open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neger'ollands

't **Neger'ollands** is 'n intussen uutgesturve Nederlandse creooltaele die-a gesproke wier op de Amerikaonse Maegdeneilanden (vroeger *Deens West-Indië*). Ondanks de naem was ze (vo 't groôste deêl) gebaseerd op 't Zeêuws, en nie op 't 'Ollands.

## Geschiedenisse
't Neger'ollands is ontstae in d'n tied dan slaeven uut Aofrika wiere ingevoerd nae de deur Nederlandse bezette Maegdeneilanden. 'Ier mochte ze om mee mekaore praote te kunnen 'n tussetaele anneme. Die taele wier gebaseerd op 't Nederlands, mee 'n vreêd vereênvoudigde grammaotica en 'n angepaste uutspraek.

Opvallend is 't groôte antal bronnen die d'r al uut de achttiende eêuwe bewaerd gebleve bin. Lutheraonse zendeliengen (de eilanden waeren toet 1917 in Deense 'anden) preekte in de taele en vertaelde zefs 't Nieuwe Testamant d'rin. 'Iervo gebruukte ze 'n wat biegschaefde versie van de taele die-an ze *Hochkreol* noemde. Ok bin d'r brieven van slaeven bewaerd gebleve. Dit schriefmateriaol leit opgeslaege in Herrnhut, Oôst-Duutsland. Nae de val van 't Iesdere Gerdien konde geleerden uut Nederland die teksten raedplege.

Op de langen dier wier 't Neger'ollands vervange deu 't Maegdeneilandencreools, 'n Iengelse creooltaele. Rond 1900 leek de taele al bekant uutgesturve. Toch ontdekte De Josseling de Jong (1926) en Nelson (1936) dan d'r op 't eiland St.-John nog 'n paer dozien sprekers waere. De leste moerstaelspreker was Alice Steven, die-a deu d'r groôtouwers opgetrokke was en in 1987 sturf. Vandaeg d'n dag loôpe d'r nog altoos mensen rond die-an de taele kunne spreke mae die ze nie as eêste taele geleerd è.

## Vobeelden
* *Maer wanneer ons sa krieg Tee van Dag? Die Waeter no ka kook nogal. Die Boterham sender no ka snie? Ja, maer die no hab Kaes, en Tata no keer voor Botterham soso. Lastaen sender braen van die rook Karang sender. Kassavie sa wees meer suet mit die Karang as Broot. Ju bin een Creol waer-waer.*'(uut 1770)

* *Die how cirj bin fol, en sal gaw ha calluf. Die boricka ka marro en caló over die bergi, mi ka stier die jung fo lo fang die. Die farki bin na cot, mi lolo suk bateta-tow fo jeet fo die. Een cuj ka kom over die barcad en ka destroi alga die jung plantsoon; wen mi fang die mi sal drag die na fort, mak die eigenaer betal. Mi lolo na taphus, mi lolo suk stekki sowed gut fo mi goj na pot. (uut [[1880]])

* *Waneer de wind ries, dan joe fo kiek hoendoe sie gat* (As de wind riest, kan je 't [['Oenachtigen|'oen]] in z'n gat kieke) 

* *Kakerlaker no ha bestel na hoendoe sie kot* (Kakkerlakken 'ebbe niks te bestellen (te maeken) in 't 'oenderkot) 

* ,,Koei sie hoorn nooit sal ben swar for him drag* (De koeie z'n 'oorn zà voor 'im nooit te zwaer om te draegen weze.) 

* *Ek we stekkie brot* (Ik wil 'n stikje broôd) 

* *War ek sa lek em?* (Waer za'k 'm legge?) 

* *'Em ne ben joe, 'em ben ander domnie* (Jie was 't nie, 't was die andere domenie)
Tsjoektsjenzeê

De **Tsjoektsjenzeê** (Russisch: Чукотское море; Tsjoekotskoje more) ofwè de Tsjoekotkazeê is een rillatief kleine zeê in de Noôrdelijke Ieszeê tehen den Oôst-Siberische Zeê en de Beaufortzeê an. De Tsjoektsjenzeê besli 595.000 km2.

De Tsjoektsjenzeê lig tussen Alaska (VS) en Tsjoekotka, een autonoom district van Rusland. Ten zuden van de Tsjoektsjenzeê lig de Straete van Berieng, de verbindieng mie de Beriengzeê. De Tsjoektsjenzeê is slechs 4 maen'n per jaer toehankelijk vanwehe 't pakies en is vrie ondiepe, 56% is minder dan 50 meter diepe. De Tsjoektsjenzeê herberg hroôte hoeveelheden diersoôrten, wironder walrussen, zeê'onden en walvissen. An de kust leven Aleoetenstern'n en ijsbeêr'n.

## Rivier'n
Vanuut Alaska stroômen verschill'nde rivier'n in de Tsjoektsjenzeê, onder are:
* Kivalina-rivier
* Kobuk-rivier
* Kokolik-rivier
* Kukpowruk-rivier
* Kukpuk-rivier
* Noatak-rivier
* Utukok-rivier
* Pitmegea-rivier
* Wulik-rivier
Vanuut Siberië stroômen onder are de Amguyema-rivier en de Chantalveergyn-rivier in de Tsjoektsjenzeê

## Plekk'n an de Tsjoektsjenzeê
Plekk'n an de Tsjoektsjenzeê zien:
* Leningradsky
* Neshkan
* Pil'gyn
* Point Hope
* Ryrkaypiy
* Uelen
* Vankarem

## Eilan'n
De hroste eilan'n in de Tsjoektsjenzeê zien:
* Gerald-eiland
* Koljoetsjin
* Wrangel-eiland
Ehels

De orde van de **ehels** (Erinaceomorpha) mik onderdeêl uut van de zoogdieren (Mammalia) en ok uut die van de insect'neters (Eulipotyphla). Ze èn bie mekaor hemeên dan ze stekels ène, of zo as bie de 'aerehels 'aeren. De orde van de ehels besti uut 15 stekelehels en 8 'aerehels. Ehels leven in Europa, Azië en Afrika.

## Taxonomie
* Orde **Erinaceomorpha**
** Femielje Erinaceidae
*** Onderfemielje Stekelehels (Erinaceinae)
**** *Atelerix*
***** Witbuukehel (*Atelerix albiventris*)
***** Trekehel (*Atelerix algiris*)
***** Zuud-Afrikaonsen ehel (*Atelerix frontalis*)
***** Somaolische ehel (*Atelerix sclateri*)
**** *Erinaceus*
***** Amoerehel (*Erinaceus amurensis*)
***** Oôst-Europesen ehel (*Erinaceus concolor*)
***** Ehel (*Erinaceus europaeus*)
**** *Hemiechinus*
***** Abessijnsen ehel (*Hemiechinus aethiopicus*)
***** Langoôrehel (*Hemiechinus auritus*)
***** *[[Hemiechinus collaris]]*
***** Ehel van Brandt (*Hemiechinus hypomelas*)
***** Indischen ehel (*Hemiechinus micropus*)
***** *[[Hemiechinus nudiventris]]*
**** *Mesechinus*
***** Mesechinus dauuricus
***** *[[Mesechinus hughi]]*
*** Onderfemielje 'Aerehels (Hylomyinae)
**** *Echinosorex*
***** Hroôten 'aerehel (*Echinosorex gymnura*)
**** *Hylomys*
***** *[[Hylomys hainanensis]]*
***** *[[Hylomys megalotis]]*
***** Dwerg'aerehel (*Hylomys parvus*)
***** Spitsmuus'aerehel (*Hylomys sinensis*)
***** Klein'n 'aerehel (*Hylomys suillus*)
**** *Podogymnura*
***** *[[Podogymnura aureospinula]]*
***** Filipijnsen 'aerehel (*Podogymnura truei*)
Evenoevihen

De **evenoevihen** zien een orde van de zoogdieren (Mammalia). De evenoevihen kenmerken der eihen deur een even antal teên'n, an de middelste twi teên'n zitt'n oeven en de twi butenste teên'n zien rudimentair. 

Evenoevihen zien plant'neters en ze komm'n in alle biotopen voe, in de berhen, toendra's, woestijnen en rehenwouden. Ze zien in aolle wereddeêl'n, mie uutzonderienge van Australië en Antartica, te ziene. 

Evenoevihen zien vrie verschill'nde beêsten, je ei de kleine kantjil van nog hin drie kilo en 't nijlpaerd van 3,2 ton. De miste soôrten zien hrondbeweuners.

## Taxonomie
* Orde Artiodactyla
** Onderorde Ruminantia (Herkauwers)
*** Femielje Antilocapridae (Gaffelantilopes)
*** Femielje Bovidae (Hol'oôrnihen)
*** Femielje Cervidae (Hertachtihen)
*** Femielje Giraffidae (Giraffen en okapi's)
*** Femielje Moschidae (Muskushert'n)
*** Femielje Tragulidae (Dwerghert'n)
** Onderorde Suina (Keu-achtihen)
*** Femielje Hippopotamidae (Nijlpaerden)
*** Femielje Suidae (Keuen)
*** Femielje Tayassuidae (Pekaori's)
** Onderorde Tylopoda (Eêltpoôtihen)
*** Femielje Camelidae (Kameêlachtihen)
Zunig'eid

**Zunig'eid** is 'n deugd die-a d'ruut bestaet om doelmaetig om te gae mee geld of mee stoffeleke diengen die-a toet je beschikkienge stae. Overdreve zunig'eid kan in gierig'eid ontaerde, wat-a as 'n ondeugd gezieë oor. 't Tegendeel van zunig'eid is verspillienge.

Vanous is de vonaemste filosofie achter zunig'eid 't goed in stand 'ouwen van jen eige 'uus'ouwienge, bevobeeld om jen eige nie in de schulden te steken. Deze deugd is deu calvinistische prekers sterk gepropageerd. In de modernen tied kan d'r ok 'n aore gedochte achter zitte, zoôas milieubewustzien.

De Nederlanders in 't aolgemeên en de Zeêuwen in 't biezonder ("ons Zeêuwen bin zunig") ore dikkels uutgemaekt vo zunige mensen, zoôas ok de Schotten.
Squamata

De orde van de **Squamata** (Schubreptielen) is een orde uut de klasse van de reptielen (Reptilia). Der zien meêr dan zesduzend soôrten schubreptielen en ze zien dibie veruut de hroste orde van de reptielen. Iedere weke kom der een soôrt wee bie.

## Voekomm'n
De beêsten uut de orde van de Squamata zien vurnaemelijk landbeêsten, zoas de miste slang'n en de 'aehedissen, en ze komm'n nie voe in oop'n zeê en de poôl'n. Der zien wè soôrten die an in zeê voekomm'n, as zeêslang'n en zeêlehuaonen, mè allaen an de kust. Wurm'aehedissen leven in hrott'n en zien vaok blind.

## Verschil mie aore reptielen
Schubreptielen verschill'n op een paer punt'n mie aore reptielen, 't belangriekste kenmerk is dan der oôhleden bestaen uut een vlies dat a mee vervel. Ok zien schubreptielen op bepaelde punt'n erg anepast zoas buvobbeld slan'n die an infraroodzintuhen ène.

## Taxonomie
* Orde Squamata
** Onderorde Wurmaehedissen (*Amphisbaenia*)
** Onderorde 'Aehedissen (*Sauria*)
** Onderorde Slang'n (*Serpentes*)

Aore Latiense naemen voe de 'aehedissen en slan'n zien resp. Lacertilia en Ophidia, mè deze naemen zien verouwerd.
Plant'n

De **plant'n** zien eên riek van orhanismen. Schummels zien hin plant'n, maor eên apart riek.

## Taxonomie
* Landplant'n (Embryophyta)
** Mossen
*** Anthocerotophyta (Hauwmossen)
*** Bryophyta (Echte mossen)
*** †Horneophytopsida
*** Marchantiophyta (Levermossen)
** Tracheophyta (Vaetplant'n)
*** Lycopodiophyta
*** †Progymnospermophyta
*** Pteridophyta (Vaerens)
*** †Rhyniophyta
*** †Trimerophytophyta
*** †Zosterophyllophyta
*** Spermatophyta (Zaedplant'n)
**** Cycadophyta (Palmvaerens)
**** Ginkgophyta (Ginkgo)
**** Gnetophyta 
**** Magnoliophyta (Bedektzaedihen)
**** Pinophyta (Connifeêr'n)
**** †Pteridospermatophyta

## Album

File:Borassus flabellifer.jpg|Borassus flabellifer
File:Chestnut in Guntur.jpg|The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
File:Turmericroot.jpg|Turmeric rhizome
File:Starr 050407-6233 Ipomoea batatas.jpg|Sweet potato, *Ipomoea batatas*, Maui Nui Botanical Garden
File:Pandan wangi.JPG|*Pandanus amaryllifolius*
File:California Papaya ID.jpg|California Papaya
File:Papaya sunset.jpg|*Carica papaya*, cultivar 'Sunset'
File:Prepared lemon grass.JPG|*Cymbopogon citratus*, lemon grass, oil grass
File:Bangkuang 070612-056 stgd.jpg|*Pachyrhizus erosus* bulb-root. Situgede, Bogor, West Java, Indonesia.
File:KIKU brak-ontree.JPG|Fuji (apple)
File:SauropusAndrogynus.jpg|Sprouting shoots of *Sauropus androgynus*
File:Ilaneer.jpg|*Cocos nucifera*
[...]
Gent

**Gent** (uutspraok klienk soms ok we as **Hent**) is 'n gemeênte in en d'n oôdstad van de Belhische provincie Oôst-Vlaonderen. D'r weune 270.000 mins'n (2024).

't Leit an de saemenvloeiienge van de Schelde en de Leie, en oort oôk wè *de fiere stede* of de *Arteveldestad* genoemd. De bienaem van de Gentenaers is *[[Stroppendraogers]]*.
Gent telt meer as 9800 'uuzen en gebouwen die bin angemerkt as waerdevol erfhoed. Een groot deel 'iervan is beschermd erfhoed.

De historische binnenstad van Gent is vreêd bezienswaerdig. Het stadssilhouet wor edomineerd deu 'de drie torens', ok wé de Gentse torenrie genoemd: de 95 meter 'oôge belforttoren, de Sint-Baofskathedrael mit het waereldberoemde *Lam Gods* van Jan van Eyck in de Sint-Niklaeskerke. De Boekentoren is een modernistisch gebouw ontworpe deu Henry Van De Velde in de jaren '30 in wordt ok wé an'ezien as de vierde toren van Gent.

## Taole
In Gent praote ze 't Gents dialect, dat in uutspraoke vreêd verschilt van d' omleiende Oôst-Vlaomse streektaelen.

## Feêsten
De Gentse Feêsten (Gents: *Gentsche Fieste*) bin een evenement wat-a elk jaor behun de leste weken van juli in't centrum van de stad georganiseêrd oort.

## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Vlaanderen
Asities

De **asities** (*Philepittidae*) zien een femielje uut de zangveugels (*Passeriformes*). Asities zien endemisch op Madahaskar.

## Verwanschappn
De femielje van de asities besti uut twi heslachen en slechs vier soôrten veugels, wivan a eêst wier edocht dan ze nauwe verwant zien mie de pitta's, mè uut onderzoek bliek dan ze vee nauwer verwant zien mie de breêdbekk'n en hapveugels (*Eurylaimidae*). De syrinxen van deze veugels heliekn naemelijk vee op mekaor. Soms wor ok de breêdbeksapayoa in de femielje van de asities eplekt.

## Kenmerken
Asities zien taemelijk kleine bosveugels die an fel hekleurd zien. 't Ventje en wuufje verschill'n in uterlijk, de ventjes èn elder hekleurde pluumpjes rond der oôhen. Deze plumen kriehen der kleure, die a in de broedtied elderder is, van collahene draeden, een meniere van pihmenteern die a uniek is in 't beêstenriek. 

Asities èn een korte staert die a uut twaolf veern besti, en ze èn hevurkte tongen voe 't eetn van nectar. Ze ziengen vurral in de paertied deur middel van een luud zoemn.

## Eetn
Asities eetn vurral fruit. Ze eetn vee verschill'nde soôrten fruit, en ze zien dimie eên van de hroste verspreiers onder de veuhels van zaeden van fruitboômen. Zo zien ze belangriek voe de verspreidieng van zaeden op Madahaskar. De twi soôrten van 't heslacht *Neodrepanis* eetn ok nectar mie der lange snaevels en tonge, ok eetn aolle asities wè insect'n.

## Taxonomie
* Femielje: **Philepittidae**
** Heslacht: Neodrepanis
*** Langsnaevelhoniengasitie (*Neodrepanis coruscans*)
*** Kortsnaevelhoniengasitie (*Neodrepanis hypoxantha*)
** Heslacht: Philepitta
*** Fluweêlasitie (*Philepitta castanea*)
*** Schlegels asitie (*Philepitta schlegeli*)
Kleine pleviere

}

De **kleine pleviere** (*Charadrius dubius*) is een pleviere uut de femielje Charadriidae uut 't heslacht Charadrius.

De kleine pleviere ei een bruunhrieze rik, een witte buuk, 'alsband en kele, een zwarte bostband en hezicht, een zwarte band voôrover der kop en een bruunhrieze kappe. Ze èn een korte zwarte snaevel, een hele oôgrienge en vleêskleurihe poôten. De adulte kleine pleviere liek vee op de bontbekpleviere, mè de kleure van de poôten bie de bontbekpleviere is oranje en ok 't koppatroôn is ars. Kleine plever'n worn 15 tot 18 cm hroôt en wehen 25 tot 55 hram.

## Broeien
De kleine pleviere broei op oop'n terrein'n vlakbie waeterhebieden, ok op hrind en steênachtihe plekken, eilan'n en estuaria van riviern in West-Azië en deêln van Europa. 't Nist wor ebouwd op een steên op de hrond bie weinig of hin plant'n. In de winter trokken ze en vliehen ni Afrika.

## Eetn
Kleine plevier'n foeraheern in moerassihe of modderihe hebieden en langs kustlienen, wiran ze jaehen op insect'n en wurmen.

## Heliekende soôrten
* Bontbekpleviere
* Strandpleviere in sommihe kleê'n

## Zie ok
* Kaerte van Nederland mie waernemiengen
Soria (provincie)

**Soria** is een Spaânse rehio in de Autonome Rehio Kastilië en León. De oppervlakte besli 10.287 km2.

Soria is de minst dicht bevolk'n provincie van Spanje, der weun'n onheveêr 9 inweuners per vierkante kilemeter. 40 % van de bevolkieng weun in de oôdstad Soria. In 2006 a de provincie 93.503 inweuners.

## Hrenzen en bekendeid
Soria is een vrie onbeteêken'nde provincie die a hrens an La Rioja, Zaragoza, Guadalajara, Segovia en Burgos. De provincie is bekend om z'n schaepevleês, lamsvlees en wossen. Soria is een poppulair vekansiehebied vanwehe de bossen en de berhen. 't Lih ok in de Spaânse Oôgvlakte. 

## Hemeênt'n
De provincie besti uut 183 hemeênt'n. De hroste iervan zien:
* Almazán
* El Burgo de Osma
* Ólvega
* San Esteban de Gormaz
* Ágreda
* San Leonardo de Yagüe
* Covaleda
* Arcos de Jalón
* Golmayo
* Duruelo de la Sierra
* Berlanga de Duero

## Zie ok
* Lieste van hemeênten in de provincie Soria
Aolscholvers

De femielje van de **aolscholvers** (*Phalacrocoracidae*) zien een femielje uut de orde van de pelekaonachtegen (*Pelecaniformes*). Aolscholvers zien waeterveuhels die an vriewè allaen van vis leven.

## Taxonomie
* Femielje: **Phalacrocoracidae**
** Heslacht: Phalacrocorax
*** Afrikaonse dwergaolscholver (*Phalacrocorax africanus*)
*** Falklandaolscholver (*Phalacrocorax albiventer*)
*** Kuufaolscholver (*Phalacrocorax aristotelis*)
*** Keizersaolscholver (*Phalacrocorax atriceps*)
*** Heoôrden aolscholver (*Phalacrocorax auritus*)
*** Humboldtaolscholver (*Phalacrocorax bougainvillei*)
*** Campbellaolscholver (*Phalacrocorax campbelli*)
*** Kaopsen aolscholver (*Phalacrocorax capensis*)
*** Japansen aolscholver (*Phalacrocorax capillatus*)
*** Aolscholver (*Phalacrocorax carbo*)
*** Wratt'naolscholver (*Phalacrocorax carunculatus*)
*** Stewartaolscholver (*Phalacrocorax chalconotus*)
*** Aucklandaolscholver (*Phalacrocorax colensoi*)
*** Kroônaolscholver (*Phalacrocorax coronatus*)
*** Chathamaolscholver (*Phalacrocorax featherstoni*)
*** Blauwmaskeraolscholver (*Phalacrocorax fuscescens*)
*** Indischen aolscholver (*Phalacrocorax fuscicollis*)
*** Roôdpoôtaolscholver (*Phalacrocorax gaimardi*)
*** Zuud-Georhischen aolscholver (*Phalacrocorax georgianus*)
*** Halapahosaolscholver (*Phalacrocorax harrisi*)
*** Witbostaolscholver (*Phalacrocorax lucidus*)
*** Mahelhaenaolscholver (*Phalacrocorax magellanicus*)
*** Kleine bont'n aolscholver (*Phalacrocorax melanoleucos*)
*** Kustaolscholver (*Phalacrocorax neglectus*)
*** Indische dwergaolscholver (*Phalacrocorax niger*)
*** Araobischen aolscholver (*Phalacrocorax nigrogularis*)
*** Bigua-aolscholver (*Phalacrocorax olivaceus*)
*** Onslow's aolscholver (*Phalacrocorax onslowi*)
*** Pelaohischen aolscholver (*Phalacrocorax pelagicus*)
*** Brandts aolscholver (*Phalacrocorax penicillatus*)
*** Beriengaolscholver (*Phalacrocorax perspicillatus*)
*** Hevlekt'n aolscholver (*Phalacrocorax punctatus*)
*** Macquarie-aolscholver (*Phalacrocorax purpurascens*)
*** Dwergaolscholver (*Phalacrocorax pygmeus*)
*** Bounty-aolscholver (*Phalacrocorax ranfurlyi*)
*** Zwart'n aolscholver (*Phalacrocorax fulcirostris*)
*** Roôdmaskeraolscholver (*Phalacrocorax urile*)
*** Bont'n aolscholver (*Phalacrocorax varius*)
*** Kerhueêl'naolscholver (*Phalacrocorax verrucosus*)
Houdsnippen

De **houdsnippen** (*Rostratulidae*) zien een femielje uut de orde van de Steltloôperachtegen (*Charadriiformes*).

Houdsnippen zien hoed hecamoufleerde waeterveugels die an vee lieken op de hewone snippen. Ze èn korte poôten, lange snaevels en zien overwehend bruun. De wuufjes èn beige strepen op der rik en zien elderder hekleurd dan 't ventje. 

## Voekomm'n
Houdsnippen leven over een hroôt verspreidiengshebied, de pampasnip kom voe in Zuud-Amerika, de houdsnip in Afrika, Zuud-Azië en Australazië en de Australische houdsnip kom voe in Australië.

## Broeien
't Nist van de houdsnippen wor emikt op de hrond en dirin worn vier eiers eleid. 't Ventje broei de eiers uut, 't wuufje ei net as bie de jacana's een dominante rolle. Ze paer ok bie meêdere ventjes. Ze verdedig een territorium. De eiers komm'n nae onheveêr 20 daehen uut.

## Leefhebied
Houdsnippen leven in moerassihe hebied'n bie waeter en ze eetn wurmen, slekken en aore onhewurvelden, die an ze vang'n bie der lange snaevels. 

## Taxonomie
* Femielje: **Rostratulidae**
** Heslacht: Nycticryphes
*** Pampasnip (*Nycticryphes semicollaris*)
** Heslacht: Rostratula
*** Australische houdsnip (*Rostratula australis*)
*** Houdsnip (*Rostratula benghalensis*)
Carolus Linnaeus

**Carolus Linnaeus** (Råshult, 23 meie 1707 - Uppsala, 10 jannewari 1778), ok Carl von Linné eheêten toen a 't en van aodel wier, was een Zweedsen bioloog-arts. Carolus Linnaeus was deheen'n die a 't systeem van de binomiaole nomenclatuur invoern, een systeem wibie a an plant'n, beêsten en steên'n een genusnaem en een soôrtnaem wor eheven.

## Levensbeschrievieng
Linnaeus wier heboren in Råshult as kind van Nils Ingemarsson Linnaeus en Christiana Brodersonia. Zen vaoder was doomnie en eihlijk zou Linnaeus ok doomnie worn, mè uutèndelijk hoeng 't een toch heneeskunde studeern. 

Voeda 't een promoveern, wivoe a 't een ni Nederland kwam, ei 't een eêst een reize emikt ni Lapland voe zen studie, wirover a 't een 't boek *Florula lapponica* eschreven ei. Ie promoveern mie zen proefschrift an den universiteit van Hadderwijk.

In zen *Systema Naturae*, een twidde boek, publiceern die zen hedachte van de natuur in drie verschill'nde rieken, de steên'n, plant'n en beêsten.

Van 13 september 1735 tot 7 oktober 1737 verbleef Linnaeus in 't zeumeruus van zen vriend George Clifford, die a ok een passie voe vreemde plant'n a. Een vriend van deze Clifford was Herman Boerhaave, een are bekende botaonicus. In deze tied wier Linnaeus 'ortulanus en liefarts van Boerhaave. In 1738 keern Linnaeus trug ni Zweden wir a 't een oôgleraar was.

## Boeken die a 't een eschreven ei
* *Hypothesis nova de febrium intermittentium causa* (Harderwijk, 1735)
* Systema naturae (Leien, 1735-1835)
* *Fundamenta botanica* (Amsterdam, 1736)
* *Bibliotheca botanica* (Amsterdam, 1736)
* *Musa Cliffortiana, florens Hartecampi 1736 prope Harlemum* (Leien, 1737)
* *Critica botanica* (Leien, 1737)
* Flora Lapponica (Amsterdam, 1737)
* *Genera pantarum* (Leien, 1737)
* *Collarium genera plantarum* (Leien, 1737)
* *Methodus sexualis sistens genera plantarum* (Leien, 1737)
* *Viridarium Cliffortianum, in quo exhibentur plantae omnes, quas vivas aluit Hartecampensis* (Amsterdam, 1737)
* *Hortus Cliffortianus* (Amsterdam, 1738)
* *Classes Plantarum* (Leien, 1738)
* Species Plantarum (1753)

## Vernoemde plante

Linnaeus ei ok een plante die a ni zen vernoemd is, ´t Linnaeusklokje (*Linnaea bor*ealis). Linnaeus beschreef ´t Linnaeusklokje in de *Flora Lapponica*, voe ´t eêst maeken die kennis mie ´t Linnaeusklokje op zen reize ni Lapland. Linnaeus wor vaok ok eteêkend mie een Linnaeusklokje in zen an´n.

## Beschreven beêsten
Dit zien ienkele van de beêsten die an deur Linnaeus beschreven zien:
* Bieneter
* Blauwheêle ara
* Blauwkroôntje
* Bosuul
* Dwergkolibrie
* Hierzwaeluw
* Snieuwuul

## Lienks nae buten
* Britannica
Platyzoa

De **Platyzoa** is eên van de drie superstamm'n van de Protostomata, de Oermondegen. De Platyzoa is een hroep die a pas besti sins 1998, toen a voe-esteld wier deur Thomas Cavalier-Smith om deze hroep in te voehen. Bie deze vernieuwieng wier de nieuwe stamme Acanthognatha inevoegd en ok wier bie de Platyzoa de stamme van de Platyhelminthes, de platwurmen, inevoegd.

De superstamme van de Platyzoa is nauwe verwant mie die van de Lophotrochozoa, en sommihe soôrten worn af en toe ok inedeêld bie dezen aore superstamme. De superstamme Platyzoa plus de superstamme Lophotrochozoa vurm'n saeme de Spiralia.

## Indeêlienge
De superstamme van de Platyzoa wor as volgt inedeêld:
* Gastrotricha (Gastrotriechen)
* Gnathifera 
** Acanthocephala
** Cycliophora
** Gnathostomulida
** Micrognathozoa 
** Rotifera (Raoderbeêsjes)
* Platyhelminthes (Platwurmen)
Klein Maoriekerke

**Klein Maoriekerke** (Nederlands: *Mariekerke*) is een gehucht of buurtschap mie ongeveer 100 inweuners (± 2020) bieni percies in 't midd'n tussen de durpskern'n van Melis, Aegte en Grieps. Offisjeel oort 't durp bie Melis. Vroeher oorn 't durp bie de hemeênte Maoriekerke die a in 1966 was evurmd, mè deze hemeênte wier op 1 jannewari 1997 opeheven. Tehenwoôrdig oor 't durp bie de hemeênte Ter Veere.

## Naem
't Gehucht Klein Maoriekerke eêten voeda de helieknaemihe hemeênte der kwam in 1966 hewoon Maoriekerke. In 1966, bie de komst van de hemeênte, hiengen de mensen 't gehucht echter Klein Maoriekerke noem'n. Sins 1997, bie de komst van de hemeênte Veere, eêt 't durp offisjeel wee Maoriekerke, mè in de volksmond is 't nog steeds Klein Maoriekerke. Dit gehucht bestea ut boerderiën en vriesteande ofjes. Tegenwoordig bin d'r vee minicampings en andere badhast activiteiten aanwezig.

## Vliedberg
In Klein Maoriekerke is ok een vliedberg te vin'n, naemelijk Vliedberg Klein Maoriekerke. Dezen vliedberg is 2,4 meter oôhe en sti op de kruusieng van de Kelderweg en de Mariekerkseweg.

## Zie ok
* Melis
* Aegte
* Grieps

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
Australische schienpaopjes

De **Australische schienpaopjes** (*Ephthianuridae*) zien een femielje uut de zangveugels (*Passeriformes*). Ze zien endemisch in Australië.

## Taxonomie
* Femielje: **Ephthianuridae**
** Heslacht: Ashbyia
*** Woestijnschienpaopje (*Ashbyia lovensis*)
** Heslacht: Ephthianura
*** Maskerschienpaopje (*Ephthianura albifrons*)
*** Oranje schienpaopje (*Ephthianura aurifrons*)
*** Heêl schienpaopje (*Ephthianura crocea*)
*** Scharlaken schienpaopje (*Ephthianura tricolor*)
Roofdier'n

De **roofdier'n** (Carnivora) bin een orde uut de zoogdieren die an vurnaemelijk vleês eetn. Ze komm'n an der prooi'n deur te jaehen (slupen of sprint'n e.d.), deur te steeln of ok hewoon in de vurm van aes. Bie roofdier'n kan echter ok een stik van 't menu uut plantaordig spul bestaene.

De bekenste roofdier'n bin de katachtehen (Felidae), die an ok bieni allin vleês eetn en dus een hoed voebeêld van vleêseters bin. Toet de Carnivora beoor'n echter ok beêsten as zeê'on'n, walrussen en stienkdier'n. Voebeêl'n van beêsten uut de Carnivora die an hlad hin vleês eetn bin de reuzenpanda (bamboe) en de rolstaertbeer. 

Binn'n de roofdier'n bin 't et nie allin landbeêsten die an de dienst uut maeke, der bin ok zeêbeweuners bie. Vroeher wiern deze beêsten in een aparten orde eplekt, de Pinnipedia. De landroofdier'n wiern toen in den orde Fissipedia eplekt. Voebeêl'n van zeêroofdier'n bin walrussen en zeê'on'n.

## Taxonomie
De orde Carnivora wor inedeêld in de volhende femieljes en onderordes:
* Orde **Carnivora**
** Onderorde Caniformia
*** Ailuridae (Kleine panda)
*** Canidae ('Ondachtehen)
**** Wasbeêr'ond
**** Wolf
*** Mephitidae (Stienkdier'n)
*** Mustelidae (Marterachtehen)
**** Das
*** Odobenidae (Walrussen)
*** Otariidae (Oôrrobb'n)
*** Phocidae (Zeê'on'n)
*** Procyonidae (Wasbeêrachtehen)
**** Wasbeêr
*** Ursidae (Beer'n)
** Onderorde Feliformia
*** Eupleridae (Madahaskarcivetkatt'n)
*** Felidae (Katachtehen)
*** Herpestidae (Manhoessen)
*** Hyaenidae (Hyena's)
*** Nandiniidae (Pardelroller)
*** Viverridae (Civetkatt'n)
2006

**** is een jaer.

## Hebeurtenissen
* 4 jannewari - Den Israëlische premier Ariel Sharon krieg een 'essenbloedieng.
* 15 jannewari - Michelle Bachelet wor presidente van Chili.
* 10-26 feberwari - De Olympische Winterspeeln worn ehouwen in Turien.
* 17 feberwari - Op 't Filepiense eiland Leyte kom 'n onderde mensen om deur aerdverschuviengen.
* 4 april - Centraol-Europa krieg te kampn mie zwaere overstroômiengen.
* 12 april - Op 't Centraol Station in Brussel wor bie de mp3-moôrd Joe van Holsbeeck vermoôrd.
* 8 meie - In Suriname kommn hevihe overstroômiengen.
* 11 meie - Hans van Themsche schiet in Antwerpen de zwarte Oulematou Niangadou, de Turksen Songül Koç en de Vlaomse kleuter Luna Drowart doôd.
* 16 meie - Ayaon Hirsi Ali stap uut de Twidde Kaemer.
* 21 meie - 55,4% van de Montenehrijnse bevolkieng kies in een referendum voe den onafankelijkeid.
* 27 meie - Op Java vin een hroôte aerdbevieng plekke.
* 3 juni - Montenehro schei zen eihen of van Servië.
* 9 juni-9 juli - In Duutsland vin 't Wereldkampioenschap Voetbal 2006 plekke. Itâlië wor de winnaer.
* 29 juni - 't Kabinet Balkenende II val.
* 12 juli - Israël val Zuud-Libanon binn'n nae de ontvoering van twi soldaoten deur de Hezbollah.
* 30 juli - Voe 't eêst in 30 jaer vin'n in Congo-Kinshasa verkieziengen plekke.
* 10 auhustus - De Scotland Yard voekom da der een aonslag wor epleegd op vliegtuhen van Lon'n ni de VS.
* 19 september - President Thaksin Shinawatra van Thailand wor deur een staatshreep ofezet.
* 1 oktober - De Zeêuwse Wikipedia wor opezet.
* 9 oktober - Noôrd-Korea voer een kernproef uut.
* 5 november - Saddam Hoessein wor wehens massamoôrd veroôrdeeld toet opangieng.
* 29 december - Mie een leste termien van 100 miljoen dollar verwieder 't Vereênigd Konienkriek zen schuln van 10 miljard dollar uut de Twidde Waereldoôrlog.

## Hesturvene
D'r valle in dit jaer 39 verkeersdoôden in Zeêland.

* 11 maerte - Slobodan Milošević, Joehoslavische ex-president (sturf in Den Aeg)
* 3 meie - Karel Appel, Nederlands kunstschilder
* 30 december - Saddam Hoessein, Iraeks dictator
Ovezande

**Ovezande** (ok wè 't **Klompedurp** genoemd) is een klein durp in de hemeênte Bossele. In 2023 a 't durp 1.190 inweuners. Ovezande is gelehen op 't vòmaeleg eiland Zuud-Beveland. 

## Hebore in Ovezande
*Cees Rentmeester (27 jannewari 1947), wielrenner
*Cees Priem (27 oktober 1950), wielrenner

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Myasthenia Gravis

**Myasthenia Gravis** is een ziekte van de spieren waorbie d'n overdrach van't signaal van zenuw ni de spier is anetast. D'n aorzaak liht um dr'in da jun afweersysteem antilichaamen maakt tehen d'n acetylcholinereceptor. Deze receptor zou normael esproke acetylcholine binden dat deur de zenuw in de synapsspleet wor loshelaten. Deurda je antilichamen maekt tehen de receptor is 't signael verstoord en worre je spiere slap as 'n scheuteldoek.

## Behandeling
Patienten die an myasthenia gravis lieen kunnen beandeld worre mie immuunsuppresiva cyclosporine of azathioprine. 'N andere behandeling ist wegvange van d'n antilichamen. Da wor plasmaferese enoemd.
Uetersen

**Uetersen** is een stad in den Duutse deêlstaet Schleswig-Holstein mie 19.000 inweuners (2024).

Uetersen grenst zoôwel an de rivier de Pinnau en lei op 30 kilometer rieën van Hamburg. De plekke het auch sin Rosenpark, di komme vee toeristen uut binne- en butenland.

Uetersen kreeg stadsrechen in 1870. 
De eênihe partnerstad van Uetersen is Wittstock.

De stad lig in 't district Pinneberg. Aore steed'n in dit district bie Uetersen zien:
* Barmstedt
* Elmshorn
* Quickborn

## Lienks nae buten
* Uetersen
* City Population
* Liggienge:
Vliedberg

Een **Vliedberg** is 'n deur mensenanden gemaekt bergsje dat'a veural te vinden is op Walchren en Zuud-Beveland. Ze bin in de Middeleêuwen opgeworpe als euvel waorop een zoenaemd mottekasteêl kan staen. D'r bin dr in Zeêland nog zoan 40 overhebleven. Eên van dn bekenste ligt in Bossele, dn zoenaamde berg van Troje.

## Galerij

File:Vliedberg_berg_van_Troje_2024.jpg|Berg van Troje in 2024
File:Vliedberg 't Hof Blaemskinderen.jpg|Vliedberg't Hof Blaemskinderen in Schraevenpolder
File:Voorburcht Berg van Troje.jpg|Voorburcht van d'n Berg van Troje


## Zie ok
* Lieste mee vliedbergen
Puertoricaonse Onafankelijkeidspartij

De **Puertoricaonse Onafankelijkeidspartij** (*Spaons*:Partido Independentista Puertorriqueño), kortwig PIP, is een politieke partij op Puerto Rico. De partij streef ni den onafankelijkeid van Puerto Rico van de Vereênigde Staeten. De partij bezit 9,5 percent van de stemm'n (november 2004) en 't is de op êen ni oussen partij op Puerto Rico.

## Heschiedenisse
De Puertoricaonse Onafankelijkeidspartij behon as de politieke takke van de Puertoricaonse onafankelijkeidsbewehieng. Van aolle onafankelijkeidspartij'n is de PIP den eênigsen die a bie de verkiezieng'n op de stembriefjes wor aneheven. De PIP wier offisjeel opericht op 20 oktober 1946 deur Gilberto Concepción de Gracia.

In 1971 orhaniseern de PIP-leier Rubén Berríos een protest tehen de U.S. Navy in Calebra. Iervoe wier 't en drie maen'n opeslootn. In 1999 wier de PIP wee betrokk'n bie de Vieques-protessen, een protest deur de inweuners van Vieques tehen de anwezigeid van 't Amerikaonse leher.

In 2004 leek 't der op da de Puertoricaonse Onafankelijkeidspartij zen offisjele erkennieng hoeng verliezen, mè deur een antekeniengenactie kon dit worn vorkomm'n.

## Symboôl van den partij
't Symbool van de Puertoricaonse Onafankelijkeidspartij is een hroene vlahhe mie een wit kruus. De partij wor dideur ok wè de hroene partij enoemd. 

De hroene kleur symboliseer volhens de PIP den oop op vrieheid en 't witte kruus 't offer wat a divoe mò worn ebrocht.

## Belangrieke partijleiers
* Rubén Berríos
* Manuel Rodríguez Orcellana
* Fernando Martín
* María de Lourdes Santiago
* Juan Dalmau Ramírez
* Gilberto Concepción de Gracia
Kasuarissen

De **kasuarissen** (*Casuariidae*) zien een femielje uut de orde van de kasuarissen en emoes (*Casuariiformes*). Kasuarissen zien stik voe stik loôpveugels, beoorn dus toet de Ratites, en komm'n voe in 't rehenwoud van Nieuw-Hunea en Australië.

## Uuterlijk en hedrag
Kasuarissen lieken nie op emoes, an wie an ze sterk verwant zien, en zien vrie schoef. Ok zien 't vreêt ahressieve veugels die an ard kunn'n schopp'n bie der poôten. Kasuarissen zien zwart, vrie hroôt en volwassene èn een hekleurde nikke en lelle. De nikke is blauw, de lelle roôd of oranje. De 'elmkasuaris ei een beênihen 'elm op zen kop.

## Eetn
Kasuarissen leven in 't dichte rehenwoud wir an ze zoek'n ni vruchen op de hrond of laehe an de boômen. Ok eetn ze paddestoel'n, kikkers, insect'n en aore kleine beêsten, zelfs wè slang'n. Ze worn 40 toet 50 jaer oud.

## Soôrten
De femielje van de kasuarissen besti uut drie soôrten, wivan a de oranjenikkekasuaris ok wè Blyths kasuaris wor enoemd:

* Femielje **Casuariidae**
** Heslacht: Casuarius
*** Dwergkasuaris (*Casuarius bennetti*)
*** 'Elmkasuaris (*Casuarius casuarius*)
*** Oranjenikkekasuaris (*Casuarius unappendiculatus*)
Kosovo

**Kosovo** is'n gebied op d'n Balkan. Den oôdstad en ok de hroste stad van 't land is Pristina (300.000 inweuners). Ut land wier tot an 17 fibberwarie 2008 bestuurd deur de VN. Op die dag verklaorde Kosovo zich onafankelijk van Servië. 'T land hrenst vadder aan Montenegro, Albanië en Noôrd-Macedonië. 

De inweuners van Kosovo bin veur 91% Albanezen. Aore hrote groepen bin de Serven en ziheuners.
Vereênigde Staeten

De **Vereênigde Staeten** (*[[Iengels]]: United States of America, afgekort USA of US*), is een land in Noôrd-Amerika. Den oôdstad van 't land is Washington, D.C.. 't Land grens an de lan'n Mexico en Canada en vadder hrenst ut an d'n Atlantischen Oceaon, de Hrote Oceaen en de holf van Mexico.
De Vereênigde Staeten eit op tweê ni hroste aetal inweuner ni China en India en is 't op drie ni hroste land van de wereld. De oppervlakte is ruum 9,1 meljoen km² en 't antal inweuners ruum 333 meljoen (2022).
Groôste steê binne New York City, Los Angeles en Chicago.

## Geschiedenisse
In de loôp van de 16e, 17e, 18e in 19e eêuwe is ut land 'ekoloniseerd deu Europeaonen. In 1776 wiere de kolonies onaf'ankeluk van Iengeland. Vooral in de 19e eêuw kwamme vreed vee Europeanen nae de VS om hier een nieuw leven te beginne. Rond 1900 weunde d'r al zo'n 70 meljoen mênsen. In de jaeren '60 van de 19e eêuw ontstong d'r een conflict over de slaevernieje. De zuujelijke staeten vurmde d'n Geconfedereêrde Staeten van Amerika. 'Ieruut ontstong de Amerikaonse burheroôrlog die deu de noôrdelijke staeten wier gewonne. In de Eerste weêreldoôrlog bleef de unie anvankelijk neutraol, in 1917 kooze ze de kant van Iengeland en Frankriek. Ok in de Twidde Weareldoôrlog bleeve ze tot 1941 neutraol, mae nae d'n anval van Japan op Paerl Harbor wiere ze in de oôrlog meegetrokke. Nae 1945 is de Vereênigde Staeten ut machtigste land op aerde. Tussen 1945 en 1990 voerende 't land de zogenaemde Kouwe Oorlog mee de Sovjet-Unie. De groôste in bekendste stad is New York. As gevolg van de slaeven'andel kennen de Vereênigde Staeten ok een groôt zwart bevolkiengsdeel. 'Ieruut is oud-president Barack Obama deels ofkomstig. 

Bie de verkiezingen van 2024 wier Donald Trump verkooze tot nieuwe president. Ie kreeg meer kiesmannen as z'n rivaol Kamala Harris.

## Staeten
De vuuftig staeten binne de volgende:

* Alabama
* Alaska
* Arizona
* Arkansas
* California
* Colorado
* Connecticut
* Delaware
* Florida
* Georgia
* Hawaii
* Idaho
* Illinois
* Indiana
* Iowa
* Kansas
* Kentucky
* Louisiana
* Maine
* Maryland
* Massachusetts
* Michigan
* Minnesota
* Mississippi
* Missouri
* Montana
* Nebraska
* Nevada
* New Hampshire
* New Jersey
* New Mexico
* New York
* North Carolina
* North Dakota
* Ohio
* Oklahoma
* Oregon
* Pennsylvania
* Rhode Island
* South Carolina
* South Dakota
* Tennessee
* Texas
* Utah
* Vermont
* Virginia
* Washington
* West Virginia
* Wisconsin
* Wyoming

## Afankelijke hebied'n
De VS beheerse varder nog de volgende eilan'n, die bute de indelieng in staet'n valle:

## President'n
President'n van de Vereênigde Staeten.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
* Fact File
* Historiek
* vrt nws (uutbreidieng)
Vetulicolia

De stamme **Vetulicolia** is een uutesturven stamme bie hin ienkele overlevende soôrt in de tehenwoôrdihe tied. 't Zien aollemille soôrten die an uutesturven zien in 't vroehe Cambrium. Zeêr warschijnlijk be'oorn ze toet de Nieuwmondegen (*Deuterostomata*), mè da's nie zeker.

## Kenmerken
't Lichaem van de beêsten uut de stamme Vetulicolia beston uut twi deêl'n, een voorstik 't a beston uut de mond en een rij van vuuf ronde of ovaole openiengen, wat a ezeid wor kieuwen te zien, en een achterstik.

## Taxonomie
De stamme Vetulicolia wor as volgt inedeêld:

* Stamme **Vetulicolia**
** Klasse Vetulicolia
*** Orde Vetulicolida
**** Femielje Didazoonidae
***** Heslacht: Didazoon
****** Didazoon haoae
***** Heslacht: Xidazoon
****** Xidazoon stephanus
**** Femielje Vetulicolidae
***** Heslacht: Banffia
****** Banffia confusa
****** Banffia constricta
***** Heslacht: Vetulicolia
****** Vetulicolia cuneata
****** Vetulicolia gangtoucunensis
****** Vetulicolia rectangulata
*** Orde Yunnanozoa
**** Femielje Yunnanozoonidae
***** Heslacht: Haikouella
****** Haikouella lanceolata
***** Heslacht: Yunnanozoon
****** Yunnanozoon lividum
Libreville

**Libreville** (*Frans*: de vrieë stad) is den oôdstad en tevens de hrossen stad van Gabon. De stad a op 1 jannewari 2005 578.156 inweuners en lig an de Gabonnese kuste. De stad lig an de Komo-rivier, dichbie de Holf van Guinee. In de stad is de luchtaeven Libreville International Airport te vin'n.

## Heschiedenisse
't Hebied wir a de stad Libreville lig wier voe de Franse kolonisaotie in 1839 a beweund deur de stamme van de Mpongwe. De stad Libreville zelluf wier esticht in 1843 as 'andelsstasjon voe de Franse, ier wiern vurral de slaoven wigebrocht. Libreville was de belangrieksen kaoie in Frans Equaotoriaol Afrika van 1934 toet 1946. Toen a Gabon onafankelijk wier, in 1960, a Libreville 31.000 inweuners.

## Heografie
Libreville lig in 't noôrdwessen van Gabon an de Komo-rivier, dichbie de Holf van Guinee. De stad is verdeêld in verschill'nde district'n, wironder Batterie IV, Mont-Bouët en Oloumi. Gabon lig in de provincie Estuaire, in 't departement Komo-Mondah. Dichbieziende plekken zien Cocobeach, Kango, Ntoum, Point Denis en Santa Clara.
Ellesdiek

**Ellesdiek** (Nederlands: *Ellewoutsdijk*) is een durpsje in de Zak van Zuud-Beveland in de provicie Zeêland. Tot an 1 januarie 1970 was Ellesdiek een zelfstandihe gemeênte, daarna wir't'n onderdeel van de nieuwevormde gemeênte Bossele. Het dorp is mie 380 inweuners (2023) de kleinste plekke van de gemeênte.

't Durp is elegen an de Westerschelde, op het meest zuudelijke puntje van Zuud-Beveland. An d'n Schelde bevind zich 'n jachtaoven, een getieaoven die bij eb droogvalt. Ten zuuden van 't durp lig ut veurmaelig Fort Ellesdiek.

Bekend ist durp tehenwoordig van 't Kerkje van Ellesdiek, wat een centrum wil weze voe levensbeschouwing, cultuur en vriendschap. 't Kerkje is evestigd in de voormalige Nederlands Hervormde Kerke van Ellesdiek. Nae a deze kerke fuseerde'n en het kerkgebouw leeg kwam te staen, wier de stichting opericht en kocht het leegstaende gebouw om d'r activiteiten in te organiseren en zôdoende ok de publieke functie van het gebouw te kunne bewaeren voe het durp. 't Kerkje drieft op vriewilligers. 

In 2011 wier ier de Zeêuwse Riempjesroute 'eopend. Een vòbeeld van een riempje langs de route: *Witte vazen in het groen. Wat stae die vazen ier te doen? Te drômen van de bômen. Te staeren naè de blaeren. Waèrom en waètoe? Ze stae ier te staen. Net as jie noe.*

## Stikje int dialect van Ellesdiek
Fragment uit 'Cobie, een verhaal uut 1953, het jaer van de waetersnoad':

Me ware die maendagochend goed voorbereid op schoole. Di zoue een paer evacueetjes uut Schouwen bie oans in de klasse komme. ‘Me motte zurge da ze d’r eigen een bitje op d’r gemak voele', ao de meêster 'ezeid, 'wan het is di nog vee erger ‘ewist as bie oans, di bin eêl vee mènsen verdronke.’
En ik vond het ier a zò erg. Toch was de kern van oans durp droôge ‘ebleve en dat kwam omda 't durp zò oôge lag. ‘Ze waere vroeger zò gek nog nie’, zei m’n vaoder, toen a ‘t waeter nie vadder kwam as de regenbak vlak achter oans uus. Oanze boôgerd en ‘t of stoenge wè onder waeter en de oenders en mien kernientje waere aollemille verdronke.
M’n moeder ao dat kleine drôge stikje rond de kerke net de ark van Noach ‘evonde, omda ‘t in de straete krioelden van de mènsen en de beêsten, die a op tied ‘ered waere.
Mè m'n kernientje nie…
's Aevens op bèdde stelden ik m’n eigen voor, oe a ‘t waeter binnen ‘edronge was in z’n kotje en da ‘t gin kant mi op kon. En dan kon ‘k nie slaepe.

## Zie ok
* Westerscheldetunnel - de noôrdelike ingang lig bie Ellesdiek

## Noôten


## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers


Exterieur overzicht boerderij, ligging vanaf de weg - Ellewoutsdijk - 20001486 - RCE.jpg|Boerderieje an de Hellewoudstraat
Overzicht eb- en vloedhaventje aan de zeedijk - Ellewoutsdijk - 20352763 - RCE.jpg|'Aeventje an de Schelde
Fortellewoutsdijk.jpg|Fort Ellesdiek
EllesdiekTekst.jpg|Informaotiebord
Song-dynastie

De **Song-dynastie** (*Kantonees*:Song Chiew) was een dynastie in China die a duurn van 960 toet 1279. In de Song-dynastie wier China wee hereênigd wat a sins 907, bie de val van de Tang-dynastie, nie mi hebeurd was. Vanof 907 toet 960 wier China verdeêld in een deêl van de Vuuf Dynastie'n en een deêl van de Tien Konienkrieken. De Song-dynastie speeln of in twi periodes: De Noôrdelijke en de Zudelijke Song. 

## Noôrdelijke Song-dynastie

De Noôrdelijke Song-dynastie duurn van 960 toet 1127 en ten tiede van de Noôrdelijke Song-dynastie reheern deze over eel China, in tehenstellieng tot de Zudelijke. Den oôdstad ten tiede van deze dynastie was Kaifeng. Op 9 jannewari 1127 vieln de Jurchen den oôdstad Kaifeng binn'n en plundern dezen. Zie richen in 't hebied de Jin-dynastie op, de mensen die an ontsnapt waeren uut de an'n van de Jurchen trokk'n ten zuden van de Jangtsekiang en onderieuwen di de Zudelijke Song-dynastie.

De keizers van de Noôrdelijke Song-dynastie waeren:
* Keizer Taizu (960-976)
* Keizer Taizong (976-997)
* Keizer Zhenzong (997-1022)
* Keizer Renzong (1022-1063)
* Keizer Yingzong (1063-1067)
* Keizer Shenzong (1067-1085)
* Keizer Zhezong (1085-1100)
* Keizer Huizhong (1100-1126)
* Keizer Qinzong (1126-1127)

## Zudelijke Song-dynastie

De Zudelijke Song-dynastie duurn van 1127 toet 1279 en reheern ten zuden van de rivier de Jangtsekiang. Den oôdstad van deze dynastie was Hangzhou.

In 1140 wouen de mensen van de Zudelijke Song-dynastie een pohieng 't veroverde hebied uut de Noôrdelijke Song-dynastie te herovern onder leidieng van heneraol Yue Fei, mè Yue Fei wier echter vermoôrd deur zen oveliengen vanwehe den angst tehen de macht van de militairn.

In 1234 verovern de Monhoôln Noord-China in de vurm van de Jin-dynastie en ze riepn in 1271 de Yuan-dynastie uut. Vanwehe de dreihieng van de Yuan-dynastie vluchen de keizerlijke of'oudieng a in 1276 ni Kanton, allaen keizer Gong Di bleef in Hangzhou. Een broertje van de keizer, Zhao Shi (keizer Duānzōng), nehen jaer, wier uuteropen toet keizer, winae an ze ni 't hudihe Hongkong trokk'n. Zhao Shi stierf echter an een ziekte en zen broertje Zhao Bing (keizer Bing) van zevene volhen um op. 

Op 19 maerte 1279 wier 't leher van de Zudelijke Song-dynastie ten onder in de Slag bie Yamen en iermie kwam der een ènde an de tied van de Song-dynastie.

De keizers van de Zudelijke Song-dynastie zien:
* Keizer Gaozong (1127-1162)
* Keizer Xiaozong (1162-1189)
* Keizer Guangzong (1189-1194)
* Keizer Ningzong (1194-1224)
* Keizer Lizong (1224-1264)
* Keizer Duzong (1264-1274)
* Keizer Gong Di (1274-1276)
* Keizer Duānzōng (1276-1278)
* Keizer Bing (1278-1279)
Paradiesveugels

De **paradiesveugels** (*Paradisaeidae*) zien een bekende femielje uut de orde van de zangveugels (*Passeriformes*) die an allaen voekomm'n op Nieuw-Hunea en de provincie Queensland op Australië. 

## Soôrten
* Femielje **Paradisaeidae**
** Heslacht: Astrapia
*** Lintstaertastrapia (*Astrapia mayeri*)
*** Arfakastrapia (*Astrapia nigra*)
*** Huonastrapia (*Astrapia rothschildi*)
*** Prachtastrapia (*Astrapia splendidissima*)
*** Stephanie-astrapia (*Astrapia stephaniae*)
** Heslacht: Cicinnurus
*** Heêlkraegparadiesveugel (*Cicinnurus magnificus*)
*** Koniengsparadiesveugel (*Cicinnurus regius*)
*** Wilsons paradiesveugel (*Cicinnurus respublica*)
** Heslacht: Cnemophilus
*** Loria's paradiesveugel (*Cnemophilus loriae*)
*** MacGregors paradiesveugel (*Cnemophilus macgregorii*)
** Heslacht: Epimachus
*** Heêlstaertsikkelsnaevel (*Epimachus albertisii*)
*** Bruuns sikkelsnaevel (*Epimachus bruijnii*)
*** Zwart'n sikkelsnaevel (*Epimachus fastuosus*)
*** Brune sikkelsnaevel (*Epimachus meyeri*)
** Heslacht: Loboparadisaea
*** Lelparadiesveugel (*Loboparadisaea sericea*)
** Heslacht: Lophorina
*** Kraegparadiesveugel (*Lophorina superba*)
** Heslacht: Lycocorax
*** Brune paradieskraoie (*Lycocorax pyrrhopterus*)
** Heslacht: Macgregoria
*** Brilparadiesveugel (*Macgregoria pulchra*)
** Heslacht: Manucodia
*** Hlansparadieskraoie (*Manucodia atra*)
*** Ruwnikparadieskraoie (*Manucodia chalybata*)
*** Kroeskopparadieskraoie (*Manucodia comrii*)
*** Jobi-paradieskraoie (*Manucodia jobiensis*)
*** Trompetparadieskraoie (*Manucodia keraudrenii*)
** Heslacht: Paradigalla
*** Kortstaertparadihalla (*Paradigalla brevicauda*)
*** Langstaertparadihalla (*Paradigalla carunculata*)
** Heslacht: Paradisaea
*** Hroôte paradiesveugel (*Paradisaea apoda*)
*** Goldies paradiesveugel (*Paradisaea decora*)
*** Keizer Wilhelms paradiesveugel (*Paradisaea guilielmi*)
*** Kleine paradiesveugel (*Paradisaea minor*)
*** Raggi's paradiesveugel (*Paradisaea raggiana*)
*** Rooie paradiesveugel (*Paradisaea rubra*)
*** Blauwe paradiesveugel (*Paradisaea rudolphi*)
** Heslacht: Parotia
*** Berlepsch' paradiesveugel (*Parotia berlepschi*)
*** Carola's parotia (*Parotia carolae*)
*** Oôstelijke parotia (*Parotia helenae*)
*** Lawes' parotia (*Parotia lawesii*)
*** Arfakparotia (*Parotia sefilata*)
*** Huonparotia (*Parotia wahnesi*)
** Heslacht: Phonygammus
*** Aruparadiesveugel (*Phonygammus aruensis*)
*** Diamantparadieskraoie (*Phonygammus diamondi*)
** Heslacht: Pteridophora
*** Wimpeldraeher (*Pteridophora alberti*)
** Heslacht: Ptiloris
*** Oôstelijke heweêrveugel (*Ptiloris intercedens*)
*** Prachtheweêrveugel (*Ptiloris magnificus*)
*** Schildheweêrveugel (*Ptiloris paradiseus*)
*** Victoria's heweêrveugel (*Ptiloris victoriae*)
** Heslacht: Seleucidis
*** Twaolfdraedihe paradiesveugel (*Seleucidis melanoleuca*)
** Heslacht: Semioptera
*** Wallace' paradiesveugel (*Semioptera wallacei*)