ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มไก่ไข่
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

โดยเป็นการสมควรปรับปรุงแก้ไขการกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มไก่ไข่ ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑
ให้เหมาะสมกับสภาวะการณ์ปัจจุบัน

อาชีพเจ้าของตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร ในครั้งประชุม
ครั้งที่ ๓/๒๕๖๑ เมื่อวันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๕๖๑ และครั้งที่ 5/2561 เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2561
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงได้ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

1. ให้ยกเลิกประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร :
การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มไก่ไข่ ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑
ลงวันที่ 4 ตุลาคม 2553

2. กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติตามกฎหมายการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มไก่ไข่ มาตรฐานเลขที่
มกษ. 6909-2562 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป ดังมีรายละเอียดแนบท้ายประกาศนี้

ทั้งนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562
ลักษณะ วรนาวนัส
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สภูบัวชาชาระเท่านั้น
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การปฏิบัติตามการเก็บเกี่ยวสำหรับฟาร์มไก่ไข่
### 1. ขอบข่าย
- 1.1 มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้กำหนดการปฏิบัติตามการเก็บเกี่ยวสำหรับฟาร์มไก่ไข่ที่เลี้ยงไก่ไข่เพื่อการค้าจำนวนตั้งแต่ 1,000 ตัวขึ้นไป ครอบคลุมของคำประกอบฟาร์ม การจัดการฟาร์ม อาหาร น้ำ การจัดการบุคลากร การจัดการสุขภาพสัตว์ การจัดการด้านสวัสดิภาพสัตว์ การจัดการไก่รุ่น ไก่ระยะไข่ และไข่ไก่ การจัดการสิ่งแวดล้อม การบันทึกข้อมูล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ไก่ไข่ปลอดภัย มีคุณภาพ เหมาะสมในการนำไปบริโภคเป็นอาหาร
- 1.2 มาตรฐานฉบับนี้ไม่ครอบคลุมฟาร์มไก่ไข่ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานการเลี้ยงระบบอื่น ๆ ที่รับรองโดยกรมปศุสัตว์ เช่น มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ เล่ม 2: ปศุสัตว์อินทรีย์ (มกษ. 9000 เล่ม 2) ฟาร์มไข่แบบเลี้ยงปล่อยอิสระ
### 2. นิยาม
- ความหมายของคำที่ใช้ในมาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ มีดังต่อไปนี้
- **2.1** ไก่ไข่ (layer) หากยืน ไก่ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Gallus gallus ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ให้ไข่เสมอ เพื่อการบริโภค ครอบคลุมทั้งไก่รุ่นและไก่ระยะไข่
- **2.2** ไก่รุ่น (pullet) หากยืน ไก่ไข่ในช่วงอายุก่อนให้ไข่
- **2.3** ไก่ระยะไข่ (laying hen) หากยืน ไก่ไข่ที่อยู่ในช่วงอายุที่เหมาะสมในการผลิตไข่นะถึงระยะปวดระวังทั้งนี้ขึ้นกับสายพันธุ์
- **2.4** ฟาร์มไข่ (layer farm) หากยืน สถานประกอบการที่เลี้ยงไก่ไข่เพื่อการค้าจำนวนตั้งแต่ 1,000 ตัวขึ้นไป
- **2.5** โรงเรือน หากยืน สิทธิสร้างที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่ ซึ่งมีขนาดที่ควบคุม และไม่มีควบคุมสภาพแวดล้อม

# ข้อกำหนด

## ข้อกำหนดการปฏิบัติตามกฎหมายการเลี้ยงไก่
- ต้องอยู่ในสถานที่ที่เหมาะสมสำหรับการเลี้ยงไก่
- ไม่มีเสียงรบกวนจากการเปิดเผยของอันตรายทางกายภาพ เคมี และชีวภาพ หรือมีมาตรการป้องกันที่เหมาะสม

- ฟาร์มมีขนาดพื้นที่เหมาะสมไม่น้อยกว่า 1000 ตารางเมตร โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็นส่วนๆ เพื่อให้มีอากาศถ่ายเทสะดวกและสะอาด

- มีการวางแผนผังฟาร์มที่เอื้อต่อการปฏิบัติอย่างถูกสุขลักษณะและสุขอนามัยสัตว์ และแยกพื้นที่ปฏิบัติงานเป็นส่วนๆ

- มีบริเวณหรือสถานที่เก็บรวมรวมไข่ไก่ก่อนเคลื่อนย้ายออกจากฟาร์ม

- มีการแสดงตำแหน่งอุปกรณ์ซึ่งเอื้อต่อการเลี้ยงไข่ไก่

- มีความเข็มแข็งแรง ถูกสุขลักษณะ ระบบอากาศได้ดี ง่ายต่อการบำรุงรักษา ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ รวมทั้งมีลักษณะที่เหมาะสมต่อการวางไข่และ การเก็บไข่

## การจัดการฟาร์ม
- มีคู่มือการจัดการฟาร์มที่แสดงให้เห็นรายละเอียดการปฏิบัติงานที่สำคัญภายในฟาร์ม เช่น ระบบการเลี้ยง การจัดการอาหารและน้ำ การจัดการด้านสุขภาพและการจัดการด้านสวัสดิภาพสัตว์ปีก

- อารหารไข่ไก่เสริมสร้างและหัวอาหารสัตว์ต้องมีคุณภาพและความมาตรฐานตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์

- ในกรณีที่ผสมอาหารไข่ไก่เอง หรือนำอาหารจากข้างนอกมาผสม ห้ามใช้วัตถุดิบที่มาจากแหล่งภูมิภาคตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์

-ตรวจสอบคุณภาพอาหารไข่ไก่ทางกายภาพในเนื้อของฉัน และเก็บตัวอย่างไว้ เพื่อใช้ในการตรวจวิเคราะห์

- มีสถานที่เก็บอาหารไข่ไก่โดยแยกตามประเภท และเก็บอาหารในสภาพที่ปลอดภัยในการเสื่อมสภาพและปะปน

# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร

## ข้อมูลทั่วไป
- 2.2.5 มีการจัดการให้ไก่ไข่ทุกตัวได้รับอาหารและน้ำอย่างเพียงพอ
- 2.2.6 น้ำที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่ต้องสะอาดและมีผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพ

## การจัดการโรงเรือนและอุปกรณ์
- 2.3.1 โรงเรือน อุปกรณ์ และบริเวณโดยรอบโรงเรือนต้องสะอาด และบำรุงรักษาให้อยู่ในสภาพดีและถูกสุขลักษณะ
- 2.3.2 ให้ทำความสะอาดฆ่าเชื้อโรงเรือน และอุปกรณ์ หลังจากย้ายไก่ไข่รุ่นเก่าออก และปิดพักโรงเรือนในระยะเวลาที่เพียงพอต่อการตัดวงจรชื้อโรคไม่ให้สะสมในโรงเรือน เว้นแต่กรมปศุสัตว์กำหนดเป็นอย่างอื่นในแต่ละพื้นที่
- 2.3.3 ภาชนะเก็บไข่ เช่น ถาดไข่ เหมาะสมและถูกสุขลักษณะ
- 2.3.4 ให้ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อภาชนะเก็บไข่ ก่อนนำเข้าในบริเวณพื้นที่เลี้ยงไก่ไข่และก่อนการนำไปใช้งานทุกครั้ง

## บุคลากร
- 3.1 มีการจัดแบ่งหน้าที่และความรับผิดชอบของบุคลากรอย่างชัดเจน
- 3.2 มีบุคลากรผู้เลี้ยงไก่ไข่ สัตวบาล หรือบุคลากรที่ได้รับการอบรมหลักสูตรด้านสัตวบาลเป็นผู้ควบคุมดูแลการเลี้ยงไก่ไข่ และสัตวแพทย์ที่มีใบรับรองเป็นสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์มสัตว์ปีกจำนวนพอเหมาะกับจำนวนไก่ไข่ที่เลี้ยง
- 3.3 บุคลากรที่ทำหน้าที่เลี้ยงไก่ไข่ต้องมีความรู้ โดยได้รับการฝึกอบรมหรือการฝึกอบรมในขณะปฏิบัติงานในการเลี้ยงไก่ไข่เพื่อให้จัดการฟาร์มได้
- 3.4 มีการดูแลสุขลักษณะส่วนบุคคลที่ดีเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการปะเปื้อนและแพร่เชื้อ

# การกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร

## การปฏิบัติตามมาตรฐาน
- 6.1 ไก่รุ่นและไก่ระยะไข่
  - 6.1.1 สุขอนามัยสุขภาพ ขนสั้นและน้ำหนักไม่เกิน
  - 6.1.2 คัดแยกไก่ไข่ที่มีลักษณะผิดปกติ ไม่สมบูรณ์ มีขนสั้นและน้ำหนักไม่เกิน
    - เก็บรักษาไว้ในที่ร่มมีอากาศดีเย็น หรือในสภาพแวดล้อมที่มีการควบคุมอุณหภูมิ
    - การขนส่งไข่ ใช้พาหนะที่สะอาด ระบายอากาศได้ดีหรือควบคุมอุณหภูมิได้

- 6.2 ไข่ไก่
  - 6.2.1 เก็บไข่และคัดแยกไข่ที่ผิดปกติ มีรอยร้าวหรือแตกออก และคัดแยกไข่ที่สกปรกมีเมูลออกจาก
    - เพื่อย้ายทำความสะอาด

- 7. สิ่งแวดล้อม
  - 7.1 ก๊อกน้ำเสียของเสีย โดยวิธีที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งของกลิ่นและเชื้อโรค
  - 7.2 เป้องกันการฝังกระเจาะของวัสดุรองพื้นหลังการย้ายไข่ออกจากฟาร์ม

- 8. การบันทึกข้อมูล
  - 8.1 ให้บันทึกข้อมูลผลการปฏิบัติงานในขณะที่สำคัญที่มีผลต่อสุขภาพการควบคุมโรคและผลิตผล
  - 8.2 ให้เก็บรักษาบันทึกข้อมูลเป็นเวลาอย่างน้อย 3 ปี