(อม.๓๐)

คำพิพากษา

คดีหมายเลขดำที่ อ. ๒๓๗/๒๕๖๑
คดีหมายเลขแดงที่ อ. ๑๒๖/๒๕๖๒

ในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์
ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

วันที่ ๒๒ เดือน พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๒

คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ
ผู้ร้อง

นายตอพา นิมะ
ผู้ถูกกล่าวหา

เรื่อง การแสดงบัญชีรายการทรัพย์สินและหนี้สิน

ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้วินิจฉัยว่า ผู้ถูกกล่าวหาเป็นผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองจนใจไม่ยืนบัญชี
แสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบต่อผู้ร้องภายในเวลาที่กำหนด
และมีพฤติการณ์อันควรเชื่อได้ว่ามีเจตนารายจึงไม่แสดงที่มาแห่งทรัพย์สินหรือหนี้สินนั้น กรนี้พ้นจากตำแหน่ง
และกรณีพ้นจากตำแหน่งมาแล้วเป็นเวลาหนึ่งปี ในการดำเนินการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
ส่วนตำบลปลอดหาย อำเภอกระพ้อ จังหวัดปัตตานี ให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของผู้ถูกกล่าวหา
กับลงโทษตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต

มาตรา ๕๙ วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา ๓๓ วรรคสาม และศาลออกหมายจับผู้ถูกกล่าวหา
ต่อมาผู้ร้องส่งตัวผู้ถูกกล่าวหาต่อศาล ผู้ถูกกล่าวหาให้การรับสารภาพ

พิเคราะห์คำร้อง เอกสารประกอบคำร้อง และคำให้การของผู้ถูกกล่าวหาแล้ว เห็นว่า
คดีวินิจฉัยได้โดยไม่จำต้องเรียกพยานมาไต่สวน ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า ผู้ถูกกล่าวหาได้รับแต่งตั้ง
ให้ดำรงตำแหน่งรองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลปลอดหอย อำเภอกะพ้อ จังหวัดปัตตานี เมื่อวันที่
๗ ตุลาคม ๒๕๕๒ และพ้นจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 5 กันยายน ๒๕๕๖ ผู้ถูกกล่าวหาไม่ยื่นบัญชี
แสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบต่อผู้ร้อง กรณีพ้นจากตำแหน่งและกรณีพ้นจาก
ตำแหน่งมาแล้วเป็นเวลาหนึ่งปี ผู้ร้องมีหนังสือแจ้งให้ผู้ถูกกล่าวหาซึ่งจะข้อเท็จจริงและเหตุผล
ของการไม่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบกรณีดังกล่าวต่อผู้ร้องแล้ว
แต่ผู้ถูกกล่าวหาเพิกเฉย

ปัญหาต้องวินิจฉัยมีว่า ผู้ถูกกล่าวหาจะไม่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สิน
และเอกสารประกอบต่อผู้ร้องภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดกรณีพ้นจากตำแหน่ง หรือไม่ เห็นว่า
คดีนี้ผู้ร้องขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
พ.ศ. ๒๕๖๑ มาตรา ๘๑ และมาตรา ๑๖๗ ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 22 กรกฎาคม ๒๕๖๑
โดยมาตรา 3 ของพระราชบัญญัติดังกล่าวให้ยกเลิกพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกัน
และปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๔๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม แต่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๖๑ ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้ภายหลังการกระทำความผิด
ยังคงบัญญัติให้การกระทำตามคำร้องเป็นความผิดอยู่ โดยมีบทกำหนดโทษทางอาญาตามมาตรา ๑๖๗
ระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และกำหนดมาตรการ
บังคับทางการเมืองในมาตรา 81 โดยบัญญัติว่า “... ในกรณีที่ศาลมีกฏหมายแพนกคดีอาญาของ
ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองมีคำพิพากษาว่าผู้ถูกกล่าวหากระทำความผิดตามที่ถูกกล่าวหา
ให้ผู้ต้องคำพิพากษานั้นพ้นจากตำแหน่งนับแต่วันหยุดปฏิบัติหน้าที่ และให้เพิกถอนสิทธิสมัคร
รับเลือกตั้งของผู้นั้น และจะเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาไม่เกินสิบปีด้วยหรือไม่ก็ได้”
ส่วนพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542
ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดมีบทกำหนดโทษทางอาญาตามมาตรา 119 ระวางโทษจำคุก

ไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และกำหนดมาตรการบังคับทางการเมือง
ในมาตรา ๓๔ วรรคหนึ่ง โดยบัญญัติว่า “... ห้ามมิให้ผู้ถูกกล่าวหาดำรงตำแหน่งทางการเมือง
หรือดำรงตำแหน่งใดในพรรคการเมืองเป็นเวลาห้าปีนับแต่วันที่ศาลมีคำแผนกคดีอาญาของ
ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองวินิจฉัย ... ” และวรรคสอง บัญญัติว่า “ในกรณีที่ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ตามวรรคหนึ่งพ้นจากตำแหน่งก่อนวันที่ความปรากฏต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ระยะเวลาห้าปี
ตามวรรคหนึ่งให้นับแต่วันที่ผู้นั้นพ้นจากตำแหน่งดังกล่าว” ดังนี้ โทษทางอาญาตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง
จึงไม่แตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิด กรณีจึงต้องใช้กฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำผิด
บังคับแก่คนนี้ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒ สำหรับมาตรการบังคับทางการเมือง
ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๖๑
มาตรา ๘๑ มิใช่มาตรการบังคับทางการเมืองตามกฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิด
จึงต้องใช้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๔๒
มาตรา ๓๔ บังคับแก่คนนี้ เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า ผู้ถูกกล่าวหาดำรงตำแหน่งรองนายกองค์การบริหาร
ส่วนตำบลปลอดหาย ซึ่งเป็นรองผู้บริหารท้องถิ่นตามที่ผู้ร้องออกประกาศคณะกรรมการป้องกัน
และปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ เรื่อง การกำหนดตำแหน่งผู้บริหารท้องถิ่น รองผู้บริหารท้องถิ่น
ผู้ช่วยผู้บริหารท้องถิ่น และสมาชิกสภาท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นผู้ดำรงตำแหน่ง
ทางการเมือง พ.ศ. ๒๕๕๔ ข้อ ๔ (๗) (ข) ผู้ถูกกล่าวหาจึงเป็นผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
และเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐฯ ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา 4 มีหน้าที่ยืนบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบของตน
คู่สมรส และบุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะต่อผู้ร้องภายในสามสิบวันนับแต่วันเข้ารับตำแหน่ง วันพ้นจากตำแหน่ง
และวันที่พ้นจากตำแหน่งมาแล้วเป็นเวลาหนึ่งปี หากพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกัน
และปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๓๒ และมาตรา ๓๓ ผู้ถูกกล่าวหาไม่ยื่นบัญชี
แสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินต่อผู้ร้องภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด กรุณาพ้นจากตำแหน่ง
พฤติการณ์ดังกล่าวมีเหตุอันควรเชื่อได้ว่าผู้ถูกกล่าวหาไม่แสดงทรัพย์สินหรือหนี้สินของตนเอง เพื่อให้เกิดการทำตรวจสอบ

ผู้ใช้อำนาจรัฐ จึงฟังได้ว่า ผู้ถูกกล่าวหาจะไม่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบ
ต่อผู้ร้องภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดกรณีพ้นจากตำแหน่ง องค์คณะผู้พิพากษาเสียงข้างมาก เห็นว่า
มีผลห้ามมิให้ผู้ถูกกล่าวหาดำรงตำแหน่งทางการเมืองหรือดำรงตำแหน่งใดในพรรคการเมืองเป็นเวลาห้าปี
นับแต่วันที่พ้นจากตำแหน่ง ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๓๔ วรรคสอง

ส่วนที่ผู้ร้องขอให้ลงโทษผู้ถูกกล่าวหาในข้อหาเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐจงใจไม่ยื่นบัญชี
แสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด
กรณีพ้นจากตำแหน่งนั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๑๑๙ ซึ่งใช้บังคับแก่คดีนี้มีระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท
หรือทั้งจำทั้งปรับ และไม่ได้บัญญัติอายุความไว้เป็นการเฉพาะ จึงต้องบังคับตามประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา ๙๕ (๔) ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้ในเวลาที่กระทำความผิด ที่กำหนดว่า ถ้ามิได้ฟ้อง
และได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในกำหนดอายุความห้าปีนับแต่วันกระทำความผิดเป็นอันขาดอายุความ
เมื่อผู้ถูกกล่าวหามีหน้าที่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบต่อผู้ร้อง
กรณีพ้นจากตำแหน่งภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ 5 กันยายน ๒๕๕๖ ครบกำหนดต้องยื่นบัญชี
แสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบต่อผู้ร้องภายในวันที่ 5 ตุลาคม ๒๕๕๖
แต่ผู้ถูกกล่าวหาไม่ยื่นภายในกำหนดเวลากล่าว จึงถือว่าผู้ถูกกล่าวหากระทำความผิดในวันที่
5 ตุลาคม ๒๕๕๖ อันเป็นวันถัดจากวันที่ครบกำหนดยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สิน
และเอกสารประกอบต่อผู้ร้อง แม้ผู้ร้องยื่นคร้องคดีนี้เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ๒๕๖๑ อันเป็นการยื่นคร้อง
ภายในกำหนดอายุความห้าปีนับแต่วันที่ผู้ถูกกล่าวหากระทำความผิดก็ตาม แต่เมื่อไม่ได้ตัวผู้ถูกกล่าวหามาศล
ภายในอายุความห้าปีนับแต่วันที่ผู้ถูกกล่าวหากระทำความผิด โดยเพิ่งได้ตัวผู้ถูกกล่าวหามาศลเมื่อวันที่
18 กุมภาพันธ์ 2562 เกินกำหนดห้าปีนับแต่วันที่ผู้ถูกกล่าวหากระทำความผิด คดีส่วนอาญา
ที่ขอให้ลงโทษผู้ถูกกล่าวหาในข้อหาเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐจงใจไม่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สิน
และหนี้สินและเอกสารประกอบต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด
กรณีพ้นจากตำแหน่งรองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลปลอดลอย อิงขาดอายุความ ย่อมไม่อาจ
ลงโทษผู้ถูกกล่าวหาได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185 วรรคหนึ่ง
ประกอบพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

ปัญหาต้องวินิจนัยต่อไปมีว่า ผู้ถูกกล่าวหาจะใช้ไม่ยืนบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สิน และเอกสารประกอบต่อผู้ร้องภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดกรณีฟ้องจากตำแหน่งมาแล้วเป็นเวลาหนึ่งปี หรือไม่ เห็นว่า คดีนี้ผู้ร้องยื่นคำร้องข้อเท็จจริงไทยผู้ถูกกล่าวหาภายหลังพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๖๑ ใช้บังคับ ซึ่งพระราชบัญญัติดังกล่าว ไม่ได้กำหนดให้ผู้บริหารท้องถิ่น รองผู้บริหารท้องถิ่น ผู้ช่วยผู้บริหารท้องถิ่น และสมาชิกสภาท้องถิ่น มีหน้าที่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินและเอกสารประกอบต่อผู้ร้องกรณีฟ้องจากตำแหน่งมาแล้ว เป็นเวลาหนึ่งปี จึงเป็นกรณีที่บทบัญญัติของกฎหมายที่บัญญัติในภายหลังบัญญัติว่าการกระทำเช่นนั้น ไม่เป็นความผิดต่อไป ผู้ถูกกล่าวหาซึ่งเป็นผู้กระทำความผิดนั้นย่อมพ้นจากการเป็นผู้กระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒ วรรคสอง และเมื่อการกระทำของผู้ถูกกล่าวหาไม่เป็นความผิดแล้ว จึงไม่อาจใช้มาตรการบังคับทางการเมืองกับผู้ถูกกล่าวหา กรณีฟ้องจากตำแหน่งมาแล้วเป็นเวลาหนึ่งปี ในกรณีดำรงตำแหน่งรองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลปลอดหายได้

พิพากษาว่า นายตอบา นิมะ ผู้ถูกกล่าวหาจะใช้ไม่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สิน และเอกสารประกอบต่อคณะกรรมการการปกครองในระบอบราชาธิปไตยของประเทศไทยโดยมูลฐานสำคัญ การดำเนินงานของสำนักงานใหญ่อยู่ภายใต้การควบคุมของกระทรวงมหาดไทย โดยมูลฐานสำคัญ การดำเนินงานของสำนักงานใหญ่อยู่ภายใต้การควบคุมของกระทรวงมหาดไทย

นายประทีป ดุลพินิจธรรม

นายประมวญ รักษ์ศิลธรรม

นายอนิติ เอื้อรัสพันธุ์

นายแก้ว เวศอุไร

นายสมยศ เชียมทอง