open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Su-lí-pah

**Su-lí-pah** (eng. *slipper*; ji̍t. スリッパ), mā ū kóng **su-lit-pah**, **chhián-thoa**, **chhián-thoa-á**, sī chi̍t-chióng ê-á, āu-kha-kin ê pō͘-hūn bô jia-khàm.
Thih-bé

**Thih-bé** (鐵馬), mā-hō **khóng-bêng-chhia**,  **kha-ta̍h-chhia**, **chū-lián-chhia**, **to̍k-lián(lûn)-chhia**, sī chi̍t-khóan iōng kha ta̍h, khiâ tín-tāng ê kau-thong kang-khū, ki-pún lêng-kiāⁿ ū chhia-kè, chhia-chō, chi̍t-ê iōng liān-á chham ta̍h-pán liân-kiat ê chhia-lûn, kap chi̍t-ê iōng-lâi khòng-chè hong-hiòng ê chhia-lûn, jî-chhiáⁿ tōa-pō͘-hūn koh-ū chhiú-tòng. 

To̍k-lián-chhia sī 19-sè-kí ê hoat-bêng, hiān-sî ū kau-thong, gû-lo̍k, pí-sài téng-téng ê iōng-tô͘.

## Siong-koan hāng-bo̍k
* Tan-lián-chhia
* Saⁿ-lián-chhia
2 goe̍h 8 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1587 nî: Goân-lâi So͘-kat-lân ê lú-ông Mary in-ūi khan-sia̍p kàu Babington im-bô͘, hō͘ Eng-lân lú-ông Elizabeth 1-sè thâi sí.
* 1904 nî: Ji̍t-pún hái-kun ēng hî-lûi kong-kek Port-Artur (kin-á-ji̍t Tiong-kok Tāi-liân Lú-sūn-kháu) ê Lō͘-se-a hái-kun, Ji̍t-Lō͘ Chiàn-cheng po̍k-hoat.
* 1946 nî: Tiâu-sián Jîn-bîn Kiōng-hô-kok hun-lia̍t, Tiâu-sián Lô-tōng Tóng tī pak-hng kiàn-li̍p Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok.
* 1950 nî: Tang-tek ê pì-bi̍t kéng-chhat cho͘-chit Stasi sêng-li̍p.
* 2010 nî: Bí-kok NASA ê thài-khong-so Endeavour jīm-bū STS-130 tùi Kennedy Thài-khong Tiong-sim chhut-hoat.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 9 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1822 nî: Haiti chhut-peng phah keh-piah ê Dominica Kiōng-hô-kok.
* 1861 nî: Lâm-pak Chiàn-cheng: Jefferson Davis tòng-soán A-bí-lī-ka Liân-bêng-kok lîm-sî chóng-thóng.
* 1895 nî: Bí-kok-lâng William G. Morgan hoat-bêng pâi-kiû.
* 1996 nî: Tek-kok Tāng-lī-chú Gián-kiù-só͘ hoat-hiān hoà-ha̍k goân-sò͘ Copernicium.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 10 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1258 nî: Bông-kó͘ Tè-kok chiàm-niá Baghdad, Abbas Khalifah-kok bia̍t-bông, Islam N̂g-kim Sî-kî kiat-sok.
* 1763 nî: Tāi-eng-kok, Hoat-kok, Se-pan-gâ, kap Phû-tô-gâ chhiam *[[Pa-lí Tiâu-iok (1763 nî)|Pa-lí Tiâu-iok]]*, Chhit-nî Chiàn-cheng kiat-sok.
* 1814 nî: Tē-la̍k Liân-ha̍p Chiàn-cheng: Hoat-kok kap Lō͘-se-a hoat-seng Champaubert Chiàn-tò͘.
* 1947 nî: *[[Pa-lí Hô-pêng Tiâu-iok (1947 nî)|Pa-lí Hô-pêng Tiâu-iok]]*, koat-tēng chē kok tī Tē-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn liáu-āu ê chhú-tì.
* 2006 nî: Hân-kok Seoul ê Sungnye Mn̂g hō͘ lâng pàng-hoé sio--tiāu.

## Chhut-sì
* 1890 nî: Boris Leonidovič Pasternak
* 1898 nî: Bertolt Brecht
* 1946 nî: So͘ Khèng-lê
* 1967 nî: Laura Dern
* 1974 nî: Elizabeth Banks
* 1991 nî: Emma Roberts

## Kòe-sin
* 1837 nî: Alexander Pushkin
* 1923 nî: Wilhelm Conrad Röntgen
* 2005 nî: Arthur Miller

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 11 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1115 nî: Sachsen Kong-kok kap Sîn-sèng Lô-má Tè-kok phah Welfesholz Chiàn-tò͘.
* 1534 nî: Eng-lân Kàu-hoē jīm-tēng Eng-lân kok-ông Henry 8-sè sī chia kàu-hoē ê choè-ko léng-tō-jîn.
* 1929 nî: Ì-tāi-lī Ông-kok kap Sèng-chō chhiam-tēng Lateran Tiâu-iok.
* 1979 nî: Iran hoat-seng Islam Kek-bēng, Islam sîn-ha̍k-ka Ayatollah Ruhollah Khomeini kiàn-li̍p sîn-khoân chèng-tī.
* 1991 nî: Bû-tāi-piáu Kok-ka kap Bîn-cho̍k Cho͘-chit sêng-li̍p.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 6 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1819 nî: Eng-kok si̍t-bîn-chiá Stamford Raffles kiàn-li̍p Sin-ka-pho.
* 1820 nî: Bí-kok Si̍t-bîn Hia̍p-hoē chàn-chō͘ Bí-kok o͘-lâng 86 lâng chū New York î-bîn kàu Liberia.
* 1840 nî: Eng-kok kap Māori lâng chhiam-tēng *[[Waitangi Tiâu-iok]]*, New Zealand piàn-sêng Eng-kok ê si̍t-bîn-tē.
* 1958 nî: Tek-kok hoat-seng München khong-lān, hui-hêng-ki khí-poe sit-sū chō-sêng 23 lâng sí-bông.
* 1996 nî: Birgenair 301 Sòaⁿ tī Dominica Kiōng-hô-kok sit-sū, 189 lâng sí-bông.
* 2012 nî: Hui-li̍p-pin hoat-seng Visayas tē-tāng.
* 2016 nî: Tâi-oân hoat-seng Bi-long tē-tāng.

## Chhut-sì
* 1911: Ronald Reagan
* 1979: Alice Weidel
* 2000: Lí Seng-ù

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 12 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1818 nî: Bernardo O'Higgins soan-pò͘ Chile chū Se-pan-gâ to̍k-li̍p.
* 1832 nî: Ecuador ha̍p-pēng Galápagos Kûn-tó, tī chia tē-hng siat Galápagos Séng.
* 1912 nî: Chheng-kok choè āu chi̍t ê hông-tè Phó͘-gî thè-ūi, Chheng-kok bia̍t-bông.
* 2016 nî: Lô-má Thian-chú-kàu ê kàu-hông Franciscus kap Lō͘-se-a Chèng-kàu-hoē ê Bo̍k-su-kho chóng-chú-kàu Kirill kìⁿ-bīn í-āu hoat-pò͘ liân-ha̍p seng-bêng. Che sī 1054 nî Tang-Sai Kàu-hoē hun-lia̍t í-āu siang-hong léng-tō-jîn thâu hoê kìⁿ-bīn.

## Chhut-sì
*1218 nî – Huziwara no Yoritune, Ji̍t-pún bō͘-hú chiong-kun.
*1536 nî – Leonardo Donà, Venezia ê Doge.
*1768 nî – Franz 2-sè, Sîn-sèng Lô-má Hông-tè.
*1789 nî – Ethan Allen, Bí-kok chèng-tī-ka.
*1800 nî – John Edward Gray, Eng-kok tōng-bu̍t-ha̍k-ka.
*1809 nî – 
**Abraham Lincoln, Bí-kok Chóng-thóng.
**Charles Darwin, Eng-lân seng-bu̍t-ha̍k-ka.
*1823 nî – Judson Dwight Collins, Bí-kok thoân-kàu-sū.
*1869 nî – Kiến Phúc, Oa̍t-lâm hông-tè.
*1876 nî – Dalai Lama 13-sè, Se-chōng kun-chú.
*1881 nî – Anna Pavlova *(siōng)*, Lō͘-se-a Pa-lê-bú-chiá.
*1920 nî – Lí Hiang-lân, Ji̍t-pún ián-oân.
*1959 nî – Sigrid Thornton, Ò-chiu ián-oân.
*1970 nî – Sacha Horler, Ò-chiu ián-oân.
*1980 nî – 
**Christina Ricci, Bí-kok ián-oân.
**Adam Stern, Ka-ná-tah iá-kiû-oân.
*1989 nî – Sekiyama Aika, Ji̍t-pún koa-chhiú.
*1995 nî – Kawaei Rina, Ji̍t-pún koa-chhiú.

## Kòe-sin
*212 nî – Geta, Lô-má hông-tè.
*1101 nî – Liâu Tō-chong, Tāi-liâu hông-tè.
*1554 nî – Jane Grey, Eng-lân thóng-tī-chiá.
*1713 nî – Jahandar Shah, Mogul Tè-kok hông-tè.
*1798 nî – Stanisław August Poniatowski, Pho-lân kok-ông.
*1804 nî – Immanuel Kant, Tek-kok tiat-ha̍k-ka.
*1944 nî – Akasi Hatutarô, Ji̍t-pún si̍t-gia̍p-ka.
*1984 nî – Julio Cortázar, Bí-kok siáu-soat-ka.
*2005 nî – Dorothy Stang, Pa-se khoân-kéng kiam siā-hōe ūn-tōng-chiá.
*2013 nî – David Kelly, Ài-ní-lân ián-oân.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 7 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 457 nî: Tang Lô-má Tè-kok hông-tè Leo 1-sè kí-hêng tài-koan-sek. I sī thâu ê tī tài-koan-sek lāi-bīn ū Ki-tok-kàu goân-sò͘ ê lâng.
* 1301 nî: Caernarvon ê Edward (í-āu ê Edward 2-sè) chiū-jīm thâu ê Eng-lân-lâng Ui-le̍k-sū Chhin-ông.
* 1900 nî: Bí-kok Kū-kim-soaⁿ ê Tn̂g-lâng-ke hoat-seng chhí-e̍k, í-āu éng-hióng kàu kui-ê siâⁿ-chhī.
* 1974 nî: Grenada chū Eng-kok to̍k-li̍p.
* 2001 nî: Bí-kok NASA ê thài-khong-so jīm-bū STS-98 tùi Kennedy Thài-khong Tiong-sim chhut-hoat.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 15 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 438 nî: Lô-má Tè-kok hông-tè Theodosius 2-sè hoē-chi̍p Lô-má-hoat, hoat-pò͘ *[[Theodosius Hoat-tián]]* (*Codex Theodosianus*).
* 1113 nî: Kàu-hông Paschalis 2-sè hoat-pò͘ *[[Pie postulatio voluntatis]]*, chèng-sek sêng-jīm Pēⁿ-īⁿ Khî-sū-thoân sī chi̍t ê to̍k-li̍p ê kun-sū siu-tō-hoē.
* 1946 nî: Sè-kài thâu ê thong-iōng tiān-náu ENIAC tī Bí-kok Philadelphia ê Pennsylvania Tāi-ha̍k khai-sí ēng.
* 1989 nî: So͘-liân–Afghanistan Chiàn-cheng: So͘-liân soan-pò͘ í-keng chiong pō͘-tūi choân-pō͘ thiat-thè chhut Afghanistan.

## Chhut-sì
*1368 nî – Sigismund, Sîn-sèng Lô-má Hông-tè.
*1564 nî – Galileo Galilei, Toscana kho-ha̍k-ka.
*1710 nî – Louis 15-sè, Hoat-kok kok-ông.
*1748 nî – Jeremy Bentham, Eng-lân tiat-ha̍k-ka.
*1820 nî – Susan B. Anthony, Bí-kok bîn-khoân ūn-tōng-chiá.
*1823 nî – Lí Hông-chiong, Chheng-kok gōa-kau-ka.
*1856 nî – Emil Kraepelin, Tek-kok cheng-sîn-i-ha̍k-ka.
*1873 nî – Hans von Euler-Chelpin, Sūi-tián hòa-ha̍k-ka.
*1907 nî – Cesar Romero, Bí-kok ián-oân.
*1983 nî – Russell Martin, Ka-ná-tah iá-kiû-oân.
*1986 nî – Johnny Cueto, Dominica iá-kiû-oân.
## Kòe-sin
*145 nî – Hàn Chhiong-tè, Hàn-tiâu hông-tè.
*1204 nî – Ko-lê Sîn-chong, Ko-lê kok-ông.
*1637 nî – Ferdinand 2-sè, Sîn-sèng Lô-má Hông-tè.
*1641 nî – Iskandar Tsani dari Aceh, Aceh ê sultan.
*1988 nî – Richard Feynman, Bí-kok bu̍t-lí-ha̍k-ka.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 16 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1804 nî: Tē-jī-chhù Barbary Chiàn-cheng: Stephen Decatur toà-niá Bí-kok hái-kun tī Barbary Hái-kîⁿ ê Tripoli (kin-á-ji̍t sio̍k Libya) chiong hái-chha̍t ê chûn *USS Philadelphia* sio--tiāu.
* 1862 nî: Lâm-pak Chiàn-cheng: Ulysses S. Grant toà-niá A-bí-lī-ka Ha̍p-chiòng-kok pō͘-tūi chiàm-niá A-bí-lī-ka Liân-bêng-kok tī Tennessee ê Donelson siâⁿ-pó.
* 1918 nî: Lietuva soan-pò͘ chū Lō͘-se-a to̍k-li̍p.
* 1959 nî: Fidel Castro chèng-sek chiū-jīm Cuba chóng-lí.

## Chhut-sì
*1032 nî – Sòng Eng-chong, Sòng-tiâu hông-tè.
*1698 nî – Pierre Bouguer, Hoat-kok sò͘-ha̍k-ka.
*1812 nî – Henry Wilson, Bí-kok Hù-chóng-thóng.
*1822 nî – Francis Galton, Eng-lân phok-sek-ka.
*1834 nî – Ernst Haeckel, Tek-kok seng-bu̍t-ha̍k-ka.
*1848 nî – Octave Mirbeau, Hoat-kok siáu-soat-ka.
*1916 nî – Dương Văn Minh, Oa̍t-lâm Chóng-thóng.
*1921 nî – Hòa Kok-hong, Tiong-kok chèng-tī-ka.
*1942 nî – Kim Jong-il, Pak Tiâu-sián thâu-lâng.
*1950 nî – William Katt, Bí-kok ián-oân.
*1959 nî – John McEnroe, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
*1964 nî – Christopher Eccleston, Eng-lân ián-oân.
*1966 nî – Chu Iok-sìn, Tâi-oân koa-chhiú.
*1982 nî – Lee Min-jung, Hân-kok ián-oân.
*1985 nî – Ron Vlaar, Hô-lân ián-oân.
*1988 nî – Kim Soo-hyun, Hân-kok ián-oân.
## Kòe-sin
*307 nî – Flavius Valerius Severus, Lô-má hông-tè.
*1884 nî – Samuel Wells Williams, Bí-kok giân-gí-ha̍k-ka.
*1907 nî – Giosuè Carducci, Italia bûn-ha̍k-ka.
*1917 nî – Octave Mirbeau.
*1998 nî – Khó͘ Oán-tong, Tâi-oân gîn-hâng-ka.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 17 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1600 nî: Í-tāi-lī tiat-ha̍k-ka Giordano Bruno in-ūi soan-thoân Ji̍t-thâu tiong-sim-soat, hō͘ Lô-má Kàu-têng ēng hoé sio--sí.
* 1616 nî: Kiàn-chiu Lú-chin ê thâu-lâng Ló͘-ní-hah-chê tī Boán-chiu kiàn-li̍p Hiō Kim.
* 1854 nî: Eng-kok chèng-sek sêng-jīm Hui-chiu lâm-pō͘ Oranje Chū-iû-pang ê to̍k-li̍p.
* 1859 nî: Kau-chí-chi-ná Oán-cheng: Hoat-kok chiàm-niá Oa̍t-lâm tī Kau-chí-chi-ná ê tiōng-iàu siâⁿ-pó Gia Định (tī kin-á-ji̍t Hồ Chí Minh Chhī).

## Chhut-sì
*1878 nî – Liân Hêng, Tâi-oân chok-ka.
*1890 nî – Ronald Fisher, Eng-lân thóng-kè-ha̍k-ka.
*1925 nî – Hal Holbrook, Bí-kok ián-oân.
*1954 nî – Rene Russo, Bí-kok ián-oân.
*1955 nî – Bo̍k-giân, Tiong-kok chok-ka.
*1963 nî – Michael Jordan *(siōng)*, Bí-kok nâ-kiû-oân.
*1968 nî – Örkesh Dölet, Tiong-kok chèng-tī ūn-tōng-chiá.
*1971 nî – Denise Richards, Bí-kok ián-oân.
*1972 nî – Ralphie May, Bí-kok ián-oân.
*1978 nî – Rory Kinnear, Eng-lân ián-oân.
*1981 nî – Paris Hilton, Bí-kok seng-lí-lâng.
*1991 nî – Ed Sheeran, Bí-kok koa-chhiú.
*1992 nî – Meaghan Martin, Bí-kok ián-oân.
*1995 nî – Madison Keys, Bí-kok the-ní-suh kiû-oân.
## Kòe-sin
*364 nî – Iovianus, Lô-má hông-tè.
*1553 nî – Chamaraja Wodeyar 3-sè, Mysore kok-ông.
*1673 nî – Molière, Hoat-kok ke̍k-chok-ka.
*1798 nî – Dharma Raja, Travancore kok-ông.
*1970 nî – Shmuel Yosef Agnon, Tek-kok siáu-soat-ka.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 18 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1861 nî: Tī Í-tāi-lī chiap-kīn thóng-it ê sî-hāu, Sardegna Ông-kok kok-ông Vittorio Emanuele 2-sè soan-pò͘ ka-kī sī Í-tāi-lī kok-ông, kiàn-li̍p Í-tāi-lī Ông-kok.
* 1911 nî: Eng-kok léng Ìn-tō͘ ēng hui-ki chū Allahabad ūn phoe khì Naini, che sī sè-kài thâu phoe ê hông-khong-phoe.
* 1930 nî: Bí-kok thian-bûn-ha̍k-ka Clyde Tombaugh hoat-hiān Mê-ông-chheⁿ.
* 1965 nî: Gambia chū Eng-kok to̍k-li̍p.

## Chhut-sì
*1374 nî – *(khó-lêng)* Jadwiga Andegaweńska, Pho-lân kok-ông.
*1516 nî – Mary 1-sè, Eng-lân kok-ông.
*1530 nî – Uesugi Kensin, Ji̍t-pún Tāi-bêng.
*1566 nî – Francesco Erizzo, Venezia ê Doge.
*1924 nî – Tân Sùn-sîn, Ji̍t-pún siáu-soat-ka.
*1954 nî – John Travolta, Bí-kok ián-oân.
*1960 nî – Greta Scacchi, Ò-chiu ián-oân.
*1961 nî – Alycia Moulton, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
*1964 nî – Matt Dillon, Bí-kok ián-oân.
*1965 nî – Hase Seisyû, Ji̍t-pún siáu-soat-ka.
*1969 nî – Sun Lâm, Tiong-kok koa-chhiú.
*1970 nî – 
**Tammy MacIntosh, Ò-chiu ián-oân.
**Susan Egan, Bí-kok ián-oân.
*1976 nî – Chanda Rubin, Bí-kok the-ní-suh chhiú.
*1990 nî – Didi Gregorius, Tek-kok iá-kiû-oân.
*1995 nî – Samantha Crawford, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
## Kòe-sin
*1294 nî – Kublai, Bông-kó͘ Tè-kok khó-hān.
*1405 nî – Timur, Timur Tè-kok khai-ki-chiá.
*1546 nî – Martin Luther, Tek-kok sîn-ha̍k-ka.
*1564 nî – Michelangelo Buonarroti, Italia gē-su̍t-ka.
*1955 nî – Kim Seong-soo, Hân-kok Hù-chóng-thóng.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 19 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 197 nî: Lô-má Tè-kok hông-tè Septimius Severus tī Lugdunum phah iâⁿ chhoàn-ūi-chiá Clodius Albinus.
* 1600 nî: Peru ê Huaynaputina Hoé-soaⁿ po̍k-hoat, che sī Lâm Bí-chu le̍k-sú siōng kui-bô͘ choè toā ê hoé-soaⁿ po̍k-hoat.
* 1936 nî: Lâm Ò-chiu chèng-sek sêng-li̍p.
* 1913 nî: Pedro Lascuráin tòng-soán Be̍k-se-ko chóng-thóng. I chí chò 45 kang chóng-thóng, sī sè-kài siōng chāi-chit sî-kan choè té ê chóng-thóng.

## Chhut-sì
*1473 nî – Nicolaus Copernicus, Au-chiu thian-bûn-ka.
*1859 nî – Svante Arrhenius, Sūi-tián hòa-ha̍k-ka.
*1864 nî – Đồng Khánh, Oa̍t-lâm hông-tè.
*1866 nî – Mary Anderson, Bí-kok put-tōng-sán khai-hoat-siong.
*1876 nî – Constantin Brâncuși, Romania tiau-khek-sai.
*1896 nî – André Breton, Hoat-kok chok-ka.
*1910 nî – So͘ Tông, Tâi-oân im-ga̍k-ka.
*1938 nî – Panchen Lama 10-sè.
*1939 nî – Heinz Pagels, Bí-kok bu̍t-lí-ka.
*1971 nî – Lisa McCune, Ò-chiu ián-oân.
*1972 nî – Greg Owen, Eng-kok soaⁿ-kiû-chhiú.
*1983 nî – Nakasima Mika, Ji̍t-pún ián-oân.
*1993 nî – Victoria Justice, Bí-kok koa-chhiú.

## Kòe-sin
*1709 nî – Tokugawa Tunayosi, Ji̍t-pún bō͘-hú chiong-kun.
*1716 nî – Yostos, Ethiopia hông-tè kòe-sin.
*1944 nî – Tân Sûn-cheng, Tâi-oân chèng-tī-chiá.
*1951 nî – André Gide, Hoat-kok chok-ka.
*1997 nî – Tēng Siáu-pêng, Tiong-kok chèng-tī-chiá.
*2008 nî – Sím Tiān-hâ, Hiong-káng gē-jîn.
*2013 nî – Donald Richie, Bí-kok chok-ka.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 20 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1865 nî: Uruguay chóng-thóng Tomás Villalba kap poān-loān pō͘-tūi ê léng-tō-jîn Venancio Flores chhiam-tēng hô-pêng tiâu-iok, Uruguay Chiàn-cheng kiat-sok.
* 1872 nî: Bí-kok New York Chhī ê Toā-to͘-hoē Bí-su̍t-koán khai-gia̍p.
* 1913 nî: Siâⁿ-chhī Canberra chèng-sek khai-sí khí.
* 1988 nî: So͘-liân pang-hoāi: Azerbaijan ê Nagorno-Karabakh Chū-tī-chiu koat-tēng ka-ji̍p Armenia, ín-khí Tē-it-chhù Nagorno-Karabakh Chiàn-cheng.

## Chhut-sì
*1900 nî: Siau Gio̍k-hêng.

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 13 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1633 nî: Í-tāi-lī kho-ha̍k-ka Galileo Galilei in-ūi i siá ê *[[Thian-bûn tùi-oē]]* (*Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo*) hō͘ Lô-má Kàu-têng jīm-tēng su-sióng bē chèng-khak, hō͘ Kàu-têng kiò khì Lô-má, chiap-siū chong-kàu chhâi-phoàⁿ-só͘ ê sím-phoàⁿ.
* 1689 nî: Kong-êng Kek-bēng: Eng-lân soan-pò͘ William 3-sè kap Mary 2-sè ang-bó͘ sī Eng-lân sin ê kiōng-tī kok-ông.
* 1880 nî: Thomas Edison hoat-hiān jia̍t-tiān-chú pàng-chhut hiān-siōng (Edison Hāu-èng).
* 1931 nî: Eng-kok léng Ìn-tō͘ chiong siú-to͘ chū Calcutta (kin-á-ji̍t Kolkata) soá kàu Sin Delhi.

## Chhut-sì
*1599 nî – Kàu-hông Alexander 7-sè.
*1915 nî – Valery S. de Beausset, Bí-kok kang-têng-su.
*1935 nî – Ûiⁿ Chhun-bêng, Tâi-oân chok-ka.
*1949 nî – Ia̍p Kiok-lân, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1964 nî – Lîm Ka-liông, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1973 nî – Bas Roorda, Hô-lân kha-kiû-oân.
*1981 nî – Asihara Daisuke, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1983 nî – Mike Nickeas, Ka-ná-tah iá-kiû-oân.
*1984 nî – Eljero Elia, Hô-lân kha-kiû-oân.
*1985 nî – Hedwiges Maduro, Hô-lân kha-kiû-oân.
*1990 nî –
** Kevin Strootman, Hô-lân kha-kiû-oân.
** Gyaincain Norbu, Tiong-kok sêng-jīm ê Panchen Lama 11-sè.
*1993 nî – Arimura Kasumi, Ji̍t-pún ián-oân.
*1994 nî – Memphis Depay, Hô-lân kha-kiû-oân.
## Kòe-sin
*1021 nî – Al-Hakim bi-Amr Allah, Fatimah Tè-kok ê khalifah.
*1219 nî – Minamoto no Sanetomo, Ji̍t-pún bō͘-hú chiong-kun.
*1660 nî – Karl 10-sè Gustav, Sūi-tián kok-ông.
*1789 nî – Paolo Renier, Venezia ê Doge.
*1883 nî – Richard Wagner, Tek-kok chok-khek-ka.
*1958 nî – Christabel Pankhurst, Eng-lân lú-sèng ūn-tōng-chiá
*1976 nî – Liāu Kè-chhun, Tâi-oân ōe-ka.
*2008 nî – Lîm Chi-chō͘, Tâi-oân ōe-ka.
*2014 nî – Ralph Waite, Bí-kok ián-oân.
*2015 nî – Chng Chu Gio̍k-lú, Tâi-oân chû-siān-ka.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 14 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1556 nî: Mogul Tè-kok hông-tè Akbar kí-hêng tài-koan-sek.
* 1859 nî: Oregon chèng-sek ka-ji̍p Bí-kok, piàn-sêng Bí-kok ê tē 33 ê chiu.
* 1876 nî: Alexander Graham Bell sin-chhéng kàu tiān-oē ê hoat-bêng choan-lī.
* 1912 nî: Arizona chèng-sek ka-ji̍p Bí-kok, piàn-sêng Bí-kok ê tē 48 ê chiu.

## Chhut-sì
*1778 nî – (siū sé-lé) Fernando Sor, Se-pan-gâ chok-khek-ka.
*1847 nî – Lí Chông-lé, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1878 nî – Hirota Kôki, Ji̍t-pún siú-siòng.
*1895 nî – Max Horkheimer, Tek-kok siā-hōe-ha̍k-ka.
*1917 nî – Herbert A. Hauptman, Bí-kok sò͘-ha̍k-ka.
*1942 nî – Michael Bloomberg, Bí-kok seng-lí-lâng.
*1970 nî – Simon Pegg, Eng-lân ián-oân.
*1971 nî – Sakai Noriko, Ji̍t-pún ián-oân.
*1975 nî – Dámaso Marte, Dominica iá-kiû-oân.
*1985 nî – Daniel Denison, Eng-lân soaⁿ-kiû-chhiú.
*1988 nî – Elissa Sursara, Ò-chiu ián-oân.

## Kòe-sin
*1400 nî – Richard 2-sè, Eng-lân kok-ông.
*1779 nî – James Cook, Eng-kok hâng-hái-ka.
*1943 nî – David Hilbert, Tek-kok sò͘-ha̍k-ka.
*1995 nî – Nakasone Seizen, Ji̍t-pún kàu-io̍k-chiá.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 21 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1339 nî: Lodrisio Visconti kap Milan phah Parabiago Chiàn-tò͘.
* 1429 nî: Hoat-lân-se Ông-kok kiam So͘-kat-lân Ông-kok, chham Eng-lân Ông-kok hoat-seng Un-hî Chiàn-tò͘ (*Battle of the Herrings*).
* 1613 nî: Lō͘-se-a soán-kí Mikhail 1-sè chò sin ê sa-hông, kiàn-li̍p Romanov Ông-tiâu.
* 1848 nî: Karl Marx kap Friedrich Engels chhut-pán *[[Kiōng-sán Tóng Soan-giân]]*.
* 1921 nî: Reza Shah hoat-tōng chèng-piàn, chū-chheng shah, kiàn-li̍p Pahlavi Ông-tiâu.
* 1970 nî: Swissair 330 Hâng-pang siū chà-tān kong-kek liáu-āu sit-khì khòng-chè sit-sū, hui-ki téng 47 lâng lóng bô oa̍h.
* 1972 nî: Bí-kok chóng-thóng Richard Nixon kàu Tiong-kok hóng-būn, che sī Bí-kok chóng-thóng thâu hoê hóng-būn Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok.

## Chhut-sì
*1933 nî – Nina Simone, Bí-kok im-ga̍k-ka.
*1941 nî – Leo Suryadinata, Ìn-nî ha̍k-chiá.
*1945 nî – Maurice Bembridge, Bí-kok soaⁿ-kiû-chhiú.
*1946 nî – Alan Rickman, Eng-lân ián-oân.
*1955 nî – Kelsey Grammer, Bí-kok ián-oân.
*1971 nî – Khó-lo̍k-ông, Tâi-oân bān-ōe-ka.
*1983 nî – Mélanie Laurent, Hoat-kok ián-oân.
*1985 nî – Larysa Bakurova, Tâi-oân model.
*1986 nî – Jessica McNamee, Ò-chiu ián-oân.
*1989 nî – Corbin Bleu, Bí-kok koa-chhiú.
*1992 nî – Daniel Kosakowski, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
*1993 nî – Davy Klaassen, Hô-lân kha-kiû-oân.
*1996 nî – Sophie Turner, Eng-lân ián-oân.

## Kòe-sin
*1513 nî – Kàu-hông Iulius 2-sè.
*1730 nî – Kàu-hông Benedictus 13-sè.
*1846 nî – Ninkô Thian-hông.
*1894 nî – Gustave Caillebotte, Hoat-kok ōe-ka.
*1899 nî – George Bowen, Hiong-káng Chóng-tok.
*1930 nî – Ahmad Shah Qajar, Pho-su ê Shah.
*1965 nî – Malcolm X, Bí-kok siā-hōe ūn-tōng-chiá.
*1984 nî – Michail Aleksandrovič Šolochov, Lō͘-se-a chok-ka.
*1985 nî – John G. Trump, Bí-kok kang-têng-su.
*1989 nî – Márai Sándor, Hông-gâ-lī chok-ka.
*1993 nî – N̂g Tiōng-him, Tâi-oân im-ga̍k-ka.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 22 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1371 nî: Robert 2-sè chiū-jīm So͘-kat-lân kok-ông, kiàn-li̍p Stuart Ông-tiâu.
* 1651 nî: Hô-lân kap Tek-kok pak-pō͘ hoat-seng Sèng Pí-tek tōa-chúi (*Sint-Pietersvloed*).
* 1744 nî: Hoat-kok kiat Se-pan-gâ, chham Tāi Britain Ông-kok chi kan khí Toulon Chiàn-tò͘.
* 1889 nî: Bí-kok chóng-thóng Grover Cleveland sêng-jīm North Dakota, South Dakota, Montana kap Washington sī Bí-kok ê chiu.
* 1958 nî: Ai-ki̍p kap Su-lī-a ha̍p-pēng, sêng-li̍p A-la-pek Liân-ha̍p Kiōng-hô-kok.
* 1979 nî: Saint Lucia chū Eng-kok to̍k-li̍p.
* 1987 nî: Hoat-kok, Se-tek, Ji̍t-pún, Ka-ná-tah, Bí-kok kap Eng-kok chhiam koan-hē hòe-pè chhī-tiûⁿ ún-tēng-sèng ê Louvre Ha̍p-ì.
* 2005 nî: Iran hoat-seng Zarand tē-tāng, tè-bé chō-sêng 612 lâng sí-bông

## Chhut-sì
*1315 nî – Tiong-hūi-ông, Ko-lê kok-ông.
*1403 nî – Charles 7-sè, Hoat-kok kok-ông.
*1514 nî – Tahmasp 1-sè, Pho-su ê Shah.
*1788 nî – Arthur Schopenhauer, Tek-kok tiat-ha̍k-ka.
*1863 nî – Chamarajendra Wadiyar 10-sè, Mysore Ông-kok kok-ông.
*1892 nî – Edna St. Vincent Millay, Bí-kok si-jîn.
*1932 nî – Edward Kennedy, Bí-kok chèng-tī-ka.
*1943 nî – Horst Köhler, Tek-kok Liân-pang Chóng-thóng.
*1964 nî – Gigi Fernández, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
*1968 nî – Jeri Ryan, Tek-kok ián-oân.
*1972 nî – Michael Chang, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
*1979 nî – Lee Na-young, Hân-kok ián-oân.
*1980 nî – Jeanette Biedermann, Tek-kok ián-oân.
*1982 nî – Dichen Lachman, Ò-chiu ián-oân.

## Kòe-sin
*606 nî – Kàu-hông Sabinianus.
*1875 nî – Charles Lyell, So͘-kat-lân tē-chit-ha̍k-ka.
*1903 nî – Hugo Wolf, Ò-tē-lī chok-khek-ka.
*1913 nî – Ferdinand de Saussure, Sūi-se giân-gí-ha̍k-ka.
*1987 nî – Andy Warhol, Bí-kok gē-su̍t-ka.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 24 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1303 nî: So͘-kat-lân kap Eng-lân hoat-seng Roslin Chiàn-tò͘.
* 1582 nî: Kàu-hông Gregorius 13-sè hoat-pò͘ Gregorius Le̍k-hoat.
* 1739 nî: Pho-su Tè-kok kap Mughal Tè-kok khí Karnal Chiàn-tò͘.
* 1848 nî: 1848 nî Hoat-kok Kek-bēng: Hoat-kok kok-ông Louis-Philippe 1-sè thè-ūi.
* 1918 nî: Estonia chū Lō͘-se-a to̍k-li̍p.
* 1989 nî: Liân-ha̍p Hâng-khong 811 Hâng-pang sit-sū.

## Chhut-sì
*1103 nî – Toba Thian-hông.
*1122 nî – Oân-gân Liāng, Kim-tiâu hông-tè.
*1500 nî – Karl 5-sè, Sîn-sèng Lô-má Hông-tè.
*1536 nî – Kàu-hông Clemens 8-sè.
*1557 nî – Matthias, Sîn-sèng Lô-má Hông-tè.
*1878 nî – Abdelaziz, Morocco ê sultan.
*1921 nî – Abe Vigoda, Bí-kok ián-oân.
*1945 nî – Barry Bostwick, Bí-kok ián-oân.
*1946 nî – Grigorij Aleksandrovič Margulis, Lō͘-se-a sò͘-ha̍k-ka.
*1955 nî – Steve Jobs, Bí-kok si̍t-gia̍p-ka.
*1965 nî – Eteng Ingay, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1968 nî – Mitch Hedberg, Bí-kok khoe-hâi-ka.
*1988 nî – Rodrigue Beaubois, Bí-kok nâ-kiû-oân.
*1994 nî – Jessica Pegula, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
## Kòe-sin
*1856 nî – Nikolai Lobachevsky, Lō͘-se-a sò͘-ha̍k-ka.
*1875 nî – Marc Seguin, Hoat-kok kâng-têng-si.
*1962 nî – Ô͘ Sek, Tiong-kok chok-ka.
*2006 nî – Octavia E. Butler, Bí-kok siáu-soat-ka.
*2010 nî – Âng It-hong, Tâi-oân koa-chhiú.
*2015 nî – Siau Thài-jiân, Tâi-oân chok-khek-ka.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 25 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1843 nî: Eng-kok hái-kun kun-jîn George Paulet soan-pò͘ Eng-kok chiàm-niá Hawaii Ông-kok, 5 kò goe̍h í-āu in-ūi siū kàu Bí-kok ê ap-le̍k hòng-khì.
* 1875 nî: Kong-sū Hông-tè kè-jīm Chheng-kok hông-tè.
* 1918 nî: Lō͘-se-a Âng-kun chiàm-niá Gruzia siú-to͘ Tbilisi, Gruzia Bîn-chú Kiōng-hô-kok bia̍t-bông.
* 1986 nî: EDSA Kek-bēng: Hui-li̍p-pin chóng-thóng Ferdinand Marcos lo̍h-tâi.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 27 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 380 nî: Lô-má Tè-kok hông-tè Theodosius 1-sè kap i ê kiōng-tī-chiá Valentinianus 2-sè hoat-pò͘ *[[Thessalonica Hoat-lēng]]*, iau-kiû kui-ê kok-ka ê lâng lóng sìn Ki-tok-kàu.
* 907 nî: Iâ-lu̍t A-pó-ki chiū-jīm Khè-tan (í-āu ê Liâu) ê khó-hān.
* 1844 nî: Dominica Kiōng-hô-kok chū Haiti to̍k-li̍p.
* 1976 nî: Sahrawi A-la-pek Bîn-chú Kiōng-hô-kok kiàn-li̍p.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 28 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* Chiân 202 nî: Lâu Pang chiū-jīm hông-tè, kiàn-li̍p Se Hàn.
* 1922 nî: Eng-kok soan-pò͘ Ai-ki̍p sī to̍k-li̍p ê kok-ka thêng-chí tùi Ai-ki̍p ê pó-hō͘.
* 1947 nî: Jī-jī-pat Sū-kiāⁿ: Tâi-oân-lâng tùi Tiong-hoâ Bîn-kok ê thóng-tī chin put-boán, hoat-tōng khòng-gī, hō͘ chèng-hú tìn-ap.
* 2013 nî: Kàu-hông Benedictus 16-sè soan-pò͘ sî-chit, i sī chū 1415 nî Gregorius 12-sè í-āu thâu ê sî-chit ê kàu-hông.

## Chhut-sì
* 1948 nî: Steven Chu

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 26 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1815 nî: Napoléon Bonaparte chū Elba Tó cháu chhut-lâi, chún-pī tńg kàu Pa-lí thuh Hoat-kok hông-ūi.
* 1876 nî: Ji̍t-pún kap Tiâu-sián chhiam-tēng *[[Kangwha Tiâu-iok]]*, Tiâu-sián thêng-chí hiòng Chheng-kok tiâu-kòng.
* 1935 nî: Eng-kok bu̍t-lí-ha̍k-ka Robert Watson-Watt tī Daventry thâu hoê tián-sī i hoat-bêng ê lûi-ta̍t chong-tì.
* 1936 nî: Jī-jī-la̍k sū-kiāⁿ: Ji̍t-pún Hông-tō-phài (皇道派) hoat-tōng chèng-piàn, 3 kang í-āu sit-pāi.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 23 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 705 nî: Bú Chek-thian thè-ūi, Tông Tiong-chong khoe-ho̍k Tông-tiâu.
* 1270 nî: Lietuva hoat-seng Karuse Chiàn-tò͘.
* 1455 nî: Tek-kok hoat-bêng-ka Johannes Gutenberg tī Mainz ēng oa̍h-pán ìn-soat chhut *[[Gutenberg Sèng-keng]]*, che sī Au-chiu thâu pō͘ ēng oa̍h-pán ìn-soat ê chheh.
* 1854 nî: Bí-kok ê Kiōng-hô-tóng tī Iowa ê Crawfordsville sêng-li̍p.
* 1885 nî: Chheng-Hoat Chiàn-cheng: Hoat-kok tī Oa̍t-lâm pak-pō͘ ê Đồng Đăng phah iâⁿ Chheng-kok pō͘-tūi.
* 1886 nî: Charles Martin Hall ēng tiān-khì hun-kái sng-hoà a-lú-mih ê hong-sek seng-sán chhut thâu phoe a-lú-mih.
* 1901 nî: Colombia Chū-iû-tóng kap Colombia Pó-siú-tóng tī Panama khí Aguadulce Chiàn-tò͘.
* 1981 nî: Se-pan-gâ ê Antonio Tejero chhōa-thâu hoat-tōng 23-F chèng-piàn, tè-bé sit-pāi.
* 2008 nî: Guam hoat-seng Andersen Khong-kun Kī-tē B-2 sū-kò͘

## Chhut-sì
*1417 nî – Kàu-hông Paulus 2-sè.
*1483 nî – Babur, Mogul Tè-kok hông-tè.
*1646 nî – Tokugawa Tunayosi, Ji̍t-pún ê bō͘-hú chiong-kun.
*1685 nî – Georg Friedrich Händel, Tek-kok chok-khek-ka.
*1852 nî – Dục Đức, Oa̍t-lâm hông-tè.
*1868 nî – W. E. B. Du Bois, Bí-kok siā-hōe-ha̍k-ka.
*1876 nî – Hayasi Senzyûrô, Ji̍t-pún siú-siòng.
*1879 nî – Kazimir Malevič, Lō͘-se-a gē-su̍t-ka.
*1884 nî – Kazimierz Funk, Pho-lân seng-hòa-ha̍k-ka.
*1951 nî – 
**Mori Sigehumi, Ji̍t-pún sò͘-ha̍k-ka.
**Eddie Dibbs, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
*1960 nî – Naruhito chhin-ông, Ji̍t-pún hông-thài-chú.
*1969 nî – Ogawa Etusi, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1980 nî – Chiu Chùn-hun, Tâi-oân ûi-kî kî-sū.
*1983 nî – 
**Tēⁿ Lô-chhiàn, Hok-kiàn ián-oân.
**Emily Blunt, Eng-lân ián-oân.
*1984 nî – 
**Arjen Robben, Hô-lân kha-kiû-oân.
**Jeong Yu-mi, Hân-kok ián-oân.
## Kòe-sin
*999 nî – Kàu-hông Gregorius 5-sè.
*1100 nî – Sòng Tiat-chong, Sòng-tiâu hông-tè.
*1447 nî – Kàu-hông Eugenius 4-sè.
*1464 nî – Bêng Eng-chong, Bêng-tiâu hông-tè.
*1476 nî – Pietro Mocenigo, Venezia ê Doge.
*1766 nî – Stanisław Leszczyński, Pho-lân kok-ông.
*1792 nî – 
**Joshua Reynolds, Eng-lân ōe-ka.
**Yazid, Morocco ê sultan.
*1848 nî – John Quincy Adams, Bí-kok Chóng-thóng. 
*1855 nî – Carl Friedrich Gauß, Tek-kok sò͘-ha̍k-ka.
*1918 nî – Henry Arthur Blake, Hiong-káng chóng-tok.
*1998 nî – Siraki Yôiti, Ji̍t-pún hûi-khì choan-ka.
*2003 nî – Robert K. Merton, Bí-kok siā-hōe-ha̍k-ka
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 29 ji̍t

Chia kang kan-nā lūn-nî kha̍h ū.

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1720 nî: Sūi-tián lú-ông Ulrika Eleonora thè-ūi, i ê cha-po͘-lâng Fredrik 1-sè kè-sêng ông-ūi.
* 1936 nî: Bí-kok Kok-hoē thong-koè *[[1930 nî-tāi Tiong-li̍p Hoat-àn|Tiong-li̍p Hoat-àn]]*.
* 1940 nî: Bí-kok tiān-iáⁿ *[[Gone with the Wind (tiān-iáⁿ)|Gone with the Wind]]* tit kàu Oscar Chióng.
* 1972 nî: Oa̍t-lâm Chiàn-cheng: Hân-kok chū Oa̍t-lâm thè-chhut sū-peng 11,000 lâng.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:2 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
2 goe̍h 30 ji̍t

**2 goe̍h 30 ji̍t** tùi Gregorius Le̍k-hoat lâi-kóng bô chûn-chāi, m̄-koh ū-ê le̍k-hoat lāi-té ū iōng.

## Siong-koan
* 1 goe̍h 0 ji̍t
Pà-ông-liông

**Pà-ông-liông** ia̍h **pauh-liông**, Latin-miâ hō chò ***Tyrannosaurus***, sī chi̍t khóan siù-kha-lūi (Theropoda) ê khióng-liông, tāi-piáu bu̍t-chéng sī ***Tyrannosaurus rex***, sī thong-sè-kài siāng chai-miâ ê khióng-liông chi it.

Pà-ông-liông seng-chûn tī Cretaceous sî-kî, iōng nn̄g-ki kha khiā-li̍p, sī bah-si̍t-sèng ê tōng-bu̍t. Thé-tn̂g siāng-tn̂g ū 13 kong-chhioh, kôan-tō͘ ū 4 kong-chhioh Thé-tāng ū kàu 6.8 kong-tùn.

## Chhùn-chhioh

Pà-ông-liông ê ôan-chéng hòa-chio̍h lāi-bīn, siāng-tōa ê chi̍t-sian sī Field Chū-jiân-sú Phok-bu̍t-kóan siu-chông ê "Sue", thé-tn̂g 12.8 kong-chhioh, kôan-tō͘ 4 kong-chhioh. Thé-tāng ê kó͘-sǹg siāng-tāng chhiau-kòe 7.2 kong-tùn, siāng-khin iàu-bô 4.5 kong-tùn. Sin kó͘-sǹg ê thé-tāng tāi-iok 5.4 kàu 6.8 kong-tùn chi-kan. Pà-ông-liông ê thâu chham bóe chin tōa, in ê thâu-kut siāng-tn̂g ū 5 kong-chhioh.

## Chu-sè

Chi̍t-khai-sí, choan-ka lia̍h-kiò pà-ông-liông sī iōng nn̂g-ki kha khiā-li̍p, koh iōng bóe-á lâi chòe tē-saⁿ-ê chi-thiāu. Chi̍t-chióng koan-liām tùi 19 sè-kí khai-sí, it-ti̍t-kàu 1992 nî khah hō͘ thui-hoan. Hiān-sî pà-ông-liông ê chu-sè sī nn̂g kha khiā-li̍p, bóe-á chham thâu-khak têng-hiān chúi-pêng ê ti̍t-sòaⁿ, án-ne khah khiā ē chāi.

## Chham-khó bûn-hiàn

## Bāng-téng liân-kiat

* Tyrannosauridae 
* NBCI's Taxonomy Browser
Ecser

**Ecser of Ečer** sī Magyar Pest kūn ê chi̍t ê só͘-chāi .

## Jîn-kháu
Chit ūi tī 2013 nî 1 goe̍h ê jîn-kháu-sò͘ sī 3,624 lâng; kàu 2015 nî 1 goe̍h ê sî ū 3,621 lâng.

## Liân-kiat
* Koaⁿ-hong bāng-chām

Lūi-pia̍t:Magyar ê só͘-chāi
Ô͘ Ka

**Ô͘ Ka** (胡佳; ), sī Tiong-kok ê khôan-pó chham AIDS o̍ah-tāng-chiá kap hóan-tùi-phài, i in-ūi hoat-piáu phoe-phêng chèng-hú ê giân-lūn hō͘-lâng phòaⁿ-hêng ji̍p-khì kaⁿ-ga̍k saⁿ-nî-pòaⁿ. 

Ô͘ Ka tī 2008 nî 10 goe̍h tit-tio̍h Au-chiu Gī-hoē ê Sakharov Chióng.
Chu-pún-lūn

**Chu-pún-lūn** (Tek-gí: *Das Kapital*) sī chi̍t-pō͘ chèng-tī keng-chè-ha̍k tì-chok, chok-chiá sī Karl Marx, jî-chhiáⁿ Friedrich Engels chò pō͘-hūn ê phian-chip. Lōe-iông chú-iàu sī tùi chu-pún-chú-gī ê hun-sek chham phoe-phòaⁿ.

Chu-pún-lūn lóng-chóng ū saⁿ chheh, 1867 nî chhut-pán tē-it kńg, 1885 nî chham 1894 nî chhut-pán tē-jī kap tē-saⁿ kńg.
1895 nî

## Liân-hō
* Tāi-chheng-kok: Kong-sū (光緒) 21 nî
*  Tāi Tiâu-sián-kok: Khai-kok (開國) 504 nî
* Tāi Ji̍t-pún Tè-kok: Bêng-tī (明治) 28 nî
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Sêng-thài (成泰) 7 nî
* Tâi-oân Bîn-chú-kok: Éng-chheng (永清) goân-nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Tāi-chheng-kok: Tek-chong (德宗) 21 nî
*  Tiâu-sián-kok: Ko-chong (高宗) 32 nî
* Tāi-lâm-kok (Oa̍t-lâm): Nguyễn Tiâu Hoâi-te̍k-kong (懷澤公) 7 nî

## Sū-kiāⁿ

* 3 goe̍h 4 ji̍t: Ji̍t-pún kap Chheng-kok ùi Boán-chiu hoat-seng Êng-khó͘ Chiàn-tò͘.
* 4 goe̍h 17 ji̍t: Ji̍t-pún chham Chheng-kok chhiam-sú Simonoseki tiâu-iok.
* 5 goe̍h 23 ji̍t: Tâi-oân Bîn-chú-kok sêng-li̍p
* 10 goe̍h 21 ji̍t: Tâi-oân Bîn-chú-kok bia̍t-bông
* 10 goe̍h 22 ji̍t: Pa-lí hoat-seng hóe-chhia lòng chhut chhia-thâu ê Montparnasse thoat-kúi sū-kiāⁿ.
* 11 goe̍h 8 ji̍t: Wilhelm Conrad Röntgen hoat-hiān x-ray ê chûn-chāi.
### Bô ji̍t-kî
## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 1 goe̍h 15 ji̍t: Artturi Ilmari Virtanen, Hun-lân hòa-ha̍k-ka. 1973 nî kòe-sin.
* 2 go̍eh 2 ji̍t: Tân Têng-pho
* 2 goe̍h 6 ji̍t: Babe Ruth
* 2 goe̍h 14 ji̍t: Max Horkheimer
* 3 goe̍h 25 ji̍t: Asai Erin, Ji̍t-pún Sè-kái-gí-ka. 1969 nî kòe-sin.
* 5 goe̍h 12 ji̍t: William Giauque, Bí-kok hòa-ha̍k-ka. 1982 nî kòe-sin.
* 7 go̍eh 12 ji̍t: Buckminster Fuller
* 8 goe̍h 24 ji̍t: Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Muhammad, Má-lâi-se-a lâng. Yang di-Pertuan Agong. 1960 nî kòe-sin.
* 10 goe̍h 8 ji̍t: Juan Domingo Perón
* 10 goe̍h 10 ji̍t: Lîm Gí-tông, Tiong-kok gí-giân-ha̍k-ka.
* 12 goe̍h 9 ji̍t: Whina Cooper, Niú-se-lân kàu-su. 1994 nî kòe-sin.
* 12 goe̍h 14 ji̍t: George 6-sè, Liân-ha̍p Ông-kok kun-jîn. kun-chú. 1952 nî kòe-sin.

## Kòe-sin
* 8 goe̍h 1 ji̍t: Robert Warren Stewart, Ài-lân thoân-kàu-sū.
* 8 goe̍h 5 ji̍t: Friedrich Engels
* 9 go̍eh 28 ji̍t: Louis Pasteur
* 11 goe̍h 27 ji̍t: Alexandre Dumas, fils, Hoat-kok chok-ka. 1824 nî chhut-sì.

## Ji̍t-chì

## Chham-khó chu-liāu

Lūi-pia̍t:1890 nî-tāi
Ô͘ Sek

**Ô͘ Sek** (胡適; ) sī Tiong-kok ê su-sióng-ka, sī Sin-bûn-hòa ūn-tōng ê chhiòng-tō chiá chi-it, ū chò kòe Tiong-iong Gián-kiù-īⁿ īⁿ-tíuⁿ, Pak-kiaⁿ Tāi-ha̍k hāu-tíuⁿ.

Lūi-pia̍t:Tiong-hoâ Bîn-kok jîn-bu̍t (1912–1949 nî)
Lenin

**Lenin** (Lō͘-se-a-gí: , ), pún-miâ **Vladimir Ilyich Ulyanov** (), sī Lō͘-se-a ê kek-bēng-ka kap chèng-tī-ka, Cha̍p-goe̍h Kek-bēng ê chí-tō-jîn. 

Lenin mā-sī Lō͘-se-a Soviet Liân-pang Siā-hoē-chú-gī Kiōng-hô-kok chham Soviet Liân-ha̍p tē-it-ê léng-tō-chiá. I hoat-tián Marx-chú-gī lí-lūn, i ê chèng-tī su-sióng hong kiò-chòe Lenin-chú-gī.

Lenin ùi Lō͘-se-a Tè-kok sî-kî ê Simbirsk (hiān-sî ê Ulyanovsk) chhut-sì, tī Bo̍k-su-kho kòe-sin.
3 goe̍h 1 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 293 nî: Sù-thâu-chè si-hêng: Lô-má Tè-kok hông-tè Diocletianus jīm-bēng Galerius kap Constantius Chlorus chò hù-hông-tè (*Caesar*), pau-koat Diocletianus ka-kī kap kiōng-tī hông-tè (*Augustus*) Maximianus, hit sî-hāu Lô-má lóng-chóng ū 4 ê thóng-tī-chiá.
* 1872 nî: Bí-kok kiàn-li̍p Yellowstone Kok-ka Kong-hn̂g, che sī chia kok thâu ê kok-ka kong-hn̂g.
* 1896 nî: Hoat-kok bu̍t-lí-ha̍k-ka Henri Becquerel hoat-hiān hoà-ha̍k goân-sò͘ Uranium ū hòng-siā-sèng.
* 1919 nî: Ji̍t-pún léng Tiâu-sián Seoul hoat-seng hoán-tùi Ji̍t-pún si̍t-bîn thóng-tī ê Sam It Ūn-tōng.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 2 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1836 nî: Texas soan-pò͘ chū Be̍k-se-ko to̍k-li̍p, kiàn-li̍p Texas Kiōng-hô-kok.
* 1919 nî: Kiōng-sán-chú-gī-chiá, kek-bēng siā-hoē-chú-gī-chiá, kap kang-thoân-chú-gī-chiá tī Soviet Lō͘-se-a ê siú-to͘ Bo̍k-su-kho khui-hoē, sêng-li̍p Kiōng-sán Kok-chè.
* 1946 nî: Hồ Chí Minh tòng-soán Oa̍t-lâm Bîn-chú Kiōng-hô-kok ê kok-ka chú-se̍k.
* 1962 nî: Philadelphia Warriors ê Bí-kok NBA nâ-kiû ūn-tōng-oân Wilt Chamberlain tī kap New York Knicks ê pí-sài lāi-bīn tit kàu 100 hun, i chia kì-lio̍k kàu kin-á-ji̍t iáu bô lâng ē chhiau-koè.

## Chhut-sì
*1459 nî – Kàu-hông Hadrianus 6-sè.
*1619 nî – Marcantonio Giustinian, Venezia ê Doge
*1809 nî – Abel Douay, Hoat-kok chiong-kun.
*1810 nî – Kàu-hông Leo 13-sè.
*1880 nî – Yonai Mitumasa, Ji̍t-pún chèng-tī-ka.
*1824 nî – Bedřich Smetana, Bohemia chok-khek-ka.
*1904 nî – Dr. Seuss, Bí-kok chok-ka.
*1919 nî – Jennifer Jones, Bí-kok ián-oân.
*1931 nî – Mikhail Gorbachyov, So͘-liân chèng-tī-ka.
*1955 nî – Asahara Syôkô, Ji̍t-pún sió-chong-phài thâu-lâng.
*1958 nî – Kevin Curren, Bí-kok the-ní-suh soán-chhiú.
*1980 nî – Rebel Wilson, Ò-chiu ián-oân.
*1981 nî – Bryce Dallas Howard, Bí-kok ián-oân.
*1983 nî – I Sedol, Hân-kok kî-chhiú.
## Kòe-sin
*986 nî – Lothaire, Hoat-kok kok-ông.
*1009 nî – Ko-lê Bo̍k-chong, Ko-lê kok-ông.
*1333 nî – Władysław 1-sè Łokietek, Pho-lân kok-ông.
*1729 nî – Abdalmalik, Morocco ê sultan.
*1835 nî – Franz 2-sè, Sîn-sèng Lô-má Hông-tè.
*2010 nî – Lân Tāi-pit, Tâi-oân i-seng.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 3 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1865 nî: Hiong-káng Siōng-hái Hoē-hong Gîn-hâng (HSBC) tī Hiong-káng khai-gia̍p.
* 1885 nî: AT&T tī Bí-kok New York khai-gia̍p, chia kong-si sī kin-á-ji̍t sè-kài siōng toā ê tiān-sìn kong-si.
* 1924 nî: Thó͘-ní-kî chóng-thóng Mustafa Kemal Atatürk chiong Osman ka-cho̍k choè āu chi̍t ê Khalifah Abdülmecid 2-sè ê hông-ūi hùi--tiāu.
* 1931 nî: Bí-kok chiong *[[The Star-Spangled Banner]]* tiāⁿ choè chia kok-ka sin ê kok-koa.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 4 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1895 nî: Kap-ngó͘ Chiàn-cheng: Ji̍t-pún kap Chheng-kok ùi Boán-chiu hoat-seng Êng-kháu Chiàn-tò͘.
* 1977 nî: Romania ê Vrancea hoat-seng tē-tāng, tè-bé tī Romania sí 1,578-ê lâng, tī Bulgaria sí 120-ê, tī Moldova 2-ê.
* 1994 nî: NASA ê Thài-khong-so Columbia jīm-bū STS-62 tùi Kennedy Thài-khong Tiong-sim 39 hoat-siā-tâi chhut-hoat.
* 2012 nî: Congo Kiōng-hô-kok hoat-seng Brazzaville bú-khì hòe-khì-tiûⁿ po̍k-chà-àn, chō-sêng 250 ê lâng sí-bông.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 5 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1770 nî: Eng-kok léng Bí-chiu hoat-seng Boston Tô͘-sat-àn, Eng-kok ê peng-á tī Boston siâⁿ thâi sí 5-ê chhī-bîn.
* 1798 nî: Sūi-se kap Hoat-kok tī Moosseedorf khí Grauholz Chiàn-tò͘, tè-bé Hoat-kun chiàn-iâⁿ.
* 1811 nî: Se-pan-gâ, Eng-kok, kiam Phû-tô-gâ ê tông-bêng kap Hoat-kok khí Barrosa Chiàn-tò͘, tông-bêng sèng-lī. 
* 1824 nî: Eng-kok léng Ìn-tō͘ hiòng Bián-tiān Konbaung Ông-tiâu khai-chiàn, Tē-it-chhù Eng-Bián Chiàn-cheng po̍k-hoat.
* 1860 nî: Í-tāi-lī thóng-it: Parma, Toscana, Modena kap Romagna keng-koè kong-bîn tâu-phiò, ka-ji̍p Sardegna Ông-kok.

## Chhut-sì
*1047 nî – Hā Gē-chong, Se Hā hông-tè.
*1133 nî – Henry 2-sè, Eng-lân kok-ông.
*1326 nî – Ludwik Węgierski, Pho-lân kok-ông.
*1871 nî – Rosa Luxemburg, Lō͘-se-a chèng-tī ūn-tōng-ka.
*1898 nî – 
**Chiu Un-lâi, Tiong-kok chèng-tī-ka.
**Sòng Bí-lêng, Tiong-kok chèng-tī-ka.
*1909 nî – Sutan Sjahrir, Ìn-nî chèng-tī-ka.
*1910 nî – Gô͘ Pek-hok, Ji̍t-pún si̍t-gia̍p-ka.
*1915 nî – Laurent Schwartz, Hoat-kok sò͘-ha̍k-ka.
*1937 nî – Lionel Salem, Hoat-kok hòa-ha̍k-ka.
*1938 nî – Lynn Margulis, Bí-kok seng-bu̍t-ha̍k-ka.
*1949 nî – Bernard Arnault, Hoat-kok seng-lí-lâng.
*1959 nî – Hojo Tsukasa, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1964 nî – Gerald Vanenburg, Hô-lân kha-kiû-oân.
*1969 nî – Ông Tēng-ú, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1970 nî – Watase Yû, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1979 nî – Érik Bédard, Ka-ná-tah iá-kiû-oân.
*1982 nî – Ha Seok-jin, Hân-kok ián-oân.
*1987 nî – Ûi Lé-an, Tâi-oân koa-chhiú.
## Kòe-sin
*254 nî – Kàu-hông Lucius 1-sè.
*1729 nî – Abu'l Abbas Ahmad, Morocco ê sultan.
*1732 nî – Dodda Krishnaraja 1-sè, Mysore Ông-kok kok-ông.
*1827 nî – 
**Alessandro Volta, Italia kho-ha̍k-ka.
**Pierre-Simon Laplace, Hoat-kok kho-ha̍k-ka.
*1953 nî – Iosif Stalin, So͘-liân chèng-tī-ka.
*1963 nî – Tn̂g Êng, Tâi-oân si̍t-gia̍p-ka.
*1965 nî – Tân Sêng, Tiong-kok kun-thâu.
*1966 nî – Anna Andreevna Ahmatova, Lō͘-se-a si-jîn.
*1967 nî – Mohammad Mosaddegh, Iran siú-siòng.
*1990 nî – Chhòa A-sìn, Tâi-oân i-seng.
*2013 nî – Hugo Chávez, Venezuela Chóng-thóng.
*2016 nî – Ray Tomlinson, Email he-thóng hoat-êng-chiá.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
Soat-bûn Kái-jī

***Soat-bûn-kái-jī*** (說文解字) ia̍h **Soat-bûn** (說文), sī Tiong-kok Hàn-tiâu sî-chūn Khó Sīn phian-siá ê jī-tián, kong-gôan 100 nî ê sî-chūn ôan-sêng, chú-iàu lōe-iông sī àn-chiàu pō͘-siú lâi phian-pâi, kái-soeh sió-tōan ê jī-hêng, hoat-im chham ì-sù. 

## Chham-khòaⁿ
*Ní-ngá

## Liân-kiat
*説文解字 online text version dictionary with 段玉裁 "說文解字注", "釋名 Shiming", "爾雅 Erya", "方言 Fangyan", "廣韻 Guangyun" définitions and glosses - Alain Lucas and Jean-Louis Schott

Lūi-pia̍t:Chheh
Lūi-pia̍t:Hàn-jī jī-tián
Lūi-pia̍t:Keng-pō͘ Siáu-ha̍k-lūi
3 goe̍h 6 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1446 nî: Sūi-se hoat-seng Habsburg chhām Zürich tùi Kū Pang-liân ê Ragaz Chiàn-tò͘.
* 1521 nî: Phû-tô-gâ mō͘-hiám-ka Fernão de Magalhães hoat-hiān Guam.
* 1869 nî: Lō͘-se-a hoà-ha̍k-ka Dmitri Mendeleev hoat-pò͘ i hoat-bêng ê chiu-kî-piáu.
* 1943 nî: Eng-kok, New Zealand kiam Chū-iû Hoat-kok kap Tek-kok kiam Í-tāi-lī phah Medenine Chiàn-tò͘.
* 1947 nî: Ko-hiông Iāu-sài Su-lēng-pō͘ hiòng Ko-hiông chhī-lāi hoat-tōng kong-kek.

## Chhut-sì
*1475 nî – Michelangelo Buonarroti, Italia ōe-ka.
*1585 nî – Francesco Corner, Venezia ê Doge.
*1856 nî – Toān Kî-sūi, Tiong-kok chèng-tī-ka.
*1926 nî – Alan Greenspan, Bí-kok keng-chè-ha̍k-ka.
*1927 nî – 
**Gabriel García Márquez, Colombia chok-ka.
**Gordon Cooper, Bí-kok thài-khong-jîn.
*1962 nî – Alison Nicholas, Eng-kok soaⁿ-kiû-chhiú.
*1968 nî – Moira Kelly, Bí-kok ián-oân.
*1983 nî – Siro, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1985 nî – Yael Stone, Ò-chiu ián-oân.
## Kòe-sin
*1947 nî – Tân Kim-lêng, Tâi-oân lu̍t-su.
*1973 nî – Pearl S. Buck, Bí-kok chok-ka.
*1982 nî – Ayn Rand, Bí-kok tiat-ha̍k-ka.
*1986 nî – Georgia O'Keeffe, Bí-kok ōe-ka
*2016 nî – Nancy Reagan, Bí-kok Tē-it Hu-jîn.
*2017 nî – Robert Osborne, Bí-kok ián-oân.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
Sap-bûn

**Sap-bûn** sī chi̍t lūi chheng-kiat-che, iōng chí-hông-sng chham kah-sò͘ (K) ia̍h la̍p-sò͘ (Na) ê iông-lī-chú hóan-èng chè-chō, chāi hòa-ha̍k-siōng sī iâm-lūi. 

Sap-bûn chheng-kiat ê gôan-lí sī lī-iōng iông-lī-chú ê chhin-chúi-sèng kap chí-hông-sng ê ià-chúi-sèng, chi̍t hong-bīn chham a-cha-mi̍h sio-khan; chi̍t hong-bīn koh kah chúi-hun-chú sio-khan, liáu-āu kā a-cha khan lî-khui mi̍h-kiāⁿ ê piáu-bīn. 

## Gí-gôan
Hō-ló-ōe "sap-bûn" chit jī mā ū lâng kóng "sat-bûn" ia̍h "soat-bûn". (Hàn-jī: 雪文), in ê goân-thâu sī Au-chiu gí-giân, pí-lūn Phû-tô-gâ-gí kóng "sabão" (IPA: /sɐ.ˈβɐ̃w̃/).

Tī chi̍t kóa só͘-chāi, sap-bûn chit khóan mi̍h-kiāⁿ hō chò "tê-kho͘" (he̍k-chiá choan-bûn chí chi̍t lūi sap-bûn), che sī in-ūi kó͘-chá-sî lī-iōng tê-kho͘, iā-chiū-sī chè-chō tê-iû chhun--lo̍h ê iû-tái lâi chheng sin-khu, sé mi̍h-kiāⁿ.

Lēng-gōa mā ū chi̍t kóa só͘-chāi kóng "hoan-kiⁿ".

## Siong-koan
* Sap-bûn-hún

Lūi-pia̍t:Hòa-ha̍k
Lūi-pia̍t:Ji̍t-iōng-phín
Lūi-pia̍t:Piàⁿ-sàu iōng-phín
Lūi-pia̍t:Se-e̍k
3 goe̍h 9 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1309 nî: Kàu-hông Clemens 5-sè chū Lô-má soá kàu Hoat-kok ê Avignon pān-kong, sêng-li̍p Avignon Kàu-têng.
* 1776 nî: So͘-kat-lân keng-chè-ha̍k-ka Adam Smith chhut-pán i siá ê chheh *[[Kok-hù-lūn]]* (*The Wealth of Nations*).
* 1932 nî: Boán-chiu-kok chip-chèng Phó͘-gî tī Sin-kiaⁿ (kin-á-ji̍t Tiông-chhun) kú-hêng tài-koan-sek.
* 1945 nî: Ji̍t-pún pō͘-tūi chiàm-niá Hoat-kok léng Ìn-tō͘-chi-ná.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 10 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* Chiân 241 nî: Tē-it-chhù Punic Chiàn-cheng: Lô-má Kiōng-hô-kok tī Egadi Kûn-tó hū-kīn phah iâⁿ Carthago hái-kun.
* 1831 nî: Hoat-kok kok-ông Louis-Philippe 1-sè bēng-lāng kiàn-li̍p Hoat-kok Hoan-á Pō͘-tūi.
* 1848 nî: Bí-kok kap Be̍k-se-ko chhiam-tēng *[[Guadalupe Hidalgo Tiâu-iok]]*, Bí-Be̍k Chiàn-cheng kiat-sok.
* 1959 nî: Se-chōng poān-loān: Ē kiaⁿ Dalai Lama 14-sè hō͘ Tiong-kok Kiōng-sán Tóng lia̍h khì, Se-chōng peh-sèⁿ pau-ûi Potala Kiong.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 11 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1861 nî: Chheng-kok soan-pò͘ kiàn-li̍p Chóng-lí Gê-mn̂g, hū-chek chhú-lí goā-kau sū-bū.
* 1861 nî: Lâm-pak Chiàn-cheng: A-bí-lī-ka Liân-bêng-kok thong-koè ka-kī ê hiàn-hoat.
* 1941 nî: Bí-kok chóng-thóng Franklin D. Roosevelt thong-koè *[[Bú-khì Tāi-ú Hoat]]*, ún-chún Bí-kok chèng-hú chiong kap kok-hông siong-koan ê mi̍h-kiāⁿ bē, î-kau, kau-oāⁿ, ia̍h-sī chioh hō͘ tiōng-iàu kok-ka ê chèng-hú.
* 1985 nî: Mikhail Gorbachev tòng-soán So͘-liân Kiōng-sán Tóng chóng-su-kì.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 12 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1918 nî: Lō͘-se-a chiong siú-to͘ chū Sèng Pí-tek-pó soá kàu Bo̍k-su-kho.
* 1928 nî: Bí-kok California Los Angeles ê St. Francis Chúi-pà koat-hoāi, sí 431 lâng.
* 1938 nî: Nazi Tek-kok chiàm-niá Ò-tē-lī, chiong i piàn-sêng Tek-kok ê Ostmark Séng.
* 1940 nî: Tang-kùi Chiàn-cheng: Hun-lân kap So͘-liân chhiam-tēng *[[Bo̍k-su-kho Hô-pêng Tiâu-iok]]*, chiong Karelia niū hō͘ So͘-liân.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 13 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 624 nî: Muhammad toà-niá ê Muslim tī Badr phah iâⁿ Quraysh ka-cho̍k.
* 1591 nî: Morocco ê Saadi Sultan-kok tī Tondibi phah iâⁿ Songhai Tè-kok.
* 1781 nî: Eng-kok thian-bûn-ha̍k-ka Frederick Herschel ēng ka-kī chō ê tiàu-kiàⁿ hoat-hiān Thian-ông-chheⁿ.
* 1954 nî: Tē-it-chhù Ìn-tō͘-chi-ná Chiàn-cheng: Võ Nguyên Giáp toà-niá ê Việt Minh (Oa̍t-lâm To̍k-li̍p Tông-bêng-hoē) kap Hoat-kok khai-sí phah Điện Biên Phủ Chiàn-tò͘.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 14 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1590 nî: Hoat-kok kok-ông Henri 4-sè toà-niá ê Huguenot pō͘-tūi tī Ivry phah iâⁿ Charles de Mayenne ê Thian-chú-kàu Liân-bêng.
* 1951 nî: Hân Chiàn: Liân-ha̍p-kok-kun tē jī hoê chiong Seoul thuh tńg lâi.
* 1988 nî: Tiong-kok kap Oa̍t-lâm tī Lâm-soa Kûn-tó phah Chhek-koa-chiau Chiàn-tò͘.
* 2008 nî: Se-chōng hoat-seng khòng-gī Tiong-kok chèng-hú chèng-chhek ê pō-tōng.

## Chhut-sì
*1681 nî – Georg Philipp Telemann, Tek-kok chok-khek-ka.
*1837 nî – Yap Ah Loy, Má-lâi-a khai-hoat-chiá.
*1854 nî – Thomas R. Marshall, Bí-kok Hù-chóng-thóng.
*1860 nî – Francis Henry May, Hiong-káng chóng-tok.
*1869 nî – Frederick Trump, Bí-kok seng-lí-lâng.
*1879 nî – Albert Einstein, Tek-kok bu̍t-lí-ha̍k-ka.
*1910 nî – Lîm Kài, Tâi-oân si̍t-gia̍p-ka.
*1933 nî – 
**Quincy Jones, Bí-kok ián-oân.
**Michael Caine, Eng-kok ián-oân.

## Kòe-sin
*1457 nî – Bêng Tāi-chong, Tāi-bêng hông-tè.
*1632 nî – Tokugawa Hidetada, Ji̍t-pún bō͘-hú chiong-kun.
*1883 nî – Karl Marx, Tek-kok tiat-ha̍k-ka.
*1932 nî – George Eastman *(siōng)*, Bí-kok si̍t-gia̍p-ka.
*1973 nî – Howard Aiken, Bí-kok kang-têng-su.
*1989 nî – Tiuⁿ Seng-hiân, Tâi-oân ūn-tōng-oân.

## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 7 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 321 nî: Lô-má Tè-kok hông-tè Constantinus 1-sè chèng-sek soan-pò͘ lé-pài-ji̍t hioh chi̍t kang, chia kang mā sī kì-liām Lô-má sîn-oē lāi-bīn thài-iông-sîn Sol Invictus ê kang.
* 1573 nî: Venezia Kiōng-hô-kok chiong Ku-pí-lō͘ kau hō͘ Osman Tè-kok.
* 1876 nî: Canada hoat-bêng-ka Alexander Graham Bell tit kàu tiān-oē ê choan-lī, í-āu i sêng-li̍p Bell Tiān-oē Kong-si.
* 1936 nî: Nazi Tek-kok ûi-hoán *[[Versailles Tiâu-iok]]* kap *[[Locarno Tiâu-iok]]*, ciong pō͘-tūi phài kàu Rheinland.

## Chhut-sì
*189 nî – Geta
*1508 nî – Humayun, Mogul Tè-kok hông-tè.
*1693 nî – Kàu-hông Clemens 13-sè.
*1750 nî – Hamengkubuwana 2-sè, Yogyakarta Sultan-kok ê sultan.
*1872 nî – Piet Mondriaan, Hô-lân gē-su̍t-ka.
*1932 nî – Kôti Momoko, Ji̍t-pún ián-oân.
*1960 nî – 
**Ivan Lendl, Bí-kok the-ní-suh-chhiú.
**Lîm Khek-hàu, Tâi-oân gîn-hâng-ka.
*1965 nî – Lîm Chùn-hiàn, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1970 nî – Rachel Weisz, Eng-lân ián-oân.
*1980 nî – Tân kiàn-úi, Tâi-oân koa-chhiú.
*1997 nî – Chu Chú-ài, Má-lâi-se-a koa-chhiú.
## Kòe-sin
*161 nî – Antoninus Pius, Lô-má hông-tè.
*1247 nî – Tommaso d'Aquino, Italia sîn-ha̍k-ka.
*1724 nî – Kàu-hông Innocentius 13-sè.
*1752 nî – Pietro Grimani, Venezia ê Doge.
*1875 nî – John Edward Gray, Eng-kok tōng-bu̍t-ha̍k-ka.
*1951 nî – Kán Kiat, Tâi-oân lông-bîn ūn-tōng-ka.
*1954 nî – Otto Diels, Tek-kok hòa-ha̍k-ka.
*1959 nî – Hatoyama Itirô, Ji̍t-pún siú-siòng.
*1999 nî – Stanley Kubrick, Bí-kok tiān-iáⁿ kàm-tok.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí
3 goe̍h 8 ji̍t

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ
* 1702 nî: Eng-lân kok-ông William 3-sè koè-sin, iû i khan-chhiú ê moē Anne kè-sêng ông-ūi.
* 1868 nî: Sakai Sū-kiāⁿ: Ji̍t-pún ê *[[samurai]]* tī Sakai thâi sí 11 ê Hoat-kok-lâng.
* 1917 nî: Lō͘-se-a Petrograd (kin-á-ji̍t Sèng Pí-tek-pó) ê kang-lâng hoat-tōng iû-hêng sī-ui kap pā-kang, Jī-goe̍h Kek-bēng po̍k-hoat.
* 1965 nî: Bí-kok Hái-peng-tūi tī Đà Nẵng chiūⁿ-hoāⁿ, chèng-sek chham-ka Oa̍t-lâm Chiàn-cheng.

## Chhut-sì
*1822 nî – Ignacy Łukasiewicz, Pho-lân io̍h-che-su.
*1879 nî – Otto Hahn, Tek-kok hòa-ha̍k-ka.
*1900 nî – Howard Aiken, Bí-kok tiān-náu siat-kè-chiá.
*1922 nî – Mizuki Sigeru, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1926 nî – Selangor ê Salahuddin, Má-lâi-se-a ê Yang di-Pertuan Agong.
*1929 nî – Hebe Camargo, Pa-se ián-oân.
*1957 nî – Horie Mituko, Ji̍t-pún koa-chhiú.
*1958 nî – Sigeno Siûiti, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1959 nî – Chiu Pek-ngá, Tâi-oân chèng-tī-ka.
*1965 nî – Kosita Tetuhiro, Ji̍t-pún bān-ōe-ka.
*1974 nî – Christiane Paul, Tek-kok ián-oân.
*1982 nî – Marjorie Estiano, Pa-se ián-oân.
*1995 nî – Jamie Loeb, Bí-kok the-ní-suh soán-chhiú.
## Kòe-sin
*1869 nî – Hector Berlioz, Hoat-kok chok-khek-ka.
*1874 nî – Millard Fillmore, Bí-kok Chóng-thóng.
*1923 nî – Johannes Diderik van der Waals, Hô-lân bu̍t-lí-ka.
*1930 nî – William Howard Taft, Bí-kok Chóng-thóng.
*1933 nî – Bān Chin-chu, Tâi-oân soan-tō-su.
*2016 nî – George Martin, Eng-kok im-ga̍k chè-chok.
## Gōa-pō͘ liân-kiat

Lūi-pia̍t:3 goe̍h
*
Lūi-pia̍t:Chi̍t tang ê ji̍t-chí