ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เรื่อง กำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตยางเครป
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

ด้วยคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
เรื่อง การปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตยางเครป เป็นมาตรฐานทั่วไป ตามพระราชบัญญัติมาตรฐาน
สินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ เพื่อส่งเสริมสินค้าเกษตรให้ได้คุณภาพ มาตรฐาน และปลอดภัย

อาชีพอำนาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมติคณะกรรการมาตรฐานสินค้าเกษตร ในการประชุม
ครั้งที่ ๔/๒๕๖๑ เมื่อวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๖๑ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
จึงออกประกาศกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตยางเครป มาตรฐานเลขที่
มกษ. 5907-2561 ไว้เป็นมาตรฐานทั่วไป ดังมีรายละเอียดแนบท้ายประกาศนี้

ทั้งนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วันที่ ๑๙ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๑

ลักษณ์ วงนานวัช
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

# มาตรฐานสินค้าเกษตร
## การปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตยางเครป
### 1. ขอบข่าย
- มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ ครอบคลุมขั้นตอนการผลิตยางเครปขาว และยางเครป นำตาลที่มีคุณภาพ ตั้งแต่ขั้นตอนการรับวัตถุดิบเข้าสู่กระบวนการผลิตยางเครปจนถึงการขนส่ง เพื่อจำหน่าย
### 2. นิยาม
- ความหมายของคำว่า 'มาตรฐานสินค้าเกษตร' มีดังต่อไปนี้

#### 2.1 ยางเครป (crepe rubber)
- หมายถึง แผ่นยางที่ผลิตจากน้ำยางสด ยางก้อนด้วย หรือยางก้อน โดยผ่านเครื่องริดเครปให้แผ่นยางติดกันเป็นผืนยาว พื้นผิวรูขระ อารมมีช่องว่างในแผ่นยางได้ ยางเครปมีสีขาว สีเนื้อราอยู่บนพื้นผิวของบวตถูกดิบที่นำมาใช้

##### 2.1.1 ยางเครปขาว (white crepe or pale crepe)
- หมายถึง ยางเครปที่ผลิตจากน้ำยางสด ผ่านกรรมวิธีโดยเฉพาะการควบคุมสี เพื่อให้ได้ยางเครปที่มีสีขาว

##### 2.1.2 ยางเครปก้อนด้วย (brown crepe)
- หมายถึง ยางเครปที่ผลิตจากยางก้อนด้วย หรือยางก้อน

###### 2.2 น้ำยางสด (field latex or fresh latex)
- หมายถึง น้ำยางธรรมชาติที่ได้จากการตัดต้นยางพารา (Hevea brasiliensis) มีลักษณะเป็นของเหลว สีขาวหรือสีครีม อุณหภูมิของน้ำยางธรรมชาติที่ได้รับรู้ปรับกลมหรือรูปร่างแพร่ๆ เหนือน้ำนมแม่หมื่น 0.05 µm ส่วนความเป็นกรด–เบสของน้ำยางสดเท่ากับ pH=5 μm และความเป็นกรด–เบสของน้ำยางเก็บรักษาในถังรองรับน้ำยาง โดยใช้ออกซิเจนในการจับตัว เช่น กรดฟอร์มิก มีรูปร่างเหมือนกันของการจับตัวของกรดฟอร์มิก มีรูปร่างไม่แน่นอน

# ข้อกำหนด

ข้อกำหนดของการปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตยางเครป เพื่อให้ได้ยางเครปที่มีคุณภาพ โดยคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม สุขภาพ ความปลอดภัย และสวัสดิภาพของผู้ปฏิบัติงาน ให้เป็นไปตามตารางที่ 1

## ตารางที่ 1 รายการและข้อกำหนด

| รายการ | ข้อกำหนด |
| --- | --- |
| **1. สถานประกอบการ** | |
| 1.1 สถานที่ตั้ง | 1.1.1 อยู่ในบริเวณที่น้ำไม่ท่วมขัง สภาพพื้นที่ควรมีความคงตัว ไม่ทรุด ไม่แยกตัว หรือหดตัวที่จะทำให้เกิดการแตกกร้าวหรือทรุดตัวของอาคารได้ง่าย |
| | 1.1.2 มีระบบสาธารณูปโภคเพียงพอ |
| | 1.1.3 อยู่ในบริเวณที่ไม่ส่งผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม |
| | 1.1.4 อยู่ห่างจากบริเวณที่สภาพแวดล้อมมีการปนเปื้อนและโรงงานอุตสาหกรรม ที่จะมีผลกระทบต่อคุณภาพยางเครป |
| **1.2 อารามผลิต** | |
| | 1.2.1 พื้นอารามเป็นพื้นคอนกรีตที่เรียบ สะอาด และมีความแข็งแรง สามารถรองรับ เครื่องจักรที่ใช้ในกระบวนการผลิต มีร่องระบายน้ำที่มีความลาดเอียงเพียงพอ เพื่อไม่ให้เกิดการหมักหมมของเศษยางและเป็นที่สะสมของเชื้อจุลินทรีย์ |
| | 1.2.2 โครงสร้างภายในอาราม มีความแข็งแรง และทนการกดกร่อนของสารเคมีที่ใช้ ในกระบวนการผลิต ทำความสะอาดได้ง่าย สะดวกต่อการบำรุงรักษา |
| | 1.2.3 พื้นที่วางและเก็บยางเครปลสามารถป้องกันฝน และฉุนได้เป็นอย่างดี |
| | 1.2.4 บริเวณผลิตมีพื้นที่เพียงพอ และจัดแบ่งพื้นที่เป็นสัดส่วน ได้แก่ พื้นที่รับวัตถุดิบ พื้นที่ทำยางเครป พื้นที่ตกหรืออบยางเครป พื้นที่วางยางเครป พื้นที่เตรียมและหีบห่อยางเครป พื้นที่จัดเก็บยางเครปรอมจำหน่าย และพื้นที่จัดเก็บอุปกรณ์และเคมีภัณฑ์ |
| | 1.2.5 วางแผนสายการปฏิบัติงานเพื่อให้ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ |
| | 1.2.6 จัดให้มีแสงสว่างและการระบายอากาศที่เหมาะสมเพียงพอสำหรับ การปฏิบัติงานภายในอารามผลิต |
| | 1.2.7 มีอุปกรณ์ป้องกันอุบัติภัย เช่น สัญญาณเตือนภัย กังดับเพลิง |

# เรื่องกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร: การปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตยางเครป

## ข้อกำหนด
- **2. เครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิต**
  - 2.1 มีเครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตเพียงพอต่อการปฏิบัติงาน และอยู่ในสภาพที่พร้อมใช้งาน ไม่ชำรุดหรือแตกหัก
  - 2.2 เครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตวางอยู่ในตำแหน่งตาม สายการปฏิบัติงาน และง่ายต่อการบำรุงรักษา
  - 2.3 เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตทำด้วยโลหะที่แข็งแรงทนทาน ไม่แตกหัก หรือหลุดล่อนง่าย
  - 2.4 เครื่องจักรต้องมีการติดตั้งระบบหยุดฉุกเฉิน เพื่อความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน เมื่อเกิดเหตุผิดปกติ หรืออุบัติเหตุ
  - 2.5 เครื่องซึ่งต้องได้รับการตรวจสอบและรับรองจากสำนักงานกลางชั้นตรวจวัด หรือน่วยางที่รับผิดชอบ เป็นประจำทุกปี และมีมวลมาตรฐาน เช่น ตูมน้ำหนัก เพื่อใช้ในการทดสอบเครื่องซึ่ง

- **3. การควบคุมกระบวนการผลิตยางเครป**
  - **3.1 การรับวัสดุดิบ**
    - 3.1.1 ยางเครปขาว
      - 3.1.1.1 น้ำยางสดที่รับมอบแล้วจะต้องบันทึกน้ำหนัก แหล่งที่มา วันที่รับเข้า ชื่อผู้ส่งมอบ และทะเบียนรถขนน้ำยางสด
      - 3.1.1.2 น้ำยางสดต้องบรรจุในภาชนะที่สะอาด มีฝาปิด สามารถป้องกันสิ่งปนเปื้อนน้ำยางสดได้
      - 3.1.1.3 น้ำยางสดต้องไม่เจ็บตัวเป็นก้อน ไม่มีสิ่งแปลกปลอม หากมีการใช้สารรักษาสภาพให้ใช้ตามเกณฑ์ที่ผู้รับซื้อกำหนด
    - 3.1.2 ยางเครปนำตาล
      - 3.1.2.1 ยางก้อนถาวร หรือยางก้อนที่รับมอบแล้วต้องบันทึกน้ำหนัก แหล่งที่มา วันที่รับเข้า ชื่อผู้ส่งมอบ และทะเบียนรถขนยาง
      - 3.1.2.2 ยางก้อนถาวร หรือยางก้อนต้องบรรจุในภาชนะที่ไม่ทำให้เกิดการปนเปื้อน จากภายนอก หรือจากภาชนะบรรจุ
      - 3.1.2.3 ตรวจประเมินคุณภาพยางก้อนถาวร และยางก้อน โดยสายตา เพื่อใช้ประกอบการวางแผนการปฏิบัติงาน โดยสังเกตจากสี ส่วนบนเส้น และปลายบนด่าง ๆ

# ข้อกำหนด

## 3.1.2.4 สุ่มเก็บตัวอย่าง
- ตรวจหาปริมาณเนื้อยางแห้ง ตามวิธีที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำหนด

## 3.2 การผลิต
### 3.2.1 ยางเครปขาว
- 3.2.1.1 กรองน้ำยางสดด้วยตะแกรงกรองไม่ต่ำกว่า 60 mesh และเมื่อกรองเสร็จ ต้องรีบทำความสะอาดตะแกรงกรองทันที
- 3.2.1.2 หาปริมาณเนื้อยางแห้ง เพื่อดำนวนปริมาณน้ำในการเจือจางและปริมาณกระดาษที่ใช้ในการจับตัวเป็นก้อน
- 3.2.1.3 เจือจางน้ำยางสดด้วยน้ำสะอาด เพื่อให้มีปริมาณเนื้อยางแห้งที่เหมาะสมในการจับตัว
- 3.2.1.4 ใช้สารละลายโซเดียมเมตาซัลไฟต์ (sodium metabisulfite) เพื่อป้องกันไม่ให้ยางมีสีคล้ำ และใช้สารฟอกสี เพื่อทำให้ยางสีจางตามคำแนะนำของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- 3.2.1.5 ใช้กรดฟอร์มิก (formic acid) ความบริสุทธิ์ไม่น้อยกว่า 90% และเจือจางในอัตราความเข้มข้นที่เหมาะสม เพื่อทำให้น้ำยางจับตัวเป็นก้อน
- 3.2.1.6 ริดยางด้วยชุดเครื่องรัดให้มีความหนาไม่เกิน 2 mm
- 3.2.1.7 อุบยางที่อุณหภูมิประมาณ 50 C นานประมาณ 7 วัน โดยคำนึงถึงคุณภาพเนื้อยางและความชื้น
### 3.2.2 ยางเครปน้ำตาล
- 3.2.2.1 ล้างยางก้อนด้วย และยางก้อนให้สะอาด และตัดก้อนยางที่แน่นติดกันให้มีขนาดเหมาะสมก่อนนำเข้าเครื่องริดเครป
- 3.2.2.2 ริดยางผ่านเครื่องริดเครป ให้มีความหนาตามวัตถุประสงค์ของการนำไปใช้
- 3.2.2.3 ในกรณีที่ต้องลดความชื้นของยางเครปเพื่อส่งโรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์ให้นำยางเครปไปผึ่งให้แห้งในที่ร่มและมีอากาศถ่ายเทได้สะดวก หรือนำไปอบจนแห้ง
### 3.3 การจัดการหลังการริดยางเครป
- 3.3 พวงยางเครปบนวัสดุรองรับที่สะอาด เพื่อป้องกันเสียหายเป็น
### 3.4 การเก็บรักษา
- 3.4.1 เยาะพื้นที่จัดเก็บยางเครปออกจากพื้นที่ริดยางเครป
- 3.4.2 เอาระบวน้ำที่ผลิตยางเครปในแต่ละรุ่น เพื่อให้จำแนกได้ว่า

# ข้อกำหนด

## 3.5 การขนส่ง
- **3.5.1** ยานพาหนะและตู้ขนส่ง ต้องสะอาด อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน สามารถขนส่งยางเครปได้โดยไม่เกิดความเสียหาย
- ในกรณีที่ผลิตยางเครปเพื่อส่งโรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์ บริเวณขนถ่ายยางเครปต้องมีหลังคาที่สามารถป้องกันฝนได้ และขณะขนส่งต้องป้องกันไม่ให้ยางเครปเปียกน้ำ
- ในกรณีที่ผลิตยางเครปเพื่อส่งโรงงานยางแท่ง ต้องมีมาตรการป้องกันน้ำหักบนพื้นถนน

## 4. การบำรุงรักษาและการสุขาภิบาล
### 4.1 การบำรุงรักษา
- มีแผนการปฏิบัติงาน เกี่ยวกับการใช้งาน การตรวจเช็ค และการซ่อมบำรุงเครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์การผลิต
- ดูแลรักษาเครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์การผลิต ให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ทำความสะอาดสถานประกอบการ รวมถึงเครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์การผลิต ทั้งก่อนและหลังการปฏิบัติงาน

### 4.2 การสุขาภิบาล
- มีมาตรการควบคุมสัตว์เลี้ยงและสัตว์อื่นไม่ให้เข้ามาในบริเวณผลิต
- มีวิธีการป้องกันและกำจัดสัตว์ในบริเวณผลิตและจัดเก็บยางเครป
- เฝ้าระวัง ตรวจสอบรายการคนเป็นจากสัตว์อย่างสม่ำเสมอ
- การจัดการของเสีย
c. มีวิธีการทำลายของเสีย สิ่งที่ไม่ใช่เหล็ก หรือสิ่งปฏิกูล และมีภาชนะสำหรับใส่ของเสียที่เพียงพอ
- d. มีการบำบัดหรือกำจัดน้ำทิ้งอย่างเหมาะสม เช่น บ่อบำบัดน้ำทิ้ง ไม่ให้มีผลกระทบต่อชุมชน และสภาพแวดล้อม

## 5. บุคลากร
- **5.1** พนักงานปฏิบัติงานในสายการผลิตต้องสวมเสื้อผ้าที่รัดกุม และไม่มีกระเป๋าไม่สวมนาฬิกา เครื่องประดับ และไม่มีอุปกรณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงาน
- **5.2** พนักงานปฏิบัติงานต้องไม่ดื่มสุราหรือของมึนเมา สูบบุหรี่ และรับประทานอาหาร
- **5.3** ห้ามรับประทานอาหารในบริเวณปฏิบัติงาน

## ข้อกำหนด

| รายการ | ข้อกำหนด |
| --- | --- |
| **5.4** ผู้ปฏิบัติงานในสายการผลิตจะต้องได้รับการฝึกอบรมและเพิ่มพูนความรู้ เพื่อให้ปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้องตามแผนการปฏิบัติงาน รวมถึงเรื่องสุขลักษณะทั่วไปตามความเหมาะสม พร้อมทั้งมีการทบทวนให้เกิดความชำนาญอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง | - |
| **6.1** ผู้ผลิตต้องจัดทำเอกสารและบันทึกข้อมูล ตามรายการ ดังนี้

- 6.1.1 การรับและการจัดเก็บยางวัสดุดิบตามที่สถานประกอบการกำหนด
- 6.1.2 ขนตอนการปฏิบัติงานการผลิตยางเครปขาว หรือการผลิตยางเครปน้ำตาล การจัดการหลังการรีดยางเครป การเก็บรักษา และการขนส่ง
- 6.1.3 การตรวจสอบความถูกต้องของเครื่องซึ่ง
- 6.1.4 อุณหภูมิและระยะเวลาในการอบ
- 6.1.5 การปฏิบัติตามแผนการปฏิบัติงานที่สำคัญ ได้แก่ การใช้สารรักษาสภาพน้ำยางสด การหาปริมาณเนื้อยางแห้ง การทำความสะอาด การใช้งาน การตรวจเช็คและการซ่อมบำรุง เครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์การผลิต
- 6.1.6 การเฝ้าระวัง และการตรวจหาร่องรอยการปนเปื้อนจากสัตว์ รวมทั้งการป้องกันและกำจัด
- 6.1.7 ประวัติการฝึกอบรมบุคลากร
- **6.2** เก็บรักษาข้อมูลไว้อย่างน้อย 3 ปี | - |