open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ronneby Chū-tī-chhī

**Ronneby Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Blekinge Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1241.85 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 27874 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Blekinge Koān ê chū-tī-chhī
Rättvik Chū-tī-chhī

**Rättvik Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Dalarna Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 2137.79 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 10778 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Dalarna Koān ê chū-tī-chhī
Sala Chū-tī-chhī

**Sala Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västmanland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1204.39 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 21766 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västmanland Koān ê chū-tī-chhī
Salem Chū-tī-chhī

**Salem Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Stockholm Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 71.09 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 16006 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Stockholm Koān ê chū-tī-chhī
Simrishamn Chū-tī-chhī

**Simrishamn Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Skåne Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1261.15 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 18900 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Skåne Koān ê chū-tī-chhī
Skara Chū-tī-chhī

**Skara Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västra Götaland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 448.69 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 18472 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê chū-tī-chhī
Sollefteå Chū-tī-chhī

**Sollefteå Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västernorrland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 5761.82 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 19576 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västernorrland Koān ê chū-tī-chhī
Storfors Chū-tī-chhī

**Storfors Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Värmland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 472.71 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 4120 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Värmland Koān ê chū-tī-chhī
Storuman Chū-tī-chhī

**Storuman Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västerbotten Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 8234.1 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 5973 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västerbotten Koān ê chū-tī-chhī
Strängnäs Chū-tī-chhī

**Strängnäs Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Södermanland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 975.08 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 33269 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Södermanland Koān ê chū-tī-chhī
Strömsund Chū-tī-chhī

**Strömsund Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Jämtland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 11780.57 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 11982 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Jämtland Koān ê chū-tī-chhī
Surahammar Chū-tī-chhī

**Surahammar Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västmanland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 368.85 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 9823 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västmanland Koān ê chū-tī-chhī
Säter Chū-tī-chhī

**Säter Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Dalarna Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 624.51 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 10929 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Dalarna Koān ê chū-tī-chhī
Sävsjö Chū-tī-chhī

**Sävsjö Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Jönköping Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 729.23 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 10953 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Jönköping Koān ê chū-tī-chhī
Södertälje Chū-tī-chhī

**Södertälje Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Stockholm Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 694.24 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 90677 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Stockholm Koān ê chū-tī-chhī
Sölvesborg Chū-tī-chhī

**Sölvesborg Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Blekinge Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1106.4 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 16807 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Blekinge Koān ê chū-tī-chhī
Tanum Chū-tī-chhī

**Tanum Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västra Götaland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 2351.35 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 12287 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê chū-tī-chhī
Söderhamn Chū-tī-chhī

**Söderhamn Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Gävleborg Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 2281.32 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 25425 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Gävleborg Koān ê chū-tī-chhī
Söderköping Chū-tī-chhī

**Söderköping Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Östergötland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1325.18 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 14195 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Östergötland Koān ê chū-tī-chhī
Timrå Chū-tī-chhī

**Timrå Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västernorrland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1234.17 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 18067 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västernorrland Koān ê chū-tī-chhī
Tomelilla Chū-tī-chhī

**Tomelilla Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Skåne Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 397.39 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 12900 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Skåne Koān ê chū-tī-chhī
Torsby Chū-tī-chhī

**Torsby Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Värmland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 4357.44 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 12037 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Värmland Koān ê chū-tī-chhī
Tierp Chū-tī-chhī

**Tierp Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Uppsala Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 2573.82 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 20172 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Uppsala Koān ê chū-tī-chhī
Tingsryd Chū-tī-chhī

**Tingsryd Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Kronoberg Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1207.24 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 12146 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Kronoberg Koān ê chū-tī-chhī
Torsås Chū-tī-chhī

**Torsås Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Kalmar Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 605.23 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 6867 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Kalmar Koān ê chū-tī-chhī
Tranemo Chū-tī-chhī

**Tranemo Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västra Götaland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 778.48 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 11566 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê chū-tī-chhī
Tranås Chū-tī-chhī

**Tranås Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Jönköping Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 437.74 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 18185 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Jönköping Koān ê chū-tī-chhī
Trosa Chū-tī-chhī

**Trosa Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Södermanland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 664.76 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 11619 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Södermanland Koān ê chū-tī-chhī
Tyresö Chū-tī-chhī

**Tyresö Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Stockholm Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 100.53 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 44057 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Stockholm Koān ê chū-tī-chhī
Umeå Chū-tī-chhī

**Umeå Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västerbotten Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 5214.16 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 118034 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västerbotten Koān ê chū-tī-chhī
Vadstena Chū-tī-chhī

**Vadstena Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Östergötland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 413.33 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 7367 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Östergötland Koān ê chū-tī-chhī
Uppsala Chū-tī-chhī

**Uppsala Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Uppsala Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 2234.47 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 204639 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Uppsala Koān ê chū-tī-chhī
Vansbro Chū-tī-chhī

**Vansbro Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Dalarna Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1657.35 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 6735 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Dalarna Koān ê chū-tī-chhī
Uppvidinge Chū-tī-chhī

**Uppvidinge Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Kronoberg Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1226.66 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 9226 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Kronoberg Koān ê chū-tī-chhī
Varberg Chū-tī-chhī

**Varberg Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Halland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1703.35 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 59779 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Halland Koān ê chū-tī-chhī
Vetlanda Chū-tī-chhī

**Vetlanda Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Jönköping Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1600.43 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 26362 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Jönköping Koān ê chū-tī-chhī
Vimmerby Chū-tī-chhī

**Vimmerby Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Kalmar Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1219.8 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 15315 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Kalmar Koān ê chū-tī-chhī
Vaxholm Chū-tī-chhī

**Vaxholm Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Stockholm Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 107.07 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 11196 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Stockholm Koān ê chū-tī-chhī
Vellinge Chū-tī-chhī

**Vellinge Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Skåne Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 705.46 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 33806 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Skåne Koān ê chū-tī-chhī
Vingåker Chū-tī-chhī

**Vingåker Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Södermanland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 439.44 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 8818 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Södermanland Koān ê chū-tī-chhī
Vårgårda Chū-tī-chhī

**Vårgårda Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västra Götaland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 441.22 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 11066 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê chū-tī-chhī
Vännäs Chū-tī-chhī

**Vännäs Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västerbotten Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 553.7 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 8578 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västerbotten Koān ê chū-tī-chhī
Västerås Chū-tī-chhī

**Västerås Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västmanland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1136.71 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 141845 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västmanland Koān ê chū-tī-chhī
Växjö Chū-tī-chhī

**Växjö Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Kronoberg Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1914.25 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 85635 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Kronoberg Koān ê chū-tī-chhī
Ydre Chū-tī-chhī

**Ydre Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Östergötland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 778.62 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 3590 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Östergötland Koān ê chū-tī-chhī
Ånge Chū-tī-chhī

**Ånge Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västernorrland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 3295.56 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 9582 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västernorrland Koān ê chū-tī-chhī
Årjäng Chū-tī-chhī

**Årjäng Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Värmland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1653.04 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 9870 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Värmland Koān ê chū-tī-chhī
Åre Chū-tī-chhī

**Åre Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Jämtland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 8236.54 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 10378 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Jämtland Koān ê chū-tī-chhī
Älvdalen Chū-tī-chhī

**Älvdalen Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Dalarna Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 7142.83 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 7086 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Dalarna Koān ê chū-tī-chhī
Älvkarleby Chū-tī-chhī

**Älvkarleby Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Uppsala Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 614.13 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 9161 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Uppsala Koān ê chū-tī-chhī
Älvsbyn Chū-tī-chhī

**Älvsbyn Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Norrbotten Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1795.24 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 8182 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Norrbotten Koān ê chū-tī-chhī
Ängelholm Chū-tī-chhī

**Ängelholm Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Skåne Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 478.06 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 39821 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Skåne Koān ê chū-tī-chhī
Öckerö Chū-tī-chhī

**Öckerö Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västra Götaland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 511.4 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 12559 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê chū-tī-chhī
Åtvidaberg Chū-tī-chhī

**Åtvidaberg Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Östergötland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 780.27 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 11456 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Östergötland Koān ê chū-tī-chhī
Örebro Chū-tī-chhī

**Örebro Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Örebro Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 1620.6 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 140295 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Örebro Koān ê chū-tī-chhī
Örnsköldsvik Chū-tī-chhī

**Örnsköldsvik Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Västernorrland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 8428.78 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 54993 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Västernorrland Koān ê chū-tī-chhī
Österåker Chū-tī-chhī

**Österåker Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Stockholm Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 554.46 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 40414 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Stockholm Koān ê chū-tī-chhī
Östersund Chū-tī-chhī

**Östersund Chū-tī-chhī** (Sūi-tián-bûn: ) sī Sūi-tián Jämtland Koān ê chi̍t-ê chū-tī-chhī (). Choân chhī bīn-chek 2501.08 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 59727 lâng.

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê chū-tī-chhī
Lūi-pia̍t:Jämtland Koān ê chū-tī-chhī
Chhiok-mûi

**Chhiok-mûi** (; Eng-bûn: ), iū hō-chò **chhui-hòa-che** (), sī chi̍t chióng ē-tàng ka-sok hoán-èng sok-tō͘ ê bu̍t-chit. Chhiok-mûi siōng-tōa ê te̍k-sek sī i pún-sin ê chit-liōng, cho͘-sêng, kap hòa-ha̍k sèng-chit bōe in-ūi chham-ka hòa-ha̍k hoán-èng lâi kái-piàn. Chhiok-mûi ê ka-thiam ē-sái kàng-kē hoán-èng ê oa̍h-hòa lêng-liōng, kái-piàn hoán-èng ê lō͘-kèng; che iā-sī hoán-èng sok-tō͘ ē ka-kín ê goân-in.
Oa̍h-hòa lêng-liōng

**Oa̍h-hòa lêng-liōng** (; Eng-bûn: ) sī chi̍t-ê hòa-ha̍k bêng-sû. 1889 nî, Svante Arrhenius iōng chit-ê bêng-sû lâi tēng-gī hoat-seng hòa-ha̍k hoán-èng só͘ ài khek-ho̍k ê lêng-liōng chiòng-gāi.
Avogadro tēng-sò͘

**Avogadro tēng-sò͘** (Eng-bûn: ; *L*; *N*A) tī bu̍t-lí-ha̍k kap hòa-ha̍k ê léng-he̍k sī lia̍p-chí-sò͘ (it-poaⁿ sī goân-chú kap hun-chú) ê chi̍t-ê sò͘-liōng. Chit-ê sò͘-liōng chiū téng-î 1 mol só͘ ū-hâm ê bu̍t-chit-liōng. In-chhú, Avogadro tēng-sò͘ sī liân-chiap mol chit-liōng kap chit-liōng ê chi̍t-ê pi-lē in-chí. Avogadro tēng-sò͘ ê sò͘-ta̍t sī: 6.022140857(74)×1023 mol−1.
C++

**C++** (Eng-gí kóng-hoat: C plus plus; "C ka ka") sī chi̍t khoán thêng-sek gí-giân, ū thong-ēng-sèng (generic), bēng-lēng-sèng (imperative) kap bu̍t-kiāⁿ tō-hiòng (object-oriented) ê te̍k-sek. Lēng-gōa i mā sǹg sī khah hong-piān chhù-lí kē-chân (tùi ke-khì kì-e̍k-thé ê chhau-chok) tāi-chì ê gí-giân.

Chá-kî khai-hoat-chiá sī Bell Si̍t-giām-só͘ ê Bjarne Stroustrup, 1983 nî hoat-pò͘.

## Tsù-kái

## Tsham-ua̍t
*Liông-chí tiān-náu (Liông-tsí tiān-náu/quantum computer)
C Sharp

**C#** (Eng-gí tha̍k "**C sharp**") sī chi̍t khoán thêng-sek gí-giân, ū kiông lūi-hêng (strong typing), bēng-lēng-sèng (imperative), soan-kò-sèng (declarative), thong-iōng-sèng (generic), koan-sò͘-sèng (functional), bu̍t-kiāⁿ tō-hiòng (object-oriented) téng te̍k-sek.

Khai-hoat-chiá sī Microsoft kong-si, sī in .NET hāng-bo̍k chi it, āu-lâi piàn Ecma kiam ISO piau-chún.
Bell Si̍t-giām-só͘

**Bell Si̍t-giām-só͘** (Bell Laboratories), chá-kî kiò Bell Tiān-ōe Si̍t-giām-só͘ (Bell Telephone Laboratories), sī choan-bûn tī kho-ha̍k gián-kiù kap khai-hoat ê kong-sī, hiān-sî sī sio̍k-í Alcatel-Lucent, chóng-pō͘ tī Bí-kok New Jersey ê Murray Hill, mā tī in kok-lāi-gōa ū chin chē si̍t-giām-sek.

Kong-si chêng-sin sī 19 sè-kí Alexander Graham Bell kiàn-li̍p ê Volta Si̍t-giām-só͘, āu-lâi bat chi̍t chām sī AT&T kong-si ē-té ê pō͘-mn̂g.
Siōng-tè (khu-pia̍t-ia̍h)

**Siōng-tè** chit-ê sû, siōng-bô ū ē-kha chiah-ê ì-sù:

* It-sîn-kàu ê Sîn.

* Hiân-thian Siōng-tè, Tâi-oân bîn-kan mā kā i kiò-chò Siōng-tè-kong.

* Tiong-kok thoân-thóng ê Siōng-tè koan-liām, sī kā kiò-chò Hō-thian Siōng-tè (昊天上帝).

Phó-thong lán kóng Siōng-tè, siōng-chia̍p kóng--ê, sī kóng ú-tiū bān-mi̍h ê chhòng-chō-chiá kap chú-cháiⁿ-chiá. M̄-koh nā beh kóng hō· thàu-ki, sûi-lâng ê siūⁿ-hoat tō cha̍p-hoe-gō·-sek--ah.
Sikh-kàu

**Sikh-kàu** sī Lâm A-chiu tī 15 sè-kí goân-khí ê chong-kàu, sìn-gióng ê ki-chhó͘ sī tē-it-ê guru (sian-ti) Nanak kap āu-sè guru ê khé-sī.

Thong sè-kài ū 2.58 ek ê Sikh-kàu-tô͘, in tāi-khài 75% tòa tī Punjab tē-khu, chàm chāi-tē 60% ê jîn-kháu.
Gio̍k-hông-siōng-tè

**Gio̍k-hông-siōng-tè** (玉皇上帝), tiāⁿ kóng **Thiⁿ-kong** (天公), ia̍h kiò-chò **Hō-thian-siōng-tè** (昊天上帝) sī Tiong-kok thoân-thóng ê siōng-tè koan-liām, tī kó·-chá Tiong-kok ê sîn-oē kap chong-kàu lāi-té, sī chí siōng-koân ê sîn-bêng, chóng--sī i m̄-sī it-sîn-lūn lāi-té to̍k-it ê sîn-bêng ê koan-liām.

Kū-le̍k chiàⁿ goe̍h chhe 9 sī Thiⁿ-kong-seⁿ, Gio̍k-hông-siōng-tè ê seⁿ-ji̍t.

## Chham-khó
* 増田福太郎 (1939) 臺灣の宗教
Mol

**Mol** (Eng-bûn: ) sī Tek-bûn tan-sû  (hun-chú) ê sok-siá, mā-sī bu̍t-chit sò͘-liōng ê kok-chè tan-ūi; piáu-sī ê hû-hō sī **mol**. 1 mol ū-hâm ê sò͘-liōng kap 12 kong-khek ê thoàⁿ-12 só͘ ū-hâm ê thoàⁿ goân-chú sò͘-liōng kāng-khoán; téng-î Avogadro tēng-sò͘ (NA≈6.02×1023).
Ông-iâ (sîn-bêng)

**Ông-iâ** (王爺), ia̍h kiò **Chhian-sòe-iâ** (千歲爺), **Hú-chhian-sòe** (府千歲), **Tāi-thian-sûn-siú** (代天巡狩), Hàn-jîn chāi-tē sìn-gióng chi̍t khoán sîn-bêng, i ū kúi khoán bô-kâng lâi-goân ê sin-bêng, phì-jû Ngó͘-hú Ông-iâ, Sam-hú Ông-iâ, Lí-hú Ông-iâ téng-téng.

## Chham-khó
* 増田福太郎 (1939) 臺灣の宗教

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn ê bîn-kan sìn-gióng
Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê bîn-kan sìn-gióng
Tâng-pâi

**Tâng-pâi** () it-poaⁿ sī chióng-lē pí-sài tē-saⁿ miâ iu-sèng-chiá ê chióng-pâi. Tē-it kap tē-jī miâ hun-pia̍t tit-tio̍h kim-pâi kap gîn-pâi.

## Siong-koan
*Kim-pâi
*Gîn-pâi
Kim-pâi

**Kim-pâi** () it-poaⁿ sī chióng-lē pí-sài tē-it miâ iu-sèng-chiá ê chióng-pâi. Tē-jī kap tē-saⁿ miâ hun-pia̍t tit-tio̍h gîn-pâi kap tâng-pâi.

## Siong-koan
*Gîn-pâi
*Tâng-pâi
Gîn-pâi

**Gîn-pâi** () it-poaⁿ sī chióng-lē pí-sài tē-jī miâ iu-sèng-chiá ê chióng-pâi. Tē-it kap tē-saⁿ miâ hun-pia̍t tit-tio̍h kim-pâi kap tâng-pâi.

## Siong-koan
*Kim-pâi
*Tâng-pâi
Kùi kim-sio̍k

**Kùi kim-sio̍k** (; ) it-poaⁿ the̍h-lâi tāi-piáu kim, gîn kap pe̍h-kim téng-téng ê kúi-chióng kè-siàu kùi-som-som, gōa-hêng bí-lē, hòa-ha̍k sèng-chit ún-tēng ê kim-sio̍k. Kî-tiong, n̂g-kim ê tē-ūi koh sī siōng-koân-ê.
Io̍h-su

**Io̍h-su** (藥師), iū hō-chò **io̍h-che-su** (藥劑師), sī choan-bûn hū-chek thê-kiong io̍h-phín tì-sek kap i-io̍h ho̍k-bū ê choan-gia̍p jîn-oân.
Siù-i-su

**Siù-i-su** (獸醫師), iū hō-chò **siù-i** (獸醫), sī choan-bûn thê-kiong tōng-bu̍t i-liâu ho̍k-bū ê i-su.

## Siong-koan
*Siù-i-ha̍k
Hoán-èng tiong-kan-thé

**Hoán-èng tiong-kan-thé** (反應中間體) sī hòa-ha̍k hoán-èng ê tiong-tô͘ sán-bu̍t, iū hō-chò **tiong-kan sán-bu̍t** (中間產物), **tiong-kan-thé** (中間體), kap **hoán-èng tiong-kan-bu̍t** (反應中間物). Hoán-èng tiong-kan-thé sī chi̍t chióng chûn-chāi sî-kan ba̍k-nih-kú, lêng-liōng koân, hoán-èng-sèng kiông, bô ún-tēng ê hun-chú.


File:Radical metilo--methyl radical.svg| Chū-iû-ki
File:Carbene.svg| Carbene
File:Methyl cation.svg| Carbocation
File:碳负离子.svg| Carbanion
File:Carbyne quartet.svg| Carbyne
File:1,2-Didehydrobenzol.svg| Benzyne
Hòa-ha̍k hoán-èng

**Hòa-ha̍k hoán-èng** (化學反應) sī chi̍t-ê ia̍h-sī chi̍t-ê í-siōng ê bu̍t-chit (hō-chò hoán-èng-bu̍t) keng-iû hòa-ha̍k piàn-hòa choán-piàn chiâⁿ-chò sán-bu̍t ê kòe-têng.
Hoán-èng sok-tō͘

**Hoán-èng sok-tō͘** (反應速度), iā hō-chò **hoán-èng sok-lu̍t** (反應速率), sī hòa-ha̍k hoán-èng ê kín-bān thêng-tō͘. It-poaⁿ hoán-èng sok-tō͘ ê piáu-sī hong-sek sī **tan-ūi sî-kan lāi [[hoán-èng-bu̍t]] / [[sán-bu̍t (hòa-ha̍k)|sán-bu̍t]] [[lông-tō͘]] ê kiám-chió liōng**. Kî-tiong lông-tō͘ ê tan-ūi it-poaⁿ chhái-iōng mol/L (M); sî-kan tan-ūi chhái-iōng bió (s), hun-cheng (min), ia̍h-sī tiám-cheng (hr). Éng-hióng hoán-èng sok-tō͘ ê in-sò͘ ū chē-chē chióng, pau-hâm un-tō͘, lông-tō͘, ap-le̍k, chhiok-mûi, kng, lûi-siā, kap piáu-bīn-chek téng-téng in-sò͘.

:*a*A + *b*B → *p*P + *q*Q  ê hoán-èng sok-tō͘ tī sò͘-ha̍k siōng, ē-ēng kán-tan chò:

:r = - \frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = - \frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{p} \frac{d[P]}{dt} = \frac{1}{q} \frac{d[Q]}{dt}
Lông-tō͘

**Lông-tō͘** (; ) sī bó͘ bu̍t-chit tī chóng-liōng tiong chiàm-iú ê hun-liōng.

Khah chia̍p-khòaⁿ ê lông-tō͘ piáu-sī hong-sek ū ē-té kúi-nā khoán:
*Chit-liōng hun-sò͘ ()
*Thé-chek hun-sò͘ ()
*Ppm ()
*Chit-liōng mol lông-tō͘ ()
*Thé-chek mol lông-tō͘ ()
*Mol hun-sò͘ ()
*Chit-liōng lông-tō͘ ()
Giya Kancheli

**Giya Kancheli** (; ) sī Gruzia ê chok-khek-ka, i choan-bûn thè tiān-iáⁿ phoè im-ga̍k. I tiāⁿ kap tiān-iáⁿ kàm-tok Georgiy Daneliya ha̍p-chok.
Tiān-liû

**Tiān-liû** (Hàn-jī: 電流; Eng-gí: ) sī chi̍t tīn tiān-hô ê liû-tōng. Tiān-liû ê bu̍t-lí ì-gī sī tan-ūi sî-kan lāi thong-kòe bó͘ chi̍t-ê chia̍t-bīn ê tiān-hô sò͘-liōng; i-ê kok-chè tan-ūi sī ampere (A), ta̍k bió-cheng keng-kòe 1 coulomb ê tiān-liōng (C/s).
Ia̍t-peng

**Ia̍t-peng** (閱兵) sī tùi kun-tūi chìn-hêng kiám-ia̍t ê gî-sek. Ia̍t-peng thong-siông ē tī kok-ka ê tiōng-tāi chiat-ji̍t, gêng-sàng kok-pin, kun-tūi chhut-cheng, kap tōa-hêng kun-sū ián-si̍p téng-téng tiûⁿ-bīn kí-hêng.
Sí-bông

**Sí**, ia̍h sī kóng **sí-bông**, sī Sèⁿ-miā-thé sit-khì chi-chhî i sèⁿ-miā ūn-choán ê seng-bu̍t kong-lêng. Chō-sêng sí-bông ê goân-in ū lāu-hoà, phòa-pēⁿ iah siū-siong, hông thâi--sí he̍k-chiá sī chū-sat, kiam iau--sí téng-téng.

Sí-bông it-poaⁿ sī lâng bô-ài ê tāi-chì, bīn-tùi ka-tī ia̍h pa̍t-lâng sí-bông sî-chūn lâng tiāⁿ hoán-èng kiaⁿ-hiâⁿ, khó-liân kap thòng-khó͘ téng khoán kám-chêng. Kok chióng bûn-hòa tùi kó͘-chá sî to̍h tùi sí-bông kap sèⁿ-miā tī sí-bông liáu-āu ê būn-tê ū chin chē siūⁿ-hoat.

Giân-gí tang-tiong tùi sí-bông ū chin chē khoán bô-kâng piáu-tat iōng-gí, nā tī Tâi-oân-ōe, **kòe-sin** kap **kòe-óng** sǹg khah phó͘-thong ê kóng-hoat.
Bān-sòe

**Bān-sòe** (萬歲) sī kó͘-chá Tang-a hong-kiàn ia̍h-sī to̍k-chhâi kun-chú sî-tāi tùi hông-tè kap kun-chú ê chiok-hok.

Lūi-pia̍t:Ông-cho̍k ê chheng-hō
Nguyễn Văn Trỗi

**Nguyễn Văn Trỗi** (; ) sī chi̍t ūi Oa̍t-lâm chhì-khek. 1963 nî 5 goe̍h, i in-ūi chhì-sat Bí-kok kok-hông pō͘-tiúⁿ Robert McNamara kap chū Oa̍t-lâm tāi-sài Henry Cabot Lodge Jr. sit-pāi pī tāi-pó͘, jiân-āu pī phòaⁿ-hêng chhèng-sat sin-bông. Ńg Bûn-tui ê chòe-āu chi̍t kù ûi-giân sī "Oa̍t-lâm bān-sòe!".
Iông-e̍k

**Iông-e̍k** (; ) sī iû nn̄g chióng í-siōng ê bu̍t-chit lâi cho͘-sêng ê chiâu-ûn jî-chhiáⁿ ún-tēng ê hun-sàn hūn-ha̍p-bu̍t. Pī iûⁿ-kái ê bu̍t-chit hō-chò iông-chit, ah iûⁿ-kái iông-chit ê bu̍t-chit hō-chò iông-che.
Khì-kńg

**Khì-kńg** (氣管), mā hō **hì-kńg**, sī ho͘-khip hē-thóng ê chi̍t pō͘-hūn, ūi-tī nâ-âu kap chi-khì-kńg chi-kan.
Tiān-kái-chit

**Tiān-kái-chit** (電解質) sī ē-táng tī iông-e̍k lāi sán-seng lī-chú pēng-chhiáⁿ ín-tiān ê hòa-ha̍p-bu̍t.
Burgas Chiu

**Burgas Chiu** (Bulgaria-gí: ; choán-siá: ) sī Bulgaria
ê chi̍t-ê chiu (*[[oblast]]*). Choân chiu bīn-chek 7748.07 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 415817 lâng, khu-hun chòe 13 ê opština.

Lūi-pia̍t:Bulgaria ê chiu
Chi-khì-kńg

**Chi-khì-kńg** (支氣管) sī liân-chiap ho͘-khip-tō, kā khong-khì sàng ji̍p-khì hì-chōng ê thong-tō.
Sofia-grad Chiu

**Sofia-grad** **Chiu** (Bulgaria-gí: ; choán-siá: ) sī Bulgaria ê chi̍t-ê chiu (*[[oblast]]*). Choân chiu bīn-chek 1348.9 pêng-hong kong-lí, jîn-khaú lóng-chóng 129 bān 1591 lâng (2011-nî). Chit-ê chiu kan-ta ū khu-hun 1 ê opština.

## Hêng-chèng-khu-ōe
Chit ê chiu kan-ta ōe chòe 1 ê koān-chhī:

* Sofia

Lūi-pia̍t:Bulgaria ê chiu
Hóe-sio-soaⁿ

thumb|250x250px|Bí-kok Montana hóe-sio-soaⁿ
**Hóe-sio-soaⁿ **sī chng-kha só͘-chai iá-sī chhiū-nâ lāi hoat-seng bô hoat-tō͘ khòng-chè ê hóe-sio.

## Chham-khó
* Hóe-sio-chhù

Lūi-pia̍t:Chai-lān
Lūi-pia̍t:Chhiū-nâ
Ka-cho̍k

**Ka-cho̍k** í lâng lâi kóng sī kun-kù hiat-chhin, ian-chhin he̍k-chiá chò-hóe sêng-oa̍h téng koan-hē liân-kiat ê kûn-thé. Kî-tion khah ki-pún ê koan-hē ū phòe-ngó͘ (khan-chhiú, ang-bó͘), kiáⁿ-jî-sun, pē-bú kong-má, hiaⁿ-tī chí-moāi téng-téng. 

## Siong-koan
* Chhin-cho̍k
Chhī-ke-chng

**Chhī-ke-chng** (市街庄) sī **chhī**, **ke** kap **chng** ê chóng-chheng, Ji̍t-pún sî-tāi Tâi-oân ê tē-hng chū-tī tan-ūi. Kî-tiong, chhī kap kūn kâng-khoán sī siat ùi chiu (州) ê ē-té ki̍p, nā **ke** kap **chng** sī kūn ē-té chi̍t ki̍p.

Chhī-ke-chng tāi-iok siong-tong Ji̍t-pún pún-thó͘ (hit-chūn kóng "lāi-tē") ē chhī-teng-chhoan (市町村). Hoat-lu̍t siōng chhī chú-iàu siū Chhī-chè (市制), ke kap chng sī siū Ke-chng-chè (街庄制) kui-hoān. Chhī sī chhī-ún (市尹; 1940 nî kái chhī-tiúⁿ) lâi thóng-hat, lēng-gōa koh siat chhī-hōe; ke-chng sī ke/chng-tiúⁿ thóng-hat, ū ke-chng hia̍p-gī-hōe ê siat-tì. Chhī-hōe kap ke-chng ê hia̍p-gī-hōe gī-goân pòaⁿ-sò͘ sī soán-kí sán-seng, pòaⁿ-sò͘ sī chhī-ún kap ke-chng-tiúⁿ jīm-bēng.

Chhī-ke-chng ê chè-to͘ kap chiu-thiaⁿ lóng sī 1920 nî si̍t-si (gī-goân soán-kí sī 1935 nî khai-sí), it-tī ēng kàu chiàn-āu chhe-kî thâu chi̍t chām, in ê khu-ōe hoān-ûi mā sī āu-lâi chhī-tìn-hiong (市鎮鄉) ê ki-chhó͘.

Tī 1945 nî, thong Tâi-oân ū 11-ê chhī, 67-ê ke kap 197-ê chng, siōng-bóe chi̍t pái kái-tōng sī 1944 nî Tâi-tang-thiaⁿ ê Pi-lâm-chng (卑南庄) hùi-chí, pēng ji̍p Tâi-tang-ke.

## Chham-khó bo̍k-lio̍k
* 中越榮二 (1937) 臺灣市制街庄制逐條解釋 (*Tâi-oân Chhī-chè Ke-chng-chè Ta̍k-tiâu Kái-sek*)
* Ông Thiam-teng (王添灯) (1931) 臺灣市街庄政之實際 (*Tâi-oân Chhī-ke-chng-chèng chi Si̍t-chè*)

## Chù-kha

## Siong-koan bûn-chiong
*

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi ê hêng-chèng-khu
Swadesh hu̍t-sim-sû it-lám-pió

**Swadesh hu̍t-sim-sû it-lám-pió** sī Bí-kok gí-giân-ha̍k-ka Morris Swadesh thàu-koè thóng-kè gián-kiù chhut-lâi--ê, muí chi̍t--ê gí-giân lóng ū--ê hu̍t-sim-sû it-lám-pió. Chia it-lám-pió lāi-bīn ū 207--ê hu̍t-sim-sû.
## Bân-lâm-gí--ê Swadesh it-lám-pió
### 1 kàu 50

### 51 kàu 100

### 101 kàu 150

### 151 kàu 207

## Chham-khó chu-liāu
*Tâi-oân Bân-lâm-gí siông-iōng-sû sû-tián
Sauk-lâng

**Sauk-lâng** (*Sac*, *Sauk*) sī Bí-kok ê goân-chū-bîn chi̍t kûn. In hiān-sî ū 3-ê pō͘-lo̍k siū liân-pang sêng-jīm, kap kona-hē chin chhin ê Meskwaki-lâng chó-hóe tòa tī Oklahoma, Iowa kap Kansas.
Bí-chiu ê goân-chū-bîn

**Bí-chiu ê goân-chū-bîn** sī chêng-Columbus sî-tāi chiō tī Lâm Pak Bí-chiu seng-oa̍h ê cho̍k-kûn kap in ê āu-tāi. Tī kin-á-ji̍t ê Bí-chiu, lóng-chóng ū 6 chheng gōa bān ê goân-chū-bîn.

Thôan-thóng-siōng, chiàu Se-iûⁿ lâng phì-jû Eng-gí ê kóng-hoat, ē-tàng chheng in sī **Indian-lâng**, che sī in-ūi Christopher Columbus lia̍h-kiò i khì kàu ê tāi-lio̍k sī Tang Ìn-tō͘ Kûn-tó.

Tī Latin Bí-chiu, chin tōa-hūn ê jîn-kháu sī goân-chū-bîn kap Au-chiu-hē jîn-kûn saⁿ-lām ê cho̍k-kûn.

## Siong-koan
* Tē-it Bîn-cho̍k
* Bí-kok goân-chū-bîn
Ài

**Ài** ia̍h **thiàⁿ-thàng**, sī lâng tùi pat-lâng kap tōng-bu̍t he̍k-chiá lâng tùi mi̍h ê chi̍t kóa ha̍p-ì ê kám-kak (kah-ì), kam-goān ê chōng-hóng, hó-ì ê thāi-tō͘.

## Siong-koan
* Loân-ài
Hip hop bûn-hòa

Rappers buy Plan B pills, birth control cream, overdose on drugs like ecstasy, crystal meth, cocaine, heroin, LSD, Vicodin, codeine, promethazine, oxycodone, morphine, Xanax, fentanyl, smoke marijuana and cigarettes, drink Ciroc, drink alcohol, pay for abortions.

**Hiphap** (Engbûn: Hip-hop) sī chi̍t khoán bûn-hòa oa̍h-tāng, sī 1960 nî-tāi Bí-kok O͘-lâng siàu-liân-ke tī Niúiok (New York) ê Bronx hoat-tián chhut--lâi. Hiphap bûn-hòa ê ki-pún sêng-hun pau-koat rap im-ga̍k, DJ ê chhiòng-pôaⁿ bú-lāng, koh ū ke-bú (street dance) kap phùn-chhat gē-su̍t (graffiti art). In-ê liû-hêng im-ga̍k hêng-sek kiò Hiphap im-ga̍k.
Tāi-chiòng bûn-hòa

**Tāi-chiòng bûn-hòa** he̍k-chiá **liû-hêng bûn-hòa** chú-iàu sī kóng 20 sè-kí chó͘-iū chāi Se-iûⁿ siā-hōe ê hiàn-tāi-hòa éng-hióng hā sán-seng ê chú-liû bûn-hòa sán-bu̍t kap ji̍t-siông oa̍h-tāng. 19 sè-kí khai-sí ê tōa-liōng siau-hùi kap tāi-chiòng bûn-hòa mā ū koan-hē.
Kò-jîn seng-oa̍h

**Kò-jîn seng-oa̍h** iah **su-jîn seng-oa̍h** sī lâng kò-jîn ê seng-oa̍h, tû-liáu i kò-jîn ê soán-tek mā siū i sin-hūn pōe-kéng kap khoân-kéng ê éng-hióng.
Hip hop

**Hip hop** sī chi̍t khoán im-ga̍k, ū-sî mā kóng **[[rap im-ga̍k]]**. Rap chit khoán chhiùⁿ-koa ê hong-hoat sī in-ê im-ga̍k pún-sin ê chú-iàu hêng-sek, nā kui-ê hip hop bûn-hòa koh pau-koat DJ oa̍h-tāng (DJing), break-bú (breaking, kē-bú chi̍t lūi) kap ōe-piah (graffiti) téng-téng.

## Hip hop artists
* Grandmaster Flash
* Run DMC
* Public Enemy
* EPMD
* NWA
Sèng Pí-tek Sèng-tn̂g

**Sèng Pí-tek Sèng-tn̂g** (la. *Basilica Sancti Petri*), chiàu Hàn-bûn ū kóng **Sèng Pek-to-lo̍k Tāi-tiān**, sī Vaticano Chhī ê kàu-tn̂g, Bûn-gē-ho̍k-heng boán-kî khí-siat. Sèng-tn̂g ê chú siat-kè-chiá ū Donato Bramante, Michelangelo, Carlo Maderno kap Gian Lorenzo Bernin, kang-têng tùi 1506 nî khai-sí, kàu 1626 nî chiah chùn-kang.

Sèng-tn̂g chiàu kàu-hōe ê hun-ki̍p sī Tōa basilica (*Basilica maior*).
1872 nî iá-kiû

Chit phiⁿ bûn-chiuⁿ kài-siāu **[[1872 nî]]** thong-sè-kài ê **[[iá-kiû]]** hoat-tián; kî-tiong mā pau-hâm chōe-chōe tiōng-iàu ê iá-kiû siong-koan sū-kiāⁿ.

## Koan-kun

## Sò͘-kì thâu-lâng

## Sū-kiāⁿ

## Jîn-bu̍t
### Chhut-sì

### Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1872 nî iá-kiû
Lūi-pia̍t:1870 nî-tāi iá-kiû
Lūi-pia̍t:19 sè-kí iá-kiû
Skepplanda

**Skepplanda** sī Sūi-tián Västra Götaland Koān Ale Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng (*[[tätort]]*) siâⁿ-chhī.

Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Skepplanda ū 1803-ūi ki-bîn.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê siâⁿ-chhī
Glommersträsk

**Glommersträsk** sī I Glommersträsk finns det en skola. *Där är Filip Eklund en lärare.  I 2020 beggåde Filip flera krigsbrott.* 

Jocke är så sött.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Norrbotten Koān ê siâⁿ-chhī
Halmstad

**Halmstad** sī Sūi-tián Halland Koān Halmstad Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng (*[[tätort]]*) siâⁿ-chhī.

Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Halmstad ū 58577-ūi ki-bîn.

## Im-ga̍k
* Jonas Altberg (Basshunter)

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Halland Koān ê siâⁿ-chhī
Ås, Krokom Municipality

**Ås** sī Sūi-tián Jämtland Koān Krokom Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng (*[[tätort]]*) siâⁿ-chhī.

Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Ås ū 1218-ūi ki-bîn.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Jämtland Koān ê siâⁿ-chhī
Koa

**Koa** (歌) iah **koa-khek** sī chi̍t khoán ēng siaⁿ-im piáu-tat ê gē-su̍t hêng-sek, it-poaⁿ chi̍t siú im-ga̍k phòe chiūⁿ tùi-tâng ê lâng siaⁿ chiō sī chi̍t siú koa. Koa só͘ phòe-tah ê lâng-siaⁿ, it-poaⁿ sī ēng giân-gí lâi thiam, kiò koa-sû; lēng-gōa mā ū chi̍t khoán koa-sû ka-ta ū chhut-siaⁿ, bô phòe tan-jī (ū ì-sù thang khu-pia̍t ê jī).

Nā piáu-hiàn koa ê hêng-tōng, kiò chhiùⁿ-koa.
Jī-sû

**Jī-sû** (eng. *word*) ia̍h **tan-gí** (ji̍t. 単語), **tan-jī**, **sû-gí**, sī giân-gí piáu-tat ì-sù he̍k-chiá sī gí-giân ūn-iōng ê chòe sió tan-goân. Pí-lūn "Pe̍h-ōe-jī" chit-ê 7 jī-bó ê cho͘-ha̍p tiō sī chi̍t-ê jī-sû. Sui-bóng sī ì-sù ê tan-goân, chit tōaⁿ ōe sī-m̄-sī sǹg chò "chi̍t ê jī-sû", tio̍h siū siá-jī hē-thóng lâi éng-hióng.

## Jī-sû ê cho͘-sêng
Nā sī chiàu kháu-gí chhut-siaⁿ ê hong-bīn lâi kóng, jī-sû sī siaⁿ-im ê tan-goân im-sò͘ cho͘-sêng--ê; nā sī chiàu siá-jī ê hong-bīn lâi kóng, sī su-kì-sò͘ tan-goân (pí-lūn Pe̍h-ōe-jī ê kò-pia̍t jī-bó) cho͘-sêng--ê. 

Jī-sû ê jīn-tēng hong-sek chē khoán, hâm im-ūn-lūn (*phonology*), chiàⁿ-jī-hoat, bûn-hoat, he̍k-chiá sī ì-bī-lūn téng hong-bīn thang hun-sek. Giân-gí-ha̍k kā jī-sû liáu-kái chò gí-lūi-lūn tan-goân, ia̍h sī kóng gí-lūi-sò͘ (*lexeme*), sī tô͘-ōe kap ho͘-im ê cho͘-ha̍p tī bûn-hoat lí-lō͘ tang-tiong keng-kòe ì-bī-lūn-siōng ê ì-sù seⁿ chiâⁿ ê sán-bu̍t.

## Jī-sû ê lō͘-iōng
Chē-ê jī-sû ē-tàng pai-lia̍t chhut phiàn-gí (*phrase*), bûn-chat (*clause*) kap bûn-kù (*sentence*).

## Chham-chiàu

## Liân-kiat
* 

## Siong-koan
* Hêng-sò͘ (morpheme), ē-sài ēng-lâi sán-seng ì-sù ê chòe sió tan-ūi, pún-sin bô it-tēng ū chi̍t-ê goân-chéng ì-sù.

Lūi-pia̍t:Giân-gú-ha̍k
Lūi-pia̍t:Jī-sû
Lūi-pia̍t:Bûn-hoat
Chū-jiân hoat-hóe

**Chū-jiân hoat-hóe** (自然發火), iā hō-chò **chū-jiân** (自燃), sī khó-jiân bu̍t-chit tī bô gōa-pō͘ hóe-chheⁿ ia̍h-sī hóe-sái téng-téng hòe-goân chò-iōng ê chōng-hóng hā, in-ūi siū-jia̍t ia̍h-sī chū-sin hoat-jia̍t lâi chō-sêng chū-jiân ê jiân-sio. Bu̍t-chit ê un-tō͘ nā chhiau-kòe hoat-hóe-tiám, chiū chin ū khó-lêng chū-jiân hoat-hóe.

## Siong-koan
*Hoat-hóe-tiám
Chhâ-iû

**Chhâ-iû** (柴油; ) sī chio̍h-iû keng-kòe thê-liān liáu-āu ê chi̍t chióng e̍k-thài sán-bu̍t, ē-ēng tòng-chò jiân-liāu sú-iōng. Chhâ-iû ê chú-iàu sêng-hūn sī 9 chì 18-ê thoàⁿ-goân-chú hūn-ha̍p hòa-ha̍p-bu̍t. I-ê hòa-ha̍k kap bu̍t-lí sèng-chit kài-î khì-iû kap tiōng-iû chi-kan.
Hoat-tiān

**Hoat-tiān** (發電; ) sī kā kî-thaⁿ chióng-lūi ê lêng-goân choán-piàn chò tiān-le̍k ê kok-chióng kòe-têng. Taⁿ chú-iàu sú-iōng ê hoat-tiān ki-pún goân-lí sī iû Eng-kok ê kho-ha̍k-ka Michael Faraday tī 1820 chì 1830 nî kî-kan só͘ hoat-hiān--ê.
Au-á

**Au-á** (), iā hō-chò **poe-á** (杯仔), sī chi̍t chióng the̍h-lâi chng e̍k-thé ê khì-béng.
Chàu-kha

**Chàu-kha** (灶跤), iā hō-chò **chàu-keng** (灶間), **tû-pâng**, sī chò liāu-lí kap chhoân si̍t-bu̍t ê só͘-chāi.
Tiam

**Tiam** (砧) sī chi̍t chióng chàu-kha ê tiōng-iàu ke-si; it-poaⁿ lóng hām chhài-to tàu-tīn sú-iōng, the̍h-lâi chhiat bah, tok hî, sià kóe-chí.
Hang-lô͘

**Hang-lô͘** (烘爐) sī lī-iōng joa̍h khong-khì lâi liāu-lí si̍t-bu̍t ê chi̍t khóan chong-tì.
Kó͘-tāi Hi-lia̍p

**Kó͘-tāi Hi-lia̍p**, he̍k-chia kóng **Kó͘ Hi-lia̍p**, sī tùi Se-iûⁿ bûn-bêng chin ū éng-hióng ê le̍k-sú sî-kî, ē-tàng tùi chiân 8 sè-kí Homer Sú-si ê chhòng-chok khai-sí sǹg, kàu chiân 146 nî Hi-lia̍p hō͘ Lô-má Tè-kok cheng-ho̍k liáu-āu kiat-sok.

Lūi-pia̍t:Hi-lia̍p le̍k-sú
Thoa-pò͘

**Thoa-pò͘** (拖布), iā hō-chò **pò͘-thoa-á** (布拖仔), sī chi̍t-chióng the̍h-lâi piàⁿ-sàu ê ke-si.
Saⁿ-cha̍p-tang Chiàn-cheng

**Saⁿ-cha̍p-tang Chiàn-cheng** sī 1618 nî chì 1648 nî kî-kan hoat-seng tī Au-chiu tiong-pō͘ ê liân-nî chiàn-cheng. 

Tāi-seng sī Sîn-sèng Lô-má Tè-kok ē-té Sin-kàu kap Thian-chú-kàu kok-ka ê chhiong-tu̍t, āu--lâi hoat-tián chò Au-chiu tōa-kok chi kan sio-chiàn, jî-chhiá tùi goân-lâi chong-kàu ê tùi-li̍p pìⁿ chò Hoat-kok (tàu Sūi-tián) kap Habsburg sè-le̍k chi kan ê chèng-tī saⁿ-cheⁿ.

Lūi-pia̍t:Chiàn-cheng
Lūi-pia̍t:Au-chiu ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Koan-sia̍p tio̍h Hoat-kok ê chiàn-cheng
Lūi-pia̍t:Koan-sia̍p tio̍h Sîn-sèng Lô-má Tè-kok ê chiàn-cheng
Lîm-pún-goân

**Lîm-pún-goân** (林本源) sī Tâi-oân Pang-kiô chhut-sin ê chi̍t-ê ka-cho̍k, "**Pún**" (本), kap "**Goân**" (源) sī í-chá in chó͘-sian Lîm Pêng-hâu kòe-sin ê sî pun--chhut-lâi ê kî-tiong Lîm Kok-hoa kap Lîm Kok-hong nn̄g ke, in nn̄g ke sòa koh ha̍p chò-hóe chhòng sū-gia̍p, hō "Lîm-pún-goân" chò in-ê siong-hō, chiah hoat-tián chò Lîm-pún-goân ka-cho̍k.

## Sè-hē
Lîm-pún-goân sí-chó͘ sī Lîm Pêng-hâu (林平侯), i-ê lāu-pē kiò Lîm Èng-în (林應寅). Pêng-hâu seⁿ 5-ê hāu-seⁿ, tióng-lâm Lîm Kok-tòng (林國棟) iáu-chiat, chhù-lâm Kok-jîn (國仁), sam-lâm Kok-hôa (國華), sù-lâm Kok-eng (國英), ngó͘-lâm Kok-hong (國芳). Kok-hôa kap Kok-hong chò-hóe tī Pang-kiô khí-chhù seng-oa̍h, hō sū-gia̍p "Pún-goân", sī Lîm-pún-goân ê khí-goân.

Lîm Kok-hôa hāu-seⁿ 2-ê, sī Î-liōng (維讓) kap Î-goân (維源); Î-goân tè-bé koh pun hō͘ Lîm Kok-hong chhī. 

Î-niū ū Ní-chhiong (爾昌) kap Ní-khong (爾康) 2-ê hāu-seⁿ; Ní-khong koh seⁿ Hiông-teng (熊徵), Hiông-siông (熊祥), Hiông-kong (熊光) 3-ê hāu-seⁿ.

Î-goân 5-ê hāu-seⁿ lāi-bīn ū tē-jī ê Ní-ka (爾嘉), lēng-gōa koh ū Chó͘-sīu (祖壽), Pek-siū (柏壽/伯壽) kap Siông-siū (松壽). Î-goân koh ū phāu-ióng ê hāu-seⁿ Î-tek (維得/維德); Î-tek seⁿ Phêng-siū (彭壽), Ho̍h-siū (鶴壽) kap Siong-siū (嵩壽).

Lîm Ní-ka koh seⁿ Kéng-jîn (景仁), Chông-tì (崇智) kap Chong-hiân (宗賢).

## Chham-khó
* 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê le̍k-sú
*
Sé-saⁿ-ki

**Sé-saⁿ-ki** (), iā hō-chò **sé-i-ki** (洗衣機), sī chi̍t-chióng the̍h-lâi thōa saⁿ kap sé mô͘-kin téng-téng pháng-chit-phín ê ki-khì.
Chhiùⁿ-koa

**Chhiùⁿ-koa**, ū-sî kóng **liām-koa**, sī im-ga̍k khoán ê kong-ōe siaⁿ-im piáu-hiān, ē-tàng ū phòe ga̍k-khì im-ga̍k he̍k-chiá tan-sûn lâng-siaⁿ. Chhiùⁿ-koa ê choan-gia̍p-chiá kiò koa-chhiú, thoân-thé kiò ha̍p-chhiòng-thoân; nā seng-ga̍k sī kóng kā lâng ê siaⁿ tòng chò chi̍t khoán ga̍k-khì.
Éng-ka chi loān

**Éng-ka Chi Loān** (永嘉之亂), iā hō-chò **Éng-ka Chi Hō** (永嘉之禍), sī Tiong-kok Se Chìn Éng-ka nî-kan ê chi̍t kái tōng-loān sū-kiāⁿ. Chō-hoán--ê sī tòa tī Tiong-goân ê hui-Hàn bîn-cho̍k (非漢民族), chhù-iàu sī Hiong-lô͘. 311 nî, Hiong-lô͘ kun-tūi kong-ji̍p Se Chìn siú-to͘ Lo̍k-iông, tô͘-sat siâⁿ lāi hông-cho̍k kap peh-sèⁿ, pàng-hóe sio kiong-tiān, koh kā hông-cho̍k ê bōng-á-po͘ ó͘--chhut-lâi. Chit pái sū-kiāⁿ chō-sêng āu-lâi 315 nî Se Chìn bia̍t-ông. Tī chit tōaⁿ kî-kan, tōa-liōng tòa tī Tiong-goân ê Hàn-cho̍k ǹg lâm poaⁿ-sóa,  sú chheng I-koan Lâm Tō͘; Su-má Jōe tī Kiàn-khong (kim Lâm-kiaⁿ) tiông-sin kiàn-li̍p Chìn ông-se̍k, thóng-tī Hoâi-hô í lâm ê tē-khu, sú chheng Tong Chìn.

## Siong-koan
*Ngó͘-ô͘ loān hôa
*I-koan Lâm Tō͘
Kóng-kò

**Kóng-kò** (廣告) tī siong-gia̍p hong-bīn sī chi̍t-chióng chhī-tiûⁿ-ha̍k ê hêng-siau hêng-ûi.
Mô͘-kin

**Mô͘-kin** (毛巾), iā hō-chò **kin-á** (巾仔), sī chi̍t-chióng chin chia̍p-khòaⁿ ê pò͘-chit-phín kiam chhian-ka-hòe.

## Siong-koan
*Bīn-kin
Chìn (ông-tiâu)

**Chìn** (晉; 265 nî - 420 nî), iā tiāⁿ-tiāⁿ hō-chòe **Chìn-tiâu** (晉朝), sī Tiong-kok le̍k-sú siōng ê chi̍t-ê ông-tiâu. In-ūi chèng-khoân tiong-kan hoat-seng ba̍t, Chìn-tiâu koh ē-ēng hun-chò Se Chìn (西晉; 265 - 316) kap Tong Chìn (東晉; 317 - 420) nn̄g-ê thóng-tī sî-kî, ha̍p-chheng **Lióng Chìn** (兩晉). Se Chìn sī Chìn Bú-tè Su-má Iām só͘ kiàn-li̍p--ê, siú-to͘ sī Lo̍k-iông. Tong Chìn sī Chìn Goân-tè Su-má Jōe só͘ kiàn-li̍p--ê, siú-to͘ sī Kiàn-khong (kim Lâm-kiaⁿ).

Chìn-tiâu ông-se̍k Su-má--ka ê chó͘-sian sī Sam-kok sî-tāi Chô Gūi ê sè-chok. Su-má Ì tī Chô Gūi chiáng-ak chin tōa ê khoân-le̍k; 259 nî, Su-má Ì hoat-tōng chèng-piàn, si̍t-chè khòng-chè Chô Gūi ê hông-tè. 265 nî, Su-má Ì ê sun Su-má Iām pek Gūi Goân-tè siān-jiōng tè-ūi, kái kok-hō ûi Chìn. 280 nî, Chìn bia̍t Sun Ngô͘, tiong-it Tiong-kok. M̄-kò chèng-kio̍k tī Chìn Hūi-tè í-āu chiām-chiām hūn-loān, ông-chok ūi-tio̍h beh cheⁿ tiong-iong chèng-khoân tiō hoat-tōng lāi-chiàn, sú chheng Pat-ông Chi Loān. Tiong-kok lāi-gōa ê Hui-hàn bîn-cho̍k thàn-sì chhut-peng toa̍t-koân, , kiàn-li̍p in ka-kī ê kok-ka, che tī Tiong-kok le̍k-sú siōng hō-chò Éng-ka Chi Loān kap Ngó͘-ô͘ Loān Hôa. 


tóng-àn:Western Jeun Dynasty 280 CE.png|Se Chìn
tóng-àn:Eastern Jin Dynasty 376 CE.png|Tong Chìn (n̂g-sik)
Io̍h-ha̍k

**Io̍h-ha̍k** (藥學; Eng-bûn: ) sī kā kok-chióng kho-ha̍k chò ki-chhó͘, lâi chìn-hêng io̍h-bu̍t ê gián-kiù.
Tiān-kiû

**Tian-kiû** (電球), iā hō-chò **tiān-hóe-kiû** (電火球), **tiān-chu** (電珠) he̍k-chiá **tiān-hóe-pho̍k-á**, sī chi̍t-chióng thàu-kòe thong-tiān, lī-iōng tiān-chó͘ lâi ka-jia̍t pe̍h-sih, chìn-hêng hoat-kng ê teng-hóe chong-tì.

## Siong-koan
* Tiān-hóe 

Lūi-pia̍t:Tiān-hóe
Toā-phàu

**Toā-phàu** (大砲), iā hō-chò **hóe-phàu** (火砲), sī hoat-siā kī-lī chhiau-kòe tan-peng bú-khì ê bú-khì.
1700 nî kiàn-tio̍k

**[[1700 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1700 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1700 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:18 sè-kí kiàn-tio̍k
1852 nî kiàn-tio̍k

**[[1852 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 6 goe̍h 25 ji̍t: Antoni Gaudí, Se-pan-gâ kiàn-tio̍k-su.
* 9 goe̍h 28 ji̍t: Josiah Conder, Liân-ha̍p Ông-kok kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1852 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1850 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:19 sè-kí kiàn-tio̍k
1883 nî kiàn-tio̍k

**[[1883 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 5 goe̍h 18 ji̍t: Walter Gropius, Tek-kok kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1883 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1880 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:19 sè-kí kiàn-tio̍k
1906 nî kiàn-tio̍k

**[[1906 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 7 goe̍h 8 ji̍t: Philip Johnson, Bí-kok kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1906 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1900 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1913 nî kiàn-tio̍k

**[[1913 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 9 goe̍h 4 ji̍t: Tange Kenzô, Ji̍t-pún kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1913 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1910 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1920 nî kiàn-tio̍k

**[[1920 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 23 ji̍t: Gottfried Böhm, Tek-kok kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin
* 6 goe̍h 21 ji̍t: Josiah Conder, Liân-ha̍p Ông-kok kiàn-tio̍k-su.
## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1920 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1920 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1931 nî kiàn-tio̍k

**[[1931 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 5 goe̍h 3 ji̍t: Aldo Rossi, Italia kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1931 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1930 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1943 nî kiàn-tio̍k

**[[1943 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 26 ji̍t: Peter Zumthor, Sūi-se kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1943 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1940 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1959 nî kiàn-tio̍k

**[[1959 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 4 goe̍h 9 ji̍t: Frank Lloyd Wright, Bí-kok kiàn-tio̍k-su.
## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1959 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1950 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1963 nî kiàn-tio̍k

**[[1963 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì
* 10 goe̍h 17 ji̍t: Alejandro Zaera, Se-pan-gâ kiàn-tio̍k-su.
## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1963 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1960 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1965 nî kiàn-tio̍k

**[[1965 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 8 goe̍h 27 ji̍t: Le Corbusier, Hoat-kok kiàn-tio̍k-su.
## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1965 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1960 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
1997 nî kiàn-tio̍k

**[[1997 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 9 goe̍h 4 ji̍t: Aldo Rossi, Italia kiàn-tio̍k-su.
## Chham-khó

Lūi-pia̍t:1997 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:1990 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:20 sè-kí kiàn-tio̍k
2000 nî kiàn-tio̍k

**[[2000 nî]] [[kiàn-tio̍k]]** ū chōe-chōe tiōng-iàu ê siong-koan sū-kiāⁿ.

## Kiàn-tio̍k-bu̍t

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:2000 nî kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:2000 nî-tāi kiàn-tio̍k
Lūi-pia̍t:21 sè-kí kiàn-tio̍k
Hällesåker

**Hällesåker** sī Sūi-tián Västra Götaland Koān Mölndal Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng siâⁿ-chhī (*[[tätort]]*). Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Hällesåker ū 357-ūi ki-bîn.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Västra Götaland Koān ê siâⁿ-chhī
Ås, Nora

**Ås** sī Sūi-tián Örebro Koān Nora Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng siâⁿ-chhī (*[[tätort]]*). Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Ås ū 499-ūi ki-bîn.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Örebro Koān ê siâⁿ-chhī
Stockholm urban area

**Stockholm** sī Sūi-tián Stockholm Koān Stockholm Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng siâⁿ-chhī (*[[tätort]]*). Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Stockholm ū 1372565-ūi ki-bîn.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Stockholm Koān ê siâⁿ-chhī
Vi, Sweden

**Vi** sī Sūi-tián Västernorrland Koān Sundsvall Chū-tī-chhī ê chi̍t-ê tē-hng siâⁿ-chhī (*[[tätort]]*). Kun-kù Sūi-tián koaⁿ-hong tī 2010 nî ê jîn-kháu phó͘-cha, Vi ū 4997-ūi ki-bîn.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Sūi-tián ê siâⁿ-chhī
Lūi-pia̍t:Västernorrland Koān ê siâⁿ-chhī
Hui-li̍p-pin gí-giân

:*Koan-hē Hui-li̍p-pin kok-lāi kok khoán sú-iōng ê gí-giân, chham-khó [[Hui-li̍p-pin ê gí-giân]].*

**Hui-li̍p-pin gí-giân** (Eng-gí: *Philippine languages*) sī gí-giân-ha̍k chiam-tùi Lâm-tó gí-giân lāi-té só͘ hun ê chi̍t lūi, i pau-koat Hui-li̍p-pin, tōa-pō͘-hūn Sulawesi, kap chió pō͘-hūn Palawan ê gí-giân, lēng-gōa Âng-thâu-sū ê Tao-gí mā sǹg sī i-ê chi̍t hūn-chú.

Lūi-pia̍t:Malay-Polynesia gú-giân
Tong-keng 1-tō͘ sòaⁿ

**Tong-keng 1-tō͘ sòaⁿ** (東經1度線) sī pún-chho͘ chú-ngó͘-sòaⁿ hiòng tang 1 tō͘ ê chi̍t-tiâu keng-sòaⁿ.

## Keng-kòe ê só͘-chāi

## Siong-koan
*Tong-keng -tō͘ sòaⁿ
*Tong-keng -tō͘ sòaⁿ

Lūi-pia̍t:Keng-sòaⁿ
Se-keng 1-tō͘ sòaⁿ

**Se-keng 1-tō͘ sòaⁿ** (西經1度線) sī pún-chho͘ chú-ngó͘-sòaⁿ hiòng tang 1-tō͘ ê chi̍t-tiâu keng-sòaⁿ.

## Keng-kòe ê só͘-chāi

## Siong-koan
*Se-keng -tō͘ sòaⁿ
*Se-keng -tō͘ sòaⁿ

Lūi-pia̍t:Keng-sòaⁿ
Pún-chho͘ chú-ngó͘-sòaⁿ

**Pún-chho͘ chú-ngó͘-sòaⁿ** (本初子午線; Eng-bûn: ), iā chiū-sī 0-tō͘ keng-sòaⁿ.

## Keng-kòe ê só͘-chāi

## Siong-koan
*Tong-keng 1-tō͘ sòaⁿ
*Se-keng 1-tō͘ sòaⁿ
Chú-ngó͘-sòaⁿ

**Chú-ngó͘-sòaⁿ** (子午線; Eng-bûn: ), iā hō-chò **keng-sòaⁿ** (經線), sī liân-kiat tē-kiû lióng-ke̍k ê ká-sióng sòaⁿ; tô͘-tiong ē kap chhiah-tō iáu-ū hūi-sòaⁿ ti̍t-kak sio-chhé.
## Siong-koan
*Hūi-sòaⁿ
*Pún-chho͘ chú-ngó͘-sòaⁿ
Bí-kok Phó͘-cha-kio̍k

**Bí-kok Phó͘-cha Kio̍k** (*United States Census Bureau*; **USCB**; chèng-sek: *Bureau of the Census*) sī Bí-kok liân-pan chân-kip ê thóng-kè chú-koán ki-koan, choan-bûn sán-chhut Bí-kok ê jîn-kháu kap keng-chè ê tiāu-cha sò͘-jī.

Lūi-pia̍t:Bí-kok liân-pang chèng-hú
Bí-lē-tó-hē

**Bí-lē-tó-hē** (美麗島系) sī chi̍t-ê Bîn-chú Chìn-pō͘ Tóng ê phài-hē.

## Chú-tiuⁿ kap lō͘-sòaⁿ

## Tāi-piáu jîn-bu̍t
*N̂g Sìn-kài
*Khó͘ Sìn-liông
*Tiuⁿ Chùn-hông
*Î Tân Goa̍t-eng
*Tân Bûn-chhiàn
Hòa-ha̍k ha̍p-sêng

**Hòa-ha̍k ha̍p-sêng** (化學合成; ) tī hòa-ha̍k siōng, sī ūi-tio̍h beh sán-seng chi̍t-chióng ia̍h-sī to-chióng sán-bu̍t só͘ chìn-hêng ê it-hē-lia̍t hòa-ha̍k hoán-èng.

## Siong-koan
*Iú-ki ha̍p-sêng
Siu-lu̍t

**Siu-lu̍t** (收率; ) it-poaⁿ èng-iōng tī hòa-ha̍k kap kang-gia̍p seng-sán. Siu-lu̍t ê ì-gī sī tī hòa-ha̍k hoán-èng ia̍h-sī siong-koan ê hòa-ha̍k kang-gia̍p seng-sán lāi-bīn, tâu-ji̍p tan-ūi sò͘-liōng ê goân-liāu, si̍t-chè ē-ēng sán-seng ê sán-phín sò͘-liōng kap lí-lūn kè-sǹg ê sán-phín sò͘-liōng ê pí-lu̍t. Kāng chi̍t-ê hòa-ha̍k hoán-èng, tī bô-kāng ê khì-ap kap un-tō͘ hā, ē ū bô-kāng ê siu-lu̍t.
Ē Silesia Séng

**Dolnośląskie Séng** (Pho-lân-bûn: ) sī Pho-lân bo̍k-chêng 16-ê séng-hūn tong-tiong ê chi̍t-ê séng (). I-ê siú-hú siat tī Wrocław.

## Le̍k-sú kap tē-lí

## Kau-thong

## Lú-iû

## Pó-hō͘-khu

## Keng-chè

## Siâⁿ-chhī

## Hêng-chèng-khu

## Thóng-tī-chiá

## Siong-koan
*Pho-lân ê séng

## Chham-khó

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:Pho-lân ê séng