## ระเบียบคณะกรรมการกฤษฎีกา
### ว่าด้วยการประชุมของกรรมการร่างกฎหมาย
#### พ.ศ. ๒๕๒๒

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๕ และมาตรา ๔๐ แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการกฤษฎีกา พ.ศ. ๒๕๒๒ ประธานคณะกรรมการกฤษฎีกาออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

**ข้อ ๑**
- ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบคณะกรรมการกฤษฎีกา ว่าด้วยการประชุมของกรรมการร่างกฎหมาย พ.ศ. ๒๕๒๒”

**การประชุมปกติ**

ข้อ ๒ ใน การปฏิบัติหน้าที่ ให้กรรมการร่างกฎหมายประชุมปรึกษาหารือกันเป็นคณะ แต่ละคณะประกอบด้วยประธานกรรมการร่างกฎหมายและกรรมการร่างกฎหมายตามคำสั่งของประธานกรรมการกฤษฎีกาเกี่ยวกับการแบ่งกรรมการร่างกฎหมายออกเป็นคณะ

ให้เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาซึ่งเป็นกรรมการร่างกฎหมายโดยตำแหน่งและรองเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการร่างกฎหมายเข้าร่วมประชุมปรึกษาหารือในการประชุมกรรมการร่างกฎหมายได้ทุกคณะ

ข้อ ๓
- ให้ประธานกรรมการร่างกฎหมายแต่ละคณะทำหน้าที่เป็นประธานในที่ประชุม ในกรณีที่ประธานกรรมการร่างกฎหมายไม่สามารถมาประชุมได้ ให้กรรมการร่างกฎหมายที่มาประชุมดำเนินการประชุมโดยเลือกกรรมการร่างกฎหมายในคณะคนใดคนหนึ่งที่มาประชุมทำหน้าที่ประธานในที่ประชุม

ข้อ ๔
- ในการประชุมปรึกษาหารือในกรรมการร่างกฎหมายแต่ละคณะต้องมีกรรมการร่างกฎหมายมาประชุมไม่น้อยกว่าสามคน จึงจะเป็นองค์ประชุม เว้นแต่ในการวินิจฉัยประเด็นสำคัญประธานในที่ประชุมจะให้รอการวินิจฉัยประเด็นนั้นจนกว่าจะมีกรรมการร่างกฎหมายมาประชุมมากกว่าสามคนก็ได้

ข้อ ๕
- ในการจัดทำร่างกฎหมายหรือให้ความเห็นทางกฎหมาย หากที่ประชุมไม่สามารถดำเนินไปได้โดยมีมิติเป็นเอกฉันท์ ให้วินิจฉัยโดยเสียงข้างมาก

กรรมการร่างกฎหมายคนหนึ่งมีเสียงหนึ่งในการลงคะแนน ถ้าคะแนนเสียงเท่ากัน ให้ประธานในที่ประชุมออกเสียงเพิ่มขึ้นอีกเสียงหนึ่งเป็นเสียงชี้ขาด

ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องจัดทำร่างกฎหมายหรือให้ความเห็นทางกฎหมายให้แล้วเสร็จ เป็นการด่วนภายในระยะเวลาที่กำหนด เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาอาจขอให้กรรมการร่างกฎหมายคณะหนึ่งประชุมเพิ่มเติมตามที่จะได้หารือกับประธานกรรมการร่างกฎหมายคณะนั้นก็ได้

ข้อ ๗ ในกรณีจัดระเบียบวาระ ให้เลขานุการคณะกรรมการกฤษฎีกาเป็นผู้รับผิดชอบในการบรรจุเรื่องเข้าระเบียบวาระ โดยคำนึงถึงความเชี่ยวชาญและความรับผิดชอบของตน

ข้อ ๘ ในการประชุมกรรมการร่างกฎหมายคณะหนึ่ง ให้มีเลขานุการกรรมการร่างกฎหมายคนหนึ่ง และผู้ช่วยเลขานุการกรรมการร่างกฎหมายอย่างน้อยคนหนึ่ง โดยเลขานุการคณะกรรมการกฤษฎีกาแต่งตั้งจากข้าราชการสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

ให้เลขานุการและผู้ช่วยเลขานุการกรรมการร่างกฎหมายมีหน้าที่เสนอความเห็นเกี่ยวกับร่างกฎหมายหรือการให้ความเห็นทางกฎหมายต่อที่ประชุม และหน้าที่อื่นเกี่ยวกับการประชุม ทั้งนี้ตามที่เลขานุการคณะกรรมการกฤษฎีกาจะกำหนด

ข้อ ๙ ในการจัดทำร่างกฎหมายหรือให้ความเห็นทางกฎหมาย ถ้ากรรมการร่างกฎหมายคนใด มีความเห็นแตกต่างไปจากความเห็นของกรรมการร่างกฎหมายฝ่ายข้างมากในสาระสำคัญ จะบันทึกความเห็นไว้เพื่อประกอบการพิจารณาขั้นต่อไปก็ได้

ข้อ ๑๐ ในกรณีที่มีปัญหาข้อกฎหมายสำคัญในการจัดทำร่างกฎหมายหรือในการให้ความเห็นทางกฎหมาย หรือในกรณีที่กรรมการร่างกฎหมายในคณะใดมีความเห็นแตกต่างกันในสาระสำคัญ เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาจะขอให้กรรมการร่างกฎหมายคณะนั้นพิจารณาบทวนปัญหาข้อกฎหมายนั้นอีกครั้งหนึ่งก็ได้

## การประชุมพิเศษ

ข้อ ๑๑ ในกรณีจำเป็นที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านหรือต้องปฏิบัติราชการโดยเรียบร้อย เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาอาจขอให้กรรมการร่างกฎหมายจากภายนอกคามต่าง ๆ ประกอบเป็นกรรมการร่วมกฎหมายคณะพิเศษเป็นการชั่วคราวเพื่อประชุมปรึกษาหารือกันเฉพาะเรื่องหนึ่งเรื่องใดก็ได้

ในการประชุมตามวรรคหนึ่ง ให้กรรมการร่วมกฎหมายเลือกกรรมการร่วมกฎหม้ายคนใดคนหนึ่งซึ่งมาประชุมเป็นประธานในที่ประชุม และให้นำความในข้อ ๔ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๑๒ ในกรณีที่ต้องการความเชี่ยวชาญเฉพาะในหลายด้านหรือต้องการความรอบคอบในการพิจารณาเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาอาจขอให้กรรมการร่วมกฎหมายสองหรือสามคณะมาประชุมปรึกษาหารือรวมกันเป็นกรณีพิเศษก็ได้

ในการประชุมตามวรรคหนึ่ง ให้ประธานกรรมการร่วมกฎหมายซึ่งมีอาวุโสที่สุดเป็นประธานในที่ประชุม และต้องมีกรรมการร่วมกฎหมายมาประชุมไม่น้อยกว่าหกคน โดยต้องเป็นกรรมการ

ร่างกฎหมายจากทุกคณะที่ได้เชิญประชุม จึงจะเป็นองค์ประชุม เว้นแต่ในกรณีวินิจฉัยประเด็นสำคัญ ประธานในที่ประชุมจะให้รอการวินิจฉัยประเด็นนั้นจนกว่าจะมีกรรมการร่างกฎหมายมาประชุมมากกว่าสามคนก็ได้

## การประชุมใหญ่

ข้อ ๑๓ เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาต้องจัดให้มีการประชุมใหญ่กรรมการร่างกฎหมาย พ.ศ. ๒๕๒๒ ประธานคณะกรรมการกฤษฎีกาออกคำสั่ง

(๑) เมื่อคณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรีผู้รักษาการตามกฎหมายได้มีมติหรือคำสั่ง หรือขอให้กรรมการร่างกฎหมายวินิจฉัยปัญหาโดยที่ประชุมใหญ่

(๒) เมื่อกรรมการร่างกฎหมายคณะใดคณะหนึ่งเห็นว่ามีปัญหาสำคัญที่ควรวินิจฉัย โดยที่ประชุมใหญ่

ข้อ ๑๔ เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาอาจพิจารณาจัดให้มีการประชุมใหญ่กรรมการร่างกฎหมายได้ ในกรณีดังต่อไปนี้

(๑) ความเห็นของกรรมการร่างกฎหมายคณะใดคณะหนึ่งแตกต่างไปจากความเห็นของกรรมการร่างกฎหมายคณะอื่นหรือคำวินิจฉัยของกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ที่เคยมีมาแล้ว

(๒) เมื่อส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจขอให้ทราบทวนปัญหาที่กรรมการร่างกฎหมายคณะใดคณะหนึ่งได้วินิจฉัยไปแล้ว

(๓) ความเห็นของกรรมการร่างกฎหมายในคณะแตกต่างกันในสาระสำคัญแต่กรรมการร่างกฎหมายมิได้ขอให้มีการประชุมใหญ่ตามข้อ ๑๓ (๒)

(๔) เมื่อเห็นว่าเป็นปัญหาขอกฎหมายที่สำคัญหรือผลของการวินิจฉัยอาจกระทบกระเทือนต่อวิธีทางปฏิบัติราชการ อันอาจก่อให้เกิดผลเสียหายแก่ประโยชน์สาธารณะหรือระบบบริหารราชการ เป็นส่วนรวม

ข้อ ๑๕ ในกรณีประชุมใหญ่ ต้องมีกรรมการร่างกฎหมายมาประชุมไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของกรรมการร่างกฎหมายทั้งหมด จึงจะเป็นองค์ประชุม

ให้ที่ประชุมเลือกกฏหมายคนหนึ่งเป็นประธานในที่ประชุม และให้นำความในข้อ ๕ มาใช้บังคับแก่การออกเสียงในที่ประชุมใหญ่อยอนุโลม

ความเห็นของที่ประชุมใหญ่ ถือเป็นอันยุติตามเสียงข้างมาก

ข้อ ๑๖ ให้เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาทำหน้าที่เลขานุการในที่ประชุมใหญ่และเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา จะมอบหมายให้รองเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาหรือกรรมการร่างกฎหมายประจำปฏิบัติราชการแทนก็ได้

ข้อ ๑๗ ในกรณีเสนอปัญหาต่อที่ประชุมใหญ่มากพอสมควรจะเป็นองค์ประชุมรายละเอียดโดยเลขาธิการทำหน้าที่เป็นประธานในสถานะสำนักนายกรัฐมนตรี

ความเห็นก็ดี และในกรณีนี้กรรมการร่างกฎหมายประจำดังกล่าวย่อมมีสิทธิแสดงความคิดเห็นในเรื่องนั้นได้ แต่ไม่มีสิทธิออกเสียง

ข้อ ๑๘ ในกรณีจัดทำร่างบันทึกความเห็นของที่ประชุมใหญ่เพื่อเสนอต่อที่ประชุมใหญ่ตรวจพิจารณา โดยปกติให้เป็นหน้าที่ของผู้ทำหน้าที่เลขานุการในที่ประชุม ในกรณีที่ประชุมใหญ่ จะไม่ตรวจพิจารณาร่างบันทึกความเห็นโดยที่ประชุมใหญ่ จะมอบหมายให้กรรมการร่างกฎหมายอย่างน้อยสองคนร่วมกันเป็นผู้ตรวจพิจารณาร่างบันทึกดังกล่าวให้เป็นไปโดยถูกต้องตามมติของที่ประชุมใหญ่ก็ดี

การขอให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ไปปฏิบัติหน้าที่กรรมการร่างกฎหมาย

ข้อ ๑๙ เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาอาจร้องขอให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ผู้ใดผู้หนึ่งปฏิบัติหน้าที่กรรมการร่างกฎหมายร่วมกับกรรมการร่างกฎหมายอื่นได้ ในกรณีดังต่อไปนี้

(๑) กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ผู้นั้นเป็นผู้มีความรอบรู้เชี่ยวชาญในเรื่องที่ร้องขอให้ไปปฏิบัติหน้าที่

(๒) ในกรณีที่เป็นการร่างกฎหมายหรือให้ความเห็นทางกฎหมายซึ่งหากให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ได้มีส่วนร่วมพิจารณาด้วยแล้ว จะเป็นประโยชน์แก่การปฏิบัติราชการต่อไป หากจะมีการร้องทุกข์ขึ้นภายหลัง

(๓) เพื่อเป็นการช่วยเหลือแบ่งเบาภาระของกรรมการร่างกฎหมายในกรณีทำงานของกรรมกรุงเทพมหานครหรือเร่งด่วน

บทสุดท้าย

ข้อ ๒๐ การดำเนินการประชุมนอกจากที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ ให้เป็นไปตามมติของที่ประชุมคณะกรรมการร่างกฎหมายแต่ละครั้ง

ข้อ ๒๑ เพื่อให้แน่นอนของกฎหมาย กฏ ระเบียบ ข้อบังคับหรือประกาศ เป็นไปในแนวเดียวกันและสอดคล้องกัน หรือเพื่อให้ถ้อยคำหรือหลักกฎหมายเป็นไปโดยชัดแจ้งยิ่งขึ้น เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาอาจแก้ไขถ้อยคำในรายงานกฎหมายหรือนำความเห็นทางกฎหมายของการร่างกฎหมายที่จัดทำแล้วได้โดยไม่ต้องนำผลประชุมกระบวนการร่างกฎหมายอีก

ข้อ ๒๒ ระเบียบนี้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๒๐ มิถุนายน ๒๕๖๒ เป็นต้นไป