# ระเบียบคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน

## เรื่อง การกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ ในการประกอบกิจการพลังงาน

### พ.ศ. ๒๕๖๓

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันและยึดถือตามมาตรฐานแห่งชาติ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕๑ (๒) มาตรา ๗๒ และมาตรา ๗๕ แห่งพระราชบัญญัติ การประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๐ ประกอบกับมติคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน ใน การประชุมครั้งที่ ๓๕/๒๕๖๓ (ครั้งที่ ๖๗๘) เมื่อวันที่ ๒๗ พฤษภาคม ๒๕bon คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานออกระเบียบไว้ว่าดังต่อไปนี้

ข้อ ① ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน เรื่อง การกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ”

ข้อ ② ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดสามสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป

ข้อ ③ ให้ผู้ประกอบกิจการพลังงานใช้มาตรฐานเกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณตามประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่อง การกำหนดมาตรฐานแห่งชาติ เกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ ตามเอกสารแนบท้ายระเบียบนี้

ข้อ ④ ให้ประธานกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้

ประกาศ ณ วันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. ๒๕bon
สมอใจ สุขสุเมฆ
ประธานกรรมการกำกับกิจการพลังงาน

เอกสารแนบท้ายระเบียบคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน
เรื่อง กำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ
อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ
ในการประกอบกิจการพลังงาน

พ.ศ. ๒๕๖๓

ประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เรื่อง กำหนดมาตรฐานแห่งชาติ เกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาณ เครื่องมือ อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ

สำหรับอ่านง่าย สะดวกในการสื่อสาร อาชีพวิทยาการและวิศวกร ได้กำหนดมาตรฐานแห่งชาติ (national standard) ในด้านของความแม่นยำและความเท่ากันของเครื่องมือ  อุปกรณ์ และวัสดุอ้างอิงที่ใช้ในการวัดปริมาณ โดยคำแนะนำของคณะกรรมการมาตรฐานแห่งชาติ (National Standard Board)

ในข้อ 1 ระบุว่า “ตามความเหมาะสมของสถานที่และทรัพยากรท้องถิ่น ให้มีการกำหนดมาตรฐานแห่งชาติตามความเหมาะสม”

ในข้อ 2 ระบุว่า หากไม่มีการกำหนดมาตรฐานแห่งชาติต้องใช้มาตรฐานระหว่างประเทศ (International Temperature Scale 1990, ITS-90)

ในข้อ 3 ให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประจำจังหวัด สภาผู้แทนราษฎรภาค และสภาผู้แทนราษฎรส่วนกลาง เป็นผู้ตรวจสอบและกำกับดูแลการดำเนินการเกี่ยวกับมาตรฐานแห่งชาติ

ในข้อ 4 ให้ประธานกรรมการกากับกิจการพลังงานเป็นผู้รักษาการตามมาตรฐานแห่งชาติ

ประกาศฉบับนี้จะมีผลบังคับใช้เมื่อครบสามสิบวันนับจากวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา

๒.๓ มาตรฐานแห่งชาติด้านกระแสไฟฟ้า (electric current, I)

๒.๓.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติด้านกระแสไฟฟ้า คือ แอมแปร์ (ampere, A) กระแสไฟฟ้า ๑ แอมแปร์ มีค่าเท่ากับปริมาณของกระแสไฟฟ้า ซึ่งถ้ารักษาให้คงที่อยู่ในตัวนำไฟฟ้า ๒ เส้น ที่มีความยาวอนันต์ มีพื้นที่ภาคตัดขวางกลมเล็กมากจนไม่จำเป็นต้องคำนึงถึง และวางอยู่คู่ขนาน ห่างกัน ๑ เมตร ในสุญญากาศแล้ว จะทำให้เกิดแรงระหว่างตัวนำไฟฟ้าทั้งสองเท่ากับ ๒ x ๑๐^{-3} นิวตัน (newton, N) ต่อความยาว ๑ เมตร (metre, m)

๒.๓.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านกระแสไฟฟ้า ได้มาจากการคำนวณโดยใช้กฎของโอห์ม (ohm’s law) คือ อัตราส่วนของค่ามาตรฐานความต่างศักย์ไฟฟ้าต่อกำมาตรฐานความด้านทานไฟฟ้า ตามข้อ ๒.๑ และ ๒.๒ ตามลำดับ

๓. มาตรฐานแห่งชาติตามเวลา (time, t)

๓.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติตามเวลา คือ วินาที (second, s) เวลา ๑ วินาที มีค่าเท่ากับระยะเวลาเท่ากับ ฮ์ ธะ-ธะ-ดูบ -63-670000000000000 ในสถานะพื้นฐาน

๓.๒ มาตรฐานแห่งชาติตามเวลา คือ นายิกาเซียม (caesium clock) ตามที่สถาบันมาตรฐานวิทยาแห่งชาติประกาศกำหนด

๔. มาตรฐานแห่งชาติตามมวล (mass, m)

๔.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติตามมวล คือ กิโลกรัม (kilogram, kg) มวล ๑ กิโลกรัม มีค่าเท่ากับมวลของตุ๋มน้ำหนัก ๑ กิโลกรัมแบบระหว่างประเทศ (international prototype of the kilogram)

๔.๒ มาตรฐานแห่งชาติตามมวล คือ Tum nakhak / กิโลกรัมแบบหมายเลขอร์

๕. มาตรฐานแห่งชาติตามแรง (force, F)

๕.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติตามแรง คือนิวตัน (newton, N) และนิวตันคือแรงที่กระทำต่อวัตถุที่มีมวล กิโลกรัม โดยมีความเร็ง (acceleration) เมตรลูกบาซูกาที่” (metre per second squared, m/s²)

๕.٢ มาตรฐานแห่งชาติตามแรง เป็นกลุ่มเครื่องกำเนิดแรงมาตรฐานแบบน้ำหนักตายด้วน (deadweight force standard machine, DWM) มีความสามารถ กิโลนิวตัน (kilonewton, KN) )

๖. มาตรฐานแห่งชาติด้านความแข็ง (hardness, H)

๖.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติด้านความแข็ง คือ ความแข็งรื้อกเวลล์สเกล (hardness Rockwell scale, HR) และความแข็งวิกเกอร์ส์สเกล (hardness Vickers scale, HV)

๖.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านความแข็ง คือ เครื่องวัดความแข็งรื้อกเวลล์สเกลซี (hardness Rockwell scale C, HRC) และเครื่องวัดความแข็งวิกเกอร์ส์ระดับปฐมภูมิ พิสัย ๒๐๐ ถึง ๙๐๐ ความแข็งวิกเกอร์ส์สเกล

๗. มาตรฐานแห่งชาติด้านแรงบิด (torque, T)

๗.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติด้านแรงบิด คือ นิวตันเมตร (newton.metre, N.m) แรงบิด ๑ นิวตันเมตร คือ ผลคูณเชิงเวกเตอร์ของรัศมียาว ๑ เมตร จากจุดหมุนไปยังจุดที่แรงกระทำคูณกับเวกเตอร์ของแรง ๑ นิวตัน ที่กระทำในแนวตั้งฉากกับเวกเตอร์ของรัศมี

๗.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านแรงบิด คือ เครื่องกำเนิดแรงบิดแบบน้ำหนักตายตัวระดับปฐมภูมิ (primary deadweight torque machine) พิสัย ๑ ถึง ๑,๐๐๐ นิวตันเมตร

๘. มาตรฐานแห่งชาติด้านอัตราการไหล (flow rate, q)

๘.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติด้านอัตราการไหล คือ กิโลกรัมต่อวินาที (kilogram per second, kg/s) และลูกบาศก์เมตรต่อวินาที (cubic metre per second, m³/s)

อัตราการไหลเชิงมวล ๑ กิโลกรัมต่อวินาที คือ อัตราการไหลของของไหล (fluid) ที่มีมวล ๑ กิโลกรัม ไหลผ่านพื้นผิวในเวลา ๑ วินาที

อัตราการไหลเชิงปริมาตร ๑ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที คือ อัตราการไหลของของไหลที่มีปริมาตร ๑ ลูกบาศก์เมตร ไหลผ่านพื้นผิวในเวลา ๑ วินาที

๘.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านอัตราการไหล คือ เครื่องวัดอัตราการไหลของน้ำแบบลูกสูบ (piston prover) พิสัยสามารถ o.0001-2 lูกบาศก์เมตรต่อวินาที และชุดวัดอัตราการไหลของแก้วแบบโซนิกซอเซียล (sonic nozzle) และแบบแลมินาร์ (laminar) พิสัยสามารถ o.01-67 lูกบาศก์เมตรต่อวินาที

9\. มาตรฐานแห่งชาติด้านความดัน (pressure, p)

9.1 เห็นชอบการกำหนดมาตรฐานแห่งชาติต่างความดัน โดย พาสคลัส ( Pascal, Pa) เป็นหน่วยความดัน "Pa" ในระบบเอสเอฟ

๙.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านความดัน คือ เครื่องวัดความดันมาตรฐานแบบเฟรสเซอร์
บาลานซ์ (pressure balance) วิสัยสามารถ ๕๐๐ เมกะพาสคัล (megapascal, MPa) และเครื่องวัด
สูญญาภาคมาตรฐานแบบคาพาซิเทนซ์ไดอะแฟรมแกจ (capacitance diaphragm gauge) สปินนิ่งโรเตอร์เกจ
(spinning rotor gauge) และไอออนไนเซ็นแกจ (ionization gauge) วิสัยสามารถ ๑๐^{-6} พาสคัล

๑๐. มาตรฐานแห่งชาติด้านความยาว (length, L)

๑๐.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติด้านความยาว คือ เมตร (metre, m) ความยาว ๑ เมตร คือ ความยาวเท่ากับระยะทางที่แสงเดินทางในสูญญาภาค ในช่วงระยะเวลา ๑ ใน ๒๙๙ ๗๙๒ ของวินาที

๑๐.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านความยาว คือ ความยาวคลื่นของแสงเลเซอร์ที่ได้จาก
อุปกรณ์กำเนิดแสงเลเซอร์จากแกัสฮีเลียมนีออนและความคุมเสถียรภาพของความยาวคลื่นด้วยแกัส
ไอโอดีน (iodine stabilized helium neon laser)

๑๑. มาตรฐานแห่งชาติด้านวัสดุอ้างอิงความเป็นกรด-เบสของสารละลาย [pH reference materials, pH(RM)]

๑๑.๑ หน่วยการวัดปริมาณแห่งชาติด้านวัสดุอ้างอิงความเป็นกรด-เบสของสารละลาย
คือ ค่าความเป็นกรด – เบส (pH)

๑๑.๒ มาตรฐานแห่งชาติด้านวัสดุอ้างอิงความเป็นกรด-เบสของสารละลาย คือ ระบบ
เตรียมสารละลายมาตรฐานปฐมภูมิหาร์เหนดเซลล์ (Harned cell) ที่มีค่าความเป็นกรด - เบสเท่ากับ 4.01
6.86 และ 5.18 ที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส

ทั้งนี้ให้สถาบันมาตรเวทยาแห่งชาติเป็นหน่วยงานเก็บรักษามาตรฐานแห่งชาติ ฯ ถึง ฯลฯ