# ประกาศกรมควบคุมมลพิษ

## เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการตรวจวัดค่าความทับแสงของฝุ่นละอองฟุ้งกระจายจากเรือที่มีการขนถ่ายสินค้าระหว่างกัน
- อาศัยอำนาจตามมาตรา ๓ แห่งประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

### อาชีพเจ้าหน้าที่
- สำหรับปฏิบัติตามความในข้อ ๓ แห่งประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

### เรื่อง การกำหนดมาตรฐานความเสี่ยงของฝุ่นละอองฟุ้งกระจายจากเรือที่มีการขนถ่ายสินค้าระหว่างกัน
- และวิธีการตรวจวัดค่าความเสี่ยงของฝุ่นละอองฟุ้งกระจายจากเรือที่มีการขนถ่ายสินค้าระหว่างกัน
- ดังรายละเอียดกำหนดไว้ในภาคผนวกท้ายประกาศนี้

### ประกาศ ณ วันที่ ๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒
- ประกอบด้วย คำสั่งเลขประจำตัวประชาชน และวิธีการดำเนินการ
- อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ

เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการตรวจวัดค่าความทับแสงของฝุ่นละอองฟุ้งกระจายจากเรือ
ที่มีการขนถ่ายสินค้าระหว่างกัน

๑. นิยาม
“เรือ” หมายความว่า เรือตามกฎหมายว่าด้วยการเดินเรือในน่านน้ำไทย
“น่านน้ำไทย” หมายความว่า น่านน้ำไทยตามกฎหมายว่าด้วยการเดินเรือในน่านน้ำไทย
“เรือที่มีการขนถ่ายสินค้าระหว่างกัน” หมายความว่า เรือที่มีกิจกรรมการขนถ่ายสินค้าระหว่างกัน
ดังต่อไปนี้
(๑) การขนถ่ายแร่ธาตุชั่ม ถ่านหิน หรือทราย
(๒) การขนถ่ายผลิตภัณฑ์ของปูซีเมนต์ ไดแก่ ปูขาว ปูซีเมนต์ หรือผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน
(๓) การขนถ่ายสินค้าทางการเกษตร เช่น มันสำปะหลัง มันเส้น ข้าวโพด ข้าวสาลี หรือสินค้าทางการเกษตรอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน
(๔) การขนถ่ายปูยหรือวัสดุดิบหรือส่วนประกอบของการทำปูย
“ฝุ่นละอองฟุ้งกระจาย” (Fugitive Dust) หมายความว่า ฝุ่นละอองหรือนอนุภาคใดๆ ที่ฟุ้งกระจายออกจากแหล่งกำเนิดโดยไม่ได้รับการเก็บเกี่ยวหรือเป็นฝุ่นละอองที่มาจากกระบวนการผลิต โดยมีขนาดเล็กเพียงพอให้สามารถเข้าสู่อุปกรณ์รับแสงได้
“ค่าความทับแสงของฝุ่นละออง” หมายความว่า ค่าความเข้มของแสงที่แสดงในขณะที่แสงส่องผ่านฝุ่นละอองจนกระทั่งแสงหมดจากการเข้าสู่อุปกรณ์รับแสง เทียบกับค่าความเข้มของแสงในขณะที่ไม่มีฝุ่นละอองโดยมีหน่วยวัดเป็นร้อยละ
“เครื่องวัดความทับแสง” (Opacity Meter) หมายความว่า เครื่องมือวัดค่าความทับแสงที่ใช้หลักการส่งผ่านของลำแสง (Transmissometry) จากแหล่งกำเนิดแสง (Light Source) ที่มีช่วงความยาวคลื่นแสงเฉพาะ ผ่านฝุ่นละอองเข้าสู่อุปกรณ์รับแสง (Light Detector) และวัดค่าความเข้มของแสงที่แสดงเทียบกับความเข้มของแสงทั้งหมดจากแหล่งกำเนิดแสงในขณะที่ไม่มีฝุ่นละออง
“ระยะทางเดินแสง” (Optical Path Length) หมายความว่า ความยาวของระยะทางระหว่างแหล่งกำเนิดแสงและอุปกรณ์รับแสง ที่อยู่ฝุ่นละอองฟุ้งกระจายตัดผ่านลำแสงดังกล่าว

๒. คุณลักษณะของเครื่องวัดความทับแสง
๒.๑ หัววัด (Sensor Head) เป็นแบบที่ใช้วัดค่าความทับแสงของฝุ่นละอองที่แหล่งกำเนิดฝุ่นละอองโดยตรง โดยไม่ผ่านการซักตัวอย่าง (Full Flow)
๒.๒ แหล่งกำเนิดแสง (Light Source) ต้องเป็นหลอดไฟฟ้าชนิดขดลวด (Incandescent Lamp) ที่มีอุณหภูมิสูงในช่วง ๒,๘๐๐ ถึง ๓,๒๕๐ อองศาเซลเซียส หรือไดโอดที่ปล่อยสว่างเวียง (Green Light Emitting Diode; LED) ซึ่งให้คำสนปรึกตรอมสูงสุด ในช่วงความยาวคลื่น ๕๕๐ ถึง ๕๗๐ บาทเมตร
๒.๓ อุปกรณ์รับแสง (Light Detector) ต้องเป็นโฟโต้เซลล์ (Photocell) หรือโฟโต้ไดโอด (Photodiode) ที่สามารถตอบสนองต่อแสงที่ให้คำสนปรึกตรอมสูงสุดในช่วงความยาวคลื่น ๕๕๐ ถึง ๕๗๐ บาทเมตร

๓. การปรับเทียบและการดูแลรักษาเครื่องวัดความทืบแสง ให้ดำเนินการตามขั้นตอน ดังนี้

๓.๑ การปรับเทียบค่าศูนย์ (Zero Adjust) ให้ปรับเทียบในบริเวณที่อากาศไม่มีฝุ่นละอองซึ่งผลจากการตรวจวัดของเครื่องวัดความทืบแสงจะต้องอ่านค่าร้อยละของความทืบแสงได้เท่ากับ ๐ ± ๑.๐ จากนั้นให้ปรับเทียบค่าความทืบแสงเท่ากับ ๑๐๐ ด้วยการใช้วัสดุที่มีแสงปิดกั้นทางผ่านแสงจนสนิทซึ่งผลการตรวจวัดของเครื่องวัดความทืบแสงจะต้องอ่านค่าร้อยละของความทืบแสงได้เท่ากับ ๑๐๐ ± ๑.๐ ทั้งนี้ ให้ปรับเทียบทุกครั้งก่อนที่จะทำการตรวจวัด หากผลการตรวจวัดไม่เป็นไปตามที่กำหนดให้ปรับเทียบหรือเปลี่ยนครื่องวัดความทืบแสง

๓.๒ การสอบเทียบความทืบแสงมาตรฐาน ให้ใช้แผ่นกรองแสงสอบเทียบ (Calibration Filter) ที่ผ่านการสอบเทียบและทราบค่าร้อยละของความทืบแสงและความคลาดเคลื่อนแล้ว ปิดกั้นที่ช่องทางเดินของแสง ซึ่งผลการตรวจวัดของเครื่องวัดความทืบแสงจะต้องอ่านค่าร้อยละของความทืบแสงได้ในช่วงไม่เกิน ± ๐.๕ จากค่าที่ระบุไว้ในแผ่นกรองแสงสอบเทียบ ทั้งนี้ ให้ทำการสอบเทียบก่อนนำเครื่องวัดความทืบแสงออกไปใช้งาน

๓.๓ ก่อนและหลังการใช้งานทุกครั้ง ให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ ของเครื่องวัดความทืบแสง เช่น หัววัด (Sensor Head) เลนส์รับแสง และตั้งค่าต่างๆ ของเครื่องวัดความทืบแสงให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ ในคู่มือการใช้งาน และตามคำแนะนำของผู้ผลิต

๔. การติดตั้ง ตรวจสอบ และการบำรุงรักษาระบบทวนจัดหาสถานะโดยเลือกบริเวณที่มีฝุ่นละอองฟุ่งกระเจี๊ยะออกสู่บรรยากาศมากที่สุด โดยจะต้องอยู่ในตำแหน่งใด ๆ กรุณา

(ก) เรียนการติดตั้งระบบรวมฝุ่นละออง จุดตรวจจัดวางอยู่ห่างจากจุดที่มีฝุ่นละอองฟุ่งกระเจี๋ยว ๆ เมตร และ

(ข) จุดตรวจจัดวางอยู่ห่างจากจุดที่มีกระบวนการขนส่งสินค้า เช่น อุปกรณ์การแพทย์หรือสารเคมี สินค้า ๆ เมตร

๔.๒ การทำความสะอาดส่วนภายในของเครื่องวัดความสะอาดส่วนบนโดยเลือกบริเวณสำหรับการทำลายฝุ่นละอองและฉีดน้ำในขณะทำงานและสามารถเข้าถึงแหล่งกำเนิดเพิ่มเติมได้น้อยมากขึ้น

(ก) เรียนการตรวจสอบและทำความสะอาดส่วนบนโดยเลือกบริเวณสำหรับการทำงานและสามารถเข้าถึงแหล่งกำเนิดเพิ่มเติมได้น้อยมากขึ้น

๕. การคำนวณค่าความทับแสงของฝุ่นละอองในแต่ละจุดตรวจวัด ให้ดำเนินการ ดังนี้

๕.๑ กรณีระยะทางเดินแสงของเครื่องวัดความทับแสง (L) เท่ากับ ๗ นิ้ว (๑๗.๗๘ เซนติเมตร)
ให้นำค่าความทับแสงที่บันทึกไว้ตาม ๔.๓ ทั้ง ๑๐ ครั้ง มาหาค่าเฉลี่ย และให้ถือเป็นค่าความทับแสงที่ตรวจวัด
ได้ของจุดนั้น

๕.๒ กรณีระยะทางเดินแสงของเครื่องวัดความทับแสง (L) ไม่เท่ากับ ๗ นิ้ว (๑๗.๗๘ เซนติเมตร)
(ก) ให้นำค่าความทับแสงที่บันทึกตาม ๔.๓ แต่ละครั้งมาปรับเทียบเป็นค่าความทับแสง
ที่ระยะทางเดินแสง ๗ นิ้ว (๑๗.๗๘ เซนติเมตร) โดยใช้สมการดังนี้

\[
N_{7\text{นิ้ว}} = \frac{1}{100} \left\{ \frac{(1-\hat{N}) L_7^2}{100} \right\}
\]

- N\subscript{7\text{นิ้ว}} = ค่าความทับแสงที่ปรับเทียบเป็นที่ระยะทางเดินแสงมาตรฐาน (ร้อยละ)
- N = ค่าความทับแสงที่อ่านได้จากเครื่องวัดความทับแสง (ร้อยละ)
- L\subscript{7\text{นิ้ว}} = ระยะทางเดินแสงมาตรฐาน (มีค่าเท่ากับ ๗ นิ้ว หรือ ๑๗.๗๘ เซนติเมตร)
- L = ระยะทางเดินแสงของเครื่องวัดความทับแสง (นิ้ว)

(ข) นำค่าความทับแสงที่ปรับเทียบเป็นที่ระยะทางเดินแสงมาตรฐาน ตามสมการใน (ก)
ทั้ง ๑๐ ค่า มาหาค่าเฉลี่ย และให้ถือเป็นค่าความทับแสงที่ตรวจวัดได้ของจุดนั้น

### กราฟแสดงหัววัดของเครื่องวัดความทับแสง

![Light Detector](image_url)

# แบบบันทึกผลการตรวจวัดค่าความทับแสงของฝุ่นละอองฟุ้งกระจายจากเรือ

## ชื่อเรือ
- ลำที่ ๑ .................................................................(ส่งสินค้า)
- ลำที่ ๒ ....................................................... (รับสินค้า)

## ประเภทของเรือส่งสินค้า
- ........................................................................................................ขนาด

## ประเภทของเรือรับสินค้า
- ..........................................................................................................ขนาด

## ระยะเวลาการขนถ่ายสินค้า
- กลางวัน เริ่มเวลา ............. n. ถึง .......... n.
- ตลอด ๒๔ ชั่วโมง

## ระยะเวลาทั้งหมดในการขนถ่ายสินค้า..
- .......................................................... .

## ประเภทของสินค้า ๑.
- ......................................................................................................ปริมาณสินค้า .........................ต้น

## ประเภทของสินค้า ๒.
- ......................................................................................................ปริมาณสินค้า .........................ต้น

## วิธีการขนถ่าย..
- ...............................................................

## ระบบรวมรวมฝุ่นละออง (ถ้ามี)
| | |
| --- | --- |
| ☐ | ประสิทธิภาพ |
| ☐ | ประสิทธิภาพ |

## สักษณะและทิศทางของกระแสลม สักษณะลม
- [ ] แรง
- [ ] ปานกลาง
- [ ] ไม่มี ทิศทางลม

## อุปกรณ์รับแสง (Light Detector) และแหล่งกำเนิดแสง (Light Source)
![](https://i.imgur.com/3Q5z5QG.png)

# ผลการตรวจวัดค่าความทับแสงของฝุ่นละออง

## จุดตรวจวัด
- จุดตรวจวัด : สถานที่ทำการเกษตร (ร้อยละ)

| จุดตรวจวัด | ค่าความทับแสงสูงสุดที่อ่านได้ (ร้อยละ) |
| --- | --- |
| 1 | - |
| 2 | - |
| 3 | - |
| 4 | - |
| 5 | - |

### กรุณาให้คำแนะนำหาค่าความทับแสงที่ระยะทางเดินแสง 7 นิ้ว

#### ค่าความทับแสงของเครื่องวัดความทับแสงแบบตรวจวัดไม่เท่ากับ 7 นิ้ว **

** กรุณาให้คำแนะนำหาค่าความทับแสงที่ระยะทางเดินแสง 7 นิ้ว

*** กรุณาให้คำแนะนำหาค่าความทับแสงของฝุ่นละออง ***

หมายเหตุ :
** กรุณาให้คำแนะนำหาค่าความทับแสงของเครื่องวัดความทับแสงแบบตรวจวัดไม่เท่ากับ 7 นิ้วให้นำค่าความทับแสงที่อ่านได้จากเครื่องวัดความทับแสงแต่ละครั้งมาปรับเทียบให้เป็นค่าความทับแสงที่ระยะทางเดินแสง 7 นิ้ว
** กรุณาให้คำแนะนำหาค่าความทับแสงของฝุ่นละอองที่ใช้บริเวณเทียบกับค่ามาตรฐานความทับแสงของฝุ่นละอองนี้จะต้องเป็นค่าความทับแสงที่ระยะทางเดินแสง 7 นิ้ว