open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lāu-pi

**Lāu-pi** (老埤) sī Tâi-oân Pîn-tong-koān Lāi-po͘-hiong lāi ê chi̍t-ê tē-hng.

## Tē-lí
Pún tē-hng tī Lāi-po͘-hiong ê tiong-pō͘.

## Le̍k-sú
Lāu-pi tī 1935 nî ê sî ū jîn-kháu 3224 lâng, tong-sî sio̍k Tiô-chiu-kūn Lāi-po͘-chng koán-lāi.

## Chham-chiàu

## Liân-kiat
*
De facto

***De facto*** sī Latin-gí "chāi sū-si̍t" ê ì-sù, piáu-sī chi̍t kóa hiān-si̍t tang-tiong ê si̍t-chè chêng-hêng, chia ê chêng-hêng chóng-sī bô it-tēng siū tio̍h hoa̍t-lu̍t ê sêng-jīn.

## Siong-koan
* *[[De jure]]*
Nancy Ajram

**Nancy Nabil Ajram** (1983 nî 5 goe̍h 16 ji̍t chhut-sì) sī Lebanon ê koa-chhiú, sī Sè-kài Im-ga̍k Chióng (*World Music Awards*) ê siū-sióng-chiá.
Amr Diab

**Amr Abd El-Basset Abd El-Azeez Diab** (1961 nî 10 goe̍h 11 ji̍t chhut-sì) sī Ai-ki̍p ê pop koa-chhiú, choan-bûn tī saⁿ-lâm Se-iûⁿ kap Ai-ki̍p im-ga̍k ê chok-phín.
POP kóng-kò

**POP kóng-kò** sī kò͘-bé tiám kóng-kò (*point of purchase advertising*) ê Eng-gí kán-li̍pk, chí tiàm-bīn chè-chok lâi soan-thoân siong-phín ê chi̍t lūi pêng-bīn kóng-kò hêng-sek

Chit khoán kóng-kò mā hoat-tián chhut chi̍t khoán POP thé siá-jī hong-hoat kiam ke-si.
Ansan Chhī

**Ansan Chhī** (안산시) sī Tāi-hân Bîn-kok Gyeonggi Tō ê chi̍t ê te̍k-tēng-chhī.

Lūi-pia̍t:Hân-kok siâⁿ-chhī
Lâm Hui-chiu Kiōng-hô-kok (1852 nî)

**Lâm Hui-chiu Kiōng-hô-kok** (Hô-lân-gí: *Zuid-Afrikaansche Republiek*; Afrikaans-gí: *Suid-Afrikaanse Republiek*; Eng-gí: *South African Republic*), mā hông hō **Transvaal Kiōng-hô-kok**, sī Lâm-pō͘ Hui-chiu tùi 1852 nî kàu 1902 nî ê chi̍t-ê to̍k-li̍p kok-ka. In tī Tē-it-chhù Boer Chiàn-cheng chiàⁿ iâⁿ Tāi-eng Tè-kok, î-chhî to̍k-li̍p kàu Tē-jī-chhù Boer Chiàn-cheng kiat-sok hiòng Eng-kok tâu-hâng. Liáu-āu hông siat chò Transvaal Si̍t-bîn-tē, koh tī Tē-it-chhù Sè-kài Tāi-chiàn sî-kî hoat khí Maritz Hoán-loān.

Lūi-pia̍t:Hui-chiu ê le̍k-sú
Hân-kang-khu

**Hân-kang-khu** (邗江區) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng Iông-chiu-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Khé-tong-chhī

**Khé-tong-chhī** (啟東市) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng Lâm-thong-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Gyeongsang Tō

**Gyeongsang Tō** (Hân-kok-gí: ) sī kó͘-chá Tiâu-sián Pat-tō kî-tiong chi̍t ê tō, ūi-chāi Tiâu-sián Poàn-tó ê tang-lâm-pō͘. Gyeongsang ê bêng-chheng sī iû Gyeongju kah Sangju só͘ ha̍p-sêng.

Hiān-tāi, Gyeongsang Tō í-keng hun-chòe Gyeongsang Pak-tō kah Gyeongsang Lâm-tō.
Jeolla Tō

**Jeolla Tō** (Hân-kok-gí: ) sī kó͘-chá Tiâu-sián Pat-tō kî-tiong chi̍t ê tō, ūi-chāi Tiâu-sián Poàn-tó ê sai-lâm-pō͘. Jeolla ê bêng-chheng sī iû Jeonju kah Naju só͘ ha̍p-sêng.

Hiān-tāi, Jeolla Tō í-keng hun-chòe Jeolla Pak-tō kah Jeolla Lâm-tō.

Lūi-pia̍t:Jeonbuk Te̍k-pia̍t Chū-tī-tō
Pyongan Tō

**Pyongan Tō** (Hân-kok-gí: ) ia̍h **P'yŏng'an Tō**, sī kó͘-chá Tiâu-sián Pat-tō kî-tiong chi̍t ê tō, ūi-chāi Tiâu-sián Poàn-tó ê sai-pak-pō͘. Pyongan ê bêng-chheng sī iû P'yŏngyang kah Anju só͘ ha̍p-sêng.

Hiān-tāi, Pyongan Tō í-keng hun-chòe P'yŏng'an Pak-tō kah P'yŏng'an Lâm-tō.
Hamgyong Tō

**Hamgyong Tō** (Hân-kok-gí: ), ia̍h **Hamgyŏng Tō**, sī kó͘-chá Tiâu-sián Pat-tō kî-tiong chi̍t ê tō, ūi-chāi Tiâu-sián Poàn-tó ê tang-pak-pō͘. Hamgyong ê bêng-chheng sī iû Hamhŭng kah Kyŏngsŏng só͘ ha̍p-sêng.

Hiān-tāi, Hamgyong Tō í-keng hun-chòe Hamgyŏng Pak-tō kah Hamgyŏng Lâm-tō.
Chuncheon Chhī

**Chuncheon Chhī** (춘천시) sī Tāi-hân Bîn-kok Gangwon Tō ê chi̍t ê chhī.

Lūi-pia̍t:Gangwon Te̍k-pia̍t Chū-tī-tō
Cheorwon Kūn

**Cheorwon Kūn** (철원군) sī Tāi-hân Bîn-kok Gangwon Tō ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Gangwon Te̍k-pia̍t Chū-tī-tō
Seogwipo Chhī

**Seogwipo Chhī** (서귀포시) sī Tāi-hân Bîn-kok Jeju Te̍k-pia̍t Chū-tī-tō ê chi̍t ê chhī.
Biú

**Biú** (Eng-gí: *view*), ūi koan-tiám, sī-tiám, kéng-sek, he̍k-chiá sī khòaⁿ ê hong-hoat téng ì-sù. Pí-lūn khòaⁿ chi̍t hāng mi̍h-kiāⁿ ê koan-khòaⁿ hong-hiòng, he̍k-chá chhiūⁿ bí-ti-oh piáu-hiān ê koan-khòaⁿ kak-tō͘.
Kristian Nairn

**Kristian Nairn** (1975 nî 11 goe̍h 25 ji̍t chhut-sì) sī Pak Ài-ní-lân ê ián-oân kiam DJ. I tī HBO ián-chi̍p *[[Game of Thrones]]* ián-chhut Hodor kak-sek.
Umino Tica

**Umino Tica** (羽海野 千花／羽海野 チカ; 8 goe̍h 30 ji̍t chhut-sì) sī Ji̍t-pún ê bān-ōe-ka, tāi-piáu-tsok ū *[[Honey and Clover]]* (ハチミツとクローバー) , *[[March Comes in like a Lion]]* (3月のライオン) téng chok-phín.
Cheongju Chhī

**Cheongju Chhī** (청주시) sī Tāi-hân Bîn-kok Chungcheong Pak-tō ê chi̍t ê te̍k-tēng-chhī.
Changwon Chhī

**Changwon Chhī** (창원시) sī Tāi-hân Bîn-kok Gyeongsang Lâm-tō ê chi̍t ê te̍k-tēng-chhī.
Jeonju Chhī

**Jeonju Chhī** (전주시) sī Tāi-hân Bîn-kok Jeolla Pak-tō ê chi̍t ê te̍k-tēng-chhī.

Lūi-pia̍t:Jeonbuk Te̍k-pia̍t Chū-tī-tō
Buan Kūn

**Buan Kūn** (부안군) sī Tāi-hân Bîn-kok Jeolla Pak-tō ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Jeonbuk Te̍k-pia̍t Chū-tī-tō
Hái-chiu-khu (Liân-hûn-káng)

**Hái-chiu-khu** (海州區) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng Liân-hûn-káng-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Eng-kok-lâng

**Eng-kok-lâng** (*British people*) sī chhî-iú Liân-ha̍p Ông-kok (Eng-kok) kok-che̍k ê lâng, goân-chū Britain.
Thian-lêng-khu

**Thian-lêng-khu** (天寧區) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng Siông-chiu-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Siông-sio̍k-chhī

**Siông-sio̍k-chhī** (常熟市) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng So͘-chiu-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Tiuⁿ-ka-káng-chhī

**Tiuⁿ-ka-káng-chhī** (張家港市) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng So͘-chiu-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Heng-hoà-chhī

**Heng-hoà-chhī** (興化市) sī Tiong-kok Kang-so͘-séng Thài-chiu-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Chiau-iông-khu

**Chiau-iông-khu** (昭陽區) sī Tiong-kok Hûn-lâm-séng Chiau-thong-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Ngô͘-san Î-cho̍k Chū-tī-koān

**Ngô͘-san Î-cho̍k Chū-tī-koān** (峨山彝族自治縣) sī Tiong-kok Hûn-lâm-séng Gio̍k-khe-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Goân-kang Ha-nî-cho̍k Î-cho̍k Tāi-cho̍k Chū-tī-koān

**Goân-kang Ha-nî-cho̍k Î-cho̍k Tāi-cho̍k Chū-tī-koān** (元江哈尼族彝族傣族自治縣) sī Tiong-kok Hûn-lâm-séng Gio̍k-khe-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Tâi-oân chè-chō

**Tâi-oân chè-chō** (hàn. 臺灣製造; eng. *Made in Taiwan*; **MIT**) sī piáu-sī sán-phín tī Tâi-oân chè-chō ê seng-sán kok-chè piau-chhiam. Tòe Tâi-oân keng-chè ê sêng-tióng, chē-chē sán-phín téng-bīn khai-sí chhut-hiān Tâi-oân chè-chō ê piau-chhiam; ùi 1980 nî-tāi ê pháng-chit-phín, sok-ka chhit-thô-mi̍h kap thih-bé, kàu 1990 nî-tāi ê pit-kì tiān-náu kap tiān-náu cheng-phìⁿ, kin-kì 2006 nî ê chu-liāu, sè-kài siōng ū 80% í-siōng ê pit-kì tiān-náu sī Tâi-oân chè-chō.

## Siong-koan
*Tâi-oân Cheng-phín Chióng

## Chham-khó bûn-hiàn
Tâi-siong

**Tâi-siong** (台商) sī lâi-chū Tâi-oân ê seng-lí-lâng. "Tâi" sī Tâi-oân ê kán-chheng, só͘-í "Tâi-siong" chit-ê sû hia̍p-gī siōng sī tùi tī Tâi-oân í-gōa tē-khu oa̍h-tāng ê Tâi-oân-che̍k seng-lí-lâng ê chheng-ho͘. Tâi-siong keng-êng ê hoān-ûi chin khoah, khan-liân seng-oa̍h tiong ê kok-chióng léng-he̍k. Kî-tiong, tiān-chú sán-phín te̍k-pia̍t hoat-ta̍t, tī sè-kài chhī-tiûⁿ téng chiàm ū chin tōa ê hūn-gia̍h.

1990 nî, Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú khai-hòng Tâi-siong tùi Tiong-kok tāi-lio̍k chìn-hêng tâu-chu. Chho͘-kî tâu-chu í chè-chō-gia̍p ê lô-le̍k bi̍t-chi̍p hêng-thài ê sán-gia̍p ûi-chú, tâu-chu chè-chō-gia̍p chiàm 9-siâⁿ; lo̍h-bóe tòe tio̍h Tiong-kok Tāi-lio̍k thui-tōng keng-chè choán-hêng kap sán-gia̍p chāi-tē-hòa, chè-chō-gia̍p tâu-chu ê pí-tāng 1 tang 1 tang kàng kàu 2015 nî ê 59.1%; ho̍k-bū-gia̍p tâu-chu pí-tāng ùi 1997 nî ê 13.8% thê-seng chì 2015 nî ê 40.2%, chú-iàu í tâu-chu kim-iông kap pó-hiám-gia̍p ê chiàm-pí thê-seng liáu siōng kín. Chè-chō-gia̍p tâu-chu í chu-sìn tiān-chú-gia̍p ûi-chú, chho͘-kî tâu-chu bô kàu 15%, m̄-koh tòe tio̍h 2001 nî-té Lióng-hōaⁿ chêng-āu ka-ji̍p WTO kap Tâi-oân khì-gia̍p choân-kiû-hòa pò͘-kio̍k, 2000 nî-tāi chu-sìn tiān-chú-gia̍p tâu-chu kui-bô͘ chiām-chiām khok-tāi, tâu-chu pí-tāng thê-seng chì 35% kàu 40% chó-iū.

## Siong-koan
*Tâi-oân Tâu-chu Tiong-kok Siū-hāi-chiá Hia̍p-hōe
*Hoeh-kōaⁿ Kang-tiûⁿ

## Chham-khó chu-liāu
Gân Sè-hông

**Gân Sè-hông** (顏世鴻) sī chi̍t ūi Ko-hiông chhut-sin ê Tâi-oân i-seng. I tī Tâi-oân Pe̍h-sek Khióng-pò͘ sî-kî, bat in-ūi chham-ka Tiong-kok Kiōng-sán-tóng pī lia̍h ji̍p-ga̍k; tī Le̍k-tó kap Sió-liû-kiû pī kàm-kìm 13 tang. Chhut-ga̍k liáu-āu, tī Tâi-lâm chò i-seng.

Lūi-pia̍t:1927 nî chhut-sì
Ia̍p Sēng-kiat

**Ia̍p Sēng-kiat** (葉盛吉; ), Tâi-oân Tâi-lâm-chiu Sin-iâⁿ-kūn Sin-iâⁿ-ke chhut-sì, Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tóng-oân. Tâi-lâm It-tiong pit-gia̍p liáu-āu, keng-kòe 2 tang têng-khó, khó tiâu Ji̍t-pún Sian-tâi Tē-jī Ko-téng Ha̍k-hāu, lo̍h-bóe khó tiâu Tang-kiaⁿ I-ha̍k-īⁿ. Chiàn-āu choán-ha̍k tò-tńg-lâi Tâi-oân tha̍k Tâi-oân Tāi-ha̍k I-ha̍k-hē. Tńg-lâi Tâi-oân liáu-āu, i-ê su-sióng khai-sí óa chó-phài, siū i-ha̍k-īⁿ ha̍k-seng chū-tī hōe-tiúⁿ Lâu Chiau-kong kài-siāu ka-ji̍p kiōng-sán-tóng, tam-jīm Tâi-tāi I-ha̍k-īⁿ chi-pō͘ léng-tō lio̍k-sio̍k kài-siāu Gân Sè-hông téng i-ha̍k-īⁿ ha̍k-seng kap i-seng ka-ji̍p séng-kang-úi ha̍k-kang-úi. 1950 nî, Chhòa Hàu-khiân piàn-kòa āu, Tiong-kiōng tī Tâi-oân ê cho͘-chit óa-kái, tōa-liōng sêng-oân pī lia̍h. 1950 nî 11 goe̍h 29 hō, Ia̍p Sēng-kiat tī Tâi-pak Bé-tiûⁿ-teng pī chhèng-sat.

## Chham-khó
Soan-ui-chhī

**Soan-ui-chhī** (宣威市) sī Tiong-kok Hûn-lâm-séng Khiok-chēng-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Lîm-siông-khu

**Lîm-siông-khu** (臨翔區) sī Tiong-kok Hûn-lâm-séng Lîm-chhong-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Thêng-chhiong-chhī

**Thêng-chhiong-chhī** (騰衝市) sī Tiong-kok Hûn-lâm-séng Pó-san-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Kang-chiu-khu

**Kang-chiu-khu** (江州區) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Chông-chó-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Lí Chúi-chéⁿ

**Lí Chúi-chéⁿ** (李水井; ) sī chi̍t ūi Tiong-kok Kiōng-sán-tóng ê tóng-oân, Tâi-oân Tâi-lâm-chiu Tang-chio̍h-kūn Phò-chú-ke chhut-sin. Ji̍t-pún Yamaguchi Choan-kho Ha̍k-hāu pit-gia̍p. Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ liáu-āu, su-sióng khai-sí óa chó-phài, lo̍h-bóe ka-ji̍p Tiong-kok Kiōng-sán-tóng, tī Tâi-oân ê hoat-tián cho͘-chit lāi sī ha̍k-kang-úi (學工委) ê tiōng-iàu kak-sek, pī lia̍h chìn-chêng í-keng chì-chió léng-tō 150 ê cho͘-chit, tī séng-kang-úi (省工委) ê tē-ūi kīn-chhù î Chhòa Hàu-khiân. 1950 nî Chhòa Hàu-khiân piàn-chiat liáu-āu, Tiong-kiōng tī Tâi-oân ê cho͘-chit óa-kái, Lí Chúi-chéⁿ pī lia̍h, tōa-liōng cho͘-chit sêng-oân iā pī tāi-pó͘. 1950 nî 11 goe̍h 29 hō pī chhèng-sat chāi Tâi-pak ê Bé-tiûⁿ-teng.

## Chham-khó chu-liāu

C
Lōa Chheng-tek lōe-koh

**Lōa Chheng-tek lōe-koh** sī iû Tiong-hôa Bîn-kok Hêng-chèng-īⁿ Īⁿ-tiúⁿ Lōa Chheng-tek só͘ léng-tō ê lōe-koh, iā sī Tiong-hôa Bîn-kok tē-14 jīm chóng-thóng Chhòa Eng-bûn chiūⁿ-jīm āu ê tē-jī ê lōe-koh. Chi̍t khai-sí pī mûi-thé hō-chò "chiàn-tò͘ lōe-koh", m̄-koh Lōa lōe-koh ka-kī tēng-ūi chò "kiàn-siat lōe-koh" kap "si̍t-sū lōe-koh", kî-bāng chek-ke̍k bū-si̍t thui-tōng Tâi-oân keng-chè kiàn-siat. 2017 nî 9 goe̍h chhe 4, Lîm Choân í oân-sêng kai-toān-sèng jīm-bū ê lí-iû chhéng-sî Hêng-chèng-īⁿ-tiúⁿ he̍k-chún, 7 hō lōe-koh chóng-sî, 8 hō iû Lōa Chheng-tek lōe-koh chiap-thè Lîm Choân lōe-koh.

## Siong-koan
*Chhòa Eng-bûn chèng-hú

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê lōe-koh
Lūi-pia̍t:Chhòa Eng-bûn chèng-hú
Kim-siâⁿ-kang-khu

**Kim-siâⁿ-kang-khu** (金城江區) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Hô-tî-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Pak-liû-chhī

**Pak-liû-chhī** (北流市) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Gio̍k-lîm-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Pa-má Iâu-cho̍k Chū-tī-koān

**Pa-má Iâu-cho̍k Chū-tī-koān** (巴馬瑤族自治縣) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Hô-tî-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Hông-siâⁿ-khu

**Hông-siâⁿ-khu** (防城區) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Hông-siâⁿ-káng-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Iông-sok-koān

**Iông-sok-koān** (陽朔縣) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Kùi-lîm-chhī ê chi̍t ê koān.


Yangshuo-16-See-2012-gje.jpg
Yangshuo-50-Mofa selbdritt-2012-gje.jpg
Yangshuo-Weststrasse-52-Haendler-2012-gje.jpg
Yangshuo-Markt-60-Gefluegel-Hunde-2012-gje.jpg
Yangshuo-38-Huegel mit Pavillon-2012-gje.jpg
Yangshuo-Mushan-34-Garten-2012-gje.jpg
Yangshuo-Mushan-44-Bueffel-2012-gje.jpg
Yangshuo-Mushan-Snow Lion Riverside Resort-04-2012-gje.jpg
Yangshuo-Impression Sanjie Liu-40-2012-gje.jpg
Liông-sèng Kok-cho̍k Chū-tī-koān

**Liông-sèng Kok-cho̍k Chū-tī-koān** (龍勝各族自治縣) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Kùi-lîm-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.


Longsheng-Reisterrassen-32-2012-gje.jpg
Longsheng-Reisterrassen-20-2012-gje.jpg
Ping'an-06-Laden-2012-gje.jpg
Ping'an-30-Bueffelhorn-2012-gje.jpg
Ping'an-42-Zimmerleute-2012-gje.jpg
Ping'an-44-Zimmerleute-2012-gje.jpg
Ping'an-Yao-Frauen-20-Haarteile-2012-gje.jpg
Heng-pin-khu

**Heng-pin-khu** (興賓區) sī Tiong-kok Kńg-sai Chòng-cho̍k Chū-tī-khu Lâi-pin-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Tìn-lêng Pò͘-i-cho̍k Biâu-cho̍k Chū-tī-koān

**Tìn-lêng Pò͘-i-cho̍k Biâu-cho̍k Chū-tī-koān** (鎮寧布依族苗族自治縣) sī Tiong-kok Kùi-chiu-séng An-sūn-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Hoē-chhoan-khu

**Hoē-chhoan-khu** (匯川區) sī Tiong-kok Kùi-chiu-séng Chun-gī-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Âng-hoa-kong-khu

**Âng-hoa-kong-khu** (紅花崗區) sī Tiong-kok Kùi-chiu-séng Chun-gī-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Poâⁿ-chiu-chhī

**Poâⁿ-chiu-chhī** (盤州市) sī Tiong-kok Kùi-chiu-séng Lio̍k-poâⁿ-chúi-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Ka-lí

**Ka-lí** ū khó-lêng sī:
*Ka-lí (liāu-lí), liāu-lí hong-sek
*Ka-lí (hòa-ha̍k gôan-sò͘) (加里), koh hō-chò **Kalium**, Phok-tah-só͘-bú (剥荅叟母), i ê goân-chú-hoan sī 19, hoà-ha̍k hû-hō sī K.
*Ka-lí-khu, Tâi-oân chi̍t-ê só͘-chāi.
Ui-lêng Î-cho̍k Hoê-cho̍k Biâu-cho̍k Chū-tī-koān

**Ui-lêng Î-cho̍k Hoê-cho̍k Biâu-cho̍k Chū-tī-koān** (威寧彝族回族苗族自治縣) sī Tiong-kok Kùi-chiu-séng Pit-chiat-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Phek-kang-khu

**Phek-kang-khu** (碧江區) sī Tiong-kok Kùi-chiu-séng Tâng-jîn-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Tân Tēng-lâm

**Tân Tēng-lâm** (陳定南; ) sī chi̍t ūi Tâi-oân ê chèng-tī-ka, Gî-lân-koān Sam-seng-hiong chhut-sin. Chêng Gî-lân-koān Koān-tiúⁿ, Li̍p-hoat Úi-oân, Tiong-hôa Bîn-kok Hoat-bū-pō͘ Pō͘-tiúⁿ. Teh chò koān-tiúⁿ sî, Gî-lâm-koān ê khong-khì u-jiám tit-tio̍h tōa-pak kái-siān, hō͘ Lân-iông Pêng-goân chheng-thian chài hiān, iâⁿ-tit liáu "Chheng-thian Koān-tiúⁿ" (青天縣長) ê o-ló.
Hô͘-siâⁿ-khu

**Hô͘-siâⁿ-khu** (涪城區) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Biân-iông-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Gān-kang-khu

**Gān-kang-khu** (雁江區) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Chu-iông-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Chū-liû-chéⁿ-khu

**Chū-liû-chéⁿ-khu** (自流井區) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Chū-kòng-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Hoâ-êng-chhī

**Hoâ-êng-chhī** (華鎣市) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Kóng-an-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Liông-chhiong-chhī

**Liông-chhiong-chhī** (隆昌市) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Lāi-kang-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Ngô͘-bî-san-chhī

**Ngô͘-bî-san-chhī** (峨眉山市) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Lo̍k-san-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Ngô͘-pian Î-cho̍k Chū-tī-koān

**Ngô͘-pian Î-cho̍k Chū-tī-koān** (峨邊彝族自治縣) sī Tiong-kok Sù-chhoan-séng Lo̍k-san-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Chhiok-khòng êng-bō͘

**Chhiok-khòng êng-bō͘** (; ) sī chi̍t-chióng êng-bō͘, ē-tàng iōng chi̍t ki ia̍h-sī nn̄g ki í-siōng ê chhiú-cháiⁿ kap chhiok-khòng-pit chiap-chhiok lâi su-ji̍p chí-lēng ho͘ tiān-náu. I sī chi̍t-chióng tiān-chú sī-kak hián-sī-khì.

## Èng-iōng
*Tì-hūi tiān-ōe

Lūi-pia̍t:Chhiok-khòng êng-bō͘
Lūi-pia̍t:Su-ji̍p/su-chhut
Frauke Petry

**Frauke Petry** (goân-sèⁿ *Marquardt*; 1975 nî 6 goe̍h 1 ji̍t chhut-sì) sī Tek-kok ê chèng-tī-chiá, sī chèng-tóng Tek-kok Thè-ōaⁿ-phài (*Alternative für Deutschland*) chū 2015 nî 7 goe̍h 4 ji̍t í-āu ê chú-sek.
Chí-hio̍h

**Chí-hio̍h** (Latin-gí: *cotyledon*) sī si̍t-bu̍t chéng-chí lāi-bīn phoe-thai ê tiōng-iàu pō͘-hūn. Tī hoat-gê ê sî, chí-hio̍h thang piàn chò sī phoe-thai tāi-seng hoat--chhut-lâi ê hio̍h-á. Hoat chí-hio̍h ê sò͘-liōng, sī si̍t-bu̍t-ha̍k hun-lūi khui-hoe si̍t-bu̍t ê sî só͘ kun-kù ê chi̍t hāng sèng-chit. Tan-to̍k chi̍t phìⁿ chí-hio̍h ê chéng hō chò tan-chí-hio̍h si̍t-bu̍t; nā ū nn̄g phìⁿ chí-hio̍h--ê, kiò siang-chí-hio̍h si̍t-bu̍t.
Tāi-sò͘ (khu-pia̍t-ia̍h)

**Tāi-sò͘** ū khó-lêng sī:
*Tāi-sò͘ (sò͘-ha̍k) (代數學), sī sò͘-ha̍k ê chi̍t ki hun-ki.
*Tāi-sò͘ (hòa-ha̍k gôan-sò͘) (怠素), koh hō-chò **Argon**, i ê goân-chú-hoan sī 18, hoà-ha̍k hû-hō sī Ar.
*Tāi-sò͘ (大數).
*Kó͘-siâⁿ Tarsus ê im-e̍k-gí chi̍t khoán.

## Chham-chiàu
Tông-siâⁿ-chhī

**Tông-siâⁿ-chhī** (桐城市) sī Tiong-kok An-hui-séng An-khèng-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.

Lūi-pia̍t:An-khèng-chhī ê koān-kip-chhī
Ú-san-khu

縮圖|Ú San Ô͘
**Ú-san-khu** (雨山區) sī Tiong-kok An-hui-séng Bé-oaⁿ-soaⁿ-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Hoa-san-khu

**Hoa-san-khu** (花山區) sī Tiong-kok An-hui-séng Bé-oaⁿ-soaⁿ-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Chhiûⁿ-bî-lūi

**Chhiûⁿ-bî-lūi** (eng. *rosids*) sī khui-hoe si̍t-bu̍t ē-té chi̍t-ê clade (tan-hē-thóng kûn), hâm 70,000 chéng, tī khui-hoe lūi lāi-bīn chiàm chhiau-kòe sì-hun-it.

## Chham-chiàu
Tiân-ka-am-khu

**Tiân-ka-am-khu** (田家庵區) sī Tiong-kok An-hui-séng Hoâi-lâm-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Phoan-chi̍p-khu

**Phoan-chi̍p-khu** (潘集區) sī Tiong-kok An-hui-séng Hoâi-lâm-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Tōa-siā (khu-pia̍t-ia̍h)

**Tōa-siā** () ū khó-lêng sī chí:

* Ko-hiông-chhī Tōa-siā-khu
* Tōa-siā (Lō͘-tek-khu)
* Tōa-siā (Sin-chhī-khu)
* Tōa-siā (Sin-kóng-khu)
Lêng-kok-chhī

**Lêng-kok-chhī** (寧國市) sī Tiong-kok An-hui-séng Soan-siâⁿ-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Liông-pôaⁿ-lūi

**Liông-pôaⁿ-lūi** (lat. *Saurischia*) sī khióng-liông nn̄g tōa lūi chi it. Thoân-thóng ê hun-lūi sī 1888 nî Harry Seeley kiàn-li̍p--ê, kā khióng-liông pun chò Liông-pôaⁿ-lūi kap Chiáu-pôaⁿ-lūi nn̄g-ê bo̍k, chóng-sī hiān-taⁿ kó͘-seng-bu̍t-ha̍k it-poaⁿ kā liông-pôaⁿ-lūi hun chò chi̍t-ê clade (ha̍h tan-hē-thóng sèng-chit ê hun-lūi tan-goân), m̄-sī bo̍k ê chân-kip.

It-poaⁿ chia̍h-bah-lūi ê khióng-liông, to̍h sī chi̍t kóa siù-kha-lūi (*theropoda*), sī sǹg liông-pôaⁿ-lūi ê chi̍t hūn. Tông-sî só͘-ū ê chiáu-lūi, pō͘-hūn ê liông-kha-hêng (*Sauropodomorpha*) chia̍h-chháu khióng-liông, lóng sio̍k pún lūi. Chiáu-lūi sī in î-it lâu-thoân ê āu-tāi, nā tī hun-lūi-ha̍k-siōng, thang sǹg sī liông-pôaⁿ-lūi ê chhù-clade.
Pho-lân Ông-kok Tē-lí Sû-tián

**Pho-lân Ông-kok Tē-lí Sû-tián** (Pho-lân-gí: *Słownik geograficzny Królestwa Polskiego*) sī chi̍t pō͘ tē-miâ sek-ín, 1880 nî kàu 1902 nî kan chhut-pán, pian-chi̍p-chiá ū Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski kap Władysław Walewski téng lâng.

Lūi-pia̍t:Pho-lân ê le̍k-sú
Kanggye Chhī

**Kanggye Chhī** (강계시) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Chagang Tō ê chi̍t ê chhī.
Kimjŏngsuk Kūn

**Kimjŏngsuk Kūn** (김정숙군) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Ryanggang Tō ê chi̍t ê kūn.
Rajin Khu-he̍k

**Rajin Khu-he̍k** (라진구역) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Rasŏn Te̍k-pia̍t-chhī ê chi̍t ê khu-he̍k.
Kangsŏ Khu-he̍k

**Kangsŏ Khu-he̍k** (강서구역) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Namp'o Te̍k-pia̍t-chhī ê chi̍t ê khu-he̍k.
Kok-li̍p Thóng-kè-ha̍k Gián-kiù-só͘

**Kok-li̍p Thóng-kè-ha̍k Gián-kiù-só͘** (it. *Istituto Nazionale di Statistica*) sī Italia chú-iàu si̍t-hêng koan-hong thóng-kè ê ki-koan. In-ê khang-khòe pau-koat jîn-kháu phó͘-cha, keng-chè phó͘-cha, kiam chi̍t kóa siā-hōe, keng-chè, khoân-kéng tiâu-cha kap hun-sek.
Ramen

**Ramen** (ラーメン *rāmen* "la-mén") sī Ji̍t-pún sek ê mī-tiâu liāu-lí, tī Ji̍t-pún chāi-tē, tiāⁿ hông sǹg chò sī Tiong-hôa liāu-lí chi̍t khoán.

## Siong-koan
* La-mī
Solomon Northup

**Solomon Northup** () sī chi̍t ūi Bí-kok ê lô͘-lē chè-tō͘ hòe-chí ūn-tōng-chiá, iā sī hôe-e̍k-lio̍k *[[Twelve Years a Slave]]* ê chú-iàu chok-chiá.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
Kimch'aek Chhī

**Kimch'aek Chhī** (김책시) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hamgyŏng Pak-tō ê chi̍t ê chhī.
Majapahit

**Majapahit Tè-kok** sī chûn-chāi tī 1293 nî kàu 1500 nî chó-iū ê Tang-lâm-a hái-khoân-kok, tiong-sim tī Jawa, tī 1350 nî kàu 1389 nî Hayam Wuruk thóng-tī sî-tāi te̍k-pia̍t oa̍h-hiáⁿ, chiàu *[[Nagarakretagama]]* ê kì-su̍t, in-ê sè-le̍k hoān-ûi hâm pō͘-hūn kin-á-ji̍t ê Sumatra, Sin Guinea, Ìn-nî, Sin-ka-pho, Má-lâi-se-a, Brunei, kiam Thài-kok lâm-pō͘, koh ū chi̍t kóa Sulu Kûn-tó, Hui-li̍p-pin, Tang Timor téng só͘-chāi.

Lūi-pia̍t:Ìn-nî ê le̍k-sú
Sariwŏn Chhī

**Sariwŏn Chhī** (사리원시) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hwanghae Pak-tō ê chi̍t ê chhī.
Changp'ung Kūn

**Changp'ung Kūn** (장풍군) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Kaesŏng Te̍k-pia̍t-chhī ê chi̍t ê kūn.
Kaep'ung Khu-he̍k

**Kaep'ung Khu-he̍k** (개풍구역) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Kaesŏng Te̍k-pia̍t-chhī ê chi̍t ê kūn.
Tiō Lē-éng

thumb|Tiō Lē-éng (2020)
**Tiō Lē-éng** (趙麗穎, ) sī Tiong-kok ê chi̍t ê cha-bó͘ ián-goân.
Tiuⁿ Gē-heng

**Tiuⁿ Gē-heng** (張藝興, ), gē-miâ **Lay** (), sī tī Tiong-kok Ô͘-lâm chhut-sì ê koa-chhiú kap ián-goân. I mā sī ga̍k-thoân EXO ê sêng-oân.
Tân Úi-têng

thumb|Tân Úi-têng
**Tân Úi-têng** (陳偉霆, William Chan, ) sī Hiong-káng ê chi̍t ê koa-chhiú kap ián-goân.
Song Seung-heon

**Song Seung-heon** (, ) sī Hân-kok ê chi̍t ê ián-goân.

Lūi-pia̍t:Hân-kok cha-po͘ ián-goân
Seungheon
Alice Weidel

thumb|Alice Weidel (2017)

**Alice Elisabeth Weidel** () sī Tek-kok ê chèng-tī-chiá kiam koán-lí kò͘-mn̄g. I kap Alexander Gauland chò-hóe chū 2017 nî Tek-kok ê liân-pang soán-kí khai-sí niá-chhōa Tek-kok Thè-ōaⁿ-phài (*Alternative für Deutschland*).

Lūi-pia̍t:Tek-kok chèng-tī jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:1979 nî chhut-sì
Thè-ōaⁿ ūi Tek-kok

**Thè-ōaⁿ ūi Tek-kok** (*Alternative für Deutschland*, **AfD**) sī Tek-kok ê iū-e̍k chèng-tóng.

Lūi-pia̍t:Tek-kok chèng-tóng
Ánh Minh

**Ánh Minh** (), goân-miâ kiò chò **Lê Đoàn Ánh Minh**, sī Bí-kok ê Oa̍t-lâm-lâng cha-bó͘ koa-chhiú. I tī Oa̍t-lâm Hồ Chí Minh Chhī chhut-sì, 2 hoè ê sî-hāu kah bē-bú cháu khì Bí-kok.
Bảo Thy

縮圖
**Bảo Thy** (), goân-miâ kiò chò **Trần Thị Thúy Loan**, sī Oa̍t-lâm ê cha-bó͘ koa-chhiú.
Hoàng Thùy Linh

縮圖|Hoàng Thùy Linh
**Hoàng Thùy Linh** (), he̍k-chiá **N̂g Sûi-lêng** (黃垂玲), sī Oa̍t-lâm ê cha-bó͘ koa-chhiú kap ián-goân.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*Hoàng Thùy Linh ê kò-jîn Facebook
*Hoàng Thùy Linh ê Facebook
Tek-liân-pang

**Tek-liân-pang** (竹聯幫) sī chi̍t-ê tùi Tâi-oân khai-sí hoat-tián ê Tiong-kok-lâng hoān-chōe cho͘-chit. In tāi-seng sī 1956 nî ê sî thóng-ha̍p chá-chêng Tâi-pak Éng-hô/Tiong-hô tē-khu Tiong-kok-lâng o͘-siā-hōe sêng-li̍p--ê, goân hō-miâ **Tek-nâ Liân-bêng** (竹林聯盟).
Noo Phước Thịnh

縮圖
**Noo Phước Thịnh** (), goân-miâ kiò chò **Nguyễn Phước Thịnh**, sī Hân-kok ê Oa̍t-lâm-lâng koa-chhiú kap ián-goân.

Lūi-pia̍t:Ńg--sī
Oa̍t-lâm chûn-bîn

**Oa̍t-lâm chûn-bîn** () sī Oa̍t-lâm Chiàn-cheng kiat-sok í-āu, in-ūi kiaⁿ Kiōng-sán-chú-gī, kiâⁿ-chûn cháu--chhut Oa̍t-lâm ê lān-bîn.

## Koh khoàⁿ
*Âng-sek khióng-pò͘
*Bắt đầu từ nay

Lūi-pia̍t:Lān-bîn
Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê le̍k-sú
Bắt đầu từ nay

**Bắt đầu từ nay** (Oa̍t-gí:  *bat<sup>1</sup> lau<sup>6</sup> dung<sup>6</sup> laai<sup>1</sup>*) sī 1988 nî Hiong-káng tiān-tâi iōng Oa̍t-lâm-gí kóng ê hòng-sàng. Chia hòng-sàng soan-pò͘ Hiong-káng chèng-hú í-keng khai-sí tùi Oa̍t-lâm chûn-bîn si̍t-hêng hun-pia̍t chèng-chhek.

Tī Oa̍t-lâm-gí lāi-bīn, "bắt đầu từ nay" sī "tùi kin-á-ji̍t khai-sí" ê ì-sù.

## Loē-iông

Lūi-pia̍t:Lān-bîn
Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Hiong-káng le̍k-sú
Jonathan Demme

**Robert Jonathan Demme** () sī chi̍t ūi Bí-kok ê tiān-iáⁿ tō-ián, chè-chō-jîn kiam pian-kio̍k.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

* Storefront Demme
*
Thomas Harris

**William Thomas Harris 3-sè** () sī chi̍t ūi Bí-kok ê hoān-chōe sió-soat chok-ka, siāng chhut-miâ ê chok-phín sī tī 1988 nî chhut-pán ê *[[The Silence of the Lambs (sió-soat)|The Silence of the Lambs]]* kap i-ê sio̍k-chi̍p *[[Hannibal (sió-soat)|Hannibal]]* (1999 nî) hē-lia̍t chok-phín.

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*
*
Anthony Hopkins

**Sir Philip Anthony Hopkins** () sī chi̍t ūi tiān-iáⁿ kiam tiān-sī ián-oân, tī Ui-le̍k-sū chhut-sì, 2000 nî 4 goe̍h 12 hō chiâⁿ-chò Bí-kok kong-bîn.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

*
Deus vult

***Deus vult*** sī Kó͘-tián Latin-gí "Sîn só͘ chí-ì" ê ì-sù, sī Ki-tok-kàu ê phiau-gí. Chit-ê phiàn-gí tāi-seng chhut-hiān tī Latin hoan-e̍k pán-pún Vulgate sèng-keng lāi ê Sèng Pó-lô chi̍t tōaⁿ soan-giân "Deus vult omnes homines salvos fieri" – "Sîn só͘ chí-ì sī só͘-ū ê lâng siū tit-kiù". 

*Deus vult* tè-bé mā hō͘ Si̍p-jī-kun ēng chò Kàu-hông Urbanus 2-sè tī 1095 nî ê sî soan-pò͘ hiòng Byzantine hoat-peng té-khòng Seljuk Tè-kok chhim-ji̍p Anatolia sî ê chiàu-tò͘ hoah-siaⁿ.

Lūi-pia̍t:Au-chiu ê le̍k-sú
Thian-goân-khu

**Thian-goân-khu** (天元區) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Chu-chiu-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Sinŭiju Chhī

**Sinŭiju Chhī** (신의주시) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok P'yŏng'an Pak-tō ê chi̍t ê chhī.
Chŏngju Chhī

**Chŏngju Chhī** (정주시) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok P'yŏng'an Pak-tō ê chi̍t ê chhī.
Goân-kang-chhī

**Goân-kang-chhī** (沅江市) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Ek-iông-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Léng-súi-than-khu

**Léng-súi-than-khu** (冷水灘區) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Éng-chiu-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Kî-iông-chhī

**Kî-iông-chhī** (祁陽市) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Éng-chiu-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Ga̍k-iông-lâu-khu

**Ga̍k-iông-lâu-khu** (岳陽樓區) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Ga̍k-iông-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Hûn-khe-khu

**Hûn-khe-khu** (雲溪區) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Ga̍k-iông-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Sin-hóng Tong-cho̍k Chū-tī-koān

**Sin-hóng Tong-cho̍k Chū-tī-koān** (新晃侗族自治縣) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Hoâi-hoà-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Léng-súi-kang-chhī

**Léng-súi-kang-chhī** (冷水江市) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Lô͘-té-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Lô͘-seng-khu

**Lô͘-seng-khu** (婁星區) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Lô͘-té-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Siâⁿ-pō͘ Biâu-cho̍k Chū-tī-koān

**Siâⁿ-pō͘ Biâu-cho̍k Chū-tī-koān** (城步苗族自治縣) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Siāu-iông-chhī ê chi̍t ê chū-tī-koān.
Chin-chhī-chhī

**Chin-chhī-chhī** (津市市) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Siông-tek-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Bú-lêng-goân-khu

**Bú-lêng-goân-khu** (武陵源區) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Tiuⁿ-ka-kè-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Kiat-siú-chhī

**Kiat-siú-chhī** (吉首市) sī Tiong-kok Ô͘-lâm-séng Siong-sai Thó͘-ka-cho̍k Biâu-cho̍k Chū-tī-chiu ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Lâm-oa̍t Ai-ông

**Lâm-oa̍t Ai-ông**(南越哀王, ), pún-miâ **Tiō Heng** (趙興, ), sī Lâm-oa̍t-kok ê tē 4 tāi kun-ông kah hông-tè, chêng 113 nî kàu chêng 112 nî chāi-ūi.
Lâm-oa̍t Iông-ông

**Lâm-oa̍t Iông-ông**(南越陽王, ), ia̍h sī kiò chò **Su̍t-iông-ông** (術陽王) he̍k-chiá **Oē-iông-ông** (衛陽王), pún-miâ **Tiō Kiàn-tek** (趙建德, ), sī Lâm-oa̍t-kok ê tē 5 tāi kun-ông kah hông-tè, chêng 112 nî kàu chêng 111 nî chāi-ūi.
Lâm-oa̍t Bûn-tè

**Tiō Boa̍t**(; Oa̍t-lâm-gí: , ) sī Lâm-oa̍t-kok ê tē tāi kun-ông kah hông-tè, chêng 137 nî kàu chêng 124 nî chāi-ūi. Kòe-sin āu, sē-hō **Lâm-oa̍t Bûn-tè**() kah **Lâm-oa̍t Bûn-ông**().
Lâm-oa̍t Bêng-ông

**Lâm-oa̍t Bêng-ông**(南越明王, ), pún-miâ **Tiō Eng-chê** (趙嬰齊, ), sī Lâm-oa̍t-kok ê tē 3 tāi kun-ông kah hông-tè, chêng 125 nî kàu chêng 113 nî chāi-ūi.
Catalunya Gī-hōe

**Catalunya Gī-hōe** (*Parlament de Catalunya*) sī Catalunya ê it-īⁿ-chè li̍p-hoat ki-koan. Múi 4 tang soán-kí chhut sin 1 kài 135 ūi Catalunya Gī-hōe gī-oân. Gī-hōe soán-kí sî lóng-chóng hun chò 4 ê soán-kí-khu, ta̍k-ê séng chò chi̍t ê soán-kí-khu. Gī-hōe ê tōa-lâu ūi-tī Barcelona ê Ciutadella Kong-hn̂g (*Siâⁿ-pó Kong-hn̂g*) lāi.
Catalunya to̍k-li̍p ūn-tōng

**Catalunya to̍k-li̍p ūn-tōng** (*Independentisme català*) sī kin-kì Catalunya bîn-cho̍k-chú-gī su-sióng só͘ hêng-sêng ê to̍k-li̍p ūn-tōng. I-ê bo̍k-piau sī beh chiong Catalunya kap Se-pan-gâ tī chèng-tī siōng ê lē-sio̍k koan-hē chiong-chí, chiâⁿ-chò chi̍t ê to̍k-li̍p ê kiōng-hô-chè chú-khoân kok-ka. In-ê siōng-teng-bu̍t sī *Estelada* (chheⁿ kî).

## Siong-koan
*Catalunya bîn-cho̍k-chú-gī
*2014 nî Catalunya to̍k-li̍p kong-bîn tâu-phiò
*2017 nî Catalunya to̍k-li̍p kong-bîn tâu-phiò
*Catalunya Kiōng-hô-kok

Lūi-pia̍t:To̍k-li̍p ūn-tōng

Lūi-pia̍t:Hun-lī-chú-gī
Québec to̍k-li̍p ūn-tōng

**Québec to̍k-li̍p ūn-tōng** (hoat. *Mouvement souverainiste du Québec*; eng. *Quebec sovereignty movement*) sī tui-kiû Canada Québec Séng si̍t-hiān to̍k-li̍p kiàn-kok ia̍h-sī ióng-iú koh-khah chē chū-tī-khoân ê chèng-tī ūn-tōng. Québec tī le̍k-sú siōng sī Hoat-kok ê si̍t-bîn-tē, hiān-chhú-sî i-ê chū-bîn iā tōa-pòaⁿ kóng Hoat-kok-ōe; che chham kóng Eng-kok-ōe ê Canada kî-thaⁿ tē-khu chin bêng-hián bô-kāng.
2017 nî Las Vegas Strip chhèng-kek

**2017 nî Las Vegas Strip chhèng-kek** sī chi̍t kiāⁿ hoat-seng tī 10 goe̍h 1 ji̍t àm-sî, ūi-tī Bí-kok Nevada-chiu Las Vegas chi̍t ê im-ga̍k-cheh ê tōa kui-bô͘ chhèng-kek. Chō-sêng chì-chió 58 sí-bông kap 515 tio̍h-siong, che sī
Bí-kok le̍k-sú siōng siōng giâm-tiōng ê chhèng-kek àn-kiāⁿ.

Lūi-pia̍t:2017 nî tô͘-sat
Lūi-pia̍t:2017 nî Bí-kok bô͘-sat-àn
Tiuⁿ-oan-khu

**Tiuⁿ-oan-khu** (張灣區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Cha̍p-ián-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Tan-kang-kháu-chhī

**Tan-kang-kháu-chhī** (丹江口市) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Cha̍p-ián-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Hồng Bàng

**Hồng Bàng** sī Oa̍t-lâm kó͘-chá ê chi̍t ê tiâu-tāi, kok-hō Văn Lang, kok-ông chheng-hō sī Hùng Vương.

Lūi-pia̍t:Hồng Bàng
Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê le̍k-sú
Hoat-kok léng Indochina

**Hoat-kok léng Indochina** () sī Hoat-kok kó͘-chá tī Indochina ê chi̍t ê si̍t-bîn-tē, hoān-ûi sī kin-á-ji̍t ê Oa̍t-lâm, Kán-po͘-chē, Láu-o kap Kńg-chiu-oan.

## Siong-koan
* An-lâm Pó-hō͘-kok

Lūi-pia̍t:Kū Hoat-kok si̍t-bîn-tē
Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Kampuchea ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Láu-o ê le̍k-sú
Lý Nam Đế

**Lý Nam Đế** (李南帝, ) pún-miâ **Lý Bôn** (李賁), sī Oa̍t-lâm Chiân Lý Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 544 nî kàu 548 nî chāi-ūi.
Chiân Lý Tiâu

**Chiân Lý Tiâu** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú ê chi̍t ê tiâu-tē, 544 nî iû Lý Nam Đế kiàn-li̍p. 602 nî bia̍t-bông.
Chiân Lê Tiâu

**Chiân Lê Tiâu** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú-siōng ê ông-tiâu, sî-kan tùi 980 nî kàu 1009 nî.
Hiō Lê Tiâu

**Hiō Lê Tiâu** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú-siōng ê ông-tiâu. Pun chò 2 ê sî-kî: Lê Tiâu Chho͘-kî (), tùi 1428 nî kàu 1527 nî; Lê Tiâu Tiong-heng Sî-kî (), tùi 1533 nî kàu 1789 nî.
Trịnh Chú

**Trịnh Chú** () sī Oa̍t-lâm Nam-Bắc triều sî-tāi ê chi̍t ê bú-ka chèng-khoân.

## Koh khoàⁿ
*Nguyễn Chú
*Bú-sîn Chèng-khoân
*Cheng-î Tāi-chiong-kun
*Bō͘-hú
Nam-Bắc triều

**Nam-Bắc triều** (南北朝 *Lâm-pak-tiâu*) sī Oa̍t-lâm le̍k-sú lāi-bīn ê chi̍t ê sî-kî, tùi 1533 nî kàu 1592 nî.

Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê le̍k-sú
Hậu Lý Nam Đế

**Hậu Lý Nam Đế** (後李南帝, ) pún-miâ **Lý Phật Tử** (李佛子), sī Oa̍t-lâm Chiân Lý Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 571 nî kàu 602 nî chāi-ūi.
Lý Thài-chong

**Lý Thài-chong** (, ), pún-miâ **Lý Phật Mã** (李佛瑪 *Lí Hu̍t-má*) ia̍h **Lý Đức Chính** (李德政 *Lí Tek-chèng*), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1028 nî kàu 1054 nî chāi-ūi.
Lý Sèng-chong

**Lý Sèng-chong** (, ), pún-miâ **Lý Nhật Tôn** (李日尊 *Lí Ji̍t-chun*), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1054 nî kàu 1072 nî chāi-ūi.
Lý Jîn-chong

**Lý Jîn-chong** (, ), pún-miâ **Lý Càn Đức** (李乾德 *Lí Khiân-tek*), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 4 tāi hông-tè, 1072 nî kàu 1127 nî chāi-ūi.
Lý Hūi-chong

**Lý Hūi-chong** (, ), pún-miâ **Lý Sảm** (李旵), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 8 tāi hông-tè, 1211 nî kàu 1224 nî chāi-ūi.
Lý Chiêu Hoàng

**Lý Chiêu Hoàng** (), pún-miâ **Lý Phật Kim** (李佛金 *Lí Hu̍t-kim*) ia̍h **Lý Thiên Hinh** (李天馨 *Lí Thian-heng*), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 9 tāi hông-tè, 1224 nî kàu 1225 nî chāi-ūi.

Lý Chiêu Hoàng sī Lý Hūi-chong ê cha-bó͘-kiáⁿ, mā sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng ûi-it ê cha-bó͘ hông-tè. I tī 1225 nî jiōng-ūi hō͘ kā-kī ê khan-chhiú Trần Thài-chong.
Lý Sîn-chong

**Lý Sîn-chong** (, ), pún-miâ **Lý Dương Hoán** (李陽煥 *Lí Iông-hoàn*), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 5 tāi hông-tè, 1127 nî kàu 1138 nî chāi-ūi.
Lý Eng-chong

**Lý Eng-chong** (, ), pún-miâ **Lý Thiên Tộ** (李天祚 *Lí Thian-chà*), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 6 tāi hông-tè, 1138 nî kàu 1175 nî chāi-ūi.
Lý Ko-chong

**Lý Ko-chong** (, ), pún-miâ **Lý Long Cán** (李龍𣉙), sī Oa̍t-lâm Lý Tiâu ê tē 7 tāi hông-tè, 1175 nî kàu 1210 nî chāi-ūi.
Trần Sèng-chong

**Trần Sèng-chong** (, ), miâ **Trần Hoảng** (陳晃), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1258 nî kàu 1278 nî chāi-ūi.
Trần Jîn-chong

**Trần Jîn-chong** (, ), miâ **Trần Khâm** (陳昑), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1278 nî kàu 1293 nî chāi-ūi.
Trần Eng-chong

**Trần Eng-chong** (, ), miâ **Trần Thuyên** (陳烇), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 4 tāi hông-tè, 1293 nî kàu 1314 nî chāi-ūi.
Trần Bêng-chong

**Trần Bêng-chong** (, ), miâ **Trần Mạnh** (陳奣), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 5 tāi hông-tè, 1314 nî kàu 1329 nî chāi-ūi.
Trần Hiàn-chong

**Trần Hiàn-chong** (, ), miâ **Trần Vượng** (陳旺), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 6 tāi hông-tè, 1329 nî kàu 1341 nî chāi-ūi.
Trần Jū-chong

**Trần Jū-chong** (, ), miâ **Trần Hạo** (陳暭), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 7 tāi hông-tè, 1341 nî kàu 1369 nî chāi-ūi.
Dương Nhật Lễ

**Dương Nhật Lễ** () sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 8 tāi hông-tè, 1369 nî kàu 1370 nî chāi-ūi.
Trần Gē-chong

**Trần Gē-chong** (, ), miâ **Trần Phủ** (陳暊), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 9 tāi hông-tè, 1370 nî kàu 1372 nî chāi-ūi.
Trần Joē-chong

**Trần Joē-chong** (, ), miâ **Trần Kính** (陳曔), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 10 tāi hông-tè, 1373 nî kàu 1377 nî chāi-ūi.
Trần Phế Đế

**Trần Phế Đế** (), miâ **Trần Hiện** (陳晛), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 11 tāi hông-tè, 1377 nî kàu 1388 nî chāi-ūi.
Trần Sūn-chong

**Trần Sūn-chong** (, ), miâ **Trần Ngung** (陳顒), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 12 tāi hông-tè, 1388 nî kàu 1398 nî chāi-ūi.
Trần Thiếu Đế

**Trần Thiếu Đế** (), miâ **Trần An** (陳**𭴣**), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê tē 13 tāi hông-tè, 1398 nî kàu 1400 nî chāi-ūi.
Hiō Trần Tiâu

**Hiō Trần Tiâu** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú-siōng ê ông-tiâu, sî-kan tùi 1407 nî kàu 1413 nî.
Giản Định Đế

**Giản Định Đế** (簡定帝, ), miâ **Trần Ngỗi** (陳頠), sī Oa̍t-lâm Hiō Trần Tiâu ê tē 1 tāi hông-tè, 1407 nî kàu 1410 nî chāi-ūi.
Trùng Quang Đế

**Trùng Quang Đế** (), miâ **Trần Quý Khoáng** (陳季擴), sī Oa̍t-lâm Hiō Trần Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1409 nî kàu 1413 nî chāi-ūi.
Trần Cảo (hông-tè)

**Trần Cảo** (陳暠, ) sī Oa̍t-lâm Hiō Trần Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1426 nî kàu 1428 nî chāi-ūi.
Đinh Phế Đế

**Đinh Phế Đế** (), miâ **Đinh Toàn** (丁璿), sī Oa̍t-lâm Đinh Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 979 nî kàu 980 nî chāi-ūi.
Lê Long Việt

**Lê Long Việt** (黎龍鉞, ) sī Oa̍t-lâm Chiân Lê Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1005 nî chāi-ūi.
Lê Long Đĩnh

**Lê Ngọa Triều** (黎臥朝, ), pún-miâ **Lê Long Đĩnh** (黎龍鋌), sī Oa̍t-lâm Chiân Lê Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1005 nî kàu 1009 nî chāi-ūi.
Hồ Hán Thương

**Hồ Hán Thương** (胡漢蒼 *Ô͘ Hàn-chhong*, ) sī Oa̍t-lâm Hồ Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1401 nî kàu 1407 nî chāi-ūi.
Mạc Thài-chong

**Mạc Thài-chong** (, ) pún-miâ **Mạc Đăng Doanh** (莫登瀛 *Bo̍h Teng-êng*), sī Oa̍t-lâm Mạc Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1529 nî kàu 1540 nî chāi-ūi.
Mạc Hiàn-chong

**Mạc Hiàn-chong** (, ) pún-miâ **Mạc Phúc Hải** (莫福海 *Bo̍h Hok-hái*), sī Oa̍t-lâm Mạc Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1540 nî kàu 1546 nî chāi-ūi.
Mạc Soan-chong

**Mạc Soan-chong** (, ) pún-miâ **Mạc Phúc Nguyên** (莫福源 *Bo̍h Hok-goân*), sī Oa̍t-lâm Mạc Tiâu ê tē 4 tāi hông-tè, 1546 nî kàu 1561 nî chāi-ūi.
Mạc Mậu Hợp

**Mạc Mậu Hợp** (莫茂洽, ) sī Oa̍t-lâm Mạc Tiâu ê tē 5 tāi hông-tè, 1562 nî kàu 1592 nî chāi-ūi.
Mạc Toàn

**Mạc Toàn** (莫全, ) sī Oa̍t-lâm Mạc Tiâu ê tē 6 tāi hông-tè, 1592 nî kàu 1593 nî chāi-ūi.
Trịnh Tùng

**Trịnh Tùng** () sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê Trịnh Chú, 1570 nî kàu 1623 nî chāi-jīm.
Nguyễn Phúc Nguyên

**Nguyễn Phúc Nguyên** () sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê Nguyễn Chú, 1613 nî kàu 1635 nî chāi-jīm.
Nguyễn Nhạc

**Nguyễn Nhạc** (阮岳, ) sī Oa̍t-lâm Tây Sơn Tiâu ê tē 1 tāi hông-tè, 1778 nî kàu 1793 nî chāi-ūi.
Nguyễn Quang Toản

**Nguyễn Quang Toản** (阮光纘, ) sī Oa̍t-lâm Tây Sơn Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1792 nî kàu 1802 nî chāi-ūi.
Khúc Thừa Dụ

**Khúc Tiên Chủ** (曲先主, ) pún-miâ **Khúc Thừa Dụ** (曲承裕), sī Oa̍t-lâm Tự chủ Sî-kî Khúc Ka-cho̍k ê chi̍t ê kun-chú, 905 nî kàu 907 nî chāi-ūi.
Khúc Hạo

**Khúc Trung Chủ** (曲中主, ) pún-miâ **Khúc Hạo** (曲顥), sī Oa̍t-lâm Tự chủ Sî-kî Khúc Ka-cho̍k ê chi̍t ê kun-chú, 907 nî kàu 917 nî chāi-ūi.
Khúc Thừa Mỹ

**Khúc Hậu Chủ** (曲後主, ) pún-miâ **Khúc Thừa Mỹ** (曲承美), sī Oa̍t-lâm Tự chủ Sî-kî Khúc Ka-cho̍k ê chi̍t ê kun-chú, 917 nî kàu 923 nî ia̍h 930 nî chāi-ūi.
Dương Đình Nghệ

**Dương Đình Nghệ** (楊廷藝, ) sī Oa̍t-lâm Tự chủ Sî-kî ê chi̍t ê kun-chú, 931 nî kàu 937 nî chāi-ūi.
Mai Thiếu Đế

**Mai Thiếu Đế** (), pún-miâ **Mai Thúc Huy**, sī Oa̍t-lâm Bắc thuộc Sî-kî ê chi̍t ê kun-chú, 722 nî kàu 723 nî chāi-ūi.
Mai Hắc Đế

**Mai Hắc Đế** (梅黑帝, ), pún-miâ **Mai Thúc Loan** (梅叔鸞), sī Oa̍t-lâm Bắc thuộc Sî-kî ê chi̍t ê kun-chú, 713 nî kàu 722 nî chāi-ūi.
Phùng Hưng

**Bố Cái Đại Vương** (布蓋大王, ), pún-miâ **Phùng Hưng** (馮興), sī Oa̍t-lâm Bắc thuộc Sî-kî ê chi̍t ê kun-chú, ? nî kàu 791 nî chāi-ūi.
Bắc thuộc

**Bắc thuộc** (ì-sù sī "Pak-sio̍k") sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng iû Tiong-kok thóng-tī ê sî-kî. Oa̍t-lâm le̍k-sú lóng-chóng ū 4 chhù Bắc thuộc Sî-kî:

*Tē-it-chhù Bắc thuộc
*Tē-jī-chhù Bắc thuộc
*Tē-saⁿ-chhù Bắc thuộc
*Tē-sì-chhù Bắc thuộc
Tē-it-chhù Bắc thuộc

**Tē-it-chhù Bắc thuộc** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng tùi chêng 111 nî kàu chêng 39 nî chi-kan iû Tiong-kok thóng-tī ê sî-kî.
Tē-jī-chhù Bắc thuộc

**Tē-jī-chhù Bắc thuộc** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng tùi 43 nî kàu 543 nî chi-kan iû Tiong-kok thóng-tī ê sî-kî.
Tē-saⁿ-chhù Bắc thuộc

**Tē-saⁿ-chhù Bắc thuộc** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng tùi 602 nî kàu 905 nî chi-kan iû Tiong-kok thóng-tī ê sî-kî.
Tē-sì-chhù Bắc thuộc

**Tē-sì-chhù Bắc thuộc** () sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng tùi 1407 nî kàu 1427 nî chi-kan iû Tiong-kok thóng-tī ê sî-kî.

, là giai đoạn lịch sử mà Việt Nam (Annan) được cai trị bởi ba vị hoàng đế nhà Minh là Yongle, Hongxi và Xuande, tổng cộng là 20 năm, và là một phần của thời kỳ miền Bắc Việt Nam.  Trong thời kỳ này, nhà Minh đã quét sạch nhà Hồ ở Việt Nam và đổi tên Việt Nam là "Giao Chỉ" (còn gọi là "Giao Chỉ" và "Giao Chỉ", biên giới lúc bấy giờ tương đương với miền trung và miền bắc ngày nay), và quét sạch đất nước có ý định khôi phục lại sự cai trị của nhà Trần. .  Tuy nhiên, sự cai trị của nhà Minh đã khơi dậy sự chán ghét và nổi loạn của người dân Việt Nam, đặc biệt là Li Li, một gia đình quý tộc ở Blue Mountains, là người có ảnh hưởng lớn nhất.  Các nhà sử học đời sau như Guo Zhenduo và Zhang Xiaomei ở Trung Quốc đã chỉ ra rằng việc nhà Minh chiếm đóng Việt Nam là "bất công", nhưng trong thời kỳ này, sự giao lưu giữa Trung Quốc và Việt Nam về văn hóa, kinh tế, khoa học kỹ thuật có một tác động to lớn đến sự phát triển của xã hội Việt Nam.đến hiệu quả nhất định.
Tự chủ

**Tự chủ** (ì-sù sī "chū-chú") sī Oa̍t-lâm le̍k-sú siōng boē iû Tiong-kok to̍k-li̍p, tān-sī iû Oa̍t-lâm-lâng kā-kī thóng-tī ê sî-kî. Tùi 905 nî kàu 938 nî.

## Koh khoàⁿ
*Chēng-hái-kun (Tĩnh Hải quân)
*Khúc Ka-cho̍k
Khúc Ka-cho̍k

**Khúc Ka-cho̍k** () sī tī Oa̍t-lâm Tự chủ Sî-kî, tùi 905 nî kàu 923 nî ia̍h 930 nî thóng-tī Oa̍t-lâm ê chi̍t ê ka-cho̍k.
Lê Thài-chong

**Lê Thài-chong** (, ), miâ **Lê Nguyên Long** (黎元龍), sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê tē 2 tāi hông-tè, 1433 nî kàu 1442 nî chāi-ūi.
Lê Jîn-chong

**Lê Jîn-chong** (, ), miâ **Lê Bang Cơ**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1442 nî kàu 1459 nî chāi-ūi.
Lê Nghi Dân

**Lê Nghi Dân** () sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1459 nî kàu 1460 nî chāi-ūi.
Lê Sèng-chong

**Lê Sèng-chong** (, ), miâ **Lê Tư Thành**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1460 nî kàu 1497 nî chāi-ūi.
Lê Hiàn-chong

**Lê Hiàn-chong** (, ), miâ **Lê Tranh**, **Lê Sanh** ia̍h **Lê Huy**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1497 nî kàu 1504 nî chāi-ūi.
Lê Tương Dực

**Lê Tương Dực** (), pún-miâ **Lê Oanh** ia̍h **Lê Trừu**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1509 nî kàu 1516 nî chāi-ūi.
Lê Chiau-chong

**Lê Chiau-chong** (, ), miâ **Lê Y**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1516 nî kàu 1522 nî chāi-ūi.
Lê Cung Hoàng

**Lê Cung Hoàng** (), pún-miâ **Lê Xuân**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1522 nî kàu 1527 nî chāi-ūi.
Lê Chong-chong

**Lê Chong-chong** (, ), miâ **Lê Ninh**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1533 nî kàu 1548 nî chāi-ūi.
Lê Hián-chong

**Lê Hián-chong** (, ), miâ **Lê Duy Diêu**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1740 nî kàu 1786 nî chāi-ūi.
Lê Chiêu Thống

**Lê Chiêu Thống** (), pún-miâ **Lê Duy Khiêm** ia̍h **Lê Duy Kỳ**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1786 nî kàu 1789 nî chāi-ūi.
Lê Siok-chong

**Lê Siok-chong** (, ), miâ **Lê Thuần**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1504 nî chāi-ūi.
Lê Uy Mục

**Lê Uy Mục** (), pún-miâ **Lê Tuấn**, **Lê Huyên** ia̍h **Lê Nghị**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1504 nî kàu 1509 nî chāi-ūi.
Thiệu Trị

**Thiệu Trị** (, ), ia̍h **Siāu-tī Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Miên Tông** ia̍h **Nguyễn Phúc Tuyền**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 3 tāi hông-tè, 1841 nî kàu 1847 nî chāi-ūi, liân-hō Siāu-tī (紹治).
Dục Đức

**Dục Đức** () pún-miâ **Nguyễn Phúc Ưng Ái** ia̍h **Nguyễn Phúc Ưng Chân**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 5 tāi hông-tè, 1883 nî chāi-ūi.
Hiệp Hòa

**Hiệp Hòa** (, ), ia̍h **Hia̍p-hô Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Hồng Dật** ia̍h **Nguyễn Phúc Thăng**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 6 tāi hông-tè, 1883 nî chāi-ūi, liân-hō Hia̍p-hô (協和).
Kiến Phúc

**Kiến Phúc** (, ), ia̍h **Kiàn-hok Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Ưng Đăng** ia̍h **Nguyễn Phúc Hạo**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 7 tāi hông-tè, 1883 nî kàu 1884 nî chāi-ūi, liân-hō Kiàn-hok (建福).
Duy Tân

**Duy Tân** (, ), ia̍h **Ûi-sin Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Vĩnh San** ia̍h **Nguyễn Phúc Hoàng**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 11 tāi hông-tè, 1907 nî kàu 1916 nî chāi-ūi, liân-hō Ûi-sin (維新).
Khải Định

**Khải Định** (, ), ia̍h **Khé-tēng Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Bửu Đảo** ia̍h **Nguyễn Phúc Tuấn**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 12 tāi hông-tè, 1916 nî kàu 1925 nî chāi-ūi, liân-hō Khé-tēng (啓定).
Ngó͘-ka-kong-khu

**Ngó͘-ka-kong-khu** (伍家崗區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Gî-chhiong-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Tiám-kun-khu

**Tiám-kun-khu** (點軍區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Gî-chhiong-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Go̍k-siâⁿ-khu

**Go̍k-siâⁿ-khu** (鄂城區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Go̍k-chiu-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Đồng Khánh

**Đồng Khánh** (, ), ia̍h **Tông-khèng Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Ưng Thị**, **Nguyễn Phúc Ưng Đường** ia̍h **Nguyễn Phúc Biện**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 9 tāi hông-tè, 1885 nî kàu 1889 nî chāi-ūi, liân-hō Tông-khèng (同慶).
Liông-chú-ô͘-khu (Go̍k-chiu)

**Liông-chú-ô͘-khu** (梁子湖區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Go̍k-chiu-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Iû-thài A-la-pek-gí

**Iû-thài A-la-pek-gí** (A-la-pek-gí: ; Hi-pek-lâi-gí: ) sī khah-chá tòa tī A-la-pek sè-kài ê Iû-thài-lâng só͘ hoat-tián chhut-lâi ê chi̍t châng A-la-pek-gí ê hong-giân. Te̍k-pia̍t sī tī Tiong-sè, Iû-thài A-la-pek-gí iā pī the̍h-lâi kóng ēng Hi-pek-lâi jī-bó su-siá ê Kó͘-tián A-la-pek-gí.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Alan Corré's Judeo-Arabic Literature site
*Judeo-Arabic Literature
*Reka Kol Israel radio station broadcasting a daily program in Judeo-Arabic (Mugrabian)
*Jewish Language Research Website  (description and bibliography)
Kó͘-tián A-la-pek-gí

**Kó͘-tián A-la-pek-gí** (العربية الفصحى) sī ùi Umayya ông-tiâu kàu Abbas ông-tiâu kî-kan ê su-bīn A-la-pek-gí. Hiān-tāi Piau-chún A-la-pek-gí sī i-ê ti̍t-hē āu-tāi; sui-jiân Hiān-tāi Piau-chún A-la-pek-gí ê gí-lūi chham Kó͘-tián A-la-pek-gí bô-kāng, m̄-koh in-ê gí-hoat ki-pún sio-siâng.

Kó͘-lân-Keng sī ēng chit-khoán giân-gí su-siá--ê, só͘-í chin chē Bok-su-lîm jīn-ûi chit-ê giân-gí sī sîn-sèng--ê. Bô-lūn Bok-su-lîm tī ji̍t-siông seng-oa̍h tiong sú-iōng siáⁿ-mi̍h khoán giân-gí, tī chò lé-pài sî thong-siông ē sú-iōng Kó͘-tián A-la-pek-gí.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Learn Quran  – Lectures on Quranic Arabic by Dr. Khalid Zaheer (CA)
*LearnArabicOnline – an authoritative, online project for Classical Arabic (CA)
* The Development of Classical Arabic
* The Arabic Alphabet
* Blog of Classical Arabic learning resources
* Institute of the Language of the Quran - Free Video lectures on basic and advanced Classical Arabic grammar
* Arabic Grammar Checking 
* Arabic Intelligent tutoring system 
* Classical Arabic Morphology
* Classical Arabic Grammar
*Classical Arabic Blog
*Arabic grammar online
* Online Classical Arabic Reader 
* Classical Arabic Grammar Documentation – Visualization of Classical Quranic Grammar ()
* Die Wissenschaft des Tadschwīd
*EssentialIlm – Free Video Lessons on Arabic
* Quranic Arabic, Classical Arabic and MSA  Different types of Arabic at Arabic-Studio.com
*''Pattern-and-root inflectional morphology: the Arabic broken plural''

Lūi-pia̍t:A-la-pek-gí ê hong-giân
Hông-gâ-lī-lâng

**Hông-gâ-lī-lâng** (洪牙利儂) sī Hông-gâ-lī ê chú-iàu bîn-cho̍k, iā hun-pò͘ chāi Lô-má-nî-a, Su-lo̍k-hoa̍t-khek kap Ú-khek-lân, chió-sò͘ tòa tī Bí-kok, Ka-ná-tāi, Pa-se kap Ò-tāi-lī-a. Kóng Hông-gâ-lī-gí.

Lūi-pia̍t:Au-chiu-lâng
Lūi-pia̍t:Hông-gâ-lī
Thành Thái

**Thành Thái** (, ), ia̍h **Sêng-thài Hông-tè**, pún-miâ **Nguyễn Phúc Bửu Lân** ia̍h **Nguyễn Phúc Chiêu**, sī Oa̍t-lâm Nguyễn Tiâu ê tē 10 tāi hông-tè, 1889 nî kàu 1907 nî chāi-ūi, liân-hō Sêng-thài (成泰).
Karpat Soaⁿ-me̍h

**Karpat Soaⁿ-me̍h** sī Au-chiu tiong-pō͘ ê chi̍t lia̍p soaⁿ-me̍h, mî-iân 1500 kong-lí, chhng-kòe Chesko, Slovakia, Pho-lân, Ukraina kap Romania téng kok-ka.
Skandinavia Soaⁿ-me̍h

**Skandinavia Soaⁿ-me̍h** (Sūi-tián-gí: *Skanderna*; Nô͘-ui-gí: *Kjølen*) sī Skandinavia Poàn-tó téng ê chú-iàu soaⁿ-hē.

Lūi-pia̍t:Au-chiu ê soaⁿ-me̍h
Chhiah-piah-chhī

**Chhiah-piah-chhī** (赤壁市) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Hâm-lêng-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
An-lio̍k-chhī

**An-lio̍k-chhī** (安陸市) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Hàu-kám-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
N̂g-chio̍h-káng-khu

**N̂g-chio̍h-káng-khu** (黃石港區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng N̂g-chio̍h-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
Hā-lio̍k-khu

**Hā-lio̍k-khu** (下陸區) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng N̂g-chio̍h-chhī ê chi̍t ê chhī-hat-khu.
2001 Einstein

**2001 Einstein** sī chi̍t lia̍p sió-he̍k-chheⁿ.

## Siong-koan
*Sió-he̍k-chheⁿ ê lia̍t-toaⁿ

## Chham-khó chu-liāu

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:Sió-he̍k-chheⁿ
Láu-hô-kháu-chhī

**Láu-hô-kháu-chhī** (老河口市) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Siong-iông-chhī ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Un-si-chhī

**Un-si-chhī** (恩施市) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng Un-si Thó͘-ka-cho̍k Biâu-cho̍k Chū-tī-chiu ê chi̍t ê koān-kip-chhī.
Lê Tiong-chong (Hiō Lê)

**Lê Tiong-chong** (, ), miâ **Lê Duy Huyên**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1548 nî kàu 1556 nî chāi-ūi.
Lê Kèng-chong

**Lê Kèng-chong** (, ), miâ **Lê Duy Tân**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1559 nî kàu 1618 nî chāi-ūi.
Lê Sîn-chong

**Lê Sîn-chong** (, ), miâ **Lê Duy Kỳ**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1619 nî kàu 1643 nî kap 1649 nî kàu 1662 nî chāi-ūi.
Lê Chin-chong

**Lê Chin-chong** (, ), miâ **Lê Duy Hựu**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1643 nî kàu 1649 nî chāi-ūi.
Lê Eng-chong

**Lê Eng-chong** (, ), miâ **Lê Duy Bang**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1556 nî kàu 1573 nî chāi-ūi.
Lê Hiân-chong

**Lê Hiân-chong** (, ), miâ **Lê Duy Vũ** ia̍h **Lê Duy Hi**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1662 nî kàu 1671 nî chāi-ūi.
Lê Sè-chong

**Lê Sè-chong** (, ), miâ **Lê Duy Đàm**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1573 nî kàu 1599 nî chāi-ūi.
Lê Ka-chong

**Lê Ka-chong** (, ), miâ **Lê Duy Cối** ia̍h **Lê Duy Khoái**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1671 nî kàu 1675 nî chāi-ūi.
Lê Hi-chong

**Lê Hi-chong** (, ), miâ **Lê Duy Cáp** ia̍h **Lê Duy Hiệp**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1675 nî kàu 1705 nî chāi-ūi.
Lê Jū-chong

**Lê Jū-chong** (, ), miâ **Lê Duy Đường**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1705 nî kàu 1729 nî chāi-ūi.
Lê Đế Duy Phường

**Lê Đế Duy Phường** (), miâ **Lê Duy Phường**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1729 nî kàu 1732 nî chāi-ūi.
Lê Sûn-chong

**Lê Sûn-chong** (, ), miâ **Lê Duy Tường**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1732 nî kàu 1735 nî chāi-ūi.
Lê Ì-chong

**Lê Ì-chong** (, ), miâ **Lê Duy Thận** ia̍h **Lê Duy Chẩn**, sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê chi̍t ê hông-tè, 1735 nî kàu 1740 nî chāi-ūi.
Siong-sìn Tâi-oân

***Siong-sìn Tâi-oân*** (相信台灣) sī chi̍t tiâu Tâi-oân-ōe ê chèng-tī koa-khek.

## Koa-sû
Soaⁿ sī hái ê hōaⁿ, hái ūi soaⁿ chhiùⁿ-koa;
ta̍k-ke lóng sī Tâi-oân kiáⁿ, hō͘-siong thiàⁿ-thàng sioh miā-miā;
lán-ê tāi-chì ka-kī koán, m̄-bián pat-lâng lâi chhau-hoân;
siong-sìn lán Tâi-oân, siong-sìn lán Tâi-oân, kái-kek bô té-hān.

Hái-éng nā gia̍h-thâu, hái-chúi tòe-leh cháu;
chhun-hong kiò chhéⁿ lán sim-koaⁿ, móa-tē chhùi-chhiⁿ hó chò-phōaⁿ;
ì-chì kian-tēng chhin-chhiūⁿ soaⁿ, phah-khui bī-lâi hiòng-chiân khòaⁿ;
Tâi-oân lán-ê miâ, Tâi-oân lán-ê miâ, ūi i lâi phah-piàⁿ.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê chèng-tī koa-khek
Siàu-liân Tâi-oân

***Siàu-liân Tâi-oân*** (少年台灣) sī chi̍t tiâu Tâi-oân ê chèng-tī koa-khek.

## Koa-sû
Chheng-chhun ê bīn-iông, chheng-chhun ê bīn-iông, siōng-súi ê lí-sióng;
ì-chì ná hái-éng, ì-chì ná hái-éng, éng-oán sī sim khan-liân. (tē-1 pái)

O͘-sek ê tó-sū, o͘-sek ê tó-sū, ji̍t-thâu chhōe bô chhù;
kim-sek ê kau-í, kim-sek ê kau-í, in sī beh chē gōa kú? (tē-2 pái)

Kian-sim ê kî-thāi, kian-sim ê kî-thāi, ū bāng tī sim-lāi;
hoan-hí khòaⁿ sè-kài, hoan-hí khòaⁿ sè-kài, lí góa ê hó chiong-lâi. (tē-3 pái)

Í-keng kiâⁿ kàu 21 sè-kí, kám kóng o͘-hûn iáu bē-tàng piàn chheng-thiⁿ?
Sî-tāi í-keng kiông-beh poe khí-lâi, m̄-thang tiām-tiām hō͘ lâng phiàn m̄-chai.

Siàu-liân Tâi-oân sin ê hong-phâng, sái hiòng bī-lâi lán-ê ǹg-bāng;
siàu-liân Tâi-oân sin ê hong-phâng, sái hiòng bī-lâi hó ê ǹg-bāng.

## Gōa-pō͘ liân-kiat
**[https://www.youtube.com/watch?v=Mg77yxeQYwQ Siàu-liân Tâi-oân]*, YouTube.