กระทู้ถามที่ ๐๓๕ ร.

สภาผู้แทนราษฎร

๑๑ กันยายน ๒๕๖๒

เรื่อง ขอให้ส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร

กราบเรียน ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ข้าพเจ้าขอตั้งกระทู้ถาม ถามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ดังต่อไปนี้

ด้วยชุมชนชาวมอญบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร เป็นชุมชนชาวมอญขนาดใหญ่ และเป็นชุมชนชาวมอญแห่งเดียวของกรุงเทพมหานครที่อาศัยกันมาอย่างยาวนานกว่า ๑๕๐ ปี โดยเป็นชุมชนที่ยังคง มีการอนุรักษ์ สืบสานวัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน ไว้เป็นอย่างดีมีความต่อเนื่องและยั่งยืน ซึ่งในปัจจุบันถึงแม้จะมีความเจริญทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคมและความหลากหลายทางวัฒนธรรมหลั่งล้ำลามาในชุมชน แต่ก็ไม่อาจทำให้วิถีชีวิตของชาวมอญ ในชุมชนบางกระดี่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งนี้ ชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ก็ยังคงรักษาวัฒนธรรมประเพณีมอบฉู่ฉี่ และยังคงเอาใจใส่เกิดแหล่งเรียนรู้ที่มีประโยชน์ต่อประชาคนจนคนรุ่นหลังได้ศึกษา อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริม แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่เป็นการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีของชาวมอญบางกระดี่ในพื้นที่เขตบางขุนเทียน ที่มีประวัติศาสตร์มาอย่างยาวนานอีกด้วย จึงขอเรียนถามว่า

๑. กระทรวงวัฒนธรรมมีนโยบายส่งเสริม สืบสานประเพณีตามวาระต่าง ๆ และอนุรักษ์ วิถีชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานครหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

๒. หากกระทรวงวัฒนธรรมไม่มีนโยบายส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชาวมอญในชุมชนดังกล่าว ขอทราบว่าจะดำเนินการหรือแนวทางในการส่งเสริม สืบสานประเพณีตามวาระต่าง ๆ และอนุรักษ์วิถี ชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานครหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

ขอให้ตอบในราชกิจจานุเบกษา

ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง

ณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคอนาคตใหม่
กรุงเทพมหานคร

คำตอบกระทู้ถามที่ ๐๓๕ ร.

ของ นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคอนาคตใหม่

เรื่อง ขอให้ส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร

ข้าพเจ้า นายอธิพล คุณปลื้ม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ขอตอบกระทู้ถามของท่านสมาชิกผู้มีเกียรติ ดังนี้

๑. กระทรวงวัฒนธรรมมีนโยบายส่งเสริม สืบสานประเพณีตามวาระต่าง ๆ และอนุรักษ์วิถีชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานครหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

กระทรวงวัฒนธรรม มีภารกิจเกี่ยวกับการคุ้มครอง ป้องกัน อันร้าย บำรุงรักษา พื้นฟู ส่งเสริม สร้างสรรค์ เผยแพร่ ค้นคว้า วิจัย พัฒนา สืบทอดศิลปะและทรัพย์สินมรดกทางศิลปวัฒนธรรมของชาติ เพื่อธำรงคุณค่าและเอกลักษณ์ของความเป็นชาติ อันจะนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนของสังคมไทยและความมั่นคงของชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การกิจในการส่งเสริม สืบสานประเพณีตามวาระต่าง ๆ ของชาวไทย ทั้งในระดับชุมชนท้องถิ่น และระดับชาติ ดังนั้น การส่งเสริมสืบสานประเพณีตามวาระต่าง ๆ ของชาติพันธุ์กลุ่มต่าง ๆ ที่อยู่ในประเทศไทย จะเป็นอีกกภารกิจนี้ที่กระทรวงวัฒนธรรมให้ความสำคัญ เพื่อเสริมสร้างฐานการพัฒนาสังคมและวัฒนธรรมที่เข้มแข็ง

ชาวมอญ เป็นชาติพันธุ์หนึ่งในประเทศไทย ที่มีประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมและวิถีการดำรงชีวิตที่ผูกพันกับประเทศไทยเป็นระยะเวลานานตั้งแต่ครั้งกรุงศร้อยธยา ปัจจุบัน มีชุมชนมอญและกลุ่มวัฒนธรรมมอบฉลาดจากอยู่บริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาตั้งบ้านเรือนอยู่ทั่วไปตามที่ราบลุ่มรินน้ำภาคกลาง

ทั้งนี้ ชุมชนชาวมอญที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยมีหลายกลุ่ม อาทิ มอญปากลัด (เมืองพระแปแดง) จังหวัดสมุทรปราการ มอญเจ็ดรัว จังหวัดสมุทรสาคร มอญบ้านเก่า จังหวัดอุทัยธานี สภาพแวดล้อม มอญกาญจนบุรี มอญเกาะเกร็ด จังหวัดนครราชสีมา มอญสามโคก จังหวัดปทุมธานี เม้งเตาในกรุงเทพมหานคร ก็มีชุมชนมอญหลายแห่ง ได้แก่ มอญบางกระดี่ กรุงเทพมหานคร มอญบางไส้โก๋ กรุงเทพฯ คนคลองหม้อญ กรุงเทพฯ มอรูคลองสินสี่ (เมืองหนองจอก) กรุงเทพฯ ธงนี้ การส่งเสริมสืบสานวัฒนธรรม วิดีชิตามอบฉลาด จากเป็นเมืองเฉพาะชาวมอญกลุ่มใดกลุ่มนี้ จะเห็นได้จากการศึกษาวิจัยอัสสมลักษณะเมืองเจ็ดรัว ในงานศูนย์มนุษยวิทยาสารินธร (องค์การมหาชน) จากสถานสำรวจประเพณีลอยผ้าป่าทางเรือ ไทย-รามัญ จากขอบวงขันหมาก จากกรมการศาสนา การขึ้นมัญชื่อมรดกภูเขาปัญญาทางวัฒนธรรม จากกรมสนับเสาร์เรียนธรรม โดยขึ้นมัญชื่รายการการเล่นสะบาด และรายการรางรมอนูปี้ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๒ กรรณสำเร็จวัฒนธรรมได้ประกาศยกย่องโครงการจัดการองค์ความรู้ มรดกฎภูเขาปัญญาทางวัฒนธรรม การเล่นสะบาดบน โดยชมชนเมืองพระประแดง เป็นโครงการเด่นใน การส่งเสริมและรางกายบรรดากฎภูเขาปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. ๒๕๖๒

นอกจากนี้ จะพบว่า ขนบธรรมเนียมประจำของชาวมอญนั้น มีวัฒนธรรมเป็นแบบฉบับ
มายาวนาน บางอย่างมีอิทธิพลให้กับชนชาติใกล้เคียง เช่น ประเพณีสงกรานต์ ประเพณีแห่หงส์
ธงตะขาบ ของภาคกลางในจังหวัดสมุทรปราการ โดยชาวพระประแดง (มอญปาก-ลัด) ปกติมักจัดขึ้น
ในวันที่ ๑๓ เมษายนหรือตรงกับช่วงวันสงกรานต์ ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีสงกรานต์ของไทย
ที่กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรมจะเสนอรายการ “สงกรานต์” เพื่อเสนอเป็นบัญชี
รายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ต่อองค์การยูเนสโก ต่อไป

๒. หากกระทรวงวัฒนธรรมไม่มีนโยบายส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชาวมอญในชุมชนดังกล่าว
ขอทราบว่าจะมีมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริม สืบสวนประเพณีวาระต่าง ๆ และอนุรักษ์วิถีชาวมอญ
ในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานครหรือไม่ อย่างไร ขอทราบรายละเอียด

กระทรวงวัฒนธรรมตำหนักถึงความสำคัญในการอนุรักษ์ ส่งเสริม สืบสวน ประเพณี
และวัฒนธรรมของชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร

ชุมชนมอญบ้านบางกระดี่เป็นชุมชนที่มีศักยภาพเข้มแข็ง สามารถพึ่งพาตนเอง มีช่วงปลูกเรือนไทย
ช่างทำโลหศพมอบูญ ช่างทำอาหารคำหวาน นักดนตรี นาฏศิลป์ และพ่อเพลงแม่เพลงพื้นบ้าน อีกทั้ง
ยังเป็นชุมชนที่รักษาขนบประเพณี วัฒนธรรม พิธีกรรม และความเชื่อตามแบบหมู่อยู่อย่างเข้มแข็ง
แต่ปัจจุบัน ชุมชนมอญบ้านบางกระดี่เริ่มมีลักษณะเป็นสังคมเมืองมากขึ้น พื้นที่เกษตรกรรมของชุมชน
เปลี่ยนเป็นพื้นที่อุตสาหกรรม ทำให้วิถีชีวิตของมอญบ้านบางกระดี่เปลี่ยนแปลงไป วัฒนธรรมของชุมชน
เริ่มอ่อนตัวลง ประเพณีบางอย่างถูกละเลยเนื่องจากไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตในปัจจุบัน ภาครัฐมีส่วนช่วย
สนับสนุนประเพณีสำคัญ เช่น ประเพณีสงกรานต์ และประเพณีลอยกระทง เป็นต้น

จากข้อมูลพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น ของศูนย์มนุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ทราบว่า
ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมชาวมอญ บาทกระดี่ เป็นศูนย์วัฒนมรมมองคู่เชื่อมโยงไปยังหลายบ้านที่มี
การจัดแสดงวิถีชีวิต กลุ่มอาชีพ ได้แก่ พิพิธภัณฑ์ภาพถ่ายมอญ บ้านทะแยมอยู บ้านเย็บฉาก บ้านแล้ง
บ้านขนมหวาน กลุ่มบ้านสามกก บ้านเปลมอบ่อย บ้านการแต่งกาย บ้านฟืน บ้านฉัตร-ธง โดยแต่ละบ้าน
จะเปิดใต้ถุนบ้านให้นักท่องเที่ยวเข้ามาชม

กระทรวงวัฒนธรรม มีแนวทางในการส่งเสริม สืบสวนวัฒนธรรมและวิถีชุมชน
ของชาวมอญในชุมชนบางกระดี่ เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร ดังนี้

๑.สนับสนุนการดำเนินงานศูนย์ศิลปวัฒนมรมมองคู่ เช่น ในฐานะที่เป็นแหล่ง
เรียนรู้ทางวัฒนมธรรม ให้เป็นชุมชนที่เข้มแข็ง การสร้างสรรค์เวตนธรรมประเพณียทองถึงไว้
๒.ร่วมจัดกิจกรรม การท่องเที่ยวชมวิถีชาวมองคู่ การสาธิตและทดลองทำขนมไทย เช่น

๓. ช่วยเผยแพร่องค์ความรู้ ในการสืบสานประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิตและให้ความกระจ่างใน
รายละเอียดของความเชื่อในขนบธรรมเนียม ประเพณีต่าง ๆ ผ่านการจัดนิทรรศการ การวิจัยทางวัฒนธรรม

๔. ดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกระทรวงวัฒนธรรมโดยตรง อาทิ การส่งเสริมให้มี
การขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ในรายการต่าง ๆ อาทิ ประเพณีตักบาตรน้ำผึ้ง
ข้าวเหนียวแดงกงา การแต่งกายของมอญ วงทะแยมอญ เพื่อสร้างความภาคภูมิใจให้แก่ชุมชนและ
ให้ประชาชนตระหนักถึงคุณค่า ความสำคัญของวัฒนธรรมชาวมอญ