open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Nuri ê Tōa Chheng-chin-sī

**Al-Nuri ê Tōa Chheng-chin-sī** sī Iraq Mosul siâⁿ chi̍t chō kó͘ chheng-chin-sī, ū chi̍t ki chhu--khì ê minaret thah. Tī 2017 nî 6 goe̍h 21, pún biō-sī tī Mosul Chiàn-tò͘ tang-tiong hông húi-hoāi.

## Húi-hoāi
Chiàu Iraq chèng-hú ê pò-tō, sī chiàm-niá siâⁿ-khu ê ISIL kun kā chheng-chin-sī chà-húi--ê, chóng-sī ISIL ê sin-bûn-siā chú-tiuⁿ sī Bí-kok ê khong-si̍p chō-sêng--ê.

## Chham-chiàu
Ah-ūn

**Ah-ūn** (押韻) sī sio-kâng ia̍h beh-kâng ê siaⁿ-im tī chē--ê tan-jī têng-ho̍k chhut-hiān ê chêng-hêng, it-poaⁿ kóng "ah-ūn", nā bô te̍k-pia̍t ké-soeh, sī tī si-koa ia̍h koa-khek lāi-bīn ta̍k chōa ê siāng bóe im-chat; chóng-sī mā koh ū chē chióng kî-tha hêng-sek ê ah-ūn tī--leh.

Lūi-pia̍t:Giân-gú-ha̍k
Chiūⁿ

**Chiūⁿ** (癢; *itch*) sī phôe-hu in-ūi siū-tio̍h chhì-kek só͘ chhut-hiān su-iàu khì jiàu ê kám-kak.
Tân Li̍p-hông

**Tân Li̍p-hông** (陳立宏; ), tī Tâi-oân Tâi-lâm-koān chhut-sì, 5 hòe poaⁿ khì Ko-hiông tòa, bat chò kòe *[[Tiong-sî Boán-pò]]* kap *[[Liân-ha̍p Boán-pò]]* ê kì-chiá, kóng-pò͘ chiat-bo̍k chú-chhî-jîn, chèng-lūn chiat-bo̍k miâ-chhùi, sī chē-chē chèng-lūn chiat-bo̍k ê siông-thài lâi-pin.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*
Liāu Kè-chhun

**Liāu Kè-chhun** (廖繼春; 1902 nî 1 goe̍h 4 ji̍t – 1976 nî 2 goe̍h 13 ji̍t) sī Tâi-oân ê ōe-ka kiam bí-su̍t kàu-io̍k-chiá.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê ōe-ka
Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe sím-cha-oân
Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe bû-kàm-cha
Pō͘-siú

**Pō͘-siú** (部首), ia̍h **jī-pō͘** (字部), sī kā hàn-jī lāi kiōng-tông chhut-hiān ê kāng-khoán jī-pêng the̍h-lâi chò-ûi hàn-jī hun-lūi ê ki-chún. Só͘-ū ê hàn-jī lóng it-tēng sio̍k tī bó͘ chi̍t ê pō͘-siú lāi.

## Siong-koan
*Jī-pêng

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Unicode CJK Pō͘-siú / Khong-hi Pō͘-siú
*Unicode CJK Pó͘-chhiong Pō͘-siú


Lūi-pia̍t:Hàn-jī
Jī-oe̍h

**Jī-oe̍h** (字劃) sī ēng pit ia̍h-sī kî-thaⁿ su-siá kang-kū liân-sòa siá--chhut-lâi ê chi̍t tiâu sòaⁿ. Jī-oe̍h sī cho͘-sêng hàn-jī ê ki-pún tan-ūi, koh thang hun chòe ki-pún jī-oe̍h kap ho̍k-ha̍p jī-oe̍h 2 tōa lūi. Thoân-thóng-siōng, ki-pún jī-oe̍h ū oe̍h (劃, ), khiā (徛, ), phiat (撇, ), thoa (拖, ), tiám (點, ), thio (挑, ), khiau (曲, ) kap kau (鈎, ) 8 chióng, thâu 6 chióng ē-tàng to̍k-li̍p chhut-hiān, bóe 2 chióng bōe-tàng.
CJK Thóng-ha̍p Hàn-jī

**CJK Thóng-ha̍p Hàn-jī** (-統合漢字) sī kā Tiong-bûn, Ji̍t-bûn, Hân-bûn, Oa̍t-lâm-bûn lāi, khí-goân sio-siāng, ì-gī sio-siāng, hêng-chōng kāng-khoán ê hàn-jī, tī ISO 10646 kap Unicode lāi ū sio-siāng ê pian-bé.
Kinosita Gensyûrô

**Kinosita Gensyûrô** (木下源重郎; ), iū miâ **Seigai** (靜涯), sī Tâi-oân ê tang-iûⁿ-ōe-ka, i sī Nagano koān chhut-sì--ê, kòe Tâi-oân liáu-āu tòa tī Tām-súi, chham-ú kòe Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ê chhòng-siat, mā tān-jīm sím-cha-oân.

## Chham-chiàu
It-pō͘ (chi̍t)

**It** (一) sī chi̍t ê hàn-jī ê pō͘-siú, tī *[[Khong-hi Jī-tián]]* lāi pâi tē-1.

## Chham-khó chu-liāu
*

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Phoaⁿ Kho-goân, "Hàn-jī Jī-pêng ê Tâi-gí Chheng-ho͘ ", Hái-ang Tâi-gí-bûn Kàu-ha̍k, no.6 (2009.12).
*Lâu Kiàn-jîn, "爿、旁（pieŋ´）──半、邊、方、側", Tâi-oân-ōe tek Gí-goân ú Lí-kì.

Lūi-pia̍t:Pō͘-siú
Chú-pō͘

**Chú-pō͘** ū khó-lêng teh kóng:
*Chú-pō͘ (丶部): chi̍t ê hàn-jī ê pō͘-siú, tī *Khong-hi Jī-tián* lāi pâi tē-3.
*Chú-pō͘ (子部): chi̍t ê hàn-jī ê pō͘-siú, tī *Khong-hi Jī-tián* lāi pâi tē-39.
Tang-iûⁿ-ōe

**Tang-iûⁿ-oē** sī chí kó͘-tāi Tiong-kok, Tiâu-sián, Ji̍t-pún ûi chú liû-hêng ê chi̍t lūi kòe-ōe hêng-sek, ū pau-koat kòa-te̍k (掛軸), chúi-ba̍k-ōe, ka-chhái-ōe, hû-sè-kòe (浮世絵) téng chióng.

## Iōng-gí
Tī Ji̍t-pún sî-tāi Tâi-oân, ōe-tián lāi Tang-iûⁿ-ōe hāng-bo̍k sī pau-koat chúi-ba̍k kap kî-tha thoân-thóng Tang-iûⁿ-sek ê chok-phín, chóng-sī tong-sî Ji̍t-pún gē-su̍t-kài khah chù-tiōng sin-sek ê siá-seng lí-sióng kap sin chhòng-chok, kū-sek ê ōe-su chok-phín tī Tâi-tián téng tiûⁿ-ha̍p to khah bô ji̍p-soán ê ki-hōe. Chiàn-āu, tī Tiong-hôa Bîn-kok koan-hong, phian Tiong-kok-sek ê chúi-ba̍k-ōe hông hō chò "kok-ōe", phian Ji̍t-pún-sek ēng ka-chhái gân-liāu ōe ê chok-phín hông hō "kok-ōe tē-jī-pō͘", tè-bé Lîm Chi-chō͘ koh kā kái tēng chhut "ka-chhái-ōe" chit-ê miâ.

## Chham-chiàu
Jī-pō͘ (pō͘-siú)

**Jī-pō͘** (二部) sī chi̍t ê hàn-jī ê pō͘-siú, tī *[[Khong-hi Jī-tián]]* 214 pō͘-siú lāi pâi tē-7.

Lūi-pia̍t:Pō͘-siú
Tiuⁿ Tō-lêng

**Tiuⁿ Tō-lêng** (張道陵), mā hō-chò **Tiuⁿ Lêng** (張陵), piáu-jī **Hú-hàn** (輔漢), Tiong-kok Tong Hàn sî-tāi ê jîn-bu̍t, pī khòaⁿ-chò sī Chèng-it-tō kap Ngó͘-tó͘-bí-tō ê khai-ki-chiá. Tō-kàu ê sìn-tô͘ kiò i **Tiuⁿ Tō-lêng Thian-su** (張道陵天師), **Chó͘-thian-su** (祖天師) kap **Chèng-it Chin-jîn** (正一真人). Siong-thoân i khiâ hó͘, hām Kat Hiân, Khó͘ Sùn kap Sat Siú-kian ha̍p-chheng "sù-tāi thian-su".

## Siong-koan
*Tiuⁿ Thian-su

Lūi-pia̍t:Tiuⁿ Thian-su
Tāi Tè Lé-kì

***Tāi Tè Lé-kì*** (大戴禮記) sī Jû-ka ê chi̍t phō keng-tián, chok-chiá sī Tè Tek.
## Siong-koan
*Lé-kì

Lūi-pia̍t:Sù-su Ngó͘-keng
Lūi-pia̍t:Si̍p-sam-keng
Chēng-bu̍t

**Chēng-bu̍t** sī chi̍t khoán gē-su̍t chok-phín, it-poaⁿ só͘ piáu-hiān--ê sī bē tín-tāng ê mi̍h. Thoân-thóng chēng-bu̍t sī kòe-ōe ê chhòng-chok, mā thang kóng **chēng-bu̍t-ōe**. Kīn-taⁿ ia̍h ū saⁿ-lām mûi-châi he̍k-chiá sī li̍p-thé ê hêng-sek.
Sì-ha̍p-īⁿ

**Sì-ha̍p-īⁿ** / **sù-ha̍p-īⁿ** (四合院) sī pak-hong Tiong-kok ê chi̍t chióng thoân-thóng ha̍p-īⁿ-sek kiàn-tio̍k.

## Siong-koan
*Saⁿ-ha̍p-īⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê kiàn-tio̍k-bu̍t
Lūi-pia̍t:Tiong-kok bûn-hòa
Bitch

**Bitch** sī Eng-gí ê chi̍t jī, chiàu-jī ê ì-sù sī káu-bó, ia̍h hông ēng lâi chò mē--lâng ê ōe.
Tiuⁿ Hêng (Lêng-chin)

**Tiuⁿ Hêng** (張衡), piáu-jī **Lêng-chin** (靈真), sī Tō-kàu Chèng-it-tō ê tē-2 tāi thian-su.
Tiuⁿ Ló͘

**Tiuⁿ Ló͘** (張魯) sī Tō-kàu Chèng-it-tō ê tē-3 tāi Thian-su.

Lūi-pia̍t:Tiuⁿ Thian-su
Ló͘
Tiuⁿ Chiau-sêng

**Tiuⁿ Chiau-sêng** (張昭成) sī Tō-kàu Chèng-it-tō ê tē-5 tāi Thian-su.

Lūi-pia̍t:Tiuⁿ Thian-su
Chiau-sêng
Si̍p-sam-keng Chù-sò͘

***Si̍p-sam-keng Chù-sò͘*** (十三經注疏) sī chi̍t thò te̍k-tēng ê Jû-ka Si̍p-sam-keng chù-kái, sī ùi Hàn-tiâu kàu Tông-tiâu 1000-gōa tang tùi keng-ha̍k gián-kiù ê chóng-kiat-sèng sêng-kó.

Si̍p-sam-keng Chù-sò͘ pau-hâm:
**[[E̍k-keng|Chiu E̍k]] Chù-sò͘*
**[[Siōng-su (chheh)|Siōng-su]] Chù-sò͘*
**[[Mô͘ Si]] Chù-sò͘*
**[[Chiu-lé]] Chù-sò͘*
**[[Gî-lé]] Chù-sò͘*
**[[Lé-kì]] Chù-sò͘*
**[[Chhun-chhiu Chó--sī Toān|Chhun-chhiu Chó-toān]] Chù-sò͘*
**[[Chhun-chhiu Kong-iông-toān]] Chù-sò͘*
**[[Chhun-chhiu Kok-liông-toān]] Chù-sò͘*
**[[Hàu-keng]] Chù-sò͘*
**[[Lūn-gú]] Chù-sò͘*
**[[Ní-ngá]] Chù-sò͘*
**[[Bēng-chú (chheh)|Bēng-chú]] Chù-sò͘*
Kasio Mariko

**Kasio Mariko** (; 1912 nî 2 goe̍h 25 ji̍t – 1936 nî 4 goe̍h 20 ji̍t) sī Tâi-oân ê chi̍t ūi ōe-ka. 

## Lâi-le̍k
Kasio Mariko sī Tang-kiaⁿ chhut-sì--ê, 1912 nî 10 goe̍h sî tòe pē-bú kòe Tâi-oân ê Iâm-chúi-káng (Kiâm-chúi). 1918 nî 4 goe̍h Kasio ji̍p Iâm-chúi-káng Sió-ha̍k-hāu, kâng nî 9 goe̍h koh choán Ko-hiông Tē-it Sió-ha̍k-hāu, kàu 1924 nî, ji̍p Ko-hiông Ko-téng Lú-ha̍k-hāu.

1927 nî, Kasio--sī ê chok-phín *Megumi* (惠み) ji̍p-soán tē-1-hôe ê Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe (Tâi-tián). 1928 nî, i tùi Ko-lú chut-gia̍p, kâng nî 4 goe̍h ji̍p Tang-kiaⁿ Lú-chú Bí-su̍t Choan-bûn Ha̍k-hāu ê su-hoān-kho Se-iûⁿ-ōe-pō͘, kàu 1932 nî ê sî-chūn chut-gia̍p. Tong nî Kasio tī Ji̍t-pún Bûn-pō͘-séng ê kiám-tēng ha̍p-keh, the̍h tio̍h tiong-o̍h tô͘-ōe-kho kàu-oân chu-keh. Kâng nî 9 goe̍h, Kasio tó-tńg Tâi-oân

Tong nî 10 goe̍h sî Kasio ēng chok-phín ** (制服の少女) chham-ka tē-6-hôe Tâi-tián ji̍p-soán. Kàu 11 goe̍h ê sî, i chù 12 hō khai-sí tī Iâm-chúi-káng Chè-thn̂g khui liáu 3-kang ê kò-tián. 1933 nî ê sî, Kasio kap lāu-pē chò-hóe kòe Hoa-liân-káng lú-hêng, tī Taroko kap Tî-lâm téng tē-hng chhòng-chok. Kàu kâng nî ê 10 goe̍h, i tī tē-7-hôe ê Tâi-táin ji̍p-soán chok-phín *Siàu-lú* (少女). 12 goe̍h koh khì Ji̍t-goa̍t-thâm chhòng-chok.

1934 nî, Kasio tī Hoa-liân-káng-ke khui kò-tián, 10 goe̍h ê sî kòe Tang-kiaⁿ. 1935 nî 5 goe̍h 26 ji̍t i kiat-hun; jî-chhiá tī 1936 nî 4 goe̍h 13 ji̍t i seⁿ chi̍t ūi cha-po͘-kiáⁿ, chóng-sī kàu 4 goe̍h 20 ê sî-chūn, Kasio koh tī pēⁿ-īⁿ ê sî-chūn kòe-sin.

## Chham-chiàu
* 
* 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Tiuⁿ Chú-siông

**Tiuⁿ Chú-siông** (張子祥) sī Tō-kàu Chèng-it-tō ê tē-10 tāi Thian-su.

Lūi-pia̍t:Tiuⁿ Thian-su
Chú-siông
Tiuⁿ Ko

**Tiuⁿ Ko** (張高) sī Tō-kàu Chèng-it-tō ê tē-15 tāi Thian-su.

Lūi-pia̍t:Tiuⁿ Thian-su
Ko
Sio̍k chi Pat-sian

**Sio̍k chi Pat-sian** (蜀之八仙) sī siong-thoân tī Sù-chhoan chò-sian ê 8 ūi Tō-kàu jîn-bu̍t, hun-pia̍t sī:
*Iông Sêng-kong
*Lí Jíⁿ
*Táng Tiōng-su
*Tiuⁿ Tō-lêng
*Chng Kun-pêng
*Lí Pat-pek
*Hoān Tiông-seng
*Ní-chu Sian-siⁿ
Se-san Si̍p-jī Chin-kun

**Se-san Si̍p-jī Chin-kun** (西山十二真君) sī Tong Chìn Chēng-bêng-tō chó͘-su Khó͘ Sùn léng-tō hā ê Tō-kàu Se-san Kàu-thoân ê 12 ūi hu̍t-sim sêng-oân.

*Khó͘ Sùn
*Ngô͘ Béng
*Sî Hô
*Kam Chiàn

*Chiu Kóng
*Tân Hun
*Chan Heng
*U Lia̍t

*Si Gîm
*Phêⁿ Khòng
*N̂g Jîn-lám
*Cheng Lī-ka
Khó͘ Sùn

**Khó͘ Sùn** (許遜; ), piáu-jī **Kèng-chi** (敬之), sī Chìn-tiâu ū-miâ ê tō-sū, pī Chēng-bêng-tō kap Lû-san-phài chun chò chó͘-su. Sìn-tô͘ ē kiò i **Khó͘ Kiú-lông** (許九郎), **Lû-san Chó͘-su** (閭山祖師), **Khó͘ Cheng-iông** (許旌陽), **Cheng-iông Chó͘-su** (旌陽祖師), **Kám-thian Tāi-tè** (感天大帝), mā kiò chò **Khó͘ Thian-su** (許天師) kap **Khó͘ Chin-kun** (許真君).
Ngó͘-chó͘ Chhit-chin

**Ngó͘-chó͘ Chhit-chin** (五祖七真) sī Tō-kàu Choân-chin-tō tùi 5 ūi chó͘-su kap 7 ūi chin-jîn ê ha̍p-chheng, chûn-chāi lâm-pak 2 ê hē-thóng.

:**[[Choân-chin Ngó͘-chó͘|Pak Ngó͘-chó͘]]**
*Ông Hiân-hú
*Cheng Lī-koân
*Lī Tōng-pin
*Lâu Hái-siâm
*Ông Tiông-iông

:**[[Pak Chhit-chin]]**
*Má Gio̍k
*Tâm Chhú-toan
*Lâu Chhú-hiân
*Khu Chhú-ki
*Ông Chhú-it
*Hok Tāi-thong
*Sng Put-jī

:**[[Lâm Ngó͘-chó͘]]**
*Tiuⁿ Pek-toan
*Chio̍h thài
*Sih Sek
*Tân Lâm
*Pe̍h Gio̍k-siâm

:**[[Lâm Chhit-chin]]**
*Tiuⁿ Pek-toan
*Lâu Éng-liân
*Chio̍h thài
*Sih Sek
*Tân Lâm
*Pe̍h Gio̍k-siâm
*Phêⁿ Ho̍k-lîm
Sîn-che̍k kàng-hā

**Sîn-che̍k kàng-hā** (臣籍降下) sī Ji̍t-pún hông-sek ê kiáⁿ-jî thoat-lī hông-sek ê chò-hoat.
Tiâu-têng

**Tiâu-têng** (朝廷) sī hàn-jī bûn-hòa-khoan tùi hông-tè chè-tō͘ hā ê kiong-têng kap tiong-iong chèng-hú téng thóng-tī ki-koan ê ha̍p-chheng.
Hō͘-pō͘

**Hō͘-pō͘**:
*Hō͘-pō͘ (pō͘-siú): chi̍t ê hàn-jī ê pō͘-siú.
*Hō͘-pō͘ (lio̍k-pō͘): lio̍k-pō͘ chi-it.
Sam-séng

**Sam-séng** (三省) sī Tiong-kok kó͘-chá ê tiong-iong chèng-khoân thé-hē, sī Siōng-su-séng, Bûn-hā-séng kap Tiong-su-séng 3 ê tan-ūi ê ha̍p-chheng. Siū Tiong-kok bûn-hòa ê éng-hióng, Hân-kok kap Oa̍t-lâm iā bat siat-li̍p kòe sam-séng. Si̍t-chè-siōng sī **lio̍k-séng** (六省), iáu-koh ū Pì-su-séng, Tiān-tiong-séng kap Lōe-sī-séng.

## Siong-koan
*Lio̍k-pō͘
Sam-su

**Sam-su** (三師) sī Tiong-kok kó͘-chá ê koaⁿ-miâ, sī thài-su, thài-hū kap thài-pó ê ha̍p-chheng.
Lé-pō͘

**Lé-pō͘** (禮部) sī chi̍t ê Tiong-kok kó͘-chá ê tiong-iong chèng-hú ki-koan, sio̍k tī Siōng-su-séng, sī lio̍k-pō͘ chi-it.
Oân-gōe-lông

**Oân-gōe-lông** (員外郎) sī Tiong-kok kó͘-chá ê chi̍t chióng koaⁿ-chit.

## Siong-koan
*Lông-tiong
Tiuⁿ Thian-su

**Tiuⁿ Thian-su** (張天師) sī Tō-kàu Chèng-it-tō Liông-hó͘-chong le̍k-tāi thoân-jîn ê chheng-ho͘. "Chèng-it-tō" sī iû Tiuⁿ Tō-lêng só͘ chhòng-li̍p--ê, āu-tāi-lâng kiò i "Chó͘-thian-su" (祖天師), kiò i-ê hāu-seⁿ Tiuⁿ Hêng "Sû-su" (嗣師), kiò i-ê sun Tiuⁿ Ló͘ "Sam-su" (三師). Lo̍h-bóe kî-tháⁿ thoân-jîn lóng hō-chò "Thian-su".

## Siong-koan
*Thian-su-tō

Lūi-pia̍t:Kang-sai ê Tō-kàu
Sarah Alice Young

**Sarah Alice Young** (goân-sèⁿ *Troyer*; 1871 nî 4 goe̍h 3 ji̍t – 1900 nî 7 goe̍h 16 ji̍t) sī chi̍t ūi soan-tō-su, sī Bí-kok chá-kî chhut hái-gōa ê lú-sèng soan-tō-chiá chi it. Young sī Indiana ê Elkhart Kūn chhut-sì--ê, 1895 nî ê sî chham-ka Toronto ê Tiong-kok soan-tō hùn-liān, 1896 nî ê sî kòe Tiong-kok khai-sí soan-kàu khang-khòe, chú-iàu tī Soaⁿ-sai kà Seng-keng kap thoân hok-im.

I tè-bé kap ang-sài John Young (So͘-kek-lân soan-tō-su) tī Gī-hô-thoân tōng-loān sî-kî, ùi 1900 nî 7 goe̍h 16 ji̍t hō͘ khí-sū-chiá thâi--sí.

## Liân-kiat
* Papers of Sarah Alice (Troyer) Young, 1894-1900 , Billy Graham Center Archives
Bú-î-kun

**Bú-î-kun** (武夷君), ia̍h **Bú-î-ông** (武夷王), **Bú-î Hián-tō Chin-kun** (武夷顯道真君), sī Hok-kiàn Bú-î-soaⁿ ê soaⁿ-sîn.

Lūi-pia̍t:Soaⁿ-sîn
Sèng-chit-chiá

**Sèng-chit-chiá** (聖職者), he̍k-chiá **sîn-chit jîn-oân** (神職人員), sī tī chong-kàu tiûⁿ-só͘ lāi chhú-lí chong-kàu-sèng sū-bū ê lâng. Tōa-pòaⁿ ê chong-kàu lóng ū sèng-chit-chiá, sui-jiân miâ-hō bô-kāng. Bó͘ chi̍t-kóa chong-kàu kap chong-phài, ē iau-kiû it-tēng chit-kip í-siōng ê sèng-chit-chiá su-iàu chhut-ke.
N̂g-hú Chhian-sòe

**N̂g-hú Chhian-sòe** (黃府千歲) sī Tō-kàu ê ông-iâ.

## Kèng-hōng ê keng-biō
*Tâi-lâm Lâm-sa-kiong
*Tang-káng Tìn-hái-kiong
*Tâi-lâm Kim-hôa-hú
*Tâi-lâm Biāu-siū-hú

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Tâi-lâm Lâm-sa-kiong ê facebook
*Tang-káng Tìn-hái-kiong ê facebook
Lí Hong-bō͘

**Lí Hong-bō͘** (李豐楙), Tâi-oân Hûn-lîm-koān chhut-sin, sī Tō-kàu ê gián-kiù-chiá.

Lūi-pia̍t:Hûn-lîm-koān jîn-bu̍t
Má-khó Hok-im

**Má-khó Hok-im** (馬可福音; Kó͘ Hi-lia̍p-gí: τὸ κατὰ Μᾶρκον εὐαγγέλιον; Eng-gí: *Gospel of Mark*) sī Sin-iok Sèng-keng ê tē-jī pún su, sī kì-lio̍k Iâ-so͘ thoân-tō oa̍h-tāng ê sì-hok-im-su chi-it.

## Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 
*Ko Chek-hòan, Tân Pang-tìn, Âng-phôe Sèng-keng , 1972.
Siān-û

**Siān-û** (單于) sī Hiong-lô͘-lâng tùi in pō͘-lo̍k liân-bêng ê thâu-lâng ê chheng-ho͘, ū "khoah" ê ì-sù. "Siān-û" chit-ê miâ-hō ùi Mō͘-tùn Siān-û ê lāu-pē Thiô-bân Siān-û khai-sí sú-iōng, jiân-āu it-ti̍t ēng kàu Hiong-lô͘ bia̍t-bông ûi-chí. Tī Tong Hàn kap Sam-kok sî-tāi, ū O͘-oân kap Sian-pi ê pō͘-lo̍k ēng chit-ê miâ-hō. Tiong-sè sî, chit-ê miâ-hō khì hō͘ Khó-hān chhú-tāi.
Liân-oe̍h kiám-hō

**Liân-oe̍h kiám-hō** (*hyphen-minus*) sī sò͘-ūi bûn-su kap tiān-náu khoân-kéng chi̍t-ê thang piáu-ta̍t liân-oe̍h kiam kiám-hō ê piau-tiám hû-hō.
Ìn-kang

**Ìn-kang** (Eng-gí: *typography*) sī pâi-pán ê kang-gē, kā bûn-su ēng chèng-khak tha̍k-ū ê hong-sek piáu-hiān.

## Chù-kha
Iok-hān Hok-im

**Iok-hān Hok-im** (約翰福音; Kó͘ Hi-lia̍p-gí: Κατά Ιωάννην; Eng-gí: *Gospel of John*) sī Sin-iok Sèng-keng ê tē 4 phō hok-im-su, lóng-chóng ū 21 chiuⁿ, sī sì-hok-im-su ê siāng-bóe chi̍t phō.

## Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Lô-má-su

**Lô-má Su** (羅馬書; Kó͘ Hi-lia̍p-gí: ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ; Eng-gí: *Epistle to the Romans*) sī sú-tô͘ Pó-lô siá hō͘ hit-tang-chūn tī Lô-má-siâⁿ ê kàu-hōe ê chi̍t kǹg su-sìn. Lô-má-su tī Sin-iok Sèng-keng lāi pâi tē-6.

## Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Nagano Mei

**Nagano Mei** (永野 芽郁; ) sī chi̍t ūi Ji̍t-pún Tang-kiaⁿ-to͘ chhut-sin ê cha-bó͘ ián-oân kap model, sio̍k tī Stardust Promotion, sin-koân 163 kong-hun.

## Chok-phín
### Tiān-sī-kio̍k

## Gōa-pō͘ liân-kiat
* 
* 

Lūi-pia̍t:Liân-sio̍k Tiān-sī Siáu-soat ê chú-kak ián-oân
Instagram

**Instagram** sī chi̍t khoán bián-hùi thê-kiong sòaⁿ-téng tô͘-phìⁿ kap iáⁿ-phìⁿ hun-hiáng ê siā-kau èng-iōng nńg-thé, tī 2010 nî 10 goe̍h hoat-pò͘.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
* 
* 
* 
*
Stardust Promotion

**Stardust Promotion** (スターダストプロモーション) sī Ji̍t-pún ián-gē-kài chiâⁿ ū éng-hióng-la̍t ê keng-kí sū-bū-só͘.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*STARDUST PROMOTION
Ko-lîm-to Hō͘-su

**Ko-lîm-to Hō͘-su** (哥林多後書; Eng-gí: *Second Epistle to the Corinthians*) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-8 pún su, sio̍k tī Pó-lô su-sìn, sī Sú-tô͘ Pó-lô siá--ê, chiap-sio̍k Ko-lîm-to Chiân-su.

## Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Seki Megumi

**Seki Megumi** (関 めぐみ; ) sī chi̍t ūi Ji̍t-pún Kanagawa-koān chhut-sin ê cha-bó͘ ián-oân, sio̍k tī Stardust Promotion, sin-koân 169 kong-hun.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Seki Megumi êkoaⁿ-hong bāng-chām
Ka-lia̍p-thài-su

**Ka-lia̍p-thài-su** (加拉太書; Eng-gí: *Epistle to the Galatians*) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su lāi ê tē-9 kǹg su. Che sī sú-tô͘ Pó-lô siá hō͘ Ka-lia̍p-thài chá-kî Ki-tok-tô͘ siā-lí ê chi̍t hong su-sìn.

## Chiuⁿ-chat
*Tē 1 Chiuⁿ
*Tē 2 Chiuⁿ
*Tē 3 Chiuⁿ
*Tē 4 Chiuⁿ
*Tē 5 Chiuⁿ
*Tē 6 Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Iûⁿ Sam-lông (ōe-ka)

**Iûⁿ Sam-lông** (楊三郎; ), kū-miâ **Iûⁿ Chò-sam-lông** (楊佐三郎 *Yô Sasaburô*), sī Tâi-oân ê ōe-ka. I sī Kiaⁿ-to͘ Bí-su̍t Kang-gē Ha̍k-hāu chut-gia̍p--ê, pat sī Lio̍k-hiān-hōe (六硯會) hōe-tiúⁿ, Chhun-iông-hōe hōe-iú, Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe thui-chiàn hòe-oân, mā sī Tâi-iông Bí-su̍t Hia̍p-hōe ê cho͘-chit-chiá chi it.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Yamaguti Kinzi

**Yamaguti Kinzi** (山口謹爾; 1883 nî 4 goe̍h 17 ji̍t – 1931 nî 1 goe̍h 27 ji̍t) sī Tâi-oân ê i-ha̍k-chiá, te̍k-pia̍t choan-bûn tī chôa-to̍k ê tiòng-to̍k kiam hiat-chheng gián-kiù.

## Lâi-le̍k
I sī Nagasaki koān chhut-sin--ê, 1904 nî tùi Nagasaki I-ha̍k Choan-bûn Ha̍k-hāu chut-gia̍p, āu--lâi chò lio̍k-kun kun-i. Lî-khui kun-tūi liáu-āu, tī Nagasaki chò i-choan kiam sè-kún kiám-cha-só͘ ê cho͘-chhiú. 1913 nî 7 goe̍h 5 ji̍t, i khai-sí chò Tâi-oân Chóng-tok-hú Gián-kiù-só͘ (1921 nî kái Tiong-iong Gián-kiù-só͘) ê ki-su. 1922 nî 10 goe̍h i kòe Au-chiu chò gián-kiù, 1923 nî tit tio̍h i-ha̍k phok-sū ha̍k-ūi.
 
Tû-liáu i-ha̍k sū-gia̍p, i ia̍h pat ōe Se-iûⁿ-ōe *Chēng-bu̍t* (靜物) ji̍p-soán tē-1-hôe ê Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe.

## Chham-chiàu

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Si̍t-kio̍k-tiûⁿ

***Si̍t-kio̍k-tiûⁿ*** (植劇場) hē-lia̍t sī 2016 nî khai-sí hòng-sàng ê Tâi-oân tan-goân tiān-sī-kio̍k, sio̍k tī Tâi-sī Chiu-ngó͘ Iu-chit Hì-kio̍k.

## Tan-goân-kio̍k
;Ài-chêng sêng-tióng
**[[Loân-ài Sa-tîn-pō]]* (戀愛沙塵暴)
**[[Tô͘-bî]]* (荼蘼)
;Keng-chhióng thui-lí
**[[Khiong Lāu-su, Lí Tâm-kòe Loân-ài bô?]]* (姜老師，妳談過戀愛嗎？)
**[[Thian-hek Chhiáⁿ Pì-gán]]* (天黑請閉眼)
;Lêng-ī khióng-pò͘
**[[Chek-bo̍k chi Ka]]* (積木之家)
**[[Bāng-lāi ê Chi̍t-chheng Tō Chhiûⁿ]] *(夢裡的一千道牆)
;Goân-tù kái-phian
**[[Hoa-kah Lâm-hâi Tńg-tōa-lâng]]* (花甲男孩轉大人)
**[[Gō͘-bī Peh-tin ê Sòe-goe̍h]]* (五味八珍的歲月)

## Gōa-pō͘ liân-kiat
* － Si̍t-kio̍k-tiûⁿ
* －Tâi-sī
* －Pat-tāi
* －公視
* 
* 

Lūi-pia̍t:Tâi-sī ê tiān-sī-kio̍k
Í-hut-só͘-su

**Í-hut-só͘-su** (以弗所書) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-10 pún su. Che sī sú-tô͘ Pó-lô tī chú-āu 60 chì 61 nî tiong-kan, tī Lô-má Tè-kok siú-to͘ Lô-má ê kaⁿ-ga̍k lāi siá hō͘ Í-hut-só sìn-tô͘ ê chi̍t tiuⁿ phoe.

## Chiuⁿ-chat
*Tē 1 Chiuⁿ
*Tē 2 Chiuⁿ
*Tē 3 Chiuⁿ
*Tē 4 Chiuⁿ
*Tē 5 Chiuⁿ
*Tē 6 Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Thiap-sat-lô-nî-ka Hō͘-su

**Thiap-sat-lô-nî-ka Hō͘-su** (帖撒羅尼迦後書), ia̍h **2 Thiap-sat-lô-nî-ka**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-14 pún su. Che sī sú-tô͘ Pó-lô siá hō͘ Thiap-sat-lô-nî-ka Ki-tok kàu-hōe ê chi̍t tiuⁿ phoe, chiap-sio̍k Thiap-sat-lô-nî-ka Chiân-su.

## Chiuⁿ-chat
*Tē 1 Chiuⁿ
*Tē 2 Chiuⁿ
*Tē 3 Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Hui-lī-bûn-su

**Hui-lī-bûn-su** (腓利門書) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-18 pún su.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Hi-pek-lâi-su

**Hi-pek-lâi-su** (希伯來書) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-19 pún su, sī siá hō͘ Iû-thài-lâng Ki-tok-tô͘ ê phoe.

## Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Iok-hān Jī-su

**Iok-hān Jī-su** (約翰二書), ia̍h **2 Iok-hān**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-24 pún su.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
Iû-tāi-su

**Iû-tāi-su** (猶大書) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su ê tē-26 pún su.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
N̂g Chó-chó

**N̂g Chó-chó** (黃早早; 1915 nî – 2000 nî) sī Tâi-oân ê ōe-ka, pat tī 1933 nî chham-ka Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán.

## Ka-cho̍k
Chó-chó sī lēng-gōa chit ūi ōe-ka N̂g Sin-lô͘ (黃新樓) ê a-chí, in-ê lāu-bú sī N̂g Lí Liân-mōe, lāu-pē sī N̂g Hông-sî, a-kong sī N̂g Sûn-chheng.

## Chù-kha

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Pí-tek Hō͘-su

**Pí-tek Hō͘-su** (彼得後書), ia̍h **2 Pí-tek**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su lāi ê tē-22 pún su.

## Chiuⁿ-chat
*Tē 1 Chiuⁿ
*Tē 2 Chiuⁿ
*Tē 3 Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k
Khé-sī-lio̍k

**Khé-sī-lio̍k** (啟示錄) sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su siu-lio̍k ê chòe-āu chi̍t phō chok-phín. Thian-chú-kàu hoan-e̍k chòe **Be̍k-sī-lio̍k** (默示錄).

## Chiuⁿ

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Sin-iok Sèng-keng
It-tiān-sī

**It-tiān-sī Kóng-pò͘ Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (壹電視廣播股份有限公司; Eng-gí: **Next TV**) sī chi̍t keng Tâi-oân tiān-sī-tâi, 2010 nî 12 goe̍h 28 hō chèng-sek khai-pò͘. Chi̍t khai-sí iû It-thoân-mûi chhòng-li̍p, lo̍h-bóe tī 2013 nî 10 goe̍h choán-chhiú hō͘ Nî-tāi Chi̍p-thoân keng-êng.

## Pîn-tō
*It-tiān-sī Sin-bûn-tâi
*It-tiān-sī Chong-ha̍p-tâi
*It-tiān-sī Tiān-iáⁿ-tâi

## Gōa-pō͘ liân-kiat

* It-tiān-sī Next TV
* 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê tiān-sī-bāng
Hūi-lâi Thé-io̍k-tâi

**Hūi-lâi Thé-io̍k-tâi** (緯來體育台) sī Hūi-lâi Tiān-sī-bāng kî-hā ê ūn-tōng choan-gia̍p pîn-tō, in-ūi choán-pò͘ Tiong-hôa Chit-pāng chiâⁿ ū-miâ.

## Siong-koan
*Hūi-lâi Tiān-sī-bāng

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Hūi-lâi Thé-io̍k-tâi ê koaⁿ-hong bāng-chām
*
Sia̍t-chiam Siōng tek Tiong-kok

***Sia̍t-chiam Siōng tek Tiong-kok*** (舌尖上的中國), sio̍k-chheng ***Sia̍t-chiam*** (舌尖), sī chi̍t phō Tiong-kok Tiong-iong Tiān-sī-tâi chè-chok ê tiān-sī kì-lio̍k-phìⁿ. Tē-it kùi tī 2012 nî 5 goe̍h 14 hō chì 22 hō tī CCTV-1 hòng-sàng. Tē-jī kùi tī 2014 nî 4 goe̍h 18 hō tī CCTV-1 hòng-sàng.
Hūi-lâi Io̍k-lo̍k-tâi

**Hūi-lâi Io̍k-lo̍k-tâi** (緯來育樂台), khah-chá hō-chò **Hūi-lâi Iûⁿ-phìⁿ-tâi** (緯來洋片台), sī Hūi-lâi Tiān-sī-bāng kî-hā kiat-ha̍p ūn-tōng sài-sū choán-pò͘ kap Au-Bí tiān-iáⁿ hām iáⁿ-chi̍p ê chong-ha̍p-sèng pîn-tō.

## Siong-koan
*Hūi-lâi Tiān-sī-bāng

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Hūi-lâi Io̍k-lo̍k-tâi ê koaⁿ-hong bāng-chām
*
N̂g Chēng-san

**N̂g Chēng-san** (黃靜山; iok 1906 nî – 2005 nî 3 goe̍h 19 ji̍t) sī Tâi-oân ê ōe-ka. I pat chham-ka tē-2-hôe ê Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán. 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Má-thài 3

**Má-thài 3** (Eng-gí: *Matthew 3*), ia̍h **Má-thài Hok-im Tē 3 Chiuⁿ**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su lāi ê Má-thài Hok-im ê tē-3 chiuⁿ.

## Lōe-iông

## Pe̍h-ōe-jī ê choân-bûn

## Chat

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Ko Chek-hòan, Tân Pang-tìn, Âng-phôe Sèng-keng, 1972.


Lūi-pia̍t:Má-thài Hok-im ê chiuⁿ
Tiuⁿ Ú-seng

**Tiuⁿ Ú-seng** (張雨生; ) sī chi̍t ūi Tâi-oân ê cha-po͘ koa-chhiú, tī Phêⁿ-ô͘-koān Má-keng-tìn chhut-sì. I-ê siaⁿ-im koâiⁿ-ōng, sêng-miâ-khek sī *Ngó͘ tek Bī-lâi Put-sī Bōng* (我的未來不是夢); i-ê im-ga̍k chhòng-chok hong-keh to-piàn, só͘-í ū "im-ga̍k mô͘-su̍t-su" (音樂魔術師) ê miâ-hō.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Tiuⁿ Ú-seng ê bāng-chām 
*Tiuⁿ Ú-seng Kó͘-sū-koán 
*
*
Hūi-lâi Chong-ha̍p-tâi

**Hūi-lâi Chong-ha̍p-tâi** (緯來綜合台) sī Hūi-lâi Tiān-sī-bāng kî-hā kiat-ha̍p chong-gē, tâm-ōe-sèng chiat-bo̍k kap tōng-ōe ê chong-ha̍p-sèng pîn-tō.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Hūi-lâi Chong-ha̍p-tâi ê koaⁿ-hong bāng-chām
*
*
Hūi-lâi Ji̍t-pún-tâi

**Hūi-lâi Ji̍t-pún-tâi** (緯來日本台) sī Hūi-lâi Tiān-sī-bāng kî-hā í hòng-sàng Ji̍t-pún tiān-sī chiat-bo̍k ûi-chú ê pîn-tō.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Hūi-lâi Ji̍t-pún-tâi ê koaⁿ-hong bāng-chām]
*
*
*
Hông-Ló su-sióng

**Hông-Ló su-sióng** (黃老思想), he̍k-chiá **Hông-Ló-tō** (黃老道), sī Tō-ka chá-kî ê su-sióng, lo̍h-bóe chiâⁿ-chò Tō-kàu hoat-tián ê khai-toan; chú-tiuⁿ chheng-chēng, bû-ûi, put-jiáu-bîn, thian-hā an-lêng jî tī.

## Tù-chok
*Sin-gú
*Hông-tè Sù-keng
*Hoâi-lâm-chú
Sù-pō͘ hun-lūi

**Sù-pō͘ hun-lūi** (四部分類) sī hun-lūi tōa-pō͘-hūn Tiong-kok kó͘-tián tián-che̍k ê hong-hoat, hun chò **keng** (經), **sú** (史), **chú** (子), **chi̍p** (集) 4 lūi, ha̍p-chheng **keng-sú-chú-chi̍p**; chit 4 lūi ki-pún hâm-kài liáu Tiong-kok kó͘-chá só͘-ū ê chheh.

Lūi-pia̍t:Tô͘-su hun-lūi-hoat
Lūi-pia̍t:Le̍k-sú-ha̍k
Lūi-pia̍t:Su-chì-ha̍k
Hoâi-lâm-chú

***Hoâi-lâm-chú*** (淮南子), goân-miâ ***Hông-lia̍t*** (鴻烈), mā hō-chò ***Hoâi-lâm Hông-lia̍t*** (淮南鴻烈), ***Hoâi-lâm Lōe-phian*** (淮南內篇), ***Hoâi-lâm-ông-su*** (淮南王書) kap ***Lâu-an-chú*** (劉安子). Chok-chiá sī Se Hàn Hoâi-lâm-ông Lâu An kap i-ê mn̂g-lâng, tī se-goân chêng 139 nî oân-sêng, hō-miâ "Hông-lia̍t", ì-sù sī "tōa koh kng". *Hoâi-lâm-chú* ê chok-ka chin chē, lōe-iông iā chin kóng-hoàn, tùi chèng-tī, tiat-lí, thian-bûn, tē-lí, chū-jiân, ióng-seng, kun-sū téng hong-bīn lóng ū lūn-su̍t, iông-ha̍p Sian Chîn chu-chú ê su-sióng, í Tō-ka ê Ló-Chng su-sióng ûi-chú, chhái-la̍p Jû-ka kap Im-iông-ka ê koan-tiám, siu-chèng Sian Chîn Tō-ka ê bû-ûi chèng-tī lí-lūn, hoat-hui thian-jîn kám-èng ê kóng-hoat. Che sī Hàn-tiâu chho͘-kî kok-phài ha̍k-su̍t su-sióng ê chi̍p-ha̍p, sī khòaⁿ-chò sī Chu-chú Pek-ka lāi Cha̍p-ka ê tāi-piáu-chok.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*''Hoâi-lâm-chú'' choân-bûn sòaⁿ-téng tha̍k
Melvil Dewey

**Melville Louis Kossuth (Melvil) Dewey** () sī chi̍t ūi Bí-kok ê tô͘-su-ka, kàu-io̍k-ka kiam hoat-bêng-ka. I sī Dewey Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat ê hoat-bêng-chiá.

## Siong-koan
*Dewey Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat

## Gōa-pō͘ liân-kiat

* 
* 
*
Sam-tōng Sù-hú

**Sam-tōng Sù-hú** (三洞四輔) sī Tō-kàu te̍k-iú ê chi̍t chióng tùi Tō-keng ê hun-lūi hong-sek, só͘-ūi Tō-chōng chiū-sī ēng chit-chióng hong-hoat lâi pian-bo̍k ê. Sam-tōng kap Sù-hú koh ha̍p-chheng chò **Chhit-pō͘** (七部).

## Sam-tōng
*Tōng-chin-pō͘ (洞真部): *[[Siōng-chheng-keng]]*
*Tōng-hiân-pō͘ (洞玄部): *[[Lêng-pó-keng]]*
*Tōng-sîn-pō͘ (洞神部): *[[Sam-hông-bûn]]* kap kî-thaⁿ keng-tián

## Sù-hú
*Thài-hiân-pō͘ (太玄部)
*Thài-pêng-pō͘ (太平部)
*Thài-chheng-pō͘ (太清部)
*Chèng-it-pō͘ (正一部)

## Sip-jī-lūi
Dewey Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat

**Dewey Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat** (-十進分類法; Eng: *Dewey Decimal Classification*) sī Bí-kok ê tô͘-su-koán choan-ka Melvil Dewey hoat-bêng ê tô͘-su hun-lūi hong-sek. Chit-ê hong-hoat tùi sè-kài kok-tē ê tô͘-su-koán ū siong-tong tōa ê éng-hióng, í-keng ùi Eng-bûn hoan-e̍k chò Se-pan-gâ-bûn, Tiong-bûn, Hoat-bûn, Nô͘-ui-bûn, Thó͘-ní-kî-bûn, Ji̍t-bûn, Sinhala-bûn, Phû-tô-gâ-bûn, Thài-bûn téng giân-gí. Tī Bí-kok, chha-put-to só͘-ū ê kong-kiōng tô͘-su-koán kap ha̍k-hāu tô͘-su-koán lóng chhái-iōng chit-khoán hun-lūi-hoat.

## 10 tōa hun-lūi
*000 - Chóng-lūi
*100 - Tiat-ha̍k kap sim-lí-ha̍k
*200 - Chong-kàu
*300 - Siā-hōe kho-ha̍k
*400 - Giân-gú
*500 - Chū-jiân kho-ha̍k
*600 - Èng-iōng kho-ha̍k
*700 - Gē-su̍t
*800 - Bûn-ha̍k
*900 - Le̍k-sú kap tē-lí

## Siong-koan
*A-bí-lī-ka Gī-hōe Tô͘-su-koán Hun-lūi-pió
*Ji̍t-pún Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat
*Tiong-kok Tô͘-su-koán Hun-lūi-hoat
*Tiong-kok Tô͘-su Hun-lūi-hoat
*Kok-chè Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat
*Hô Ji̍t-chiong Tiong-kok Tô͘-su Si̍p-chìn Hun-lūi-hoat

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*
Tō-keng

**Tō-keng** (道經) sī Tō-kàu ê keng-tián, kó͘-chá sî-tāi ū **Hûn-ki̍p** (雲笈), **Thian-chiong** (天章), **Pó-bûn** (寶文), **Sîn-su** (神書), **Gio̍k-hūi** (玉緯), **Kim-hâm** (金函), **Sian-keng** (仙經), **Tan-su** (丹書), **Tō-su** (道書) téng chheng-ho͘.

Chiàu Tō-kàu ê thoân-soat, Tō-kàu sī chū-jiân ê thian-su, khí-goân chū Goân-sí Thian-chun, Thài-siōng Tō-kun kap Thài-siōng Ló-kun chit 3 ūi chun-sîn, ha̍p-chheng Sam-chheng. Sam-kun kok-chū kóng *Tōng-chin* (洞真), *Tōng-hiân* (洞玄), *Tōng-sîn* (洞神) 12 phō keng, ha̍p chò *[[Sam-si̍p-lio̍k-pō͘ Chun-keng]]*.
Siraki Yôiti

**Siraki Yôiti** (素木洋一; ) sī Ji̍t-pún ê iô-gia̍p kang-ha̍k-chiá, hûi lūi châi-liāu ê choan-ka.

## Chhut-sin
Siraki Yôiti ê lāu-pē sī Siraki Tokuiti (素木得一), khun-thiông-ha̍k-chiá.

Yôiti siàu-liân-sî ia̍h pat chham-ka tē-1-hôe Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán.

## Chham-chiàu
* 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Sèng-keng ê chiuⁿ-chat

**Sèng-keng ê chiuⁿ-chat** 

## Thóng-kè
### Chiuⁿ

### Chat
* Kū-iok Sèng-keng ū 23,145 chat, ah Sin-iok Sèng-keng ū 7,957 chat. Só͘-í chóng-kiōng ū 31,102 chat.

## Chham-khó


Lūi-pia̍t:Sèng-keng ê chiuⁿ
Lūi-pia̍t:Sèng-keng ê chat
Má-khó 1

**Má-khó 1**, ia̍h **Má-khó Hok-im Tē 1 Chiuⁿ**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su Má-thài Hok-im lāi ê tē-1 chiuⁿ.

## Choân-bûn

## Chat

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Ko Chek-hoàn, Tân Pang-tìn, Âng-phôe Sèng-keng , 1972.


Lūi-pia̍t:Má-khó Hok-im ê chiuⁿ
Lō͘-ka 2

**Lō͘-ka 2**, ia̍h **Lō͘-ka Hok-im Tē 2 Chiuⁿ**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su Lō͘-ka Hok-im ê tē-2 chiuⁿ.

## Choân-bûn

## Chat

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Ko Chek-hoàn, Tân Pang-tìn, Âng-phôe Sèng-keng , 1972.


Lūi-pia̍t:Lō͘-ka Hok-im ê chiuⁿ
Iok-hān 3

**Iok-hān 3**, ia̍h **Iok-hān Hok-im Tē 3 Chiuⁿ**, sī Sin-iok Sèng-keng Choân-su Iok-hān Hok-im ê tē-3 chiuⁿ.

## Choân-bûn

## Chat

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Ko Chek-hoàn, Tân Pang-tìn, Âng-phôe Sèng-keng , 1972.


Lūi-pia̍t:Iok-hān Hok-im ê chiuⁿ
Si-phian 3

**Si-phian 3**, ia̍h **Si-phian Tē 3 Chiuⁿ**, sī Kū-iok Sèng-keng lāi ê tē-3 phiⁿ si-phian.

## Choân-bûn

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Sèng-keng Tin-chông: Má Ngá-kok Kū-iok Choân-su & Pa-khek-lé Sin-iok Choân-su, Sìn-bōng-ài, Tin-pún Sèng-keng Sò͘-ūi Tián-chông Cha-sûn Hē-thóng.
*Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng Bo̍k-lio̍k 

Lūi-pia̍t:Si-phian
Si-phian 151

**Si-phian 151**, ia̍h **Si-phian Tē 151 Chiuⁿ**, sī Kū-iok Sèng-keng lāi ê tē-151 phiⁿ si-phian.

## Choân-bûn

Lūi-pia̍t:Si-phian
Māi-iû-lông To̍k-chiàm Hoa-khoe

***Māi-iû-lông To̍k-chiàm Hoa-khoe*** (賣油郎獨占花魁) sī chi̍t phō Bêng-tiâu sî-tāi ê sió-soat, chok-chiá Pâng Bōng-liông, siu-lio̍k tī *[[Séng Sè Hêng-giân]]* lāi.

Lūi-pia̍t:Bêng-tiâu ê siáu-soat
Hûn-ki̍p Chhit-chhiam

**Hûn-ki̍p Chhit-chhiam** (雲笈七籤) sī chi̍t phō Tō-kàu ê lūi-su, tī Pak Sòng Chin-chong Thian-hi nî-kan oân-sêng, pian-chi̍p-chiá sī Tiuⁿ Kun-pông. Lōe-iông chú-iàu ū Tō-kàu ê kàu-lí kàu-gī, pún-sí goân-liû, keng-hoat thoân-siū, pì-iàu koat-hoat, chu-ka khì-hoat, kim-tan, hng-io̍h téng-téng, ū "Sió Tō-chōng" ê miâ-hō, lo̍h-bóe iā siu-ji̍p *[[Chèng-thóng Tō-chōng]]* *Thài-hiân-pō͘* lāi.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*''Hûn-ki̍p Chhit-chhiam'' ê choân-bûn

Lūi-pia̍t:Tō-kàu
Lūi-pia̍t:Chú-pō͘ Tō-ka-lūi
Tō͘ Si̍p-liông Lō͘-tîm Pek-pó-siong

***Tō͘ Si̍p-liông Lō͘-tîm Pek-pó-siong*** (杜十娘怒沉百寶箱) sī chi̍t phiⁿ Bêng-tiâu sî-tāi ê sió-soat, chok-chiá Pâng Bōng-liông, siu-lio̍k tī *[[Kéng Sè Thong-giân]]* lāi.
Koàn-oân-só͘ Boán-hông Sian-lú

***Koàn-oân-só͘ Boán-hông Sian-lú*** (灌園叟晚逢仙女) sī chi̍t phiⁿ Bêng-tiâu sî-tāi ê sió-soat, chok-chiá Pâng Bōng-liông, siu-lio̍k tī *[[Séng Sè Hêng-giân]]* lāi.
Tân Hông-bêng

**Tân Hông-bêng** (陳鴻鳴; 1876 nî 8 goe̍h 26 ji̍t – 1950 nî 7 goe̍h 18 ji̍t) sī Tâi-oân ê seng-lí-lâng, Ji̍t-pún sî-tāi pat chò Tâi-lâm-chiu ê hia̍p-gī-hōe-oân kap Tâi-oân Chóng-tok-hú ê pêng-gī-hōe-oân.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Chóng-tok-hú Phêng-gī-hōe-oân
N̂g Him

**N̂g Him** (黃欣; 1885 nî 10 goe̍h 25 ji̍t – 1947 nî 1 goe̍h 21 ji̍t), sī Tâi-oân ê si̍t-gia̍p-ka kiam chèng-tī-chiá. I pat chò kòe Chóng-tok-hú Pêng-gī-hōe-oân.

Lūi-pia̍t:Tâi-lâm jîn-bu̍t
Ismail Gasprinski

**Ismail Gasprinski** (Thó͘-gí-sek hō-miâ: *İsmail Gaspıralı*; 1851 nî 3 goe̍h 20 ji̍t – 1914 nî 9 goe̍h 11 ji̍t) sī Krym Tatar lâng chhut-sin ê Lō͘-se-a Tè-kok tì-sek-chiá, i sī Thó͘-ní-kî-hē (Tu̍t-koat) bîn-chok kap I-su-lân siā-hōe thui-sak hiān-tài-hòa kàu-iok kiam bûn-hòa kái-kek ê sian-chìn chi it.
Chhun-teng Bê-sú

***Chhun-teng Bê-sú*** (春燈迷史) sī Chheng-tiâu Chheng-iông Iá-jîn (青陽野人) siá ê chi̍t phō sek-chêng siáu-soat, lóng-chóng 10 hôe.
Chu-lîm Iá-sú

***Chu-lîm Iá-sú*** (株林野史) sī Chheng-tiâu Chhi Tō-jîn siá ê sèng-ài tiông-phian siáu-soat.
Liông-tô͘ Kong-àn

***Liông-tô͘ Kong-àn*** (龍圖公案) sī Tiong-kok Bêng-tiâu sî-tāi ê chi̍t phō kong-àn siáu-soat, 10 kǹg, chok-chiá put-siông.

Lūi-pia̍t:Bêng-tiâu ê siáu-soat
Phín-hoa Pó-kàm

***Phín-hoa Pó-kàm*** (品花寶鑑), ia̍h ***Î-chêng E̍k-sú*** (怡情佚史), ***Kûn-hoa Pó-kàm*** (群花寶鑑), sī Tiong-kok Chhêng-tiâu sî-tāi Tân Sim só͘ siá ê chi̍t phō tiông-phian siáu-soat, lóng-chóng 60 hôe.
Se-siong-kì

***Se-siong-kì*** (西廂記) sī Tiong-kok ê Lio̍k-châi-chú-su chi-it. Siōng-chá ùi Tông-tiâu si-jîn Goân Chín siá ê *[[Eng-eng-toān|Hōe-chin-kì]]* chhú-châi, lo̍h-bóe pī Goân-tiâu ê Ông Si̍t-hú kái-pian chò cha̍p-kio̍k.
Siān-chin Hō͘-sú

***Siān-chin Hō͘-sú*** (禪真後史) sī Bêng-tiâu Png Lú-hō siá ê tiông-phian siáu-soat, sī *[[Siān-chin E̍k-sú]]* ê chiap-sio̍k.
Si̍p-lio̍k-jū-lēng

**Si̍p-lio̍k-jū-lēng** (十六字令) sī chi̍t ê sû-pâi miâ, sio̍k tī siáu-lēng.

Lūi-pia̍t:Sû-pâi
Ngô͘͘-tông-éng

**Ngô͘͘-tông-éng** (梧桐影) sī chi̍t ê sû-pâi miâ, sio̍k tī siáu-lēng.

Lūi-pia̍t:Sû-pâi
Chhai-thiô-hōng

**Chhai-thiô-hōng** (釵頭鳳) sī chi̍t ê sû-pâi miâ, sio̍k tī tiong-tiāu.

Lūi-pia̍t:Sû-pâi
Súi-tiāu-ko-thiô

**Súi-tiāu-ko-thiô** (水調歌頭) sī chi̍t ê sû-pâi miâ, sio̍k tī tiông-tiāu.

Lūi-pia̍t:Sû-pâi
Sí-kiàn-kok (Sin)

**Sí-kiàn-kok** (始建國; 9 nî ~ 13 nî) sī Sin-tiâu Ông Bóng ê liân-hō; chêng-āu 5 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sin-tiâu ê liân-hō
Keng-sí (Hàn)

**Keng-sí** (更始; 23 nî ~ 25 nî) sī Lio̍k-lîm-kun Keng-sí-tè ê liân-hō; chêng-āu 3 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Lio̍k-lîm-kun ê liân-hō
Kiàn-bú (Tong Hàn)

**Kiàn-bú** (建武; 25 nî ~ 56 nî) sī Tong Hàn Kong-bú-tè ê liân-hō; chêng-āu 32 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tong Hàn ê liân-hō
Goân-heng (Tong Hàn)

**Goân-heng** (元興; 105 nî ~ 105 nî) sī Tong Hàn Hô-tè ê liân-hō; chêng-āu 9 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tong Hàn ê liân-hō
Hông-chho͘ (Chô Gūi)

**Hông-chho͘** (黃初; 220 nî ~ 226 nî) sī Chô Gūi Bûn-tè ê liân-hō; chêng-āu 7 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Chô Gūi ê liân-hō
Chiong-bú (Sio̍k Hàn)

**Chiong-bú** (章武; 221 nî ~ 223 nî) sī Sio̍k Hàn Chiau-lia̍t-tè ê liân-hō; chêng-āu 3 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sio̍k Hàn ê liân-hō
Iām-heng (Sio̍k Hàn)

**Iām-heng** (炎興; 263 nî ~ 263 nî) sī Sio̍k Hàn Hàu-hoâi-tè ê liân-hō; chêng-āu 5 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sio̍k Hàn ê liân-hō
Hông-bú (Sun Ngô͘)

**Hông-bú** (黃武; 222 nî ~ 229 nî) sī Sun Ngô͘ Tāi-tè ê liân-hō; chêng-āu 8 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sun Ngô͘ ê liân-hō
Thian-sú (Sun Ngô͘)

**Thian-sú** (天璽; 276 nî ~ 276 nî) sī Sun Ngô͘ Sun Hō ê liân-hō; chêng-āu 6 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sun Ngô͘ ê liân-hō
Thài-sí (Se Chìn)

**Thài-sí** (泰始; 265 nî ~ 274 nî) sī Se Chìn Bú-tè ê liân-hō; chêng-āu 10 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Se Chìn ê liân-hō
Éng-hi (Se Chìn)

**Éng-hi** (永熙; 290 nî ~ 290 nî) sī Se Chìn Hūi-tè ê liân-hō; chêng-āu 9 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Se Chìn ê liân-hō
Kiàn-bú (Tong Chìn)

**Kiàn-bú** (建武; 317 nî ~ 318 nî) sī Tong Chìn Goân-tè ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tong Chìn ê liân-hō
Jîn-siū (Sûi)

**Jîn-siū** (仁壽; 601 nî ~ 604 nî) sī Sûi-tiâu Bûn-tè ê liân-hō; chêng-āu 4 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sûi-tiâu ê liân-hō
Tāi-gia̍p (Sûi)

**Tāi-gia̍p** (大業; 605 nî ~ 618 nî) sī Sûi-tiâu Iông-tè ê liân-hō; chêng-āu 14 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sûi-tiâu ê liân-hō
Hông-thài (Sûi)

**Hông-thài** (皇泰; 618 nî ~ 619 nî) sī Sûi-tiâu Hông-thài-chú ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Sûi-tiâu ê liân-hō
Cheng-koan (Tông)

**Cheng-koan** (貞觀; 627 nî ~ 649 nî) sī Tông-tiâu Thài-chong ê liân-hō; chêng-āu 23 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Éng-hui (Tông)

**Éng-hui** (永徽; 650 nî ~ 655 nî) sī Tông-tiâu Ko-chong ê liân-hō; chêng-āu 6 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Bú-tek (Tông)

**Bú-tek** (武德; 618 nî ~ 626 nî) sī Tông-tiâu Ko-chó͘ ê liân-hō; chêng-āu 9 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Siōng-goân (Tông)

**Siōng-goân** (上元; 674 nî ~ 676 nî) sī Tông-tiâu Ko-chong ê liân-hō.

**Siōng-goân** (上元; 760 nî ~ 761 nî) sī Tông-tiâu Siok-chong ê liân-hō.

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Sū-sèng (Tông)

**Sū-sèng** (嗣聖; 684 nî ~ 684 nî) sī Tông-tiâu Tiong-chong ê liân-hō; chêng-āu 2 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Sûi-kióng (Tông)

**Sûi-kióng** (垂拱; 685 nî ~ 688 nî) sī Tông-tiâu Jōe-chong ê liân-hō; chêng-āu 4 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Jû-ì (Bú Chiu)

**Jû-ì** (如意; 692 nî ~ 692 nî) sī Bú Chiu Bú Chek-thian ê liân-hō; chêng-āu 6 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Bú Chiu ê liân-hō
Sian-thian (Tông)

**Sian-thian** (先天; 712 nî ~ 713 nî) sī Tông-tiâu Hiân-chong ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Chì-tek (Tông)

**Chì-tek** (至德; 756 nî ~ 758 nî) sī Tông-tiâu Siok-chong ê liân-hō; chêng-āu 3 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Tāi-le̍k (Tông)

**Tāi-le̍k** (大曆; 766 nî ~ 779 nî) sī Tông-tiâu Tāi-chong ê liân-hō; chêng-āu 14 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Heng-goân (Tông)

**Heng-goân** (興元; 784 nî ~ 785 nî) sī Tông-tiâu Tek-chong ê liân-hō; chêng-āu 1 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Éng-cheng (Tông)

**Éng-cheng** (永貞; 805 nî ~ 805 nî) sī Tông-tiâu Sūn-chong ê liân-hō; chêng-āu 5 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Goân-hô (Tông)

**Goân-hô** (元和; 806 nî ~ 820 nî) sī Tông-tiâu Hiàn-chong ê liân-hō; chêng-āu 15 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Tāi-hô (Tông)

**Tāi-hô** (大和; 827 nî ~ 835 nî) sī Tông-tiâu Bûn-chong ê liân-hō; chêng-āu 9 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Hōe-chhiong (Tông)

**Hōe-chhiong** (會昌; 841 nî ~ 846 nî) sī Tông-tiâu Bú-chong ê liân-hō; chêng-āu 6 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Tiông-khèng (Tông)

**Tiông-khèng** (長慶; 821 nî ~ 824 nî) sī Tông-tiâu Bo̍k-chong ê liân-hō; chêng-āu 4 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Kóng-bêng (Tông)

**Kóng-bêng** (廣明; 880 nî ~ 881 nî) sī Tông-tiâu Hi-chong ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Khiân-lêng (Tông)

**Khiân-lêng** (乾寧; 894 nî ~ 898 nî) sī Tông-tiâu Chiau-chong ê liân-hō; chêng-āu 5 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Khiân-tek (Pak Sòng)

**Khiân-tek** (乾德; 963 nî ~ 968 nî) sī Pak Sòng Thài-chó͘ ê liân-hō; chêng-āu 6 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Pak Sòng ê liân-hō
Kiàn-iām (Lâm Sòng)

**Kiàn-iām** (建炎; 1127 nî ~ 1130 nî) sī Lâm Sòng Ko-chong ê liân-hō; chêng-āu 4 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Lâm Sòng ê liân-hō
Sîn-chhek (Liâu)

**Sîn-chhek** (神冊; 916 nî ~ 922 nî) sī Liâu-tiâu Thài-chó͘ ê liân-hō; chêng-āu 7 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Thian-lo̍k (Liâu)

**Thian-lo̍k** (天祿; 947 nî ~ 951 nî) sī Liâu-tiâu Sè-chong ê liân-hō; chêng-āu 5 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Hōe-tông (Liâu)

**Hōe-tông** (會同; 938 nî ~ 947 nî) sī Liâu-tiâu Thài-chong ê liân-hō; chêng-āu 10 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Èng-le̍k (Liâu)

**Èng-le̍k** (應曆; 951 nî ~ 969 nî) sī Liâu-tiâu Bo̍k-chong ê liân-hō; chêng-āu 19 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Thóng-hô (Liâu)

**Thóng-hô** (統和; 983 nî ~ 1012 nî) sī Liâu-tiâu Sèng-chong ê liân-hō; chêng-āu 30 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Kéng-hok (Liâu)

**Kéng-hok** (景福; 1031 nî ~ 1032 nî) sī Liâu-tiâu Heng-chong ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Pó-lêng (Liâu)

**Pó-lêng** (保寧; 969 nî ~ 979 nî) sī Liâu-tiâu Kéng-chong ê liân-hō; chêng-āu 11 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Liâu-tiâu ê liân-hō
Hián-tō (Se Hā)

**Hián-tō** (顯道; 1032 nî ~ 1034 nî) sī Se Hā Kéng-chong ê liân-hō; chêng-āu 3 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Se Hā ê liân-hō
Thian-an Lé-tēng (Se Hā)

**Thian-an Lé-tēng** (天安禮定; 1086 nî ~ 1086 nî) sī Se Hā Hūi-chong ê liân-hō; chêng-āu 7 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Se Hā ê liân-hō
Pó-khèng (Se Hā)

**Pó-khèng** (寶慶; ? nî ~ ? nî) sī Se Hā Boa̍t-tè ê liân-hō.

Lūi-pia̍t:Se Hā ê liân-hō
Siu-kok (Kim)

**Siu-kok** (收國; 1115 nî ~ 1116 nî) sī Kim-tiâu Thài-chó͘ ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Thian-hōe (Kim)

**Thian-hōe** (天會; 1123 nî ~ 1137 nî) sī Kim-tiâu Thài-chong ê liân-hō; chêng-āu 15 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Thian-koàn (Kim)

**Thian-koàn** (天眷; 1138 nî ~ 1140 nî) sī Kim-tiâu Hi-chong ê liân-hō; chêng-āu 3 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Thian-tek (Kim)

**Thian-tek** (天德; 1149 nî ~ 1153 nî) sī Kim-tiâu Hái-lêng-ông Oân-gân Liāng ê liân-hō; chêng-āu 5 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Tāi-tēng (Kim)

**Tāi-tēng** (大定; 1161 nî ~ 1189 nî) sī Kim-tiâu Sè-chong ê liân-hō; chêng-āu 29 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Bêng-chhiong (Kim)

**Bêng-chhiong** (明昌; 1190 nî ~ 1196 nî) sī Kim-tiâu Chiong-chong ê liân-hō; chêng-āu 7 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Chì-lêng (Kim)

**Chì-lêng** (至寧; 1213 nî ~ 1213 nî) sī Kim-tiâu Ōe-siāu-ông Oân-gân Éng-chè ê liân-hō; chêng-āu 5 kò-goe̍h.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Heng-tēng (Kim)

**Heng-tēng** (興定; 1217 nî ~ 1222 nî) sī Kim-tiâu Soan-chong ê liân-hō; chêng-āu 6 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Chèng-tāi (Kim)

**Chèng-tāi** (正大; 1224 nî ~ 1231 nî) sī Kim-tiâu Ai-chong ê liân-hō; chêng-āu 8 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Kim-tiâu ê liân-hō
Siōng-goân (Tông Siok-chong)

**Siōng-goân** (上元; 760 nî ~ 761 nî) sī Tông-tiâu Siok-chong ê liân-hō; chêng-āu 2 tang.

## Tōa Tāi-chì

## Chham sin-le̍k kap kan-chi ê tùi-chiàu-pió

## Siong-koan
*Tiong-kok ê liân-hō

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê liân-hō
Chhî Hiok-tong

**Chhî Hiok-tong** (徐旭東; ) sī chi̍t ūi Tâi-oân ê seng-lí-lâng, tī Tiong-kok Siōng-hái chhut-sì, sī Oán-tong Chi̍p-thoân ê tē-jī tāi chiap-pan-jîn, in lāu-pē sī Chhî Iú-siông.
Bông-kó͘ Pat-kî

**Bông-kó͘ Pat-kî** (蒙古八旗; Boán-bûn: ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡡᠰᠠ *Monggo gūsa*) sī Chheng-tiâu Pat-kî ê chó͘-sêng pō͘-hūn, chú-iàu iû Khorchin kap Kharchin ê Bo̍k-lâm Bông-kó͘ ê pō͘-lo̍k lâi chó͘-sêng.
Kóng-kheh Kóng-pò͘ Tiān-tâi

**Kóng-kheh Kóng-pò͘ Tiān-tâi** (講客廣播電臺; Eng: *Hakka Radio*) sī chi̍t keng Tâi-oân ê kóng-pò͘ tiān-tâi, iā sī Tâi-oân thâi 1 keng hok-kài choân Tâi-oân ê Kheh-ka-ōe kóng-pò͘ tiān-tâi, ùi 2017 nî 6 goe̍h 23 hō khai-pò͘, bo̍k-chiân iû Tiong-hôa Bîn-kok Kheh-ka Úi-oân-hōe ūn-êng.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Kóng-kheh Kóng-pò͘ Tiān-tâi ê koaⁿ-hong bāng-chām

Lūi-pia̍t:Kheh-ka
Chhî Iú-siông

**Chhî Iú-siông** (徐有庠; ) sī chi̍t ūi Tâi-oân ê seng-lí-lâng, tī Tiong-kok Siōng-hái chhut-sì, sī Oán-tong Chi̍p-thoân ê chhòng-pān-jîn, in hāu-seⁿ sī Chhî Hiok-tong.
Boán-chiu Pat-kî

**Boán-chiu Pat-kî** (滿洲八旗; Boán-bûn: ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡡᠰᠠ *manju gūsa*) sī Chheng-tiâu Pat-kî chè-tō͘ lāi ê chú-iàu chó͘-sêng pō͘-hūn, chú-iàu iû Bêng-tiâu bóe-kî ê Kiàn-chiu Lú-chin, Hái-se Lú-chin kap pō͘-hūn ê Tong-hái Lú-chin chó͘-sêng, sī Pat-kî chè-tō͘ chi̍t khai-sí ê sêng-oân.
Maurice Wilkins

**Maurice Hugh Frederick Wilkins** () sī New Zealand chhut-sì ê Eng-kok bu̍t-lí-ha̍k-ka kiam hun-chú seng-bu̍t-ha̍k-ka. I pat in-ūi tùi DNA kò͘-chō ê gián-kiù tit tio̍h Nobel Seng-lí-ha̍k I-ha̍k Chióng.

Lūi-pia̍t:Seng-lí-ha̍k I-ha̍k Nobel tit-chióng-jîn
Pat-tāi Tē-it-tâi

**Pat-tāi Tē-it-tâi** (八大第一台) sī Tâi-oân Pat-tāi Tiān-sī ê chi̍t ê pîn-tō.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pat-tāi Tē-it-tâi

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê tiān-sī pîn-tō
Pat-tāi Hì-kio̍k-tâi

**Pat-tāi Hì-kio̍k-tâi** (八大戲劇台) sī Tâi-oân Pat-tāi Tiān-sī ê chi̍t ê pîn-tō.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Pat-tāi Hì-kio̍k-tâi
*

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê tiān-sī pîn-tō
Tâi-oân Kàu-io̍k-hōe

**Tâi-oân Kàu-io̍k-hōe** sī Tâi-oân tī Ji̍t-pún sî-tāi ê kàu-iok gián-kiú-hōe, ia̍h ū thê-kiong Tâi-oân Chóng-tok-hú kò͘-būn ê chok-iōng, kiam kàu-su hō͘-chō-hōe kap khan-bu̍t chhut-pán. In ê ia̍p-bū chiàn-āu chú-iàu kè-sêng-chiá sī Tâi-oân-séng Kàu-iok-hōe.

## Chham-chiàu
* 

## Siong-koan
* Châi-thoân Hoat-jîn Ha̍k-cho͘ Châi-thoân
Tân Hūi-khun

**Tân Hūi-khun** (陳慧坤; 1907 nî 6 goe̍h 25 ji̍t – 2011 nî 2 goe̍h 11 ji̍t) sī Tâi-oân ê ōe-ka kiam bí-su̍t kàu-iok-chiá. I sī Liông-chéⁿ chhut-sin--ê.

## Siong-koan
* Tân Hiok-siù

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Chhek-hong

**Chhek-hong** (冊封) sī "chhek-bēng hong-chiok" (冊命封爵) ê ì-sù. Che sī kun-chú-chè kok-ka ê kun-chú siū-ú thaⁿ-jîn hong-chiok miâ-hō ê tián-lé ia̍h gî-sek.

Lūi-pia̍t:Gōa-kau
Salon des Refusés

***Salon des Refusés***, sī Hoat-gí "lo̍h-soán-chiá ê tián-liám" ê ì-sù, sī chí koan-hong Salon bô ji̍p-soán ê chok-phín ha̍p chò-hóe lâi pān ê tián-lám, te̍k-pia̍t sī chí 1863 nî só͘ pān--ê hit kái.
Tâi-oân chîⁿ im kha-ba̍k

**Tâi-oân chîⁿ im kha-ba̍k**, chiàu-jī ê ì-sù sī kóng Tâi-oân ê chîⁿ chē ka̍h thang im kàu kha-ba̍k hiah chhim. Hâm-ì sī kóng Tâi-oân sī chîⁿ chē ê só͘-chāi. Ia̍h to̍h sī kóng Tâi-oân sī "hó thàn-chia̍h" ê só͘-chāi.

## Chù-kái

## Chham-chiàu
To͘-hō͘-hú

**To͘-hō͘-hú** (都護府) sī Tiong-kok Hàn, Tông sî-tāi ê tiong-goân ông-tiâu ūi-tio̍h beh tok-chhat pian-kéng kok bîn-cho̍k só͘ siat-li̍p ê kun-sū ki-koan.
Phoan-tìn

**Phoan-tìn** (藩鎮), iā kiò **hong-tìn** (方鎮), sī Tông-tiâu tiong-āu kî siat-li̍p ê kun-sū ki-koan.

## Siong-koan
*Chiat-tō͘-sú
Hô-sok Sam-tìn

**Hô-sok Sam-tìn** (河朔三鎮), iā kiò **Hô-pak Sam-tìn** (河北三鎮), sī tông-tiâu bóe-kî ê 3 ê phoan-tìn kat-kù.
*Ian-kè Chiat-tō͘-sú
*Sêng-tek Chiat-tō͘-sú
*Gūi-phok Chiat-tō͘-sú

## Siong-koan
*Phoan-tìn kat-kù
Cheng-koan Si̍p-tō

**Cheng-koan Si̍p-tō** (貞觀十道) sī Tiong-kok Tông-tiâu sî-tāi chho͘-kî siat-li̍p ê 10 ê tō. Lo̍h-bóe tī Tông Hiân-chong chē-ūi sî-tāi kái chò Si̍p-ngó͘-tō.

## Si̍p-tō

*Koan-lōe-tō (關內道)
*Lóng-iū-tō (隴右道)
*Hô-tong-tō (河東道)
*Hô-pak-tō (河北道)
*Hô-lâm-tō (河南道)
*Hoâi-lâm-tō (淮南道)
*Kang-lâm-tō (江南道)
*San-lâm-tō (山南道)
*Kiàm-lâm-tō (劍南道)
*Léng-lâm-tō (嶺南道)