ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อ
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

ด้วยคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
เรื่อง การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อ เป็นมาตรฐานทั่วไป ตามพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ เพื่อส่งเสริมสินค้าเกษตรให้ได้คุณภาพ มาตรฐาน และปลอดภัย
อาชีพอำนาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร ในการประชุม
ครั้งที่ ๑/๒๕๖๒ เมื่อวันที่ ๒๒ เมษายน ๒๕๖๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
จึงออกประกาศกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อ
มาตรฐานเลขที่ มกษ. 6410-2562 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป ดังมีรายละเอียดแนบท้ายประกาศนี้

ทั้งนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๑๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๒
ประภัทร โพธสุธน
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อ
### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้กำหนดเกณฑ์การปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อเพื่อการค้า ครอบคลุมข้อมูลจากแหล่งที่มาของสัตว์ ประเภทฟาร์ม การจัดการฟาร์ม บุคลากร การจัดการสุขาภาพสัตว์ การจัดการด้านสวัสดิภาพสัตว์ การจัดการเสียงแวดล้อม และการบันทึกข้อมูล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ความเข้าใจที่มีมาตรฐานและความเหมาะสมในการนำไปใช้ผลิตเป็นอาหารที่ปลอดภัยต่อการบริโภค รวมถึงได้ผลิตผลอื่นที่มีคุณภาพ
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ไม่ครอบคลุมการปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อนมที่ผลิตนมความเป็นหลัก
### 2. นิยาม
- ความหมายของคำว่าในมาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ มีดังต่อไปนี้
    - **2.1** ความเนื้อ (meat buffalo) หมายถึง สัตว์ที่มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า *Bubalus bubalis* ที่เลี้ยงไว้สำหรับการผลิตเนื้อความหรือผลิตผลอื่น เช่น หนัง
    - **2.2** ฟาร์มความเนื้อ (meat buffalo farm) หมายถึง สถานประกอบการที่เลี้ยงความเนื้อ ซึ่งครอบคลุมถึงโรงเรือน คอพัก พื้นที่เลี้ยง สถานที่เก็บอาหารสัตว์ เก็บปูปะรน ทำลายซากสัตว์ รวบรวมขนและมูลสัตว์
### 3. ข้อกำหนด
- ข้อกำหนดตามกฎหมายปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อ เป็นตามตารางที่ 1 ดังนี้

# ตารางที่ 1 รายการและข้อกำหนดการปฏิบัติตามการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มความเนื้อ

## รายละเอียด
| รายการ | ข้อกำหนด |
| --- | --- |
| 1. องค์ประกอบฟาร์ม | - |
| 1.1 สถานที่ตั้ง | - |
| 1.1.1 มีการยืนยอมหรือไม่ขัดต่อระเบียบของหน่วยราชการส่วนท้องถิ่น | - |
| 1.1.2 ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีการคมนาคมสะดวกต่อการขนส่ง | - |
| 1.1.3 ไม่มีสิ่งปลูกสร้างซึ่งชนิด | - |
| 1.1.4 ตั้งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนจากอันตรายทางกายภาพ เคมี และชีวภาพ เว้นแต่มีมาตรการป้องกันอันตรายที่มีประสิทธิภาพ | - |
| 1.2 พื้นที่ฟาร์มและลักษณะฟาร์ม | - |
| 1.2.1 พื้นที่ฟาร์มมีขนาดเพียงพอเหมาะสมในการเลี้ยงสัตว์ โดยคำนึงถึงพื้นที่สำหรับอาหารสัตว์ เก็บอุปกรณ์ การคลาสสัตว์ รวมถึงระบบช่วยเหลือและฉุกเฉิน | - |
| 1.2.2 มีการวางผังฟาร์มที่ดี และจัดพื้นที่เป็นสัดส่วนอย่างชัดเจน เหมาะสมตามวัตถุประสงค์ เช่น โรงเรือน โคกพัก สวนสนุก การเก็บเกี่ยวอาหารสัตว์ เก็บอุปกรณ์ การละลายชาสัตว์ รวมถึงระบบช่วยเหลือและฉุกเฉิน | - |
| 1.2.3 มีทางเข้า-ออกฟาร์มความเน็อกรอบเดียว | - |
| 1.2.4 มีระบบรับบริเวณโรงเรือนและโคกพักสัตว์อย่างเหมาะสม | - |
| 1.3 โรงเรือนและอุปกรณ์ | - |
| 1.3.1 มีโครงสร้างดูแลรักษาดูแลรักษาโดยรอบรู้จักความสะอาดและบำรุงรักษา มีการระบายน้ำและการทำความสะอาดที่ดี มีหลังคา และไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อคนและความ | - |
| 1.3.2 มีพื้นที่ในโรงเรือนเพียงพอสำหรับจำนวนความเครียดของพฤติกรรมได้ตามธรรมชาติ | - |
| 1.3.3 พื้นโรงเรือนเป็นพื้นเรียบ มีลื่น โดยอาจเป็นดินหรือทรงลาดเอียงเท่าไรสามารถทำความสะอาดและจัดการได้อย่างสะดวก หากกระดาษบ้านได้ดี | - |
| 1.3.4 มีรางหรือภาชนะใส่อาหารและน้ำสำหรับความเครียดของสัตว์ โดยคำแนะนำให้มีรางหรือภาชนะใส่อาหารและน้ำสำหรับความเครียดของสัตว์ เพื่อให้มีความสะอาดสบายใจ | - |

# การกำหนดมาตรฐานการผลิต
## ข้อกำหนด
- **1.3.5** รางหรือภาชนะใส่อากาศและน้ำ มีปริมาณเพียงพอสำหรับขนาด อายุ และจำนวนความ วางอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมเพื่อให้ความกินอาหารและน้ำได้สะดวก
- **1.3.6** มีช่องบังคับสัตว์เพื่อความสะดวกและปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน
## 2. การจัดการฟาร์ม
### 2.1 เอกสารการปฏิบัติงาน
- มีเอกสารแสดงรายละเอียดการปฏิบัติงานในฟาร์มสำหรับกิจกรรมที่สำคัญ ได้แก่
- แผนการผสมพันธุ์และปรับปรุงพันธุ์ การจัดการอาหารให้ความ การจัดการด้านสุขภาพ
- การทำความสะอาดและการจัดการขยะและมูลสัตว์
### 2.2 การจัดการอาหารสำหรับความเคร็ง
#### 2.2.1** จัดให้มีอาหารที่เหมาะสมกับความต้องการของความเคร็ง
#### 2.2.2** กรุณาใช้อาหารสำเร็จรูป ต้องมีคุณภาพและมาตรฐานตามพระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 และให้ตรวจสอบคุณภาพอาหารความเคร็งทางกายภาพในเบื้องต้น
#### 2.2.3** ในกรณีที่ผสมอาหารเองในฟาร์ม วัตถุดิบที่ใช้หรือส่วนที่เติมในอาหารต้องมีคุณภาพและปลอดภัย ห้ามใช้วัสดุหรือสารต้องห้ามตามพระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558
#### 2.2.4** การผสมยาสัตว์ในอาหารและน้ำเพื่อรักษาโรค ต้องอย่างไรให้การกินดูแลของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม และให้มีพื้นที่เก็บอาหารสัตว์ผสมยาดังกล่าวแยกออกจากอาหารทั่วไปและมีการบ่งชี้
#### 2.2.5** มีสถานที่เก็บอาหารความเคร็งที่สามารถป้องกันการปนเปื้อนและการเสื่อมสภาพของอาหารสัตว์ได้
### 2.3 การจัดการน้ำใช้ในฟาร์ม
- **2.3.1** น้ำสำหรับความเคร็งมีความสะอาด และมีปริมาณเพียงพอ
- **2.3.2** เหล่งน้ำใช้ในฟาร์มอยู่ในบริเวณที่ไม่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนจากลิงที่เป็นอันตราย
- **2.3.3** น้ำที่ใช้ในฟาร์มต้องสะอาด เพียงพอและเหมาะสมตามวัตถุประสงค์ในการใช้
### 2.4 การทำความสะอาดและบำรุงรักษา
- **2.4.1** โรงเรือนและอุปกรณ์ ต้องสะอาดและถูกสุขลักษณะ

# การกำหนดมาตรฐานการผลิต

## มาตรฐานสำหรับผู้ผลิต
- **2.4.2** บำรุงรักษาโรงเรือนและอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพดี มีความปลอดภัยต่อความสะอาดและผู้ปฏิบัติงาน
- **2.4.3** สารเคมียาฆ่าเชื้อ หรือวัสดุอันตรายใดๆ ที่ใช้ในการผลิตสินค้าเกษตร ต้องไม่ให้เสียหายต่อสุขภาพ และต้องมีฉลากแสดงอย่างชัดเจน
- **2.4.4** กรุณาปฏิบัติตามมาตรฐานทั่วไปของประเทศตามกฎหมาย

## มาตรฐานสำหรับสถานที่
|  |  |
| --- | --- |
| **3.1** ลูกจ้างต้องมีอายุไม่เกิน 18 ปี และมีสัญญาจ้าง | - |
| **3.2** กรุณาจัดสรรแรงงานต่างด้าว ต้องมีหนังสือเดินทางที่ถูกต้องตามกฎหมาย และมีใบอนุญาตทำงาน | - |
| **3.3** ให้จัดสวัสดิการและจัดหาอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยแก่ลูกจ้างอย่างเหมาะสม | - |
| **3.4** มีจำนวนบุคลากรเหมาะสมกับจำนวนความยากลำบากของงาน โดยมีการจัดแบ่งหน้าที่และความรับผิดชอบอย่างชัดเจน | - |
| **3.5** ผู้ประกอบการหรือบุคลากรที่ทำหน้าที่เสียหายต้องมีความรู้ประสบการณ์ในการบริหารงานโดยตรง หรือได้รับการฝึกอบรมหรือได้รับการถ่ายทอดความรู้เพื่อให้เสียหายได้อย่างถูกต้อง | - |
| **3.6** มีสิทธิแพทย์ที่มีใบรับรองเป็นผู้ควบคุมฟาร์มทำบันเทิงสุขภาพสัตว์ | - |
| **3.7** ผู้ปฏิบัติงานในฟาร์มต้องมีสุขลักษณะส่วนบุคคลที่ดี และต้องได้รับการตรวจสุขภาพประจำปีว่าปราศจากโรคติดต่อที่อาจแพร่เชื้อมานะคะ | - |

## มาตรฐานสำหรับอาหารและเครื่องดื่ม
- **4.1** การปรุงอาหารและเครื่องดื่ม
- **4.1.1** มีการทำเครื่องหมายประจำตัวความยากลำบากตามระบบการทำเครื่องหมายและขึ้นทะเบียนสัตว์แห่งชาติของกรมปศุสัตว์
- **4.1.2** การจัดการสูงภาพสัตว์ การใช้อาหาร และโปรแกรมวัคซีน อุปกรณ์ในการทำลายกลิ่นและของเสียจากฟาร์มควรจะสามารถทำความสะอาดและฆ่าเชื้อโรคได้อย่างเหมาะสม

## การกำหนดมาตรฐาน

### 4.1.3 มีการป้องกันและฆ่าเชื้อโรค ยานพาหนะ อุปกรณ์ และบุคคลก่อนเข้า-ออกฟาร์ม
รวมถึงมีการจัดบันทึกการผ่านเข้า-ออกฟาร์มของบุคคลภายนอกที่สามารถตรวจสอบได้

### 4.1.4 มีมาตรการควบคุมสัตว์พาหะนำโรค

### 4.1.5 ระบุแหล่งที่มาของความ และมีการกักโรคและตรวจรับรองสุขภาพความ ที่นำเข้าฟาร์มใหม่

### 4.1.6 กรุณาเกิดโรครบาดหรือสงสัยว่าเกิดโรครบาด ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำ ของกรมปศุสัตว์

### 4.1.7 การจัดการซากความให้อยู่ในดูแลพินิจของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์มด้วย วิธีเหมาะสม ในกรณีของความที่ตายจากโรครบาด ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติ โรครบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

## การบำบัดโรคนสัตว์

### 4.2 การบำบัดโรคนสัตว์

#### 4.2.1 การบำบัดโรคนสัตว์ให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม และเป็นไปตามข้อกำหนดในมาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 9032 เรื่อง ข้อปฏิบัติ การควบคุมการใช้ยาสัตว์

#### 4.2.2 หากจัดเก็บวัคซีนหรือยาสัตว์ที่ฟาร์ม ให้เก็บรักษาตามคำแนะนำของ กรมปศุสัตว์ สัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม หรือคำแนะนำบนฉลากหรือเอกสารกำกับ และเก็บเป็นสัดส่วน

## สวัสดิภาพสัตว์

### 5.1 ดูแลความให้มีความเป็นอยู่ที่สบาย หากความป่วย บาทเจ็บ พิการ หรือมีเหตุจำเป็นต้องคัดทิ้ง ให้ปฏิบัติต่อย่างเหมาะสม เพื่อมิให้เกิดความทุกข์ทรมาณ

### 5.2 มีพื้นที่เลี้ยงปล่อยภายนอกโรงเรือนเพื่อให้ความได้แสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ และมีวิธีการเพื่อลดอุณหภูมิของรางกายความ

## สิ่งแวดล้อม

### 6.1 การจัดหรือจัดการขยะมูลฝอย ของเสีย และมูลความ โดยวิธีการที่เหมาะสม และถูกสุขลักษณะ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

### 6.2 กรุณาปล่อยน้ำที่ใช้ในฟาร์มออกสู่แหล่งน้ำสาธารณะ ให้บำบัดน้ำเสียอย่างถูกต้อง

### 6.3 กรุณาขยะชิดเชื้อ ให้แยกทำลายและกำจัดด้วยวิธีที่ถูกต้องภายในการกำกับดูแลของสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม

# การกำหนดมาตรฐานการผลิต

## ข้อกำหนด
- **7. การบันทึกข้อมูล**

  - 7.1 ให้บันทึกข้อมูลการจัดการด้านการผลิต บุคลากร การทำความสะอาดและบำรุงรักษา และการควบคุมป้องกันและบำบัดโรคสัตว์
  - 7.2 ให้เก็บรักษาบันทึกเป็นเวลาอย่างน้อย 3 ปี