open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Werendieke

**Werendieke** is'n ge'ucht in de hemeênte Ter Veere op't Zeêuwse schiereiland Walchren. 't Leit an de Werendijkseweg kort bie Zoetelande. Werendieke ontleênt d'r naeme an een diek. De diek diende ter afsluting van een groôte kreêke. De diek weerde de zeê en stopte de uutslijtende werkienge van't tie. De buurtschappe bestae uut enkele boerderieën.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Zuudzieje

**Zuudzieje** kan verwieze nae:

* Zuudzieje (Bodegraeven-Reeuwiek)
* Zuudzieje (Goereê-Overflakkeê)
* Zuudzieje (Hoekse Waerd)
Groôt Valkenisse

**Groôt Valkenisse** (Nederlands: *Groot Valkenisse*) is een buurtschappe in de hemeênte Ter Veere in de Ollanse provincie Zeêland op't voormaelige eiland Walchren tussen't durp Zoetelande en de buurtschappe Klein Valkenisse.

De naeme Valkenisse is ofkomstig van de 17e-eêuwse boerderie de Valkenisse, wì nì oôk de buurtschappe Klein Valkenisse is vernoemd. De naeme *Groôt* Valkenisse is toet stand ekomme omda de buurtschappe Groôt Valkenisse groôter was dan Klein Valkenisse. Vroeger wiere de twì kerne saeme Valkenisse enoemd.

De buurtschappe leit an de weg Groôt Valkenisse tussen de Klaassesweg en de dunen.

Groôt Valkenisse 'oorde van 1966 toet 1997 toet de hemeênte Valkenisse, dinae wier de buurtschappe openome in de hemeênte Ter Veere.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Klein Valkenisse

**Klein Valkenisse** (Nederlands: *Klein Valkenisse*) is'n buurtschappe mie ongeveer 15 inweuners (± 2020) in de hemeênte Ter Veere in de Ollanse provincie Zeêland op't voormaelige eiland Walchren.

T'is elege bie Bîkerke en Koukerke an de Klaassesweg en de Vroonweg. De naeme Valkenisse kom van een 17e-eêuwse boerderie "Valkenisse". De naeme *Klein* Valkenisse is toet stand ekomme omda de buurtschappe kleiner was dan Groôt Valkenisse. Vroeger wiere de twì kernen saemen Valkenisse enoemd.

In Klein Valkenisse leit een verzetsmonument, een bunker en een gedeêlte van de Atlantikwall.

Klein Valkenisse 'oorde van 1966 toet 1997 toet de hemeênte Valkenisse dìnae wier de buurtschappe openome in de hemeênte Ter Veere.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Valkenisse

Mee **Valkenisse** ken bedoeld ore:

*Valkenisse De voormaelige hemeênte op't eiland Walchren.
*Groôt Valkenisse
*Klein Valkenisse
Sint-Lauwers

**Sint Lauwers** (Nederlands: *Sint-Laurens*) is'n durp in de hemeênte Middelburg, in de Ollandse provincie Zeêland. 't Durp eit 960 inweuners (2023).

Sint Lauwers is deur middel van de lientbebouwienge van de buurtschappe Perdamme verbonde mee Middelburg. 't Durp leit sins't vohjaer van 2011 tun westen van de rieksweg N57 (die Middelburg via Schouwen-Duveland verbindt mee't Rotterdamse aeven'ebied). Vóh de openienge van de N57 was't ouwe tracé een drukke verkeersader deur't durp.

't Durp ontstoeng rond de kapel van kasteêl Popkensburg. 't Kasteel, da vermoedelijk a bestoeng in de 13e eêuwe, wier in 1863 esloôpt. Tegenwoordig leit op dizze plekke de boerderie Popkensburg, de eênige herinnerienge an't kasteêl.

Toet 1966 was Sint Lauwers een zellufstandige hemeênte. In dat jaer wier de hemeênte, wìtoe oôk Perdamme be'oorde, bie Middelburg evoegd. De Middelburgse wieke Klarenbeek is in de jaren 70 op vohmaelig grondebied van Sint Lauwers ebouwd.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
't Ouwedurp

**'t Ouwedurp** of **Oudsdorp** (Nederlands: *Oudedorp / Oudsdorp*) is een buurtschappe in de hemeênte Middelburg mit 55 inweuners (2023). t'Is elege an de Sint-Jooslandstraat.

## Naemseschiedenisse
De buurtschappe leit in de Oud-Sint-Jooslandpolder. 't Wier in 1631 esticht onder de naeme "Sint Joôsland". Nae de opriechtienge van't durp Nieuw- en Sint Joôsland in de Middelburgse Polder, wier Sint Joôsland steeds vaeker 't Ouwedorp enoemd. In 1816 wiere de ambachten Sint Joôsland en Nieuwland saemenevoegd. Zô ontstoeng de hemeêntenaeme Nieuw- en Sint Joôsland. Dizze naeme wier laeter de officiële naeme van't oôfddurp Nieuwland. Iernae kreeg de buurtschappe officieel de naeme 't Ouwedurp.

't Ouwedurp ei nooit echt kunnen groeie. A in de zeventiende eêuwe wier de kêrrek van de gezaemelijke polders in Nieuwland eplaetst, wì bovendien't aeventje voh de verscheië polders wier aneleid.

## Vohstraetdurp
't Ouwedurp is een vohbeêld van'n vohstraetdurp, een durpsvurme die vooroal vohkom in de inpolderiengen in Zuudwest-Ollan. Typerend is in dit geval de aekse liggienge van de Sint-Joôslandstraete op de Boômdiek/Binnendiek. 't'Ebied tun westen van d'n diek was oorsproenkelijk een zieaerem van de Honte nì't aevenkanoal van Middelburg.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* Geschiedeniszeeland.nl - Voorstraat'dorp': Oudedorp
Groôt-Abeêle

**Groôt-Abeêle** is'n buurtschappe in de Zeêuwse hemeênte Vlissienge, tun noôrden van Oôst-Soeburg en nie var tun zuuwen van de Middelburgse Erasmuswieke. 't Bestaet uut'n straete mee'n paer uuzen, wìvan sommige redelijk bezienswaerdig bin. Blikvanger is't negentiende-eêuwse eêrenuus *Huize Abeele*, uut 1848.
In vroeger tiede was Groôt-Abeêle een populaire pleisterplekke voh dagjesmeêssen uut Vlissiengen en Middelburg. Der stoenge drie herbergen.
Klein-Abeêle was'n nog kleiner ge'ucht, enkele onderde meters ten noôrden van Groôt-Abeêle an de Ouwe Vlissiengseweg. De leste resten van dit ge'ucht bin bie de inundaotie van Walchren in 1944 verdweêne.

Deur't graeve van't Kanaol deu Walchren omstreêks 1870, kwam een deêl van de Abeêlseweg an de overzieje van't kanaol te leiën. Tegen't kanaol an, lans de tramlijn Vlissienge - Middelburg, ontwikkelde zuch'n nieuw buurtschappe: Nieuwe Abeêle (eertieds hemeênte Oôst- en West-Soeburg, noe in de hemeênte Middelburg). B'alve landarbeiders die wêrrekte op de boerderieën an en ron de Abeêlseweg, kwaeme oôk arbeiders van de tremmaatschappij in Nieuwe Abeêle weune.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Nepal

**Nepal** (Nepalees: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल) is een land tussen China en India. Kathmandu is de oôdstad van Nepal. In Nepal leit de hoôgste berg ter waereld, de 8.848 meter hoôge Mount Everest. Dizze berg mikt deel uut van de Himalaya, een gebergte ontsto deurdat het Indiase subcontinent lang eleje tegen de Aziaotische plaete is an'ekomme en de hele boel omhoôg 'edrukt heit. Uut Nepal komme de bekende Gurkha-soldaot'n die deu 't Britse leher over de ele waereld ingezet worre. 't Land is errum en nie echt ontwikkeld. Bergtoerisme briengt wat geld op. D'r weune noe meer as 29 meljoen mênsen (2021), de bevolkieng groeit harde.


Kathmandu-Durbar Square-16-Mahavishnu-Tauben-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2013-gje.jpg|Kathmandu
Swayambhunath-Hauptstupa-36-Votivstupas-2014-gje.jpg|Swayambhunath
Patan-Palast-Keshav Narayan Chowk-08-2015-gje.jpg|Patan
Bhaktapur-Palastplatz 38-Siddhilakshmi-Cyasilim-Bhupatindramallasaeule-Vatsala-Yaksheshvara-Durga-2014-gje.jpg|Bhaktapur
Namche to Dhole-68-Mongla-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya
Gokyo-Lake 3-64-Zufluss-Yaks-2007-gje.jpg|Himalaya
Dhampus-Phedi-16-Schule-2013-gje.jpg|Kaski District
Mustang-Ghami Guest House-56-Rinderherde-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Syangboche to Ghiling-18-2015-gje.jpg|Mustang


## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
* Historiek
SpongeBob SquarePants

**SpongeBob SquarePants** (meestà kortweg **SpongeBob**) is 'n populaire tekefillemserie op Nickelodeon.

*SpongeBob SquarePants* begon in 1999 en is bedocht deur Stephen Hillenburg. Oôdpersoôn is 'n hele spons die op de zeêboôm weunt.

## Stemvertolkieng
Briepe

**Briepe** (Nederlands: *Brijdorpe*) is 'n buur'schap en voormaelige gemeênte op Schouwen-Duveland. De ouwste vermeldieng van dateert uut 1232, het woord *brie* refereert an de slikkerige grond weerop 't 'ebouwd is. Tegenwoordig bestit ut uut een paer huzen en boerderiejen, een bus'alte, een transformator van de PZEM en een begraefplekke.

## Geschiedenisse
Briepe was een 'eerlijk'eid en toet an 1813 een eien gemeênte, mar toe gingt op in de gemeênte Duvendieke. Dizze gemeênte ging in 1961 op in de gemeênte Middenschouwen, die in 1997 wee opging in de tehenwoordige gemeênte Schouwen-Duveland. Het waepen bestit uut een zwaerd van saebel (zwart) in een gouwkleurig veld en kwam al voo in de zeventiende eêuw. Het wier as gemeêntewapen bevestigd op 31 juli 1817, toe de gemeênte al nie meer bestong.

## Liggieng
Briepe lei één kilometer ten zuudoôs'en van Loôperkappel, tweê kilometer ten noor'wes'en van 't Schutje, twee kilometer ten zuudwes'en van Brouwes'aeven en tweê kilometer ten zuudoôs'en van Schaerendieke in de buurte van de delingsdiek die nae de ramp van 1953 an'eleid is.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
1898

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 6 september - Inhuldigieng van koniengin Willemina in den Nieuwe Kerke van Amsterdam. 
* 4 november - 't Franse expeditieleher ontruumt Fashoda in den Afrikaense Soedan. Den Franse regerieng voorkomt zoô een Frans-Britse oôrlog. De Fransen en de Britten proberende aollebei d'r gebied in Afrika uut te breiden en kwamme makaore bie Fashoda tehen. Dizze gebeurtenisse is bekend 'erocht as 't Fashoda-incident.

## Gebore
* 14 jannewari - Zeêuws-Vlaomieng Ko de Lavoir, ouwste man van Nederland vò 1 jaor en 25 daogen

## Bouwwêrreken

Secession01.jpg|*Secessionsgebouw* Wenen
Bakkerij D.C Stahle Spuistraat.jpg|*Bakkerieje D.C Stähle* Spuistraete Amsterdam Gerrit van Arkel
Wien - Karlsplatz, Otto-Wagner-Pavillon (1).JPG|*Station Karlsplatz* Wenen Otto Wagner
Rotterdam Het Witte Huis 1900.jpg|*Witte Huus ([[Rotterdam]])* (1898) Molenbroek 
Den Haag - Denneweg 56.JPG|*Dennenweg 56* D'n Haeg (1898) Jan Willem Bosboom
Burg

**Burg** (Nederlands: *Burgh*) is een durp in de gemeênte Schouwen-Duveland mie 720 inweuners (2023), tegen de dunen an 'elege. Het is sins jaer en dag met het noordelek d'rvan 'elege Aemstie toet één bebouwde komme 'eworre; deerom beschouwt de gemeênte de durpen oak as één: Burg-Aemstie. De inweuners van dizze durpen zieje dit toch echt aors.

Burg is ontsto om een ringwalburg die ant ende van de negende eêuw wier op'eworpen tegen de Noormann'n. Toet an 1961 wast een zelfstandige gemeênte, weer in 1816 het durp Westerschouwen an was toe'evoegd. Deernae maakte het tot 1997 deel uut van de gemeênte Westerschouwen.

Het toerisme is tehenwordig de voornaemste bron van inkomsten. Rond de rienk van Brug binne wat wienkelties 'evestigd. Vadder is ter nog een flienke supermart. Beziejeswaerdig is 't ouwe stationsgebouw van Burg.

## Waepen
Het waepen van Burgh bevat in zulver een burcht van saebel. Op 31 juli 1817 wiert bevestigd as gemeêntewaepen.

## Zie ok
* De Burghse Schoole

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Gehucht

Een **gehucht** is een kleine weunplekke. Het verschil mee een durp is netuurlek de groôtte, mar duchte aok oftat d'r een kerreke aonwezig is.
D'n Ouwendiek

**D'n Ouwendiek** (Nederlands: *Ellemeet*) is een klein durp en vroehere gemeênte op Schouwen-Duveland. Op 1 jannewari 1961 is dizze gemeênte op'eheven en verdeeld onger Middenschouwen en Westerschouwen. Sins 1 jannewari 1997 bin dizze gemeênten weer op'ego in Schouwen-Duveland. In 2023 hao D'n Ouwendiek 343 inweuners.

Het durp is vermoedelijk ontsto in de 12de eêuw. In 1236 komt durp voo onger de naem Ellimed. Eêne Ella of Eli hao 'ier een mede, een stik land. Het durp lag toe op een aore plekke dan noe. Toe 't ouwe Ellemeet verdween, verhuusde de beweuners nae 't meer noordelek 'elegen Oudendijke. De naem Oudendijke bleef nog 'ehandhaefd toet an 1961. Toe wier de naem officieel veranderd in Ellemeet. In 't Zeêuws wor de naem nog we 'ebruukt.

Het durp ao gin kerke meer sids die in 1575 wier verwoest. Buten 't durp stit de korenmeule 't Hert uut 1748. Vant ouwe Ellemeet resteert de begraefplekke die toet an de 18e eêuwe in gebruuk was. Het is een van de durpen op Schouwen wae jaerleks een Strao 'ehouwen wor, in D'n Ouwendiek is dat op de eêste zaeterdag in maerte.

In 1925 kwam bie het durp een meteoriet terecht. Een brokstik 'iervan is bewaerd gebleve.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
De Groe

:*Niet te verwirr'n meê [[Groe]] in de gemeênte Goes*
----

**De Groe** (Nederlands: *Groede*) is een durp in de gemeênte Sluus. 't Durp hao 911 inweuners in 2023. De Groe bestaet uut 'n durpskern en 'n groôt butengebied mee buurtschappen as Boer'nol en Kruusdiek.

## Geschiedenisse
De ouwste meldieng over De Groe komt uut behun van de 12e eêuw. De naem wor dan vermeld in een oorkonde van de Gentse Sint-Pietersabdij die in die 'oek vee grond hao. De naem ‘Groe’ komt meschien van ‘grode’, wa da an'eslibt land betekend. De kerktoren van de kerke die d'r noe stit komt uut de 15e eêuw.

D'r binne vee overstroômingen 'ewist rond De Groe. Soms wier 't land in tiejen van oôrlog onger waeter 'ezet, vooral ok mee de Tachentigjaerige Oôrlog. De bekendste bin de Sint-Elisabethsvloed in 1404, 1421 en 1424 en de sturmvloed in 1375/1376. Tiedens de Tachentigjaerige Oôrlog (1568-1648) wazze d'r vee militaire inundaoties. Tussen 1583 en 1612 stong De Groe blank. Ienkelt d'n toren was nog zichtbaer. Mee het Twaolfjaorig Bestand (1609-1621), kwam de streek op aesem. In 1613 wiere dieken 'ebouwd en nog in datzelfde jaer stong d'r een nieuwe Waolse kerke. Een bekend persoôn uut De Groe is Piet Brakman.

Toet 1970 was De Groe 'n eige gemeênte; in dat jaer wier 't toegevoegd an Wostburg. Die gemeênte goeng in 2003 zelf weer op in de fusiegemeênte Sluus.

## Folklore
De Groe stae bekend om zien *[[paptaort]]en*, ronde taeretjes mee van binne gesukerde karnemelkse pap, die-an 'ier sind jaer en dag op de baemissekermis gegeten ore.

## Burgemeêsters
*M. Mazure, burgemeêster van De Groe 1845-1880.

## Plaet'ies

Groede, Rooms Katholiek kerk foto5 2011-08-21 11.31.JPG|Roôms-kattelieke kerke
Groede, monumentaal panden aan de Markt foto2 2011-08-21 11.11.JPG|Monumentale uzen an de Mart
Groede, monumentaal pand aan de Markt 2 RM31517 foto3 2011-08-21 11.20.jpg|Nog een keer de Mart


## Noôten
 

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Anouk

**Anouk Schemmekes-Teeuwe** (D'n Aegt, 8 april 1975) is 'n zangeres uut Nederland. Zie vertehenwoôrdigde Nederland bie 't Eurovisie Songfestival in 2013 in Zweden.

## Lienks nae buten
* Eihe webstek
* Discogs
Kaerkwaerve

**Kaerkwaerve**, soms ok geschreven as **Kaarkwaarve** (Nederlands: *Kerkwerve*), is een durp op Schouwen-Duveland mee 1.025 inweuners (2023). Kerkwaerve was toet an 1961 een eihe gemeênte en mikte toet an 1997 deel uut van de gemeênte Middenschouwen. En die hoeje firma Smalear weun ier. An de Floriswegt op en ostie mee een blauwe Ford. Die hrongd van deze boer lei oltoos haef durbie.

Kerkwaerve is ontsto rond 1200 bie de bedieking van Schouwen. De kerke leit op een verhoôging, ok wè waerf of waerve 'enoemd, vandeer de naem. De tehenwoordige kerke is 'ebouwd in 1900 as vervangieng van de in 1899 gesloopte kerk, gewijd an Pancratius.

In 1813 wiere de gemeênten Rengerskerke en 't Schutje bie Kerkwaerve 'evoegd.

Huus te Waerve, een vierkante donjon met ienkele anbouwsels dat oôstelek van de kerke lag, is int behun van de achttiende eêuwe verdwenen. De leste over'ebleven Schouwse stolpe, die bie Kerkwaerve lag, is in 1956 of'ebroken deur de schae die was ontsto bie de waetersnoôdramp van 1953. Onger Kerkwaerve valt ok ut gehucht Merjaen.

## Lienks nae buten
* Durpsraed Kaerkwaerve
* Plaatsengids
* AlleCijfers

## Plae'es

Kerkwerve, kerk foto7 2011-07-03 15.47.JPG|Kerkwaerve, kerke
Kerk Kerkwerve.jpg|Kerkwaerve, kerke en travalje
Noordgouwe

**Noordgouwe** is een durp in de gemeênte Schouwen-Duveland. Het ao 775 inweuners (2023). Het is an'ewezen as beschermd durpsgezicht. Toet an 1961 was Noordgouwe een eigen gemeênte weertoe ok Schoddebozze horende, deerna horende het toet an 1997 bie de gemeênte Brouwes'aeven.

## Geschiedenisse
Noordgouwe is eên van de jongste durpen van Schouwen-Duveland. Toe 't waeter tussen Schouwen en Duveland verzandde en hier in 1374 een deel wier in'epolder, wier hier een durp 'esticht.

Noordgouwe is een riengdurp, mee int midden de wat hoôger 'elegen Driekoningenkerke uut 1462. Rond de kerke loôpt een gracht. Het kloôster Sion van de orde der Kartuizers stong tussen 1434 en 1572 weer noe de Kloôsterwegt ni Schoddebozze loôpt. In 1577 wieren de stenen vant kloôster gebruukt voor herstel van de kerke. An de rieng stit nog een travalje.

Ten wêssen van Noordgouwe lag Uus de Pottere, een 16e-eeuws kasteeltje van Hendrik de Pottere, dat in de loôp der jaeren wier verbouwd tot een boerderieje.

Van 1763 toet an 1952 hao 't durp een meule. In 1902 kreeg Noordgouwe een streekziekenhuus dat in gebruuk was toet an 1957, toe in Zurrikzeê een nieuw ziekenhuus wier 'eopend. D'r zit noe in Kuuroord in.

## Bekende inweuners
* Harmen Siezen, nieuwsleêzer

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers

## Plae'ies

Noordgouwe Zuidbosweg-De Meestoof en voormalig Watermolen.jpg|De Meestove en voormaelige waetermeule
Noordgouwe-Heerenweg-Gasthuisjes.jpg|Gasthuusjes van lienks 'ezieje
Noordgouwe-Heerenweg-voormalig ziekenhuis.jpg|Voormaelig ziekenhuus, noe Kuuroord
Den Briel

**Den Briel** of **D'n Briel** (Nederlands: *Brielle*) is 'n vestiengsta'ie en voormaelige gemeênte op Voorne-Putt'n in Zuud-'Olland. D'r weune 14.000 meêssen (2023). Den Briel is in 2023 opgegaen in de nieuwe gemeênte Vore an Zeê.

Dit kleine sta'ie spelende een belangrieke rol in de Nederlanse geschiedenisse, toe op 1 april 1572 de stad z'n eige as eêrste overgevende an de Geuzen. Dit wast eêrste groôte waepenfeit van Nederlanse kant in de Tachentigjaerige Oôrlog

Leater wier 't een slaeperig sta'ie. De Briele Maes verzande steeds varder en in de 19e eeuw wiert Kanaol deur Voorne 'egraeve, weerdeur Den Briel in een uuthoek kwam te liggene. Nae anleg van de Nieuwe Waeterwegt kwam d'r himmaele gin schip meer langs. In de jaeren '50 van de twintigste eêuwe wier voor de poorte van Den Briel d'n Europoort an'eleid. Dat heit ut anzicht vant sta'ie gin goed 'edea. A'j noe an komt rieje vanaf Flakkeê over de N57 zie je een woud van hoôgspanniengsmas'n, febriekpupen en windmeules, weertussen de eêns zo majestueuze toren van Den Briel stoôt.

In de jaeren '50 wor de Brielse Maos himmeale of'edamt. Den Briel komt dan ant Briele Meer te liggene. In de tweêde helt van de twintigste eêuwe ist sta'ie iets uut'ebreid mit een antal wieken, mar qua inweuners wiert overvleugeld deu Hellevoet en Spiekenisse. Rond Den Briel is aok wat glastuunbouw te vindene.

Onger Den Briel vielen de plekken Zwartewaol en Vierpolders.

## Gemeênteraed
De voormaelige gemeênteraed van Den Briel bestond uut zeventien zeêtels. Hieronger stoot de saemenstellieng van de gemeênteraed vanof 1998:

## Kaerten
Kaerten van Den Briel.

Brielle 1559 v Deventer'.jpg|Den Briel, Jacob van Deventer (1559)
Brielle 1649 Blaeu HR².JPG|Den Briel, Blaeu (1649)
Brielle 1743 Tirion.jpg|Den Briel, Tirion (1743)
Brielle 1869.png|Den Briel, J.Kuyper (1869), 4170 inweuners
Vier Polders 1867.png|Vierpolders, J. Kuyper (1867), 515 inweuners
Zwartewaal 1867.png|Zwartewaol, J. Kuyper (1867), 960 inweuners


## Bekende inweuners
* Jaap Sala, politicus (burhemeêster)
* Maarten Tromp, admiraol

## Noôten


## Lienks nae buten
* Voormaelige gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Paese

**Paese(n)** is 'n christelek feêst weerbie de opstandieng van Jezus Christus uut de doôd wor herdocht.

Deêze hebeurtenis staet beschreve int Nieuwe Testamant van de Biebel, o.a. int Evanhelie van Lucas oôdstuk 24.

Paese(n) bestaet uut Eêste en Twidde Paesdag en is altied op 'n zoondag en maendag in (maerte of) april. 't Vaolt drie à vier maenden nae Kossemisse en twi daegen nae Goeie Vriedag, veertig daegen voô 'Emelvaert en vuuftig daegen voô Pienkstern.

## Weêtenswaerdigheid
Paese is anders dan vuuftig, zestig jaer vrom. Het is meêr waerelds eworre. A je Paese intikt op Google dan krieg je eêst aanbiedingen om een weekend naè een park te gaen. 't Kost bienae niks. Pas daènae kriieg je tekst en uutleg over de oorsprong en beteêkenisse van Paese. Op Eintjeszand is t'r zelfs een rommelmart op eêste Paese. Zôiets op Twidde Paese kan wè. Dat is een dag van vrolijkheid en mie de fiets d'r op uut. Naè de kermis in Answest bevoorbeeld. 't Was d'n eêste kermis van 't jaer in Zuud-Beveland.

Tiejens paese bin d'r regelmaetig anslaegen op christenen zoas in Niheria en Indonesië en in 2019 in Sri Lanka.

## (Kommende) jaeren
Dwòfdplaote

**Dwòfdplaote** of **Dôôfplaote** (Nederlands: *Hoofdplaat*, in Zeêland boven de Onte zehhe ze *Oôdplaete*) is een durp in Zeêuws-Vlaonderen. Het is 'elegen in de gemeênte Sluus. Int durp, dat vlakbie de Onte leit weune 711 mênsen (2023). Het gehucht Nummer Jin valt ok onger Dwòfdplaote, evenas Slikplaote.

Dwòfdplaote is een jong durp, pas ontsto in 1781. Int durp binne een kattelieke en een protestante kerke. Vadder ister een korenmeule, De Hoop, 'enaemd. Het durp leit vrie eênzaem in uutgestrekte polders.

In 1953 bin d'r in Dôôfplaote gêên slachtoffers gevallen. Toet an april 1970 was Dwòfdplaote een eihe gemeênte, weernae 't toet an 2003 deel uutmikte van de gemeênte Wòsburg.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Hellevoet

**Hellevoet** of soms **Hellevoetsluus** (Nederlands: *Hellevoetsluis*) is 'n stad en voormaelige gemeênte op Voorne-Putt'n. Van oorsprong ist 'n klein vestiengsta'ie, mar de leste jaeren ist flienk 'egroed en tegenwoordig telt het 40.000 inweuners (2023). Hellevoet is in 2023 opgegaen in de nieuwe gemeênte Vore an Zeê.

Vanwege de liggienk nabie de toegank tot Rotterdam wier de merìne in Hellevoet 'estasjoneerd. In het begin van de 19e eêuwe wier het droagdok Jan Blanken 'ebouwd. Oak kwam d'r een merìnehospitaol. Desondanks groeide Hellevoet nie echt. D'n Briel bleef aoltied de groôste plekke van 't eiland. 

Nae den oorlog wier Hellevoet an'eweze as groeikern. Toe ging 't harde. Massa's Rotterdammers ontvluchtte d'r eige wieken, weer steeds meer butelanders kwamme weune en toge naer de nieuwe wieken van Hellevoet. Een nieuw wienkelcentrum kwam d'r over het Kanaol deur Voorne. 

Ondanks dat Goereê-Overflakkeê korte bie Hellevoet leit mo de meêste Flakkeeënaers weinig van Hellevoet hao. D'r go aok weinig meênsen vant eiland op Hellevoet weune. Wel komme wienkele, vooral van de westkante van Flakkeê. Da goot ten koste van Menheerse. Mar de cultuurverschillen tussen Hellevoet en Flakkeê bluuve groôt.

## Gemeênteraed
De voormaelige gemeênteraed van Hellevoet bestond uut 25 zeêtels. Hieronger stoot de saemenstellieng van de gemeênteraed vanof 1998:

## Voebal
* VV Hellevoetsluis
* VV Nieuwenhoorn
* FC Vlotbrug

## Bekende inweuners
* Jaap Sala, politicus (wetouwer)

## Zie ok
* Vuurtoren van Hellevoet

## Plae'ies

Hellevoetsluis 1866.png| Vestingstad en gemeênte Hellevoet 1866, 3800 inweuners.
NieuwHellevoet 1866.png| Durp en gemeênte Nieuw-Helvoet 1866, 1200 inweuners.
Nieuwenhoorn 1865.png| Durp en gemeênte Nieuwenhoorn 1865, 1250 inweuners.


## Noôten


## Lienks nae buten
* Voormaelige gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
't Kerkje

**'t Kerkje** (Nederlands: *Waterlandkerkje*) is een durp op Zeêuws-Vlaonderen in de gemeênte Sluus. 't Dorp leit an de wegt Wostburg-Izendieke (N676), en 't ao 520 inweuners in 2023. 't Kerkje is in de streke bekend deur de vele kerkconcert'n en de *Meerminnefeês'n*.

## Geschiedenisse
't Kerkje is ontstoan in 1669 en 't gehucht wierd 't Kerkje 'enoemd. In 1796 kreeg 't dorp de naom Woaterland, moa roend 1820 is de noame veranderd in Woaterlandkerkje om niet te verwarren mè 't Belse durp Woaterland-Oudeman da vuuf kilometer zudeliker ligt in 't Meetjesland. In 1970 kwam de zelfstandige gemêente 't Kerkje bie Wostburg en wierd'n der nieuwe huuz'n gebouwd. Deur de gemêentelike herindêlienge in 2003 is de gemeênte Wostburg op'ego in de gemeênte Sluus.

## Meerminne
In 't woap'n is ter een zeêmeerminne ofgebeeld, een verwyzienge noar 'n sage die goat over 't dorp. Een visser uut Wostburg vieng een zeêmeerminne in z'n nett'n, nae dat 'n de hêel'n dag gevist had zoender succes. Ze vroeg hem van heur osjeblief were te loat'n gaon noa de zêe, moa de visser woe geld an heur verdien'n deur met heur op de mart in Wostburg te goan stoan. Moa der kwam juste een voerman uut 't Kerkje verbie die aolles gezien hao. Ie liep ter noa toe, smeet de visser in 't woater en liet de zeêmeerminne los, die oender woater dook en wegzwom. Intuss'n woar'n der boern en wêrkvolk op of'ekomm'n. Ze noemde de meerminne Hildegonda, en ze sprak een toekomstvôorspellienge uut: 't Kerkje zou nog lange een kleên dorp bluuv'n, moar op 'n dag zoun d' inweuners 't dorp in êendracht toet groei en bloei brieng'n. Doarachter gienk ze der van deure en niemand hè Hildegonde nog weregezien.

## Woapn en vlagge
Op 't woapn stoat er zeêmeerminne die uut groen-witte boan'n komt en op een gouwe hoorne bloast, een verwyzienge noa de sage over de meerminne Hildegonda. 't Schild'ood is in 't zulver, met een blaeuwe letter W. De vlagge bestoat uut drie horizontoale striep'n van blaeuw, wit en groen, de kleur'n van 't woap'n.

## Bekende inweuners
* Jaap Sala, burhemeêster van Sluus

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* Meerminnefêesten
* Website van 't durp
Stad

Een **stad** is een groôte menseleke nederzettieng. Het verschil mee een durp is de groôtte en int verle'en of een plek stadsrechten 'ekrege ao. Laeter is dat minder belangriek 'eworre.

Stad is ok een ofkortieng die lokaol wel gebruukt wor voor het durp Stad an 't Haeriengvliet. 

## Zie ok
* Liest van Nederlandse steê mie stadsrechten
1897

**** is 'n jaer. 

## Gebeurtenisse
* 4 maerte - William McKinley wor president van de Vereênigde Staeten.

## Gebore
* 4 feberwari - Ludwig Erhard, Duuts econoôm en politicus (premier)

## Bouwwêrreken

Nijmegen Rijksmonument 522998 Burghardt van de Berghstraat 17-19.JPG|Woonhuis Nijmegen (1897)
31 auhustus

**31 auhustus** is d'n 243e of 244e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebore
* 1970 - Rania, koniengin van Jordaonië
Noordwelle

**Noordwelle** (int Zeêuws klienkt ok wè as **Noordwaelle** mee een langgerekte 'ae') is een klein durp op Schouwen-Duveland. 
Het durp hao per jannawari 2023 nie meer as 332 inweuners. Toet an 1961 was Noordwaelle een zelfstandige gemeênte, deernae mikte het toet an 1997 deel uit van de ouwe gemeênte Westerschouwen. 't Lei nie varde van Renisse.

## Geschiedenisse
Noordwaelle wier 'esticht ten noor'n van een dam, oftewel "welle" en mikte saeme mee ut (verdwene) durp Zuudwealle deel uut van de heerlijkheid Welland.

Op 14 jannewari 1576 voerende Staese troepen een anval uut opt door hulptroepen vant belegerde Zurrikzeê bezette Noordwealle. De Spanjolen verschansten d'r eige in de kerktoren, die in brand wier 'estoken. 22 soldaten kwamme omme.

De uut 1450 stammende Corneliuskerke was groôtendeels verwoest, alleèn een deel van het schip was bluuve sto. De toren wier tiejens het herstel voorzieje van een achtkante bekroôning. Rond 1625 werd het koor herbouwd.

Iellek jaer op de leste zaeterdag van feberwaori wor in Noordwaelle strao 'ehouwen. In 2008 is een nieuwe travalje 'eplaest.

## Waepen
Het waepen van Noordwaelle ist waepen van de famielje Welle van Cats. Het wier ok gebruukt as waepen van Zuudwaelle. Op 31 juli 1817 wiert as gemeêntewaepen bevestigd.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1722

**** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse
* 5 april - Een 'Ollanse expeditie onger leidieng van den Zeêuw Jacob Roggeveen ontdekt Paeseiland.

## Bouwwerreken

Plaetje:Hompesche_molen.jpg|*Hompesche Meule*, Stevensweert (1722)
4 meie

**4 meie** is d'n 124e of 125e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1945 - 't Duutse leger in Noôrdwest-Duutsland, Schleswig-Holstein, Denemarken en Nederland geêft z'n eige over aon de geallieerden (capitulaosie).
* 1991 - Letland verklaert z'n eige as dorde Baltische rippebliek, nae Litouwen en Estland, onaf'ankeluk van den Sovjet-Unie.

## Noôten
4 juli

**4 juli** is d'n 185e of 186e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1054 - Een supernova is zichbaer, de Krabbenevel ontsti. Dit mikt vee indruk in de vroehe Middeleêuwen.
* 1253 - Slag bie Wasschappel. Een leger van Vlaemienge voere ni Walcheren en gienge bie Wasschappel an land. Melis Stoke vertelt in z'n Rijmkroniek da Floris de Voogd, broer van Willem II, toet ridder eslaegen wier toen ze de vijand zaege, wasschijnluk om 't moreel op te vijzelen. De Vlaemiengen wiere opewacht deur een Zeêuws-'Ollands leger onder Floris de Voogd en Diederik VI van Kleef. 'T eêste schip oôh Vleamse en Franse ridders aan boord, in plaets van de ebrukeluke (kruis)boôgschutters die di nae dekkienge konde gee an de ridders. Nog voh dat de ridders hun paeren oôh ontscheêpt wiere ze an evalle. Ierdeur moeste de ridders te voet strijde en krege gin kans om in formatie te komme. Naebie oalle Vlaemingen wier edoôd of evange enome.
* 1776 - De Vereênigde Staeten verklaeren ulder eige onaf'ankeluk vant Konienkriek Groôt-Brittannië.

## Gesturve
* 1307 - Rudolf I van Boheem'n
23 juni

**23 juni** is d'n 174e of 175e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1305 - 't Verdrag van Athis-sur-Orge wor esloot'n tussen Vlaondere en Frankriek.
Kezand

**Kezand**, soms ok wè **Kerzand** of **Kazand**, (Nederlands: *Cadzand*) is een plekke in Zeêuws-Vlaonderen in de gemeênte Sluus. Kezand leit an de Noôrdzeê en is deerdeur flienk toeristisch, d'r weune zo'n bi'ie 695 man (2023). 't Plekje zelf is nie zo groôt. D'r komme vooral in de zeumer nogal wat Belgen. Onger Kezand valt ut an zee 'elegen Kezand-Bad. Dat plekje is stikke druk en kent zelfs 'oôgbouw. Kezand leit vlakbie 't Zwin, een bekend netuurhebied op de hrens van Olland en België. 't Zwin was vroeher gêên aoven, maor 't Zwin was een doorvaort.

Vroeher was Kezand een ge'ucht. Noe bin d'r hotels, pensions en grôte winkels en winkelcentrums, afein noem maor op. En einelek ist zôverre gekommen da ze de aoven gedempt hen. 

Van 'ier uut ist 'emelsbreed zo'n 133 kilometer nao de Iengelse kust. Nergens aors in Nederland is Iengeland zoô korte bie.

Toet an april 1970 was Kezand een eihe gemeênte, weernae 't toet an 2003 deel uutmikte van de gemeênte Wòsburg.

## Zie ok
* Land-van-Kezands
* Maria Frank

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Paries

**Paries (75)**, meêsta geweun **Parijs** (*Paris* in 't Frans), is den oôdstad van Frankriek en van de rehio Île-de-France. In de stad zelve weune ruum 2 miljoen mens'n. Pak je groôt-Paries, dan kom je makkelek an 10 miljoen. De bienaem van Paries is *de Lichtstad*.

Paries is eên van de toônangevende steed'n van de waereld. Awast nie meer een van de groôste is 't we een van de belanriekste steên opt gebied van cultuur, mode en techniek. Dwars deu de stad stroômt de Seine.

Vanuut Zeeuws-Vlaonder'n rie'j in vier uurtjes nao Parijs.
 
## Bezienswaerdighee'n
Paries is een stad die al vele eêuw'n mens'n antrekt. Toerist'n vinne dat er een romantische antrekkiengskracht van uutgaet.
* Eiffeltoôr'n: 't mist bekende monument in Paries.
* Louvre: een museum mi topstikk'n uut aolle tiejen, o.a. de Mona Lisa va Leonardo Da Vinci.
* Moulin Rouge: een cabaret mi snelle danseress'n die de *French cancan* dans'n.
* Champs Elysées: de bekendste wienkelstraete, woa da sedert 1975 ok de Tour de France ankomt.
* Notre Dame: een kerke uut de vroege gotiek. Oe bekend van Quasimodo.
* Montmartre: vroeher een plekke voe echte artist'n, noe een val voe toeristn die slechte schilderiejen koôpe.


Paris-Tour Eiffel-104-2017-gje.jpg|Eiffeltoôr'n
Paris-Notre Dame-100-Petit Pont-2017-gje.jpg|Notre Dame
Cour Napoléon du Louvre (106-2017-gje).jpg|Louvre
Paris-von Montmartre-102-suedost-2017-gje.jpg|Montmartre
Paris-Champs Elysees-092-Arc de Triomphe-2004-gje.jpg|Champs Elysees en Arc de Triomphe
Paris-Sacré-Cœur-104-2017-gje.jpg|Sacré-Cœur


## Bestier en polletiek
De burgemeêster van Paries is sinds 2014 Anne Hidalgo, van de Parti Socialiste.

## Sport
Eindpunt van de Ronde van Frankriek.

Olympische Zeumerspeêl'n 1900, 1924 en 2024.

## Zie ok
* Anslaegen in Parijs van november 2015
* Anslag op Charlie Hebdo

## Lienks nae buten
* Officieele website van Paries
Kasteêl Beauvoorde

Het **kasteêl van Beauvoorde** is een kasteêl uut de 12e eeuw in het Belse Wulveriengem. Sins 1998 is et eigndom van Erfgoed Vlaanderen, da 't kasteêl en et domein oop'ngesteld eit voo et grôte publiek.

## Geschiedenisse
De eêste vorm van et kastêel zoe ountstoan zyn in 1128, wannêer da nen saksische ridder 'Wulfahari' een kasteêl bouwde. 't Noemde ton nog 'Wulfringhem', oftewel heem van Wulferus' zyn minsn. In 1573 is de naom veranderd 'ewist deur Jacob De Bryarde, omdat z'n domein'n in Frankriek ôkzo noemden. Ie eit et kastêel ok grondig verbouwd, en 't kastêel es eigndom gebleevn van de familie tot in 1838. In 1875 eit jonker Arthur Mergelynck et vervall'n kasteêl gekocht, en ie eit er een hêel park round angeleid. De meubels uut dienen tyd stoan nog oltyd in et kastêel. In 1902 kreeg de 'Koninklijke Academie der Nederlandse Taal- en letterkunde' et kastêel van Mergerlynck, en sins 1998 ist eigndom van Erfgoed Vlaanderen.

## Lienks nae buten
* De site van het kastwêl
* Het kasteêl van Beauvoorde op de site van Erfgoed Vlaanderen
Sagrada Familia

De **Sagrada Família** (Officiële Cataloanse naem: **Temple Expiatori de la Sagrada Família**, *Kerke van de verzoeniengsleêr van de 'eilege Femilie*) is een kerke in Barcelona (Spanje) weer za aol sins 1882 an an 't bouw'n binne. De architect is Antoni Gaudí. De middentoren is momenteel in anbouw en wor 170 meter 'oôge.
Oôsterland

**Oôsterland** (Nederlands: *Oosterland*) is een plekke op Schouwen-Duveland. De plekke leit tussen Nieuwerkaarke en Bru an de N59. Oôsterland telt 2.357 inweuners (2023) en behoort deermee toet de vuuf groôste plekken van Schouwen. Prominent anwezig langs de wegt is tehenwoordig 't nieuwe oôdkantoor van Bouwbedrief Boôgert, wa in 2012 en 2013 'ebouwd is.
 
Oôsterland is een godsdienstig durpje mee een Nederlandse 'ervormde Kerk (PKN), een Oud Grifformeerde Gemeênte en een Grifformeerde Gemeênte. Naebie de helt stemt SGP. 't durp is arde 'etroffe deu de Waetersnoôdramp van 1953.

Het durp kan ontsto weze naedat in 1353 en 1354 de slikken oôstelijk van het toenmaelige eiland Duveland wiere bediekt. Dizze nieuwe polder wier anvankelijk nog Oesterniewelant in Duveland genoemd, wat al snel wier ingekort tot Oesterland. Bie de bedieking wier de kreek Marevliet ofgedamd, de res'n 'iervan bin noe bekend as *De Geule*. De toren mee zae'ldek ent schip van de kerke bin 'ebouwd zo rond 1400, 't koor rond 1500. Het schip is of'ebrand in 1612, sins die tied stit de toor'n los van de rest van de kerke. Het bie Oôsterland 'elege kasteël Oôstersteyn is of'ebroken in 1744. Int durp stit de Oôsterlanse Meule uut 1752.

## Bekende inweuners
* Leen van Dijke, politicus

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
ChrissenUnie

De **ChrissenUnie** (*CU*, Nederlands: *ChristenUnie*) is 'n Nederlandse politieke partij, ontsto uut 'n fusie van 't GPV en de RPF op 22 jannewari 2000. Ulder binne wat strenger dan 't CDA, mar nie zo strikt as de SGP. Vrouwen magge bevobbeld we voo de partij zittieng neme in de verscheie kaemers. 

## Zeêtels Twidde Kaemer

## Zeêtels Eêste Kaemer

## Zeêtels Europeês Parlement
1979-2019 saemen mie de SGP.

## Partijleiders

# Kars Veling (2001–2002)
# André Rouvoet (2002–2011)
# Arie Slob (2011–2015)
# Gert-Jan Segers (2015–2023)
# Mirjam Bikker (2023–noe) - ok fraoctieveuzitter TK

## Leden
* 2002 — 27.250
* 2010 — 26.441
* 2020 — 25.238
* 2025 — 23.975

## Lienks nae buten
* Webstek CU
* Parlement.com
* DNPP
* NPO Kennis
Waeteroverlast 1998

Int jaer 1998 krege stikken vant zuudwêssen vant land te maekene mit een haope regen die **waeteroverlast** veroorzaekende. Vooral op Goereê-Overflakkeê was veel overlast. Op 13 en 14 september van dat jaer viel bevobbeld in Dirksland mar lieft 136 millimeter. Veêl durpen hao te maeken mit overstroômde straeten, kelders en huuzen. Buuten de durpen stonge hille stikken land onger waeter. De schae an gewassen was enorm. Verschei fietstunnels kwamme vol te stoône. 't Was een vreemd gezicht, al die sloôten tot an nokke toe vol. D'r most volan 'epompt worre deu 't toenmaelige waeterschap Goereê-Overflakkeê, mar deurdat op de Noôrdzeê 't waeter op'estuwd wier kont Zuujerdiep, de boezem nie loze. Noôdpompen wiere an'evoerd, mar dat hao nie veel omt lief.
Uuteindelek wiert wel weer draog, mar de financiële ofwikkelieng van de schae heit lange 'eduurd. Gevolg was dat waeterschap her en der netuurvriendeleke oevers an ging legge om meer waeterberging te kriegene. 1998 wier 't natste jaer ooit. In oktober wast noôrdoôs'n vant land an de beurte. Vooral in de Noôrdoôstpolder rondom Tollebeek wast raek.

## Lienks nae buten
* Waeteroverlast september op www.digibron.nl
* Waeteroverlast oktober op www.archiefleeuwardercourant.nl
Schaerendieke

**Schaerendieke** (Nederlands: *Scharendijke*) is een durp op Schouwen-Duveland en is 'elege an de Greveliengen, vlakbie de Brouwersdam. Schaerendieke is nooit een eihe gemeênte 'ewist, mar was toet an 1961 ongerdeel van Elkerzeê. Dizze gemeênte is op'ego in Middenschouwen. Iernae wier Schaerendieke, vooheen een gehucht an'eweze as groeikern, weernae de kerke van Elkerzee in 1955 wier over'eplaest nae Schaerendieke. De landbouwhaevene is in de jaeren '70 veranderd in een jachthaevene. Een antal bungalowparken binne vlakbie 't durp 'ebouwd. Schaerendieke zelfs heit 1.246 inweuners (2023).

## Geschiedenisse
In 1840 ao Schaerendieke 30 'uuzen en 204 inweuners. Het durp komt pas tot bloei as de kerke van Elkerzee in 1955 wier over'eplaest nae Schaerendieke. De ouwe kerke van Elkerzee is bie de ramp van '53 zoô beschaedigd dat die gesloopt mo worre. An de binnenkant van de Brouwersdam stoôt nog een koepel op een oôg punt. De muraltmuurtjes op de diek bie 't durp bin erkend as Rieksmonument.

## Lienks nae buten
* Scharendijke.com - informaotie over Schaerendieke
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Sêêskaarke

**Sêêskaarke** of **Sêêskerke / Seêskerke** (Nederlands: *Serooskerke*) is een klein durp op Schouwen-Duveland en is 'elege vlakbie de Oôsterschelde. Het durp ao 265 inweuners per 1 jannewari 2023.

Het dorp heit vier straeten die z'n eige vanof 't kèrkplein uitstrekke. Het dorp wier voo 't eest 'enoemd in de dortiende eêuw as Sheralardskindskerke, 'esticht deu de kinders van eêne heer Alard. 

Op Walchern leit ok een durp mee (in 't Ollans) de naem Serooskerke. Aollebai de plekken wazze eigendom vant geslacht Van Tuyll van Serooskerken.

Mee de waetersnoôdramp van 1953 ontstong bie de haevene van Sêêskerke een diekdeurbraek weerdeur zo'n bitje 'eel de polder Schouwen onger waeter liep. D'r wazze toe gin binnendieken. Bie 't herstel most ca. 150 hectare worre buten'ediekt en ontstong het netuurgebied de Schelphoek. Toet an 1961 wast een zelfstandige gemeênte, weernae het toet an 1997 deel uutmikte van de gemeênte Westerschouwen. Ielk jaer op de dorde zaeterdag van maerte wor in Sêêskerke strao 'ehouwen.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Treinramp bie Hoes

De **treinramp bie Hoes** was een spoorwegtongelok weerbie en passagierstrein op een goederentrein botste. 't Ongeluk gebeurende op 27 oktober 1976 om 7.15 uur juust westelek van Hoes bie Èndewehe. In de dichte mist knallende een passahierstrein achter op een hoederentrein, omdâ de machinist een roôd sein 'emist hao. Bie dit zwaere ongelok kwamme zeven man omt leêven en viele zeven hewonden. De machinist was ok uut den tied. Een zwaerder spoorwegtongeluk is noôit voor'ekomme in Zeêland.

## Zie ok
* Treinongelok bie Vlissienge

## Lienks nae buten
*"Treinramp bij Goes: 6 doden, 8 gewonden", Provinciale Zeeuwse Courant 28 oktober 1976. Link krantenbankzeeland.nl
*"'Draaiboek' van de treinramp", Provinciale Zeeuwse Courant 28 oktober 1976. Link krantenbankzeeland.nl
*"Dodental treinramp Goes gestegen tot zeven", Provinciale Zeeuwse Courant, 29 oktober 1976. Link krantenbankzeeland.nl
27 oktober

**27 oktober** is d'n 300e of 301e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1976 - Treinramp bie Hoes. 7 doôden.
Bernardus Smietegelt

**Bernardus Smietegelt** ok wè Smytegelt, Smytegeld of Smijtegeld, (Goes, 20 auhustus 1665 - Middelburg, 6 meie 1739) was een bekende Zeêuwse dômenee. Ie weir 'eboren in Goes en was grifformeerd predikant in Bossele (1689-1692), Goes (1692-1695) en Middelburg (1695-1735). Ie is één van de mist 'elezen stichtelijke auteurs in bevindelijk grifformeerde krieng 'eworren.

In um z'n gemeênte zat een vrouwe die aol z'n preken uutschreef. Zelf woe 't dat nie, mar aol tiejes z'n leven wiere d'r preken uut'egeve. Nae um z'n doôd wiere d'r vee meer uut'egeven. De bekende uutgaove was de 145 preken tellende serie *Het gekrookte riet*. Um was eên van de weinige predikanten die principieel de slaeven'andel ofwees, wat um nie geliefd mikte bie de koôplui van Middelburg. 

Over um deeje verscheie volksverhaelen de ronde. De bekensten is het ok noe nog vertelde verhael over de engelenwacht. Op een aevond wier um op'ewacht bie de Heerengracht deu tweê mannen die um flienk an woue pakke. Toe a 't over de brugge kwam bleek um nie alleênig te wezene. Toe a de mannen da laeter vertellende bleek da Smietegeld wè allenig was. Dan moss't wê iengelen 'ewist ao...  

## Belangriekste publicaoties
**Drie uytmuntende godzalige leerredenen* ('s Gravenhage, 1736; illegaole uutgaove, laeter geautoriseerd deu de officiële uutgever van Smietegelts preken)
**Des Christens eenige Troost* (Middelburg, 1742; 19e druk: Houten, 1986)
**Des Christens Heil en Cieraet* ('s Gravenhage/Middelburg, 1740; 11e druk: Rijssen, 1974)
**Het gekrookte Riet* ('s Gravenhage/Middelburg, 1744; 2 dln.; 8e druk: Houten, 1974)
**Keurstoffen* ('s Gravenhage/Middelburg, 1765; 13e druk: Houten, 1989)
**Een woord op zyn tyd* ('s Gravenhage/Middelburg, 1744-1745; 2 dln.; 7e druk: Houten, 2002)
**De weg der heiligmaking*, 9 predikaties, uitgeverij I.J. Malga,Nijkerk, 1858.

## Literature
* M.J.A. de Vrijer, *Ds Bernardus Smytegelt en zijn Gekrookte riet* (Amsterdam: Spruyt, 1947; herdruk Utrecht: De Banier, 1968)
* Fred van Lieburg, *De engelenwacht: Geschiedenis van een volksverhaal* (Kampen: Kok, 2000)
* S.D. Post, *Bernardus Smijtegelt: dienstknecht van God* (Houten: Den Hertog, 2001)
* S.D. Post, *Bernardus Smijtegelt, leven en werken* (Kampen: De Groot Goudriaan, 2006)

## Lienks nae buten
* Zeeuwse Ankers
* Online artîkel over Smietegelts brugge'ie
Vaete

Een **vaete** is de Zeêuwse naam voo een durpsviever, meêst'ntieds centraol 'elegen in een durp, die vroeher ok as drinkplekke voor beêsten en as d'r brand was gebruukt kon worre. Verscheie durpen in Zeêland ao tehenwoordig nog een vaete, al wor die nie meer as zoôdaenig 'ebruukt. Ok in vee Zeêuwse straetnaemen komt het woord 'vaete' nog voe.

## Zie ok
* Koejepitten
1839

**** is 'n jaer. 

## Gebeurtenisse
* 19 april - Konienk Willem I ongerteêkent het Verdrag van Londen en erkent deermee 't Koninkriek België. Oôstelek Limburg komt bie Nederland. 't 'Ertogdom Luxemburg wor 'esplitst: 't westelek, Franstaelige deêl wor de Belse provincie Luxemburg, 't oôstelek, Duutstaelige deêl 't Groôt'ertogdom Luxemburg.
* 20 september - Officiële opening van d'n eêste spoorliene in Nederland, tussen Haerlem en Amsterdam.

## Bouwwêrreken

Vijlen-Vijlenberg 123.JPG|Kapelanie in Vijlen
Peeëlijntje

Het **Peeëlijntje** was het spoorlijntje van Hoes nae Bossele. In de jaeren twintig wiere deu de *Spoorweg-Maatschappij Zuid-Beveland* vanuut Hoes ienkele tramlijnen an'eleid. Dizze wieren geopend in 1927. Al nae ienkele jaeren wier het reizigersverkeer 'estaekt. Goederenvervoer bleef bestoô.

De lijnen naar Weumelinge en Wolfersdiek wiere in 1942 op'eheven en op'ebroken. De lijnen nae Hoedjeskerke en Bossele bleve toet an 1972 voo goederenvervoer in gebruuk. De westeleke lijn van Schrabbekerke in de richting van Bossele wier uut'ebreid tot haevenspoorlijn (Ouwe Sloelijn) nae 't Sloegebied mae is nae ingebruukneming in 2007 van de Nieuwe Sloelijn op'ebroken deu GMB infra west zuud.

Op de oôstelijke lijn wor vanof 1972 een museumdienst 'erejen deu de in 1971 op'erichte stichting *Stoomtram Goes - Borsele*. 

## Noôten


## Lienks nae buten
* Officiële website Stoomtrein Goes-Borsele
* Railmusea in Nederland
* Nederlandse Museummaterieel Database
Pieremie

**Pieremie** (Nederlands: *Pyramide*) is een durp, eihelek meer een gehucht in de gemeênte Sluus. Pieremie bestit uut 15 huuzen mie 40 inweuners (2020). Vroeher ao 't zelfs nog een spoorwegstation. Werschienlek ist durp 'enoemd nae Fort Pieremie. Dit wast mist oôstelke fort van de Passageule-Linie die kort nae 1604 deu de Staetsen wier aa'eleid langs de Passageule. De uubreiding stamt uut 1702 en wier ontworpen deu Menno van Coehoorn. 

De linie wier in 1747 deu de Fransen veroverd. Het voormaelihe fort is nog aoltie jerkenbaer int lanschap. 

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Karl Marx

**Karl Marx** (Trier, 5 meie 1818 – Londen, 14 maerte 1883) was een Duutse dienker die a belangrieke invloed ao op de (politieke) filosofie, de economie, de sociologie en de historiografie; 'ie was een van de grondleggers van de arbeidersbeweging en een centraole fihuur in de geschiedenisse vant socialisme en het communisme. Marx weunde en werkende in Duutsland, Frankriek, België, Nederland en Iengeland.

As Marx' belangriekste werk wor meêsta *Das Kapital* (of in het Nederlands: *Het Kapitaal*) beschouwd. Deernaest is um z'n *Communistisch Manifest* (mee Friedrich Engels) wereldberoemd.

Opt wêrk en de dienkbeel'n van Karl Marx (en Friedrich Engels) ist marxisme 'ebaoseerd.

## Lienks nae buten
* Cultureel Woordenboek
* Filosofie Magazine
* Historiek
* Britannica
Atmosfeêr

De **aerdatmosfeer** of **dampkrieng** is de atmosfeêr of locht om de aerde. De atmosfeêr is deu de zwaertekracht an de aarde 'ebonden en neemt ok deel aan de aerdrotaotie. De atmosfeêr is van essentieel belang voo 't leven op aerde; zonger atmosfeêr zou 't leven op aerde nie meuglek weze. De atmosfeêr tempert het zunlicht en beschermt tegen schaodelijke straoling zoas ultraviolette straoling. In de atmosfeêr speelt z'n eige ok 't weer of dat mee de zeêstroômen de energiebalans van de aerde in stand houdt.

### Lochtdruk en hoôgte
Isaac Newton

Sir **Isaac Newton** (Lincolnshire, 4 jannewari 1643 – Londen, 31 maerte 1727) was 'n Iengelse weêtenschapper en filosoof.

In termen van wiskunde ao Newton stik vee bie'edraege an de wiskunde zoas die m'n vandaege de dag kenne. Isaac Newton is nae 'n lang ziekbed 'esturve.

## Wêrken
* Vee artîkels in de *Philosophical Transactions* of the Royal Society
* 1671: *Method of Fluxions* 
* 1671–1675: *Of Natures Obvious Laws & Processes in Vegetation*, onuitgegeven werk over alchemie, 
* 1684: *De Motu Corporum in Gyrum*
* 1687: *Philosophiae Naturalis Principia Mathematica*, 
* 1704: *Opticks* 
* 1707: *Arithmetica Universalis* 
* 1701-1725: Rapporten van de *Master of the Mint* 

Postuum uut'egeven:
* 1728: *Short Chronicle, The System of the World, Optical Lectures, The Chronology of Ancient Kingdoms, Amended, De mundi systemate.* 
* 1733: *Observations on Daniel and The Apocalypse of St. John*
* 1754: *An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture*

## Noôten
 

## Lienks nae buten
* Cultureel Woordenboek
* Historiek
* Britannica
Michael Faraday

**Michael Faraday**, (Newington Butts bie Londen, 22 september 1791 – Hampton Court Palace, 25 auhustus 1867) was een beroemde Britse weêtenschapper, zowel  natuur- als scheikundige. 

## Werken
Faraday is de auteur van de voggende weêtenschappelijke wêrken:
* *Experimental researches in Electricity and Magnetism* (3 dln., 1839; 1844; 1855)
* *Chemical manipulations* (1842)
* *The subject matter of a course of six lectures on the non-metallic elements* (1853)
* *Experimental researches in Chemistry and Physics* (1859)
* *The Chemical History of a Candle* (1861)
* *The Forces of Matter*

## Lienks nae buten
* Britannica