ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคเนม
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

โดยเป็นการสมควรปรับปรุงแก้ไขการกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคเนม ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ให้เหมาะสมกับสภาวะการณ์ปัจจุบัน

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร ในครั้งประชุม
ครั้งที่ ๒/๒๕๖๒ เมื่อวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๖๒ วิธีการว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
จึงได้ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

1. ให้ยกเลิกประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคเนม ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑
ลงวันที่ 30 กันยายน 2552

2. กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคเนม
มาตรฐานเลขที่ มกษ. 6402-2562 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป ดังมีรายละเอียดแนบท้ายประกาศนี้

3. บรรดาใบรับรองที่ผู้ประกอบการตรวจสอบได้ออกตามประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง
กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคเนม
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ลงวันที่ 30 กันยายน 2552 โดยยังคงใช้ได้
ต่อไปจนกว่าใบรองนี้จะเสียหาย หรือถูกเพิกถอน หรือมีการขอเลิกออกแล้ว จากนี้ไม่เกินสองปีนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ทั้งนี้ หากใช้งานคำแนะนำของฉลากบนกล่องแสดงชื่อร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคนม
### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้กำหนดเกณฑ์การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคนมเพื่อการค้า ครอบคลุมข้อมูลตั้งแต่องค์ประกอบฟาร์ม การจัดการฟาร์ม บุคลากร สุขภาพสัตว์ สวัสดิภาพสัตว์ สิ่งแวดล้อมและการบันทึกข้อมูล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพผลิต โคเนมมีสุขภาพดี และได้น้ำนมดีที่มีคุณภาพในการนำไปใช้ผลิตเป็นอาหารที่ปลอดภัยต่อการบริโภค
### 2. นิยาม
- ความหมายของคำที่ใช้ในมาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ มีดังต่อไปนี้
    - **2.1 โคเนม (dairy cattle)** หมายถึง สัตว์ในสกุลบos (Bos) ที่เลี้ยงไว้เพื่อใช้ผลิตน้ำนมสำหรับบริโภคเป็นอาหาร
    - **2.2 ฟาร์มโคเนม (dairy cattle farm)** หมายถึง สถานประกอบการที่เลี้ยงโคเนม ซึ่งครอบคลุมถึงโรงเรือน คอกพัก สถานที่เก็บอาหารสัตว์ เก็บเครื่องมือและอุปกรณ์ ทำลายซากสัตว์ รวมรวมขยะและมูลสัตว์
### 3. ข้อกำหนด
- ข้อกำหนดการปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มโคเนมฯ เป็นตามตารางที่ 1 ดังนี้

{"natural_text": "# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร\n\n## สาระสำคัญ\n- การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร: การกำหนดคุณภาพของสินค้าเกษตรให้มีความสมบูรณ์และปลอดภัย\n- มาตรฐานสินค้าเกษตร: มาตรฐานที่ใช้ประเมินคุณภาพของสินค้าเกษตร เช่น ความสดใหม่ ความสะอาด และปลอดภัย\n- ผลิตภัณฑ์สินค้าเกษตร: สินค้าเกษตรที่ผ่านการตรวจรับรองและมีฉลากแสดงถึงคุณภาพและความปลอดภัย\n\n## ตาราง 1. รายการและข้อกำหนดการปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตร\n| รายการ | ข้อกำหนด |\n| --- | --- |\n| 1. องค์ประกอบฟาร์ม | - |\n| 1.1 สถานที่ตั้ง | - |\n| - | 1.1.1 ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีการคมนาคมสะดวกต่อการขนส่ง |\n| - | 1.1.2 ตั้งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนจากอันตรายทางกายภาพเคมี และชีวภาพ เว้นแต่มีมาตรการป้องกันอันตรายที่มีประสิทธิภาพ |\n| 1.2 ผังและลักษณะฟาร์ม | - |\n| - | 1.2.1 พื้นที่ฟาร์รมีขนาดเพียงพอเหมาะสมในการเลี้ยงสัตว์ โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์และสิ่งแวดล้อม |\n| - | 1.2.2 มีการวางผังฟาร์มที่ดี และจัดพื้นที่ของแต่ละกิจกรรมแยกเป็นสัดส่วนอย่างชัดเจน เหมาะสมตามวัตถุประสงค์และขนาดฟาร์ม รวมทั้งแยกพื้นที่เลี้ยงจากพักอาศัยเพื่อให้สามารถป้องกันการปนเปื้อนได้ |\n| - | 1.2.3 มีทางเข้า-ออกฟาร์มคอนกรีตแข็งแรง |\n| - | 1.2.4 มีการจำกัดการเข้า-ออกของบุคคลในบริเวณพื้นที่เลี้ยงสัตว์ |\n| 1.3 โรงเรือน | - |\n| - | 1.3.1 สร้างด้วยวัสดุทนทาน เชิงแรง ง่ายต่อการทำความสะอาดและบำรุงรักษา มีหลังคา มีแสงสว่างเพียงพอ อากาศถ่ายเทได้สะดวกภายในโรงเรือนไม่มีส่วนยืนที่แหลมคม ที่อาจเป็นอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงานและโคเนม |\n| - | 1.3.2 โรงเรือนที่ใช้เลี้ยงโคเนมมีพื้นที่เพียงพอสำหรับจำนวนโค เพื่อให้แสงพฤฒิธรรมได้ตามธรรมชาติ |\n| - | 1.3.3 พื้นโรงเรือนที่ใช้เลี้ยงโคด้วงเรียบไม่ลื่น มีระบบนำได้ดี สบายอากาศความสะอาดและปฏิบัติงานได้ง่าย |\n| - | 1.3.4 พื้นโรงริดนมหรือบริเวณริดนมด้านวัสดุไม่ลื่น มีระบายน้ำได้ดี |\n| - | 1.3.5 พื้นหรือภาชนะใส่อาหารและน้ำสำหรับโคเนม การทำความสะอาดดังกล่าว และไม่ทำให้เกิดอันตรายต่อตัวสัตว์ |\n| - | 1.3.6 มีรางหรือภาชนะใส่อาหารและน้ำ เพียงพอสำหรับขนาด อายุ และจำนวนโคเนมวางอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม เพื่อให้มีโคกินอาหารและน้ำได้ง่ายสะดวก |\n| - | 1.3.7 มีซ่องบังคับสัตว์ เพื่อความสะอาดและปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน และไม่เป็นอันตรายกับโค กรุณาไม่มีซ่องบังคับสัตว์ หากใช

{"natural_text": "# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร\n\n## เรื่อง การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร: การปฏิบัติตามกฎหมายการผลิตนม\n- ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. 2551 โดยเป็นการสมควรปรับปรุงแก้ไขการกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง การกำหนด\n- มาตรา 5 มาตรา 15 และมาตรา 16 แห่งพระราชบัญญัติ\n- มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. 2551 ประกอบมติของอนุกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร ครั้งที่ 2/2562 เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2562\n- มีการออกประกาศกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร: การปฏิบัติตามกฎหมายการผลิตนม\n\n## Table\n| รายการ | ข้อกำหนด |\n| --- | --- |\n| **1.4 เครื่องมือและอุปกรณ์** | <ul> <li>1.4.1 มีเครื่องมือและอุปกรณ์เพียงพอสำหรับการริดนมและการปฏิบัติงานในฟาร์ม</li>\n<li>1.4.2 มีสถานที่เก็บเครื่องมือและอุปกรณ์เป็นสัดส่วน สะดวกในการปฏิบัติงาน</li>\n<li>1.4.3 ติดตั้งหรือเลือกใช้เครื่องริดนมอย่างถูกต้อง เหมาะสม และทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ส่งผลกระทบต่อผลผลิตและไม่ทำให้เกิดการบาดเจ็บของเต้านมโค</li>\n<li>1.4.4 อุปกรณ์และภาชนะที่เกี่ยวข้องกับการริดและขนส่งน้ำนมดิบต้องเอื้อต่อการทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ</li>\n</ul> |\n| **2. การจัดการฟาร์ม** | <ul> <li>2.1 มีเอกสารหรือหลักฐานที่แสดงชั้นตอนการปฏิบัติงานในฟาร์มสำหรับกิจกรรมที่สำคัญ และปฏิบัติตามขั้นตอนที่กำหนด ได้แก่ การจัดการพันธุ์ประวัติ การผสมพันธุ์ การปรับปรุงพันธุ์โคเนม การจัดการอาหารสำหรับโคเนม การจัดการด้านสุขภาพ การจัดการริดนมและนำนมดิบ การทำความสะอาด และการจัดการขยะและมูลสัตว์</li>\n<li>2.2 การจัดการอาหารสำหรับโคเนม</li>\n<li>2.2.1 จัดให้มีอาหารที่เพียงพอและเหมาะสมกับความต้องการของโคเนมในแต่ละช่วง</li>\n<li>2.2.2 กรนี้ที่ใช้อาหารสำเร็จรูป ต้องมีคุณภาพและความถูกใจตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ และให้ตรวจสอบคุณภาพอาหารโคเนมทางกายภาพ ในเบื้องต้น</li>\n<li>2.2.3 กรนีผสมอาหารเอง หากใช้วัสดุด้องห้ามตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ และระบบนวนการผสมอาหารสัตว์อย่างถูกสุขลักษณะ</li>\n<li>2.2.4 การผสมหรือเติมยาสัตว์ในอาหารและน้ำ ต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม มีบริเวณเก็บอาหารสัตวดังกล่าวแยกออกจากอาหารทั่วไป และมีป้ายบอกชื่อ</li>\n<li>2.2.5 มีสถานที่เก็บอาหารโคเนมที่สามารถป้องกันการปนเปื้อนและการเสื่อมสภาพของอาหารสัตว์ได้</li>\n<li>**2.3 การจัดการน้ำใช้ในฟาร์ม** | <ul> <li>2.3.1 น้ำสำหรับโคกินต้องมีปริมาณเพียงพอ และสะอาด</li>\n<li>2.3.2 น้ำที่ใช้

# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร

## การปฏิบัติตามมาตรฐานสินค้าเกษตร
- 2.5 การทำความสะอาดและบำรุงรักษา
    - 2.5.1 โรงเรือน เครื่องมือและอุปกรณ์ ต้องสะอาดและถูกสุขลักษณะ
    - 2.5.2 บำรุงรักษาโรงเรือน เครื่องมือและอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพดี มีความปลอดภัยต่อโคและผู้ปฏิบัติงาน
    - 2.5.3 สารเคมี ยาฆ่าเชื้อ หรือวัตถุอันตรายใดๆจากการปศุสัตว์ที่ใช้ในกระบวนการต่าง ๆ ให้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมปศุสัตว์หรือสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และใช้ตามคำแนะนำวิธีใช้ของฉลากหรือตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม และเก็บเป็นหลักฐาน

## บุคลากร
- 3.1 มีจำนวนบุคลากรเหมาะสมกับจำนวนโคที่เลี้ยง มีการจัดแบ่งหน้าที่และความรับผิดชอบอย่างชัดเจน
- 3.2 ผู้ประกอบการหรือบุคลากรที่เลี้ยงโคต้องมีความรู้ ประสบการณ์ และได้รับการฝึกอบรมหรือได้รับการถ่ายทอดความรู้ เพื่อให้เลี้ยงโคอย่างถูกต้อง
- 3.3 มีสัตวแพทย์ที่ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ควบคุมฟาร์มกำกับดูแลด้านสุขภาพโค
- 3.4 ผู้ปฏิบัติงานในฟาร์มต้องมีสุขลักษณะส่วนบุคคลที่ดี และต้องได้รับการตรวจสุขภาพประจำปีว่าไม่เป็นโรคติดต่อรายงานแรง

## สุขาภาพสัตว์
- 4.1 การป้องกันและควบคุมโรค
    - 4.1.1 มีการทำเครื่องหมายประจำตัวโคทุกตัว ตามระบบการทำเครื่องหมายและขึ้นทะเบียนสัตว์แห่งชาติของกรมปศุสัตว์
    - 4.1.2 การจัดการสุขาภาพสัตว์ การใช้ยา และโปรแกรมวัคซีน อู่ภายใต้การกำกับดูแลของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม
    - 4.1.3 มีการป้องกันและฆ่าเชื้อโรค ยานพาหนะ อุปกรณ์ และบุคคลก่อนเข้าฟาร์มรวมถึงมีการจัดบันทึกการผ่านเข้า-ออกฟาร์มของบุคคลภายนอกที่สามารถตรวจสอบได้
    - 4.1.4 มีมาตรการควบคุมสัตว์พาหะ
    - 4.1.5 ระบุแหล่งที่มาจากโคเนม และมีการกักโรคและตรวจรับรองสุขาภาพโคเนมที่นำเข้าฟาร์มใหม่

# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร

## สาระสำคัญ
- การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร: การกำหนดคุณภาพของสินค้าเกษตรให้มีความชัดเจนและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้

## มาตรฐานสำหรับโคและกระบือ
### 4.1.6 กรณีเกิดโรคระบาดหรือสงสัยว่าเกิดโรคระบาด
- ให้ปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยโรคระบาดสัตว์และคำแนะนำของกรมปศุสัตว์

### 4.1.7 การจัดการซากโค
- ให้อยู่ในดูแลพื้นที่ของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม โดยเฉพาะโคที่ตายจากโรคระบาด ต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยโรคระบาดสัตว์

## มาตรฐานสำหรับผลิตภัณฑ์สัตว์
### 4.2 การนำเข้าโรคล้วน
#### 4.2.1 การนำเข้าโรคล้วนโดยผู้ใดทำรายการนำเข้าดูแลและของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม และเป็นไปตามข้อกำหนดในมาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 9032 เรื่อง ข้อปฏิบัติการควบคุมการนำเข้าสัตว์
#### 4.2.2 การจัดเก็บวัสดุเช่นยาฆ่าแมลงหรือสารเคมีที่ฟาร์ม
- ให้เก็บรักษาตามคำแนะนำของกรมปศุสัตว์ สัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม หรือคำแนะนำบนฉลากหรือเอกสารกำกับ และเก็บเป็นส่วนรวม

## มาตรฐานสำหรับบ้านพักอาศัย
- ดูแลโคให้มีความเป็นอยู่ที่สบาย หากโค ป่วย บาดเจ็บ พิการ ให้ปฏิบัติต่อย่างเหมาะสม เพื่อไม่ให้เกิดการทราบสัตว์

## มาตรฐานสำหรับพืชเศรษฐกิจ
### 6.1 การจัดเก็บหรือจัดการขยะมูลฝอยของเสียและมูลโค
- โดยวิธีการที่เหมาะสมและถูกสุขลักษณะ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

### 6.2 กรุณาใช้ขยะดินซื้อขายแยกออกจากขยะที่ถูกกล้องภายใต้การกำกับดูแลของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม

### 6.3 การจัดการน้ำเสียจากฟาร์มอย่างเหมาะสมเพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

## มาตรฐานสำหรับบันทึกข้อมูล
- 7.1 ในบันทึกข้อมูลได้แก่ บันทึกด้านการผสมพันธุ์และการปรับปรุงพันธุ์บันทึกการจัดการอาหารไก่ในบ้านพัก และบันทึกด้านการจัดการด้านสุขภาพและบันทึกด้านการจัดการริดนมปริมาณและคุณภาพเนื้อนมดิบ และบันทึกการทำความสะอาดและการบำรุงรักษาโรงเรือนและอุปกรณ์ และบันทึกด้านบุคลากร
- 7.2 ในบันทึกข้อมูลเป็นเวลาอย่างน้อย 3 ปี