open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chu Tiám-jîn

**Chu Tiám-jîn** (朱點人; ), tī Tâi-pak Báng-kah chhut-sì, pún-miâ **Chu Chio̍h-thâu** (朱石頭), āu-lâi kái-miâ **Chu Se̍k-hong** (朱石峰), pit-miâ **Tiám-jîn** (點人), **Biâu-bûn** (描文) kap **Bûn-biâu** (文苗), sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi  chiâⁿ chhut-miâ ê chok-ka.

Chu Tiám-jîn tī 1918 nî ùi Láu-siông Kong-ha̍k-hāu pit-gia̍p, āu-lâi chìn-ji̍p Tâi-pak I-ha̍k Choan-bûn Ha̍k-hāu chò kò͘-oân. 1933 nî hām Ông Si-lông, Koeh Chhiu-seng téng lâng cho͘-chit Tâi-oân Bûn-gē Hia̍p-hōe, hoat-hêng khan-bu̍t Sian-hoat Pō͘-tūi, āu-lâi kái-miâ Tē-it Sòaⁿ koh hoat-hêng, tùi bîn-kan bûn-ha̍k chéng-lí chiâⁿ ū kiàn-sū.

Tē-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn liáu-āu, Chu Tiám-jîn in-ūi put-boán Kok-bîn-tóng ê thóng-tī kap siū-tio̍h Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ ê chhì-kek, su-sióng chiām-chiām chó-kheng, chòe-āu soán-te̍k ka-ji̍p Tiong-kok Kiōng-sán Tóng, 1949 nî pī lia̍h, 1951 nî 1 goe̍h 20 pī chhèng-sat.
Siòng-chhin

**Siòng-chhin** (相親), ia̍h **tùi-siòng** (對相), **tùi-khòaⁿ** (對看), sī chi̍t chióng ū te̍k-sû kong-lêng ê siā-kau oa̍h-tāng, thong-siông chí lâm-lú siang-hong iû chhin-iú ia̍h môe-lâng kài-siāu hō͘-siong kìⁿ-bīn kau-liû lâi khak-li̍p loân-ài kap hun-in koan-hē ê chi̍t chióng hêng-sek. Sek-hun nî-lêng ê lâm-lú tī ji̍t-siông seng-oa̍h tiong, chhōe bô ha̍p-sek ê tùi-siòng, ūi-tio̍h kín-khoài chhōe tio̍h tùi-siòng, só͘-í ēng siòng-chhin ê hong-sek lâi khai-sí tē-it pái iok-hōe. Kò-àn tiong, siòng-chhin liáu-āu ê hoat-tián, khó-lêng sī sian-iú-āu-hun, he̍k-chiá sī má-siōng kiat-hun.
Tō͘-kang-su Si̍p-ngó͘-im

**Tō͘-kang-su Si̍p-ngó͘-im** (渡江書十五音) sī chi̍t pún tāi-iok tī 1716 nî Khong-hi Jī-tián chè-tēng liáu-āu chhut-pán ê Bân-lâm-gí im-ūn-ha̍k su-che̍k. Im-ūn siōng, chho͘-pō͘ phòaⁿ-tēng í Ē-mn̂g-im ûi-chú, koh ka-siōng chi̍t-kóa Chiang-chiu-im. Chok-chiá put-siông. Chit pún chheh chú-iàu sī pó-liû tio̍h 200 gōa tang chêng Ē-mn̂g-ōe ê gí-im hē-thóng kiat-kò͘ kap chi̍t-kóa siông-iōng sû-lūi. Ùi chit pún chheh ē-sái pí-kàu chhut chit-má kap 200 gōa tang chêng ê Ē-mn̂g-ōe tī im-ūn hē-thóng ê piàn-chhian iân-kek.
## Gōa-pō͘ liân-kiat
*Tō͘-kang-su ūn-bó ê gián-kiù
*Tō͘-kang-su Si̍p-ngó͘-im kán-kài
Tâi-oân Chhiò-ōe Chi̍p

**Tâi-oân Chhiò-ōe Chi̍p** (臺灣笑話集), mā kiò **Tùi-e̍k Tâi-oân Chhiò-ōe Chi̍p** (對譯臺灣笑話集), siu-lo̍k 50 phiⁿ Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi ê Tâi-gí-bûn chhiò-khoe, 1915 nî chhut-pán. I-ê lōe-iông lóng hām Tâi-oân-lâng ê ji̍t-siông seng-oa̍h si̍p-koàn, bûn-hòa thoân-thóng kap chong-kàu sìn-gióng ū-koan. Pâi-pán siōng, téng-pòaⁿ-pō͘ sī Tâi-gí Hàn-jī bûn-chiuⁿ ka-siōng Tâi-oân-gí khá-nah piau-kì hoat-im, ah ē-pòaⁿ-pō͘ sī Ji̍t-gí hoan-e̍k, í téng-ē tùi-e̍k ê hong-sek pian-chi̍p. Chit pún m̄-nā sī chhiò-khoe chheh, koh pó-liû tio̍h bōe-chió hit-tang-chūn ê Tâi-gí thong-iōng-gí, liû-hêng-gí kap i-ê Hàn-jī piau-kì bô͘-sek.
Tâi-gí-bûn

**Tâi-gí-bûn** (台語文), iā kiò **Tâi-oân-ōe-bûn** (台灣話文), **Tâi-gí pe̍h-ōe-bûn** (台語白話文) ia̍h **Tâi-bûn** (台文), sī chi̍t chióng hû-ha̍p pēng iông-ha̍p Tâi-gí gí-hoat kap sû-lūi ê su-bīn-bûn hē-thóng, chú-iàu tī Tâi-oân, Tiong-kok Hok-kiàn kap Kńg-tang, Sin-ka-pho í-ki̍p Má-lâi-se-a. Thoân-thóng ê Tâi-gí-bûn hêng-sek sī iû thoân-thóng Hàn-jī kap Tâi-bân Hàn-jī tàu-tīn hêng-bûn; kīn-tāi í-lâi, tòe thoân-kàu-sū lâi tī Tang-a, ūi-tio̍h thoân-kàu su-iàu lēng-gōa hoat-tián chhut chi̍t thò í Lô-má-jī chò su-siá bûn-jī ê Pe̍h-ōe-jī. Í-siōng nn̄g chióng lóng sī chit-má Tâi-gí-bûn su-siá siōng ê iu-sè hē-thóng, sīm-chì mā ū lām chò-hóe siá ê Hàn-lô lām-siá ê su-siá bô͘-sek.

In-ūi bó-gí tha̍k-siá kàu-io̍k khoat-sit, sú-iōng Tâi-gí ê Tâi-oân-lâng ū 90% í-siōng sī Tâi-gí-bûn ê chheⁿ-mê-gû ia̍h pòaⁿ chheⁿ-mê-gû, jî-chhiáⁿ ka-kī m̄ chai. In-chhú, Tâi-oân-lâng tī pò-chóa, mûi-thé kap bāng-lō͘ téng tiāⁿ-tiāⁿ ēng Hôa-gí im-gī sio-óa ê jī-sû lâi su-siá bó-gí, tì-sú chē-chē chhò-pia̍t-jī ê sán-seng.

## Guā-pōo liân-kiat

*台語文記憶
*國立台灣文學館 - 首頁
*鹭水芗南-闽南语部落
*台灣羅馬字協會
Tâi-oân Gí-tián

**Tâi-oân Gí-tián** (臺灣語典), goân-miâ **Tâi-gí Khó-sek** (臺語考釋), sī Tâi-oân bûn-ha̍k-ka Liân Hêng siá ê Tâi-gí jī-tián. Tù-chok sî-kan chū 1929 nî khai-sí, kàu 1933 nî oân-sêng. Kui púm chheh lóng-chóng pun 4 kǹg, siu-lo̍k 1182 tiâu gí-lūi.
Tiuⁿ Chhim-chhiat

**Tiuⁿ Chhim-chhiat** (張深切; ), Tâi-oân Lâm-tâu Chháu-tūn chhut-sin, phian-miâ **Ka-jū** (嘉裕), piáu-jī **Lâm-siông** (南翔), bat hòa-miâ **Tiuⁿ Sí-kong** (張死光) hām Ló͘ Sìn lâi-óng, pit-miâ **Lia̍t-liông** (列良), **Lâm-siông** (南翔), **Chhó͘-lú** (楚女), **Chiá-iā** (者也), **Chi-ho͘** (之乎), **Hông-chháu** (紅草) téng. I it-seng pun-pho Tâi-oân, Ji̍t-pún kap Tiong-kok téng tē kek-bēng sū-gia̍p, sī tì-le̍k chāi Tâi-oân bûn-gē lí-lūn ê tiat-ha̍k-ka.
Tâi-oân Sin Bûn-ha̍k

**Tâi-oân Sin Bûn-ha̍k** (台灣新文學) sī chi̍t ê Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi ê bûn-ha̍k khan-bu̍t, 1935 nî 12 goe̍h 28 hō chhòng-khan, iû Tâi-oân Sin Bûn-ha̍k Cha̍p-chì Siā pian-chi̍p hoat-hêng, chi̍p-kiat liáu Tâi-oân choân tó chìn-pō͘ ê chok-ka. Ū Tiong-bûn kap Ji̍t-bûn nn̄g chióng gí-bûn ê pán-pún. Piáu-bīn piau-póng sī bûn-gē ūn-tōng, si̍t-chè-siōng sī kū-iú chèng-tī-sèng ê bûn-ha̍k kiat-siā. Tiong-bûn ê pō͘-hūn sī Lōa Hô, Iûⁿ Siú-gû, Ngô͘ Sin-êng téng lâng chú-pit, ah chhòng-pān-jîn Iûⁿ Kûi hū-chek Ji̍t-bûn pō͘-hūn. 1937 nî 6 goe̍h 15, Ji̍t-pún tong-kio̍k hā-lēng hòe-chí Hàn-bûn cha̍p-chì, Tâi-oân Sin Bûn-ha̍k pī-pek thêng-khan. Tī chi̍t tang pòaⁿ gōa ê sî-kan lāi, chóng-kiōng hoat-hêng 15 kî kap Sin Bûn-ha̍k Goe̍h-khan 2 kî.
Hôa-lē-tó

**Hôa-lē-tó** (華麗島) sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi ê chi̍t hūn bûn-ha̍k kî-khan, iā chiū sī Tâi-oân Si-jîn Hia̍p-hōe ê ki-koan cha̍p-chì, tī 1939 nî 12 goe̍h chhe 1 chhòng-khan. Se-chhoan Boán tam-jīm hoat-hêng-jîn, Pak-goân Chèng-kiat chò pian-chi̍p-jîn. I-ê lōe-iông í tòa tī Tâi-oân ê Ji̍t-pún-lâng kap Tâi-oân-lâng chok-ka só͘ chhòng-chok ê sin-si ûi tiong-sim. 1940 nî 1 goe̍h chhe 1, Tâi-oân Si-jîn Hia̍p-hōe kái-cho͘ khok-tiong chò Tâi-oân Bûn-gē-ka Hia̍p-hōe, pēng hoat-hêng ki-koan cha̍p-chì Bûn-gē Tâi-oân, chiah hoat-hêng 1 kî ê Hôa-lē-tó in-chhú thêng-khan.
Tân Siāu-heng

**Tân Siāu-heng** (陳紹馨; ),  sī Tâi-oân ê siā-hōe-ha̍k-ka kiam jîn-lūi-ha̍k-ka, Ji̍t-pún-miâ hō-chò **San-tiong Chiang-jī** (山中彰二).

Tân Siāu-heng tī Sin-pak-chhī Se̍k-chí-khu chhut-sin, Ji̍t-pún Tang-pak Tè-kok Tāi-ha̍k Bûn-ha̍k-pō͘ pit-gia̍p, Ji̍t-pún Koan-se Tāi-ha̍k siā-hōe-ha̍k phok-sū, sī Tâi-oân tē-it ūi siā-hōe-ha̍k phok-sū, tì-le̍k chāi Tâi-oân siā-hōe-ha̍k, jîn-lūi-ha̍k kap jîn-kháu-ha̍k ê gián-kiù, bat khì tī Bí-kok Princeton Tāi-ha̍k chiông-sū jîn-kháu gián-kiù, sī kok-chè-siōng chhut-miâ ê jîn-lūi-ha̍k-ka kiam siā-hōe-ha̍k-ka.
Pak-mn̂g Chhit-chú

**Pak-mn̂g Chhit-chú** (北門七子) sī chí iâm-hūn tē-tài bûn-ha̍k ê chhit ūi tāi-piáu chok-ka, pau-hâm: Ngô͘ Sin-êng, Chhî Chheng-kiat, Koeh Chúi-thâm, Ông Teng-san, Lîm Hong-liân, Chng Pôe-chho͘ kap Lîm Chheng-bûn. In-ê chok-phín tāi-iok tī 1930 nî-tāi ê Tâi-oân bûn-ha̍k-kài hoat-piáu. Chhit ê lâng lóng tī hō͘ lâng kiò-chò "iâm-hūn tē-tài" (鹽分地帶) ê Tâi-lâm-chiu Pak-mn̂g-kūn chhut-sì, chhòng-chok ê lōe-iông chhiong-boán tio̍h chāi-tē te̍k-iú ê iâm-hiong, iâm-chhun chêng-hoâi, mā tī thui-tōng bûn-ha̍k ūn-tōng hong-bīn chhut-la̍t.
Iâm-hūn tē-tài

**Iâm-hūn tē-tài** (鹽分地帶) sī Tâi-oân bûn-ha̍k le̍k-sú siōng ê bêng-sû, hoàn-chí tī Tâi-oân sin bûn-ha̍k tàn-seng liáu-āu, tī Tâi-lâm-chiu Pak-mn̂g-kūn ê Ka-lí, Ha̍k-kah, Sai-káng, Chhit-kó͘, Chiong-kun kap Pak-mn̂g hit-tah iâm-hūn khah chē ê iân-hái tē-khu kap in chū-hoat hêng-sêng kū-iú sian-bêng tē-hng sek-chhái mā pí-kàu to̍k-te̍k ê bûn-ha̍k thoân-thé.
Tâi-oân Bûn-gē-ka Hia̍p-hōe

**Tâi-oân Bûn-gē-ka Hia̍p-hōe** (台灣文藝家協會), 1939 nî 12 goe̍h 4 hō, iû Tâi-oân Si-jîn Hia̍p-hōe kái-cho͘, tī Tâi-pak sêng-li̍p. Hōe-oân chóng-kiōng 62 lâng, iû N̂g Tek-sî kap Se-chhoan Boán chò tiû-pī úi-oân. Hit-sî chham-ú ê Tâi-oân chok-ka ū Ông Io̍k-lîm, Ông Phek-chiau, Koeh Chúi-thâm, Khu Sûn-kong, Khu Éng-hàn, N̂g Tek-sî, Ngô͘ Sin-êng, Chiu Kim-pho, Chng Pôe-chho͘, Tiuⁿ Bûn-khoân, Iûⁿ Chhì-chhiong, Iûⁿ Hûn-phêng, Nâ Ìm-téng, Lêng Eng-chong, Lîm Hong-liân kap Lîm Bōng-liông téng lâng. Keh-nî ê 1 goe̍h chhe 1, hia̍p-hōe ê ki-koan cha̍p-chì Bûn-gē Tâi-oân chhòng-khan, iû Ji̍t-pún chok-ka Se-chhoan Boán tam-jīm chú-pian kiam hoat-hêng-jîn. 1941 nî 2 goe̍h hoat-hêng 2 kǹg 1 hō liáu-āu, hia̍p-hōe ūi-tio̍h beh phòe-ha̍p Ji̍t-pún tè-kok-chú-gī ê soan-thoân kap hiáng-èng hông-bîn-hòa ūn-tōng lâi kái-cho͘, hōe-tiúⁿ sī Tâi-pak Tè-tāi kàu-siū Sú-iá Hong-jîn, sū-bū cho͘-tiúⁿ sī Se-chhoan Boán. Kái-cho͘ āu, Se-chhoan Boán lēng-gōa tiû-cho͘ Bûn-gē Tâi-oân Siā, Bûn-gē Tâi-oân mā kái iû Bûn-gē Tâi-oân Siā hoat-hêng, hia̍p-hōe hêng-tông kái-sàn. Bóe-á, Bûn-gē Tâi-oân si̍t-chè-siōng chiâⁿ-chò Se-chhoan Boán chi̍t chhiú chú-tō ê cha̍p-chì, pī sok-chō chò Ji̍t-pún-lâng gōa-tē bûn-ha̍k ê siòng-teng, í lōng-bān kap iu-bí ê gē-su̍t chì-siōng chú-gī ûi-chú.
Iûⁿ Siú-gû

**Iûⁿ Siú-gû** (楊守愚; ), pún-miâ **Iûⁿ Siông-bō͘** (楊松茂), Chiang-hòa chhut-sin, sī chi̍t ūi Tâi-oân ê sin bûn-ha̍k chok-ka, pit-miâ **Siú-gû** (守愚), **Chhun-ló** (村老), **Iông** (洋), **Siông** (翔), **Y seng** (Y生), **Chēng-hiong-hian Chú-jîn** (靜香軒主人), **Sán-ho̍k** (瘦鶴), **Bō͘** (慕), **Sū-jîn** (曙人), **Bo̍k-seng** (睦生) téng, sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi sin bûn-ha̍k chok-ka tiong, pit-miâ siāng chē ê chi̍t ūi.

Iûⁿ Siú-gû sin-kiam Ji̍t-pún sî-tāi sin bûn-ha̍k chok-ka kap Hàn-si si-jîn ê siang-tiông sin-hūn, i-ê ha̍k-ióng kòe-têng pau-hâm Tâi-oân thoân-thóng chheh-pâng ê Jû-ka hàn-o̍h ki-chhó͘, í-ki̍p ùi Ji̍t-pún ín-chìn ê sin-sek kàu-io̍k tì-sek hē-thóng, tī tì-sek hūn-chú ê hun-chân siōng, sio̍k-î It-bī koah Tâi sè-tāi.
Iak-130

**Iak-130** (gô-gú: Як-130; eng-gí: Yak-130; Pak-iok tāi-hō: Mitten) sī soo-lên kái-thé liáu-āu gén-tsè ê tē-it khuán kun-iōng-ki, iā-sī tsuân sè-kài siú-khuán ín-ji̍p hēn-tāi tsèn-ki khì-tōng set-kè ê tshù sè-tāi ko-kip phùn-siā kàu-liān ki. Gôlôsu tē-gōo tsèn-ki ê pōo-hūn siet-pī kah hâng-tēn ê kà-kòo tō sī tsāi iak-130 tíng-kuân sing tsi̍t-pōo lo̍k-si̍t. Uî iak-lia̍t-hu siet-kè-kio̍k set-kè ê tsi̍t-hîng tshù-im-sok siang-tsō ko-kip kàu-lēn-ki, khin-hîng kong-kik-ki hi̍k sien-tō-hîng tsèn-tàu kàu-lēn-ki. Iak-130 uì 1991-nî khai-sí gén-huat, teh 1996-nî 4-gue̍h 26-li̍t tsìn-hîng siú-pue. Teh 2005-nî, iak-130 the̍h-tio̍h Gôlôsu lên-pang tsìng-hú kun-iōng kàu-lēn-ki ê pio-àn, liáu-āu teh 2009-nî tē-it tâi hue-lîng-ki khai-sí tsìn-ji̍p Lo-si-ià khong-kun ho̍k-i̍k. Tsò-uî tsi̍t-tsióng sien-tsìn ê kàu-lēn-ki, iak-130 sī ē-tàng ho̍k-tsè ióng-Iú tsi̍t-kuá 4+ sè-tāi tsèn-ki kap tē-gōo tài Su-57 tsèn-tàu-ki ê ti̍k-tiám. I mā ē-sái tsip-hîng khin-hîng kong-kik kap tsing-tshat (reconnaissance) jīm-bū, ē-sái tsah 3000 kong-kin ê tsèn-tiò hū-tsài.

## Tsù-kái

## Tsham-khó bûn-hèn

* Butowski, Piotr. "Russian T-Bird". **, Vol. 83 No. 3, September 2012. pp.&nbsp;92–95. ISSN 0306-5634. 
*Gunston, Bill. *Yakovlev Aircraft since 1924*. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN-1-55750-978-6. {{en}
*Андрей Юргенсон. Як-130 приходит в ВВС // Авиация и космонавтика. — М., 2010. — № 4. — С. 1—9.  
*В. Мейлицев. Репетитор для 5-го поколения // Техника молодёжи. — М., 2013. — № 3 (954). — С. 23—33. 
*Николай Долженков. УТК Як-130 // Самолёты мира. — М., 1996. — № 1. — С. 4—6. 

## Tsham-gua̍t
*AI-222 (Ivchenko-Progress AI-222 / AI-222 turbofan e̋n-jín)
* (tē-56 tsièn-tàu-ki lên-tuī/56th Fighter Wing)
* (Tē-944 tsèn-tàu-ki lên-tuī/944th Fighter Wing)
* (Hái-pua̍t kuân-tōo/Height above sea level)
*

## Guā-pōo lên-ket

* Yak-130 Air Force Technology
* A.S.Yakovlev designe bureau–Yak-130
* Yak-130 Light attack and training aircraft (Combat Trainer Jet)

Lūi-pia̍t:Soo-liân kàu-liān-ki
Lūi-pia̍t:Iak siat-kè-kio̍k hâng-khong-khì
Lūi-pia̍t:Siang-huat phùn-siā-ki
Chhî Chheng-kiat

**Chhî Chheng-kiat** (徐清吉; ), tī Tâi-lâm Ka-lí chhut-sì, sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi ê iâm-hūn tē-tài chok-ka, mā sī Pak-mn̂g Chhit-chú ê kî-tiong chi̍t ūi.
Koeh Chúi-thâm

**Koeh Chúi-thâm** (郭水潭; ), tī Tâi-lâm Ka-lí Ka-lí-heng chhut-sì, sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi iâm-hūn tē-tài bûn-ha̍k ê tāi-piáu chok-ka, hām Ngô͘ Sin-êng chê-miâ, mā sī Pak-mn̂g Chhit-chú ê kî-tiong chi̍t ūi.
N̂g Kèng-liân

**N̂g Kèng-liân** (黃勁連; 1946 nî chhut-sì), pún-miâ **N̂g Chìn-liân** (黃進蓮), sī chi̍t ūi Tâi-oân ê chok-ka, tī Tâi-lâm Ka-lí Thâm-á-kîⁿ chhut-sì. Ùi Ka-gī Su-choan, Bûn-hòa Tāi-ha̍k Tiong-bûn-hē Bûn-gē-cho͘ pit-gia̍p. Chē-chē tang í-lâi tì-le̍k chāi Tâi-gí bûn-ha̍k ê chhòng-chok kap thui-tián, sī Lâm Tâi-oân tī Tâi-gí bûn-ha̍k ūn-tōng ê hóe-chhia-thâu jîn-bu̍t.
Ia̍p Hiòng-êng

**Ia̍p Hiòng-êng** (葉向榮; ) sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi iâm-hūn tē-tài ê chok-ka, Tâi-lâm Ka-lí chhut-sin, hām Ngô͘ Sin-êng, Koeh Chúi-thâm, Lîm Hong-liân téng lâng chê-miâ, sī Ka-lí Chheng-hong Hōe kap Tâi-oân Bûn-gē Liân-bêng Tâi-oân Bûn-gē Liân-bêng Ka-lí Chi-pō͘ ê sêng-oân.
Khó͘ Sè-hiân

**Khó͘ Sè-hiân** (許世賢; ) sī chi̍t ūi tī Tâi-oân Ka-gī chhut-sì ê se-i i-su kiam chèng-tī jîn-bu̍t, mā sī Tâi-oân tē-it ūi cha-bó͘ tē-hng chèng-tī siú-tiúⁿ, ū "Ka-gī Má-chó͘-pô" ê chheng-ho͘, iā sī Ka-gī chèng-tôaⁿ "Khó͘-ka-pan" ê khai-soaⁿ sí-chó͘.
Hoan-gêng Kok-bîn Chèng-hú Tiû-pī Hōe

**Hoan-gêng Kok-bîn Chèng-hú Tiû-pī Hōe** (歡迎國民政府籌備會) sī chi̍t ê Jī-chiàn chiàn-āu chho͘-kî tī Tâi-oân siat-li̍p ê bîn-kan thoân-thé, tī Ji̍t-pún tâu-hâng kàu Kok-bîn Chèng-hú chiap-siu jîn-oân lâi tī Tâi-oân kî-kan chìn-hêng siā-hōe tia̍t-sū î-chhî kap tiû-pī hoan-gêng Kok-bîn Chèng-hú chiân-lâi téng kè-ōe.
Ji̍t-pún Bí-su̍t Tián-lám-hōe

**Ji̍t-pún Bí-su̍t Tián-lám-hōe** (日本美術展覽會), kán-chheng **Ji̍t-tián** (日展), sī Ji̍t-pún koaⁿ-hong kí-pān ê bí-su̍t tián-lám-hōe. I-ê chiân-sin sī **Bûn-pō͘-séng Bí-su̍t Tián-lám-hōe** (文部省美術展覽會), kán-chheng **Bûn-tián** (文展); kap **Tè-kok Bí-su̍t Tián-lám-hōe** (帝國美術展覽會), kán-chheng **Tè-tián** (帝展).
Tâi-iông Bí-su̍t Hia̍p-hōe

**Tâi-iông Bí-su̍t Hia̍p-hōe** (臺陽美術協會), kán-chheng **Tâi-iông Bí-hia̍p** (臺陽美協), tī 1934 nî 11 goe̍h 12 hō, iû Tâi-oân ōe-ka Liāu Kè-chhun, Gân Súi-liông, Tân Têng-pho, Tân Chheng-hun, Lí Mûi-sū, Lí Se̍k-chiâu, Iûⁿ Sam-lông, í-ki̍p Li̍p-se̍k Thiat-sîn téng lâng tī Tâi-pak sêng-li̍p. In-ūi chàn-chō͘-chiá sī khòng-siong Ke-lâng Gân-ka ê "Tâi-iông Tu-sek Hōe-siā". Tâi-iông Bí-hia̍p kàu 1944 nî tiong-toān oa̍h-tāng chêng, chóng-kiōng kí-pān kòe 10 kái tián-lám, hō-chò **Tâi-iông-tián** (臺陽展), ùi tē-saⁿ kài khí, khai-sí tī Tâi-oân tiong-lâm-pō͘ sûn-hôe tián-lám, ta̍k-nî lóng ē tēng-kî kí-pān. Hām koaⁿ-pān ê Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hōe (Tâi-tián) ê tián-kî tī chhiu-thiⁿ bô-kāng, tē-it kài Tâi-iông-tián pān tī 5 goe̍h, tē-tiám tī Goân Tâi-oân Kàu-io̍k Hōe-koán. Tián-lám ê chok-phín pau-hâm tio̍h chúi-be̍k, chúi-chhái, iû-ōe, ka-chhái, pán-ōe, tiau-khek téng, kî-tiong koh í se-iûⁿ-ōe ûi-chú, kî-kan tián-lám kòe hit-sî Tâi-oân it-liû ê bí-su̍t-ka ê chok-phín, mā thui-sak liáu "Tâi-oân sin bí-su̍t ūn-tōng".
Bühler

**Bühler** sī Sūi-se Appenzell Ausserrhoden Chiu Mittelland Koān ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Appenzell Ausserrhoden Chiu ê chū-tī-thé
Aesch (Basel-Landschaft)

**Aesch** sī Sūi-se Basel-Landschaft Chiu Arlesheim Koān ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Basel-Landschaft Chiu ê chū-tī-thé
Lūi-pia̍t:Arlesheim Koān
Arboldswil

**Arboldswil** sī Sūi-se Basel-Landschaft Chiu Waldenburg Koān ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Basel-Landschaft Chiu ê chū-tī-thé
Lūi-pia̍t:Waldenburg Koān
Sūi-se ê chū-tī-thé

**Chū-tī-thé** (Tek-gí: *Gemeinden*, *Einwohnergemeinden* ia̍h *politische Gemeinden*; Hoat-gí: *commune*; Í-tāi-lī: *comuni*; Romansh-gí: *vischnancas*) sī Sūi-se siāng-kē téng-kip ê hêng-chèng-khu. Múi-chi̍t-ê chū-tī-thé lóng sī Sūi-se ê chiu ê chi̍t pō͘-hūn. Tī tōa-pō͘-hūn ê chiu, chū-tī-thé mā sī Sūi-se ê koān ê chi̍t pō͘-hūn.

Kàu 2019 nî, Sūi-se ū 2212 ê chū-tī-thè.

C
Arconciel

**Arconciel** sī Sūi-se Fribourg Chiu Sarine Koān ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Fribourg Chiu ê chū-tī-thé
Lūi-pia̍t:Sarine Koān
Auboranges

**Auboranges** sī Sūi-se Fribourg Chiu Glâne Koān ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Fribourg Chiu ê chū-tī-thé
Lūi-pia̍t:Glâne Koān
Mont-Vully

**Mont-Vully** sī Sūi-se Fribourg Chiu Canton of Fribourg Koān ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Fribourg Chiu ê chū-tī-thé
Lūi-pia̍t:Canton of Fribourg Koān
Tâi-oân Bí-su̍t Hōng-kong Hōe

**Tâi-oân Bí-su̍t Hōng-kong Hōe** (臺灣美術奉公會), kán-chheng **Bí-hōng-hōe** (美奉會), sī Tâi-oân tī Ji̍t-pún sî-tāi ê bí-su̍t cho͘-chit, tī 1943 nî 5 goe̍h 5 hō sêng-li̍p.
Kok-ka Bûn-hòa Gē-su̍t Ki-kim-hōe

**Kok-ka Bûn-hòa Gē-su̍t Ki-kim-hōe** (國家文化藝術基金會), kán-chheng **Kok-gē-hōe** (國藝會), sī Tâi-oân Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú koan-chō͘ sêng-li̍p ê gē-su̍t kap bûn-hòa lūi châi-thoân hoat-jîn ki-kò͘.
Châi-thoân hoat-jîn

**Châi-thoân hoat-jîn** (財團法人) sī kū-iú hoat-jîn chu-keh ê "châi-sán ê chi̍p-ha̍p-thé", iû koan-chō͘-jîn koan-chō͘ it-tēng sò͘-gia̍h ê châi-sán, pēng keng-kòe it-tēng hoat-tēng thêng-sū lâi sêng-li̍p ê hoat-jîn thoân-thé.
Ki-kim-hōe

**Ki-kim-hōe** (基金會) sī lī-iōng chū-jiân-jîn, hoat-jîn he̍k-chiá kî-thaⁿ cho͘-chit koan-chēng ê châi-sán, lâi chiông-sū chû-siān, kong-ek sū-gia̍p ê hui-êng-lī-sèng châi-thoân hoat-jîn.
Tâi-oân Bîn-chú Ki-kim-hōe

**Tâi-oân Bîn-chú Ki-kim-hōe** (hàn-gú: 臺灣民主基金會) sī Tâi-oân ūi-tio̍h chiap-kúi kok-chè siā-hōe ê bîn-chú le̍k-liōng, thàu-kòe hām kok-kok bîn-chú-hòa ê lí-liām kau-liû kap keng-giām hun-hiáng, chi̍t hong-bīn khip-siu sian-chìn bîn-chú kok-ka ê bîn-chú ūn-chok keng-giām, pēng siān-chīn kiōng-tông î-hō͘ bîn-chú phó͘-sè kè-ta̍t ê kok-chè chek-jīm, iân-sio̍k choân-kiû tē-saⁿ pho bîn-chú-hòa ūn-tōng ê lêng-liōng; lēng chi̍t hong-bīn chhî-sio̍k thui-tōng Tâi-oân bîn-chú phín-chit ê thê-seng, pēng chioh-tio̍h choân-kiû bîn-chú liân-hē bāng-lō͘ ê chek-ke̍k chham-ú, khok-tāi cheng-chhú kok-chè siā-hōe ê jīn-tông kap chi-chhî.

## Tsù-kái

## Guā-pōo lên-ket

* Taiwan Foundation for Democracy in English
* 台灣民主基金會 (''Táiwān Mínzhǔ jījīnhuì'') in Chinese
* World Forum for Democracy in Asia 
* Asia Democracy and Human Rights Award
* IHRFG: Taiwan Foundation for Democracy
Tâi-oân Kàu-siū Hia̍p-hōe

**Tâi-oân Kàu-siū Hia̍p-hōe** (台灣教授協會), tiāⁿ kán-chheng **Tâi-kàu-hōe** (台教會), sī chi̍t ê iû chi-chhî Tâi-oân to̍k-li̍p ê ha̍k-su̍t gián-kiù-chiá cho͘-sêng ê siā-thoân. 1990 nî 12 goe̍h 9 hō, tī Tâi-pak-chhī chhòng-li̍p, chhòng-hōe sî-kî hōe-oân 83 lâng, siú-jīm hōe-tiúⁿ sī Lîm Gio̍k-thé.
Tâi-oân Kong-bîn Tīn-sòaⁿ

**Tâi-oân Kong-bîn Tīn-sòaⁿ** (台灣公民陣線) sī Tâi-oân ê kong-bîn ūn-tōng cho͘-chit chi it, kong-khai thê-chhut 14 hāng "kong-bîn chèng-kong" (公民政綱), chìn-hêng siā-hōe tùi-ōe, lâi éng-hióng Tâi-oân kok tōa chèng-tóng chèng-chhek, lâi ta̍t-sêng chó͘-chí bîn-chú kheng-tôe ê sò͘-kiû, pēng chhî-sio̍k thui-tōng kái-siān Tâi-oân ê kok hāng ūn-tōng.
Tâi-tiong Chia̍t-ūn

**Tâi-tiong To͘-hōe-khu Tāi-chiòng Chia̍t-ūn Hē-thóng** (臺中都會區大眾捷運系統), kán-chheng **Tâi-tiong Chia̍t-ūn** (臺中捷運) ia̍h **Tiong-chia̍t** (中捷), sī Tâi-oân chi̍t chō tāi-chiòng chia̍t-ūn hē-thóng, ho̍k-bū Tâi-tiong to͘-hōe-khu.

Tâi-tiong Chia̍t-ūn bāng-lō͘ hoān-ûi hâm-kài Tâi-tiong-chhī, Chiang-hòa-koān kap Lâm-tâu-koān. Tâi-tiong-chhī jîn-kháu cheng-ka khoài-sok, hō͘ Tâi-tiong Chiang-hòa to͘-hōe-khu ê jîn-kháu chóng-sò͘ í-keng chiâⁿ-chò Tâi-oân tē-jī tōa ê to͘-hōe-khu, tāi-chiòng ūn-su ê su-iàu-sèng kap pek-chhiat-sèng ji̍t-ek cheng-ka, chia̍t-ūn hē-thóng tng-teh heng-kiàn kap kui-ōe tiong.

## Lō͘-soàⁿ

Lō͘-sòaⁿ pau-koat Le̍k-sòaⁿ, Nâ-sòaⁿ, Ki-tiûⁿ-sòaⁿ kap Tāi-pêng-bū-sòaⁿ, lēng-gōa ū Le̍k-sòaⁿ iân-sin chì Chiang-hòa, Tōa-kheⁿ, í-ki̍p Nâ-sòaⁿ tē-jī kai-tōaⁿ téng kè-ōe. Bo̍k-chêng kan-na Le̍k-sòaⁿ ê O͘-ji̍t Bûn-sim Pak-tūn Sòaⁿ (Pak-tūn Chóng Chām － Ko-thih Tâi-tiong Chām) í-keng khí hó leh êng-ūn--ah, kî-thaⁿ lō͘-sòaⁿ lóng iá-koh-leh kui-ōe tang-tiong.

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê chia̍t-ūn
Tâi-oân Káng-bū Kong-si

**Tâi-oân Káng-bū Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (臺灣港務股份有限公司) sī Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú Kau-thong-pō͘ chhut-chu sêng-li̍p ê kok-êng sū-gia̍p, tī 2012 nî 3 goe̍h 1 hō sêng-li̍p, chú-iàu gia̍p-bū sī keng-êng Tâi-oân kok siong-káng. Chóng kong-si siat tī Ko-hiông-chhī ê Káng-po͘ Lú-ūn Tiong-sim.

## Siong-koan ê bûn-chiong
* Ke-lâng-káng
* Tâi-pak-káng
* So͘-ò-káng
* An-pêng-káng
* Ko-hiông-káng
* Hoa-liân-káng
Thô-hn̂g Kok-chè Ki-tiûⁿ Kong-si

**Thô-hn̂g Kok-chè Ki-tiûⁿ Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (桃園國際機場股份有限公司) sī Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú Kau-thong-pō͘ chhut-chu sêng-li̍p ê kok-êng sū-gia̍p, mā sī Tâi-oân tē-it kap ûi-it ê ki-tiûⁿ kong-si, chú-iàu gia̍p-bū sī keng-êng Thô-hn̂g Kok-chè Ki-tiûⁿ. I-ê chiân-sin sī 1978 nî sêng-li̍p ê Kau-thong-pō͘ Bîn-iōng Hâng-khong Kio̍k ê hū-sio̍k ki-koan **Tiong-chèng Kok-chè Hâng-khong Chām** (中正國際航空站), 2006 nî kái-miâ **Thô-hn̂g Kok-chè Hâng-khong Chām** (桃園國際航空站), tī 2010 nî 11 goe̍h chhe 1 kong-si-hòa pēng kái chò chit-má ê miâ. Bo̍k-chiân mā sī Kok-chè Ki-tiûⁿ Hia̍p-hōe, Châi-thoân Hoat-jîn Tiong-hôa Bîn-kok Tâi-oân Hui-hêng An-choân Ki-kim-hōe kap Tâi-oân Tì-hūi Hâng-khong Siâⁿ Sán-gia̍p Liân-bêng téng cho͘-chit ê thoân-thé sêng-oân.
Kok-iú khì-gia̍p

**Kok-iú khì-gia̍p** (國有企業), **kok-êng khì-gia̍p** (國營企業), **kong-êng sū-gia̍p** (公營事業), **kong-êng khì-gia̍p** (公營企業), **'kong-kiōng khì-gia̍p** (公共企業), sī chí iû chèng-hú tâu-chu ia̍h chham-ú khòng-chè ê khì-gia̍p. Nā-chún ēng "kong-êng" (公營) chheng-ho͘, thong-siông m̄-nā chí chi̍t ê kok-ka ê tiong-iong chèng-hú ia̍h liân-pang chèng-hú tâu-chu ia̍h chham-ú khòng-chè ê khì-gia̍p, mā hâm-kài tē-hng chèng-hú tâu-chu chham-ú khòng-chè ê khì-gia̍p. Kok-iú khì-gia̍p chò-ûi chi̍t chióng seng-sán keng-êng cho͘-chit, hêng-sek tông-sî kū-iú êng-lī hoat-jîn ka- kong-ek hoat-jîn ê te̍k-tiám. I-ê êng-lī-sèng thé-hiān kok-iú khì-gia̍p ê siat-li̍p thong-siông sī ūi-tio̍h beh si̍t-hiān kok-ka tiâu-chiat keng-chè ê bo̍k-piau, khí tio̍h tiâu-hô kok-bîn keng-chè kok hong-bīn hoat-tián ê chok-iōng.
Tâi-iâm Si̍t-gia̍p

**Tâi-iâm Si̍t-gia̍p Kó͘-hūn Iú-hān Kong-si** (臺鹽實業股份有限公司), kán-chheng **Tâi-iâm** (臺鹽), goân-té sī Tâi-oân Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú Keng-chè-pō͘ ê kok-êng sū-gia̍p, chhut-sán hòa-ha̍p-bu̍t iâm khí-ke; 2003 nî āu bîn-êng-hòa tī Tâi-oân Chèng-koàn Kau-e̍k-só͘ chiūⁿ-chhī (), khai-sí hoat-tián seng-bu̍t ki-su̍t ka-bêng-tiàm thong-lō͘, sán-phín sin-cheng hòa-chong-phín. 2019 nî, i-ê siāng-tōa kó͘-tong sī Tiong-hôa Bîn-kok Keng-chè-pō͘, chhî-iú Tâi-iâm Kong-si 38.88% kó͘-khoân.
Sè-kài Gîn-hâng Chi̍p-thoân

**Sè-kài Gîn-hâng Chi̍p-thoân** (Eng-gí: *World Bank Group*), sok-siá **WBG**, sī chi̍t ê pau-hâm ū 5 ê kok-chè cho͘-chit ê chi̍p-thoân, i-ê chóng-pō͘ tī Bí-kok Hôa-sēng-tùn Te̍k-khu. WBG tī Jī-chiàn bóe-kî (1944 nî) sêng-li̍p, i siāng chi̍t khai-sí ê sú-bēng sī pang-chō͘ tī sè-kài tāi-chiàn tiong pī phò-hoāi ê kok-ka ê tiông-kiàn. Chit-má ê jīm-bū sī "chiong-kiat ke̍k-tō͘ pîn-khùn, chhiok-chìn kiōng-hióng hoân-êng". WBG thàu-kòe hiòng khai-hoat-tiong kok-kathê-kiong kē-sek tāi-khoán, bû-sek tāi-khoán kap cheng-khoán lâi chu-chō͘ chia-ê kok-ka khek-ho̍k pîn-khùn, kok ki-kò͘ tī kiám-khin pîn-khùn kap thê-ko seng-oa̍h chúi-pêng ê sú-bēng hoat-hui to̍k-te̍k ê chok-iōng. Chia̍t-chí 2011 nî, WBG thê-kiong ê tāi-khoán lúi-chek chhiau-kòe 5000 ek Bí-kim.

WBG iû 5 ê ki-kò͘ cho͘-sêng, hun-pia̍t sī: Kok-chè Ho̍k-heng Khai-hoat Gîn-hâng, Kok-chè Khai-hoat Hia̍p-hōe, Kok-chè Kim-iông Kong-si, To-piⁿ Tâu-chu Tam-pó Ki-kò͘ kap Kok-chè Tâu-chu Cheng-toan Kái-koat Tiong-sim. Kî-tiong, Kok-chè Ho̍k-heng Khai-hoat Gîn-hâng kap Kok-chè Khai-hoat Hia̍p-hōe tiāⁿ pī ha̍p-chheng chò "Sè-kài Gîn-hâng".
Gōa-séng-lâng Tâi-oân To̍k-li̍p Chhiok-chìn Hōe

**Gōa-séng-lâng Tâi-oân To̍k-li̍p Chhiok-chìn Hōe** (外省人台灣獨立促進會), kán-chheng **GATI** ia̍h **Gōa-to̍k-hōe** (外獨會), sī chi̍t ê iû Bí-kok ê Tâi-oân Gōa-séng Chú-tē Tâi-oân To̍k-li̍p Chi-oān Hōe tu̍t-phòa o͘-miâ-toaⁿ kìm-kī, tńg-lâi Tâi-oân só͘ hoat-tián chhut-lâi ê Tâi-oân to̍k-li̍p ūn-tōng cho͘-chit.

1992 nî 8 goe̍h 23 hō, iû tī Tâi-oân ê Tiuⁿ Tiong-tòng, Tè Kàm, Liāu Tiong-san, Tân Su-bēng, Hē Chú-hun kap Tâi-oân Gōa-séng Chú-tē Tâi-oân To̍k-li̍p Chi-oān Hōe sêng-oân N̂g Siù-hôa, Toān Chìn-ú, Koeh Sū-jîn téng 72 lâng.
Sin Bîn-chú Tông-chì Hōe

**Sin Bîn-chú Tông-chì Hōe** (新民主同志會) sī 1947 nî tī Tâi-oân sêng-li̍p ê chó-phài chèng-tī thoân-thé. Iû hit-sî ê Kok-li̍p Tâi-oân Tāi-ha̍k Hoat-ha̍k-īⁿ ha̍k-seng Tân Péng-ki, Tâi-tāi Hòa-kang-hē chō͘-kàu Lí Hun-san, Lô͘-chiu Lí-ka Lí Chhong-kàng, Thài-pak Tiong-ha̍k kàu-su Lîm Jû-io̍k kap hit-sî chiū-tho̍k Tâi-tāi Lông-keng-hē ha̍k-seng Lí Teng-hui só͘ sêng-li̍p, āu-lâi pī Tiong-kok Kiōng-sán Tóng siàm-thàu chò gōa-ûi cho͘-chit, kái-miâ Tâi-oân Jîn-bîn Kái-hòng Tông-bêng, tī 1948 nî khì hō͘ Tiong-kok Kok-bîn Tóng phòa-he̍k, kî-tiong sêng-oân Lîm Jû-io̍k, Lí Chhong-kàng kap āu-lâi ka-ji̍p ê Chhòa Sūi-khim lóng seng-āu pī chhèng-sat.
Hek-sek Tó-kok Chheng-liân Tīn-sòaⁿ

**Hek-sek Tó-kok Chheng-liân Tī-sòaⁿ** (黑色島國青年陣線), kán-chheng **Hek-tó-chheng** (黑島青), sī Tâi-oân ê ha̍k-seng ūn-tōng thoân-thé, tī 2013 nî 9 goe̍h chhe 5, in-ūi hoán-tùi Ho̍k-bō͘ Hia̍p-gī, iû Tâi-tāi, Chheng-tāi, Tiong-san, Sêng-tāi, Chèng-tāi, Hú-tāi, Tong-ngô͘ téng hāu ha̍k-seng khòa-hāu sêng-li̍p ê siā-thoân, sī 2014 nî 3 goe̍h 18 khai-sí ê Thài-iông-hoe Ha̍k-ūn ê hoat-khí léng-tō cho͘-chit chi-it.

Tī 2017 nî 3 goe̍h 17 hō, cho͘-chit sêng-oân Lōa Hiok-hun tī i kò-jîn Facebook soan-pò͘ cho͘-chit kái-sàn, kiat-î-khoán choân-sò͘ hôe-koan Keng-chè Bîn-chú Liân-ha̍p.
Tâi-oân Lâm-tâu Tē-hng Kiám-chhat-sú

**Tâi-oân Lâm-tâu Tē-hng Kiám-chhat-sú** (臺灣南投地方檢察署) sī Tâi-oân Lâm-tâu-koān ê tē-hng kiám-chhat ki-koan.
Tâi-oân Ke-lâng Tē-hng Kiám-chhat-sú

**Tâi-oân Ke-lâng Tē-hng Kiám-chhat-sú** (臺灣基隆地方檢察署) sī Tâi-oân Ke-lâng-chhī ê tē-hng kiám-chhat ki-koan.
Tâi-oân Sū-lîm Tē-hng Kiám-chhat-sú

**Tâi-oân Sū-lîm Tē-hng Kiám-chhat-sú** (臺灣士林地方檢察署) sī Tâi-oân Tâi-pak-chhī kap Sin-pak-chhī ê tē-hng kiám-chhat ki-koan.
Tâi-oân Sin-tek Tē-hng Kiám-chhat-sú

**Tâi-oân Sin-tek Tē-hng Kiám-chhat-sú** (臺灣新竹地方檢察署) sī Tâi-oân Sin-tek-chhī kap Sin-tek-koān ê tē-hng kiám-chhat ki-koan.
Tâi-oân Kiô-thâu Tē-hng Kiám-chhat-sú

**Tâi-oân Kiô-thâu Tē-hng Kiám-chhat-sú** (臺灣橋頭地方檢察署) sī Tâi-oân Ko-hiông-chhī pak-pō͘ ê tē-hng kiám-chhat ki-koan.
Chòe-ko Kiám-chhat-sú

**Chòe-ko Kiám-chhat-sú** (最高檢察署) sī Tâi-oân ê tē-it kip kiám-chhat ki-koan, lē-sio̍k tī Hêng-chèng-īⁿ Hoat-bū-pō͘, mā kàm-tok ko-téng kiám-chhat-sú.
Tâi-oân Ko-téng Kiám-chhat-sú

**Tâi-oân Ko-téng Kiám-chhat-sú** (臺灣高等檢察署) sī Tâi-oân ê tē-jī kip kiám-chhat ki-koan, lē-sio̍k tī Hêng-chèng-īⁿ Hoat-bū-pō͘.

## Só͘-sio̍k ki-koan
* Tâi-oân Tâi-pak Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Sū-lîm Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Sin-pak Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Thô-hn̂g Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Sin-tek Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Ke-lâng Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Gî-lân Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Biâu-le̍k Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Tâi-tiong Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Chiang-hòa Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Lâm-tâu Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Hûn-lîm Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Ka-gī Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Tâi-lâm Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Ko-hiông Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Kiô-thâu Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Pîn-tong Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Phêⁿ-ô͘ Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Hoa-liân Tē-hng Kiám-chhat-sú
* Tâi-oân Tâi-tang Tē-hng Kiám-chhat-sú
Tâi-pak-chhī Gī-hōe

**Tâi-pak-chhī Gī-hōe** (臺北市議會) sī Tâi-oân Tâi-pak-chhī ê chòe-ko li̍p-hoat ki-koan.
Ko-hiông-chhī Gī-hōe

**Ko-hiông-chhī Gī-hōe** (高雄市議會) sī Tâi-oân Ko-hiông-chhī ê chòe-ko li̍p-hoat ki-koan.
Biâu-le̍k-koān Gī-hōe

**Biâu-le̍k-koān Gī-hōe** (苗栗縣議會) sī Tâi-oân Biâu-le̍k-koān ê chòe-ko li̍p-hoat ki-koan.
Gî-lân-koān Gī-hōe

**Gî-lân-koān Gī-hōe** (宜蘭縣議會) sī Tâi-oân Gî-lân-koān ê chòe-ko li̍p-hoat ki-koan.
Liân-kang-koān Gī-hōe

**Liân-kang-koān Gī-hōe** (連江縣議會) sī Tâi-oân Liân-kang-koān ê chòe-ko li̍p-hoat ki-koan.
Ko-kip jîn-bîn hoat-īⁿ

**Ko-kip jîn-bîn hoat-īⁿ** (高級人民法院) sī Tiong-kok it-kip hêng-chèng-khu ê chòe-ko kip-pia̍t hoat-īⁿ.
Boán-chiu-kok Hia̍p-hô-hōe

**Boán-chiu-kok Hia̍p-hô-hōe** (滿洲國協和會) sī Boán-chiu-kok ê koaⁿ-bîn it-thé kok-bîn cho͘-chit.
Boán-chiu-kok Hông-tè

**Boán-chiu-kok Hông-tè** (滿洲國皇帝), choân-chheng **Tāi Boán-chiu Tè-kok Hông-tè** (大滿洲帝國皇帝), sī Tāi Boán-chiu Tè-kok ê kun-chú. Tī si̍t-si kun-chú-chè chìn-chêng, hō-chò **Chip-chèng** (執政). Bat chò kòe Boán-chiu-kok Hông-tè ê kan-na Phó͘-gî chi̍t lâng. Tāi Boán-chiu Tè-kok hông-sek sū-bū tāi-to-sò͘ iû Kiong-lōe-hú koán-lí. Lēng-gōa, Siōng-su-hú, Sū-chiông-bú-koaⁿ-chhù, Kun-sū Chu-gī-īⁿ, [[Boán-chiu-kok Chè-sū-hú|Chè-sū-hú] téng ki-koan iû hông-tè ti̍t-lē.
Chèng-tī hoe-pân

**Chèng-tī hoe-pân** (政治花瓶) sī chí-ū miâ-siaⁿ m̄-koh bô khoân-le̍k kap chè-hêng chok-iōng ê chèng-tī jîn-bu̍t, chèng-tī cho͘-chit ia̍h kàm-koán ki-koan.
Tiong-hôa Ài-kok Tông-sim Hōe

**Tiong-hôa Ài-kok Tông-sim Hōe** (中華愛國同心會), kán-chheng **Ài-kok Tông-sim Hōe** (愛國同心會), sī Tâi-oân chi̍t ê thóng-phài cho͘-chit, 1993 nî tī Tâi-pak-chhī sêng-li̍p. 2018 nî teng-kì chù-chheh chò **Tiong-hôa Ài-kok Tông-sim Tóng** (中華愛國同心黨). Kong-khai chi-chhî Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok í "it-kok lióng-chè" ê hong-sek lâi thóng-it Tâi-oân, pēng hoán-tùi Tiong-hôa Bîn-kok, hoán-tùi Tâi-oân to̍k-li̍p, hoán-tùi Hoat-lûn-kong, chi-chhî Tiong-kok Kiōng-sán Tóng.
Sin Bī-lâi Tì-khò͘

**Sin Bī-lâi Tì-khò͘** (新未來智庫) sī Tâi-oân ê tì-khò͘, ka-ji̍p ê Bîn-chìn-tóng bîn-ì tāi-piáu chú-iàu í Sin-pak soán-khu ûi-chú, pau-koat So͘ Cheng-chhiong ê cha-bó͘-kiáⁿ So͘ Kháu-hūi, Ngô͘ Péng-jōe, Tiuⁿ Hông-lio̍k, Lū Sun-lêng kap Tân Lōa Sò͘-bí téng. Sin Bī-lâi Tì-khò͘ chiū sī bîn-kan jīn-ti ê So͘-hē (蘇系), kīn-lâi hām Sin-tiâu-liû-hē iáu-koh ū Le̍k-sek Iú-gî Liân-sòaⁿ koan-hē te̍k-pia̍t bi̍t-chhiat, ha̍p-chheng kiò "Sin-so͘-liân" (新蘇連).
Le̍k-sek Iú-gî Liân-sòaⁿ

**Le̍k-sek Iú-gî Liân-sòaⁿ** (綠色友誼連線), kán-chheng **Le̍k-sek Liân-sòaⁿ** (綠色連線), phian-miâ **Iông-sìn-pang** (陽信幫), sī Bîn-chú Chìn-pō͘ Tóng ê chi̍t ê phài-hē, 2004 nî iû chêng Iông-sìn Siong-gia̍p Gîn-hâng táng-sū-tiúⁿ Tân Sèng-hông tiàu-chi̍p kòe-khì pō͘-hūn Bí-lē-tó-hē jîn-má sêng-li̍p. He̍k-sim jîn-bu̍t sī Tân Sèng-hông, ū-miâ ê sêng-oân ū chêng li̍p-hoat úi-oân Sih Lêng, li̍p-hoat úi-oân Koa Chì-úi, Tâi-pak-chhī gī-oân Cheng Phòe-lêng, chêng Ko-hiông-chhī gī-oân Lîm Bú-tiong, chêng li̍p-hoat úi-oân Lîm Chìn-heng.
An-hui-séng Jîn-bîn Chèng-hú

**An-hui-séng Jîn-bîn Chèng-hú** (安徽省人民政府) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok An-hui-séng ê séng-kip kok-ka hêng-chèng ki-koan.

Lūi-pia̍t:Séng-kip jîn-bîn chèng-hú
J
Hek-liông-kang-séng Jîn-bîn Chèng-hú

**Hek-liông-kang-séng Jîn-bîn Chèng-hú** (黑龍江省人民政府) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hek-liông-kang-séng ê séng-kip kok-ka hêng-chèng ki-koan.

Lūi-pia̍t:Séng-kip jîn-bîn chèng-hú
J
Hái-lâm-séng Jîn-bîn Chèng-hú

**Hái-lâm-séng Jîn-bîn Chèng-hú** (海南省人民政府) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hái-lâm-séng ê séng-kip kok-ka hêng-chèng ki-koan.

Lūi-pia̍t:Séng-kip jîn-bîn chèng-hú
J
Lāi-bông-kó͘ Chū-tī-khu Jîn-bîn Chèng-hú

**Lāi-bông-kó͘ Chū-tī-khu Jîn-bîn Chèng-hú** (內蒙古自治區人民政府) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Lāi-bông-kó͘ Chū-tī-khu ê séng-kip kok-ka hêng-chèng ki-koan.

Lūi-pia̍t:Séng-kip jîn-bîn chèng-hú
Lūi-pia̍t:Lāi Bông-kó͘ Chū-tī-khu
Tâi-oân Sè-tāi Kàu-io̍k Ki-kim-hōe

**Tâi-oân Sè-tāi Kàu-io̍k Ki-kim-hōe** (台灣世代教育基金會), kán-chheng **Tâi-oân Sè-tāi Tì-khò͘** (台灣世代智庫), sī Bîn-chú Chìn-pō͘ Tóng ê Chhòa Eng-bûn ê tek-hē  phài-hē. Ka-ji̍p tì-khò͘ ê Bîn-chìn-tóng li̍p-úi pau-koat Tân Bêng-bûn, So͘ Chìn-chheng, Ông Tēng-ú, Tân Kî-māi, Iûⁿ Iāu, Lâu Chāu-hô, Chhòa E̍k-û, Lô Tì-chèng, Si Gī-hong, Kang Éng-chhiong téng 10 se̍k, chiâⁿ-chò Bîn-chìn-tóng tī Li̍p-hoat-īⁿ ê tē-jī tōa būn-chèng thoân-thé, pí Sin-tiâu-liû-hē ê Tâi-oân Sin Siā-hōe Tì-khò͘ sè.
Aire-la-Ville

**Aire-la-Ville** sī Sūi-se Genève Chiu ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Genève Chiu ê kong-siā
Li̍p-hoat-īⁿ Lāi-chèng Úi-oân-hōe

**Li̍p-hoat-īⁿ Lāi-chèng Úi-oân-hōe** (立法院內政委員會) sī Tâi-oân Li̍p-hoat-īⁿ ê chi̍t ê siông-siat úi-oân-hōe.
Li̍p-hoat-īⁿ Gōa-kau ki̍p Kok-hông Úi-oân-hōe

**Li̍p-hoat-īⁿ Gōa-kau ki̍p Kok-hông Úi-oân-hōe** (立法院外交及國防委員會) sī Tâi-oân Li̍p-hoat-īⁿ ê chi̍t ê siông-siat úi-oân-hōe.
Li̍p-hoat-īⁿ Siu-hiàn Úi-oân-hōe

**Li̍p-hoat-īⁿ Siu-hiàn Úi-oân-hōe** (立法院修憲委員會) sī Tâi-oân Li̍p-hoat-īⁿ ê chi̍t ê te̍k-chióng úi-oân-hōe.
Li̍p-hoat-īⁿ Kok-hōe Tô͘-su-koán

**Li̍p-hoat-īⁿ Kok-hōe Tô͘-su-koán** (立法院國會圖書館) sī Tâi-oân Li̍p-hoat-īⁿ ê hù-sio̍k tô͘-su-koán.
Acul-du-Nord Kūn

**Acul-du-Nord** (Hái-tē-gí: *Akil dinò*) sī Hái-tē Nord Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Nord Koān
Anse d'Hainault Kūn

**Anse d'Hainault** (Hái-tē-gí: *Ansdeno*) sī Hái-tē Grand'Anse Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Grand'Anse Koān
Anse-à-Veau Kūn

**Anse-à-Veau** (Hái-tē-gí: *Ansavo*) sī Hái-tē Nippes Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Nippes Koān
Aquin Kūn

**Aquin** (Hái-tē-gí: *Aken*) sī Hái-tē Sud Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Sud Koān
Arcahaie Kūn

**Arcahaie** (Hái-tē-gí: *Lakayè*) sī Hái-tē Ouest Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Ouest Koān
Cap-Haïtien Kūn

**Cap-Haïtien** (Hái-tē-gí: *Kap Ayisyen*) sī Hái-tē Nord Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Nord Koān
Cerca-la-Source Kūn

**Cerca-la-Source** (Hái-tē-gí: *Sèka Lasous*) sī Hái-tē Centre Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Centre Koān
Dessalines Kūn

**Dessalines** (Hái-tē-gí: *Desalin*) sī Hái-tē Artibonite Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Artibonite Koān
Gros-Morne Kūn

**Gros-Morne** (Hái-tē-gí: *Gwo Mòn*) sī Hái-tē Artibonite Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Artibonite Koān
Limbé Kūn

**Limbé** (Hái-tē-gí: *Lenbe*) sī Hái-tē Nord Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Nord Koān
Gonâve Island

**Gonâve Island** (Hái-tē-gí: *Lagonav*) sī Hái-tē Ouest Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Ouest Koān
Port-de-Paix Kūn

**Port-de-Paix** (Hái-tē-gí: *Pòdpè*) sī Hái-tē Nord-Ouest Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Nord-Ouest Koān
Port-Salut Kūn

**Port-Salut** (Hái-tē-gí: *Pòsali*) sī Hái-tē Sud Koān ê chi̍t ê kūn.

Lūi-pia̍t:Haiti ê kūn
Lūi-pia̍t:Sud Koān
Acul-du-Nord

**Acul-du-Nord** (Hái-tē-gí: *Akil Dinò*) sī Hái-tē Nord Koān Acul-du-Nord Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Anse-d'Hainault

**Anse-d'Hainault** (Hái-tē-gí: *Ansdeno*) sī Hái-tē Grand'Anse Koān Anse d'Hainault Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Petit-Trou-de-Nippes

**Petit-Trou-de-Nippes** (Hái-tē-gí: *Ti Twou de Nip*) sī Hái-tē Nippes Koān Anse-à-Veau Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Plaisance-du-Sud

**Plaisance-du-Sud** (Hái-tē-gí: *Plezans disid*) sī Hái-tē Nippes Koān Anse-à-Veau Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Fonds-Verrettes

**Fonds-Verrettes** (Hái-tē-gí: *Fonvèrèt*) sī Hái-tē Ouest Koān Croix-des-Bouquets Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Desdunes

**Desdunes** (Hái-tē-gí: *Dedin*) sī Hái-tē Artibonite Koān Dessalines Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Ferrier (Nord-Est)

**Ferrier** (Hái-tē-gí: *Ferye*) sī Hái-tē Nord-Est Koān Fort-Liberté Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Saint-Michel-de-l'Atalaye

**Saint-Michel-de-l'Atalaye** (Hái-tē-gí: *Sen Michèl Latalay*) sī Hái-tē Artibonite Koān Marmelade Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Anse-à-Foleur

**Anse-à-Foleur** (Hái-tē-gí: *Ansafolè*) sī Hái-tē Nord-Ouest Koān Saint-Louis-du-Nord Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Saint-Louis-du-Nord

**Saint-Louis-du-Nord** (Hái-tē-gí: *Sen Lwi dinò*) sī Hái-tē Nord-Ouest Koān Saint-Louis-du-Nord Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Pignon

**Pignon** (Hái-tē-gí: *Piyon*) sī Hái-tē Nord Koān Saint-Raphaël Kūn ê chi̍t ê chū-tī-thé.

Lūi-pia̍t:Haiti ê chū-tī-thé
Ò-mn̂g Poàn-tó

**Ò-mn̂g Poàn-tó** (澳門半島) sī 4 ê cho͘-sêng Ò-mn̂g ê kî-tiong chi̍t ê, mā sī Ò-mn̂g ê chú-iàu chū-the̍h khu-he̍k. Khu-he̍k lāi siāng ū-miâ ê só͘-chāi sī 2005 nî chiâⁿ-chò Sè-kài Bûn-hòa Ûi-sán ê Ò-mn̂g Le̍k-sú Siâⁿ-khu.
Tāi Sūn

**Tāi Sūn** (大順), 1644 nî kàu 1649 nî, ia̍h-sī kiò **Lí Sūn** (李順), sī Tiong-kok le̍k-sú siōng tī Bêng-tiâu boa̍t-nî iû lông-bîn-kun Chhoàng-ông Lí Chū-sêng thui-hoan Bêng-tiâu liáu-āu kiàn-li̍p ê chèng-khoân, m̄-koh āu-lâi koh khì hō͘ Chheng-tiâu kek-pāi pēng siau-bia̍t.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê le̍k-sú
Tē-it-kài Tiong-hôa Bîn-kok Kok-bîn Tāi-hōe Tāi-piáu

**Tē-it-kài Tiong-hôa Bîn-kok Kok-bîn Tāi-hōe Tāi-piáu** (第一屆中華民國國民大會代表), tī 1947 nî 11 goe̍h 21 chì 11 goe̍h 23, choân Tiong-kok kāng sî-kan kí-hêng soán-kí. Tāi-piáu chóng-gia̍h 3045 lâng, si̍t-chè soán-chhut 2961 lâng, āu-lâi tòe Tiong-hôa Bîn-kok Chèng-hú sóa khì tī Tâi-oân ê lâng in-ūi tāi-lio̍k tē-khu sit-siú tì-sú tn̂g-kî pēng bô chìn-hêng kái-soán, chē-chē tāi-piáu it-ti̍t chò kah kòe-sin, ah iáu chāi-sè ê lâng mā it-ti̍t chò kah 1991 nî 12 nî 31 hō chiah choân-bīn thè-hiu, jīm-kî tn̂g-ta̍t 44 tang, pī phoe-phêng chò bān-nî kok-hōe.
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Kang-so͘-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Chiat-kang-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe An-hui-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Kang-sai-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Ô͘-pak-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Ô͘-lâm-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Sù-chhoan-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Sai-khong-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Hô-pak-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Soaⁿt-ang-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Hô-lâm-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Soaⁿ-sai-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Siám-sai-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Kam-siok-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Chheng-hái-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Hok-kiàn-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Tâi-oân-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Kńg-tang-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Kńg-sai-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Hûn-lâm-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Kùi-chiu-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Tang-pak Káu-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Sài-gōa ki̍p Sài-pak Sì-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Sin-kiong-séng Tāi-piáu
*Tē-it-kài Kok-bîn Tāi-hōe Choân-kok-sèng Chit-gia̍p Thoân-thé ki̍p Hū-lú Thoân-thé Tāi-piáu
Kok-ka Piáu-ián Gē-su̍t Tiong-sim

**Kok-ka Piáu-ián Gē-su̍t Tiong-sim** (國家表演藝術中心) sī siū Tiong-hôa Bîn-kok Bûn-hòa-pō͘ kàm-tok ê hêng-chèng hoat-jîn ki-koan, 2014 nî sêng-li̍p, tī Tâi-oân pak, tiong, lâm siat-li̍p Kok-ka Lióng Thiaⁿ-īⁿ, Tâi-tiong Kok-ka Koa-kio̍k-īⁿ, Ōe-bú-iâⁿ Kok-ka Gē-su̍t Bûn-hòa Tiong-sim í-ki̍p Kok-ka Kau-hióng Ga̍k-thoân téng 3 koán 1 thoân, chóng-kiōng 11 ê sek-lāi tián-ián-tiûⁿ, 13203 ê se̍k-ūi. Kok-piáu-gē chóng-pō͘ pān-kong-sek siat tī Kok-ka Im-ga̍k-thiaⁿ lāi.
Kok-li̍p Thoân-thóng Gē-su̍t Tiong-sim

縮圖|249x249像素|Thoân-thóng Gē-su̍t Hn̂g-khu
縮圖|249x249像素|Thoân-thóng Gē-su̍t Hn̂g-khu
**Kok-li̍p Thoân-thóng Gē-su̍t Tiong-sim** (國立傳統藝術中心), kán-chheng **Thoân-gē Tiong-sim** (傳藝中心), sī Tiong-hôa Bîn-kok Bûn-hòa-pō͘ hū-sio̍k ki-koan, chú-iàu jīm-bū sī thóng-tiû, kui-ōe, thui-tōng Tâi-oân thoân-thóng gē-su̍t ê tiâu-cha, pó-chûn, thoân-si̍p kap thui-kóng kang-chok, ū 3 ê phài-chhut tan-ūi: Kok-kong Kio̍k-thoân, Tâi-oân Kok-ga̍k-thoân, Tâi-oân Ū Kio̍k-thoân kap chi̍t ê Tâi-oân Im-ga̍k Koán.
Tâi-pak-chhī li̍p Tōng-bu̍t-hn̂g

縮圖|250x250像素|Tâi-pak-chhī li̍p Tōng-bu̍t-hn̂g
**Tâi-pak-chhī li̍p Tōng-bu̍t-hn̂g** (臺北市立動物園) sī Tâi-oân Tâi-pak-chhī ê chi̍t chō kong-li̍p tōng-bu̍t-hn̂g, lē-sio̍k tī Tâi-pak-chhī Chèng-hú Kàu-io̍k-kio̍k. 1914 nî tī Îⁿ-soaⁿ-á tē-khu sêng-li̍p, khah-chá kiò-chò **Îⁿ-soaⁿ Tōng-bu̍t-hn̂g** (圓山動物園) kap Tâi-pak-chhī li̍p Jî-tông Io̍k-lo̍k Tiong-sim sio-óa. 1986 nî, in-ūi Îⁿ-soaⁿ-á bô-hoat-tō͘ khok-kiàn, sóa khì tī Ba̍k-sa tē-khu, chiâⁿ-chò Tâi-oân-lâng se̍k-sāi ê **Ba̍k-sa Tōng-bu̍t-hn̂g** (木柵動物園).

## Kau-thong
*  Tōng-bu̍t-hn̂g Chām
Kok-li̍p Chū-jiân Kho-ha̍k Phok-bu̍t-koán Si̍t-bu̍t-hn̂g

**Kok-li̍p Chū-jiân Kho-ha̍k Phok-bu̍t-koán Si̍t-bu̍t-hn̂g** (國立自然科學博物館植物園) sī Kok-li̍p Chū-jiân Kho-ha̍k Phok-bu̍t-koán ê si̍t-bu̍t-hn̂g, tī 1999 nî sêng-li̍p, ū Tâi-oân siāng tōa ê jia̍t-tài ú-lîm un-sek.
Si̍t-bu̍t-hn̂g

**Si̍t-bu̍t-hn̂g** (植物園) sī chi̍t chióng siu-chi̍p, seⁿ-thòaⁿ kap gián-kiù si̍t-bu̍t ê kho-ha̍k gián-kiù ki-koan, mā ūi siā-hōe thê-kiong siu-ióng kap kàu-io̍k ê ho̍k-bū. Si̍t-bu̍t-hn̂g lāi ê si̍t-bu̍t it-poaⁿ chiàu bô-kāng chióng-lūi pôe-ióng, sui-jiân si̍t-bu̍t-hn̂g tī pò͘-kio̍k kap siu-chông siōng it-poaⁿ mā khó-lū tio̍h bí-ha̍k koan-liām, m̄-koh i-ê kho-ha̍k sú-iōng kè-ta̍t sī tiōng-tiám, che sī in hām it-poaⁿ koan-sióng hoe-hn̂g ê khu-pia̍t. Tāi-to-sò͘ ê si̍t-bu̍t-hn̂g iû tāi-ha̍k ia̍h choan-bûn ê kho-ha̍k gián-kiù ki-koan koán-lí. Bo̍k-chiân thong-sè-kài 150 gōa ê kok-ka ū 2400 gōa ê si̍t-bu̍t-hn̂g.
Sin-chng Kok-bîn Ūn-tōng Tiong-sim

**Sin-chng Kok-bîn Ūn-tōng Tiong-sim** (新莊國民運動中心) sī Tâi-oân Sin-pak-chhī Sin-chng-khu ê chi̍t chō kok-bîn ūn-tōng tiong-sim, piⁿ-á ū Sin-pak Chhī-li̍p Sin-chng Iá-kiû-tiûⁿ.
Sam-tiông Kok-bîn Ūn-tōng Tiong-sim

**Sam-tiông Kok-bîn Ūn-tōng Tiong-sim** (三重國民運動中心) sī Tâi-oân Sin-pak-chhī Sam-tiông-khu ê chi̍t chō kok-bîn ūn-tōng tiong-sim.
Sin-gō͘-thài Kok-bîn Ūn-tōng Tiong-sim

**Sin-gō͘-thài Kok-bîn Ūn-tōng Tiong-sim** (新五泰國民運動中心) sī Tâi-oân Sin-pak-chhī Thài-san-khu ê chi̍t chō kok-bîn ūn-tōng tiong-sim.
Tâi-pak-chhī li̍p Pāng-kiû-tiûⁿ

**Tâi-pak-chhī li̍p Pāng-kiû-tiûⁿ** () sī tī Tâi-pak-chhī ê chi̍t ê chō iá-kiû-tiûⁿ, í-chá sī Tâi-oân siōng tiōng-iàu ê iá-kiû-tiûⁿ chi-it. 1990 nî Tiong-hôa Chit-pāng ê thâu-chi̍t-tiûⁿ pí-sài mā-sī tī chia kí-hêng (Hiaⁿ-tī Chhiūⁿ 3:4 Thóng-it Sai). M̄-koh āu--lâi in-ūi siat-si siuⁿ kū ah, tī 2000 nî 12 goe̍h thêng-ēng, bóe--á kā iá-kiû-tiûⁿ thiah-tiāu tī hit-ê só͘-chāi khí Tâi-pak Sió-kī-tàn.
Iá-kiû-tiûⁿ

**Iá-kiû-tiûⁿ** (野球場), ia̍h **pāng-kiû-tiûⁿ** (棒球場), sī iá-kiû ê pí-sài tiûⁿ-só͘, khôe-sìⁿ hêng-chōng. Pí-sài ê oa̍h-tāng khong-kan tāi-to í pún-lúi chò khí-tiám. Lāi-iá sī pún-lúi, it-lúi, jī-lúi kap sam-lúi ûi khí-lâi ê chhiâ-ko-hêng. Táⁿ-kek-chiá phah chhut an-táⁿ liáu-āu í ge̍k-sî-cheng hong-hiòng chhì-tô͘ i-sū chiūⁿ-lúi. Pún-lúi hiòng it-lúi piⁿ-sòaⁿ chiàⁿ-pêng kap pún-lúi hiòng sam-lúi piⁿ-sòaⁿ tò-pêng lóng sī kài-gōa-khu, kî-thaⁿ sī kài-lāi-khu. Gōa-iá sī lāi-iá í-gōa ê kài-lāi-khu.
Hàn-kang (Tiong-kok)

**Hàn-kang** (漢江) kó͘-chá hō-chòe **Hàn-tsuí** (漢水), sī Tiong-kok Tn̂g-kang siāng-tn̂g ê chi̍t-tiâu hô-chhoan. Tn̂g-tō͘ tāi-iok ū 1,532 kong-lí. Gôan-thâu tī Tiong-kok Siám-sai, chhut-kháu tī Bú-hàn tsù-ji̍p Tn̂g-kang. 

## Tsù-kái

Lūi-pia̍t:A-chiu tē-lí
Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê khe
Sin-pak-chhī Chhī-tiúⁿ

**Sin-pak-chhī Chhī-tiúⁿ** (新北市市長) sī Tâi-oân Sin-pak-chhī ê chòe-ko hêng-chèng siú-tiúⁿ. Chiân-sin sī **Tâi-pak-koān Koān-tiúⁿ** (臺北縣縣長).
Thô-hn̂g-chhī Chhī-tiúⁿ

**Thô-hn̂g-chhī Chhī-tiúⁿ** (桃園市市長) sī Tâi-oân Thô-hn̂g-chhī ê siōng-tōa ê hêng-chèng siú-tiúⁿ. Chiân-sin sī Thô-hn̂g-koān Koān-tiúⁿ (桃園縣縣長). 2014 nî 12-goe̍h 25 khai-sí in-èng Thô-hn̂g-koān seng-keh-chò ti̍t-hat-chhī lâi kái-chè, hiān-jīm chhī-tiúⁿ sī Tiong-kok Kok-bîn Tóng ê Tiuⁿ Siān-chèng.

## Sán-seng hong-hoat kap jīm-kî
Tiong-hoâ Bîn-kok kok-bîn móa saⁿ-cha̍p hòe, tī Thô-hn̂g-chhī liân-sòa tòa sì goe̍h-ji̍t í-siōng ê lâng, tio̍h ē-tàng chham-soán Thô-hn̂g-chhī chhī-tiúⁿ. Chiàu hiān-hêng ê hoat-kui, Thô-hn̂g-chhī chhī-tiúⁿ iû 20 hòe í-siōng ê Thô-hn̂g-chhī chhī-bîn phó͘-soán lâi sán-seng--ê; múi sì tang soán-kí chi̍t pái, ē tong-sî kú-hêng chhī-gī-goân soán-kí. Chhī-tiúⁿ jīm-kî sì tang, ē-tàng liân-jīm chi̍t pái.

## Le̍k-jīm chhī-tiúⁿ
Biâu-le̍k-koān Koān-tiúⁿ

**Biâu-le̍k-koān Koān-tiúⁿ** (苗栗縣縣長) sī Tâi-oân Biâu-le̍k-koān ê chòe-ko hêng-chèng siú-tiúⁿ.
Chiang-hòa-koān Koān-tiúⁿ

**Chiang-hòa-koān Koān-tiúⁿ** (彰化縣縣長) sī Tâi-oân Chiang-hòa-koān ê chòe-ko hêng-chèng siú-tiúⁿ.
Ko-hiông-chhī Chhī-tiúⁿ

**Ko-hiông-chhī Chhī-tiúⁿ** (高雄市市長) sī Tâi-oân Ko-hiông-chhī ê chòe-ko hêng-chèng siú-tiúⁿ.
Hoa-tē-má Tn̂g-khu

**Hoa-tē-má Tn̂g-khu** (Hàn-jī: 花地瑪堂區; Phû-tô-gâ-gí: *Freguesia de Nossa Senhora de Fátima*) sī Ò-mn̂g ê chi̍t ê tn̂g-khu.
Sèng An-to-nî Tn̂g-khu

**Sèng An-to-nî Tn̂g-khu** (Hàn-jī: 聖安多尼堂區; Phû-tô-gâ-gí: *Freguesia de Santo António*) sī Ò-mn̂g ê chi̍t ê tn̂g-khu.
Bōng-tek Tn̂g-khu

**Bōng-tek Tn̂g-khu** (Hàn-jī: 望德堂區; Phû-tô-gâ-gí: *Freguesia de São Lázaro*) sī Ò-mn̂g ê chi̍t ê tn̂g-khu.
Ò-mn̂g Te̍k-pia̍t Hêng-chèng-khu Chèng-hú

**Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Ò-mn̂g Te̍k-pia̍t Hêng-chèng-khu Chèng-hú** (Hàn-jī: 中華人民共和國澳門特別行政區政府; Phû-tô-gâ-gí: *Governo da Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China*) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Ò-mn̂g Te̍k-pia̍t Hêng-chèng-khu ê hêng-chèng ki-koan. Chèng-hú siú-tiúⁿ sī Ò-mn̂g Te̍k-pia̍t Hêng-chèng-khu Hêng-chèng Tióng-koaⁿ, tùi Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Kok-bū-īⁿ hū-chek.
Choân-kok Jîn-bîn Tāi-piáu Tāi-hōe

**Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Choân-kok Jîn-bîn Tāi-piáu Tāi-hōe** (中華人民共和國全國人民代表大會), kán-chheng **Choân-kok Jîn-tāi** (全國人大), sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hiàn-hoat kui-tēng ê Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chòe-ko kok-ka khoân-le̍k ki-koan, sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chòe-ko li̍p-hoat ki-koan.
Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hiàn-hoat

**Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Hiàn-hoat** (中華人民共和國憲法) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê ki-pún-hoat, ū chòe-ko ê hoat-lu̍t hāu-le̍k.
Choân-kok Jîn-bîn Tāi-piáu Tāi-hōe Siông-bū Úi-oân-hōe

**Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Choân-kok Jîn-bîn Tāi-piáu Tāi-hōe Siông-bū Úi-oân-hōe** (中華人民共和國全國人民代表大會常務委員會), kán-chheng **Choân-kok Jîn-tāi Siông-úi-hōe** (全國人大常委會), sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chòe-ko kok-ka khoân-le̍k ki-koan Choân-kok Jîn-bîn Tāi-piáu Tāi-hōe ê siông-siat ki-koan, tī Choân-kok Jîn-tāi pì-hōe ê sî hêng-sú kok-ka li̍p-hoat ki-koan chit-khoân.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

* 中國人大網
Tâi-lâm Chia̍t-ūn

**Tâi-lâm To͘-hōe-khu Tāi-chiòng Chia̍t-ūn Hē-thóng** (臺南都會區大眾捷運系統), kán-chheng **Tâi-lâm Chia̍t-ūn** (臺南捷運) ia̍h **Lâm-chia̍t** (南捷), sī ho̍k-bū Tâi-lâm to͘-hōe-khu ê tāi-chiòng chia̍t-ūn hē-thóng, lō͘-bāng hoān-ûi hâm-kài Tâi-lâm-chhī kap Ko-hiông-chhī, sī Tâi-oân chi̍t chō siāng chá tī 1989 nî thê-chhut, bo̍k-chiân iáu teh kui-ōe ê tāi-chiòng chia̍t-ūn hē-thóng.
Pêng-si̍t Choán-ūn Chām

**Pêng-si̍t Choán-ūn Chām** () sī tī Tâi-lâm-chhī Tang-khu kap Éng-khong-khu ê tōa-hêng choán-ūn tiong-sim, bī-lâi beh chi̍p-kiat tn̂g-tô͘ kheh-ūn chhia-chām, kò͘-bu̍t tiong-sim, lí-siā, chia̍t-ūn-chām, pān-kong tōa-lâu téng bô-kāng lūi-hêng siat-si ê tōa-hêng ho̍k-ha̍p-sek kau-thong choán-ūn siat-si, tē-it-kî kang-têng tī 2023 nî 9 goe̍h 19 tāng-kang heng-kiàn, bo̍k-chiân ī-kè tī 2026 nî oân-kang.
Pak-kiaⁿ Kun-khu

**Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Pak-kiaⁿ Kun-khu** (中國人民解放軍北京軍區) sī chi̍t ê Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun í-keng thiat-siau ê tōa kun-khu.
Tōa hêng-chèng-khu

**Tōa hêng-chèng-khu** (大行政區), kán-chheng **tōa-khu** (大區), sī chí tī 1949 nî kàu 1954 nî kî-kan, Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok siat-li̍p ê tē-it kip hêng-chèng-khu.
*Hôa-pak Tōa Hêng-chèng-khu
*Sai-pak Tōa Hêng-chèng-khu
*Tang-pak Tōa Hêng-chèng-khu
*Hôa-tang Tōa Hêng-chèng-khu
*Tiong-lâm Tōa Hêng-chèng-khu
*Se-lâm Tōa Hêng-chèng-khu
Tōa kun-khu

**Tōa kun-khu** (大軍區) sī Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun (chú-iàu sī lio̍k-kun) chûn-chāi kòe ê it-kip kun-sū cho͘-chit. 1985 nî pah-bān tōa chhâi-kun āu, siat-tì Pak-kiaⁿ Kun-khu, Sím-iông Kun-khu, Chè-lâm Kun-khu, Lâm-kiaⁿ Kun-khu, Kńg-chiu Kun-khu, Sêng-to͘ Kun-khu kap Lân-chiu Kun-khu téng 7 tōa kun-khu. 2016 nî 1 goe̍h 16, 7 tōa kun-khu pian-chè chèng-sek thiat-siau; 2 goe̍h chhe 1, kái-cho͘ sêng-li̍p 5 tōa chiàn-khu.
Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Chiàn-khu

**Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Chiàn-khu** (中國人民解放軍戰區), kán-chheng **chiàn-khu** (戰區), sī Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun ê it-kip kun-sū cho͘-chit, pun chò Tang-pō͘ Chiàn-khu, Lâm-pō͘ Chiàn-khu, Se-pō͘ Chiàn-khu, Pak-pō͘ Chiàn-khu, Tiong-pō͘ Chiàn-khu téng 5 ê chiàn-khu. I-ê chiân-sin sī 7 tōa kun-khu.
Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Tang-pō͘ Chiàn-khu

**Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Tang-pō͘ Chiàn-khu** (中國人民解放軍東部戰區) sī Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun ê chi̍t ê chiàn-khu.

## Guā-pōo lên-ket
* Kái-hòng-kun pò pò-siā tang-pōo tsiàn-khu hun-siā: Tang-pōo tsiàn-khu bāng
Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Lâm-pō͘ Chiàn-khu

**Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun Lâm-pō͘ Chiàn-khu** (中國人民解放軍南部戰區) sī Tiong-kok Jîn-bîn Kái-hòng-kun ê chi̍t ê chiàn-khu.
Tiong-kiōng Tiong-iong Hôa-pak Kio̍k

**Tiong-kiōng Tiong-iong Hôa-pak Kio̍k** (中共中央華北局) sī hū-chek Hôa-pak tē-khu ê Tiong-kiōng ê léng-tō ki-koan.
Se-lâm Kun-chèng Úi-oân-hōe

**Se-lâm Kun-chèng Úi-oân-hōe** (西南軍政委員會) sī Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok sêng-li̍p chho͘-kî tī Tiong-kok se-lâm tē-khu ê chòe-ko chèng-khoân ki-koan.
Ô͘-lâm-séng (Bîn-kok)

**Ô͘-lâm-séng** (湖南省) sī Tiong-kok Bîn-kok sî-tāi ê chi̍t ê séng-kip hêng-chèng-khu.

Lūi-pia̍t:Tiong-hoâ Bîn-kok ê séng (1912–1949 nî)
Tiong Hun-lân Tōa-khu

**Tiong Hun-lân** (Hun-lân-gí: *Keski-Suomen*; Sūi-tián-gí: *Mellersta Finland*) sī chi̍t ê Hun-lân ê tōa-khu (*maakunta*).


Lūi-pia̍t:Hun-lân ê tōa-khu
Se-lâm Hun-lân Tōa-khu

**Se-lâm Hun-lân** (Hun-lân-gí: *Varsinais-Suomen*; Sūi-tián-gí: *Egentliga Finland*) sī chi̍t ê Hun-lân ê tōa-khu (*maakunta*).


Lūi-pia̍t:Hun-lân ê tōa-khu
Pak Karelia Tōa-khu

**Pak Karelia** (Hun-lân-gí: *Pohjois-Karjalan*; Sūi-tián-gí: *Norra Karelen*) sī chi̍t ê Hun-lân ê tōa-khu (*maakunta*).


Lūi-pia̍t:Hun-lân ê tōa-khu
Ostrobothnia Tōa-khu

**Ostrobothnia** (Hun-lân-gí: *Pohjanmaan*; Sūi-tián-gí: *Österbotten*) sī chi̍t ê Hun-lân ê tōa-khu (*maakunta*).


Lūi-pia̍t:Hun-lân ê tōa-khu