# ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

## เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร:
- การปฏิบัติตามกฎหมายการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับฟาร์มเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้

## ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

### ด้วยคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
เรื่อง การปฏิบัติตามกฎหมายการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับฟาร์มเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้ เป็นมาตรฐานทั่วไป
ตามพระราชบัญญัติ มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ เพื่อส่งเสริมสินค้าเกษตรให้ได้คุณภาพ
มาตรฐาน และปลอดภัย

อาชีพอำนาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร ในการประชุม
ครั้งที่ ๒/๒๕๖๒ เมื่อวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๖๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
จึงออกประกาศกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติตามการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับ
ฟาร์มเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้ มาตรฐานเลขที่ มกษ. 7701-2562 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป
ดังมีรายละเอียดแนบท้ายประกาศนี้

### ทั้งนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

#### ประกาศ ณ วันที่ ๓๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒
##### ประภากร โพธสุขณรงค์
###### รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปฏิบัติราชการแทน
####### รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การปฏิบัติตามกฎหมายการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับฟาร์มเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้
### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ครอบคลุมขั้นตอนการผลิตสินค้าเกษตรที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีในประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเลี้ยง Crocodile siamensis และ Crocodile porosus เพื่อให้มีความเหมาะสมกับการบริโภคของตลาดโลก

### 2. นิยาม
- ความหมายของคำว่า "มาตรฐานสินค้าเกษตร" มีดังต่อไปนี้

#### 2.1. จระเข้ (crocodile)
- สัตว์ที่อยู่ในวงศ์ Crocodilia เช่น Crocodile niloticus, Crocodile estheraei, Crocodile schomburgii เป็นต้น

#### 2.2. ฟาร์มเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้ (crocodile breeding and nursing farm)
- สถานประกอบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและอนุบาลจระเข้ที่มีประสบการณ์และความรู้ในการเลี้ยงจระเข้

#### 2.3. พ่อแม่พันธุ์จระเข้ (crocodile breeder)
- พ่อแม่พันธุ์จระเข้ที่สามารถผสมพันธุ์และวางไข่ได้

#### 2.4. ลูกจระเข้ (hatchling crocodile)
- เลือดเย็นลูกจระเข้ที่ใหม่เกิดและมีอายุไม่เกิน 90 วันหลังออกจากไข่

#### 2.5. เครื่องหมายประจำตัวสัตว์ (animal identification mark)
- เครื่องหมายประจำตัวสัตว์ที่ทำโดยการนำสารเคมีลงบนผิวหนังของสัตว์

2.6 บ่อพ่อแม่พันธุ์จระเข้หรือบ่อเพาะพันธุ์ (breeding pond) หมายถึง สถานที่กักพ่อแม่พันธุ์จระเข้ มีรั้วหรือกำแพงที่แข็งแรงล้อมรอบ มีส่วนที่เป็นน้ำและบก สำหรับใช้เลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ มีพื้นที่สำหรับผสมพันธุ์และวางไข่

2.7 สถานที่คัดแยกและฟักไข่ (incubation unit) หมายถึง บริเวณที่ใช้สำหรับเก็บรวบรวมความสะอาด คัดแยก และฟักไข่จระเข้

2.8 สถานที่อนุบาล (nursery unit) หมายถึง บริเวณที่จัดไว้สำหรับการอนุบาลลูกจระเข้ที่สามารถควบคุมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับการอนุบาลลูกจระเข้

2.9 บ่อนุบาล (nursery pond) หมายถึง ภาชนะที่อยู่ในสถานที่อนุบาล หรือนำสำหรับอนุบาลลูกจระเข้ มีส่วนที่เป็นน้ำและบก

3. ข้อกำหนด

รายละเอียดข้อกำหนดให้เป็นไปตามตารางที่ 1 ดังนี้

| รายการ | ข้อกำหนด |
| --- | --- |
| **1. การขึ้นทะเบียนเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและการได้รับอนุญาตเป็นผู้เพาะพันธุ์จระเข้** | **1.1** ต้องมีหลักฐานการขึ้นทะเบียนเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกับกรมประมง <br> **1.2** ต้องมีเอกสารได้อนุญาตเป็นผู้เพาะพันธุ์จระเข้ และเอกสารอื่นตามที่กฎหมายกำหนด |
| **2. สถานที่ตั้งฟาร์ม** | **2.1** ต้องไม่ได้รับผลกระทบจากแหล่งกำเนิดมลพิษ หรือมีมาตรการในการป้องกัน ควบคุม ผลกระทบทจากแหล่งกำเนิดมลพิษ <br> **2.2** ต้องไม่อยู่ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบน้ำท่วมซ้ำซาก หรือมีมาตรการที่เหมาะสมในการป้องกัน และควบคุมผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วม <br> **2.3** เครื่องใกล้แหล่งน้ำที่มีคุณภาพและเพียงพอในการจัดการการเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้ <br> **2.4** เควรมีการคมนาคมสะดวกเอื้อต่อการจัดการฟาร์มและการขนส่งทั่วภายนอกและภายในฟาร์ม <br> **2.5** เควรมีสาธารณูปโภคชั้นพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการจัดการฟาร์มอย่างมีประสิทธิภาพ |

# ข้อกำหนด

## 3. พ่อแม่พันธุ์เจริญ
- 3.1 ต้องมีหลักฐานแสดงแหล่งที่มาจากของพ่อแม่พันธุ์ตามที่กฎหมายกำหนด
- 3.2 ควรเลือกใช้พ่อแม่พันธุ์ที่มีสุขภาพดี มีคุณลักษณะและขนาดเหมาะสมสำหรับนำไปเพาะพันธุ์

## 4. การจัดการทั่วไป
- 4.1 ควรมีการทำคู่มือการจัดการฟาร์มและดำเนินการตามที่ระบุไว้ในคู่มือ
- 4.2 ควรมีแผนที่แสดงที่ตั้งและแผนผังของฟาร์มเฉพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้
- 4.3 มีการออกแบบอาคารแบบบ่อจระเข้และโครงสร้างตามแบบ โดยคำนึงถึงความแข็งแรง สามารถป้องกันฉุกเฉิน และความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน
- 4.4 มีการออกแบบและจัดการสภาพแวดล้อมในบริเวณฟาร์มและอนุบาลจระเข้ให้เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต
- 4.5 มีมาตรการป้องกันโรคและการจัดการสุขภาพสัตว์อย่างเคร่งครัด
- 4.6 มีระบบการตรวจสอบและประเมินความเสี่ยงของสุขภาพสัตว์
- 4.7 มีการดำเนินการภายในฟาร์มเฉพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้ เช่น การรับประทานอาหาร และควบคุมพฤติกรรม สวัสดิภาพ เหมาะสม หรือสถานะปรับปรุงให้มีคุณภาพเหมาะสม และมีระบบการรายงานผล
- 4.8 มีการทำเครื่องหมายประจำตัวสัตว์กับลูกจระเข้ที่เกิดจากระบบการเพาะพันธุ์
- 4.9 มูลพากรควรได้รับการฝึกอบรม ฝึกอบรมหรือสอนงานที่เกี่ยวข้อง กับการจัดการฟาร์มเฉพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้

## 5. ปัจจัยการผลิต
- 5.1 อารหารสดที่ใช้เลี้ยงพ่อแม่พันธุ์จะเป็นและลูกจระเข้ จะเป็นปราศจากยาสัตว์ที่ไม่อนุญาตให้ใช้และสารต้องห้ามตามประกาศของทางราชการ
- 5.2 ควรมีวิธีการขนส่งอาหารสดมาอย่างฟาร์มอย่างถูกสุขลักษณะ
- 5.3 การใช้อาหารที่ไม่เสื่อมคุณภาพ มีการเตรียมอย่างถูกสุขลักษณะ
- 5.4 กรดไขมันอาหารเสริมหรือวิตามิน ต้องใช้ในช่วงทะเบียนกับหน่วยงานราชการที่มีอำนาจหน้าที่
- 5.5 กรดไขมันการจัดเก็บปัจจัยการผลิตอย่างถูกสุขลักษณะรวมทั้งเก็บรักษาอย่างปลอดภัยและเหมาะสม

# มกษ. 7701-2562

## ข้อกำหนด
### 6. การจัดการด้านสุขภาพและสวัสดิภาพสัตว์
- **6.1** ควรมีวิธีการจัดการให้อาหารอย่างมีประสิทธิภาพในปริมาณที่พอเหมาะกับความต้องการของผู้แม่พันธุ์จรูจระเช็กและลูกจรูจระเช็ก และไม่มีผลกระทบต่อคุณภาพน้ำ
- **6.2** ควรมีการจัดการการเลี้ยง ดูแลรักษาสภาพแวดล้อม และตรวจสอบตามสุขภาพของจรูจระเช็กอย่างสม่ำเสมอ
- **6.3** กรุณาจะต้องมีมาตรการป้องกันโรค ควบคุมวิเคราะห์หาสาเหตุและแก้ไข พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลความผิดปกติและวิธีการแก้ไข และมีพื้นที่แยกเฉพาะสำหรับจรูจระเช็กลดปิด
- **6.4** ไม่ใช้ยาสัตว์และสารเคมีที่ต้องห้ามตามประกาศของทางราชการ หากจำเป็นต้องใช้ยาสัตว์และสารเคมีที่ขึ้นทะเบียนตามที่กฎหมายกำหนดให้ปฏิบัติตามฉลากอย่างเคร่งครัด และใช้อย่างมีความรับผิดชอบต่อความปลอดภัยของผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งมีการบันทึกข้อมูล
- **6.5** กรุณาพบการตายของจรูจระเช็มากผิดปกติ ต้องแจ้งหน่วยงานราชการที่มีอำนาจหน้าที่ มีวิธีการจัดการซากและนำเทียมที่เหมาะสม และมีพื้นที่แยกเฉพาะสำหรับจรูจระเช็ป่วย
- **6.6** การนำจรูจระเช็จจากภายนอกเข้ามาในฟาร์ม ต้องมีมาตรการกักกันโรคตามกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง
- **6.7** ควรมีพื้นที่เฉพาะสำหรับให้จรูจระเช็จที่นำเข้ามาใหม่ปรับตัวและทำการฝ่ายระวังโรค
- **6.8** ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของการแพทย์แผนไทยระหว่างสัตว์

### 7. สุขลักษณะฟาร์ม
- **7.1** ระบบนำเทียมจากที่พักอาศัยภายในฟาร์ม ต้องแยกจากระบบการพาพันธุ์จรูจระเช็ก
- **7.2** ห้องสุขาต้องแยกเป็นส่วนส่วน ถูกสุขลักษณะ และสามารถป้องกันสิ่งปฏิกูลไม่ให้ปะเปื้อนเข้าสู่ระบบการพาพันธุ์และอนุบาลจรูจระเช็ก
- **7.3** เครื่องจักรของเสียจากฟาร์มเฉพาะพันธุ์และอนุบาลจรูจระเช็ก วัสดุดูดของเหลือใช้ และขยะ ออยถูกวิธีและถูกสถานะ
c - **7.4** เครื่องดูแลรักษา อุปกรณ์ เครื่องมือให้สะอาดทุกครั้งหลังการใช้งาน
- **7.5** เครื่องทำความสะอาด พื้นและพื้นบนอนุบาล เมื่อมีการเปลี่ยนรุ่นลูกจรูจระเช็ก

| รายการ | ข้อกำหนด |
| --- | --- |
| 8. การจัดการเกี่ยวกับผลผลิตไข่และการอนุบาลลูกจระเข้ | 8.1 ควรมีการจัดการเก็บรวบรวมและดูแลรักษาไข่ที่ดี
8.2 ควรมีการตรวจสอบลักษณะทางกายภาพและความพร้อมของไข่ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการฟักไข่
8.3 ต้องควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และการถ่ายเทอากาศในระบบฟักไข่
8.4 ควรตรวจสอบการฟักออกจากไข่ของลูกจระเข้ และวางแผนการจัดการลูกจระเข้แรกฟัก
8.5 มีการจัดการลูกจระเข้หลังการฟักออกจากไข่ก่อนนำไปอนุบาลอย่างเหมาะสม
8.6 มีวิธีการขนส่งลูกจระเข้อย่างถูกสุขลักษณะ |
|
| 9. ความรับผิดชอบต่อสังคม | 9.1 ที่ตั้งฟาร์มไม่ควรกระทบการดำรงชีวิต หรือกิจกรรมของคนในท้องถิ่น
9.2 ควรมีแนวทางป้องกันผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อชุมชนท้องถิ่นในทุกขั้นตอนของการดำเนินกิจกรรมภายในฟาร์ม
9.3 ควรมีโครงการแผนงาน หรือกิจกรรมที่แสดงออกถึงการแสดงสนุนการอนุรักษ์จระเข้ และ/หรือสัตว์ป่าอื่น ๆ ตลอดจนถึงที่อยู่อาศัยทางธรรมชาติของจริงๆ เท่านั้นเอง
9.4 ควรมีหนังสือสัญญาการทำงาน
9.5 ควรแจ้งแรงงานที่มีอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์
9.6 กรุณาเป็นแรงงานต่างด้าวต้องมีหนังสือเดินทางที่ถูกต้องตามกฎหมายและมีใบอนุญาตทำงาน
9.7 ต้องจัดสวัสดิการแก่ผู้ใช้แรงงานอย่างเหมาะสมและพอเพียง
9.8 ต้องจัดหาอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัย
9.9 ให้นายจ้างปฏิบัติต่อลูกจ้างชายและหญิงโดยเท่าเทียมกันในการทำงาน |
|
| 10.ความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม | 10.1 ในระหว่างพื้นที่ใช้พื้นที่สำหรับการฟักเปรียบเท่าพันธุกรรมที่ไม่มากเกินขนาดพันธุ์และไม่มากจนเกินพ้นพื้นที่
10.2 สวนภาพนาฬิกาจากฟาร์มเฉพาะพันธุ์และอนุบาลจะเช็คของเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง |

# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร

## การปฏิบัติตามกฎหมาย
- ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. 2551

## ข้อกำหนด
| รายการ | ข้อกำหนด |
| --- | --- |
| 11. การบันทึกข้อมูล | 11.1 ต้องมีบันทึกรายงานการเกิด การตาย และการเคลื่อนย้ายตามกฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า |
| | 11.2 ควรมีการบันทึกข้อมูลที่สำคัญในทุกขั้นตอนของการเพาะพันธุ์และอนุบาลจระเข้ |