open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1330 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thian-le̍k (天曆) 3 nî; Chì-sūn (至順) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Goân-tek (元德) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-iū (開祐) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Bûn-chong Jayaatu Khan ho̍k-ūi 2 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 17 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Hiàn-chong (憲宗) 2 nî

## Sū-kiāⁿ
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 5 goe̍h 23 ji̍t: Kiong-bián-ông, kok-ông. 1374 nî kòe-sin.
* 7 goe̍h 4 ji̍t: Asikaga Yosiakira, Ji̍t-pún samurai. Asikaga bo̍k-hú. 1367 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Antonio Venier, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1400 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1329 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thian-le̍k (天曆) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Ka-le̍k (嘉曆) 4 nî; Goân-tek (元德) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-thài (開泰) 6 nî; Khai-iū (開祐) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Bûn-chong Jayaatu Khan goân nî; Bêng-chong Khutughtu Khan goân nî; Bûn-chong Jayaatu Khan ho̍k-ūi goân nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 16 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 16 nî; Hiàn-chong (憲宗) goân nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 1 ji̍t: Kaneyosi Chhin-ông, Ji̍t-pún lâng. 1383 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 8 goe̍h 30 ji̍t: Kuśala.

## Chham-khó chu-liāu
1328 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng (泰定) 5 nî; Chì-hô (致和) goân nî; Thian-sūn (天順) goân nî; Thian-le̍k (天曆) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Ka-le̍k (嘉曆) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-thài (開泰) 5 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng Hông-tè (泰定皇帝) 5 nî; Thian-sūn Hông-tè (天順皇帝) goân nî; Bûn-chong Jayaatu Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 15 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 15 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 10 goe̍h 21 ji̍t: Bêng Thài-chó͘, Tiong-kok lâng. Tiong-kok Hông-tè.
### Bô ji̍t-kî
* Go-Murakami Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1368 nî kòe-sin.
* Aaron ben Elijah, sîn-ha̍k-ka. 1369 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 2 goe̍h 1 ji̍t: Charles 4-sè, Hoat-kok chèng-tī-chiá. Hoat-kok Kok-ông. 1294 nî chhut-sì.
* 8 goe̍h 15 ji̍t: Yesün Temür.
* 11 goe̍h 14 ji̍t: Ragibagh.
* 11 goe̍h 16 ji̍t: Hisaaki Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1276 nî chhut-sì.
* 12 goe̍h 31 ji̍t: Giovanni Soranzo, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1240 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1327 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng (泰定) 4 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Ka-le̍k (嘉曆) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-thài (開泰) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng Hông-tè (泰定皇帝) 4 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 14 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 14 nî

## Sū-kiāⁿ
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 9 goe̍h 21 ji̍t: Edward 2-sè, Eng-lân Ông-kok lâng. Eng-lân kun-chú. 1284 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1326 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng (泰定) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-tiong (正中) 3 nî; Ka-le̍k (嘉曆) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-thài (開泰) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng Hông-tè (泰定皇帝) 3 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 13 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 13 nî

## Sū-kiāⁿ
* 4 goe̍h: Hoat-kok kap So͘-kek-lân chhiam Corbeil Tiâu-iok.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

* 3 goe̍h 5 ji̍t: Ludwik Węgierski, Hiong-gâ-lī lâng. Pho-lân Kok-ông. 1382 nî kòe-sin.
* 6 goe̍h 29 ji̍t: Murad 1-sè, Osman Tè-kok chèng-tī-chiá. Osman Tè-kok ê Sultan. 1389 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Nariyosi Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1338 nî kòe-sin.
* Okiyosi Chhin-ông. 
## Kòe-sin

* 11 goe̍h 25 ji̍t: Koreyasu Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1264 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Osman 1-sè, Osman Tè-kok sultan. 1258 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1325 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng (泰定) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-tiong (正中) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-thài (開泰) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng Hông-tè (泰定皇帝) 2 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 12 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 12 nî

## Sū-kiāⁿ
* 11 goe̍h 15 ji̍t: Modena kap Bologna jiá Zappolino Chiàn-tò͘.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1324 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng (泰定) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Goân-heng (元亨) 4 nî; Chèng-tiong (正中) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Khai-thài (開泰) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Thài-tēng Hông-tè (泰定皇帝) goân nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 11 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 11 nî

## Sū-kiāⁿ
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 1 goe̍h 8 ji̍t: Marco Polo, Venice Kiōng-hô-kok chok-ka. tāi-sài.
* 7 goe̍h 16 ji̍t: Go-Uda Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1267 nî chhut-sì.
## Chham-khó chu-liāu
1323 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-tī (至治) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Goân-heng (元亨) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 10 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Eng-chong Gegeen Khan 3 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 10 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 10 nî

## Sū-kiāⁿ
* 8 goe̍h 12 ji̍t: Sūi-tián kap Novgorod Kiōng-hô-kok chhiam-tēng Nöteborg Tiâu-iok.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu

* 9 goe̍h 4 ji̍t: Sidibala.
1322 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-tī (至治) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Goân-heng (元亨) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 9 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Eng-chong Gegeen Khan 2 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 9 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 9 nî

## Sū-kiāⁿ
* 10 goe̍h 14 ji̍t: So͘-kat-lân Ông-kok kap Eng-lân Ông-kok phah Old Byland Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

* 1 goe̍h 11 ji̍t: Kômyô Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. chhoàn-ūi-chiá. 1380 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1319 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Iân-iū (延祐) 6 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-pó (文保) 3 nî; Goân-èng (元應) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 6 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 8 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 6 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 6 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Trần Hiàn-chong, Oa̍t-lâm lâng. 1341 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Duccio, ōe-ka. 1255 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1317 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Iân-iū (延祐) 4 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-hô (正和) 6 nî; Bûn-pó (文保) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 6 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 4 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 10 goe̍h 8 ji̍t: Husimi Thian-hông, Ji̍t-pún su-hoat-ka. Thian-hông. 1265 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1316 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Iân-iū (延祐) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-hô (正和) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 5 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 3 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 5 goe̍h 14 ji̍t: Karl 4-sè, Bohemia lâng. Sèng Lô-má Hông-tè. 1378 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 6 goe̍h 5 ji̍t: Louis 10-sè, Hoat-kok chèng-tī-chiá. Hoat-kok Kok-ông. 1289 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1315 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Iân-iū (延祐) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-hô (正和) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 4 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 2 nî

## Sū-kiāⁿ
* 11 goe̍h 15 ji̍t: Sūi-se kap Ò-tē-lī Kong-kok phah Morgarten Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

* 2 goe̍h 22 ji̍t: Tiong-hūi-ông. 1344 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1314 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Hông-khèng (皇慶) 3 nî; Iân-iū (延祐) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-hô (正和) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 22 nî; Tāi-khèng (大慶) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 3 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 22 nî; Bêng-chong (明宗) goân nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 4 goe̍h 20 ji̍t: Kàu-hông Clemens 5-sè, Hoat-kok sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1264 nî chhut-sì.
* 11 goe̍h 25 ji̍t: John. So͘-kat-lân ê kun-chú. 1248 nî chhut-sì.
* 11 goe̍h 29 ji̍t: Philippe 4-sè, Hoat-kok lâng. Hoat-kok Kok-ông. 1268 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Wedem Arad. Ethiopia Hông-tè. 

## Chham-khó chu-liāu
1321 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-tī (至治) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Goân-èng (元應) 3 nî; Goân-heng (元亨) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 8 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Eng-chong Gegeen Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 8 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 8 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Trần Gē-chong, Oa̍t-lâm lâng. 1394 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 9 goe̍h 14 ji̍t: Dante Alighieri, Florentia Kiōng-hô-kok si-jîn.

## Chham-khó chu-liāu
1320 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Iân-iū (延祐) 7 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Goân-èng (元應) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-khèng (大慶) 7 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 9 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-siok-ông (忠肅王) 7 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Bêng-chong (明宗) 7 nî

## Sū-kiāⁿ
### Bô ji̍t-kî
* Paris Tiâu-iok chhiam-tēng.
* Bo̍k-chiá ê Si̍p-jī-kun, Hoat-kok-lâng hiòng Iberia hoat-peng.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

* 5 goe̍h 25 ji̍t: Toghon Temür.
## Kòe-sin
* 3 goe̍h 1 ji̍t: Ayurbarwada.
* 12 goe̍h 12 ji̍t: Trần Eng-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1276 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1313 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Hông-khèng (皇慶) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-hô (正和) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 21 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan 2 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-soan-ông (忠宣王) ho̍k-ūi 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 21 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 6 goe̍h 16 ji̍t: Giovanni Boccaccio
* 8 goe̍h 1 ji̍t: Kôgon Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. chhoàn-ūi-chiá. 1364 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 8 goe̍h 24 ji̍t: Heinrich 7-sè, bo̍k-su. Sèng Lô-má Hông-tè. 1275 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1312 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Hông-khèng (皇慶) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Èng-tiông (應長) goân nî; Chèng-hô (正和) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 20 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Jîn-chong Buyantu Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-soan-ông (忠宣王) ho̍k-ūi 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 20 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 11 goe̍h 13 ji̍t: Edward 3-sè, Eng-lân Ông-kok lâng. Eng-lân kun-chú. 1377 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 7 goe̍h 3 ji̍t: Marino Zorzi, Venice Kiōng-hô-kok gōa-kau-koaⁿ. Venezia ê Doge. 1231 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1311 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-tāi (至大) 4 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Iân-khèng (延慶) 4 nî; Èng-tiông (應長) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 19 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Bú-chong Külüg Khan 4 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-soan-ông (忠宣王) ho̍k-ūi 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 19 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 8 goe̍h 13 ji̍t: Alfonso 11-sè, Castilla Ông-léng chèng-tī-chiá. Castilla ê kok-ông. 1350 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Muneyosi Chhin-ông, Ji̍t-pún si-jîn. 1385 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 1 goe̍h 27 ji̍t: Khayisan, Goân tiâu lâng. Khó-hān.
* 8 goe̍h 13 ji̍t: Pietro Gradenigo, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1251 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1310 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-tāi (至大) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Iân-khèng (延慶) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 18 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Bú-chong Külüg Khan 3 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-soan-ông (忠宣王) ho̍k-ūi 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 18 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 30 ji̍t: Kazimierz 3-sè Wielki, Pho-lân lâng. Pho-lân Kok-ông. 1370 nî kòe-sin.
* 11 goe̍h 4 ji̍t: Sòng Liâm, Tiong-kok chok-ka. 1381 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Kàu-hông Urbanus 5-sè, Hoat-kok sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1370 nî kòe-sin.
* Lorenzo Celsi, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1365 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Mohammed ibn Gao, Mali chèng-tī-chiá. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
1306 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 10 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Ka-goân (嘉元) 4 nî; Tek-tī (德治) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 14 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 12 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 8 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 14 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 30 ji̍t: Andrea Dandolo, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1354 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 8 goe̍h 12 ji̍t: Wacław 3-sè, Pho-lân lâng. Pho-lân Kok-ông. 1289 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1305 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 9 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Ka-goân (嘉元) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 13 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 11 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 7 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 13 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 8 goe̍h 18 ji̍t: Asikaga Takauzi, Ji̍t-pún samurai. Asikaga bo̍k-hú. 1358 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 6 goe̍h 29 ji̍t: Wacław 2-sè, Pho-lân chok-ka. Pho-lân Kok-ông. 1271 nî chhut-sì.
* 8 goe̍h 31 ji̍t: William Wallace, Scot-lân condottiero.
* 10 goe̍h 4 ji̍t: Kameyama Thian-hông, Ji̍t-pún hông-tè. Thian-hông. 1249 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Gao, Mali lâng. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
1304 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 8 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Ka-goân (嘉元) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 12 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 10 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 6 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 12 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 7 goe̍h 28 ji̍t: Francesco Petrarca
* 9 goe̍h 2 ji̍t: Tugh Temür.
## Kòe-sin
* 7 goe̍h 15 ji̍t: Kàu-hông Benedictus 11-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1240 nî chhut-sì.
* 8 goe̍h 17 ji̍t: Go-Hukakusa Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1243 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1303 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 7 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Khiân-goân (乾元) 2 nî; Ka-goân (嘉元) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 11 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 9 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 11 nî

## Sū-kiāⁿ
* 2 goe̍h 24 ji̍t: So͘-kek-lân kap Eng-lân hoat-seng Roslin Chiàn-tò͘.
### Bô ji̍t-kî
* Crete tē-tāng.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 3 goe̍h 2 ji̍t: Sidibala.
### Bô ji̍t-kî
* Sūi-tián ê Birgitta, Sūi-tián chok-ka. 1373 nî kòe-sin.
* Giovanni Dolfin, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1361 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 10 goe̍h 11 ji̍t: Kàu-hông Bonifacius 8-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 

## Chham-khó chu-liāu
1302 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 6 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-an (正安) 4 nî; Khiân-goân (乾元) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 10 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 8 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 10 nî

## Sū-kiāⁿ
* 7 goe̍h 11 ji̍t: Coourtrai Chiàn-e̍k (Bataille de Courtrai), Hoat-kok kap Flanders chi kan ê chiàn-sū.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Valdemar Birgersson, Sūi-tián chèng-tī-chiá. Sūi-tián kok-ông. 1239 nî chhut-sì.
* Cimabue, Florentia Kiōng-hô-kok ōe-ka. 1240 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1301 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 5 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-an (正安) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 9 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 7 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 9 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Morikuni Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1333 nî kòe-sin.
### Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1308 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-tāi (至大) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Tek-tī (德治) 3 nî; Iân-khèng (延慶) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 16 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Bú-chong Külüg Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 10 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 16 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 8 goe̍h 12 ji̍t: Moriyosi Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1335 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Michele Morosini, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1382 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 7 goe̍h 30 ji̍t: Tiong-lia̍t-ông. 1236 nî chhut-sì.
* 9 goe̍h 10 ji̍t: Go-Nizyô Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1285 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Trần Jîn-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1258 nî chhut-sì.
* Indravarman 3-sè, Kampuchea lâng. Kampuchea kok-ông. 

## Chham-khó chu-liāu
1307 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 11 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Tek-tī (德治) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 15 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 13 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 9 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 15 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 2 goe̍h 10 ji̍t: Temür, Goân tiâu lâng. Khó-hān.
* 7 goe̍h 4 ji̍t: Rudolf 3-sè Habsburg. Pho-lân Kok-ông. 1281 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1300 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 4 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-an (正安) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 8 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 6 nî
*  Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 8 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 9 goe̍h 4 ji̍t: Trần Bêng-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1357 nî kòe-sin.
* 12 goe̍h 22 ji̍t: Kuśala.
### Bô ji̍t-kî
* Andrea Contarini, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1382 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Sakura, Mali lâng. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
Tiuⁿ Chheng-hong

**Tiuⁿ Chheng-hong** (***'; ***'; 1966 nî 8 go̍eh 31 ji̍t chhut-sì) sī chi̍t-ūi Tâi-oân ê cha-bó͘ hôa-gí koa-chhiú, tiān-sī chú-chhî-jîn kiam ián-goân. I bat tit-tio̍h 2-ê Kim-khek-chióng kah 1-ê Kim-tiáⁿ-chióng. Tiuⁿ Chheng-hong tī 1980 nî-tāi iōng ha̍k-seng koa-chhiú ê sin-hūn lâi chhut-tō, liâm-mi sêng-miâ cháu-âng. Chhut-tō 20 nî í-lâi, i m̄-bat lī-iōng hui-bûn lâi thê-seng ka-kī ê miâ-siaⁿ, sī chi̍t-ūi chiâⁿ sêng-kong-ê gē-jîn. Chêng-kàu-taⁿ, i í-keng hoat-hêng tāi-iok 30-tiuⁿ kò-jîn im-ga̍k choan-chip, tī Tâi-oân kok-lāi ê chóng siau-lō͘ chiū chhiau-kòe 1300-bān tiuⁿ, só͘-í chiah-ē khì hō lâng hō-chòe **Tong-hong put-pāi** ().
Mûi Iām-hong

**Mûi Iām-hong** (; ; 1963 nî 10 goe̍h 10 hō - 2003 nî 12 goe̍h 30 hō) sī Hiong-káng ê cha-bó͘ ián-goân.
1299 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Éng-jîn (永仁) 7 nî; Èng-an (正安) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 7 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 5 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) ho̍k-ūi goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 7 nî

## Sū-kiāⁿ
* 9 goe̍h 27 ji̍t: kàu-hông Boniface 8-sè hoat-pò͘ Detestande feritatis hoat-lēng-phoe (*epistola decretalis*).

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1298 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Tāi-tek (大德) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Éng-jîn (永仁) 6 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 6 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 4 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 24 nî; Tiong-soan-ông (忠宣王) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 6 nî

## Sū-kiāⁿ
* 7 goe̍h 2 ji̍t: Au-chiu khí Göllheim Chiàn-tò͘.
* 7 goe̍h 22 ji̍t: Eng-lân kap Scot-lân hoat-seng Falkirk Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Ram Khamhaeng, Thài-kok lâng. kok-ông. 1239 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1297 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Goân-cheng (元貞) 3 nî; Tāi-tek (大德) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Éng-jîn (永仁) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 5 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 3 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 23 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 5 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 8 goe̍h 14 ji̍t: Hanazono Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1348 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
Jang Sung-taek

**Jang Sung-taek** (Tiâu-sián-gí:  *Tiuⁿ Sêng-te̍k*, ) sī Tiâu-sian Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chèng-tī jîn-bu̍t. I iā sī Kim Jong-il ê moē-sài kap Kim Jong-un ê ko͘-tiūⁿ.

2013 nî 12 goe̍h 12 ji̍t, i in-uī im-bô͘ poān-loān ê choē-miâ, hō͘ Kim Jong-un phoàⁿ sí-hêng, pēng-chhiáⁿ sûi-chek chip-hêng.
Po̍h Hi-lâi

**Po̍h Hi-lâi** (薄熙來, ) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī Pak-kiaⁿ chhut-sì, sī Tiong-kok Kiōng-sán-tóng koan-oân Po̍h It-pho ê kiáⁿ. I choè koè siong-bū-pō͘ pō͘-tiúⁿ kap Tiōng-khèng-chhī ê chhī-uí-chu-kì. 2012 nî, in-uī Ông Li̍p-kun cháu khì Bí-kok léng-sū-koán ê tāi-chì lo̍k-tâi. 2013 nî 9 goe̍h 22 ji̍t, i hō͘ Tiong-kok Kiōng-sán-tóng í tham-u, siū-hoé kap lām-ēng chit-khoân ê choē-miâ, phoàⁿ bû-kî-tô͘-hêng. Hiān-chhú-sî i hō͘ koaiⁿ tī Chîn-siâⁿ kaⁿ-ga̍k lāi-té.
Kang Te̍k-bîn

**Kang Te̍k-bîn** (江澤民, ) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok kap Tiong-kok Kiōng-sán-tóng ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 1989 nî kàu 2002 nî sī Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tiong-iong uí-oân-hoē chóng-su-kì.

|-

Lūi-pia̍t:Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Chú-se̍k
1296 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Goân-cheng (元貞) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Éng-jîn (永仁) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sêng-chong Öljeyitü Khan 2 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 22 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 4 nî

## Sū-kiāⁿ
* 2 goe̍h 28 ji̍t: Sūi-se hoat-seng Coffrane Chiàn-tò͘.
* 4 goe̍h 27 ji̍t: Eng-lân kap Scot-lân hoat-seng Dunbar Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 8 goe̍h 10 ji̍t: Jan Luksemburski, chèng-tī-chiá. kok-ông. 1346 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 2 goe̍h 8 ji̍t: Przemysł 2-sè, Pho-lân lâng. Pho-lân Kok-ông. 1257 nî chhut-sì.
* 5 goe̍h 19 ji̍t: Kàu-hông Caelestinus 5-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1215 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
Lio̍k-sù sū-kiāⁿ

**Lio̍k-sù sū-kiāⁿ** (六四事件) iā kió choè **Thian-an-mn̂g sū-kiāⁿ** (天安門事件), kóng-gī lâi kóng chiū-sī  **Pat-kiú bîn-ūn** (八九民運) ia̍h **Pat-kiú ha̍k-ūn** (八九學運), sī 1989 nî sî-hāu Tiong-kok jîn-bîn tī Thian-an-mn̂g Kóng-tiûⁿ ê khòng-gī ūn-tōng. Hia̍p-gī lâi kóng sī tī 1989 nî 6 goe̍h 3 ji̍t poàⁿ-mê kàu 6 goe̍h 4 ji̍t thiⁿ-kng sî Tiong-kok chèng-hú phài pō͘-tūi kap kíng-chhat tìn-ap ê tāi-chì.

1989 nî 4 goe̍h 15 ji̍t, Tiong-kiōng Tiong-iong goân-lâi ê chóng-su-kì Ô͘ Iāu-pang koè-sin, chin choē tāi-ha̍k-seng kap Pak-kiaⁿ chhī-bîn tī Thian-an-mn̂g Kóng-tiûⁿ tō-liām i, í-āu hoat-tián sêng iau-kiû chèng-hú khòng-chè thong-hòe phòng-tiòng, chhú-lí sit-gia̍p, tham-u hú-pāi, chèng-hú būn-chek chèng-tō͘, sin-bûn chū-iû, kiat-siā chū-iû bîn-chú téng-téng būn-tê ê khòng-gī ūn-tōng. Ū 1,000,000 lâng kàu Thian-an-mn̂g Kóng-tiûⁿ ê khòng-gī. Tiong-kiōng Tiong-iong chóng-su-kì Tiō Chí-iông beh siūⁿ kap khòng-gī-chiá tâm-phòaⁿ kái-koat būn-tê.

Kàu kāng nî 5 goe̍h, Pak-kiaⁿ ha̍k-seng khai-sí choa̍t-si̍t, choân-kok ū 400 goā siâⁿ-chhī iā khai-sí hoat-tōng khòng-gī chi-chhî in. Tiong-kiōng Tiong-iong kun-úi chú-se̍k Tēng Siáu-pêng kap Kok-bū-īⁿ chóng-lí Lí Phêng chú-tiuⁿ tìn-ap, siū kàu kok-ka chú-se̍k Iûⁿ Siōng-khun, Tiong-kiōng goân-ló Tân Hûn kap Lí Sian-liām ê chi-chhî. 5 goe̍h 20 ji̍t, Lí Phêng soan-pò͘ Pak-kiaⁿ kài-giâm, tiàu-phài Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun 300,000 lâng lâi Pak-kiaⁿ tìn-ap, tī 1989 nî 6 goe̍h 3 ji̍t poàⁿ-mê kàu 6 goe̍h 4 ji̍t thiⁿ-kng sî khòng-chè liáu Thian-an-mn̂g Kóng-tiûⁿ. Hoán-tùi tìn-ap ê chóng-su-kì Tiō Chí-iông tī 6 goe̍h ê Tiong Kiōng 13 kài 4 Tiong Choân Hoē hā-tâi, iû Kang Te̍k-bîn kè-jīm. 

In-ûi Tiong-kok koaⁿ-hong kū-choa̍t thàu-lō͘ sí-bông koh-khah chē ê chu-liāu, kàu kin-á-ji̍t sí-bông jîn-sò͘ iáu put-siông, kó͘-kè lóng-chóng ū pah kúi lâng kàu kúi bān lâng.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê le̍k-sú
Tiō Chí-iông

**Tiō Chí-iông** (趙紫陽, ) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 1987 nî kàu 1989 nî sī Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tiong-iong uí-oân-hoē chóng-su-kì. 1989 nî, in-uī tī La̍k-sì sū-kiāⁿ tông-chêng ha̍k-seng ūn-tōng lo̍k-tâi.
Lēng Kè-oē

**Lēng Kè-oē** (令計劃, ) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī Soaⁿ-sai ê Pêng-lio̍k-koān chhut-sì, goân-lâi ê miâ-jī sī **Lēng-hô͘ Kè-oē** (令狐計劃).

I tī 2007 nî kàu 2012 nî sī Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tiong-iong pān-kong-thiaⁿ ê chú-jīm, choè chá iā ū chèng-tī chiân-tô͘, put-kò i ê kiáⁿ tī 2012 nî chhut chhia-hō sí teh í-āu i khai-sí sit-sè, tiàu-tōng khì choè Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tiong-iong thóng-it chiàn-soàⁿ kang-chok-pō͘ ê pō͘-tiúⁿ. 2014 nî 12 goe̍h 22 ji̍t, i in-uī giâm-tiōng uî-kì, hō͘ Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tiong-iong kì-lu̍t kiám-cha uí-oân-hoē tiâu-cha. 7 goe̍h 20 ji̍t, Tiong Kiōng khai-tû i--ê tóng-che̍k, hō͘ Tiong-kok--ê Choè-ko Jîn-bîn Kiám-chhat-īⁿ li̍p-àn tāi-pó͘.
Ngô͘ Khat-kûn

**Ngô͘ Khat-kûn** (; 1979 nî 10 go̍eh 18 hō chhut-sì) sī chi̍t-ūi Tâi-oân ê cha-po͘ koa-chhiú, chú-chhî-jîn chham tiān-sī ián-goân.
Hông-hoé Tn̂g-siâⁿ

**Hông-hoé Tn̂g-siâⁿ** (防火長城, Eng-gí: Great Firewall of China, kán-chheng: GFW), chèng-sek ê miâ-chheng kiò choè **Tiong-kok kok-ka hông-hoé-chhiông** (中國國家防火牆), sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok tī ka-kī kok-ka lāi-bīn choè ê chin toā ê Internet (bāng-chè-bāng-lō͘) hông-hoé-chhiông.

Chiah mih-á sī chèng-hú bēng-lēng choè ê, i ê chú-iàu siat-kè--chiá sī Tiong-kok kang-têng-īⁿ ê kang-têng-su Png Pin-heng. Chèng-hú choè chiah mih-á ê bo̍k-te̍k sī boē iông-ín i ê peh-sèⁿ khoàⁿ tio̍h chèng-hú jīn-uî tuì chèng-hú boē hó ê Internet (bāng-chè-bāng-lō͘) sìn-sit.

Google, YouTube, Facebook, Twitter tíng-tíng chin chè sè-kài chhut-miâ ê bāng-chām hō͘ Tiong-kok chèng-hú hong-só. Wikipedia ê pō͘-hūn bûn-chiuⁿ iā hō͘ i hong-só. Bāng-chām hō͘ i hong-só, hō͘ Tiong-kok ê peh-sèⁿ kiò choè „hō͘-chhiông“. In nā sī siūⁿ chûn-chhú (tī Tiong-kok kiò choè liû-lám) hō͘ hong-só ê bāng-chām, pit-su sái hoan-chhiông nńg-thé. Chhiūⁿ Tor, Freegate, goagent kap Bû-kài-liû-lám án-ni ê nńg-thé lóng sī Tiong-kok lâng ài sái ê hoan-chhiông nńg-thé. Kî-tiong Freegate kap Bû-kài-liû-lám sī Hoat-lûn-kong khai-hoat ê.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok
Lūi-pia̍t:Tiān-náu bāng-lō͘
Chan Phài-chû

**Chan Phài-chû** (; ; 1984 nî 10 go̍eh 21 hō chhut-sì) sī chi̍t-ūi Tâi-oân ê cha-bó͘ hôa-gí koa-chhiú chham tiān-sī ián-goân.
Tâi-oân Tâi-gí Lô-má-jī Pheng-im Hong-àn

**Tâi-oân Tâi-gí Lô-má-jī Pheng-im Hong-àn** (臺灣台語羅馬字拼音方案), kán-chheng **Tâi-lô** (臺羅), sī Tiong-hoâ Bîn-kok (Tâi-oân) chèng-hú tī 2005 nî chè-tēng--ê Tâi-gí (Tâi-oân Bân-lâm-gí) phing-siá hong-àn. Chit-ê hong-àn sī chong-ha̍p Pe̍h-oē-jī kap Tâi-oān Gí-giân Im-piau Hong-àn (TLPA) chè-tēng--ê, in-chhú khoàⁿ ē bah Pe̍h-oē-jī--ê chin chē lâng iā khoàⁿ ē lâi Tâi Lô. Chhiūⁿ "Tâi-oân" chit-ê sû khe̍h Tâi-Lô lâi siá tio̍h-sī "Tâi-uân".

Chit-má Tiong-hoà Bîn-kok Kàu-io̍k-pō͘ í-keng kā Tâi-lô tong choè sī Tâi-gí--ê piau-chún pheng-im hong-hoat. 2024 nî 8-ge̍h 26-hō, Kàu-io̍k-pō͘ soan-pò͘ kái-miâ chòe "Tâi-oân Tâi-gí Lô-má-jī Pheng-im Hong-àn" (臺灣台語羅馬字拼音方案).

## Jī-bó
Tâi-lô ū 16--ê ki-pún jī-bó (A, B, E, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, S, T, U), koh-ū 7--ê jī-ha̍p jī-bó kap 1--ê sam-ha̍p jī-bó lâi piáu-kì Tâi-gí 24--ê im-uī.

#### Jī-bó liām-hoat

## Im-phiau
### Siaⁿ-bó

### Ūn-bó

### Ūn-boé

### Ūn-bó pió

### Te̍k-sû Bó-im
Chi̍t-koá hong-giân ū te̍k-sû--ê bó-im, sī POJ thong-siông m̄ piau--ê.

### Siaⁿ-tiāu

## Kap Pe̍h-oē-jī--ê bô-kâng
*Ū tē 9 tiāu, mā chèng-sek ke tē 6 tiāu kap khin-siaⁿ.
*Seng-bó ch(h) siá-chò ts(h).
*Oa/oe siá-chò ua/ue.
*"ui"--ê phiat-im hû-hō siá tī "i" téng-koân, m̄-sī "u".
*POJ--ê "o͘" (thiām hô͘-lô͘-tiám--ê o) kap "ⁿ" (phīⁿ-hoà-im) kái-choè Tâi-lô--ê thoân-thóng-pán, m̄-koh chèng-sek ài siá-chò "oo" kap "nn".
*Eng/ek siá-chò ing/ik, tû-hui sī ū /eŋ/ kap /ek/ ūn-bó--ê Éng-chēng-khiūⁿ (永靖-).
*Tâi-lô ke chi̍t-koá te̍k-sû--ê hong-giân im-ūi (音位).
*Boē-tit piau siaⁿ-tiāu hû-hō sî thang piau siaⁿ-tiāu pian-hō, lē: "guá" piàn "gua2".

## Ín-iōng

## Chham-khó
*Pe̍h-oē-jī

## Guā-pōo liân-kiat
*臺灣閩南語羅馬字拼音方案

Lūi-pia̍t:Bân-lâm-gú lating bû-jī
Pêng-oē-jī

**Pîⁿ-oē-jī** (**Pêng-oē-jī**) (Hàn-jī: , Bân-tang-gí: Bàng-uâ-cê), iā kiò choè **Hok-chiu-oē Lô-má-jī**, sī se-iûⁿ thoân-kàu-sū thè Bân-tang-gí Hok-chiu-oē siat-kè ê 1 chióng Lô-má-jī. Chiah Lô-má-jī àn 19 sè-kí boé khai-sí tī Hok-chiu ê Ki-tok-kàu kàu-hoē kap kàu-tô͘ lāi-té liû-hêng, kî-thaⁿ ê lâng to khoàⁿ m̄ bat.

Tiong-hoâ Bîn-kok sêng-li̍p í-āu, chèng-hú kiông-chè thui-kóng Hàn-gí (Kok-gí ūn-tōng), kìm-chí peh-sèⁿ siá Lô-má-jī. Kin-á-ji̍t ê chin chè Hok-chiu lâng to khoàⁿ m̄ bat Pêng-oē-jī ah.

Bo̍k-chêng Bân-tang-gí Wikipedia mā sú-iōng Pêng-ōe-jī. Tān-sī Má-chó͘ ha̍k-hāu só͘ kà ê Bân-tang-gí Má-chó͘-ōe, ēng Má-chó͘ Bân-tang (Hok-chiu) Gí chù-im hû-hō kap Má-chó͘ Bân-tang (Hok-chiu) Gí Lô-má-jī pheng-im hong-àn piau hoat-im.

## Koh Khoàⁿ
*Hing-hoà Pêng-oē-jī
*Pe̍h-oē-jī
*Kheh-gí Pe̍h-oē-jī

Lūi-pia̍t:Bân-tang-gí
Tēⁿ Khek-sóng

**Tēⁿ Khek-sóng** (, ), piáu-jī **Si̍t-hông** (), hō **Hòe-tông** (), sī Tâi-oân Tang-lêng-kok choè-āu chi̍t ê kun-chú, 1681 nî kàu 1683 nî chāi-ūi. I sī Tēⁿ Keng ê kiáⁿ. 

Tēⁿ Khek-chong tī 1681 nî hō͘ Pâng Sek-hoān thâi-sí í-āu, iû i li̍p choè kun-chú. 1683 nî, Tang-lêng tī Phêⁿ-ô͘ hō͘ Chheng-kok ê chiong-kun Si Lông phah su, i bô-hoat-tō͘ hiòng Chheng-kok tâu-hâng. Chheng-kok ê hong i choè "Hái-têng-kong" (海澄公).
Hoān Hiáu-soan

**Hōan Hiáu-soan** (; ; 1977 nî 2 go̍eh 27 hō chhut-sì) sī chi̍t-ūi Tâi-oân ê cha-bó͘ koa-chhiú chham tiān-iáⁿ ián-goân.
1294 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 31 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Éng-jîn (永仁) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Heng-liông (興隆) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 35 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 20 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Eng-chong (英宗) 2 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 6 goe̍h 19 ji̍t: Charles 4-sè, Hoat-kok chèng-tī-chiá. Hoat-kok Kok-ông. 1328 nî kòe-sin.
* 7 goe̍h 30 ji̍t: Tiong-siok-ông. 1339 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 2 goe̍h 18 ji̍t: Kublai, Goân tiâu lâng. Khó-hān.
### Bô ji̍t-kî
* Yagbe'u Seyon. Ethiopia Hông-tè. 

## Chham-khó chu-liāu
1293 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 30 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-èng (正應) 6 nî; Éng-jîn (永仁) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 9 nî; Heng-liông (興隆) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 34 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 19 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 15 nî; Eng-chong (英宗) goân nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 11 goe̍h 28 ji̍t: Yesün Temür.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
Ku̍t-chhí

**Ku̍t-chhí** (, iā ē sái tha̍k **ku̍t-chhú**; ), sī Tiān-náu ê 1 chióng phah-jī siat-pī, ē sái tuì êng-bō͘ (display device) téng-koân ê iû-piau (cursor) tēng-uī.
Java (thêng-sek gí-giân)

**Java** sī 1 chióng tiān-náu ê thêng-sek gí-giân. I ū khòa pêng-tâi (跨平臺), bu̍t-kiāⁿ tō-hiòng (物件導向) kap hoàn-hêng pian-thêng (泛型編程) ê te̍k-sèng. 1995 nî, iû James Gosling khai-hoat.

Ē-té sī sái Java siá ê „Hello World“ ê goân-sú-bé:


```java
// Hello.java
 public class Hello {
     public static void main(String[] args) {
         System.out.println("Hello, World!"); 
     } 
 }
```


## Tsù-kái
1292 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 29 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-èng (正應) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 8 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 33 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 18 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 14 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 4 goe̍h 4 ji̍t: Kàu-hông Nicolaus 4-sè, Sèng-chō gōa-kau-koaⁿ. Kàu-hông. 1227 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1291 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 28 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-èng (正應) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 7 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 32 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 17 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 13 nî

## Sū-kiāⁿ
* 2 goe̍h 19 ji̍t: Au-chiu chē kok chhiam Tarascon Tiâu-iok.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Kàu-hông Clemens 6-sè, Hoat-kok sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1352 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1290 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 27 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-èng (正應) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 6 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 31 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 16 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 12 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Ambrogio Lorenzetti, ōe-ka. 1348 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 9 goe̍h 26 ji̍t: Margaret. So͘-kat-lân ê kun-chú. 1283 nî chhut-sì.
* 12 goe̍h 18 ji̍t: Magnus Ladulås, Sūi-tián chèng-tī-chiá. Sūi-tián kok-ông. 1240 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Trần Sèng-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1240 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1289 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 26 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-èng (正應) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 5 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 30 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 15 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 11 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 10 goe̍h 4 ji̍t: Louis 10-sè, Hoat-kok chèng-tī-chiá. Hoat-kok Kok-ông. 1316 nî kòe-sin.
* 10 goe̍h 6 ji̍t: Wacław 3-sè, Pho-lân lâng. Pho-lân Kok-ông. 1306 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 11 goe̍h 2 ji̍t: Giovanni Dandolo, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 

## Chham-khó chu-liāu
1288 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 25 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 11 nî; Chèng-èng (正應) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 29 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 14 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 10 nî

## Sū-kiāⁿ
* 6 goe̍h 5 ji̍t: Au-chiu chē-ê pang-kok phah Worringen Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 5 ji̍t: Go-Husimi Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1336 nî kòe-sin.
* 11 goe̍h 26 ji̍t: Go-Daigo Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1339 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Orhan 1-sè, Osman Tè-kok chèng-tī-chiá. Osman Tè-kok ê Sultan. 1359 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1287 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 24 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 10 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 28 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 13 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 9 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Lí Chê-hiân, si-jîn. 1367 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 4 goe̍h 3 ji̍t: Kàu-hông Honorius 4-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1210 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1285 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 22 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 8 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-pó (紹寶) 7 nî; Tiông-heng (重興) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 26 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 11 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 7 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 3 goe̍h 9 ji̍t: Go-Nizyô Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1308 nî kòe-sin.
* 4 goe̍h 9 ji̍t: Ayurbarwada. Khó-hān. 1320 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Marco Corner, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1368 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 4 goe̍h 4 ji̍t: Kàu-hông Martinus 4-sè, Hoat-kok gōa-kau-koaⁿ. Kàu-hông. 1220 nî chhut-sì.
* 6 goe̍h 19 ji̍t: Yekuno Amlak. Ethiopia Hông-tè. 
* 10 goe̍h 5 ji̍t: Philippe 3-sè, Hoat-kok chèng-tī-chiá. Hoat-kok Kok-ông. 1245 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Abu Bakr 1-sè, Mali lâng. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
1286 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 23 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 9 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tiông-heng (重興) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 27 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 12 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 8 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 3 goe̍h 26 ji̍t: Alexander 3-sè, So͘-kek-lân Ông-kok lâng. So͘-kat-lân ê kun-chú. 1241 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1284 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 21 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 7 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-pó (紹寶) 6 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 25 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 10 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 6 nî

## Sū-kiāⁿ
* 8 goe̍h 6 ji̍t: Genoa Kiōng-hô-kok kap Pisa Kiōng-hô-kok khí Meloria Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 25 ji̍t: Edward 2-sè, Eng-lân Ông-kok lâng. Eng-lân kun-chú. 1327 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Simone Martini, ōe-ka. 1344 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 4 goe̍h 4 ji̍t: Alfonso 10-sè, Castilla Ông-kok chèng-tī-chiá. Castilla ê kok-ông. 1221 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1282 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 19 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-pó (紹寶) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 23 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 8 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 4 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 1 ji̍t: Ludwig 4-sè. Sèng Lô-má Hông-tè. 1347 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 12 goe̍h 11 ji̍t: Siōng-bóe-ê Llywelyn, kun-chú.
## Chham-khó chu-liāu
1281 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 18 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-pó (紹寶) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 22 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 7 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 3 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 8 goe̍h 4 ji̍t: Khayisan, Goân tiâu lâng. Khó-hān.
### Bô ji̍t-kî
* Rudolf 3-sè Habsburg. Pho-lân Kok-ông. 1307 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1280 nî

## Liân-hō
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 17 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-pó (紹寶) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 21 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 6 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) 2 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Musa 1-sè, Mali keng-sè-ka. Mansa. 1337 nî kòe-sin.
* Pietro Lorenzetti, ōe-ka. 1348 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 4 goe̍h 6 ji̍t: Jacopo Contarini, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1194 nî chhut-sì.
* 8 goe̍h 29 ji̍t: Kàu-hông Nicolaus 3-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 

## Chham-khó chu-liāu
1279 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Siông-heng (祥興) 2 nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 16 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-an (弘安) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-pó (紹寶) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Siàu-tè (少帝) 2 nî
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 20 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Jîn-chong (仁宗) goân nî

## Sū-kiāⁿ
* 3 goe̍h 19 ji̍t: Sòng-tiâu kap Mông-kó͘ hoat-seng Yamen Chiàn-tò͘.
### Bô ji̍t-kî
* Perpinyà Tiâu-iok.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin
* 3 goe̍h 19 ji̍t: Tiō Péng. Tiong-kok Hông-tè. 1271 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Rajendra Chola 3-sè, Chola ông-tiâu lâng. Chola ông. 

## Chham-khó chu-liāu
1278 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Kéng-iām (景炎) 3 nî; Siông-heng (祥興) goân nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 15 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tī (建治) 4 nî; Hông-an (弘安) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Pó-hû (寶符) 6 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Toan-chong (端宗) 3 nî; Siàu-tè (少帝) goân nî
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 19 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 21 nî

## Sū-kiāⁿ
* 8 goe̍h 26 ji̍t: Au-chiu hoat-seng Marchfeld Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin

* 5 goe̍h 15 ji̍t: Sòng Toan-chong. Tiong-kok Hông-tè. 1268 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Lý Chiêu Hoàng, Oa̍t-lâm lâng. 1218 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1277 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Kéng-iām (景炎) 2 nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 14 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tī (建治) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Pó-hû (寶符) 5 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Toan-chong (端宗) 2 nî 
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 18 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 20 nî

## Sū-kiāⁿ
### Bô ji̍t-kî
* Byzantine Tè-kok kap Thessaly phah Pharsalus Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin
* 5 goe̍h 4 ji̍t: Tân Thài-chong, Oa̍t-lâm tiat-ha̍k-ka.
* 5 goe̍h 27 ji̍t: Kàu-hông Ioannes 21-sè, Phû-tô-gâ chèng-tī-chiá. Kàu-hông.

## Chham-khó chu-liāu
1276 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Tek-iū (德祐) 2 nî; Kéng-iām (景炎) goân nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 13 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tī (建治) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Pó-hû (寶符) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Kiong-hông-tè (恭皇帝) 2 nî; Toan-chong (端宗) goân nî 
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 17 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 19 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 9 goe̍h 17 ji̍t: Trần Eng-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1320 nî kòe-sin.
* 10 goe̍h 19 ji̍t: Hisaaki Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1328 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 1 goe̍h 10 ji̍t: Kàu-hông Gregorius 10-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 
* 6 goe̍h 29 ji̍t: Kàu-hông Innocentius 5-sè, Hoat-kok sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 
* 8 goe̍h 18 ji̍t: Kàu-hông Hadrianus 5-sè, gōa-kau-koaⁿ. Kàu-hông. 1205 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1275 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Tek-iū (德祐) goân nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 12 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-éng (文永) 12 nî; Kiàn-tī (建治) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Pó-hû (寶符) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Kiong-hông-tè (恭皇帝) goân nî
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 16 nî
* Ko-lê-kok: Tiong-lia̍t-ông (忠烈王) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 18 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 8 goe̍h 15 ji̍t: Lorenzo Tiepolo, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 
### Bô ji̍t-kî
* Khalifa, Mali lâng. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
1274 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Hâm-sûn (咸淳) 10 nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 11 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-éng (文永) 11 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Pó-hû (寶符) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Tō͘-chong (度宗) 10 nî
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 15 nî
* Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 15 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 17 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Marino Faliero, Venice Kiōng-hô-kok gōa-kau-koaⁿ. Venezia ê Doge. 1355 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 3 goe̍h 7 ji̍t: Tommaso d'Aquino, Italia tiat-ha̍k-ka.
* 7 goe̍h 23 ji̍t: Ko-lê Goân-chong. 1219 nî chhut-sì.
* 8 goe̍h 12 ji̍t: Sòng Tō͘-chong. Tiong-kok Hông-tè. 1240 nî chhut-sì.
* 9 goe̍h 2 ji̍t: Munetaka Chhin-ông, Ji̍t-pún si-jîn. 1242 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
* Wati, Mali lâng. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
1272 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Hâm-sûn (咸淳) 8 nî
* Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 9 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-éng (文永) 9 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 15 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Tō͘-chong (度宗) 8 nî
* Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 13 nî
* Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 13 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 15 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 3 goe̍h 17 ji̍t: Go-Saga Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1220 nî chhut-sì.
* 11 goe̍h 16 ji̍t: Henry 3-sè, chèng-tī-chiá. Eng-lân kun-chú. 1207 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1271 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Hâm-sûn (咸淳) 7 nî
* Bông-kó͘/Tāi-goân-kok: Chì-goân (至元) 8 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-éng (文永) 8 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 14 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Tō͘-chong (度宗) 7 nî
* Bông-kó͘/Tāi-goân-kok: Sè-chó͘ Setsen Khan 12 nî
*  Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 12 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 14 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 10 goe̍h 4 ji̍t: Wacław 2-sè, Pho-lân chok-ka. Pho-lân Kok-ông. 1305 nî kòe-sin.
* 11 goe̍h 9 ji̍t: Sòng Kiong-tè, si-jîn. Tiong-kok Hông-tè. 1323 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1270 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Hâm-sûn (咸淳) 6 nî
* Bông-kó͘: Chì-goân (至元) 7 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-éng (文永) 7 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 13 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Tō͘-chong (度宗) 6 nî
* Bông-kó͘: Sè-chó͘ Setsen Khan 11 nî
*  Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 11 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 13 nî

## Sū-kiāⁿ
* 2 goe̍h 23 ji̍t: Lietuva hoat-seng Karuse Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 3 ji̍t: William Wallace, So͘-kek-lân Ông-kok kun-thâu. 1305 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Uli 1-sè, Mali lâng. Mansa. 

## Chham-khó chu-liāu
SBS

**SBS** () sī Lâm-hân ê chi̍t keng tiān-sī-tâi kong-si, chôan-chheng **Tu-sek Hōe-siā SBS** ().

SBS ê chiân-sin sī **Seoul Hòng-sàng** (), 2000 nî ê sî-chūn chiah kái-miâ hō-chòe hiān-chhú-sî ê miâ-jī.

Lūi-pia̍t:Hân-kok ê kong-si
Sin Saimdang

**Sin Su-jīm-tông** (; 1504 nî 10 goe̍h 29 hō - 1551 nî 5 goe̍h 17 hō) sī Tiâu-sián ông-tiâu sî-tāi ê cha-bó͘ ōe-ka kiam chok-ka. Su-jīm-tông pún-miâ **Sin Jîn-siān** ().
Chū-ōe-tūi

**Chū-ōe-tūi** () sī Ji̍t-pún tī Tē-jī-chhù sè-kài tāi-chiàn liáu-āu ê kok-ka hông-ōe le̍k-liōng, 1954 nî 7 goe̍h 1 hō sêng-li̍p. Kun-kù *[[Ji̍t-pún-kok Hiàn-hoat]]* ê chè-tēng, Ji̍t-pún hòng-khì sú-iōng kun-sū ê chhiú-tōaⁿ lâi kái-koat hām pat-ê kok-ka chi-kan ê cheng-chip.
Chu Lī-chēng

**Chu Lī-chēng** (; 1981 nî 12 go̍eh 16 hō chhut-sì) sī chi̍t-ūi Tâi-oân ê cha-bó͘ koa-chhiú.
Sòng Bí-lêng

**Sòng Bí-lêng** (宋美齡, ) sī Tiong-hoâ Bîn-kok ê chèng-tī-ka. I sī Sòng Khèng-lêng kap Sòng Ái-lêng ê moē, iā sī Chiúⁿ Kài-se̍k ê cha-bó͘-lâng.
Lîm Sóng-bûn

**Lîm Sóng-bûn** (林爽文, 1756 nî －1788 nî) sī Tâi-oân Chheng-tiâu sî-tāi ê Chiang-hòa tāi-lí-e̍k (kin-á-ji̍t Tâi-tiong-chhī Tāi-lí-khu) lâng, goân-che̍k Chiang-chiu Pêng-hô-koān. 

I sī thian-tē-hoē ê léng-tō-lâng. I tī 1786 nî hoán-khòng Boán-chheng, āu-boé sit-pāi, tī 1788 nî hō͘ Boán-chheng chèng-hú lia̍h khì Pak-kiaⁿ, lêng-tî thâi--sī.
Lâu Pang

**Lâu Pang** (劉邦; ) sī Tiong-kok Hàn-tiâu ê khai-kok hông-tè. Lâu Pang pió-jī **Kùi** (季), tī kin-á-ji̍t Kang-so͘-séng ê Hong-kōan chhut-sì, Chhó-kok-lâng. Lâu Pang sī Tiong-kok le̍k-sú siōng tē-it ūi pêng-bîn chhut-sin ê thian-chú. Khí-gī hóan-khòng Chîn-tiâu liáu-āu, Siau Hô kah i-ê pō͘-hā chun-chheng Lâu Pang **Phài-kong** (沛公). Chîn-tiâu bia̍t-bông liáu-āu, siū-tio̍h Hāng Ú ê chheh-hong, chiâⁿ-chòe **Hàn-ông** (漢王). Jiân-āu, i tī Chhó Hàn chiàn-cheng kek-pāi Hāng Ú, chèng-sek thóng-it Tiong-gôan, kiàn-li̍p Hàn-tiâu. Lâu Pang kòe-sin liáu-āu, biō-hō **Thài-chó͘** (太祖), sè-hō **Ko-hông-tè** (高皇帝).