open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grenada

**Grenada** is 'n land in Noord-Amerika, 't is 't 10 na kleinste land van d'n aerde.
D'n 'oôdstad is Saint George's.
In Grenada weunen in 2013 109.590 mensen.
Offisieel is 't staetsoôd Koningin Elisabeth II van het Vereênigd Konienkriek.
Knapof

**Knapof** (Nederlands: *Knaphof*) is een g'ucht in de hemeênte Bossele in de Nederlanse provincie Zeêland in de buurte van 't Nieuwedurp en 't Lewedurp. Het plekje is vernoemd nae den weg weer-a 't an is gelegen, een doôdloôpend stikje an de Nieuwe Kraoijertsediek. 't Bin meêst boederiejen die langs dat weegje lihhenm bie mekaore een stik of vuuf, zesse. Het is nie zoô dat de bebouwing verspreid zoas bie vee g'uch'n, mae de 'uuzen staen wè korte bie mekaore. Op 2 feberwari 2008 was 't er brand in 't g'uchje.

## Noôten
 

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* Knapof vanuut de locht
17 juli

**17 juli** is d'n 198e of 199e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1586 - De stad Aksel wor deu Prins Maurits op de Spanjaer'n veroverd.
* 1892 - De Grifformeerde Kerken in Nederland worren op'ericht.
7 november

**7 november** is d'n 311e of 312e dag (bie een schrikkeljear) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1975 - Bie een explosie in Geleên opt terrein van DSM komme 14 mê'sen omt leêven.

## Gebore
* 1867 - Marie Curie, Poôls-Frans schei- en natuurkundige 
* 1918 - Billy Graham, Amerikaons evangelist
Bahama's

De **Bahama's** is 'n land in Noord-Amerika, d'n 'oôdstad is Nassau.
De naeme Bahama's betekent ondiepe zeê.
Op d'n Bahama's weunen 310.000 mensen.
D'n Bahama's bestaen uut 700 eiland'n en 2000 zandplaeten.
D'n minister-president van d'n Bahama's is Perry Christie.
De Bahama's oôren bie 't Gemenebest van Naties.
Korea

**Korea** is een schiereiland en voormaelig land in Oôst-Azië en bestaet uut twi lan'n:
* Noôrd-Korea
* Zuud-Korea

Toet 1948 wast een eige land.

## Lienks nae buten
* Britannica
* Historiek


Korea.GIF
Map of Korea (4258302543).jpg
Barbados

**Barbados** is 'n land in Noord-Amerika, d'n 'oôdstad is Bridgetown.
Barbados bestaet uut één eiland.
'T oôrt bie 't Gemenebest van Naties.
D'n goeveneur van Barbados is Clifford Husbands.
Barbados ao 288.725 inweuners in 2013.

Rihanna is geboren op Barbados.

## Lienks nae buten
* Regerieng van Barbados
* Officiële website (Barbados toerisme''autoriteit'')
Koekoek (g'ucht)

**Koekoek** is 'n g'ucht in d'n gemeênte Borsele in Zeêland. 'T g'ucht ligt an 'n weg genaomd "Koekoek", bie d'n krusieng van d'n Weldiek dichtbie Driewehen. Koekoek bestaet uut een paar voormalihe boerderijen. D'n naem Koekoek komt van dat er daer koekoeken voôrkomen.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Riekebuurte

**Riekebuurte** (Nederlands: *Rijkebuurt*) is 'n g'ucht in de gemeênte Bossele in Zeêland. Het ligt ten noordoôsten van 's-Heerenhoek. Naest woonhuuzen bin d'r in Riekebuurte een paar bedrieven en een klein bitje kassen te vinden.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Station Krunehe-Iese

**Station Krunehe-Iese** is 'n station an d'n Zeêuwse lijn.
'T station werre geopend op 1 juli 1868 en 't ei 't originele stationsgebouw.
Sinds 2006 worre 't gebouw verhuurd.
In 2007 maekten d'r 833 mensen per dag gebruuk van 't station.
Ieder half uur riedt d'r een trein naer Vlissienge en een trein naer Amsterdam.
Nicki Minaj

**Nicki Minaj**, 'ebore as *Onika Tanya Maraj*, (Saint James, 8 december 1982) is 'n zangeres uut Trinidad en Tobago.

De naeme Nicki Minaj komt van ur alter ego.
Ze ao 'n hit bie Starships.

## Lienks nae buten
* Discogs
Trinidad en Tobago

**Trinidad en Tobago** is een land in de Caraïben (Noôrd-Amerika). Den 'oôdstad is Port of Spain.

't Bestaet uut de eilan'n Trinidad en Tobago.

Trinidad betekent drie-ien'eid en den naem Tobago is ontleênd an tabak.

In Trinidad en Tobago weunden in 2023 ruum 1,5 meljoen mins'n. Den president is Christine Kangaloo.

Zangeres Nicki Minaj komt uut Trinidad en Tobago.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
Antigua en Barbuda

**Antigua en Barbuda** is 'n land in Noord-Amerika, d'n 'oôdstad is Saint John's.
In Antigua en Barbuda weunen 90.156 mensen.
Antigua en Barbuda 'oôrt bie 't Gemenebest van Naties.
D'n President van Antigua en Barbuda is Gaston Browne (2014).
Qatar

**Qatar** of ok we **Katar** is 'n land in 't Midden-Oôsten, in Azië, mie ruum 2,8 meljoen inweuners (2020).

Den 'oôdstad is Doha.

't Staetsoôd van Qatar is emir Tamim bin Hamad al-Thani.

In 2022 organiseerde Qatar 't Wereldkampioenschap Voebal. D'r komt vee kritiek op die verkiezieng, onger aore omdat de stadions gebouwd worre mie be'ulp van moderne slaevernieje.

Begin 20e eêuwe 'ao 't land mè 10.000 inweuners.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
Goede tijden, Slechte tijden

**Goede tijden, slechte tijden** (*Goeie tiejen, slechte tiejen*) is een tv-serie bie RTL 4 t is al ruum 35 jaore op de buus.
Texas

**Texas** is een staet van de Vereênigde Staeten.

D'r weune 31,3 meljoen mins'n (2024) op een oppervlakte van 677 duuzend km² (46 inw./km²).

'Oôdstad is Austin, groôste stad is Houston.

Temperatuur in jannewari is 3 toet 15 °C, in juli 23 toet 35 °C.

Op 29 december 1845 trad Texas as 28e staet toe toet de Vereênigde Staeten. 

## Beschrievieng
Buuten Alaska is Texas de groôste staet van 't land, zelfs groôter dan Frankriek en ielk aor land binnen de Europese Unie. Het is ok de eênige staet die echt onafankelijk is gewist. Rond 1850 is Texas een paer jaer onafankelijk gewist, naedat het z'n eihe ofgescheie ao van Mexico. Tussen 1861 en 1865 was Texas lid van de Geconfedereêrde Staeten van Amerika. In het jaer 1900 wier Galvaston bie Houston getroffen deu de meêste doôdelijke sturm uut de Amerikaânse geschiedenis. Nae de Tweêde Wereldoôrlog veranderende Texas van een landbouwstaet nae een industriestaet. Texas kent vee oliebronnen en stit bekend as een staet weer bienae gin belastieng betaeld 'oeft te worren.

## Lienks nae buten
* Britannica
* Fact File
* City Population
* Klimaatinfo


BigTex-2012-4279.jpg
Alamo Mission, San Antonio, Texas, USA.jpg
Amarillo Texas Big Texan Steak2 2005-05-29.jpg
Florida

**Florida** is een staet van de Vereênigde Staeten.

D'r weune 23,4 meljoen mins'n (2024) op een oppervlakte van 139 duuzend km² (168 inw./km²).

'Oôdstad is Tallahassee, groôste stad is Jacksonville.

Temperatuur in jannewari is 15 toet 22 °C, in juli 25 toet 31 °C.

Op 3 maerte 1845 trad Florida as 27e staet toe toet de Vereênigde Staeten. 

## Beschrieving

Florida leit in het zuudoôsten van het land. Het eeij een subtropisch klimaot. De naam is afgeleid van de Spaonse naam La Florida (De Bloemrijke), waarbie de klemtoon echter niet op d'n i maer op d'n o is komen te liggen. Veê bejaerde  Amerikanen vestigen zich in Florida. De meest gesproken talen bin Iengels en Spaons.

In Florida leit ok de lanceerbaesis Cape Caneveral, wivandaen de eêrste mênsen nae de maene bin vertrokke in 1969. Ten zuujen van Florida leie de Florida Keys, een reeks eilan'n die mie bruggen mie mekaere bin verbonden. Een bekend netuurgebied in het zuujen van Florida bin de *Everglades*, waar-a ok alligators voorkomme. De zuudpunt van de staet leit 'emelsbreêd nie varde van Cuba, d'r komme dan ok regelmaetig mênsen mie boôtjes vanuut Cuba nae Florida.

## Plekken
Bekende plekken in Florida bin onder aondere:
* Jacksonville, de hroatste plekke (stedelijk gezien)
* Miami, hroatste plekke meej agglommeratie erbij, véder eij je er veê art-deco gebouwen
* Orlando, bekend om z'n pretparken

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* Fact File
* City Population
* Klimaatinfo
NCIS (tillevisieserie)

**NCIS** is 'n tillevisieserie uut d'n  Vereênigde Staoten, 't gaet over d'n Naval Criminal Investigative Service ze motten moôrden oplossen.

In Nederland worre NCIS uutgezonden deu SBS6 en Veronica.

De schriever en producer is Donald Bellisario.

'Oôdpersonen bin Jethro Gibbs (Mark Harmon), Anthony DiNozzo (Michael Weatherly), Timothy McGee (Sean Murray), Abigail "Abby" Sciuto (Pauley Perrette), Ziva David (Cote de Pablo) en Dr. Donald 'Ducky' Mallard (David McCallum).
Naval Criminal Investigative Service

D'n **Naval Criminal Investigative Service** (ok wè NCIS) is 'n organisatie van d'n overheid van d'n Vereênigde Staoten.
De hudige taeken van NCIS bin 't onderzoeken van misdaeden, vloôtverdedihing, antiterrorisme en 't opspoore en bestrieje van illegale drugstransporte, fraude, cybercriminaliteit en contraspionage.
D'n tillevisieserie's NCIS en  bin afgeid van d'n NCIS.
NCIS

NCIS ei verschillende betekenisse:
* D'n Naval Criminal Investigative Service, 'n Amerikaanse overheidsinstantie.
* NCIS, 'n tillevisiserie
* , 'n spin-off van d'n tillevisieserie NCIS
Uruguay

**Uruguay** is 'n land in Zuud-Amerika 't a hrens an de lan'n Arhentinië en Brezilië, d'n 'oôdstad is Montevideo.
D'n president van Uruguay is Tabaré Vázquez (2015).
In Uruguay worre Spaons gesproken.
In Uruguay weunen 3.324.460 mensen.
D'n munt is d'n Uruguayaanse peso.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
NCIS: Los Angeles

**NCIS: Los Angeles** is 'n spin-off van NCIS. 't Gaet over d'n Naval Criminal Investigative Service. De serie speêlt zich af in Los Angeles. 't Wor in Nederland uutgezonden op SBS6.
Brandweerman Sam

De tillevisieserie **Brandweerman Sam** (Iengelse titel: *Fireman Sam*) is een Welshe kinderserie die sins 1987 wor uutgezonden op de BBC. De tillevisieserie gaet de avonturen van een brandweerveint in het fictieve durpje Pontypandy, in 't Ollans Piekepolder genaemd. Oôdpersoon is de brandweerman Sam die-a z'n durpsgenoôten regelmaetig uut de brand mot helpen.

## Stemmen
* Brandweerveint Sam - Stan Limburg
* Norbert Puk - Dennis Kivit
* Elvis Crispijn - Finn Poncin
* Commandant Staal - Stan Limburg
* Jaop - Hetty Heyting
* Sara - Hetty Heyting
* Bella Lasagna - Hildegard van Nijlen
* Dieuwertje Puk - Finn Poncin
* Karel, vader van Jaop mie Sara - Joost Claes
* Brenda, moeder van Jaop mie Sara - Hildegard van Nijlen
* Helikopterpiloôt Tom - Finn Poncin
Zuud-Soedan

**Zuud-Soedan** is een vrie nieuw land. Het bestoôt nog mar sins 2011. Al lange tied was 't in Soedan onrustig tussen de moslims in 't noor'n en christenen in 't zuujen. Moslims wille dat de sharia zou gelde in 't 'eêle land en verscheie minder'een, zowè in Darfur as in Zuud-Soedan zagge dat nie zitte. Uuteindelijk 'eit de Soedanese dictator Bashir toet ieders verbaezing in'estemd mie onafankelijkeid voe Zuud-Soedan. Op 9 juli 2011 wast dan zoô varde. De meêste lan'n op de waereld erkennende Zuud-Soedan aol waere ze wè benauwd dat d'r meer Afrikaonse lan'n zou komme op deze menier. Zuud-Soedan was vroeher nooit een aparte kolonie en zodoewnde zou weles 't hek van de dam kunne goô. Nae de onafankelijkeid bleef het onrustig tussen Soedan en Zuud-Soedan en kwamme d'r regelmaetig conflicten voe, bevobbeld over de verdeling van aerdoliebron'n.

Zuud-Soedan is groôter dan Frankriek en telt onheveer 11 miljoen mê'sen (2023). De Witte Nijl stroômt dwars deur 't land. De oôdstad is Djoeba, d'r weune nae schatting 250.000 mê'sen.

## Lienks nae buten
* Landenkompas
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
1998

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 3 feberwari - De staert van een leegvliegende Amerikaonse straeljager raekt in het Italiaânse ski-oord Cavalese de kaebel van een skilift. Een gondel van een kaebelbaene stort 80 meter nae beneêje en 20 mê'sen komme om, onger wie vuuf Belhen.
* 12 juli - Gastland Frankriek wint vò de eêrste keer in ulder geschiedenis de wereldtitel deu Brezilië mee 3-0 te verslaen in de finâle van het WK voebal.
* 4 september - Partie vò Zeêland wor op'ericht.
* 14 september - In Dirksland valt binnen 24 uur 134 millimeter en in Ouwdurp 110 millimeter.
* 9 december - Paul van Buitenen, amtenaer bie d' Europeêse Unie, klaegt misstaenden van d' Europeêse Commissie bie 't Europeês Parlement an.

## Gebore
* 16 april - Habtamu de Hoop, Nederlands presentator en politicus

## Gesturve
D'r valle in dit jaer 42 verkeersdoôden in Zeêland.
1994

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 1 maerte - Zuud-Afrika draegt Walvisbaai over an Namibië.

## Gebore
* 1 maerte - Justin Bieber, Canadees zanger

## Gesturve
* 17 september - Karl Popper (92), Oesterieks-Brits filosoôf
Oôstkerke (Middelburg)

De **Oôstkerke** is een monumentaele koepelkerke in Middelburg uut de 17e eeuw (1648 tot 1667). De kerke is uniek deu z'n vurm is de eêrste kerke van Middelburg en een van de eêrste in de Nederlan'n die speciaol voe de protestante eredienst bin gebouwd. In 2012 wier 't gebouw onttrokke an 't kerkelijk gebruuk. De kerke liekt op de Maerekerk in Leiden.

De Oôstkerke is een rieksmonument.

## Zie ok
* Lieste mee 'oôgste gebouwen op Walchern

## Lienks nae buten
* https://web.archive.org/web/20070609095720/http://archimon.bravepages.com/zeeland/middelburgoostkerk.html 
* http://www.xs4all.nl/~musicmar/middelburg5.htm
* http://www.xs4all.nl/~pjr/visit/pano/oostkerk2.html
Dildo (voorwerp)

Een **dildo** is 'n seksobject in de vorm van 'n penis.

## Geschiedenisse
Dildo's worren  al zeker 2000 jaer gebruukt, de ouwste dildo ooit gevond'n is vermoedelijk ruum 28.000 joar oud.

## Zie ok
* Dildo (plekke)
Saint Kitts en Nevis

Saint Kitts en Nevis (of Saint Christopher en Nevis) is 'n land in Noord-Amerika, d'n 'oôdstad is Basseterre.
Saint Kitts en Nevis 'oôrt bie 't Brits Gemenebest, en d'n regeringsleider is Denzil Douglas.
D'n munt is d'n Oôst-Caribische dollar.
In Saint Kitts en Nevis weunen 51.134 mensen.
D'n taele is 't Iengels.
Saint Vincent en de Grenadines

**Saint Vincent en de Grenadines** is 'n land in Noord-Amerika, d'n 'oôdstad is Kingstown en d'n taele 't Iengels.
'T land bestaet uut 't eiland Saint Vincent en d'n kleine eiland'n die de Grenadines heten.
D'n munteenheid is d'n Oôst-Caribische dollar.
D'n regeringsleider is Ralph Gonsalves. Saint Vincent en de Grenadines 'oôrt bie 't Brits Gemenebest.
Gemenebest van Naties

't **Gemenebest van Naties** (Iengels: Commonwealth of Nations), vroeher 't Brits Gemenebest, is 'n vriewillige verbintenis tussen 54 onafankelijke soevereine staeten, mie de Britse konieng Charles III as symbolisch staetsoôd.

## Lidstaeten
De lidstaeten binne:

## Voormaelige lidstaeten
*Gambia
*Ierland
*Zimbabwe
Hawaii Five-0

**Hawaii Five-0** is een Amerikaonse tillevisieserie, 't is een remake van den serie Hawaii Five-O.

't Speêlt of op Hawaii.

Den serie gaet over een militaire ieneid (Five-O) die saemen mie HPD (den pliesie van Hawaii) Hawaii mot beschermen tegen dieven en moôrden mot oplossen.

Personaoges binne Steve McGarrett (Alex O'Loughlin), Danny Williams (Scott Caan), Chin Ho Kelly (Daniel Dae Kim) en Kono Kalakaua (Grace Park)
Saint Lucia

**Saint Lucia** is 'n land in Noord-Amerika, d'n 'oôdstad is Castries.
Saint Lucia 'oôrt bie 't Brits Gemenebest.
D'n premier van Saint Lucia is Kenny Anthony.
In Saint Lucia weunden in 2013 162.781 mensen.
Op 22 feberwari 1979 wier 't onafankelijk van 't Vereênigd Konienkriek.
D'n munt van Saint Lucia is d'n Oôst-Caribische dollar.
1845

**** is een jaer. 

## Gebeurtenisse
* 3 maerte - Florida treedt as 27e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
* 29 december - Texas treedt as 28e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
Wallonië

**Wallonië** (Frans: *Wallonie*, Duuts: *Wallonie(n)*, Nederlands/Limburgs/West-Vlaems: *Wallonië*, Luxemburgs: *Wallounien*, Picardisch: *Walonnie*, Ripuarisch: *Walonie*, Waels: *Walon(r)eye*) is 'n hewest in 't zuujn van Belhië en waer Frans en e beetje Duuts wor 'esproke. D'n 'oôdstad van Wallonië is Naemen.
D'n groôste steê van Wallonië bin: Luuk, Charleroi, Bergen, Naemen, Doornik en Verviers.

In Wallonië weune 3,7 meljoen mins'n oftewel 31% van de Belhische bevolkieng op  55% van de Belhische oppervlakte.

In de Waelse provincie Luuk an de hrens mie Duutsland leie d' Oôstkantons, waeronder de Duutstaelige Gemeênschap.

Wallonië was al vroeg in de 19e eêuw geïndustrialiseerd. Laeter bleek deze voorsprong 'n achterstand toe de mienen wiere geslote. Aors dan in Vlaonderen lukte het 'ier minder om 'n omslag te maeken nae 'n dienstverlenende economie. Over 't algemeên is Wallonië êrremer dan Vlaonderen.

## Waolse provincies

¹ Duuts: *Lüttich*

## Politiek

### Parlement
Verkiezinge van 't Waels Parlement:

¹ PRL-FDF in 1995

² PRL-FDF-MCC in 1999

### Premiers

## Noôten


## Lienks nae buten
* AlleCijfers
Ceuta

**Ceuta** is een stad in Noord-Afrika, mar mikt deel uut van Spanje. De stad is omgeve deu Marokkaans grondgebied. Marokko is deer glad nie blie mee, mar Spanje wil de stad nie kwiet. Een aore stad in't noor'n van Afrika die bie Spanje 'oort is Melilla. Vanwege illihaole immigraotie is d'r een groôt hekken rond de stad gebouwd, mar zelfs dat kan de stroôm vluchteliengen die nae Europa wil nie tegenouwen.

Het ouwe stadcentrum leit op een schiereiland en is in trek bie toeris'n. De stad lelt ca. 84.959 inweuners (2017). De totaole *exclave* eit een oppervlak van 19 km². In 1415 kreeg Johan I van Portugal nae de Slag bij Ceuta de stad in han'n en wier het de eêrste kolonie van een Europese land in Afrika. Bie de Vrede van Lissabon (1668) ging het over van Portugese in Spaonse han'n. Toe Spaans-Marokko in 1956 deel wier van het onafankelijke Marokko, bleef Ceuta bie Spanje.

## Zie ok
* Melilla

## Bronn'n
* A history of medieval Spain" bie Joseph F. O'Callaghan, gepubliceerd bie de Cornell University Press, Ithaca, NY. in 1975

## Lienks nae buten
* Foto's van Ceuta
* Foto's van Semana Santa in Ceuta
Lieste mee schilderiejen van Leonardo da Vinci

Dit bin aolle **schilderiejen gemaekt deu [[Leonardo da Vinci]]**.

## Geheel deu Leonardo da Vinci
* *St. Jerome in de wildernis*, (c.1480), Vaticaonse Musea. Onvoltooid schilderieje.
* *Aonbiddieng deu de Wiezen* (1481) – Uffizi, Florence, Itâlië. Onvoltooid schilderieje.
* *Maegd op de rotsen*, Louvre, Paries, deu de meêste historici wor dit schilderieje as de ouwste van de twi versies gezien en daerom op 1483–86 gedateerd.
* * 't Leste Aevondmael* (1498) – Santa Maria delle Grazie, Milaen, Itâlië. Een 'oôgkwalitatieve replica van dit schilderieje  bevindt z'n eige in de abdij van Tongerlo (Westerlo), België
* *Maegd en kind mee St. Anne en Johannes de Doper* hroôte tekenieng (c. 1499–1500) – National Gallery, Londen, UK.
* *Mona Lisa* of *La Gioconda* (1503-1505/1507) – Louvre, Paries
* *De Maegd en kind mee St. Anna* (c. 1510) – Louvre, Paries

## Leonardo mie anderen
* *[[Christus]]' doôp* (1472–1475) – Uffizi, Florence, Itâlië. Saemen mie Verrocchio.
* *Maegd op de rotsen*, National Gallery, Londen

## Aanvaerde toeschrievingen
* *Annunciatie* (1475–1480) – Uffizi, Florence. 't Vroegste werk geheel deu Leonardo.
* *De Benois Madonna* (1478–1480) – Hermitage, Sint-Petersburg.
* *De Madonna of the Carnation*, (1478-80) – Alte Pinakothek München
* *De dame mee de 'ermelijn* (1488–90) – Czartoryski Museum, Kraków, Polen
* *Johannes de Doôper* (c. 1514) – Louvre, Paries

## Waerschienlijke toeschrievingen
* *Ginevra de' Benci* (c. 1475) – National Gallery of Art, Washington, D.C., V.S.
* *La Bella Principessa* (c. 1496) - Privé collectie

## Noôten
Kuala Lumpur

**Kuala Lumpur** is d'n 'oôdstad van Maleisië, 't ei 1.887.674 inweuners.
"Kuala Lumpur" beteêkent "modderige samenloop van rivieren"
Melilla

**Melilla** is een stad in Noord-Afrika, mar mikt deel uut van Spanje. De stad is omgeve deu Marokkaans grondgebied. Marokko is deer glad nie blie mee, mar Spanje wil de stad nie kwiet. Een aore stad in't noor'n van Afrika die bie Spanje 'oort is Ceuta. Vanwege illihaole immigraotie is d'r een groôt hekken rond de stad gebouwd, mar zelfs dat kan de stroôm vluchteliengen die nae Europa wil nie tegenouwen. Melilla telt 86.120 inweuners (2017) op een oppervlak van 12,3 km².

In 1497 wier de stad deu Spanje veroverd. Toe Spaans-Marokko in 1956 deel wier van het onafankelijke Marokko, bleef Ceuta bie Spanje. Net as bie Ceuta ei Melilla een ouwe bezienswaerdige binnenstad. Vadder is de visserieje belangriek.

## Zie ok
* Ceuta

## Geboren
* Fernando Arrabal (1932) , Spaons-Frans schriever
* Mimi Ferrer (1975), Nederlands actrice
* Ezequiel Calvente (1991), Spaons voeballer
Cleverbot

Cleverbot is 'n website welke eên of aonder algoritme gebruukt om te converseren bie andere mensen.
Cleverbot antwoordt nie standaart, maer gebruukt dingen die anderen ehn gezeit om jou toe te spreêken. Cleverbot is gecreërd deu Rollo Carpenter.

Website van Cleverbot
Ohio

**Ohio** is een staet van de Vereênigde Staeten.

D'r weune 11,9 meljoen mins'n (2024) op een oppervlakte van 106 duuzend km² (112 inw./km²).

'Oôdstad is Columbus, groôste stad is ok Columbus.

Temperatuur in jannewari is -8 toet +1 °C, in juli 17 toet 29 °C.

Op 1 maerte 1803 trad Ohio as 17e staet toe toet de Vereênigde Staeten. 

## Lienks nae buten
* Britannica
* Fact File
* City Population
* Klimaatinfo


Ohio.JPG
Miamisburg jqj.jpg
Ohio Statehouse columbus.jpg
Santa Cruz de la Sierra

**Santa Cruz de la Sierra**, ok wè Santa Cruz, worre mie ruwweg 1,5 miljoen inweners gezien als de groôtste stad van Bolivia.

## Klimaet
Santa Cruz de la Sierra ei 'n subtropisch klimaet. In d'n zeumer is het tussen de 22 en 38 graden Celsius, in d'n winter tussen de 8 en 29 graden.
## Geschiedenis
Santa Cruz de la Sierra werd voor de eêrste maal gesticht op 26 feberwari 1560 deu Ñuflo de Chaves. De stad, "Heilig Kruus van d'n "euvels", is vernoemd naar um z'n geboortestad in Spanje. De originele plek van de stad ligt 220 kilometer ten oôsten van de hudige locatie. Na een aantal conflicten mie indianen uut 't gebied, verhuusde de stad in 1592 nae de oever van de rivier Pirai. Overbluufselen van de eêrste vestiging kunnen worre bezocht in Santa Cruz la Vieja ("Oud Santa Cruz"). Tegenwoordig geldt Santa Cruz als de modernste, meêst dynamische en voortvarendste stad van Bolivia.

## Bereikbaarheid

Santa Cruz is te bereiken bie d'n trein vanaf Argentinië en Brezilië en via verharde wegen vanaf Trinidad, Cochabamba en Argentinië. Er bevinden zich tweê vliegvelden. 
## Geboren
*Marcelo Araúz (1934), cultuurpromotor
*Luis Barrancos (1946), voetbalscheidsrechter
*Marcelo Moreno (1987), voetballer
Sucre

**Sucre** is d'n 'oôdstad van Bolivia, d'r weunen 296.000 mins'n (2024). Sucre leit op 2800 m 'oôgte.

La Paz is d'n administraotieve 'oôdstad van Bolivia.

## Lienks nae buten
* Britannica
* City Population
Bolivia

**Bolivia / Bolivië** is 'n land in Zuud-Amerika, d'n 'oôdstad is Sucre. Het land leit voe een groôt deel in de Andes en is deerdeu nogal bergachtig.
In Bolivia worre 37 verschillende taele 'esproke.
In Bolivia weunden in 2024 11,3 meljoen mins'n.
Staats'oôd van Bolivia is Luis Arce, as opvolger van Jeanine Áñez.

## Steê
De top-tien van de grootste steê is as volgt (2012):
*Santa Cruz de la Sierra - 1.442.000
*El Alto - 847.000
*La Paz - 759.000
*Cochabamba - 632.000
*Oruro - 265.000
*Sucre - 239.000
*Tarija - 180.000
*Potosí - 176.000
*Sacaba - 150.000

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.


Salar_de_Uyuni,_Bolivia2.jpg|Uyuni (Oruro)
Laripata 2.jpg|Gemeênte Sorata (La Paz)
Río Yacuma.jpg|Gemeênte Santa Ana del Yacuma (Beni)
Bolivia Physiography.jpg|Kaerte (natuur)
Bolivia Administrative Divisions.jpg|Kaerte (bestier)
Bolivia Altiplano 2004.jpg|Manuel Rivera-Ortiz: *Widow Of The Mines*, Potosí, Bolivië (2004)
La Paz

**La Paz** is d'n administraotieve 'oôdstad van Bolivia mie 756.000 inweuners (2024).

La Paz leit in 'n kloôf, beneën in 'n vlakte op 'n 'oôgte van 3600 meter an de rivier La Paz. Bovenop de vlakte leit de stad El Alto mie d'n internationaole lucht'aeven van La Paz, ok El Alto 'enaemd. La Paz wor frequent angezien vò d'n 'oôgst 'elegen 'oôdstad ter waereld, maer d'n officiële 'oôdstad van Bolivia is Sucre.

## Lienks nae buten
* Britannica
* City Population
Huyana

**Huyana**, officieel de *Coöperatieve Republiek Huyana*, is 'n land in het noôrden van Zuud-Amerika en grenst aan Surinaome, Brezilië en Venezuela. Guyana ei 'n grensprobleêm mie Suriname en Venezuela.
D'n 'oôdstad van Huyana is Georgetown.
In Huyana weunen 800.000 mensen (2023). Het land is in 't verleên nog een Nederlanse kolonie gewist, 'ierbie waere ok Zeêuwen betrokke.
Staet'oôd is Donald Ramotar.

## Geschiedenisse
Huyana is in onderdeel van 'n groôter gebied dat Huyana (of Guyana) wierre genoemd - nae 't Indiaens vò "land van vele wateren". 

## Bevolkienge
De Huyanezen bestaen uut meêrdere volksgroepen. De twee meêst dominante etnische groepen bin d'n afstammelingen van Afrikaanse slaven (30,2 %) en de Hindoestanen, dat bin afstammelingen van contractarbeiders uut Brits-Indië (43,5 %). Vadder leêven d'r ok een aantal Indianen (9,1 %). De rest van de bevolking bestaet uut mensen van gemengde afkomst.

## Economie
De belangriekste economische activiteit in Huyana is d'n landbouw, waer in 't groôtste deel van d'n beroepsbevolking waerkt.
De belangrijkste exportproducten bin cacao en bovenal, de suiker. 

## Sport
Huyana speelt internationale cricket als een deêl van 't West-Indisch cricketelftal, en het Huyaans cricketelftal speelt eerste klasse cricket tegen andere landen van het Caribisch hebied. In maart en april 2007 was Guyana co-gastheer van de Wereldkampioenschap cricket 2007.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
Wissekaerke

**Wissekaerke** (Nederlands: *Wissenkerke*) is 'n durp op Noôrd-Beveland. D'r weunde 1.241 man op 1 jannewari 2023. Tot an 1995 was Wissekaerke een eihe gemeênte waar-a ok Kamperland en Geersdiek 'oorde. Naedien is het de plekke weer-a het gemeênte'uus van Noord-Beveland stit. Er binne een paer campings en de jachthaeven *Sophiahaeven*.

Wissekaerke wor al in 1242 as parochie genoemd. De locaotie van dit ouwe Wissekaerke is niet 'emae bekend. In 1352 ist overstroômd.
Tweê sturmvloeden in 1530 en op 2 november 1532 liete Noôrd-Beveland mie Wissekaerke van de aerdbodem verdwiene. Alleên de kerktoren bleef over. Tientallen jaeren stong um op de schorren in de Oôsterschelde.

In 1652 wier het gebied wee ingepolderd. De diek rond de Wissekaerkepolder wier gesloten, en het durp van noe wier gebouwd volges een grondplan mee haeks loôpende kaevels. Kort nea 1670 wier een nieuwe kerke gebouwd. Het nieuwe Wissekaerke hao een haeven an de *Cruijckelcreke*. De kreke verzandde en de haevene verdween. In 1860 wier de meule "De Onderneming" gebouwd, de molen "Landzigt" stamt uut 1869.

## Geboren
* Eduard Flipse (1896-1973), dirigent en componist
* Marinus Flipse (1908-1997), pianist
* Dirk Jan Koets (1895-1956), kunstschilder
* Aart Jacob Marcusse (1868-1933), 'oôdcommissaoris van Amsterdam

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
PowNews

**PowNews** is een Nederlands tillevisieprogramma dat vanof 6 september 2010 van maendag tot vriedag deu PowNed op Nederland 3 wor uutgezonden vanof Studio muzyQ. Het programma wor gepresenteerd deu Dominique Weesie. Biedraegen komme onger meer van reporter Rutger Castricum. De uutzendingen bin soms aerdig provocerend. 

## Lienks nae buten
* PowNews
Twitter

**Twitter** is 'n sociael-netwerk, judder kan aleen kliene berichten maoken.

Op 27 oktober 2022 wier Twitter vò 44 miljard dollar deu de Amerikaonse ongernemer Elon Musk 'ekocht.

Sins 23 juli 2023 is de naem X.

## Trivia
Wiki-zea eeijt ok Twitter.

## Lienks nae buten
* X
* NOS
Cochabamba

**Cochabamba** is 'n stad in centraal-Bolivia 't is d'n derde stad van Bolivia mie 'n inweunertal van meê dan 800.000.

## Geschiedenisse
Op 2 augustus 1571 wierre d'n stad gesticht in opdracht và Francisco de Toledo. 't most ' agrarisch productiecentrum worre om eten te produceren vooò d'n mijnsteden in 't dichtbijhelegen gebied van de Hoogland van Bolivia, met naeme vò de stad Potosí.
## De stad
Tegenwoordig is Cochabamba een eeconomisch actieve stad en ei 't d'n naem een van d'n liberaalste steê in het land te bin. Net als aore grote steden in d'n Andes is Cochabamba een stad van tegenstellingen. 
## Markt
In de stad bevindt zich Zuud-Amerika's grootste openluchtmarkt, *La Cancha*. Deêze markt is zeven daegen per weêk geopend en de drukste marktdaegen bin woensdag en zaeterdag.

## Vliegveld
Cochabamba ei 'n eigen vliegveld, 't *Aeropuerto Internacional Jorge Wilsterman* (IATA-code CBB), dat binnenlandse en internationale vluchten afhandelt. 'ier is ok 't dkantoor van Bolivia's nationale luchtvaartmaatschappij gevestigd, Lloyd Aereo Boliviano.
## Protesten
Tussen januari en april 2000 ein zich in Cochabamba grootschalige betogingen voorgedaen tegen 't privatiseren van 't waterleidingbedrief van de stad. Na vele grootschalige acties met zelfs ienkele doôdelijke slachtoffers ei de regering uiteindelijk gewonnen gegeven op 10 april 2000 en is d'n privatisering teruggedraoid.
Venezuela

**Venezuela** is een land int noôrden van Zuud-Amerika, dat grenst an de Caribische Zeê en d'n Atlantischen Oceaon in 't noôrden, Huyana in 't oôsten, Brezilië in 't zuden en Colombia in 't westen. Vò de Venezolaanse kust leie Aruba, Bonaire, Curaçao, Isla Margarita en Trinidad en Tobago. In Venezuela weunden in 2023 ruum 30 meljoen mins'n.

Venezuela eit vee verscheie landschappen, zoas de uutloôpers van het Andesgebergte mie as oôgste punt de Pico Bolívar van 5007 meter.

In het noôrwes'n liggen ok de laoglanden rond het Meer van Maracaibo en de Golf van Venezuela. Het centrum van het land wor gekenmerkt deu uutgestrekte vlaktes, die zich uutstrekke van de Colombiaonse grens tot an de rivierdelta van de Orinoco. In het zuujen ligt het geïsoleerde Oôgland van Guyana, mie de Angelwaeterval, de oôgste waeterval in de waereld. Het klimaet is tropisch en over het algemeên heêt en vochtig, mar meer gemaeigd in de oôoglanden.

'Oôdstad Caracas is de groôste stad vant land.

Aore belangrieke steêen binne:
* Maracaibo
* Barquisimeto
* Valencia
* Mérida
* Maracay
* Ciudad Guayana

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
Roôms-katholicisme

**Roôms-katholicisme / Roôms-katteliek** is 'n vurm in 't chrissendom, ant 'oôd staet de paus.

De Roôms-Kattelieke Kerke beroept z'n eige op 't Ouwe- en het Nieuwe Testamant van de Biebel, op de kattelieke traditie en op 't leergezag van Rome. De Kerke eit sins de 3e eêuw nae Christus 't verloôp van de geschiedenisse van de menseid, mee naeme die in de westerse waereld, in belangrieke maete mee bepaeld. Tot an de Reformaotie ao ze naest religieuze ok vee politieke macht. Tehenwoordig is de paus, die ok bisschop van Rome is, naest oôd van de clerus ok de oôgste baes van Vaticaânstad. 

## Lienks nae buten
* Website van het Vaticaan
* Website van de Katholieke Kerk in België
* Website van de Katholieke Kerk in Nederland
* Website van omroep Katholiek Nederland
* Katholiek.org


0 Amiens - Cathédrale Notre-Dame (1).JPG|De kathedrael van de Notre-Dame van Amiens
Reims Cathedral.JPG|De kathedrael van Reims
NotreDameDeParis.jpg|De kathedrael van de Notre-Dame van Paries
Milano Italy Duomo-Milan-01.jpg|De voorgevel van de Dom van Milaen
Google

**Google** is 'n online zoekmachine, 't worre vè gebruukt. Google ei ok Google Maps, GMail, Google Translate en nog vee meêr.
Oprichters van Google bin Larry Page en Sergey Brin.

## Lienks nae buten
* Website
Dan Brown

**Dan Brown** (1964) is 'n Amerikaonse thrillerschriever, um ei de bestsellers 't *Juvenalis Dilemma*, 't *Bernini Mysterie* en de *Da Vinci Code* 'eschreve.

## Lienks nae buten
* Officiële website
1643

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* Het Zeêmanserve in Vlissienge wor 'ebouwd.

## Gebore
* 4 jannewari - Isaac Newton, Iengels weêtenschapper
Sint Jan t'n Éere

**Sint Jan t'n Éere** (Nederlands: *Sint-Jan ten Heere*) is 'n g'ucht in de gemeênte Ter Veere mie ongeveer 50 inweuners (± 2020), wat-a gerekend oor toet de weunkern Aegte, daer-a't kortbie leit. 

In het jaer 1317 wier d'r een Benedictijner-kloôster gebouwd. Dit kloôster bestit al langk-a nie meer. D'r is een butenplekke voo in de plekke gekommen.

Vanof 1836 kwamme 'ier de eêrste ofgescheiden gemeênten van Zeêland saemen. Ulder noemende d'r eige *Gereformeerde Gemeente Jesu Christi, die vergadert te Sint-Jan ten Heere*. Van 'ieruut bin de Grifformeerde Gemeênten van Middelburg, Aegte en Melis ontstaen. 

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
1836

**** is 'n jaer. 

## Gebeurtenisse
* Zonger daotum - Vanof dit jaer kwamme in Sint Jan t'n Éere de eêrste ofgescheiden gemeênten van Zeêland saemen. Ulder noemende d'r eige *Gereformeerde Gemeente Jesu Christi, die vergadert te Sint-Jan ten Heere*. Van 'ieruut bin de Grifformeerde Gemeênten van Middelburg, Aegte en Melis ontstaen.
* 15 juni - Arkansas treedt as 15e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
* 29 juli - D' Arc de Triompfe wor in gebruuk genome in Paries.
* 29 november - Nae een zwaere sturm treed het Haerlemmermeer buute z'n oevers.

## Bouwwêrreken

Hartebrugkerk Leiden.jpg|Hartebrugkerke in Leiden.
Benin

**Benin** is 'n land in Afrika wa-a tussen Togo en Nigeria leit. Benin is een voormaelige Franse kolonie en telt ongeveer nehen meljoen mênsen. Tot 1975 was het land bekend onger de naem Dahomey. De groôste stad is Cotonau. In 1960 is het land onafankelijk geworren. Benin leit an de Holf van Guinee.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
Paus Franciscus

**Paus Franciscus**, 'ebore as *Jorge Mario Bergoglio*, (Buenos Aires, 17 december 1936 - Vaticaânstad, 21 april 2025) was paus van de Rooms-Kattelieke Kerk.
Um is d'n eêste Jezuïet en d'n eêste Zuud-Amerikaan as paus. Deu z'n streven nae 'n sober leven was um vreed populair geworre, voora ok bie jongeren.

Sins 13 maerte 2013 was um paus. Um z'n opvolger is paus Leo XIV.

## Lienks nae buten
* Lucepedia
* Katholiek Nieuwsblad
* Katholiek.org
* Britannica
* Paus Franciscus (88) overleden, NOS
* Paus Franciscus was zowel herder als hervormer, NOS
* De (on)diplomatieke kant van paus Franciscus, NOS
Buenos Aires

**Buenos Aires** (Spaons vó: 'oede luchten, ok wè gunstige winden) is d'n 'oôdstad van Arhentinië, 't ei 2,8 miljoen inweuners. D'r bin vee wienkels en as gevolg van de architectuur, het culturele leven en de *kosmopolitische bevolkieng* van meêst Italiaânse, Spaonse, Franse en Duutse 'erkomst, stit Buenos Aires ok as het Parijs van het zuujen bekend. De stad is eên van de meêst Europese van Zuud-Amerika. De stad beleefde z'n gouwe tied tussen 1880 en 1920, toe Argentinië tot de tien welvaerendste lan'n van de waereld 'oorde en Buenos Aires vee immigrant'n uut Europa trok.

## Bekende inweuners
* Paus Franciscus, aertsbisschop
Paus

Den **paus** is 't 'oôd van den Roôms-Kattelieke Kerke. Um wor 'ekoze deu een conclaef van kardinaolen. Den Paus is ok 't staets'oôd van Vaticaânstad.

Den 'uudige paus is paus Leo XIV.

## Zie ok
* Lieste mee pausen

## Lienks nae buten
* Lucepedia
* Historiek
* Katholiek.org
* Britannica


Pope Leo XIV edit 2.png|paus Leo XIV  (2025-)
Pope Francis in March 2013.jpg|thumb|paus Franciscus  (2013-2025)
Benedykt XVI (2010-10-17) 4.jpg|thumb|paus Benedictus XVI  (2005-2013)
Wizyta Jana Pawła II w Sejmie RP (1999) 17- cropped.jpg|paus Johannes Paulus II  (1978-2005)
Paus Adrianus VI

**Paus Adrianus VI** (ok we **Adriaan VI**, Latijn: **Hadrianus VI**), geboren as **Adriaan Floriszoon Boeyens** (Utrecht, 2 maerte 1459 – Rome, 14 september 1523), was van 31 auhustus 1522 tot z'n doôd de eêste - en (tot noe toe) eênige Ollanse paus. Um is ok nog een tiedje pastoor gewist van Goeree en Ouwdurp. Omdat Nederland toe nog nie as eige land bestong, mar deel uutmaekte van het 'Eilige Roômse Rijk van de Duutse keizer wor um ok we as Duutse paus gezieje.

In hotel *De Gouwe Leeuw* in Goeree is nog aoltied een pausenkaemer anwezig. Toch ist mar de vraeg of Paus Adrianus VI ooit weles echt op het toenmaelige eiland Westvoorn is gewist.

## Ofkomst
*Jan Dedel
**Boudewijn (*Boeyen*) Jansz., gehuwd met Gouberga
***Cornelis Boeyens, gehuwd met Maria
***Floris Boeyens, gehuwd met Geertruid
****Klaas (*Claes*) Florisz. Boeyens, gehuwd met Agatha
****Jan Florisz. Boeyens
******Adriaan Florisz. Boeyens**
***Jan Boeyens, gehuwd met Margareta
***Antoon Boeyens
****Jan Antonz. Boeyens

## Lienks nae buten
* Historiek
Petrus

**Petrus** was een discipel van Jezus Christus en wor deu de Kattelieke Kerk erkend as eêrste Paus. Petrus eit twî biebelboeken geschreven.

## Trivia
De Petrakerke in Kapelle is nae Petrus genoemd.

## Zie ok
* Den eêsten brief van Petrus
* Den twidde brieve van Petrus
Dirk Cornelis Geijskes

**Dirk Cornelis Geijskes** (Kats, 16 meie 1907 - 27 september 1985) was een entomoloog en etnoloog.

Dirk Geijskes (Dick) promoveerde in 1935 magna cum laude an  de Universität Basel in Bazel in Zwitserland. Van 1938 tot 1965 was um werkzaem in Surinaome, bie het *Landbouwproefstation* as ongerzoeker van landbouwgewassen. 

Ie was expeditieleider van vee wetenschappelijke expedities in Surinaome, waarbie um zich ok bezig'ieuw mee het verzaomel'n van etnologische, archeologische en biologische gegevens. In 1960 wier um benoemd tot *Ridder in de Orde van Oranje-Nassau*. Bie z'n ofscheid van Surinaome in 1965 wier dit verhoôgd tot *Officier in de Orde van Oranje-Nassau*.

## Selectie van wêrken
**Faunistisch-ökologische Untersuchungen am Roserenbach bei Liestal im Basler Tafeljura:  Ein Beitrag zur Ökologie der Mittelgebirgsbäch* proefschrift (1935) 
**Über den Bau der Nester von Atta cephalotes L. und Atta sexdens L. (Hym. Formicidae)* Gerold Stahel & D.C. Geijskes (1939)
**Voorraadsinsecten van rijst in Suriname met aanwijzingen ter bestrijding* (1940)
**De parasolmieren en hunne bestrijding* Gerold Stahel & D.C. Geijskes (1940)
**Six mostly new Zygopterous nymphs from the coastland waters. Notes on Odonata of Surinam* (1941) 
**Observations on Temperature in a Tropical River* (1942)
**Resultaten van een onderzoek naar wilde Hevea-boomen in het stroomgebied van de Boven-Coppename* (1946) 
**On the structure and origin of the sandy ridges in the coastal zone of Suriname* (1952) 
**De landbouw bij de Bosnegers van de Marowijne* (1954) 
**Met de Oajana's op stap. Verslag van een reis naar de Litani (Boven-Marowijne) in Suriname* (1956)
**Stichting Surinaams Museum 1947 - 1957* (1957) 
**De expeditie naar de Tafelberg in 1958* (1959) 
**Archeologische vondsten van de zandritsen bij de Commetewanekreek (distr. Commewijne) in Suriname* (1961) 
**Zoölogisch onderzoek van Suriname: 1955-1965* (1967) 
**Ecological Reconnaissance, Appendices to feasibility study of hydro-electric development in Western Surinam* (1973)
**De libellen van Nederland (Odonata)*  D.C. Geijskes & J. van Tol (1983)

## Lienks nae buten
*Paohina van D.C. Geijskes bie de ''Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen''
Spaons

'T **Spaons** is een van d'n groôtste taelen in d'n wereld, 't Spaons worre in  Spanje,
Argentinië,
Bolivia,
Chili,
Colombia,
Costa Rica,
Cuba,
Dominicaanse Republiek,
Ecuador,
El Salvador,
Equatoriaol Hunea,
Guatemala,
Honduras,
Mexico,
Nicaragua,
Panama,
Paraguay,
Peru,
Venezuela en
Uruguay gesproken.
Vò 329 miljoen mensen is 't Spaons de moedertaele, terwijl nog 'ns 170 miljoen mensen Spaons als twidde taele spreken.

## Sprekers per land
# Mexico: 114,8 miljoen (2011)
# Colombia: 46,9 miljoen (2011)
# Spanje: 46,3 miljoen (2011)
# Arhentinië: 40,8 miljoen (2011)
# Peru: 29,4 miljoen (2011)
# Venezuela: 29,3 miljoen (2011)
# Chili: 17,3 miljoen (2011)
# Guatemala: 14,8 miljoen (2011)
# Ecuador: 14,7 miljoen (2011)
# Cuba: 11,3 miljoen (2011)
# Bolivia: 10,1 miljoen (2011)
# Dominicaonse Rippebliek: 10,1 miljoen (2011)
# Honduras: 7,8 miljoen (2011)
# Paraguay: 6,6 miljoen (2011)
# El Salvador: 6,2 miljoen (2011)
# Nicaragua: 5,9 miljoen (2011)
# Costa Rica: 4,7 miljoen (2011)
# Puerto Rico: 3,7 miljoen (2011)
# Uruguay: 3,4 miljoen (2011)
# Panama: 3,6 miljoen (2011)
# Equatoriaol Hunea: 0,7 miljoen (2011)
Kanaol deu Zuud-Beveland

'T **Kanaol deu Zuud-Beveland** is 'n kanaol in Zeêland dat, in noord-zuudrichting, loopt van Weumelinge nae Answest. 'T kanaol is 'n verbindingsweg vò de scheepvaert tussen d'n Oôsterschelde en d'n Westerschelde. De aenleg van het kanaol startte in 1850 en het kanaol werre geopend in 1866.
'T kanaol was in d'n 20e eeuw een van de drukst bevaren kanaolen van Europa. Mie de komst van het Schelde-Rijnkanaol is 't belang van het Kanaol deu Zuud-Beveland voor de scheepvaart afgenomen. Eind 20e eeuw is het kanaol drastisch verbreêd, zijn d'r nieuwe spoor- en verkeersbruggen gebouwd, bin de sluzen bij Weumelinge vò 't scheepvaartverkeer kommen te vervallen en is in Answest 'n nieuw sluzencomplex gebouwd mie tweê sluuskolken. Deze huidige oôst- ­en westsluus in Answest bin 280 m lang en 24 m breêd. De sluzen ehn roldeuren. Er passeren jaarlijks ruim 44.000 vaartuigen, waarvan bijna 10.000 recreatievaartuigen.

## Bruggen en tunnel
D'r liggen drie bruggen over het Kanaol deu Zuud-Beveland. Elke brug ei een vaste overspanning en een beweegbaar brugdeel (basculebrug). De onderdoorvaarhoogten bie de Vlaekebruggen (spoorbrug van de Zeêuwse lijn) en verkeersbrug van de N289) en de Postbrug (brug van de N670) is bie een waterstand op NAP onder de vaste bruggen 10,50 m en bij de basculebruggen 9,50 m. Zowè de Postbrug als de Vlaekebruggen worden op afstand vanaf de sluuzen bie Answest bediend. Naest de Vlaekebruggen ligt de Vlaeketunnel as ongerdeel van de A58
N289

De **N289** of d'n **Provinciale weg 289 **is 'n provinciale weg in Noord-Braebant en Zeêland. 'T is een wegverbinding tussen de plaatsen Hoes in Zeêland en Putte in Noord-Braebant en ei een lengte van ruum 47 kilometer.

Tussen Kapelle en 'Oôgereide loôpt de N289 parallel an de A58. Het wegvak Krunehe - Yese was tot 2007 administratief bekend as Rijksweg 758.
Vroeher was d'n N289 'n rieksweg.

## Lienks nae buten
* N289 op autosnelwegen.net
Mars (planete)

**Mars** is vanaf de zunne geteld de vierde planete van ons zunnestelsel, om de zunne draoiend in een baen tussen die van de Aerde en Jupiter. De planeet is kleiner dan de Aerde en mie een (maximale) magnitude van -2,9 minder helder dan Venus en meestal minder helder dan Jupiter. Mars worre ok wè de rode planeêt genoemd maar is in werkelijkheid eerder okerkleurig. De planeet is vernoemd naar de Romeinse god van de oorlog. Mars is gemakkelijk mie het blote oog te zien, vooral in de maanden rond een oppositie. 's Nachts is Mars dan te zien as een heldere roôdachtige "sterre" die deu z'n relatieve nabie'eid hin puntbron is mar een schiefje. Deerom flonkert Mars nie zoas een vaerre rooie sterre as Aldebaran.
Mars is een terrestrische planeet mie een dunne atmosfeer. Het oppervlak is op sommige plekken net zoas dat van de Maene bezaaid mie inslagkraeters, terwijl op aore plekken net zoas op de Aerde, vulkanen, valleien, zanddunen en poolkappen voorkomen. Vadder komen ok de rotatieperiode ("dag") en de wisselingen van de seizoenen op Mars overeen mie de Aerde.
Mars ei tweê maenen, Phobos en Deimos, beide kleine onregelmatig gevormde objecten. Er is wel verondersteld dat deze twee maenen deu de zwaertekracht van Mars ingevangen planetoïden bin.
De diameter van Mars is 6794 km.
In 24 uur en 37 minuten draoit Mars om z'n as en in 686,98 dagen draoit 't om d'n zunne.

## Lienks nae buten
* 360° Panoramafoto Mars
Stroôdurp

**Stroôdurp** is 'n g'ucht op Noôrd-Beveland, wa-a bestit uut 35 'uuzen, wivan slechts zesse permanent beweund. D'r weune ongeveer 15 man permanent (2023). De 'uuzen staen an de weg Stroôdurp. Het 'oort bie Kamperland. Stroôdurp is onstaen toe diekwerken an de Soelekerkepolder in 1818 'ier ulder ongerkommen zochte. Dat waere mar schaemele bouwsels mie daeken van stroô.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids


Stroodorp(Kombord).jpg|Stroôdurp mie kombord
Burkina Faso

**Burkina Faso** (= land van de eerlijke mênsen) is 'n land in Afrika wa-a tussen Benin, Ivoorkust, Ghana, Mali, Niger en Togo leit. Burkina Faso 'iete vroeher *Opper Volta* en is een voormaelige Franse kolonie. Het land telt ongeveer 17 meljoen mênsen. De groôste stad is Ouagadougou. In 1960 is het land onafankelijk geworren.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
Phobos (maen)

**Phobos** is de groôtste van de twee maenen van Mars, de aore marsmaen is Deimos. Phobos bevindt zich dichter bie Mars dan Deimos, in een baan op zo'n 6000 km boven het oppervlak van Mars. Mie een diameter van ongeveêr 22,2 km en een massa van 1,072 × 1016 kg, is het een van de kleinste maenen in ons zunnestelsel. Phobos ei een onregelmatige vorm en beweegt in een baan onder het minimum van de geschikte synchronisatiehoogte, waardoor um elke eêuw 1,8 meter dichter bie Mars komt. Binnen zo'n vuuftig miljoen jaer kan Phobos 'ierdoor op Mars inslaen om een inslagkrater achter te laeten, mar vermoedelijk zal Phobos eerder deu de gravitatiekracht uut mekaor spatten en een planetaire ring vurme rond Mars.
Plankedurp

**Plankedurp** (Nederlands: *Plankendorp*) is 'n g'ucht op Noôrd-Beveland, wa-a bestit uut tien 'uuzen. D'r weune ongeveer 15 man (2023). De 'uuzen staen an de Stekeldiek en de Langeweg. Het 'oort bie Wissekaerke. Plankedurp is net as het nabiegelege Stroôdurp al 'eel oud. Het durpje is ontstaen nadat ter plekke een spuisluus wier gemaekt in de nieuwe polder. Bie Plankedurp staen een paer boerderiejen mie naemen as Weltevreden, Welgelegen, Camperhoeve, Oud-Campen en Lindenhoeve.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids


Plankendorp(KombordStekeldijk).jpg|Plankedurp mie kombord
Plankendorp(GallowayrundStekeldijk).jpg|Gallowaykoeje an de Stekeldiek
Plankendorp(EzelsStekeldijk).jpg|Eêzels an de Stekeldiek
Nicolaus Copernicus

**Nicolaus Copernicus**,(Thorn, 19 feberwari 1473 – Frauenburg (Ermland), 24 meie 1543) was een Poôlse, etnisch Duutse kanunnik en een belangriek wiskundige, arts, jurist en staerrekundige uut het Konienkriek Poôl'n.

Copernicus is bekend geworden deu um z'n heliocentrische theorie over 't zunnestelsel (d'n aerde draoit om d'n Zunne), zoals gepubliceerd in um z'n *[[De revolutionibus orbium coelestium]]*. Deze gedachten betekenden 60 jaer nae zijn doôd een omwenteling in het wetenschappelijk denken en in ons wereldbeeld (ok wè de copernicaanse revolutie).

Het in 1996 ontdekte chemisch element copernicium wierre nae um genoemd.

## Publicaties
* Commentariolus (1514)
* De revolutionibus orbium coelestium (1543)
'T originele manuscript dat Copernicus ten tijde van zijn overlijden bezat, kwam in bezit van um z'n vriend en pleitbezorger G.W. Rheticus. Nadien is het via vele omzwervingen in de huisbibliotheek van de adellijke familie Von Nostitz te Praeg gekomen. In 1945 wierre het deu de Praagse autoriteiten geconfisqueerd.

## Lienks nae buten
* Britannica
1860

**** is een jaer. 

## Gebeurtenisse
* 1 meie - Pretoria wor den 'oôdstad van den boerenrippebliek Transvael.

## Gebore
* 2 meie - Theodor Herzl, Honhaers-Oesterieks journalist en schriever, hronglegger vant zionisme
* 1 november - Laurens Boone, Nederlands predikant
Veenkolonie

Een **veenkolonie** is een nederzetting wa ontstaen is deurdat èrrebeiers nae een gebied trokken waara 'oôgveen wier afgegraeven voe de productie van turf. 't Oôsten en zujen van Drenthe bestaet vònaemelik uut veenkolonies. De landschappen daer bin vee joenger en zoô meugelik nog ingriepender veranderd. Vreuger waeren die gebieden zoô goed as onbeweund, moerasachteg en bedekt mee 'n dikke laeg veen. Vòraol vanaf de nieuwe tied begonne ze ier systemaotisch en op groôte schael turf te steken. D'n afgegraeve grond wier dan gebruukt vò landbouw, deêze grond was en is 'n stik rieker as in midden-Drente. De nederzettiengen in dit gebied bin nog stikke joenk en è aollemaele deuzichtege naemen die endege op bevobbild -veen (Hoogeveen), -beek (Schoonebeek), -mond (Exlooërmond), -kanaal etc., of bestae uut Nieuw mee 'n pleknaem (Nieuw Dordrecht). 't Zujen van de provincie wier as eerste ontgonne; in de negentiende eêuwe begon de eel groôtschaelege ontginnienge in de venen bie de Duutse grenze. De turfwinnienge, die tot diepe in de twintegste eêuwe dierde, gebeurde lengst kanaolen die d'r dan ok vee bin in Drenthe. Lengt die kanaolen ontstoeng ok de vò die streken zoô typische lintbebouwienge, mee lintdurpen, ge'uchten en buurten die-an d'r eige kilometers kunne uutstrekke. Sporaodisch is t'r wat oôgveen overgebleve: 't Bargerveen in 't zuudoôsten en 't Fochteloërveen op de grenze mee Friesland.