open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tramways à vapeur Flessingue-Middelbourg et extensions

De **Societé Anonyme (Naemlozen vennoôtschap) des Tramways à vapeur Flessingue-Middelbourg et extensions (TVFM)**, laeter officieel genaemd **Societé Anonyme d' Éclairage et Tramways Electriques**, was een van oorsprong Bels trambedrief, dat de steën Vlissienge en Middelburg op Walchren mee mekaore verbond (vandeer dat ok wè de initiaolen **VM** wiere 'ebruukt). 't Bedrief wier op'ericht op 11 feberwari 1885 te Brussel en nam de exploitatie, die 't ende 1881 was behunnen, over van een particuliere concessionaeris. Na elektrificaotie in 1910 en overname deu de provincie Zeêland op 1 jannewari 1929 wier de exploitatie voort'ezet toet an de inundaotie van Walchren in oktober 1944.

In Middelburg reej de trem vanof de Mart, via Pottenmart, Langeviele en Binnenvielebrugge, Pottenbakkerssingel, Zandstraete nae de tehenwoordige Vlissiengsesingel, langs het Kanaol deu Walchern nae Vlissienge. Dee gingt via de Koningsweg, het Tramlaentje, de Aegje Dekenstraete (wee de remise mee de werkplekke was) ent Be'ie Wolffplein nae de Walstraete, wee de wisselplekke was. Dan wast nog een klein stikkie nae 't officiële eindpunt op de Zeilmart. Dee behun wee de verbindieng, vromme via de Walstraete, over het Be'ie Woffplein en de Bad'uusweg nae 't Bad uus.

## Literatuur
* R. Stamkot, R.F. de Bock, C.A. van der Eijk: *Elektrische trams in Twente, Zuid-Limburg en Zeeland*. Wyt, Rotterdam, 1971.
* H.G. Hesselink, *De trams op Walcheren*. Den Boer, Middelburg, 1981.
1914

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* Zonger daotum - Openieng Panamakanaol
* 1 jannewari - Rotterdam wor vergroôt mie de plekke 'Oek van 'Olland.
* 29 meie - Het Canadese passahiersschip s.s. *Empress of Ireland* zienkt nae anvaring in de Saint Laurens Seaway. 1024 opvaerenden komme om 't lêven.
* 28 juni - Moôrdanslag op aertshertog Frans Ferdinand van Oôsteriek, de troônopvolger van Oôsteriek-Honharije en aertshertogin Sophie deu de Servische nationaolist Gavrilo Princip. Beiden komme om 't lêven. Dit vurmende de directe anleidieng toet 't uutbreken van d'n Eêste Waereldoôrlog.
* 23 juli - Oôsteriek-Honharije stelt een ultimatum an Servië. Het land kriegt 48 uur om te voldoewene an een antal onmeugleke Oôstenriekse eisen. Een oôrlog liekt onvermiedelek. 
* 25 juli - Servië wiest het ultimatum of en mobiliseert. Oôstenrijk-Honharije antwoordt mee gedeelteleke mobilisaotie.
* 28 juli - Oôstenrijk-Honharije verklaert de oôrlog an Servië. Hiermee behunt d'n Eêste Waereldoôrlog.
* 29 juli - Troepen van Oôstenrijk-Honharije opene het bombardement op Belgrado.
* 30 juli - Rusland mobiliseêrt ter beschermieng van ulder bondgenoôt Servië.
* 31 juli - Duutsland eist in een ultimaotum dat Rusland de mobilisaotie intrekt. Er wor nie op 'eantwoord.
* 1 auhustus - Duutsland verklaert d'n oôrlog an Rusland.
* 3 auhustus - Duutsland verklaert Frankriek de oôrlog.
* 4 auhustus - 't Duutse leger valt Belhië binnen om via 't noôrden Frankriek binne te valle (Schlieffenplan). 
* 20 auhustus - Duutsland verslit Rusland in de slag bie Tannenberg.
* 9 september - 't *Wonder van den [[Marne (rivier)|Marne]]* maekt een ende an den Duutse opmars in Frankriek.
* 16 november - Zes omstanders komme om 't leven, as een angespoelde miene ontploft bie Wasschappel.

## Bouwwêrreken

Helsinki Central railway station clock tower.jpg|*Hoofdstation*, Helsinki (1914) Eliel Saarinen
Watertoren Coevorden.jpg|*Waetertoren (Coevorden)* (1914)
Emile Buysse

**Emile Buysse** (Terneuzen, 10 oktober  1910 - Brugge, 9 auhustus 1987) was een Zeêuws-Vlaomse schriever die een groôt deêl van z’n leev'n in Brugge weunde.

## Leven en werk
Emile Buysse was de zeune van een 'oofdounderwyzer in ‘t Zeeuws-Vlaomse stadje Sluus. Vanof 1937 giengt ’n in Brugge weunn. Je was styf  g'interesseerd in de toale en cultuur van zyn geboortestreke en ‘t West-Vlams. Binst de Twidde Wereldoorlog
ad Buysse sympathie vo ‘t Duutse nationaalsocialisme, surtout ‘t heem- en volkskundig aspect van die ideologie. Je publiceerde van 1940-1944 in *De Waag*, een blad da pro-Duuts was, ounder de pseudoniem Gwyde de Vlaeme. Je publiceerde artikels over heem- en volkskunde in de *[[Provinciale Zeeuwse Courant]]*. Je schrêef ook een poar streekromangs in ’t West-Vlams.
Je was redacteur van *Nederland*,  in ‘t *Vlaams Weekblad* schrêeft ‘n vanof 1975 de rubriek *Onder het Belfort* en ne publiceerde in *Neerlandia*, *Op den Uitkijk* en *Elckerlyc*. 

## Bibliografie
*Vlamingen. 1935. 
*Parade in den herfstnacht. De Amsterdamsche Keurkamer, Amsterdam, 1936. Novelle. 
*Miele keert terug. 1937
*Spokenhof. 1938. 
*Sneeuw en houtrook, wintervertellingen van de Zwinkant. 1942. 
*Het boek van Knokke – 't Zoute . 1965.
Vertoalienge:
*Brian Stone, Gevangen in El Alamein. 1946.

## Lienks nae buten
*Bi(bli)ografie
Hertogin Hedwigepolder

De **Hertogin Hedwigepolder** is 'n polder in 't meêst oôsteleke deel van Zeêuws-Vlaonderen. D'n polder, die deels ok in België liet is nationaol bekend 'eworren omdat um wellicht onger waeter 'ezet wor. 't onger waeter zette van hoeie landbouwgrond stuur vee Zeêuwen tegen de borste.

De naom verwiest nao Hedwige de Ligne (1877-1938), Hertogin van Aerenberg, vrouwe van Engelbert IX Hertog van Aerenberg (1872-1949), een kleinzeuen van Prosper Lodewijk van Aerenberg. De oppervlakte van 't Nederlandse deel bedraogt 2,99 km². De straoten in de polder draoge de naom'n van de hertog en hertogin en d'r guus (Engelbert, Erik en Lydia). De polder is op zeê veroverd in 1907 en is de leste polder in oôstelek Zeêuws-Vlaonderen

Anno 2012 bestit d'r nog aoltied een patstelling over de toekomst van de polder in de Nederlandse poletiek. Belhië wil dat d'r ontpolderd wor. De polder grens an het Verdronke land van Saeftinghe.

## Gedichte over d'n polder

Zô  blienkend en vette dà  netgeploegd land
 
De veuren zô rechte, ‘t land netjes aan kant
 
Zô verre a je kan kieken dà môoie patrôôn
 
Zeeuwse klei, êêl bizonder en toch zô gewôôn
 
-  
 
‘k Zien dad êêl  gèrren, die blienkende klei
 
Wà zà dao wêê groeien, ‘t volgend jaor in de mei
 
Bêêten of tèrve of èrpels of vlas
 
Of wor het soms een êêl ander hewas
 
-  
 
Komm’n d’r bômen, een kréke  meschien
 
‘k En pas bie da land vremde kèrels gezien
 
Z’aoden papieren en ze gebaorden êêl  brêêd
 
Jao, ‘t is gedaon mêê zô’n polder vôô da je ‘t weet
 
-  
 
Noe blienkt er die klei nog, da Zeeuws vette goud
 
Waorop al die jaoren zôô vêê wier verbouwd
 
‘t Is nie mêê rendaobel, zô wordt er gezeid
 
Naotuur, recreaotie is ‘t nieuwe beleid.
 
-  
 
Maor à klei verandert in “nieuwe naotuur”
 
Mêê ruumte vôô grutto’s, ooievaor, tureluur
 
Mêê vievers en kreken, mêê bos en moeras
 
‘t Wor nooit mêêr die polder zô à  tie ooit was.
 
-
 
Gêên terve, gêên gèste, gêên bêêten, gêên vlas
 
Maor een bungalowpark bie een waoterplas.
 
‘k Ben nie ouwerwets, ôôr, ‘k ben zelfs progressief
 
Moa die klei die verdwient, dà kom toch aon ’t lief.
 
- 
 
Wan nerges in de wèreld in ‘t laote licht van de zonne
 
Zie je zô’n vette klei, ooit uut waoter gewonnen
 
De ruumte van Zêêland, mêê die veuren zôô rechte
 
Vraogt om goeie besluiten, bespaor ons de slechte.
Sint-Niklaos

**Sint-Niklaos / Sint-Niklaes /  Sinterklaos** (Nederlands: *Sint-Niklaas*) is 'n gemeênte en stad in de Belhische provincie Oôst-Vlaonderen. D'r weune 81.000 mins'n (2023).

Sint-Niklaos is d'n oôdstad van 't Waesland. De stad is ok bekend om 't martplein, 't groôste van Belhië. 

## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Vlaanderen


Stadhuis St-Niklaas.JPG|Stadhuus op de Groôte Mart
Walburg.jpg|'t Kasteel Walburg
Witte_molen.jpg|De Witte Meule
Landhuis Sint-Niklaas.jpg|Huuzen op de Groôte Mart
Zuudhaevenpoorte

De **Zuudhaevenpoorte** is één van de drie stadspoorten van Zurrikzeê. De Zuudhaevenpoorte stit bie de ingang van de ouwe stadshaevene naest de Noordhaevenpoorte.

De poorte wier in de 15e eeuw 'ebouwd. Het bakstenen poorthebouw eit vier 'oektorens. Het koepeltorenj'ie is in 1858 vernieuwd. Hierin opgehangen is het ouwste carillon van Nederland (1554), uut het ouwe stad'uus. De poorte is 32 meter 'oôge.

De Zuudhaevenpoorte is 'n rieksmonument.

## Lienks nae buten
* Rijksmonumenten
* Zierikzee-Monumentenstad
't Soepuus

**'t Soepuus** is een tiejewaetermeule en een rieksmonument in Goes. Aol in 1484 stong op dizze plekke 'n meule, mar't tehenwoordige gebouw is ontsto uot herbouw in 1554. In 1641 wier het gebouw vernieuwd mee de gepleisterde pilastergevel. Het torenj'ie mee slagklok en het uurwerk binne ofkomstig van de in 1855 gesloopte Oôstpoorte. De meule werkende op waeter dat deu sluusjes in een gebouwtje naest 't Soepuus bie oôg tieje in de Achterhaevene wier op'ezameld en bie leeg tieje weer vromme stroômende. In de kaoimure is mee een boge an'egeven weer 't waeter binne kwam.

In de 19e eêuw wier 't gebouw gebruukt as gaerkeuken weer soep an de Goese aeremen wier uut'edeeld, tot in de jaeren dèrtig.
Dow Chemical (Terneuzen)

**Dow Chemical Terneuzen** is 'n groôt complex van chemische febrieken ten wes'n van Terneuzen in de *Nieuw-Neuzenpolder* (nie varde van D'n Noek en Boerehat) weer vernaomeluk kunststoffen produceert worren.

De beslissing om dizze febriek te bouwene kwam in 1962. De liggiengk an diep vaorwaoter, de beschikbaor'eid van grond en aerebeiers gavve de deurslag om d'r eige in Zeêuws-Vlaonderen te vestigene.

In 1964 startte de eerste febriek, die polystyreen producerende, in 1967 'evolgd deu een styreenfebriek en in 1969 deu een LDPE-fabriek. In 1970 en 1972 wier een Naftakraeker in gebruuk 'enomen. In 1975 wier het terrein mee nog es 110 ha uut'ebreid. Een LLDPE-febriek volgende in 1982 en in 1991 een nieuwe styreenfabriek. Het antal personeelsleden was intussen 'egroeid toet 2700. In 2010 werkende d'r nog 1.909 mensen in Terneuzen. 
Vanaf 2010 wor bie het Dow-terrein het zogeheten *Valuepark* van 140 ha ontwikkeld, weer bedrieven zich kunnen vestige die 'relateerd zien an de activiteiten van Dow.

In 2010 was in Terneuzen onger meer de voggende productiecapaciteit beschikbaer:
*Etheen: 1.810 kton/jaer
*Propeen: 850 kton/jaer
*Butadieen: 170 kton/jaer
*Benzeen: 915 kton/jaer
*LDPE: 265 kton/jaer
*LLDPE: 610 kton/jaer
*HDPE: 610 kton/jaer

## Lienks nae buten
*Officiële website Dow Terneuzen
Mustafa Kemal Atatürk

**Mustafa Kemal Atatürk** (1881-1938) was 'n generaol en d' eêste president van Turkije. 

Um is d'n oprichter van de Rippebliek Turkije in 1923.

## Lienks nae buten
* Britannica
Fort Zeelandia

**Fort Zeelandia** is een naem die Zeêuwen an verscheie fort'n over de hele waereld 'egeven hen. We kenne ongermeer:

* Fort Zeelandia (Formosa)
* Fort Zeelandia (Guyana)
* Fort Zeelandia (Surinaome)
Fort Zeelandia (Surinaome)

**Fort Zeelandia** is een voormalig Nederlands fort tussen Paramaribo, de oôdstad van Surinaome, en de lienkeroever van de rivier de Surinaome. Sins 2004 ist een museum. 

Het vuuf'oekige fort ontstong in het begin van de 17e eêuw, toe de Nederlanders een handelsvestiging stichtten bie het Indianendurp Parmirbo. Om de nederzetting te verdedigene wier een verstèrreking an'eleid. 

De Iengelse veroverende 't fort in 1651 en noemende het Fort Willoughby, naer Lord Willoughby. In 1667 veroverende Zeêuwen onger Abraham Crijnssen het fort en de nederzetting. Het fort wier Fort Zeelandia 'enoemd; op één van de kruuthuuzen is nog 't Zeêuwse waopen te ziejene. De nederzetting kreeg de naem Nieuw Middelburg. Die sloog echter nooit an. 

Fort Zeelandia wier uut'ebreid mee vuuf bastions. Drieje deervan, bastion Middelburgh, bastion Veere en bastion Zierikzee, bestô nog, de twee die an de landkant waere 'ebouwd, wiere weig'ehaelen toe Fort Nieuw-Amsterdam gebouwd 'ebouwd wier.

Naedat in 1712 de Fransen een succesvolle anval hao uut'evoerd op een deel van de plantages rond Fort Zeelandia, wier op de rechteroever van de rivier een nieuw fort 'ebouwd, Fort Nieuw-Amsterdam. Fort Zeelandia wier een kazerne, en laeter een gevangenis.

In 1967 wier het fort 'erestaureerd, weerna het Surinaoms Museum hier werd uusvest. De dag voo de onafhankelijk'eid in 1975 wier het standbeeld van koningin Willemina van het onafhankelijkheidsplein nae een plek naest het fort verplaest. 

In april 1982 namme de militairen rond Desi Bouterse hun intrek in het fort. Het wier gebruukt om tegenstanders van 't regime op te slutene. Op 8 december van dat jaer wiere op de ringmure, an de kante van de Surinaomerivier, vuuftien tegenstanders van het regime-Bouterse om'ebrocht. Een gebeurtenis die bekend stit as de decembermoor'n. 

Buten het fort wiere ienkele mooie officiershuzen 'ebouwd. 

## Plae'ies

plaetje:Wilhelmina bij Fort Zeelandia.JPG |Willemina
plaetje:Officiershuizen bij Fort Zeelandia.JPG |Officiershuzen
plaetje:Nederlandse brievenbus bij Fort Zeelandia.JPG|Nederlandse brievenbusse 


## Zie ok
* Fort Sommerdiek

## Literatur
* C.F.A. Bruijning, J. Voorhoeve (red.): *Encyclopedie van Suriname*. Amsterdam en Brussel 1977, pag, 683, B.V. Uitgeversmaatschappij Argus Elsevier
* Jos Fontaine: *Zeelandia. De geschiedenis van een fort*. Zutphen 1972, De Walburg Pers
1912

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 6 jannewari - New Mexico treedt as 47e staet toe toet de Vereênigde Staeten. 
* 15 jannewari - Het vissersschip *MD 3, Anna* uut Menheerse vergaôt. 13 opvarenden, waaronger 12 uut Menheerse verdrienke.
* 17 jannewari - Robert Falcon Scott bereikt de Zuudpole een maend nae Roald Amundsen.
* 14 feberwari - Arizona treedt as 48e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
* 15 april - Ongergang van het passahiersschip de Titanic nae een anvaerieng mee een iesbêrg. Er komme 1503 man om 't leêven.
* 27 auhustus – Scheepsramp mee de Kursk. 't Deênse stoomschip *Kursk* vergaôt mee onger meer een laeding kristal voo de kust van Ouwdurp. 27 opvaerenden komme om 't lêven.

## Noôten
 

## Bouwwêrreken

U cerne matky bozi2.jpg|*Huis van de Zwarte Madonna*, Praag Josef Gočár
Amersfoort - Watertoren 2.JPG|*[[Watertoren (Amersfoort)]]* (1912) C.G. Beltman
1913

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 17 meie - De Eêste Balkanoôrlog tussen de Balkanbond (Bulharije, Griek'nland, Montenehro en Servië) en 't Osmaonse Riek komt toet 'n ende.
* 28 juni - Behin Twidde Balkanoôrlog.
* 31 auhustus - Voebalclub PSV wor op'ericht.

## Gebore
* 2 maerte - Godfried Bomans, Nederlands schriever en journalist
* 18 december - Willy Brandt, Duuts politicus (premier)

## Bouwwêrreken

Peace Palace The Hague.jpg|Vooranzicht Vredespeleis, Louis M. Cordonnier, geopend 28 auhustus 1913
Monument voor generaol M.E. Deslaurens (Vlissienge)

Het **Monument voor generaol M.E. Deslaurens** stit an de Prins Hendrikweg in Vlissienge. Op 17 meie 1940 sneuvelde hier de Franse generaol Marcel-Émile Deslaurens (13 september 1883 - 17 meie 1940) terwijl hij um de oftocht van z'n eigen manschappen dekkende.

### Linkerplaquette
Op de linkerplaquette stit de tekst:

:*Général*
:*Marcel-Émile*
:*Deslaurens*
:*23.9.1883 Bourges*
:*17.5.1940 Vlissingen*

:*4 mai 2001*

### Rechterplaquette
Op de rechterplaquette stit de tekst:

:*En mémoire du Général Deslaurens*,
:*Commandant de la 60 ième Division d’Infanterie*,
:*tombé le 17 mai 1940, en couvrant avec quelques*
:*soldats courageux le retrait de ses troupes*.

:*Ter herinnering aan Generaal Deslaurens*,
:*commandant van de 60e Infanterie Divisie*,
:*gesneuveld op 17 mei 1940, terwijl hij met*
:*enkele dappere soldaten de terugtocht van*
:*zijn troepen dekte*.

## Zie ok
* Artikel over generaal Deslaurens in de ''Provinciale Zeeuwse Courant'', 3 mei 2001.
* Korte (militaire) biografie en portretfoto van generaal Deslaurens.
* Generaal Deslaurens in het gemeentearchief Vlissingen.
Wulleminadurp

't **Wulleminadurp** (Nederlands: *Wilhelminadorp*) is een durp in de gemeênte Goes. 't Durp ao 780 inweuners (2023).

Wulleminadurp ontstong in 1812 toe de Wulleminapolder wier bediekt. Oorspronkelijk hietende de polder Lodewiekspolder, omdat Lodewijk Napoleon in 1809 besloôt 't gebied in te polderene. In 1815 kreeg de polder z'n tehenwoôrdige naam, naer de echtgenote van Koning Wullem I. Bizonder is dat in dizze polder mar ien landbouwbedrief kwam, de *Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder*. Dit bedrief was en is ien van de groôste landbouwbedrieven van Nederland en bestit nog steeds. De maetschap hao ok een Kwêêk'oeve. Van de Kwêêk'oeve is nie vee mi over. 't Waz'n ontêrd hróóte, voe 'n oeve wat eihenaordug medel, schuure mie twï hraenpak'uuzen d'r voe ebouwd. Die schuure waz ok eiheluk as meekrap- en garancienefebriek mie 'n dirrukteurs'uus an neer'ezet. Op 26 meie 1868 is die febriek 'eslote en is .dinae 'n oeve eworre, mee een zetbaes di saemen mie drie knechs werkende. D'r wazze meestal zó aolf de vuuftug melkkoeijen, 'n dertug toet fêértug kaolvers, twi peren, êên of twi stieren en swinters wat kacheltjes. Voe dat aolf de dertuhher jêren 't eelektries kwam wier vanzelf mie d'and emolke en laeter massienaol mie 'n bezienemotor. De melk hieng deur 'n zift in buzzen en die wiere in 't melklookaol in 'n stêêne bak mie koud waeter ezet. Die leurden ze mie pêrd en karre in hróóte en kleine buzzen op 't durp en in 'n hedêêlte van Hoes uut. 

Wulleminadurp liet aan 't kanaol van Goes nae de Oôsterschelde. De Hervormde kerke in 't dorp is 'ebouwd nae een ontwerp van Isaäc Warnsinck.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1911

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 14 december - De Noor Roald Amundsen bereikt as eêrste mens de Zuudpool.

## Gebore
* 20 meie - Annie M.G. Schmidt, Nederlands dichteres en schriefster
1910

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 23 jannewari - Het vissersschip *MD 1* uit Menheerse zienkt in een sturm, 13 doôden.
* 24 december - Op de reê van Vlissienge vindt een anvaering plaes tussen een Bels en een Nederlands stoomschip, 6 opvaerenden verdrienke.

## Noôten
 

## Bouwwêrreken

Looshaus.jpg|*Looshaus* Michaelerplatz, Wenen Adolf Loos
Genval Ga1JPG.jpg|*Station Genval* (1910) G. De Lulle
16 november

**16 november** is d'n 320e of 321e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1914 - Zes omstanders komme om 't leven, as een angespoelde miene ontploft bie Wasschappel.

## Gebore
* 1642 - Cornelis Evertsen de Jongste, Zeêuws admiraol

## Gesturve
* 1706 - Cornelis Evertsen de Jongste (66), Zeêuws admiraol
Luxemburgs

**Luxemburgs** (Luxemburgs: *Lëtzebuergesch*) is eên von de drie officiële tael'n in Luxemburg. Neffens wordt ze ok nog veul geklapt in de regio om Aerlen, in 't uuterste zuudoôstn van de Belhische provincie Luxemburg en in de regio om Sankt Vith, direkt t'n noordn van Luxemburg. De taele is 'n variant van 't Moezelfrankisch, en be'oort daormei tot de Duutse dialekt'n. Ze eit ok veul Franse invloed'n. D'r bin zo'n bitje 390.000 sprêkers van de taele.

## Lienks nae buten
* Mir léiere Lëtzebuergesch schreiwen 
* Introduction à l'orthographe luxembourgeoise – Lulling / Schanen (pdf) (1,20 MB)
* Réforme du système officiel d'orthographe luxembourgeoise – Artikel uut het Luxemburgse staesblad met officiële richtlienen over de spellienghervurming van 1999
* Voorbeeldtekst: ''De Max an de Miz''
* Online woordenboek ''6000 Wierder'' 6000 woorden – van en naer Luxemburgs, Frans, Duuts, Iengels, Pools, Portugeês, Spaons en Italiaoans vertaele
27 auhustus

**27 auhustus** is d'n 239e of 240e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1912 - Scheepsramp mee de Kursk. 't Deênse stoomschip Kursk vergaôt mee onger meer een laeding kristal voo de kust van Ouwdurp. 27 opvaerenden komme om 't lêven.
Oôstenriekse grenspaele

De **Oôstenriekse grenspaele** is een grenspaele uut 1722 die de grens angaf tussen de Oôstenriekse Nederlan'n en de Rippebliek. De paele bevindt z'n eige aan de Bels-Nederlandse grens tussen Stekene en 'Ulst.
 
Aan de Staese kant stit *Staeten Bodem*. An de Oôstenriekse (Belse) kant stit *S’Keysers, S’Conincks Bodem*. 

## Lienks nae buten
*Oôstenriekse grenspaelen in Nederland
*Paelen in Zeêland

## Bron
*Tijdschrift van de Heemkundige Kring voor Groot Stekene, d'Euzie 5: 225-230
Zeeuwsche Beetwortelsuikerfabriek "Sas van Gent"

De **Zeeuwsche Beetwortelsuikerfabriek "Sas van Gent"** was 'n van de twee sukerfebrieken in Sas van Gent.

De febriek wor in 1872 op'ericht as **SA La Sucrerie Zélandaise**. In 1882 wier dat de **NV Beetwortelsuikerfabriek Sas van Gent**. Toen namme Nicolas Malotaux en ene A.C. Grandpré-Molière de febriek over, naedat de vorige eigenaer, dhr. Dethiou failliet was 'ego.
 
Hie wier op'evolgt deur z'n zeune Pierre Malotaux. Um was ok directeur van de *Association Hollando-Belge de l'Union Sucrière*. In 1942 nam de *Centrale Suiker Maatschappij* de exploitatie over. De febriek wier 'eslote in 1986.

De bêête wiere nao de febriek in Sas gebrocht (dao waor'n toen zelf twêê fabriek'n in Sas). Da kon dus mee d'n trein, d'n tram of de bóót vèn de Sassieng'n. In de febriek stieng de „bêêteploeg" gerêêd om de waog'ns te loss'n, óf direkt in de waggon, óf op 'n gróót'n 'óóp. De „bêêteploeg" was 'n vaste klub èrrebij'rs, die da wérk ieder jaor deej'n, in dan wee nao d'n boer gieng'n. 't Was zwaor wérk mee die gróóte béêteriek'n, mao 't wier goed betaold. De waog'n wier vol op de weekbrugge gereej'n in a-t-ie leeg was wee gewoog'n.
 
't Verschil was dan 't bruto-gewicht van de bêêt'n. Mao dao zat óók 'n berg slik an. Da was de tarre (tarra). Bii de weegbrugge was 't'r 'n apart'n tarreerder, die a ta persèntaazje slik most uutreken'n. Dan 'ieuw je dus 't netto-gewicht oov'r. 'An de febriek wiêr'n d'r, nao 't wass'n vè,n de bêêt'n, monsters genoom'n om 't suukergehalte vast te stell'n in dao wiêr'n de boer'n naor uutbetaold. Dikkels gróóte ruzie oov'r de tarre! Wan — bóóze tong'n beweerd'n wel's, dat'r êênig verband bestieng tuss'n 't persèntaazje van de tarre in 't aontal borreltjes dat'n tareerder kreeg. Wién za't zehh'n?? De bêêtelaoj'ers mosten zelf bii'ouwe'n oevee as ze voor ieder'n boer verwerkt aod'n. Da was nie zóó'n moei-'le „administraosie", mao de naom'n sloog'n ze soms maor 'n slag nao. Van Fons Carpentier maokt'n ze doodgewoon Kèrpeltêên: in de rest naovenant.

A de kampanje was afgelóóp'n 'ieuw de *bêêteploeg* 'n *ekskurzie* nao de fabriek. Bii Bogaort op de Kiekuut kwaom'n ze bii mekaore: mee d'n trein nao Sluuskille, oov'r stapp'n op Gent-Terneuzen in zóó kwaom'n z'in Sas (van Gent). In de fabriek 'ieng 'n aokel'ge, flauwe lucht van suuker, stroopie en pulp (pulp was d'n afval van de bêêt'n, die dan as voer voo de bêêst'n gebruukt wier). Mao 't was toch gezell'g in de fabriek! De kampanje was 'aost altii afgelóóp'n teeh'n Kèstdag. Van de weeg'n wier allêên d'èrr'gste modder afgekrauwd; de rest reegend'n d'r wel af. In daomee was 'n tiid van êêl 'ard wèrk'n voobii!
1909

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 2 jannewari - De eerste Elfsteêdentocht wor verreje.
* 6 april - Robert Peary beriekt werschienlek as eerste mêns de noôrdpole.

## Gesturve
* 17 feberwari - Geronimo, een bekend indianenopperoôd

## Bouwwêrreken

RijksUniversiteit Groningen - University of Groningen.jpg|*Academiegebouw*, Groningen Jan Vrijman
De kaemer van de VOC in Zeêland

De **VOC kaemer te Zeêland**, was de Zeêuwse kaemer van de Vereenigde Oostindische Compagnie. De Zeêuwse kaemer was een compagnie, die uut de Middelburgse Compagnie en de Veerse Compagnie is ontstô.

In 1602 fuserende de verscheie Oostindische Compagnieën op andringen van Johan van Oldenbarnevelt tot de VOC. De kaemer te Amsterdam was *het oôdkantoor* van de VOC. An het VOC bestier - De Heeren XVII - leverende het college van Zeêland vier vertehenwoordigers.

In maerte 1598 vertrokke tweê Zeêuwse vloten nae Indië. De eêrsten was uut'erust deu de *Middelburgse Compagnie*, de twidden door de *[[Ter Veere (plek)|Veerse]] Compagnie*. Nog tweêmael vóó de tootstandkomming van de VOC zouwe de Zeêuwse schepen nae Azië uutvaere. 
 
Toet 1628 wier door de Zeêuwse kaemer een ruumte in Middelburg 'ehuurd. In meie van dat jaer kochte ulder het huus *Biggekercke*, an de Rotterdamsekaoie in Middelburg. Het as "Oostindisch Huus" bekend stoônde complex wier op 14 meie 1940 bie het bombardement van Middelburg onherstelbaar beschaedigd en deernae 'esloopt. De voorgevel van het Middelburgse Oostindisch Huus, hao ongeveer dezelfde groôtte en vertoônde groôte geliekenis mee het Maegdenhuus an het Spui in Amsterdam. 

In 1603 besloôt het stadsbestier van Middelburg het binnenwaeter achter de Korendiek mee een sluus tiejevrie te maekene en dit waeter tot dok in te richtene. Het angrenzende terrein wier bestemd voo wurven, onder aore voo de VOC, de WIC en de Admiraoliteit van Zeêland. Het jaertal 1616 op de gevelsteên in de mure van de voormaelige smidse wiest erop dat toe in ielek geval de Zeêuwse Kaemer de nieuwe wurft in gebruuk 'enomen hao. In de periode 1602-1794 wieren deu de Kamer Zeêland 306 schepen te waeter 'elaeten.

## Lienks nae buten
*VOC - kenniscentrum
Maes

De **Maes** of ok we **Maos** (Frans: *Meuse*) is een rivier in West-Europa. Deurdat ze vernaemelek deu regenwaeter 'evoed wor kant waeterpeil noga wissele. De Maes ontspringt in Frankriek en strômt deerna nog deu België en Nederland. Bie Eijsden komt de rivier uus land binne. In Nederland is de Maes de zujelekste van de groôte rivieren en mondt ze bie Rotterdam uut in de Noordzeê. 

Belangrieke steên an de Maes in Nederland bin Maestricht en Rotterdam. Belangrieke steên an de Maes in België bin Luuk, Naemen en Dinant. 

## Lienks nae buten
* Rijkswaterstaat


Meuse, in the french ardennes2.JPG|De Maes in de Franse Ardennen
MaasCrèvecoeur.jpg|De Maes bie Dinant
Maas.jpg|De Maes bie Maestricht
1908

**** is een jaer. 

## Gebeurtenisse
* 21 meie - In het Belse Kontich riejd een trein in op een stilstaende reizigerstrein. Drie rietugen worre vernield en er valle 40 doôden. 
* 30 juni - Een groôte meteoriet slit in bie 't Russische Toengoeska, midden in het dunbevolkte bosgebied van Siberië.
* 19 juli - Voebalclub Feyenoord wor op'ericht.
* 28 december - Een zwaere aerdbevieng treft het Itâliaonse Messina, op Sicilië. Meer as 75.000 meênsen komme om.

## Bouwwêrreken

Koenigsalle-3.JPG|*Waeren'uus Tietz*, Düsseldorf (1908) Joseph Maria Olbrich 
090527 Uithuizermeeden Vm gemeentehuis (ldr).jpg|*Vm gemeente'uus*, Uuthuuzermeeden (1908) Adrianus van Wissen
30 juni

**30 juni** is d'n 181e of 182e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1908 - Een groôte meteoriet slit in bie 't Russische Toengoeska, midden in het dunbevolkte bosgebied van Siberië.
* 1960 - Belhisch-Konho wor onafhankeluk.
14 meie

**14 meie** is d'n 134e of 135e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1940 - De binnenstad van Rotterdam wor verieneweerd deu Duutse bommenwêrrepers. 
* 1948 - David Ben-Gurion roopt de staet Israël uut.

## Gesturve
* 1988 - Willem Drees (101), Nederlands politicus (premier)
1907

**** is 'n jaer. 

## Gebeurtenisse
* 21 feberwari - Bie een scheepsramp mee het stoômschip *Berlin* bie Hoek van Holland komme 128 mênsen omt lêven. De leste drieje worre ered deur een antal Ouwdurpers, weeronger Martien Sperling.
* 5 juni - Te Middelburg wor een nieuw kerkverband opgericht, de Grifformeerde Gemeênten. Tegeliekertied ontstit ok een aor kerkverband, de Oud-Grifformeerde Gemeênten, op'ericht deu dômenee Laurens Boone.
* 16 november - Oklahoma treedt as 46e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
* 13 december - Strandieng van de Doris bie Wasschappel. Op een na worre alle bemanniengsleden 'ered.

## Bouwwêrreken

Penzing (Wien) - Kirche am Steinhof (3).JPG|*Kirche am Steinhof*, Wenen Otto Wagner 
BergenDalVilladeWychert.JPG|*Huize De Wychert*, Berg en Dal (1907) J W Hanrath
D'n Aegt

**D'n Aegt / D'n 'Aegt / D'n Aeg / D'n Aog / Den 'Aeg / Den 'Aog** is 'n gemeênte en stad in de provincie Zuud-'Olland mie 569.000 inweuners. Tis d'n oôdstad van de provincie en de op twi na groôste gemeênte van Nederland.

D'n Aegt is in 1923 vergroôt mie de gemeênte Loosduunen.

De Nederlandse regerieng en 't parlement binne in de stad 'evestigd, ent is de residentie van 't koninklek uus. Aol is D'n Aegt niet d'n oôdstad van Nederland, 't vervult voo 'n belangriek deêl wè de rol die an 'n oôdstad voorbehouwe is. Zo stô biena aolle ambassades en ministeries in D'n Aegt. De stad is 'n centrum voo de internationaole rechtspraek en vredespolitiek, en is net as New York City, Genève en Wenen 'n belangrieke VN-stad. 'n Bekend stadsdeêl van D'n Aegt is Scheveniengen.

## Bezienswaerdigheên

## Politiek

### Gemeênteraed
Vanof 1946 is d'n Aegtse gemeênteraed as volgt saemen'esteld:

¹ 2014: Groep de Mos / Hart voor Den Haag + Ouderen Partij Den Haag, 2018-2022: Groep de Mos / Hart voor Den Haag

² 1946: Partij van de Vrijheid

³ 1946-1953: CPN, 1958-1966: CPN + PSP, 1970-1986: CPN, PPR + PSP

⁴ 1946-1970: ARP, CHU + KVP (1958-1970: ARP + CHU = Protestants-Christelijke Lijst)

⁵ 1949: SGP, 1982-1998: GPV, RPF + SGP

⁶ 2010: Lijst-Khoulani

### Burgemeêsters
Dit is 'n lieste mee burhemeêsters sins 1824:

## Trivia
* D'n Aegt stoôt op plekke 14 van vuulste lucht van Nederland.

## Bekende inweuners

* Jan van Aartsen, politicus (wetouwer)
* Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck, gouverneur van Surinaome
* Anouk, zangeres
* Godfried Bomans, schriever en journalist
* Bert Broekhuis, politicus
* Jan Anthonie Bruijn, politicus en weêtenschapper
* Willem Drees, politicus (premier, wetouwer)
* Wim van Eekelen, diplomaet, amtenaer en politicus
* Pieter Grinwis, politicus (raedslid)
* Wybren van Haga, politicus
* Jack van der Hoek, politicus
* Vincent Karremans, ongernemer en politicus
* André van der Louw, politicus en bestierder
* Gideon van Meijeren, amtenaer en politicus (raedslid)
* Cees Nooteboom, schriever en dichter
* Wullem VI van 'Olland, graef van 'Olland en Zeêland
* Pieter Omtzigt, politicus
* Lex Passchier, acteur
* Ronald Plasterk, politicus en weêtenschapper
* Han Polman, politicus (raedslid)
* Mark Rutte, diplomaet en politicus (premier)
* Christine Teunissen, politicus (raedslid)
* Dick van der Velde, ongernemer en politicus
* Roos Vermeij, politicus
* Nicolien van Vroonhoven, politicus (raedslid)
* Geert Wilders, politicus (raedslid)
* Bob Wttewaall van Stoetwegen, politicus

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* Historiek
* GeschiedenisExtra


A square in the center of the Hague.jpg|Centrum
International Court of Justice HQ 2006.jpg|Vredespaleis
Ridderzaal Den Haag juni 2003.JPG|Ridderzaele
Kurhaus achterkant.jpg|Kurhaus (Scheveniengen)
Boedapest

**Boedapest** (Hongaors: Budapest ['budɒpɛʃt]; Duuts, verouwerd: Ofen) is de oôdstad van Honharije. De stad is 'elegen an de Donau. In de stad weune haest 20% van aolle inweuners van Honharije en is de belangriekste stad voo bestierr, handel, industrie, verkeer, cultuur enz. Het is deernaest het belangriekste verkeersknoôppunt en (in toenemende maete) het culturele hart van Centraol-Europa. De luchthaevene hiet *Ferenc Liszt*.

## Musea
* Ernst Museum
* Ludwig Museum Boedapest
* Magyar Nemzeti Múzeum
* Soros Center for Contemporary Art
* Memento Park
* Szépművészeti Múzeum
* Néprajzi Múzeum
* Vasúttörténeti Park
* Terror Háza Múzeum

## Bevolkieng
Bevolkiengsantal:
4 auhustus

**4 auhustus** is d'n 216e of 217e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1914 - 't Duutse leger valt Belhië binnen om via 't noôrden Frankriek binne te valle (Schlieffenplan).
20 auhustus

**20 auhustus** is d'n 232e of 233e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1914 - Duutsland verslit Rusland in de slag bie Tannenberg. 

## Gebore
* 1637 - Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck, Nederlands kolonel en gouverneur van Surinaome
* 1665 - Bernardus Smytegelt, Nederlands predikant
2 november

**2 november** is d'n 306e of 307e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1170 - Den Allerheilihenvloed vin plekke en 't Creiler Woud in Noôrd-'Olland wor verzwolhen.
* 1532 - Noôrd-Beveland wor getroffen deu een flienke overstroôming.
* 1889 - North en South Dakota treden as 39e/40e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
* 1917 - De Balfour-verklaerieng belooft de Joôdse zionisten Britse hulp bie de opbouw van een 'nationaol tehuus' in Palestina. 
* 1944 - Beslissende gevech'n bie de Slag om de Sloedam.
6 december

**6 december** is d'n 340e of 341e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1917 - In Halifax exploderen twee schepen nae een anvaering. Ierbie komme meer as 2000 man omme.
* 2013 - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig.
13 december

**13 december** is d'n 347e of 348e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1907 - Strandieng van de Doris bie Wasschappel.
* 1917 - Waepenstilstand van Brest-Litowsk. Einde van de vijandelijkheden tussen Rusland en Duutsland.
5 juni

**5 juni** is d'n 156e of 157e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

= Gebeurtenisse =
* 1907 - Te Middelburg wor een nieuw kerkverband opgericht, de Grifformeerde Gemeênten. Tegeliekertied ontstit ok een aor kerkverband, de Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland.
Fort Sommerdiek

**Fort Sommerdiek** (Nederlands: Fort Sommelsdijck) was een Nederlands koloniaol fort in Surinaome. Het was 'elegen op het punt weer de rivieren Commewijne en Cottica saemenvloeie. Het had as doel 't achterland te beveiligen tegen invallen.

Het fort wier 'esticht in 1686 en wier vernoemd naer Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck, de toenmaelige gouverneur van Surinaome. In 1715 wier het fort versterkt, mar in 1748 wier het buten gebruuk 'esteld. Het was overbodig 'eworren nae het gereed kommene, in 1747, van Fort Nieuw-Amsterdam an de mondieng van de Commewijne. Wel bleve d'r een ziekenhuus en een militaire post 'evestigd. Hiernae was er van 1785 tot 1818 een missiepost. In 1870 wier het fort 'emea verlaot'n. Tehenwoordig ist nauwelijks meer herkenbaor; het is vriewel volledig op'ego in de naotuur.

## Zie ok
* Fort Zeelandia (Surinaome)

## Lienks nae buten
* Fort Sommerdiek op de saemenvloeiing van Commewijnerivier / Cotticarivier Website Nationaol Archief van Surinaome}}
9 oktober

**9 oktober** is d'n 282e of 283e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1374 - De Sturmvloed van 1374 was een sturmvloed die voorà Walchren, Borssele, Westvore en Goeree trof. Varder richtende de sturmvloed ok schaede an in de Zwijndrechtse Waerd, de Riejerwaerd, en de Groôte of Hollandsche Waerd.
Lieste van verdroenke durpen in Zeêland

In de 'Ollanse provincie Zeêland bin d'r in de loôp d'r eêuwen tal van durpen verdwene deur sturmvloeden, geulverplaetsieng en opzettelijke inundaties. Ieronder een **lieste van verdroenke durpen** in Zeêland.

## Literature
Uutgebreide informasie is te vinden in't boek  (eindred.), Sluimerend in slik. Verdronken dorpen en verdronken land in zuidwest Nederland (Middelburg/Vlissingen: Den Boer/De Ruiter, 2004).
1885

**** is een jaer. 

## Gebeurtenisse
* 21 feberwari - Het *Washington Monument* wor 't hoôgste bouwwêrk ter waereld, 169 meter. 
* 26 feberwari - In Berlijn wor de Koloniaole Conferentie van Berlijn of'esloten, weerbie de koloniaole lan'n uut Europa 't ele continent Afrika verdeêle.

## Gebore
* 13 april - Pieter Gerbrandy, Nederlands rechsheleêrde en politicus (premier)

## Bouwwêrken

Rijksmuseum Amsterdam ca 1895.jpg|Rieksmuseum, Amsterdam, Pierre Cuypers
1906

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
In Wasschappel wor begonnen an de bouw van het Groôt 'oôd. In de schilderkunst komt het kubisme op.
* zonger daotum - Lin Potappel wor ouwerling in de Oud Grifformeerde Gemeênte van Staevenisse ('ebleven toet an z'n doôd tiedens de waetersnoôdramp van 1953).
* 12 maerte - Bie de Sturmvloed van 1906 wiere voorà Zeêland en Vlaonder'n 'etroffen. Deu'da de overstroôming overdag plaes vong, vielen d'r gin slachtoffers. De schae was 'eêl groôt. Landverliers is overiges nie op'etreden. 
* 9 april - Ontstaen van de Pienksterbewehieng in Los Angeles (Azusa Street Revival).
* 18 april - Oprichtieng van de Grifformeerde Bond.
* 18 april - Zwaere aerdbevieng mie 'n kracht van 7,9 in San Francisco.

## Gebore
* 17 december - Guus de Casembroot, de laetere commissaoris van de koningin tiejens de ramp in Zeêland

## Bouwwêrreken

Diamond Cuttery Asscher.jpg|Diamantslieperie Asscher (1906) (Gerrit van Arkel), Amsterdam
Watertoren (Woerden).JPG|Waetertoren Woerden (Jan Schotel)
Guus de Casembroot

**Auguste François Charles (Guus) de Casembroot** (Middelburg, 17 december 1906 - Utrecht, 10 feberwari 1965) was Commissaoris van de Konienginne van Zeêland tiejes de Twidde Wereldoorlog en de Waetersnoȏdramp van 1953. Z'n officiele naeme luujende: Jhr. Auguste François Charles de Casembroot.

Van 1932 toet 1948 was um mee een korte ongerbreking tiejes de leste oorlogsjaeren burgemeêster van Wasschappel. Vanof 1948 wier De Casembroot benoemd tot Commissaoris van de Konienginne van Zeêland.

De Casembroot bleef commissaoris toet z'n plotselinge doôd in 1965. In die zeventien jaer wier um een gerespecteerd en geliefd figure in Zeêland. Um was een dynaomisch persoôn die mee mensen uut aolle laegen van de bevolkienge makkelek contact maekende. Onvermoeibaar doorkruusende um de provincie om bie talloôze officiële helegenheden anwezig te wezene. Um wier in Zeêland beschouwd as "één van uus", mede deu z'n grôte kennisse van de provincie, het Zeêuws, de volksaerd en z'n vermôgen om mensen en naemen makkelek te onthouwene. Voorà gedurende de naeoôrlogse wederopbouwe en tiedens de Waetersnoȏdramp van 1953 dwong um deu z'n improvisaotietalent en grôte betrokkenheid vee respect of bie de Zeêuwen. Dat z'n populariteit nie was verhete bleek ant ende van 1999, toe De Casembroot 35 jaer nae z'n doôd bie een verkiezing georhaoniseerd deu de Provinciale Zeeuwse Courant het predicaot "Zeêuw van de Eêuwe" kreeg.

## Literature
* G.A. de Kok, "Commissaris der Koningin in Zeeland", in: *Zeeuws Tijdschrift*, 1955, p. 2-5
* G.A. de Kok, *Een van ons. Ter nagedachtenis aan Jhr.mr. A.F.C. de Casembroot, commissaris der koningin in Zeeland, 1948-1965. Geboren te Middelburg 17 december 1906, overleden te Utrecht 10 februari 1965*, Middelburg, 1965
* G.A. de Kok, *Sporen in de slik*, Middelburg, 1973
* L.W. de Bree, G. van der Ham, *Zeeland 1940-1945*, 2 delen, Middelburg/Zwolle, 1979, 1990
* H. Bollen, J. Kuiper-Abee, *Worsteling om Walcheren*, Zutphen, 1985
* Nederland's Adelsboek 81 (1990-1991), p. 94.

## Zie ok
* Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konienginne in Zeêland

## Lienks nae buten
* Parlement.com
* Encyclopedie van Zeeland
Waetertoren (Vlissienge)

De **waetertoren** is een bouwwerk in Vlissienge an de Badhuusstraete 187 en is 'ebouwd in 1894 deu de *N.V. Vlissingsche Duinwaterleiding* in Neo-Renaissance stijl. De waetertoren ao een hoogte van 35 meter en een waeterreservoir van 300 m³. De toren is 'emikt van rooie baksteên. De waetertoren is een rieksmonument.

In 1933 wier dit bedrief deu de gemeênte Vlissienge over'enomen en in 1950 onger 'ebrocht in de NV Waterleidingmaatschappij Midden-Zeeland (WMZ). De begaone grond en eeste etage waere oorspronkelek as uus in'ericht en toet 1953 as zoôdaenig in gebruuk. In 1974 is het uus verboùwd toet bedriefsruumte. Sins 1 jannewari 2008 is de toren mee drie kaemers te huur om te overnachtene.
Zeêmanserve

Het **Zeêmanserve**, vroeher ok we de *Hooge Erve* of *Cornelia Quack's Hofje* 'enoemd, is een monumentael hofje bestoônde uut 24 weuningen in de binnenstad van Vlissienge.

Het Cornelia Quack's Hofje is in 1643 'ebouwd op de zelkheuvels, een restant van een vroehere zoutverwerkingsplekke. Het bestoe uut 23 huusjes 'ebouwd in een vierkant mee int mi'n een bleekveld voor gezamenlek gebruuk en was bereikbaar via een poorte an wat toe de Korte Zelke was. Het hofje was voo de huusvesting van èrremen en is 'ebouwd deu 't stadsbestuur van Vlissienge en volledig 'efinancierd deu Cornelia Quack uit D'n Aegt. Een gedenkstene boven de toegangspoorte vant hofje herinnert an Cornelia Quack:

::*Dit huys heeft gesticht Cornelia Quack*
::*Weduwe van Karel Nys Saligher:*
::*Spaersaemheyt is goet*
::*Den armen gheven is zoet*
::*Maer van Godt Compt den Overvloet*
::*Die den armen wilt ghedencken*
::*Godt wilt hem zijn Hemelryck schencke*
::*Cornelia Nys dits myn Auys.*

## Literature
* *Vlissingen bijzonder wonen, 90 jaar volkshuisvesting*, Vereniging tot Verbetering van de Volkshuisvesting te Vlissingen, Vlissingen, 1999.

## Lienks nae buten
* Informaotie over rieksmonument nummer 37695 in KICH.
* Het Zeêmanserve in de Beêldbanke Zeêland.
* Het Zeêmanserve in het gemeêntearchief Vlissienge.
Stad'uus (Middelburg)

Het **Stad'uus van Middelburg** is een stad'uus in laet-gotische stijl 'elegen an de Mart in Middelburg. De bouw behun in 1452 'eleid deu meerdere generaoties van de Vlaomse architectenfamilie Keldermans en durende toet 1520. Het stad'uus ao een façade mee gotische veinsters, roôd-witte luuken, toren'ies en vuufentwintig beel'n van Zeêuwse graeven en graevinnen. Het stad'uus ao een toren mee een klokke en een carillon. Middelburgers noeme de toren Malle Betje, omdat de klokke aoltied achterlopt bie die van de Lange Jan. Vroeher waster ok een vleishal 'evestigd in het stad'uus. 

Het stad'uus brandde in 1940 van binnen 'emae uut. Ouwe schilderiejen en perkamenten documenten ginge verloren, alleêne de butenkant overlevende de ramp. Sins 2004 is in het stad'uus de Roosevelt Academy 'evestigd. 

Het Stad'uus van Middelburg is een rieksmonument.

## Zie ok
* Lieste mee 'oôgste gebouwen op Walchern

## Lienks nae buten
*  Rondleidingen Stad'uus
* Foto´s
Kanaol deu Walchren

Het **Kanaol deu Walchren** is een kanaol tussen de Onte bie Vlissienge en het Veerse Meer bie Ter Veere. De anleg vong plaes tussen 1870 en 1873.

Het kanaol volgt voor een gedeelte het tracé vant ouwe haevenkanaol van Middelburg uut 1817. De anleg vong geliek plaes mee die vant Walcherse deel van de Zeêuwse lijn; deu de anleg van de Sloedam voo 't spoor was het Sloe as vaerroute ommers nie meer te gebruken. Het kanaol sniejt in Middelburg een deel van de ouwe stadswallen of. Voo de anleg most de *Vlissiengse poorte* 'esloopt worre; in Vlissienge most de *Rammekenspoorte* weig.

Alverwege takt het Arnekanaol of ne Erremu en Nieuwland.
Svore-Putt'n

**(S)vore-Putt'n / (S)vore-Putten ** of **Voorne-Putt'n / Voorne-Putten** is 'n voormaelig eiland in Zuud-'Olland. 't Bestaet uut twi deêlen: Svore en Putt'n, de hrens wor 'evormd deu 't riviertje de Bernisse.

Er leie twi gemeênten op 't eiland mit in totaol onheveer 161.000 inweuners (2023):

* Nissewaerd - 87.000 inweuners
* Vore an Zeê - 74.000 inweuners

De groôste plekke is Spiekenisse. De leste jaeren is Hellevoet flienk 'egroeid. Veel inweuners van Flakkee goô tegenwoordig in Hellevoet wienkele in plekke van in Menheerse.

In de voormaelige gemeênte Wesvore (noe Vore an Zeê) wor nog sporadisch 'n an Zeêuws verwante streektaele 'esproke, 't Svores. 

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* Panorama Landschap
'Uus Windeburg

**'Uus Windeburg** was een omgracht kasteel in Dreister op Schouwen-Duveland. Mee de bouw wier behunnen tussen 1397 en 1401. In 1837 wier het voo de sloop verkocht en of'ebroken. De slotgracht wier 'edempt mee ofval, awast bie de verkoôp was bepaeld dat dit nie mocht hebeuren.

In 1953 wier op de fundamenten vant kasteel een weuning 'ebouwd die anvankelek bedoeld was as burgemeêstersweuning, mar nae de gemeênteleke herindeling in gebruuk is as particulier weunhuus.

## Zie ok
* Slot Moermond
* Slot Aemstie
Sabine Uitslag

**Sabine Uitslag**  (Westerhaer, 4 maerte 1973) was 'n Twidde Kaemerlid voo 't CDA. Van 8 april tot augustus 2008 verving Uitslag de weges zwangerschapsverlof ofwezige Mirjam Sterk as lid van de Twidde Kaemer. In september 2008 kerende ze vromme in de CDA-fractie, deu 't vertrek van Karien van Gennip. Bie de Twidde Kaemerverkiezingen van 9 juni 2010 stong Uitslag op plekke 31, mar ze wier deu middel van 15.933 voorkeurstemmen toch herkozen as Kaemerlid. Ze bleef kaemerlid toet 12 september 2012.

## Lienks nae buten
* Parlement.com
Kim Kötter

**Kim Kötter** (Losser, 27 juli 1982) is 'n Nederlands fotomodel, actrice en presentatrice. Zie kreeg eênige bekendheid naedat ze as Miss Overiessel verkozen wier toet Miss Universe Nederland 2002.

## Lienks nae buten
*Officiële website Kim Kötter
Rania al-Abdullah

**Rania al-Abdullah** (Araobisch:رانية العبدالله, Koeweit, 31 auhustus 1970) is de koninginne van Jordaonië en sins 1999 de jongste koninginne ter weareld. Zie is de echtgenote van koning Abdoellah II (Araobisch: عبدالله الثاني بن الحسين).

Inmiddels ao ulder vier kinders:
*Prins Hoessein (28 juni 1994)
*Prinses Iman (27 september 1996)
*Prinses Salma (26 september 2000)
*Prins Hasjem (30 jannewari 2005)
20 oktober

**20 oktober** is d'n 293e of 294e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1572 - De Spaonse kolonel Cristóbal de Mondragón steekt mee 1500 manschappen te voet over van Tole naer Duveland om Zurrikzeê op Schouwen te belegeren. De Geuzen valle de Spanjaerden an vanof kleine schepen. Nehen soldaot'n worre mee'esleurd mee de vloedstroôm en verdrienke.
* 1944 - Explosie bie Izendieke. Bie een zwaere ontploffinge op een steê bie het durp Izendieke (Zeêuws-Vlaonderen), vallen 47 doôden en 37 gewonden onger Britse en Canadese militairen. De oorzaek van de ramp is nooit achterhaeld.
27 meie

**27 meie** is d'n 147e of 148e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1905 - Noorwegen wor onaf'ankelek. Tot dan toe wast saeme mee Zweden een intzelfde land. Het *Storting* kiest prins Karel van Zweden tot koning onger de naem Haakon VII. 
* 1940 - De leste Belhiese troepen verleate Zeêuws-Vlaonderen (bie Truzement).
Veerse Meer

Het **Veerse Meer** is een waeter in Zeêland tussen Noôrd-Beveland an de êne kant en Walchern en Zuud-Beveland an de aore kante. Int wes'n ist van de Noôrdzeê of'esloten deu de Veerse Gatdam die in 1961 'esloten wier. Int oôs'n ist van de Oôsterschelde of'esloten deu de Zandkreêkdam die op 3 meie 1960 'esloten wier.
Het Veerse Meer is 22 kilometer lange. De breedte vaorieert van 150 toet an 1500 meter; de totaole oeverliengte bedraegt 55 kilometer. De diepte vaorieert fors en bedraegt maximaol 25 meter, mee een gemiddelde van vuuf meter. Het waeterpeil wor in de zeumer ôog 'ehouwen en in de winter leêg. De totaole waeteroppervlakte bedraegt 20,3 km².

## Zie ok
* Veêrdienste van Wolfersdiek nae Kortjeen
* Veêrdienste van Veere nae Kamperland

## Lienks nae buten
* Actuele informaotie - Riekswaeterstaet
1905

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 27 meie - Noorwegen wor onaf'ankelek. Tot dan toe wast saeme mee Zweden een intzelfde land. Het *Storting* kiest prins Karel van Zweden tot koning onger de naem Haakon VII. 

## Bouwwêrreken

StadtApothekeFK.JPG|Stadsapotheek Feldkirch Voralberg, Jugendstil, architect Ernst Dittrich 
Maison Cauchie.jpg|Maison Cauchie (1905) Paul Cauchie
28 december

**28 december** is d'n 362e of 363e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1846 - Iowa treedt as 29e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
* 1908 - Een zwaere aerdbevieng treft het Itâliaonse Messina, op Sicilië. Meer as 75.000 meênsen komme om.
26 auhustus

**26 auhustus** is d'n 238e of 239e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1346 - Filips VI van Frankriek wor deur Edward III van Iengeland verslohen in de Slag bie Crécy.
* 1830 - Een burherwacht onger leiding van Emmanuel van der Linden d'Hooghvorst 'erstelt de orde int rumoerige Brussel.
Badpaeveljoen (Domburg)

Het **Badpaeveljoen** is een historisch gebouw Domburg. Het openende in 1889 voo 't eest z'n deuren. Het wier 'ebouwd in opdracht van de *N.V. Domburgse Zeebadinrichting* en naer ontwerp van de architect J.J. van Nieukerken. De annemer J.J. Hornstra uut Berrehe op Zoôm klaerende de klus voo 33.000 gull'en. Het kwam in de plekke van een vee kleiner badpaeveljoen dat in 1837 was 'ebouwd.

Het rieksmonument uit het zogenaemde Fin-de-Siècle is in 2007 op'eknapt.
New York City

**New York City** is een stad in den staet New York (Vereênigde Staeten) mie 8.478.000 inweuners (2024).

Tis den groôste stad van New York en den groôste stad vant land.

New York City ei een gemaetigd zeêklimaot mie warme zummers en soms vee kouwe in den winter.

Den stad is deur 'Ollanders 'esticht as Nieuw-Amsterdam in den 17e eêuwe. 'n Bekend symboôl van den stad ist Vrieheidsbeêld. 

Op 11 september 2001 wier den stad 'etroffe deur een zwaere anslag van moslimterroristen opt World Trade Center. Ierbie kwamme zo'n 3000 man om. Tehenwoordig ist 'oôgste gebouw den Freedom Tower, die op den plekke vant ouwe WTC is ekommen.

Bekend is den stad ok van *Wall Street*, den belangriekste 'andelsbeurs op den waereld.

## Lienks nae buten
* New York City
* Britannica
* Historiek
* City Population
* Liggienge: