ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม
ฉบับที่ 5298 (พ.ศ. 2562)
ออกตามความในพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
พ.ศ. 2511
เรื่อง กำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
เครื่องจักรกลไฟฟ้าชนิดหมุน
เล่ม 30 (1) ระดับชั้นประสิทธิภาพของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ (รหัส IE)

อาชีพอำนาจตามความในมาตรา ๑๕ แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
พ.ศ. ๒๕๑๑ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (ฉบับที่ ๗)
พ.ศ. ๒๕๕๘ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมออกประกาศกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
เครื่องจักรกลไฟฟ้าชนิดหมุน เล่ม ๓๐ (๑) ระดับชั้นประสิทธิภาพของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ
(รหัส IE) มาตรฐานเลขที่ มอก. ๘๖๖ เล่ม ๓๐ (๑) - ๒๕๖๐ ไว้ ดังมีรายละเอียดต่อท้ายประกาศนี้
ทั้งนี้ ให้มีผลตั้งแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๒
สมชายหาญหรัญ
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม รักษาราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม

# มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
## แนบท้ายประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ ๕๒๙๘ (พ.ศ.๒๕๖๒)
### ข้อมูลมาตรฐานผลิตภัณฑ์
- **ชื่อมาตรฐาน**: เครื่องจักรกลไฟฟ้าชนิดหมุน เล่ม ๓๐(๑) ระดับชั้นประสิทธิภาพของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ (รหัส IE)
- **ROTATING ELECTRICAL MACHINES-PART 30-1: EFFICIENCY CLASSES OF LINE OPERATED AC MOTORS (IE CODE)**

### มาตรฐานเลขที่
- : มอก. ๔๖๖ เล่ม ๓๐(๑)-๒๕๖๐

### ผู้จัดทำ
- : สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม

### กรอบรายการวิชาการ
- : คณะกรรมการวิชาการ คณะที่ ๑๐๑๑

### ขอบข่าย
- : มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมนี้ครอบคลุมระดับชั้นประสิทธิภาพสำหรับมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ ที่มีความเร็วดียว ซึ่งมีพิกัดเป็นไปตามมาตรฐานเลขที่ มอก. 466 เล่ม 1 หรือ IEC 60079-0 ที่มีพิกัดในการทำงานกับแหล่งจ่ายแรงดันไฟฟ้าที่เป็นรูปคลื่นไซเคิลนี้

*   มีกำลังที่พิกัด P_N จาก 0.12 kW ถึง 1000 kW
*   มีแรงดันไฟฟ้าที่พิกัด U_N สูงกว่า 50 V ถึง 1 kV
*   มี b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q,r,s,t,u,v,w,x,y,z,
*   *สามารถทำงานอย่างต่อเนื่องที่กำลังที่พิกัด โดยยุคนหนึ่งที่เพิ่มขึ้นอยู่ภายใต้ข้อกำหนดของระดับชั้นอุณหภูมิของฉนวน*
    *   หากเหตุผล มอเตอร์ตามมาตรฐานฉบับนี้คือมอเตอร์ที่มีประเภทการทำงาน S1 (ทำงานต่อเนื่อง) ตามมาตรฐานเลขที่ มอก. 466 เล่ม 1 อ้างอิงจากมอเตอร์ไฟฟ้าที่มีประเภทการทำงานชนิดใดๆ ก็ตาม หากสามารถทำงานอย่างต่อเนื่องที่กำลังที่พิกัดได้ให้เป็นไปตามมาตรฐานฉบับนี้ด้วย*
        *   และแสดงเครื่องหมายอุณหภูมิบนปกติฯ เพื่อยืนในช่วงระหว่าง -20 °C ถึง +60 °C*
            *   หากเหตุผล อุณหภูมิภายในของฉนวน -20 °C และ +60 °C หากสามารถทำงานอย่างต่อเนื่องในช่วงระหว่าง -20 °C และ +60 °C จะถูกกำหนดว่าเป็นมอเตอร์ที่มีโครงสร้างพิเศษ เป็นผลให้ใช้งานเวลานานจากมาตรฐานฉบับนี้*
                *   หากเหตุผล มอเตอร์ชนิดสกัดควัน (smoke extraction motors) จะไม่คำร้องขอชั้นอุดหนึ่งสูงถึง 400°C โดยระบบควบคุมตามมาตรฐานฉบับนี้*
                    *   และแสดงเครื่องหมายความสูงถึง 400 m จากระดับน้ำทะเล หากเหตุผล มีประสิทธิภาพที่พิกัด และระดับชั้นประสิทธิภาพจะอยู่ในช่วงระหว่างความสูง 100 m จากระดับน้ำทะเล*

กำหนดคู่มือข้อจำกัดประสิทธิภาพที่ขึ้นอยู่กับความถี่ จำนวนชั่ว และกำลัง
ของมอเตอร์ โดยไม่มีความแตกต่างระหว่างเทคโนโลยีของมอเตอร์
แรงดันไฟฟ้าที่จ่าย หรือมอเตอร์ที่มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นที่ออกแบบสำหรับ
การทำงานกับตัวแปลงผัน แม้ว่าไม่ใช่เทคโนโลยีของมอเตอร์เหล่านี้ทั้งหมด
จะมีความสามารถที่จะมีประสิทธิภาพที่สูงได้ (ดูตารางที่ ๑) เทคโนโลยีของ
มอเตอร์ที่แตกต่างกันนี้สามารถเปรียบเทียบส่วนที่เกี่ยวกับศักยภาพ
ประสิทธิภาพพลังงานของแต่ละเทคโนโลยีของมอเตอร์ได้อย่างเต็มที่
หมายเหตุ 5 หน่วยงานกำกับดูแลควรพิจารณาข้อจำกัดข้างต้น ในการกำหนดมาตรฐาน
สมรรถนะประสิทธิภาพพลังงานขั้นต่ำ (MEPS) โดยการพิจารณาแต่ละชนิด
ของมอเตอร์
ประสิทธิภาพของระบบขับเคลื่อนไม่ครอบคลุมตามมาตรฐานฉบับนี้
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสูญเสียของมอเตอร์ที่เกิดจากส่วนประกอบ
ฮาร์มองนิกของแรงดันไฟฟ้าที่จ่าย กำลังสูญเสียในสายเคเบิล ตัวกรอง และ
ตัวแปลงผันความถี่ ทั้งหมดนั้นไม่ครอบคลุมตามมาตรฐานฉบับนี้
มอเตอร์ที่มีหน้าจาน (flanges) ขาตั้ง (feet) และ/หรือ แกน (shaft) ที่
ขนาดทางกลแตกต่างจาก IEC 60072-1 ครอบคลุมตามมาตรฐานฉบับนี้
มอเตอร์เกียร์ครอบคลุมตามมาตรฐานฉบับนี้ รวมทั้งที่มีแกนและหน้าจานที่ไม่
เป็นมาตรฐาน
ไม่รวมถึง
• มอเตอร์ไฟฟ้าความเร็วดียว ที่มีจำนวนชั่ว 10 ชั่วขึ้นไป หรือมอเตอร์ที่มี
หลายความเร็ว
• มอเตอร์ที่มีคอมพิวเตอร์ทางกล (เช่น มอเตอร์กระแสน้ำ)
• มอเตอร์ที่ประกอบรวมเบ็ดเสร็จในเครื่องจักร (ตัวอย่างเช่น เครื่องสูบน้ำ
(pump) พัดลม และเครื่องฉีด (compressor)) ซึ่งในทางปฏิบัติไม่
สามารถทดสอบแยกออกจากเครื่องจักรได้ ถึงแม้ว่าจะมีระบบทะปิดปลาย
(end-shield) และรองลินปลายด้านขับเคลื่อน (drive-end bearing)
ชั่วราว หมายความว่ามอเตอร์จะต้อง ก) ใช้อุปกรณ์ร่วมกัน
(นอกเหนือจากใช้ตัวต่อ เช่น สลักเกลียว) กับหน่วยขับเคลื่อน
(ตัวอย่างเช่น แกน หรือตัวโครงครอบเครื่อง) และ x) ไม่ได้ถูกออกแบบให้
สามารถที่จะเอามอเตอร์แยกออกจากหน่วยขับ แม้ว่ามอเตอร์จะสามารถ
ทำงานอย่างอิสระจากหน่วยขับ นั้นคือถ้ากระบวนการในการแยกจะทำให้
• มอเตอร์ไม่ทำงาน มอเตอร์นี้จะไม่ครอบคลุมตามมาตรฐานฉบับนี้
(TEAO, IC418) เครื่องจักรกลชนิดปิดหุ้มอากาศทั้งหมด (Totally Enclosed Air-Over Machine) ตัวอย่างเช่น เครื่องจักรกลที่ระบาย
ความร้อนที่พื้นผิวของตัวโครงครอบเครื่องทั้งหมด ใช้ระบบการระบาย
ความร้อนภายนอกโดยใช้วิธีการระบายอากาศนอกเครื่องจักรกลเป็นไป

โดยการเอาพัดลมออกและจัดระบบการระบายความร้อนโดยการใช้เครื่องเป่าลมที่พิกัดการไหลของอากาศคล้ายคลึงกับพัดลมดั้งเดิม

- มอเตอร์ที่มีตัวแปลงผันความถี่ประกอบรวมกัน (compact drives) เมื่อมอเตอร์ไม่สามารถทดสอบแยกจากตัวแปลงผันได้ ระดับชั้นประสิทธิภาพพลังงานของชุดขับเคลื่อนจะต้องอยู่บนพื้นฐานของผลิตภัณฑ์ชุดสำเร็จ (PDS: Power Drive System) และนิยามในมาตรฐานอีกต่างหากหมายเหตุ ๗ มอเตอร์จะไม่อยู่นอกขอบข่ายเมื่อมอเตอร์และตัวแปลงผันความถี่สามารถแยกออกจากกันได้ และมอเตอร์สามารถทดสอบแยกจากตัวแปลงผัน

- มอเตอร์เบรก เมื่อระบบร่วมเป็นส่วนหนึ่งภายในโครงสร้างของมอเตอร์ ซึ่งไม่สามารถถอดออกหรือจ่ายแรงดันจากแหล่งจ่ายอื่นในการทดสอบประสิทธิภาพของมอเตอร์

หมายเหตุ ๘ มอเตอร์เบรกที่มีขดเสียงกรรรมอยู่กับหน้าจานของมอเตอร์จะครอบคลุมตามมาตรฐานนี้ถ้าสามารถที่จะทดสอบประสิทธิภาพได้โดยไม่เกิดความสูญเสียจากเบรก (ตัวอย่างเช่น การรื้อเบรกออก หรือการจ่ายพลังงานให้กับขด เบรกจากแหล่งจ่ายที่แยกต่างหาก)

เมื่อผู้ผลิตเสนอมาเนเจอร์ที่มีการออกแบบเดียวกันที่มีหรือไม่มีเบรก การทดสอบประสิทธิภาพสามารถทำได้โดยการทดสอบมาเนเจอร์ที่ไม่มีเบรก ค่าประสิทธิภาพที่หาได้อาจจะใช้เป็นพิกัดสำหรับมาเนเจอร์และเบรคมอเตอร์ได้ทั้งคู่

- มาเนเจอร์ที่แช่น้ำได้ ที่ออกแบบเฉพาะให้งานในของเหลว
- มาเนเจอร์ชนิดสกัดควัน ที่มีค่าระดับอุณหภูมิมากกว่า 400 °C

**เนื้อหาประกอบด้วย**

| จำนวนหน้า | : ๒๒ หน้า |
| --- | --- |
| ISBN | : ๙๗๘-๖๑๖-๓๔๖-๘๙๒-๕ |
| ICS | : ๒๙.๑๖๐.๐๑ |
| **สถานที่จัดเก็บ** | : ห้องสมุดสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมถนนพระรามที่ 5 กรุงเทพมหานคร 10400 |
| **สถานที่จำหน่าย** | : กองส่งเสริมและพัฒนาด้านการมาตรฐานสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมถนนพระรามที่ 5 กรุงเทพมหานคร 10400 โทรศัพท์ 022023426 |