Pò͘-tē-hì

**Pò·-tē-hì** (布袋戲) sī 1-chióng tē-hng hì-kio̍k, **Bân-lâm pò·-tē-hì** chú-iàu liû-hêng tī Bân-lâm kah Tâi-ôan, pēng-chhiáⁿ tī Tâi-ôan tit-tio̍h chin tōa ê kái-liông, siāng chhut-miâ--ê, pí-lūn N̂g Chùn-hiông pò·-tē-hì, sǹg-sī Tâi-ôan **tiān-sī pò·-tē-hì** ê tāi-piáu, i ê piáu-ián gē-su̍t kah gí-giân hong-keh ū chin-kôan ê chúi-chún. Pò·-tē-hì tī Tâi-ôan sīm-chí hoat-tián chiâⁿ-chòe 1-khóan liû-hêng bûn-hòa. 

## Iú-koan pò·-tē-hì ê kì-chài
Pò·-tē-hì, tī Tiong-kok bîn-kan, mā kiò-chòe **chhiú-tiong ka-lé**, i ê le̍k-sú hàm-hàm kú-tn̂g. Kin-kù *Bú-lîm kū-sū* kah *Tang-kiaⁿ bāng-hôa-lio̍k* ê kì-chài, Tiong-kok Sòng-tāi ê sî to̍h í-keng ū pò·-tē-hì ê piáu-ián chhut-hiān tī kiong-têng iàn-hōe tang-tiong.

Bân-lâm pò·-tē-hì siāng-chá chhut-hiān tī Bêng-tiâu Ka-chēng ê sî-tāi. Thôan-soat kóng, Chôan-chiu siù-châi **Niû Péng-lân** (梁炳鳞), in-ûi khó kong-bêng bô-tiâu, sim-chêng ut-chut, ū 1-kang i chio pêng-iú tàu-tìn khì Chôan-chiu Khai-gôan-si thiu-chhiam pak-kòa, siòng-miā-sian tī i ê chhiú-chiúⁿ siá liáu 5-ê jī **kong-bêng chāi chiáng-tiong**. Lái kóng chit-ê Niû--sian-si chêng ùi Khai-gôan-sī tò-tńg-lâi liáu-āu, mā m̄-bat koh khó-tio̍h kong-bêng, i khòaⁿ-phòa liû-liōng tī ke-thâu-hāng-bóe, kóng-kó· tō· ji̍t-chí, in-ūi kiaⁿ kiàn-siàu, thiau-kang iōng 1-tè pò·-lî-á (布帘仔) lia̍h bīn, bô ài hō·-lâng jīn chhut i lâi, i chú-ngó· kái-soeh kóng che hō-chòe **keh lî-á kóng-kó·**. Ū 1-ji̍t, 1-ê lāng ka-lé-hì ê sai-hū mā lâi thiaⁿ **Niû siù-châi** kóng-kó·. Chit-ê lāng ka-lé-ang-á ê sai-hū kám-kak **Niû siù-châi** kóng-kó· kóng liáu chin-chiàⁿ chán, iu-kî gí-giân chhù-bī koh kho̍k-khe (chhiò-khoe), kò·-sū kóng-kah khiā-chin-khiā-hiān. Liáu-āu, chit-ê **ka-lé-sai** chôaⁿ kiàn-gī **Niû siù-châi** kóng-kó· ê sî to̍h-ài chhiú theh ka-lé-ang-á, ná kóng ná lāng, pēng-chhiáⁿ kà i lāng ka-lé-ang-á ê phiat-pō·. Che í-āu, tī Bân-lâm tē-khu to̍h ta̍uh-ta̍uh-á chhut-hiān chit-chióng **chhiú-tiong ka-lé-hì**, in-ūi ka-lé-ang-á ê sin-khu sī iōng pò· chò ê **lâng-á-pak**, chhin-chhiūⁿ pò·-tē, chāi-tōe ê peh-sèⁿ chôaⁿ kā i hō·-chòe **pò·-tē-hì**. 

Put-jî-kò lēng-gōa koh ū chi̍t-chióng kóng-hoat, kóng he sī in-ūi piáu-ián ê ke-si-thâu-á chin kan-tan, kan-ta ū 1-kha pò·-tē to̍h ē-tàng sì-kè khì piáu-ián, só· í kiò-chòe **pò·-tē-hì**. 
　 
Bûn-jī kì-chài kóng, pò·-tē-hì khai-sí tī Chôan-chiu chit-ê só·-chāi sî-kiâⁿ--khí-lâi, chha-put-to sī tī Chheng-tiâu Khiân-liông ê sî-tāi. tī Chheng-tāi, Chôan-chiu-hú kóan-ha̍t chi-hā ê 5-ê kōan lóng-ū choan-tê leh lāng pò·-tē-hì thàn-chia̍h ê ka-cho̍k.

## Pò·-tē-hì ê phài-hē
Kó·-chá lâng kóng, pò·-tē-hì tāi-seng chhut-hiān tī Chôan-chiu-hú 5-ê kōan, lō·-bóe chiah-koh thôan kàu Chiang-chiu-hú chit kak-sì, tio̍k-chiām hêng-sêng 2-ê bô-siâng ê phài-pia̍t. Chóng--ê lâi kóng, Chôan-chiu ê pò·-tē-hì hō·-lâng kiò-chòe **lâm-phài**, Chiang-chiu ê pò·-tē-hì hō-chò **pak-phài**. Lâm-phài ê piáu-ián sī mô·-hóng Chôan-chiu chāi-tē ê ka-lé-hì, iōng chéng-thâu-á lāng, che to̍h-sī **ka-lé chiúⁿ-tiong pan**, lēng-gōa nā-sī mô·-hóng lê-hn̂g-hì piáu-ián--ê, kiò-chòe **lê-hn̂g-chiúⁿ**. Pak-phái ê piáu-ián hong-sek chú-iàu sī mô·-hóng Kiaⁿ-kio̍k, só·-í lâng kiò-chòe **kiaⁿ-pan-thé**.

## Gōa-pō·-thâu ê liân-kiat
* Se-tiân-siā pò·-tē-hì ki-kim-hōe 
* Tiông-heng-keh Pò·-tē-hì kio̍k-thôan