open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vòblad

't Eit d'r maendelang om ge'angen oft 'n d'r wè komme zou, mae sind 1 oktober 2006 staet de eêrste Zeêuwse encyclopedie uut de geschiedenisse toch online.



__NOTOC__
Bossele (gemeênte)

**Bossele** (Nederlands: *Borsele*) is 'n Zeêuwse gemeênte, die-a ongeveer saemevalt mee de Zak van Zuud-Beveland. Bossele lig ten noôrn van d'Onte (Westerschelde).

De gemeênte ao onheveer 23.000 inweuners in 2025. Oôdplekke van de gemeênte is Eintjeszand, awast is de gemeênte nae 't durp Bossele genoemd. 

De gemeênte eit 'n typisch plattelandskarakter en bestaet uut 'n groôt antal kleine poldertjes. In 't weste bie 't durp Bossele staet 'n klein industrieterrein, waerop tweê energiecentraoles stae, eên thermische en eên kerncentraole. De noôrdelike ingang van de Westerscheldetunnel lig bie Ellesdiek.

De gemeênte lig in de Biebelgordel.

## Plekken
De gemeênte Bossele is in 1970 ontstae en eit de volgende durpen/voormaelige gemeênten:

¹ Gin voormaelige gemeênten.

## Burhemeêsters
Burhemeêsters van Bossele.

## Gemeênteraod
Saemenstellieng van den gemeênteraod.

¹ Lokale Partij Borsele

² 1990: alleêne SGP, 1994-1998: CU = GPV + RPF

³ 1990-1998 + 2006-2022: alleêne PvdA, 2002: GL 1

⁴ Ouderen Politiek Actief Borsele

## Bekende inweuners
* Marga Vermue, politicus (wetouwer)

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers


EenOfTweeSen.jpg|In 't Ollands: 't durp Borssele (mie twee s'en) in de gemeênte Borsele (mie een s). In 't Zeêuws worden beide as *Bossele* geschreve.
Baarland1.jpg|Slot Baerland in Baerland
Overzicht van de kerncentrale - Borssele - 20425805 - RCE.jpg|Kerncentraole Bossele bie 't durp Bossele
Vliedberg thof-blaemskinderen.JPG|Vliedberg bie Schrabbekerke
EllesdiekWeêle.jpg|Ellesdiek van naebie de weêle
Kapelle

**Kapelle**, òk we **Kapel'n** ('t klienkt int Zeêuws as Kapaelle, mee een lange 'ae'), (Nederlands: *Kapelle*) is 'n gemeênte en groôt durp in Zeêland, op 't eiland Zuud-Beveland, tussen Goes en Reimerswaol in. De gemeênte beslaet 'n oppervlak van onheveer 50 km2 en ao in 2025 onheveer 13.000 inweuners, daevan d'r onheveer 9.500 (in 2025) in of roend 't durp zelf weunden. Nessens de oôdplaese leie in de gemeênte nog de durpen Biezelehe, Schore en Weumelinge en de buurschap Eversdiek. 

De gemeênte Kapelle hrenst zoôwel an de Oôsterschelde (in 't noorden) as an de Onte (in 't zuuden) as an 't Kanaol deu Zuud-Beveland (in 't oôsten).

Kapelle is in 1816 verhroôt mie de gemeênte Eversdiek, in 1941 mie 't westelek deêl van de gemeênte Schore (en Vlaeke) (de plekke Schore) en in 1970 mie de gemeênte Weumelinge.

## Durpsfuncties en -anzicht
't Durp ei 'n klein antal functies, daeronder op sportgebied, die van belang vo de gemeênte bin. Ondanks dat de stad Goes zoô kortbie leit ka je zeie dat de gemeênte nog best zelfverzurgend is. Bie Kapelle leit 'n groôt industrieterrein daer-an onder meêr groenten uut eêl de regio verandeld ore. Bie Biezelehe staet 'n conservefabriek. Aol die industrieën draoie op de tuunbouw, die-a ier te plaese vee vokomt. D'r is zelfs een museum over de tuunbouw, 't Fruitteeltmuseum.

Kapelle oort gedomineerd deu de groôten toren bie de veertiende-eêuwse durpskerke, mee middeschip en noôrdkoôr uut de vuuftiende eêuw. Kapelle en Biezelinge zien glad elemaele anmekaore gegroeid; de eênige scheiing oort uutgemaekt door de spoorlien van Vlissienge nae Bergen, ok wè de Zeêuwse lijn henoemd. Juust buten 't durp leit d'r 'n Franse begraefplaese, daer-an de Franse soldaeten leie die-an bie d'n Duutsen inval in 1940 gesturven bin.

## Plae'ies (durp Kapelle)

Zs28 Capelle en 't Huys te Maelstede² copy.jpg|Maelstede vanuut noor-oôsten in 1650
Zs29 Capelle Bruelis².jpg|Bruelis vanuut oôsten in 1650
Kapelle Maalstede 1743 Pronk copy.jpg|'t Slot Maelsteê in 1743
Kapelle Bruelis 1743 Pronk.jpg|'t Slot Bruelis in 1743
Kerkplein_in_Kapelle,_Zeeland,_the_Netherlands.jpg|'Uuzen op 't Kerkplein
Koptische kerk Kapelle.jpg|Koptische kerke
Statue_'Dikkertje_Dap'_in_Kapelle,_Zeeland,_the_Netherlands.jpg|Beêld 'Stairway to Heaven' gebaseerd op 'n gedicht van Annie M.G. Schmidt
Kapelle Eureka.jpg|Villa Eureka
Reconstructie_kasteel_Maalstede_in_Kapelle.jpg|Reconstructie van 't Maelstede terrein
Station_Kapelle-Biezelinge_2024.jpg|Station
Grenslinde Kapelle.JPG|Hrenslinde
Kapelle, dorpspomp RM23484 2012-05-17 16.15.JPG|Durpspompe


## Plekken

## Gemeênteraod
Saemenstellieng van den gemeênteraod.

Oliefkleur is coalitie.

¹ 1990-2022: alleêne PvdA

² SGP toet auhustus 2018, PvdA vanof auhustus 2018 

## Burhemeêsters
Burhemeêsters van Kapelle.

## Geboren in Kapelle (durp)
* Jan Kees de Jager (1969), voormaelig minister van Financien
* Annie M.G. Schmidt (1911-1995), schriefster

## Zie ok
* Biebelgordel

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Reimerswaol (gemeênte)

**Reimerswaol** (Nederlands: *Reimerswaal*) is 'n gemeênte in Zeêland, die-a in 't oôste van 't eiland Zuud-Beveland leit. Reimerswaol aod in 2025 onheveer 23.000 inweuners; de oppervlakte bedraeg 242 km². In de gemeênte leie de durpen Answest, Bat, Iese, Krabbendieke, Krunehe, Oôstdiek, Rilland en Waerde. Vedders bin der nog de gehuchten Gaewege, Roels'oek en De Stationsbuurte. De gemeênte is in 1970 ontstae uut de ouwe gemeêntes Iese, Krabbendieke, Krunehe, Rilland-Bat en Waerde, en is genoemd nae de middeleêuwse stad Reimerswaol, die-a op 't Verdroenke land van Reimerswaol lag, op de plekke in de Schelde daer-an noe enkelt schorren leie. Nergenst in Nederland 'aelt de SGP bie gemeênteraedsverkieziengen zo'n oôg percentage as 'ier. Dwars deu de gemeênte loôpt vee infrastructuur, zoas de A58, de Zeêuwse lijn, 'oôgspanningsmas'n en het Schelde-Rijnkanaol.

De gemeênte Reimerswaol grens an de Belse gemeênte Antwerpen.

## Plekken

## Burhemeêsters
Burhemeêsters van Reimerswaol.

## Gemeênteraed
Saemenstellieng van den gemeênteraed.

¹ Leefbaar Reimerswaal

² 1990-2022: alleêne PvdA 

³ 1998: CU = RPF

⁴ Bewoners Belangen Reimerswaal

## Zie ok
* Biebelgordel
* *[[In Zijn arm de lammeren]]*

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Ter Veere (gemeênte)

**Ter Veere** (Nederlands: *Veere*) is 'n gemeênte in Zeêland, daer-an de meêste durpen op Walchren bie-ore. De gemeênte is genoemd nae 't glieknaemege stadje. Ter Veere telde in 2025 onheveer 22.000 inweuners op 'n landoppervlakte van onheveer 133 km². Ter Veere eit de volgende kernen: Ter Veere, D'n Polder, Oôskappel, Domburg, Waschappel, 't Aflat, Grieps, Stroôskerke, Heapienge, Melis, Zoetelande, Beekerke en Koukerke. Vedders bin d'r nog de gehuchten Disoek, Klein Moariekerke, Poppendamme, Ter Bottienge, Buiskerke, Sint Jan t'n Éere, Sint Janskerke, Werendieke, Snabbeldurp en Zanddiek.

In 1966 is de gemeênte ontstaen uut drie gemeêntes: Ter Veere, Vrouwepolder en Serooskerke. De huidige gemeênte is in 1997 ontstaen uut saemevoegienge van de ouwe gemeênte Ter Veere en de gemeêntes Domburg, Mariekerke, Valkenisse en Waschappel.

## Politiek

### Burgemeêsters
Burhemeêsters van Ter Veere.

### Gemeênteraed
Saemenstellieng van den gemeênteraed.

¹ erindeêlieng

² 2002-2018: Dorpsbelangen en Toerisme Veere (DTV), 2022: Hart voor Veere 3 + DTV 2

³ 1990: GL 1 + PvdA 1

⁴ 1990-1997: CU = RPF + GPV

## Zie ok
* Biebelgordel

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Muziek

**Muziek** is 'n vurm van kunst die-a d'r eige bezegouwt mee geluud. D'r bin vee definities van muziek, die-a nogal flink van mekarre kunne verschille, om-a d'r in amparte culturen zovee verschillende muziek gemaekt oort. Zoô bin d'r volkeren, die-an 't woôrd *muziek* nie eêns is kenne. Oôk kan je de beteêkenis van 't woôrd in de westerse wereld goed zien veranderen deu de eêuwen ene. Belangrieker dan de definitie van 't woôrd muziek is toch de notie d'rvan: bie de meêste mensen is 't meteên dudelik of 'n stik geluud wè of geên muziek is, al bin d'r wè twuvelgevallen.

De muziek oort, nog meêr as aore kunstvurmen, ingedeêld in genres. Daerbie bin d'r tweê utersten: 'n indeêlienge nae stiel en cultuur en 'n indeêlienge nae toepassienge. Bie 't eêrste oort de muziek ingedeêld in Westerse muziek, Afrikaonse muziek, Indiaose muziek, enzo vadder. Bie 't tweêde ei-je 't over *[[kunstmuziek]]*, *[[amusementsmuziek]]*, *[[volksmuziek]]* en *[[Toegepaste muziek]]*. Toch is geên van deze tweê indeêlienge bie ons gebrukelik: meêstal spreke ze van klassieke muziek, popmuziek, Wereldmuziek en jazz en blues. Bie die indeêlienge staet 't Westen wè glad in 't centrum: alle aore muziek dan de westerse oort ineêne onder *Wereldmuziek* weggezet!

In sommege muziekculturen, voôraol die mee 'n kunstmuziek, bestaet 'n muziektheorie. De weêtenschap die-a de muziek bestudeerd eêt *muziekweêtenschap* of *[[musicologie]]*.

## Ziet ok
* Lieste van klassieke componisten

### Muziek in Zeêland
* Bløf, Surrender, Racoon en Zeêuws Orkest.
Geluud

Heluud is trillege van de lucht.
Heluud kah wan zien in de vurm va muziek, moah t kun'n oek aore ding'n zien.
Filosofie

De **filosofie** of de wiesbeheerte is 't verlangen en 't streêven naer kennisse in wieseid. In 't Grieks is 't woord *philosophia*; dit is 'n saemenstellinge van de woôrden voe *liefde*/*vriendschap* en ok voe *wieseid*. Iemand die-a z'n eige ier mee bezig ouwt wordt 'n filosoof of 'n wiesgeer enoemd.

## Verschill'nde stroômieng'n
Binn'n de filosofie zien een oôp verschill'nde stroômieng'n te onderscheien. Ier een paer verschill'nde stroômieng'n binn'n de Griekse filosofie:
* Schole van Epicurus
* Schole van de Peripatetici
* Schole van Scepsis
* Schole van Stoa

## Invloedrieke filosofen
* Aristoteles
* Plato
* Socrates
* Boeddha
* Confucius
* Immanuel Kant
* Karl Marx
* Charles Montesquieu
* Friedrich Nietzsche
* Karl Popper

## Boek'n
* Jörg Aufenanger - Beknopte inleiding in de filosofie
* Jan Bor - 25 eeuwen westerse filosofie
* Jan Bor - De verbeelding van het denken
* Jan Bor - Filosofie in een notendop 
* Anton Braeckman - Wijsbegeerte
* Gijsbert van den Brink - Oriëntatie in de filosofie
* Michel Dijkstra - Oosterse filosofie in een notendop
* Gerbert Faure - Basisboek filosofie 
* Laurens ten Kate - Encyclopedie van de filosofie
* Peter King - 100 Filosofen
* André Klukhuhn - De algehele geschiedenis van het denken
* Karel van der Leeuw - 25 eeuwen oosterse filosofie
* Frank en Maarten Meester - Meesters in de filosofie 
* Tom Morris - Filosofie voor dummies
* Daan de Neef - Canon van de filosofie 
* Willem Ouweneel - De zesde kanteling
* Donald Palmer - Filosofie voor beginners 
* David Papineau - Filosofie 
* Bertrand Russell - Geschiedenis van de westerse filosofie
* Philip Stokes - Filosofie 100 essentiele denkers 
* Hans Joachim Störig - Geschiedenis van de filosofie
* Peter de Wind en Harry Willemsen - Woordenboek filosofie

## Zie ok
* Religie

## Lienks nae buten
* Cultureel Woordenboek
* Filosofie Magazine
* Historiek
* Britannica
Meêuwen

De **meêuwen** (Latien **Laridae**) bin 'n femielje van veugels uut de orde Steltloôperachtegen. D'r ore onheveêr 120 soôrten bie; biolohen bin 't d'r nie over eêns welke veugels an d'r aparte soôrten bin en welke ondersoôrten. De meêuwen ène naebie aol de zeê in ulder biotoop (en bie de Noôrdzeê komme vee soôrten vò), mae sommege soôrten bin ok in 't binneland te vinden. Volwasse meêuwen èn 'n groôtendeêls wit veêrekleêd, dikkels mie hrieze vleuhels en mie ier en di (vleuhelpunt'n, soms de kop) zwarte stikjes.

De femielje bestaet uut:

Femielje **Meêuwen** (*Laridae*)
* Heslacht: *Creagrus*
** Zwaolmstaertmeêuwe (*Creagrus furcatus*)
* Heslacht: *Larus*
** Kolle (*Larus argentatus*)
** Armeense meêuwe (*Larus armenicus*)
** Lachmeêuwe (*Larus atricilla*)
** Audouins meêuwe (*Larus audouinii*)
** Simeonsmeêuwe (*Larus belcheri*)
** Bruunkopmeêuwe (*Larus brunnicephalus*)
** Zwartsnaevelmeêuwe (*Larus bulleri*)
** Prairiemeêuwe (*Larus californii*)
** Sturmmeêuwe (*Larus canus*)
** Hrieskopmeêuwe (*Larus cirrocephalus*)
** Sachalinmeêuwe (*Larus cassirostris*)
** Rienksnaevelmeêuwe (*Larus delawarensis*)
** Kelpmeêuwe (*Larus dominicanus*)
** Lavameêuwe (*Larus fuliginosus*)
** Kleine mantelmeêuwe (*Larus fuscus*)
** Dunbekmeêuwe (*Larus genei*)
** Beriengmeêuwe (*Larus glaucescens*)
** Kleine burhemeêster (*Larus glaucoides*)
** Heermanns meêuwe (*Larus heermanni*)
** Hemprichs meêuwe (*Larus hemprichii*)
** Hroôte burhemeêster (*Larus hyperboreus*)
** Reuzenzwartkopmeêuwe (*Larus ichthyaetus*)
** Witoôgmeêuwe (*Larus leucophthalmus*)
** Mexicaonse meêuwe (*Larus livens*)
** Patagonische kokkemeêuwe (*Larus maculipennis*)
** Hroôte mantelmeêuwe (*Larus marinus*)
** Zwartkopmeêuwe (*Larus melanocephalus*)
** Dwergmeêuwe (*Larus minutus*)
** Hrieze meêuwe (*Larus modestus*)
** Witkopmeêuwe (*Larus novaehollandiae*)
** Californische meêuwe (*Larus occidentalis*)
** Diksnavelmeêuwe (*Larus pacificus*)
** Kleine kokkemeêuwe (*Larus philadelphia*)
** Franklins meêuwe (*Larus pipixcan*)
** Relictmeêuwe (*Larus relictus*)
** Kokkemeêuwe (*Larus ridibundus*)
** Chinese kokkemeêuwe (*Larus saundersi*)
** Kamtsjatkameêuwe (*Larus schistisagus*)
** Dolfienmeêuwe (*Larus scoresbii*)
** Andesmeêuwe (*Larus serranus*)
** Amerikaonse kolle (*Larus smithsonianus*)
* Heslacht: *Pagophila*
** Ivoôrmeêuwe (*Pagophila eburnea*)
* Heslacht: *Rhodostethia*
** Ross' meêuwe (*Rhodostethia rosea*)
* Heslacht: *Rissa*
** Roôdpoôtdrieteênmeêuwe (*Rissa brevirostris*)
** Drieteênmeêuwe (*Rissa tridactyla*)
* Heslacht: *Xema*
** Vorkstaertmeêuwe (*Xema sabini*)
Bossele (durp)

**Bossele** (Nederlands: *Borssele*) is 'n durp in de gemeênte Bossele. In 2023 ao 't 1.485 inweuners. Dit durpje is ellemele viekant. 't Ligt middenin de polder. A je een menuutje of vuuve fietst dan kom je bie den diek. Di lig een prachtig stukje strange. Ier kanj oltied zwemmen in de Schelde. Tot 1970 was 't durp Bossele een aparte hemeênte.

't Durp valt zoas gezeid op deu z'n strakke opbouw: 'n rechtoekig plein mee daervanuut vier straeten, eên naer elke windrichtienge, die-an weêr uutkommen op vier singels, saemen oôk 'n rechtoek. Allebei de rechtoeken bin opgebouwd volges de gouwe sneê. Voral 't pleintje middenin eit nog vee munumentaole, fraoie uzen en gebouwen.

Bie Bossele staen tweê energiecentraoles, eên thermische en eên kerncentraole. Butendien staet 'r nog 'n opslagplaese vo radioactief afval.

Vee inweuners van Bossele bin lid van de Grifformeerde Gemeênte. Bie de Twidde Kaemerverkieziengen van 2012 stemde naebie 50% op de SGP.

D'n dichter Hans Warren is in Bossele gebore. In de 17e eêuwe was Bernardus Smytegelt ier dômenee, van 1948 tot 1951 Frans Dieleman.

## Zie ok
* Biebelgordel

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Surrender

**Surrender** is 'n rockband die-a in 't Zeêuws ziengt. Ze bestaet uut Johan van der Swaluw (zank, basgitaor), Dave Vreeke (gitaor), Kees Wondergem (gitaor),en Henry de Bruin (drums), en ze komme uut de Zak van Zuud-Beveland, uut Eintjessand en omstreken.

De band wier in 1980 opgericht as Iengelstaelege coverband, maer ind jaeren tachteg stapten ze op 't Zeêuws over. Daermee aelde ze bos succes: in 1992 wier ulder eêrste cd uutgebrocht en vanaf dien tied trokken ze overaol in Zeêland volle pleinen en feêsttenten. Bie ulder muziek richte ze d'r eige nae 't vobeêld van Normaal, daer-an ze dikkels mee saeme spele. Tussen 1998 en 2000 prebeerden ze ulder naem te veranderen in *N8werk*, mae dat wier weer vromgedraoid omdat de naem *Surrender* te vee ingeburgerd was.

## Discograofie
* *Oans bin de Zeeuwen*, 1992
* *De stikken derof*, 1995
* *Bie heweld*, 1997
* *Leve* (as "N8werk"), 1999(?)
* *Zeeuwse klei*, 2001
* *Live in [[Waschappel|Weskapl]]*, 2002
* *Surrender op [[Grieps|Hrieps]]*, 2004
* *Zeeuws Miss Je*, 2009

## Lienks nae buten
* Website van Surrender
Sluus (gemeênte)

**Sluus** (Nederlands: *Sluis*) is 'n gemeênte in Zeêland, in Zeêuws-Vlaonderen, die-a ongeveer gliekstaet an 't Land van Kezand. Sluus ao in 2025 ongeveêr 23.000 inweuners; 't oppervlak bedraegt 307 km² (daevan 29 km² waeter). De gemeênte bestaet uut de plekken Sluus (Sluis), Aerenburg (Aardenburg), Sint Anna ter Mu (Sint-Anna ter Muiden), Bresjes (Breskens), Djì (Eede), De Groe (Groede), Iezendieke (IJzendijke), Kezand (Cadzand), Sinte Pier (Nieuwvliet), Schwòndieke (Schoondijke), Sinte Kruus (Sint-Kruis), Truzement (Retranchement), 't Kerkje (Waterlandkerkje), Dwòfdplaote (Hoofdplaat), Wòstburg (Oostburg; ier staet 't gemeênte'uus) en Zuuszande (Zuidzande). Vee van die plekken è stadsrechten. Vedders bin der nog vreêd vee ge'uchten en buurtschappen.

Sommige plekken in de gemeênte Sluus ore bie de oudste van Zeêland, zoô was Aerenburg de allereêrste stad in de laetere provincie. An d'n aore kant is 'n groôt deêl van de gemeênte pas in de negentiende eêuwe in cultuur gebrocht; dae weune noe nog altied weinig lui. De gemeênte Sluus is in 2003 ontstae uut saemevoegienge van de ouwe gemeênten Sluus-Aerenburg en Wòstburg. Daevò was t'r tot 1995 al 'n vee kleinere gemeênte Sluis.

Dr bin oek vee gehuchten in de gemeente Sluus, zoals Turkieje (Turkije), Boer'nol (Boerenhol), Nummer Jin (Nummer Één), Sasput (Sasput), Eile (Heile) en T'r Ofste (Ter Hofstede).

Sluus is een krimpgemênte. De gemêênteraod will’n saom’n mee Ternzeuzen en ‘Ulst de krott’n in de diverse kern’n anpakk’n. Mao dâ kost weer een boel gèld an sloop wèrk. Een aor groôt project van de leste jaeren is het project Waoterdunen, een nieuw natuurhebied. In Middelburg en ulder alles in’t wêrk ê gesteld om dâ plan Waoterdunen deu te laot’n gaon, terwijl ze wist’n dâ 85% van de bevolking iere d’r op tegen is. Ook de noe zittende gemêênteraod en het college van b&w è z’n eih’n d’r van afgemaokt mee te zegg’n dat di gêên zaok mêêr is van de gemêênte mao van de provincie. 

De gemeênte Sluus grens an de Belse gemeênten Knokke-Heist en Damme in West-Vlaonderen, en Maldegem, Sint-Laureins en Assenede in Oôst-Vlaonderen.

## Politiek

### Burgemeêsters

### Gemeênteraod
De gemeênte Sluus wierd op 1 jannewari 1995 opgeheven en op 1 jannewari 2003 opnieuw en vergroôt opgericht. De gemeênteraod bestit uut 19 zêtels. Hieronger stit de saomenstellieng van de raod sins 1990:

¹ Onafhankelijk West (nie vermold), Dorpsbelangen en Toerisme en Lokale Partij Sluis (nie vermold) bin sins 2021 'efuseerd en gae noe vadder onger de naom Sluis Lokaal. 
² Nieuw West, Gemeentebelangen en Liberaal Sluis (nie vermold) bin sins 2010 'efuseerd en gae noe vadder onger de naom Nieuw Gemeentebelang.

## Bekende inweuners
* Jack Werkman, politicus (wetouwer)

## Zie ok
* Johan Hendrik van Dale, moaker van woordeboekn

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Lieste van Nederlandse provincies

Dit is een **lieste van de [[Nederlandse provincie]]s**.

## Gegevens over de provincies

## Zie ok
* Lieste van Nederlandse gemeênten
* Lieste van Nederlandse waeterschappen

## Lienks nae buten
* Overheid
* Provincies in cijfers, AlleCijfers
* Statistieken Nederland, AlleCijfers
Lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore

Dit is 'n **lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore**. Omat 'r op de Zeêuwse Wikipedia vee over Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore geschreve zal ore, liekt 't ongs belangriek ier 'n liesje an te leien van Zeêuwse pleknaemen. D'r bestaet nog geên complete liest die-a zoô-iets beschrieft. Deêze liest kan nie klaer komme zonder ulpe van passanten, dus iedereêne die-a de Zeêuwse naem van 'n paer plekken weêt kan die ier d'r bieschrieven. Belangriek: Me gebruken altied de naem zoôast 'n in de plekke zelf gebruukt oort, nie de naem die-an ze in de durpen d'r omeêne gebruke. Dat wil zeie: *Bru*, nie *Brunisse*; *Waschappel*, nie *Weskappel*. As 't nie aors is mag de naem van uut de omgevienge d'r wè tussen 'aekjes bie.

## Provincie [[Zeêland]]

### Gemeênte [[Bossele (gemeênte)|Bossele]]

### Gemeênte [[Goes]]

### Gemeênte [[Kapelle]]

### Gemeênte [[Middelburg]]

### Gemeênte [[Noôrd-Beveland]]

### Gemeênte [[Reimerswaol (gemeênte)|Reimerswaol]]

### Gemeênte [[Schouwen-Duveland]]

### Gemeênte [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]

### Gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]]

### Gemeênte [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]]

### Gemeênte [[Tole (gemeênte)|Tole]]

### Gemeênte [[Ulst (gemeênte)|Ulst]]

### Gemeênte [[Vlissienge]]

## Provincie [[Zuud-'Olland]]

### Gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]]

### Voormaelige gemeênte [[Wesvore]]
Wesvore

**Wesvore** (Nederlands: *Westvoorne*) is 'n voormaelige gemeênte in de Nederlandse provincie Zuud-'Olland, op 't eiland/de waerde Svore-Putten, mee onheveer 15.000 inweuners in 2022 en 'n oppervlakte van 97,48 km² (daervan 44,33 km² water). Binne de voormaelige gemeênte laegen de durpen Rekanje, Svore en De Tinte. 't Raeduus stond in Rekanje. Wesvore is in 2023 opgegaen in de nieuwe gemeênte Vore an Zeê.

De voormaelige gemeênte was in 1980 onstae uut 'n fusie van de ouwe gemeênten Svore en Rekanje. De naem is 'n bitje verwaarend, want vroeger was *Westvoorne* de naem van Goeree en *Oôstvoorne* de naem van wat-an me noe *Svore/Voorne* noeme.

In Wesvore, in elk geval in Svore ne De Tinte oort vanouds 'n Zeêuws dialekt gepraot, 't Svores. Deu d'n immigratiedruk en 't cultureel overwicht van Rotterdam sterft dit dialekt langzaeman uut.

Sins 2006 was Peter de Jong (PvdA) burgemeêster.

## Zetelverdeling gemeênteraed
De gemeênteraed van Wesvore bestond uut vuuftien zeêtels. Hieronger stoot de saemenstellieng van de gemeênteraed vanof 1998:

## Zie ok
* Lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore

## Noôten


## Lienks nae buten
* Voormaelige gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Fort Zeelandia (Formosa)

**Fort Zeêlandia** was 'n Nederlands fort op Formosa. 't Is gebouwd tussen 1624 en 1634, mee steênen die vanaf Java wiere angevoerd. In Surinaome is ok een nog bestoônd fort met de naem Fort Zeelandia.

## Lienks nae buten
*Ouwe kaerte van het Fort Zeelandia, Amsterdam 1675
Michiel de Ruyter

**Michiel de Ruyter** (Vlissienge, 24 maerte 1607 - Baoi van Syracuse, 29 april 1676) was 'n Zeêuwse zeêman. Ie was d'n bekendste zeê'eld uut de Nederlandse geschiedenisse, en be'alve as admiraol werkte um ok as koôpman en as walvisvaerder en leide d'n expedities tege piraoten. Z'n bienaem was *bestevaer*. Hij was en is een eehl bekende Zeêuw. 

Michiel de Ruyter wier in Vlissienge gebore as zeune van Arjen (Adriaen) Michielszoon en Aegje Jansdochter. Ie zou z'n eige pas laeter, in 1633, De Ruyter gae noeme.

Michiel de Ruyter prae'ende Zeêuws en is da altied bluuvn doew. En as een hoeie Zeeuw had'en moeite met de letter ‘H’.
Een bekende zin van um was: *Ick sal mij als een heerlyck Capeteijn in mijn harte gedraghen, in de hoope dat Godt het werck daer wij om uet sijn gesonden sal segenen, tot heere van ons lieve Vaderlandt.* Een aore bekende uutspraok van Michiel: *Met onghewyllige onden is het quaet asen vangen.*

## Zie ok
* Standbeêld Michiel de Ruyter

## Lienks nae buten
* Historiek
* Britannica
* Omroep Zeêland
Bresjes

**Bresjes** (Nederlands: *Breskens*) is 'n durp in de gemeênte Sluus mie 4.630 inweuners (2023). Bresjes is et durp van de vissers. De mjiste mens'n kenn Bresjes deu da et ihn de Twidde Weareldoôrlog deu zwaare bombardement'n is hetroffn. Da wor nog elk jaor herdacht. Toet an april 1970 was Bresjes een eihe gemeênte, weernae 't toet an 2003 deel uutmikte van de gemeênte Wòsburg.

Oek ken vee mens'n bresjes van de Visserijfjistn natuurlik. En hrwot fjist waabie hezelligeid, vis ehn bier vah hrwot belang zihn. Ihn de vorige jiw'n leevende Bresjes puur op de vis moah tehenwoordig leef t'n nelft van Bresjes oek op de toerist'n. Ihn de zeumer ist en echte trekpleister voo vee buut'nlanders. 

Ahn de kust ligt de welbekende koaje vahn Bresjes, waah nog steeds volop de vis bihn wor ghaaln. Bresjes licht tehenover Vlissieng’n. Da hieng’n de Bressiaonders vaok nao toe om te wienkel’n. Je mos dan mêê de bwôôt mêê. As je op’t riejdek blêêf, dan kostn ’t niks, mao hieng je naobôôv’n an dek dan os je betaol’n.

De voebalclub van Bresjes is VV Breskens. Bresjes speel in zwart-wit tenue, mao die sokk’n èn alle kleur’n van de regenboge.

## Geschiedenisse
Bresjes ontstong ant ende van de Middeleêuwen, toe in het voorjaar van 1487 de schorren an de Schelde deu keizer Maximiliaan van Oôstenrijk in leen wiere uutgegeven an 'ertog Philips van Kleef om te bedieken. In 1510 was de bedieking van de polder van Breskenssandt klaer en in 1517 wier het durp Bresjes gesticht. Nie vee laeter wier ok de polder van Nieu Breskens bediekt. Laeter volgden nog de Barbarapolder, en de Kleefsepolder. In 1585 wiere in de strijd tegen de Spanjaerden de polders onger waeter gezet.
Pas nae de verovering van Sluus in 1604 deu prins Maurits worre de polders wier herdiekt.

Bresjes wor deu de geallieerden 'ebombardeerd op 11 september van het jaor 1944. Awast da de plekke was 'eëvacueerd valle d'r toch nog 199 slachtoffers.

Mensenlevens waoren d'r in 1953 in West Zêêuws-Vlaonderen niet te betreuren. Je zag gêên kaoie meer, mar Bresjes is eigelek voor die ramp gespaord gebleven. En omdat 't in de andere stikken van Zêêland zô erg was, bin die vissers onmiddellek daor naor toe gegaon, en hebben ze hêêl wat mensen nog van de daoken kunnen haolen.

## Zie ok
* Veêrdienste van Vlissienge nae Bresjes
* Provinciaole Stoômboôtdiensten in Zeêland
* Op Bresjes

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Biezelehe

**Biezelehe** (Nederlands: *Biezelinge*) is 'n durp in de gemeênte Kapelle, dat-a in 2020 ongeveêr 2.300 inweuners ao. 't Leit an d'n aore (zuud-)kante van de spoorwegt as Kapelle en deêlt mee dat durp 't station Kapelle-Biezelehe.

In vroeger tieën stoeng d'r t'n oôsten van 't durp 'n klooster "Jeruzalem". Toet 1717 ao 't durp 'n aeven die-a in ope verbindienge stoeng mee de Onte, toen slibte-d'n dicht.

In Biezelehe stae de oôdvestegiengen van Hapro zonne'emels en Coroos Conserven.

## Gebore op Biezelehe
* Jan Peter Balkenende (1956), voormaelig premier van Nederland

## Plae'ies

Zs31 Bieselinge¹.JPG|Biezelehe rond 1650
Goes en omgeving JMA Hubar 1857.jpg|Omgevieng van Biezelehe rond 1857
Biezelinge voormalige 'Nieuwe kerk'.JPG|Voormaelige 'Nieuwe kerke'
Biezelinge marktplein met anker.jpg|Martplein mee anker


## Bron'n
* Gemeente Kapelle
* De geschiedenis van Kapelle (Z..-B.); van Ysseldijk
* Historisch Jaarboek voor Zuid Beveland; Heemkundige Kring de Bevelanden
* Tegenwoordige staat van Zeeland deel 2; Tirion

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Taelen in Nederland

De eêrste **[[taele]] in [[Nederland]]** is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term *Nederlands* ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd *streektaele* kan ok gliek staen an *[[dialect]]*) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

### Erkennienge
Autochtone mindereidstaelen kunne erkend ore onder Europese regels. Dat is in Nederland 't geval mee Fries, Nedersaksisch (as eên g'eel) en Limburgs. 't Zeêuws oor nie erkend.

### Liesje van streektaelen (en ulder belangriekste dialecten)
;Nederfrankisch
*Ollands
**Kennemers, Zaons, Waeterlands
**Zuud-Ollands, Utrechts-Alblasserwaerds, Noôrdwestoeks
***Nederlands (standerd)
*Westfries
*(Midden-Nederlands)
*Zeêuws (West-Vlaems)
*Braebants
*Kleverlands
*Limburgs
*Stadsfries, Bildts
*Oôst-Vlaems

;Nedersaksisch
*Greuniengs
*Drents
*Stelliengwerfs
*Urkers
*Sallands
*Twents
*West-Veluws
*Oôst-Veluws
*Achteroeks

;Fries
*Westerlauwers Fries
**Schiermonnikoogs
**West- en Oôstterschelliengs
**Hindeloopers

;Middelduuts
*Ripuarisch

### Liesje van allochtone mindereidstaelen
* Jiddisch (naebie uutgesturve)
* Romani
* Turks
* Koerdisch
* Araobisch (Marokkaons dialect)
* Berbers
* Papiaments
* Surinaoms
* Hindi (Surinaomse variante)
West-Vlaonderen

**West-Vlaonderen / West-Vlaenderen** (Nederlands: *West-Vlaanderen*, Frans: *Flandre-Occidentale*, West-Vlaems: *West-Vloandern*) is ien van de tien Belgische provincies en oôrt bie Vlaonderen. D'n 'oôdstad van West-Vlaonderen is Brugge. Andere belangrieke steên bin Ieper, Kortriek en Oôstende.

Der weune 1,2 meljoen mins'n in West-Vlaonderen.

'Oôgste punt: Kemmelberg (156 m). Belangriekste waoterlopen: Iezer, Leie en Mandel. 

Vroeher wie in West-Vlaonderen ok vee kaant eklost.

## Hrenzen
West-Vlaonderen hrenst in 't noordoôs'n an de Nederlandse provincie Zeêland (de streek Zeêuws-Vlaonderen), in 't oôs'n an Oôst-Vlaonderen, in 't zuudoôs'n en zuud'n an Enegouwe, ok in 't zuud'n en zuudwes'n an Frankriek en in 't noordwes'n an de Noôrdzeê.

## Taelen
In West-Vlaonderen praote ze Nederlands en 'n beetje Frans in de gemeênten Mesen en Spiere-Helkien in 't zuud'n; streektaelen binne West-Vlaems - 'n streektaele die nog vreêd vee gebruukt oor en die stikke nauw an 't Zeêuws verwant is - en 'n overgang mie 't Oôst-Vlaems in 't oôst'n.

## Arrondissement'n


Arrondissement Brugge Belgium Map.svg|Brugge
Arrondissement Diksmuide Belgium Map.svg|Diksmuide (Diksmuje)
Arrondissement Ieper Belgium Map.svg|Ieper
Arrondissement Kortrijk Belgium Map.svg|Kortrijk (Kortriek)
Arrondissement Oostende Belgium Map.svg|Oostende (Oôstende)
Arrondissement Roeselare Belgium Map.svg|Roeselare (Roeselaore)
Arrondissement Tielt Belgium Map.svg|Tielt
Arrondissement Veurne Belgium Map.svg|Veurne


## Gemeênten
Gemeênten mie der officiële naem, steê èn *(stad)* achter der naem staen:

¹ Fout angegeven as Staden.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Vlaanderen
* AlleCijfers
West-Europa

**West-Europa** is 'n deêl van Europa dat-a z'n eige onderscheidt van Zuud-, Noôrd-, Centraol- en Oôst-Europa doeu de geografie en deu de verschillen in geschiedenisse en cultuur.

## In West-Europa leie volgende landen
* België
* Nederland
* Luxemburg
* Frankriek
* Vereênigd Konienkriek
* Ierland

Duutsland, Liechenstein en Zwitserland ore soms oôk toet West-Europa gerekend, awast ore ze meêstal gerekend bie Centraol-Europa.

Frankriek (zeker Zuud-Frankriek) oôrt deur eur liggienge en cultuur oôk wel toet Zuud-Europa gerekend.
Vaux-sur-Mer

**Vaux-sur-Mer** is 'n hemeênte in 't Franse departement Charente-Maritime (rehio Poitou-Charentes) en 't teln in 2005 3.696 inweuners. De plekke maekt deêl uut van 't arrondissement Rochefort. Vaux-sur-Mer ei een oppervlakte van 6,0 km2 en een bevolkiengsdichteid van 616 inweuners per km2.

## Biezonder'eden
Vaux-sur-Mer lig in 't wessen van Frankriek en der sti een kerke uut de 11e eêuwe die a deêl uut maekt van een abdie die a ebouwd is op de ressen van een Gallo-Romeinse tempel. Toerissen komm'n ni Vaux-sur-Mer voe 't strand, 't strand van Nauzan.

De burhemeêster van Vaux-sur-Mer is sins 2001 tot 2008 Gilbert Naudin. 't Oôgste punt van Vaux-sur-Mer is 27 meter, 't laegste punt, Atlantischen Oceaon, lig op 0 meter.
Zuud-'Ollandse eilan'n

Onger de **Zuud-Ollandse eilan'n** oôr ’t deêl van de Rien-Maes-delta wat in de provincie Zuud-Olland leit, erekend.

’t Gaet om de (vomaelige) eilan'n: 
* Eiland van Dordt
* Goereê-Overflakkeê
* Hoekse Waerd
* Iesselmonde
* Rozenburg
* Svore-Putte
* Tiengemeêten

Deu d'n anleg van bruggen, tunnels en dammen is alleên Tiengemeêten nog e' echt eiland.

De Zuud-'Ollandse eilan'n komen overeên mit 't Waeterschap Ollandsen Delta.
8 december

**8 december** is d'n 342e of 343e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1537 - In Honduras wor de stad Santa María de la Nueva Valladolid, ofwè Comayagua esticht.
* 1881 - 't Riengtheater te Ween'n bran of. 
* 1914 - Slag om de Falklandeilanden tussen Vereênigd Koninkriek en Duutsland.
* 1941 - ’t Conhres van de Vereênigde Staeten verklaer Japan d'n oôrlog.
* 1941 - Nederland verklaer Japan d'n oôrlog naeda Japan Britse en Amerikaanse gebieden anevaln ei. 
* 1941 - In ’t concentraotiekamp Chelmno bie Łódź gebruuk Duutsland vò ’t eêrst op vrachtwaegens gemonteêrde gaskaemers om Joôden doôd te doeën. 
* 1944 - Bie 'n overval op de Leêuwarder hevangenis worn meêr as vuuftig verzetsmensen bevried.
* 1949 - Den oôdstad van de Chinese Rippebliek wor verplekt van Nanking nae Taipei op Taiwan.
* 1965 - Bie wet wor prins Claus henaturaliseêrd toet Nederlander.
* 1976 - The Eagles briengen Hotel California uut, eên van de best verkoôp'nde albums aller tieden.
* 1982 - In Surinaome worn 15 critici van ’t bewind van Desi Bouterse - voôrnaemliek journalisten, vakbonsmensen en advocaten - doôdemikt.
* 1984 - Onderteêkenienge in Togo van de derde overeênkomst (Lomé III) tussen den Europese Hemeênschap en 66 lan'n in Afrika, 't Carïbisch Gebied en de Stillen Oceaon (ACS).
* 1991 - Leiders van Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne teêkene 't akkoord van Minsk wimie a 't 'n end komt an de Sovjet-unie, en daermeê de GOS behun. 
* 1993 - D'n Amerikaonse president Bill Clinton teêken de North American Free Trade Agreement (NAFTA).
* 1994 - D'n Amerikaonse president Bill Clinton teêken 'n wet daedeu a de VS meedoe an de General Agreement on Tariffs and Trade (GATT, laeter WTO).
* 1999 - Rusland en Wit-Rusland sluten 'n unieverdrag. Allebei de landen motten zoô rond 2005 saemen eên munte èn. Dat is overiges nie 'ebeurd.
* 2003 - In Arhentinië wor bekend dan de sloppenwieken van Buenos Aires sin 1993 in omvang bin verdubbeld.

## Gesturve
* 993 - Egbert van Trier, aertsbisschop van Trier
* 1980 - John Lennon (40), Iengels popster (om 22:50 uure vò zien 'uus int Dakotagebouw aen 72nd straet New York doôdemikt deur Mark David Chapman)
Bossele

Mee **Bossele** kan bedoeld ore:

* Bossele (gemeênte), gemeênte in Zeêland (Nederlands: *Borsele*)
* Bossele (durp), plekke in Zeêland (Nederlands: *Borssele*)
Leen de Broekert

**Leen de Broekert** (Oôskappel, 10 maerte 1949 - Middelburg, 29 juli 2009) was 'n Zeêuwse pianist en urganist. Ie studeerde an 't Konienklik Conservatorium in D'n Aegt en specialiseerde z'n eige in tweê istorische instrumenten: klavecimbel en fortepiano. Voraol mee dat leste instrument zoe d'n bekend ore.

De Broekert was toet an z'n doôd urganist-titulaoris an de Koôrkerke in Middelburg. Ie ei zeven cd's opgenomen, drie vo urgel (eêntje op 't Duyschot-urgel in de Lutherse Kerke van Middelburg, eêntje in de Koorkerke in dezelfde stad en eêntje waer à dat 'em op drie verschillende urgels in Zeêland speêlt), drie mee z'n fortepiano, mee werken van resp. Franz Schubert, Joseph Haydn en Wolfgang Amadeus Mozart (daervan d'r sommegen nogal onbekend bin) en nog eêntje mee werken van Schubert op 'n moderne vleugel. Ie gaf ok concerten en pianolessen.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Persoonlijke webplekke
Koukerke

**Koukerke** (Nederlands: *Koudekerke*) is 'n durp in de Zeêuwse gemeênte Ter Veere. 't Leit zuudwestelik van Middelburg en noordwestelik van Vlissienge. Op 1 januaori 2023 aod 't 3.465 inweuners, en awast gaet dat antal achteruut is Koukerke nog altied de groôste plekke in de gemeênte Veere. De'r weune voroal vée forensen en bejaarden.

Op 't durpsplein in de midden van 't durp staet 'n ouwe kerke (zie iernessens), Koukerke is dan ok 'n echt Walchers kerkdurp. Bie d'n ingang van 't durp staet nog 'n meule en in 't butengebied bin d'r vee butenplaesen, zoôas D'r Boede en Ter Oôge (wat-a noe tege Middelburg anleit).

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Gaepienge

**Gaepienge** of **Ter Gaepienge** (Nederlands: *Gapinge*) is 'n klein durpje in de gemeente Veere. 't Durp ao op 1 jannewari 2023 520 beweuners. Gaepienge lei op zo'n vuuf kilometer rieën van Middelburg en dichtbie (om en neabie 2 km). 't kleine stadje Veere. Beziensweardigheden bin zoô-a de hervormde kerke in 't midden van't drup (die o.a. veu cd-opnames oor hebruukt) en twee vliedbergen an't ende van't durp. Ook de meulen an't ende van't durp is een herkenbaer punt.

De heschiedenis van't durp is moeilijk te achteraelen. De naem zou kunne wieze op een stichter mee een Friese naame, *Gabo*; As da zo zou weze, dan ist een eel oud durpje.

Gaepienge was vanaf 1815 een eigene gemeente, totda't in 1857 bie D'n Polder wier gevoegd. 'T durp oa toen nie vee meer dan 200 beweuners. In de twintigste eeuw is dat aantal omoôggegaen; in de jaeren negentig wier een nieuwe straete an't durp toehevoegd, de Nieuwe Wei. Uut't oôgpunt van be'oud van de durpsgemeenschap is de gemeênte wè wat voorzichtiger ge'ore mee de bouw van nieuwe uzen, in't vakjargon ook wè witte schimmel genoemd.


Kerk gapinge P7160858.png|De 'ervormde kerk
Vliedberg_benoorden_Gapinge.JPG|De vliedberg ten noôr'n van 't durp


## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Terneuzen (gemeênte)

**Terneuzen**, ok wè **Neuzen**, (Nederlands: *Terneuzen*) is de groôtste gemeênte van Zeêland, genoemd nae de stad Terneuzen, de oôfdplekke van de gemeênte. De gemeênte Terneuzen telde in 2025 ongeveêr 56.000 inweuners. Nessens de stad, daerin ongeveêr d'n elt van alle inweuners weunt, bin d'r nog dertien aore kernen en 'n antal buurschappen die-an nie as kern erkend bin. As kern ore erkend: Aksel (Axel), Biervliet, Filepine (Philippine), Koewacht, d'n Noek (Hoek), D'n Overslag (Overslag), Sas (Sas van Gent), Sluuskille (Sluiskil), Spui, Zuudurpe (Zuiddorpe), Wesdurpe (Westdorpe), De Zandstraote (Zandstraat) en Zaomslag (Zaamslag).

De gemeênte Terneuzen zoô-an me die noe kenne is ontstae in 2003, bie de saemevoegienge van de ouwe gemeêntes Aksel, Sas en Terneuzen. Dae was vee verzet tege van de lokaole bevolkienge mae deêze oplossienge was al 'n compromis, om-a de regerienge eên gemeênte Zeêuws-Vlaonderen wou. De gemeênte Neuzen beslaet ongeveêr 't gebied van 't ouwe Land van Aksel. De gemeênte eit 'n landelik karakter, al is t'r in Terneuzen-stad en in Sas wè wat industrie. 't Kenael van Gent nae Terneuzen loôpt d'r glad deurene. De zuudelike ingang van de Westerscheldetunnel ligt an de westkant van Terneuzen-stad.

In de meêste durpen praote ze 't Land-van-Aksels, 'n Zeêuws/West-Vlaoms dialect, maer in 'n paer durpen oort Oôst-Vlaoms gebruukt.

Om goed overleg meej burgers mòògeluk te maoke is de gemeênte onderverdeeld in 25 kerne en wijke. In den meeste van deze wijke bestaot een stads-, dorps- of wijkraod. Zo'n bewòònersvertegenwoordigieng klopt met wense en opmerkienge over de leefbaor'eid in den wijk aon bij de wijkbestuurder, de wijkkoördinator en/of de vorman.

De gemeênte Terneuzen grens an de Belse gemeênten Assenede, Zelzaote, Lochristi, Lokern en Stekene in Oôst-Vlaonderen.

## Plekken

## Politiek

### Burgemeêsters

### Gemeênteraod
De gemeênteraod bestit uut 31 zêtels. Hieronger stit de saomenstellieng van de raod sins 1990:

¹ erindeêlieng

² TOP/Gemeentebelangen is 't saemengaen van TOP (Terneuzense Onafhankelijke Partij) en Gemeentebelangen Groot Sas/Kanaalzone (nie vermold) in 2005.

³ 1990-1998: CU = GPV + RPF

⁴ Bondgenoot Cees Freeke is 'n nieuwe partij in plaets van 55 Terneuzen en 55 Terneuzen is in plaets van Lijst Cees Freeke.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Oôskappel

**Oôskappel** of soms **Oôstgappel** (Nederlands: *Oostkapelle*) is 'n durp in de gemeênte Ter Veere mie 2.305 inweuners (2023), kort bie zeê, dat-a tussen Domburg en D'n Polder inleit. 't Durp bestaet uut 'n ouwe durpskern mee 'n bitje nieuwbouw en 'n villapark juust buten 't durp. D'r leie nog vee ouwe boederieën in de durpskern. In de buurte van Oôskappel (zoô te zeie: in 't butengebied) leit 't Kasteêl West'ove. Oôskappel was vreêd in trek bie de Middelburgse rieke mensen in de achttiende en negentiende eeuw en ze ebbe d'r veê butenplaetse gebouwd. De belangriekste bin in de Mantelienge Duunbeek, Berkenbos, Zeeduun en Overduun, an d'n wegt nae Seroos Iepenoôrd en meer an de kant van De Polder Ter Linde. Nae de kante van De Polder toe oort de dunenrie vreêd dik. Ier leit 't natuurgebied Oranjezon. Ok bie Westhove is t'r 'n stik duun daer-a vee gewandeld oor.

Oôskappel is genoemd naer 'n kapel die-a ier in de vroege Middeleêuwen gestae moet ebbe, en saeme mee 'n westeliker kapel (Weskappel) de bevolkienge van dit deêl van 't eiland onder'ieuw. Weskappel groeide in de eêuwen daernae uut tot 'n klein vestiengstadje maer Oôskappel bleef 'n boerendurp. Pas in de twintigste eêuwe kwam daer veranderienge in, toen-at 't toerisme 'n groôte rol goeng spele.

## Gebore op Oôskappel
* Freule Elisabeth Boddaert, pionierster mee moeilik opvoedbaere kinders (op West'ove)
* Leen de Broekert, pianist en organist
* Wim Hofman, schriever
* Thomas Hogeweg, profvoetballer
* Matthijs Röling, schilder
* Jan Zwemer, schriever en istoricus

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Nederlands

't **Nederlands** of **Nederlans** is de naem voe de offisjeêle taele van Nederland en Vlaonderen, die-a deur zekers 23 miljoen mensen as cultuurtaele gebruukt wort en deur vee van ulder ok as moerstaele in gebruuk is. Vadder wor de term *Nederlands* ok gebruukt voe 'n antal Nederduutse dialect'n op Nederlandse, Vlaemse en Frans-Vlaomse grond. Dikkels wor voe "Nederlands" ok *[['Ollands]]* ezeid, mae feitelik is dit alleêne de streektaele van (Noôrd- en Zuud-)'Olland. In België wor 't Nederlans nogaol is *Vlaems* genoemd, wat a ok al gin juuste naem is.

## Woôrnschat
Ni schattieng tel de Nederlandse taele zò een eên miljoen woôrn. Ierbovenop zien der nog miljoene bieni of aelemille in onbruuk herikte woôrn. Ok zien der in 't Nederlands vee synonieme woôrn, mistal een Germaonse en Romaonse variante. Iervan worn de Germaonse woôrn vaok in spreektaele en de Romaonse in schrieftaele en bie offisjele helehenheed'n hebruukt.

## Geschiedenisse
De geschiedenisse van 't Nederlans wort opgedeêld in 3 'oofdfas'n: van 't Oudnederlans, 't Middelnederlands en 't 
Nieuwnederlans. In de zestiende eeûw krieg 't Nederlans 'n standaardvorm.

't Afrikaons is 'n taele die-a in de zeventiende eeûw uut 't Nieuwnederlands ontstaen is.

## Classificaotie
* Indo-Europees
** Germaons
*** West-Germaons
**** Nederfrankisch
***** **Nederlands**
Aegte

**Aegte** of ** 't Aflat** (Nederlands: *Aagtekerke*) is 'n durpje op Walchren, in de gemeênte Ter Veere.
'T is een rustig durpje mee 1.465 inweuners (2023) tussen de weilanden en heploegde landen in de schaeduw van Domburg, Melis en Oôskappel. 

### Heschiedenis
Aegte e 'n katholiek verleden, me noe is de nie vee mi van over. De naem Aagtekerke wier afheleid van de heilige St. Agatha. Agatha moe een vrome vrouw heweest zien op Sicilië. Dr neam, een verwiezing nea t Griekse woord ’agathos’ (goed), komt in de middeleeuwse legenden voor die-an betrekking ebben op 'n maagd die-a nae dr weiherienge in te gaen op de avances van 'n vonaeme Romein gemarteld wier. Mae ze haf dr heloof nie op. Nea brute marteliengen gaf ze uuteindelijk de heest. 

Et durp e als bieneam ’'t geitedurp’. Waarschijnlijk omdat vroeher bekant elke inweuner één of meer heiten ieuw.

In en rond Aegte bin d'r vee campings.

### Kerken
Dr bin twee kerken in Aegte:
* Hereformeerde Hemeente
* Hervormede Hemeente

De meeste Aegtekerkenears gaen nae de gergem.

Het vôggende verhael is bekend over Aegte: 'D'n domenie van Aegtekerke, die most - dat spreekt - op zondag werke. Dat ôôrde zo bie z'n bestaen, dat aod 'n jaeren zô hedaen. Mèr op un zondag, 't was in meie, toen kwam d'n duvel tussenbeie. De domenie ao 's daags dèvoor - je moe me echt helove oor - op 't fêêst van de fermielje Neve ut hlas nog a de kans heheve. Um was ok laet naè bed hehaen en 's ochens toch vroeg ophestaen. Ie ao toch zôô un slaep ee mensen, ie docht 'k wou dat ik noe mog wense, un êêl klein dutje, 't kan gin kwaed. Dè bin ik zeker mee hebaet. Ut kerkvolk laet ik ziengend loven, zo 'n vers of tien - 't is niet te hloven - en weldra was de predikant in Morpheus èrmen anheland. De psalm was uut, het urgel dreunde, un slotakkoord, de herder kreunde en snurkte mee un blieë zin. Het kerkvolk ield de aesem in. De ouwe koster slofte vredig de kanseltrap op en zei zedig:''t Is uut!' - Wat zei de soezebol? 'Oh .. doe het dan nog maar eens vol!'

## Lieste mee burgemeêsters van Aegte

## Plae'ies

Aflat.jpg|'Uusies in de rieng rond de kerke
Aagtekerke.jpg|Meule van Aegte


## Zie ok
* Biebelgordel

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* Meulen van Aegte
Luxemburg (land)

**Luxemburg**, officieêl: *Groôtertogdom Luxemburg*, is een land in West-Europa. 'Oôdstad is den gelieknaemige stad Luxemburg. 't Land 'eit tegen den 700.000 inweuners op een oppervlakte van bienae 2600 km². Luxemburg grenst an België int westen en noôrden, Duutsland int oôsten en Frankriek int zuuden.

## Heografie
Luxemburg grenst: 
* int westen en noôrden ant Belgische hewest Wallonië (int westen an den provincie Luxemburg en int noôrden an den provincie Luuk)
* int oôsten an den Duutse deêlstaeten Rheinland-Pfalz (Eifelkreis Bitburg-Prüm en Landkreis Trier-Saarburg) en (int zuudoôsten) Saarland (Landkreis Merzig-Wadern)
* int zuuden an den Franse rehio Grand Est (departement Meurthe-et-Moselle int zuudwesten en departement Moselle int zuuden).

't Land is 'euvelachtig, de 'oôgste punten komme ruum 500 meter boven zeêniveau. 'Oôgste 'euvels binne den (Op) Kneiff (560 m) en den Buergplaz/Burgplaz (558 m).

Noôrd-Luxemburg 'iet Ösling en leit in de Ardenn'n, Midden- en Zuud-Luxemburg 'iet Gutland of Bon Pays.

## Geschiedenisse
In 1815 wier konienk Wullem I der Nederlande ok groôtertog van 't nieuwe Groôtertogdom Luxemburg. In 1839 wier 't westelek, Franstaelige deêl af'esplitst en as provincie Luxemburg deêl van 't nieuwe Konienkriek Belhië. Toe 1890 was Luxemburg in personele unie mee Nederland verbonde, deernae is't ièlemao zelfstandig eworren. In 1914 en 1940 wier Luxemburg deur Duutsland veroverd.

## Politiek en bestier
Luxemburg is 'n groôtertogdom en 'n constitutionele monarchie. Da wil zegge da de macht van d'n groôtertog is vasgeleid in d'n grondwet. Meestal eit d'n groôtertog nie zo il vee macht en 'n symbolische functie.

Luxemburg is verdeêld in twaolf kantons en 'onderd gemeênten, waervan twaolf ok steên binne.

¹ 'Oôdplekken 'ebben dezelfde naem, bealve bie Capellen (is Mamer).

### Parlement

### Premiers

## Luxemburg internationaol
Luxemburg is onder aore lid van de Benelux, d' Europeêse Unie en de NAVO.

## Godsdienst
Luxemburg is overwegend christelijk. De leste decennia neemt de onkerkelijkeid evenas in aore Europeêse lan'n toe.

## Taelen
De taelen die-a gesproken ore in Luxemburg binne Duuts, Frans en Luxemburgs *(Lëtzebuergesch)*.

## Kaerten

Kaart luxemburg.png
PAT - Luxembourg.gif
Luxemburg Topographisch.png
Lux topo de.jpg
Grenzverlauf B-LUX.png


Luxembourg Wikivoyage Map 2017.png|Rehio's
Cantons du Luxembourg.svg|Kantons
Gemeinden Luxemburg 2023.png|Gemeênten
Cantons of Luxembourg Density.PNG|Dichteid
LuxembourgPartitionsMap.png|Geschiedenisse


## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
* Europese Unie
* Larousse
* Fact File
* Historiek
* IsGeschiedenis
* Gouvernement
* Statistiques
Waere Jezuskerke

As Chinese uutloôp'r van d'n Pinkstertak van 't christendom die in d'n jaer'n negentien 'onderd ontstond, is d'n **Waere Jezuskerke** (真耶穌教會) 'n nie confessionèle kerke die in negentien zeuventien in Peking is begonnen. D'r ziin wereldwiid zo'n eên-in-'n-alf miljoen anhangers. Die kerke wiest d'n drie-eên'eid af en beschouwt d'n Eêre in Jezus as 'n en d'n zelfde. De tien geloofspunt'n van de Ware Jezuskerke ziin:

# 'Eilige Hêêst
# in d'n tuun gaon 
# d'n voetwassing 
# aovenmaol
# D'n Sabbat
# Jezus Christus
# d'n 'Eilige Biibel 
# redding 
# d'n kèrke
# d'n t'rugkomst van d'n Eêre
Bruunvis

}

De **bruunvis** of 't **zeêverke** (Latien *Phocoena phocoena*) is 'n zeêzoogdier uut de femielje Bruunvissen (Phocoenidae) binn'n de orde Walvissen (Cetacea). Mie maximaol eên meter tachtig lank en zestig kilo zwaer is 't 'n betrekkelik kleine walvis. Ie komt ok voe in de Noôrdzeê en dichte an de Zeêuwse kuste. De Bruunvis eet hoofzaekelik gornet en vissen.


File:Ecomare - bruinvis Berend (berend3).jpg|
File:Ecomare - skelet bruinvis (bruinvis-skelet-sd).jpg|
File:Ecomare - bruinvis Michael met penis (michael-penis-4580-sd).jpg|