Tâi-oân Thih-lō͘

**Tâi-oân Thih-lō͘** (), kán-chheng **Tâi-thih** (), sī Tâi-oân Thih-lō͘ Kong-si ti̍t-êng ê thih-lō͘ lō͘-chōa ê chóng-chheng, sī Tâi-oân chú-iàu ê thih-lō͘ ūn-su hē-thóng, siōng chá tī 1891-nî khai-sí êng-ūn. Bo̍k-chêng iû Se-pō͘ Kàn-sòaⁿ, Tang-pō͘ Kàn-sòaⁿ, Lâm-hôe Sòaⁿ 3 tiâu kàn-sòaⁿ, koh ū 10 tiâu kheh-ūn chi-sòaⁿ cho͘-sêng. Tâi-thih sú-iōng 1067mm ê thih-ki-kui, koh iân-iōng Ji̍t-pún sî-tāi kiâⁿ tó-chhiú-pêng ê kui-tēng, kap taⁿ Tâi-oân kau-thong thong-hêng hong-hiòng sī tian-tò pêng. Tâi-oân bîn-kan kháu-gí teh kóng ê “hóe-chhia” ia̍h-sī “chē hóe-chhia” it-poaⁿ tiō-sī teh kóng Tâi-thih. 

Bo̍k-chêng keng-êng Tâi-oân Thih-lō͘ ê ki-koan sī Tâi-oân Thih-lō͘ Kong-si.

## Le̍k-sú

### 1887-nî kàu 1900-nî
Tāi-chheng tī 1887-nî sêng-li̍p “Choân-tâi Thih-lō͘ Siong-bū Chóng-kio̍k”, hū-chek khí Tâi-oân Thih-lō͘. Goân-khí-seng kui-ōe ê lō͘-chōa sī Ke-lâng — Tâi-pak — Tek-chhàm — Tâi-lâm, che sī taⁿ Chhiòng-koàn-sòaⁿ ê khai-sí. Thâu-chi̍t tōaⁿ êng-ūn ê sī Tâi-pak Tōa-tiū-tiâⁿ kàu ke-lâng ê lō͘-sòaⁿ, tī 1891-nî thong-chhia, kah 4 tâi ki-koan-chhia, 14 tâi kheh-chhia, bô hòe-chhia. Sòa-āu iân-sin kàu Sin-tek ê lō͘-tōaⁿ tī 1893-nî thong-chhia, hit-tong-sî tī Tâi-pak ê lō͘-chōa sī kiâⁿ taⁿ Tâi-pak Tōa-kiô, Saⁿ-têng-po͘, Sin-chng-khu ê só͘-chāi. M̄-koh 1891-nî sûn-bú Lâu Bêng-thoân khì-chit, kè-jīm sûn-bú Siāu Iú-liâm in-ūi Tâi-oân châi-chēng ū khùn-lân, iau-kiû Tâi-oân Thih-lō͘ thêng-kang. Só͘-í tī Tâi-oân hō͘ Ji̍t-pún chiap-siu chìn-chêng, kan-taⁿ Ke-lâng kàu Sin-tek lō͘-tōaⁿ oân-kang.

1895-nî Tâi-oân Jîn-pún Sî-tāi khai-sí, Tâi-oân Thih-lō͘ sī hō͘ Ji̍t-kun seng chiap-koán, in sêng-li̍p Lio̍k-kun Tâi-oân-khu Lîm-sî Thih-tō Tūi. Āu-lâi Tâi-oân Chóng-tok-hú sêng-li̍p ê sî, thih-lō͘ kiàn-siat chèng-chhek chiām-sî iû bîn-kan chú-chhî. Chit-ê sî-chūn, Tâi-oân Thih-lō͘ lóng-chóng ū 8 tâi ki-koan-chhia, 20 tâi kheh-chhia, 26 tâi hòe-chhia. Tán Tâi-oân Thih-tō Chu-sek Hōe-siā, Tâi-pak Thih-tō Hōe-siā téng-téng ê bîn-kan gia̍p-chiá sio-liân-sòa bō͘-khoán sit-pāi liáu-āu, 1899-nî Tâi-oân chú-iàu thih-lō͘ kàn-sòaⁿ kái iû koaⁿ-hong chú-tō, kâng-nî Tâi-oân Chóng-tok-hú Kau-thong-pō͘ Thih-tō-pō͘ sêng-li̍p, kè-ōe choân-bīn heng-kiàn se-pō͘ chhiòng-koàn thih-lō͘.

### 1901-nî kàu 1945-nî

### 1945-nî kàu 2000-nî

### 2001-nî kàu 2010-nî


tóng-àn:TRA_Tze-Chiang_Limited_Express_Taipei-Tainan_ticket_20071104.jpg|pōe-chû-sek chhia-phiò (Chū-kiông-hō)
tóng-àn:背磁式車票_區間車_員林-永靖_20140202.jpg|pōe-chû-sek chhia-phiò (khu-kan-chhia)
tóng-àn:背磁式車票_莒光號_清水-員林_20180201.jpg|pōe-chû-sek chhia-phiò (Kí-kong-hō)
tóng-àn:背磁式車票_自強號_彰化-清水_20180201.jpg|pōe-chû-sek chhia-phiò (Chū-kiông-hō)


### 2011-nî kàu 2020-nî

### 2021-nî kàu-taⁿ
2024-nî 1-goe̍h 1-hō, Tâi-oân Thih-lō͘ Koán-lí-kio̍k chèng-sek kong-si-hòa, kái-chè chò Kok-êng Tâi-oân Thih-lō͘ Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si.

### Ī-tēng sî-têng

## Lō͘-sòaⁿ
[縮圖|Tâi-thih lō͘-sòaⁿ ([A-lí-san Lîm-gia̍p Thih-lō͘|A-lí-san lîm-thih í-keng hō͘ Lîm-bū-kio̍k siu ·tńg-khì êng-ūn）]]

## Êng-ūn chhia-lióng

## Êng-ūn chhia-chióng
Tâi-thih bo̍k-chêng êng-ūn-tiong ê kheh-ūn chhia-chióng ū bô-kâng ê téng-kip, chiàu thiah-phiò bô͘-sek, hun “**tùi-hō lia̍t-chhia**” kap “**hui-tùi-hō lia̍t-chhia**” nn̄g tōa lūi-hêng. Kok téng-kip chhia-chióng teh ēng ê lia̍t-chhia chhia-hêngthong-siông sī kò͘-tēng ·ê, tú-tio̍h te̍k-sû tiàu-tō͘ su-kiû ê sî lia̍h-gōa.

### Tùi-hō lia̍t-chhia
[右|縮圖|250x250像素|[PP sek Chū-kiông-hō sú-iōng E1000 hêng tiān-tōng ki-koan-chhia]]
右|縮圖|250x250像素|Taroko-hō
右|縮圖|250x250像素|Puyuma-hō

#### Chū-kiông-hō lia̍t-chhia

###### [[Chū-kiông-hō Lia̍t-chhia|Chū-kiông-hō it-poaⁿ lia̍t-chhia]]
Chū-kiông-hō sī Tâi-thih bo̍k-chêng siōng ko-kip ê lia̍t-chhia, thêng-khò-chām siōng chió.

1978-nî khai-sí êng-ūn ê sî, sī EMU100 hêng tiān-liân-chhia teh cháu, hiān-chú-sî chú-iàu sī PP sek Chū-kiông-hō, chió-sò͘ sī EMU1200 hêng tiān-liân-chhia, EMU300 hêng tiān-liân-chhia, ài kiâⁿ tī hui-tiān-khì-hòa khu-kan ê sî ē ēng chhâ-liân-chhia.

###### Taroko-hō lia̍t-chhia
Pian-chè sī sio̍k-tī Chū-kiông-hō, tān-sī êng-ūn ê sî kóng Taroko-hō khah chē. Chhia-hêng sī Ji̍t-pún chìn-kháu ê TEMU1000 hêng kheng-siâ-sek tiān-liân-chhia, che mā sī Tâi-thih thâu-chi̍t chióng sú-iōng ê kheng-siâ-sek lia̍t-chhia, chú-iàu sī kiâⁿ Tang-pō͘ Kàn-sòaⁿ.

###### Puyuma-hō lia̍t-chhia
Pian-chè sī sio̍k-tī Chū-kiông-hō, tān-sī êng-ūn ê sî kóng Puyuma-hō khah chē. Chhia-hêng sī Ji̍t-pún chìn-kháu ê TEMU2000 hêng kheng-siâ-sek tiān-liân-chhia, chú-iàu sī kiâⁿ Tang-pō͘ Kàn-sòaⁿ, jî-chhiáⁿ ū te̍k-pia̍t ho̍k-bū Tâi-tang-koān.

Kí-kong-hō lia̍t-chhia sī Tâi-thih bo̍k-chêng tē-2 kip ê lia̍t-chhia. 

##### Ho̍k-heng-hō lia̍t-chhia
Ho̍k-heng-hō éng-kòe sī Tâi-thih tē-3 kip lia̍t-chhia. 2022-nî 3-goe̍h 29 Ho̍k-heng-hō chèng-sek thêng-sú.

### Hui-tùi-hō lia̍t-chhia
右|縮圖|250x250像素|Tâi-thih 700 hêng thong-khîn tiān-liân-chhia
右|縮圖|250x250像素|Tâi-thih 800 hêng thong-khîn tiān-liân-chhia
右|縮圖|250x250像素|Tâi-thih 900 hêng thong-khîn tiān-liân-chhia

## Kok-chè kau-liû

### Chí-mōe chhia-chām

### Chí-mōe lō͘-sòaⁿ

### Chí-mōe lia̍t-chhia

*  Tâi-thih CK124 hō cheng-khì ki-koan-chhia tōng-thài hêng-sú ×  JR Pak-hái-tō  (), 2012-nî 3-goe̍h 12 tè-kiat
*  Tâi-thih CT273 hō cheng-khì ki-koan-chhia tōng-thài hêng-sú (Tiōng-hā Pó-tó Hō) ×  JR Se ji̍t-pún  tōng-thài hêng-sú ê  (), 2017-nî 6-goe̍h 24 tè-kiat

### Chí-mōe chhia-khò͘

*  Chiong-hòa Sìⁿ-hêng Chhia-khò͘ ×  Ōita-koān Kusu-machi ()  (), 2019-nî 12-goe̍h chhe-6 tè-kiat

### Siòng-pō͘

tóng-àn:TRA-CK124 in Rinan Station 2014-03-09.jpg|Ki-koan-chhia kóa chi̍t tè “C12 hêng tè-kiat chí-mōe lia̍t-chhia 2 chiu-nî kì-liām” ê pâi-á.
tóng-àn:Sister stations board of TRA Songshan Station and JR Shikoku Matsuyama Station 20171022.jpg|Tâi-pak Siông-san Chhia-thâu ê chí-mōe-chām tè-kiat kì-liām pâi-á 
tóng-àn:Tanaka (32606915367).jpg|Tâi-thih-kio̍k ê Tiân-tiong (田中) chhia-thâu kap Ji̍t-pún Sìn-lông Thih-tō ê Tanaka (田中) Chhia-thâu sī chí-mōe chhia-chām.
tóng-àn:HSOR-152A Taiwan Railway Administration 20200314.jpg|Hûi-sat Orange Thih-lō͘ ê Tâi-thih chhâ-liân-chhia chhái-hōe-chhia（）


## Siong-koan tiâu-bo̍k

* Kau-thong-pō͘ Thih-tō-kio̍k
* Tâi-oân Thih-lō͘ Koán-lí-kio̍k
* Tâi-oân Thih-lō͘ Koán-lí-kio̍k chhia-chām lia̍t-toaⁿ
* Tâi-oân Thih-lō͘ Koán-lí-kio̍k lō͘-sòaⁿ lia̍t-toaⁿ
* Tâi-oân Thih-lō͘ Koán-lí-kio̍k chhia-lióng lia̍t-toaⁿ
* Tâi-oân thih-lō͘ ūn-su
* Tâi-thih giâm-tiōng sū-kò͘ lia̍t-toaⁿ
* Tâi-oân Thih-lō͘ Kang-hōe
* Tâi-oân Thih-lō͘ Sán-gia̍p Kang-hōe
* Tâi-thih Li̍p-thé-hòa (tē-hā-hòa, ko-kè-hòa)
* Tâi-thih Chia̍t-ūn-hòa
* Tâi-thih cheng-khì hóe-chhia

## Chham-khó chu-liāu

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê thih-lō͘