open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goân-chū-bîn-cho̍k Úi-oân-hōe

**Goân-chū-bîn-cho̍k Úi-oân-hōe** (原住民族委員會), kán-chheng **Goân-bîn-hōe** (原民會), sī Tiong-hôa Bîn-kok chèng-hú chhú-lí Tâi-oân goân-chū-bîn-cho̍k sū-bū ê chòe-ko chú-koán ki-koan, lē-sio̍k Hêng-chèng-īⁿ.

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*  Goân-chū-bîn-cho̍k Úi-oân-hōe Choân-kiû Chu-sìn Bāng
* 
* 
* Goân-chū-bîn-cho̍k Úi-oân-hōe Goân-chū-bîn-cho̍k Bûn-hòa Hoat-tián Tiong-sim


C 
Lūi-pia̍t:Tâi-oân goân-chū-bîn-cho̍k chèng-tī
T
Lūi-pia̍t:Hêng-chèng-īⁿ
Kok-ka Kho-ha̍k kip Ki-su̍t Úi-oân-hōe

**Kok-ka Kho-ha̍k kip Ki-su̍t Úi-oân-hōe** (國家科學及技術委員會), kán-chheng **Kok-kho-hōe** (國科會) sī Tiong-hôa Bîn-kok chèng-hú hū-chek hoat-tián kho-ha̍k kap ki-su̍t cho̍k-kûn sū-bū ê chòe-ko chú-koán ki-koan, lē-sio̍k Hêng-chèng-īⁿ. Kok-kho-hōe ê chiân-sin sī 1959 nî sêng-li̍p ê **Kok-ka Tn̂g-kî Hoat-tián Kho-ha̍k Úi-oân-hōe** (國家長期發展科學委員會), 1967 nî kái-miâ chò **Hêng-chèng-īⁿ Kok-ka Kho-ha̍k Úi-oân-hōe** (行政院國家科學委員會), 2014 nî kái-chè chò **Kho-ki-pō͘** (科技部), 2022 nî koh-chài kái-chè chò úi-oân-hōe, pēng-chhiáⁿ sú-iōng hiān-sî ê miâ-chheng.

## Chó͘-chit <small><small></small></small>

### Só͘-sio̍k ki-koan
*Sin-tek Kho-ha̍k Hn̂g-khu Koán-lí-kio̍k
*Tiong-pō͘ Kho-ha̍k Hn̂g-khu Koán-lí-kio̍k
*Lâm-pō͘ Kho-ha̍k Hn̂g-khu Koán-lí-kio̍k

### Chú-koán hoat-jîn
;Hêng-chèng hoat-jîn
*Hêng-chèng hoat-jîn Kok-ka Chai-hāi Hông-kiù Kho-ki Tiong-sim
*Hêng-chèng hoat-jîn Kok-ka Thài-khong Tiong-sim

;Kong-siat châi-thoân hoat-jîn
*Châi-thoân hoat-jîn Kok-ka Si̍t-giām Gián-kiù-īⁿ
*Châi-thoân hoat-jîn Kok-ka Tông-pō͘ Hok-siā Gián-kiù Tiong-sim

### Chū-gōa ko-ki-cho͘

## Le̍k-jīm siú-tiúⁿ

## Pī-chù

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat
* 官方網站
* National Science and Technology Council, R.O.C
* 
* 
* 科技大觀園
* 
* 
* 


C 
Lūi-pia̍t:Kho-ha̍k kap ki-su̍t pō͘-bûn
Lūi-pia̍t:Tāi-an-khu (Tâi-pak-chhī) ê chèng-hú ki-koan
Lūi-pia̍t:Hêng-chèng-īⁿ
Phîn-á

**Phîn-á** thang chí:
* *[[Drosophilidae]]* á-sī *[[Tephritidae]]* ê khun-thiông
* *[[Drosophila melanogaster]]* ("*melanogaster*" ì-sū sī o͘ pak-tó͘--ê), chi̍t-khúan Drosophilidae sio̍k--ê thâng

Lūi-pia̍t:Khun-thiông
Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng

**Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng** (中華民國總統) sī Tiong-hôa Bîn-kok ê kok-ka goân-siú, chit-ūi tī 1948 nî siat-li̍p, kè-sêng Kok-bîn Chèng-hú chú-se̍k ê chit-lêng. In-ūi 1949 nî Kok-kiōng Lāi-chiàn liáu-āu, Tiong-hôa Bîn-kok ê thóng-tì hoān-ûi kio̍k-hān tī Tâi-oân tē-khu, só͘-tì bîn-kan ia̍h-sī kok-chè-siōng, mā kā Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng hō-chò **Tâi-oân chóng-thóng** (臺灣總統).

Àn-chiàu *[[Tiong-hôa Bîn-kok Hiàn-hoat]]*, chóng-thóng tùi-gōa tāi-piáu Tiong-hôa Bîn-kok, thang hêng-sú tē-kiat tiâu-iok, soan-chiàn, kóng-hô chi khoân; tùi-lāi thang i-hoat kong-pò͘ hoat-lu̍t, hoat-pò͘ bēng-lēng, soan-pò͘ kài-giâm, hêng-sú tōa-sià, te̍k-sià, kiám-hêng, í-kip ho̍k-khoân chi khoân, koh thang jīm-bián bûn, bú koaⁿ-oân, kap siū-ú êng-tián (授與榮典). Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng mā sī sam-kun thóng-sòe, thóng-sut Tiong-hoâ Bîn-kok Kok-kun.

## Chit-ūi ê kè-sêng

### Soán-kí
Àn-chiàu *[[Tiong-hôa Bîn-kok Hiàn-hoat]]* goân-sí ê kui-tēng, chóng-thóng iû Kok-bîn Tāi-hōe kàn-chiap soán-chhut, jīm-kî 6 tang, thang liân-soán liân-jīm 1 pái. 

1990 nî-tāi, Tiong-hôa Bîn-kok si̍t-si hiàn-chèng kái-kek. Àn-chiàu *[[Tiong-hôa Bîn-kok Hiàn-hoat Cheng-siu Tiâu-bûn]]* 1992 nî ê siu-chèng*,* Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng (kiau hù-chóng-thóng) sī Tiong-hôa Bîn-kok Chū-iû Tē-khu (Tâi-oân tē-khu) ê jîn-bîn ti̍t-chiap soán-kí soán-chhut, jīm-kî 4 tang, thang liân-soán liân-jīm 1 pái. 

Tiong-hôa Bîn-kok tē 1 kái chóng-thóng ti̍t-soán tī 1996 nî khai-sí si̍t-si, kàu-taⁿ í-keng kí-hêng 8 kái chóng-thóng ti̍t-soán; chòe-kīn chi̍t kái soán-kí sī 2024 nî 1 goe̍h 13 kí-hêng, soán-chhut hiān-jīm chóng-thóng Lōa Chheng-tek, tī 2024 nî 5 goe̍h 20 chiū-jīm.

### Chiū-chit

### Pā-bián kap tân-hāi

### Tāi-lí kap kè-jīm

## Chit-khoân kap hù-sio̍k ki-koan

### Chit-khoân

### Hù-sio̍k ki-koan

Tiong-hôa Bîn-kok Chóng-thóng-hú sī chóng-thóng ê bō͘-liâu ki-koan. Chóng-thóng-hú ū siat 1 ūi pì-su-tiúⁿ, koh ū kúi-nā ê chu-chèng, kok-chhek kò͘-būn, chiàn-lio̍k kò͘-būn, thê-kiong chóng-thóng kok-chèng ì-kiàn.

Kok-ka An-choân Hōe-gī (Kok-an-hōe) sī Tiong-hôa Bîn-kok chhú-lí kok-ka an-choân ê thóng-tiû ki-koan, iû chóng-thóng tam-jīm Kok-an-hōe chú-se̍k.

## Le̍k-jīm chóng-thóng

## Sî-kan-te̍k

## Siōng-teng
Tiong-hôa Bîn-kok thóng-sòe-kî (統帥旗), Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng chi ìn (總統之印) lóng sī chóng-thóng ê siōng-teng.

## Siong-koan tiâu-bo̍k

* Tiong-hôa Bîn-kok hù-chóng-thóng
* Tiong-hôa Bîn-kok Chóng-thóng-hú

## Chham-khó chu-liāu


C
Tâi-oân chóng-thóng

**Tâi-oân chóng-thóng** (臺灣總統) khó-lêng sī:

* Tâi-oân Bîn-chú-kok ê chóng-thóng.
* Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng ê hui-chèng-sek chheng-ho͘, ia̍h-sī kok-chè-siōng ê thong-chheng.
*  ê tāi-thóng-léng.

Lūi-pia̍t:Tiong-hôa Bîn-kok chóng-thóng
Lūi-pia̍t:Tâi-oân to̍k-li̍p ūn-tōng
Pat-kòa-liâu

**Pat-kòa-liâu** (, goân-té siá-chò 八卦藔), sī Tâi-oân Ko-hiông-chhī Jîn-bú-khu ê chi̍t ê thoân-thóng tē-he̍k miâ, tī Jîn-bú-khu ê se-lâm pêng. Kah chit-má ê hêng-chèng-khu sio pí-kàu, Pat-kòa-liâu ê hoān-ûi tāi-khài sī Pat-kòa-lí pak-pêng, bô pau-koat tang-pak phok--chhut-lâi ê pō͘ -hūn; Gō͘-hô-lí lâm-pêng kah Ko-lâm-lí lâm-pêng lóng bô pau-hâm siōng lâm-pêng. 

Khu-he̍k lāi-té chú-iàu ê chū-lo̍h sī Pat-kòa-liâu (八卦藔), Hiō-káng (后港); ū chi̍t ê Pat-kòa Kok-hāu-á.

## Chham-khó bûn-hiàn

Lūi-pia̍t:Ko-hiông-chhī ê tē-hng
Tīm

**Tīm** (朕) sī hàn-gí ê chi̍t-ê tē-it-jîn-chheng tāi-sû, ì-sù sī "góa". tī chá-kî Siōng-kó͘ Hàn-gí chòe tē-it-jîn-chheng ê sio̍k-keh kap ho͘-keh sú-iōng, chhiūⁿ Khut Goân(屈原) ê *[[Lî-so]]*(離騷)：“hôe tīm-ku í ho̍k-lō͘ hê”(回朕車以復路兮), tiong-kok siōng-chá ê chi̍t pō͘ kái-sek sû-gī ê choan-tù *[[Ní-ngá]] [[Sek-kó͘]]*(爾雅·釋詁) leh kì-chài：“tīm, sin iá(身也)". tī Sian-chîn (先秦) sî-tāi, “**tīm**” jī m̄-hun chun-pi kùi-chiān, lâng-lâng lóng ē-tàng sú-iōng. Āu-lâi piàn-chò hông-tè só͘ sú-iōng--ê gí-sû.

Lūi-pia̍t:Kun-chú-chè
Pit-lí

[縮圖|Nâ-sek [Iâm|chio̍h-iâm ê pit-lí.]]
**Pit-lí** (; ) sī khòng-bu̍t-ha̍k hām pó-chio̍h-ha̍k ê su̍t-gí. Khòng-bu̍t ia̍h pó-chio̍h siū-tio̍h gōa-le̍k chok-iōng ê sî-chūn, tùi te̍k-tēng ê hong-hiòng pit--khui ê sèng-chit, che tiō sī pit-lí. Pit--khui liáu-āu ê piáu-bīn ku̍t-ku̍t, che kiò-chò **pit-lí-bīn**. Khòng-bu̍t ê pit-lí it-poaⁿ sī chiⁿ-thé kò͘-chō lāi-té ê pêⁿ-bīn-sèng jio̍k-tiám; tiō sī kóng, pit-lí-bīn kah siōng nńg ê hòa-ha̍k kiat-ha̍p lia̍h khut-chhioh-kak. 

Khòng-bu̍t ê pit-lí-bīn it-poaⁿ hām chiⁿ-bīn () pêng-hêng; chhiūⁿ-kóng  chin gâu pit--khui, pìⁿ-chò chi̍t phìⁿ chi̍t phìⁿ;  pit--khui, ē pìⁿ-chò chiàⁿ-sì-kak-thiāu; hong-kái-chio̍h pit--khui, ē pìⁿ-chò .   

## Koan-liân tiâu-bo̍k

* 
* 
* 

## Pī-chù

## Chham-khó chu-liāu

Lūi-pia̍t:Khòng-bu̍t-ha̍k
Lūi-pia̍t:Kiat-chiⁿ-ha̍k
Tāi-hân Tè-kok Hông-tè

**Tāi-hân Tè-kok Hông-tè** (Hàn-jī: 大韓帝國皇帝; Ko-lê-jī: 대한제국 황제) sī Tāi-hân Tè-kok ê kun-chú.
Fier

**Fier** (Albania-gí: **) sī Albania Fier Séng ê chi̍t ê séng-hat-chhī.

## Chham-khó


Lūi-pia̍t:Albania ê séng-hat-chhī
Lūi-pia̍t:Albania ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Fier Séng
Kàn-sè-pau

**Kàn-sè-pau** (; ) sī to-sè-pau cho͘-chit lāi-té ê 1 chióng sè-pau, ē-tàng thàu-kòe iú-si hun-lia̍t kah sè-pau hun-hòa lâi choàn-chò te̍k-ì-hòa ê sè-pau.

## Chham-khó chu-liāu

Lūi-pia̍t:Hoat-seⁿ seng-bu̍t-ha̍k
Lūi-pia̍t:Sè-pau seng-bu̍t-ha̍k
Lūi-pia̍t:Sing-bu̍t ki-su̍t
Bê-tia̍t-hiang

**Bê-tia̍t-hiang** (; ha̍k-miâ: **' ，kū ha̍k-miâ: **') sī 1 chióng  ê si̍t-bu̍t.

## Chham-khó bûn-hiàn

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:Carl Linnaeus bīng-miâ ê sing-bu̍t hun-luī
Lūi-pia̍t:Chin-siang-chí-hio̍h si̍t-bu̍t
Bān-liông Chām

**Bān-liông Chām** (), tī Tâi-oân Tâi-pak-chhī Bûn-san-khu, sī Tâi-pak Chia̍t-ūn Siông-san Sin-tiàm Sòaⁿ (Sin-tiàm Sòaⁿ) ê 1 ê chia̍t-ūn-chām.

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat

* Tâi-pak Tāi-chiòng Chia̍t-ūn Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si 
* Tâi-pak-chhī Chèng-hú Chia̍t-ūn-kio̍k 
*  ūi-tì-tô͘ (Tâi-pak Chia̍t-ūn Kong-si)
*  thán-piⁿ-tô͘ (Tâi-pak Chia̍t-ūn Kong-si)
* Tâi-pak Chia̍t-ūn tiàm-thâu ê chōng-hóng
Un Hái-kong

**Un Hok-seng** (殷福生; ），pit-miâ **Un Hái-kong** (殷海光), sī 1 ê chhut-sin Tiong-hôa Bîn-kok Ô͘-pak-séng ê chū-iû chú-gī tiat-ha̍k-ka, phêng-lūn-ka. I poaⁿ-sóa khì Tâi-oân liáu-āu, in-ūi tiāⁿ-tiāⁿ phoe-phêng Chiúⁿ Kài-se̍k chèng-hú, chū-án-ne hō͘ Tiong-hôa Bîn-kok chèng-hú tá-ap. 

## Seng-pêng

### Chá-nî
1919 nî 12 goe̍h 5 hō, Un Hok-seng tī Tiong-hôa Bîn-kok Ô͘-pak-séng N̂g-kng-koān (taⁿ sio̍k N̂g-kng-chhī Thoân-hong-koān ê thoân-káu-sū ka-têng.

1942 nî, i khì tha̍k Kok-li̍p Chheng-hôa Tāi-ha̍k Thiat-ha̍k Gián-kiù-só͘, choan-kong Se-iûⁿ tiat-ha̍k.

### Chit-gia̍p seng-gâi

1949 nî, i tòe *Tiong-iong Ji̍t-pò* pò-siā poaⁿ-khì Tâi-oân. Āu-lâi, i tī Kok-li̍p Tâi-oân Tāi-ha̍k chò káng-su, ū khui lô-chip, lô-chip si̍t-chèng chú-gī, Russel tiat-ha̍k, lí-lūn gí-ì-ha̍k, kho-ha̍k tiat-ha̍k, hiān-tāi hû-hō lô-chip, le̍k-sú kiau kho-ha̍k, téng-téng. Kâng-nî 11--goe̍h, i khai-sí chham-ú Ô͘ Sek, ,  hia--ê Tiong-kok-lâng chhòng-pān ê ** cha̍p-chì, koh chò chit pún cha̍p-chì ê chú-iàu pian-chip.

1969 nî 9 goe̍h 16, Un Hái-kong in-ūi , tī Tâi-tāi Pēⁿ-īⁿ pēⁿ-sē, tek-liân 49 hòe.

## Lí-lūn hām chú-tiuⁿ
I ê ha̍k-su̍t su-sióng ē-sái hun-chò 3 ê tōa chú-tê:

# Lô-chip kah kho-ha̍k tiat-ha̍k: i kā lô-chip si̍t-chèng chú-gī chhōa ji̍p-khì Tâi-oân
# Chū-iû chú-gī kah chèng-tī tiat-ha̍k
# Tiong-kok bûn-hòa kah su-sióng ê phêng-lūn

## Tù-chok soán-chi̍p

## Kì-liām

* Un Hái-kong kò͘-ki
* Lâm-kiaⁿ Tāi-ha̍k “Un Hái-kong Lô-chi̍p Chióng-ha̍k-kim” (Lâu Hok-cheng koan-chîⁿ siat-li̍p--ê)

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat

* 財團法人紀念殷海光先生學術基金會
* 公共電視：臺灣百年人物誌
* 臺大出版中心殷海光全集
* The China Quarterly
* 殷海光故居—文化部文化資產局
Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê tiat-ha̍k-ka
Lūi-pia̍t:Kok-li̍p Tâi-oân Tāi-ha̍k ê kàu-siū
Lūi-pia̍t:Un--sī
Lūi-pia̍t:Kok-li̍p Chheng-hôa Tāi-ha̍k ê hāu-iú
You (tiān-sī-kio̍k)

***You***, a̍h-sī ***An-bîn Chheh-tiàm*** sī chi̍t chhut Bí-kok kiaⁿ-chhoah hoān-chōe lūi-hêng ê tiān-sī liân-sio̍k-kio̍k,  chham  khai-chhòng, iû ,  kah  chè-chok. Thâu-chi̍t-kùi ê kio̍k-chêng sī ùi  ê  lâi kái-pian; kò͘-sū kóng chi̍t ê New York-chhī ê chheh-tiàm tiàm-tiúⁿ Joe Goldberg ài-tio̍h i ê lâng-kheh Guinevere Beck, jî-chhiáⁿ ài kah chin chhi-bê, i soah khai-sí ēng hiān-tāi kho-ki lâi kā lâng siàng-bóe-āu, kā lâng kàm-sī.

Chit-chhut hì-kio̍k tī 2018 nî 9-goe̍h chhe-9 tī Bí-kok ê  pîn-tō thâu-kái hòng-sàng, 12-goe̍h 26 thàu-kòe sòaⁿ-téng streaming pêng-tâi Netflixkok-chè pán-khoân hòng-sàng. Che hì-kio̍k tī Netflix thui-chhut, tio̍h liâm-mi khip-ín-tio̍h chē-chē koan-chiòng, thui-chhut thâu-goe̍h-ji̍t ê hòng-sàng ê liōng í-keng chhiau-kòe 4-chheng-bān pái. 2018 nî 7-goe̍h 26, tī teh thâu-kái hòng-sàng chìn-chêng, Lifetime tō soan-pò͘ beh tēng-ia̍t tē-2 kùi, ē kin-kù Caroline Kepnes ê sio̍k-chok  lâi kái-pian. 2018 nî 12-goe̍h chhe-3, hì-kio̍k ê hòng-sàng pêng-tâi ùi Lifetime tiān-sī-tâi sóa kàu Netflix koân-téng; ùi tē-2 kùi khai-sí, chèng-sek chiâⁿ-chò Netflix ê goân-chhòng chiat-bo̍k chi-it.

Tē-2 kùi tī 2019 nî 12-goe̍h 26 thâu-pái hòng-sàng. 2020 nî chiaⁿ--goe̍h, Netflix kè-sio̍k tēng-ia̍t hì-kio̍k ê tē-3 kùi, tī 2021 nî 10-goe̍h 15 hòng-sàng. 2023 nî 2-goe̍h hòng-sàng tē-4 kùi tē-1 pō͘ ; 3-goe̍h hòng-sàng tē-4 kùi tē-2 pō͘.
Condoleezza Rice

**Condoleezza Rice** () sī Bí-kok ê chi̍t ê cha-bó͘ chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 2005 nî kàu 2009 nî sī Bí-kok Kok-bū Pō͘-tiúⁿ.
John Kerry

**John Forbes Kerry** () sī Bí-kok ê chi̍t ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 2013 nî kàu 2017 nî sī Bí-kok Kok-bū Pō͘-tiúⁿ.
Rex Tillerson

**Rex Wayne Tillerson** () sī Bí-kok ê chi̍t ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 2017 nî kàu 2018 nî sī Bí-kok Kok-bū Pō͘-tiúⁿ.
Kng-khoân-hāu-èng

**kng-khoân-hāu-èng** (Halo Effect) sī lán lâng in-ūi lēng-gōa chi̍t-ê lâng ê bó͘ chi̍t-chióng te̍k-chit (chhiūⁿ gōa-piáu) lâi tùi i chéng-thé hêng-siōng he̍k-chiá-sī kî-thaⁿ te̍k-chit (chhiūⁿ lêng-le̍k) sán-seng ê tōa-sè-sim phêng-kè.

kng-khoân-hāu-èng sī chi̍t-chióng **jīn-ti cheng-chha** (cognitive bias). i ē chó͘-tòng lâng kin-kì kheh-koan phòaⁿ-toàn lēng-gōa chi̍t-ê lâng he̍k-chiá-sī chi̍t-ê mi̍h-kiāⁿ ê hêng-siōng.

Lūi-pia̍t:Jîn-chè koan-hē
Egg, Inc.

**Egg, Inc**, ia̍h-sī **Nn̄g Kong-si**, sī iû Bí-kok kang-chok-sek Auxbrain Kong-si tī Android kah iOS chong-tì téng-koân khai-hoat chham hoat-hêng ê chi̍t khoán hòng-tì tiám-kek iû-hì. Chit-ê iû-hì ê pōe-kéng hoat-seng tī chi̍t ê nn̄g ē-tàng kái-khui ú-tiū pì-bi̍t ê bī-lâi. Iû-hì ê bo̍k-phiau sī kā lí ê ke bo̍k-tiûⁿ chiâⁿ-chò siōng thàn-chîⁿ ê bo̍k-tiûⁿ.

## References
Tân Sū-chùn

**Tân Sū-chùn** (陳士駿, , ) sī chi̍t ūi Tâi-oân Tâi-pak chhut-sin ê Bí-kok seng-lí-lâng, i sī YouTube ê kiōng-tông chhòng-pān-jîn.
Colin Powell

**Colin Luther Powell** () sī Bí-kok ê chi̍t ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 2001 nî kàu 2005 nî sī Bí-kok Kok-bū Pō͘-tiúⁿ.
InnoSpace

**InnoSpace Co. Ltd**, (**Inno**vation+Space, Ko-lê-jī: 이노스페이스) sī Tāi-hân Bîn-kok ê Ú-tiū Hóe-chìⁿ kong-si, chóng-siā tī Sejong Te̍k-pia̍t Chū-tī-chhī ê Eojin. Kong-si tāi-seng sī 2017 nî Sujong Kim.

## Hóe-chìⁿ
* Hanbit-TLV (ko) 
* Hanbit-Nano
* Hanbit-Micro
* Hanbit-Mini

## Chù-kái

## Gōa-pō͘  liân-kiat
* official website
Tâi-oân bîn-cho̍k-chú-gī

**Tâi-oân bîn-cho̍k-chú-gī** (台灣民族主義), he̍k-chiá kóng **Tâi-oân kok-cho̍k-chú-gī** (台灣國族主義), sī chi̍t chióng tī Tâi-oân-lâng tiong sēng-hêng ê bîn-cho̍k-chú-gī su-sióng. Chit-ê su-sióng í Tâi-oân ê pún-thó͘-chú-gī ûi ki-chhó͘, pēng sán-seng Tâi-oân chú-thé ì-sek téng lūn-su̍t, lâi tui-kiù Tâi-oân bîn-cho̍k lī-ek  chòe-tāi-hòa, pái-thoat lâi-chū jīm-hô Tâi-oân í-gōa ê kok-ka bîn-cho̍k ê khòng-chè kap chi-phòe. Che mā tì-sú Tâi-oân to̍k-li̍p ūn-tōng ê chhut-hiān. Tâi-oân bîn-cho̍k-chú-gī hām cho̍k-kûn bîn-cho̍k-chú-gī bô-kāng, kan-na kiông-tiāu Tâi-oân-lâng èng-kai jīn-tông "Tâi-oân" chit-ê kok-ka, bô-lūn hiat-iân, chó͘-sian, bûn-hòa kap cho̍k-kûn.
Tiong-hôa Bîn-kok sī Tâi-oân

**Tiong-hôa Bîn-kok sī Tâi-oân** (中華民國是臺灣) sī chi̍t ê chèng-tī lūn-su̍t, jīn-ûi "Tiong-hôa Bîn-kok chiū sī Tâi-oân, sī to̍k-li̍p î Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chi-gōa ê chú-khoân kok-ka, chú-khoân sio̍k-î Tâi-oân jîn-bîn", chú-tiuⁿ "Tiong-hôa Bîn-kok" sī Tâi-oân ê kok-hō, ah Tâi-oân bô kui-sio̍k î Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok. Tân Chúi-píⁿ sī chit-ê lūn-su̍t ê chi-chhî-chiá, tī i-ê Tiong-hôa Bîn-kok sì kai-tōaⁿ lūn ū chìn-chi̍t-pō͘ soeh-bêng. Tân Chúi-píⁿ chú-tiuⁿ "Tiong-hôa Bîn-kok sī Tâi-oân, Tâi-oân sī Tiong-hôa Bîn-kok", kái-piàn Tiong-hôa Bîn-kok kap Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chú-khoân tiông-thiap ê kū su-sióng.

Lūi-pia̍t:Tiong-hoâ Bîn-kok
Hān-lîm Tê-koán

**Hān-lîm Kok-chè Khì-gia̍p Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (翰林國際企業股份有限公司), kán-chheng **Hān-lîm Tê-koán** (翰林茶館), tī 1986 nî iû Tô͘ Chong-hô (凃宗和) sêng-li̍p, chóng-pō͘ tī Tâi-oân Tâi-lâm-chhī. Chú-iàu sán-phín sī Tâi-oân tê bûn-hòa lūi siong-phín, tī Tâi-oân í-keng ū chē-chē keng ti̍t-êng-tiàm. I kap Chhun-chúi-tn̂g Jîn-bûn Tê-koán sio-cheⁿ kóng in ka-kī chiah sī chin-chu gû-leng tê ê gián-hoat-chiá.
Chheng-sim Hok-choân

**Chheng-sim Hok-choân Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (清心福全股份有限公司), kán-chheng **Chheng-sim Hok-choân Léng-ím-chām** (清心福全冷飲站) sī chi̍t keng khí-goân tī Tâi-oân Tâi-lâm ê liân-só ím-liāu choan-bē tiàm. Kong-si miâ-hō sī **Chhoan-ek-thong Sū-gia̍p Iú-hān Kong-si** (川億通事業有限公司). Thàu-kòe ka-bêng liân-só hong-sek keng-êng. Bo̍k-chiân choân Tâi-oân tû-liáu Phêⁿ-ô͘, Má-chó͘ kap Lân-sū tē-khu bô hun-tiàm, kî-thaⁿ só͘-chāi pau-hâm Kim-mn̂g lóng ū hun-tiàm.
Bâ-kó͘ Tê-hong

**Bâ-kó͘ Tê-hong** (麻古茶坊), Eng-gí miâ **MACU**, kong-si miâ-hō sī **Bâ-kó͘ Tê-hong Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (麻古茶坊股份有限公司), sī chi̍t keng Tâi-oân Ko-hiông khí-ke ê kó-lia̍p-tê chhòng-sí liân-só chhiú-iô ím-liāu phín-pâi.
Sam-hun Chhun-sek

**Sam-hun Chhun-sek** (三分春色) sī 2019 nî khí-goân tī Tâi-oân Ko-hiông-chhī ê chhiú-iô ím-liāu phín-pâi. Lîm Lân-hūi (林蘭惠) sī chhòng-pān-jîn kiam chóng-keng-lí. Kàu 2022 nî 7 goe̍h té, choân Tâi-oân ū 70 keng í-siōng mn̂g-chhī, hun-pò͘ tī Sin-tek í-lâm kap Tâi-tang.
Kàu-siū

**Kàu-siū** (教授) sī chi̍t chióng ko-téng kàu-io̍k thé-hē tiong ê chit-chheng. Tī kó͘-chá ê Tiong-kok ū hō-chò "kàu-siū" ê koaⁿ-chit. Hiān-tāi Hôa-gí, Bân-lâm-gí, Ji̍t-pún-gí kap Hân-kok-gí tiong, "kàu-siū" hām Eng-gí ê "professor" kāng-gī, kóng--ê sī tī hiān-tāi ko-téng kàu-io̍k ki-kò͘ (pí-lūn tāi-ha̍k) kà-chheh ê kàu-su.

Lūi-pia̍t:Ko-téng kàu-io̍k
Chō͘-lí kàu-siū

**Chō͘-lí kàu-siū** (助理教授) sī tāi-ha̍k ia̍h ha̍k-īⁿ ê chi̍t chióng téng-kip pí hù-kàu-siū ē chi̍t kip ê ha̍k-su̍t miâ-hō. Thong-siông tī chhú-tit phok-sū ha̍k-ūi koh chò kúi-nî phok-sū-āu gián-kiù-oân liáu-āu chiū thang chiâⁿ-chò chō͘-lí kàu-siū. Chō͘-lí kàu-siū chit-ê miâ-hō tī Bí-kok kap Ka-ná-tāi khah chia̍p-khòaⁿ. Chō͘-lí kàu-siū hām Tāi-Eng Kok-hia̍p kok-ka ê káng-su chha-put-to, ah Bí-kok ê chō͘-lí kàu-siū ū khó-lêng sī chiong-sin-chit.

Lūi-pia̍t:Ko-téng kàu-io̍k
Phok-sū-āu gián-kiù-oân

**Phok-sū-āu gián-kiù-oân** (博士後研究員) sī tī chhú-tit phok-sū ha̍k-ūi liáu-āu tī tāi-ha̍k ia̍h gián-kiù ki-kò͘ tiong iú-hān kî choan-bûn chò siong-koan gián-kiù ia̍h chhim-chō ê lâng. Phok-sū-āu si̍t-chè-siōng sī chi̍t chióng ū kî-hān ê khang-khòe chit-bū, m̄-sī ha̍k-ūi ha̍k-têng, thong-siông 6 kò-goe̍h kàu 5 tang put-téng. Phok-sū-āu ê chu-chō͘ hêng-sek it-poaⁿ sī sin-chu ia̍h chióng-ha̍k-kim.
Tea′s Goân-bī

**Tea's Goân-bī** (Tea′s原味), kong-si teng-kì miâ-hō sī **Sin-san Sū-gia̍p Iú-hān Kong-si** (新山事業有限公司), sī chi̍t keng khí-goân tī Tâi-oân Ka-gī-chhī Tang-khu ê liân-só chhiú-iô ím-liāu-tiàm phín-pâi. Tī 2005 nî sêng-li̍p, ùi Ka-gī-chhī Bûn-hòa-lō͘ Iā-chhī khí-ke, chhòng-pān-jîn kiam táng-sū-tiúⁿ sī Chhòa Ka-hiàn (蔡佳憲). Tea′s Goân-bī í-keng sī khòa-kok khì-gia̍p, bo̍k-chiân choân-kiû ū chhiau-kòe 1000 keng mn̂g-chhī. Tû-liáu Tang-khu chóng-pō͘, tī Thô-hn̂g Pêng-tìn kap Tiong-kok Hâng-chiu mā ū siat hun-kong-si. Ka-gī-koān Bîn-hiông ū kang-tiûⁿ.
It-hong Chúi-kó Tê

**It-hong Chúi-kó Tê** (一芳水果茶), kán-chheng **It-hong** (一芳), sī chi̍t keng tī Tâi-oân Tâi-tiong-chhī Hong-goân-khu khí-ke ê liân-só chhiú-iô ím-liāu-tiàm phín-pâi, lē-sio̍k tī Be̍k-le̍k Kok-chè Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si (墨力國際股份有限公司). Tī 2016 nî iû chhòng-pān-jîn Koa Chú-khái (柯梓凱) sêng-li̍p.
Hoat-hián

**Hoat-hián** (法顯, ), sio̍k-sèⁿ Kéng, sī Tiong-kok Tong Chìn, Lâu Sòng sî-kî ê , lú-hêng-ka. I bat khì Se-he̍k, Thian-tiok,  téng-téng só͘-chāi chhú-keng.

## Tù-chok
Ū chi̍t pún iû-kì, kiò-chò *[[Hoat-hián-toān]].* Che sī hiān-tāi gián-kiú kó͘-chá Tiong A-chiu, Lâm A-chiu le̍k-sú, tē-lí, hong-sio̍k, kap Hu̍t-kàu ê tiōng-iàu bûn-hiàn.
Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê hoan-e̍k-ka
Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê lú-hêng-ka
Lūi-pia̍t:Chìn-tiâu ê hôe-siūⁿ
Tang-thih Sòaⁿ

**Tang-thih Sòaⁿ** (東鐵綫) sī ùi Lo̍k-má-chiu / Lô-ô͘ kàu Kim-cheng tiong-kan ê lō͘-toāⁿ, iû Káng-thih Kong-si keng-êng ê thih-lō͘ kàn-soàⁿ. 

## Chhia-chām

* Lo̍k-má-chiu (落馬洲) 
* Lô-ô͘ (羅湖)
* *Kó͘-tōng (古洞)*
* *Lô-ô͘ Lâm (羅湖南)*
* Siōng-chúi (上水)
* Hún-niá (粉嶺)
* Thài-hô (太和)
* Toā-po͘-hi (大埔墟)
* *Pe̍h-chio̍h-kak (白石角)*
* Tāi-ha̍k (大學)
* Bé-tiûⁿ (馬場)
* Hóe-thoàⁿ (火炭)
* Sa-tiân (沙田)
* Tōa-ûi (大圍)
* Kiú-liông-tn̂g (九龍塘)
* ng-kak Tang (旺角東)
* Âng-khàm (紅磡)
* Hōe-tián (會展)
* Kim-cheng (金鐘)
Kerch Hái-kiap

**Kerch Hái-kiap** sī Tang-au ê tsi̍t-ê hái-kiap. Kerch Hái-kiap liân-tsiap Oo Hái hâm Azov Hái, kā se-pōo ê Crimea Kerch Puàn-tó hâm tang-pōo ê Gô-lô-su Krasnodar Krai ê Taman Puàn-tó hun-khui. Hái-kiap khuah 3.1 km (1.9 mi) tsì 15 km (9.3 mi), tshim 18 m (59 ft). Siōng tiōng-iàu ê káng-kháu sī Crimean siânn-tshī Kerch，hái-kiap iah in-tshú tik-bîng, í-tsîng hőng kiò-tsò **Cimmerian Bosphorus Hái-kiap**. Kerch Hái-kiap iah in Kerch ê Yeni-Kale pó-lúi (fortress) hőng kiò-tsò **Yenikale Hái-kiap**.

Taman sī Taman Puàn-tó tsi̍t-pîng siōng tiōng-iàu ê ku-bîn tīng-ki tiám (settlement), khiā-tī Taman Uan (Taman Bay), pak-pîng sī Chushka Spit, lâm-pîng sī í-tsîng ê Tuzla Spit, hâm tsú-iàu Kerch Hái-kiap keh--khui; Tuzla Spit hiān-tsāi sī Tuzla Tó, thàu-kuè 2003-nî Gô-lô-su kiàn-tsō ê 3.8 km (2.4 mi) tuā-pà (dam) kap Taman Peninsula Puàn-tó sio-liân; pīng-tshiánn thàu-kuè 2018-nî khui-thong ê Crimea Tuā-kiô (Crimean Bridge) kap Crimea tāi-lio̍k sio-liân. Taman hù-kīn tng-teh hing-kiàn ê tsi̍t-ê tsú-iàu ê huè-ūn káng-kháu.

## Tsù-sik

## Tsham-ua̍t
*Crimea Tuā-kiô (Crimean Bridge)
*Sukhoi

## Guā-pōo liân-kiat
*

Lūi-pia̍t:Ukraina
Lūi-pia̍t:Lō͘-se-a ê hái-kiap
BIRD Foundation

BIRD Foundation. 1977 nî 10-goe̍h 11 iû Liân-ha̍p-kok Chóng-hōe sêng-li̍p, pún-té miâ hō·
Lūi-pia̍t:Tit kàu Nobel Hô-pêng Chióng ê cho͘-chit
An-lâm Pó-hō͘-kok

**An-lâm Pó-hō͘-kok** (Hoat-gí: Protectorat d'Annam) sī Hoat-lân-se Tē-saⁿ Kiōng-hô-kok 1884 nî tī chit-má Oa̍t-lâm tiong-pō͘ kiàn-li̍p ê chi̍t ê pó-hō͘-kok. I-ê siú-hú siat tī Huế Chhī. Oa̍t-lâm-lâng hō-chò **Tiong-kî** (中圻; Trung Kỳ).

## Siong-koan
* Hoat-kok léng Indochina
Keir Starmer

**Keir Rodney Starmer** () sī Eng-kok ê chèng-tī-chiá. I tùi 2024 nî 7 goe̍h 5 ji̍t kàu taⁿ sī Liân-ha̍p Ông-kok ê siú-siòng.
Pian-têng Sûi-sióng

**Ńg Hiáu-hoân** (阮晓寰; ), pit-miâ **Pian-têng Sûi-sióng** (编程随想), sī Tiong-kok Hok-kiàn-séng Choân-chiu chhut-sin--ê blogger, i ê blog lāi-té tî-liáu ū nńg-thé khai-hoat, chu-sìn an-choân í-gōa, mā pau-hâm phoe-phoàⁿ Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Chèng-hú--ê bûn-chiuⁿ. 2021 nî 5 goe̍h thêng-chí keng-sin blog, 2023 nî 2 goe̍h hō͘ Siong-hái-chhī Tē 2 Tiong-ki̍p Hoat-īⁿ phoàⁿ chē-kaⁿ 7 nî.

## Chù-kha


Lūi-pia̍t:Chôan-chiu jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:Ńg--sī
Robot Taekwon V

**Robot Taekwon V** () sī Tāi-hân Bîn-kok ê Robot Tōng-ōe, 2005 nî Robot Taekwon V koh hòng-sàng.

## Siong-koan
* Taekwondo

## Chù-kái

## Gōa-pō͘  liân-kiat
* official website

Lūi-pia̍t:1976 nî
Lūi-pia̍t:Tōng-oē
Sin-pak Chhī-li̍p Bûn-san Kok-bîn Tiong-ha̍k

**Sin-pak Chhī-li̍p Bûn-san Kok-bîn Tiong-ha̍k** (新北市立文山國民中學), kán-chheng **Bûn-san Kok-tiong** (文山國中), sī chi̍t keng tiàm tī Tâi-oân Sin-pak-chhī Sin-tiàm-khu ê kong-li̍p kok-tiong.
Nurl

**Nurl** (KSLV-II, ) sī Tāi-hân Bîn-kok ê Hóe-chìⁿ, 2021 nîㅡ2027 nî chhek-chhì hoat-siā.

## Siong-koan
* Naro (ko)
* KSLV-III (ko)
* KSLV-IV (ko)

## Chù-kái

## Gōa-pō͘  liân-kiat
* official website 

Lūi-pia̍t:Thài-khong-chûn
Lūi-pia̍t:2021 nî
Lūi-pia̍t:2022 nî
Lūi-pia̍t:Hâng-thian
Lūi-pia̍t:2023 nî
Lūi-pia̍t:2024 nî
Lūi-pia̍t:Hóe-chìⁿ
Lūi-pia̍t:2025 nî
Lūi-pia̍t:2026 nî
Lūi-pia̍t:2027 nî
Sukhoi

**JSC Sukhoi Kong-si** (gô-gú: ПАО «Компания „Сухой“», Lō͘-se-a-gú huat-im: [sʊˈxoj]) sī tsi̍t-king Gô-lô-su ê hui-lîng-ki tsè-tsō-siong (tsiân Soo-liân), tsóng-pōo khiā-ti Moskva Pak-pōo Hîng-tsìng-khu Begovoy-khu, siat-kè bîn-iōng hui-lîng-ki hâm kun-iōng hui-lîng-ki. Sukhoi tī 1939-nî iû Pavel Sukhoi tī Soo-liân sîng-li̍p, tong-sî ê miâ kiò-tsò Sukhoi siat-kè kio̍k (OKB-51, siat-kè-kio̍k miâ-jī ê tsiân-tuat sī Su). 2006-nî 2-gue̍h, Gô-lô-su tsìng-hú kā Sukhoi hâm Mikoyan, Ilyushin, Irkut, Tupolev, kap Yakovlev ha̍p-pìng tsò tsi̍t-king sin kong-si, hō tsò Liân-ha̍p Hâng-khong-khì Kong-si.

## Tsù-kái

## Tsham-khó bûn-hiàn

* Bull, Stephan (2004). *Encyclopedia of Military Technology and Innovation*. Greenwood. .
* Duffy, Paul (December 1996). *Tupolev: The Man and His Aircraft*. Society of Automotive Engineers. .
* Gordon, Yefim (2008). *Soviet Air Power in World War II*. Midland Publishing. .
* Pederson, Jay (1998). *International Directory of Company Histories, Vol. 24*. St James Press. .

## Tsham-ua̍t
*List of Sukhoi aircraft

## Guā-pōo liân-kiat

*Sukhoi website  (in Russian)
*Sukhoi Civil Aircraft website  (in English)
Sūi-io̍k Pòaⁿ-tō-thé

**Sūi-io̍k Pòaⁿ-tō-thé Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (Hàn-jī: 瑞昱半導體股份有限公司; Eng-gí: Realtek Semiconductor Corp.) tī 1987 nî 10 goe̍h 21 hō sêng-li̍p, sī Tâi-oân ê chi̍t keng bô-chhiúⁿ pòaⁿ-tō-thé kong-si. 2016 nî sī choân-kiû 10 tōa bô cheng-îⁿ IC kiong-èng chhiúⁿ chi-it, mā sī Tâi-oân tē-saⁿ tōa IC siat-kè kong-si. Sūi-io̍k í Sin-tâi-phiò 200-bān khí-ke, chi̍t-khai-sí sī teh seng-sán tiān-náu chiu-piⁿ iōng-phín, bóe-á khai-sí gián-hoat bāng-lō͘ cheng-phìⁿ, tī 1991 nî thui-chhut Tâi-oân tē-it lia̍p ka-kī gián-hoat ê it-thài bāng-lō͘-khah khòng-chè-khì RTL8002. 1995 nî 9 goe̍h chiâⁿ-chò Tâi-oân tē-it keng chhú-tit ISO 9001 jīn-chèng ê IC siat-kè kong-si, 1998 nî tī Tâi-chèng-só͘ kòa-pâi chiūⁿ-chhī. 2006 nî 9 goe̍h chhú-tit ISO 14001 jīn-chèng. Kàu 2017 nî, Sūi-io̍k ê êng-gia̍p-gia̍h í-keng ū Sin-tâi-phiò 416-ek îⁿ.
Crimea Chū-tī Kiōng-hô-kok

**Crimea Chū-tī Kiōng-hô-kok** () sī Ukraina ê 1 ê Chū-tī Kiōng-hô-kok. 2014 nî í-āu hō͘ Lō͘-se-a si̍t-chè chiàm-niá.

## Koh khoàⁿ
*Lō͘-se-a ha̍p-pèng Crimea
*Crimea Kiōng-hô-kok

Lūi-pia̍t:Ukraina ê hêng-chèng-khu
Lō͘-se-a chiàm-niá ê Kherson Chiu

**Kherson Chiu** () sī Lō͘-se-a ê chi̍t ê liân-pang chú-thé chiu. 2022 nî Lō͘-se-a chhim-lio̍k Ukraina í-āu, chiàm-niá Ukraina Kherson Chiu ê pō͘-hūn tē-khu. 2022 nî 9 goe̍h 30 ji̍t, kap Zaporozhye, Donetsk, Luhansk chèng-sek hō͘ Lō͘-se-a ha̍p-pèng.

Kherson Chiu tī kok-chè siông it-poaⁿ sêng-jīm sī Ukraina niá-thó͘.

## Koh khoàⁿ
*Kherson Chiu
*2022 nî Lō͘-se-a chhim-lio̍k Ukraina
*Lō͘-se-a ha̍p-pèng Kherson, Zaporizhzhia, Donetsk kap Luhansk
*Lō͘-se-a chiàm-niá ê Zaporizhzhia Chiu
*Donetsk Jîn-bîn Kiōng-hô-kok
*Lugansk Jîn-bîn Kiōng-hô-kok

Lūi-pia̍t:Lō͘-se-a ê chiu
Donetsk Jîn-bîn Kiōng-hô-kok

**Donetsk Jîn-bîn Kiōng-hô-kok** () sī Lō͘-se-a ê chi̍t ê liân-pang chú-thé kiōng-hô-kok. Goân-lâi sio̍k Ukraina ê Donetsk Chiu. 2014 nî, Lō͘-se-a chi-chhî i to̍k-li̍p. 2022 nî 9 goe̍h 30 ji̍t, kap Kherson, Zaporozhye, Luhansk chèng-sek hō͘ Lō͘-se-a ha̍p-pèng.

Donetsk Chiu tī kok-chè siông it-poaⁿ sêng-jīm sī Ukraina niá-thó͘.

## Koh khoàⁿ
*Donetsk Chiu
*2022 nî Lō͘-se-a chhim-lio̍k Ukraina
*Lō͘-se-a ha̍p-pèng Kherson, Zaporizhzhia, Donetsk kap Luhansk
*Lō͘-se-a chiàm-niá ê Zaporizhzhia Chiu
*Lō͘-se-a chiàm-niá ê Kherson Chiu
*Lugansk Jîn-bîn Kiōng-hô-kok

Lūi-pia̍t:Lō͘-se-a ê kiōng-hô-kok
Sè-kài Sian-chìn

**Sè-kài Sian-chìn Chek-thé Tiān-lō͘ Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (Hàn-jī: 世界先進積體電路股份有限公司; Eng-gí: Vanguard International Semiconductor Corporation), kán-chheng **Sè-kài Sian-chìn** (世界先進), sī chi̍t keng Tâi-oân ê choan-gia̍p cheng-îⁿ tāi-kang kong-si, tī 1994 nî 12 goe̍h 5 hō tī Sin-tek Kho-ha̍k Hn̂g-khu sêng-li̍p. Sè-kài Sian-chìn bo̍k-chiân ū 5 chō peh-chhùn cheng-îⁿ-chhiúⁿ, hun-pia̍t tī Tâi-oân kap Sin-ka-pho. 2023 nî pêng-kin goe̍h-sán-lêng 27.9-bān phìⁿ peh-chhùn cheng-îⁿ.
Tiông-pe̍k Pho̍k-pò͘

**Tiông-pe̍k Pho̍k-pò͘** (長白瀑布) , mā thang kiò chò **Hui-liông-Pho̍k-pò͘** (飛龍瀑布) ia̍h **Biryong Pogpo** (Tiâu-sián-gí: ), sī tī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok kap Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok pian-kài ê chi̍t ê Pho̍k-pò͘.
Hân-kok-hêng Goe̍h-niû Thàm-chhâ-chhia

**Hân-kok-hêng Goe̍h-niû Thàm-chhâ-chhia** (Hân-gí: 한국형 달탐사 로버/韓國型달探査로버) sī 2032-nî Tāi-hân Bîn-kok ê Goe̍h-niû Thàm-chhâ-chhia.

## Siong-koan
*Hân-kok-hêng Goe̍h-niû thàm-chhâ Hui-tôaⁿ (ko)

## Tsù-kái

Lūi-pia̍t:Goe̍h-niû
Lūi-pia̍t:Thài-khong thàm-chhâ
L3Harris

**L3Harris** (L3Harris Technologies, Inc.) sī tsi̍t-king Bí-kok kho-ki kong-si, kok-hông sîng-pau-siong kap tsu-sìn ki-su̍t ho̍k-bū thê-kiong-siong; sing-sán tsí-hui kap khòng-tsè hē-thóng í-ki̍p sán-phín, bô-suànn siat-pī, tsiàn-su̍t bô-suànn-tiān, hâng-khong tiān-tsú kap tiān-tsú hē-thóng, iā-sī siat-pī í-ki̍p tē-bīn hâm uē-tshenn hū-tsài thian-suànn, iōng-teh tsìng-hú, kok-hông kap siong-gia̍p pōo-mn̂g.

L3Harris tsi̍t-king kong-si sī iû L3 Technologies hâm Harris Corporation tī 2019-nî 6-gue̍h 29-ji̍t ha̍p-pìng jî-sîng, tì-sú L3Harris tsiânn-tsò Bí-kok ê tē-6 tuā Kok-hông sîng-pau-siong.

## Tsù-kái

## Tsham-ua̍t
*Aerojet Rocketdyne
*Stingray phone tracker

## Guā-pōo liân-kiat
*
Vientiane To͘

**Vientiane To͘** () sī Láu-o ê chi̍t ê séng-kip ê tē-khu, siú-to͘ Vientiane tiàm tī chia.

Lūi-pia̍t:Láu-o ê séng
Jammu kap Kashmir (pang)

**Jammu kap Kashmir** sī Ìn-tō͘ ê chi̍t-ê pang, siú-hú sī Jammu (kôaⁿ-thiⁿ) kap Srinagar (lo̍ah-thiⁿ). Tī 1948 nî chhòng-li̍p, tāi-iok ū 1144-bān ê jîn-kháu. 2019 nî í-āu hun-lia̍t sêng Jammu kap Kashmir, Ladakh nn̄g-ê liân-pang ti̍t-hat-léng.
Dadra kap Nagar Haveli kap Daman kap Diu

**Dadra kap Nagar Haveli kap Daman kap Diu** () sī Ìn-tō͘ ê chi̍t-ê liân-pang ti̍t-hat-léng, siú-hú sī Daman. 

2019 nî, Dadra kap Nagar Haveli, Daman kap Diu nn̄g-ê liân-pang ti̍t-hat-léng ha̍p-pèng sêng Dadra kap Nagar Haveli kap Daman kap Diu.

## Hêng-chèng-khu

*Daman
*Diu
*Dadra kap Nagar Haveli
Hong-thai Gaemi (2024 nî)

**Kiông Hong-thai Gaemi** () sī 2024 nî Thài-pêng-iûⁿ hong-thai kùi tē-sì ê chhiau-ki̍p hong-thai. "Gaemi" () sī Hân-kok-gí ê sû, iû Hân-kok thê-kiong, ì-sù sī "káu-hiā". Che hong-thai choè kē khì-ap sī 940 hPa, sùn-kan choè toā tīn-hong ê hong-sok sī 240 km/h.

7 goe̍h 25 ji̍t 00:00, Gaemi tī Tâi-oân Gî-lân-koān Lâm-ò-hiong teng-lio̍k; 19:50, tī Tiong-kok Hok-kiàn Phô͘-chhân-chhī ê Siù-sū-khu teng-lio̍k. Chit-koè hong-thai éng-hióng kàu Ji̍t-pún, Tâi-oân, Tiong-kok kap Hui-li̍p-pin.
2024 nî Hā-kùi Olympic Ūn-tōng-hoē

**2024 nî Hā-kùi Olympic Ūn-tōng-hoē** () sī tē 33 hoê ê Hā-kùi Olympic Ūn-tōng-hoē, tiàm Hoat-kok Pa-lí kú-pān.

## Chham-khó chu-liāu
Ām-kún-chu

**Ām-kún-chu** (頷頸珠) mā hō-chò **âu-lêng-á** kap **nâ-âu-hu̍t-á**, sī cha-po͘-lâng tī nâ-âu hit pō͘-hūn tu̍t-khí ê nńg-kut.
Ji̍t-beh-àm

**Ji̍t-beh-àm** (日欲暗) mā hō **Beh-àm-á**, **Óa-àm-á**, **Mê-hng** (Tiô-sòaⁿ) kap **Ji̍t-khah-mńg**, sī chi̍t kang lāi-tóe ji̍t-thâu khai-sí lo̍h-soaⁿ ê hit tuānn sî-kan.
Ià-siān

**Siān** (𤺪) mā hō **Ià** (厭) kap **Thiám** (悿), sī in-ūi lâng oa̍h-tāng siuⁿ chē (傷濟) kap khiàm-khoat hioh-khùn (歇睏) só͘ tì-sú ê chi̍t chióng kám-kak.

## Chham-chiàu
Hām-bîn

**Hām-bîn** (陷眠), sī lâng tī khùn-bîn-tiong kóng-ōe ia̍h-sī hoat-chhut bó͘ chióng siaⁿ-im ê chi̍t chióng hiān-siōng.
Cha-po͘ gín-á

**Cha-po͘-gín-á**/**Ta-po͘-gín-á** (查埔囡仔, 丈夫囡仔) sī iu-guân tī-leh gín-á kap chheng-siàu-liân kai-tuānn ê cha-po͘-lâng, I ê tò-péng chiū-sī cha-bó͘-gín-á (查某囡仔).
Îⁿ-á

**Îⁿ-á** () mā hō **Bí-îⁿ** (米圓) sī tiāⁿ-tiāⁿ tī Tang-chì chia̍h ê chi̍t chióng chia̍h-mi̍h kap tiⁿ-lō͘. Thong-siông sī iōng chu̍t-bí chò--ê, lāi-té ê āⁿ ū môa-á, chó-á, bah téng.
Sikanoko Nokonoko Kositantan

***Sikanoko Nokonoko Kositantan*** (Ji̍t-gí: , khó-lêng--ê hoan-e̍k: Sikanoko bô-iáu-bô-kín koh hó͘-sī-tam-tam (虎視眈眈)), sī bàng-gà-ka Osiosio (おしおしお) ōe--ê chhiò-khoe bàng-gah, kio̍k-chêng ián tī Tang-kiaⁿ Hino-chhī--ê hi-kò͘ ê ha̍k-hāu (To͘-li̍p Hino Lâm Ko-hāu (都立Hino南高校)). 2024 nî 7 goe̍h thâu chi̍t kái chhut tōng-ōe-hòa pán-pún.

## Jîn-bu̍t kài-siàu

* Sikanoko Noko (のこ)
:Chhut-sin m̄ chai-iáⁿ--ê choán-ha̍k siáu-lú, thâu-téng ū lo̍k-á-kak. Kóng ka-tī sī lâng kap lo̍k-á ê ha̍k-thé. Lo̍k-á-siā () ê lo̍k-á.
* Kosi Torako ()
:Hino Lâm Ko-hāu ê ha̍k-seng hōe-tiúⁿ, seng-chek kài hó, m̄-koh khah-chá sī m̄-chiâⁿ gín-á. Lo̍h-bóe chiâⁿ-chò Lo̍k-á-siā ê hōe-tiúⁿ.
* Kosi Anko　()
:Torako ê sió-muē, hui-siông kah-ì in a-ché.
* Bashame Meme　( めめ)
:Siūⁿ-beh chiâⁿ-chò lo̍k-á chiah ka-ji̍p lo̍k-á-siā--ê siā-oân, hèng-chhù sī chia̍h pn̄g.
* Nekoyamada Neko　()
: Ha̍k-seng-hōe hù-hōe-tiúⁿ, siūⁿ-beh kā Torako chhòng-khang.
* Tanukikôzi Kinu ()
: Ha̍k-seng-hōe--ê su-kì, tú-tio̍h ta̍k-chì ē siūⁿ kah siuⁿ-kòe pi-koan.
* Tubameya Tiharu ()
: Ha̍k-seng-hōe--ê kòe-kè, tùi-lâng léng-tām, m̄-koh bê Noko.
* Ukai ()
: Noko kap Torako ê lāu-su.

## Koa-khek
* Phìⁿ-thâu: 鹿色デイズ (*Sikairo Deizu*)
* Phìⁿ-bóe: シカせんべいのうた (*Shika Senbei no Uta*)

Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún bàng-gah
Lūi-pia̍t:Anime
Ông Te̍k-kàm

**Ông Ti̍k-kàm** (王澤鑑; 1938-nî 6-gue̍h 2-ji̍t—), Tâi-uân huat-ha̍k-ka. Kok-li̍p Tâi-uân Tāi-ha̍k pit-gia̍p, 1968-nî the̍h-tio̍h München Tāi-ha̍k Huat-ha̍k phok-sū. Ông Ti̍k-kàm i hông phóo-phiàn jīn-uî sī Tâi-uân bîn-huat líng-i̍k ê kuân-ui; pīng-tshiánn tī 1994-2003 tsi-kan tam-jīm Tiong-hua Bîn-kok su-huat-īnn tāi-huat-kuann.

2024-nî, 86-huè ê Ông Ti̍k-kàm tòng-suán Tiong-iong gián-kiù-īnn jîn-bûn tsoo īnn-sū; sī uì 1948-nî Ông Thíng-huī  (王寵惠), Ông Sè-kia̍t (王世杰) í-lâi tē-3 uī tòng-suán īnn-sū ê huat-ha̍k ha̍k-tsiá (Tiong-gián-īnn tshian tâi í-lâi tē-it ê), mā sī li̍k-lâi tòng-suán huē-sóo siōng-tuā ê īnn-sū.

## Tsham-khó bûn-hiàn

*《大法官釋憲史料》，司法院編，1998年。
*主婦聯盟－從影響家庭環保到環保政策制定 

## Tsham-ua̍t
*Su-huat-īnn tāi-huat-kuann (司法院大法官)

## Guā-pōo liân-kiat
*台大法律學院王澤鑑之簡介 
* 

Lūi-pia̍t:1938 nî chhut-sì
Lūi-pia̍t:Chāi-sè jîn-bu̍t

Lūi-pia̍t:Tâi-pak-chhī jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:Ông--sī
Chiàn-lio̍h Su-lēng-pō͘

**Chiàn-lio̍h Su-lēng-pō͘** (대한민국 전략사령부, ROK Strategic Command), kán-lio̍k-sī **Chiàn-su-pō͘** (**전사부**, KSC). In sī Tāi-hân Bîn-kok tī 2024-nî 10-goe̍h 1-ji̍t khí-ki ê 1-ê ki-kò͘.

## Tsù-kái

## Tsham-khó bûn-hèn

## Guā-pōo lên-ket


Lūi-pia̍t:Hân-kok
Bô-chōe Thui-tēng (Tâi-oân ê tiān-sī-kio̍k)

***Bô-chōe Chhui-tēng*** (hàn-jī:) sī Tâi-oân Kong-sī Tâi-gí-tâi tī Tâi-oân Piau-chún-sî Lé-pài-ji̍t àm-sî 20:00 pò͘-chhut ê tiān-sī-kio̍k.

* Hoâ-sī Koaⁿ‑hong-bāng‑chām.
Tiâu-sián Sûn-chong

**Tiâu-sián Sûn-chong** (朝鮮純宗, 1874 nî － 1926 nî) iā kiò choè **Tāi-hân Sûn-chong** (大韓純宗) kap **Tāi-hân liông-hi-tè** (大韓隆熙帝), miâ **I Cheok** (李坧), sī Tiâu-sián ông-tiâu ê 2 ê kok-ông, mā sī Tāi-hân Tè-kok ê hông-tè. 1907 nî kàu 1910 nî chāi-ūi.
Goān-bōng (2024 nî tiān-sī-kio̍k)

***Goān-bōng*** (hàn-jī:) sī Tâi-oân Sam-lip Tâi-oân Tâi tī Tâi-oân Piau-chún-sî Lé-pài-it kah Lé-pài-gō͘ àm-sî 20:00 pò͘-chhut ê Hiong‑thó-kio̍k.

* Sam-li̍p Tiān-sī-tâi Koaⁿ‑hong-bāng‑chām.
Ai-ki̍p Sin Ông-kok

**Ai-ki̍p Sin Ông-kok** (埃及新王國, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p ê sî-kî, pau-hâm Tē-18 Ông-tiâu, Tē-19 Ông-tiâu kap Tē-20 Ông-tiâu.
Nusantara

**Nusantara**, choân-miâ **Nusantara Siú-to͘ Te̍k-khu** (), sī Ìn-nî ê hoat-tēng siú-to͘.

## Chham-khó
Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî

**Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî** (埃及第一中間期, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p ê sî-kî, pau-hâm Tē-7 Ông-tiâu, Tē-8 Ông-tiâu, Tē-9 Ông-tiâu kap Tē-10 Ông-tiâu.
Ai-ki̍p Boa̍t-kî Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Boa̍t-kî Ông-tiâu** (埃及末期王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p ê sî-kî, pau-hâm Tē-26 Ông-tiâu, Tē-27 Ông-tiâu, Tē-28 Ông-tiâu, Tē-29 Ông-tiâu, Tē-30 Ông-tiâu kap Tē-31 Ông-tiâu.
Khí-pháiⁿ-bīn

**Khí-pháiⁿ-bīn** (起歹面)  mā hō **Siū-khì** (受氣) sī chi̍t khoán kám-chêng ia̍h sī sim-lí chōng-hóng, tiāⁿ-tiāⁿ sī teh goān-bāng bē-tàng si̍t-hiān ia̍h-sī tú-tio̍h bô sóng-khoài ê tāi-chì ê sî-chūn chiah ē ín--khí-lâi.

## Chham-chiàu
Kok-ka Ú-tiū Úi-oân-hōe

**Kok-ka Ú-tiū Úi-oân-hōe**, kán-lio̍k-sī **Kok-Ú-Úi** (**국**가**우**주**위**원회, 國家宇宙委員會). In sī Tāi-hân Bîn-kok tī 2005-nî 12-goe̍h khí-ki ê 1-ê ki-kò͘. 

## Tsù-kái
 

## Tsham-khó bûn-hèn
 

## Guā-pōo lên-ket
Sian-chháu (Chia̍h-mi̍h)

**Sian-chháu** () mā hō **Chhân-chháu** kap **Chhiⁿ-chháu-tàng**, sī chi̍t chióng chia̍h-mi̍h kap tiⁿ-lō͘. It-poaⁿ jīn-ûi ū kàng hóe-khì, chheng-hoeh téng-téng ê lō·-iōng.

## Siong-koan
* Sian-chháu
Háu

**Háu** (吼) mā hō **Khàu** (哭) sī lâng tī chheh-sim (慼心) ê sî-chūn piáu-ta̍t chêng-kám ê chi̍t chióng hong-sek. Hàu ê sî-chūn tiāⁿ-tiāⁿ mā ē lâu ba̍k-sái.
Tō͘-châi-khang

**Tō͘-châi-khang** () mā hō **Pak-châi**, sī âng-eⁿ-á chhut-sì ê sî-chūn, châi-tòa (臍帶) hō͘ lâng chhiat-tn̄g--khì liáu-āu lâu tī âng-eⁿ-á tō͘-téng ê pa-liah (疤跡).
O͘ Sîn-oē: Ngō͘-khong

***O͘ Sîn-oē: Ngō͘-khong*** (黑神話：悟空) sī iû Tiong-kok Iû-hì Kho-ha̍k (遊戲科學) khui-hoat ê tōng-chok kái-bī tiān-chú kak-sek pān-ián iû-hì, 2024 nî 8 go̍eh 20 ji̍t tī PC iû-hì pêng-tâi PlayStation 5 kap Microsoft Windows hoat-hêng.

Chit iû-hì kái-pian Tiong-kok ê siáu-soat *[[Se-iû-kì]]*. 

Lūi-pia̍t:Tiān-náu iû-hì
Thô-hn̂g Chia̍t-ūn Le̍k-sòaⁿ

**Thô-hn̂g Chia̍t-ūn Le̍k-sòaⁿ** (桃園捷運綠線, ) sī Tâi-oân pak-pō͘ ê Chia̍t-ūn, mā-sī Thô-hn̂g Chia̍t-ūn khí-chō-tiong ê chi̍t tiâu lō͘-sòaⁿ, kè-ōe siōng-chá tī 2026 nî 8 goe̍h thong-chhia .

## Kè-ōe Thong-chhia Sî-kan kah Chìn-tō͘

It-ti̍t kàu 2025 nî 12 goe̍h-té, pún-sòaⁿ, iân-sin-sòaⁿ ê chìn-tō͘：
}||68.06％
|-
|2028 nî||12 goe̍h||－||68.06％
|-
|2030 nî||12 goe̍h||－||68.06％
|-
||2031 nî||－|| ||－||00.00％
|-
||2031 nî||12 goe̍h|| ||－Tiong-le̍k Chhia-thâu||00.00％
|-
||－||－|| ||－Po͘-téng Choán-ūn-chām||00.00％
|-
|}

## Cheng-gī
* Thô-hn̂g Chhī-chèng-hú bat kí-pān chhia-chām hō-miâ ê phiò-soán oa̍h-tāng hō͘ bîn-chiòng lâi soán ka-kī kah-ì ê chām-miâ. Tān-sī tī 2024 nî 8 goe̍h 20 kong-pò͘ ê chia̍t-ūn Le̍k-sòaⁿ chú-sòaⁿ 17-ê chhia-chām-miâ lāi-té, chiâⁿ-chē chhia-chām lóng m̄-sī iōng bîn-chiòng phiò-soán chhut-lâi--ê, kî-tiong ū 4-ê chhia-chām iōng "Tiong-chèng" hō-miâ, m̄-koh phiò-soán ê kiat-kó lāi-té bô pòaⁿ-ê "Tiong-chèng", hőng phoe-phêng sī "Kiò bîn-chiòng tâu-phiò phiò-soán, kiat-kó iu-goân sī hō ka-kī siūⁿ-beh hō ê miâ". Chit 4-ê chām lāi-té Lô͘-tek Tiong-chèng-pak Chām kah Lâm-tek Tiong-chèng-pak Chām tâu-phiò chhut--lâi ê kiat-kó sī chāi-tē ê tē-hō-miâ "Lô͘-tek" kah "Hô-té", Tiong-chèng Tāi-heng Chām goân-té soán chhut--lâi sī "Gē-bûn Te̍k-khu", Tiong-chèng Le̍k-hêng Chām ê tâu-phiò kiat-kó sī "Thô-hn̂g Iā-chhī", kî-tiong Hô-té kah Thô-hn̂g Iā-chhī lo̍h-bóe chiâⁿ-chò hù-chām-miâ. Lēng-gōa, tī Pat-tek ê "Chi-ku-la̍t Chām", chhī-hú tian-tò-sī bô-kò͘ chāi-tē lí-bîn ê hoán-tùi, pâi-tû phiò-soán tē-jī ê chāi-tē tē-hō-miâ "Môa-hn̂g" Chām, chhái-iōng phiò-soán tē-it ê chām-miâ.

## Chhia-chām

## Chù-kha

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Thô-hn̂g Chia̍t-ūn
PlayStation 5

**PlayStation 5** (**PS5**) sī chi̍t hē ka-iōng iû-hì-ki, khai-hoat-chiá sī Sony Interactive Entertainment, 2019 nî 4 goe̍h hoat-piáu, 11 goe̍h 12 tī Pak Bí-chiu chiūⁿ-chhī. 

## Siong-koan
* Xbox Series X/S

Lūi-pia̍t:Sony
Po-lê Kang-lâng

***Po-lê Kang-lâng*** (Urdu-gí: , Eng-gú: ) sī 2024 nî Mano Animation Studios chè-chok, Pakistan ê tōng-ōe tiān-iáⁿ.

 

Lūi-pia̍t:Tōng-oē
Lūi-pia̍t:tiān-iáⁿ
Ai-ki̍p Tē-2 Tiong-kan-kî

**Ai-ki̍p Tē-2 Tiong-kan-kî** (埃及第二中間期, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p ê sî-kî, pau-hâm Tē-15 Ông-tiâu, Tē-16 Ông-tiâu kap Tē-17 Ông-tiâu.
Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî

**Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî** (埃及第三中間期, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p ê sî-kî, pau-hâm Tē-21 Ông-tiâu, Tē-22 Ông-tiâu, Tē-23 Ông-tiâu, Tē-24 Ông-tiâu kap Tē-25 Ông-tiâu.
Ai-ki̍p Sian Ông-tiâu Sî-tāi

**Ai-ki̍p Sian Ông-tiâu Sî-tāi** (埃及先王朝時代, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p ê sî-kî, tāi-iok tī chiân 3100 nî í-chêng.

## [[Pharaoh]]
;Hā Ai-ki̍p:
* Hedju Hor?
* Ny-Hor?
* Ni-Neith?
* Hat-Hor?
* Pu?
* Hsekiu?
* Khayu?
* Tiu?
* Thesh?
* Neheb?
* Wazner?
* Mekh?
* A?
* Double Falcon
* Wash?
;Siōng Ai-ki̍p:
* A?
* Finger Snail?
* Fish?
* Pen-Abu?
* Stork?
* Bull?
* Scorpion 1-sè?
* Shendjw?
* Iry-Hor
* Ka
* Scorpion 2-sè?
* Narmer / Menes
Ai-ki̍p Tē-1 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-1 Ông-tiâu** (埃及第1王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Chho͘-kî Ông-tiâu sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 3100 nî kàu chiân 2900 nî.

## [[Pharaoh]]
*Narmer (=Menes?)
*Hor-Aha
*Djer
*Djet
*Den
*Merneith
*Anedjib
*Semerkhet
*Qa'a
*Sneferka?
*Horus Bird?
Ai-ki̍p Tē-4 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-4 Ông-tiâu** (埃及第4王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Kó͘ Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2613 nî kàu chiân 2494 nî.

## [[Pharaoh]]
* Snefru
* Khufu
* Djedefre
* Khafre
* Bikheris?
* Menkaure
* Shepseskaf
* Thamphthis?
Ai-ki̍p Tē-15 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-15 Ông-tiâu** (埃及第15王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-2 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 1650 nî kàu chiân 1550 nî. Chia ông-tiâu iû chheng-ho̍k Ai-ki̍p ê Hyksos-lâng kiàn-li̍p.

## [[Pharaoh]]
* Sharek?
* Semqen?
* 'Aper-'Anati?
* Salitis?
* Sakir-Har
* Khyan
* Yanassi?
* Apepi
* Khamudi
Ai-ki̍p Tē-17 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-17 Ông-tiâu** (埃及第17王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-2 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 1580 nî kàu chiân 1550 nî. 

## [[Pharaoh]]
* Rahotep
* Sobekemsaf 1-sè
* Sobekemsaf 2-sè
* Sekhemre-Wepmaat Intef (Intef 5-sè)
* Nubkheperre Intef (Intef 6-sè)
* Sekhemre-Heruhirmaat Intef (Intef 7-sè)
* Senakhtenre Ahmose
* Seqenenre Tao
* Kamose
Ai-ki̍p Tē-18 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-18 Ông-tiâu** (埃及第18王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Sin Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 1550 nî kàu chiân 1292 nî. 

## [[Pharaoh]]
* Ahmose 1-sè
* Amenhotep 1-sè
* Thutmose 1-sè
* Thutmose 2-sè
* Hatshepsut
* Thutmose 3-sè
* Amenhotep 2-sè
* Thutmose 4-sè
* Amenhotep 3-sè
* Akhenaten (Amenhotep 4-sè)
* Smenkhkare
* Neferneferuaten
* Tutankhamun
* Ay
* Horemheb
Ai-ki̍p Tē-25 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-25 Ông-tiâu** (埃及第25王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 754 nî kàu chiân 656 nî. Chia ông-tiâu iû chheng-ho̍k Ai-ki̍p ê Nubia Kush Ông-kok kiàn-li̍p.

## [[Pharaoh]]
* Piye
* Shebitku
* Shabaka
* Taharqa
* Tantamani

## Chham-khó
Ai-ki̍p Tē-19 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-19 Ông-tiâu** (埃及第19王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Sin Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 1292 nî kàu chiân 1189 nî. 

## [[Pharaoh]]
* Ramesses 1-sè
* Seti 1-sè
* Ramesses 2-sè
* Merneptah
* Amenmesse
* Seti 2-sè
* Siptah
* Twosret
Ai-ki̍p Tē-20 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-20 Ông-tiâu** (埃及第20王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Sin Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 1189 nî kàu chiân 1077 nî. 

## [[Pharaoh]]
* Setnakhte
* Ramesses 3-sè
* Ramesses 4-sè
* Ramesses 5-sè
* Ramesses 6-sè
* Ramesses 7-sè
* Ramesses 8-sè
* Ramesses 9-sè
* Ramesses 10-sè
* Ramesses 11-sè
Ai-ki̍p Tē-26 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-26 Ông-tiâu** (埃及第26王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Boa̍t-kî Ông-tiâu sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 664 nî kàu chiân 525 nî.

## [[Pharaoh]]
* Ammeris?
* Tefnakht 2-sè
* Nekauba?
* Necho 1-sè
* Psamtik 1-sè
* Necho 2-sè
* Psamtik 2-sè
* Apries
* Amasis 2-sè
* Psamtik 3-sè
Ai-ki̍p Tē-3 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-3 Ông-tiâu** (埃及第3王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Kó͘ Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2686 nî kàu chiân 2613 nî.

## [[Pharaoh]]
* Djoser
* Sekhemkhet
* Sanakht
* Nebka?
* Khaba
* Sedjes?
* Qahedjet?
* Huni
Ai-ki̍p Tē-2 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-2 Ông-tiâu** (埃及第2王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Chho͘-kî Ông-tiâu sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2890 nî kàu chiân 2686 nî.

## [[Pharaoh]]
* Hotepsekhemwy
* Nebra
* Nynetjer
* Ba?
* Nubnefer?
* Horus Sa?
* Weneg-Nebty?
* Wadjenes?
* Senedj?
* Seth-Peribsen
* Sekhemib-Perenmaat
* Neferkara 1-sè?
* Neferkasokar?
* Hudjefa 1-sè?
* Khasekhemwy
Ai-ki̍p Tē-5 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-5 Ông-tiâu** (埃及第5王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Kó͘ Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2498 nî kàu chiân 2345 nî.

## [[Pharaoh]]
* Userkaf
* Sahure
* Neferirkare Kakai
* Neferefre
* Shepseskare
* Nyuserre Ini
* Menkauhor Kaiu
* Djedkare Isesi
* Unas
Ai-ki̍p Tē-11 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-11 Ông-tiâu** (埃及第11王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî kap Tiong Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2150 nî kàu chiân 1991 nî.

## [[Pharaoh]]
* Mentuhotep 1-sè
* Intef 1-sè
* Intef 2-sè
* Intef 3-sè
* Mentuhotep 2-sè
* Mentuhotep 3-sè
* Mentuhotep 4-sè
Ai-ki̍p Tē-6 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-6 Ông-tiâu** (埃及第6王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Kó͘ Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2345 nî kàu chiân 2181 nî.

## [[Pharaoh]]
* Teti
* Userkare
* Pepi 1-sè Meryre
* Merenre Nemtyemsaf 1-sè
* Pepi 2-sè Neferkare
* Merenre Nemtyemsaf 2-sè
* Netjerkare Siptah
* Neferka?
* Nefer?
Ai-ki̍p Tē-9 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-9 Ông-tiâu** (埃及第9王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2160 nî kàu chiân 2130 nî.

## [[Pharaoh]]
* Meryibre Khety
* Neferkare 7-sè
* Nebkaure Khety
* Setut
* Imhotep?
Ai-ki̍p Tē-10 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-10 Ông-tiâu** (埃及第10王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2130 nî kàu chiân 2040 nî.

## [[Pharaoh]]
* Meryhathor
* Neferkare 8-sè
* Wahkare Khety
* Merikare
Ai-ki̍p Tē-12 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-12 Ông-tiâu** (埃及第12王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tiong Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 1991 nî kàu chiân 1802 nî.

## [[Pharaoh]]
* Amenemhat 1-sè
* Senusret 1-sè
* Amenemhat 2-sè
* Senusret 2-sè
* Senusret 3-sè
* Amenemhat 3-sè
* Amenemhat 4-sè
* Sobekneferu
* Seankhibtawy Seankhibra?
Ai-ki̍p Tē-13 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-13 Ông-tiâu** (埃及第13王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tiong Ông-kok sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 1803 nî kàu chiân 1649 nî.

## [[Pharaoh]]
* Sekhemre Khutawy Sobekhotep?
* Sonbef
* Nerikare
* Sekhemkare
* Ameny Qemau
* Hotepibre
* Iufni
* Amenemhet 6-sè
* Semenkare Nebnuni
* Sehetepibre
* Sewadjkare
* Nedjemibre
* Khaankhre Sobekhotep
* Renseneb
* Hor
* Sekhemrekhutawy Khabaw
* Djedkheperew
* Sebkay
* Sedjefakare
* Wegaf?
* Khendjer
* Imyremeshaw
* Sehetepkare Intef
* Seth Meribre
* Sobekhotep 3-sè
* Neferhotep 1-sè
* Sihathor
* Sobekhotep 4-sè
* Merhotepre Sobekhotep
* Sobekhotep 6-sè
* Wahibre Ibiau
* Merneferre Ay
* Merhotepre Ini
* Sankhenre Sewadjtu
* Mersekhemre Ined
* Sewadjkare Hori
* Merkawre Sobekhotep
* Mershepsesre Ini 2-sè
* Sewahenre Senebmiu
* Merkheperre
* Merkare
* Sewadjare Mentuhotep
* Seheqenre Sankhptahi
Ai-ki̍p Tē-14 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-14 Ông-tiâu** (埃及第14王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-2 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 1725 nî kàu chiân 1650 nî.

## [[Pharaoh]]
* Yakbim Sekhaenre?
* Ya'ammu Nubwoserre?
* Qareh Khawoserre?
* 'Ammu Ahotepre?
* Maaibre Sheshi?
* Nehesy
* Khakherewre
* Nebefawre
* Sehebre
* Merdjefare
* Sewadjkare III
* Nebdjefare
* Nebsenre
* Sekheperenre
* Bebnum
* 'Apepi
* Nuya?
* Wazad?
* Sheneh?
* Shenshek?
* Khamure?
* Yakareb?
* Yaqub-Har?
Ai-ki̍p Tē-16 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-16 Ông-tiâu** (埃及第16王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-2 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 1649 nî kàu chiân 1582 nî.

## [[Pharaoh]]
* Djehuti
* Sobekhotep 8-sè
* Neferhotep 3-sè
* Seankhenre Mentuhotepi
* Nebiryraw 1-sè
* Nebiriau 2-sè
* Semenre
* Bebiankh
* Sekhemre Shedwast
* Dedumose 1-sè
* Dedumose 2-sè
* Djedankhre Montemsaf
* Merankhre Mentuhotep
* Senusret 4-sè?
* Pepi 3-sè?
Ai-ki̍p Tē-21 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-21 Ông-tiâu** (埃及第21王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 1077 nî kàu chiân 943 nî.

## [[Pharaoh]]
* Smendes
* Amenemnisu
* Psusennes 1-sè
* Amenemope
* Toā Osorkon
* Siamun
* Psusennes 2-sè
Ai-ki̍p Tē-22 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-22 Ông-tiâu** (埃及第22王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 943 nî kàu chiân 716 nî.

## [[Pharaoh]]
* Shoshenq 1-sè
* Osorkon 1-sè
* Shoshenq 2-sè
* Tutkheperre Shoshenq?
* Takelot 1-sè
* Osorkon 2-sè
* Shoshenq 3-sè
* Shoshenq 4-sè
* Pami
* Shoshenq 5-sè
* Pedubast 2-sè?
* Osorkon 4-sè
Ai-ki̍p Tē-23 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-23 Ông-tiâu** (埃及第23王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 837 nî kàu chiân 728 nî.

## [[Pharaoh]]
* Harsiese A
* Takelot 2-sè
* Pedubast 1-sè
* Iuput 1-sè?
* Shoshenq 6-sè
* Osorkon 3-sè
* Takelot 3-sè
* Rudamun
* Shoshenq 7-sè?
* Menkheperre Ini
Ai-ki̍p Tē-24 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-24 Ông-tiâu** (埃及第24王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-3 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 732 nî kàu chiân 720 nî.

## [[Pharaoh]]
* Tefnakht
* Bakenranef
Ai-ki̍p Tē-7 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-7 Ông-tiâu** (埃及第7王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, chia ông-tiâu ê chûn-chāi ū cheng-gī.

## [[Pharaoh]]
* Menkare
* Neferkare 2-sè
* Neferkare Neby
* Djedkare Shemai
* Neferkare Khendu
* Merenhor
* Neferkamin
* Nikare
* Neferkare Tereru
* Neferkahor
* Neferkare Pepiseneb
* Neferkamin Anu
Ai-ki̍p Tē-27 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-27 Ông-tiâu** (埃及第27王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p hō͘ Pho-su Achaemenes Tè-kok thâu-hoê cheng-ho̍k ê sî-kî, chū chiân 525 nî kàu chiân 404 nî.

## [[Pharaoh]]
* Cambyses 2-sè
* Bardiya
* Darius 1-sè
* Xerxes 1-sè
* Artaxerxes 1-sè
* Xerxes 2-sè
* Sogdianus
* Darius 2-sè
Ai-ki̍p Tē-28 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-28 Ông-tiâu** (埃及第28王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Boa̍t-kî Ông-tiâu sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 404 nî kàu chiân 398 nî.

## [[Pharaoh]]
* Amyrtaeus
Ai-ki̍p Tē-8 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-8 Ông-tiâu** (埃及第8王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Tiong-kan-kî sî-kî ê ông-tiâu, tāi-iok chū chiân 2181 nî kàu chiân 2160 nî.

## [[Pharaoh]]
* Qakare Ibi
* Neferkaure
* Neferkauhor
* Neferirkare
* Wadjkare?
* Khuiqer?
* Khui?
* Iytjenu?
Ai-ki̍p Tē-30 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-30 Ông-tiâu** (埃及第30王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Boa̍t-kî Ông-tiâu sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 380 nî kàu chiân 343 nî.

## [[Pharaoh]]
* Nectanebo 1-sè
* Teos
* Nectanebo 2-sè
Ptolemaios 1-sè

**Ptolemaios 1-sè Soter** (; , ) sī Ai-ki̍p Ptolemaios Ông-tiâu ê kiàn-li̍p-chiá. I ê goā-hô "Soter" sī "kiù-sè-chú" ê ì-sù.

## Chham-khó
Ai-ki̍p Tē-29 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-29 Ông-tiâu** (埃及第29王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Boa̍t-kî Ông-tiâu sî-kî ê ông-tiâu, chū chiân 398 nî kàu chiân 380 nî.

## [[Pharaoh]]
* Nepherites 1-sè
* Hakor
* Psammuthes
* Nepherites 2-sè
* Muthis?
Ai-ki̍p Tē-31 Ông-tiâu

**Ai-ki̍p Tē-31 Ông-tiâu** (埃及第31王朝, ) sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p hō͘ Pho-su Achaemenes Tè-kok tē 2-hoê cheng-ho̍k ê sî-kî, chū chiân 343 nî kàu chiân 332 nî.

## [[Pharaoh]]
* Artaxerxes 3-sè
* Artaxerxes 4-sè
*Khababash
* Darius 3-sè
Djoser

**Djoser** sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-3 Ông-tiâu ê chi̍t ê Pharaoh. Djoser Kim-jī-thah khó-lêng sī i ê bōng.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Pharaoh
Thó͘-hiuⁿ

**Thó͘-hiuⁿ** (土香) ia̍h kiò **thó͘-hiuⁿ-thâu** (土香頭), **chhiok-thâu-hiuⁿ** (雀頭香), **hiong-hù** (香附), sī thó͘-hiuⁿ-kho ē-kha ê chi̍t ê si̍t-bu̍t.

## Chham-khó
Turin Ông-miâ Pió

**Turin Ông-miâ Pió** () sī kì-lio̍k Kó͘-tāi Ai-ki̍p kok-ông (pharaoh) miâ-jī ê thó͘-hiuⁿ-choá bûn-su. Tē-19 Ông-tiâu Ramesses 2-sè sî-kî siá ê.

## koh khoàⁿ
* Abydos Ông-miâ Pió
* Karnak Ông-miâ Pió
* Saqqara Ông-miâ Pió

Lūi-pia̍t:Kó͘-tāi Ai-ki̍p
Shoshenq 1-sè

**Shoshenq 1-sè** () sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-22 Ông-tiâu ê chi̍t ê Pharaoh. I khó-lêng sī *[[Sèng-keng]]* lāi-bīn ê Ai-ki̍p ông Sī-sat (埃及王示撒, Shishak).

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Pharaoh
Psamtik 3-sè

**Psamtik 3-sè** () sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-26 Ông-tiâu ê chi̍t ê Pharaoh. 

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Pharaoh
Narmer

**Narmer** sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Ông-tiâu ê chi̍t ê Pharaoh. I khó-lêng chiū sī Menes.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Pharaoh
Menes

**Menes** sī Kó͘-tāi Ai-ki̍p Tē-1 Ông-tiâu ê chi̍t ê Pharaoh. I khó-lêng chiū sī Narmer ia̍h Hor-Aha.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Pharaoh