open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chai-hāi Koán-lí

**Chai-hāi koán-lí**（Eng-gú：Emergency management）, khan-liân chē-chē pō͘-bûn ê ūn-chok, pau-koat kui-ōe, kè-e̍k, ū-kò, kín-kip èng-piàn, kiù-chō͘ téng-téng hoat-tō͘, sī ha̍k-būn iā-sī hē-thóng, lâi kiám-chió á-sī kàng-kē thian-jiân á-sī jîn-ûi chai-hāi tùi siā-hōe chō-sêng ê éng-hióng kap chhiong-kek.

## Chai-hāi Koán-lí ê Kai-tōaⁿ
替代文字|縮圖
Chai-hāi koán-lí ē-tàng hun-chòe chai-hāi chìn-chêng ê kiám-chai, chéng-pī, chai-hāi hoat-seng ê sî ê èng-piàn, kah chai-hāi hoat-seng í-āu ho̍k-goân ê kai-tōaⁿ.

**Kiám-chai（Mitigation）**sī kiám-chió chai-hāi hoat-seng ê hong-hiám kah éng-hióng. Kiám-chai sī chai-hāi koán-lí ê ki-chhó, thàu-kè tǹg-ki ê chèng-chhek kah chhò-si lâi kiám-chió chai-hāi hoat-seng ê khó-lêng-sèng he̍k-sī kàng-kē chai-hāi ê éng-hióng.

**Chún-pī（Preparedness）**sī thê-seng èng-tùi chai-hāi ê lêng-le̍k, khak-tēng èng-kip chu-goân kahkè-u̍ih chò kah kàu. Chún-pī kai-tōaⁿ chù-tiōng té-kî èng-kip chhò-si ê kiàn-li̍p, kiám-chió chai-hāi lâi-lîm ê sî ê sún-sit.

**Èng-piàn（Response）**ti chai-hāi hoat-seng ê sî, liân-mi chhái-chhú hêng-tōng, kiám-chió sún-sit kah pó-hō͘ sìⁿ-miā châi-sán. Che-sī chai-hāi koán-lí siōng kín-kip ê kai-tōaⁿ, chù-sîn tī kín-kín kiù-oān kah chai-hāi khòng-chè.

**Ho̍k-goân（Recovery）**Chai-hāi hoat-seng í-āu khoe-ho̍k chèng-siông seng-oa̍h kah tiông-kiàn siū sún-hāi ê khu-he̍k. Ho̍k-goân kai-tōaⁿ ē-tàng hun-chòe té-kî kha tn̂g-kî, koan-hē ùi ki-chhó siat-si siu-ho̍k kàu sim-lí kiān-khong chi-chhî ê choân-bīn phah-piàⁿ.

## Kok-tē Chai-hāi Koán-lí

### Tâi-oân
2000 nî《Chai-hāi Hông-kiù Hoat》thong-kè chún-pī liáu-āu, Tâi-oân khai-sí ū hē-thóng kiàn-li̍p chai-hāi hông-kiù thé-hē. Chèng-hú ê chai-hāi koán-lí hē-thóng hun-chòe Tiong-iong, koān-chhī, hiong-tìn saⁿ ê chân-kip. Tiong-iong siōng koân chú-koán tan-ūi sī Hêng-chèng-īⁿ ti̍t-hat ti̍t-hat ê chai-hāi hông-kiù pān-kong-sek, tī 2010 nî 2 ge̍h 1 hō chèng-sek ūn-chok, sī kā goân-lâi Hêng-chèng-īⁿ Chai-hāi Hông-kiù Úi-oân-hōe pèng ji̍p-khì Tiong-iong Chai-hāi Hông-kiù Hōe-pò lâi sêng-li̍p.

Chai-hāi hông-kiù ê chip-hêng kang-chok chú-iàu sī Siau-hông hē-thóng hū-chek, Tiong-hôa-bîn-kok kok-kun iā pān-ián tiōng-iàu kak-sek. Chhú-gōa, bîn-kan thoân-thé iā oa̍h-thiàu tī chai-hāi ê ê èng-piàn kah chai-hāi í-āu ho̍k-goân kai-tōaⁿ ê kiù-chō͘.

### Bí-kok
Bí-kok chèng-hú ê chai-hāi koán-lí hē-thóng hun-chòe liân-pang, chiu, tōe-hng saⁿ ê chân-kip. Liân-pang-chèng-hú ê chai-hāi koán-lí hē-thóng sī Liân-pang Kín-kip Sū-bū Koán-lí-sú.

### Ji̍t-pún
Ji̍t-pún chèng-hú ê siōng koân chai-hāi koán-lí tan-ūi sī Lōe-koh-hú ê Tiong-iong Hông-chai Hōe-gī.

## Chham-khó Bûn-hiàn

### Bûn-hiàn

* Tiuⁿ Sù-bêng. . Jī-cha̍p-it Sè-kí Ki-kim-hōe. 2016. ISBN 9789869106511. 
* Mileti, D.S., 1999, Disasters by Design

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* Khoân-kiû Kè-u̍ih Chhiú-chheh：sī chē-chē hui-êng-lī chō͘-chit chè-tēng ê oân-chō͘ hêng-tōng kah kiù-chai phiau-chún
* （繁體中文）

Lūi-pia̍t:Chai-lān
Lūi-pia̍t:Chai-hāi
Lūi-pia̍t:Tô-lān
Mâu-ko͘-siâⁿ

**Moâ-ko͘-siâⁿ** (Tiâu-sián-gí: , hàn-jī: , lô-má-jī: Magoseong) sī Tiâu-sián Sîn-oē (Mâu-ko͘ Chhòng-sè Sîn-oē) ê Siâⁿ.

Lūi-pia̍t:Sîn-oē
Kok-chè Pok-lám Tiong-sim Chām

**Kok-chè Pok-lám Tiong-sim Chām** (國際博覽中心站), goân-miâ **Thé-io̍k Hoē-tián Chām** (體育會展站), sī Ē-mn̂g Kúi-tō Kau-thong 3 hō soàⁿ ê chi̍t ê chhia-chām.

## Chham-khó
Âng-khiⁿ Chām

**Âng-khiⁿ Chām** (洪坑站) sī Ē-mn̂g Kúi-tō Kau-thong 3 hō soàⁿ ê chi̍t ê chhia-chām.

## Chham-khó
2013 nî Tâi-oân Tōa-sài

**2013 nî Tiong-hôa Chit-pāng Chóng-koan-kun-sài**, koh hō-chò **2013 nî Tâi-oân Tōa-sài**, sī Tiong-hôa Chit-pāng 24 nî ê siōng-bóe chi̍t-ê hē-lia̍t-sài, hē-lia̍t-sài sī 7-chiàn-4-sèng-chè, seng tit-tio̍h 4 sèng ê kiû-tūi tio̍h sī kai-nî ê chóng-koan-kun; hē-lia̍t-sài tī 2013 nî 10 goe̍h 26 kàu 11 goe̍h 3 hō chìn-hêng, hun-pia̍t tī Tâi-tiong Chiu-chè Iá-kiû-tiôⁿ, Tâi-lâm Chhī-li̍p Iá-kiû-tiôⁿ、Sin-chng Iá-kiû-tiôⁿ kah Toā-pi-ô͘ Iá-kiû-tiôⁿ kí-hêng, chham-sài ê 2 ki kiû-tūi hun-pia̍t sī téng-pòaⁿ-kùi koan-kun Gī-tāi Sai-gû kah ē-pòaⁿ-kùi koan-kun Thóng-it 7-ELEVEn Sai.

Che sī nn̄g-tūi (pau-hâm chiân-sin) tē-saⁿ-pái tī Tâi-oân Tōa-sài tú-tio̍h, chêng nn̄g-pái nn̄g-pêng lóng kok iâⁿ chi̍t-pái. Lo̍h-bóe Thóng-it Sai 4-chiàn lóng iâⁿ phah-pāi Gī-tāi Sai-gû, tit-tio̍h tūi-sú tē-9-ê chóng-koan-kun.

## Teng-lo̍k Miâ-toaⁿ

## Ta̍k Tiôⁿ Sài-hóng

### Tē-1-tiôⁿ

### Tē-2-tiôⁿ

### Tē-3-tiôⁿ

### Tē-4-tiôⁿ

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
*中華職業棒球大聯盟
A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài

**A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài** (; , kán-chheng A-kím-sài), iû A-chiu Iá-kiû Chóng-hōe kah kok-kok chú-pān tan-ūi lûn-liû pān-lí, sī A-chiu Iá-kiû Chóng-hōe só͘ chú-pān ê A-chiu tē-it-kip iá-kiû pí-sài. Ta̍k-kok chū-iû teng-tiàu kiû-oân cho͘ tāi-piáu-tūi chham-sài, tān-sī siū-tio̍h teng-tiàu ê kiû-oân ài ū hit1-kok ê kok-che̍k.

## Le̍k-sú
A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài chū 1954 nî khai-sí, tiong-ng 1975 nî kàu 1982 nî bat thêng-pān kòe, kàu 2025 nî í-keng kí-pān 31-kài pí-sài. Chá-kî mā koàn-sì kā kiò-chò A-chiu-poe, tān-sī chū 1994 nî khai-sí, A-chiu Iá-kiû Chóng-hōe lēng-gōa kí-pān "A-chiu-poe Iá-kiû-sài" chò A-chiu kok-chè iá-kiû ê tē-jī-kip sài-sū (A-kím-sài ê chu-keh-sài) liáu-āu, tio̍h bē kā A-kím-sài hō-chò "A-chiu-poe"--ah.

1984 nî Lo̍k-sam-ki Ò-ūn, kā iá-kiû la̍p-ji̍p piáu-ián-sài, A-chiu-khu hun-phòe tio̍h chi̍t-se̍k ê miâ-gia̍h, pēng-chhiáⁿ tī 1983 nî tiông-sin kí-hêng ê A-kím-sài koat-tēng chham-sài tūi-ngó͘. 1987 nî khai-sí tú-tio̍h siang-sò͘ kài-chhù ê pí-sài, phah iâⁿ ê chêng-nn̄g-miâ tūi-ngó͘ tio̍h ē-sái tit-tio̍h A-chiu tē-khu Ò-ūn iá-kiû-sài ê chu-keh.

2007 nî, tī Tâi-tiong-chhī kí-hêng ê A-kím-sài, kan-na tit-tio̍h tē-1-miâ ê tūi-ngó͘ chiah ē-tàng tit-tio̍h A-chiu-khu Ò-ūn chham-sài-khoân, A-kím-sài tē-2-miâ kah tē-3-miâ ē-tàng chham-ka Pak-kiaⁿ Ò-ūn "8 chhióⁿ 3" ê sè-kài-khu chu-keh-sài.

Chū 2017 nî khai-sí, A-kím-sài mā ū iá-kiû chek-hun, pēng-chhiáⁿ hŏng chèng-sek tēng-ūi chò keh-nî U-23 Sè-kài-poe Iá-kiû-sài A-chiu-khu chu-keh-sài.

2019 nî, tī Tâi-oân Tâi-tiong-chhī kí-hêng ê A-kím-sài, kan-na tit-tio̍h chêng-nn̄g-miâ (tû-liáu Ji̍t-pún í-gōa) ê kiû-tūi chiah ē-tàng chham-ka 2020 nî Tang-kiaⁿ Ò-ūn iá-kiû-sài chu-keh-sài"6 chhióⁿ 1 chu-keh-sài".

## Le̍k-kài Sài-sū

## Chióng-pâi Sò͘

Chù: 1994 nî ,  Koan-tó thoat-lī A-chiu Iá-kiû Chóng-hōe, thoat-lī A-kím-sài.

## Siong-koan Bûn-chioⁿ
* A-chiu Iá-kiû Chóng-hōe
* A-chiu-poe Iá-kiû-sài
* A-chiu Ūn-tōng-hōe iá-kiû pí-sài
* A-chiu Chit-pāng Tōa-sài
* A-chiu Chit-pāng Koan-kun Cheng-pà-sài

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
2025 nî A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài

**2025 nî A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài** (; ) sī tē-31-kài A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài, tī 2025 nî 9 goe̍h 22 kàu 9 goe̍h 28 tiàm Tiong-kok Hok-kiàn-séng Hok-chiu-chhī Pêng-thâm-koān kí-pān, lóng-chóng ū 8-ki kiû-tūi chham-ka, pí-sài tē-tiôⁿ ū 2-ê, hun-pia̍t sī Pêng-thâm Iá-kiû Kong-hn̂g Chú-tē-tiôⁿ kah Pêng-thâm Lúi-kiû-tiôⁿ. Pêng-thâm tī 2024 nî 12 goe̍h khak-jīn tit-tio̍h sài-sū ê chú-pān-khoân, che sī A-kím-sài 33-nî lâi thâu-chi̍t-pái tī Tiong-kok Tāi-lio̍k kí-pān. Chit-pái ê pí-sài mā-sī 2026 nî U-23 Sè-kài-poe Iá-kiû-sài ê À-chiu-khu chu-keh-sài.

## Chham-sài Tūi-ngó͘ Chu-keh

## Sài-chè
* Ī-sài: Kâng-cho͘ 4-tūi chìn-hêng hun-cho͘ sûn-khoân-sài. Chêng-2-miâ chìn-ji̍p chhiau-kip sûn-khoân-sài, āu-2-miâ chìn-ji̍p pâi-miâ-sài.
* Chhiau-kip sûn-khoân-sài: Chìn-kip tūi-ngó͘ kah lēng-gōa chi̍t-cho͘ ê chêng-2-miâ chìn-hêng kau-chhe sûn-khoân-sài. Chêng-2-miâ chìn-kip koan-kun-chiàn, 3, 4-miâ chìn-kip kùi-kun-chiàn.
* Pâi-miâ-sài: Chìn-ji̍p pâi-miâ-sài ê tūi-ngó͘ kah lēng-gōa chi̍t-cho͘ ê āu-2-miâ chìn-hêng kau-chhe sûn-khoân-sài, koat-tēng 5－8 miâ pâi-miâ.
* Kio̍k-sò͘ kui-tēng: Chèng-kui kio̍k-sò͘ sī 9-kio̍k. Tû-liáu koan-kun-sài í-gōa nā 5-kio̍k chha 15-hun í-siāng iah-sī 7-kio̍k chha 10-hun í-siāng ē-tàng thê-chêng kiat-sok pí-sài.
* Iân-tn̂g-sài: Chū tē-10-kio̍k khai-sí iōng tu̍t-phòa kiong-kio̍k-chè, chū bô-lâng chhut-kio̍k it, jī-lúi ū lâng khai-sí phah.
* Pâi-miâ i-kì: Chiàn-chek sio-kâng ê sî, chiàu tùi-chiàn sèng-pāi koan-hē, tùi-chiàn iu-chit-lu̍t, tùi-chiàn chek-sit-hun-lu̍t, tùi-chiàn táⁿ-kek-lu̍t, tàn gîn-kak-á lâi koat-tēng miâ-chhù.
* Tiān-sī hú-chō͘ phòaⁿ-koat: Koan-kun-chiàn kah kùi-kun-chiàn tī chèng-kui kio̍k-sò͘ 9-kio̍k pí-sài lāi-té nn̄g-tūi lóng ū 1-pái tiān-sī hú-chō͘ phòaⁿ-koat ê ki-hōe, chū tē-10-kio̍k khai-sí ē koh tit-tio̍h 1-pái ki-hōe.

## Pí-sài Kiat-kó
:Chia só͘-ū ê sî-kan lóng sī í UTC+8 ûi-chú
### Ī-sài
#### A-cho͘

|}

#### B-cho͘

|}

### Chhiau-kip sûn-khoân-sài

|}

### Pâi-miâ-sài

|}

### Kùi-kun-sài

|}

### Koan-kun-sài

|}

## Chòe-chiong Pâi-miâ

## Chióng-hāng

### Kò-jîn Chióng-hāng

### Choân-bêng-seng-tūi

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
*2025年亞洲棒球錦標賽【官網】
* 中華民國棒球協會／賽事頁面【官網】
Hong-thai Usagi (2024 nî)

**Hong-thai Usagi** () sī 2024 nî Thài-pêng-iûⁿ hong-thai ê hong-thai. "Usagi" () sī Ji̍t-pún-gí ê sû, iû Ji̍t-pún thê-kiong, ì-sù sī "Thian-thò͘-chō". Che hong-thai choè kē khì-ap sī 934 hPa, sùn-kan choè toā tīn-hong ê hong-sok sī 240 km/h.

Chit-koè hong-thai éng-hióng kàu Hui-li̍p-pin kap Tâi-oân.
Hong-thai Danas (2025 nî)

**Hong-thai Danas** () sī 2025 nî Thài-pêng-iûⁿ hong-thai ê hong-thai. "Danas" sī Tagalog-gí ê sû, iû Hui-li̍p-pin thê-kiong, ì-sù sī "thé-giām". Che hong-thai choè kē khì-ap sī 950 hPa, sùn-kan choè toā tīn-hong ê hong-sok sī 185 km/h.

7 goe̍h 6 ji̍t 11:40, Kong-rey tī Tâi-oân Ka-gī-koān Pò͘-tē-tìn teng-lio̍k. Chit-koè hong-thai éng-hióng kàu Hui-li̍p-pin, Tiong-kok, Hiong-káng, Ò-mn̂g, Tâi-oân, Ji̍t-pún kap Hân-kok.
Lîm Si-siông

**Lîm Si-siông** (), sī Tâi-oân ê iá-kiû soán-chhiú, siú-pī ūi-tì sī tâu-chhiú. Bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Tâi-kǹg Hiông-eng hāu-le̍k.

## Seng-gâi
2023 nî 7 goe̍h 12, Lîm Si-siông chham-ka 2023 nî Tiong-hôa Chit-pāng Kùi-tiong Soán-siù-hōe hō͘ Tâi-kǹg Hiông-eng tī tē-6-lûn kéng-tio̍h. 9 goe̍h 4 hō, Lîm Si-siông í chhiam-iok-kim 120-bān-kho͘, kek-lē chióng-kim 50-bān-kho͘ ê ha̍p-iok ka-bêng Tâi-kǹg Hiông-eng.

2024 nî 5 goe̍h 22, Lîm Si-siông tī Tōa-pi-ô͘ Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī ê pí-sài lāi-té, tī 8-kio̍k-siōng teng-pán tùi-koat Chan Siōng-un, oân-sêng it-kun seng-gâi thâu-chi̍t-pái teng-pán.

## Keng-le̍k
* Tâi-tang-koān Sam-bîn Kok-sió Siàu-pāng-tūi
* Tâi-tang-koān Thài-goân Kok-tiong Chheng-siàu-pāng-tūi
* Thô-hn̂g Chhī-li̍p Pêng-tìn Ko-kip Tiong-téng Ha̍k-hāu Chheng-pāng-tūi
* Hoa-liân-koān Kok-li̍p Gio̍k-lí Ko-kip Tiong-ha̍k Chheng-pāng-tūi
* Ka-gī-chhī Tāi-tông Ki-su̍t Ha̍k-īⁿ Iá-kiû-tūi
* Tiong-hôa Chit-pāng Tiong-sìn Hiaⁿ-tī chū-chú pôe-hùn kiû-oân（2023 nî)
* Pîn-tong Âng-bóe Iá-kiû-tūi（2023 nî)
* Tiong-hôa Chit-pāng Tâi-kǹg Hiông-eng (2023 nî 8 goe̍h 29－)

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

*
Hong-thai Podul (2025 nî)

**Hong-thai Podul** () sī 2025 nî Thài-pêng-iûⁿ hong-thai ê hong-thai. "Podul" () sī Tiâu-sián-gí ê sû, iû Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok thê-kiong, ì-sù sī "*Salix koreensis*". Che hong-thai choè kē khì-ap sī 966 hPa, sùn-kan choè toā tīn-hong ê hong-sok sī 175 km/h.
Typst

**Typst** () sī chi̍t khoán bûn-kiāⁿ chún-pī hē-thóng kap pâi-pán thêng-sek gí-giân, iû Martin Haug kap Laurenz Mädje tī 2019 nî chhòng-li̍p, 2022 nî thui-chhut. Typst sī ēng kng-bé-bûn ê hêng-sek siá-chok, lī-ēng markup piau-chhiam lâi chí-tēng bûn-kiāⁿ ê kiò-chō kap bûn-jī iūⁿ-sek, keng-kòe thêng-sek chhù-lí sán-seng chhiūⁿ PDF, SVG ia̍h-sī HTML téng ìn-soat ia̍h liû-thong ê pán-pún. Typst ê markup gí-giân sī ko-chân, tōng-thài, bô-lūi, thong-e̍k-sek ê gí-giân. Typst ê chhau-chi̍p-khì kap bīng-līng-lia̍t ê goân-sú-bé iōng Rust khai-hoat, tī 2023 nî hoat-hêng, hí-khó-su iōng Apache 2.0. Tī chi̍p-sêng khai-hoat khoân-kéng, ē-sái iōng Gí-giân Sù-ho̍k-khì Hia̍p-tēng (LSP) chhah-kiāⁿ Bî-ái (微靄; Tinymist).

## Huān-lē

## Chù-kái

Lūi-pia̍t:Thêng-sek gí-giân
Okamoto Takashi

**Okamoto Takashi** (岡本孝) sī tī Tâi-oân hoat-tián ê Ji̍t-pún ián-oân, bo̍k-chiân sī Hōe-chheⁿ-tông (會星堂) ē-té ê lâng. I mā sī model kap phú-lo͘h ê liap-iáⁿ-su.

## Chok-phín
### Tiān-sī-kio̍k

### Tiān-iáⁿ

### Bú-tâi-kio̍k
Pedro Fernández

**Pedro Arsenio Fernández Echavarría**（*Óa-im: Pé-tó-ló͘ A̍t-lū-sé-ní-ó͘ Hōe-lán-tiat E-chha-ba-lì-ah*, ) sī To-bêng-nî-ka ê iá-kiû soán-chhiú, siú-pī ūi-tì sī tâu-chhiú, tī 2011 nî hō͘ Bí-kok Chit-pāng Kham-sat-su-chhī Hông-ka í chū-iû khè-iok kiû-oân chhiam--loeh khai-sí i ê chit-gia̍p seng-gâi, siāng-koân kàu Sió-liân-bêng 3A téng-kip, m̄-bat chiōⁿ kòe Tāi-liân-bêng. 2023 nî kiû-kì khai-sí tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân hāu-le̍k, Tiong-bûn teng-lo̍k miâ hō-chò **Ui-Lêng-Tè** (Hôa-gí:  *Óa-im: Óe-nn̆g-tí*).

## Seng-gâi
Fernández tī 2011 nî 9 goe̍h ka-ji̍p Kham-sat-su-chhī Hông-ka, chhiam-iok-kim 4-bān 5 Bí-kim. 2018 nî 11 goe̍h, hō͘ Hông-ka sek-chhut, chiâⁿ-chò chū-iû kiû-oân. Chū 2012 nî kàu 2018 nî tī Kham-sat-su-chhī Hông-ka ê 7-ê kiû-kùi lāi-té lóng tī Sió-liân-bêng phah-piàⁿ, m̄-bat chiōⁿ kòe Tāi-liân-bêng.

I tī lī-khui Hông-ka liáu-āu, bat ka-ji̍p Be̍k-se-ko Iá-kiû Liân-bêng ê kiû-tūi. 2023 nî 1 goe̍h, kah Milwaukee Kek-chiú-lâng chhiam--loeh Sió-liân-bêng ê ha̍p-iok, m̄-koh tī kâng-nî 8 goe̍h tio̍h hō͘ Kek-chiú-lâng sek-chhut.

2023 nî 8 goe̍h hŏng sek-chhut liáu-āu, Fernández sûi ke-bêng Tiong-hôa Chit-pāng ê Lo̍k-thian Thô-oân, Tiong-bûn teng-lo̍k miâ hō-chò "**Ui-Lêng-Tè**" (Hôa-gí:  *Wēinéngdì*), pēng-chhiáⁿ tī 9 goe̍h 2 hō tiàm Lo̍k-thian Thô-hn̂g Iá-kiû-tiôⁿ tùi-chiàn Hù-pang Hān-chiòng ê pí-sài chho͘-teng-pán, mā tit-tio̍h i tī Tiong-chit ê thâu-chi̍t-ê sèng-tâu.

2024 nî Sè-kài Iá-kiû 12-kiông Sài tāi-piáu To-bêng-nî-ka chhut-sài, tī ī-sài tùi-chiàn Tâi-oân tam-jīm sian-hoat tâu-chhiú, lo̍h-bóe tâu 6-kio̍k sit 1-hun chiâⁿ-chò pāi-tâu.

2025 nî í 15-ê sèng-tâu kah 168-pái sa̋n-sín tit-tio̍h Tiong-hôa Chit-pāng ê sèng-tâu-ông, sa̋n-sín-ông kah nî-tō͘ MVP, pēng-chhiáⁿ tī Tâi-oân Tōa-sài lāi-té mā tit-tio̍h MVP.

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

*
Félix Peña

**Félix Peña** (*Óa-im: Hóe-le̍k-sṳh Pē-nià*, ), sī To-bêng-nî-ka ê iá-kiû soán-chhiú, siú-pī ūi-tì sī tâu-chhiú, chit-má tī Tiong-hôa Chit-pāng Thóng-it 7-ELEVEn Sai hāu-le̍k, Tiong-bûn teng-lo̍k-miâ "**Hui-le̍k-su**" (Hôa-gí:  *Fēilìshī*). 2009 nî tī Bí-kok Chit-pāng soán-siù-hōe hō͘ Chi-ka-ko Hîm-á í chū-iû kiû-oân khè-iok chhiam--loeh khai-sí i ê chit-gia̍p seng-gâi, bat tī 2016 nî kàu 2017 nî tī Chi-ka-ko Hîm-á iá-koh ū 2018 nî kàu 2021 nî tī Lo̍k-sam-ki Thiⁿ-sài ê sî lóng-chóng 6-ê kiû-kì chiōⁿ kòe Tāi-liân-bêng. 2022 nî kàu 2024 nî kiû-kùi tī Hân-kok Chit-pāng Hân-hôa Eng hāu-le̍k, 2025 nî kiû-kùi khai-sí chiah kàu Tiong-hôa Chit-pāng phah-kiû.

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek
### Bí-kok Chit-pāng

### Hân-kok Chit-pāng

### Tiong-hôa Chit-pāng

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
2025 nî Tiong-hôa Chit-pāng Kùi-āu Thiáu-chiàn-sài

**2025 nî Tiong-hôa Chit-pāng Kùi-āu Thiáu-chiàn-sài** sī Tiong-hôa Chit-pāng 36 nî Kùi-āu-sài tē-1-lûn, iû Thóng-it 7-ELEVEn Sai (nî-tō͘ tē-jī, téng-pòaⁿ-kùi koan-kun, 66-sèng 54-pāi 0-hô) kah Lo̍k-thian Thô-oân (nî-tō͘ tē-saⁿ, 62-sèng 57-pāi 1-hô) chìn-hêng 4 chiàn 3 sèng ê hē-lia̍t-sài. Pún sài-sū tī 2025 nî 10 goe̍h 10 hō kàu 10 goe̍h 13 kí-hêng.

Lo̍h-bóe Lo̍k-thian Thô-oân tī 0 : 2 lo̍h-hō͘ ê chêng-hêng liân iâⁿ saⁿ-tiôⁿ phah-pāi Thóng-it Sai, chìn-kip Tâi-oân Tōa-sài tùi-chiàn nî-tō͘ tē-it kah ē-pòaⁿ-kùi koan-kun ê Tiong-sìn Hiaⁿ-tī. Chit-pái m̄-nā sī Tiong-chit thiáu-chiàn-sài thâu-chi̍t-pái phah ji̍p-khì siāng-bóe chi̍t-tiôⁿ, mā sī sú-siāng thâu-chi̍t-pái ū kiû-tūi tī 2:0 léng-sian ê chōng-hóng chi-hā hŏng tò-iâⁿ.

## Teng-lo̍k Miâ-toaⁿ

## Ta̍k Tiôⁿ Sài-hóng

### Pó-té
Thóng-it 7-ELEVEn Sai tit-tio̍h téng-pòaⁿ-kùi koan-kun, tī kùi-āu thiáu-chiàn-sài ū 1-tiôⁿ ê pó-té sèng.

### Tē-1-tiôⁿ (10 goe̍h 10 hō)

### Tē-2-tiôⁿ (10 goe̍h 11)

### Tē-3-tiôⁿ (10 goe̍h 12)

### Tē-4-tiôⁿ (10 goe̍h 13)

## Chù-kha

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
* 中華職業棒球大聯盟
* 

Lūi-pia̍t:Tiong-hôa Chit-pāng
Hân-kok Iá-kiû Tāi-piáu-tūi

**Hân-kok Iá-kiû Tāi-piáu-tūi** ( *daehanmingug yagu guggadaepyotim*) sī Tāi-hân Bîn-kok ê iá-kiû kok-ka tāi-piáu-tūi, It-poaⁿ jīn-ûi sī A-chiu tē-khu si̍t-le̍k chêng-3-miâ ê kiû-tūi. Bat tī 1984 nî, 1988 nî, 1996 nî kah 2000 nî chham-ka Hā-kùi Ò-ūn. Tī 2000 nî í-chêng, Hân-kok Iá-kiû Tāi-piáu-tūi lóng-sī í gia̍p-î soán-chhiú cho͘-sêng, kàu 2000 nî Hā-kùi Ò-ūn khai-sí kái chò í Hân-kok Chit-pāng kah tī Ji̍t-pún Chit-pāng ê Hân-kok soán-chhiú cho͘-sêng.

2006 nî Sè-kài Iá-kiû Keng-tián-sài, Hân-kok-tūi koh teng-tiàu tī Tāi-liân-bêng ê Hân-kok soán-chhiú. Tī *A*-cho͘ ī-sài í 3:2 phah-pāi hŏng khòaⁿ-hó ê Ji̍t-pún-tūi, í hun-cho͘ koan-kun chìn-kip 8-kiông, tī ho̍k-sài lāi-té koh liân-sòa í 2:1, 7:3, 2:1 phah-pāi Be̍k-se-ko, Bí-kok, Ji̍t-pún, í hun-cho͘ koan-kun chìn-kip 4-kiông. Tān-sī tī chún-koat-sài lāi-té í 0:6 su hō͘ Ji̍t-pún, kah To-bêng-nî-ka pēng-lia̍t kùi-kun.

2008 nî tī Pak-kiaⁿ Ò-ūn lāi-té tit-tio̍h A-chiu tūi-ngó͘ ê thâu-chi̍t-ê kim-pâi, sī kè Kó͘-pa-tūi, Bí-kok-tūi liáu-āu tē-3-ê tit-tio̍h Ò-ūn koan-kun ê tūi-ngó͘. 2015 nî tē-1-kài 12-kiông mā tī koat-sài 8:0 oân-hong Bí-kok, chiâⁿ-chò thâu-chi̍t-ê tit-tio̍h Sè-kài Iá-kiû 12-kiông Sài koan-kun ê kiû-tūi.

## Kok-chè-sài Sêng-chek
### Keng-tián-sài

### Sè-kài Iá-kiû 12-kiông Sài

### Ò-ūn

### Kî-thaⁿ Sài-sū

**[[A-chiu Ūn-tōng-hōe iá-kiû pí-sài|A-ūn-hōe]]**

*1994:  
*1998:  
*2002:  
*2006:  
*2010:  
*2014: 
*2018: 
*2023: 

**[[A-chiu Iá-kiû Kím-piau-sài|A-kím-sài]]**

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* 韓國棒球總會
Sin-bîn Ko-tiong

**Sin-bîn Ko-tiong** ē-sái chí:

* Tâi-pak-chhī Su-li̍p Sin-bîn Ko-kip Tiong-ha̍k, sī tī Tâi-oân Tâi-pak-chhī ê ko-kip tiong-ha̍k
* Tâi-tiong-chhī Su-li̍p Sin-bîn Ko-kip Tiong-ha̍k, sī tī Tâi-oân Tâi-tiong-chhī ê ko-kip tiong-ha̍k
* Sin-bîn-chhī Ko-kip Tiong-ha̍k, sī tī Tiong-kok Liâu-lêng-séng Sin-bîn-chhī ê chi̍t-keng ko-kip tiong-ha̍k
Lîm Chú-io̍k

**Lîm Chú-io̍k** () sī Tâi-oân ê chit-gia̍p iá-kiû soán-chhiú, siú-pī ūi-tì sī tâu-chhiú, bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Bī-choân Liông hāu-le̍k. Lîm Chú-io̍k chū-sè-hàn tio̍h leh phah iá-kiû, phēng-chhiáⁿ tī 2018 nî chham-ka Tiong-hôa Chit-pāng Soán-siù-hōe, lo̍h-soán liáu-āu keh-nî koh-chi̍t-pái chham-ka 2019 nî soán-siù-hōe, lo̍h-bóe hō͘ Bī-choân Liông tī tē-5-lûn kéng tio̍h.

Lîm Chú-io̍k 2021 nî tī it-kun chho͘ teng-pán, sui-jiân tâu-chhut 3-sèng 11-pāi ê sêng-chek, tān-sī 108.1-kio̍k ê tâu-kiû mā tùi kiû-tūi ū bē-chió ê kòng-hiàn, hông-gū-lu̍t 4.65 tùi sin-lâng lâi-kóng mā sǹg-sī bē-bái.

Bo̍k-chiân Lîm Chú-io̍k siōng-kín ê kiû-sok thang kàu 150 km/h, mā ū chiok-chē kiû-chéng thang phòe.

## Keng-le̍k
* Tâi-tang-koān Chiong-goân Kok-sió Siàu-pāng-tūi
* Tâi-tang-koān Sin-seng Kok-tiong Chheng-siàu-pāng-tūi
* Ko-hiông-chhī Sam-sìn Ka-siong Chheng-pāng-tūi
* Tâi-lâm-chhī Khong-lêng Tāi-ha̍k Iá-kiû-tūi
* Tâi-lâm-chhī Sêng-pāng-tūi（2017 nî－2019 nî)
* Tiong-hôa Chit-pāng Bī-choân Liông (2019 nî 8 goe̍h 3 hō－)

## Te̍k-sû Sū-chek
* 2021 nî 3 goe̍h 18, tī Tâi-tiong Chiu-chè Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī, Lîm Chú-io̍k tam-jīm sian-hoat tâu-chhiú, sī i kò-jîn chit-pāng it-kun chho͘ teng-pán. Chú-tâu 4-kio̍k iōng 55-kiû, hŏng khà-chhut 7-ki an-táⁿ, sit 3-hun, tâu-chhut 1-pái săn-sín, 1-pái sì-bái-kiû, lo̍h-bóe Bī-choân Liông í 1 : 5 su-kiû, mā chiâⁿ-chò i it-kun seng-gâi thâu-chi̍t-ê pāi-tâu.
* 2021 nî 3 goe̍h 30, tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Lo̍k-thian Thô-oân chú-tâu 5-kio̍k iōng 73-kiû, hŏng khà-chhut 6-ki an-táⁿ, bô sit-hun, tâu-chhut 2-pái săn-sín, 1-pái sí-kiû. Lo̍h-bóe Bī-choân Liông í 3 : 0 phah-iâⁿ Lo̍k-thian Thô-oân, Lîm Chú-io̍k tit-tio̍h i it-kun seng-gâi thâu-chi̍t-ê sèng-tâu; mā hō͘ i chiâⁿ-chò Bī-choân Liông tńg--khì kàu chit-pāng liáu-āu, thâu-chi̍t-ê tī it-kun sài-sū tâu-móa 5-kio̍k tit-tio̍h sèng-tâu ê pún-thó͘ tâu-chhiú.
* 2021 nî 11 goe̍h 2 hō, tī Sin-pak Chhī-li̍p Sin-chng Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Hù-pang Hān-chiòng, chú-tâu 7.1-kio̍k hŏng khà-chhut 4-ki an-táⁿ, sit 3-hun, ta̍t-sêng 100-kio̍k ê tâu-kiû.

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* 
*
Careless People

***Careless People*** (ì-sù sī: chi̍t tīn bô-iàu-bô-kín ê lâng) sī tī 2025 nî só͘ chhut ê , iû chêng Facebook kok-chè kong-kiōng koan-hē chú-koán Sarah Wynn-Williams siá ê hôe-ek-lio̍k (回憶錄), kóng-tio̍h i chū-ngó͘ thui-chiàn khì Facebook choh-sit kàu pī sî thâu-lō͘--ê keng-kòe. Lāi-té kóng-tio̍h Facebook he̍k-sim ko-chân ê koat-chhek kap thâu-lâng (pí-jû: Mark Zuckerberg, Sheryl Sandberg) ê chok-ûi. Chok-chiá phoe-phêng Facebook tùi Tiong-kok chèng-hú ê thāi-tō͘, chhap-chhiú chèng-tī soán-kí, tùi Bián-tiān cho̍k-kûn tô͘-sat sū-kiāⁿ ê bô chok-ûi, í-ki̍p lāi-té ê iàm-lú bûn-hòa kap pún-lâng tú-tio̍h ê káu-soa téng sèng-so-jiáu (性騷擾).

Lūi-pia̍t:Chheh
Siú-hō͘ thiⁿ-sài

**Siú-hō͘ thiⁿ-sài** (, ), sī Ki-tok-kàu téng chong-kàu chhut-hiān ê kài-liām, chí siú-hō͘ chi̍t-ê á-sī chi̍t-tīn lâng ê thiⁿ-sài.

## Siong-koan Sèng-keng keng-bûn
**In-ūi I beh ūi-tio̍h lí hoan-hù I ê sù-chiá, Tī lí it-chhè ê lō͘ pó-hō͘ lí.* (Si-phian Tē 91 phiⁿ tē 11 chat, Pa Khek-lé E̍k-pún)

Lūi-pia̍t:Ki-tok-kàu
Chu Sêng-iông

**Chu Sêng-iông** (), goân-té hō-chò **Chu Chùn-siông** (朱俊祥), 2023 nî 12 goe̍h kái-chò chit-má ê miâ. I sī Tâi-oân Tâi-tang-koān chhut-sin ê chit-gia̍p iá-kiû soán-chhiú, chham-ka 2013 nî ko-tiong-seng soán-siù-hōe hō͘ Lamigo Thô-oân tī tē-jī-lûn pó͘-soán kéng tio̍h . bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân hāu-le̍k, siú-pī ūi-tì sī tâu-chhiú.

2014 nî i tio̍h chiâⁿ-chò chú-le̍k tiong-kè tâu-chhiú, sok-kiû siōng-kín thang kàu 150km/h í-siōng, tān-sī kâng-nî 11 goe̍h 14 sûi in-ūi chhia-hō tì-sú kha tio̍h-siong, hioh chi̍t-tang liáu-āu tī 2016 nî tâu-ji̍p chhun-hùn, tān-sī koh in-ūi kha-āu-tó͘ tio̍h-siong, it-ti̍t kàu ē-pòaⁿ-kùi chiah tńg--khì kàu it-kun pí-sài.

## Keng-le̍k
* Tâi-tang-koān Sêng-kong-tìn Sam-bîn Kok-sió Siàu-pāng-tūi
* Tâi-tang-koān Thài-goân Kok-tiong Chheng-siàu-pāng-tūi
* Tâi-tiong-chhī Kok-li̍p Tiong-heng Tāi-ha̍k Hū-sio̍k Tâi-tiong Ko-kip Lông-gia̍p Ha̍k-hāu Chheng-pāng-tūi
* Tiong-hôa Chit-pāng Lamigo Thô-oân (2013 nî 8 goe̍h 5 hō－2019 nî 12 goe̍h 16)
* Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân (2019 nî 12 goe̍h 17－)

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Te̍k-sû Sū-chek
* 2013 nî 10 goe̍h 15 tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Thóng-it 7-ELEVEn Sai, 6-kio̍k téng-pòaⁿ seng-gâi it-kun chho͘ teng-pán, í 18-hòe koh 184-kang ê nî-kí chiâⁿ-chò hit-tang-chūn Tiong-hôa Chit-pāng sú-siōng siōng siàu-liân ê chhut-sài tâu-chhiú , tâu 2-kio̍k bô sit-hun sàng-chhut 3-pái săn-sín, tī sian-hoat tâu-chhiú Koeh Bûn-khái bô tâu-móa 5-kio̍k ê chêng-hóng chi-hā, hō͘ liân-bêng jīn-tēng tit-tio̍h sèng-tâu, chiâⁿ-chò Tiong-hôa Chit-pāng sú-siōng siōng siàu-liân ê sèng-lī tâu-chhiú.
* 2017 nî 5 goe̍h 5 hō tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Thóng-it 7-ELEVEn Sai, kah sian-hoat tâu-chhiú Spruill, āu-oān tâu-chhiú Lîm Pek-iū chò-hóe chhòng-chō liân-bêng tan-tiûⁿ siōng-chē ê 20-pái săn-sín kí-lo̍k. Chit-tiûⁿ i mā tâu-chhut kò-jîn siōng-kín ê kiû-sok 154km/h, mā chhiau-kòe hit-kùi iû Lōa Hông-sêng, Tân Bêng-hian kah Tân Ú-hun kiōng-tông pó-chhî ê 151km/h pún-thó͘ siōng-kín kí-lo̍k.
* 2023 nî 11 goe̍h 8 hō chóng-koan-kun-sài tē-4-chiàn, tī Lo̍k-thian Thô-hn̂g Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Bī-choân Liông, āu-oān 1-kio̍k tâu-chhut 1-pái săn-sín, tī Tâi-oân Tōa-sài hāⁿ-kùi liân-sòa 11-kio̍k lóng tâu-chhut săn-sín, sī Tâi-oân Tōa-sài hāⁿ-kùi liân-sòa siōng-chē-kio̍k ê kí-lo̍k.

## Chù-kha

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
Takaiti Sanae

(Ji̍t-pún-gí:&#x20;髙市 早苗  , 1961 nî&nbsp;3 goe̍h 7 ji̍t&nbsp;chhut-sì&nbsp;), Ji̍t-pún ê chèng-tī jîn-bu̍t, hiān-jīm Chū-iû Bîn-chú-tóng Chóng-chhâi, Ji̍t-pún Chiòng-gī-īⁿ gī-oân. Bat chò-kòe Thong-siong Sán-gia̍p Chèng-bū Chhù-koaⁿ (次官), Chèng-gī-īⁿ Bûn-pō͘ (文部) Kho-ha̍k Úi-oân-tiúⁿ, Keng-chè Sán-gia̍p Hù-tāi-sîn, Chū-bîn-tóng Chêng-pò Tiāu-cha Kio̍k-tiúⁿ, Chóng-bū Tāi-sîn. Tī 2025 nî 10 goe̍h 4 ji̍t tòng-soán in chèng-tóng ê chóng-chhâi, chiâⁿ ū khó-lêng chiâⁿ-chò thâu chi̍t ūi Ji̍t-pún lú-sèng siú-siōng.

## Chù-kha


Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún chèng-tī jîn-bu̍t
Ông Khái-thêng

**Ông Khái-thêng** (), goân-té hō-chò Ông Hông-thêng, sī Tâi-oân ê iá-kiû soán-chhiú, siú-pī ūi-tì sī tâu-chhiú, bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Tiong-sìn Hiaⁿ-tī hāu-le̍k.

Ông Khái-thêng sin-koân 192 kong-hun, kiû-sok siōng-kín thang kàu 154 km/h, chú-iàu leh ēng ê piàn-hòa-kiû sī sir-lài-tah. Sui-jiân ū kiû-ui tān-sī mā ū khòng-kiû bô hó ê būn-tê.

## Seng-gâi
Ông Khái-thêng ko-tiong ê sî tio̍h khì Ji̍t-pún tha̍k-chheh, bat tha̍k Hok-kong Tē-it Ko-téng Ha̍k-hāu, Ji̍t-pún Keng-chè Tāi-ha̍k, pit-gia̍p liáu-āu ka-ji̍p to̍k-li̍p liân-bêng ê Se̍k-chhoan Pah-bān chi Chheⁿ 1-tang, tī Ji̍t-pún ū 8-tang ê kiû-oân keng-giām. Tńg--khì Tâi-oân chò-peng liáu-āu chìn-ji̍p gia̍p-î ê Chông-oa̍t Chún-eng Iá-kiû-tūi, 2017 nî chham-ka Tiong-hôa Chit-pāng kùi-tiong soán-siù-hōe, hō͘ Tiong-sìn Hiaⁿ-tī tī tē-6-lûn kéng ji̍p-khì, í 180-bān ê chhiam-iok-kim ka-bêng.

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Te̍k-sû Sū-chek
* 2017 nî 9 goe̍h 21 tī Sin-chng Iá-kiû-tiûⁿ bīn-tùi Thóng-it 7-ELEVEn Sai, 8-kio̍k téng-pòaⁿ nn̄g-tūi pêⁿ-chhiú ê sî chiūⁿ-tiûⁿ kiù-oān 1-kio̍k bô sit-hun, āu-pòaⁿ-kio̍k kiû-tūi phah lo̍h-lâi 6-hun tōa-kio̍k, tit-tio̍h seng-gâi thâu-chi̍t-tiûⁿ sèng-tâu.

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* 
*
Tho̍k-māi Kī-jîn

**Tho̍k-māi Kī-jîn** ( *Yomiuri Jyaiantu*; ) sī Ji̍t-pún Chit-pāng Tiong-iong Liân-bêng ê chi̍t-ki kiû-tūi, tī 1934 nî sêng-li̍p, 1936 nî  ka-ji̍p Ji̍t-pún Iá-kiû Liân-bêng, tī tan-it liân-bêng sî-tāi bat tit-tio̍h 9-pái liân-bêng koan-kun; 1950 nî, tī Thài-pêng-iôⁿ Liân-bêng kah Tiong-iong Liân-bêng chèng-sek hun-li̍p liáu-āu ka-ji̍p Tiong-iong Liân-bêng, sī Ji̍t-pún chit-má ê 12-ê kiû-thoân lāi-té siāng-chá sêng-li̍p ê chit-pāng kiû-thoân.

1965 nî kàu 1973 nî, Tī chóng-kàu-liān Chhoan-siōng Tiat-tī () ê chhōa-niá chi-hā, Tho̍k-māi Kī-jîn chhòng-chō Ji̍t-pún Chit-pāng chêng-kó͘-bô ê 9-liân-pà kí-lo̍k (koh hō-chò "V9"), Tiong-iong Liân-bêng bêng-chú ê tē-ūi it-ti̍t-kàu 1974 nî chiah hō͘ Tiong-ji̍t Liông chhú-tāi. Ông Cheng-tī tio̍h sī chit-ê sî-kî ê Kī-jîn-tūi kiû-oân.

2004 nî, tī lē-hêng-sài chhòng-chō **liân-sòa 33-tiôⁿ lóng ū Hŏng-bŭ-láng** ê Ji̍t-chit Tiong-iong Liân-bêng kí-lo̍k.

It-ti̍t-kàu 2024 nî, Kī-jîn-tūi lóng-chóng tit-tio̍h 22-pái Ji̍t-pún Tōa-sài koan-kun, 39-pái Iong-liân iu-sèng, sī Ji̍t-chit sú-siōng tit-tio̍h siāng-chē-pái koan-kun ê kiû-tūi.

Hiān-jīm chóng-kàu-liān sī  A-pō͘ Sīn-chi-chō͘ (, tē-20-jīm), tūi-tióⁿ sī Kong-pún Hô-chin (, tē-20-jīm).

## Tūi-miâ Iân-kek
* 1934 nî: Tang-kiaⁿ Iá-kiû-tūi (Tāi Ji̍t-pún Tang-kiaⁿ Iá-kiû Kū-lo̍k-pō͘)
* 1936 nî: kái-miâ chò Tang-kiaⁿ Kī-jîn-tūi
* 1947 nî: kái-miâ chò **Tang-kiaⁿ Tho̍k-māi Kī-jîn-tūi**, phian-miâ "Tho̍k-māi Giants".

## Tē-tiôⁿ
* Chú-tiôⁿ 
** 1937 nî kàu 1987 nî: Tang-kiaⁿ-to͘ Bûn-keng-khu 
** 1988 nî kàu-taⁿ: Tang-kiaⁿ-to͘ Bûn-keng-khu Tang-kiaⁿ Kī-tàn
* Jī-kun tē-tiôⁿ
** 1955 nî kàu 1985 nî:  (chit-má hō chò "To-mô͘-chhoan Le̍k-tē Kóng-tiôⁿ ngē-sek Iá-kiû-tiôⁿ")
** 1986 nî kàu-taⁿ: Sîn-nāi-chhoan-koān Chhoan-kî-chhī To-mô͘-khu （）
** 2025 nî kàu-taⁿ：Tang-kiaⁿ-to͘ Tiū-siâⁿ-chhī 

## Ta̍k-nî Sêng-chek
*: liân-bêng le̍k-sú lāi siōng-hó ê sêng-chek
*: tūi-sú siōng-hó ê sêng-chek
* N̂g-sek: tit-tio̍h Ji̍t-pún Tōa-sài koan-kun
* Hún-âng-á-sek: tī Ji̍t-pún Tōa-sài sit-lī

### Kùi-āu-sài

## Chóng-kàu-liān

## Lú-Ji̍t Tâi-oân Kiû-oân
* Ngô͘ Chhiong-cheng (1937 nî－1943 nî, Ji̍t-pún miâ Se̍k-chéng Chhiong-cheng ())
* Ngô͘ Sin-heng (1944 nî－1952 nî, Ji̍t-pún miâ Te̍k-goân Khoan ())
* Lí Chong-goân (1984 nî－1985 nî, Ji̍t-pún miâ Sam-the̍k Chong-goân())
* Lī Bêng-sù (1988 nî－1991 nî)
* Khiong Kiàn-bêng (2005 nî－2008 nî)
* Lîm Gē-hô (2006 nî－2013 nî)
* Lí Io̍k-hông (2008 nî－2011 nî)
* N̂g Chì-liông (2009 nî－2011 nî)
* Liāu Jīm-lúi (2017 nî－2018 nî)
* Iûⁿ Tāi-kong (2017 nî－2021 nî)

## Chù-kha

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
* 讀賣巨人
* 讀賣巨人隊臺灣繁體中文官方網站
* 讀賣巨人隊臺灣粉絲團
Sòng Ka-siông

**Sòng Ka-siông** (), sī Tâi-oân ê chit-gia̍p iá-kiû soán-chhiú, tī Ko-hiông-chhī Kó͘-san-khu chhut-sì, bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân hāu-le̍k, siú-pī ūi-tì sī pó͘-chhiú. 2022 nî chham-ka Tiong-hôa Chit-pāng Soán-siù-hōe hō͘ Lo̍k-thian Thô-oân tī tē-it-lûn kéng tio̍h.

## Keng-le̍k
* Ko-hiông-chhī Kó͘-san-khu Kó͘-giâm Kok-sió Siàu-pāng-tūi
* Ko-hiông-chhī Gō͘-hok Kok-tiong Chheng-siàu-pāng-tūi
* Sin-pak-chhī Kok-pó Ka-siong Chheng-pāng-tūi
* Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân (2022 nî 9 goe̍h－)

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
Fata’ an

**Fata’ an** (Pangcah-gí, a̍h-sī Vata’ an; Hàn-jī: 馬太鞍; Bûn-giân-im: Má-thài-an) sī Hoa-liân-koān Kong-ho̍k-hiong pak-pêng, Má-sek-soaⁿ (馬錫山) soaⁿ-kha, Fata’ an-khe lâm-hoāⁿ ê, Goân-chū-bîn-cho̍k Úi-oân-hōe jīn-tēng ê chi̍t ê Pangcah pō͘-lo̍k. I sī Pangcah siōng tōa ê pō͘-lo̍k chi it. Chit-má Tōa Fata’ an sī pō͘-lo̍k ê tiong-sim.

Tē-miâ ê iû-lâi sī Fata’ an-lâng ê chó͘-sian lâi kàu chia ê sî-chūn, hoat-kiàn chia móa-sì-kè lóng sī "chhiū-tāu-á" (*Cajanus cajan*), chiâⁿ-chò in ê chú-si̍t, sì-kè chèng, tì-sú chia tiō hō͘ lâng hō-chò Fata’ an. Chia in-ūi pō͘-lo̍k kui-bô͘ khah tōa kî-thaⁿ ê pō͘-lo̍k, mā hō͘ lâng jīn-chò sī Pangcah ê siú-to͘.

## Chù-kha


Lūi-pia̍t:Hoa-liân-koān ê tē-lí
Láu-o Kok-ka-chú-se̍k

**Láu-o Kok-ka-chú-se̍k** (; ), ia̍h-sī **Liâu-kok Chú-se̍k** (), choân-chheng **Láu-o Jîn-bîn Bîn-chú Kiōng-hô-kok Kok-ka-chú-se̍k** (; ), Láu-o ê Chú-se̍k.

Lūi-pia̍t:Chú-se̍k
Lūi-pia̍t:Láu-o
Niû Ka-êng (iá-kiû)

**Niû Ka-êng** (), sī Tâi-oân ê iá-kiû soán-chhiú, bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân hāu-le̍k, siú-pī ūi-tì sī saⁿ-lúi-chhiú, it-lúi-chhiú. 2013 nî chham-ka Tiong-hôa Chit-pāng sú-siōng ûi-it chi̍t-pái ko-tiong-seng soán-siù-hōe, hō͘ Lamigo Thô-oân tī tē-it-lûn kéng ji̍p-khì, í chhiam-iok-kim Sin-tâi-phiò 300-bān kho͘, goe̍h-sin 5-bān, koh ka-siōng 50-bān kho͘ ê kek-lē chióng-kim, 50-bān bī-lâi tai-ha̍k chìn-siu ha̍k-hùi ta̍t-sêng kiōng-sek ke-bêng. Hit-tang-chūn ê táⁿ-kek kàu-liān Tân Kai-hoat jīn-ûi i ê táⁿ-kek kám-kak chhin-chhiūⁿ hiān-ia̍h saⁿ-lúi-chhiú Lîm Tì-pêng.

## Seng-gâi
Niû Ka-êng lâi-chū Tâi-pak-chhī, chū kok-sió khai-sí phah iá-kiû, bat-tha̍k Tang-hn̂g Kok-sió, Tāi-lí ko-tiong kok-tiong-pō͘. I kah ú-mô͘-kiû soán-chhiú Ông Chê-lîn sī kok-tiong kâng-chi̍t-pan ê tông-o̍h. Kok-tiong pit-gia̍p liáu-āu, i khì Ji̍t-pún tha̍k , tān-sī in-ūi khai-siau tńg--khì Tâi-oân, tha̍k Ko-oán Kang-siong.

## Te̍k-sû Sū-chek
* 2013 nî 10 goe̍h 15 tī hit-nî siōng-bóe chi̍t-tiûⁿ chú-tiûⁿ sài-sū lāi-té chho͘ chhut-sài, 3-kio̍k-hā bīn-tùi Thóng-it 7-ELEVEn Sai Kang Sêng-hong khà-chhut it-lúi an-táⁿ, m̄-nā sī kò-jîn chit-pāng it-kun thâu-chi̍t-ki an-táⁿ, thâu-chi̍t-hun táⁿ-tiám, mā í 18-hòe koh 204-kang phah-phòa Tē-it Kim-kong Khu Sin-ióng siōng siàu-liân kòng-chhut an-táⁿ ê Tiong-chit kí-lo̍k.
* 2016 nî 4 goe̍h 16 tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī, 2-kio̍k-hā bīn-tùi Tēⁿ Khái-bûn phah-chhut sam-sat-táⁿ, sī liân-bêng sú-siōng tē-17-pái sam-sat siú-pī.
* 2017 nî 7 goe̍h 2 hō tī Táu-la̍k Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Hù-pang Hān-chiòng, 3-kio̍k-siōng bīn-tùi tâu-chhiú McGregor, kòng-chhut chit-pāng it-kun seng-gâi thâu-chi̍t-ki hŏng-bú-láng, sī chi̍t-ki ko͘-hun choân-lúi-táⁿ.
* 2020 nî 6 goe̍h 19 tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Hù-pang Hān-chiòng, kòng-chhut seng-gâi thâu-chi̍t-pái siang-hióng-phàu.
* 2022 nî 7 goe̍h 8 hō tī Tâi-lâm Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Thóng-it 7-ELEVEn Sai, 4-kio̍k-hā pó͘-chhiú khian-chè saⁿ-lúi ê sî, i chiap-kiû liáu-āu tò-kha ta̍h--tio̍h Lîm Chú-hô ê chhiú chō-sêng chhiú lī-lúi hŏng khian-chè chhut-kio̍k. Chit-kiû mā tì-sú chit-tiûⁿ pí-sài tī āu--lâi hoat-seng kúi-nā-pái ê chhiong-tu̍t.
* 2022 nî 9 goe̍h 14 tī Lo̍k-thian Thô-hn̂g Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī, sì táⁿ-sò͘ khà-chhut saⁿ-ki an-táⁿ, lóng-chóng sì-hun táⁿ-tiám, chóng-sǹg sī tit-tio̍h chit-pāng seng-gâi thâu-chi̍t-pái chú-tiûⁿ MVP, hit-kang mā sī in a-bú ê seⁿ-ji̍t.
* 2023 nî 8 goe̍h 14 tī Sin-chng Iá-kiû-tiûⁿ tùi-chiàn Hù-pang Hān-chiòng kòng-chhut seng-gâi thâu-chi̍t-ki móa-lúi hŏng-bú-láng.

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* 
* 

}
Chū-jiân I-ha̍k

**Chū-jiân I-ha̍k** (Eng-gú: **Naturopathy** / **naturopathic medicine**), sī chi̍t-khoán tāi-thè i-ha̍k. Chip-hêng-chiá sī chū-jiân tī-liâu i-su, ēng ta̍k-khoán phiau-sī "chū-jiân" iah-sī "hui chhim-ji̍p" he̍k-chiá sī thê-chhiòng "chū-ngó͘ ho̍k-goân" ê tī-liâu hoat-tō͘.

Chi̍t-kóa tī-liâu hoān-ûi kài khoah, ùi khiàm-kheh si̍t-chèng (實證) ê hoat-tō͘ kàu chē-chē lâng phó͘-phiàn chiap-siū ê tī-liâu hong-hoat. Chū-jiân tī-liâu ê lí-liām kah hoat-tō͘ sī kin-kù Oa̍h-miā lí-lūn kah bîn-kan i-ha̍k, m̄ sī si̍t-chèng i-ha̍k, sui-bóng chip-hêng-chiá khó-lêng ē sú-iōng ū chèng-kù chi-chhî ê ki-su̍t. Chū-jiân i-ha̍k bat siū chú-liû i-ha̍k choan-gia̍p jîn-sū ê chit-gî, iā hō͘-lâng khòaⁿ-chòe sī Ông-lo̍k-á.

Chū-jiân i-ha̍k gia̍p-chiá thong-siông ē kó͘-lē sú-iōng thoân-thóng i-ha̍k pâi-thek ê tāi-thè liâu-hoat, pau-koat chi̍t-kóa tùi chhiú-su̍t kah e̍k-biâu sán-seng té-khòng ê hoān-chiá. Chū-jiân liâu-hoat i-seng ê chín-toàn thong-siông bô it-tēng ū kho-ha̍k kun-kù, mā tiāⁿ-tiāⁿ bô siū chú-liû i-ha̍k i-seng chiap-siū.

Chū-jiân i-ha̍k ê i-seng khah chia̍p tī Bí-kok cheng-chhú hoat-lu̍t jīn-chèng. Tī Bí-kok, ū-ê chiu ha̍p-hoat, ū-ê kìm-chí, ū-ê bô kui-tēng. Ū kóa chiu ún-chún chū-jiân liâu-hoat i-seng chìn-hêng chhiú-su̍t kah khui io̍h-hng.

## Chham-khó
* Thoân-thóng I-ha̍k
* Thè-tāi I-ha̍k

Lūi-pia̍t:I-ha̍k
Kitagawa Susumu

**Kitagawa Susumu** (, ) sī Ji̍t-pún ê hòa-ha̍k-ka. I tī 2025 nî kah Richard Robson, Omar M. Yaghi tâng-chê ti̍t tio̍h Nobel Hòa-ha̍k Chióng.

Lūi-pia̍t:Hòa-ha̍k Nobel tit-chióng-jîn
Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún jîn-bu̍t
María Corina Machado

**María Corina Machado** () sī Venezuela ê chèng-tī-ka, 2025 nî ê Nobel Hô-pêng Chióng ê ti̍t-chióng-jîn.

Lūi-pia̍t:Sakharov Chióng tit-chióng-jîn
Lūi-pia̍t:Nobel Hô-pêng Chióng tit-chióng-jîn
Lūi-pia̍t:Venezuela jîn-bu̍t
Alexei Navalny

**Alexei Anatolyevich Navalny** (, ) sī Lō͘-se-a ê piān-hō͘-sū, bîn-chú ūn-tōng-ka kiam chèng-tī-ka. I sī Lō͘-se-a chóng-thóng Vladimir Putin ê hoán-tùi-chiá.

Lūi-pia̍t:Sakharov Chióng tit-chióng-jîn
Carl Walther GmbH

**Carl Walther GmbH** (Tik-kok uē huat-im: [ˈvaltɐ]), kán-tshing Walther, sī tsi̍t-king tī Tik-kok ê tshìng-hâi (firearm) tsè-tsō-siong, sio̍k-î PW Group. Walther kong-si sī iû Carl Walther tī 1886-nî sóo tshòng-li̍p, Walther tī Tik-kok ê kang-tshiúnn sing-sán tshìng-hâi hām khì-tshìng (air guns) í-king ū 100 guā-nî ê li̍k-sú. Walther Arms, Inc. sī Walther tī Bí-kok ê gia̍p-bū pōo-mn̂g, tsóng-pōo khiā tī Arkansas-tsiu Fort Smith.

## Tsù-kái

## Tsham-ua̍t
*Carl Walther

## Guā-pōo liân-kiat

* 
* Walther Arms, Inc. website
Krasznahorkai László

**Krasznahorkai László** () sī Hông-gâ-lī ê bûn-ha̍k-ka, 2025 nî ê Nobel Bûn-ha̍k Chióng ê ti̍t-chióng-jîn.

Lūi-pia̍t:Bûn-ha̍k Nobel tit-chióng-jîn
Lūi-pia̍t:Hông-gâ-lī jîn-bu̍t
Hurricane Melissa

**Hurricane Melissa** sī chit ê tài-hok-ō͘ ta̍t-piōng-hông tī 2013-nî tè tāi-hok-ō͘ ta̍t-piōng-hông kùi tī tài-hok-ō͘ sèng-sêng ê. I sī chhit tī 11-goe̍h 18-jit tī Mikronesia hāi-bin, chiàu-tī piān-huà chi̍t ê ta̍t-piōng-bô-tē hō͘ chiam "Melissa", āu-lāi koh tiō ta̍t-piōng-hông pêng-chúi. 

## Seng-sèng kap só͘-chhī
Melissa tī 2013-nî 11-goe̍h 18-jit tī tài-hok-ō͘ tōa-hāi seng-sèng, tō sī chit ê kèng kòan ê ta̍t-piōng-bô-tē. Chhit tī 24 tiám-lé, i nâng sio͘ bi̍t khah khiāu, ū lâi chheng-chiàn chit ê ta̍t-piōng-hông. 

## Chham-kái
Sakaguti Simon

**Sakaguti Simon** (, ) sī Ji̍t-pún ê i-ha̍k-ka. I tī 2025 nî kah Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell tâng-chê ti̍t tio̍h Nobel Seng-lí-ha̍k I-ha̍k Chióng.

Lūi-pia̍t:Seng-lí-ha̍k I-ha̍k Nobel tit-chióng-jîn
Lūi-pia̍t:Ji̍t-pún jîn-bu̍t
Tiuⁿ Bín-hun

**Tiuⁿ Bín-hun** () sī Tâi-oân ê chit-gia̍p iá-kiû soán-chhiú, bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân siú-pī ūi-tì sī pó͘-chhiú, mā thang tam-jīm gōa-iá-chhiú.

## Seng-gâi
Tiuⁿ Bín-hun lâi-chū Ko-hiông-chhī. Tha̍k Ko-oán Kang-siong kî-kan bat tam-jīm kiû-tūi tūi-tiúⁿ, kàu-liān sī í-chêng chhut-miâ ê pó͘-chhiú Lí Lâi-hoat, chū-jīn tī pó͘-chhiú siú-pī kah phòe-kiû hong-bīn siū-tio̍h chin-chē kàu-tō kah khé-sī. M̄-koh táⁿ-kek ê pō͘-hun it-ti̍t kàu chìn-ji̍p Bûn-hòa Tāi-ha̍k liáu-āu hō͘ Liāu Bín-hiông téng-téng ê kàu-liān chí-tō chiah khui-khiàu, mā in-ūi án-ne chū 2013 nî khai-sí, liân-sòa saⁿ-tang ji̍p-soán kok-ka-tūi, pēng-chhiáⁿ tī 21U, Kong-chiu Sè-tāi-ūn tam-jīm hù-tūi-tiúⁿ, i ê táⁿ-kek, chó͘-sat, phòe-kiû kok hong-bīn lóng siū-tio̍h tông-o̍h Lîm Chú-úi kah N̂g Úi-kia̍t ê khéng-tēng.

M̄-nā tūi-iú, chit-pāng kiû-tūi mā kā i o-ló. 2016 nî soán-siù-hōe chìn-chêng, in-ūi Gī-tāi Sai-gû kah Lamigo Thô-oân khah khiàm-khoat siàu-liân ê pó͘-chhiú, só͘-í lóng hi-bāng tī khah thâu-chêng ê lûn-chhù kā i soán ji̍p-khì. 2016 nî 6 goe̍h 27 kí-hêng ê kùi-tiong soán-siù hō͘ Lamigo Thô-oân í tē-1-lûn tē-4-ūi soán ji̍p-khì. 7 goe̍h 1 hō siang-hong tio̍h ta̍t-sêng hia̍p-gī, í chhiam-iok-kim 460-bān kho͘, kek-lē chióng-kim 50-bān kho͘ kah goe̍h-sin 9-bān ê tiâu-kiāⁿ ka-bêng, sī hit-nî soán-siù kiû-oân lāi-té siōng-kín chhiam-iok--ê.

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
* 
* 
*
Tōa-thâm-liâu

**Tōa-thâm-liâu** () sī Chhit-kó͘-khu só͘ hoa̍t-lo̍h ê chng-thâu, tī Tōa-thâm-lí lāi-té. Keh-piah-chng ū pak-sì ê Téng-thâm, sai-sì ê Sèⁿ-iôⁿ-á, koh ū tang-sì ê Chiā-á-liâu. Khiā chāi-chng ê tāi-pō͘-hūn sèⁿ Khó͘, sī keh-piah-chng Āu-káng ê Khó͘--ka khai-ki-chó͘ - Khó͘ Khám-tek (許侃德) ê tōa-pâng, saⁿ-pâng kap bóe-pâng chhian kòe-khì khai-khún ê só͘ thòaⁿ ê hiō-tāi. Sui-bóng Tōa-thâm-liâu tī éng-kòe kan-na chí "Ē tōa-thâm-liâu" chit-kho͘-lê-á niâ, pún-phiⁿ iáu-sī ē thó-lūn tio̍h kui ê tōa-thâm tē-khu. Chiàu 2020 nî ê sò͘-kù khòaⁿ--lâi, jîn-kháu ū beh chiâⁿ 700 lâng.

## Le̍k-sú
Khó͘--ka sian-bîn goân-chāi lóng tòa tī Āu-káng hit-tah, bóe-á jîn-kháu jú-lâi jú-chē, thó͘-tē ap-le̍k mā tòe leh giâ-koân, chia ê sèⁿ Khó͘--ê kan-na chhun hiòng-gōa khai-khún chit-tiâu lō͘ niâ. Thâu-khí-seng, in tī lāi-hái-á tah liâu-á (Hit-chūn ê hái-kîⁿ tī sèⁿ-iôⁿ-á chng piⁿ-á, Lâm 24 sòaⁿ khu-tō ê thâu-chêng-tōaⁿ) thèng-hó hō͘ in tú-tio̍h-á lia̍h-hî kap hún-giô ê sî-chūn, ū só͘-chāi thang hioh-chhoán. In-ūi khah-chá chia ū 1 khut tōa-thâm, khah hŏng hō-chò Tōa-thâm-liâu, mā ū chhoan-bîn hong-siaⁿ kóng hit-khut to̍h sī chit-má chng--lìn óa tang-pêng iáu-koh tī-leh ê hî-khut, put-jî-kò chit-mà siū-tio̍h u-jiám chiâⁿ chheⁿ-chhám. Khut-á ê piⁿ-á ū chhāi chi̍t-chō bōng-hn̂g, tâi ê to̍h sī Āu-káng khai-ki-chó͘ Khó͘ Khám-tek in bó͘: Ngô͘ Sì-niô͘. Kin-kì Ji̍t-pún sî-tāi lāu-chhoan-tióⁿ Khó͘-kùn ê hiō-tāi kì-lo̍k, chia ê thó͘-chit khah se, jî-chhiáⁿ sī o͘-thô͘, ó͘ bô gōa chhim to̍h ē choat hái-chúi, bô chiáⁿ-chúi thang lim. Só͘-pái éng-kòe Tōa-thâm-liâu lâng beh lim-chúi lóng ài lu chúi-chhia khì Chiā-á-liâu Pó-pu̍t-tn̂g (寶佛堂) chêng-āu 2 kháu chéⁿ hia ióⁿ(舀). 

Téng-thâm-liâu oân-á bē sè-chng, sèⁿ Tân kap Âng ê chiàm siōng chē, ū chit téng Éng-an-kiong (永安宮) tī chng-á thâu-kàu. 

## Chham-khó Chu-liāu
Tiong-kok Kiōng-sán-tóng Tē 20-kài Tiong-iong úi-oân-hōe Tē 4-chhù Choân-thé hōe-gī

**Tiong-kok Kiōng-sán-tóng Tē 20-kài Tiong-iong uí-uân-huē Tē 4 tshù Tsuân-thé huē-gī** (中國共產黨第二十屆中央委員會第四次全體會議), kán-tshing Tiong-kiōng 20-kài Sù-tiong Tsuân-huē (中共二十屆四中全會), hi̍k-tsiá kiò-tsò **Sù-tiong Tsuân-huē** (四中全會), teh 2025-nî 10-gue̍h 20-ji̍t tsì 23-ji̍t teh Pak-kiann tiàu-khui[1]. Sù-tiong Tsuân-huē huē-gī ê tsú-iàu gī-thîng pau-kuat: Tiong-kiōng Tiong-iong Tsìng-tī kio̍k hiòng Tiong-iong uí-uân huē pò-kò kang-tsok (中共中央政治局向中央委員會報告工作), Gián-kiù kuan-î tsè-tīng Kok-bîn king-tsè hām Siā-huē huat-tián Tē 15-ê 5-nî kui-uē ê kiàn-gī (研究關於制定國民經濟和社會發展第十五個五年規劃的建議) tíng-tíng bīn-hiòng ê lāi-iông.

## Tsù-kái

## Tsham-ua̍t
*Tiong-kok Kiōng-sán tóng Tē 20-kài Tiong-iong uí-uân huē (中國共產黨第二十屆中央委員會)
*Ruger Mini-14

## Guā-pōo liân-kiat
*Tiong-kok Kiōng-sán-tóng Tē 20-kài Tiong-iong úi-oân-hōe Tē 4-chhù Choân-thé hōe-gī kong-pò (中国共产党第二十届中央委员会第四次全体会议公报)
*Tiong-kok Kiōng-sán-tóng Tē 20-kài Tiong-iong úi-oân-hōe Tē 4-chhù Choân-thé hōe-gī kong-pò (中国共产党第二十届中央委员会第四次全体会议公报/書面報告)
Ruger Mini-14

**Ruger Mini-14** sī tsi̍t-khuánn iû Sturm, Ruger & Co. Kong-si sóo sing-sán ê khin-hîng puànn tsū-tōng pōo-tshìng. Tsit khuán pōo-tshìng tī 1973-nî thui-tshut, guā-kuan siat-kè hām M14 pōo-tshìng sio-siâng, sī tshái-iōng 5.56×45mm NATO kháu-kìng tshìng-tsí ê sok-sió pán, m̄-koh tō-khì hē-thóng kah M14 bô kāng.

Uì 1973-nî í-lâi, Ruger thui-tshut tsiânn-tsē tsióng  iân-sin-hîng, pau-kuat sú-iōng .223 Remington hām 5.56×45mm NATO tshìng-tsí ê iân-sin-hîng. Ranch Rifle hîng teh ki-a̍h (receiver) tíng-kuân an-tsong bîn-iōng-sik tsiò-mn̂g hām it-thé-sik tuì-tshian-kiànn (對千鏡, scope). Mini-14 GB hîng tsah-ū tshìng-bué-to to-tsō (bayonet lug) hām siau-iām-khì (flash suppressor), í-ki̍p phuè-pī tio̍h pe̍h-thih-á ê tsih-áu tshìng-thok (folding stocks) iah-sī siong-siū huan-gîng ê iân-sin-pán. Mini Thirty hîng phuè-pī ū tāng-hîng tshìng-kóng kah tshìng-kóng tiâu-tseh-khì, ē-tàng huat-siā 7.62×39mm tshìng-tsí; í-ki̍p sú-iōng 6.8mm Remington SPC hām .300 AAC Blackout tshìng-tsí ê iân-sin-hîng. Ruger Mini-14 pōo-tshìng bo̍k-tsîng iû Bí-kok hām sè-kài kok-tē ê kun-sū jîn-uân, tsip-huat kah kàm-ga̍k jîn-guân í-ki̍p pîng-bîn lóng teh sú-iōng.

## Tsù-kái

## Tsham-ua̍t
*C-4 (explosive)
*Tshìng puē-tuà (Sling (firearms))

## Guā-pōo liân-kiat

*
Chhiâⁿ Chìn

**Chhiâⁿ Chìn** (), sī Tâi-oân ê iá-kiû soán-chhiú, bo̍k-chiân tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân hāu-le̍k, siú-pī ūi-tì sī gōa-iá-chhiú.

## Seng-gâi
Chhiâⁿ Chìn lâi-chū Tâi-lâm-chhī, chū kok-sió tio̍h khai-sí phah iá-kiû, bat tī Chông-ha̍k Kok-sió, Chông-bêng Kok-tiong tha̍k-chheh. Tī kok-tiong ê sî kiû-sok lâi-kàu 140km/h. Ko-tiong tha̍k Pêng-tìn Ko-tiong, tī tâu-kiû kah táⁿ-kek lóng ū piáu-hiān.  2016 nî 11 goe̍h 13  O͘-pà-kî koan-kun-chiàn, i hit-kang 3 an-táⁿ 3 táⁿ-tiám, koh teng-pán tâu-kiû hòa-kái boán-lúi gûi-ki. Tû-liáu pang-chō͘ kiû-tūi tit-tio̍h koan-kun, i mā tit-tio̍h táⁿ-kek chióng (0. 621), táⁿ-tiám chióng (16-hun) kah chòe-ka 10-jîn (tiong-gōa-iá-chhiú) chióng.

Chhiâⁿ Chìn ko-tiong pit-gia̍p liáu-āu chham-ka Tiong-hôa Chit-pāng soán-siù-hōe, tī tē-3-lûn hō͘ Lamigo Thô-oân  soán ji̍p-khì,  7 goe̍h 28 í 350-bān kho͘ ê chhiam-iok-kim chhiam-loeh, sī  gōa-iá-chhiú  ê chiâm-le̍k sin-siù, ū kiû-thàm kóng i bī-lâi ū ki-hōe chiâⁿ-chò "ka-kiông-pán Cheng Sêng-iū".

2018 nî 6 goe̍h 19 tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiôⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī ê pí-sài, Chhiâⁿ Chìn seng-gâi thâu-chi̍t-pái chhut-sài tio̍h sī  sian-hoat 9-hoan tò-gōa-iá-chhiú, bīn-tùi sian-hoat tâu-chhiú Chiu Lúi phah-chhut seng-gâi thâu-chi̍t-ki an-táⁿ.

2020 nî 4 goe̍h 15 tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiôⁿ tùi-chiàn Thóng-it 7-ELEVEn Sai, bīn-tùi sian-hoat tâu-chhiú Phoaⁿ Ui-lûn, kòng-chhut seng-gâi thâu-chi̍t-ki hŏng-bú-láng.

2021 nî 10 goe̍h 25 tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiôⁿ tùi-chiàn Thóng-it 7-ELEVEn Sai, bīn-tùi hō͘-oān tâu-chhiú Ngô͘ Sêng-jū, khà-chhut seng-gâi thâu-chi̍t-ki chài-kiàn an-táⁿ.

Chhiâⁿ Chìn 2024 nî kùi-chêng tī chū-pān jia̍t-sin-sài kha-thâu-u tio̍h-siong, só͘-í tú khai-sí hŏng an-pâi tī jī-kun chhut-sài. 5-goe̍h-tiong, i chiap-siū kha-thâu-u kin-tòa chhiú-su̍t, in-ūi ho̍k-kiān ê koan-hē hō͘ i hit-nî bô-hoat-tō͘ koh chhut-sài.

## Keng-le̍k
* Tiong-hôa Chit-pāng Lamigo Thô-oân (2017 nî 7 goe̍h 28－2019 nî 12 goe̍h 16)
* Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân (2019 nî 12 goe̍h 17－)

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* 
*
KBO Hân-kok Tōa-sài

**KBO Hân-kok Tōa-sài** (**KBO 한국시리즈**) sī Hân-kok Iá-kiû ê chóng-koan-kun-sài, 1982 nî khai-sí kí-hêng, A-chiu Chit-pāng Tōa-sài.

## Pí-sài Hong-sek

## Chù-kha

## Siong-koan Bûn-chioⁿ
* Hân-kok Iá-kiû Úi-oân-hōe

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
*KBO
Pâng Kiān-têng

**Pâng Kiān-têng** (), sī Tâi-oân iá-kiû]] soán-chhiú, bat tī Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân hāu-le̍k, siú-pī ūi-tì sī lāi-iá-chhiú, gia̍p-î sî-kî tī Chông-oa̍t Chún-eng kah chit-má tī Bī-choân Liông ê Ngô͘ Tong-iông sī jī-iû shiú-pī tàu-thâu. 2016 nî 6 goe̍h 27 chham-ka kùi-tiong soán-siù hō͘ Lamigo Thô-oân tī tē-5-lûn soán ji̍p-khì, hŏng jīn-ûi ē-tàng ka-kiông Thô-oân lāi-iá tīn-iông ê chhim-tō͘.

2025 nî 11 goe̍h 11, tī kò-jîn siā-kûn mûi-thé soan-pò͘ thè-e̍k, āu--lâi lâu tī Lo̍k-thian Thô-oân chò jī-kun siú-pī kàu-liān.

## Keng-le̍k
* Tâi-lâm-chhī Tang-khu Chông-ha̍k Kok-bîn Sió-ha̍k Siàu-pāng-tūi
* Tâi-lâm-chhī Bîn-tek Kok-tiong Chheng-siàu-pāng-tūi
* Tâi-lâm-chhī Su-li̍p Lâm-eng Lo-kip Siong-kang Chit-gia̍p Ha̍k-hāu Chheng-pāng-tūi
* Thô-hn̂g-chhī Kok-li̍p Thé-io̍k Tāi-ha̍k iá-kiû-tūi (Tâi-oân bì-luh)
* Chông-oa̍t Chún-eng iá-kiû-tūi（2014 nî 5 goe̍h 24－2014 nî 8 goe̍h, Pōng-hoan-be̍h Liân-bêng)
* Kok-hùn Tiong-sim iá-kiû-tūi (2014 nî 10 goe̍h－2015 nî 10 goe̍h)
* Chông-oa̍t Chún-eng iá-kiû-tūi（2015 nî 10 goe̍h－2016 nî 7 goe̍h)
* Tiong-hôa Chit-pāng Lamigo Thô-oân (2016 nî 7 goe̍h 12－2019 nî 12 goe̍h 16)
* Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân (2020 nî 12 goe̍h 17－2025 nî)
* Tiong-hôa Chit-pāng Lo̍k-thian Thô-oân jī-kun siú-pī kàu-liān (2026 nî－)

## Chit-pāng Seng-gâi Sêng-chek

## Te̍k-sû Sū-chek
* 2016 nî 9 goe̍h 4 hō tī Thô-hn̂g Kok-chè Iá-kiû-tiôⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī, 4-kio̍k āu-pòaⁿ bīn-tùi sian-hoat tâu-chhiú Tēⁿ Khái-bûn khà-chhut chi̍t-ki jī-lúi an-táⁿ, sī i seng-gâi thâu-chi̍t-ki an-táⁿ.
* 2023 nî 5 goe̍h 30 tī Tōa-pi-ô͘ Iá-kiû-tiôⁿ tùi-chiàn Tiong-sìn Hiaⁿ-tī, 2-kio̍k téng-pòaⁿ bīn-tùi sian-hoat tâu-chhiú  kòng-chhut chi̍t-ki ko͘-hun hŏng-bú-láng, sī i seng-gâi thâu-chi̍t-hong.

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat

* 
*
R0110 Jiân-khì lûn-ki

R0110 jiân-khì lûn-ki (R0110 Gas turbine) sī-iû Tiong-kok Hâng-khong Kang-gia̍p Tē-it Tsi̍p-thuân Kong-si liân-ha̍p Tshing-huâ tāi-ha̍k, Tiong-kok Tiong-kho-īnn, Siōng-hái Kau-thong tāi-ha̍k gián-tsè, pīng-tshiánn iû Tiong-kok Hâng-huat Lê-bîng (-黎明) sing-sán ê tshiau-tuā hîng ê jiân-khì lûn-ki, hông lia̍t-ji̍p 863 kè-uē. R0110 ê su-tshut kong-lu̍t ē-tàng ta̍t-kàu 114MW, hőng iōng-tī Tiong-kok Hâng-khong bió-kàm tíng-tíng ê tsûn-kàm (shipcraft) tíng-kuân.

## Ìng-iōng
Teh R0110 bió-hîng ki ê ki-tshóo tíng-kuân, ē-tàng si̍t-hiān 60 tw, 160 tw hām 200 tw í-siōng hē-lia̍t ê jiân-khì lûn-ki tsoo.

## Sìng-lîng tsham-sòo
* Kong-lu̍t：R0110 ū-kî su-tshut kong-lu̍t 114,500 kw (tāi-kài sī 150,000 bé-la̍t)
* Jia̍t hāu-lu̍t：36%

## Tsù-kái

## Tsham-ua̍t
* jia̍t hāu-lu̍t

## Guā-pōo liân-kiat
* 中航工业沈阳黎明航空发动机（集团）有限责任公司 
* china threat: Chinese military aircraft carrier "heart"
Hok-kong Nńg-gîn Eng

**Hok-kong Nńg-gîn Eng** ( *Hukuoka Sohutobanku Hôkusu*; ) sī Nńg-gîn kî-hā chi̍t-ki lē-sio̍k Ji̍t-pún Chit-pāng Thài-pêng-iôⁿ Liân-bêng ê chit-gia̍p iá-kiû-tūi.

In siāng-chá ê chiân-sin "Lâm-hái-kun" tī 1938 nî 9 goe̍h ka-ji̍p goân Ji̍t-pún Iá-kiû Liân-bêng; Jī-chiàn kiat-sok liáu-āu,Thài-pêng-iôⁿ Liân-bêng kah Tiong-iong Liân-bêng tī 1950 nî chèng-sek hun-li̍p, "Lâm-hái-kun" kái-miâ "Lâm-hái Eng" ka-ji̍p Thài-pêng-iôⁿ Liân-bêng.

2017 nî kàu 2020 nî, in chhòng-chō Kī-jîn V9 ông-tiâu liáu-āu Ji̍t-chit tē-jī-pái ê 4-liân-pà, kî-tiong tī 2019 nî, 2020 nî ê Ji̍t-pún Tōa-sài lāi-té liân-sòa nn̄g-tang iōng 4-chiàn choân iâⁿ ê hong-sek phah-pāi tùi-chhiú Tho̍k-māi Kī-jîn, ka-siāng chêng-chi̍t-tang 2018 nî Ji̍t-pún Tōa-sài āu-4-tiôⁿ tò-iâⁿ, chhòng-chō Ji̍t-pún Tōa-sài 12 liân-sèng ê sin kí-lo̍k.

2024 nî, Nńg-gîn tī Ji̍t-pún Tōa-sài lāi-té í 2-sèng 4-pāi su hō͘  Hôaⁿ-pin DeNA Hái-oan chi Chheⁿ, chiâⁿ-chò Nńg-gîn chiap-chhiú liáu-āu thâu-chi̍t-pái phah su Ji̍t-pún Tōa-sài。

## Tūi-miâ Iân-kek
* 1938 nî: Lâm-hái-tūi
* 1944 nî: kái-miâ Kīn-ki Ji̍t-pún (-, kiû-kùi-tiong kái-miâ)
* 1946 nî: kái-miâ Kīn-ki GREAT RING
* 1947 nî: kái-miâ Lâm-hái Eng (kiû-kùi-tiong kái-miâ)
* 1989 nî: kái-miâ Hok-kong Tāi-êng Eng
* 2005 nî: kái-miâ **Hok-kong Nńg-gîn Eng**

## Ta̍k-nî Sêng-chek

### Kùi-āu-sài

## Chóng-kàu-liān

## Lú-Ji̍t Tâi-oân Kiû-oân
* Lâu Lāi-chiong (劉瀨章, 1938 nî－1940 nî)
* Ia̍p Thian-sàng (葉天送, 1939 nî－1949 nî) 
* Ko Eng-kia̍t (高英傑, 1980 nî－1983 nî)
* Lí Lâi-hoat (李來發, 1980 nî－1983 nî)
* Tân Bûn-pin (陳文賓, 2003 nî)
* Iûⁿ Iāu-hun (陽耀勳, 2005 nî－2013 nî)
* Lí Tō͘-hian (李杜軒, 2007 nî－2016 nî)
* Siau It-kia̍t（蕭一傑, 2013 nî)
* Chhî Jio̍k-hi (徐若熙, 2026 nî－)

## Chù-kha

## Chham-khó Chu-liāu

## Gōa-pō͘ Liân-kiat
* Hok-kong Nńg-gîn Eng Tūi koaⁿ-hong bāng-chām
*
Hong-thai Fung-wong (2025 nî)

**Hong-thai Fung-wong** () sī 2025 nî Thài-pêng-iûⁿ hong-thai ê hong-thai. "Fung-wong" () sī Kńg-tang-oē ê sû, iû Hiong-káng thê-kiong, chí Hiong-káng ê Hōng-hông-san (鳳凰山). Che hong-thai choè kē khì-ap sī 943 hPa, sùn-kan choè toā tīn-hong ê hong-sok sī 215 km/h.