# ประกาศคณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิ

## เรื่อง ลักษณะของหน่วยบริการและเครือข่ายหน่วยบริการที่จะขึ้นทะเบียน
- การขึ้นทะเบียน และการแบ่งเขตพื้นที่ เพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิ หรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ พ.ศ. ๒๕๖๒

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดลักษณะของหน่วยบริการและเครือข่ายหน่วยบริการที่จะขึ้นทะเบียน รวมทั้งหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขของการขึ้นทะเบียนและการแบ่งเขตพื้นที่ เพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิ หรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ พ.ศ. ๒๕๖๒ ซึ่งจะทำให้ประชาชนชาวไทยมีสิทธิได้รับบริการสุขภาพปฐมภูมิที่เป็นธรรม มีคุณภาพ และมีมาตรฐานตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. ๒๕๖๒

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๐ วรรคหนึ่ง (๙) และมาตรา ๑๗ วรรคสามแห่งพระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. ๒๕๖๒ ประกอบบทบัญญัติตามกฎกระทรวงการระบบสุขภาพปฐมภูมิในการประชุม ครั้งที่ ๑/๒๕๖๒ เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ๒๕bonuคณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมนูญจึงออกประกาศไว้ว่าดังต่อไปนี้

### ข้อ 1
- ประกาศนี้เรียกว่า “ประกาศคณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมนูญ เรื่อง ลักษณะของหน่วยบริการและเครือข่ายหน่วยบริการที่จะขึ้นทะเบียน การขึ้นทะเบียน และการแบ่งเขตพื้นที่ เพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมนูญ” พ.ศ. ๒๕bonu

### ข้อ 2
- ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป

### ข้อ 3
- หากพบว่ามีหน่วยบริการที่จะขึ้นทะเบียนเพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมนูญ มีลักษณะไม่ครบถ้วนตามมาตราของกฎหมาย จะแจ้งให้มีการปรับปรุงภายในระยะเวลาที่กำหนด

(1) มีอาคารสถานที่ และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับให้บริการสุขภาพปฐมนูญตามความเหมาะสมกับจำนวนผู้รับบริการ
(2) สภาคนี้ต้องห่างระหว่างบริการอยู่ในพื้นที่ที่สะดวกต่อการทำรายการเข้ารับบริการสุขภาพปฐมนูญของผู้รับบริการในเขตพื้นที่ของหน่วยบริการนั้น
(3) มีบุคลากรและศักยภาพในลักษณะของครัวราชาต้องสามารถสนับสนุนการทำงานของครัวราชาได้อย่างเพียงพอ มีบุคลากรและศักยภาพในลักษณะของครัวราชาต้องสามารถสนับสนุนการทำงานของครัวราชาได้อย่างเพียงพอ

(จ) ส่งเสริมให้ประชาชนมีศักยภาพและความรู้ในการจัดการสุขภาพของตนเองและ
ครอบครัว
(ฉ) ส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนและภาคีเครือข่ายในการส่งเสริม
สุขภาพ รวมทั้งการป้องกันและควบคุมโรคในระดับชุมชน
(๔) มีเวลาทำการไม่น้อยกว่าแปดชั่วโมงต่อวันเป็นเวลาห้าวันต่อสัปดาห์ โดยหากมีการ
ให้บริการนอกเวลาทำการ ต้องจัดให้มีการแจ้งให้ผู้รับบริการในเขตพื้นที่ทราบเป็นการทั่วไป
(๕) มีระบบสารสนเทศที่เหมาะสมกับการจัดทำระบบข้อมูลการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิและ
ข้อมูลด้านสุขภาพตามประกาศคณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิที่ออกตามมาตรา ๒๐ วรรคสอง
และมาตรา ๒๑
(๖) มีแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวอย่างน้อยหนึ่งคน และคณะผู้ให้บริการสุขภาพปฐมภูมิ
อย่างน้อยหนึ่งคณะซึ่งประกอบด้วย ผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาลหรือผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาล
และการพฤฒิกรรม จำนวนสองคนขึ้นไป และผู้ประกอบวิชาชีพสาธารณสุขชุมชน จำนวนสองคน
ขึ้นไป
การจัดให้มีแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวตามวรรคหนึ่ง (๖) ให้นำความในมาตรา ๔๓ วรรคหนึ่ง
มาใช้บังคับโดยอนุโลม
เพื่อประโยชน์ในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
หน่วยบริการอาจจัดให้มีผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสารบรรณสุขเพิ่มเติมจากที่กำหนด
ในวรรคหนึ่ง (๖) ก็ได้
ข้อ ๔ เครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ มีสองประเภท ดังต่อไปนี้
(๑) หน่วยบริการอย่างน้อยสองหน่วยบริการรวมกันและขึ้นทะเบียนเป็นเครือข่ายหน่วยบริการ
ปฐมภูมิ โดยต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) มีหน่วยบริการอย่างน้อยสองหน่วยรวมกัน โดยมีระยะห่างระหว่างกันที่เหมาะสม
กับการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิ
(ข) มีที่ตั้งของเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ ที่มีขนาดเพียงพอและเหมาะสมกับจำนวน
หน่วยบริการทั้งหมดที่อยู่ในเครือข่าย และตั้งอยู่ในบริเวณพื้นที่ที่สะดวกในการเข้ารับบริการ
ของผู้รับบริการในเขตพื้นที่รับผิดชอบ โดยที่ตั้งของเครือข่ายอาจเป็นหน่วยบริการใดหน่วยบริการหนึ่ง
ในเครือข่ายดังกล่าวหรือจัดตั้งเป็นสถานที่แยกต่างหากก็ได้
(๒) หน่วยบริการปฐมภูมิอย่างน้อยสองหน่วยรวมกันและขึ้นทะเบียนเป็นเครือข่ายหน่วยบริการ
ปฐมภูมิ โดยต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) มีหน่วยบริการปฐมภูมิอย่างน้อยสองหน่วยบริการปฐมภูมิรวมกัน โดยมีระยะห่าง

(ข) มีที่ตั้งของเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ ที่มีขนาดเพียงพอและเหมาะสมกับจำนวน
หน่วยบริการปฐมภูมิตั้งหมดที่อยู่ในเครือข่าย และตั้งอยู่ในบริเวณพื้นที่ที่สะดวกในการเข้ารับบริการ
ของผู้รับบริการในเขตพื้นที่รับผิดชอบ โดยที่ตั้งของเครือข่ายอาจเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิใด
หน่วยบริการปฐมภูมิหนึ่งในเครือข่ายหรือจัดตั้งเป็นสถานที่แยกต่างหากก็ได้

การรวมกันและขึ้นทะเบียนเป็นเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิตามวรรคหนึ่ง (๒) ต้องเป็นไป
เพื่อประโยชน์ในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิได้อย่างเหมาะสม มีประสิทธิภาพ และใช้ทรัพยากร
ร่วมกันมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ เครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิดังกล่าวอาจจัดให้มีบริการทางการแพทย์
และสาธารณสุขเพิ่มขึ้นตามความสามารถของพื้นที่ก็ได้

ข้อ ๕ ภายใต้บังคับข้อ ๔ เครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิตามข้อ ๔ วรรคหนึ่ง (๑) และ
(๒) ต้องมีลักษณะตามข้อ ๓ และจำนวนผู้รับบริการตามข้อ ๙ วรรคหนึ่ง (๑) ด้วย

ข้อ ๖ เครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิตามข้อ ๔ วรรคหนึ่ง (๑) อาจรวมกันเพื่อประสาน
ความร่วมมือหรือระดมทรัพยากรเพื่อให้บริการสุขาภาพปฐมภูมิก็ได้

ข้อ ๗ หน่วยบริการที่ประสงค์จะขึ้นทะเบียนเพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิ และหน่วย
บริการปฐมภูมิหรือนำเสนอว่าบริการที่ประสงค์จะขึ้นทะเบียนเพื่อเป็นเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ
ให้อยู่คำขอข้างบนและเอกสารหรือหลักฐานที่เกี่ยวข้องต่อสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด หรือ
สำนักอนามัยกรุงเทพมนตรี ก่อนว่าบรรดาหัวใจสำคัญของสำนักงานสาธารณสุขนั้นต้องอยู่

ให้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด หรือสำนักนายกรุงเทพมนตรี และสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เพื่อตรวจประเมินและ
ตรวจสอบว่าเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิก็จริงหรือไม่

ในกรณีที่หน่วยบริการหรือนำเสนอว่าบรรจุปฏิบัติตามกฎใหม่นี้ไม่ผ่านการตรวจประเมินเพื่อขึ้นทะเบียน
เป็นหน่วยบริการปฐมภูมิก็หรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิก็ไม่ผ่านการตรวจประเมินตามมาตรา
สาระสนเทศแจ้งคำสั่งดังกล่าวพร้อมทั้งแจ้งเหตุผลด้วย

คำขอชี้แจงและเอกสารหรือหลักฐานตามวรรคสอง และสำนักงานฯลฯจะลงโทษในการให้บริการสุชาภาพปฐมภูมิก็ได้
ตามหลักเกณฑ์ มาตรฐาน เงื่อนไข และแบบที่ปลัดกระทรวงสาธารณะสุขาประกาศกำหนด

ข้อ ๘ หากพบว่าบรรจุปฏิบัติตามกฎใหม่นี้ไม่ผ่านการตรวจประเมินตามมาตรา ๗ ธราฎีกา

การยื่นอุทธรณ์และการพิจารณาอุทธรณ์ ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข
ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศกำหนด

ข้อ ๔ ในกรณีการขอขึ้นทะเบียนเพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิ ให้ถือเกณฑ์จำนวนผู้รับบริการ
ในเขตพื้นที่รับผิดชอบระหว่างแปดพันคนถึงหนึ่งหมื่นสองพันคน ทั้งนี้ เมื่อได้พิจารณาถึงความปลอดภัย
และความสะดวกของผู้รับบริการ และสภาพพื้นที่แล้ว อาจพิจารณากำหนดเกณฑ์จำนวนผู้รับบริการ
ในเขตพื้นที่รับผิดชอบตามความเหมาะสมก็ได้

(๑) การแบ่งเขตพื้นที่รับผิดชอบ ในแต่ละเขตพื้นที่รับผิดชอบควรมีลักษณะเป็นพื้นที่ติดต่อกัน
โดยคำนึงถึงจำนวนผู้รับบริการในแต่ละเขตพื้นที่นั้นให้ใกล้เคียงกัน

(๒) พิจารณากำหนดจุดที่ตั้งของหน่วยบริการปฐมภูมิหรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ
ให้มีความคล่องและเหมาะสมกับกรณีตาม (๑) และ (๒)

การแบ่งเขตพื้นที่ตามวรรคหนึ่ง สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขอาจกำหนดให้มีหน่วยงานอื่น
เข้าร่วมดำเนินการแบ่งเขตพื้นที่ของหน่วยบริการปฐมภูมิหรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิตัวยกได้

ข้อ ๑๐ ให้สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขดำเนินการประกาศการขึ้นทะเบียน
หน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิรวมทั้งเขตพื้นที่รับผิดชอบให้ประชาชนทราบ
ผ่านระบบสารสนเทศ และปิดประกาศ ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสำนักงานสาธารณสุขาเภอ
หรือสำนักอนามัยกรุงเทพมหานครและสำนักงานเขตของกรุงเทพมหานคร ที่หน่วยบริการปฐมภูมิ
หรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมนั้นตั้งอยู่ แล้วแต่กรณี

ข้อ ๑๑ ในกรณีที่สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขได้ตรวจประเมินให้หน่วยบริการใด
ดำเนินการเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิหรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้งบค้าง
ให้หน่วยบริการดังกล่าวยืนคำขอขึ้นทะเบียนตามประกาศนี้ภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้งบค้าง
และให้สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขขึ้นทะเบียนหน่วยบริการนั้นเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิหรือ
เครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิตามพระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. ๒๕๖๒ และให้นำความ
ในข้อ ๑๐ มาใช้งบค้างโดยอนุโลม

ข้อ ๑๒ ในระยะเริ่มแรก มีให้น้ำความในข้อ ๓ วรรคหนึ่ง (๕) มาใช้งบค้างจนกว่าจะได้มี
การใช้งบค้างประกาศคณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิตี่ออกตามมาตรา ๒๐ วรรคสอง หรือมาตรา ๒๑
แล้วแต่กรณี

ข้อ ๑๓ หากในสองปีนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้งบค้าง ในกรณีที่หน่วยบริการใดที่จะขึ้นทะเบียน
เพื่อเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิหรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิไม่สามารถจัดให้มีคณะผู้ให้บริการ

สุขภาพปฐมภูมิซึ่งประกอบด้วยผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุขตามที่กำหนดในข้อ ๓
วรรคหนึ่ง (๖) ได้ ให้หน่วยบริการนั้นจัดให้มีผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข
ได้ตามความเหมาะสมกับสภาพพื้นที่และความเห็นชอบของปลัดกระทรวงสาธารณสุข ทั้งนี้ เมื่อหน่วย
บริการนั้นได้ขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการปฐมภูมิหรือเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิแล้ว ต้องจัดให้มี
คณะผู้ให้บริการสุขภาพปฐมภูมิซึ่งประกอบด้วยผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข
ตามที่กำหนดในข้อ ๓ วรรคหนึ่ง (๖) ภายในระยะเวลาที่ปลัดกระทรวงสาธารณสุขกำหนด และแจ้ง
ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุขาทราบโดยทันที

ข้อ ๑๔ เพื่อประโยชน์ในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ให้คณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิพิจารณาว่าสมควรแก้ไขเพิ่มเติมหรือปรับปรุงประกาศนี้หรือไม่
ทุกสองปีนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ ทั้งนี้ ในกรณีที่มีความจำเป็น คณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิ
อาจพิจารณาแก้ไขเพิ่มเติมหรือปรับปรุงประกาศนี้ในกำหนดระยะเวลาที่เร็วกว่านั้นก็ได้

ข้อ ๑๕ ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติหรือการดำเนินการตามประกาศนี้
ให้คณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิเป็นผู้วินิจฉัยชั่ขาด

ข้อ ๑๖ ให้ประธานกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิรักษาการตามประกาศนี้

ประกาศ ณ วันที่ ๒๙ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๒
อนุทิน ชาญวีรกูล
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ประธานกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิ