open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đắk Lắk Séng

**Đắk Lắk** sī Oa̍t-lâm Tây Nguyên tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Buôn Ma Thuột, jîn-kháu ū 1,737,600.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Buôn Ma Thuột
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Buôn Hồ
* Koān (*huyện*)
** Buôn Đôn
** Cư Kuin
** Cư M'gar
** Ea H'leo
** Ea Kar
** Ea Súp
** Krông Ana
** Krông Bông
** Krông Búk
** Krông Năng
** Krông Pắk
** Lắk
** M'Drăk
Đắk Nông Séng

**Đắk Nông** sī Oa̍t-lâm Tây Nguyên tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Gia Nghĩa, jîn-kháu ū 407,300.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Gia Nghĩa
* Koān (*huyện*)
** Cư Jút
** Đắk Glong
** Đắk Mil
** Đắk R'lấp
** Đắk Song
** Krông Nô
** Tuy Đức
Điện Biên Séng

**Điện Biên** sī Oa̍t-lâm Sai-pak (Tây Bắc) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Điện Biên Phủ, jîn-kháu ū 459,100.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Điện Biên Phủ
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Mường Lay
* Koān (*huyện*)
** Điện Biên
** Điện Biên Đông
** Mường Ảng
** Mường Chà
** Mường Nhé
** Nậm Pồ
** Tủa Chùa
** Tuần Giáo
Đồng Tháp Séng

**Đồng Tháp** sī Oa̍t-lâm Mekong Hô Saⁿ-kak-chiu tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Cao Lãnh, jîn-kháu ū 1,667,800.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Cao Lãnh 
** Sa Đéc
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Hồng Ngự
* Koān (*huyện*)
** Cao Lãnh
** Châu Thành
** Hồng Ngự
** Lai Vung
** Lấp Vò
** Tam Nông
** Tân Hồng
** Thanh Bình
** Tháp Mười
Đồng Nai Séng

**Đồng Nai** sī Oa̍t-lâm Tang-lâm-pō͘ (Đông Nam Bộ) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Biên Hòa, jîn-kháu ū 2,214,800.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Biên Hòa
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Long Khánh
* Koān (*huyện*)
** Cẩm Mỹ
** Định Quán
** Long Thành
** Nhơn Trạch
** Tân Phú
** Thống Nhất
** Trảng Bom
** Vĩnh Cửu
** Xuân Lộc
Gia Lai Séng

**Gia Lai** sī Oa̍t-lâm Tây Nguyên tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Pleiku, jîn-kháu ū 1,161,700.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Pleiku
* Chhī-siā (*thị xã*)
** An Khê
** Ayun Pa
* Koān (*huyện*)
** Chư Păh
** Chư Prông
** Chư Pưh
** Chư Sê
** Đắk Đoa
** Đak Pơ
** Đức Cơ
** Ia Grai
** Ia Pa
** K'Bang
** Kông Chro
** Krông Pa
** Mang Yang
** Phú Thiện
Hà Giang Séng

**Hà Giang** sī Oa̍t-lâm Tang-pak (Đông Bắc) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hà Giang, jîn-kháu ū 683,500. 2025 nî kap Tuyên Quang Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Hà Giang
* Koān (*huyện*)
** Bắc Mê
** Bắc Quang
** Đồng Văn
** Hoàng Su Phì
** Mèo Vạc
** Quản Bạ
** Quang Bình
** Vị Xuyên
** Xín Mần
** Yên Minh
Hà Nam Séng

**Hà Nam** sī Oa̍t-lâm Âng-hô saⁿ-kak-chiu (Đồng Bằng Sông Hồng) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Phủ Lý, jîn-kháu ū 826,600. 2025 nî kap Ninh Bình Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Phủ Lý
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Duy Tiên
* Koān (*huyện*)
** Bình Lục
** Kim Bảng
** Lý Nhân
** Thanh Liêm
Hà Tĩnh Séng

**Hà Tĩnh** sī Oa̍t-lâm Bắc Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hà Tĩnh, jîn-kháu ū 1,306,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Hà Tĩnh
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Hồng Lĩnh 
** Kỳ Anh
* Koān (*huyện*)
** Cẩm Xuyên
** Can Lộc
** Đức Thọ
** Hương Khê
** Hương Sơn
** Kỳ Anh
** Lộc Hà
** Nghi Xuân
** Thạch Hà
** Vũ Quang
Hải Dương Séng

**Hải Dương** sī Oa̍t-lâm Âng-hô saⁿ-kak-chiu (Đồng Bằng Sông Hồng) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hải Dương, jîn-kháu ū 1,722,500. 2025 nî kap Hải Phòng Chhī ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Hải Dương
** Chí Linh
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Kinh Môn
* Koān (*huyện*)
** Bình Giang
** Cẩm Giàng
** Gia Lộc
** Kim Thành
** Nam Sách
** Ninh Giang
** Thanh Hà
** Thanh Miện
** Tứ Kỳ
Hậu Giang Séng

**Hậu Giang** sī Oa̍t-lâm Mûi-kong-hô saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Vị Thanh, jîn-kháu ū 796,900. 2025 nî kap Cần Thơ Chhī ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Vị Thanh
** Ngã Bảy
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Long Mỹ
* Koān (*huyện*)
** Châu Thành
** Châu Thành A
** Long Mỹ
** Phụng Hiệp
** Vị Thủy
Hòa Bình Séng

**Hòa Bình** sī Oa̍t-lâm Tây Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hòa Bình, jîn-kháu ū 820,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Hòa Bình
* Koān (*huyện*)
** Cao Phong
** Đà Bắc
** Kim Bôi
** Kỳ Sơn
** Lạc Sơn
** Lạc Thủy
** Lương Sơn
** Mai Châu
** Tân Lạc
** Yên Thủy
Hưng Yên Séng

**Hưng Yên** sī Oa̍t-lâm Âng-hô Saⁿ-kak-chiu (Đồng Bằng Sông Hồng) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hưng Yên, jîn-kháu ū 1,142,700.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Hưng Yên
* Koān (*huyện*)
** Ân Thi
** Khoái Châu
** Kim Động
** Mỹ Hào
** Phù Cừ
** Tiên Lữ
** Văn Giang
** Văn Lâm
** Yên Mỹ
Khánh Hòa Séng

**Khánh Hòa** sī Oa̍t-lâm Nam Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Nha Trang, jîn-kháu ū 1,135,000. 2025 nî ha̍p-pēng Ninh Thuận Séng.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Nha Trang
** Cam Ranh
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Ninh Hòa
* Koān (*huyện*)
** Cam Lâm
** Diên Khánh
** Khánh Sơn
** Khánh Vĩnh
** Trường Sa
** Vạn Ninh
Kiên Giang Séng

**Kiên Giang** sī Oa̍t-lâm Mekong Hô Saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Rạch Giá, jîn-kháu ū 1,684,600. 2025 nî kap An Giang Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Rạch Giá
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Hà Tiên
* Koān (*huyện*)
** An Biên
** An Minh
** Châu Thành
** Giang Thành
** Giồng Riềng
** Gò Quao
** Hòn Đất
** Kiên Hải
** Kiên Lương
** Phú Quốc
** Tân Hiệp
** U Minh Thượng
** Vĩnh Thuận

Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê séng
Lūi-pia̍t:Kiên Giang Séng
Kon Tum Séng

**Kon Tum** sī Oa̍t-lâm Tây Nguyên ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Kon Tum, jîn-kháu ū 383,100.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Kon Tum
* Koān (*huyện*)
** Đắk Glei
** Đắk Hà
** Đắk Tô
** Ia H'Drai
** Kon Plông
** Kon Rẫy
** Ngọc Hồi
** Sa Thầy
** Tu Mơ Rông
Lai Châu Séng

**Lai Châu** sī Oa̍t-lâm Tây Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Lai Châu, jîn-kháu ū 319,900.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Lai Châu
* Koān (*huyện*)
** Mường Tè
** Nậm Nhùn
** Phong Thổ
** Sìn Hồ
** Tam Đường
** Tân Uyên
** Than Uyên
Lạng Sơn Séng

**Lạng Sơn** sī Oa̍t-lâm Đông Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Lạng Sơn, jîn-kháu ū 746,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Lạng Sơn
* Koān (*huyện*)
** Bắc Sơn
** Bình Gia
** Cao Lộc
** Chi Lăng
** Đình Lập
** Hữu Lũng
** Lộc Bình
** Tràng Định
** Văn Lãng
** Văn Quan
Lào Cai Séng

**Lào Cai** sī Oa̍t-lâm Đông Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Lào Cai, jîn-kháu ū 585,800.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Lào Cai
* Koān (*huyện*)
** Bảo Thắng
** Bảo Yên
** Bát Xát
** Bắc Hà
** Mường Khương
** Sa Pa
** Si Ma Cai
** Văn Bàn
Lâm Đồng Séng

**Lâm Đồng** sī Oa̍t-lâm Tây Nguyên ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Đà Lạt, jîn-kháu ū 1,179,200. 2025 nî ha̍p-pēng Bình Thuận Séng kap Đắk Nông Séng.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Đà Lạt
** Bảo Lộc
* Koān (*huyện*)
** Bảo Lâm
** Cát Tiên
** Di Linh
** Đạ Huoai
** Đạ Tẻh
** Đam Rông
** Đơn Dương
** Đức Trọng
** Lạc Dương
** Lâm Hà
Long An Séng

**Long An** sī Oa̍t-lâm Mûi-kong-hô saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Tân An, jîn-kháu ū 1,423,100. 2025 nî kap Tây Ninh Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Tân An
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Kiến Tường
* Koān (*huyện*)
** Bến Lức
** Cần Đước
** Cần Giuộc
** Châu Thành
** Đức Hòa
** Đức Huệ
** Mộc Hóa
** Tân Hưng
** Tân Thạnh
** Tân Trụ
** Thạnh Hóa
** Thủ Thừa
** Vĩnh Hưng
Nam Định Séng

**Nam Định** sī Oa̍t-lâm Âng-hô Saⁿ-kak-chiu (Đồng Bằng Sông Hồng) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Nam Định, jîn-kháu ū 1,974,300. 2025 nî kap Ninh Bình Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Nam Định
* Koān (*huyện*)
** Nghĩa Hưng
** Hải Hậu
** Giao Thủy
** Vụ Bản
** Ý Yên
** Trực Ninh
** Xuân Trường
** Nam Trực
** Mỹ Lộc
Muhammad

**Muḥammad** (; IPA: [mʊħɑmmæd̪]; ) sī I-su-lân-kàu ê sian-ti, Allah kà-sī ê thôan-tō-chiá. I mā-sī chi̍t-ê léng-tō-chiá, thóng-it A-lá-peh tē-khu ê pō͘-lo̍k. Muḥammad tī Makka chhut-sì, tī Madīna kòe-sin.

## Chham-khó
Kheh-ka

**Kheh-ka** (客家, *Hak-kâ*) sī Hàn-bîn-cho̍k lāi-bīn ê chi̍t-ê bîn-hē, chú-iàu tòa tī Hok-kiàn, Kńg-tang, Kang-se chham Tâi-ôan, tī Tang-lâm-a mā-ū chiok-chōe. Chôan-sè-kài lóng-chóng ū tāi-iok 4000 bān ê Kheh-ka-lâng, tī Bân-lâm-gí it-poaⁿ kiò **Kheh-lâng**. Kheh-ka-lâng ê gí-giân sī Kheh-gí, m̄-koh kóng Kheh-gí ê bîn-cho̍k m̄-chí Kheh-lâng.
Hoat-kok Kek-bēng

**Hoat-kok Kek-bēng** sī 1789 nî chì 1799 nî kan hoat-seng tī Hoat-kok ê chèng-tī kiam siā-hōe kek-bēng. Hoat-kok ê kun-chú kap hong-kiàn thé-chè hō͘ kek-bēng ián-tó khì, kok-ông hō͘ chhú-sí. Lî-chhiáⁿ āu-boé chiâⁿ chò kek-chìn-phài ê Khióng-pò͘ Thóng-tī, siōng-bé Napoléon Bonaparte tit-sè.

Lūi-pia̍t:Hoat-kok ê le̍k-sú
Nghệ An Séng

**Nghệ An** sī Oa̍t-lâm Bắc Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Vinh, jîn-kháu ū 3,064,300.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Vinh
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Cửa Lò
** Thái Hòa
** Hoàng Mai
* Koān (*huyện*)
** Anh Sơn
** Con Cuông
** Diễn Châu
** Đô Lương
** Hưng Nguyên
** Quỳ Châu
** Kỳ Sơn
** Nam Đàn
** Nghi Lộc
** Nghĩa Đàn
** Quế Phong
** Quỳ Hợp
** Quỳnh Lưu
** Tân Kỳ
** Thanh Chương
** Tương Dương
** Yên Thành
Ninh Bình Séng

**Ninh Bình** sī Oa̍t-lâm Âng-hô Saⁿ-kak-chiu (Đồng Bằng Sông Hồng) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hoa Lư, jîn-kháu ū 922,600. 2025 nî ha̍p-pēng Hà Nam Séng kap Nam Định Séng.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Hoa Lư
** Tam Điệp
* Koān (*huyện*)
** Gia Viễn
** Kim Sơn
** Nho Quan
** Yên Khánh
** Yên Mô
Ninh Thuận Séng

**Ninh Thuận** sī Oa̍t-lâm Nam Trung Bộ í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Phan Rang-Tháp Chàm, jîn-kháu ū 567,900. 2025 nî kap Khánh Hòa Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Phan Rang-Tháp Chàm
* Koān (*huyện*)
** Bác Ái
** Ninh Hải
** Ninh Phước
** Ninh Sơn
** Thuận Bắc
** Thuận Nam
Phú Thọ Séng

**Phú Thọ** sī Oa̍t-lâm Đông Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Việt Trì, jîn-kháu ū 1,336,600.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Việt Trì
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Phú Thọ
* Koān (*huyện*)
** Cẩm Khê
** Đoan Hùng
** Hạ Hòa
** Lâm Thao
** Phù Ninh
** Tam Nông
** Tân Sơn
** Thanh Ba
** Thanh Sơn
** Thanh Thủy
** Yên Lập
Phú Yên Séng

**Phú Yên** sī Oa̍t-lâm Nam Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Tuy Hòa, jîn-kháu ū 873,300.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Tuy Hoà
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Sông Cầu
* Koān (*huyện*)
** Đông Hòa
** Đồng Xuân
** Phú Hòa
** Sơn Hòa
** Sông Hinh
** Tây Hòa
** Tuy An
Quảng Bình Séng

**Quảng Bình** sī Oa̍t-lâm Bắc Trung Bộ í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Đồng Hới, jîn-kháu ū 847,900. 2025 nî kap Quảng Trị Séng ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Đồng Hới
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Ba Đồn
* Koān (*huyện*)
** Bố Trạch
** Lệ Thủy
** Minh Hóa
** Quảng Ninh
** Quảng Trạch
** Tuyên Hóa 

Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê séng
Lūi-pia̍t:Quảng Bình Séng
Quảng Nam Séng

**Quảng Nam** sī Oa̍t-lâm Nam Trung Bộ í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Tam Kỳ, jîn-kháu ū 1,472,700. 2025 nî kap Đà Nẵng Chhī ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Tam Kỳ
** Hội An
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Điện Bàn
* Koān (*huyện*)
** Bắc Trà My
** Duy Xuyên
** Đại Lộc
** Đông Giang
** Hiệp Đức
** Nam Giang
** Nam Trà My
** Nông Sơn
** Núi Thành
** Phú Ninh
** Phước Sơn
** Quế Sơn
** Tây Giang
** Thăng Bình
** Tiên Phước
Quảng Ngãi Séng

**Quảng Ngãi** sī Oa̍t-lâm Nam Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Quảng Ngãi, jîn-kháu ū 1,295,600.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Quảng Ngãi
* Koān (*huyện*)
** Ba Tơ
** Bình Sơn
** Đức Phổ
** Minh Long
** Mộ Đức
** Nghĩa Hành
** Sơn Hà
** Sơn Tây
** Sơn Tịnh
** Tây Trà
** Tư Nghĩa
** Trà Bồng
** Lý Sơn
Quảng Ninh Séng

**Quảng Ninh** sī Oa̍t-lâm Đông Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Hạ Long, jîn-kháu ū 1,091,300.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Hạ Long
** Móng Cái
** Uông Bí
** Cẩm Phả
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Quảng Yên
** Đông Triều
* Koān (*huyện*)
** Ba Chẽ
** Bình Liêu
** Cô Tô
** Đầm Hà
** Hải Hà
** Tiên Yên
** Vân Đồn
Quảng Trị Séng

**Quảng Trị** sī Oa̍t-lâm Bắc Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Đông Hà, jîn-kháu ū 625,800. 2025 nî ha̍p-pēng Quảng Bình Séng.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Đông Hà
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Quảng Trị
* Koān (*huyện*)
** Cam Lộ
** Cồn Cỏ
** Đa Krông
** Gio Linh
** Hải Lăng
** Hướng Hóa
** Triệu Phong
** Vĩnh Linh
Sóc Trăng Séng

**Sóc Trăng** sī Oa̍t-lâm Mekong Hô Saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu í-chêng ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Sóc Trăng, jîn-kháu ū 1,276,200. 2025 nî kap Cần Thơ Chhī ha̍p-pēng.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Sóc Trăng
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Ngã Năm
** Vĩnh Châu
* Koān (*huyện*)
** Châu Thành
** Cù Lao Dung
** Kế Sách
** Long Phú
** Mỹ Tú
** Mỹ Xuyên
** Thạnh Trị
** Trần Đề
Sơn La Séng

**Sơn La** sī Oa̍t-lâm Tây Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Sơn La, jîn-kháu ū 1,007,500.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Sơn La
* Koān (*huyện*)
** Bắc Yên
** Mai Sơn
** Mộc Châu
** Mường La
** Phù Yên
** Quỳnh Nhai
** Sông Mã
** Sốp Cộp
** Thuận Châu
** Vân Hồ
** Yên Châu
Tây Ninh Séng

**Tây Ninh** sī Oa̍t-lâm Đông Nam Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Tây Ninh, jîn-kháu ū 1,047,100. 2025 nî ha̍p-pēng Long An Séng.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Tây Ninh
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Hòa Thành
** Trảng Bàng
* Koān (*huyện*)
** Tân Biên
** Tân Châu
** Dương Minh Châu
** Châu Thành
** Bến Cầu
** Gò Dầu
Thái Bình Séng

**Thái Bình** sī Oa̍t-lâm Âng-hô Saⁿ-kak-chiu (Đồng Bằng Sông Hồng) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Thái Bình, jîn-kháu ū 1,865,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Thái Bình
* Koān (*huyện*)
** Đông Hưng
** Hưng Hà
** Kiến Xương
** Quỳnh Phụ
** Thái Thụy
** Tiền Hải
** Vũ Thư
Thái Nguyên Séng

**Thái Nguyên** sī Oa̍t-lâm Đông Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Thái Nguyên, jîn-kháu ū 1,127,200.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Thái Nguyên
** Sông Công
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Phổ Yên
* Koān (*huyện*)
** Đại Từ
** Định Hóa
** Đồng Hỷ
** Phú Bình
** Phú Lương
** Võ Nhai
Thanh Hóa Séng

**Thanh Hóa** sī Oa̍t-lâm Bắc Trung Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Thanh Hóa, jîn-kháu ū 3,680,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Thanh Hóa
** Sầm Sơn
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Bỉm Sơn
* Koān (*huyện*)
** Bá Thước
** Cẩm Thủy
** Đông Sơn
** Hà Trung
** Hậu Lộc
** Hoằng Hóa
** Lang Chánh
** Mường Lát
** Nga Sơn
** Ngọc Lặc
** Như Thanh
** Như Xuân
** Nông Cống
** Quan Hóa
** Quan Sơn
** Quảng Xương
** Thạch Thành
** Thiệu Hóa
** Thọ Xuân
** Thường Xuân
** Tĩnh Gia
** Triệu Sơn
** Vĩnh Lộc
** Yên Định
Tiền Giang Séng

**Tiền Giang** sī Oa̍t-lâm Mekong Hô Saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Mỹ Tho, jîn-kháu ū 1,717,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Mỹ Tho
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Gò Công 
** Cai Lậy
* Koān (*huyện*)
** Cái Bè 
** Cai Lậy 
** Châu Thành 
** Chợ Gạo 
** Gò Công Đông 
** Gò Công Tây 
** Tân Phước 
** Tân Phú Đông
Trà Vinh Séng

**Trà Vinh** sī Oa̍t-lâm Mekong Hô Saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Trà Vinh, jîn-kháu ū 1,036,800.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Trà Vinh
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Duyên Hải
* Koān (*huyện*)
** Càng Long
** Cầu Kè
** Cầu Ngang
** Châu Thành
** Duyên Hải
** Tiểu Cần
** Trà Cú
Tuyên Quang Séng

**Tuyên Quang** sī Oa̍t-lâm Đông Bắc ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Tuyên Quang, jîn-kháu ū 723,300. 2025 nî ha̍p-pēng Hà Giang Séng.

## Hêng-chèng-khu
### 2025 nî chìn-chêng
* Chhī (*thành phố*)
** Tuyên Quang
* Koān (*huyện*)
** Chiêm Hóa
** Hàm Yên
** Lâm Bình
** Na Hang
** Sơn Dương
** Yên Sơn
Vĩnh Long Séng

**Vĩnh Long** sī Oa̍t-lâm Mekong Hô Saⁿ-kak-chiu (đồng bằng sông Cửu Long) tē-khu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Vĩnh Long, jîn-kháu ū 1,057,000.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Vĩnh Long
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Bình Minh
* Koān (*huyện*)
** Bình Tân
** Long Hồ
** Mang Thít
** Tam Bình
** Trà Ôn
** Vũng Liêm
Vĩnh Phúc Séng

**Vĩnh Phúc** sī Oa̍t-lâm Âng-hô Saⁿ-kak-chiu ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Vĩnh Yên, jîn-kháu ū 1,180,400.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Vĩnh Yên
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Phúc Yên
* Koān (*huyện*)
** Bình Xuyên
** Sông Lô
** Lập Thạch
** Tam Dương
** Tam Đảo
** Vĩnh Tường
** Yên Lạc
Yên Bái Séng

**Yên Bái** sī Oa̍t-lâm Tây Bắc Bộ ê chi̍t-ê séng, séng-hōe sī Yên Bái, jîn-kháu ū 740,700.

## Hêng-chèng-khu
* Chhī (*thành phố*)
** Yên Bái
* Chhī-siā (*thị xã*)
** Nghĩa Lộ
* Koān (*huyện*)
** Lục Yên
** Yên Bình
** Văn Yên
** Văn Chấn
** Mù Cang Chải
** Trạm Tấu
** Trấn Yên
Donau Hô

**Donau Hô** sī Au-chiu ê chi̍t-tiâu tiōng-iàu hô-chhoan, tn̂g-tō͘ 2,860 kong-lí, keng-kòe ê kok-ka ū Tek-kok, Ò-tē-lī, Slovakia, Hông-gâ-lī, Croatia, Serbia, Romania, Bulgaria, Moldova chham Ukraina, chiong-kî-boé lâu-ji̍p O͘-hái.

Kui-ê liû-he̍k koh pau-hâm Í-tāi-lī, Pho-lân, Sūi-se, Chesko, Slovenia, Bosnia kap Herzegovina, Montenegro, Pak Macedonia chham Albania.

## Kok-chióng gí-giân ê kiò-hoat
* Tek-gí: *Donau*
* Celt-gí: *dānu*
* Slovakia-gí: *Dunaj*
* Pho-lân-gí: *Dunaj* 
* Hông-gâ-lī-gí: *Duna*
* Romania-gí: *Dunărea*
* Kó͘ Norse-gí: *Duná* 
* Thó͘-ní-kî-gí: *Tuna*
* Kó͘ Hi-lia̍p-gí: *Istros*
* Croatia-gí: *Dunav*
* Serbia-gí: *Дунав/Dunav*
* Bulgaria-gí: *Дунав*
* Ukraina-gí: *Дунай*

## Siong-koan hāng-bo̍k
* Rhein Hô

Lūi-pia̍t:Tek-kok ê khe
Lūi-pia̍t:Ò-tē-lī ê khe
Lūi-pia̍t:Au-chiu tē-lí
Sió-khe

**Sió-khe** sī kóng khah sè-tiâu ê khe, ū-sî lâng ē-sài kan-tan kiâⁿ kòe hōaⁿ.

## Siong-koan ê bûn-chiong
* Chúi-chùn
* Chúi-kau

Lūi-pia̍t:Khe
Lūi-pia̍t:Tē-lí-ha̍k
Tiông-kang

**Tiông-kang**/**Tn̂g-kang** (長江) kó͘-chá hō-chòe **Kang** (江) ia̍h-sī **Tāi-kang** (大江), sī Tiong-kok chham A-chiu siāng-tn̂g ê chi̍t-tiâu hô-chhoan. Tn̂g-tō͘ tāi-iok ū 6,300 kong-lí. Gôan-thâu tī Tiong-kok Chheng-hái, chhut-kháu tī Siōng-hái.

Lūi-pia̍t:A-chiu tē-lí
Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê khe
Nottinghamshire

**Nottinghamshire** sī England East Midlands ê chi̍t-ê kūn (county), sì-chiu-ûi ū South Yorkshire, Lincolnshire, Leicestershire chham Derbyshire. Nottingham sī Nottinghamshire thôan-thóng-siōng ê kūn-hú, m̄-koh hiān-chhú-sî ê lí-sū-hōe (gī-hōe) sī khai-siat tī Nottingham kīn-kau ê West Bridgford.

Nottinghamshire bo̍k-chêng ū tāi-iok 106 bān ê jîn-kháu, ē-tàng hūn-chòe Ashfield, Bassetlaw, Broxtowe, Gedling, Mansfield, Newark and Sherwood chham Rushcliffe. Nottingham í-keng sī chi̍t-ê tan-it chū-tī-thé (unitary authority), hêng-chèng-siōng chham Nottinghamshire bô tī-tāi.

Lūi-pia̍t:Eng-lân ê kūn
Kuala Lumpur

**Kuala Lumpur** ia̍h im-e̍k chò **Kiat-liông-pho** (Hàn-gí: ), sok-siá **K.L.**, sī Má-lâi-se-a ê siú-to͘  chham siōng-tōa ê siâⁿ-chhī. Jîn-kháu ū 160 bān, to͘-hōe-khu jîn-kháu 720 bān. Kiàn-li̍p-chiá sī Ia̍p A-lâi (Yap Ah Loy).

Sui-jiân Kuala Lumpur sī siú-to͘ , m̄-koh hêng-chèng chham su-hoat pō͘-bûn í-keng tī 1999 nî poaⁿ kàu Putrajaya. Hiān-sî Kuala Lumpur sī kok-hōe chham Má-lâi-se-a Kok-ông ê só͘-chāi-tē.

## Chham-khó chu-liāu
Ông Thiam-teng

**Ông Thiam-teng** (王添灯; 1901 nî 6 goe̍h 24 – 1947 3 goe̍h 11 [sit-chong]), Tâi-oân-séng Séng-chham-gī-goân, Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ Chhú-lí Uí-oân-hoē soan-thoâⁿ-cho͘-tíuⁿ.

Ông Thiam-teng 1901 nî 6 goe̍h 24 ji̍t chhut-sì tī Tâi-pak Sin-tiàm An-khiⁿ. Kong-ha̍k-hāu chhut-gia̍p liáu-āu khì Sin-tiàm Chng-ia̍h-tiûⁿ (庄役場) kang-chok. 1930 nî tam-jīm Tâi-oân Tē-hng-chu-ti Liân-bêng Tâi-pak Chi-pō͘ huh-chek-jîn. 1931 nî chhòng-lip Bûn-san Tê-hâng, keng-êng hui-siông sêng-kong, mā piàn-chó chèng-tī ê tiûⁿ-só͘. 1931 nî 4 goe̍h chhut-pán *Tâi-oân Chhī-ke-chng-chèng Chī Si̍t-chè* thó-lūn Tâi-oân tē-hng-chu-tī ê bûn-tê.

Chiong-chiàn liáu-āu, kè-siok tê-hio̍h ê seng-lí, tam-jīm Tê-hiō-kong-hoē lí-sū-tiúⁿ, mā tī chèng-toâⁿ kap sin-bûn-kài chin jia̍t-sim. 1946 nî tòng-soán Tâi-oân-séng chham-gī-goân, Tâi-pak kan-nā Ông Thiam-teng kap N̂g Tiâu-khîm 2 ê. 
I tī le Séng-chham-gī-hoē té-té 28 kang ê hoē-kî lāi-té, thê-chhut 13 kiāⁿ tan-tok thê-àn kap 5 kiāⁿ liân-hap thê-àn, hoat-giân 81 pái. Siòng chhut-miâ ê chit-sûn sī *Tâi-oân Thn̂g-pau* kap *Peh-hiah Chia̍h A-phiàn*. 

Kok-bîn-tóng cha̍p-siū Tâi-oân liáu-āu, chhut-sán thn̂g ê Tâi-oân soah bé bô thn̂g? Ông Thiam-teng kap Lîm Ji̍t-ko chit-sûn [Chu-oân-huí-oân-huì chiap-siu Tâi-thn̂g ê 15 bàn tóng ê thn̂g ê hē-lō, Goân-lâi sī Tâi-oân Hêng-chèng-tiúⁿ-koaⁿ Kong-sú kā Tâi-thn̂g chiap-siū Ji̍t-bún ê 15 bàn tóng ê thn̂g thau ūn khì Tiong-kok thàn toā-chîⁿ. Ông Thiam-teng chit-sûn kóng "Tân Gî Tiúⁿ-koaⁿ chin koan-hoâi Tâi-oân-tông-pau khui-chhuì ha̍p-chhuì lóng-sī  Tâi-oân tông-pau, chin put-hèng hiah ê cha̍p-siū Tâi-oân koan-sim ê sī Tâi-oân thn̂g-pau m̄ sī Tâi-oân tông-paú́."

Ông Thiam-teng kap Lîm Ji̍t-ko mā chit-sûn Bó͘-ek-kio̍k kap Choan-bē-kio̍k su-thun sò͘-chhiⁿ-bàn ê cha̍p-siu bu̍t-chu, Ông Thiam-teng mn̄g Choan-bē-kio̍k kio̍k-tiúⁿ Jīn Uî-kun "Lí chai-iáⁿ m̄ chai-iáⁿ Choan-bē-kiok pò-siāu 70 kong-kin a-phiàn ê tāi-chì?"  Jīn Uî-kun kóng "Thiaⁿ-kóng sī khì hō͘ peh-hiah chiah khì." Ông Thiam-teng kóng goá chhiàⁿ choan-ka lâi chhì-giām, chèng-bêng a-phiàn sī khì hō͘ lâng chia̍h khì m̄ sī peh-hiah.

Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ hoat-seng liáu-āu i tan-jīm Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ Chhú-lí Uî-goân-hoē soaⁿ-thoâⁿ-cho͘-tíuⁿ, tuì Tân Gî Chèng-hú thê-chhut *Chhú-lí-tâi-kong*. 3 goeh 9 ji̍t poàⁿ-mî, hiàn-peng pau-uî Ông Thiam-teng ê chhù, kā i liah-cháu. 

Kin-kù bok-kek-chiá ê hôe-ek, Ông Thiam-teng khì hō͘ hiàn-peng tē 4 thoân thoân-tiúⁿ Tiuⁿ Bo͘-thô phoà khì-iû lâi sio--sì.

## Chām-goā liân-kiat
*228 Sū-kiān Kì-liām Ki-kim-hoē: Ông Thiam-teng ê siāu-kài 

Lūi-pia̍t:Tâi-oân chèng-tī jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ siū-lān-chiá
Budapest

thumb|Budapest
thumb|Budapest

**Budapest** sī Hông-gâ-lī ê siú-to͘ chham siōng-tōa ê siâⁿ-chhī, sī Tiong-au ê chèng-tī, bûn-hòa, siong-gia̍p, kang-gia̍p chham kau-thong tiong-sim chi-it. Jîn-kháu ū 170 bān, to͘-hōe-khu jîn-kháu 245 bān. 

Budapest sī Donau-hô lióng-hōaⁿ siâⁿ-chhī ê cho͘-ha̍p, se-hōaⁿ ê sī Buda kap Óbuda, tang-hōaⁿ ê sī Pest, "Buda" chham "Pest" ha̍p-chòe "Budapest".
Washington, D.C.

**Washington, D.C.** chiàⁿ-miâ **Columbia Te̍k-pia̍t-khu** (), hàn-miâ **Hôa-sēng-tùn** () ia̍h **Hôa-hú** (華府), sī Bí-kok ê siú-to͘, chham Virginia kap Maryland sio-chiap. Thóng-kè-siōng ê jîn-kháu ū 689545, to͘-hōe-khu jîn-kháu ū 530 bān.

Washington, D.C. tû-liáu sī Bí-kok liân-pang chèng-hú chham Bí-kok Kok-hōe ê só͘-chāi-tē, mā-sī Sè-kài Gîn-hâng, Kok-chè Hòe-pè Ki-kim chham Bí-chiu Kok-ka Cho͘-chit téng-téng ki-kò͘ ê chóng-pō͘ só͘-chāi-tē.

## Tē-lí

## Chham-khó
Hông-gâ-lī-gí

**Hông-gâ-lī-gí** (洪牙利語, magyar nyelv) mā thang kiò chò **Hiong-gâ-lī-gí** (匈牙利語), sī Ural gí-giân ê chi̍t-khóan, sī Hông-gâ-lī chham Au-chiu Liân-bêng ê koaⁿ-hong gí-giân. Tī Hông-gâ-lī hū-kīn ê kok-ka mā-ū hun-pò͘, chāi-tē sú-iōng jîn-kháu ū 1500 bān.

## Goā-pō͘ liân-kiat

	

Lūi-pia̍t:Hông-gâ-lī
Lūi-pia̍t:Giân-gú
Alexandros Tāi-ông

**Macedonia ê Alexandros 3-sè** (,  ia̍h 11 ji̍t), mā hō **Alexandros Tāi-ông** (), sī kó͘-chá Macedonia kiam Hi-lia̍p ê ông-kun. 

Alexandros tùi lāu-pē Philippos 2-sè chiap-jīm ông-ūi, āu--lâi i niá-chhōa kun-tūi kā Anatolia, Su-lī-a, Phoenicia, Iudaea, Ai-ki̍p, Bactria kap Mesopotamia cheng-ho̍k, siāng hn̄g phah khì kah Ìn-tō͘. Āu-bóe tó-tńg Babylon liáu-āu kòe-sin.
Chheⁿ-tâng-khì Sî-tāi

**Chheⁿ-tâng-khì Sî-tāi**, sī jîn-lūi bûn-hòa hoat-tián ê chi̍t-ê kai-tōaⁿ. Tī Chheⁿ-tâng Sî-tāi, jîn-lūi lī-iōng tâng chham siah liān-chè chheⁿ-tâng, chè-chō khì-khū. Chhin-chhiūⁿ Tiong-kok ê Siong Tiâu chham Mesopotamia ê Akkad Tè-kok lóng-sī chheⁿ-tâng bûn-hòa.

Tī khó-kó͘-ha̍k ê saⁿ-tāi-hoat lāi-bīn, Chheⁿ-tâng Sî-tāi it-poaⁿ tòe-tī Chio̍h-khì Sî-tāi ê bóe-āu, Thih-khì Sî-tāi ê chìn-chêng. M̄-koh ū-ê bûn-hòa bô keng-kòe Chheⁿ-tâng Sî-tāi. Ū-ê sī ti̍t-chiap chìn-ji̍p Thih-khì Sî-tāi; ū-ê sī î-chhî tī Chio̍h-khì Sî-tāi.

## Chham-kìⁿ
* Tâng-khì Sî-tāi
Tigris Hô

**Tigris Hô**, ia̍h **Hiddeqel Hô**, sī Mesopotamia nn̄g-tiâu tōa-hô óa tang-pak ê hit-tiâu, tī Thó͘-nī-kî hoat-gôan, tī Iraq chham Euphrates Hô ha̍p-liû-sêng Arab Hô, chòe-āu tī Iran kap Iraq ê kau-kài hiòng Pho-su Oan chhut-hái. Tn̂g-tō͘ tāi-iok ū 1,900 kong-lí.

## Kok-chióng gí-giân ê kiò-hoat
* Akkadia-gí: *Idiqlat*
* A-lá-peh-gí: *دجلة* 
* Aramaic-gí: *דיגלת * 
* Armenia-gí: *Տիգրիս* 
* Kó͘ Hi-lia̍p-gí: *ἡ Τίγρης, -ητος* / *ἡ, ὁ Τίγρις, -ιδος*
* Hi-pek-lâi-gí: *חידקל * (tī Sèng-keng lāi-bīn ê miâ)
* Hurria-gí: *Aranzah* 
* Kurd-gí: *Dîcle*
* Pho-su-gí: *Tigrā* / *Tigr* / *دجله*
* Sumer-gí: *Idigna* / *Idigina*
* Syria-gí: *ܕܩܠܬ*
* Türkiye-gí: *Dicle*

Lūi-pia̍t:Iraq ê khe
Lūi-pia̍t:A-chiu tē-lí
Lūi-pia̍t:Mesopotamia
Euphrates Hô

**Euphrates Hô**, ia̍h **Perat Hô**, sī Mesopotamia nn̄g-tiâu tōa-hô óa sai-lâm ê hit-tiâu, tī Thó͘-nī-kî hoat-gôan, tī Iraq chham Tigris Hô ha̍p-liû-sêng Arab Hô, chòe-āu tī Iran kap Iraq ê kau-kài hiòng Pho-su Oan chhut-hái. Tn̂g-tō͘ tāi-iok ū 2,781 kong-lí.

## Kok-chióng gí-giân ê kiò-hoat
* Akkadia-gí: *Pu-rat-tu*
* A-lá-peh-gí: *الفرات* 
* Aramaic-gí: *ܦܪܬ* 
* Armenia-gí: *Եփրատ* 
* Kó͘ Hi-lia̍p-gí: *Ευφράτης*
* Hi-pek-lâi-gí: *פְּרָת* (tī Sèng-keng lāi-bīn ê miâ)
* Kurd-gí: *فرهات*
* Pho-su-gí: *فرات*
* Sumer-gí: *Buranun*
* Türkiye-gí: *Fırat*

Lūi-pia̍t:Iraq ê khe
Lūi-pia̍t:A-chiu tē-lí
Lūi-pia̍t:Mesopotamia
Akkad Tè-kok

**Akkad** sī Mesopotamia tē-khu ê bûn-bêng, tāi-iok chûn-chāi tī kong-gôan-chêng 3000-nî kàu kong-gôan-chêng 2000-nî ê kî-kan. Akkad bûn-bêng tùi Akkad-siâⁿ chòe tiong-sim, kiàn-li̍p-liáu chi̍t-ê té-kok.

Akkad Tè-kok sī siāng chá sán-seng tī Mesopotamia tē-khu ê tōa tè-kok, in ê tiong-sim sī Pa-pí-lûn tang-pak-pêng ia̍h tang-pêng ê Akkad siâⁿ. Akkad lâng kóng ê giân-gí sī chi̍t chióng Siám-cho̍k giân-gí. Tè-ko chûn-chāi ê sî-kang bô tn̂g, Sumer siâⁿ-chhī ê hoán-khòng kap tè-kok ê tùi-gōa chiàn-cheng kiám-jio̍k liáu in-ê sè-le̍k.

## Chham-chiàu

Lūi-pia̍t:Khó-kó͘-ha̍k
Lūi-pia̍t:A-chiu ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Mesopotamia
Lūi-pia̍t:Akkad Tè-kok
Pa-pí-lûn

**Pa-pí-lûn** (Akkad-gí: ;  *babylṓn*) sī Mesopotamia tē-khu ê siâⁿ-chhī kok-ka, tāi-iok chûn-chāi tī chiân 3000 nî kàu chêng pah-kúi nî ê sî-chūn. In tī chiân 600 nî kiàn-li̍p-khí Sin Babylon Tè-kok, kiàn-tio̍k-liáu Babylon Khong-tiong Hoe-hn̂g. 

## Chù-kha

Lūi-pia̍t:Bûn-bêng
Lūi-pia̍t:A-chiu ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Mesopotamia
Assyria

**A-su̍t**, La-teng-gí **Assyria**, sī Mesopotamia tē-khu chi̍t-ê bûn-bêng, khí-gôan ê siâⁿ-chhī sī Assur, tāi-iok tī kong-gôan-chêng 2-chhian-nî chiū chûn-chāi, kong-gôan-chêng 900 nî chó-iū kiàn-li̍p Sin Assyria Tè-kok. Assyria bîn-cho̍k kàu chit-má iáu-koh tī--leh.

Lūi-pia̍t:Khó-kó͘-ha̍k
Lūi-pia̍t:A-chiu ê le̍k-sú
Siong

**Siong** (商) ia̍h **In** (殷), sī Tiong-kok tē-it-ê sìn-sú tiâu-tāi, só͘-chāi tī Tiong-gôan ê N̂g-hô hô-kok pêng-gôan. Siong-tiâu tùi tī Hā-tiâu āu-piah, sī Siong-thng sut-niá chu-hâu kek-pāi Hā-tiâu liáu-āu lâi sêng-li̍p. Kin-kù kó͘-kè, Siong-tiâu ê sî-tāi tāi-iok sī kong-gôan-chêng 16-sè-kí kàu kong-gôan-chêng 10-sè-kí.

## Le̍k-tāi kun-chú

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê le̍k-sú
Thih-khì Sî-tāi

**Thih-khì Sî-tāi** sī jîn-lūi bûn-hòa hoat-tián ê chi̍t-ê kai-tōaⁿ. Tī Thih-khì Sî-tāi, jîn-lūi lī-iōng thih lâi chè-chō khì-khū. Chhin-chhiūⁿ Ji̍t-pún ê Yayoi Sî-tāi chham Tiong-kok ê Chiàn-kok Sî-tāi lóng-sī thih-khì bûn-hòa.

Tī khó-kó͘-ha̍k ê saⁿ-tāi-hoat lāi-bīn, Thih-khì Sî-tāi it-poaⁿ tòe-tī Chheⁿ-tâng Sî-tāi ê bóe-āu, jî-chhiáⁿ iàu-bô bêng-hián ê liáu-kiat, ū-kóa bûn-hòa koh hoat-tián-chhut liān-chè kǹg-thih ê ki-su̍t.
Sumer

**Sumer** sī Mesopotamia tē-khu ê bûn-bêng, sī sè-kài-siōng siāng-chá ê bûn-bêng chi-it. Kî-tiong ê Ubaid sî-kî tāi-iok tī kong-gôan-chêng 6000 nî ê sî-chūn; Uruk sî-kî tī kong-gôan-chêng 4000 nî ê sî-chūn; Ông-tiâu sî-kî tī kong-gôan-chêng 3000 nî. Sumer bûn-bêng āu-bé tī kong-gôan-chêng 2000 nî ê sî-chūn hō͘ Babylon chhú-tāi.

Lūi-pia̍t:Khó-kó͘-ha̍k
Lūi-pia̍t:A-chiu ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Mesopotamia
Lūi-pia̍t:Sumer
Kong-si

**Kong-si** (公司), **khì-gia̍p** (企業), iā **hōe-siā** (會社), sī chi̍t khóan êng-lī cho͘-chit, hoat-lu̍t-siōng ê tēng-gī tī kok-tē lóng bô sáⁿ sio-kâng, sêng-li̍p kong-si mā-ū it-tēng ê chhiú-sio̍k kap tiâu-kiāⁿ.

## Hân-kok
Hân-kok-ōe kiò kong-si kiò "hōe-siā" (회사), chiàu Hân-kok hoat-lu̍t, in ê hōe-siā hūn: 

* Tu-sek hōe-siā (주식회사)
* Ha̍p-miâ hōe-siā (합명회사)
* Ha̍p-chu hōe-siā (합자회사)
* Iú-hān hōe-siā (유한회사)

## Ji̍t-pún
Hōe-siā (会社) sī Ji̍t-pún-ōe ê kong-si ì-sù, tī Ji̍t-pún hoat-lu̍t ê Hōe-siā-hoat (会社法) lāi-té, ū hun:

* Tu-sek hōe-siā (株式会社)
* Ha̍p-miâ hōe-siā (合名会社)
* Ha̍p-chu hōe-siā (合資会社)
* Ha̍p-tông hōe-siā (合同会社)

Tû-liáu chia 4-khoán, gōa-kok kong-sī, iā-sī kî-tha chi̍t kóa chióng-lūi ê hoat-jîn Ji̍t-pún-ōe mā sǹg sī hōe-siā.

## Tâi-oân
* Kó͘-hūn kong-si
* Iú-hān kong-si
* Kó͘-hūn iú-hān kong-si
* Bû-hān kong-si

## Siong-koan hāng-bo̍k
* Hâng-hō
* Ka-cho̍k khì-gia̍p
* Kong-si (î-bîn siā-lí)
Ko-hiông Chia̍t-ūn

**Ko-hiông Chia̍t-ūn** (高雄捷運) sī Ko-hiông to͘-hōe-khu ê chi̍t-ê tāi-chiòng ūn-su hē-thóng, 2008 nî 3 goe̍h 9 ji̍t khai-sí êng-ūn. Bo̍k-chêng ū saⁿ-tiâu lō͘-sòaⁿ, Âng-sòaⁿ tùi Ko-hiông-chhī Kong-san kàu Ko-hiông-chhī Sió-káng, Kiat-sòaⁿ tùi Ko-hiông-chhī Tōa-liâu kàu Ko-hiông-chhī Ha-má-seng, lēng-gōa koh-ū chi̍t-tiâu khoân-chōng khin-thih. Âng-sòaⁿ kah Kiat-sòaⁿ tī Tōa-îⁿ-khôan ê Bí-lē-tó Chām kau-hōe.

## Lō͘-soàⁿ
### Ko-ūn-liōng hē-thóng
* Âng-soàⁿ
* Kiat-soàⁿ
* N̂g-sòaⁿ (heng-kiàn-tiong)

### Kē-ūn-liōng hē-thóng
* Khoân-chōng Khin-thih

## Chham-khó

## Koh khoàⁿ
* Ko-chia̍t Siàu-lú

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê chia̍t-ūn
Hoat-jîn

**Hoat-jîn** (法人) sī hoat-lu̍t ê kui-tēng lāi-bīn, chi̍t khóan chham kò-jîn (chū-jiân-jîn) kâng-khóan ū hoat-lu̍t-siōng ê kôan-lī kap gī-bū ê thôan-thé. Hoat-jîn ê chióng-lūi chin chē, chèng-hú, kong-si, ia̍h-sī siā-thôan, lóng ū khó-lêng ū hoat-jîn ê sin-hūn. Sè-kài ta̍k kok tùi hoat-jîn ê kui-tēng mā lóng bô siáⁿ sio-kâng.
Ò-chiu Siú-to͘ Te̍k-pia̍t-khu

**Ò-chiu Siú-to͘ Te̍k-pia̍t-khu** (Eng-gí: **Australian Capital Territory**; kán-siá: **ACT**) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê tāi-lio̍k niá-tē (*internal territory*), siú-hú sī Canberra, jîn-kháu ū 336,400 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Sin Lâm Wales

**Sin Lâm Wales** (Eng-gí: **New South Wales**; kán-siá: **NSW**) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê chiu (*state*), siú-hú sī Sydney, jîn-kháu ū 6,817,100 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Pak Léng-tó͘

**Pak Léng-tó͘** (Eng-gí: **Northern Territory**; kán-siá: **NT**) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê tāi-lio̍k niá-tē (*internal territory*), siú-hú sī Darwin, jîn-kháu ū 217,559 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Kǹg-thih

**Kǹg**, **kǹg-thih**, ia̍h **thih-kǹg**, sī thih saⁿ-lām chió-liōng ê thòaⁿ-sò͘ liān-chè--chhut-lâi ê ha̍p-kim. Chiàu su-iàu mán-gàn (Mn), khu-ló͘-mih (Cr), wolfram (W) chham vanadium (V) téng goân-sò mā ū chò kǹg-thih ê gôan-liāu. Liān-chè kǹg-thih ê kòe-têng hō chò liān-kǹg, sǹg sī chè-chō-gia̍p chi khoán.

## Tēng-gī

Tī kim-sio̍k-ha̍k ê tēng-gī lāi-bīn, "kǹg" sī thòaⁿ (C) hâm-liōng 0.0218% kàu 2.14% (chit-liōng ê %) chi-kan ê Fe-C jī-gôan ha̍p-kim. Nā-sī chhiau-kòe 2.14% hō-chòe chù-thih (鑄鐵); bōe-móa 0.0218% ê hō-chòe thih.

## Gôan-lí
Thòaⁿ gôan-chú ē kau-chham ji̍p-khì thih ē kim-sio̍k chiⁿ-thé lāi-bīn, kái-piàn thih gôan-chú ê pâi-lia̍t hong-sek. Liān-chè un-tō͘ ê ko-te piàn-hòa, chham thòaⁿ ê pi-lē, ē éng-hióng kǹg-thih ê sèng-chit.

## Le̍k-sú
Kó͘-chá sî-tāi chiō ū kǹg-thih, tī Tang-hui ū hoat-kiàn Chêng 1400 nî ê kǹg.. Tī Kó͘ Lô-má chham Tiong-kok ê Chiàn-kok Sî-tāi mā-ū. Tī Ìn-tō͘ , tāi-iok Chêng 300 nî chiō ū, jî-chhiáⁿ chè-chō ki-su̍t tī 5-sè-kí thôan-kàu Tiong-kok.

## Sán-gia̍p

Kǹg-thih sī chin-chōe sán-gia̍p ê gôan-liāu, ē éng-hióng kui-ê keng-chè ê hoat-tián, in-chhú, kǹg-thih ê chè-chō sī tiōng-iàu ê keng-chè chí-piau. Kun-kù 2006 nî ê chu-liāu, thong-sè-kài kǹg-thih sán-liōng siāng-chē ê kok-ka sī Tiong-kok, koh-lâi sī Ji̍t-pún. Sán-liōng tē-it ê kong-si sī ArcelorMittal.

## Hun-lūi
### Sêng-hun hun-lūi
* Thòaⁿ-kǹg
** Kē-thòaⁿ-kǹg
** Tiong-thòaⁿ-kǹg
** Ko-thòaⁿ-kǹg

* Ha̍p-kim-kǹg
** Kē-ha̍p-kim-kǹg
** Tiong-ha̍p-kim-kǹg
** Ko-ha̍p-kim-kǹg

### Hêng-chōng hun-lūi
* Khúi-tiâu (軌條)
* Hêng-kǹg (形鋼)
* Pāng-kǹg (棒鋼)
* Sòaⁿ-châi (線材)
* Kāu-iong-pán (厚中板)
* Po̍h-pán (薄板)
* Kǹg-kóng (鋼管)

## Chham-khó chu-liāu

## Ia̍h khòaⁿ-māi
* Stainless kǹg
Tiong-kok Kǹg-thih

**Tiong-kok Kǹg-thih Kong-si** (中國鋼鐵公司; ) kán-chheng **Tiong Kǹg** (中鋼), Eng-bûn sok-siá **CSC**, sī Tâi-ôan siōng-tōa ê kǹg-thih kong-si, tī 2006 nî sè-kài pâi-miâ tē 25. Tiong-kǹg ê chóng-kong-si kap kǹg-chhiúⁿ lóng tī Ko-hiông-chhī ê Sió-káng-khu, tī Ko-hiông-káng káng-piⁿ, khò-kīn Tâi-ôan Kok-chè Chō-chûn Kong-si.

Tiong-kǹg kong-si sī 1971 nî 12 goe̍h 3 ji̍t sêng-li̍p, 1974 nî khai-sí kiàn-siat, 1977 nî khai-sí seng-sán. Bo̍k-chêng ū 4-ki ko-lô͘. 2006 nî Tiong-kǹg ê êng-gia̍p-gia̍h ū sin-tâi-phiò 1777 ek, chēng-siu-ek ū sin-tâi-phiò 477 ek.. In ê táng-sū-tiúⁿ sī sī Tiong-hôa Bîn-kok Keng-chè-pō͘ ê hoat-jîn tāi-piáu.

Tiong-kǹg sī tī chèng-hú ê thui-tōng chi-hā sêng-li̍p, tī 1977 nî chóan-chòe kok-êng sū-gia̍p. Tī hoat-lu̍t-siōng, Tiong-kǹg í-keng tī 1995 nî bîn-êng-hòa. Tiong-kǹg û chin-chōe koan-hē khì-gia̍p, chham i pún-sin chò-hóe cho͘-ha̍p-sêng Tiong-kǹg Chi̍p-thôan. Tī Tâi-oân Ko-thih, Ko-hiông Chia̍t-ūn, Tâi-chek-tiān téng-téng mā-ū tâu-chu. 

## Chham-khó chu-liāu

Lūi-pia̍t:Kǹg-thih kong-si
Queensland

**Queensland** sī Ò-chiu ê chi̍t-ê chiu (state), siú-hú sī Brisbane, jîn-kháu ū 4,264,590.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Lâm Ò-chiu

**Lâm Ò-chiu** (Eng-gí: **South Australia**; kán-siá: **SA**) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê chiu (*state*), siú-hú sī Adelaide, jîn-kháu ū 1,581,400 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Tasmania

**Tasmania** sī Ò-chiu ê chi̍t-ê chiu (*state*), siú-hú sī Hobart, jîn-kháu ū 497,312.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Victoria (Ò-chiu)

**Victoria** sī Ò-chiu ê chi̍t-ê chiu (state), siú-hú sī Melbourne, jîn-kháu ū 5,188,100 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Sai Ò-chiu

**Sai Ò-chiu** (Eng-gí: **Western Australia**; kán-siá: **WA**) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê chiu (*state*), siú-hú sī Perth, jîn-kháu ū 2,105,800 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Jervis-oan Léng-thó͘

**Jervis-oan Léng-thó͘** (Eng-gí: **Jervis Bay Territory**) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê tāi-lio̍k niá-tē (*internal territory*), siú-hú sī Jervis Bay Village, jîn-kháu ū 611 lâng.

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Sèng-tàn-tó

**Sèng-tàn-tó** (; ) sī Ò-chiu ê chi̍t-ê hái-gōa niá-tē (*external territory*), siú-hú sī Flying Fish Cove.

Sèng-tàn-tó ê jîn-kháu ū 1,843-lâng (2016-nî ê tiâu-cha), ū tāi-iok 2/3 ê lâng ū Sin-ka-pho Má-lâi-lâng ia̍h Sin-ka-pho Tn̂g-lâng hiat-thóng, kî-tha tōa-cho̍k ū Au-chiu-lâng kah Má-lâi-se-a Ìn-tō͘-lâng.

1888-nî in-ūi ū chin-chē Jī-lîn-sng Khā-lú-siúm (*Calcium pyrophosphate*), hō͘ Tāi-eng Tè-kok pèng-thun, āu-lâi hō͘ Eng-kok léng Sin-ka-pho chèng-hú koán-lí. Tī Tē-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn tiong, hō͘ Ji̍t-pún chiàm-niá, chiàn-cheng kiat-sok liáu-āu, hôe-kui Eng-kok. 1958-nî, Ò-chiu kā Sèng-tàn-tó bé--lo̍h-lâi, hō͘ Eng-kok léng Sin-ka-pho chèng-hú M$2-chheng-bān tòng-chòe pó͘-siông.

## Tē-lí

## Siang-koan ê bûn-chiuⁿ
* Pat-kòa (tōng-bu̍t)

## Chham-chiàu

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Cocos (Keeling) Kûn-tó

**Cocos (Keeling) Kûn-tó** () ū-sî kiò-chò **Cocos Kûn-tó** ia̍h-sī **Keeling Kûn-tó**, sī Ò-chiu ê chi̍t-ê hái-gōa niá-tē (external territory), siú-hú sī West Island.

## Tē-lí

Lūi-pia̍t:Ò-chiu
Siâⁿ-chhī

**Siâⁿ-chhī** sī chi̍t-khóan chū-lo̍h, tī bô-kāng só͘-chāi ū bô-kāng piau-chún. Siâⁿ-chhī ū khó-lêng sī jîn-kháu kā-chè, mā-ū khó-lêng sī hêng-chèng ōe-hun sán-seng, ia̍h-sī ióng-iú chi̍t-kóa le̍k-sú pòe-kéng.

## Chham-kìⁿ
* To͘-hōe
* Chhī
* Tìn
* Chhoan

Lūi-pia̍t:Kiōng-tông-thé
Siong-gia̍p

**Siong-gia̍p** sī seng-sán-chiá chham siau-hùi-chiá, tùi sán-phín ia̍h ho̍k-bū kok-sek-kok-iūⁿ ê bō͘-e̍k ia̍h kau-ōaⁿ ê ha̍p-chheng. Chhin-chhiūⁿ bé-ji̍p chham bē-chhut chiū-sī siong-gia̍p hêng-ûi. 

## Siong-koan tiâu-bo̍k
* Kang-gia̍p
* Lông-gia̍p
* Ho̍k-bū-gia̍p
* Keng-chè
* Kim-iông
* Chhī-tiûⁿ
Lông-gia̍p

**Lông-gia̍p** sī chi̍t-khóan thàu-kòe chèng si̍t-bu̍t, chhī tōng-bu̍t, ia̍h-sī pôe-ióng kî-thaⁿ seng-bu̍t chhin-chhiūⁿ ko͘-lūi, lâi seng-sán sán-phín ê sán-gia̍p.

## Siong-koan ê bûn-chiong
* Choh-sit
* Ôan-gē
* Lông-gē
* Hî-gia̍p
* Phah-la̍h
1929 nî

## Liân-hō
* Tāi Ji̍t-pún Tè-kok: Chiau-hô (昭和) 4 nî
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Pó-tāi (保大) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Nguyễn Tiâu Pó-tāi Hông-tè (保大皇帝) 4 nî

## Sū-kiāⁿ

* 2 goe̍h 11 ji̍t: Ì-tāi-lī Ông-kok kap Sèng-chō chhiam-tēng Lateran Tiâu-iok.
* 3 goe̍h 4 ji̍t
** Calvin Coolidge sià-jīm Bí-kok chóng-thóng.
** Herbert Hoover chiūⁿ-jīm Bí-kok chóng-thóng
* 3 goe̍h 9 ji̍t: Arthur's Pass tē-tāng.
* 5 goe̍h 13 ji̍t: Estonia gī-hōe soán-kí.
* 5 goe̍h 16 ji̍t: Tē-1 hôe Ha̍k-īⁿ Chióng tī Roosevelt Lú-koán kí-hêng.
* 5 goe̍h 30 ji̍t: Liân-ha̍p Ông-kok chóng soán-kí.
* 6 goe̍h 17 ji̍t: Niú-se-lân hoat-seng Murchison tē-tāng.
* 11 goe̍h 18 ji̍t: Grand Banks tē-tāng.
* 12 goe̍h: Kó͘-tiân Hōe-gī (古田会议).

### Bô ji̍t-kî
* Suomi gī-hōe soán-kí.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 15 ji̍t: Martin Luther King, Bí-kok sîn-ha̍k-ka.
* 2 goe̍h 2 ji̍t: John Henry Holland, Bí-kok kang-têng-su.
* 2 goe̍h 28 ji̍t: Frank Gehry, Bí-kok kiàn-tio̍k-su.
* 3 goe̍h 8 ji̍t: Hebe Camargo, Pa-se ián-oân.
* 4 goe̍h 22 ji̍t: Michael Atiyah, Liân-ha̍p Ông-kok sò͘-ha̍k-ka.
* 5 goe̍h 4 ji̍t: Ronald Golias, Pa-se ián-oân.
* 5 goe̍h 1 ji̍t: Ralf Dahrendorf, Liân-ha̍p Ông-kok siā-hōe-ha̍k-ka. Tek-kok Kok-hōe Kok-bū Pì-su.
* 5 goe̍h 4 ji̍t: Audrey Hepburn
* 6 goe̍h 10 ji̍t: Edward Osborne Wilson
* 6 goe̍h 18 ji̍t: Jürgen Habermas, Tek-kok siā-hōe-ha̍k-ka.
* 7 goe̍h 2 ji̍t: Imelda Marcos, Hui-li̍p-pin chèng-tī-chiá.
* 7 goe̍h 11 ji̍t: David Kelly, Ài-lân ián-oân.
* 8 goe̍h: Yasser Arafat
* 9 goe̍h 5 ji̍t: Bob Newhart, Bí-kok ián-oân. 
* 9 goe̍h 6 ji̍t: Khó͘ Siông-hūi.
* 9 goe̍h 9 ji̍t: Ruth Pfau, Tek-kok chok-ka.
* 10 goe̍h 16 ji̍t: Fernanda Montenegro, Pa-se ián-oân.
* 11 goe̍h 6 ji̍t: June Squibb, Bí-kok ián-oân.
* 11 goe̍h 15 ji̍t: Ed Asner, Bí-kok chèng-tī-chiá.
* 12 goe̍h 13 ji̍t: Christopher Plummer, Canada ián-oân.
* 12 goe̍h 21 ji̍t: Alfredo Lim, Hui-li̍p-pin-lâng.

### Bô ji̍t-kî

## Kòe-sin
* 4 goe̍h 4 ji̍t: Carl Benz, kang-têng-su. 1844 nî chhut-sì.
* 4 goe̍h 13 ji̍t: Gotô Sinpei, Ji̍t-pún gōa-kau-koaⁿ. 1857 nî chhut-sì.
* 5 goe̍h 8 ji̍t: Charles Horton Cooley, Bí-kok siā-hōe-ha̍k-ka.
* 6 goe̍h 21 ji̍t: Leonard Trelawny Hobhouse, Liân-ha̍p Ông-kok kì-chiá.
* 8 goe̍h 3 ji̍t: Thorstein Veblen, Bí-kok keng-chè-ha̍k-ka.
* 9 goe̍h 23 ji̍t: Richard Adolf Zsigmondy, Tek-kok bu̍t-lí-ha̍k-ka. 1865 nî chhut-sì.
* 9 goe̍h 29 ji̍t: Tanaka Giiti, Ji̍t-pún chèng-tī-chiá. Ji̍t-pún siú-siòng. 1864 nî chhut-sì.
* 11 goe̍h 2 ji̍t: Habibullāh Kalakāni, Afghanistan chèng-tī-chiá. Afghanistan Kok-ông. 1890 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
## Ji̍t-chì

## Chham-khó chu-liāu
New York Chhī

**New York Chhī** (*New York City*; chèng-sek tē-miâ: *The City of New York*) mā kóng **New York**, tī Tâi-oân-ōe ū kiò **Niú-iok** (), **Niú-io̍k** () ia̍h **Niu-iok-kuh** (Ji̍t-gí: ), sī Bí-kok tang-pak ê chi̍t-ê siâⁿ-chhī, sī New York Chiu ê chi̍t-pō͘-hūn, hūn-chòe 5-ê borough, pau-hâm The Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens kap Staten Island. Chóng-jîn-kháu tāi-iok 827 bān, to͘-hōe-khu jîn-kháu 1900 bān. 

New York sī Bí-kok jîn-kháu siōng-chē ê siâⁿ-chhī, mā-sī chôan-kiû-sèng ê to͘-hōe. New York sī thong-sè-kài tī siong-gia̍p, kim-iông chham bûn-hòa siōng-ū éng-hióng-le̍k ê só͘-chāi chi-it, jî-chhiáⁿ sī Liân-ha̍p-kok chóng-pō͘  ê só͘-chāi-tē.

## Le̍k-sú
New York tī Bí-kok tang-pō͘ ê tiong-ng só͘-chāi, in tī 1790 nî thâu pái ê Bí-kok Phó͘-cha ū 33,131 ê chū-bîn, tī tong-sî í-keng choân-kok siāng chē jîn-kháu ê siâⁿ-chhī.

## Chham-chiàu
### Su-chì
* 

### Chù-kha
Ti̍t-hat-chhī

**Ti̍t-hat-chhī** sī chi̍t-khóan hêng-chèng-khu, tī Tiong-hôa Bîn-kok, Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chham Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok sú-iōng. Chi̍t-kóa Kî-thaⁿ kok-ka ê hêng-chèng-khu ê khu-miâ, tī hoan-e̍k ê sî-chūn mā-ē hoan-chò "Ti̍t-hat-chhī".

## Chham-khó hāng-bo̍k
*Ti̍t-hat-chhī (Tiong-hôa Bîn-kok)
*Ti̍t-hat-chhī (Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok)
*Ti̍t-hat-chhī (Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok)
*Ti̍t-hat-chhī (Tāi-Hân Bîn-kok)
*Tiong-iong Ti̍t-hat-chhī (O̍at-lâm ê chi̍t-khóan hêng-chèng-khu)

## Siang-koan ê bûn-chiuⁿ
*Séng-hat-chhī
*Koān-hat-chhī
1927 nî

## Liân-hō
* Tāi Ji̍t-pún Tè-kok: Chiau-hô (昭和) 2 nî
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Pó-tāi (保大) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Nguyễn Tiâu Pó-tāi Hông-tè (保大皇帝) 2 nî

## Sū-kiāⁿ

* Fritz Lang ê *[[Metropolis]]* sī tong-sî só͘-hùi siāng koân ê tiān-iáⁿ.
* 4 goe̍h 12 ji̍t: Tiong-kok hoat-seng Sù-it-jī Sū-kiāⁿ, mā kiò Siōng-hái Tô͘-sat.
* 5 goe̍h 18 ji̍t: Bí-kok Michigan hoat-seng Bath Ha̍k-hāu chhám-àn, 44-ê lâng hō͘ kong-kek-chiá Andrew Kehoe thâi--sí.
* 6 goe̍h 8 ji̍t: Marcel Duchamp chham Lydie Sarazin-Lavassor kiat-hun.
* 6 goe̍h 10 ji̍t: Lo̍k-ūi-kok gī-hōe soán-kí.
* 8 goe̍h 1 ji̍t: Lâm-chhiong Khí-gī.
* 9 goe̍h 7 ji̍t: Ô͘-lâm hoat-seng Chhiu-siu Khí-gī.
* 11 goe̍h 21 ji̍t: Aysén Region tē-tāng.
* 12 goe̍h 11 ji̍t: Kiong-sán-tóng ùi Tiong-kok hoat-tōng Kńg-chiu Khí-gī.
### Bô ji̍t-kî

* Ò-tē-lī li̍p-hoat-koân soán-kí.
* Wimbledon Koan-kun-sài.
* Suomi gī-hōe soán-kí.
* Henri Bergson ti̍t tio̍h Nobel Bûn-ha̍k Chióng.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 10 ji̍t: Tiuⁿ Êng-hoat, Tâi-oân khì-gia̍p-ka. 2016 nî kòe-sin.
* 1 goe̍h 17 ji̍t: Eartha Kitt, Bí-kok koa-chhiú.
* 3 goe̍h 6 ji̍t: Gabriel García Márquez, Colombia siáu-soat-ka. 2014 nî kòe-sin.
* 3 goe̍h 6 ji̍t: Gordon Cooper 
* 3 goe̍h 9 ji̍t: Tō͘ Phoaⁿ Hong-keh, Tâi-oân si-jîn. 2016 nî kòe-sin.
* 4 goe̍h 16 ji̍t: Benedictus 16-sè
* 5 goe̍h 22 ji̍t: Khó͘ Oán-tong. 1998 nî kòe-sin.
* 8 goe̍h 6 ji̍t: Inga Landgré, Sūi-tián ián-oân.
* 8 goe̍h 13 ji̍t: James Oliver Curwood
* 10 goe̍h 14 ji̍t: Roger Moore, Liân-ha̍p Ông-kok ián-oân. UNICEF Chhin-siān Tāi-sài.
* 10 goe̍h 30 ji̍t: Âng It-hong, Tâi-oân koa-chhiú.
* 11 goe̍h 8 ji̍t: Nguyễn Khánh, Oa̍t-lâm gōa-kau-koaⁿ. Chū-iû Oa̍t-lâm Chèng-hú. 2013 nî kòe-sin.
* 11 goe̍h 28 ji̍t: Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah, Má-lâi-se-a kun-chú. Yang di-Pertuan Agong. 
* 12 goe̍h 5 ji̍t: Bhumibol Adulyadej, Thài-kok chèng-tī-chiá. Thài-kok Kok-ông. 2016 nî kòe-sin.
* 12 goe̍h 12 ji̍t: Kim Young-sam, Hân-kok chèng-tī-chiá. Hân-kok Chóng-thóng.
* 12 goe̍h 30 ji̍t: Robert Hossein, Hoat-kok ián-oân.
### Bô ji̍t-kî
* Tiuⁿ Kó-jîn
## Kòe-sin
* 7 goe̍h 24 ji̍t: Akutagawa Ryûnosuke, Ji̍t-pún chok-ka.
* 9 goe̍h 14 ji̍t: Isadora Duncan, Bí-kok bú-chiá.
* 10 goe̍h 2 ji̍t: Svante Arrhenius, Sūi-tián thian-bûn-ha̍k-ka. 1859 nî chhut-sì.
* 11 goe̍h 11 ji̍t: Wilhelm Johannsen, Tan-kok ûi-thoân-ha̍k-ka.
* 11 goe̍h 17 ji̍t: Yusef, Morocco chèng-tī-chiá. Morocco ê sultan. 1882 nî chhut-sì.
### Bô ji̍t-kî
## Ji̍t-chì

## Chham-khó chu-liāu
1926 nî

## Liân-hō
* Tāi Ji̍t-pún Tè-kok: Tāi-chèng (大正) 15 nî; Chiau-hô (昭和) goân nî
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Pó-tāi (保大) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Nguyễn Tiâu Pó-tāi Hông-tè (保大皇帝) goân nî

## Sū-kiāⁿ
* 4 goe̍h 12 ji̍t: Tiâu-sián To̍k-li̍p Ūn-tōng ê Tang-thok Tâu-tôaⁿ Sū-kiāⁿ hoat-seng.
* 5 goe̍h 17 ji̍t: Estonia gī-hōe soán-kí.
* 9 goe̍h 14 ji̍t: Canada liân-pang soán-kí.
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 3 ji̍t: George Martin, Liân-ha̍p Ông-kok chok-khek-ka. 2016 nî kòe-sin.
* 1 goe̍h 7 ji̍t: Kim Jong-pil, Hân-kok chèng-tī-chiá. Hân-kok Chóng-lí. 
* 2 goe̍h 11 ji̍t: Leslie Nielsen, Canada ián-oân.
* 3 goe̍h 6 ji̍t: Alan Greenspan, Bí-kok keng-chè-ha̍k-ka. Liân-pang Chún-pī Chú-se̍k.
* 3 goe̍h 8 ji̍t: Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah, Má-lâi-se-a lâng. Selangor ê Sultan. 2001 nî kòe-sin.
* 3 goe̍h 16 ji̍t: Jerry Lewis, Bí-kok ián-oân. 
* 3 goe̍h 30 ji̍t: Ingvar Kamprad, Sūi-tián seng-lí-lâng. 
* 3 goe̍h 31 ji̍t: John Fowles, Liân-ha̍p Ông-kok chok-ka.
* 4 goe̍h 3 ji̍t: Virgil Ivan Grissom, Bí-kok thài-khong-jîn.
* 4 goe̍h 21 ji̍t: Elizabeth 2-sè, Liân-ha̍p Ông-kok chèng-tī-chiá. Liân-ha̍p Ông-kok Kun-chú.
* 4 goe̍h 22 ji̍t: James Stirling, Liân-ha̍p Ông-kok kiàn-tio̍k-su.
* 5 goe̍h 8 ji̍t: David Attenborough, Liân-ha̍p Ông-kok ián-oân.
* 5 goe̍h 8 ji̍t: Don Rickles, Bí-kok ián-oân.
* 5 goe̍h 12 ji̍t: George C. Williams
* 5 goe̍h 19 ji̍t: Pol Pot, Kampuchea chèng-tī-chiá. Cambodia Chóng-lí. 1998 nî kòe-sin.
* 6 goe̍h 1 ji̍t: Marilyn Monroe, Bí-kok ián-oân.
* 6 goe̍h 1 ji̍t: Andy Griffith, Bí-kok ián-oân.
* 6 goe̍h 13 ji̍t: Tony Mazzocchi.
* 6 goe̍h 15 ji̍t: Kayano Sigeru
* 6 goe̍h 20 ji̍t: Ngô͘ Iāu-têng, khì-gia̍p-ka.
* 6 goe̍h 30 ji̍t: Paul Berg, Bí-kok seng-hòa-ha̍k-ka. 
* 8 goe̍h 11 ji̍t: Aaron Klug, Liân-ha̍p Ông-kok seng-hòa-ha̍k-ka.
* 8 goe̍h 13 ji̍t: Fidel Castro
* 8 goe̍h 17 ji̍t: Kang Te̍k-bîn, Tiong-kok chèng-tī-chiá. Tiong-kok kok-ka chú-se̍k.
* 9 goe̍h 15 ji̍t: Jean-Pierre Serre, Hoat-kok sò͘-ha̍k-ka.
* 10 goe̍h 15 ji̍t: Michel Foucault, Hoat-kok tiat-ha̍k-ka.
* 10 goe̍h 15 ji̍t: Evan Hunter
* 12 goe̍h 19 ji̍t: Robert Osserman, Bí-kok sò͘-ha̍k-ka.
### Bô ji̍t-kî
## Kòe-sin
* 1 goe̍h 28 ji̍t: Katô Takaaki, Ji̍t-pún chèng-tī-chiá. siú-siòng. 1860 nî chhut-sì.
* 2 goe̍h 8 ji̍t: William Bateson, Liân-ha̍p Ông-kok ûi-thoân-ha̍k-ka. 1861 nî chhut-sì.
* 5 goe̍h 16 ji̍t: Mehmed 6-sè, Osman Tè-kok chèng-tī-chiá. Osman Tè-kok ê Sultan. 1861 nî chhut-sì.
* 6 goe̍h 10 ji̍t: Antoni Gaudí, Se-pan-gâ kiàn-tio̍k-su.
* 6 goe̍h 14 ji̍t: Mary Cassatt, Bí-kok ōe-ka. 1844 nî chhut-sì.
* 7 goe̍h 12 ji̍t: Gertrude Bell, Liân-ha̍p Ông-kok thàm-hiám-ka.
* 9 goe̍h 15 ji̍t: Rudolf Eucken, Tek-kok tiat-ha̍k-ka.
* 10 goe̍h 7 ji̍t: Emil Kraepelin, Tek-ì-chì Tè-kok cheng-sîn-pēⁿ-i.
* 12 goe̍h 5 ji̍t: Claude Monet
* 12 goe̍h 25 ji̍t: Tāi-chèng Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông.
* 12 goe̍h 29 ji̍t: Rainer Maria Rilke
### Bô ji̍t-kî
## Ji̍t-chì

## Chham-khó chu-liāu
1928 nî

## Liân-hō
* Tāi Ji̍t-pún Tè-kok: Chiau-hô (昭和) 3 nî
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Pó-tāi (保大) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Nguyễn Tiâu Pó-tāi Hông-tè (保大皇帝) 3 nî

## Sū-kiāⁿ
* 4 goe̍h 5 ji̍t: Tâi-oân Kiōng-sán-tóng tī Siōng-hái sêng-li̍p.
* 5 goe̍h 20 ji̍t: Tek-kok liân-pang soán-kí.
* 8 goe̍h 27 ji̍t: Tek-kok, Hoat-kok kap Bí-kok téng kok chhiam Kellogg–Briand Hia̍p-tēng (*Kellogg–Briand Pact*).
* 9 goe̍h 15 ji̍t: Sūi-tián chóng soán-kí.
* 11 goe̍h 6 ji̍t: Bí-kok chóng-thóng soán-kí.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 5 ji̍t: Walter Mondale, Bí-kok chèng-tī-chiá. Bí-kok Hù-chóng-thóng. 
* 2 goe̍h: Tiuⁿ Khek-hui. 
* 3 goe̍h 6 ji̍t: Gabriel García Márquez, Colombia siáu-soat-ka.
* 3 goe̍h 20 ji̍t: Fred Rogers, Bí-kok tiān-sī chú-chhî-jîn. 2003 nî kòe-sin.
* 3 goe̍h 28 ji̍t: Alexander Grothendieck, Hoat-kok sò͘-ha̍k-ka.
* 4 goe̍h 4 ji̍t: Maya Angelou, Bí-kok si-jîn. 2014 nî kòe-sin.
* 4 goe̍h 4 ji̍t: Estelle Harris, Bí-kok ián-oân.
* 4 goe̍h 6 ji̍t: James D. Watson
* 4 goe̍h 19 ji̍t: Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Almarhum Yussuf Izzuddin Shah, Má-lâi-se-a phòaⁿ-koaⁿ. Yang di-Pertuan Agong. 2014 nî kòe-sin.
* 5 goe̍h 4 ji̍t: Hosni Mubarak, Ai-ki̍p chèng-tī-chiá. Ai-ki̍p Chóng-thóng.
* 5 goe̍h 5 ji̍t: N̂g Hōng-chu. 
* 5 goe̍h 14 ji̍t: Che Guevara
* 5 goe̍h 20 ji̍t: Bûn-hā.
* 6 goe̍h 13 ji̍t: Lí Ka-sêng, Hiong-káng khì-gia̍p-ka.
* 6 goe̍h 20 ji̍t: Martin Landau, Bí-kok ián-oân.
* 6 goe̍h 22 ji̍t: Ralph Waite, Bí-kok kàm-tok. 2014 nî kòe-sin.
* 7 goe̍h 23 ji̍t: Vera Rubin, Bí-kok thian-bûn-ha̍k. 2016 nî kòe-sin.
* 7 goe̍h 25 ji̍t: Dolphy, Hui-li̍p-pin tiān-iáⁿ kàn-tok.
* 7 goe̍h 26 ji̍t: Stanley Kubrick, Bí-kok tiān-iáⁿ kàn-tok.
* 8 goe̍h 6 ji̍t: Andy Warhol
* 8 goe̍h 24 ji̍t: N̂g Sìn-kài
* 9 goe̍h 6 ji̍t: Maki Humihiko, Ji̍t-pún kiàn-tio̍k-su.
* 9 goe̍h 19 ji̍t: Adam West, Bí-kok ián-oân. 
* 10 goe̍h 1 ji̍t: Chu Iûⁿ-ki, Tiong-kok chèng-tī-chiá.
* 10 goe̍h 21 ji̍t: Û Kong-tiong, Tâi-oân chok-ka. 2017 nî kòe-sin.
* 10 goe̍h 25 ji̍t: Paulo Mendes da Rocha, Pa-se kiàn-tio̍k-su.
* 11 goe̍h 3 ji̍t: Tezuka Osamu, Ji̍t-pún tiān-iáⁿ kàn-tok.
* 12 goe̍h 1 ji̍t: Malachi Throne, Bí-kok ián-oân.
### Bô ji̍t-kî
* Khó͘ Gio̍k-chhoan. 2017 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 4 goe̍h 2 ji̍t: Theodore William Richards, Bí-kok hòa-ha̍k-ka. 1868 nî chhut-sì.
* 5 goe̍h 21 ji̍t: Noguti Hideyo, Ji̍t-pún i-seng. 1876 nî chhut-sì.
* 6 goe̍h 3 ji̍t: Lê Gôan-hông
* 6 goe̍h 4 ji̍t: Tiuⁿ Chok-lîm, Tiong-hoa Bîn-kok chèng-tī-chiá. Tiong-hoa Bîn-kok chóng-thóng.
* 6 goe̍h 14 ji̍t: Emmeline Pankhurst, Liân-ha̍p Ông-kok lú-sèng chham-chèng oa̍h-tāng-chiá. 1858 nî chhut-sì.
* 6 goe̍h 18 ji̍t: Roald Amundsen, Lo̍k-ui thàm-hiám-ka.
### Bô ji̍t-kî
## Ji̍t-chì

## Chham-khó chu-liāu