Ìn-nî

**Ìn-nî** (), choân-chheng **Ìn-tō͘-nî-se-a Kiōng-hô-kok** (; ), sī tī Tang-lâm-a poàn-tó kap Ò-chiu ê tiong-kan só͘-chai, mā tī Ìn-tō͘-iûⁿ kap Thài-pêng-iûⁿ tiong-kan ê kok-ka, sī sè-kài siōng toā ê kûn-tó. Tī Borneo-tó siōng, Ìn-nî kap Má-lâi-se-a ê piⁿ-kài sio-tú; New Guinea-tó ê sai-pêng iû Ìn-nî thóng-tī, tang-pêng sio̍k-î Papua New Guinea kok; Ìn-nî mā thóng-tī Timor-tó ê sai-pêng, tang-pêng sī Tang Timor kok.

## Le̍k-sú

### Chá-kî ê le̍k-sú
Java Tó ū hoat-hiān **' ê hòa-chio̍h, kiò-chò “[[Jawa Lâng (hòa-chio̍h)|Java Lâng]]”; chiàu án-ne lâi thui-chhek, Ìn-nî kûn-tó tī 0.5 pah-bān nî ([[Nî|Ma]]) chì 200 Ma chêng tiō í-keng ū lâng leh tòa. **' tī tāi-iok tī 43,000 BCE lâi-kàu Ìn-nî. Lâm-tó bîn-cho̍k sī hiān-tāi Ìn-nî-lâng ê chú-thé, in chha-put-to tī 2,000 BCE tùi Tâi-oân poaⁿ-sóa lâi-kàu Ìn-nî, pēng-chhiáⁿ ǹg tang sàn-pò͘, chū-án-ne kā chāi-lâi ê  hān-chè tī siōng tang-pêng ê só͘-chai.

Ìn-nî ū lí-sióng ê lông-gia̍p tiâu-kiāⁿ, chia ê lâng siōng chá tī se-gôan-chêng 8 sè-kí tiō chióng-ak chò-chhân ê ki-su̍t; kàu se-gôan-chêng 1 sè-kí, mā hoat-tián chhut chng-thâu, ke-chhī, sió-hêng ê ông-kok. Ìn-nî ê tē-lí ūi-tì chin hó, sek-ha̍p hái-lō͘ ún-su kap bō͘-e̍k, tek-pia̍t sī tam-tong Ìn-tō͘ kap Tiong-kok ê bō͘-e̍k tiong-kan-chām.

Se-goân 7 sè-kí khai-sí,  Srivijaya Ông-kok in-ūi bō͘-e̍k kap chong-kàu (Hu̍t-kàu, Ìn-tō͘-kàu) ê koan-hē, hoat-tián kah chin heng. Se-goân 8 sè-kí kàu 10 sè-kí, tī Java ê lāi-lio̍k tē-khu, lông-gia̍p li̍p-kok ê Sailendra Ông-kok kap Mataram Ông-kok heng-ong--khí-lâi, khí-chō  chong-kàu kiàn-tiok, phì-lūn-kóng Sailendra ê  hām Mataram ê . 13 sè-kí, Java tang-pō͘ kiàn-li̍p Ìn-tō͘-kàu ê Majapahit Tè-kok. Tī kok-ông Gajah Mada ê thóng-tì chi-hā, chit-ê kok-ka ê éng-hióng-la̍t kha̍p tio̍h hiān-sî Ìn-nî ê tōa-pō͘-hūn kok-thó͘. Chit tōaⁿ sî-kan it-poaⁿ hŏng kóng sī Ìn-nî le̍k-sú siōng ê “n̂g-kim sî-tāi.”

Se-goân 13 sè-kí khai-sí, Sumatra pak-pō͘ chiām-chiām-á . Kàu 16 sè-kí ê sî, I-su-lân-kàu í-keng piàn-chó Java kap Sumatra ê chú-liû chong-kàu. I-su-lân-kàu lâi-kàu Ìn-nî liáu-āu, iông-ha̍p chāi-lâi ê bûn-hòa, sìn-gióng, chiâⁿ-chò . 

### Si̍t-bîn sî-tāi
1512 nî, thâu-chi̍t-pái ū Au-chiu-lâng lâi-kàu chit-ê kûn-tó. Francisco Serrão só͘ chhōa-thâu ê Phû-tô-gâ siong-jîn siūⁿ-beh ko͘-chiàm Maluku Kûn-tó ê , , . Hô-lan-lâng kap Eng-kok-lâng tòe in ê kin-thâu, iû-kî sī Hô-lân-lâng tī 1602 nî sêng-li̍p Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si, chiâⁿ-chò āu-lâi ê 200 tang thóng-tì Ìn-nî ê chú-iàu sè-le̍k, in khòng-chè ê léng-tē hō-chò '''Hô-lân léng Tang Ìn-tō͘''' (荷蘭領東印度). Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si tī 1799 nî phòa-sán, liam-mi kái-sàn, si̍t-bîn-tē ōaⁿ-chò hō͘ Hô-lan chèng-hú ti̍t-chiap thóng-tì. 

Si̍t-bîn sî-kî ê tōa-pō͘-hūn kî-kan, Hô-lan tùi Tang Ìn-tō͘ ê khòng-chè bô sáⁿ chāi. Hô-lan kun-tūi tiāⁿ-tiāⁿ kap pún-thó͘ ê sè-le̍k iah-sī chèng-khoân sio-chiàn, mā put-sî teh tìn-ap Java tó lāi-gōa ê khí-gī. Phì-lūn-kóng 19 sè-kí Java tiong-pō͘ ê , Sumatra tiong-pō͘ ê , Maluku ê  téng-téng, chia-ê lâng lóng bat khí-sū tùi-khòng Hô-lân-lâng. 19 sè-kí āu-kì, hoat-seng ,  Aceh Sultan-kok bia̍t-bông. It-ti̍t-kàu 20 sè-kí chho͘-kî, Hô-lan-lâng ê thóng-tì chiah khok-tiong kàu Ìn-nî chit-má ê kéng-kài.

## Tē-lí

Ìn-nî koán-hat iok-lio̍k 17,000 ê tó (kî-tiong 6-chheng ê ū toà lâng), lóng tī chhiah-tō hù-kīn, khì-hāu sī jia̍t-tāi-sèng--ê. Siōng toā ê tó-sū ū Java (1-poàⁿ ê jîn-kháu tiàm hia khiā-khí), Sumatra, Borneo, Papua, kap Sulawesi téng-téng.

Ìn-nî ê ūi-tī oá-kīn tāi-lio̍k tē-pang ê kîⁿ, só͘-í tiāⁿ-tiāⁿ siū tē-tāng, tsunami éng-hióng. Hoé-soaⁿ mā chē, siōng chhut-miâ--ê sī í-keng bô--khì ê Krakatau (Krakatoa) hoé-soaⁿ.

## Siā-hoē

Ìn-nî ê jîn-kháu ē-sái tāi-iok-á pun 2 tīn lâng. Sai-pêng ê lâng-chéng chú-iàu sī Má-lâi-lâng, ah tang-pêng chú-iàu sī Papua-lâng. Cho̍k-kûn kiat-kò· pí-kàu khah ho̍k-cha̍p, pau-koat ū Borneo, Irian Jaya hit tah ê thoân-thóng pō·-lo̍k. Hoâ-jîn sī 1 ê toā chió-sò· bîn-cho̍k, ū 2~3 pah-bān chē. In tī keng-chè léng-he̍k te̍k-pia̍t oa̍h-thiàu.

Islam-kàu sī Ìn-nî chú-iàu ê chong-kàu, sìn-tô· tāi-iok ū 82% chē. Chhun ê sī Ki-tok-kàu (9%), Hu̍t-kàu (2%), Ìn-tō·-kàu. Choè-kīn kúi nî ū bē-chió chong-kàu chhiong-tu̍t hoat-seng.

Koaⁿ-hong gí-giân Ìn-nî-gí (Má-lâi-oē ê 1 chióng) chiâⁿ phó·-phiàn. Chóng--sī tē-hng gí-giân chiah sī pêng-siông-sî ê chú-iàu oē-gí.

## Keng-chè

## Chèng-tī
Ìn-nî siōng koân ê li̍p-hoat ki-kò· hō-chò *Majelis Permusyawaratan Rakyat* (MPR), iā-chiū-sī Jîn-bîn Hia̍p-gī Hōe.  Che sī 1 ê tan-īⁿ-chè ê gī-hoē, ē-kha siat Jîn-bîn Tāi-piáu Hoē (*Dewan Perwakilan Rakyat* , DPR) kap Tē-hng Tāi-piáu Hoē (*Dewan Perwakilan Daerah*, DPD).  2004 nî ê soán-kí kiat-sok liáu-āu, àn-sǹg Jîn-bîn Hia̍p-gī Hōe ē chiâⁿ-chò siang-īⁿ-chè ê kok-hoē.

Chóng-thóng hoāⁿ hêng-chèng koân.  Hiān-jīm ê chóng-thóng sī Megawati Sukarnoputri, i sī Sukarno ê cha-bó·-kiáⁿ.

Jîn-bîn Hia̍p-gī Hōe pún-té múi 5 tang soán chhut 1-ūi sin chóng-thóng kap hù-chóng-thóng.  2004 nî khai-sí thàu-koé kong-bîn tāi-soán lâi koat-tēng.  Tē-1-pái ê tāi-soán tī 2004 nî 7-goe̍h kí-pān, soán chhut 2-cho· hiō-soán-jîn, Susilo Bambang Yudhoyono (SBY) kap Megawati Sukarnoputri.  Tē-2 kai-toāⁿ ê tâu-phiò tī 9-goe̍h 20 oân-sêng, chèng-sek kiat-kó hián-sī Susilo the̍h-tio̍h 60.9% ê phiò, àn-sǹg ē sūn-lī tī 10 goe̍h 20 chiū-jīm.

### Hêng-chèng-khu

## Chham-khó chu-liāu

### Ín-iōng

### Chheh-toaⁿ

* 
* 
* 
* 
* 

Lūi-pia̍t:Tó-kok