Lāi-ô͘-khu

**Lāi-ô͘-khu** sī Tâi-oân Tâi-pak-chhī ê chi̍t-ê khu. 

## Tē-lí
Lāi-ô͘-khu ūi tī Tâi-pak chhī-lāi ê tang-pêng, i ê tang-, sai-, pak-pêng hō͘' soaⁿ-lūn pau-ûi, lâm-pêng óa Ke-lâng-hô, tiong-ng sī pêⁿ-iûⁿ, in-ūi hit-tang-chūn ê Ho̍h-ló-lâng kah phûn-tē kiò-chò "ô͘", chit ê só͘-chāi chū-án-ne hō͘ lâng hō-chòe Lāi-ô͘. Lāi-ô͘ ê tang-pêng sī Sin-pak-chhī Se̍k-chí-khu; lâm keh Ke-lâng-hô kap Tâi-pak-chhī ê Siông-san-khu, Lâm-káng-khu tùi-khòaⁿ; sai-pêng kap Tiong-san-khu liân chò-hóe; pak-pêng kap Sū-lîm-khu í Tōa-lūn-tâu Sòaⁿ kap Tōa-lūn-bóe Sòaⁿ (Chhiah-chiūⁿ-thiⁿ Soaⁿ) ûi kài.

### Chúi-bûn
Lāi-ô͘-khu choân-kéng ūi-tī '''Ke-lâng-hô''' ê chi̍p-chúi-khu lāi-té, Ke-lâng-hô sī Tām-chúi-hô ê chi-liû.

## Le̍k-sú

### Chheng-léng sî-tāi

* 1894 nî, Lāi-ô͘ sio̍k-tī Tâi-oân-séng Tâi-pak-hú Tām-chúi-koān Chi-lân-it-pò, hun-chòe Lāi-ô͘-chng, Lí-chok-chng kap Pak-sè-ó͘-chng saⁿ ê pō͘-hūn. 

### Ji̍t-pún sî-tāi

* 1920 nî 10 goe̍h, kah Lâm-káng ha̍p-pèng ûi **[[Lāi-ô͘-chng]]**, lē-sio̍k tī Tâi-pak-chiu Chhit-chheⁿ-kūn chi-hā.

### Chiàn-āu

* 1946 nî 1 goe̍h 27 hō, kái-lē Tâi-oân-séng Tâi-pak-koān Chhit-chheⁿ-khu **Lāi-ô͘-hiong**. Hiong lāi siat 11 chhun. Kang-nî 7 goe̍h 6 hō, Lâm-káng-tín túi Lāi-ô͘-hiong pun--chhut-lâi.
* 1947 nî 2 goe̍h 4 hō, Chhit-chheⁿ-khu hŏng hùi-tû, Lāi-ô͘-hiong kái-lē Tām-chúi-khu.
* 1950 nî 10 goe̍h 25 hō, koān-hat-khu hŏng hùi-tû, Lāi-ô͘-hiong ti̍t-chiap lé-sio̍k tī Tâi-pak-koān.
* 1968 nî, Tâi-pak-koān Lāi-ô͘-hiong hŏng phenn-ji̍p 1967 nî seng-keh ûi ti̍t-hat-chhī ê Tâi-pak-chhī, kái-chè ûi **Lāi-ô͘-khu**.

## Hêng-chèng hun-khu
Hiān-chhú-sî Lāi-ô͘-khu lóng-chóng ū 39 ê lí, kap 906 ê lîn.

## Kau-thong

### Chia̍t-ūn

#### [[Tâi-pak Chia̍t-ūn]]

* : Se-ô͘ Chām, Káng-kîⁿ Chām, Bûn-tek Chām, Lāi-ô͘ Chām, Tōa-ô͘ Kong-hn̂g Chām, Ô͘-chiu Chām, Tang-ô͘ Chām

### Kong-lō͘

#### Ko-sok kong-lō͘

* 
**  Tang-ô͘ Kau-liû-tō
**  Lāi-ô͘ Kau-liû-tō
* 
**  Thê-téng Kau-liû-tō

#### Chhī-khu Khoài-sok-tō-lō͘

* Khoân-tang Tāi-tō

#### Chhī-khu kàn-tō

# '''Bîn-khoân-tang-lō͘''': sī Tâi-pak chhī-khu siōng tiōng-iàu ê tang-sai-hiòng tō-lō͘ chi-it. Bīn-khoân-tang-lō͘ Gō͘-tōaⁿ ùi Siông-san-khu keng Bîn-khoân Tōa-kiô hāⁿ-kòe Ke-lâng-hô kin-ji̍p Lāi-ô͘-khu liáu-āu, tiō hō-chòe Bīn-khoân-tang-lō͘ La̍k-tōaⁿ. I hiòng tang nǹg-kòe Tiong-san Ko-sok-kong-lō͘ ē-kha, hām Sêng-kong-lō͘ kau tī chi̍t ê îⁿ-khoân, koh nǹg-kòe Bîn-khoân Pōng-khang, tang-toan kap Sêng-kong-lō͘ Gō͘-tōaⁿ, Khong-lêng-lō͘ Saⁿ-tōaⁿ, koh-ū Kim-liông-lō͘ sio-chiap, hêng-sêng chi̍t ê îⁿ-khoân.
# **Lāi-ô͘-lō͘**: hun It-, Jī-, Saⁿ-tōaⁿ. Se-toan chiap Tiong-san-khu Tāi-tit ê Pak-an-lō͘, tong-toan kàu Bûn-tek-lō͘ khàu ûi-chí, It-tōaⁿ ê pak-pêng lóng sī chū-the̍h-khu, lâm-pêng tāi-pō͘-hūn sī Lāi-ô͘ Kho-ki Hn̂g-khu; Jī-tōaⁿ chhng-kòe Lāi-ô͘ kū-ke-á; JĪ-tōaⁿ kap Saⁿ-tōaⁿ bô liân chò-hóe; Saⁿ-tōaⁿ sī ùi Kim-liông-lō͘ té khai-sí peh khí-ji̍p soaⁿ-khu, bóe-toan chiap Kim-liông Sán-gia̍p Tō-lō͘, ē thong-hiòng
# **Sêng-kong-lō͘**: sī Lāi-ô͘-khu ê chú-iàu kàn-tō. It-tōaⁿ ùi Lâm-káng-khu keng Sêng-kong-kiô hāⁿ-kòe Ke-lâng-hô, tiō kin-ji̍p Lāi-ô͘-khu, hun-tōaⁿ ùi Jī-tōaⁿ khai-sí, kàu Bîn-khoân-tang-lō͘ í-āu sī Saⁿ-tōaⁿ, kàu Bûn-tek-lō͘ khàu í-āu sī Sì-tōaⁿ, keng-kòe chia̍t-ūn Tōa-ô͘ Kong-hn̂g Chām í-āu sī Gō͘-tōaⁿ, kàu-bóe tī chia̍t-ūn Ô͘-chiu Chām piⁿ-á ê îⁿ-khoân, chiap-tio̍h Bîn-khoân-tang-lō͘, Khong-lêng-lō͘, Kim-ô͘-lō͘.
# **Khong-lêng-lō͘**
# **Sūi-kong-lō͘**: tang ùi Bīn-khoân-tang-lō͘ La̍k-tōaⁿ khí-thâu, sai kàu Ki-ô͘-lō͘ ûi-chí; sī Lāi-ô͘ Kho-ki Hn̂g-khu ê kàn-tō.
# **Káng-kîⁿ-lō͘**: lâm ùi Thê-téng Tāi-tō khí-thâu, pak chiap Khoân-san-lō͘, tiong-kan kap Lāi-ô͘-lō͘ ū chi̍t ê îⁿ-khoân; i sī Lāi-ô͘ Kho-ki Hn̂g-khu ê kàn-tō.
# **Kim-liông-lō͘**: tang-toan chiap Kim-ô͘-lō͘, sai liân Lāi-ô͘-lō͘ saⁿ-tōaⁿ, sī Tek-an Siong-khoan ê tiōng-iàu liân-lo̍k tō-lō͘.
# **Kim-ô͘-lō͘**: pak-toan chiap Sêng-kong-lō͘ Sì-tōaⁿ kap Kim-liông-lō͘, lâm-toan sī chiap-tio̍h Kim-liông-lō͘ Gō͘-tōaⁿ, Kong-lêng-lō͘ Saⁿ-tōaⁿ, Bîn-khoân-tang-lō͘ ê îⁿ-khoân; i sī liân-chiap Lāi-ô͘-khu tang, sai siong-khoan ê tiōng-iàu tō-lō͘.
# **Tang-ô͘-lō͘**: tang chiap Kong-lêng-lō͘ Saⁿ-tōaⁿ, sai liân Se̍k-chí-khu ê Khong-lêng-ke, sī Tang-ô͘ Tē-khu ê tiōng-iàu kàn-tō.
# **Khoân-san-lō͘**: hun-chòe It-, Jī-, Saⁿ-tōaⁿ; ùi Lāi-ô͘-lō͘ It-tōaⁿ khai-sí sī It-tōaⁿ, kòe Ah-bó-niá sī Jī-tōaⁿ, kòe Káng-kîⁿ-lō͘ khàu sī Saⁿ-tōaⁿ; Saⁿ-tōaⁿ bóe chiap thong-óng Kim-liông Pōng-khang, liân-chiap Kim-liông-lō͘.
# **Thê-téng Tāi-tō**: It-tōaⁿ liân-chiap Lâm-kiaⁿ-tang-lō͘ La̍k-tōaⁿ (he̍k-chiá sī Khoân-tong Tāi-tō ê chhut-kháu), Jī-tōaⁿ bóe chiap Lāi-ô͘-lō͘ It-tōaⁿ. It-tōaⁿ tang-pêng sī Lāi-ô͘ ê phi-hoat tōa-bē-tiûⁿ khu-e̍k, sai lîm Ke-lâng-hô; Jī-tōaⁿ tang-pêng sī Lāi-ô͘ Kho-ki Hn̂g-khu, sai-pak-pêng chiap Tiong-san-khu Tāi-tit ê "Bí-lē-hôa Siong-khoan".
# **Phek-san-lō͘**: 
# **Gō͘-hun-ke**: tang chiap Kong-lêng-lō͘ Saⁿ-tōaⁿ, sai liân An-khong-lō͘, kap Tang-ô͘-lō͘ pêng-hêng.
# **Khong-lo̍k-ke**: hiòng pak thong-óng Lāi-kau soaⁿ-khu kap Se̍k-chí.
# **Tōa-ô͘-ke**: hiòng pak thong-óng Se̍k-chí-khu ê Ngó͘-chí-soaⁿ.

## Kàu-io̍k

### Tāi-choan

* Kok-hông I-ha̍k Tāi-ha̍k
* Tek-bêng Châi-keng Kho-ki Tāi-ha̍k
* Kok-li̍p Tâi-oân Hì-khek Ha̍k-īⁿ
* Khong-lêng Tāi-ha̍k (Tâi-pak Hāu-khu)

### Ko-kip Tiong-ha̍k

* Tâi-pak Chhī-li̍p Lāi-ô͘ Ko-kip Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lāi-ô͘ Ko-kip Kang-gia̍p Chit-gia̍p Ha̍k-hāu
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lâm-ô͘ Ko-kip Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lē-san Ko-kip Tiong-ha̍k
* Tâi-pak-chhī Su-li̍p Hong-chè Ko-kip Tiong-ha̍k
* Tâi-pak-chhī Su-li̍p Ta̍t-jîn Ko-kip Tiong-ha̍k
* Tâi-pak-chhī Su-li̍p Bûn-tek Lú-chú Ko-kip Tiong-ha̍k

### Kok-bîn Tiong-ha̍k

* Tâi-pak Chhī-li̍p Lāi-ô͘ Kok-bîn Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Se-ô͘ Kok-bîn Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Tang-ô͘ Kok-bîn Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Sam-bîn Kok-bîn Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Bêng-ô͘ Kok-bîn Tiong-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lē-san Kok-bîn Tiong-ha̍k

### Kok-bîn Sió-ha̍k

* Tâi-pak Chhī-li̍p Lāi-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Bûn-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Bêng-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lâm-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Sin-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Phek-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lē-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Tōa-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Se-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Tang-ô͘ Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Khong-lêng Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Thâm-bí Kok-bîn Sió-ha̍k
* Tâi-pak Chhī-li̍p Lē-san Kok-bîn Sió-ha̍k

### Chìn-siu Ha̍k-hāu

* Lāi-ô͘ Siā-khu Tāi-ha̍k

### Tô͘-su-koán

* Tâi-pak Chhī-li̍p Tô͘-su-koán Tang-ô͘ Hun-koán (chú-tê: im-ga̍k)
* Tâi-pak Chhī-li̍p Tô͘-su-koán Se-ô͘ Hun-koán (chú-tê: kiàn-tio̍k)
* Tâi-pak Chhī-li̍p Tô͘-su-koán Lāi-ô͘ Hun-koán (chú-tê: siā-hōe hok-lī)
* Tâi-pak Chhī-li̍p Tô͘-su-koán Se-tiong Hun-koán (chú-tê: kheh-ka bûn-hòa)

## I-liâu Chu-goân

* Sam-kun Chóng-pēⁿ-īⁿ
* Khong-lêng Pēⁿ-īⁿ
* Tiong-kok I-io̍h Tāi-ha̍k Hū-siat Pēⁿ-īⁿ Tâi-pak Hun-īⁿ
* Kok-thài Chóng-ha̍h Pēⁿ-īⁿ Lāi-ô͘ Hun-īⁿ

## Hiu-hân kap Koan-kong

### Kong-hn̂g

* Tōa-ô͘ Kong-hn̂g
* Phek-ô͘ Kong-hn̂g
* Hô-pin kong-hn̂g
** Chhái-khēng Hô-pin Kong-hn̂g
** Sêng-bí Iū-hōaⁿ Hô-pin Kong-hn̂g
** Lâm-ô͘ Iū-hōaⁿ Hô-pin Kong-hn̂g
* Lāi-ô͘ Ho̍k-io̍k Hn̂g-khu

### Ūn-tōng Tiûⁿ-só͘

* Lāi-ô͘ Ūn-tōng Tiong-sim
* Hô͘-lô͘-chiu Ūn-tōng Kong-hn̂g

### Pō͘-tō

* Kim-bīn-soaⁿ Pō͘-tō (io̍k 3.5 km)
* Tiong-ióng-soaⁿ, Lí-hî-soaⁿ Chhin-san Pō͘-tō (io̍k 4.8 km)
* Pe̍h-lēng-si-soaⁿ, Khong-lo̍k-soaⁿ, Bêng-kí-soaⁿ Chhin-san Pō͘-tō (io̍k 4.8 km)
* Lāi-kau-khe Seng-thài Kéng-koan Pō͘-tō

### Biō-sī

* Phek-san-gâm Khai-chiang Sèng-ông Biō
* Kim-liông Siân-sī
* Hong-phek-san Oân-kak-sī
* Kéng-thâu Hok-tek-sû

### Kó͘-chek

#### Saⁿ-chip Kó͘-chek

* Lîm Siù-chùn Bōng

#### Tit-hat-chhī-tēng Kó͘-chek

* Koeh Chú-gî Kì-liām-tn̂g
* Lāi-ô͘ Chng-ia̍h-tiûⁿ Hōe-gī-sek (Lāi-ô͘ Kong-bîn Hōe-koán)
* Pak-sè-ô͘ Chheng-tāi Chhái-chio̍h-tiûⁿ

## Chham-khó