open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hàu

**Hàu** (), iā hō-chòe **Hàu-tō** (), sī Jû-ka thôan-thóng só͘ thê-chhiòng ê chi̍t khóan hêng-ûi, chú-tiuⁿ kiáⁿ-jî èng-kai chun-tiōng pē-bú kah chhù-lāi ê sī-tōa, bōe-ēng chò-chhut sià-bīn-chú ê tāi-chì. Che chiū-sī só͘-uī ê *Pek-siān hàu uî sian* ().
Bêng-sû

**Bêng-sû** (名詞) sī gí-giân ê chi̍t chióng sû-sèng, sio̍k-î si̍t-sû. Bêng-sû ē-sái sī jîn-bu̍t, bu̍t, tāi-chì, sî-kan, só͘-chāi, chêng-kám iáu-ū khài-liām téng-téng si̍t-thé ia̍h-sī thiu-siōng ê gí-sû. Bêng-sû ē-sái to̍k-li̍p chiâⁿ-chòe chi̍t ê jī-kù. Bêng-sû iā ē-sái iû tāi-bêng-sû lâi thè-ōaⁿ.
Mi̍h-kiāⁿ

:*Pún-bûn chí "bu̍t-phín", iú-koan tiān-náu iōng-gí, chhiáⁿ khoàⁿ [[Bu̍t-kiāⁿ (tiān-náu kho-ha̍k)]]*
**Mi̍h-kiāⁿ** (乜件 / 物件) sī it-poaⁿ kháu-gí siōng tùi bu̍t-phín ê chheng-ūi.
Kháu-gí

**Kháu-gí** (口語) sī it-poaⁿ kháu-thâu kau-chè ê sî-chūn, sú-iōng ê gí-giân; chham su-bīn-gí tùi-hóan. Jîn-lūi ê só͘-ū bîn-cho̍k lóng ū kháu-gí ê chûn-chāi. Kháu-gí it-poaⁿ sī chioh-tioh siaⁿ-im lâi thôan-pò͘, m̄-kò bûn-ha̍k ê chok-phín ū-sî-chūn mā ē sú-iōng bûn-jī lâi kì-lo̍k kháu-gí.
Su-bīn-gí

**Su-bīn-gí** (書面語) sī jîn-lūi tī su-siá kah o̍at-tho̍k ê sî-chūn só͘ sú-iōng ê gí-giân hêng-sek. Su-bīn-gí sī kiàn-li̍p tī kháu-gí ê ki-chhó͘ bīn-téng, thàu-kòe āu-bóe bûn-jī ê hoat-bêng lâi hoat-tián. Bô ta̍k-ê bîn-cho̍k lóng ū hoat-tián chhut in ka-kī ê su-bīn-gí. Su-bīn-gí mā ài phòe-ha̍p bat-jī chiah ū hoat-tō͘ liáu-kái, bô tha̍k-chheh ê chheⁿ-mê-gû chiū tha̍k bô.
Chheⁿ-mê-gû

**Chheⁿ-mê-gû** (青瞑牛) sī m̄ bat-jī, iā bô tha̍k-siá lêng-le̍k ê lâng.

## Siong-koan
* Bat-jī

Lūi-pia̍t:Tha̍k-chheh
Tiān-pò

**Tiān-pò** (電報 / Telegraphy), kóo-tsá iā hō-tsò **Tâng-suànn-phue** (銅線批), sī chi̍t khóan thong-sìn ê gia̍p-bū, tī 19 sè-kí chho͘-kî ê hoat-bêng; sī siōng chá sú-iōng tiān lâi thong-sìn ê hong-sek. Tiān-pò ka-sok chu-sìn ê thôan-sàng, sī kang-gia̍p kek-bēng tiōng-iàu ê hoat-bêng. Chá-kî ê tiān-pò chí ē-sái tī tē-bīn thong-sìn, lo̍h-bóe hái-té tiān-lám ê sú-iōng khai-sí hôaiⁿ-iûⁿ ê ho̍k-bū. 20 sè-kí chho͘-kî, khai-sí sú-iōng bô-sòaⁿ-tiān lâi thôan-sàng tiān-pò.
Chheⁿ-âng-teng

**Chheⁿ-âng-teng** (青紅燈), Tang-lâm-a Hok-kiàn-ōe kóng **Âng-chheⁿ-hóe** (紅青火), Tiong-kok mā ū kóng **Âng-le̍k-teng** (紅綠燈), sī siat-tì chāi chhe-lō͘-kháu ê te̍k-sû tiān-hóe, ū âng, n̂g kah chheⁿ 3-chióng sek-chhái ê kau-thong hō-chì. Chheⁿ-âng-teng sī theh-lâi kui-hōan kà-sú-lâng kah hêng-jîn ê ēng-lō͘ kôan-le̍k.
Tiān-hóe

**Tiān-hóe** () sī lī-iōng tiān tòng-chòe lêng-goân ê chiàu-bêng siat-pī.

## Siong-koan
* Tiān-hóe-kiû (電火球)
Pûi-liāu

**Pûi-liāu** (肥料) sī thian-jiân ia̍h-sī ha̍p-sêng ê chē chióng si̍t-bu̍t seng-tióng ê pit-iàu êng-ióng goân-sò͘. Chhī-bīn ê pûi-liāu chióng-lūi pah-pah-khóan, chú-iàu ē-ēng hūn-chòe bû-ki pûi-liāu kah iú-ki pûi-liāu nn̄g ê chióng-lūi.

## Siong-koan
* Ak-pûi
K-pop

**K-Pop** ( / ) sī Hân-kok ê liû-hêng im-ga̍k, pau-hâm bú-khek, R&B, liû-hêng tiān-im kah hip-hop. K-Pop ê 3 tōa chè-chok kong-si sī SM gû-lo̍k, YG gû-lo̍k kah JYP gû-lo̍k.

Lūi-pia̍t:Hân-kok bûn-hòa
Ak-pûi

**Ak-pûi** (沃肥) sī chi̍t chióng iú-ki pûi-liāu. Lī-iōng ū-hâm pûi-liāu sêng-hūn ê seng-bu̍t si-thé kah sái-jiō, lām-sám thô kah khòng-bu̍t-chit liáu-āu, tī un-tō͘ kah sip-tō͘ kôaiⁿ ê chōng-hóng chi-hā, keng-kòe bî-seng-bu̍t hoat-kàⁿ lâi chè-chok.

## Siong-koan
* Pûi-liāu
Teng Tang

**Teng Tang** (Hàn-jī: ; Eng-bûn: ; ), pún-miâ hō-chòe **Ngô͘ Hân** (), sī Tiong-kok Chiat-kang-séng Ka-siān-kōan chhut-sin. 2007 nî, Teng Tang tī Tâi-oân chhut-tō, chèng-sek chiâⁿ-chòe koa-chhiú. Hiān-chhú-sî, i tī Tâi-oân, Tiong-kok, Má-lâi-se-a, Sin-ka-pho iáu-ū Hiang-káng lóng chin ū-miâ. I bo̍k-chiân tòa tī Tâi-pak.
Tông Tek-chong

**Tông Tek-chong** (唐德宗; ), pún-miâ **Lí Koat** (李适), sī Tiong-kok Tông-tiâu ê tē káu tāi chèng-thóng hông-tè. Tī 779 nî kàu 805 nî nî-kan chāi-uī, chêng-āu lóng-chóng 26 nî-tang. Tek-chong ê pē-bú sī Tông Tāi-chong kah Jōe-chin Hông-hiō. Sē-hō **Sîn-bú-hàu-bûn Hông-tè** (神武孝文皇帝).
Tek-chong

**Tek-chong** (德宗) sī kó͘-chá Tang A-sè-a kún-chú ê chi̍t ê biāu-hō.
* Tông Tek-chong
* Ko-lê Tek-chong
* Iâ-lu̍t Tāi-se̍k

Lūi-pia̍t:Biāu-hō
Kim Sèng-thàn

**Kim Sèng-thàn** (; 1610 nî - 1661 nî) sī Tiong-kok Bêng-bo̍at Chheng-chho͘ chin chhut-miâ ê chi̍t uī bûn-ha̍k phêng-lūn-ka. So͘-chiu chhut-sin. I ê pún-miâ hō-chòe **Kim Jîn-sūi** (), iū miâ **Kim Chhái** (); **Sèng-thàn** sī i ê piáu-jī.
Chô Phi

**Chô Phi** (曹丕; ), piáu-jī **Chú-hoân** (子桓), sè-miâ **Bûn-hông-tè** (文皇帝), āu-sè hō-chòe **Gūi Bûn-tè** (魏文帝). I sī Tiong-kok Sam-kok sî-tāi Gūi-kok ê khai-kok hông-tè. In pē-bú sī Chô Chhò kah Bú-soan Hông-hiō.
Ko-lê Hūi-chong

**Ko-lê Huī-chong** (; 912 nî - 945 nî), pún-miâ **Ông Bú** (), sī Ko-lê ông-tiâu ê tē jī tāi kun-chú, 943 nî kàu 945 nî chāi-uī.

Hūi-chong sī Thài-cho͘ ê tōa-hàn-kiáⁿ, lāu-bú sī Chong-hô Ông-hiō. I ê ông-hiō sī Gī-hô Ông-hiō.

Sè-hō **Jîn-tek Bêng-hàu Soan-hián Ko-pêng Kéng-hiàn Gī-kiong Tāi-ông** (), lo̍h-chòng Sūn-lêng ().

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Thài-chó͘

**Ko-lê Thài-chó͘** (; 877 nî - 943 nî), pún-miâ **Ông Kiàn** (), piáu-jī **Jio̍k-thian** (), sī Ko-lê ông-tiâu ê khai-kok kun-chú. Ông Kiàn goân-lâi sī Thài-hong-kok ê chiong-kun, āu-bóe chhòan-uī kiàn-kok. I tī kòe-sin liáu-āu biō-hō **[[Thài-chó͘]]** (), sè-hō **Sîn-sèng Tāi-ông** ().
An Sim-a

**An Sim-a** (; 1985 nî 9 go̍eh 18 hō chhut-sì), pún-miâ hō-chòe **Liāu Chēng-lêng** (), sī Tâi-oân ê cha-bó͘ ián-goân, model kiam koa-chhiú.

A
L
L
L
C
Koeh Su-iâu

**Koeh Su-iâu** (; 1990 nî 7 go̍eh 18 hō chhut-sì), phian-miâ **Iâu-iâu** (), sī Tâi-oân ê cha-bó͘ koa-chhiú, ián-goân, chú-chhî-jîn.
Ûi Lé-an

**Uî Lé-an** (; 1987 nî 3 go̍eh 5 hō chhut-sì) sī Tâi-oân Tâi-tiong-chhī chhut-sin ê cha-po͘ koa-chhiú.
Chê Hoân-kong

**Chê Hoân-kong** () sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi ê Chê-kok tē cha̍p-gō͘ tāi kun-chú. Pún-miâ **Kiong Siáu-pek** ().
Chê Ì-kong

**Chê Ì-kong** () sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi ê Chê-kok tē 21 tāi kun-chú. Pún-miâ **Kiong Siong-jîn** ().
An-jû-chú

**An-jû-chú** (), pún-miâ **Kiong Tô͘** (), sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi ê Chê-kok tē 27 tāi kun-chú.
Hân (Chiàn-kok)

**Hân-kok** () sī Tiong-kok kó-chá Chiàn-kok sî-tāi ê kok-ka.

## Le̍k-sú

## Kun-chú
# Hân Kéng-hâu ()
# Hân Lia̍t-hâu ()
# Hân Bûn-hâu ()
# Hân Ai-hâu ()
# Hân Ì-hâu ()
# Hân Chiau-hâu ()
# Hân Soan-huī-ông ()
# Hân Siong-ông ()
# Hân Lî-ông ()
# Hân Hoân-huī-ông ()
# Hân-ông An ()
## Chham-khó

## Siong-koan
Simazu Iehisa

**Simazu Iehisa** (; 1576 nî 11 go̍eh 27 hō - 1638 nî 4 go̍eh 7 hō) sī Satuma-phoan ê tē-1 tāi phoan-chú.
Simazu Mitsuhisa

**Simazu Mitsuhisa** (; 1616 nî 7 go̍eh 15 hō - 1695 nî 1 go̍eh 14 hō) sī Satuma-phoan ê tē-2 tāi phoan-chú.
Simazu Tsunataka

**Simazu Tsunataka** (; 1650 nî 11 go̍eh 17 hō - 1704 nî 10 go̍eh 14 hō) sī Satuma-phoan ê tē-3 tāi phoan-chú.
Simazu Yositaka

**Simazu Yositaka** (; 1675 nî 11 go̍eh 4 hō - 1747 nî 11 go̍eh 12 hō) sī Satuma-phoan ê tē-4 tāi phoan-chú.
Hân Kéng-hâu

**Hân Kéng-hâu** () sī Tiong-kok Chiàn-kok sî-tāi Hân-kok ê tē-1 tāi kun-chú. Pún-miâ **Hân Khiân** ().
Hân Chiau-hâu

**Hân Chiau-hâu** () sī Tiong-kok Chiàn-kok sî-tāi Hân-kok ê tē 6 tāi kun-chú. Pún-miâ **Hân Bú** ().
O̍at-kok

**O̍at-kok** () sī Tiong-kok Tang-chiu sî-tāi, tang-lâm-hong ê chi̍t ê kok-ka.

## Le̍k-sú

## Kun-chú
{| class="wikitable" | style="align: left; margin: 0px" |

!style="white-space:nowrap;"| Tāi || Miâ-jī || Hàn-jī || Chiok-uī || Chāi-uī
|-
| 1
| Bû-û
| 
| O̍at-hâu
| 
|-
| colspan=5 align="center"|Kî-kan 9 tāi put-bêng.
|-
| 11
| Bû-jîm
| 
| O̍at-hâu
| 
|-
| 12
| Bû-sím
| 
| O̍at-hâu
| 
|-
| colspan=5 align="center"|Kî-kan 20 tāi put-bêng.
|-
| 33
| Hu-thâm
| 
| O̍at-hâu
| chiân 564 nî -  chiân 538 nî
|-
| 34
| Ún-siông
| 
| O̍at-ông
| chiân 537 nî -  chiân 497 nî
|-
| 35
| Kau-chiān
| 
| O̍at-ông
| chiân 496 nî -  chiân 464 nî
|-
| 36
| Lo̍k-éng
| 
| O̍at-ông
| chiân 463 nî -  chiân 458 nî
|-
| 37
| Put-siū
| 
| O̍at-ông
| chiân 457 nî -  chiân 448 nî
|-
| 38
| Chu-kau
| 
| O̍at-ông
| chiân 447 nî -  chiân 411 nî
|-
| 39
| È
| 
| O̍at-ông
| chiân 410 nî -  chiân 375 nî
|-
| 40
| Chu-kiū
| 
| O̍at-ông
| chiân 375 nî
|-
| 41
| Chhok-ki
| 
| O̍at-ông
| chiân 374 nî -  chiân 373 nî
|-
| 42
| Bû-û
| 
| O̍at-ông
| chiân 372 nî -  chiân 361 nî
|-
| 43
| Bû-choan
| 
| O̍at-ông
| chiân 360 nî -  chiân 343 nî
|-
| 44
| Bû-kiông
| 
| O̍at-ông
| chiân 342 nî -  chiân 306 nî
|}

## 76ng-koan
Bû-û (1 tāi)

**Bû-û** () sī Tiong-kok le̍k-sú siōng, O̍at-kok ê tē 1 tāi kun-chú. I ê chiok-uī sī O̍at-hâu ().
Hu-thâm

**Hu-thâm** () sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi O̍at-kok ê tē 1 tāi kun-chú; tē 33 tāi O̍at-hâu ().
È (O̍at-kok)

**È** () sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi O̍at-kok ê tē 7 tāi kun-chú; tē 5 tāi O̍at-ông ().
Bû-kiông

**Bû-kiông** () sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi O̍at-kok ê bo̍at-tāi kun-chú kiam O̍at-ông ().
Chhó Khéng-siong-ông

**Chhó Khéng-siong-ông** (), pún-miâ **Hîm Hêng** (), sī Tiong-kok kó͘-chá Chhó-kok ê kun-chú.
Tiō Sêng-chú

**Tiō Sêng-chú** (), pún-miâ **Tiō Soe** (), sī Tiong-kok Chiàn-kok Sî-tāi Tiō-kok ê chong-chú.
Tiō Kéng-chú

**Tiō Kéng-chú** (), pún-miâ **Tiō Sêng** (), sī Tiong-kok Chiàn-kok Sî-tāi Tiō-kok ê chong-chú.
Tiō Huī-bûn-ông

**Huī-bûn-ông** (), pún-miâ **Tiō Hô** (), sī Tiong-kok Chiàn-kok Sî-tāi Tiō-kok ê tē 7 tāi kun-chú.
Chu Li̍p-lûn

**Chu Li̍p-lûn** (朱立倫, ) sī Tiong-hoâ Bîn-kok (Tâi-oân) ê chèng-tī jîn-bu̍t. I sī Tiong-kok Kok-bîn-tóng tóng-oân, chó·-che̍k Tiong-kok Chiat-kang-séng, tī Tâi-oân ê Thô-hn̂g-koān Pat-tek-chhī (kin-á-ji̍t Thô-hn̂g-chhī Pat-tek-khu) chhut-sì. 2015 nî 1 goe̍h, tòng-soán Tiong-kok Kok-bîn Tóng ê tóng chú-se̍k.

Lūi-pia̍t:Sin-pak-chhī Chhī-tiúⁿ
Lūi-pia̍t:Tâi-oân chèng-tī jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:Tiong-kok Kok-bîn Tóng chú-se̍k
Lūi-pia̍t:Tē-4 kài li̍p-hoat úi-oân
Lūi-pia̍t:Thô-hn̂g-koān Koān-tiúⁿ
Lūi-pia̍t:Thô-hn̂g-chhī jîn-bu̍t
Iû Sek-khun

**Iû Sek-khun** (游錫堃, ) sī Tâi-oân ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī Gî-lân-koān Tang-soaⁿ-hiong chhut-sì, sī Bîn-chú Chìn-pō͘-tóng ê tóng-oân.
So͘ Cheng-chhiong

**So͘ Cheng-chhiong** (蘇貞昌, ) sī Tâi-oân ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī Pîn-tong-koān Pîn-tong-chhī chhut-sì, sī Bîn-chú Chìn-pō͘-tóng ê tóng-oân.

Lūi-pia̍t:Bân-lâm jîn-bu̍t

Lūi-pia̍t:Pîn-tong-koān jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:Pîn-tong-koān Koān-tiúⁿ

Lūi-pia̍t:Tâi-pak-koān Koān-tiúⁿ
Lūi-pia̍t:Tâi-to̍k ūn-tōng chham-ú-chiá
Lūi-pia̍t:Tē-3 kài li̍p-hoat úi-oân ‎
Chìn Bú-hâu

**Chìn Bú-hâu** (), pún-miâ **Lêng-cho̍k** (), sī Tiong-kok Chhun-chhiu Sî-tāi Chìn-kok ê tē 3 tāi kun-chú.
Chìn Lē-hâu

**Chìn Lē-hâu** (), pún-miâ **Hok** (), sī Tiong-kok Chhun-chhiu Sî-tāi Chìn-kok ê tē 5 tāi kun-chú.
Tân Sùn-sîn

**Tân Sùn-sîn** (陳舜臣, 1924 nî 2 goe̍h 18 ji̍t －2015 nî 1 goe̍h 21 ji̍t) sī Ji̍t-pún ê 1 ê le̍k-sú siáu-soat-ka. I sī Tâi-oân Tâi-pak lâng, tī Ji̍t-pún ê Kôbe-chhī chhut-sì.

I siá khoè chin choē Tiong-kok le̍k-sú ê siáu-soat, kin-á-ji̍t chin choē Ji̍t-pún lâng sī thong-koè i ê siáu-soat liáu-kái Tiong-kok le̍k-sú ê.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân siáu-soat-ka
Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún siáu-soat-ka
Lūi-pia̍t:Tân--sī
Choân-chiu-oē

**Choân-chiu-oē** (泉州話) sī Bân-lâm-gú tī Choân-chiu tē-khu ê khiuⁿ-kháu.

## Im-ūn
### Siaⁿ-bó

*: Chí-ū tī //, //, // kap phīⁿ-hoà-ūn liân khí-lâi tha̍k ê sî-āu chiah ē chhut-hiān //, //, //.
*// tī kin-á-ji̍t Choân-chiu-oē lāi-bīn bô--khì--ah, tha̍k chò //.

### Ūn-bó

### Siaⁿ-tiāu

"" sī im-khì, "" sī iông-khì, kin-á-ji̍t tī Choân-chiu-oē í-keng bô-hoat-tō͘ khu-pia̍t khui-lâi. M̄-kò im-khì kap iông-khì ê Hàn-jī tī liân-tha̍k piàn-tiāu ê sî-āu tha̍k-im bô kāng.

### Liân-tha̍k piàn-tiāu
Nn̄g ê í-siōng ê Hàn-jī cho͘-sêng ê sû, choè-āu chi̍t ê Hàn-jī siaⁿ-tiāu thàu-té bē hoat-seng piàn-hoà, kî-thaⁿ Hàn-jī siaⁿ-tiāu ē hoat-seng piàn-hoà. Chia hiān-siōng kiò-chò "liân-tha̍k piàn-tiāu". 

Ē-kha sī Choân-chiu-oē nn̄g ê Hàn-jī ê sû liân-tha̍k sî-āu ê thâu-chêng jī piàn-tiāu ê kui-lu̍t: 

## Chham-khó chu-liāu

*
Chiang-chiu-oē

**Chiang-chiu-oē** (漳州話, Chiang-chiu chāi-tē tha̍k-im: ***Chiang-chiu-ōa***) sī Bân-lâm-gú tī Chiang-chiu tē-khu ê khiuⁿ-kháu.

## Im-ūn
### Siaⁿ-bó

*: Chí-ū tī //, //, // kap phīⁿ-hoà-ūn liân khí-lâi tha̍k ê sî-āu chiah ē chhut-hiān //, //, //.
*: Kin-á-ji̍t Ē-mn̂g siàu-liân-lâng it-poaⁿ chiong //, //, //, // tha̍k chò //, //, //, //.

### Ūn-bó

### Siaⁿ-tiāu

### Liân-tha̍k piàn-tiāu

## Chham-khó chu-liāu

*
Hái-lâm-ōe

**Hái-lâm-oē** sī Hái-lâm lâng ê bú-gí, mā sī Bân-gí ê 1-ki. I goân-lâi hō͘ lâng jīn-uî sī Bân-lâm-gí Hō-ló-oē ē-té ê 1-ki hong-giân, kin-á-ji̍t hō͘ ha̍k-chiá jīn-tēng sī to̍k-li̍p--ê gí-giân, ia̍h-sī kah Lûi-chiu-oē chò-hoé hō͘ kiò-choè Khêng-lûi-oē.

Lūi-pia̍t:Giân-gú
Gūi-kok

**Guī-kok** () sī Tiong-kok Chiàn-kok Sî-tāi ê chu-hâu.

## Le̍k-sú

## Kun-chú
# Guī Bú-chú ()
# Guī Tō-chú ()
# Guī Chiau-chú ()
# Guī Hiàn-chú ()
# Guī Kán-chú ()
# Guī Siong-chú ()
# Guī Hoân-chú ()
# Guī Bûn-hâu ()
# Guī Bú-hâu ()
# Guī Huī-ông ()
# Guī Siong-ông ()
# Guī Chiau-ông ()
# Guī An-lî-ông ()
# Guī Kéng-bîn-ông ()
# Guī-ông Ká ()

## Siong-koan
Guī Bú-chú

**Guī Bú-chú** (), pún-miâ **Guī Siû** (), sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi Guī-kok ê tē 1 tāi kun-chú.
Guī Kán-chú

**Guī Kán-chú** (), pún-miâ **Guī Chhú** (), sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi Guī-kok ê tē 5 tāi kun-chú.
Guī An-lî-ông

**An-lî-ông** (), pún-miâ **Guī Gí** (), sī Tiong-kok Chhun-chhiu sî-tāi Guī-kok ê tē 13 tāi kun-chú.
Chiu-tiâu

**Chiu-kok** (), iū hō-chòe **Chiu-tiâu** (), sī Tiong-kok le̍k-sú ê tē 3 ê ông-tiâu. Chiu kè-sêng Siong-kok ê thóng-tī-khoân. Le̍k-sú-ha̍k kā Chiu hun-chòe Se Chiu () kah Tong Chiu () nn̄g ê sî-kî.

## Le̍k-sú

## Kun-chú
# Chiu Bú-ông ()
# Chiu Sêng-ông ()
# Chiu Khong-ông ()
# Chiu Chiau-ông ()
# Chiu Bo̍k-ông ()
# Chiu Kiōng-ông ()
# Chiu Ì-ông ()
# Chiu Hàu-ông ()
# Chiu Î-ông ()
# Chiu Lē-ông ()
# Chiu Soan-ông ()
# Chiu Iu-ông ()
# Chiu Pêng-ông ()
# Chiu Hê-ông ()
# Chiu Hoân-ông ()
# Chiu Chong-ông ()
# Chiu Hi-ông ()
# Chiu Huī-ông ()
# Ông-chú Tôe ()
# Chiu Siong-ông ()
# Ông-chú Tài ()
# Chiu Khéng-ông ()
# Chiu Khong-ông ()
# Chiu Tēng-ông ()
# Chiu Kán-ông ()
# Chiu Lêng-ông ()
# Chiu Kéng-ông ()
# Chiu Tō-ông ()
# Ông-chú Tiau ()
# Chiu Kèng-ông ()
# Chiu Goân-ông ()
# Chiu Cheng-tēng-ông ()
# Chiu Ai-ông ()
# Chiu Su-ông ()
# Chiu Khó-ông ()
# Chiu Ui-lia̍t-ông ()
# Chiu An-ông ()
# Chiu Lia̍t-ông ()
# Chiu Hián-ông ()
# Chiu Sīn-chēng-ông ()
# Chiu Lán-ông ()

## Siong-koan
Hiong-lô͘

**Hiong-lô͘** () sī kó͘-chá Au-a tāi-lio̍k ê chi̍t ê iû-bo̍k bîn-cho̍k kah kok-ka.

Lūi-pia̍t:Iû-bo̍k-bîn
Le̍k-sú-ha̍k

**Le̍k-sú-ha̍k** (), iā hō-chòe **Sú-ha̍k** (), sī chi̍t ê choan-bûn gián-kiù le̍k-sú iû-kî sī le̍k-sú ê gián-kiù hong-hoat ê siā-hoē kho-ha̍k ha̍k-būn.
Ko-lê Tēng-chong

**Ko-lê Tēng-chong** (; 923 nî - 949 nî), pún-miâ **Ông Giâu** (), sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 3 tāi kun-chú.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Sêng-chong

**Ko-lê Sêng-chong** (; 961 nî - 997 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 6 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Kong-chong

**Ko-lê Kong-chong** (; 925 nî - 975 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 4 tāi kun-chú.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Kéng-chong

**Ko-lê Kéng-chong** (; 955 nî - 981 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 5 tāi kun-chú.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Chēng-chong

**Ko-lê Chēng-chong** (; 1018 nî - 1046 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 10 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Bûn-chong

**Ko-lê Bûn-chong** (; 1020 nî - 1083 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 11 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Hián-chong

**Ko-lê Hián-chong** (; 992 nî - 1032 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 8 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Tek-chong

**Ko-lê Tek-chong** (; 1016 nî - 1034 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 9 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Soan-chong

**Ko-lê Soan-chong** (; 1049 nî - 1094 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 13 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Hiàn-chong

**Ko-lê Hiàn-chong** (; 1084 nî - 1097 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 14 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Siok-chong

**Ko-lê Siok-chong** (; 1054 nî - 1105 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 15 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Jōe-chong

**Ko-lê Joē-chong** (; 1079 nî - 1122 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 16 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Jîn-chong

**Ko-lê Jîn-chong** (; 1109 nî - 1146 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 17 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Sîn-chong

**Ko-lê Sîn-chong** (; 1144 nî - 1204 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 20 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Hi-chong

**Ko-lê Hi-chong** (; 1181 nî - 1237 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 21 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Khong-chong

**Ko-lê Khong-chong** (; 1152 nî - 1213 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 22 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Ko-chong

**Ko-lê Ko-chong** (; 1192 nî - 1259 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 23 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Gē-chong

**Ko-lê Gē-chong** (; 1127 nî - 1173 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 18 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Bêng-chong

**Ko-lê Bêng-chong** (; 1131 nî - 1202 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 19 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ko-lê Goân-chong

**Ko-lê Goân-chong** (; 1219 nî - 1274 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 24 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Tiong-lia̍t-ông

**Tiong-lia̍t-ông** (; 1236 nî - 1308 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 25 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Tiong-soan-ông

**Tiong-soan-ông** (; 1275 nî - 1325 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 26 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Tiong-siok-ông

**Tiong-siok-ông** (; 1294 nî - 1339 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 27 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Tiong-tēng-ông

**Tiong-tēng-ông** (; 1337 nî - 1351 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 30 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Kiong-bián-ông

**Kiong-bián-ông** (; 1330 nî - 1374 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 31 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ú-ông (Ko-lê)

**Ú-ông** (; 1365 nî - 1389 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 32 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Kiong-jiōng-ông

**Kiong-jiōng-ông** (; 1345 nî - 1394 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 34 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Choi Soo-jong

**Chhui Siù-chong** (; 1962 nî 12 goe̍h 18 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-po͘ ián-goân. I ê khan-chhiú sī ián-goân Hē Hi-lô.
Tiong-hūi-ông

**Tiong-huī-ông** (; 1315 nî - 1344 nî) sī Ko-lê ông-tiâu ê tē 28 tāi kok-ông.

## Siong-koan
* Ko-lê-ông
Ha Hee-ra

**Ha Hee-ra** (; 1969 nî 10 goe̍h 29 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân. In ang sī ián-goân Choi Soo-jong.

I ê lāu-pē sī Tâi-oân-lâng, lāu-bú sī Hân-kok-lâng.

H
H
H
H
Park Sang-myun

**Park Sang-myun** (; 1968 nî 1 goe̍h 27 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-po͘ ián-goân.

## Chok-phín
Lee Beom-soo

**Lee Beom-soo** (; 1969 nî 10 goe̍h 16 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-po͘ ián-goân.

## Chok-phín
Jung Ryeo-won

**Jung Ryeo-won** (; 1981 nî 1 goe̍h 21 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

## Chok-phín

T
T
L
Phó͘-thong ê Loân-ài

***Phó͘-thong ê Loân-ài*** () sī Hân-kok KBS chū 2012 nî 2 go̍eh 29 hō khai-sí pò͘-chhut ê KBS Suí-bo̍k Drama.

## Ián-goân

## Siu-sī

Lūi-pia̍t:Hân-kok iáⁿ-chi̍p
Chhiah-tō ê Lâm-chú

**Chhiah-tō ê Lâm-chú** () sī Hân-kok KBS chū 2012 nî 3 go̍eh 21 hō khai-sí pò͘-chhut ê KBS Suí-bo̍k Drama. Chit chhut hì sī iû chok-ka Kim Jîn-eng chip-pit, hō-chheng *[[Thài-iông ê Lú-chú]]* ê cha-po͘ pán-pún.

## Ián-goân
* Giâm Thài-hiông sek-ián Kim Siān-ú ()
* Lí Pó-eng sek-ián Hân Tì-oān ()
* Lí Chùn-hek sek-ián Lí Tiong-e̍k ()
* Lîm Cheng-un sek-ián Chhui Siù-bí ()

## Siu-sī
Goā-kho I-su Bong Dal-hee

***Goā-kho I-su Hōng Ta̍t-hi*** () sī Hân-kok SBS tī 2007 nî 1 go̍eh 17 hō khai-sí pò͘-chhut ê SBS Drama Specials.

## Ián-goân
* Lí Iâu-goân sek-ián *Hōng Ta̍t-hi ()*
* Lí Hoân-siù sek-ián *An Tiong-kun ()*
* Kim Bín-chùn sek-ián *Lí Kiàn-hiok ()*
* Ngô͘ Ún-jî sek-ián *Tiō Bûn-keng ()*

## Gōa-pō͘
*  Hân-kok SBS ê koaⁿ-hong bāng-chām.

Lūi-pia̍t:Hân-kok iáⁿ-chi̍p‎
Lee Yo-won

**Lee Yo-won** (; 1980 nî 4 goe̍h 9 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

## Chok-phín

L
L
I
Lee Bo-young

**Lee Bo-young** (; 1979 nî 1 goe̍h 12 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân kiam model.

## Chok-phín
 
 
L
L
P
Im Jung-eun

**Im Jung-eun** (Hàn-jī: ; Ko-lê-jī: ; 1982 nî 3 goe̍h 31 ji̍t chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

L
L
C
Lee Joon-hyuk

**Lee Joon-hyuk** (; 1984 nî 3 goe̍h 13 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-po͘ ián-goân.

## Chok-phín
City Hunter (SBS)

***City Hunter*** () sī Hân-kok SBS chū 2011 nî 5 go̍eh 25 hō khai-sí pò͘-chhut ê SBS Drama Specials. Goân-tio̍h sī Ji̍t-pún manga chok-ka Hojo Tsukasa ê  *[[City Hunter]]*.

## Ián-goân
* Lí Bín-hō sek-ián Lí Ún-sêng ()
* Phok Bín-eng sek-ián Kim Ná-ná ()
* Lí Chùn-hek sek-ián Kim Êng-chū ()
* N̂g Siān-hi sek-ián Tân Sè-hi ()
* Kū Hô-la sek-ián Chhui To-huī ()

## Goân-seng-tòa

## Siu-sī

## Gōa-pō͘
* Hân-kok SBS ê koaⁿ-hong bāng-chām.

Lūi-pia̍t:Hân-kok iáⁿ-chi̍p‎
Park Min-young

**Park Min-young** (; 1986 nî 3 goe̍h 4 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

## Chok-phín

P
P
B
Goo Hara

**Goo Hara** (; ) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân kiam koa-chhiú. I sī Kara ê sêng-goân, phian-miâ **Hara**.

## Chok-phín

## Goā-pō͘ liân-kiat
*  
*   
*   

K
K
H
Goân-seng im-ga̍k

**Goân-seng im-ga̍k** (), iū-koh hō-chòe **Goân-seng-tòa** (), sī tiān-iáⁿ, tiān-sī-kio̍k, tōng-ōe iáu-ū tiān-chú iû-hì ê lōe-iông phòe-ga̍k.
Cheng-thàm

**Cheng-thàm** () sī hū-chek tiau-cha àn-chêng ê chit-gia̍p tiau-cha-goân, pau-hâm hêng-kéng kah teng-sìn-siā. Choan-bûn tiau-cha hōan-chōe, gōa-gū, chhōe-lâng iáu-ū pì-bi̍t téng-téng ê gia̍p-bū chióng-lūi.

Tī bûn-ha̍k chok-phín lāi-bīn, ū chin choē sió-soat ê chú-kak lóng sī cheng-thàm, hō-chòe chhui-lí sió-soat.

## Siong-koan
* Teng-sìn-siā
* Bêng-cheng-thàm
Chit-gia̍p

**Chit-gia̍p** () sī chi̍t chióng ji̍t-siông ê kui-lu̍t lô-tōng, chiông-sū ê bo̍k-tek sī uī-tio̍h beh tit-tio̍h sin-suí.
Bân-gí

**Bân-gí** (閩語), tī Tiong-kok mā thang kiò chò **Hok-kiàn-ōe** (福建話), sī gí-giân-ha̍k-ka tùi Hok-kiàn toā-pō͘-hūn Hàn-gí gí-giân ê thóng-ching, pau-koat Bân-lâm-gí, Bân-tang-gí, Phô͘-sian-gí, Bân-tiong-gí kap Bân-pak-gí. Tiong-kok ê Kńg-tang, Hái-lâm kah Sin-ka-pho, Má-lâi-se-á, Tâi-oân iā ū lâng kóng chiah oē.

Lūi-pia̍t:Giân-gú
Hàn-gí Koaⁿ-ōe

**Hàn-gí Koaⁿ-ōe** (漢語官話) mā kiò chòe **Koaⁿ-ōe** (官話), sī Hàn-Chōng gí-hē Hàn-gí ê 1 ê gí-giân. Chiah ōe tī Hok-kiàn iā hō͘ lâng kiò chòe **Pak-hng-ōe** (北方話).

Hiān-tāi Piau-chún Hàn-gí sī Koaⁿ-ōe ē-té ê 1 ê hong-giân.


Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê gí-giân
Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê giân-gí
Hêng-kéng

**Hêng-kéng** (), **Hêng-sū** (), choân-chheng **Hêng-sū kéng-chhat** (), sī choan-bûn tiau-cha kah cheng-phò hoān-choē ê kéng-chhat.
Kéng-chhat

**Kéng-chhat** () sī kóng chi̍t khoán thé-hē kiam i ē-té hit hūn chit-gia̍p (kéng-chhat-koaⁿ), in chú-iàu ê chit-chek sī chip-hoat, uî-chhî kong-kiōng an-choân, pó-hō͘ sèⁿ-miā kah pó-chiòng châi-sán téng-téng. Kok-kok ê kéng-chhat it-poaⁿ lóng ē-sái hun-chòe sûn-kéng kah hêng-kéng nn̄g ê tōa hē-thóng, jiân-āu chiah koh sè-hun sêng-uî to-chióng kang-chok luī-pia̍t.
Chhit-phit-lông

**Chhit-phit-lông** () ū-khó-lêng sī ē-bīn kúi-ê ì-sù:
* Chhit-phit-lông (Kong-si): **Hok-kiàn Chhit-phit-lông Si̍t-gia̍p Kó͘-hun Iú-hān-kong-si** () ê kán-chheng.
* Chhit-phit-lông (Miâ-pâi): sī Choân-chiu Chìn-kang ê chi̍t-ê ho̍k-chong ê miâ-pâi.
* Chhit-phit-lông (Hun): Phín-pâi sī Chhit-phit-lông ê hun.
* Chhit-phit-lông (Tiān-iáⁿ), 1989-nî Tâi-oân ê tiān-iáⁿ, Ông Kia̍t (), Tiuⁿ Ú-Seng () téng lâng chú-ián.
* Chhit-phit-lông 2, sī tiān-iáⁿ Chhit-phit-lông (Tiān-iáⁿ) ê sio̍k-chi̍p, mā-sī tī 1989-nî hòng-èng, Ông Kia̍t (), Ia̍p Choân-Chin () téng lâng chú-ián.
* Chhit-phit-lông (Koa):koa-chhiú Chê Chîn () chhiūⁿ ê chit-tiâu koa.
Chhit-phit-lông (hun)

**Chhit-phit-lông Hun** sī Hok-kiàn ê chi̍t-ê hun ê phín-pâi.
## Le̍k-Sú
1995-nî, Lêng-nâ Kńg-hun-chhiúⁿ thui-chhut Chhit-phit-lông hē-lia̍t ê hun.

## Phín-chéng
Chit-kú Chhit-phit-lông hun ū tóe-kha kúi-chéng:
*5-kho͘ ê "Hô-chêng-lông" (), Kho͘-chhân-lông ()
*7-kho͘ ê "Pe̍h-a̍h-lông" (, pêng-siông-sî kiò "Pe̍h-lông" he̍k-chiá sī "Pe̍h-chhit"), "Lâm-a̍h-lông" (, pêng-siông-sî kiò "Lâm-lông" he̍k-chiá sī "Lâm-chhit")
*8-kho͘ ê "Kim-a̍h-lông" ()
*10-kho͘ ê "Chó-âng-lông" ()
*14-kho͘ ê "Âng-a̍h-lông" (), pêng-siông-sî kiò "Âng-lông" he̍k-chiá sī "Âng-chhit")
*15-kho͘ ê "Nńg âng-a̍h-lông" (, pêng-siông-sî kiò "nńg-ê âng-lông"), "Sûn-ngá-lông" ()
*20-kho͘ ê "Nńg-hoe-lông" (), pêng-siông-sî kiò "Gîn-lông"), "Sûn-kim-lông" (), "Sûn-tián-lông" ()
*22-kho͘ ê "Kim-tián-lông" (), "Thong-ūn-lông" ()
*28-kho͘ ê "Thong-thài-lông" ()
*30-kho͘ ê "Siōng-phín-lông" (), "Thong-hok-lông" ()
*50-kho͘ ê "Ngá-tián-lông" (), "Thong-sian-lông" ()
*100-kho͘ ê "Sèng-tián-lông" ()

Lūi-pia̍t:Chóa-hun
Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Ho̍k-o̍ah (KBS)

**Ho̍k-o̍ah** () sī Hân-kok KBS chū 2005 nî 6 go̍eh 1 hō khai-sí pò͘-chhut ê KBS Suí-bo̍k Drama.

## Ián-goân

## Siu-sī
Hân-kok Hòng-sàng Kong-siā

**Hân-kok Hòng-sàng Kong-siā** (), kán-chheng **Hân-kok Hòng-sàng** kah **KBS**, sī Tāi-hân Bîn-kok ê tē it keng kong-ka tiān-sī-tâi chham tiān-tâi; tiān-tâi kah tiān-sī-tâi hun-pia̍t tī 1927 nî kah 1961 nî khai-sí hòng-sàng. KBS hām MBC iáu-ū SBS sī Hân-kok siōng ū miâ-siaⁿ ê saⁿ tōa bô-sòaⁿ tiān-sī-tâi. KBS kau-iû to̍k-li̍p ê kong-ka ki-kò͘ lâi keng-êng, Tāi-hân Bîn-kok kok-koa sī ta̍k-ji̍t ê khai-pò͘ im-ga̍k.

## Gōa-pō͘
* Hân-kok Hòng-sàng Kong-siā ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Thui-kóng Phó͘-thong-ōe

**Thui-kóng Phó͘-thong-oē** (推廣普通話) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chèng-hú tī Tiong-kok tāi-lio̍k choè ê sài kok-chióng chhiú-toāⁿ tui-kóng Hiān-tāi Piau-chún Hàn-gí (hit pîng kiò choè „Phó͘-thong-oē“) ê tāi-chì. Kin-á-ji̍t Tiong-kok toā-pō͘-hūn ê muî-thé bē khíng sài „Hàn-gí hong-giân“ lâi pò͘-im, to̍k-to̍k ē khíng sài „Phó͘-thong-oē“. Chin chē ê Tiong-kok lâm-hong ê lâng bē bat kóng ka-kī ê bó-gí.

## Chham-khó
*Kok-gí Ūn-tōng

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê chèng-tī
Lūi-pia̍t:Jîn-koân
Lūi-pia̍t:Hôa-gí
Kong-kiōng Tiān-sī Bûn-hòa Sū-gia̍p Ki-kim-hōe

**Kong-kiōng Tiān-sī Bûn-hoà Sū-gia̍p Ki-kim-hoē** (), kán-chheng **Kong-sī** () kah **PTS**, sī Tâi-oân chi̍t keng bô-sòaⁿ tiān-sī-tâi. PTS chū 1998 nî 7 go̍eh 1 hō khai-sí hòng-sàng, bo̍k-chiân í-keng ū 3 ê tiān-sī pîn-tō. PTS koh lēng-gōa hām CTS ha̍p-chok sêng-li̍p Tâi-oân Kong-kiōng Kóng-pò͘ Tiān-sī Chi̍p-thoân.

2019 nî 7 goe̍h 1 hō͘ khí, Kong-sī khai-sí thui-chhut Kong-sī Tâi-gí-tâi (bo̍k-piau pîn-tō hō-bé: 14) pîn-tō, sī thâu 1-ê lóng iōng Tâi-oân Hô-ló-ōe hòng-sàng--ê tiān-sī-tâi.

## Gōa-pō͘
*Kong-kiōng Tiān-sī ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Bú Bī-liông Thoân-kî

**Bú Bī-liông Thoân-kî** () sī chū 2014 nî 12 go̍eh khai-sí pò͘-chhut ê Tiong-kok kó͘-chong kiong-têng tiān-sī-kio̍k. Kio̍k-chêng biâu-su̍t Bú Chek-thian ê thoân-kî it-seng, tī Bû-siah Iáⁿ-sī Ki-tē phah-phìⁿ.
Tiuⁿ Chēng-éng

**Tiuⁿ Chēng-éng** (; 1984 nî 10 go̍eh 11 hō chhut-sì) sī Tiong-kok Sù-chhoan Sêng-to͘-chhī chhut-sin ê cha-bó͘ koa-chhiú.
Sêng-kun-koán Scandal

**Sêng-kun-koán Scandal** () sī Hân-kok KBS chū 2010 nî 8 go̍eh 30 hō khai-sí pò͘-chhut ê KBS Goa̍t-hoé Drama.

## Ián-goân
* Phok Bín-eng sek-ián Kim Ún-hi ()
* Phok Jū-chhian sek-ián Lí Sian-chùn ()
* Lâu A-jîn sek-ián Bûn Chāi-sin ()
* Sòng Tiong-ki sek-ián Kū Liông-hô ()

## Chióng-hāng

## Goân-seng-tòa

## Gōa-pō͘
* Hân-kok KBS ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Park Yoo-chun

**Park Yoo-chun** (; ), gē-miâ **Micky Yoochun** () ia̍h **Yoochun** (), sī Hân-kok ê cha-po͘ koa-chhiú kap ián-goân.
Song Joong-ki

**Song Joong-ki** ( *Sòng Tiōng-ki*; ) sī Hân-kok ê cha-po͘ ián-goân kiam chú-chhî-jîn.

## Chok-phín
Sì-go̍eh ê Kiss

**Sì-go̍eh ê Kiss** () sī Hân-kok KBS chū 2004 nî 4 go̍eh 21 hō khai-sí pò͘-chhut ê KBS Suí-bo̍k Drama.

## Kài-siāu
* Tiān-sī-tâi: KBS
* Siú-pò͘: 2004 nî 4 go̍eh 21 hō chì 2004 nî 7 go̍eh 8 hō
* Sî-tōaⁿ: Hân-kok Piau-chún-sî lé-pài-saⁿ kah lé-pài-sì ê àm-sî 9:55
* Tō-ián: Lí Èng-sîn
* Pian-kio̍k: Phok Hoān-siu
* Chi̍p-sò: 24 chi̍p

## Ián-goân
* Phok Siù-ài: Sòng Chhái-ōan ()
* Tiō Hàn-siān: Kang Chāi-se̍k ()
* Lí Têng-tìn: Hân Chèng-iú ()
* So Î-hiân: Tiuⁿ Chin-a ()

## Gōa-pō͘
*Hân-kok KBS ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Park Soo-ae

**Park Soo-ae** (; 1979 nî 9 goe̍h 16 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

## Chok-phín

P
P
S
Chae Shi-ra

**Chae Shi-ra** (; 1968 nî 6 goe̍h 25 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

## Chok-phín

C
C
S
Tō-ián

**Tō-ián** () sī chi̍t ê hì-kio̍k ián-chhut iáu-ū ián-sī thôan-tuī ê lāi-té, hū-chek chéng-ha̍p chôan-pō͘ gē-su̍t goân-sò͘ ê seng-sán hū-chek-jîn.

## Bô-kâng léng-he̍k ê tō-ián
### Tiān-iáⁿ tō-ián
Kán-tan lâi kóng, tō-ián sī lī-iōng kio̍k-chêng kah ián-goân lâi piáu-ta̍t ka-kī su-sióng ê lâng. Tiān-iáⁿ tō-ián tông-sî ūn-iōng ián-goân ê sin-thé kah khí-mo͘ / sī-sòaⁿ ê soán-te̍k / kng-sòaⁿ ê tiàu-tō͘ / oē-bīn ê kò͘-sêng / chián-chiap ê logic / siaⁿ-im ê tah-phòe téng-téng, chiong kio̍k-pún têng-hiān chāi êng-bō͘ téng-thâu. Tiān-iáⁿ kang-gia̍p ū chin chē chin to-goân ê choan-gia̍p ki-su̍t: chè-phìⁿ, liap-iáⁿ, teng-kng, bí-su̍t chí-tō, ián-goân, lio̍k-im, te̍k-hāu.

### Bú-tâi-kio̍k tō-ián
Bú-tâi-kio̍k tō-ián ê kang-chok

## Siong-koan
* Tō-ián lia̍t-pió
Put-bia̍t ê Lí Sùn-sîn

**Put-bia̍t ê Lí Sùn-sîn** () sī Hân-kok KBS tī 2004 nî pò͘-chhut ê tiān-sī-kio̍k.

## Kài-siāu
* Tiān-sī-tâi: KBS
* Siú-pò͘: 2004 nî
* Sî-tōaⁿ: 
* Tō-ián: 
* Pian-kio̍k: 
* Chi̍p-sò: 104 chi̍p

## Ián-goân

## Gōa-pō͘
*Hân-kok KBS ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Hái-sîn (KBS)

**Hái-sîn** () sī Hân-kok Hòng-sàng Kong-siā (KBS) uī-tio̍h beh kì-liām chhòng-li̍p 30 chiu-nî, tī 2004 nî thui-chhut ê te̍k-pia̍t khì-he̍k tiān-sī-kio̍k. Hái-sîn tī Hân-kok pò-chhut ê kî-kan, pêng-kun uî-chhî chāi 30 ê pah-hun-tiám chó-iū. Hái-sîn choân kio̍k khai 150 ek Hân-goân.

## Kài-siāu
* Tiān-sī-tâi: Hân-kok Hòng-sàng Kong-siā (KBS)
* Siú-pò͘: 2004 nî 11 go̍eh 24 hō chì 2005 nî 5 go̍eh 26 hō
* Sî-tōaⁿ: Hân-kok Piau-chún-sî lé-pài-saⁿ kah lé-pài-sì ê àm-sî 9:50
* Tō-ián: Tēⁿ Tìn-gio̍k, N̂g Chu-hā
* Pian-kio̍k: Khiong Ji̍t-chu, Khiong Péng-te̍k
* Chi̍p-sò: 51 chi̍p

## Ián-goân
* Chhui Siù-chong: Tiuⁿ Pó-ko ()
* Sòng It-kok: Giâm Tióng ()
* Chhoà Sî-ná: Chí-bî ()
* Phok Siù-ài: Têng-hoa ()

## Gōa-pō͘
*Hân-kok KBS ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Kiú-bóe-hô͘ Gōa-toān

**Kiú-bóe-hô͘ Gōa-toān** () sī Hân-kok KBS chū 2004 nî 7 go̍eh khai-sí pò͘-chhut ê KBS Goa̍t-hóe Drama.

## Kài-siāu
* Tiān-sī-tâi: KBS
* Siú-pò͘: 2004 nî 7 go̍eh 19 hō chì 2004 nî 9 go̍eh 7 hō
* Sî-tōaⁿ: Hân-kok Piau-chún-sî lé-pài-it kah lé-pài-jī ê àm-sî 9:55
* Chi̍p-sò: 16 chi̍p

## Ián-goân
* Kim Thài-hi
* Tiō Hián-cháiⁿ
* Hân Gē-sek

## Siū-sī

## Gōa-pō͘
*Hân-kok KBS ê koaⁿ-hong bāng-chām. 

Lūi-pia̍t:KBS Goa̍t-hóe Drama
Han Ye-seul

**Han Ye-seul** (; ) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân kiam model.

## Seng-pêng
Han Ye-seul tī Bí-kok ê Los Angeles chhut-sì kah sêng-tióng. 2001 nî, i chham-ka Super Model soán-poa̍t tāi-hoē lâi chhut-tō. Jiân-āu, Han Ye-seul chham-ú chêng-kéng hí-kio̍k *[[Nonstop]]* ê ián-chhut. 2004 nî, Han Ye-seul tam-jīm *[[Kiú-boé-hô Gōa-toān]]* ê tē jī lú-chú-kak, khai-sí chhut-miâ cháu-âng. 2006 nî, Han Ye-seul chioh-tioh *[[Hoàn-sióng ê Couple]]* ê ián-chhut, lâi phah-jip Tiong-kok ê chhī-tiûⁿ, mā tit-tio̍h chin choē ê khéng-tēng.

## Chok-phín
### Tiān-sī-kio̍k
*2003 nî: MBC ê *[[Nonstop]]*
*2004 nî: KBS ê *[[Kiú-boé-hô Gōa-toān]]*
*2005 nî: SBS ê *[[He Joa̍h-lâng ê Thai-hong]]*
*2006 nî: MBC ê *[[Hoàn-sióng ê Couple]]*
*2008 nî: SBS ê *[[Tazza (SBS)|Tazza]]*
*2009 nî: SBS ê *[[Christmas ē lo̍h-seh bô]]*
*2011 nî: KBS ê *[[Spy Bêng-goa̍t]]*
*2014 nî: SBS ê *[[Bí-lú ê Tàn-seng]]*

H
Y
Song Il-kook

**Song Il-kook** (; 1971 nî 10 goe̍h 1 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-po͘ ián-goân.

## Chok-phín
Hiòng Tek-hông

**Hiòng Tek-hông** (向德宏, ), Ji̍t-pún miâ-jī kiò choè **Tiâu-siông** (朝常), hong-hō **Kōchi Ueekata** (), sī Liû-kiû-kok ê 1 ê koaⁿ-liâu. I sī kok-ông Siōng Io ê kiáⁿ-sài, mā sī Siōng Thài ê chí-hu.

Ji̍t-pún tī 1879 nî bia̍t-bông Liû-kiû, chiong kok-ông Siōng Thài chi̍t-ke-hoé-á lia̍h khì Tang-kiaⁿ. I kah Lîm Sè-kong, Chhoà Tāi-téng cháu khì Chheng-kok, iau-kiû Chheng-kok phah Ji̍t-pún. M̄-koh Chheng-kok m̄ koán-thāi in. I boē siūⁿ choè Ji̍t-pún lâng, choè-āu tī Chheng-kok Hok-chiu ê Jiû-oán-ia̍h (Liû-kiû-koán) pīⁿ--sí.
Siōng Cheng

**Siōng Cheng** (尚貞, 1645 nî 1 goe̍h 3 ji̍t - 1709 nî 8 goe̍h 18 ji̍t) sī Liû-kiû-kok tē 20 tāi kok-ông, kah Tē-jī Siōng--sī (第二尚氏) ê tē 11 tāi kun-ông; 1669 nî kàu 1709 nî chāi-ūi.
Lîm Sè-kong

**Lîm Sè-kong** (林世功, ), piáu-jī **Chú-sū** (子敘), hō **Chhun-pōng** (春傍), sī Liû-kiû-kok ê 1 ê koaⁿ-liâu. I sī Liû-khiû ông-sè-chú Siōng Tián ê sian-siⁿ, mā sī Bân-jîn Sam-si̍p-lio̍k-sèng ê hiō-sū. Hong-hō **Nagushiku Satunushipechin** ().

Ji̍t-pún tī 1879 nî bia̍t-bông Liû-kiû, chiong kok-ông Siōng Thài chi̍t-ke-hoé-á lia̍h khì Tang-kiaⁿ. I kah Hiòng Tek-hông, Chhoà Tāi-téng cháu khì Chheng-kok, iau-kiû Chheng-kok phah Ji̍t-pún. M̄-koh Chheng-kok m̄ koán-thāi in. Lîm Sè-kong tī Chheng-kok chóng-lí gê-mn̂g thâu-chîng chū-sat khòng-gī.
Siōng Io̍k

**Siōng Io̍k** (尚育, 1813 nî 8 goe̍h 19 ji̍t - 1847 nî 10 goe̍h 25 ji̍t) sī Liû-kiû-kok tē 27 tāi kok-ông, kah Tē-jī Siōng--sī (第二尚氏) ê tē 18 tāi kun-ông; 1835 nî kàu 1847 nî chāi-ūi.
Siōng Ek

**Siōng Ek** (尚益, 1678 nî 12 goe̍h 7 ji̍t - 1712 nî 8 goe̍h 16 ji̍t) sī Liû-kiû-kok tē 21 tāi kok-ông, kah Tē-jī Siōng--sī (第二尚氏) ê tē 12 tāi kun-ông; 1710 nî kàu 1712 nî chāi-ūi.
Siōng Hiân

**Siōng Hiân** (尚賢, 1625 nî 10 goe̍h 15 ji̍t - 1647 nî 10 goe̍h 19 ji̍t) sī Liû-kiû-kok tē 18 tāi kok-ông, kah Tē-jī Siōng--sī (第二尚氏) ê tē 9 tāi kun-ông; 1641 nî kàu 1647 nî chāi-ūi.
Siōng Éng

**Siōng Éng** (尚永, 1559 nî - 1588 nî) sī Liû-kiû-kok tē 15 tāi kok-ông, kah Tē-jī Siōng--sī (第二尚氏) ê tē 6 tāi kun-ông; 1573 nî kàu 1588 nî chāi-ūi.
Siōng Chit

**Siōng Chit** (尚質, 1629 nî 10 goe̍h 1 ji̍t - 1668 nî 12 goe̍h 20 ji̍t) sī Liû-kiû-kok tē 19 tāi kok-ông, kah Tē-jī Siōng--sī (第二尚氏) ê tē 10 tāi kun-ông; 1648 nî kàu 1668 nî chāi-ūi.
Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng Kun

**Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng Kun** (中國人民解放軍) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê pō͘-tūi, tī 1927 nî 8 goe̍h 1 hō iû Tiong-kok Kiōng-sán Tóng sêng-li̍p.
Kok-Kiōng Lāi-chiàn

**Kok-Kiōng Lāi-chiàn** (國共內戰), mā kiò choè **Kok-Kiōng Chiàn-cheng** (國共戰爭), sī 20 sè-kí Tiong-hoâ Bîn-kok chèng-hú (iû Tiong-kok Kok-bîn-tóng léng-tō) kap Tiong-kok Kiōng-sán-tóng ê chiàn-cheng.

Kok-Kiōng Lāi-chiàn ū nn̄g chhù: Tē-it-chhù Kok-Kiōng Lāi-chiàn kap Tē-jī-chhù Kok-Kiōng Lāi-chiàn.

Lūi-pia̍t:Léng-chiàn sî-tāi ê chiàn-cheng
Chhî Châi-hō͘

**Chhî Châi-hō͘** (徐才厚, ) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī Liâu-lêng-séng Tāi-liân-chhī ê Oá-pông-tiàm chhut-sì.

I tī 2005 nî kàu 2013 nî sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Tiong-iong Kun-sū Uí-oân-hoē ê hù--chú-se̍k. 2014 nî 3 goe̍h, i in-uī giâm-tiōng uî-kì, hō͘ Tiong-kok Kiōng-sán-tóng Tiong-iong Kì-lu̍t Kiám-cha Uí-oân-hoē tiâu-cha. 6 goe̍h 30 hō, khai-tû i ê Tiong-kok Kiōng-sán-tóng tóng-che̍k; 10 goe̍h 27 hō, Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun khai-tû i ê kun-che̍k kap siōng-chiòng kun-hâm. 2015 nî 3 goe̍h 15 ji̍t tī Pak-kiaⁿ koè-sin.
Tiong-hoâ Bîn-kok Kok-kun

**Tiong-hoâ Bîn-kok Kok-kun** (中華民國國軍) sī Tiong-hoâ Bîn-kok ê kun-tūi. I siōng chá ê miâ sī **Kok-bîn Kek-bēng-kun** (國民革命軍), tī 1923 nî sêng-li̍p, sī Tiong-kok Kok-bîn-tóng koán--ê; 1947 nî kun-kù «Tiong-hôa Bîn-kok Hiàn-hoat», kái-miâ Tiong-hoâ Bîn-kok Kok-kun, iû Tiong-hoâ Bîn-kok chèng-hú Kok-hông-pō͘ ti̍t-chiap koán.

## Kun-chióng
### Tiong-hôa Bîn-kok Lio̍k-kun

### Tiong-hôa Bîn-kok Hái-kun

### Tiong-hôa Bîn-kok Khong-kun
Niû Tín-eng

**Niû Tín-eng** (梁振英, ) sī Hiong-káng ê 1 ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 2012 nî 3 goe̍h 25 ji̍t tòng-soán Hiong-káng Te̍k-pia̍t-hêng-chèng-khu Hêng-chèng-tiúⁿ-koaⁿ, 7 goe̍h 1 ji̍t chèng-sek chiūⁿ-tâi.

I tam-soán ê sî-hāu to̍k-to̍k tit kàu 689 phiò, chiàm chóng-siàu ê 57.4%, chiū-án-ne hō͘ hoán-tùi i ê lâng kiò choè "689". Chāi jīm-kî lāi, Hiong-káng hoat-seng iau-kiû chin-phó͘-soán (真普選) ê Hō͘-soàⁿ Kek-bēng.
Bûn-hòa Tāi Kek-bēng

**Bûn-hoà Tāi Kek-bēng** (文化大革命), chèng-sek miâ-jī kiò choè **Bû-sán-kai-kip Bûn-hoà Tāi Kek-bēng** (無產階級文化大革命), kán-chheng **Bûn-kek** (文革), sī Tiong-kok léng-tō-lâng Mô͘ Te̍k-tong tī 1966 nî hoat-tōng ê chèng-tī ūn-tōng, bo̍k-te̍k sī chiong Tiong-kok thoân-thóng bûn-hoà ê mih-á choân-pō͘ siau-tû. 1976 nî Mô͘ Te̍k-tong koè-sin í-āu kiat-sok. Chiah ūng-tōng tùi Tiong-kok ê bûn-hoà phò-hoāi chin toā.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê chèng-tī
Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê le̍k-sú
Táng Kiàn-hoâ

**Táng Kiàn-hoâ** (董建華, ) sī Hiong-káng ê chèng-tī jîn-bu̍t. I tī 1997 nî 7 goe̍h 1 ji̍t kàu 2005 nî 3 goe̍h 12 ji̍t tam-jīm Hiong-káng Te̍k-pia̍t-hêng-chèng-khu Hêng-chèng-tiúⁿ-koaⁿ.
Hân Chiàn

**Hân Chiàn** (韓戰; 1950 nî 6 goe̍h 25 ~ 1953 nî 7 goe̍h 27), mā kiò chò **Hân-kok Chiàn-cheng** (韓國戰爭) ia̍h **Tiâu-sián Chiàn-cheng** (朝鮮戰爭), tī Pak Hân mā hō-chò **Chó͘-kok Kái-hòng Chiàn-cheng** (祖國解放戰爭), sī chi̍t tiûⁿ hoat-seng tī Tiâu-sián Poàn-tó téng, Pak Hân (ū So͘-liân kap Tiong-kok chi-chhî) kap Lâm Hân (ū Bí-kok chi-chhî) chi-kan ê chiàn-cheng. Hân Chiàn ùi 1950 nî 6 goe̍h 25 hō Pak Hân chhim-ji̍p Lâm Hân khai-sí, sòa--lo̍h-lâi tī siang-hong pian-kài sī chē-chē tiûⁿ bú-chong chhiong-tu̍t. Lo̍h-bóe, Liân-ha̍p-kok (í Bí-kok ûi-chú) chhut-tōng kun-tūi chi-oān Lâm Hân; Tiong-kok chhut-tōng kun-tūi chi-oān Pak Hân, ah So͘-liân mā hō͘ Pak Hân chi-chhî.

Tiâu-sián Poàn-tó chó-ûi Bí-kok kap So͘-liân siang-hong Léng Chiàn ê chi̍t khoân, lâm-pak pī pun chò nn̄g ê chèng-hú. Lâm-pak siang-hong lóng seng-chheng ka-kī chiah sī Poàn-tó téng ê ha̍p-hoat chèng-hú, bô sêng-jīn kóng he sī éng-kú pian-kài. Tùi-li̍p tī 1950 nî 6 goe̍h 25 hō So͘-liân chi-chhî ê Pak Hân kun-tūi hāⁿ kòe pian-kài chìn-jip Lâm Hân ê sî-chūn, choán-piàn chò tōa kui-bô͘ ê chiàn-cheng. Liân-ha̍p-kok An-chôan Lí-sū Hōe phe-chún pēng cho͘-sêng kun-tūi, pang-chō͘ Lâm Hân lâi tùi-khòng Pak Hân. 21 ê Liân-ha̍p-kok chi-chō͘ Liân-ha̍p-kok kun-kūi, kî-tiong Bí-kok ê kun-sū jîn-oân chiàm 90%.

## Hō-miâ
Tī Lâm-Hân, it-poaⁿ iōng 625 ia̍h **6.25 tōng-loān** (6.25 동란/動亂) lâi kóng chit tiûⁿ chiàn-cheng.

Tī Pak'''-'''Hân, koaⁿ-hong ê chèng-sek miâ-hō sī **Chó͘-kok Kái-hòng Chiàn-cheng** ia̍h **Tiâu-sián Chiàn-cheng**.

Tī Tiong-kok, koaⁿ-hong ê chèng-sek miâ-hō hō-chò **Khòng-Bí Oān-Tiâu Chiàn-cheng** (抗美援朝戰爭), m̄-koh "Tiâu-sián Chiàn-cheng" kî-si̍t khah chia̍p teh iōng. Tī Hiong-káng kap Ò-mn̂g tē-khu, "Hân-chiàn" khah chia̍p sú-iōng.

Lūi-pia̍t:Léng-chiàn sî-tāi ê chiàn-cheng
Tiong-Ji̍t Chiàn-cheng

**Tiong-kok Khòng-ji̍t Chiàn-cheng** (中國抗日戰爭), mā kiò choè **Peh-nî Khòng-chiàn** (八年抗戰), sī Tiong-hoâ Bîn-kok tī 1937 nî kàu 1945 nî hoán-khòng Tāi-ji̍t-pún Tè-kok chhim-lio̍k ê chiàn-cheng.

## Siong-koan
* Tē-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn

Lūi-pia̍t:Tiong-hoâ Bîn-kok (1912–1949 nî)
Lūi-pia̍t:Koan-sia̍p tio̍h Tiong-kok ê chiàn-cheng
Lí Hông-chì

**Lí Hông-chì** (李洪志, ), Tiong-kok Kiat-lîm-séng lâng, sī Hoat-lûn-kong ê chhòng-sí--lâng.
Hō͘-sòaⁿ Kek-bēng

**Hō͘-soàⁿ Kek-bēng** (雨傘革命), mā kiò choè **Hō͘-soàⁿ ūn-tōng** (雨傘運動), sī 2014 nî 9 goe̍h 26 hō khai-sí Hiong-káng peh-sèⁿ cheng-chhú chin-phó͘-soán (真普選) hoat-tōng ê khòng-gī ūn-tōng.

## Koh khoàⁿ
*Hō͘ ài kap hô-pêng chiàm-niá Tiong-khoân
*Niû Tín-eng
*Thài-iông-hoe Ha̍k-ūn
Ûn-sio-koān

**Ûn-sio-koān** () sī Hok-kiàn Chiang-chiu-chhī ē-té koán ê 1 ê koān. I ē-kha koán 6 ê tìn kah 3 ê hiong.
Pah-nî ê Sin-pū

**Pah-nî ê Sin-pū** () sī Hân-kok TV Tiâu-sián chū 2014 nî 2 go̍eh 22 hō khai-sí pò͘-chhut ê Chiu- boa̍t Drama kiam Kim-thó͘ Drama

## Kài-siāu
* Tiān-sī-tâi: TV Tiâu-sián
* Siú-pò͘: 2014 nî 2 go̍eh 22 hō chì 2014 nî 4 go̍eh 12 hō
* Sî-tōaⁿ: Hân-kok Piau-chún-sî lé-pài-la̍k kah lé-pài-ji̍t ê àm-sî 11:00
* Chi̍p-sò: 16 chi̍p

## Ián-goân
* Lí Hông-ki sek-ián Chhui Kang-chiu ()
* Iûⁿ Chin-chêng sek-ián Lô Táu-lîm ()

## Siū-sī

## Gōa-pō͘
* Hân-kok TV Tiâu-sián ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Yang Jin-sung

**Yang Jin-sung** (; 1988 nî 6 goe̍h 27 hō chhut-sì) sī Hân-kok ê cha-bó͘ ián-goân.

## Keng-le̍k

## Chok-phín
### Tiān-sī-kio̍k

### Tiān-iáⁿ

## Chham-khó

Y
Y
J
Yukawa Haruna

**Yukawa Haruna** (ji̍t-pún-gú:  ), ji̍t-pún-lâng, pún-miâ **Yukawa Masayuki** (), hō͘ Tiong-tang I-su-lân-kok cho͘-chit thâi-sí.
Tô (Hûi)

**Tô** () a̍h-sī **tô-khì** () sī hûi ê chi̍t-chéng. Sio-siâⁿ un-tō͘ siong-tùi khah kē, khip-chúi-lu̍t khah koân.

Lūi-pia̍t:Châi-liāu
Lūi-pia̍t:Hûi
Chû (hûi)

**Chû** () a̍h-sī **chû-khì** () sī hûi ê chi̍t-chéng. Sio-siâⁿ un-tō͘ siong-tùi khah koân, khip-chúi-lu̍t khah kē.

Lūi-pia̍t:Châi-liāu
Lūi-pia̍t:Hûi
Ji̍t-ēng-hûi

**Ji̍t-ēng-hûi** () sī pêng-siông-sî êng-lâi chia̍h-pn̄g lim-chúi téng-téng ēng-tō͘ ê hûi. Châi-chit chú-iàu sī chû. Phín-chéng ū: chhan-kū, tê-kū, poe, phûn, koàn, pôaⁿ, ti̍h, óaⁿ, téng-téng.

Lūi-pia̍t:Châi-liāu
Lūi-pia̍t:Hûi
Kang-gē-hûi

**Kang-gē-hûi** () sī àn-chiàu ēng-tō͘ lâi hun-lūi ê chit-chéng hûi. Chú-iàu sī ēng-lâi chng-sek pâi hó-khòaⁿ ê, si̍t-ēng kè-ta̍t bô ji̍t-ēng-hûi hoah koân.

Lūi-pia̍t:Châi-liāu
Lūi-pia̍t:Hûi
Hoe-pân

**Hoe-pân** () sī ēng-lâi chhah-hoe ê khì-kū.

Lūi-pia̍t:Ji̍t-iōng-phín
Lūi-pia̍t:Chhah-hoe
Kang-gia̍p-hûi

**Kang-gia̍p-hûi** () sī kang-gia̍p ēng ê hûi. Iau-kiû cheng-bi̍t-tō͘ kûiⁿ.

Lūi-pia̍t:Châi-liāu
Lūi-pia̍t:Hûi
Oáⁿ-tī

**Oáⁿ-tī** (), ia̍h-sī **chhan-kū** (餐具) sī chia̍h-pn̄g sî-choeh ēng ê ke-si ê thóng-chheng. Chú-iàu sī chí poâⁿ, oáⁿ, tī téng-téng ê mi̍h-kiāⁿ, só͘-í chiah ē hō-chò oáⁿ-tī.

Lūi-pia̍t:Ji̍t-iōng-phín
Chhiah-chúi-tìn

**Chhiah-chúi-tìn** () sī Tiong-kok Hok-kiàn-séng Choân-chiu-chhī Tek-hòe-koān ê chi̍t-ê tìn.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Lîm Chek-sû

**Lîm Chek-sû** (林則徐, ), Hok-kiàn Hok-chiu lâng, sī Tiong-kok Boán-chheng sî-hāu ê 1 ê chèng-tī-ka. I tī 1839 nî tī Kńg-tang bu̍t-siu Eng-kok seng-lí-lâng ê A-phiàn chi̍p-tiong huí-bia̍t, Eng-kok-lâng chioh chiah chioh-kháu hoat-tōng A-phiàn Chiàn-cheng.
Sa-te-mī

**Sa-te-mī** (沙茶麵) sī 1 chióng sài sa-te choè tiâu-bī-liāu ê mī, sī Bân-lâm ê ti̍k-sik sió-chia̍h.

Lūi-pia̍t:Mī
Bân-pak-gí

**Bân-pak-gú** (閩北語, *Mâing-bă̤-ngṳ̌*) sī 1 chióng Bân-gí, kòng chiah oē ê lâng chú-iàu hun-pò͘ tī Hok-kiàn-séng ê Lâm-pêng, pau-koat Lâm-bêng chhī-khu, Kiàn-au-chhī, Bú-î-soaⁿ-chhī, Siông-khe-koān, Chèng-hô-koān, Phó͘-siâⁿ-koān kap Sūn-chhiong-koān.
Bân-tiong-gí

**Bân-tiong-gí** (閩中語) sī 1 chióng Bân-gí ê giân-gú, kòng chiah oē ê lâng chú-iàu hun-pò͘ tī Hok-kiàn-séng Sam-bêng ê chhī-khu, Éng-an-chhī kap Soa-koān.
Siong-gí

**Siong-gí** (湘語), mā kiò choè **Ô͘-lâm-oē** (湖南話), sī 1 chióng gí-giân. Kòng chiah oē ê lâng chú-iàu hun-pò͘ tī Tiong-kok ê Ô͘-lâm-séng.
Tôkaidô

sī ngó͘-ki chhit-tō chi-it, pau-hâm:

* Iga-kok
* Ise-kok
* Sima-kok
* Owari-kok
* Mikawa-kok
* Tôtômi-kok
* Suruga-kok
* Izu-kok
* Kai-kok
* Sagami-kok
* Musasi-kok
* Awa-kok
* Kazusa-kok
* Simôsa-kok
* Hitati-kok
Iga-kok

sī Ji̍t-pún kó͘-chá Tôkaidô ê chi̍t-ê lēng-chè-kok.

## Kūn
* Ahai-kūn
* Yamada-kūn
* Iga-kūn
* Nabari-kūn
Hok-liông Chhia-thâu

**Hok-liông Chhia-chām** () tī Tâi-ôan Sin-pak-chhī Kòng-liâu-khu sī Tâi-oân Thih-lō͘ Kong-si Gî-lân Soàⁿ ê hóe-chhia-thâu.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê hóe-chhia-thâu
Lâm-kiaⁿ Ho̍k-heng Chām

**Lâm-kiaⁿ Ho̍k-heng Chām** (), goân-té hō-chò **Lâm-kiaⁿ Tang Lō͘ Chām** (), tiàm tī Tâi-oân Tâi-pak-chhī Tiong-san-khu, Siông-san-khu ê kau-kài, i sī Tâi-pak Chia̍t-ūn Bûn-ô͘ Sòaⁿ (Ba̍k-sa Sòaⁿ) kap Siông-san Sin-tiàm Sòaⁿ (Siông-san Sòaⁿ) kau-hōe ê chia̍t-ūn-chām.

## Chham-khó chu-liāu
Siông-kang Lâm-kiaⁿ Chām

**Siông-kang Lâm-kiaⁿ Chām** () tiám tī Tâi-oân Tâi-pak-chhī Tiong-san-khu, sī Tâi-pak Chia̍t-ūn Tiong-hô Sin-lô͘ Sòaⁿ (Sin-chng Sòaⁿ) kap Siông-san Sin-tiàm Sòaⁿ (Siông-san Sòaⁿ) kau-hōe ê chia̍t-ūn-chām. Uì tī Siông-kang-lō͘ kap Lâm-kiaⁿ-tang-Lō͘ ê lō͘-káu. Chhia-cham hō-bé sī **O08**/**G15**.

## Chham-khó

## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Tâi-pak Tāi-chiòng Chia̍t-ūn Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si 
*Tâi-pak-chhī Chèng-hú Kio̍k  
*Siông-kang Lâm-kiaⁿ Chām ūi-tì-tô͘ (Tâi-pak Chia̍t-ūn Kong-si)
*Siông-kang Lâm-kiaⁿ Chām thán-piⁿ-tô͘ (Tâi-pak Chia̍t-ūn Kong-si)
*tiàm-thâu ê chōng-hóng
Tiong-san-chām

**Tiong-san Chām** () tiàm tī Tâi-oân Tâi-pak-chhī Tiong-san-khu, i sī Tâi-pak Chia̍t-ūn Tām-chúi Sìn-gī Sòaⁿ (Tām-chúi Sòaⁿ) kap Siông-san Sin-tiàm Soàⁿ (Siông-san Soàⁿ) kau-hōe ê chia̍t-ūn-chām.
Tâi-pak Iû-kio̍k

**Tâi-pak Iû-kio̍k** () sī ūi-tī Tâi-oân Tâi-pak-chhī ê kó͘-chek.

Lūi-pia̍t:Tâi-pak-chhī ê kó͘-chek
Tâi-pak Sió-kū-tàn Chām

**Tâi-pak Sió-kū-tàn Chām** (), sī Tâi-pak Chia̍t-ūn Siông-san Sin-tiàm Sòaⁿ--ê chhia-chām, tī Tâi-pak Sió-kī-tàn hù-kīn.

## Siong-koan
* Tâi-pak Sió-kū-tàn
Kheh-gí Pe̍h-oē-jī

**Kheh-gí Pe̍h-ōe-jī** (Kheh-gí: Pha̍k-fa-sṳ; Hàn-jī: 客語白話字) sī se-iûⁿ thoân-kàu-sū thè Kheh-gí siat-kè--ê 1 chióng Lô-má-jī, sêng Hô-ló-oē--ê Pe̍h-ōe-jī. Piau-im í Sì-koān-khiuⁿ (四縣腔; Kheh-gí: Si-yen-khiông) ûi-chú.
Hing-hoà Pêng-oē-jī

**Hing-hoà Pêng-oē-jī** (Phô͘-sian-gí: Hing-hua̍ báⁿ-uā-ci̍) sī Bí-kok thoân-kàu-sū William Nesbitt Brewster thè Phô͘-sian-gí Phô͘-chhân-oē siat-kè ê 1 chióng Lô-má-jī.
Kiàn-lêng Lô-má-jī

**Kiàn-lêng-hú Thó͘-khiuⁿ Lô-má-jī** (Bân-pak-gí: Gṳ̿ing-nǎing-hǔ Gâ̤ Tǔ-kióng Lô̤-mǎ-cī), mā kiò choè **Kiàn-lêng Lô-má-jī**, **Kiàn-chiu Lô-má-jī** kap **Kiàn-au-oē Lô-má-jī**, sī se-iûⁿ thoân-kàu-sū thè Bân-pak-gí Kiàn-au-oē siat-kè ê 1 chióng Lô-má-jī.

Lūi-pia̍t:Lô-má-jī
O͘-khiu-hiong

**O͘-khiu-hiong** (烏坵鄉) goân-té sī Tiong-hoâ Bîn-kok Hok-kiàn-séng Phô͘-chhân-koān ê chi̍t-ê hiong, tī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Phô͘-chhân-chhī Bî-chiu-tó ê tùi-bīn, kin-á-ji̍t iû Kim-mn̂g-koān tāi-kóan.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng (Tiong-hôa Bîn-kok)
Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê hêng-chèng-khu
Lūi-pia̍t:Kim-mn̂g-koān
27

**27** (二十七 / jī-cha̍p-chhit) sī 26 kah 28 chi-kan ê chū-jiân-sò͘.

## Sò͘-ha̍k

## Siong-koan

2
47

**47** (四十七 / sì-cha̍p-chhit) sī 46 kah 48 chi-kan ê chū-jiân-sò͘.

## Siong-koan

2

***粗體文字***
99

**99** (九十九 / kiú-si̍p-kiú / káu-cha̍p-káu) sī 98 kah 100 chi-kan ê chū-jiân-sò͘.

## Siong-koan

2
Hòa-ha̍k hû-hō

**Hòa-ha̍k hû-hō** (化學符號) sī hoà-ha̍k goân-sò͘ kah koaⁿ-lêng-ki ê lô-má-jī kán-siá.

Lūi-pia̍t:Hòa-ha̍k
Hùn-bîn Chèng-im

***Hùn-bîn Chèng-im*** (訓民正音 / 훈민정음 *Hunmin Jeongeum*) sī Tiâu-sián Ông-tiâu tē-4 tāi kok-ông Sè-chong Tāi-ông kap in hāu-seⁿ tē-5 tāi kok-ông Bûn-chong Tāi-ông chú-tō chhòng-chè ê Tiâu-sián-gí bûn-jī; mā hō-chò **[[Gān-bûn]]**. Hùn-bîn Chèng-im goân-lâi ū 28-ê jī-bó, kî-tiong ū 17-ê bó-im kap 11-ê chú-im jī-bó. *Hùn-bîn-chèng-im* sī chi̍t-pún chheh, tī 1443 nî oân-sêng, 1446 nî chèng-sek chhut-pán.

Kó͘-chá ê Tiâu-sián sī iōng Hàn-jī teh su-siá kap kì-lo̍k, bûn-su kap kháu-gí hun-lī. Kó͘-chá kan-nā sū-tāi-hu ū ha̍k-si̍p Hàn-bûn ê ki-hōe, in-chhú it-poaⁿ pêng-bîn tāi-to-sò͘ lóng sī chheⁿ-mê-gû. Siong-thoân Sam-kok bóe-kî ê Sih Chhong chioh Hàn-jī ê im-gī lâi piau-chù Hàn-jī, chhòng-chok Lī-tho̍k bûn-jī; lēng-gōa iáu-koh-ū Hiong-chat kap Khió-koat téng-téng piáu-kì hong-hoat. Tān-sī chia-ê bûn-jī lóng in-ūi sú-iōng ê put-piān, bô-hoat-tō͘ lâi chhú-tāi Hàn-bûn. Tiâu-sián Ông-tiâu tē-4 tāi kok-ông Sè-chong chhim-kám Hàn-jī tùi bûn-hòa ê thoân-pò͘ chin bô hong-piān, pek-chhiat su-iàu chi̍t-thò ē-sái oân-chéng piáu-ta̍t Tiâu-sián gí-im ê bûn-jī, só͘-í siat-li̍p Gān-bûn-kio̍k (諺文局), iû Tēⁿ Lîn-chí, Sêng Sam-būn kap Sin Siok-chiu téng-téng ha̍k-chiá, tī gián-kiù Tiâu-sián-gí im-ūn kap Hàn-gí im-ūn ê ki-chhó͘ téng, chhòng-li̍p piáu-im ê bûn-jī.

Lūi-pia̍t:Hân-kok-gí
Jī-chìn-hoat

**Jī-chìn-hoat** (二進法; *binary*) sī chi̍t khóan ūi-tì kì-siàu-hoat, iōng 0 kah 1 lâi piáu-sī.
Davichi

**Davichi** () sī Hân-kok K-pop ê thoân-thé, i ê sêng-goân pau-hâm Lí Hái-nī kah Khiong Bîn-kéng nn̄g lâng. "Davichi" ê ì-sù sī beh "iōng bí-lē ê koa-siaⁿ chiò-liōng it-chhè'". Davichi tī 2008 nî thui-chhut in tē-it tiuⁿ choan-chip *Amaranth*, sī in ê chhut-tō chok-phín.
Pêng-iú

**Pêng-iú** (朋友) sī chi̍t chióng jîn-chè koan-hē, it-poaⁿ pēng-bô hiat-iân koan-hē.

Lūi-pia̍t:Seng-oa̍h
Emisi

**Emisi** () sī Ji̍t-pún kó͘-chá ê chi̍t ê cho̍k-kûn, hun-pò͘ tī hiān-sî ê Pak-hái-tō.
Ji̍t-pún-lâng

**Ji̍p-pún-lâng** () tī kóng-gī lâi-kóng, sī chí Tāi-hô Bîn-cho̍k (Yamato Bîn-cho̍k), Liû-kiû-lâng, Ainu Lâng kah kî-thaⁿ sī ióng-iú Ji̍p-pún kok-che̍k ê lâng.
Cho̍k-kûn

**Cho̍k-kûn** (; Eng-gí: *ethnic group*) ì-sù sī chi̍t tīn kāng-khóan chó͘-sian, hiat-iân, gōa-siùⁿ, le̍k-sú, bûn-hoà, sè-sio̍k, gí-giân, ia̍h chong-kàu ê kûn-thé.

## Iōng-gí
Chia kóng ê "cho̍k-kûn", sī kap Eng-gí ê ** tùi-tâng, hit jī ê goân-thâu sī Hi-lia̍p-gí tan-jī  *ethnos* (kóng khah siōng-sè sī hêng-iông-sû ἐθνικός *ethnikos*). Eng-gí *ethnic* tāi-seng sī tùi-tâng *folk* ("jîn-bîn") ê khài-liām, siong-tong tùi āu-kî Tiong-kó͘ Eng-gí khai-sí Latin-sek ê *people*.

## Chham-chiàu
Chó͘-sian

**Chó͘-sian** () ê tēng-gī:
# Pē-bú sī chó͘-sian.
# Chó͘-sian ê pē-bú mā sī chó͘-sian.
# Tû-liáu téng-bīn nn̄g tiám, jīm-hô lâng lóng m̄ sī chó͘-sian.
Pē-bú

**Pē-bú** () sī seⁿ-chhut sin kò-thé ê seng-bu̍t, he̍k-chiá sī keng-kòe kî-tha hong-sek tī hong-sio̍k ia̍h hoat-lu̍t tang-tiong ū pē-bú tē-ūi ê lâng, hun lāu-pē kah lāu-bú.

## Siong-koan ê khài-liām
* Ka-tiúⁿ, pau-koat liáu pē-bú chāi-lāi ka-têng lāi-bīn hū pē-bú kak-sek ê lâng.
* Chhin-chú koan-hē, pē-bú kak-sek chiá kap siū pó-hō͘ ê kiáⁿ-jî ê koan-hē.
* Kàm-hō͘-jîn, hoat-lu̍t siōng tùi gín-á hū chek-jīm ê lâng.
* Ti̍t-hē hiat-chhin.
* Chhin-tāi, seng-bu̍t-ha̍k ì-gī ê ti̍t-hē hiat-chhin.
Abe Mao

**Abe Mao** (; 1990 nî 1 go̍eh 24 hō chhut-sì) sī chhut-sin Ji̍t-pún Ôita-koān Ôita-chhī ê cha-bó͘ koa-chhiú.
990 nî-tāi

**990 nî-tāi** sī 990 nî kàu 999 nî ê 10 tang.

## Sū-kiāⁿ kap tiâu-liû

* 990 nî
* 991 nî
* 992 nî
* 993 nî
* 994 nî
* 995 nî
* 996 nî
* 997 nî
* 998 nî
* 999 nî
66

**66** (六十六 / lio̍k-si̍p-lio̍k / la̍k-cha̍p-la̍k) sī 65 kah 67 chi-kan ê chū-jiân-sò͘.

## Siong-koan

2