open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sìn-lêng-kun

**Sìn-lêng-kun** (; ? - chêng 243 nî) sī Tiong-kok Chiàn-kok sî-tāi ê Gūi-kok chèng-tī-ka kah kun-sū-ka, tông-sî i mā-sī Gūi Chaiu-ông ê hāu-seⁿ. Sìn-lêng-kun pún-miâ hō-chòe **Bû-kī** ().
Ngô͘ (Sam-kok)

**Ngô͘** (; 229 nî - 280 nî) sī Tiong-kok Sam-kok ê kî-tiong chi̍t-ê kok-ka, iū-koh hō-chòe **Tong-ngô͘** () ia̍h-sī **Sun-ngô͘** (). Ngô͘-kok sī iû Sun Chhek khai-sí kiàn-siat, in sió-tī Sun Khôan khai-kok ê kok-ka.
Kusano Masamune

**Kusano Masamune** (; 1967 nî 12 go̍eh 21 hō chhut-sì) sī Ji̍t-pún ga̍k-thôan SPITZ ê chú-chhiòⁿ kiam gih-tah-chhiú, iā-sī ga̍k-thôan ê lêng-hûn jîn-bu̍t. Pún-miâ hō-chòe **Kusano Masamune** (). SPITZ tāi-pō͘-hūn ê koa-khek kah koa-sû chok-phín lóng-sī Kusano i ka-kī ê chhòng-chok. Kusano chhut-sin Hukuoka-koān Hukuoka-chhī Sawara-khu, chhù-lāi ū chi̍t-ê sió-tī kah chi̍t-ê sió-mōe, iā-sī SPITZ hiān-chhú-sî ûi-it iáu to̍k-sin ê sêng-goân. Kusano ê hiat-hêng sī O hêng.

## Siong-koan
* SPITZ
1269 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Hâm-sûn (咸淳) 5 nî
* Bông-kó͘: Chì-goân (至元) 6 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-éng (文永) 6 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 12 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Tō͘-chong (度宗) 5 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Kó͘-nái (耶律古乃) 11 nî
* Bông-kó͘: Sè-chó͘ Setsen Khan 10 nî
*  Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 10 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 12 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1264 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Kéng-tēng (景定) 5 nî
* Bông-kó͘: Tiong-thóng (中統) 5 nî; Chì-goân (至元) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Hông-tiông (弘長) 4 nî; Bûn-éng (文永) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 7 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 40 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Kó͘-nái (耶律古乃) 6 nî
* Bông-kó͘: Sè-chó͘ Setsen Khan 5 nî; Ariq Böke Khan 5 nî
*  Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 7 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 5 goe̍h 26 ji̍t: Koreyasu Chhin-ông, Ji̍t-pún samurai. 1326 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Kàu-hông Clemens 5-sè, Hoat-kok sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1314 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 10 goe̍h 2 ji̍t: Kàu-hông Urbanus 4-sè, Hoat-kok gōa-kau-koaⁿ. Kàu-hông. 1185 nî chhut-sì.
* 11 goe̍h 16 ji̍t: Sòng Lí-chong. Tiong-kok Hông-tè. 1205 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1261 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Kéng-tēng (景定) 2 nî
* Bông-kó͘: Tiong-thóng (中統) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Bûn-èng (文應) 2 nî; Hông-tiông (弘長) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 37 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Kó͘-nái (耶律古乃) 3 nî
* Bông-kó͘: Sè-chó͘ Setsen Khan 2 nî; Ariq Böke Khan 2 nî
*  Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 4 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 5 goe̍h 25 ji̍t: Kàu-hông Alexander 4-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 

## Chham-khó chu-liāu
1260 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Kéng-tēng (景定) goân nî
* Bông-kó͘: Tiong-thóng (中統) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-goân (正元) 2 nî; Bûn-èng (文應) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 36 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Kó͘-nái (耶律古乃) 2 nî
* Bông-kó͘: Sè-chó͘ Setsen Khan goân nî; Ariq Böke Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Goân-chong (元宗) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 3 nî

## Sū-kiāⁿ
* 7 goe̍h 13 ji̍t: Au-chiu hoat-seng Durbe Chiàn-tò͘.
* 9 goe̍h 3 ji̍t: Bông-kó͘ kap Mamluk Sultan-kok giá Ain Jalut Chiàn-tò͘.
* 9 goe̍h 4 ji̍t: Florence kap Siena hoat-seng Montaperti Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Władysław 1-sè Łokietek. Pho-lân Kok-ông. 1333 nî kòe-sin.
* Bartolomeo Gradenigo, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1342 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Rajaraja Chola 3-sè, Chola ông-tiâu lâng. Chola ông. 

## Chham-khó chu-liāu
1259 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Khai-khèng (開慶) goân nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-ka (正嘉) 3 nî; Chèng-goân (正元) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Siāu-liông (紹隆) 2 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 35 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 22 nî; Iâ-lu̍t Kó͘-nái (耶律古乃) goân nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 9 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 46 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Sèng-chong (聖宗) 2 nî

## Sū-kiāⁿ
* 9 goe̍h 16 ji̍t: Guelph kap Ghibelline nn̄g phài jiá Cassano Chiàn-tò͘.
* 12 goe̍h 4 ji̍t: Pa-lí Tiâu-iok, Hoat-kok ê Louis 4-sè kap Eng-lân ê Henry 3-sè chhiam-tēng.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin
* 7 goe̍h 21 ji̍t: Ko-lê Ko-chong. 1192 nî chhut-sì.
* 8 goe̍h 18 ji̍t: Möngke, Bông-kó͘ Tè-kok Hān. Khó-hān.

## Chham-khó chu-liāu
1258 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Pó-iū (寶祐) 6 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Chèng-ka (正嘉) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Goân-hong (元豐) 8 nî; Siāu-liông (紹隆) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 34 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 21 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 8 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 45 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 34 nî; Sèng-chong (聖宗) goân nî

## Sū-kiāⁿ
### Bô ji̍t-kî
* Samogitia lâng kap Livonia Khiâ-sū-thoân phah Skuodas Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 11 goe̍h 11 ji̍t: Trần Jîn-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1308 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Francesco Dandolo, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1339 nî kòe-sin.
* Osman 1-sè, Osman Tè-kok sultan. 1326 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1257 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Pó-iū (寶祐) 5 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Khong-goân (康元) 2 nî; Chèng-ka (正嘉) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Goân-hong (元豐) 7 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 33 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 20 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 7 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 44 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 33 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 10 goe̍h 14 ji̍t: Przemysł 2-sè, Pho-lân lâng. Pho-lân Kok-ông. 1296 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1256 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Pó-iū (寶祐) 4 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tiông (建長) 8 nî; Khong-goân (康元) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Goân-hong (元豐) 6 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 32 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 19 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 6 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 43 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 32 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 9 goe̍h 1 ji̍t: Huziwara no Yoritune, Ji̍t-pún samurai. chiong-kun. 1218 nî chhut-sì.
* 10 goe̍h 14 ji̍t: Huziwara no Yoritugu, Ji̍t-pún samurai. chiong-kun. 1239 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1255 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Pó-iū (寶祐) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tiông (建長) 7 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Goân-hong (元豐) 5 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 31 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 18 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 5 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 42 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 31 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Duccio, ōe-ka. 1319 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Sundiata Keita, Mali lâng. Mansa. 1190 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1254 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Pó-iū (寶祐) 2 nî
* Tāi-lí-kok: Thian-tēng (天定) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tiông (建長) 6 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Goân-hong (元豐) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 30 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 17 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 4 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 41 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 30 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 9 goe̍h 15 ji̍t: Marco Polo, Venice Kiōng-hô-kok chok-ka. tāi-sài.
## Kòe-sin
* 12 goe̍h 7 ji̍t: Kàu-hông Innocentius 4-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 

## Chham-khó chu-liāu
1253 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Pó-iū (寶祐) goân nî
* Tāi-lí-kok: Thian-tēng (天定) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tiông (建長) 5 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Goân-hong (元豐) 3 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 29 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 16 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan 3 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 40 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 29 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin
* 1 goe̍h 1 ji̍t: Marino Morosini, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1181 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1251 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 11 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 13 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tiông (建長) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 20 nî; Goân-hong (元豐) goân nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 27 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 14 nî
* Bông-kó͘: Möngke Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 38 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 27 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Pietro Gradenigo, Venice Kiōng-hô-kok lâng. Venezia ê Doge. 1311 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1250 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 10 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 12 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Kiàn-tiông (建長) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 19 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 26 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 13 nî
* Bông-kó͘: Oghul Qaimish Khatun sia̍p-chèng 2 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 37 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 26 nî

## Sū-kiāⁿ
* 4 goe̍h 6 ji̍t: Ai-ki̍p ê Ayyubid lâng kap Si̍p-jī-kun phah Fariskur Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin

* 12 goe̍h 13 ji̍t: Friedrich 2-sè, kun-chú. Sèng Lô-má Hông-tè. 1194 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1249 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 9 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 11 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Pó-tī (寶治) 3 nî; Kiàn-tiông (建長) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 18 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 25 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 12 nî
* Bông-kó͘: Oghul Qaimish Khatun sia̍p-chèng goân nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 36 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 25 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 7 goe̍h 9 ji̍t: Kameyama Thian-hông, Ji̍t-pún hông-tè. Thian-hông. 1305 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 7 goe̍h 6 ji̍t: Alexander 2-sè, Liân-ha̍p Ông-kok lâng. So͘-kat-lân ê kun-chú. 1198 nî chhut-sì.
* 7 goe̍h 19 ji̍t: Jacopo Tiepolo, Venice Kiōng-hô-kok gōa-kau-koaⁿ. Venezia ê Doge. 

## Chham-khó chu-liāu
1248 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 8 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 10 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Pó-tī (寶治) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 17 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 24 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 11 nî
* Bông-kó͘: Güyük Khan 3 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 35 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 24 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* John. So͘-kat-lân ê kun-chú. 1314 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1247 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 7 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 9 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Khoan-goân (寬元) 5 nî; Pó-tī (寶治) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 16 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 23 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 10 nî
* Bông-kó͘: Güyük Khan 2 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 34 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 23 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1246 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 6 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 8 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Khoan-goân (寬元) 4 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 15 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 22 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 9 nî
* Bông-kó͘: Güyük Khan goân nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 33 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 22 nî

## Sū-kiāⁿ
* 6 goe̍h 15 ji̍t: Hông-gâ-lī Ông-kok kap Ò-tē-lī Kong-kok khí Leitha Khe Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
## Kòe-sin
* 11 goe̍h 8 ji̍t: Berenguela 1-sè, Castilla Ông-kok lâng. Castilla ê kok-ông. 1180 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1245 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 5 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 7 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Khoan-goân (寬元) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 14 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 21 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 8 nî
* Bông-kó͘: Töregene Khatun sia̍p-chèng 4 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 32 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 21 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 4 goe̍h 30 ji̍t: Philippe 3-sè, Hoat-kok chèng-tī-chiá. Hoat-kok Kok-ông. 1285 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1244 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 4 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 6 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Khoan-goân (寬元) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 13 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 20 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 7 nî
* Bông-kó͘: Töregene Khatun sia̍p-chèng 3 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 31 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 20 nî

## Sū-kiāⁿ

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
### Bô ji̍t-kî
* Kàu-hông Ioannes 22-sè, Hoat-kok sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1334 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1243 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 3 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 5 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Jîn-tī (仁治) 4 nî; Khoan-goân (寬元) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 12 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 19 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 6 nî
* Bông-kó͘: Töregene Khatun sia̍p-chèng 2 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 30 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 19 nî

## Sū-kiāⁿ
* 6 goe̍h 26 ji̍t: Bông-kó͘ Tè-kok chhōa-thâu ê sè-le̍k kap Rum Sultan-kok téng kok khí Köse Dağ Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 6 goe̍h 28 ji̍t: Go-Hukakusa Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1304 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
### Bô ji̍t-kî
* Indravarman 2-sè, Kampuchea lâng. Kampuchea kok-ông. 

## Chham-khó chu-liāu
1240 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Ka-hi (嘉熙) 4 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 2 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Iân-èng (延應) 2 nî; Jîn-tī (仁治) goân nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 9 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 16 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 3 nî
* Bông-kó͘: Ögedei Khan 12 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 27 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 16 nî

## Sū-kiāⁿ
* 7 goe̍h 15 ji̍t: Novgorod kap Sūi-tián phah Neva Hô Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 5 goe̍h 2 ji̍t: Sòng Tō͘-chong. Tiong-kok Hông-tè. 1274 nî kòe-sin.
### Bô ji̍t-kî
* Trần Sèng-chong, Oa̍t-lâm si-jîn. 1290 nî kòe-sin.
* Kàu-hông Benedictus 11-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 1304 nî kòe-sin.
* Magnus Ladulås, Sūi-tián chèng-tī-chiá. Sūi-tián kok-ông. 1290 nî kòe-sin.
* Giovanni Soranzo, Venice Kiōng-hô-kok chèng-tī-chiá. Venezia ê Doge. 1328 nî kòe-sin.
* Cimabue, Florentia Kiōng-hô-kok ōe-ka. 1302 nî kòe-sin.
## Kòe-sin

## Chham-khó chu-liāu
1242 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) 2 nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 4 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Jîn-tī (仁治) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 11 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 18 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 5 nî
* Bông-kó͘: Töregene Khatun sia̍p-chèng goân nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 29 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 18 nî

## Sū-kiāⁿ
* 4 goe̍h 5 ji̍t: Au-chiu hoat-seng Peng siōng chi Chiàn.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 12 goe̍h 15 ji̍t: Munetaka Chhin-ông, Ji̍t-pún si-jîn. 1274 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 2 goe̍h 10 ji̍t: Sizyô Thian-hông, Ji̍t-pún lâng. Thian-hông. 1231 nî chhut-sì.
* 10 goe̍h 7 ji̍t: Zyûntoku Thian-hông, Ji̍t-pún si-jîn. Thian-hông. 1197 nî chhut-sì.

## Chham-khó chu-liāu
1241 nî

## Liân-hō
* Lâm Sòng: Sûn-iū (淳祐) goân nî
* Tāi-lí-kok: Tō-liông (道隆) 3 nî
* Ji̍t-pún (Kamakura sî-tāi): Jîn-tī (仁治) 2 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Thian-èng-chèng-pêng (天應政平) 10 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân
* Lâm Sòng: Lí-chong (理宗) 17 nî
* Tong Liâu: Iâ-lu̍t Siu-kok-lô͘ (耶律收國奴) 4 nî
* Bông-kó͘: Ögedei Khan 13 nî
*  Ko-lê-kok: Ko-chong (高宗) 28 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Trần Tiâu Thài-chong (太宗) 17 nî

## Sū-kiāⁿ
* 4 goe̍h 9 ji̍t: Bông-kó͘ Tè-kok kap Pho-lân téng hong phah Legnica Chiàn-tò͘.
* 5 goe̍h 3 ji̍t: Genoa Kiōng-hô-kok kap Sicilia Ông-kok kiam Pisa Kiōng-hô-kok phah Meloria Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì
* 9 goe̍h 11 ji̍t: Alexander 3-sè, So͘-kek-lân Ông-kok lâng. So͘-kat-lân ê kun-chú. 1286 nî kòe-sin.
## Kòe-sin
* 8 goe̍h 29 ji̍t: Kàu-hông Gregorius 9-sè, sèng-chhit-chiá. Kàu-hông. 
* 11 goe̍h 17 ji̍t: Kàu-hông Caelestinus 4-sè, gōa-kau-koaⁿ. Kàu-hông. 
* 12 goe̍h 11 ji̍t: Ögedei, Bông-kó͘ Hān. Khó-hān.

## Chham-khó chu-liāu
Lâu Pī

**Lâu Pī** (劉備, ) piáu-jī **Hiân-tek** (玄德), sī Sam-kok sî-kî Sio̍k Hàn ê khai-kok hông-tè. I sī Hàn-tiâu ê chong-chhin, hō͘ lâng kiò choè "Lâu Hông-siok" (劉皇叔).

*[[Sam-kok-ián-gī]]* ū i kap Koan Ú, Tiuⁿ Hui "Thô-hn̂g sam kiat-gī"  (桃園三結義) ê kò͘-sū, kî-si̍t le̍k-sú leh bô chiah tāi-chì.
Sun Khoân

**Sun Khoân** (孫權, ), piáu-jī Tiōng-bô͘ (仲謀), sī Sam-kok sî-gî Sun Ngô͘ ê khai-kok hông-tè. 229 nî kàu 252 nî chāi-ūi.
Yamasaki Masayosi

**Yamasaki Masayosi** (; 1971 nî 12 go̍eh 23 hō chhut-sì), sī chi̍t-ūi Ji̍t-pún chin chhut-miâ ê cha-po͘ koa-chhiú, pún-miâ hō-chòe **Yamasaki Masayosi** (). Yamasaki tī Siga-koān ê Kusatu-chhī chhut-sì, āu-lâi tī Yamaguti-koān ê Hôhu-chhī sêng-tióng tōa-hàn. Yamasaki ê hiat-hêng sī A hêng; sin-kôaiⁿ 176 kong-hun. Chêng-kàu-taⁿ, Yamasaki lóng-chóng hoat-hêng kòe 12 tiuⁿ tan-khek kah 5 tiuⁿ choan-chip.

## Chham-khó
Koan Ú

**Koan Ú** (關羽, ), piáu-jī **Hûn-tióng** (雲長), sī Sam-kok sî-gî Sio̍k-hàn ê chiong-kun, hō͘ kin-á-ji̍t chin chē lâng kiò choè **Koan Kong** (關公) ia̍h-sī **Bú-sèng** (武聖).

«Sam-kok-ián-gī» ū i kap Lâu Pī, Tiuⁿ Hui „Thô-hn̂g sam kiat-gī“ (桃園三結義) ê kò͘-sū, kî-si̍t le̍k-sú leh bô chiah tāi-chì.
Koan Si-bín

縮圖
**Koan Si-bín** (; 1995 nî 10 go̍eh 12 hō chhut-sì) sī chi̍t-ūi Tâi-oân ê cha-bó͘ koa-chhiú.
Chu-seng-tông

**Chu-seng-tông** (Ji̍t-gí: , Hùn-lēng-sek: Siseidô, Eng-gí: Shiseido) sī Ji̍t-pún chi̍t keng choan-bē ji̍t-iōng-phín ê kong-si, chóng-pō͘ siat tī Tang-kiaⁿ ê Ginza. Shiseido chú-iàu seng-sán hoà-chong-phín kah thâu-mn̂g chióng-lūi ê sán-phín. Shiseido tī Ji̍t-pún, Tâi-oân kah Hiong-káng lóng siat ū choan-bē-tiàm, tī pah-hòe kong-si lāi-bīn iā ū choan-kūi.
Chô Chhò

**Chô Chhò** (曹操, ), piáu-jī **Bēng-tek** (孟德), sī Hàn-tiâu boé-kî ê sêng-siong. I iā sī Tiong-kok ê si-jîn kap kun-sū--ka.

Sam-kok sî-gî Chô-gūi ê kiàn-li̍p--chiá Chô Phi sī i ê toā-kiáⁿ.
Misia

**Misia** (; 1978 nî 7 go̍eh 7 hō chhut-sì) sī Ji̍t-pún Hukuoka-koān Hukuoka-chhī chhut-sin ê chi̍t-ūi cha-bó͘ koa-chhiú kiam chok-khek-ka.
Lí Khek-kiông

**Lí Khek-kiông** (李克強, ) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chèng-tī jîn-bu̍t. 1955 nî, i ê chó͘-che̍k tī An-hui-séng Tēng-oán-koān. I tī 2013 nî kàu 2023 nî sī Kok-bū-īⁿ chóng-lí.
Jenny Slate

**Jennifer Sarah** "**Jenny**" **Slate** (1982 nî 3 goe̍h 25 ji̍t) sī Bí-kok ê ián-goân.

Lūi-pia̍t:1982 nî chhut-sì
Khêng-iâu

**Khêng-iâu** (瓊瑤, ), goân-lâi ê miâ-jī sī **Tân Tiat** (陳喆), sī Tâi-oân ê chok-ka. I siá ê giân-chêng siáu-soat tī Tiong-kok kap Tâi-oân chin chhut-miâ.
Hân Hân

**Hân Hân** (韓寒, ), Tiong-kok Siōng-hái lâng, sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chok-ka, tō-ián kap chit-gia̍p sài-chhia-chhiú. 

I-ê a-pah Hân Jîn-kun iā sī chi̍t ê chok-ka. I tī 1999 nî tit kàu Tiong-kok ê Sin--kài-liām chok-bûn tāi-sài ê chi̍t-téng-chióng. 2000 nî hoat-piáu siáu-soat *[[Sam-tiông-mn̂g]]* í-āu khai-sí chhut-miâ.
Sím Kong-bûn

**Sím Kong-bûn** (沈光文, 1612 nî 10 goe̍h 18 ji̍t －1688 nî 8 goe̍h 8 ji̍t), piáu-jī **Bûn-khai** (文開), sī Bêng-tiâu kap Tang-lêng-kok ê bûn-ha̍k-ka. 

I sī Chiat-kang Gûn-koān ê lâng, 1651 nî cháu lâi Tâi-oân.
Ang-kong

**Ang-kong** (尪公 iā ē sái siá 翁公), iā kiò choè **Siang-tiong Chun-ông** (雙忠尊王), sī Tiong-kok lâm-hong kap Tâi-oân lâng sìn ê nn̄g ê sîn-bêng.

Ang-kong ê miâ-jī sī Tiuⁿ Sûn (張巡) kap Ko Oán (許遠). Chiah nn̄g ê tī Tông-tiâu ê sî-hāu thè tiâu-têng siú-oē Chu-iông, hō͘ An Lo̍k-san thâi--sí. Àn Sòng-tiâu ê sî-hāu khai-sí, in hō͘ hông-tè hong choè Siang-tiong Chun-ông. In iā sī Choân-chiu An-khoe-koān ê sîng-hông, Tâi-oân iā ū sìn in ê. Tâi-oân Chheng-tiâu sî-tāi, Choân-chiu ê î-bîn kap Chiang-chiu ê sio-phah, nn̄g-pîng to chiong ka-kī sìn ê sîn-bêng taⁿ chhut-lâi. Chin chè ê sî-hāu liân sîn-siōng to hō͘ to chām pháiⁿ. In-chú ū „Ang-kong bô thâu-khak, Sèng-kong bô chhiú-kut“ (尪公無頭殼, 聖公無手骨) ê sio̍k-gí.
## Koh Khoàⁿ
*Khai-chiang Sèng-ông
*Ang-kong-hn̂g
Bo̍k-giân

**Bo̍k-giân** (莫言, ), goân-lâi miâ-jī kiò choè **Koán Bô͘-gia̍p** (管謨業), sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chok-ka. I sī Soaⁿ-tang-séng Ko-bi̍t-chhī lâng.

I tī 2012 nî tit kàu Nobel Bûn-ha̍k Chióng.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok siáu-soat-ka
Lūi-pia̍t:Koán--sī
Lūi-pia̍t:Bûn-ha̍k Nobel tit-chióng-jîn
Si Lông

**Si Lông** (施琅, ), piáu-jī **Chun-hâu** (尊侯), Choân-chiu Chìn-kang lâng, sī Tang-lêng-kok kap Boán-chheng ê chi̍t ê chiong-kun.

I goân-lâi sī Tang-lêng-kok Tēⁿ Sêng-kong ê chiong-kun, í-āu poān-piàn tâu-hâng Boán-chheng. 1682 nî, i toà Boán-chheng ê phiaⁿ phah Tâi-oân, bia̍t Tang-lêng-kok.

Kin-á-ji̍t chin chē ê Tâi-oân lâng tuì i ìn-siōng chin pháiⁿ, jīn-uî i kap Ngô͘ Sam-kuì siāng-khoán sī māi-chú-kiû-êng (賣主求榮) ê lâng.
Ông Iân-chèng

**Ông Iân-chèng** (王延政, ) sī Tāi Bân ê tē 6 tāi hông-tè, 943 nî kàu 945 nî chāi-ūi, nî-hō Thian-tek (天德).
Ông Iân-hi

**Ông Iân-hi** (王延曦, ) sī Tāi Bân ê tē 6 tāi hông-tè, 939 nî kàu 944 nî chāi-ūi, nî-hō Íng-liông (永隆). 944 nî, hō͘ chiong-kun Chu Bûn-Chìn thâi--sī.
Kim-iông (chok-ka)

**Kim-iông** (金庸, Eng-bûn-miâ: Louis Cha Leung-yung, 1924 nî 3 goe̍h 10 ji̍t chhut-sì - 2018 nî 10 goe̍h 30 ji̍t), goân-lâi ê miâ-jī sī **Cha Liông-iông** (查良鏞), sī Hiong-káng ê chok-ka. I siá ê bú-kiap siáu-soat tī Tiong-kok kap Tâi-oân chin chhut-miâ.

## Chù-kha


## Guā-pōo liân-kiat
* Caricom.org (archived 13 June 2010)
* Washingtonlife.com (archived 27 December 2003)
* Bartleby.com
Mona Rudo

**Mona Rudo** (1880 nî 5 goe̍h 21 ji̍t - 1930 nî 11 goe̍h 5 ji̍t) sī Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi goân-chū-bîn Seediq-cho̍k ê 1 ê siú-líng.

1930 nî, i khí-phiaⁿ hoán-khòng Ji̍t-pún ê thóng-tī, thâi--sí chin chē Ji̍t-pún lâng, chiah tāi-chì tō sī chhut-miâ ê Bū-siā sū-kiāⁿ. Āu-boē sit-pāi, sái chhìng phah sí kā-kī.

Kin-á-ji̍t Sin-tâi-phiò gîn-kak-á 20 kho͘ ū i ê siōng.
Lí Tàn

**Lí Tàn** (李旦, ? - 1625 nî) sī Bêng-tiâu sî-hāu ê hái-chha̍t. I sī Hok-kiàn Chôan-chiu lâng, tok-phīⁿ-á kiò i „Captain China“, ì-sù sī „Tiong-kok chûn-tiúⁿ“.
Thâi-thâu

**Thâi-thâu** (刣頭) iā kiò choè **chām-thâu** (鏨頭), sī 1 chióng sí-hêng ê hong-sek, kā lâng ê thâu chām khì.
Tēⁿ Chi-liông

**Tēⁿ Chi-liông** (, ), piáu-jī **Hui-hông** (), se-iûⁿ-miâ **Nicholas Iquan Gaspard**, Hok-kiàn Chôan-chiu Lâm-oaⁿ lâng, sī Bêng-tiâu ê chi̍t ê hái-chha̍t.

I choè chá tī Ji̍t-pún hoat-tián, 1628 nî, hō͘ Bêng-tiâu chiau-an (招安) pang-bâng Bêng-tiâu phah Boán-chheng. 1646 nî, i hiòng Boán-chheng tâu-hâng, m̄-koh i ê kiáⁿ Tēⁿ Sêng-kong kè-sio̍k hoán-khòng Boán-chheng. Lo̍h-boé i hō͘ Boán-chheng tī Pak-kiaⁿ thâi-thâu.
Bāng Lí Chá Kui

***Bāng Lí Chá Kui*** (望你早歸） sī Tâi-oân tī Tē-jī-chhù Sè-kài Tāi-chiàn í-hāu ê 1 siú kua. Chiah kua sī tī 1946 nî siá ê, chok-khik sī Iûⁿ Sam-lông, chok-sû sī Nakano, choè chá chhiùⁿ ê lâng sī Kí Lō͘-hâ.

Lūi-pia̍t:Tâi-gí-koa
Kimura Kaela

**Kimura Kaela** (; 1984 nî 10 go̍eh 24 hō chhut-sì) sī Ji̍t-pún Tang-kiaⁿ-to͘ Adati-khu chhut-sin ê chi̍t ūi cha-bó͘ koa-chhiú kiam model. Kimura sī chi̍t ê pòaⁿ-hóng-á, lāu-pē Eng-kok-lâng, lāu-bú Ji̍t-pún-lâng; tòe lāu-bú sèⁿ Kimura (). Kimura tī kok-sió 6-nî chiū khai-sí tam-jīm *[[Cutie]]* cha̍p-chì ê model; 16-hòe chiâⁿ-chòe Ji̍t-pún Chi̍p-eng-siā cha̍p-chì *[[Seventeen (cha̍p-chì)|Seventeen]]* ê choan-sio̍k model.
Perfume (Ji̍t-pún ga̍k-thoân)

**Perfume** () sī Ji̍t-pún ê chi̍t ê cha-bó͘ ga̍k-thoân, iû Ayano Ōmoto, Yuka Kasino kah Ayaka Nisiwaki 3 lâng chó͘-sêng. Perfume tī 2012 nî ê sî-chūn, hām Universal Music Group chhiam-iok chiâⁿ-chòe kî-hā ê gē-jîn. Perfume chhut-sin Ji̍t-pún ê Hirosima-kōan, hoat-tián kàu-taⁿ, í-keng chiâⁿ-chòe Ji̍t-pún siōng-kài chhut-miâ ê Synthpop thôan-thé. Perfume tī chú-liû ga̍k-tôaⁿ chhut-tō liáu-āu, chiū kò͘-tēng hām Capsule ê Nakata Yasutaka ha̍p-chok.
Iûⁿ-tiong-chhun

**Iûⁿ-tiong**-chhun () sī Hok-kiàn-séng Lêng-tek-chhī Chiu-lêng-koān Âm-chhun-tīn tīn tiong-sim ê chi̍t-ê hêng-chèng-chhun. Sī sìⁿ sun ê lâng tùi Chó-niá khai-ki kè-lâi ê chū-ku-chhun.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Chhoan-tiong-chhun

**Chhoan-tiong**-chhun () sī Hok-kiàn-séng Lêng-tek-chhī Chiu-lêng-koān Âm-chhun-tīn ê chi̍t-ê hêng-chèng-chhun. Chú-iàu sī sìⁿ Thng () ê lâng ê chū-ku-chhun.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Chiūⁿ-poáⁿ-chhun

**Chiūⁿ-póaⁿ**-chhun () sī Hok-kiàn-séng Lêng-tek-chhī Chiu-lêng-koān Âm-chhun-tīn ê chi̍t-ê hêng-chèng-chhun.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Kim-chíⁿ-tīn

**Kim-chíⁿ-tīn**() sī Tiong-hôa jîn-bîn kiōng-hô-kok Hok-kiàn-séng Choân-chiu-chhī Chìn-kang-chhī té-kha ê chi̍t-ê tīn. Tī Chìn-kang tang-lâm iân-hái, lî Kim-mn̂g-tó kan-na 5.6 hái-lí.

Kim-chíⁿ-tīn ê Ûi-thâu bān-tùn-kip káng-kháu sī i-ê chú-iàu tōa-mn̂g-kháu, chú-iàu tùi Tâi-oân bō͘-e̍k. Kim-chíⁿ mā-sī phê-kek kiau pháng-chit ê tāng-tīn, ū tù-miâⁿ ê Chhit-phit-lông Chi̍p-thoân.

## Hêng-chèng-khu-e̍k

Kim-chíⁿ-tīn kiōng-ū 1-ê siā-khu, 20-ê Hêng-chèng-chhun, hun-pia̍t sī:

Kim-chíⁿ siā-khu, Kó͘-oaⁿ-chhun (), Chio̍h-chùn-chhun (), Hok-choân-chhun (), Liû-kang-chhun (), Iûⁿ-ē-chhun (), Lâm-kang-chhun (), Gâm-hong-chhun (), Ûi-thâu-chhun (), Ô-chhù-chhun (), Tn̂g-tang-chhun (), Khiⁿ-kháu-chhun (), Chhau-tè-chhun (), Kim-chíⁿ-chhun (), Saⁿ-khiⁿ-chhun (), Sin-chhì-chhun (), Piá-chiu-chhun (), Gio̍k-soaⁿ-chhun (), Soaⁿ-hong-chhun (), Soaⁿ-so͘-chhun (), Phó͘-tha̍k-chhun (), Kim-chíⁿ Kang-gia̍p-khu ().

## Bûn-hòa

Hok-choân-chhun sī Tiong-kok le̍k-sú bûn-hòa miâⁿ-chhun chi-it.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Gô͘-tông-khiⁿ-chhun

**Gô͘-tông-khiⁿ**-chhun () sī Hok-kiàn-séng Lêng-tek-chhī Chiu-lêng-koān Âm-chhun-tīn ê chi̍t-ê hêng-chèng-chhun.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Ûi-mn̂g-chhun

**Ûi-mn̂g**-chhun (, **Hûn-mn̂g**-chhun, **Ûn-mn̂g**-chhun) sī Hok-kiàn-séng Lêng-tek-chhī Chiu-lêng-koān Âm-chhun-tīn ê chi̍t-ê hêng-chèng-chhun. Chú-iàu sī siâ-chio̍k-lâng ê chū-ku-chhun. Chhun-miâ sī siá Hûn-mn̂g, m̄-koh pún-tē-lâng ké-sī kiò i Ûi-mn̂g (Hòe-hâm pîⁿ-ōe: Ōi-mūn)

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Tek-hoè-koān

**Tek-hòe-koān** (, Tek-hoè-kūiⁿ) sī Tiong-kok Hok-kiàn-séng Choân-chiu-chhī koán-hat ê chi̍t-ê koān (Tek-hòe-ōe: kūiⁿ). Tiong-kok hiān-tāi tù-miâ ê hûi ê seng-sán ki-tē. 1996-nî hō͘ kok-bū-īⁿ hoat-tián gián-kiú-tiong-sim hō-miâ "Tiong-kok tô-chû chi hiuⁿ" (), 2003-nî phêng-ûi "Tiong-kok bîn-kan (tô-chû) gē-su̍t chi-hiuⁿ", tek-kàu "Tiong-kok Chû-to͘ - Tek-hòe" ê miâ-chheng, sêng-ûi Tiong-kok kó͘-tāi 3-tāi Chû-to͘ ê chi̍t-ê. Bīn-chek 2220 pêng-hong kong-lí, jîn-kháu tāi-iok 30-bān, koān jîn-bîn-chèng-hú chù-tē tī Sîm-tiong-tìn.

## Le̍k-sú Iân-kek
Tn̂g-tiāu kong-khí 2-nî (886-nî), ÔNG Sìn-sîn khek Choân-chiu, in sió-tī ÔNG Sím-ti chhòng-ji̍p Bân-kok.

Bân-kok liông-khí goân-nî (933-nî), í Éng-thài-koān Kui-tek-tiûⁿ tì Tek-hòe-koān.

Sòng-tiâu sio̍k Choân-chiu, Goân sio̍k Hok-kiàn Hêng-séng Choân-chiu-lō͘.

Bêng-tiâu sio̍k Choân-chiu-hú.

Chheng-tiâu Iong-chèng sî kóe sio̍k Éng-chhun Ti̍t-lē-chiu.

1950-nî 10-goe̍h, kui Choân-chiu.

## Hêng-chèng Khu-e̍k
Hat 11-ê tìn, 7-ê hiuⁿ:
* Tìn: Sîm-tiong-tìn, Lêng-sîm-tìn, Sam-pan-tìn, Liông-mn̂g-thoaⁿ-tìn, Lûi-hong-tìn, Lâm-tiâⁿ-tìn, Chúi-kháu-tìn, Chhiah-chúi-tìn, Koah-khiⁿ-tìn, Chiūⁿ-éng-tìn, Kài-tek-tìn.
* Hiuⁿ: Iûⁿ-mûi-hiuⁿ, Thng-thâu-hiuⁿ, Kùi-iông-hiuⁿ, Kok-pó-hiuⁿ, Bí-ô͘-hiuⁿ, Tāi-bêng-hiuⁿ, Chhun-bí-hiuⁿ.

## Tē-lí
Í tiong-koân kah khah-kē ê soaⁿ-tē ûi-chú, chòe-koân ê soaⁿ sī Tè-hûn-soaⁿ, hái-poa̍t 1856-bí, tī koān tiong-sim-pō͘.

## Kau-thong
* 203 séng-tō
* 206 séng-tō
* Choân-3 ko-sok-kong-lō͘ Tek-hòe liân-chiap-sòaⁿ.
* Hā-sa ko-sok-kong-lō͘

## Keng-chè
Chú-iàu í hûi chhut-kháu ûi-chú, keng-chè sán-gia̍p khah tan-it.

Chit kúi-nî lâi, le̍k-sek seng-thài kah lú-iû ū khai-sí hoat-tián.

## Bûn-hòa Kàu-io̍k

* Sió-o̍h:

* Tiong-o̍h: Tek-hòe 1-tiong

* Tōa-o̍h: Choân-chiu Kang-gē Bí-su̍t Chit-gia̍p Ha̍k-īⁿ (Goân "Tek-hòe Tô-chû Ha̍k-īⁿ")

* Tek-hòe Bûn-biō

## Hong-kéng Bêng-sèng
* Tè-hûn-soaⁿ (): chit-kú sī Tè-hûn-soaⁿ chū-jiân-pó-hō͘-khu.
* Chio̍h-gû-soaⁿ ()
* Tài-sian pho̍k-pò͘ ()
* Kiú-sian-soaⁿ (): tī Chhiah-chúi, Chiūⁿ-éng, Tāi-bêng 3-ê hiuⁿ ê kái-kàu-chhú, hái-poa̍t 1658-bí, bīn-chek io̍k 35 pêng-hong kong-lí.

## Tek-hòe Miâ-lâng
* Hô Tiâu-chong (): Tek-hòe bêng-tiâu ū-miâⁿ ê tô-chû gē-su̍t-ka. Chok-phín chú-iàu sī koan-im kah ta̍t-mô͘ téng-téng thoân-thóng ê pu̍t-kàu jîn-bu̍t tiau-sok. Chok-phín chit-kú ū tī Kò͘-keng Phok-bu̍t-īⁿ kah Tāi-eng Phok-bu̍t-koán téng ū-miâⁿ ê phok-bu̍t-koán siu-chông.

## Te̍k-sán
*Hûi: Tek-hòe sī chû-to͘, sī Tiong-kok kok-lāi ū-miâⁿ ê hûi ê seng-sán-tē.
*O͘-koe: Tek-hòe o͘-koe sī Tiong-kok tē-lí piau-chì sán-phín.
*Tê-iû: ū tōa-tê-iû kah sió-tê-iû nn̄g-chéng.
*Kim-chiam
*Khó͘-chhài: Kah Choân-chiu ū-ê-lâng m̄-pat sim-mih sī khó͘-chhài bô-sâng, Tek-hòe kah bân-tang ū-ê só͘-chāi sâng-ê, ū chia̍h khó͘-chhài.

## Chù-sek
Éng-chhun-koān

**Éng-chhun-koān** (Hàn-jī: 永春縣) sī Tiong-kok Hok-kiàn-séng Choân-chiu-chhī  ē-kha ê chi̍t-ê koān.
Hiān-tāi Piau-chún Hàn-gí

**Hiān-tāi Piau-chún Hàn-gí** (現代標準漢語) sī Tiong-kok kap Tâi-oân ê koaⁿ-hong gí-giân, mā sī Má-lâi-se-a, Sin-ka-pho kap Liân-ha̍p-kok ê koaⁿ-hong gí-giân chi chi̍t. Chiah oē tī Tiong-kok kiò choè **[[Phó͘-thong-oē]]** (普通話), tī Tâi-oân kiò choè **[[Tiong-hoâ Bîn-kok Kok-gí|Kok-gí]]** (國語), tī Má-lâi-se-a kap Sin-ka-pho kiò choè **[[Hoâ-gí]]** (華語).

Lūi-pia̍t:Hôa-gí
Siâ-cho̍k

**Siâ-cho̍k** () sī Tiong-kok hoat-tēng 56-ê bîn-cho̍k tang-tiong ê chi̍t-ê. Chú-iàu tiàm-tī Hok-kiàn-séng, Kńg-tang-séng, Kang-sai-séng kah Chiat-kang-séng. Kah kheh-ka-lâng ū iā-chhim ê koan-hē.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê hoat-tēng bîn-cho̍k
Bân-kio̍k

**Bân-kio̍k** (閩劇) iā kiò choè **Hok-chiu-hì** (福州戲), sī Hok-chiu ê chi̍t ê hì-khik kio̍k-chéng, sài Bân-tang-gí ê Hok-chiu-oē lâi chhiùⁿ.

## Goā-pō· liân-kiat
*Hok-kiàn Bân-kio̍k--bāng
Pòaⁿ-hóng-á

**Pòaⁿ-hóng-á** (), khah chho͘-sio̍k ê kóng-hoat iū-koh kiò-chòe **cha̍p-chéng-á** (), sī iōng-lâi hêng-iông chi̍t khóan lâng, in ê pē-bú lâi-chū bô-kâng ê jîn-chéng ia̍h-sī kok-ka.
Bó͘

**Bó** () sī tī hun-in koan-hē lāi-bīn tùi cha-bó͘ ê chheng-ho͘, kah ang () tùi-èng. Hàn-bûn siá-chòe **Chhe** (), tùi Bân-lâm-gí lâi kóng, sī khah bûn-giân ê kóng-hoat. Tī Bân-lâm-gí ji̍t-siông ê kóng-hoat lāi-bīn, bó mā ē-sái hō-chòe **Khan-chhiú** ().
Tong-hong Bêng-chu Kóng-pò͘ Tiān-sī-thah

**Tong-hong Bêng-chu Tiān-sī-thah** (), it-poaⁿ hō-chòe **Tong-hong Bêng-chu** (), sī Tiong-kok Siōng-hái-chhī Pó͘-tong Sin-khu Lio̍k-ka-chhùi ê chi̍t-ê bī-lâi chú-gī kiàn-tio̍k.
Sasaki Nozomi

**Sasaki Nozomi** (; ) sī Ji̍t-pún Akita-koān Akita-chhī chhut-sin ê chi̍t ūi cha-bó͘ model, idol siá-chin kiam ián-goân. Sasaki tú chhut-tō ê sî-chūn sī siàu-lú cha̍p-chì *[[Pinky (cha̍p-chì)|Pinky]]* ê model, hiān-chhú-sî sī sî-siōng cha̍p-chì *[[non-no]]* ê model.

## Kài-siāu

## Chok-phín

## Gōa-pō͘
*  Sasaki Nozomi ê koaⁿ-hong blog.
*  Sasaki Nozomi ê kò-jîn tòng-àn.
Nagasaku Hiromi

**Nagasaku Hiromi** (; ) sī Ji̍t-pún Ibaraki-koān Namegata-chhī chhut-sin ê chi̍t ūi cha-bó͘ ián-goân. 

## Keng-le̍k

## Chok-phín

## Gōa-pō͘
*  Nagasaku Hiromi ê koaⁿ-hong bāng-chām.
Bân-to͘ Pia̍t-kì

**Bân-to͘ Pia̍t-kì** () sī Tiong-kok Chheng-tiâu sî-tāi ê Hok-chiu-oē sió-soat. Bân-to͘ Pia̍t-kì chôan-chheh hun-chòe 401-hôe, lóng-chóng 120-bān jī.

Bân-to͘ Pia̍t-kì ê chok-chiá sī Hok-chiu bûn-jîn Hô Kiû ().

## Lōe-iông
Bân-to͘ Pia̍t-kì ê lōe-iông chú-iàu sī kì-lo̍k tio̍h Hok-chiu só͘-chāi tong-sî ê siā-hōe seng-o̍ah, siu-lo̍k chōe-chōe bîn-kan thôan-soat, le̍k-sú kò͘-sū, tē-hng chè-tō͘, hong-sio̍k si̍p-kòan, hong-giân sio̍k-gí téng-téng chu-liāu. Bân-to͘ Pia̍t-kì pó͘-chhiong chin chōe koaⁿ-hong khiàm-khoat ê chu-liāu.
Chhòa Kiān-ngá

**Chhòa Kiān-ngá** (; 1975 nî 1 go̍eh 28 hō chhut-sì) sī chi̍t ūi Sin-ka-pho chhut-sin ê cha-bó͘ Hoâ-gí koa-chhiú kiam im-ga̍k chè-chok-jîn, Eng-bûn miâ-jī hō-chòe **Tanya Chua**. Chhòa Kiān-ngá bat hoat-hêng kòe chin chōe tiuⁿ Tiong-bûn kah Eng-bûn ê choan-chip, mā sī hiān-kim tit-tio̍h Tâi-oân Kim-khek-chióng siōng chōe pái ê cha-bó͘ koa-chhiú, lóng-chóng ji̍p-sóan 8-kái, 3-kái tit-chióng. Chū 2006 nî khai-sí, Chhòa Kiān-ngá poaⁿ-sóa Tâi-pak tēng-ki kiam hoat-tián kò-jîn sū-gia̍p.
Eita

**Nagayama Eita** (; 1982 nî 12 go̍eh 13 hō chhut-sì), gē-miâ **Eita** (), sī Ji̍t-pún Tang-kiaⁿ-to͘ Itabasi-khu chhut-sin ê chi̍t ūi cha-po͘ ián-goân. Nagayama ê bó͘ sī koa-chhiú Kimura Kaela, nn̄g-lâng tī 2010 nî kiat-hun.
Seventeen (cha̍p-chì)

**Seventeen** () sī chi̍t ê iû Ji̍t-pún Chi̍p-eng-siā chhut-pán ê siàu-lú liû-hêng cha̍p-chì. Ta̍k-go̍eh ê 1-hō hoat-hêng.

## Le̍k-sú

## Choan-sio̍k model
### Hiān-sî
* Okamoto Anri ()
* Hirose Arisu ()
* Ōno Ito ()
* Nisiuchi Mariya ()
* Abe Nanami ()

### Kòe-khì

2014 nî pit-gia̍p

**(3-go̍eh hō pit-gia̍p)**
* Suzuki Yuuna ()
**(6-go̍eh hō pit-gia̍p)**
*Hasimoto Ai ()


## Gōa-pō͘
*  Seventeen ONLINE (Official)
Te̍k-chéng-khu

**Te̍k-chéng-khu** () sī í-chêng Tiong-kok tāi-lio̍k ê chi̍t-chéng hêng-chèng-khu-e̍k tan-ūi.

Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê chèng-tī
Kok-gí

:*Khu-pia̍t: Kāng-miâ ê le̍k-sú-chheh, chhiáⁿ khoàⁿ [[Kok-gí (chheh)]]*

**Kok-gí** (**kok-gú**, ) sī chi̍t-ê kok-ka ê hoat-tēng koaⁿ-hong gí-giân, chú-iàu sī tang-a kok-ka Hân-kok, Ji̍t-pún, Oa̍t-lâm téng kok-ka ê soat-hoat. Tī Tiong-kok chú-iàu sī chí Hàn-gí Pak-kiaⁿ-ōe kóe--kè-lâi ê piau-chún-gí. Tī Tiong-kok tāi-lio̍k chit-kú chōe-lâng sī hoah Phó͘-thong-oē. Nā ùi Má-lâi-se-a ê Hôa-gí, "Kok-gí" sī ū Má-lâi-se-a-gí ê ì-sù.

Lūi-pia̍t:Giân-gú
Lūi-pia̍t:Chèng-tī
Lūi-pia̍t:Giân-gú chèng-chhek
Tiong-kok tāi-lio̍k

**Tiong-kok tāi-lio̍k** (Hàn-jī: 中國大陸), tī Tâi-oân iā kiò choè **Tn̂g-soaⁿ** (Hàn-jī: 唐山, mā ū lâng siá-chò 長山), chí Hiong-káng kap Ò-mn̂g í-gōa Tiong-kok/Tiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok si̍t-chāi thóng-tī ê kî-thaⁿ tē-khu, mā bô pau-hâm Tâi-oân, Phêⁿ-ô͘, Kim-mn̂g, kap Má-chó͘. Tn̂g-soaⁿ sī ùi Tiong-kok chhian-sóa kàu kî-thaⁿ kok-ka ê kiâu-bîn hām in ê kiáⁿ-sun kòan-sì ēng lâi kiò Tiong-kok ê thé-hō. Chit-ê thé-hō tī Tâi-ôan kap Tang-lâm-a siōng-chia̍p thiaⁿ-tio̍h.

Tông-tiâu (唐朝) sī Tiong-kok le̍k-sú-siōng ê chi̍t ê chiâⁿ kiông chiâⁿ lè-táu ê tiâu-tāi. Só͘-í āu--lâi tiāⁿ-tiāⁿ kap “Hàn (漢)” chò-hóe hō͘ lâng the̍h lâi tòng-chò Tiong-kok ê thé-hō.

“Tn̂g” kî-si̍t tō sī “唐” chit-ê Hàn-jī ê Ho̍h-ló pe̍h-ōe-im, kau-ki-liân ê sû koh ū “Tn̂g-lâng (唐人)”, “Tn̂g-jī (唐字)”, “Tn̂g-ōe Hàn-jī (唐話漢字)” téng-téng.

“Soaⁿ (山)” tī chit-ê sû lāi-té pēng m̄-sī “soaⁿ-thâu”, “soaⁿ-lūn” ê ì-sù. Ho̍h-ló pō͘-pêng mā ēng “soaⁿ” lâi kóng “lio̍k-tē” he̍k-chiá sī “só͘-chāi”, pí-lūn-kóng “khí-soaⁿ / chiūⁿ-soaⁿ” sī ùi hái--ni̍h khí-lih lio̍k-tē, “gōa-thâu-soaⁿ” sī kóng kò͘-hiong í-gōa ê só͘-chāi.

“Tn̂g-soaⁿ” chit-ê ho͘-im tō chhin-chhiūⁿ thâu-chêng só͘ kóng--ê, sī “唐山” chit nn̄g ê Hàn-jī ê Ho̍h-ló pe̍h-ōe-im. In-ūi “tn̂g” chit-ê pe̍h-ōe-im sù-siông khah bô teh kóng, tì-sú ū lâng gō͘-hōe, kā “Tn̂g-soaⁿ” ê Hàn-jī siá-chò “長山”, sīm-chì soah éng-hióng tio̍h Hak-fa. Hak-fa khip-siu chit-ê Ho̍h-ló sû ê sî, ho͘-im chőaⁿ cho̍ah tùi “長山” khì.

## Koh khoàⁿ
*Tiong-kok
*poàⁿ-soaⁿ-á

Lūi-pia̍t:Tiong-kok
Ko͘-tai

**Ko͘-tai** () sī chi̍t-chéng hî, tī Hok-kiàn-séng lông-chhng ê chhân ū keng-siong khòaⁿ-tio̍h. Hok-kiàn tang-pō͘ ê bân-tang-gí miâⁿ kah Tek-hòe, Ē-mn̂g ê miâⁿ choân-sâng, ké-sī kiò ko͘-tai.
Sîm-tiong-tìn

**Sîm-tiong-tìn** () sī Tek-hòe-koān ê chi̍t-ê tìn, sī Tek-hòe koan-chèng-hú ê só͘-chāi-tē. Kah lâm-pêng ê Lêng-sîm-tìn kiōng-tông cho͘-sêng Tek-hòe ê siâⁿ-koan.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Lêng-sîm-tìn

**Lêng-sîm-tìn** () sī Tek-hòe-koān ê chi̍t-ê tìn, tī koān ê lâm-pêng, kah pak-pêng ê Sîm-tiong-tìn kiōng-tông cho͘-sêng Tek-hòe-koān ê siâⁿ-koan.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Hûi

**Hûi** (), a̍h-sī **hûi-á**, mā kiò-chòe **tô-chû** (), sī **[[Tô (Hûi)|tô]]** () kah **[[chû (hûi)|chû]]** () ê thóng-chheng.
tóng-àn:Ming Porcelain (10152231105).jpg|Bêng-tiâu ê hûi-á óaⁿ


## Hun-lūi
Hûi àn-chiàu bô-kâng ê châi-chit, ēng-tō͘, khì-hêng téng-téng ū bô-kâng ê hun-lūi.

### Ēng-tō͘ Hun-lūi
*Ji̍t-ēng-hûi: chhan-kū, tê-kū, poe, phûn, koàn, pôaⁿ, ti̍h, óaⁿ, téng-téng.
*Kang-gē-hûi: hoe-pân, tiau-sok, oân-lîm-hûi, siòng-khong, piah-ōe, pâi-siat-phín, téng-téng.
*Kang-gia̍p-hûi

### Châi-chit Hun-lūi
Bô-kâng ê châi-chit, bô-kâng ê sio-siâⁿ un-tō͘, sio--chhut-lâi ê sī bô-sâng ê hûi, ū bô-sâng ê ēng-tō͘. Chú-iàu ū ē-kha kúi chéng:
*Pe̍h-hûi (): Pe̍h-hûi sī thoân-thóng ê ko-phín-chit ê hûi, chú-iàu ēng-lâi chò pu̍t-siōng, tê-kū, óaⁿ, pôaⁿ, téng-téng ê ko-kip kang-gē-phín kah ji̍t-ēng-phín ê. Sio-siâⁿ un-tō͘ koân.
**Ko-un-hûi (): Sio-siâⁿ un-tō͘ Liap-sī 1300-tō͘ í-siōng, ēng-lâi sio ko-kip kang-gē-phín.
**Tiong-un-hûi (): Sio-siâⁿ un-tō͘ tī 1230 kàu 1300-tō͘ chi-kan, chú-iàu ēng-lâi chò má-khek-poe, pôaⁿ, tê-kū téng-téng.
*Chí-sa ()
*Khin-chhit-hûi (): Khin-chit-hûi, kán-chheng khin-chit, sī ēng khin-chit-thô͘ (khin-chit pe̍h-hûn-thô͘) sio-siâⁿ ê hûi, sǹg-sī tô-khì, sī āu-piah chhut-hiān ê, chú-iàu ēng-lâi seng-sán kùi-chiat-sèng, chhiok-siau lé-phín ê hûi. Sio-siâⁿ un-tō͘ 1080-tō͘.
*Tāng-chit-hûi (): Tāng-chit-hûi, kán-chheng tāng-chit, sī ēng tāng-chit-thô͘ (tāng-chit pe̍h-hûn-thô͘) sio-siâⁿ ê hûi, sio-siâⁿ un-tō͘ pí khin-chit-thô͘ koân 10-tō͘ chó-iū.
*Âng-thô͘-hûi (): Sī ēng âng-thô͘ sio-sêng ê hûi, chú-iàu sī ēng-lâi seng-sán tê-kū, hoe-phûn, téng-téng. Khó-í bô͘-hóng chí-sa ê hāu-kó.

## Ū-miâ ê Tô-chû Seng-sán-tē
*A-chiu
**Tiong-kok Tāi-lio̍k
***Kéng-tek-tìn (): tī Kang-sai-séng, sī Tiong-kok siōng-kài ū-miâ ê hûi seng-sán-tē, sī koaⁿ-iô.
***Gî-heng (): tī Chiat-kang, chú-iàu sī i-ê chí-sa-ô͘ iā chhut-miâ.
***Tek-hòe (): tī Hok-kiàn Choân-chiu, sī tāi-lio̍k Bân-lâm-ōe tē-khu ê chû-to͘. Tek-hòe ê kang-gē-hûi iā chhut-miâ. Thoân-thóng hûi le̍k-sú-siōng tī Au-chiu iā ū-miâ, in-ūi i ê pe̍h tek-miâ Tiong-kok-pe̍h (, Hoat-gí: )
***Lé-lêng (): tī Ô͘-lâm, mā-sī ū-miâ ê phàu-á seng-sán-tē.
***Tiâu-chiu (): tī Kńg-sai tang-pō͘, kah Hok-kiàn kau-kài. Chú-iàu sī seng-sán ji̍t-ēng-hûi.
*** ():
***Pak-liú (): tī Kńg-sai-séng. Chú-iàu sī seng-sán pôaⁿ chi̍t-lūi ê ji̍t-ēng-hûi.
**Tâi-oân
***Eng-ko (): tī Tâi-oân Sin-pak-chhī ê Eng-ko-khu.
**Ji̍t-pún
***Iú-tiân (): tī Ji̍t-pún Saga-koān, tng-tē seng-sán ê hûi kiò-chòe iú-tiân-sio ().
**Hân-kok
**Oa̍t-lâm
*Au-chiu
**Tek-kok
***Meissen tī Tek-kok Sachsen-chiu Meissen-koān.
Lūi-pia̍t:Châi-liāu
Lūi-pia̍t:Hûi
Sam-pan-tìn

**Sam-pan-tìn** () sī Hok-kiàn-séng Choân-chiu-chhī Tek-hòe-koān ê chi̍t-ê tìn, sī Tiong-kok ū-miaⁿ ê tê-kū seng-sán-tē.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Liông-mn̂g-thoaⁿ-tìn

**Liông-mn̂g-thoaⁿ-tìn** () sī Tiong-kok Hok-kiàn-séng Choân-chiu-chhī Tek-hòe-koān ê chi̍t-ê tìn.

Lūi-pia̍t:Hok-kiàn-séng
Tê-kū

**Tê-kū** () sī phàu-tê sî ēng-ê ke-si ê thóng-chheng (Bô pau-khoat tê-toh).
## Tê-kū ê kū-thé ke-si
***[[Tê-ô͘]]** (): ēng-lâi sāng kún-chúi ê.
***[[Tê-hio̍h-koàn]]** (): hē tê-hio̍h ēng ê koàn.
***[[Tê-poe]]** (): chi̍t-hù tê-kū ū iā-chōe tè poe, chi̍t-lâng chi̍t-ê poe.
***[[Tê-hái]]** (): mā hō-chòe **kong-tó-poe** ().
***[[Tê-kó͘]]** ()
***[[Tê-pôaⁿ]]** (): ēng-lâi hē kî-tha tê-kū ê tōa-pôaⁿ. Ū thih-ê, tek-ê, chhâ-ê kah chio̍h-thâu ê.
***[[La̍k-kun-chú]]** (): sī ēng-lâi kiap tê-poe, teh tê-hio̍h, sóe tê-poe téng-téng ēng ê ke-si.

Lūi-pia̍t:Tê
Hong-kó͘

縮圖|Hong-kó͘ (Hoang-kó͘)
**Hong-kó͘** (), Choân-chiu-im **hoang-kó͘**, sī chi̍t-chéng lông-kū.  lāi-bīn miâⁿ **hong-sìⁿ-chhia** (). Bân-tang ū-ê só͘-chāi kiò **hong-sian** ( ). Hun-pò͘ tē-hong iá-chōe, pau-khoat Hân-kok.
Lūi-pia̍t:Ki-su̍t
Hiong

**Hiuⁿ**/**hiong** (鄉) sī tē-hng hêng-chèng-khu ê tan-uī, kah tìn, koān-hat-chhī sī siâng-ê téng-kip, m̄-koh jîn-kháu pí tìn khah-chió.
Iû-chia̍h-koé

**Iû-chia̍h-koé** () sī chi̍t-chéng ēng iû châ ê mī-hún si̍t-phín. Mā-ū kah kok-gí sâng-ê kiò-hoat chòe **iû-tiâu**.
Thô-hn̂g-chhī

**Thô-hûiⁿ-chhī** (Hàn-jī: 桃園市) sī Tâi-oân pak-pō͘ ê 1-ê ti̍t-hat-chhī, goā-ûi ū Sin-pak-chhī, Gî-lân-koān, Sin-tek-koān. Goân-lâi sī **Thô-hûiⁿ-koān**, 2014 nî 12 goe̍h 25 ji̍t kái siâⁿ chi̍t ê ti̍t-hat-chhī.

## Hêng-chèng tan-ūi
### Khu
* Thô-hn̂g-khu (桃園區)
* Tiong-le̍k-khu (中壢區)
* Pêng-tìn-khu (平鎮區)
* Pat-tek-khu (八德區)
* Iûⁿ-mûi-khu (楊梅區)
* Tāi-khe-khu (大溪區)
* Lô͘-tek-khu (蘆竹區)
* Toā-hn̂g-khu (大園區)
* Ku-soaⁿ-khu (龜山區)
* Liông-thâm-khu (龍潭區)
* Sin-ok-khu (新屋區)
* Koan-im-khu (觀音區)
### Soaⁿ-tē Goân-chū-bîn Khu
* Ho̍k-heng-khu (復興區)

## Chèng-tī

## Gōa-pō͘ liân-kiat
The Prodigy

**The Prodigy** sī 1-ê Eng-lân big beat ê electronic rock ga k-thoân, sêng-li p tī 1990 nî.
## Kioh-siaù
* Keith Flint
* Maxim Reality
* Liam Howlett
* Leeroy Thornhill
* Sharky
## Chok-phín
* *[[The Prodigy Experience]]* (1992)
* *[[Music for the Jilted Generation]]* (1994)
* *[[The Fat of the Land]]* (1997)
* *[[Always Outnumbered, Never Outgunned]]* (2004)
* *[[Invaders Must Die]]* (2009)
* *[[The Day Is My Enemy]]* (2015)
**[[No Tourists]]* (2018)
Nisiuti Mariya

**Nisiuti Mariya** (; ) sī chi̍t ūi Ji̍t-pún Hukuoka-koān chhut-sin ê cha-bó͘ koa-chhiú, ián-goân kiam model. I bo̍k-chiân ê keng-chè kong-si sī Vision Factory.
Sîn-kan sin-bûn

**Sîn-kan sin-bûn** () tāi-piáu só͘-ū tī thàu-chá 6-tiám kàu 9-tiám kî-kan hòng-sàng ê sin-bûn pò-tō chiat-bo̍k.
Thian-bûn-tâi

**Thian-bûn-tâi** (天文台) sī choan-bûn gián-kiù kah koan-chhek thian-bûn hiān-siōng ê só͘-chāi. Thian-bûn-tâi tī-leh koan-chhek ê sî-chūn, ūi-tio̍h beh tit-tio̍h khah cheng-chún ê kiat-kó kah sò͘-kì, it-poaⁿ chiū ē kā thian-bûn-tâi khí tī soaⁿ-téng; che chú-iàu sī khí khó-lū tio̍h siâⁿ-chhī ê teng-hóe siūⁿ-kòe kng, ē éng-hióng tio̍h tiàu-kiàⁿ koan-chhek ê chún-khak-tō͘.
Chún-khak kah cheng-bi̍t

**Chún-khak͘ kah cheng-bi̍t** (準確佮精密) sī chi̍t ê tī kho-ha̍k, kang-têng-ha̍k, kang-gia̍p kah thóng-kè-ha̍k téng-téng léng-he̍k ê tiōng-iàu khài-liām, hun-sêng **chún-khak-tō͘** (準確度) kah **cheng-bi̍t-tō͘** (精密度), Eng-bûn hun-pia̍t sī ***' kah ***'.


File:High accuracy, low Precision.jpg|Chún-khak-tō͘ kôaiⁿ;Cheng-bi̍t-tō͘ kē.
File:High accuracy，High precision.JPG|Chún-khak-tō͘ kôaiⁿ;Cheng-bi̍t-tō͘ kôaiⁿ.
File:Low accuracy， High precision.JPG|Chún-khak-tō͘ kē;Cheng-bi̍t-tō͘ kôaiⁿ.
File:Low accuracy， Low precision.JPG|Chún-khak-tō͘ kē;Cheng-bi̍t-tō͘ kē.
Poàⁿ-soaⁿ-á

**Poàⁿ-soaⁿ-á** (半山仔), iā kiò choè **poàⁿ-soaⁿ** (半山), sī chí Tâi-oân Ji̍t-pún sî-tāi cháu khì Tn̂g-soaⁿ, Tiong-kok tī Khòng Ji̍t Chiàn-cheng phah iâⁿ í-āu kin Tiong-kok Kok-bîn Tóng tńg Tâi-oân ê Tâi-oân--lâng. Hiah sî-hāu àn Tiong-kok tāi-lio̍k lâi ê lâng hō͘ Tâi-oân--lâng kiò choè "tn̂g-soaⁿ-á" (唐山仔) hi̍k-chiá "a-soaⁿ-á" (阿山仔), chiū-án-ne kiò chia--ê lâng choè "poàⁿ-soaⁿ-á".

## Koh khoàⁿ
*A-soaⁿ-á

Lūi-pia̍t:Tâi-oân ê chèng-tī
Ho̍h-ló-kheh

**Ho̍h-ló-kheh** sī chí sài Ho̍h-ló-oē choè kā-kī ê bú-gí ê Tâi-oân Kheh-ka-lâng.
## Kho khoàⁿ
*Ho̍h-ló
*Kheh-ka

Lūi-pia̍t:Tâi-oân Kheh-lâng
Hoâ-kheh

**Hoâ-kheh** (Hàn-jī: 華客) sī 20 sè-kí bóe-liu, 21 sè-kí chho·-kî tùi Tâi-oân 1 chióng chhù-bûn-hòa ê chheng-ho·. It-poaⁿ chí tùi Tiong-kok bûn-hoà koè-tō͘ jīn-tông ê lâng.
## Koh khoàⁿ
*Tâi-kheh

Lūi-pia̍t:Tâi-oân bûn-hòa
Lūi-pia̍t:Liû-hêng bûn-hòa
Lâm-oa̍t-kok

**Lâm-oa̍t-kok** (Hàn-jī:  ia̍h ; ) sī chêng 203 nî ê sî-hāu Tiō Tô tī kin-á-ji̍t Kńg-tang, Kńg-sai kap Oa̍t-lâm pak-pō͘ kiàn-li̍p ê 1 ê kok-ka. Se-goân chêng 111 nî, hō͘ Se Hàn bia̍t-bông.

## Kun-chú
# Bú-tè Tiō Tô ()
# Bûn-tè Tiō Boa̍t ()
# Bêng-ông Tiō Eng-chê ()
# Ai-ông Tiō Heng ()
# Iông-ông Tiō Kiàn-tek ()

## Siong-koan
*Triệu Tiâu

Lūi-pia̍t:Lâm-oa̍t-kok
Lūi-pia̍t:Tiong-kok ê le̍k-sú
Lūi-pia̍t:Oa̍t-lâm ê le̍k-sú
Trần Thài-chong

**Trần Thài-chong** (, ), miâ **Trần Cảnh** (陳煚 *Tân Kéng*), sī Oa̍t-lâm Trần Tiâu ê khai-kok hông-tè, 1226 nî kàu 1258 nî chāi-ūi. I sī Lý Tiâu cha-bó͘ hông-tè Lý Chiêu Hoàng ê cha-po͘, mā sī Lý Hūi-chong ê kiáⁿ-sài.
Lê Thài-chó͘

**Lê Thài-chó͘** (, ), miâ **Lê Lợi** (黎利 *Lê Lāi*), sī Oa̍t-lâm Hiō Lê Tiâu ê khai-kok hông-tè, 1428 nî kàu 1433 nî chāi-ūi.
Chhek Kè-kong

**Chhek Kè-kong** (戚繼光, ), piáu-jī **Goân-kèng** (元敬), sī Bêng-tiâu ê chiong-kun.

Hit sî-hāu O-khò· chhim-lio̍k Bêng-tiâu lâm-pō͘ ê hái-kîⁿ, i toà-niá pō͘-tūi khì Kńg-tang, Hok-kiàn kap Chiat-kang ciong in phah su.

Lūi-pia̍t:Bêng-tiâu jîn-bu̍t
Lūi-pia̍t:Chhek--sī
Ngô Quyền

**Ngô Quyền** (吳權, ) sī Oa̍t-lâm Ngô Tiâu ê khai-kok kok-ông, 939 nî kàu 944 nî chāi-ūi.

938 nî, i tī Bạch Đằng Kang phah iâⁿ Lâm-hàn ê pō͘-tūi, Oa̍t-lâm chèng-sek to̍k-li̍p.
Đinh Tiên Hoàng

**Đinh Tiên Hoàng** (, ), miâ **Đinh Bộ Lĩnh** (丁部領 *Teng Pō͘-léng*), sī Oa̍t-lâm Đinh Tiâu ê khai-kok hông-tè, 968 nî kàu 979 nî chāi-ūi.
Ô-tè

**Ô-tè** (), Tek-hòe-ōe kiò **ô-tö̀** [o⁴⁴⁻²¹ tə²¹], sī kiau ô-te chha-bô-lōa ê si̍t-phín, sī Hok-kiàn lāi-soaⁿ ê piàn-chéng.

Ô-tè tī Bân-tang lāi-soaⁿ mā-ū, kiò "tiě̤-pau" (Bân-tang-gí Pêng-ōe-jī), "tiě̤" (Hàn-jī: 蠣) chiū-sī ô-á , "pau" chiū-sī pau-á. Bân-tang ê ô-tè chòe-hoat, chhioh-chhùn kah Tek-hòe choân-sâng, lāi-piah ké bô pàng ô-á, chú-iàu sī ēng chhài-thâu-si. Í-chêng Tek-hòe ê ô-tè mā-ū hoah-chòe **tê-piáⁿ**, in-ūi sī ēng tê-iû châ ê.

Ô-tè sī chi̍t-chéng iân-hái tē-hong ê ô-á-chian kàu lāi-soaⁿ ê piàn-chéng.
Lê Đại Hành

**Lê Đại Hành** (, ), miâ **Lê Hoàn** (黎桓 *Lê Hoân*), sī Oa̍t-lâm Chiân Lê Tiâu ê khai-kok hông-tè, 980 nî kàu 1005 nî chāi-ūi.
Kang-têng-ha̍k

**Kang-têng-ha̍k** (工程學), mā hō-chòe **Kang-ha̍k** (工學), sī chioh-tioh gián-kiù kah si̍t-hêng èng-iōng sò͘-ha̍k, chū-jiân kho-ha̍k kah siā-hōe kho-ha̍k téng-téng ki-chhó͘ ha̍k-kho ê tì-sek, lâi tit-tio̍h kái-liông chúi-lī, thó͘-bo̍k kiàn-tio̍k, ki-hâi, hē-thóng kah châi-liāu téng-téng chè-chō ka-kang kòe-têng ê siat-kè kah èng-iōng hong-sek ê ha̍k-kho. Chham-ú chit khóan ha̍k-kho ê jîn-goân chiū hō-chòe kang-têng-su.

## Kang-têng-ha̍k ê léng-he̍k
* Kang-têng kho-ha̍k
* Kang-gia̍p kang-têng
*Hē-thóng kang-têng
*Chúi-lī kang-têng
*Thó͘-bo̍k kang-têng
*Kiàn-tio̍k-ha̍k
*Châi-liāu kho-ha̍k
*Hâng-khong kang-têng
*Hâng-hái kang-têng
*Ki-hâi kang-têng
*Seng-bu̍t kang-têng
*Hoà-ha̍k kang-têng
*Tiān-khì kang-têng
*Nńg-thé kang-têng
*Kun-sū kang-têng
Tiâu-sián Ko-chong

**Tiâu-sián Ko-chong** (朝鮮高宗, 1852 nî － 1919 nî) iā kiò choè **Tāi-hân Ko-chong** (大韓高宗) kap **Tāi-hân Kong-bú-tè** (大韓光武帝), miâ **Lí Hi** (李㷩), sī Tiâu-sián ông-tiâu ê 1 ê kok-ông, mā sī Tāi-hân Tè-kok ê khai-kok hông-tè. 1863 nî kàu 1907 nî chāi-ūi.

I tī 1897 nî kiàn-li̍p Tāi-hân Tè-kok.
Chu-kang

**Chu-kang** () sī Tiong-kok tē-3 tn̂g ê chi̍t tiâu hô-liû, chú-iàu ūi-tī Kńg-tang-séng ê kéng-lāi, mā hō-chòe **O̍at-kang** ().
Tāi-khèng iû-tiân

**Tāi-khèng iû-tiân** () sī Tiong-kok tē-it tōa ê iû-tiân, mā sī sè-kài siōng tiōng-iàu ê iû-tiân chi-it. Tāi-khèng iû-tiân tī 1959 nî ê sî-chūn hoat-hiān, ūi-tī Hek-liông-kang-séng ê Tāi-khèng-chhī, hiān-chú-sî ê nî-sán-liōng tāi-iok 4,000-bān chì 5,000-bān tùn.
TV Asahi

**Tu-sek Hōe-siā TV Asahi** (Ji̍t-bûn: ; Eng-bûn: ), it-poaⁿ kán-chheng **TV Asahi** ia̍h-sī **EX**, Tiong-bûn kā i hoan-e̍k chòe **Tiâu-ji̍t Tiān-sī-tâi** (). TV Asahi sī Ji̍t-pún Koan-tang ê chi̍t keng bîn-êng ê bô-sòaⁿ tiān-sī-tâi.
Pit-miâ

**Pit-miâ** (筆名) sī chi̍t-kóa chok-ka tī hoat-piáu bûn-chiuⁿ kah chok-phín ê sî-chūn, ūi-tio̍h bó͘-mih lí-iû só͘ chhái-iōng ê hoà-miâ. 

## Sú-iōng goân-in
Ta̍k-ê chok-ka sú-iōng pit-miâ ê lí-iû lóng bô-kāng-khóan.
Tiâu-sián Sè-chó͘

**Tiâu-sián Sè-chó͘** (朝鮮世祖, 1417 nî - 1468 nî), miâ **Lí Jiû** (李瑈), sī Tiâu-sián ông-tiâu ê tē-7 ūi kok-ông, 1455 nî kàu 1468 nî chāi-ūi.

I goân-lâi sī Tiâu-sián Sè-chong ê tē-2 ūi ông-chú, goân-lâi hong-hō **Siú-iông Tāi-kun** (首陽大君), tī 1455 nî chhòan-ūi.
Im-ga̍k-ka

**Im-ga̍k-ka** (音樂家) sī chi̍t ê kóng-hoat ê bêng-sû, chiū-sī choan-bûn tī im-ga̍k léng-he̍k kang-chok ê chi̍t khóan gē-su̍t-ka. Im-ga̍k-ka ū khó-lêng sī chok-khek-ka, siaⁿ-ga̍k-ka kah chí-hui-ka, sīm-chì liû-hêng im-ga̍k ê koa-chhiú iā-sī im-ga̍k-ka ê chi̍t chióng, m̄-koh in sī khah te̍k-pia̍t tām-po̍h ê kûn-thé.

Chi̍t ê im-ga̍k-ka tiāⁿ-tiāⁿ ū chin chē sin-hūn, i khó-lêng choan-chù chāi im-ga̍k ê bó͘-mih hong-bīn; pí-lūn-kóng, im-ga̍k-ka tû-liáu chok-khek, tông-sî iā ē-hiáu ián-chàu; tû-liáu sī im-ga̍k-ka, iā ū khó-lêng sī chi̍t uī chok-ka.
Gē-miâ

**Gē-miâ** (藝名) sī koa-chhiú, ián-goân, model, im-ga̍k-ka iáu-ū siaⁿ-iu téng-téng gē-jîn kah ūn-tōng-goân iōng-lâi thê-kiong koan-chiòng chheng-ho͘ ê hoà-miâ.