open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jī (sî-kan)

**Jī** (字) ia̍h sī kiò chò **lī**, sī Bân-lâm ê Bân-lâm-gí lāi-bīn ê 1 ê sî-kan tan-ūi, 1 ê jī sī 5 hun-cheng. Sî-cheng bīn-téng ū 1 kàu 12 ê sò͘-jī, só͘-í ū chia miâ-jī. Chhiūⁿ sî-cheng ê hun-chiam (分針) kiâⁿ kàu siá "1" hia chiū kiò chò "1 jī", kiâⁿ kàu siá "2" hia chiū kiò chò "2 jī".

Chia tan-ūi tī Bân-lâm sî-siông sái. Chhiūⁿ "1 tiám 10 hun" chiū hō͘ Bân-lâm-lâng kiò chò "1 tiám 2 jī". Chia tan-ūi tī Hok-chiu kap Kńg-tang mā sī sî-siông sái.
Liú Kong-koân

**Liú Kong-koân** (柳公權; ) sī Tiong-kok Tông-tiâu sî-tāi ê chi̍t ūi su-hoat-ka; piáu-jī **Sêng-hiân** (誠懸).

K
Lâu Ú-sek

**Lâu Ú-sek** (劉禹錫; ) sī Tiong-kok Tông-tiâu sî-tāi ê si-jîn; piáu-jī **Bōng-tek** (夢得).

U
Sím Choân-kî

**Sím Choân-kî** (沈佺期) sī Tiong-kok Tông-tiâu sî-tāi ê chi̍t ūi si-jîn; piáu-jī **Hûn-kheng** (雲卿).

C
Si-jîn

**Si-jîn** (詩人) sī choan-bûn teh chhòng-chok koa-si ê chok-ka.

Lūi-pia̍t:Chit-gia̍p
Lūi-pia̍t:Bûn-ha̍k
Tō͘ Sím-giân

**Tō͘ Sím-giân** (杜審言; ) sī Tiong-kok Tông-tiâu sî-tāi ê chi̍t ūi si-jîn, piáu-jī **Pit-kán** (必簡).

S
Kóng Hôa-gí Ūn-tōng

**Kóng Hôa-gí Ūn-tōng** (講華語運動) sī chi̍t hāng iû Sin-ka-pho chêng-chóng-lí Lí Kong-iāu só͘ hoat-khí ê Hôa-gí thui-kóng ūn-tōng.
Tân Siù-hí

**Tân Siù-hí** (陳秀喜; ) sī chi̍t ūi Tâi-oân ê Hoâ-gú cha-bó͘ si-jîn; chân-keng tam-jīm-kòe Le̍h-si-siā ê siā-tiúⁿ.
Mûi Giâu-sîn

**Mûi Giâu-sîn** (梅堯臣; ) sī Tiong-kok Pak Sòng sî-tāi ê chi̍t ūi hiān-si̍t-chú-gī si-jîn; piáu-jī **Sèng-jû** (聖俞), hō **Oán-lêng Sian-siⁿ** (宛陵先生).
Hoān Sêng-tāi

**Hoān Sêng-tāi** (范成大; ) sī Tiong-kok Lâm Sòng sî-tāi ê chi̍t ūi si-jîn; piáu-jī **Tì-lêng** (致能), hō **Se̍k-ô͘ Ku-sū** (石湖居士).

S
Chong-phài

**Chong-phài** (宗派) sī Hu̍t-kàu su-sióng tī kàu-gī, kàu-lí kap kàu-kui siōng ê hun-hoà.
Lô͘ Jîn-ài

**Lô͘ Jîn-ài** (1870 nî 5 goe̍h 28 ji̍t – 1933 nî 5 goe̍h 18 ji̍t), goân miâ **Jane Anne Lloyd**, sī tùi Ui-le̍k-sū kok ê Bala chhut-sì ê soan-kàu-su, sè-hàn tòe lāu-pē bo̍k-su poaⁿ kòe Liverpool, tè-bé ùi Edge Hill Training College chut-giap, kòe Leeds kà-chheh.

Lô͘ Jîn-ài 1903 nî 12 goe̍h 15 kàu Tâi-lâm, kàu 1910 nî chìn-chêng, tàu kà lú-ha̍k-hāu kap kàu-hōe chí-mōe. 1910 nî chiap lú-ha̍k-hāu hāu-tiúⁿ. Liáu-āu i chú-chhî khí siat sin ê lú-ha̍k-hāu, ùi 1923 nî oân-kang. Koh chiong goân-lâi ê lú-o̍h kap hū-o̍h kái chò lú sîn-ha̍k, tī 1928 nî 4 goe̍h khai-hāu.

## Siong-koan
* Bān Chin-chu

## Chham-khó
* 
* 

## Liân-kiat
* 2010 nî ê bōng-tē siòng-phìⁿ (blog)
So͘ Sûn

**So͘ Sûn** (蘇洵; ) sī Tiong-kok Pak Sòng sî-tāi ê chi̍t ūi chok-ka, mā sī Tông Sòng Pat-tāi-ka chi-it; piáu-jī **Bêng-ún** (明允). I tông-sî mā sī So͘ Sek kap So͘ Tia̍t nn̄g lâng ê lāu-pē, in pē-á-kiáⁿ saⁿ lâng ha̍p-chheng Sam So͘.

S
Tông Sòng Pat-tāi-ka

**Tông Sòng Pat-tāi-ka** (唐宋八大家) sī Tiong-kok Tông-tiâu kap Sòng-tiâu sî-tāi ê 8 ūi bûn-jîn. In hun-pia̍t sī Tông-tiâu sî-tāi ê Hân Jú, Liú Chong-goân kap Sòng-tiâu sî-tāi ê Au-iông Siu, So͘ Sûn, So͘ Sek, So͘ Tia̍t, Chan Kióng, Ông An-se̍k. Kî-tiong, So͘ Sûn, So͘ Sek kap So͘ Tia̍t sī pē-á-kiáⁿ chham hiaⁿ-tī ê koan-hē, só͘-í koh lēng-goā ha̍p-chheng chò Sam So͘.

Lūi-pia̍t:Tông-tiâu ê chok-ka
Lūi-pia̍t:Sòng-tiâu ê chok-ka
Hun-cheng

**Hun-cheng** (分鐘) ia̍h-sī **hun** (分), sī sî-kan ê tan-ūi. Chi̍t ê tiám-cheng ū 60 hun-cheng. Chi̍t ê hun-cheng hun chòe 60 bió-cheng.
Lí Chê-hiân

**Lí Chê-hiân** (李齊賢; ) sī Tiâu-sián Poàn-tó Ko-lê ông-tiâu sî-tāi ê chi̍t ūi si-jîn.
Tiuⁿ Lí Tek-hô

**Tiuⁿ Lí Tek-hô** (張李德和; ) sī Tâi-oân ê chi̍t ūi cha-bó͘ si-jîn; piáu-jī **Liân-gio̍k** (連玉), hō **Lô-san Lú-sú** (羅山女史).

## Chù-kha

T
Lūi-pia̍t:Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe ji̍p-soán-chiá
Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê ōe-ka
Chū-iû Sî-pò

***Chū-iû Sî-pò*** (自由時報) sī Tâi-oân ê chi̍t keng sin-bûn pò-choá chhut-pán-siā.

Lūi-pia̍t:Hoat-hêng tī Tâi-oân ê sin-bûn-chóa
Tāi-ha̍k-pò

***Tāi-ha̍k-pò*** (大學報) sī Kok-li̍p Chèng-tī Tāi-ha̍k sin-bûn-ha̍k-hē ê si̍t-si̍p pò-choá.

Lūi-pia̍t:Hoat-hêng tī Tâi-oân ê sin-bûn-chóa
Lūi-pia̍t:Kok-li̍p Chèng-tī Tāi-ha̍k
Liân-ha̍p-pò

***Liân-ha̍p-pò*** (聯合報) sī Tâi-oân ê chi̍t keng sin-bûn pò-choá chhut-pán-siā.

Lūi-pia̍t:Hoat-hêng tī Tâi-oân ê sin-bûn-chóa
Tiong-kok Sî-pò

***Tiong-kok Sî-pò*** (中國時報), kán-chheng ***Tiong-sî*** (中時), sī Tâi-oân ê chi̍t hūn sin-bûn pò-choá.

Lūi-pia̍t:Hoat-hêng tī Tâi-oân ê sin-bûn-chóa
Tâi-oân Sî-pò (1971 nî)

***Tâi-oân Sî-pò*** (臺灣時報) sī Tâi-oân ê chi̍t hūn chong-ha̍p pò-choá.

Lūi-pia̍t:Hoat-hêng tī Tâi-oân ê sin-bûn-chóa
Tâi-oân Bîn-pò

***Tâi-oân Bîn-pò*** (臺灣民報) sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi ê chi̍t hūn pò-choá; chiân-sin sī *[[Tâi-oân Chheng-liân]]* cha̍p-chì. *Tâi-oân Bîn-pò* miâ-kóng **Tâi-oân-jîn ûi-it chi giân-lūn ki-koan** (臺灣人唯一之言論機關).

Lūi-pia̍t:Hoat-hêng tī Tâi-oân ê sin-bûn-chóa
Lūi-pia̍t:Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi
Siông-hûn-hian

**Siông-hûn-hian** (松雲軒) sī Tâi-oân ê tē-it keng ìn-soat chhut-pán-siā.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân tē-it
Lâm-it Su-kio̍k

**Lâm-it Su-kio̍k** (南一書局) sī Tâi-oân ê chi̍t keng tô͘-su chhut-pán-siā; chóng-kong-si siat tī Tâi-lâm.
Dorothea Dix

**Dorothea Lynde Dix** (1802 nî 4 goe̍h 4 ji̍t – 1887 nî 7 goe̍h 17) sī Bí-kok ê kàu-io̍k-ka, siā-hōe kái-kek-chiá kiam cheng-chhú cheng-sîn-pēⁿ-chiá khoân-lī ê jîn-tō-chú-gī-chiá.

I pat tī Bí-kok kap Kha-ná-tah kiàn-li̍p chêng-sîn pēⁿ-īⁿ; mā pat chhut-pán *Lūn Bí-kok ê Kaⁿ-ga̍k kap Kaⁿ-ga̍k Kàu-hùn* (*Remarks on Prisons and Prison Discipline in the United States*) chit pún chheh lâi soan-thoân i kái-kek kaⁿ-siû thāi-gū ê lí-sióng.

1861 nî koh hông chí-phài chò Bí-kok Lōe-chiàn tang-tiong ê kun-tūi khàn-hō͘.

## Chham-khó
*
Chiân-ōe Chhut-pán-siā

**Chiân-ōe Chhut-pán-siā** (前衛出版社) sī chi̍t keng choan-bûn teh chhut-pán Tâi-oân bûn-ha̍k, Tâi-oân le̍k-sú kap hām Tâi-oân siong-koan ê gián-kiù chheh ê chhut-pán-siā.
'
Kam-sī kap Chhú-hoa̍t

***Kam-sī kap Chhú-hoa̍t: Kaⁿ-ga̍k ê Tàn-seng*** (hoat. *Surveiller et punir: Naissance de la prison*), chú tê-bo̍k nā tùi Eng-gí pán hoan-e̍k sī ***Kàu-hùn kap Chhú-hoa̍t*** (*Discipline and Punish*), sī Hoat-kok ha̍k-chiá Michel Foucault ùi 1975 nî chhut-pán ê chi̍t pún chheh. Pún chheh hun-sek Se-iûⁿ kīn-tāi kaⁿ-ga̍k hē-thóng ê piàn-hòa kap i ê lí-lūn-sèng ki-chè; lūn-soat pòe-āu khoân-le̍k kap lâng sin-thé ê koan-hē.

Lūi-pia̍t:Hêng-hoa̍t-ha̍k
Lūi-pia̍t:Le̍k-sú
Sin-ha̍k-iú Su-kio̍k

**Sin-ha̍k-iú Su-kio̍k** (新學友書局) sī Tâi-oân ê chi̍t keng chhut-pán-siā kiam liân-só chheh-tiàm.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê chheh-tiàm
Tâi-oân Eng-bûn Cha̍p-chì-siā

**Tâi-oân Eng-bûn Cha̍p-chì-siā** (台灣英文雜誌社), kán-chheng **Tâi-eng-siā** (台英社), sī Tâi-oân ê chi̍t keng goā-bûn cha̍p-chì tāi-lí chhut-pán-siā.
## Goā-pō͘ liân-kiat
*Tâi-oân Eng-bûn Cha̍p-chì-siā
Tông-it-sèng

**Tông-it-sèng** (eng. *identity*; ji̍t. 同一性), chiàu tiûⁿ-ha̍p thang kóng **jīn-tông**, **sin-hūn**, ia̍h **sin-hūn jīn-tông**, sī ē-tàng khí-chō lâng kò-jîn kiam kiōng-tông-thé ê kài-liam, kè-ta̍t, sìn-gióng, ia̍h sī piáu-tat.

## Chham-chiàu
Khòa-sèng-pia̍t

**Khòa-sèng-pia̍t** (Eng-gí: *transgender*) sī sèng-pia̍t ê jīn-tông he̍k-chiá sī piáu-tat kap in goân-seⁿ ia̍h sī siā-hōe chí-tēng ê sèng (*sex*) bô kâng-khoán ê lâng. Pún kài-liām ē-tàng kóng pau-koat liáu choán-sèng (*transsexual*) ê lâng.
Sêng-phín Su-tiàm

**Sêng-phín Su-tiàm** (誠品書店) sī Tâi-oân ê chi̍t keng tōa-hêng liân-só chheh-tiàm, iû Ngô͘ Chheng-iú tī 1989 nî 1 goe̍h 24 hō chhòng-pān tī Tâi-pak-chhī, chho͘-kî í hoàn-siū gē-su̍t jîn-bûn hong-bīn ê chheh ûi-chú, āu-lâi choán-hêng chò chong-ha̍p-sèng chheh-tiàm, tông-sî kiat-ha̍p siong-tiûⁿ keng-êng, pēng í "jîn-bûn, gē-su̍t, chhòng-ì, seng-oa̍h" ûi he̍k-sim kè-ta̍t, kî-hā sū-gia̍p hâm-kài pah-hòe lêng-siū-gia̍p, bûn-hòa gē-su̍t, lí-siā kap put-tōng-sán keng-êng téng. Khì-gia̍p miâ-chheng sī **Sêng-phín Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si**. gōa-bûn miâ-chheng kiò ***eslite***, iû Hoat-gí kó͘-chá jī ín-iōng lâi--ê, ì-sù sī "cheng-eng".
Kim-se̍k-tông Su-tiàm

**Kim-se̍k-tông Su-tiàm** (金石堂書店) sī Tâi-oân chit-má siāng toā-hêng ê liân-só chheh-tiàm.
Chhoà Iong

**Chhoà Iong** (蔡邕; ) sī Tiong-kok Tong Hàn sî-tāi ê chi̍t ūi bûn-jîn; piáu-jī **Pek-kai** (伯喈).

I
Pan Kò͘

**Pan Kò͘** (班固; ) sī Tiong-kok Hàn-tiâu sî-tāi ê chi̍t ūi bûn-jîn; piáu-jī **Bēng-kian** (孟堅). I sī *[[Hàn Su]]* ê chok-ka.

K
Sèng-pia̍t jīn-tông

**Sèng-pia̍t jīn-tông** (Eng-gí: *gender identity*) sī kò-jîn tùi ka-tī sèng-pia̍t ê kám-kak. Tōa pō͘-hūn siā-hōe chú-liû ê sèng-pia̍t hun-iá ki-pún siōng hun cha-po͘ kap cha-bó͘.

## Siong-koan
* Khòa-sèng-pia̍t
Lîm Kak-bîn

**Lîm Kak-bîn** (林覺民; ) sī Hông-hoa-kong Khí-gī ê chham-ú-chiá; piáu-jī **Ì-tōng** (意洞), hō **Tó͘-hui** (抖飛); tī Tiong-kok Hok-kiàn ê Hok-chiu chhut-sì.
Kang Jio̍k-lîm

替代文字|縮圖
**Kang Jio̍k-lîm** (江若琳; ) sī chi̍t ūi tī Tiong-kok Ē-mn̂g chhut-sì ê Hiong-káng cha-bó͘ koa-chhiú kiam ián-oân.
Tâi-oân Cha̍p-tōa Miâ-tê

**Tâi-oân Cha̍p-toā Miâ-tê** (臺灣十大名茶) sī:
* A-lí-san Chu-lō͘-tê
* Ba̍k-sa Thih-koan-im
* Bûn-san Pau-chióng-tê
* Chhêng-peh Tiông-chheng-tê
* Ji̍t-goa̍t-thâm Âng-tê
* Ko-soaⁿ-tê
* Liông-thâm Liông-choân-tê
* Tang-hong Bí-jîn-tê
* Tòng-téng O͘-liông-tê
* Sam-kiap Liông-chéⁿ-tê
Tâi-oân Pûi-liāu Kong-si

**Tâi-oân Pûi-liāu Kong-si** (台灣肥料公司), kán-chheng **Tâi-pûi** (台肥), sī Tâi-oân ê chi̍t keng pûi-liāu kap hoà-kang sán-phín ê chè-chō kong-si.

Lūi-pia̍t:Lông-gia̍p-pō͘
Peng-sim

**Peng-sim** (冰心; ) sī chi̍t ūi tī Tiong-kok Chheng-tiâu bóe-kî chhut-sì ê Hok-kiàn cha-bó͘ hoan-e̍k-ka; pún-miâ hō-chò **Siā Oán-êng** (謝婉瑩).

O
Lô Hūi-sek

**Lô Hūi-sek** (羅蕙錫; ) sī Hân-kok ê chi̍t ūi to̍k-li̍p ūn-tōng-ka kiam chok-ka; piáu-jī **Bêng-sūn** (明順), hō **Cheng-goa̍t** (晶月).

H
Keng-chiá iú kî tiân

**Keng-chiá iú kî tiân** (耕者有其田) sī 1953 nî Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú tī Tâi-oân si̍t-hêng ê thó͘-tē kái-kek chèng-chhek.
Thó͘-tē kái-kek

**Thó͘-tē kái-kek** (土地改革) sī chi̍t chióng siā-hōe ê an-pâi kap kái-chō, bo̍k-te̍k sī ūi-tio̍h beh hō͘ chèng-hú ē-tàng ū-hāu koán-lí thó͘-tē ê chiàm-iú kap sú-iōng; chit khoán kái-kek khah-chia̍p chhut-hiān tī siā-hōe-chú-gī kap tē-saⁿ sè-kài ê kok-ka. Thó͘-tē kái-kek ê bo̍k-piau it-poaⁿ sī keng-tē, chò-hoat sī kā keng-tē pêng-kin pun hō͘ lông-bîn.
Choh-sit-lâng

**Choh-sit-lâng** (作穡儂), ia̍h-sī **lông-bîn** (農民), sī í lông-gia̍p chò chit-gia̍p ê lâng, pau-hâm chiông-sū choh-sit, thiok-bo̍k, lîm-gia̍p téng-téng chū-jiân keng-chè sán-gia̍p ê lâng.


Lūi-pia̍t:Chit-gia̍p
Chhò-chhiū

**Chhò-chhiū** (剉樹), he̍k-chiá **hoa̍t-bo̍k** (伐木), sī kā chhiū-á chám-chhò lo̍h-lâi, kā chhâ ūn-sàng khì ka-kang-chhiúⁿ chìn-hêng ka-kang ê chok-gia̍p liû-têng.

Lūi-pia̍t:Lîm-gia̍p
Lūi-pia̍t:Chhâ
Sok-ka

**Sok-ka** sī chē khoán ha̍p-sêng kap pòaⁿ-ha̍p-sêng iú-ki hòa-ha̍p-bu̍t seⁿ chiâⁿ ê châi-liāu, chi̍t khoán goân-liāu ē-tàng hông chòe-hêng chè-chō chhut ngē-chit mi̍h-kiāⁿ.
Carl Benz

**Carl Friedrich Benz** (1844 nî 11 goe̍h 25 ji̍t – 1929 nî 4 goe̍h 4 ji̍t), chhut-sì-miâ **Karl Friedrich Michael Vaillant**, sī Tek-kok ê kī-su, chū-tōng-chhia ê sian-khu-chiá. I ùi 1885 nî khai-hoat, 1886 nî hoat-piáu ê *[[Benz Patent-Motorwagen Nummer 1]]* choan-lī hong jīn-ûi sī thâu chi̍t tâi ē-tàng si̍t kiâⁿ ê chū-tōng-chhia.

Benz ê miâ goân-lâi chiàu Tek-gí sī siá chò *Karl*, m̄ koh kàu 19 sè-kì bóe-kî ê sî-chūn, tian-tó i Hoat-gí ê siá-hoat khah ū miâ, tè-bé liân Benz ka-tī tī bûn-su téng mā sú-iōng *Carl*.
Kòe-kè-ha̍k

**Kòe-kè-ha̍k** ia̍h **hōe-kè-ha̍k** (; ) sī kì-lio̍k, kè-sǹg, ké-soeh, kap kau-thong châi-bū chu-liāu ê chhù-lí khang-khòe. I pún-sin mā sī chi̍t khoán ha̍k-būn, choan-bûn gián-kiù chhâ-siàu, sòe-bū, châi-bū pò-pió ê hun-sek, kap koh khoán hāng-bo̍k ê kòe-kè.

## Chham-khó
* 

## Chham-chiàu
Bû-siōng-ông

**Bû-siōng-ông** (無上王) sī ông-tè ê a-kong, iā sī thài-siōng-ông ê lāu-pē.
## Siong-koan
*Thài-siōng-ông
*Thài-siōng-hông
Siong-hân-chèng

**Siong-hân-chèng** (eng. *Typhoid fever*), mā kóng **Tn̂g-[[chek-hu-su]]** (腸窒扶斯, tiông-), sī chi̍t khoán sè-khún kám-jiám, pēⁿ-goân sī *[[Salmonella typhi]]*.

It-poaⁿ ê chèng-thâu pau-koat ū hi-jio̍k, pak-tó͘-thiàⁿ, piān-pì kap thâu-thiàⁿ chē khoán.
Chek-hu-su

**Chek-hu-su** (eng. *Typhus*) sī chí chē khoán siū *[[Rickettsia]]* sio̍k sè-khún só͘ ín-khí ê pēⁿ.

## Siong-koan
* Siong-hân-chèng (*typhoid fever*) mā kiò "tn̂g-chek-hu-su", kap chek-hu-su sī bô-kâng ê pēⁿ, ín-khí ê sè-khún sī bô sio-siâng--ê.
Tn̂g-á

**Tn̂g-á** sī siau-hòa-tō ê chi̍t-tōaⁿ, ùi ūi ē āu-pêng, í lâng kap saⁿ-kīn ê tōng-bu̍t lâi kóng, sī chia̍h mi̍h liáu-āu, keng-kòe ūi ê iûⁿ-kái, sàng-kòe tn̂g lāi ho͘ khip-siu êng-ióng. Mi̍h-kiāⁿ kòe tn̂g-á liáu-āu, siāng bóe pêng chhut-kháu sī kong-bûn.

## Kò͘-chō
* Sió-tn̂g, hâm cha̍p-jī-chí-tn̂g, khang-tn̂g, hôe-tn̂g.
* Toā-tn̂g, hâm bông-tn̂g, kiat-tn̂g, ti̍t-tn̂g.
Jiû-su̍t

**Jiû-su̍t** (柔術) sī chi̍t chióng Ji̍t-pún ê thoân-thóng bú-su̍t; tiong-sim cheng-sîn sī pī-bián tùi-hong ê kong-kek le̍k-liōng, tian-tò kā chia-ê le̍k-liōng choán-hoà chò chè-ho̍k te̍k-jîn ê ki-su̍t. Hiān-tāi ê jiû-tō kap ha̍p-khì-tō lóng sī ùi jiû-su̍t ián-piàn kò-lâi ê.
Tāi-tong-liû Ha̍p-khì Jiû-su̍t

**Tāi-tong-liû Ha̍p-khì Jiû-su̍t** (大東流合気柔術) sī Ji̍t-pún kó͘-chá ê chi̍t ê jiû-su̍t mn̂g-phài, mā sī ha̍p-khì-tō ê kî-tiong chi̍t ê goân-liû.
Otona no Dodora

**Otona no Dodora** () sī Ji̍t-pún Tang-hái Tiān-sī-tâi chè-chok, Huzi Tiān-sī-tâi tī Ji̍t-pún Piau-chún-sî Lé-pài-ji̍t pò͘-chhut ê tiān-sī-kio̍k, hòng-sàng sî-kan sī 23:40 kàu bîn-á-chài 0:35.

## Chiat-bo̍k lia̍t-pió
### 2010 nî-tāi
#### 2016 nî
*4 goe̍h - 5 goe̍h: *Hóe-chheⁿ*()
*6 goe̍h - 7 goe̍h: *[[Chá-khí Lâi--ah]]*()
*8 goe̍h - 9 goe̍h: *[[Non Mama Pe̍h-phôe-su]]*()
*10 goe̍h - 11 goe̍h: *[[Chhì-á Sió-chhī-bîn Chhng-éng Chîⁿ-chi ê Hóan-kek]]*()
*12 goe̍h - : *[[Retake Tokiwokakeru Omoi]]*()

#### 2017 nî
*2 goe̍h - 3 goe̍h: *[[Ji̍t--sî ê Ok-mô͘]]*()
*4 goe̍h - 5 goe̍h: *[[Hoān-chōe Teng-hāu-kûn|Hoān-chōe Teng-hāu-kûn Season1]]*()
*6 goe̍h - 7 goe̍h: *[[Chhù-téng-lāi ê Loân-jîn]]*()
*8 goe̍h - : *[[Utubokazura no Yume]]*()
*10 goe̍h - : *[[Sakura no Oyakodon]]*()
*12 goe̍h - : *[[Orphan Black|Orphan Black: Chhit-ê Ûi-toān-chí]]*()

#### 2018 nî
*2 goe̍h - 3 goe̍h: *[[Hū kap Chí ê Lí-têng|Ka-cho̍k ê Lí-têng Hō͘ Ka-cho̍k Thâi Sí ê Cha-po͘-lâng kap Thâi-lâng ê Cha-po͘-lâng]]*()
*4 goe̍h - 5 goe̍h: *[[Itumademo Siroi Hane]]*()
*6 goe̍h - : *[[Genkai Danti]]*()
*8 goe̍h - : *[[Ituka Ko no Ame ga yamu Hi made]]*()
*10 goe̍h - : *[[Kiat-hun Tuì-siōng Ēng Thiu-thhiam ê]]*()
#### 2019 nî
*2 goe̍h - : *[[Choa̍t-tuì Chèng-gī]]*()
*4 goe̍h - : *[[Mirror Twins]] Season1*()
*6 goe̍h - : *[[Ké-bīn Tông-chhong-hoē]]*()
*8 goe̍h - : *[[Soresore no Dangai]]*()
*10 goe̍h - : *[[Rika]]*()
*12 goe̍h - : *[[Syokuzai no Sonsta|Akuma no Bengozin Mikosiba Reiji: Syokuzai no Sonsta]]*()

## Siong-koan

## Gōa-pō͘
*Ji̍t-pún Huzi Tiān-sī-tâi ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Tek-to

**Tek-to** (竹刀) sī Ji̍t-pún kiàm-tō teh hùn-liān kiàm-su̍t ê sî, só͘ sú-iōng ê bú-khì; ēng tek-á chò.

Lūi-pia̍t:Kiàm-tō
Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún-to
Jím-chiá-to

**Jím-chiá-to** (忍者刀), he̍k-chiá **jím-to** (忍刀), sī jím-chiá teh sú-iōng ê to-kiàm.

Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún-to
Toán-to

**Toán-to** (短刀) sī chi̍t lūi Ji̍t-pún ê thoân-thóng to-kiàm; tn̂g-tō͘ it-poaⁿ lóng tī 1 chhioh í-hā.
Léng-peng-khì

**Léng-peng-khì** (冷兵器) sī hóe-khì ê hoán-gī-gú, bô sú-iōng tio̍h hóe-io̍h ê kok-chióng bú-khì.
Ka-tiān

**Ka-tiān** (家電) sī lī-iōng tiān-lêng lâi khu-tōng ê ka-têng iōng-kū.


File:Air conditioner.svg|Léng-khì-ki
File:Refrigerator1.svg|Peng-siuⁿ
File:Weibolu.jpg|Bî-pho-lô͘
File:LGwashingmachine.jpg|Sé-saⁿ-ki
File:Samsung LE26R41BD and Yamada DVD player 20030624.jpg|Tiān-sī-ki
File:AEG vacuum cleaner.jpg|Tiān-sàu-chhiú
File:Lasko Pedestal Fan.jpeg|Hong-sìⁿ
File:2020093001 Dampfbügeleisen.jpg|Ut-táu
File:Shower Borth.JPG|Jia̍t-chúi-lô͘
Bî-pho-lô͘

**Bî-pho-lô͘** () sī chi̍t chióng lī-iōng bî-pho lâi ka-jia̍t mi̍h-kiāⁿ ê ka-tiān ia̍h-sī kang-gia̍p tiān-khì.
Lāu-táu

**Lāu-táu** (漏斗), mā kiò-chò **lāu-á** (漏仔),  sī ē-sái kā e̍k-thé chng ji̍p-khì iông-khì lāi ê mi̍h-kiāⁿ; it-poaⁿ chhùi seⁿ-sêng khah khoah, hoâiⁿ ê ūi khah e̍h.
Lī-choá

**Lī-choá** (濾紙) sī ē-sái kā kò͘-thé hām e̍k-thé chò bu̍t-lí hun-lī ê si̍t-giām iōng-phín.

Lūi-pia̍t:Choá
Lūi-pia̍t:Kòe-lī-khì
Lūi-pia̍t:Hun-sek hòa-ha̍k
Sǹg-pôaⁿ

**Sǹg-pôaⁿ** sī chi̍t lūi kè-sǹg khì-kū, ū chē khoán hêng-sek. Nā Tang-iûⁿ-sek ê sǹg-pôaⁿ chú-iàu sī chi̍t chióng tàu kúi--a ki sǹg-pôaⁿ-kìⁿ, bí chi̍t kìⁿ chng chiūⁿ chi̍t chōa sǹg-pôaⁿ-chí, bí chōa hun 2 chat tiong-ng keh khui ê khoán-sek. Kî-tiong, kīn-tāi Tiong-kok sǹg-pôaⁿ chú-liû ê siat-kè sī téng chat 2 chí, ē chat 5 chí; Ji̍t-pún sǹg-pôaⁿ chú-liû ê hêng-sek sī téng chat 1 chí, ē chat 4 chí. 

Lēng-gōa chin chē bûn-hòa kó͘-chá lóng ū sǹg-pôaⁿ ê sú-iōng kap hoat-bêng, phì-jū ùi Kó͘-tāi Lô-má chio̍h ū Lô-má sǹg-pôaⁿ; ùi Lō͘-se-a ū Lō͘-se-a sǹg-pôaⁿ (Sčëty).

## Siong-koan
* Chu-soàn
Koeh-á hām kòng-thûi-á

**Koeh-á hām kòng-thûi-á** (Lō͘-se-a-bûn: ) sī chi̍t ê tī Lō͘-se-a Kek-bēng the̍h-lâi tāi-piáu kiōng-sán-chú-gī ê phiau-chì. Chit nn̄g khoán ke-si hun-pia̍t the̍h-lâi tāi-piáu nn̄g chióng bû-sán-kai-kip ê lô-tōng-chiá; kòng-thûi-á tāi-piáu kang-lâng, ah koeh-á tāi-piáu choh-sit-lâng.
Tân Chheng-pho

**Tân Chheng-pho** ū khó-lêng sī kóng:

* Tân Chheng-pho (si̍t-gia̍p-ka) (陳清波), Ji̍t-pún-miâ Tagawa Seiha (田川清波), Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi tê-siong, chiu-hōe gī-oân.
* Tân Chheng-pho (soaⁿ-kiû) (陳清波), tùi Tâi-oân kòe Ji̍t-pún hoat-tián ê soaⁿ-kiû soán-chhiú.
Tek-kok-lâng

**Tek-kok-lâng** (Tek-bûn: *die Deutschen*) sī Tek-ì-chì hiat-iân ê lâng.

## Tsù-kiok

## Tsù-kái

## Guā-pōo liân-kiat
Costco

**Costco Wholesale Corporation** sī Bí-kok ê tē-jī tōa sió-bē gia̍p-chiá, thong-sè-kài tē-chhit tōa sió-bē gia̍p-chiá kap Bí-kok tē-it tōa hōe-oân-chè chhng-tû-sek liân-só tōa-bē-tiûⁿ.

## Chham-khó chu-liāu

Lūi-pia̍t:Bí-kok ê sió-bē gia̍p-chiá
Tiàm-thâu

**Tiàm-thâu** (店頭) sī teh chìn-hêng siong-phín kap ho̍k-bū bé-bē ê só͘-chāi; ē-ēng hun chò sió-bē kap toā-bē.

Lūi-pia̍t:Siong-gia̍p
Te̍k-le̍k-ok

**Te̍k-le̍k-ok** (特力屋) sī Tâi-oân ê tē-it keng DIY khiā-ke pó͘-tah ke-si kap châi-liāu sió-bē liân-só-tiàm.
Koeh Goân-ek Si̍t-phín

**Koeh Goân-ek Si̍t-phín** (郭元益食品) sī Tâi-oân ê chi̍t keng ko-piáⁿ si̍t-phín kong-si.
Kong-choân Bo̍k-tiûⁿ

**Kong-choân Bo̍k-tiûⁿ** (光泉牧場), kán-chheng **Kong-choân** (光泉), sī Tâi-oân ū-miâ ê chi̍t keng ím-liāu kong-si.
Sêng-i

**Sêng-i** (hoat. *prêt-à-porter*) sī chhui-chhek-sèng seng-sán (*speculative production*) ê ho̍k-chong. Tùi kang-gia̍p-hòa iû-kî sī 20 sè-kí í-lâi sī tōa-liōng seng-sán ê sán-phín. Tong-tāi sêng-i ê hoat-tián sī phòe-ha̍p liáu kóng-kò kap sî-sek ê khoài-sok piàn-hòa, koh ū bu̍t-liû kap sió-bē siau-lō͘ ê keng-gêng.

## Chham-khó
* 

## Siong-koan
* Tēng-chò-ho̍k
Koai-koai

**Koai-koai** (乖乖) sī Tâi-oân ê chi̍t keng si̍t-phín kong-si, mā-sī in chi̍t-khoán sán-phín ê miâ. Tâi-oân-lâng ū-sî ē kā chheⁿ-sek ê Koai-koai khǹg tī tiān-náu chú-ki iah-sī ki-hâi téng-koân, hi-bāng i ē-tàng sūn-lī ūn-chok.
Bī-ông

**Bī-ông Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (味王股份有限公司; ), kán-chheng **Bī-ông** (味王), sī chi̍t keng tī 1959 nî sêng-li̍p ê Tâi-oân si̍t-phín kang-gia̍p kong-si. Bī-ông chú-iàu ê gia̍p-bū sī si̍t-phín chè-chō, chìn-chhut-kháu kap siau-siū téng. Gia̍p-bū hoān-ûi kàu Tang-lâm-a kok-tē. I-ê chú-iàu siong-phín chióng-lūi sī bī-sò͘, tāu-iû kap kî-thaⁿ tiâu-bī-liāu í-ki̍p phàu-mī, tiâu-bī si̍t-phín, ím-liāu, koàn-thâu, chiú-cheng ím-liāu téng-téng. "Ông-chú-mī" (王子麵) kap "Bī-ông Bī-cheng" (味王味精) sī i ū-miâ ê siong-phín. Hiān-jīm bêng-ū táng-sū-tiúⁿ Tân Kiàn-tiong sī Tân Cha-bó͘ ê tōa-kiáⁿ.

## Siong-koan
*Ông-chú-mī

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Bī-ông Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si 
*Thài-kok Hoat-kàⁿ Kang-gia̍p Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê si̍t-phín kang-gia̍p kong-si
Hok-gī-hian Si̍t-phín

**Hok-gī-hian Si̍t-phín** (福義軒食品) sī chi̍t keng Tâi-oân Ka-gī-chhī Se-khu ê si̍t-phín kong-si.
Kiàn-pún-tû

**Kiàn-pún-tû** sī 18 kàu 19 sè-kí chá-kî hoat-tián chhut--lâi ê chi̍t khoán siong-phín tián-sī hong-hoat. Tāi-seng sī sè keng tiàm-bīn teh ēng, pah-hòe-tiàm chhut-hiān liáu-āu mā ēng chit khoán hong-sek lâi chhāi in ê siong-phín.

## Liû-hêng bûn-hòa
* Tâi-gí-koa *Kiàn-pún-tû ê Sió-chiá* (見本櫥的小姐)

## Chham-khó

## Siong-koan
* Mannequin ang-á
Êng-bîn Kang-têng Kong-si

**Êng-bîn Kang-têng Kong-si** (榮民工程公司), kán-chheng **Êng-kang** (榮工), sī chi̍t keng Tâi-oân ê kiàn-siat kong-si.
Kok-sán Kiàn-châi Si̍t-gia̍p

**Kok-sán Kiàn-châi Si̍t-gia̍p** (國產建材實業) sī chi̍t keng Tâi-oân ê khong-kuh-lih kong-si, mā sī Kok-sán Si̍t-gia̍p Chi̍p-thoân ê he̍k-sim kong-si.

Lūi-pia̍t:Âng-mn̂g-thô͘ kong-si
Se-á-oân Tōng-bu̍t-hn̂g

**Se-á-oân Tōng-bu̍t-hn̂g** khai-siat tī 1978 nî Ko-hiông-chhī ê Se-á-oân koan-kong-tē.

Siū tio̍h Tiong-san Tāi-ha̍k siūⁿ beh tī Se-á-oân khí hāu-sià ê éng-hióng, chèng-hú āu-bóe koh ùi Siū-san soaⁿ-tē khí sin ê Siū-san Tōng-bu̍t-hn̂g, 1986 nî khai-gia̍p.

## Liân-kiat
* 高雄西子灣動物園興建工程
Ko-hiông Tē-hā-ke

**Ko-hiông Tē-hā-ke** sī 1978 nî khai-gia̍p tī Ko-hiông-chhī Iâm-tiâⁿ-khu Jîn-ài Kong-hn̂g tē-hā ê siong-tiàm-ke, 1989 nî hóe-chai liáu-āu chiō bô koh êng-gia̍p.
Ji̍t-sèng Seng-oa̍h Kho-ki

**Ji̍t-sèng Seng-oa̍h Kho-ki** (日勝生活科技), kán-chheng **Ji̍t-sèng-seng** (日勝生), sī chi̍t keng Tâi-oân ê kiàn-siat kong-si.
Kiàn-siat

**Kiàn-siat** (建設), tī kiàn-tio̍k-ha̍k hām thó͘-bo̍k kang-têng lāi, sī heng-kiàn kiàn-tio̍k-bu̍t ê kòe-têng.
Thó͘-bo̍k kang-têng

**Thó͘-bo̍k kang-têng** (土木工程) sī it-chhè hām chúi, thô͘ iáu-ū bûn-hoà siong-koan ê ki-chhó͘ kiàn-siat ê kè-ōe, kiàn-chō kap ûi-siu. Chit-má it-poaⁿ ê thó͘-bo̍k kang-chok hāng-bo̍k ū kiô, chùn-kau, chhia-lō͘, kau-thong iáu-koh ū chúi-lī téng-téng.
Si̍t-phín kang-têng

**Si̍t-phín kang-têng** (食品工程) sī chi̍t chióng kiat-ha̍p lông-gia̍p kang-têng, ki-hāi kang-têng kap hoà-ha̍k kang-têng ê lí-lūn lâi seng-sán si̍t-phín ê chong-ha̍p kang-têng ki-su̍t.
Tiān-ki kang-têng

**Tiān-ki kang-têng** (電機工程; *electrical engineering*) sī í tiān-chú-ha̍k, tiān-chû-ha̍k téng bu̍t-lí-ha̍k ê hun-iá ûi ki-chhó͘, hâm-kài tiān-chú-ha̍k, tiān-chú kè-sǹg-ki, tiān-le̍k kang-têng, tiān-sìn, khòng-chè kang-têng, sìn-hō chhú-lí téng-téng léng-he̍k ê chi̍t mn̂g kang-têng-ha̍k.
Soat-lē Bú-thiaⁿ

**Soat-lē Bú-thiaⁿ** (雪麗舞廳), Eng-gí-miâ ***She Le Night Club***, ūi tī leh Tâi-oân ê Ko-hiông-chhī, 1968 nî khai-gia̍p, 2011 nî thêng-gia̍p.

## Siong-koan
* Lîm I-hong (林依芳), chêng thâu-ke-niû, 2008 nî chū-sat kòe-óng.

## Chham-khó
*
Nâ-pó-chio̍h Tōa-koa-thiaⁿ

**Nâ-pó-chio̍h Tōa-koa-thiaⁿ** (藍寶石大歌廳) sī Tâi-oân Ko-hiông-chhī Sin-heng-khu khah chá ê chi̍t keng koaⁿ-thiaⁿ, 1975 nî sêng-li̍p, 1995 nî thêng-gia̍p.
Khoân-kéng kang-têng

**Khoân-kéng kang-têng** (環境工程; *environmental engineering*) sī lī-iōng èng-iōng kho-ha̍k kap kang-têng-ha̍k ê hong-hoat lâi kái-siān khoân-kéng, thê-kiong lâng hām kî-thaⁿ seng-bu̍t kiān-khong ê chúi, khong-khì kap thô͘; lēng-goā, mā hâm-kài ho̍k-io̍k siū u-jiám ê tiûⁿ-só͘.
Tâi-oân Bān-ia̍p-chi̍p

***Tâi-oân Bān-ia̍p-chi̍p*** (台灣萬葉集/台湾万葉集, *taiwan manyôsyû*) sī Tâi-oân ê chi̍t koá Ji̍t-gí chok-chiá tī 1980 kàu 1990 nî-tāi só͘ chhut-phín ê chi̍t hē-lia̍t Ji̍t-gí toán-koa (短歌) chi̍p, hâm 1981 nî ê *Ko͘-hông-bān-lí Pòaⁿ-sè-kí* (孤蓬萬里半世紀), *Hana o kobosite* (花をこぼして) chò siōng-koàn (上卷); 1988 nî koh chhut tiong-koàn, kàu 1993 nî chài chhut ē-koàn. pian-chiá sī pún-miâ Ngô͘ Kiàn-tông ê chok-ka Ko͘-hông-bān-lí (孤蓬萬里).

Nā tī Ji̍t-pún  chú-iàu ê chhut-pán-chiá sī Chi̍p-eng-siā (集英社). Chhut-pán ê sūn-sū sī 1994 nî 2 goe̍h seng theh goân ē-koàn chhut chò *Tâi-oân Bān-ia̍p-chi̍p*, kàu 1995 nî chiong *Hana o kobosite* kiat goân-lâi ê tiong-koàn chài chhut *Tâi-oân Bān-ia̍p-chi̍p Sio̍k-phian*; tè-bé tī 1997 nî khah hoat-hêng *Ko͘-hông-bān-lí Pòaⁿ-sè-kí*.

## Chham-khó

## Siong-koan
* Tâi-oân ê Ji̍t-pún-ōe

Lūi-pia̍t:Bān-ia̍p-chi̍p
Khó͘ Jû-ûn

**Khó͘ Jû-ûn** (許茹芸; ), pún-miâ **Khó͘ Hông-siù** (許宏琇), sī chi̍t ūi Tâi-oân ê cha-bó͘ koa-chhiú.
Chhì-ha̍p

Chi̍t kái **chhì-ha̍p** sī ūn-tōng hāng-bo̍k, bú-su̍t he̍k-chiá sī iû-hì téng  ū kui-chek ê chi̍t pái piàⁿ-su-iâⁿ ia̍h sǹg hun-sò͘ ê kēng-cheng oa̍h-tāng.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Su-pò͘-chuh
Khòng-chè kang-têng

**Khòng-chè kang-têng** (控制工程; *control engineering*) sī hām khòng-chè lí-lūn ê gián-kiù kap èng-iōng siong-koan ê chi̍t mn̂g kang-têng-ha̍k.

Lūi-pia̍t:Kang-têng ê hun-iá
Tâi-oân Tāi-ko-tāi

**Tâi-oân Tāi-ko-tāi** (台灣大哥大; siong-phiau siá 台湾大哥大; si̍t-chè ū ho͘ **Tâi-oân Tah-koh-tah**) sī Tâi-oân ê chi̍t keng tiān-sìn kong-si.
Tâi-oân chi Chhiⁿ

**Tâi-oân chi Chhiⁿ** (台灣之星) sī Tâi-oân ê chi̍t keng tiān-sìn kong-si.

## Tsù-kái

## Guā-pōo liân-kiat

*Taiwan Star Telecom
*
*Taiwan Star Telecom network cover rate
*Taiwan Star Telecom data
*
Ka-lí-hin Chìn-heng-kiong

**Ka-lí-hin Chìn-heng-kiong** (佳里興震興宮) sī ūi tī leh Tâi-oân Tâi-lâm-chhī Ka-lí-khu lāi Ka-lí-hin tē-hng ê biō, chá-liân mā hō **Chheng-chúi-kiong** (清水宮), chú-iàu chè-sū Chheng-chúi chó͘-su, Lûi-hú Tāi-chiòng kap Lí-hú Chhian-sòe.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê kó͘-chek
Sū-liông

**Sū-liông** (仕隆) sī Tâi-oân Kiô-thâu-khu lāi ê tē-hng, hêng-chèng siōng hâm Sū-liông-lí (仕隆里), Sū-hong-lí (-豐-) kap Sū-hô-lí (-和-), só͘-chāi ùi Kiô-á-thâu (Kîo-thâu chhī-lāi) ê sai-lâm-pêng, nn̄g-ê só͘-chāi ê ke-chhī sio chia̍p.

## Le̍k-sú

Pún tē-hng tī Hàn-bûn kó͘-su lāi kì "Ta-pa-su-jiông" (礁巴師戎, lēng-gōa ū chē khoán kì hoat), khó-lêng sī Hô-lân sî-tāi só͘ kì ê *Tapasoejongh*. Chia sī Tēⁿ--sī chèng-khoân khui-khún ê só͘-chāi chit it.

Í hoat-tián ê chêng-āu lâi khòaⁿ, Kiô-á-thâu ê kē-chhī sī Chheng-kok sî-kî Sū-liông hiòng tang-pak-pêng khok-tián chhut--lâi-ê.

1920 nî pún tē-hng sī Lâm-chú-chng koán-lāi ê tōa-jī hêng-chèng-khu, chiàu 1939 nî thóng-kè ū khiā-khí jîn-kháu 1,989 lâng.

## Kau-thong
* Ko 31 / Liông-hong-lō͘ (隆豐路)
* Sū-liông-lō͘

## Chham-chiàu

## Liân-kiat
* Tapasoejongh hū-kīn ê Hô-lân kó͘ tē-tô͘

Lūi-pia̍t:Tōa-jī
Lé-kheh Sî-siōng-koán

**Lé-kheh Sî-siōng-koán** (禮客時尚館; *Leeco Outlet*) sī Tâi-oân ê chi̍t keng pah-hòe kong-si.
Toā-to-hōe Kóng-tiûⁿ

**Toā-to-hōe Kóng-tiûⁿ** (大都會廣場) sī Tâi-oân Tām-chúi-khu ê chi̍t keng pah-hòe kong-si.
Kóng-sam Chông-kong Pah-hòe

**Kóng-sam Chông-kong Pah-hòe** (廣三崇光百貨), it-poaⁿ hō-chò **Kóng-sam Sogo**, sī Tâi-oân ê chi̍t keng pah-hòe kong-si.
Nāi-su Kóng-tiûⁿ

**Nāi-su Kóng-tiûⁿ** (耐斯廣場/**Nāi-su Matsuya(耐斯松屋)**) sī Tâi-oân Ka-gī-chhī Tang-khu ê chi̍t keng pah-hòe kong-si.
Lē-pó Pah-hòe Kóng-tiûⁿ

**Lē-pó Pah-hòe Kóng-tiûⁿ** (麗寶百貨廣場) sī Tâi-oân Pang-kiô-khu Sin-pán Te̍k-khu ê chi̍t keng pah-hòe kong-si.
Bêng-tek Chhun-thiⁿ Pah-hòe

**Bêng-tek Chhun-thiⁿ Pah-hòe** (明德春天百貨) sī Tâi-oânchi̍t keng í-king kiat-sok ê pah-hòe kong-si.
Walmart

**Walmart** sī Bí-kok ê chi̍t keng sió-bē kong-si.

## Tsù-kái

## Guā-pōo liân-kiat

* Walmart Inc. Corporate Site

*
Khó͘ Bí-chēng

**Khó͘ Bí-chēng** (許美靜; ), pún-miâ **Khó͘ Bí-hōng** (許美鳳), sī chi̍t ūi Sin-ka-pho ê cha-bó͘ koa-chhiú. I tī 1990 nî-tāi āu-kî ê Tâi-oân, Tiong-kok kap Sin-ka-pho ê Hoâ-gú im-ga̍k chhī-tiûⁿ chin siū-tio̍h hoan-gêng.
Thâu-chhú

**Thâu-chhú** (頭取) sī Ji̍t-pún ê gîn-hâng kong-si hâm-thâu, chiàu it-poaⁿ Hō-ló-ōe lâi kóng, sǹg sī gîn-hâng ê táng-sū-tiúⁿ he̍k-chiá chóng-chhâi, tāi-khāi siong-tong Ji̍t-pún it-poaⁿ hōe-siā ê siā-tiúⁿ. Pún hâm-thâu sī pō͘-hūn gîn-hâng-gia̍p sú-iōng, ū-ê gîn-hâng kaⁿ-taⁿ ēng siā-tiúⁿ.
Táng-sū-tiúⁿ

**Táng-sū-tiúⁿ** sī hoat-jîn ê táng-sū tī táng-sū-hōe soán--ê, sī kó͘-tong ê chòe-ko tāi-piáu, sū-gia̍p tùi-gōa ê hū-chek-jîn.

## Siong-koan
* Siā-tiúⁿ
* Hōe-tiúⁿ
Hong-hô Ji̍t-lē Chhiùⁿ-phìⁿ-hâng

**Hong-hô Ji̍t-lē Chhiùⁿ-phìⁿ-hâng** (風和日麗唱片行) sī chi̍t keng Tâi-oân ê chhiùⁿ-poâⁿ kong-si.
Gē-lêng Tōng-im

**Gē-lêng Tōng-im** (藝能動音) sī chi̍t keng Hiong-káng kap Tâi-oân ê chhiùⁿ-poâⁿ kong-si.
Siōng-hoâ Chhiùⁿ-phìⁿ

**Siōng-hoâ Chhiùⁿ-phìⁿ** (上華唱片) sī chi̍t keng Tâi-oân ê chhiùⁿ-poâⁿ kong-si.
Chhiùⁿ-poâⁿ kong-si

**Chhiùⁿ-poâⁿ kong-si** sī choan-bûn teh chè-chok kap hoat-hêng chhiùⁿ-poâⁿ ê kong-si. Ū chi̍t-koá chhiùⁿ-poâⁿ kong-si mā ē kiam chò keng-kí kong-si, chhú-lí in kî-hā koa-chhiú ê kok-chióng gia̍p-bū.
Phan-teng

**Phan-teng** (攀登), he̍k-chiá sī **peh**, sī chi̍t khoán lī-iōng chhiú kap kha lâi hiòng koân peh ê ūn-tōng.

## Lūi-pia̍t
*Peh-chhiū
*Peh-chio̍h
*Peh-peng
*Peh-soaⁿ
*Peh-soh
Bí-lē-hoâ Iáⁿ-siâⁿ

**Bí-lē-hoâ Iáⁿ-siâⁿ** (美麗華影城) sī Tâi-oân ê chi̍t keng liân-só tiān-iáⁿ-īⁿ.
Bān-tāi-hok Iáⁿ-siâⁿ

**Bān-tāi-hok Iáⁿ-siâⁿ** (萬代福影城) sī Tâi-oân Tâi-tiong-chhī ê chi̍t keng tiān-iáⁿ-īⁿ.
Choân-bí Hì-īⁿ

**Choân-bí Hì-īⁿ** (全美戲院) sī Tâi-oân Tâi-lâm-chhī ê chi̍t keng tiān-iáⁿ-īⁿ.
Kiok-kiong

**Kiok-kiong** (鞠躬) sī chi̍t khoán hiòng tùi-hong piáu-ta̍t chun-kèng ê lé-sò͘, mā hō-chò **àⁿ-sin** (-身), tī Tang-a sè-kài khah kāu lé-sò͘ ê só͘-chāi chin chia̍p-khoàⁿ.
Lé-sò͘

**Lé-sò͘** (禮數), he̍k-chiá **lé-māu** (禮貌), sī lâng tī siā-hōe tiong, hām pa̍t-lâng lâi-óng ê si̍p-koàn; bô-kāng só͘-chāi ê lé-sò͘ mā ē bô-kāng, pēng bô chûn-chāi te̍k-tēng ê goân-chek.
Chim

**Chim** (唚) sī iōng chhùi-tûn khì chiap-chhiok kî-thaⁿ mi̍h-kiāⁿ ê tōng-chok ia̍h-sī lé-sò͘; só͘ chim ê tùi-siōng it-poaⁿ sī lēng-goā chi̍t ê lâng. **Chiap-bún** (接吻) kap **sio-chim** (相唚) ê kóng-hoat sī te̍k-pia̍t teh kóng nn̄g lâng hō͘-siong chiap-chhiok tùi-hong ê chhùi-tûn.
Ak-chhiú

**Ak-chhiú** (握手) sī chi̍t chióng nn̄g lâng hō͘-siong ak tiâu tùi-hong ê kāng chi̍t chhiú ê lé-sò͘.
Iok-hōe

**Iok-hōe** (約會) sī tāi-seng iok-tēng sî-kan kap tē-tiám lâi sio-kìⁿ-bīn ê oa̍h-tāng. Iok-hōe goân-té sī teh kóng it-poaⁿ jîn-sū ê ī-iok biān-hōe, tān-sī chit-má tiāⁿ-tiāⁿ sī teh kóng loân-ài ê hêng-ûi.

Lūi-pia̍t:Chhin-bi̍t koan-hē
Lūi-pia̍t:Jîn-chè koan-hē
Chêng-phoe

**Chêng-phoe** (情批) sī lī-iōng su-bīn ê hong-sek lâi piáu-ta̍t ì-ài ê hong-hoat. Khah-chá liû-hêng iōng phoe, chit-má sî-kiâⁿ iōng tiān-chú-phoe. Chêng-phoe ê lōe-iông ē-sái kán-tan bêng-liáu, mā ē-sái chhian-giân bān-gú.
Tē-kiû kho-ha̍k

**Tē-kiû kho-ha̍k** sī chi̍t khoán pau-koat kok chióng koan-hē Tē-kiû ê kho-ha̍k ê gián-kiù hun-iá.
Tek-kin khōng-ku-lí

**Tek-kin khōng-ku-lí** () sī chi̍t khoán kiàn-tio̍k kiat-kò͘, sī thih-kin khōng-ku-lí ê tāi-thè hong-hoat. I ùi Jī-chhù Tāi-chiàn sî-kî sī Ji̍t-pún èng-hú goân-liāu put-chio̍k ê kiàn-tio̍k hong-sek chi it.

Lūi-pia̍t:khōng-ku-lí
Lîm Iàn-sîn

**Lîm Iàn-sîn** (林燕臣, 1859 nî 11 goe̍h 15 – 1944 nî 2 goe̍h 27) sī Tâi-oân tī Chheng-kok sî-tāi ê siù-châi, 1898 nî hông chhiàⁿ khì kà Ki-tok-kàu soan-kàu-su Hàn-bûn kap Tâi-gí, tè-bé sìn Ia-so͘, 1914 nî khai-sí chò bo̍k-su.

## Siong-koan
* Lîm Bō͘-seng

## Liân-kiat
* 林燕臣牧師傳略 （1859-1944）
Aberdeen

**Aberdeen** (Eng-gí: *Aberdeen*; So͘-kat-lân-gí: *Aiberdeen*; So͘-kat-lân Kài-ní-gí: *Obar Dheathain*) sī Liân-ha̍p Ông-kok So͘-kat-lân ê chi̍t ê gī-khu (*council area*).


Lūi-pia̍t:So͘-kat-lân ê gī-khu
Lám

**Lám** (攬) sī chi̍t chióng ē-tàng piáu-ta̍t kám-chêng ê ki-thé chiap-chhiok. Lám ê tōng-chok sī nn̄g lâng hō͘-siong iōng chhiú kā tùi-hong ûi khí-lâi. Tī bô-kāng ê bûn-hoà tiong, tùi lám ê ì-gī kap kái-soeh mā bô-kāng.

Lūi-pia̍t:Ài
Lūi-pia̍t:Chhin-bi̍t koan-hē
Lūi-pia̍t:Lé-sò͘
Phah-pho̍k-á

**Phah-pho̍k-á** sī lâng ūi-tio̍h beh piáu-sī jīn-tông, kó͘-lē ia̍h khèng-chiok téng-téng chiàⁿ-bīn chêng-kám só͘ chò ê hêng-ûi; it-poaⁿ sī thàu-kòe siang chhiú hō͘-siong phah lâi oân-sêng chit hāng tōng-chok.

Lūi-pia̍t:Hêng-ûi
Lūi-pia̍t:Jîn-chè kau-thong
Ián-káng

**Ián-káng** (演講) sī tùi kong-chiòng hoat-piáu ê kóng-ōe.

## Guā-pōo liân-kiat

* 
* How to speak so that people want to listen

Lūi-pia̍t:Jîn-chè kau-thong
Siù-châi

**Siù-châi** sī kó͘-chá Tiong-kok kap hū-kīn Tang-a tē-khu ê chi̍t khoán sū-tāi-hu, i ùi kho-kí chè-tō͘ khai-sí í-chêng ê Tiong-kok sī chi̍t khoán koaⁿ-hú kap bîn-kan soán--chhut-lâi ê jîn-sū.
Sin-lâu Pēⁿ-īⁿ

**Sin-lâu Pēⁿ-īⁿ**, ia̍h ū kóng **Sin-lâu I-īⁿ**, sī 1900 nî khí siat iân-sio̍k chìn-chêng Jī-ló-kháu I-koán ê pēⁿ-īⁿ.

Hiān-sî in-ê i-liâu sū-giap hoat-tián chò Sin-lâu I-liâu Châi-thoân Hoat-jîn.

## Siong-koan
* Kî-āu I-koán
* Khòaⁿ-sai-ke I-koán

## Liân-kiat
* 陳慕真 (2007) 《台灣府城教會報》中ê現代醫療衛生書寫(三), 白話字文獻ê文明觀
Tāng-liōng hùn-liān

**Tāng-liōng hùn-liān** (eng. *weight training*) sī chi̍t khoán ka-kiông kiam hùn-tōa kin-bah ê khùi-la̍t hùn-liān (*strength training*) ūn-tōng.

Lūi-pia̍t:Su-pò͘-chuh
Iû-kì

**Iû-kì** (遊記) sī kì-lio̍k lí-hêng kiàn-bûn kap kám-sióng ê bûn-ha̍k chok-phín.

Lūi-pia̍t:Koan-kong
Gū-giân

**Gū-giân** (寓言) sī chi̍t phiⁿ hâm-iú tō-tek kàu-io̍k kap tì-hūi ê toán-phian kò͘-sū. Gū-giân sī bûn-ha̍k ê chi̍t chióng khoán-chè, thong-siông iōng kán-tan koh chhù-bī ê kò͘-sū lâi thêng-hiān, mā ún-hâm chok-ka tùi jîn-seng ê koan-chhat kap thé-giām.
Kang Chhun-lâm

縮圖
**Su-má Bûn-bú** (司馬文武; ), pún-miâ **Kang Chhun-lâm** (江春男), sī chi̍t ūi Tâi-oân Tâi-tiong-chhī Hong-goân-khu chhut-sin ê kì-chiá, chok-ka kiam chèng-tī phêng-lūn-oân.
Tâi-oân-hú-siâⁿ (khu-pia̍t-ia̍h)

**Tâi-oân-hú-siâⁿ** ū khó-lêng sī kóng:

* Ùi kin-á-ji̍t Tâi-lâm chhī-lāi ê Tâi-oân-hú-siâⁿ, 1887 nî Tâi-oân kiàn séng í-āu kái Tâi-lâm-hú-siâⁿ.
* Ùi kin-á-ji̍t Tâi-tiong ê Tâi-oân-hú-siâⁿ (1887 nî – 1895 nî), i mā ū chi̍t chām sī Tâi-oân-séng-siâⁿ.
Ông Thok

**Ông Thok** (王拓; ), pún-miâ **Ông Hông-kiú** (王紘久), sī chi̍t ūi Ke-lâng chhut-sin ê Tâi-oân hiong-thó͘ bûn-ha̍k-ka kiam chèng-tī jîn-bu̍t.

T
Kńg-chiu Tāi-ha̍k

**Kńg-chiu Tāi-ha̍k** (广州大学) sī Tiong-kok Kńg-tang-séng Kńg-chiu-chhī ê chi̍t keng kong-li̍p phó͘-thong chong-ha̍p tāi-ha̍k.
Tiông-chhun Tāi-ha̍k

**Tiông-chhun Tāi-ha̍k** (长春大学) sī Tiong-kok Kiat-lîm-séng Tiông-chhun-chhī ê chi̍t keng chong-ha̍p tāi-ha̍k.
Tiông-chhun Kang-têng Ha̍k-īⁿ

**Tiông-chhun Kang-têng Ha̍k-īⁿ** (长春工程学院) sī ūi-tī Tiong-kok Kiat-lîm-séng Tiông-chhun-chhī ê chi̍t keng kong-li̍p tāi-ha̍k.
Tang-pak Tiān-le̍k Tāi-ha̍k

**Tang-pak Tiān-le̍k Tāi-ha̍k** (东北电力大学) sī ūi-tī Tiong-kok Kiat-lîm-séng Kiat-lîm-chhī ê chi̍t keng kong-li̍p tāi-ha̍k.
Tiông-chhun Tiong-i-io̍h Tāi-ha̍k

**Tiông-chhun Tiong-i-io̍h Tāi-ha̍k** (长春中医药大学) sī ūi-tī Tiong-kok Kiat-lîm-séng ê chi̍t keng tāi-ha̍k.
Chiat-kang Tāi-ha̍k

**Chiat-kang Tāi-ha̍k** (浙江大学), kán-chheng **Chiat-tāi** (浙大), sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Chiat-kang-séng Hâng-chiu-chhī ê kong-li̍p tāi-ha̍k.
Hâng-chiu Su-hoān Tāi-ha̍k

**Hâng-chiu Su-hoān Tāi-ha̍k** (杭州师范大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Chiat-kang-séng Hâng-chiu-chhī ê su-hoān tāi-ha̍k.
Chiat-kang Hái-iûⁿ Tāi-ha̍k

**Chiat-kang Hái-iûⁿ Tāi-ha̍k** (浙江海洋大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Chiat-kang-séng Chiu-san-chhī ê kong-li̍p tāi-ha̍k.
Lêng-pho Tāi-ha̍k

**Lêng-pho Tāi-ha̍k** (宁波大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Chiat-kang-séng Lêng-pho-chhī ê tē-hng chong-ha̍p tāi-ha̍k.
Alice ê Sian-kài Mō͘-hiám

***Alice ê Sian-kài Mō͘-hiám*** (Á-li-suh *, Eng-gí: *Alice's Adventures in Wonderland*) sī 1865 nî Eng-kok ha̍k-chiá Charles Lutwidge Dodgson ēng ké-miâ Lewis Carroll hoat-piáu ê siáu-soat. Kò͘-sū sī chi̍t-ê cha-bó͘-gín-á siak ji̍p thó͘-á tōng lāi, thàng ji̍p chi̍t-ê kî-iūⁿ sè-kài lāi-bīn.  

Lūi-pia̍t:Lewis Carroll
Kò͘-sū

**Kò͘-sū**, he̍k-chiá kóng **sū-sū** (Eng-gí: *narrative*), sī khan-liân chin-si̍t he̍k-chiá khong-sióng tāi-chì ê su-siá, kóng-ōe ia̍h sī iáⁿ-siōng piáu-hiān. 

## Siong-koan
Sin-tiàm-ke

**Sin-tiàm-ke** (新店街) sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi 1920 nî siat ê Tâi-pak-chiu koán-lāi ê hêng-chèng-khu, goân-lâi sī Sin-tiàm-chng, 1943 nî kái Sin-tiàm-ke.
JoJo ê Kî-biāu Mō͘-hiám

***JoJo ê Kî-biāu Mō͘-hiám*** (Ji̍t-gí: ジョジョの奇妙な冒険 *zyozyo no kimyô na bôken*) sī Ji̍t-pún ê bàng-gah hē-lia̍t, chok-chiá sī Araki Hirohiko. Pún chok sī 1986 nî khai-sí ùi Chiu-khan Siàu-liân Jump téng liân-chài.
X Japan

**X Japan** sī Ji̍t-pún ê Visual-hē rock ga̍k-thoân, 1989 nî seng-li̍p, 1992 nî kái hō X Japan, 1997 nî kái-sàn.
Siông-chiu Tāi-ha̍k

**Siông-chiu Tāi-ha̍k** (常州大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Kang-so͘-séng Siông-chiu-chhī ê phó͘-thong tāi-ha̍k.
Iông-chiu Tāi-ha̍k

**Iông-chiu Tāi-ha̍k** (扬州大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Kang-so͘-séng Iông-chiu-chhī ê tiōng-tiám chong-ha̍p-sèng tāi-ha̍k.
Kang-so͘ Tāi-ha̍k

**Kang-so͘ Tāi-ha̍k** (江苏大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Kang-so͘-séng Tìn-kang-chhī ê chong-ha̍p tāi-ha̍k.
Kang-lâm Tāi-ha̍k

**Kang-lâm Tāi-ha̍k** (江南大学), kán-chheng **Kang-tāi** (江大), sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Kang-so͘-séng Bû-sek-chhī ê kong-li̍p tāi-ha̍k.
Lâm-kiaⁿ Lí-kang Tāi-ha̍k

**Lâm-kiaⁿ Lí-kang Tāi-ha̍k** (南京理工大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Kang-so͘-séng Lâm-kiaⁿ-chhī ê choân-kok tiōng-tiám tāi-ha̍k.
Lân-chiu Tāi-ha̍k

**Lân-chiu Tāi-ha̍k** (兰州大学) sī chi̍t keng ūi-tī Tiong-kok Kam-siok-séng Lân-chiu-chhī ê tiōng-tiám chong-ha̍p tāi-ha̍k.

Lūi-pia̍t:Choân-kok Tiōng-tiám Tāi-ha̍k
Choân-kok Tiōng-tiám Tāi-ha̍k

**Choân-kok Tiōng-tiám Tāi-ha̍k** (全国重点大学) sī Tiong-kok chèng-hú tiōng-tiám chi-oān ê tāi-ha̍k. Tiōng-tiám Tāi-ha̍k tī Tiong-kok kok-lāi it-poaⁿ lóng ū chin hó ê miâ-siaⁿ. Ha̍k-seng ê khó-chhì hun-sò͘ it-poaⁿ mā ài te̍k-pia̍t iu-siù chiah ū ki-hōe pī lio̍k-chhú. Ùi 1990 nî-tāi khai-sí, Tiong-kok chèng-hú tùi ko-téng ha̍k-hāu chìn-hêng kái-kek, só͘-í chit-ê miâ-chheng í-keng bô teh sú-iōng. Bo̍k-chiân, in-ūi 985 Kang-têng hām 211 Kang-têng ê si̍t-si, chit-ê kài-liām í-keng tām-hoà.
Chó͘-chio̍k-kin

**Chó͘-chio̍k-kin** (eng. *muscles of mastication* ; tek. *Kaumuskulatur* ; ji̍t. 咀嚼筋 "chó͘-chio̍k-kin") ū sì tùi, sī koan-hē lâng chó͘-chio̍k (pō͘) ê kin-bah. Lāi bīn pau-koat kā-kin (*masseter muscle*), chhek-thâu-kin (*temporal muscle*), gōa-chhek e̍k-tu̍t-kin (*medial pterygoid muscle*) kap lāi-chhek e̍k-tu̍t-kin (*lateral pterygoid muscle*).
Mō͘-hiám

:*"Mō͘-hiám" mā ū "[[gûi-hiám]] ê hêng-tōng" ê ì-sù.*

**Mō͘-hiám** sī chi̍t khoán chhì-kek kiam te̍k-pia̍t ê keng-giām, tiāⁿ-tiāⁿ sī ū gûi-hiám-sèng ê tāi-chì, koh bô khak-tēng ê kiat-kó.

## Siong-koan
* Thàm-hiám
Gûi-hiám

**Gûi-hiám** (hûi-), nā koán-lí-ha̍k siōng tiāⁿ kóng **hong-hiám** (Eng-gí: *risk*), ùi bô-kâng ha̍k-būn lāi ū bô-kâng ê ì-gī, tāi-khāi ê ì-sù sī kong chō-sêng sún-sit ê khó-lêng-sèng.

## Siong-koan
* Gûi-hāi
* Ki-hōe
* Mō͘-hiám
Chó͘-chio̍k

**Pō͘**, ha̍k-su̍t siōng kóng **chó͘-chio̍k** (jit. 咀嚼; eng. *mastication*), sī tām chhùi lāi chhiat bôa chia̍h-mi̍h ê tōng-chok, sī siau-hòa ê thau chi̍t tōaⁿ kòe-têng.
Alpes Cottiae

**Alpes Cottiae** sī Kó͘-tāi Lô-má ê chi̍t séng, ùi chêng 8 nî chó-iū siū Augustus cheng-ho̍k.

## Chham-khó
* 

Lūi-pia̍t:Lô-má séng-hūn
Bulbasaur

**Bulbasaur**, Ji̍t-pún ēng miâ **Husigidane** (フシギダネ), sī tiān-náu iû-hì Pokémon hē-lia̍t lāi-bīn ê chi̍t khoán "Pokémon", siat-kè-chiá sī Sugimori Ken.

Hō-miâ ê gí-goân sī Eng-gí ê *bulb* ("kiû-kun") kap *dinosaur* ("khióng-liông"). Ùi thong-iōng ê Pokémon lia̍t-toaⁿ pian-hō lāi, i sī pâi #001.

## Siong-koan
* Pokémon lia̍t-toaⁿ
Kiû-kun

**Kiû-kun** (球根, Eng-gí: *bulb*) sī si̍t-bu̍t chi̍t tōaⁿ kòa hio̍h ê keng-pō͘.

Iûⁿ-chhang-thâu tio̍h sī chi̍t khoán kiû-kun.
Hi-kò͘-lūi

**Hi-kò͘-lūi** ê Eng-gí sī ***fiction*** (""), thoân-thóng hoan-e̍k chò "**[[siáu-soat]]**", sī chi̍t khoán bûn-ha̍k khoán-chè, hâm kok khoán keng-kòe sióng-siōng ê kò͘-sū, ia̍h chiū sī bô ì-sù beh kun-kù sū-si̍t ê chhòng-chok.

Chiàu kin-sè chit-ê khài-liām ê iōng-hoat, pún lūi chhòng-chok m̄ ná hâm bûn-chiong, mā hâm hiān-tiûⁿ piáu-ián, iáⁿ-hì, tiān-sī-kio̍k, tiān-náu iû-hì, kak-sek poaⁿ-ián iû-hì téng khoán. Nā khah goân-sú ê ì-sù sī bûn-ha̍k ê lūi-hêng, chhan-chhiūⁿ tn̂g-phiⁿ siáu-soat (*novel*), novella, té-phiⁿ kò͘-sū, kio̍k-pún téng lūi.

## Hi-kò͘ kap hui-hi-kò͘ ê hâm-hô͘-sèng
Tiām chi̍t kóa chêng-hêng hi-kò͘/hui-hi-kò͘ ê chha-pia̍t sī ài-māi--ê, chit khoán ài-māi-sèng mā sī chi̍t kóa hō͘-hiān-tāi bûn-ha̍k ê sêng-hun, pí-lūn chok-chiá khó-lêng te̍k-pia̍t piáu-hiān "sióng-siōng-tek hiān-si̍t" (*imagined reality*). Koh ū chhiūⁿ Michael Orlofsky ēng "sú-ha̍k hi-kò͘" (*historiografiction*) chit jī lâi piáu-sī ê le̍k-sú-ha̍k kiam hi-kò͘ ê saⁿ-lām.

## Chham-khó

## Siong-koan
* Hui-hi-kò͘-lūi (non-fiction)
* Khong-sióng (fantasy)

*
Kiû-keng

**Kiû-keng** sī chi̍t khoán pâi kiû-chhn̂g kap thê-kiong siong-koan khì-kū hō͘ lâng tōng-kiû ê êng-gia̍p, kong-kiōng, he̍k-chiá su-jîn tiûⁿ-só͘.

## Chham-khó
Pokémon lia̍t-toaⁿ

Pokémon sī chi̍t hē iû-hì kap tōng-ōe chok-phín, lāi-bīn ū chi̍t thò khong-sióng seng-bu̍t to̍h kiò **pokémon**, pún bûn-chiong sī chia seng-bu̍t ê lia̍t-toaⁿ.

Kui-ê chhòng-chok lāi-té, lóng-chóng hâm 7-pah gōa khoán ê "chéng" (species). Ē-bīn ê *Zyôto* (ジョウト), *Hôen* (ホウエン), *Sinô* (シンオウ), *Issyu* (イッシュ) sī kò͘-sū lāi-bīn ê kî-tiong 4-ê tē-hng.

Pokémon ê hō-miâ ùi pún lia̍t-toaⁿ lāi hun "Eng-gí" kap "Ji̍t-pún" nn̄g khoán.

## Lia̍t-toaⁿ

## Chham-khó
Pokémon (kong-si)

**[[Tu-sek-hōe-siā]] Pokémon** (株式会社ポケモン) sī Ji̍t-pún ê kong-si, choan-bûn Pokémon hē-lia̍t chhòng-chok ê hoat-hêng. I chi̍t khai-sí sī Nintendo, Game Freak kap Creatures 3-keng ū Pokémon tì-chok-khoân ê kong-si ê ha̍p-chok tâu-chu.
Squirtle

**Squirtle** (ho͘ "suh-kóe-do͘h"), Ji̍t-pún ēng-miâ **Zenigame** (ゼニガメ "je-ní-gá-meh") sī Pokémon hē-lia̍t chhòng-chok lāi-bīn ê chi̍t chéng. Goân-lâi sī Game Freak kong-si hoat-tián ê kak-sek, tè-bé goân-sêng-chiá sī Sugimori Ken.

## Siong-koan
* Pokémon lia̍t-toaⁿ
Sugimori Ken

**Sugimori Ken** (杉森 建; 1966 nî 1 goe̍h 27 chhut-sì) sī Ji̍t-pún ê tiān-náu iû-hì siat-kè-su, bàng-gah ōe-ka kiam tōng-ōe kàn-tok. I sī Pokémon hē-lia̍t ê siat-kè-chiá.
Pak Má-lâi-se-a Hok-kiàn-ōe

**Pak Má-lâi-se-a Hok-kiàn-ōe** sī tī Má-lâi-se-a pak-pō͘ tē-khu só͘ liû-thong ê Hok-kiàn-ōe hong-giân; i hām Bân-lâm pún-thó͘ kap Tâi-oân ê hong-giân siaⁿ-tiāu ū chin chhin-bi̍t ê koan-hē.
Tang-lâm-a Hok-kiàn-ōe

**Tang-lâm-a Hok-kiàn-ōe** sī tī Tang-lâm-a liû-thong ê kok-chióng Hok-kiàn-ōe hong-giân. Tang-lâm-a Hok-kiàn-ōe sī chē-chē 17 chì 20 sè-kí ùi Tiong-kok Bân-lâm ê Choân-chiu kap Chiang-chiu pún-thó͘ tòe î-bîn chìn-ji̍p Lâm-iûⁿ sè-kài ê gí-giân. Chia-ê Hok-kiàn-ōe it-poaⁿ lóng pó-liû tio̍h chin chē tī Bân-lâm pún-thó͘ í-keng siau-sit ê kó͘-chá giân-sû kap iōng-hoat, lēng-goā mā thàu-lām tio̍h chin chē goân-chū chāi-tē-lâng gí-giân ê goā-lâi-gú chioh-sû.
Sek-èng (khu-pia̍t-ia̍h)

**Sek-èng** ū khó-lêng sī kóng:

* Sek-èng, chìn-hòa seng-bu̍t-ha̍k kài-liām.
* Sek-èng (ba̍k-chiu), ba̍k-chiu tùi kng-sòaⁿ ê hoán-èng.
* Sek-èng (sim-lí-ha̍k)
Game Boy

**Game Boy** ("") sī Nintendo kong-si hoat-hêng ê 8-bit chiúⁿ-téng iû-hì-ki, 1989 nî 4 goe̍h 21 ùi Ji̍t-pún chiūⁿ-chhī, kâng-nî 7 goe̍h 31 koh tī Pak-bí hoat-hêng.

Pún iû-hì-ki sī Game Boy hē-lia̍t ê thâu chi̍t hāng sán-phín, chú khai-hoat-chiá sī Yokoi Gunpei.

Lūi-pia̍t:Nintendo
Pikachu

**Pikachu** (ピカチュウ; Kunrei-sek: *pikatyû*; ho͘-im: "pi-ká-chiuh") sī iû-hī kiam tōng-ōe téng chhòng-chok ê seng-bu̍t "Pokémon" ê chi̍t chéng.

Siat-kè khài-liām lâi-goân sī Nisida Atuko, goân-sêng-chiá sī Sugimori Ken. Pikachu siāng chá sī chhut-hiān tī Ji̍t-pún hoat-hêng ê 1996 nî Game Boy iû-hì *Lok-tē Iau-koài Âng & Le̍k* (*Pocket Monsters: Red & Green*), tè-bé koh ēng tī kok-chè pán-pún Pokémon Âng Nâ (*Pokémon Red and Blue*).

Pokémon ê tōng-ōe iā kî-tha pán-pún kò͘-sū lāi-té tiāⁿ ū chi̍t chiah Pikachu chò chú-kak, sǹg sī só͘-ū Pokémon lāi-bīn siāng chhut-miâ ê chi̍t chiah, sī Ji̍t-pún tāi-chiòng bûn-hòa ê chi̍t-ê tāi-piáu-bu̍t.
Chhit-thô

**Chhit-thô** (𨑨迌）, tī sim-lí-ha̍k hām tōng-bu̍t hêng-ûi-ha̍k ê kái-soeh tiong, sī chi̍t khoán chū-goān koh chú-tōng chìn-hêng ê gû-lo̍k oa̍h-tāng;  it-poaⁿ mā hō-chò **sńg** (耍). Thong-siông, chhit-thô sī gín-á-lâng hām siàu-liân-á ê oa̍h-tāng, tān-sī in tùi toā-lâng mā ū it-tēng ê hó-chhù.

## Chham-khó

Lūi-pia̍t:Tōng-bu̍t hêng-ûi-ha̍k
Tha̍k-chheh

**Tha̍k-chheh** (讀冊), he̍k-chiá **tha̍k-chu** (讀書) kap **oa̍t-tho̍k** (閱讀), sī chi̍t ê lâng oá-khò thâu-khak tiong goân-iú ê tì-sek, chú-tōng tit-tio̍h chu-sìn, ùi bûn-chiuⁿ ê lōe-iông lâi kiàn-li̍p ì-gī ê kòe-têng.
Chheh-chhiam

**Chheh-chhiam** (冊籤) sī kiap tī su-pún tiong-ng, the̍h-lâi phiau-sek te̍k-tēng ia̍h-sò͘ ê bûn-kū.
Palestine Kok

**Palestine Kok** (A-la-pek-gí:  [*Dawlat Filastīn*]; Eng-gí: *State of Palestine*), mā thang im-e̍k chò **Pa-le̍k-su-thèng**, **Pa-le̍k-su-thán** (巴勒斯坦), sī Sai-a ê kok-ka, óa tī Í-sek-lia̍t piⁿ-á.

Palestine sī Palestine Kok-ka Gī-hōe tī 1988-nî 11-go̍eh 15 soan-pò͘ sêng-li̍p--ê. Filastin Kok-ka Gī-hōe sī Palestine Tháu-pàng Cho͘-chit (PLO) ê li̍p-hoat cho͘-chit. Chit-ê soan-pò͘ sán-seng 1923-nî ê Lausanne Tiâu-iok, kap Liân-ha̍p-kok Tāi-hōe ê 181-hō koat-gī-àn, chi-chhî in tī "Palestine ê léng-thó͘ khí-kok, ēng Ia-lō͘-sat-léng chò siú-to͘." ê chú-tiuⁿ.

Sui-jiân án-ne, hit-ê sî-chūn Palestine pēng bô khòng-chè jīn-hô ê léng-thó͘, bô ha̍p tī 1-ê kok-ka ê si̍t-chè tiâu-kiāⁿ. Chóng--sī Palestine Kok-ka chèng-hú (*Palestinian National Authority*) ǹg-bāng ē-tàng oân-sêng tī Iok-tàn-hô Se-hōaⁿ, Gaza Tē-io, kap Tang-Ia-lō͘-sat-léng kiàn-li̍p kok-ka, kap Í-sek-lia̍t hô-pêng tàu-tīn ê hē-hāng.

## Siong-koan ê bûn-chiuⁿ
* Hui-lī-sū
Allele

**Allele** ("A-lí-oh"/"A-lé-luh") sī chi̍t-ê ûi-thoân-chú ia̍h ûi-thoân-chō (*genetic locus*) ê tan-to̍k ia̍h chē khoán thè-ōaⁿ hêng-sek. Û-ê allele ē chō-sêng ê koan-chhat-siōng bô-kâng ê piáu-hiàn-hêng sèng-chit.

## Gí-goân
Eng-gí *allele* (/əˈliːl/) sī tùi William Bateson thê chhut ê *allelomorph* (ì-sù: "pa̍t hêng") ê kán-lio̍k. Hit jī, goân-té sī teh kóng chi̍t-ê ûi-thoân-chú ê ta̍k khoán piàn-hêng ê piáu-hiān-hêng.

Chioh Hôa-bûn ia̍h Ji̍t-bûn ê hō-miâ hong-sek, pún khài-liām ū "tùi-ngó͘ ki-in", "téng-ūi ki-in", "tùi-ngó͘-chú", "tùi-li̍p ûi-thoân-chú", "tùi-li̍p in-chú" téng khoán hoan-e̍k.
Alkali

**Alkali** (**A-kha-lih**), tiāⁿ kiò chò **[[kiⁿ]]** (鹼), sī alkali kim-sio̍k he̍k-chiá alkali thô͘ kim-sio̍k goân-sò͘ ê iâm-ki-sèng (basic), lî-chú-sèng iâm-lūi. Alkali mā ē-tàng tēng-gī chò ē-tàng iông-kái ùi chúi lāi ê iâm-ki (base).
Hong-kéng

**Hong-kéng** (風景) sī khoàⁿ-ē-tio̍h ê tē-piáu kéng-sek, pau-hâm tē-hêng, tōng-bu̍t, si̍t-bu̍t, chū-jiân ê hiān-siōng í-ki̍p jîn-lūi ê seng-oa̍h oa̍h-tāng téng-téng.

Lūi-pia̍t:Hip-siòng
Lūi-pia̍t:Koan-kong
Thau-hip

**Thau-hip** (偷翕) sī lī-iōng hip-siòng ê khì-châi, tī tong-sū-jîn m̄ chai-iáⁿ he̍k-chiá bô ún-chún ê chêng-hêng hā, só͘ chìn-hêng ê hip-siòng ia̍h-sī lo̍k-iáⁿ ê tōng-chok. Chí-iàu bô keng-kòe tong-sū-jîn ê tông-ì, jīm-hô hip-siòng ê hêng-ûi lóng sī thau-hip. Thau-hip tī chi̍t-koá só͘-chāi sī hoān-chōe ê hêng-ûi, tān-sī tī chē-chē sin-bûn chū-iû ê kok-ka, kì-chiá ê thau-hip hêng-ûi khó-lêng ē pí tong-sū-jîn ê ún-su-koân koh-khah siū-tio̍h tiōng-sī.
Iú-hān kong-si

**Iú-hān kong-si** (有限公司) sī kóng sêng-goân ê chek-jīm chè-hān tī in tùi kong-si ê tâu-chu (kó͘-hūn) ia̍h sī pó-chèng chi lāi ê kong-si.

## Siong-koan
* Iú-hān chek-jīm kong-si (Bí-kok)
* Bû-hān kong-si
Iú-hān chek-jīm kong-si (Bí-kok)

Bí-kok ê **iú-hān chek-jīm kong-si** (Eng-gí: *limited liability company*; **LLC**) sī chi̍t khoán sū-jîn iú-hān kong-si.
GmbH

**GmbH** (IPA: [geː ʔɛm beː haː]) sī Tek-gí "iú-hān chek-jīm kong-si" (*Gesellschaft mit beschränkter Haftung*; ho͘-im: [gəˈzɛlʃaft mɪt bəˈʃʁɛŋktɐ ˈhaftʊŋ]) ê lio̍k-siá . Che sī Tek-kok, Ò-tē-lī (mā ēng *GesmbH*), Sūi-se (Hoat-gí lio̍k-siá *S.à r.l.*) kap Liechtenstein thong-hêng ê hoat-lu̍t si̍t-thé.

Ki-pún ê hêng-sek sī kong-si só͘-iú-chiá ia̍h kó͘-tong bô tùi kong-si chè-bū hū kò-jîn ê chek-jīm; tiō sī kóng chè-khoân-jîn bô-hoat-tō͘ hiòng hia-ê kò-jîn chu-sán khì thó kong-si só͘ khiàm ê siàu. Chiàu Tek-kok hoat-lu̍t, sǹg sī chi̍t khoán hoat-jîn.

Lūi-pia̍t:Tek-kok keng-chè
Lîm Hông-chong

**Lîm Hông-chong** (林宏宗; 1951 nî 10 goe̍h 26 chhut-sì) sī Tâi-oân ê seng-lí-lâng kiam chèng-tī-chiá, i sī Hông-chóng Chi̍p-thoân (宏總集團) chóng-chhâi, mā bat chò kòe Tiong-hoa Bîn-kok ê li̍p-hoat úi-goân. I chá-kî sī bû-tóng-phài--ê, 2000 nî chó-iū ka-ji̍p Tiong-kok Kok-bîn-tóng.
Kóng Hok-kiàn-ōe Ūn-tōng

**Kóng Hok-kiàn-ōe Ūn-tōng** (Hàn-jī: 講福建話運動; Eng-bûn: *Speak Hokkien Campaign*) sī chi̍t ê iû toà tī Má-lâi-se-a Penang ê siàu-liân-lâng hoat-khí, chīn-la̍t beh chín-heng Hok-kiàn-ōe ê giân-gú ho̍k-heng ūn-tōng.

## Kài-siāu
Kóng Hok-kiàn-ōe Ūn-tōng chīn-la̍t beh î-hō͘ kap thok-tián Hok-kiàn-ōe ê sú-iōng khong-kan, kó͘-lē pē-bú ēng Hok-kiàn-ōe hām gín-á kau-thong, mā kó͘-lē tāi-chiòng tī siā-khu hām kang-chok tiûⁿ-ha̍p chú-tōng phòe-ha̍p kóng Hok-kiàn-ōe. Pún ūn-tōng chīn-la̍t tiông-sin êng-chō kóng Hok-kiàn-ōe ê khoân-kéng, tī i goân-pún ê thong-hêng khu lāi, lâi thok-tián i-ê iōng-tô͘, khoe-ho̍k i-ê siā-hōe tē-ūi, kiám-kheng pē-bú hòng-khì bó-gú ê ap-le̍k.

## Chham-khó

## Goā-pō͘ liân-kiat
*Kóng Hok-kiàn-ōe Ūn-tōng ê koaⁿ-hong bāng-chām

Lūi-pia̍t:Giân-gú ūn-tōng
Hu-leng-kah

**Hu-leng-kah** (麩奶甲; gí-goân tui-sò͘ kàu Ji̍t-gí  < Eng-gí ), **gû-le̍k** (牛力), **gû-lia̍p** (牛粒) sī chi̍t chióng Tâi-oân--ê se-sek ko-piáⁿ.

Lūi-pia̍t:Ko-piáⁿ
Kok-gú ūn-tōng

**Kok-gú ūn-tōng** (國語運動) sī thui-kóng iû kok-ka chèng-hú só͘ hoat-piáu ê piau-chún gú-bûn ê kái-kek ūn-tōng. Kok-gú ūn-tōng tī bó͘-chióng thêng-tō͘ siōng, ē-tàng pang-chō͘ kok-ka bîn-cho̍k ê iông-ha̍p, cheng-ka kok-ka ê bîn-cho̍k-chú-gī ì-sek; tān-sī, kok-gú ūn-tōng soah ē khì táⁿ-ap tio̍h chió-sò͘ cho̍k-kûn sú-iōng in ka-kī bó-gú ê koân-lī, chòe-āu sīm-chì cho͘-sêng chāi-tē giân-gú ê siau-sit.
Kok-li̍p Kok-hū Kì-liām Koán

**Kok-li̍p Kok-hū Kì-liām Koán** (國立國父紀念館), kán-chheng **Kok-hū Kì-liām Koán**, sī ūi-tio̍h beh kì-liām Tiong-hoâ Bîn-kok kok-hū Sun Tiong-san só͘ heng-kiàn ê kì-liām-sèng kiàn-tio̍k.
Tâi-oân Cheng-phín Phín-pâi Hia̍p-hōe

**Tâi-oân Cheng-phín Phín-pâi Hia̍p-hōe** (台灣精品品牌協會; *Taiwan Excellent Brand Association*) sī Tâi-oân ê chi̍t ê siong-gia̍p hia̍p-hōe.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê kong-si
Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê pâi-chú
Iông-tì Kho-ki

**Iông-tì Kho-ki** (Hàn-jī: 揚智科技; Eng-bûn: *ALi Corporation*) sī Tâi-oân ê chi̍t keng poàn-tō-thé chè-chō kong-si.
Charlotte Brontë

**Charlotte Brontë** (1816 nî 4 goe̍h 21 – 1855 nî 3 goe̍h 31) chham chí-mōe Emily kap Anne chò hóe lóng sī Eng-lân bûn-ha̍k chok-ka. Charlotte ê chok-phín chi it sī *[[Jane Eyre]]*.

## Chham-khó
* 

Lūi-pia̍t:Eng-lân jîn-bu̍t
Khó-sêng Kho-ki

**Khó-sêng Kho-ki** (Hàn-jī: 可成科技; Eng-bûn: *Catcher Technology*) sī Tâi-oân ê chi̍t keng tiān-chú kong-si.