# ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

## เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับยางพารา เล่ม ๑ : การผลิตน้ำยางสด
- ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

## ด้วยคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
- เรื่อง การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับยางพารา เล่ม ๑ : การผลิตน้ำยางสด เป็นมาตรฐานทั่วไป
- ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ เพื่อส่งเสริมสินค้าเกษตรให้ได้คุณภาพ มาตรฐาน และปลอดภัย

## อ้างอิงจากความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
- มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร ในครั้งที่ ๒/๒๕๖๒ เมื่อวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๖๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
- จึงออกประกาศกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับยางพารา เล่ม ๑ :
- การผลิตน้ำยางสด มาตรฐานเลขที่ มกษ. 5908-2562 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป ดังมีรายละเอียด
- แนบท้ายประกาศนี้

## ทั้งนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

## ประกาศ ณ วันที่ ๓๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒
- นายประภาทร์ สุวรรณโชติ

## รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีคำสั่ง
- นายประภาทร์ สุวรรณโชติ

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับยางพารา
### เล่ม 1: การผลิตน้ำยางสด
#### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ ครอบคลุมขั้นตอนการผลิตและการจัดเก็บของผลิตภัณฑ์ยางพารา เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและความปลอดภัย
- ต้องดำเนินการจัดการในแปลงปลูกจนถึงการเก็บเกี่ยว รวมถึงการรวบรวมผลิตภัณฑ์
- การขนส่ง และการตรวจสอบโดยกรมการแพทย์และสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ เป็นต้น
- มีความจำเป็นต้องกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตรที่ดีสำหรับยางพารา
- โดยคำนึงถึงความคุ้มค่า ความยั่งยืน สิ่งแวดล้อม สุขภาพและความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน

#### 2. นิยาม
- ความหมายของคำว่า "มาตรฐานสินค้าเกษตร" มีดังต่อไปนี้

##### 2.1. น้ำยางสด (field latex or fresh latex)
- หมายถึง น้ำยางธรรมชาติที่ได้จากการแตกเนื้อน้ำยางพารา (Hevea brasiliensis) ซึ่งมีสารสำคัญ เช่น โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และไขมัน นอกจากนี้ยังมีสารควบคุมความเป็นกรด (Acidity Regulators) และสารทำให้คงตัว (Stabilizer)

##### 2.2. สารรักษาสภาพ (Preservatives)
- หมายถึงสารเคมีที่ใส่ลงในน้ำยางสดเพื่อป้องกันการเสียหายหรือการเปลือง

##### 2.3. อัตราพืช (pest)
- หมายถึงสัตว์หรือแมลงที่กัดหรือนะจะทำลายผลิตภัณฑ์ยางพารา เช่น หนามแหลม อัตราส้ม สุราษฎร์ธานี อัตราขาว และอัตราดำ

# ข้อกำหนด

## พื้นที่ปลูก
### หลักการ
- เลือกพื้นที่ปลูกให้เหมาะสมและมีการจัดการที่ถูกต้อง เพื่อให้ผลผลิตสูง มีความคุ้มค่าและยั่งยืน

#### 3.1.1 พื้นที่ที่ใช้ในการปลูกยางพาราต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยมีหลักฐานแสดงสิทธิในการใช้ที่ดิน
#### 3.1.2 พื้นที่ปลูกควรเป็นที่ราบ หากมีความลาดชันเกิน 15° ให้ทำเป็นชั้นบันได
#### 3.1.3 สภาพดินควรเป็นดินร่วน หรือดินร่วนเหนียวปนทราย หรือดินร่วนปนทราย
#### 3.1.4 ดินควรมีค่า pH 4.5 ถึง pH 5.5
#### 3.1.5 ความลึกของหน้าดินควรมีระดับไม่น้อยกว่า 1 m

## วัตถุอันตรายทางการเกษตร
### หลักการ
- หากใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร ต้องมีวิธีการใช้ที่ถูกต้องเพื่อให้มั่นใจว่าไม่กระทบต่อสุขภาพและความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน และ/หรือผู้ควบคุมต้องมีความรู้ในการใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตรที่ถูกต้องเหมือนกับวัชพืชและศัตรูพืช

#### 3.2.1 ให้ใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
#### หรือตามคำแนะนำในฉลากที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร
##### 3.2.2 ผู้ปฏิบัติงาน และ/หรือผู้ควบคุมต้องมีความรู้ในการใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตรที่ถูกต้องเหมือนกับวัชพืชและศัตรูพืช
###### ## ปัจจัยการผลิต
###### ### หลักการ
- การเลือกใช้ปัจจัยการผลิตที่ถูกต้องจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ครอบคลุมการเลือกพันธุ์ยางที่เหมาะสมกับพื้นที่จะให้ผลผลิตที่คุ้มค่า มีความต้านทานต่อสภาพแวดล้อมและศัตรูพืช การเลือกใช้ปุ๋ยที่ได้มาตรฐาน และจัดเตรียมอุปกรณ์การผลิตที่เหมาะสมกับการปฏิบัติงานและเก็บเกี่ยว
##### #### 3.3.1 ให้ใช้ดินพันธุ์ตามคำแนะนำของหน่วยราชการ และมีหลักฐานแสดงแหล่งที่มา
##### #### 3.3.2 ให้ใช้ปุ๋ยที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
##### #### - เลือกใช้มิดกรีดยางให้เหมาะสมกับความหนาของเปลือกต้นยางพารา

3.4 การจัดการก่อนการเก็บเกี่ยว

**หลักการ**

มีแผนการปลูกที่เอื้อต่อการบริหารจัดการ การรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน และลดความเสียหายจากการเข้าทำลายของศัตรูพืชที่อาจส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของต้นยางพารา โดยคำนึงถึงสิ่งแวดล้อมและการผลิตที่คุ้มค่าและยั่งยืน

- 3.4.1 จัดทำรหัสแปลงปลูก และข้อมูลประจำแปลงปลูก โดยระบุชื่อเจ้าของพื้นที่ปลูก สถานที่ติดต่อชื่อผู้ดูแลแปลง (ถ้ามี) ที่ตั้งแปลงปลูก แผนผังแปลงปลูก พันธุ์ที่ปลูก ปีที่ปลูก และปีที่เปิดกรีด
- 3.4.2 มีแผนการจัดการในแปลงปลูก ได้แก่ ปีที่ปลูก ฤดูการปลูก ระยะปลูก การทำชั้นบ้านใด (กรณีพื้นที่ลาดชัน) การใส่ปุ๋ย การกำจัดวัชพืช การป้องกันกำจัดศัตรูพืช แผนการเก็บเกี่ยว และปีที่เปิดกรีด รวมทั้งการจัดการตามแผนที่กำหนดไว้
- 3.4.3 อุณหภูมิเช่น การปลูกพืชคลุมดิน ปลูกพืชแซมยาง ใส่อินทรียวัตถุ ไม่ไถพรอนในแปลลงยางพาราที่มีอายุ 4 ปีขึ้นไป
- 3.4.4 บำรุงดิน ได้แก่ ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินหรือใช้สูตรปุ๋ยตามคำแนะนำของหน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง
- 3.4.5 มีมาตรการควบคุมและกำจัดวัชพืช ให้อยู่ในระดับที่ไม่เสียหายต่อการเจริญเติบโตของต้นยางพารา
- 3.4.6 สภาวะการทำลายของศัตรูพืชในแปลงปลูกอย่างสม่ำเสมอ หากพบในปริมาณที่เกิดความเสียหายในระดับเศรษฐกิจให้ใช้วิธีที่เหมาะสมทำการป้องกันกำจัด
- 3.4.7 ใช้ระบบการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสานที่เหมาะสม เพื่อลดการใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร

## 3.5 การเก็บเกี่ยวและการปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยว

### **หลักการ**

มีระบบและวิธีการกรีดยางที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้เกิดผลเสียต่อต้นยางพาราและปริมาณผลผลิตน้ำยางรวมถึงมีวิธีการเก็บเกี่ยว และกรองน้ำยางที่สามารถรักษาคุณภาพ ความสดและสะอาดของน้ำยางได้

- 3.5.1 ให้มีจำนวนคนงานต้นสายพาราที่จะเรียนกรีดยางได้ เพื่อใช้วางแผนการกรีดยาง
- 3.5.2 คนงานราชาจะเปิดกรีดได้ เมื่อมีขนาดของเส้นรอบวงไม่ต่ำกว่า 50 cm โดยวัดจากความสูง 150 cm จากกระดาษฟินดิน และต้นยางมีขนาดสม่ำเสมอไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 จากจำนวนคนงานหมดในแปลงปลูก
- 3.5.3 มีระบบและวิธีการกรีดยางที่เหมาะสมตามภาคผนวก ก
- 3.5.4 เพื่อไม่ให้น้ำยางสดเสียสภาพ ระยะเวลาเริ่มกรีดยางจนขนส่งถึงจุดรับซื้อ ในระหว่างเวลาเดือน ธันวาคม - เมษายน

3.5.5 ดูแลรักษาอุปกรณ์และภาชนะบรรจุที่ใช้ในการเก็บเกี่ยวให้สะอาด เพื่อป้องกันสิ่งแปลกปลอม
ปนเปื้อนสู่ผลผลิต และตรวจสอบให้มีสภาพพร้อมใช้งานเสมอ รวมทั้งทำความสะอาดตะแกรงกรอง
หรือแร่ง (sieve) และภาชนะบรรจุน้ำยางสดทุกครั้งหลังใช้งาน

3.5.6 หลังจากรวบน้ำยางสดในสวนยาง ให้กรองน้ำยางสดโดยเร็วก่อนการขนส่ง เพื่อแยกสิ่งแปลกปลอม
เช่น เปลือกไม้ เศษยาง หิน ดิน ทราก โดยใช้ตะแกรงกรองหรือแร่ง ที่มีขนาดไม่น้อยกว่า 40 mesh

3.5.7 ภาชนะบรรจน้ำยางสดที่ผ่านการกรองแล้ว ต้องสะอาด และป้องกันไม่ให้น้ำยางสดปนเปื้อนจากสิ่งแปลกปลอม

3.5.8 หากใช้สารรักษาสภาพให้ใช้ตามเกณฑ์ที่ผู้รับซื้อกำหนด

3.5.9 ควรสำรวจจำนวนต้นที่แสดงอาการเปลือกแห้ง จำนวนต้นตาย จำนวนต้นที่ไม่ได้ขนาด เพื่อใช้ประเมิน
ประสิทธิผลของการผลิต

3.5.10 ต้องบันทึกข้อมูลปริมาณผลผลิตต่อวัน
# 3.6 การขนส่ง
## หลักการ

น้ำยางสดที่เก็บเกี่ยวแล้วจะมีการเสียสภาพหรือจับตัวเป็นก้อนจึงต้องขนส่งไปจุดรับซื้อโดยไม่ล่าช้า
และต้องลดการปนเปื้อน การเสียสภาพจากการขนส่งที่ไม่เหมาะสม

3.6.1 ภาชนะบรรจน้ำยางสดที่ใช้ในการขนส่งต้องสะอาด

3.6.2 ยานพาหนะควรมีอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน สามารถขนส่งผลผลิตได้โดยไม่เกิดความเสียหาย

3.6.3 ต้องขนส่งน้ำยางสดไปยังจุดรวบรวม/จุดรับซื้อโดยเร็ว หรืออย่างช้าไม่เกิน 8 h หลังจากเริ่มกรีดยาง
เพื่อไม่ให้น้ำยางเสียสภาพ

3.6.4 ระหว่างการขนส่งควรมัดระวังไม่ให้น้ำยางสดเกิดการกระแทกอย่างรุนแรงกับภาชนะบรรจุ เพื่อไม่ให้
น้ำยางจับตัวเป็นก้อน

3.8 การบันทึกข้อมูล

**หลักการ**

การบันทึกข้อมูลสามารถช่วยเสริมประสิทธิภาพของการวางแผนการผลิต และพัฒนาปรับปรุงคุณภาพและผลผลิต รวมทั้งเป็นหลักฐานที่ใช้ในการตามสอบได้

3.8.1 มีบันทึกข้อมูล เพื่อให้สามารถตรวจประเมินและตามสอบสินค้าในระดับแปลงปลูก ดังนี้

- หากใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร ให้ระบุชนิด ปริมาณ และวันที่ใช้
- ต้นพันธุ์ (ระบุพันธุ์และแหล่งที่มา)
- ปุ๋ย (ระบุชนิด/สูตร อัตราการใช้ และวันที่ใช้)
- แผนการจัดการในแปลงปลูก และแผนการเก็บเกี่ยว
- การอนุรักษ์ดิน
- การบำรุงดิน
- การควบคุมและกำจัดวัชพืช
- ผลสำรวจและวิธีการป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่ใช้ รวมทั้งประวัติการเกิดโรคและศัตรูพืช
- จำนวนต้นที่เจริญเต็มที่
- ปริมาณผลผลิตต่อวัน
- การใช้สารเคมี
- ภัยธรรมชาติที่อาจเกิดขึ้น (ถ้ามี)

3.8.2 เก็บรักษาบันทึกข้อมูลไม่น้อยกว่า 2 ปี

ภาคผนวก ก

ระบบและวิธีการกรีดยางที่เหมาะสม
(ข้อ 3.5.3)

ก.1 ระบบการกรีดยางที่เหมาะสม

ต้นยางพาราที่จะเปิดกรีดได้ ต้องมีขนาดของเส้นรอบวงไม่ต่ำกว่า 50 cm โดยวัดที่ความสูง 150 cm จากระดับพื้นดิน และต้องเลือกใช้ระบบการกรีดยางให้เหมาะสมกับพันธุ์ยางที่ปลูก ซึ่งมี 4 ระบบ ดังนี้

- ระบบที่ 1 กรีดครั้งลำต้น กรีด 1 วัน พยุด 2 วัน (S/2 d3) เหมาะสมกับพันธุ์ยางทั่วไป หรือพันธุ์ยางที่ให้ผลผลิตน้ำยางสูง และพันธุ์ที่อ่อนแอต่ออาการเปลือกแห้ง
- ระบบที่ 2 กรีดครั้งลำต้น กรีด 1 วัน พยุด 1 วัน (S/2 d2) เหมาะสมกับพันธุ์ยางทั่วไป
- ระบบที่ 3 กรีดครั้งลำต้น กรีดติดต่อกัน 2 วัน พยุด 1 วัน (S/2 d1 d3) เหมาะสมกับต้นยางพาราที่มีเปลือกแข็งอยู่ใหม่ และไม่ควรรักษาเกิน 160 วันต่อปี และไม่ควรใช้กับพันธุ์ยางที่อ่อนแอต่ออาการเปลือกแห้ง
- ระบบที่ 4 กรีดนิ้งในสามของลำต้น กรีดติดต่อกัน 2 วัน พยุด 1 วัน (S/3 d1 d3) เหมาะสมกับต้นยางพaraที่มีเปลือกแข็งอยู่ใหม่ และไม่ควรรักษาเกิน 160 วันต่อปี และไม่ควรใช้กับพันธุ์ยางที่อ่อนแอต่ออาการเปลือกแห้ง

ก.2 มิธิการกรีดยาง

1.) การเปิดกรีดยางครั้งแรกให้กรีดที่ระดับความสูง 100 สูง-150 cm จากระดับพื้นดินในแนวราบ และทำมุมจากด้านช้ายบนลงมาด้านขวาล่าง ความลาดชันของรอยกรีดทำมุม -30° สูง-35° กับแนวราบ
2.) การแบ่งเส้นหน้าและหลังในแนวเดิมจากรอยกรีดให้ชัดเจนเป็นละครั้ง เพื่อมีความยาวไม่น้อยกว่า 30 cm
3.) การกรีดยางต้องกรีดให้ใกล้เยื่อเจริญ จะต้องไม่ทำลายชั้นของเยื่อเจริญหรือเกิดบาดแผล
4.) เมื่อเปิดกรีดหน้าใหม่ให้กรีดที่ระดับความสูง 150 cm จากระดับพื้นดินในแนวราบ