open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wòstburg

**Wòstburg** (Nederlands: *Oostburg*) is 'n stad in provincie Zeêland van Nederland. In 2025 'ao de stad 4.700 inweuners, 't oppervlak beslit ruum 26 km². Wòstburg is de centrumplekke van 't westelijk deel van Zeêuws-Vlaonderen en eit onger meer een theaoter en een ziekenuus. Ok 't gemeênte'uus van de gemeênte Sluus is ier. In de Twidde Wereldoorlog ist centrum voo een groôt deel verwoest, vee uuzen komme noe uut de jaeren vuuftig.

Toet 2003 was 't 'n eige gemeênte.

## Dialect
Onderstaand biebelgedeelte komt uut Marcus en is geschreven int dialect van Wòstburg;

Een reprimande voo de schriftgelêêrden. (12,38) En de mêêste van de mènsen ôôrd’n Êm (Jezus) hèrn. En Ie zei udder in zun lêêrienk: Oudt de schriftgelêêrden in de gaot’n, z’èn de gewènte in lange klêêr’n rônd te lôôpen (39) en mekaore te zien op de mart en op de êêreplekk’n in de synagoge en op d’êêste plekk’n bie ’t eet’n te gaon zitt’n, (40) die d’uuz’n van de weduwen stikje bie bitje opeet’n en net asof ze ’t mêên ’n lange hebeed’n doen: zukke mènsen haon un zwaorder oordêêl kriegen. Het muntje van de weduw vrouwe. (41) En Ie hieng an d’ândre kânt van den offerkiste zitt’n en Ie kon hoed zien oe de mènsen koperhèld in d’offerkiste hôôiende. (42) En vele rieke mènsen hôôiende ‘r véé in, en dao kwam un èrme weduw vrouwe die dao twêê kopermuntjes in dee, dad ‘is un duit. (43) En Ie riep zun leerling’n en Ie zei toet udder: noe moej û kêê luuster’n, Ik zegg’n judder, deze èrme weduw vrouwe èt ’t mêêste in den offerkiste gedaon van âl die dur wa’ in gedaon en. Wan iederêên êt ur wa in gedaon van ’t geene, wadda ze te vee aon, mao sie èt ur in gedaon van eur èrmoe, âl was ie ao; waovan sie mos leev’n. (13,1) En toen Ie uut de tempel gieng, zei één van zun lêêrling’n toet Êm: Mêêster kiekt uh kêê nao die stêên’n en die hebouw’n! (2) En Jezus zei tot um: Zie je hie die hrôôte hebouw’n? Ur za hêên stêên op den ander’n bluuven liggen, die nie za worren afhebrook’n.

## Burgemeêsters
Burgemeêsters vanof 1846:

## Eboôre
* Martijn Buijsse, politicus
* Hans Wijers, ongernemer en politicus

## Noôten


## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1973

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 6-25 oktober - Jom Kippoeroôrlog in Israël. Ehypte en Syrië vallen Israël an op deêze belangriekste joôdse feêstdag mar slaegen er nie in om te winnen.
* 4 november - D'n oliecrisis zurgt voor autoloôze zondaegen.

## Gebore
* jannewari-maerte - Lilian Janse-van der Weele, Zeêuws politicus
* 4 maerte - Sabine Uitslag, Nederlands zangeres en politicus
* 21 oktober - Agnes Mulder, Nederlands politicus en bestierder
1974

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 6 april - De Zweedse popband ABBA wint mie *Waterloo* 't Eurovisiesongfestival.
* 9 auhustus - Gerald Ford wor beëdigd as 38e president van de Vereênigde Staeten.
* Beslote wordt in november de Oôsterschelde of te sluut'n mit Stormstuwcaissons. Leater is dat een Sturmvloedkeêrienge geworre.

## Gebore
* 8 jannewari - Pieter Omtzigt, Nederlands politicus 
* 19 september - Chris Stoffer, Nederlands amtenaer en politicus
* 7 oktober - Anita Pijpelink, Nederlands politicus (gedeputeêrde Zeêland)
* 12 november - Ralf Krewinkel, Nederlands politicus
Hersteld Hervormde Kerke

De **Hersteld Hervormde Kerke** (HHK, Ollans: *Hersteld Hervormde Kerk*) - Uutspraek of Flakkeê, in Zeêland klienkt et meer as * 'Ersteld 'Ervormde Kerke* - is een bevindelijk grifformeerde kerke mee 60.159 leden op 1 jannewari 2021. In Zeêland kent 't kerkverband nie vee anhangers, op Goereê-Overflakkeê wè. Ulder bin in 2004 ontstaen en betreft 'n ofsplitsieng van de Nederlandse Hervormde Kerke (NHK), die in dat jaor is opgegaen in de Protestantse Kerke in Nederland (PKN). De leden binne veural afkomstig uut Het Gekroôkte Riet van de Grifformeerde Bond in de NHK.

## Ledenantal
* 2004 - 53.900 (onheveer)
* 2006 - 53.000 (onheveer)
* 2011 - 56.753
* 2016 - 58.952
* 2021 - 60.159

## Groôste gemeênten in Nederland (2012)

## Bekende leden
* Diederik van Dijk, bestierder, columnist en politicus
* Bas van der Vlies, politicus

## Lienks nae buten
* Website Hersteld Hervormde Kerke
* Hersteld Hervormde Jongerenorganisoasie
1975

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 16 jannewari - Kees Boertien wor Commissaoris van de Konienginne in Zeêland.
* 7 november - Bie een explosie in Geleên opt terrein van DSM komme 14 mê'sen omt leêven.
* 25 november - Surinaome wor onafankelijk.
* 2 december - Treinkaeping bie Wijster (Midden-Drenthe).

## Gebore
* 26 juli - Liz Truss, Brits politicus (premier)
* 16 oktober - Patrick van der Hoeff, Nederlands ongernemer en politicus
* 3 november - Alexander De Croo, Belhisch politicus (premier)
* 26 november - Marian Witte, Nederlands politicus
Strict Baptists

De **Strict Baptists** is een baptistenkerreke int Vereênigd Konienkriek. Deze groep heit grote verwantschap mit kerreken as de Grifformeerde Gemeênten en de Hersteld Hervormde Kerke in Nederland. 

De groep weunt verspreid deur Iengeland. De gemeênten binne veak mar kleine. Een bekende Strict Baptist predekant is Benjamin Ashworth Ramsbottom.

## Lienks nae buten
* Britannica
Free Presbyterian Church of Scotland

De **Free Presbyterian Church of Scotland** is een kerreke int Vereênigd Konienkriek. Deze groep heit grote verwantschap mit kerreken as de Grifformeerde Gemeênten in de Hersteld Hervormde Kerke in Nederland in de Strict Baptists in Engeland. De kerreke is in 1893 ontsto as splitsing van de Free Church of Scotland. De kerke eit nie meer as 6.000 leden.

De groep weunt verspreid deur Schotland, vooral op de Buuten-Hebriden, Skye, in op de Schotse Hoaglanden. De gemeênten binne veak mar kleine. Een bekende domenee was Donald Maclean.

## Zie ok
* Donald Maclean, predikant

## Lienks nae buten
* Website Free Presbyterian Church of Scotland
* Website Free Presbyterian Bookroom, Glasgow
* Website mee preken van de Free Presbyterian Church of Scotland
Schotland

**Schotland** ist noordelijk deel vant Vereênigd Konienkriek. D'r weune circa 6 miljoen meêssen op een oppervlakte van ruum 70.000 km2. De hoofstad is Edinburgh, de groôste stad is Glasgow.

De meêst 'esproke taele is 't Iengels. Het Gealic wor ienkel nog 'esproke op of'elege delen, zoas de Buuten-Hebriden.

## Schotland en Ter Veere
Onder invloeden vant adellijke eslacht Van Borssele uwde Wolfert VI van Borssele in 1444 de Schotse kôningsdochter Mary Stuart, dochter van Jacobus I van Schotland. Deurda ut in 1541 de staepelplaet van Schotse wol in 'Olland wier, kwam de plekke Ter Veere toet grôte bloeie. 'T staepelcontract, een verdrag tussen Karel V, heer van 'Olland en de Schotse keuninge leidde toet de vestigieng van un grôte Schotse kôlônie in de kleine haevenstad. In 1600 wère 300 van de 3000 inweuners Schots en zie bezaeten in hun "Lord Conservator", een deur de Schotse keuninge benoemde bestuurder, een eige notaoris, ouwerlieng, politieagent en rechter. In dun tiet van vo de machtenscheiding konde dizze functies nog verênigd oôre. De Lord Conservator droeg as têken van zun waerdigied een ovale zilveren plaete mee de Schotse distel, de koningskroon en ut motto van de Orde van de Distel "Nemo Me Impune Lacesset". Di onder ieng een kleiner schildje mee een afbeêldienge van Sint-Andreas en zun andreaskruus. Un dergelieke plaete oôr in Veere bewaert. In de Tachtigjaerige Oorlog wier Veere Spaensgeziend, toet in 1572 op 4 meie een groepe Geuzen vo de poorten stoenge en de Inname van Veere binnen eên dag een feite was.

De Schotten waere in een biezonder privilege vrie esteld van de accijnzen op bier en wijn en mogte van 1613 tot 1795 in un eige erberge an de Wijngaardstraat goedkoôp drienke. Dur was oôk een Schotse, presbyteriaanse, kêrke wi in de rite van de Schotse staetskêrke wier evolgt en in 't Iengels wier epreêkt.

Men andelde in Schotse wol. De scheêpen brochte dekpannen, laeken, tuunbouwprodukten en waepens trug ni Schotland.

Drie van de Lords Conservators, 't begrip "Lord" beteêkent in dit geval nie da me mee oôge edelen te maeken eh, 't duid un magistraat an, zun vermeldienswaerdig

* Sir William Davidson of Curriehill (1661- 1671)
* Sir John Home (1764 - 1769)
* John Turing (1769 - 1795) De laetste Lord Conservator van Veere. Ie verliêt de stad toen de Franse troepen en de trugkerende 'Ollandse patriotten Zeêland vereuverde. 'T in Veere tentoôngestelde ambtsteêken is van m ewist en tweêonderd jaer lang in zun famielje bewaerd ebleve.

## Zie ok
* Free Presbyterian Church of Scotland

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* City Population
* Klimaatinfo
* Historiek
1976

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* Begonne wordt mit de werkzaamheden an de Flupsdam
* The Eagles briengen Hotel California uut, eên van de best verkoôp'nde albums aller tieden. 
* 27 oktober - Treinramp te Goes, 7 doôden en 7 gewonden.

## Gebore
* 23 april - André Flach, Nederlands ongernemer en politicus
* 17 meie - Robert Tieman, Nederlands politicus
* 10 juni - Esther Ouwehand, Nederlands activist en politicus
* 15 juli - Diane Kruger, Duuts actrice
* 4 auhustus - David van Weel, Nederlands officier, diplomaet en politicus
* 13 september - Rianne Letschert, Nederlands rechsheleêrde, bestierder en politicus
* 16 september - Fleur Agema, Nederlands politicus
* 28 november - Wouter Kolff, Nederlands politicus

## Temperaturen

## Noôten
1978

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 13 maerte - Gijzeling in 't previnciehuus in Assen deur Zuud-Mollukkers. 1 man komt omt leven.
* 25 juni - In de finale van 't WK voebal verliest 't Nederlands elftal mit 3-1 van gastland Argentinië. Bie een stand van 1-1 in de leste menuut van de reguliere speeltied treft Rob Rensenbrink de paele.
* 11 juli - Op de Spaonse kemping *Los Alfaques* int durp Sant Carles de la Ràpita raekt een tenkauto mit vloeibaar has van de weg en ontploft mit as gevolg meer as 200 doôden, onger wie 10 Nederlanders in 36 Belhen.

## Gebore
* 7 jannewari - Frank Rijkaart, Nederlands pliesiefunctionaoris en politicus
* 25 jannewari - Volodymyr Zelensky, Oekraïens acteur en politicus (president)
* 30 maerte - Bok van Blerk, Zuud-Afrikaons zanger
* 14 september - Elisabeth Willeboordse, Zeêuws judoka 
* 23 oktober - Bart van den Brink, Nederlands amtenaer en politicus
1979

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 16 jannewari - Islamitische revolutie in Iran.
* 13-14 feberwari - Zeer zwaere sneêuwstorm in de drie noordelijke provincies Greunienge, Friesland en Drenthe.
* 17 feberwari - China ongerneemt 'n 'strafexpedisie' tegen Vietnam weges de Vietnamese invasie in Cambodja tege 't regime van Pol Pot.
* 27 december - De Russen valle Afghanistan binne.

## Gebore
* 17 maerte - Renske Leijten, Nederlands politicus 
* 8 april - Kati Piri, Nederlands politicus
* 12 oktober - Pieter Grinwis, Nederlands politicus
Uden

**Uden** is een stad in den gemeênte Maeshorst (Noord-Braebant) mie 38.000 inweuners (2025). 

Toet 2022 wast een eige gemeênte.

't Gemeêntehuus van Maeshorst stoôt in Uden.

## Bekende inweuners
* Rob Jetten, politicus (premier)

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1977

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 20 jannewari - Jimmy Carter wor beëdigd as 39e president van de Vereênigde Staeten.
* 27 maerte - Vliegramp op Tenerife. Hierbie komme 583 mêssen om 't leven, de grooste vliegramp ooit.
* 19 december - Het kabinet-Van Agt I treed an.
* 25 december - Scheepsramp op de Onte bij Bossele. Van de Belse tenker *Laguna* komme 5 van de 8 opvaerenden om na een anvaering.

## Gebore
* 15 jannewari - Giorgia Meloni, Italiaons premier
* 26 jannewari - Jack Werkman, Nederlands politicus 
* 2 feberwari - Shakira, Colombiaens zangeres
* 20 maerte - Wouter Koolmees, Nederlands amtenaer, politicus en bestierder
* 14 juni - Johan Aalberts, Nederlands politicus (gedeputeêrde Zeêland)
* 18 juni - Kaja Kallas, Ests politicus
* 18 juni - Dilan Yeşilgöz, Nederlands amtenaer en politicus
* 25 juni - Foort van Oosten, Nederlands advocaet en politicus
* 5 auhustus - Pieter Heerma, Nederlands judoka en politicus
* 26 september - Hugo de Jonge, Nederlands politicus (Commissaoris van den Konienk van Zeêland)
* 6 oktober - Carola Schouten, Nederlands politicus
* 20 oktober - Hanke Bruins Slot, Nederlands militair en politicus
* 27 oktober - Attje Kuiken, Nederlands politicus 
* 27 oktober - Gidi Markuszower, Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus
* 6 november - Annabel Nanninga, Nederlands journalist, columnist en politicus

## Gesturve
* 10 maerte - Willem Schermerhorn (82), Nederlands ingenieur en politicus (premier)
* 5 meie - Ludwig Erhard (80), Duuts econoôm en politicus (premier)

## Noôten
Vuurtoren Ouwdurp

De **Vuurtoren Ouwdurp** (ouwere uutspraek: **Viertoren Ouwdurp**, plaetselijke bekend as **D'n toren**) staot in de duunen van Ouwdurp bie de Groenediek in de buurte van Vissershoek. De vierkante bakstêêne toren is in 1947-1950 'ebouwd in heid een hoagte van 56 meter. In 2007 is d'n toren erkend as Rieksmonument.

In 1862 stong d'r al een gietiesderen toren op 't eiland. In 1911 wier d'n toren vervange deur een toren van gewaepend beton. Op 5 meie 1945 hao de Duusters d'n toren op'ebleaze. D'n toren is saeme mit de Brandaris op Terschelling de leste vuurtoren in Nederland die nog bemand is. In scheepvaartkriengen heit deze post de benaeming *kustwachtpost Ouwdurp* en is een anspreekpunt voor kotters en aore scheêpen die het Goereese Gat invaere. De toren is niet ope voor publiek. 

## Zie ok
* Lieste van vuurtorens in Nederland
* Lieste mee hoôgste gebouwen op Flakkeê‎

## Bronvermelding
* https://archive.ph/20130112024732/http://www.vuurtorens.net/
1981

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 1 jannewari - Griek'nland wor het tiende lid van de Europeêse Gemeênschap. 
* 20 jannewari - Ronald Reagan wor beëdigd as 40e president van de Vereênigde Staeten.
* 29 juli - Prins Charles trouwt mit Lady Diana Spencer. 
* 21 september - Het vroegere Brits-Honduras, de leste Britse kolonie op 't vasteland van Amerika, wordt zelfstandig onger de naem Belize. Het angrenzende Guatemala maekt anspraek op 't groôste deel van 't land.

## Gebore
* 13 jannewari - Klaas Dijkhoff, Nederlands politicus en ongernemer
* 27 april - Eelco Heinen, Nederlands politicus 
* 1 meie - Sophie Hermans, Nederlands politicus 
* 5 juni - Tunahan Kuzu, Nederlands politicus en presentator 
* ± september - Arno Scheepers, Nederlands politicus
Grifformeerde Gemeênten in Nederland

De **Grifformeerde Gemeênten in Nederland** (GGiN) is een bevindelijk grifformeerde kerke mee 23.695 leden op 1 jannewari 2022. Ulder bin in 1953 of'esplitst van de Grifformeerde Gemeênten. In Zeêland binne groôte gemeênten in Bru, Terneuzen in Erremu. Landelijk binne Barneveld in Opheusden de groôste gemeênten. Frans Mallan was jaerenlang de leidende figure van dit kerkverband. Noe is dat Jurgen Roos.

## Ledenantal
De ontwikkelinge van 't ledenantal is hieronger weer'egeven:

* 1956 - 11.518
* 1980 - 19.124 
* 1981 - 16.137 
* 1989 - 18.338 
* 1995 - 19.828
* 2000 - 20.644
* 2007 - 21.844
* 2010 - 23.158 
* 2015 - 24.286
* 2022 - 23.695

## Bekende leden
* Frans Mallan, predikant
* Cornelis Steenblok, predikant
* Chris Stoffer, politicus

## Lienks nae buten
* Website Grifformeerde Gemeênten in Nederland
Schoôn'eidsspecialiste

Een **schoôn'eidsspecialiste** voert 'n verzurgende, ontspannende handeling uut op 't gezicht in lichaam. Een schoôn'eidsspecialiste verzurgt de huud, geeft een make-up of advies voo de be'andelieng van 'uudproblemen in verkoapt producten.

## Salon
Een schoôn'eidsspecialiste werkt meêstal in een salon. De meêste schoôn'eidsspecialistes werke an 'uus.
Durpskerke (Ouwdurp)

De **Durpskerreke van Ouwdurp** is 'n kerreke en 'n rieksmonument in 't centrum van Ouwdurp.

De kerreke is van de Nederlandse Hervormde Kerreke, Grifformeerde Bond.

## Kerreke
De kerreke is 'ebouwd op een netuurleke verhoaging in 't landschap in komt uut 't jear 1348. Rond 1594 wier de kerreke deur de hervormde in gebruuk enome. In 1791 wier d'n preekstoel verpleatst near d'n torenkant, de westkant. Begin 20e eeuw is de kerreke uut'ebreid mit ziebeuken, dearna tellende dezen 1160 zitplekken. In 1963 en 1995 wier d'r een nieuw urgel in 't gebouw 'ezet. In 2004 ging de hervormde gemeênte van Ouddorp over near de Hersteld Hervormde Kerreke. Echter de PKN meakende anspreaken op 't gebouw, omdat er leater in 2005 toch een (kleine) PKN gemeênte was ontsto in Ouwdurp. In 2010 ist gebouw deerom over'edroge en kerrekt de hele gemeênte in *Verênigingsgebouw Durpstienden*. In 2013 is de nieuwe Eben-Haëzerkerreke in gebruuk genome, waara die gemeênte noe gebruuk van meakt. De Durpskerreke is flienk teruggebrocht in zitplekken.

## Toren
D'n toren is 'ebouwd an de westkant van de kerreke in de 15e eeuw. Bovenin is 't jaertal 1508 te ziejene. D'n toren ha' een rooie spits, mar die is halverwege de 19e eeuw 'esloopt. In 1983 is de spits weer in ere hersteld. D'n toren heid een hoagte van 33,06 meter.

## Zie ok
* Willem Jan op 't Hof, doômenee 1979 - 1989

## Plae'ies

Kerk ouddorp 1903.jpg|De kerreke in 1904
Netherlands-Ouddorp-toren-1981.jpg|D'n toren in 1981
Netherlands-Ouddorp-toren-1983.jpg|Plaetsing van de windhaene op de nieuwe spits in 1983
Netherlands-Ouddorp-toren.jpg|D'n toren in 2006
Netherlands-Ouddorp-Dorpskerk.jpg|De kerreke in 2009
Netherlands-Ouddorp-Tower-1508.jpg|Het jaertal 1508 op d'n toren


## Lienks nae buten
* Hervormde Gemeente Ouddorp
Riessen

**Riessen** (Nederlands: *Rijssen*, Twents: *Riesn*) is 'n stad in de gemeênte Riessen-Holten (Overiessel) mie 29.000 inweuners (2023).

Toet 2001 was 't 'n eige gemeênte.

Riessen leit in Twente.

Vee inweuners binne lid van de Nederlandse Hervormde Kerke, de Grifformeerde Gemeênten, de Hersteld Hervormde Kerke of de Oud Grifformeerde Gemeênten.

## Volkslied
Het volkslied hiet *Mooi Riessen*, dat int Riessens 'eschreven is:


Tusken 't heed en bos en akker,
tusken 't hoog' en leege laand,
woer 'n Oa zo laankzaam, laankzaam kroonkelt,
zik 'nen weg noar 't noorden baant,
woer nog zeent, de vennekoelen
met de bolnpeeters in 't reet,
woer 't nog völle, völle oolderwàts is,
weet ie woer dàt is of neet,

Refrein:
Dàt is in Riessen, dàt oole Riessen,
't mooiste plaetsken oet heel Twentelaand
in heele groote stean, kon 'k vaste aalt nit wean
mear Riessen, jonge joa, jonge joa, jonge joa,
dàt lig mie toch zo noa, toch zo noa, toch zo noa
dàt lig mie zo heelder en zo fris,
umdàt 'r mear één Riessen is
umdàt 'r mear één Riessen is.


## Riessens
Het Riessens kent drie woôrdgeslachten: *masculien*, *feminien*, en *neuter* (ofwè *mannelijk*, *vrouwelijk* en *onzijdig*). Nederlands kent ter verglieking slechts tweê bepaelde lidwoôr'n (*de* en *het*) en zelfs mar één onbepaeld lidwoôrd (*een*). Int Rijssens hangt het gekozen lidwoôrd of vant geslacht vant woôrd. Dit komt tot uuting in de bepaelde en onbepaelde lidwoôr'n en anwiezende voornaemwoôr'n.

## Literatuur
* Muller Fzn. S., et alii, Regesten van het archief der bisschoppen van Utrecht (722 - 1528) (Utrecht) 1917 deel 1
* Slicher van Bath (red), B.H. Geschiedenis van Overijssel (Zwolle 1979)
* Telting, A., Stadsregt van Rijssen (Zwolle 1889) (=OSDM 1ste deel 9e stuk)
* Archeologische Werkgroep Riessen, Overijsselse Historische Bijdragen (Zwolle 2007) 122e stuk
* Archief v.d. geschiedenis v.h. Aartsbisdom Utrecht, Bijdragen 40e deel (Utrecht 1914)
* Ter Kuile, De monumenten van de geschiedenis en kunst in de provincie Overijssel, (1934) 1e stuk Twente
* Caesarii Heisterbach, Dialogus Miraculorum Capitulum XX p.180 (Uutgegeven 1851)
* Van Heusden van Rijn, 1e deels Oudheden en gestichten van het bisdom Deventer, (Uutgegeven 1725)

## Zie ok
* Biebelgordel

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1980

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* De cent wor in Nederland officieel of'eeschaft, mar bluuft tot 1983 in omlaop. 
* Een breuke binne de Grifformeerde Gemeênten in Nederland. Zes gemeênten verlaeten dit kerkverband, weeronger die van Middelburg en Nieuwerkaarke.
* 30 april - Oftreeden van koniengin Juliana ten gunste van d'r ouwste dochter Beatrix. De inhuldeging van Beatrix as koniengin gaot gepaerd met groôte kraekersrellen. 
* 25 juli - Treinongeval bie Winsum: tussen Winsum in Sauwerd in Greunienge botse twi stoptreinen op mekaore, mit negen doôden as gevolg. 
* 22 september - Irak valt Iran an. Begin van de Irak-Iranoôrlog. 
* 11 oktober - Oprichtieng vant CDA.

## Gebore
* 24 feberwari - Pepijn van Houwelingen, Nederlands amtenaer en politicus
* 15 april - Agnes Joseph, Nederlands actuaris en politicus
* 9 meie - Jo-Annes de Bat, Nederlands politicus (gedeputeêrde Zeêland)
* 11 meie - Miranda Slabber, Zeêuws model en presentator
* 6 november - Cees van den Bos, Nederlands amtenaer en politicus
* 19 november - Tofik Dibi, Nederlands politicus en amtenaer

## Gesturve
* 8 december - John Lennon (40), Iengels popster (om 22:50 uure vò zien 'uus int Dakotagebouw aen 72nd straet New York doôdemikt deur Mark David Chapman)
Staphorst

**Staphorst** is 'n gemeênte en plekke in de provincie Overiessel. De gemeênte ei 18.000 inweuners, de plekke 11.000.

Staphorst leit in 't Salland maer wor ok gerekend tot de Kop van Overiessel. 't Hrenst an de stad Meppel in de provincie Drenthe. 

Rieksweg A28 loôpt deu de gemeênte. Tehenwoordig ist 'n bedrievig plekje mee vee werkgehelenheid. Bekend is de dracht en de ouwe boerderiejen mee d'r groene luuken. 

In de gemeênte wor Drents gepraot (Zuudwest-(Zuud-)Drents).

## Weunplekken
Plekken in de gemeênte binne:

Durpen:

Buurtschapp'n:

## Kerreken
Staphorst oôrt bie de Biebelgordel. 't Is sterk bevindelijk grifformeerd, vee inweuners binne lid van de Hersteld Hervormde Kerke (HHK) en stemme SGP.


Kerktoren Hervormde kerk.jpg|Durpskerreke
Gemeenteweg 63, Staphorst.JPG|Boerderieje
Molen De Leijen, Staphorst (3).jpg|Meule De Leijen
StaphorstGemeentehuis1608.JPG|Gemeêntehuus
Prinsjesdag 2012 (7999980792).jpg|Staphorster dracht
Grote jaarmarkt te Staphorst. Verkoop vee, Bestanddeelnr 912-3653.jpg|Jaermart
Zwarte venen1 boswachterij Staphorst.jpg|Bos mee waeter
Akkerlandschap met Elzenhagen - Staphorst - 20388876 - RCE.jpg|Landschap


## Politiek

### Gemeênteraed
De gemeênteraed sins 1990 (collegepartijen mee kleur):

¹ 1990-1998: RPF (1, 2, 3) + GPV (1, 1, 1)

² In 2019 uut college van B&W

³ 1990-2006: Gemeentebelangen-VVD

### Burgemeêsters

Lieste mee burgemeêsters sins 1811:

### Twidde Kaemerverkiezingen
In Staphorst wier as volgt 'estemd bie de Twidde Kaemerverkieziengen:

¹ In 1952-1972: CU = GPV, in 1977-1998: CU = GPV + RPF

² In 1922-1972: CDA = ARP, CHU + KVP (RKSP 5 In 1922-1937: PvdA = SDAP

6 In 1922-1956: GL = CPN, in 1959-1986: GL = CPN, EVP, PPR + PSP

7 In 2017: BIJ1 = Artikel 1

8 In 1981-1982: Boerenpartij = Rechtse Volkspartij

9 In 1933-1937: Plattelandersbond = NBTM

## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Free Church of Scotland

De **Free Church of Scotland** is een kerke int Vereênigd Konienkriek. Deze groep heit grote verwantschap mit kerreken as de Grifformeerde Gemeênten en de Hersteld Hervormde Kerke in Nederland in de Free Presbyterian Church of Scotland in Schotland. 
De groep weunt verspreid deu Schotland, vooral op de Buuten-Hebriden, Skye, in op de Schotse Hoaglanden. Het kerkverband heit 115 gemeênten in is ontstoô in 1843. De kerke heit circa 26.000 kerkgangers.
Oekraïne

**Oekraïne** (Oekraïens: *Україна*) is 'n land in Oôst-Europa. D'n oôdstad is Kiev. Toet 1991 mikkende 't deel uut van de Sovjet-Unie. D'r weune zo'n 41 meljoen mênsen, dat antal neemt echter langzaem of.

De munteênheid van Oekraïne is de Oekraïense grivna. Tehenwoordig president is Volodymyr Zelensky.

## Zie ok
* Malaysia Airlines-vlucht 17

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
* Historiek
1982

**** is een jaer. 

## Gebeurtenisse
* 2 feberwari - Syrië sloot 'n opstand in 't stadje Hama neer, mit as gevolg naer schatting 20.000 doôden.
* 2 april - De Falkland-eilan'n worre an'evalle deur Arhentinië. Groôt-Brittanie slaot harde terug en heroverd de eilan'n.
* 8 december - Decembermoôrden in Surinaome. Vuuftien leden van de Surinaomse bevolkieng worre op bevel van Desi Bouterse doôd'eschote.
* Zonger daotum - De EO mikt een 'oôrspel van ut boek *[[In Zijn arm de lammeren]]*.

## Gebore
* 27 juli - Kim Kötter, Nederlands model
* 8 september - Mirjam Bikker, Nederlands politicus
* 27 oktober - Gert Koese, Nederlands schriever
* 10 november - Henri Bontenbal, Nederlands politicus
Spitsberhen

**Spitsberhen** is un Noorse eilandengroep duchte bie de Noordpoôl. De heograofische ligging is tussen 74°-81° NB. In oppervlakte is 't naebie net zo groôt as de eêle Benelux, 62.049 km².

Al vroeg in de 17e eêuw start op Spitsberhen de verwerkieng van walvisvet of blubber tot olie. In 1619 behinne Amsterdammers op het ten noôrwessen van Spitsbergen 'elegen kleine eilandje Amsterdam een traenkokerieje, Smeerenburg 'enaamd. Het is in de zeumermaen'n een drukke nederzetting. Hier wor blubber van groôte oeveelheên walvissen in enorme ketels omesmolten (ekoôkt). 
Zeêuwse walvisvaerders stichten anvankelek een eihe traenkokerieje, *De Zeêuwse Uutkiek* enaemd, op het eilandje Ytre Norskøya. Vanof 1623 vestige zich Vlissiengse, Middelburgse en Veêrse walvisvaerders ok in Smeerenburg. 

In 2004 weunende d'r 2.756 mensen op de eilanden. De oôdstad is Longyearbyen.

Spitsberhen is mede bekend deur de Svalbard Global Seed Vault.

## Lienks nae buten
* Landenkompas
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* Klimaatinfo
Barneveld

**Barneveld** is een gemeênte en plekke in de provincie Gelderland. De gemeênte ei 63.000 inweuners, de plekke 36.000.

Vee inweuners binne lid van de Hervormde Kerke, de Hersteld Hervormde Kerke of de Grifformeerde Gemeênten. De groôste kerke in 't durp is de Hoeksteên. 't Durp Barneveld liet in de zogenaemde Gelderse Vallei, de gemeênte ok op de Veluwe. Een groôt bedrieventerrein is gelegen langs de A1, genaemd de Harsselaar.

Barneveld is ok bekendheid deu de ruiteranvoerder Jan van Schaffelaer, die 'ier op 16 juli 1482 van de deu 'Oeken belegerde toren sprong. Op het Torenplein stit sins 1903 een standbeeld van um. Kasteel De Schaffelaer en het angrenzende *Schaffelaerse bos*, bin naar um vernoemd.

## Plekken

## Zie ok
* Biebelgordel

## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Brussel

**Brussel** (Frans: *Bruxelles*, Duuts: *Brüssel*, Iengels: *Brussels*) is d'n 'oôdstad van Belhië en d'n 'oôdstad van en 'n gemeênte in 't Brussels Oôdstedelijk Hewest. De stad is tweetaelig (veural Frans maer ok Nederlands) en telt 197.000 inweuners (2024). Bekend standbeeld is *Manneke Pis*.

## Zie ok
* Anslaegen in Brussel van maert 2016
* Brussels
* NAVO

## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Brussels
Paerdeplaete

De **Peardepleate** (*Nederlands:Hompelvoet*) is een onbeweund eiland in de Grevelingen. Het eiland is 3,1 km² groôt (310 hectare) in ligt ten zuujen van de heavene van Ouwdurp.

Nea de ofsluuting in 1971 is de Peardepleate veranderd van 'n zandpleate tot 'n eiland met groôte, ope vlakten mit vee begroeiing. Biezonder is 't voorkommene van de zogeneamde herfstschroeforchis.
1 jannewari

**1 jannewari** is d'n 1e dag van 't jaer. Hiernae volge nog 364 daegen (365 daegen in 'n schrikkeljaer) toet aen 't ende van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1852 - De poszegel wor in Nederland ingevoerd.
* 1880 - Er wor begonne mie de anleg van het Panamakanaol
* 1957 - Saorland wor weer op'enome in Duutsland. 
* 1959 - Fulgencio Batista, president van Cuba wor of'ezet deu Fidel Castro. 
* 1960 - Kammeroen wor onafhankeluk. Nog veel lan'n in Afrika vollege. 1960 wor deerom ok we *Het jear van Afrika* enoemd.
* 1966 - Deur 'n gemeêntelijke erindeêlienge ontsti de gemeênte Goeree uut 'n saemengaen van: Ouwdurp, Goeree en Stellendam.
* 1986 - Flevoland (177.000 inweuners) wor Nederlands twaolfde previncie.
* 1997 - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte Ter Veere uut de ouwe gemeênten Ter Veere, Domburg, Maoriekerke, Valkenisse en Waschappel. Erremu gaet op in de gemeênte Middelburg.
* 2001 - Vee doôden (14) en gewonden (200) bie een cafébrand in Volendam.
* 2013 - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte Goereê-Overflakkeê uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en Oôstflakkeê. 
* 2019 - De MSC Zoe verlierst haest 300 containers op de Noordzeê, in de buurte van Schiermonnikoog.
* 2025 - Vanof noe word'n er van auto's en motorrieers deu de Westerscheldetunnel gin tol meer 'eheven (eigelijk al vanof 30 december 2024).

## Noôten
2 jannewari

**2 jannewari** is d'n 2e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1896 - As de Iengelse Doornkop in Zuud-Afrika bereiken, worre ulder opgewacht deu een Boerenleger mee zwaere artillerie. Jameson verlierst ongeveer dertig man.
* 1909 - De eerste Elfsteêdentocht wor verreje.
3 jannewari

**3 jannewari** is d'n 3e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1933 - Japan veroverd zien eerste stad in China, Shanhaiguan. 
* 1959 - Alaska treedt as 49e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
* 2014 - In Libanon wordt deu moslimextremisten een christelijke bibliotheek in brand gestoken. Tweêderde van de antieke boeken goô in vlammen op of worre beschaedigd deu bluswaeter.
5 jannewari

**5 jannewari** is d'n 5e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1888 - Oprichtieng van de Nederlandse Heidemij vo de ontginning van 'woeste grond'.
6 jannewari

**6 jannewari** is d'n 6e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1861 - Bie Zuylichem in de Bommelerwaerd breekt de Waaldiek
* 1900 - Slag van Platrand. Deze slag vin plaes tiejes de Tweêde Boerenoôrlog in Zuud-Afrika.
* 1908 - Voh de reddienge van de opvaerende van de estrande schoener Doris ontviengen Jacob Schroevers en F.H. Jilleba op 6 jannewari de zilvere medalje van de Maetschappij toet Nut van't Algemeên, in jannewari de groôte zilvere medalje van de Zuud-'Ollandse Maetschappij toet Reddieng van Schipbreukeliengen, op 24 jannewari de gouwe medalje van Koningin Wilhelmina voh menschlievend eerbetoon, op 23 maerte de zilvere medalje van Lloyds, via zeêmanscollege de Groninger Eendracht en op 6 juli de gouwe medalje van Z.M. Koning Eduard VII van het Verenigd Koninkriek.
* 1912 - New Mexico treedt as 47e staet toe tot de Vereênigde Staeten. 
* 2013 - Bie 'n brand in Maestricht komme tweê kinders omme.

## Noôten
7 jannewari

**7 jannewari** is d'n 7e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1355 - De Portuhese konieng Alfonso IV zen drie man om Inês de Castro te doôien, 't lieveliengetje van zen zeune Peter I van Portuhal; Peter kom in opstand en behun een burheroôrlog.
* 1937 - Prinses Juliaona trouwt mee Bernhard van Lippe-Biesterfeld. 
* 2015 - Anslag op het Franse satirische blad Charlie Hebdo. Anleiding waere cartoons over de islamitische profeet Mo'ammed. D'r viele 11 doôden en ienkele (zwaer)gewonde.
8 jannewari

**8 jannewari** is d'n 8e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1877 - Behun van de Netherlands Reformed Congregations.
Gregoriaonse kalender

De **gregoriaonse kalender** is 'n anpassing van de deervoor gebruukte juliaonse kalender. De kalender wier in'evoerd op 't Concilie van Trente (1545-1563) deur Paus Gregorius XIII.

## Lienks nae buten
* Kalender-Rechner, een online programma converteert een daotum vanuut een kalendersysteem naar keuze in een aoren.
* Eeuwigdurende kalender (bepael de weekdag in de juliaonse of in de gregoriaonse kalender)
4 jannewari

**4 jannewari** is d'n 4e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1896 - Utah treedt as 45e staet toe tot de Vereênigde Staeten. 
* 1919 - 't Rooie Leher veroverd Riga.
* 1997 - Den Elfsteêdentocht wor verrejen.
* 2006 - Den Israëlische premier Ariel Sharon krieg een essenbloedieng.

## Gebore
* 1643 - Isaac Newton, Iengels weêtenschapper
Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland

De **Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland** (OGGiN) is een bevindelijk grifformeerde kerke mit circa 18.500 leden op 1 jannewari 2011. In Zeêland binne grôte gemeênten in Flupland in Staevenisse. Landelijk binne Urk, Barneveld in Krimpen an den Iessel de grôste gemeênten. In Zeêland zienge de Oud Grifformeerde Gemeênten nog uut de vertaeling van Datheen. Ok kenne de Zeêuwse gemeênten naebie aollemaele nog drie diensten op zoondag.

De Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland bin ontstaen in 1948 deu 't saemengaen van de Federaotie van Oud Grifformeerde Gemeênten mit de Oud-Grifformeerde Gemeênten (op'ericht deu dômenee Laurens Boone).

## Bekende leden
* Wouter van Beijnum, architect 
* Lin Potappel, ouwerling
* Kees van der Staaij, politicus

## Lienks nae buten
* Website Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland
Jacques Tichelaar

**Jacques Tichelaar** (Eêrenveen, 2 jannewari 1953) is 'n Nederlandse politicus. 

Um was van 1 meie 2009 toet an 1 maerte 2017 Commissaoris van de Konieng(inne) in Drenthe. Van 2002 toet an 2009 was um naemens de PvdA lid van de Twidde Kaemer.

## Lienks nae buten
* Parlement.com
Opheusden

**Opheusden** is een plekke in den gemeênte Neder-Betuwe (Gelderland) mie 6.300 inweuners (2025). 

Toet 1818 wast een eige gemeênte, daernae toet 2002 deêl van gemeênte Kesteren.

't Gemeêntehuus van Neder-Betuwe stoôt in Opheusden.

Den plekke liet an den zuudkante van den Rien.

Vee inweuners binne lid van den Hersteld Hervormde Kerke, de Grifformeerde Gemeênten in Nederland of de Grifformeerde Gemeênten.

## Zie ok
* Biebelgordel

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* GeschiedenisExtra
Longyearbyen

**Longyearbyen** is de hoofstad van Spitsberhen. De plekke heit 1.500 inweuners.

## Lienks nae buten
* UNIS
* Store Norske Spitsbergen Kullkompani: webcam
* Longyearbyen Photos


Longyearbyen4.jpg|Uutzicht
Longyearbyen main street.JPG|Hoofdstraete
Longyearbyen UNIS.JPG|Universiteite
Longyearbyen panorama.JPG|Nogmaels uutzicht
Iesland

**Iesland** is een land in het noordwesten van Europa. Iesland had een bevolkingsaantal van 381.000 (2022) en een oppervlakte van 102.775 km². De oôdstad is Reykjavik. 't is een zeer welvaerend land, al is 't wel arde 'etroffe deu de crisis van 2008. De dunbevolkte en woeste binnenlanden mee z'n geisers en vulkaonen trekke vee toeristen. De inweuners leve tehenwoordig vee van de financiele sector, vroeher vooral van de visserieje.

Vogges de overlevering was de Noor Ingólfur Arnarson, die in 874 arriverende, de eêste permanente beweuner van Iesland. Eeuwenlang wast een ongerdeel van Noorwegen en Denemarken, tiejens de Twidde Wereldoôrlog is Iesland in 1944 zelfstandig 'eworren.

## Topografie
Iesland leit in de Noôrd-Atlantischen Oceaon juust ten zuuken van de noôrdpoôlcirkel. Alhoewel het zowel op de Nôord-Amerikoanse en op den Eurazioatise liet, maekt Iesland cultureêl meêr deêl uut van Europa, en wor deur z'n naeste band'n mee Noôrweeg'n en Denemark'n as een deêl van Scandinavië beschouwd.

't Dichtste land is Groenland (287 km) en de Faroer eiland'n (420 km), en den dichtsten ofstand toet 't Europese vasteland is 970 km nae Nôorweeg'n.

## Heografie
Iesland is 't achtienste groôste eiland in de waereld, en den twidden in Europa achter Groôt-Brittannië. 't Hoodeiland hèt een oppervlakte van 101.826 km², mee de eiland'n derrond is 't heêle land 103.000 km². Doavan is 't er 62,7% toendra, mè nog 14,3% gletsjers en meer'n. Slechs 23% van de oppervlakte is begroeid meè vegetoatie.

Deur de vele fjordn ao Iesland een lange kustlijn van 4970 km, weeran de meêste steed'n en durp'n ligg'n, angezien 't grooste deêl van 't binnenland onbeweunbaer is. 't Klimaot an de kuste van Iesland wor op'ewermd deur den Golfstroôm. Deerdeur is de kuste meestal vrie van ies. 

## Taele
De officiêle 'eschreve en 'esproke taele ist Ieslands, een Noôrd-Germaonse taele die 'ofstamd van 't oud Noôrs. Iengels en Deens worre vee as tweêde taele 'esproke. In plekke van femilienaem'n gebruuk'n ze in Iesland *patroniem'n*, wa beteêekent dat een persoôn an'eduujd wor as de zeune of de dochter van ulder vaoder (bevobbeld: *Ólafur Jónsson* ("Ólafur, zeune van Jón") of *Katrín Karlsdóttir* ("Katrín, dochter van Karl"). Deerom ist tèlefoônboek in Iesland 'erangschikt vogges de voôrnaemen in plekke van de femilienaeme.

## Regio's mee oôdstad
# Höfuðborgarsvæðið,  *Oôdstedelijke regio*, Reykjavik
# Suðurnes,  *Zuujelek schiereiland*, Keflavík
# Vesturland,  *Westland*, Borgarnes
# Vestfirðir, *Westfjorden*, Ísafjörður
# Norðurland vestra,  *Noordland west*, Sauðárkrókur
# Norðurland eystra, *Noordland oost*, Akureyri
# Austurland,  *Oôstland*, Egilsstaðir
# Suðurland, *Zuudland*, Selfoss

## Premiers

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
* Historiek
Andorra

**Andorra** is 'n land in Europa. De oôdstad is Andorra la Vella. De oppervlakte 468 km². D'r weundene in 2014 85.470 mensen.
Liechenstein

**Liechenstein** (Duuts: *Liechtenstein*) is 'n klein land in Midden-Europa. Tis 'n vorstendom (*Fürstentum Liechtenstein*) en d'n 'oôdstad is Vaduz. D'r weune om en de nabie de 40.000 Liechensteiners in 't land (2023).

Liechenstein liet in 't Riendal in d' Alpen. D'r binne vee bergen, oôgste berg is de Grauspitz (2599 m) op de hrens mee Zwitserland. Van noôrd naer zuud is 't land oôgstes 24 kilometer lang, van west naer oôst oôgstes 12 km. Mee 'n oppervlak van 161 km² is Liechenstein 't op viuf nae 't kleinste land op aerde. De grenzen mee Oôsteriek en Zwitserland zien saemen 77,9 kilometer.

In Liechenstein wor Duuts 'esproke. De streêktaele is Aelemannisch.

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 


Flag of Liechtenstein.svg|Vlagge van Liechenstein
Schlossvaduz.jpg|Kasteêl van Vaduz
Liechtenstein 23 48 18 978000.jpeg|Raed'uus van Vaduz
Vaticaânstad

**Vaticaânstad** is 'n klein land in Europa in is gelegen binnen de stad Rome. Ier zetelt de Paus, het oôd van de Rooms-Kattelieke Kerk mee z'n medewerkers. Vaticaanstad is een zelfstandige staat, de kleinsten ter wearelt in valt dus niet onger Itâliaons gezag. 

## Plaetjes

Vatican 2.jpg|Zwitserse garde
Vatican 3.jpg|Een stik mure
Vatican 4.jpg|Museum
Vatican 5.jpg|Tuun
Europa

**Europa** is 'n werelddeel in bestoôt uut circa 50 landen. Nae oppervlak ist ien van de kleinere werelddelen, je kan eihenlijk twiste of Europa we een apart werelddeel is, in plekke van een deel van Azië. Ma zeker deu z'n heschiedenisse ongerscheid Europa zich van de rest van de wereld. Van 'ieruut begonnen rond het jaer 1500 de grote ontdekkingen. Amerika wier 'ekoloniseerd, leater ok Afrika, Australië in grote delen van Azië. Rond 1900 was Europa op 't toppunt van z'n macht. Vooral Iengeland was zeer machtig. Aore belangrieke koloniaole mach'n waore Frankriek en Nederland.

Na 1950 begon de dekolonisaotie in nam de macht van Europa of, awast tehenwoordig nog wel ien van de riekste delen van de weareld is. Tussen de Twidde Weareldoorlog in 1990 was Europa verdeeld in een oôstelek communistisch deel in een westelek kapitalistisch deel. Dizze periode wor ok we de Kouwe Oôrlog 'enoemd.

## Zie ok
* Benelux, saemenwerkieng van Belhië, Nederland en Luxemburg 
* Europeêse Unie (EU), vee Europeêse lan'n binne 'ierin vereênigd
* Lieste van lan'n in Europa
Chrissendom

**Chrissendom / christendom** is de hroôste godsdienst ter waereld. D'r binne onheveer 2,3 miljard anhangers (2020). De religie is 'ebaseerd op het evangelie en leven van Jezus zoals beschreve in het Nieuwe Testamant. Ut heilige boek van de chrissenen is de Biebel. Rond het jaer 400 wordt het chrissendom de staetsgodsdienst van het Romeinse Riek. Rome wordt de belangriekste plekke en deer zetelt de bisschop van die stad, die nae verloôp van tied paus wordt genoemd. Vanof die tied goôt het 'ard. In 1054 vindt het Groôte Schisma plaes en komt er een westers en een oôsters chrissendom. In 1517 komt de tweêde groôte scheuring, de Reformaotie. Vanof die tied telt 't chrissendom drie oôdrichtingen:

* Oôsters-orthodoxie
* Protestantisme
* Roôms-katholicisme

Zeêland kent zowè protestanten as roôms-kattelieken. De leste komme vooral voo in Zeêuws-Vlaondern en in de zak van Zuud-Beveland.

## Feêsten
Belangrieke feêsten binne:
* Kossemisse - geboôrte van Jezus Christus
* Goeie Vriedag - kruisigieng van Jezus
* Paese - opstandieng van Jezus
* 'Emelvaert - 'emelvaert van Jezus
* Pienkstern - uutstorting van de Heilige Geêst

## Zie ok
* Bevindelijk grifformeerden
* Biebel
* Biebelgordel
* Chrissenvervolgingen
* Drie-ien'eid
* Evanhelicalisme
* God
* Heilige Geêst
* Onze Vaoder
* Paus
* Pienksterbewehieng

## Lienks nae buten
* Biebelvertaeliengen
* Cultureel Woordenboek
* Britannica
Afrika

**Afrika** is een continent mit een oppervlakte van 30.244.050 vierkante kilometer. Het is een zeer errum werelddeel.

Afrika was eeuwenlang voo Europeaonen groôtendeels onbekend terrein. Van 't binnenlang wist men toet an de twidde helt van de 19e eeuwe vriewel niks. Rond 1880 wor meer bekend. In 1885 wor de Koloniaole Conferentie van Berlijn 'ehouwen, weerbie de koloniaole lan'n uut Europa 't ele continent Afrika verdeêle. Rond 1960 worre de meêste Afrikaonse landen weer onaf'ankelek. Tehenwoordig telt Afrika zo'n vuuftig lan'n. Het riekste land van Afrika is Zuud-Afrika, het land mie de meêste inwôners is Niheria. Een groôt deel van 't noôr'n van 't continent wor ingenome deu de Sahaora, een vreêd groôte woestijn. D'r is verschil tussen de lan'n deerboven, die-a cultureel verwant bin mie de Araobische Wereld, en de lan'n d'ronger (Zwart Afrika). De belangriekste rivieren bin de Nijl, de Niger en de Kongorivier.

Ons wete aomè twint wè dat je beter nie in de buurte van Somalië kan gae vaere in zeker nie mit groôte schepen, want dae bin vee zeêroavers. Je kan gereheld in de krante leze, dat ‘r wî ’n schip in’epikt is in d’r schient nie vee tehen te doen te wezen. Jao, d’r vaere wat merineschepen, mâ ’t gebied is zô groôt, gaet’r mâr an stae. Vaneihest zouwe d’r bewaekers mit vee waepens mee kunne op aole andelsschepen, mâ dat mag nie van de reheerieng.

## Lan'n

## Noôten
De Hoeksteên (Barneveld)

**De Hoeksteên** is een kerke van de Grifformeerde Gemeênten in Nederland in het Gelderse durp Barneveld.

In 2007 is begonne mit de bouw van de kerke, die eind 2008 is op'eleverd. Deze kerke telt 2.531 zitplekken en kan worre uut'ebreid tot 3.100 plekken. Het gebouw aan de Lunterseweg is 't tweêde groôste kerkgebouw van Nederland, 'emeten naer 't antal zitplekken. Op de behaende hrond bin 1.592 plekken, boven nog es 914.

D'n toren is 37,75 meter 'ooge, d'n kerkzael 21,25 meter

Architect is Wouter van Beijnum.

## Zie ok
* Lieste van hroste Nederlandse kerrekgebouwen near zitplekken

## Lienks nae buten
* Gereformeerde Gemeenten in Nederland
* Dominees
* Reliwiki
Ouwe Tonge

**Ouwe Tonge**, soms **Ouwe Toenge**, (Nederlands: *Oude-Tonge*) is 'n durp op Goereê-Overflakkeê mit 5.295 inweuners (2023). Het durp het een heave'ie an 't Volkerak. Tiejens de Waetersnoȏdramp van 1953 verdronken meer as 300 van de 3000 inweuners die Ouwe Tonge destieds tellende. Vergeleke met aore durpen op 't eiland kent Ouwe Tonge verhoudiengsgewies veel katholieke inweuners. Ouwe Tonge heit een haevene ant Volkerak. De leste jaeren is bie 't durp een groôt bedrieventerrein an'eleid, *bedrijvenpark Oostflakkee*.

## Bekende inweuners
* Jaap Sala, politicus

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers


Oude Tonge, korenmolen de Korenbloem RM31710 foto2 2015-05-24 15.40.jpg|Meule *De Korenbloem*
Oude Tonge.jpg| Waepen *De Oude Tonge* (1697)
Eiland Man

Het eiland **Man** (Iengels: *Isle of Man* of *Mann*, Manx-Gaelies: *Ellan Vannin* of *Mannin*) is 'n eiland in Europa. De oôdstad is Douglas. Man is geen onderdeel van 't Verenigd Koninkriek. Het heit 80.000 inweuners op een oppervlakte van 572 km²
Het eiland is een *Crown dependency* in de Ierse Zeê tussen Iengeland en Ierland, saeme mee een antal kleinere eilanden as Calf of Man, Chicken Rock en St. Patrick's Isle.
Buuten-Hebriden

De **Buuten-Hebriden** (Schots-Gaelisch: *Na h-Eileanan Siar*, Iengels: *Outer Hebrides*) binne een eilandengroep voor de Schotse westkust mee circa 26.000 inweuners. De eilandengroep heit een oppervlakte van 3.071 km² (ongeveêr de groôtte van de Nederlandse previncie Overiessel). De groôste plekke is de stad Stornoway.

## Eilan'n
De oôdeilanden binne hieronger van noord nae zuud vermeld, in d'r plaeseleke naem; tussen haekies stit de Iengelse benaemieng vermeld.
* Leòdhas (Iengels: *Lewis*) en Na Hearadh (*Harris*): dit is één eiland. *Leòdhas* refereert ant vlakke noor'n, terwijl *Na Hearadh* refereert ant bergachtige zuujelek deel vant eiland.
* Tarasaigh (*Taransay*)
* Uibhist a Tuath (*North Uist*)
* Beinn na Faoghla (*Benbecula*)
* Uibhist a Deas (*South Uist*)
* Barraigh (*Barra*)
* Saint Kilda (westelijk)
* en een groôt antal kleine eilan'n: Beàrnaraigh (*Berneray*), Bhalaigh (*Vallay*), Vatersay (*Bhatarsaigh*), Boraraigh (*Boreray*), Campaigh (*Campay*), Coppay, Flodday, Floday, Great Bernera, Gilsay, Heisgeir (*Heisker*), Hermetray, Kirkibost, Lingeigh (*Lingay*), Little Bernera, Little Shillay, Mealasta, Mingulay, Opsay, Orosaigh (*Oronsay*), Pabaigh Mòr, Pabaigh (*Pabbay*), Sanndraigh (*Sandray*), Sgarabhaigh (*Scaraway*), Scarp, Shiant-eilanden, Siolaigh (*Shillay*), Soay Beag, Soay Mòr, Stockay, Sursay, Tahay, Vacsay, Wiay, en vele 'ele kleine eilan'n meêr.

## Lienks nae buten
* www.visithebrides.com
10 jannewari

**10 jannewari** is d'n 10e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1920 - Danzig wor los'emaekt van het Duutse Riek en kom onger mandaot van de Volkenbond. 't Wor een zogenaemde vriestad.
11 jannewari

**11 jannewari** is d'n 11e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1990 - 200.000 mensen betoge voor de onafhankeluk'eid van Litouwen tiejes een driedaegs bezoek van Michail Gorbatsjov an d'n 'oôdstad Vilnius.
12 jannewari

**12 jannewari** is d'n 12e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1970 - Biafra capituleert, waarmee een einde komt an de Nigeriaonse burheroorlog.
* 2010 - Zwaere aerdbevieng op Haïti, weerbie misschien we 230.000 mensen omkommen.
13 jannewari

**13 jannewari** is d'n 13e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1049 - Dirk IV van 'Olland, sneuvelt bie Dordt.
* 1903 - De Pretendent van Atjeh komt nae 't verbluuf van Van Heutz in Koetoe Radja en ongerwêrpt z'n eihe ant Nederlandse gezag.
* 1916 - Waetersnoôd rond de Zuujerzeê, 16 doôden.
* 1935 - Nae een volkstemming komt 't Saerland weer vromme nae Duutsland. Hitler blieje. 
* 1953 - Een ongelok in de Escouffiaux kolenmiene bie 't Belhische Wasmes, 20 man komme omme.
14 jannewari

**14 jannewari** is d'n 14e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1576 - Op 14 jannewari 1576 voerende Staese troepen een anval uut opt door hulptroepen vant belegerde Zurrikzeê bezette Noordwealle. De Spanjolen verschansten d'r eige in de kerktoren, die in brand wier 'estoken. 22 soldaten kwamme omme.
15 jannewari

**15 jannewari** is d'n 15e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1362 - Twidde Sint Marcellusvloed. Ok we Eerste Grote Mandrenke 'enoemd. Langs de ele kuste brake dieken deur en grote delen van 't huujege Nederland liepen onger waeter. Het precieze antal slachtoffers is ondudelek. Schattingen loôpen uuteên van 25.000 tot 40.000.
* 1808 - Sturmvloed veroorzaekt overstroômingen in Nederland en Vlaenderen. De binnenstad van Vlissienge loôpt onger waeter. 31 doôden
* 1912 - Het vissersschip *MD 3, Anna* uut Menheerse vergaôt. 13 opvarenden, waaronger 12 uut Menheerse verdrienke.
* 2001 - Behin van Wikipedia.
* 2007 - Op dezen dag wier Rafael Correa tiedens de inauguratie op het Palacio de Carondelet beëdigd as president van Ecuador.

## Noôten
16 jannewari

**16 jannewari** is d'n 16e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1917 - De Duutse minister van butenlandse zaeken verstuurt het Zimmermanntelegram an Mexico met het verzoek zich an de kant van de centraolen te schaeren in de Eerste Weareldoôrlog.
17 jannewari

**17 jannewari** is d'n 17e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1912 - Robert Falcon Scott bereikt de Zuudpole een maend nae Roald Amundsen.

## Gesturve
* 1705 - John Ray, Brits bioloog
18 jannewari

**18 jannewari** is d'n 18e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1951 - Op Austraolisch Nieuw-Guinea komt de vulkaon Lamington tot uutbarsting. Er zien meer dan 4.000 doôden.
* 2017 - Hotel Rigopiano in Italië wor bedolleve onger de sneeuw deu een laewine en kost an 29 mensen ut leven.
19 jannewari

**19 jannewari** is d'n 19e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1915 - Op de *Hr. Ms. Triton* explodeert een miene bie 't oprumen van een mienversperring in de Onte. 5 man doôd.