กระทู้ถามที่ ๑๒๒/ร.

เรื่อง นโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ดังต่อไปนี้

ตามที่กระทรวงศึกษาธิการได้มีนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก โดยการพิจารณาโรงเรียนขนาดเล็กที่มีระยะห่างจากโรงเรียนในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในตำบลเดียวกันน้อยกว่า ๖ กิโลเมตร เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาให้เพิ่มสูงขึ้น เพิ่มประสิทธิภาพ การจัดการเรียนการสอนและลดภาระค่าใช้จ่ายงบประมาณด้านบุคลากรและการบริหารจัดการ ซึ่งนโยบายนี้อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการกระจายการศึกษาอย่างทั่วถึง และส่งผลให้ไม่มีการบรรจุแต่งตั้งข้าราชการครูและผู้บริหารสถานศึกษาเพิ่มเติม รวมทั้งยังไม่มีความชัดเจนว่า เมื่อมีการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กแล้วจะมีความคุ้มทุนและทำให้การจัดการศึกษามีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้นจริงหรือไม่ จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงศึกษาธิการมีการกำหนดแนวทางการดำเนินนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กไว้อย่างไร และจะเริ่มดำเนินการตามนโยบายเมื่อใด ขอทราบรายละเอียด

๒. กระทรวงศึกษาธิการได้มีการศึกษาวิจัยและวิเคราะห์ถึงข้อดี ข้อเสีย และผลกระทบที่เกิดจากการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในที่ประชุมสภา

คำตอบกระทู้ถามที่ ๑๒๒/ร.

ของ นายครูมานิตย์ สังข์พุ่ม สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

เรื่อง นโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก

ข้าพเจ้า นายณัฏฐพล ทีปสุวรรณ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ดังนี้

คำตอบที่ ๑ กระทรวงศึกษาธิการขอเรียนว่า ได้กำหนดแนวทางการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กโดยยึดหลักการมีส่วนร่วมและการกระจายอำนาจ ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการจัดตั้งรวม หรือเลิกสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. ๒๕๕๐ โดยในการควบรวมต้องมีการจัดทำแผนและรับฟังความคิดเห็นของผู้ปกครอง นักเรียนและชุมชน หลังจากนั้นจึงเสนอให้คณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาพิจารณาให้ความเห็นชอบ ซึ่งหากมีกรณีที่ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขต้องเสนอให้คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานพิจารณาอนุมัติ

ทั้งนี้ โรงเรียนบางแห่งที่ไม่สามารถควบรวมหรือเลิกสถานศึกษาได้ เนื่องจากไม่มีโรงเรียนรองรับในละแวกใกล้เคียง ก็จะคงสภาพโรงเรียนไว้หรือให้มีการจัดการศึกษาในรูปแบบพิเศษเฉพาะพื้นที่ โดยมีการวางแผนสนับสนุนทรัพยากรให้กับโรงเรียน เพื่อการจัดการศึกษาอย่างมีคุณภาพ

สำหรับการดำเนินการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กจะเป็นไปตามกรอบระยะเวลาของแผนยุทธศาสตร์พัฒนาโรงเรียนขนาดเล็ก ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๒ - ๒๕๖๕ โดยให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาดำเนินการสำรวจข้อมูลโรงเรียนขนาดเล็กเป็นรายโรง และจัดทำแผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่

คำตอบที่ ๒ กระทรวงศึกษาธิการได้ศึกษา วิจัย เพื่อวิเคราะห์ข้อดี ข้อเสีย และผลกระทบนในการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก มีข้อสรุป ดังนี้

ข้อดี
- คุณภาพผู้เรียนดีขึ้น ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น เนื่องจากมีครูครบชั้น ครบวิชาเอก
- มีทรัพยากรในการจัดการเรียนการสอนที่เพียงพอ
- การมีนักเรียนในโรงเรียนจำนวนมาก นักเรียนจะได้เรียนรู้ทักษะการใช้งานชีวิตร่วมกับผู้อื่น ในสังคมอย่างหลากหลาย เป็นการเตรียมความพร้อมสำหรับการทำงานต่อในระดับที่สูงขึ้นและการทำงานอีกทั้ง นักเรียนสามารถทำกิจกรรมที่ร่วมกันเป็นหมู่คณะได้ เช่น กิจกรรมลูกเสือ แข่งขันกีฬาสีเป็นต้น
- คนไม่ต้องรับงานสอนหลายวิชาพร้อมกัน เนื่องจาก มีจำนวนครูเพียงพอ คนแต่ละคนสามารถพัฒนาความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านของตนเองได้มากขึ้น อันจะเป็นประโยชน์ต่อการเรียนการสอน เพื่อพัฒนาคุณภาพของนักเรียน
- ลดต้นทุนในการจัดการเรียนการสอนและการบริหารจัดการที่ไม่คุ้มทุน

ข้อเสีย

การเดินทางไปโรงเรียนต้องใช้เวลาเพิ่มขึ้นและผู้ปกครองมีภาระค่าใช้จ่าย รวมถึงมีความกังวลในเรื่องความปลอดภัย

ซึ่งในเรื่องนี้ กระทรวงศึกษาธิการได้มีแนวทางแก้ไขปัญหา โดยมีการสนับสนุนค่าพาหนะรับ - ส่งนักเรียนตามระยะเวลา และคำบริหารจัดการรถรับ - ส่งนักเรียน ทั้งนี้ ต้องคำนึงถึงความสะดวกและความปลอดภัยและระยะเวลาในการเดินทางของนักเรียนเป็นสำคัญ

ผลกระทบที่เชิงบวกนักเรียนได้เรียนในโรงเรียนที่มีความพร้อมทั้งในด้านจำนวนครูที่ครบชั้นเรียน ครัววิชาเอก มีงบประมาณในการบริหารจัดการเรียนการสอนและมีสื่ออุปกรณ์การเรียนการสอนเพียงพอ

ในเชิงลบ ชุมชนไม่มีโรงเรียนที่เป็นหนึ่งในสามสถาบันหลัก ที่ประกอบด้วยบ้าน วัดและโรงเรียน ทำให้ครูและบุคลากรทางการศึกษาต้องย้ายโรงเรียน แต่ทั้งนี้ ไม่เป็นการกระทบสิทธิประโยชน์อื่น ๆ แต่อย่างใด