กระทู้ถามที่ ๐๕๕ ร.

เรื่อง การควบคุมสายการบินต้นทุนต่ำ (Low cost airline)

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ดังต่อไปนี้

ปัจจุบันการแข่งขันทางการตลาดของสายการบินต้นทุนต่ำ (Low cost airline) มีค่อนข้างสูง ทุกสายการบินต้องเผชิญกับภาวะต้นทุนนำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ทำให้แต่ละบริษัทจำเป็นต้องหากลยุทธ์ในการบริหาร มีการกำหนดเงื่อนไขเพื่อส่งเสริมทางการตลาดให้สามารถดึงดูดลูกค้าให้หันมาใช้บริการสายการบินของตนเองให้ได้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นโปรโมชั่นการเปิดให้จองซื้อตั๋วล่วงหน้า ๓ - ๖ วัน ในอัตราค่าโดยสารที่มีราคาถูกมาก แต่ทั้งนี้ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขมากมายที่ทางบริษัทกำหนดทำผู้บริโภคนึกความสนใจเข้ามาจองเป็นจำนวนมาก แต่ปัญหาที่เกิดขึ้น คือ ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนดผู้บริโภคไม่สามารถมีอำนาจต่อรองการขอรับบริการจากทางบริษัทได้ เช่น การขอเปลี่ยนตารางเวลาบิน ซึ่งมีการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมที่สูงมาก หรือมีการเรียกเก็บค่าระวางในอัตราที่แพงกว่าปกติ มีเงื่อนไขการซื้อน้ำหนักกระเป๋ามาก แต่หากผู้บริโภคไม่สามารถจองล่วงหน้าได้ เนื่องจากมีความจำเป็นเร่งด่วน จะต้องเดินทางในระยะเวลาอันใกล้ ค่าโดยสารหน้าจุดบริการก็จะมีราคาที่สูงมาก ราคาแต่ละสายการบินไม่มีมาตรฐานกลางในการกำหนดราคา ซึ่งเป็นการเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภคเป็นอย่างมาก จากเหตุผลดังกล่าว จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงคมนาคมมีมาตรการในการแก้ไขปัญหาการกำหนดอัตราค่าโดยสารสายการบินต้นทุนต่ำให้มีความเป็นมาตรฐานเดียวกัน และไม่เป็นการเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภควัยหรือไม่ อายางไร

ขอทราบรายละเอียด

๒. กระทรวงคมนาคมมีมาตรการลงโทษแก่สายการบินทุกสายการบินที่ไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบไว้หรือไม่ อายางไร จากทราบรายละเอียด

๓. กระทรวงคมนาคมได้มีการกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยของสายการบินทุกสายการบิน
ไว้อย่างไรบ้าง ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

สฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย
จังหวัดกระบี่

คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๕๕ ร.

ของ นายสถฤษฎ์พงษ์ เกี่ยวข้อง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดกระบี่ พรรครวมใจไทย

เรื่อง การควบคุมสายการบินต้นทุนต่ำ (Low cost airline)

ข้าพเจ้า นายศักดิ์สยาม ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ขอตอบกระทู้ถาม
ของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ กรุณา การควบคุมสายการบินต้นทุนต่ำ (Low cost airline) ดังนี้

๑. กระทรวงคมนาคมมีมาตรการในการแก้ไขปัญหาการกำหนดอัตราค่าโดยสารสายการบิน
ต้นทุนต่ำให้มีความเป็นมาตรฐานเดียวกัน และไม่เป็นการเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภคไว้หรือไม่ อย่างไร
ขอทราบรายละเอียด

กระทรวงคมนาคมและสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย มีมาตรการ
ในการกำกับดูแลการกำหนดอัตราค่าโดยสารของสายการบินต้นทุนต่ำให้มีความเป็นมาตรฐานเดียวกัน
ตามประกาศคณะกรรมการการบินพลเรือน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการคำนวณค่าโดยสารและ
ค่าระวังสำหรับอากาศยานขนส่งในเส้นทางบินภายในประเทศ พ.ศ. ๒๕๖๑ ได้กำหนดมาตรฐาน
ค่าโดยสารและค่าระวังสำหรับการให้บริการเส้นทางภายในประเทศ โดยแบ่งกลุ่มเส้นทางเป็น ๒ กลุ่ม
ได้แก่

กลุ่มที่ ๑ กลุ่มที่ไม่ควบคุมค่าโดยสาร คือ เส้นทางบินที่มีระยะทางบินไม่เกิน ๓๐๐ กิโลเมตร
ซึ่งมีการเดินทางบนท้องถนนสะดวกและเส้นทางบิน ซึ่งเป็นการบินเชื่อมระหว่างภาคโดยไม่แวะ
ท่าอากาศยานในกรุงเทพมหานครให้กำหนดค่าโดยสารโดยเสรี

หลักการ
เนื่องจากเส้นทางที่มีระยะทางใกล้ ประชาชนสามารถเลือกเดินทางด้วยรถยนต์ได้สะดวก
จึงเป็นการเพิ่มทางเลือกในการเดินทางให้แก่ประชาชน ในขณะที่เส้นทางบินเชื่อมระหว่างภาค
ซึ่งไม่แวะท่าอากาศยานในกรุงเทพฯ เป็นเส้นทางที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการเดินทางระยะไกล
ให้แก่ประชาชน แต่เส้นทางกลุ่มนี้มีอุปสงค์น้อย ทำให้ศักยภาพทางธุรกิจน้อยเมื่อเทียบกับเส้นทางบิน
ที่แวะท่าอากาศยานในกรุงเทพฯ ดังนั้น จึงเปิดโอกาสให้สายการบินกำหนดค่าโดยสารโดยเสรี
เพื่อจูงใจให้สายการบินให้บริการในเส้นทางกลุ่มนี้อันเป็นการเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงบริการขนส่ง
ทางอากาศให้แก่ประชาชน

กลุ่มที่ ๒ กลุ่มที่ควบคุมค่าโดยสาร คือ
(ก) เส้นทางบินที่มีระยะทางบินไม่เกิน ๓๐๐ กิโลเมตร และมีการเดินทางบนท้องถนน
ไม่สะดวก ให้ผู้ประกอบการที่ให้บริการเต็มรูปแบบและผู้ประกอบการที่ให้บริการแบบต้นทุนต่ำ
กำหนดค่าโดยสารได้ไม่เกิน ๒- บาทต่อกิโลเมตร

หลักการ
เนื่องจากเส้นทางกลุ่มนี้มีการเดินทางบนท้องถนนไม่สะดวก และมีอุปสงค์น้อย
ทำให้ต้นทุนต่อหน่วยในการให้บริการเส้นทางกลุ่มนี้สูงกว่าเส้นทางระยะไกล จึงมีศักยภาพทางธุรกิจน้อย
จนอาจจะไม่จูงใจให้สายการบินเปิดบริการ ในขณะที่ประชาชนในพื้นที่มีการเดินทางบนท้องถนน

ไม่สะดวกจึงควรมีการส่งเสริมให้ภาคธุรกิจให้บริการที่เป็นทางเลือกในการเดินทางเพิ่มขึ้น ดังนั้น
จึงกำหนดเพดานค่าโดยสารไว้ที่ ๒๒ บาทต่อกิโลเมตรต่อที่นั่ง เพื่อจูงใจให้ผู้ประกอบการให้บริการ
เส้นทางกลุ่มนี้ ในขณะเดียวกันจะต้องป้องกันไม่ให้ผู้ประกอบการฉวยโอกาสเรียกเก็บค่าโดยสาร
สูงเกินไปด้วย
(ข) เส้นทางบินที่มีระยะทางบินเกิน ๓๐๐ กิโลเมตร ให้ผู้ประกอบการกำหนดค่าโดยสาร
ดังนี้
(๑) เส้นทางบินที่ผู้ประกอบการให้บริการเต็มรูปแบบให้กำหนดค่าโดยสารได้ไม่เกิน
๑๓ บาทต่อกิโลเมตร
(๒) เส้นทางบินที่ผู้ประกอบการให้บริการต้นทุนต่ำให้กำหนดค่าโดยสารได้ไม่เกิน
๙.๔๐ บาทต่อกิโลเมตร
หลักการ
เนื่องจากเส้นทางกลุ่มนี้มีอุปสงค์จำนวนมากจึงมีศักยภาพทางธุรกิจสูง ในขณะที่พื้นที่
ทางอากาศและพื้นที่ของท่าอากาศยานในกรุงเทพฯ ค่อนข้างจำกัด ทำให้อุปสงค์ในช่วงเทศกาล และ
วันหยุดสูงกว่าอุปทาน จึงเป็นโอกาสที่สายการบินอาจเรียกเก็บค่าโดยสารสูงขึ้นกว่าช่วงปกติ ดังนั้น
เพื่อป้องกันปัญหาดังกล่าว กระทรวงคมนาคมจึงกำหนดเพดานค่าโดยสารในระดับที่สายการบินสามารถ
สร้างรายได้เพียงพอในการรักษามาตรฐานด้านความปลอดภัยตามกฎหมายทำให้สายการบิน
จึงไม่สามารถเรียกเก็บค่าโดยสารสูงกว่าเพดานค่าโดยสารตามประกาศฯ ในช่วงเวลาที่มีอุปสงค์สูง
นอกจากนี้ สายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบมีต้นทุนต่อหน่วยสูงกว่าสายการบิน
ที่ให้บริการต้นทุนต่ำในส่วนของการส่งอำนวยความสะดวกเท่านั้นเองจากการขนส่ง การกำหนด
เพดานค่าโดยสารเท่ากัน จึงไม่เป็นธรรมกับสายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบ จึงกำหนดเพดาน
ค่าโดยสารสำหรับบริการเต็มรูปแบบสูงกว่าบริการต้นทุนต่ำ โดยกำหนดรายการบริการมาตรฐาน
ของการให้บริการเต็มรูปแบบที่ไม่มีค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมไว้วางรายการ ได้แก่ นำหนักสัมภาระ
ลงทะเบียนอย่างน้อย ๒๐ กิโลกรัม บริการอาหารและเครื่องดื่บนเครื่องบิน และบริการเลือกที่นั่ง
จึงช่วยให้สายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบไม่เสียเปรียบสายการบินต้นทุนต่ำ เนื่องมาจากการกำหนด
เพดานค่าโดยสารตามประกาศฯ ที่แตกต่างกัน
(ข) ส่วนงานกรณีพิเศษแห่งประเทศไทย (กพท.) ได้อนุมัติง่ายแพร่ข้อมูลเพดาน
ค่าโดยสารเส้นทางภายในประเทศตามประกาศฯ และระยะทางบิน บนเว็บไซต์ของสำนักงานการบิน
พลเรือนแห่งประเทศไทย (https://www.caat.or.th) ในหมวดข้อมูลเผยแพร่ หมวดย่อยข้อมูล
ค่าโดยสาร หัวข้อข้อมูลค่าโดยสารภายในประเทศ

การติดตามตรวจสอบการเรียกเก็บค่าโดยสารเส้นทางภายในประเทศ ตามประกาศคณะกรรมการการบินพลเรือน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการคำนวณค่าโดยสารและค่าระวังสำหรับอากาศยานขนส่งในเส้นทางบินภายในประเทศ พ.ศ. ๒๕๖๑

สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยได้มีการติดตามตรวจสอบการเรียกเก็บค่าโดยสารเส้นทางภายในประเทศ ทุกเส้นทางอย่างสม่ำเสมอ โดยเก็บข้อมูลจากเว็บไซต์ของสายการบินและตรวจสอบค่าโดยสาร ณ จุดจำหน่ายที่ท่าอากาศยานดอนเมืองและท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงเทศกาลต่าง ๆ และช่วงวันหยุดยาวติดต่อกันอย่างน้อย ๔ วัน และนำเสนอรายงานเผยแพร่สถานการณ์ค่าโดยสารเส้นทางภายในประเทศรายไตรมาสทางเว็บไซต์ของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย

๒. กระทรวงคมนาคมมีมาตรการการลงโทษแก่สายการบินทุกสายการบินที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบที่กำหนด

กระทรวงคมนาคมขอเรียนว่าการกำกับดูแลสายการบินหรือผู้ใดรับใบอนุญาตประกอบกิจการการบินพลเรือน เป็นหน้าที่ของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีวัตถุประสงค์ในการกำกับ ดูแล ควบคุม ส่งเสริม และพัฒนากิจการการบินพลเรือนให้เป็นไปตามกฎหมายและมาตรฐานสากล โดยมีหน้าที่ตรวจสอบ ติดตาม ควบคุม รวมทั้งส่งเสริมให้ผู้ที่เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมการบินและกิจการการบินพลเรือนปฏิบัติตามกฎหมาย กฎ ระเบียบ และมาตรฐานสากล โดยพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. ๒๔๙๗ ได้กำหนดมาตรการ การลงโทษแก่ผู้ใดรับอนุญาตประกอบกิจการการบินพลเรือนประเภทการแสดงอาภาพณิชย์ที่ให้บริการแบบประจำที่เป็นสายการบินต้นทุนต่ำ ในกรณีต่าง ๆ เช่น

๒.๑ มาตรการการแสดงอาภาพณิชย์จากการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบที่เกี่ยวกับการทำลายความปลอดภัยของเครื่องบินพาณิชย์

- หากฝ่าฝืนโดยสายการบินจะต้องแสดงความจำนองในการชำระค่าโดยสารหรือค่าบริหารให้ครบถ้วนก่อนจากครึ่งปีแรกของการดำเนินรายการ (รวมถึงสายการบิน)
- หากไม่แสดงความจำนองในการชำระค่าโดยสารหรือค่าบริหารให้ครบถ้วนก่อนจากครึ่งปีแรกของการดำเนินรายการ จะนำรายได้จากสายการบินเหล่านี้มาทดแทน
- หากมีจำนวนผู้บริโภคน้อยจนทำให้ขาดสภาพคล่องในการดำเนินรายการ จะแจ้งให้สายการบินเพิ่มจำนวนเที่ยวขึ้น/ลดราคา
- หากมีจำนวนผู้บริโภคน้อยจนทำให้ขาดสภาพคล่องในการดำเนินรายการ จะแจ้งให้สายการบินเพิ่มจำนวนเที่ยวขึ้น/ลดราคา

อากาศยานขนส่งไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ และวิธีการคำนวณค่าโดยสารและค่าระหว่างของผู้ประกอบการอากาศยานขนส่ง ต้องระวังโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา ๗๔ (๑) แห่งพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. ๒๕๕๗

๒.๒ มาตรการการลงโทษจากการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไข หรือข้อจำกัดตามใบอนุญาตประกอบกิจการการบินพลเรือนประเภทการขนส่งทางอากาศเพื่อการพาณิชย์

การฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขหรือข้อจำกัดที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมกำหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการการบินพลเรือน เพื่อให้ผู้ใดได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการการบินพลเรือน หรือผู้ใดได้รับใบรับรองผู้ดำเนินการเดินอากาศต้องปฏิบัติตาม เช่น กรณีผู้ประกอบกิจการการบินพลเรือนไม่นำเงื่อนไขในการขนส่ง (Condition of Carriage) ให้ผู้อำนวยการสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยให้ความเห็นชอบ หรือไม่ดำเนินการตามเงื่อนไขในการขนส่งที่ได้รับความเห็นชอบ หรือเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขในการขนส่งโดยไม่ได้รับความเห็นชอบก่อน จะถือเป็นการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย โดยมีโทษปรับตั้งแต่ห้าหมื่นบาทถึงห้าแสนบาท และปรับอีกวันละสองหมื่นบาทจนกว่าจะได้ปฏิบัติตามตามมาตรา ๖๗/๑๕ นอกจากนี้ ยังมีมาตรการการลงโทษแก่สายการบินในกรณีอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัย (Safety) หรือมาตรการรักษาความปลอดภัย (Security) ด้วย โดยมีโทษปรับสถานเดียวสูงสุด เป็นรางวังโทษปรับไม่เกิน ๒๐๐,๐๐๐ บาท และรางวังโทษจำคุกไม่เกิน ๒ ปี และปรับไม่เกิน ๔๐๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เป็นต้น

๓. กระทรวงคมนาคมได้มีการกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยของสายการบินทุกสายการบินไว้อย่างไรบาง ขอทราบรายละเอียด

สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยดำเนินการทำกับดูแลมาตรฐานความปลอดภัยของสายการบินทุกสายการบิน ภายใต้ข้อบังคับของคณะกรรมการการบินพลเรือน (ฉบับที่ ۸۵)
ว่าด้วยใบรับรองผู้ดำเนินการเดินอากาศ ข้อบังคับของคณะกรรมการการบินพลเรือน (ฉบับที่ ۸۶)
ว่าด้วยเรื่องการแสดงอาชีพของอากาศยาน และประกาศสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย เรื่อง การกำหนด การรับรองผู้ดำเนินการแสดงอาชีพ (Air Operator Certificate Requirements)(ฉบับที่ ٧) พ.ศ. ๒๕๖๒ สิ่งเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดในภาคผนวก 5
แห่งอนุสัญญาว่าด้วย การบินพลเรือนระหว่างประเทศ อ.ศ. 1944 โดยมีกระบวนการในการตรวจสอบด้านความปลอดภัยสายการบินตามกระบวนการออกใบรับรองผู้ดำเนินการแสดงอาชีพ **

๑. ขั้นตอนการเตรียมการในเบื้องต้นของผู้ขอรับใบรับรองผู้ดำเนินการเดินอากาศ (Pre - Application Phase)

๒. ขั้นตอนการยื่นคำขออย่างเป็นทางการ (Formal Application Phase)

๓. ขั้นตอนการตรวจสอบเอกสารหลักฐาน (Document Evaluation Phase)

๔. ขั้นตอนการตรวจสอบการปฏิบัติการ (Demonstration and Inspection Phase) โดยพนักงานเจ้าหน้าที่ จะพิจารณาการออกใบรับรองผู้ดำเนินการเดินอากาศ และข้อกำหนดการปฏิบัติการแนบท้ายใบรับรองฯ เมื่อตรวจสอบผู้ขอใบรองฯ โดยประเมินความพร้อมด้านองค์กร มาตรการควบคุมและกำกับดูแล การปฏิบัติการบิน การจัดการฝึกอบรม การสาธิตการปฏิบัติการ แล้วเห็นว่าสอดคล้องกับลักษณะของการปฏิบัติการที่เสนอขอ และสามารถดำเนินการบริการได้อย่างปลอดภัย นอกจากนี้ สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยดำเนินการตรวจสอบผู้ได้รับใบรองฯ ผู้ดำเนินการเดินอากาศตามแผนการ ตรวจสอบประจำปี (AOC Surveillance Plan) เพื่อดำเนินการตรวจสอดด้านการมาตรฐานความปลอดภัยในการปฏิบัติการบินอย่างต่อเนื่องว่าผู้ใดรับใบรองฯ ได้ปฏิบัติการบินเป็นไปตามกฎหมายและคู่มือที่สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยให้ทำการรับรอง หรือเห็นชอบ โดยรายการตรวจสอบตามแผนการตรวจสอบประจำปี ประกอบด้วยรายการ ดังนี้

๑. ดำเนินการตรวจสอบและประเมินองค์กรของผู้ได้รับใบรองฯ ว่ามีประสิทธิภาพในการจัดการและการควบคุมสิ่งอำนวยความสะดวก อุปกรณ์ การดำเนินงานภาคพื้นดิน การจัดการภาคพื้นดิน การบำรุงรักษาอาสาฬยานการควบคุม

๒. ดำเนินการตรวจสอบผู้ได้รับใบรองฯ ด้านการปฏิบัติงานและการกำกับดูแลเที่ยวบิน

๓. ดำเนินการตรวจสอบผู้ได้รับใบรองฯ ในการจัดการและความปลอดภัยของผู้โดยสาร

๔. ดำเนินการสอบถามผู้ได้รับใบรองฯ ด้านระบบแจ้งเตือนความปลอดภัย (SMS)

๕. ดำเนินการทำลายสถานที่ของผู้ได้รับใบรองฯ ด้านระบบจัดทำเครื่องคุณภาพ (QMS)

๖. ดำเนินการทำลายสถานที่ของผู้ได้รับใบรองฯ ระบบเอกสารความปลอดภัยทางอากาศ (FSDS)

๗. ดำเนินการทำลายสถานที่ของผู้ได้รับใบรองฯ พื้นที่ทำการขนส่งสินค้าอันตราย (DG)

๘. ดำเนินการทำลายสถานที่ของผู้ได้รับใบรองฯ ในกระบวนการจัดทำเครื่องบุคคลากร, การฝึกอบรม, สู่มือบริษัท และพื้นที่ทำการปฏิบัติตามข้อกำหนดของการรับรองผู้ดำเนินการแสดงงาน และขอบางคู่มือปฏิบัติตามที่เกี่ยวข้อง