# ประกาศกระทรวงพาณิชย์

## เรื่อง กำหนดชนิด และลักษณะของเครื่องวัดความชื้นข้าว

### รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด และอายุการรับรอง

เพื่อให้การกำหนดชนิดและลักษณะของเครื่องวัดความชื้นข้าวเกิดความชัดเจนและมีมาตรฐาน
ส่งผลให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขาย คณะกรรมการชั่งตวงวัด จึงมีมติ
ในคราวประชุม ครั้งที่ ๓/๒๕๖๑ เมื่อวันอังคารที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๑ เห็นชอบให้กำหนด
ชนิดและลักษณะของเครื่องวัดความชื้นข้าว

อาชีพอำนาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๘ วรรคสอง มาตรา ๑๖ มาตรา ๒๖
และมาตรา ๓๓ แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ
มาตราชั่งตวงวัด (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๗ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์โดยคำแนะนำของ
คณะกรรมการชั่งตวงวัด ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

**ข้อ** **1** ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป

**ข้อ** **2** ในประกาศนี้

"ข้าว" หมายความว่า ข้าวเปลือก ข้าวเปลือกนึ่ง ข้าวสาร ข้าวลำใย ข้าวน้ำตาล และ
ข้าวลำใยฉีน

"เครื่องวัดความชื้นข้าว” หมายความว่า เครื่องมือที่ใช้วัดหาค่าอัตราความชื้นของข้าวขณะอยู่ใน
โดยสามารถแสดงผลการวัดอัตราความชื้นได้ทันที แต่ไม่รวมถึงเครื่องวัดความชื้นข้าวที่ประกอบด้วยเครื่องซึ่ง
และใช้ความร้อนจากหลอดหรือลำโพงไฟฟ้าในการไล่น้ำออกจากเมล็ดข้าว

"ข้าวกับอย่าง" "หมายความว่า ข้าวที่ได้จากการสุ่มมาจากข้าวที่จะใช้วัดหาค่าอัตราความชื้น
"แบบมาตรฐาน" (Standards) "หมายความว่า เครื่องวัดความชื้นข้าวด้านบนมาตรา
“อัตราความชื้น” “หมายความว่า อัตราส่วนร้อยละของน้ำหนักนำเข้าข้าวด้านอย่างต่อน้ำหนัก
ข้าวด้านอย่าง

"ค่าฐานหมายมาตรฐาน" (Principal Scale Marks) "หมายความว่า ค่าความแตกต่างระหว่าง
ค่าที่แสดงสองค่าที่ต่อเนื่องกัน

"อุปกรณ์เสริม" (Ancillary Device) "หมายความว่า อุปกรณ์ที่ใช้งานพิเศษเฉพาะ
ที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับผลของการวัด เช่น ส่วนพิมพ์ค่า ส่วนแสดงราคา ส่วนแสดงผลรวม ส่วนแปลงค่า
เครื่องซึ่ง เครื่องดูแลผู้หญิง อุปกรณ์การเทชา การหรือระบบเทขาขาว

{"natural_text": "\"ส่วนแสดงค่า\" (Indicating Devices) หมายความว่า ส่วนของเครื่องวัดความชื้นข้าวที่ใช้แสดงค่าอัตราความชื้นของข้าวตัวอย่างที่วัดได้\n\n\"ค่าความคลาดเคลื่อน\" (Error) หมายความว่า ผลการวัดอัตราความชื้นของเครื่องวัดความชื้นข้าวที่เป็นไปจากผลกระทบของปัจจัยต่างๆ อาจทำให้เกิดความผิดพลาดในการวัดอัตราความชื้นข้าว\n\n\"พิสัยการวัด\" (Range) หมายความว่า ช่วงการวัดที่เครื่องวัดความชื้นข้าวสามารถวัดอัตราความชื้นได้\n\n\"อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด\" (Maximum Permissible Errors : MPE) หมายความว่า ค่าความคลาดเคลื่อนที่ยอมให้ได้สูงสุดของเครื่องวัดความชื้นข้าว\n\nข้อ ๓ ในครั้งที่ ๓/๒๕๖๑ เมื่อวันอังคารที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๑ เห็นชอบให้มีการกำหนด\n\n(๑) เครื่องวัดความชื้นข้าวล้อมรอบที่สามารถวัดอัตราความชื้นได้ถึงร้อยละ ๓๕ เท่านั้น\n(๒) เครื่องวัดความชื้นข้าวน้ำตาล ข้าวกุ้งที่สามารถวัดอัตราความชื้นได้ถึงร้อยละ ๒๐ เท่านั้น\n(๓) เครื่องวัดความชื้นข้าวที่มีระบบการวัดแบบความต้านทานไฟฟ้าที่สามารถวัดอัตราความชื้นได้ถึงร้อยละ ๒๐ เท่านั้น\n\nข้อ ๔ เครื่องวัดความชื้นข้าว ที่ใช้ในการซื้อขาย หรือแลกเปลี่ยนสินค้ากับผู้อื่น หรือการให้บริการรับจ้าง การใช้อุปกรณ์เครื่องจักรเพื่อประโยชน์ในการคำนวนค่าตอบแทน ค่าภาษีอากร และค่าธรรมเนียม ต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ในประกาศนี้\n\nผู้ใดประสงค์จะผลิตหรือนำเข้าเครื่องจักรตามที่มีลักษณะตามที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ จะต้องผ่านการตรวจสอบจากสำนักงานกลางก่อน หากผลการตรวจสอบปรากฏว่าลักษณะของเครื่องจักรดังกล่าวมีมาตรฐานไม่แท็กต่างไปจากที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ และรับมอบตรีเห็นชอบแล้ว จากพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มารับรองเครื่องจักรดังกล่าวไว้\n\nข้อ ๕ เครื่องจักรความชื้นข้าว ต้องทำให้งานและไม่เป็นเครื่องมือของการฉ้อโกงได้ง่ายสะดวก เครื่องจักรและความชื้นข้าว ต้องทำดังอย่างสม่ำเสมอ มีการออกแบบและสร้างขึ้นในลักษณะที่เมืองใช้งานอย่างปกติธรรมชาติแล้วมีความถูกต้องอยู่เสมอ ส่วนประกอบของเครื่องจักรต้องทำงานได้อย่างต่อเนื่องไม่ชำรุด โดยงดหรือผิดเพียงใด จากเดิมจนทำให้มีผลต่อความถูกต้องของเครื่อง ในกรณีที่มีการปรับแต่งเครื่องจักร เครื่องจักรซึ่งปรับแต่งแล้ว ต้องรักษาสภาพภาพความถูกต้องได้อย่างเหมาะสม และมีลักษณะการทำงานตามชนิดข้าวที่ระบุไว้อย่างชัดเจน\n\nข้อ 6 เครื่องจักรความชื้นข้าวดังกล่าวต้องมีสำหรับคนิก เพื่อป้องกันการปรับเปลี่ยนแก็ไขภายหลัง การตรวจรับรองแล้ว ซึ่งจะทำการแกะไขดัดแปลง หรือซ่อมแซมเครื่องจักรดังกล่าวได้นี้โดยเมืองทำลายคนิกก่อน\n\nข้อ 7 ความเทียบของเครื่องจักรและความชื้นข้าวดัง

อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรก การให้คำรับรองชั้นหลัง และการตรวจสอบ
เครื่องวัดความชื้นข้าวที่ใช้งานแล้ว ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๓

ข้อ ๘ เครื่องวัดความชื้นข้าวต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้เว้นเครื่อง โดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(๑) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย
(๒) รุ่นและแบบของเครื่องวัด
(๓) พิกัดกำลังสูงสุดของเครื่องวัด
(๔) ปริมาณข้าวตัวอย่างที่ใช้วัดอัตราความชื้นในแต่ละครั้ง
(๕) พิสัยการวัดของเครื่องวัด
(๖) พิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่องวัด
(๗) ข้อความ “สำหรับวัดอัตราความชื้นข้าว (ระบุชนิดของข้าวตามประกาศนี้) เท่านั้น”
โดยต้องแสดงข้อความเป็นตัวอักษรที่อ่านได้ชัดเจน มีขนาดความสูงของตัวอักษรไม่น้อยกว่า ๔ มิลลิเมตร
การแสดงข้อความตามวรรคหนึ่ง ให้แสดงไว้ที่ด้านหน้าของเครื่องวัดเหนือส่วนแสดงค่า
ในลักษณะที่ให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับการวัดทุกฝ่ายสามารถเห็นได้ชัดเจนพร้อมกัน ทั้งนี้ ข้อความต้องติดแน่น
และไม่หลุดลอกได้ง่าย

ข้อ ๙ เครื่องวัดความชื้นข้าวเครื่องหนึ่งให้ใช้วัดอัตราความชื้นข้าวชนิดใดชนิดหนึ่งตามที่ระบุ
ไว้เท่านั้น

ข้อ ๑๐ การแสดงค่าเครื่องวัดความชื้นข้าวต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) ให้มีส่วนแสดงค่าแสดงค่าที่วัดได้เป็นแบบดิจิทัลเท่านั้น โดย
(ก) ตัวเลขบนหน้าจอต้องแสดงให้สามารถเห็นได้ชัดเจนและอ่านได้ง่าย โดยมีความสูง
ไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร
(ข) ก็ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน
(ค) แสงค่าอัตราความชื้นมีเส้นสุดขั้นตอนการวัด
(ง) ระบุจำนวนครั้งที่ทำการวัด (ถ้ามี)
(j) การคำนวนและแสดงค่าเฉลี่ยผลการวัด ต้องแสดงได้อย่างถูกต้อง (ถ้ามี)
(๒) เครื่องวัดที่มีส่วนพิมพ์ค่าต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) ต้องพิมพ์ค่าอัตราความชื้นใหตรงกับส่วนแสดงค่า
(ข) ต้องพิมพ์ค่าอัตราความชื้นเมืองขึ้นตอนการวัดได้ดำเนินการสิ้นสุดลงแล้วเท่านั้น
(๓) เครื่องวัดต้องแสดงค่าได้ถูกต้องในพิสัยอุณหภูมิใช้งานของเครื่องวัดที่กำหนดโดยผู้ผลิต

ข้อ ๑๑ เครื่องวัดความชื้นข้าวที่มีการใช้ร่วมกับอุปกรณ์ควบคู่นอกจากเครื่องวัดต่างหาก
หรือที่ประกอบเข้ากับเครื่องวัด อุปกรณ์ควบคู่ที่ใช้ต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้

(๑) เครื่องชั่งที่ใช้ชั่งเพื่อกำหนดปริมาณข้าวตัวอย่างทดสอบ ต้องมีคำขั้นหม้ายมาตรา
ของเครื่องชั่งไม่เกิน ๑๐ มิลลิกรัม โดยมีค่าความคลาดเคลื่อนผ่านอย่างไม่เกิน ๐.๕ เท่า
ของค่าขั้นหม้ายมาตราของเครื่องชั่ง

(๒) เครื่องวัดอุณหภูมิต้องเหมาะสมกับเครื่องวัดความชื้นข้าวและมีคำอ่านละเอียดได้ถึง
๐.๕ องศาเซลเซียส

ข้อ ๑๒ เครื่องวัดความชื้นข้าวต้องมีคู่มือการใช้งานโดยแสดงรายละเอียดที่สำคัญของเครื่องวัด
วิธีการใช้ และอุปกรณ์ควบคู่ต่าง ๆ

ข้อ ๑๓ อัตราเพื่อเสียงเพื่อขนาดของเครื่องวัดความชื้นข้าว ให้เป็นดังนี้

(๑) การให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลัง ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้
ไม่เกินร้อยละ ๐.๘

(๒) การตรวจสอบเครื่องวัดความชื้นข้าวที่ใช้งานแล้ว ให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อยได้ไม่เกิน
ร้อยละ ๑.๐

ข้อ ๑๔ ให้เครื่องวัดความชื้นข้าว มีอายุคำรับรองสองปี นับแต่วันที่ให้คำรับรอง
กรณีเครื่องวัดความชื้นข้าวที่ให้คำรับรองโดยผู้ซ่อม ให้มีอายุคำรับรองหกสิบวัน นับแต่วันที่
ให้คำรับรอง

ข้อ ๑๕ บรรดาเครื่องวัดความชื้นข้าวก็ตามกฎกระทรวง กำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับ
แห่งพระราชบัญญัติมาตราซึ่งลงโทษ พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตรา
เพื่อเสียงเพื่อขนาด และคำรับรองของเครื่องซึ่งลงโทษ และหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทะเบียนเครื่องหมาย
เฉพาะตัว (ฉบับที่ 2) พ.ศ. ๒๕๔๗ ที่มีการให้คำรับรองอยู่ในเวลานอนวันที่ประกาศนี้ใช้งานบ้างคู่
บ้างคู่ได้ต่อไปจนกว่าคำรับรองนี้จะสิ้นอายุ

ประกาศ ใน วันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2562
ชุดิมา บุญยประภาศร