open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miranda Slabber

**Miranda Slabber** (Erremu, 11 meie 1980) is 'n Zeêuws model. In 2004 wier ze Miss Zeêland en Miss Nederland.

Miranda groeide op in Erremu en volgde de mavo an 't SSGM in Middelburg. Toen-a ze daemee klaer was dee ze ok havo-exaomen, om daenae de pabo te gaen doeën. Mee 16 jaer begon ze an modellenwerk. Naedat ze d'r havo aelde was ze zelfs 'n jaer lang fulltime model. Ze stoeng voraol in vee (meisjes)blaeden en kwam ok uut vò bekènde kleêdiengmerken. Daenae goeng ze an de pabo en toen-a ze die af-ao dee ze mee an de verkieziengen vò Miss Zeêland. Die won ze op 11 september 2004 en op 10 oktober 2004 won ze in Hilversum ok d'n titel Miss Nederland, daermee ze de (ok a Zeêuwse) Sanne de Regt afloste. Van 8 november toet en mee 4 december stoeng ze vò Nederland bie de Miss-Worldverkieziengen in China. Deudat d'r in 2005 gin Miss Nederland gekoze wier, ieuw ze d'n titel anderalf jaer lank.

Miranda Slabber, die-a nog altoos in Erremu weunt, doet sinds vojaer 2006 presentaotiewerk vò de Zeêuwse tv-zender TV Maximaal.

## Lienks nae buten
* Eige webstek
Zeêuws volkslied

De tekst van 't Zeêuws Volkslied is in 't 'Ollands geschreve.

Geen dier'der plek voor ons op aard,

Geen oord ter wereld meer ons waard,

Dan, waar beschermd door dijk en duin,

Ons toelacht veld en bos en tuin.

Waar steeds d' aloude Eendracht woont,

En welvaart 's landsman's werk bekroont,

Waar klinkt des Leeuwen forse stem:

"Ik worstel moedig en ontzwem"

Het land, dat fier zijn zonen prijst,

En ons met trots de namen wijst,

Van Bestevaer en Joost de Moor,

Die blinken zullen d'eeuwen door.

Waarvan in de historieblaa'n,

De Evertsen en Bankerts staan.

Dat immer hoog in ere houdt,

Den onverschrokken Naerebout.

  
Gij Zeeland, zijt ons eigen land,

Wij dulden hier geen vreemde hand,

Die over ons regeren zou,

Aan onze vrijheid zijn wij trouw.

Wij hebben slechts één enk'le keus:

"Oranj' en Zeeland!", da's de leus!

Zo blijven wij met hart en mond,

Met lijf en ziel: Goed Zeeuws, goed rond.

Tekst: D.A. Poldermans

## Zie ok
* Noôrd-Bevelands volkslied
* Zuud-Bevelands volkslied
* Zeêuws-Vlaoms volkslied

## Lienks nae buten
* Provincie Zeêland
Hessen

**Hessen**, offisjeel **Land Hessen**, is 'n deêlstaet (*Bundesland*) van Duutsland. D'n 'oôdstad is Wiesbaden.

D'r weune 6,3 meljoen mins'n (2024) op 'n oppervlak van 21,1 duuzend km² (297 inw./km²).

Hessen leit in 't midden van 't land. Ze hrenst an Noôrdrien-Westfaolen, Nedersaksen, Thüriengen, Beieren, Baden-Württemberg en Rienland-Palts. Wat betreft bevolkieng is 't de vuufdes hroste deêlstaet. De groôtste stad is Frankfurt am Main.

## Steê
Groôtste steê mie inweuners (2024):

## Indeêlieng
Hessen bestaet bestierlijk uut 3 gebied'n (*Regierungsbezirke*), 26 districten (*Stadt- en Landkreise*) en 421 gemeênten (*Gemeinden*).

## Plaetjes

KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel
Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt
Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden
Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar


## Noôten


## Lienks nae buten
* Hessen
* Britannica
* City Population
* Klimaatinfo
* Liggienge:
Ulst (gemeênte)

**Ulst** (Nederlands: *Hulst*) is 'n Zeêuwse gemeênte die-a in 't oôste van Zeêuws-Vlaonderen leit. Ze eit ongeveêr 27.000 inweuners in 2025. Ulst is genoemd naer d'r belangriekste plekke: 't stadje 'Ulst. Aore kernen bin Absdaol (Absdale), D'n Aikant (Heikant), Grauw (Graauw), 't Jaogerke ('t Jagertje) en Schuddebus (Schuddebeurs) - die vurme saeme eên kern -, Kapellebrug, De Kling (Clinge), Kloôster (Kloosterzande), De Kruispouder (Kruispolder) - dit bestae uut vier buurten, naemelik Baoloek (Baalhoek), Duivenoek/Duvelsoek (Duivenhoek), Kruisdurp (Kruisdorp), Kruispouderaov'n (Kruispolderhaven) - Kuutaort (Kuitaart), Lamswaerde (Lamswaarde), Nieuw-Naomen (Nieuw-Namen), Paol (Paal), De Snis (Ossenisse), 't Stiejn (Sint Jansteen), Ter'oôlen (Terhole), Usdijk (Hengstdijk), Veugelwaerde (Vogelwaarde), Walsoorden en Zandberg. Daenessens is t'r nog 't buurtje Noôrdstraot (Noordstraat). Zoô omvat de gemeênte 'Ulst ongeveer 't ouwe *[[Land van 'Ulst]]*. Eên bekende polder in deze gemeênte is de Hertogin Hedwigepolder.

De gemeênte 'Ulst grens an de Belse gemeênten Stekene, Sint-Gillis-Waes en Beveren-Kruibeke-Zwiendrecht in Oôst-Vlaonderen.

## Vurmienge
De gemeênte 'Ulst zoô-an me ze noe kenne ontstoeng op 1 januaori 2003 uut de ouwe gemeênten 'Ulst en Ontenisse.

## Cultuur
In de gemeênte 'Ulst oor gin Zeêuws gesproken. Wat-an ze d'r spreke bin Oôst-Vlaemse dialecten, die deur ulder liggienge kortbie Antwerpen wè wat op 't Braebants trekke.

De bevolkienge is, ongeweun vò Zeêland, in meerder'eid katholiek. Een bekende fihuur uut de gemeênte is Reinaert de Vos.

## Politiek

### Burgemeêsters

### Gemeênteraod
De gemeênteraod bestit uut 21 zêtels. Hieronger stit de saomenstellieng van de raod sins 1990:

¹ erindeêlieng

² Groot Hulst-Gemeenschappelijke Belangen en Algemeen Belang Hulst bin sins 2008 'efuseerd onger de naom Algemeen Belang Groot Hulst.

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers


BAG woonplaatsen - Gemeente Hulst.png|Belangrieke plekken in gemeênte Ulst
Hulst stadhuis 18-06-2012 16-16-09.jpg|Stad'uus van 'Ulst
HulstVest1.JPG|Stadswallen uut de Tachentigjaorige Oorlog
HulstMolen1.JPG|Stadsmeulen uut 1792
Hulst Sint-Willibrordusbasiliek 18-06-2012 16-18-45.jpg|Sint-Willibrordusbasiliek
Greunienge (provincie)

**Greunienge** (Nederlands: *Groningen*, Greuniengs: *Grunnen, Grönnen, Grunningen*, Fries: *Grinslân*) is 'n provincie van Nederland, die-a in 't noordooste van 't land leit.  Oôdstad is de gelieknaemige stad Greunienge. Ze grenst in 't noôrden an de Waddenzeê en 't Eêms-Dollard gebied, in 't westen an Friesland, in 't zuden an Drenthe en in 't oôsten an Oôst-Friesland en 't Eêmsland in Duutsland (Nedersaksen).

## Geografie
Greunienge bestae groôtendeêls uut polderland. In 't zuud(oôsten) binne veenkoloniën.

D'n Ondsrugge in Drenthe loôpt toet de stad Greunienge. 't Lauwersmeer is 'n kreêke op de grenze mie Friesland in 't noôrdwesten.

De Hasseberg mie 14 meter in 't zuudoôsten van de provincie is 't oôste punt.

Op 16 auhustus 2012 was d'r bie 'Uuzienge 'n aerdbevieng mie een kracht van 3,6, de zwaerste oôit in Greunienge.

### Inweunerantal
D' ontwikkelieng van 't inweunerantal:

* 1850 — 185.000
* 1900 — 296.000
* 1950 — 460.000
* 1960 — 475.000
* 1970 — 517.000
* 1980 — 554.000
* 1990 — 554.000
* 2000 — 563.000
* 2010 — 577.000
* 2020 — 586.000
* 2025 — 603.000

## Politiek en bestier

### Provincie
De Provinciaole Staeten van Greunienge è 43 zeêtels. Sins de verkieziengen van maerte 2023 is de verdeêlienge zoô:

*Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].*

't College van Gedeputeêrde Staeten in 't tiedvak 2023-2027 steunt op 'n coalitie van:
* 2023-2025: BBB, PvdA, CU, Groninger Belang
* 2025-2027: BBB, PvdA, GL, VVD 

### Gemeênten
Greunienge ei 10 gemeênten sins 2021:

## Noôten


## Lienks nae buten
* Provincie Greunienge
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Greuniengs

't **Greuniengs** is 'n Friso-Saksische streektaele die a gesproke wor in de provincie Greunienge, 't noôrn en oôssen van de provincie Drenthe en 'n klein stikje in Friesland (gemeênte Kollumerland). In 't zuudwessen van 't Westerkwartier (westelijk in Greunienge), wor neffens 't Greuniengs ok nog Fries gesproke. 

't Greuniengs is 'n Nedersaksische variante mie 'n Fries substraot: in vroegere tieën wier ier Fries gesproke. 't Oôstfries, wat-an ze praote in 't anleiende Oôstfriesland in Duutsland, wor ier ok bie gerekend, omda 't et op dezelfde meniere is onstaene. Soms worn 't Greuniengs en 't Oôstfries dan ok saemen as eên streektaele genomen, 't **Greuniengs-Oôstfries**.

## Dialecten
't Greuniengs wor inedeêld in 8 oôddialecten die-an vee gemeênschappelike kenmerken è.In vergliekienge mie de meêste aore streektaelen vurme de Greuniengse dialecten feitelik 'n groôte eên'eid.

* Stadsgreunings - stad Greunienge en Haren
* Vienkoloniaols - de Greuniengse en Drentse veenkoloniën
* Oldambtsters - in de Ommelanden Oldambt en Fivelingo
* Westerwolds - rond de durpen Sellingen, Onstwedde en Wedde
* Hoogelandsters - op 't Hoogeland, noord-Greunienge
* Noordenvelds - in de kop van Drente
* Westerkwartiers - an de westkante van 't Reitdiep - soms as apart dialect gezieë onder de naem *Kollumerlands*
* Kollumerpompsters - in 't Friese durp Kollumerpomp - soms als dialect gezieë van 't Westerkwartiers

## Verwantschap mee andere taelen
't Greuniengs is nie allene verwant an 't Nederlands. Ieronder stae 'n tabelle mie 'n paer vòbeêlden iervan. Mie "Fries" wor ier Westerlauwers Fries bedoeld. **Let op**: 't Greuniengs ei deêze woôrden nie altied ontleênd an de taele daermee de vergliekienge getrokke wor; dikkels gaet 't om cognaoten.
Hosternokke

**Hosternokke**/**gosternokke**/**gostermokke** is 'n Zeêuwse basterdvloek of uutroep van verbaezinge of vreêd groôt ontzag. "Hosternokke, da gae noga!" 't Oor dikkels gezie as 'n typisch Zeêuws woord en as zoôdaeneg onder meer gebruukt deu Surrender ("Zeêuwse hosternokke rock").

't Èndegde op de vuufde plekke in de verkiezienge van 't moôiste Zeêuwse woôrd. Aolleverwege die verkiezienge stoeng 't nog op nommer eên.

'Hosternokke' wor in Zuud-Beveland verbasterd toet *hodker*.

De Zeêuw spreêkt de letter G niet uut dus 't wor Hosternokke, betekenis simpel 'gvd' (uutgelegd deu Omroep Zeêland).
Karla Peijs

**Karla Peijs** (Tilburg, 1 september 1944) is 'n Nederlandse politica voe 't CDA. 

Van 1982 toet 1989 was Peijs lid van de Provinciaole Staeten van Utrecht. Van 1989 toet 2003 was ze voe diezelven partij lid van ´t Europeês Parlement. In 't kabinet-Balkenende II en 't kabinet-Balkenende III was ze minister van Verkeer en Waeterstaet. 

Van 1 maerte 2007 toet 28 feberwari 2013 was ze Commissaoris van de Konihinne in Zeêland, as opvolger van Wim van Gelder. Ze wier opgevolgd deu Han Polman.

## Opleidieng
Peijs ei der hymnasium-diploma eheêln en iernae studeern ze economische en orhanisaotiesociolohie an de Katholieke Universiteit Nijmegen en an de Vrieë Universiteit Amsterdam. Der doctoraolexaom´n a se in 1985. Van 1985 toet 1989 was ze ok docente economie an de Hoheschool Utrecht.

## Lienks nae buten
* Parlement.com
* Encyclopedie van Zeeland
Goereês

**Goerees** is een Zeêuws dialect wat esproke wordt op Goeree, op 't Hôôd in op Ouwdurp. Deze plekken ligge op de westkant van 't eiland Goeree-Overflakkee in de gemêênte Goeree. D'r binne opvallend veel verschillen mi de taele op de rest van 't eiland, weerdeur 't as een apart dialect ezieje wordt. Oorzaek van die verschill'n is dat Goeree in Overflakkee aparte eiland'n eweest binne die pas in 1751 mit mekoare verbonde binne toe de Statendam wier an'eleid.

## Kenmaerken
Goerees valt op deurdat de Nederlandse wèrrekkwoorden "gaan", "staan" in "slaan" niejt uutesproke woore as "ae", zôas in de mêêste Zeêuwse dialecten, maar als "oa". 

Nè zôas op Flakkêê spreke ze op Goeree de 'h' wel uut, terwijl dat in de rest van 't Zeêuwse taelgebied niejt beurt. Een bepaelde boerderieje op Ouwdurp wor "'t Bleauwe Huus" enoemd in plekke van "Uus". Oak valt op Goeree de r voor een s niejt weig, zôdà ze hier *kersen* ete in plekke van *kessen*.

Een biezonder verschil mi 't Flakkees, is dà de voltooide deelwoord'n 't prefix *e-*, in plekke van *ge-*, kriege: *ehore*, *emaekt*, *edae*. Dit kom oak voor in Weskapelle, op Zuud-Beveland in in 't West-Vlaoms.

Toch is 't Goerees in gin geval een overgankdialect van 't Hollans naer de aore Zeêuwse dialect'n. De mêêste woorden komme glad overêêne mi de rest van Zeêland, in hêêle ouwe Zeêuwse woord'n as; aerbezems, aesem, schoere, strange, toutere en vromme, binne geweun Goereês.

## Gebruuk
Percieze ciefers over 't gebruuk van 't Goereês bin niejt bekend. Et dialect wor nog hêêl vêêl esproke, oak deur de jongere. Goeree in Ouwdurp hore wel tot de plekken weer de mêêste maèssen Zeêuws praete. 't Andeel van 't dialect is een stik grôôter dan op Flakkêê.
Perdamme

**Perdamme** (Nederlands: *Brigdamme*) is 'n ge'ucht in de gemeênte Middelburg mie 600 inweuners (2023), tussen de Stad en Sint-Lauwers in, wat z'n eige lanks de Noordwegt uutstrekt.

In de middeleêuwen was Perdamme, in 1205 vò 't eêrst vermolde, 'n aparte parochie mee 'n eigen kèrke. 't Kwam toet verval as in 1562 de kèrke afbrandde en nie meer opgebouwd wier. De resten d'rvan bleve wè toet in d'n Tweêde Waereldoorlog stae; toen wiere ze opgeruumd. Noe staet 'r 'n peuterspeelzael. Perdamme bleef laeter 'n apart ambacht en was van 1813 toet 1816 ok 'n eige gemeênte; daenae viel 't toet de op'effienge in 1966 onder de gemeênte Sint-Lauwers.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Dirksland

**Dirksland** is 'n durp en voormaelige gemeênte op Goereê-Overflakkeê. Op 1 januaori 2023 ao ze 6.125 inweuners. Neast de oôdplekke leie aok de durpen Herken (Herkingen) en Melessant (Melissant) in de voormaelige gemeênte. Toet 1966 waeren Herken en Melessant eigen gemeênten. Op 1 jannewari 2013 is de gemeênte Dirksland op'eheve en op'ego op in de nieuwe gemeênte Goereê-Overflakkeê. 

Dirksland is de plekke weer 't ziekenhuus van Flakkeê is. De waetertoren van Dirksland (vroeger die van Sommerdiek) is op een groôt deel van 't eiland te ziejene. Nae die van Emmeloord is dit de hoagste waetertoren van Nederland. Die van Dirksland is 62 meter hoage. Kraeliengen wast 't deel van Dirksland wat dat bie de ouwe gemeênten Melessant en Sommerdiek horende. In de volksmond wier 't oak wel *De Pit* enoend. Vanaf 1966 viele de inweuners weer onger Dirksland. Tegenwoordig word eigelek nie meer as aparte plekke 'ezieje. 

## Haevene
Nae de Deltawêrreken is de haevene van Dirksland of'eslote. Hierover is 't volgende gedicht 'eschreve:

:"Dirksland, mit je vermoorde haeven
:Waer êêns de boeren al de gaeven
:Van der akkers hoa gebrocht,
:Waer schip naest schip een plekje zocht,
:Daer snuve noe de auto's langs.

:Waer volle boerewaegens gonge,
:De werkers an de horre stonge,
:Zitte ouwe mensen op een bank
:In aeseme benzinestank
:Want de auto's snuve langs.

:Allêên in Spuije is't nog druk,
:Daer vertrekke truck nae truck
:Mit vruchten van ons goeie land
:Allemaele nae de "overkant"
:Mar op 't durp, daer bluuft het stille,
:M'n zouwe 't wel wat levendiger wille."

## Plae'ies

Dirksland Kopergravure.jpg|Dirksland op een ouwe kopergravure
Dirksland - Watertoren.jpg|waetertoren
Dirksland molen De Eendracht.jpg|Meule De Eendracht


## Gemeênteraed

¹ In 1998 RPF

## Bekende inweuners
* Elco Brinkman, amtenaer, politicus en bestierder
* Richard Groenendijk, cabaratier
* Gert Koese, schriever

## Noôten
 

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers (plekke)
* AlleCijfers (gemeênte)
Utrecht (gemeênte)

**Utrecht** is 'n gemeênte en stad in de gelieknaemige provincie. De gemeênte ei 377.000 inweuners, de stad 326.000. Tis de oôdstad van de provincie en de vierde stad van Nederland. 

De gemeênte onderscheit gin aore durpskernen, mae de ouwe durpen Vleuten, De Meern en Haarzuilens bin nog dudelik te erkennen.

Utrecht is in 1954 vergroôt mie de gemeênte Zuilen (groôtendeêls) en in 2001 mie de gemeênte Vleuten-De Meern en de plekke-polder Rijnenburg van de gemeênte Nieuwegein.

## Stadsfuncties
Utrecht is as vierde stad van groôt belang in zoôwel andel as industrie. Deu zien centraole liggienge is 't 'n vreêd belangriek verkeersknoôppunt mee 'n groôt station. De Universiteit Utrecht is mee meer as 20.000 studenten de groôtste van Nederland. Ok is Utrecht zetel van de kattelieke aertsbischop. Utrecht ei 'n primaire verzurgiengsfunctie vo eel de regio en wat minder ok vò 't eêle land: zoô is ier de Jaerbeuze gevestegd.

## Geschiedenisse
Utrecht is reeds deu de Romeinen esticht. Op en rond het huujege Domplein is de plekke weer de Romeinen rond 50 n.Chr. het castellum Traiectum van hout en aerde bouwende. Dit fort was ongerdeel van de verdedigingsgordel langs de noordgrens van het Romeinse Rijk, de zogenaemde limes. 

In 690 stichtende de Angelsaksische zendelieng Willibrord binnen de verlaete grenspost Utrecht twee kerreken, weer laeter nog een dorden an wier toe'evoegd.

## Gemeênteraed
Saemenstellieng van de gemeênteraed sins 1990:

¹ 1998: GPV + RPF

## Burgemeêsters
Dit is 'n lieste mee burgemeêsters sins 1891:

## Trivia
* Utrecht stoôt op plekke vuuf van vuulste lucht van Nederland.

## Bekende inweuners
* Ismail el Abassi, voeballer, amtenaer en politicus (raedslid)
* Frans Andriessen, politicus
* Mirjam Bikker, politicus (raedslid)
* Dick Bruna, schriever-tekenaer
* Wim van Eekelen, diplomaet, amtenaer en politicus
* Wim van Gelder (PvdA), politicus (raedslid)
* Constantijn Jansen op de Haar, politicus (raedslid)
* Abraham Kuyper, predikant, journalist en politicus (premier)
* Yvonne van Mastrigt, pliesiefunctionaoris en politicus
* Wullem-Alexander der Nederlan'n, konienk
* Paus Adrianus VI
* Hans Spekman, bestierder en politicus (wetouwer)
* Jan Terlouw, kernfysicus, kinderboek'nschriever en politicus (raedslid)
* Cor de Vos, politicus
* Geert Wilders, politicus (raedslid)
* Jan van Zanen, politicus (wetouwer, burgemeêster)

## Noôten


## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* Historiek
* GeschiedenisExtra
Kleverskerke

**Kleverskerke** of gewoon **Klevers** is 'n klein durp in de gemeênte Middelburg, noôrdelik van Erremu. Mee minder as onderd inweuners (55 in 2023) is 't eên van de kleinste durpen van Nederland. 't Is 'n Walchers kerkdurp mee 'n kom rond 'n durpskerk, maen die kom bestaet maer uut eên straete, de *Durpsstraete*. De kerke wier in 1671 gebouwd op de plekke van 'n ouwere kapelle, die d'r a zeker vanaf de dertiende eêuwe stoeng. Kleverskerke leit vreêd geïsoleerd en rustig en is nie verbonde mee 'n wegt van eênig belang.

De plekke wier vò 't eêrst vermolde in 1251; z'ao toen 'n kapelle. In de zestiende eêuwe wier 't groôt genoeg gevonde vo 'n eige parochie. Van 1679 toet 1780 was 't in anden van 'n Middelburgse erenfermielje Van den Brande. 'n Steên mee ulder fermieljewaepen is nog an de durpsstraete te zieën. Nae de oprichtienge van 't Konienkriek van de Nederlanden was 't toet 1857 'n eige gemeênte; die-a in dat jaer as eên van de eêrste in Zeêland wier opg'eve omdat 't durp eêl klein was en nie groeide. 't Durp goeng bie Erremu ore. Sins 1997 leit 't in de gemeênte Middelburg. De burgemeêster van die stad, L.B.H. Spar van der Hoek, kreeg toe plannen om 't gebied bie Klevers onder waeter te zetten vò sportrecreaotie. Op de eerste versie van die plannen kwam 't durp zelfs nie meêr vò; bie vergissienge, bleek laeter. Toch bleef d'r vee verzet tege. Naedat Spar van der Hoek weggoeng wiere die plannen in d'ieskaste gezet.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Westkapelle

Mee **Westkappele** kan bedoeld ore:

* 't Zeêuwse durp Waschappel of Weskappel in de gemeênte Veere, mee as officiële naem *Westkapelle*;
* 't West-Vlaemse durp Westkapelle in de gemeênte Knokke-Heist.
Frankriek

**Frankriek** is 'n West-Europees land. De oôdstad is Paries. 't Devies van de rippebliek is *Liberté, Egalité, Fraternité* (*Vrie'eid, Geliek'eid, Broederschap*). Frankriek is ien van de vuuf kernmachten op de waereld. Vroeher bezat ut land een uutgebreid koloniaol riek, mee onger andere vee bezittingen in Afrika. Het lukte Napoleon om in het eêrste decennium van de 19e eêuw een groôt deel van Europa onder Frans gezag te briengen.

## Geografie
Frankriek besti sins 2016 uut 18 rehio's, wivan an der 13 in Europa lihhen. Deze rehio's zien wee verdeêld in departement'n. De 5 rehio's buuten Europa eêtn DOM's (Département d'Outre-Mer). Deze departement'n zien:
* Frans Huyana 
* Guadeloupe
* Martinique
* Mayotte
* Réunion

Mayotte, ok een overzeês hebiedsdeêl van Frankriek, zou een vuufde kandidaât kunn'n zien voe een eihen Frans departement en is dat sins 2016 ok. Een voebeêld van een ar overzeês hebied is buvobbeld Corsica.

In Zuud-Frankriek bevin zich 't Centraâl Massief, mie ienkele oôhe berhen, 't a zen eihen schei van de Alpen deur middel van de Rhône. In de Alpen lihhen de oôgste berhen. Ok ei in Zuud-Frankriek nog de bergketen van de Pyreneeën.

## Bevolkienge
Toet 't ende van de jaeren '90 waere d'r 40 Franse steeën die meer as 100.000 inweuners aodde. 't Groôste deêl van de Franse bevolkienge weunt in of rond Paries. De belangriekste steeën in Frankriek bin Paries, Lyon en Marseille. Ongeveer 75% van de Franse bevolkienge weunt in stedelijke gebieden. Op 't platteland binne 'ele stikken weer bienae hin mensen weune.

De 25 groôste Franse ste'en binne:

## Klimaot
Frankriek ei 3 klimaottypes, 'n zeêklimaot, 'n landklimaot en 'n Mediterraon klimaot. In de Alpen en Pyreneeën kant op groôte hoôgte ok flienk koud worre. 

## Economie
De landbouw speelt 'n groôte rolle in de economie van Frankriek. Frankriek is ok eên van de belangriekste wienproducenten van de waereld. Frankriek eit 'n groôt net van autosnelwegen. Op vee van deze wehen wor tol eheven. Groôte Franse autofebrieken bin Peugeot, Renault en Citroën. Ok zien der vee luchtaevens onder are in Paries, Marseille, Lyon en Nice. Vadder is der een hoed net van spoôrwehen wir a ok de bekende TGV op rie.

## Bestier
Sins 14 meie 2017 is Emmanuel Macron president van Frankriek. De president van Frankriek ao een hoôp macht. 

### Presidenten
Vierde Republiek:
* Vincent Auriol (1947-1954)
* René Coty (1954-1959)

Vuufde Republiek:
* Charles de Gaulle (1959-1969)
* Georges Pompidou (1969-1974)
* Valéry Giscard d'Estaing (1974-1981)
* François Mitterrand (1981-1995)
* Jacques Chirac (1995-2007)
* Nicolas Sarkozy (2007-2012)
* François Hollande (2012-2017)
* Emmanuel Macron (2017-noe)

## Bestierlijke indeêlienge
In Frankrijk binne circa 36.000 gemeênten. Sommige ao nauwelijks inweuners. Ieronger is de indeêling vant land te ziejene:

## Zie ok
* Frans-Vlaonderen

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
* Europese Unie
* Historiek
* Fact File
* Larousse
Beêsten

De **beêsten** (Latiens **Animalia**) bin 'n belangriek riek van organismen uut 't domein van de eukaryoten, dan ze vurme zaemen mee de planten, de schimmels en de protisten. Ze bin gewoonlik meêrcellig, kunne d'r eige bewege en voeje d'r eige mee sukers uut aore organismen. Ze aeseme zuurstof in kooldioxide uut, welke lèste stof weêr deu planten gebruukt oor om sukers mee an te maeken. De groôtte van dieren verschilt van minder as 'n millimeter toet tientallen meters; de levensdier kan verschillen van maer 'n paer uren toet 200 jaer. Beêsten ore nie zoô oud as planten maer meêstal ouwer as bacteriën. Meêr as de 'elt van alle diersoôrten bin insekten (1.000.000 specie).

De eêrste beêsten bin ontstae rond 't begin van 't Paleozoïcum, 550 miljoen jaer vromme. Geleerden bin 't d'r nie over eêns of sommige ouwere fossielen ok a an beêsten toe te schrieven bin.

## Eigenschappen
Op 'n paer uutzonderiengen nae èn aolle beêsten verschillende weefsels, zoôas spieren om d'r eige te bewegen, zenuwen om prikkels op te vangen en te verwerken, en orgaonen. Bie oôgere beêsten is 't knoôppunt van de zenuwen uutgegroeid toet 'n orgaon op z'n eige: de essens. Verteêrienge van 't eêten gebeurt gewoonlik intern; de afvaolproducten daervan moete 't lief dan ok weer verlaete.

Awast komt aseksuele voortplantienge bie dieren ok vò (deu parthenogenese of deu fragmentaotie), seksualiteit is wè de norm. Seksuele voortplantienge oor bereikt deur meiose: 't anmaeken van ei- en zaedcellen mee aollef zoôvee chromosomen. As die bie mekaore komme ontstaet d'r 'n nieuwe cel mee evevee chromosomen as de ouwers. Vervolges groeit de celklomp uut toet 'n embryo, en daenae tot 'n volwaerdeg nieuw dier. Dit proces gebeurt meêstal in beschermde schillen die-an *[[ei]]ers* genoemd ore, mae de meêste zoogdieren brienge ulder kinders levend op de wereld.

## Indeêlienge
't Beêstenriek is in drie onderrieken verdeêld: de Parazoa, de Mesozoa en de Eumetazoa De protozoën worn vandaeg d'n dag bie de protisten gerekend. 'n Globaole indeêlienge.

* **RIEK BEÊSTEN** (Animalia)
** Onderriek Parazoën (Parazoa)
*** Superstamme Porifera (Sponsbeêsten)

** **Onderriek** Midd'nbeêsjes (Mesozoa)
*** Superstamme Acoelomorpha
*** Superstamme Chaetognatha
*** Superstamme Orthonectida
*** Superstamme Rhombozoa

** **Onderriek** Eumetazoën (Eumetazoa)
*** Superstamme Placozoa (Plakbeêsjes)
*** Superstamme Radiata
**** Stamme Cnidaria (Netelbeêsten)
**** Stamme Ctenophora (Ribkwall'n)
**** Stamme Trilobozoa †
*** Superstamme Bilateria
**** Claode Oermondegen (Protostomata)
***** Stamme Ecdysozoa
***** Stamme Lophotrochozoa
***** Stamme Platyzoa
**** Claode Nieuwmondegen (Deuterostomata)
***** Stamme Stekel'udegen (Echinodermata)
***** Stamme Chordabeêsten (Chordata)
***** Stamme Hemichordata
***** Stamme Xenoturbellida
***** Stamme Vetulicolia †
Sint Anna ter Mu

**Sint Anna ter Mu** (Nederlands: *Sint Anna ter Muiden*) is n stadje in de gemeênte Sluus. 't Ei 45 inweuners (2025). Sint Anna ter Mu is de kleinste stad van Nederland. 't Leit op 't meêst westelijke punt van 't land.

Sint Anna ter Mu kreêg in 1242 stâdsrechten. In de Middeleêuwen was 't e belangryke stad en e vôorhoave van Brugge. Achter de verzandienge van d'hoave in de 14ste êeuwe kwynde de stad weg in 't vôordêel van Sluus. In 1405 wier Mu, met uutzounderienge van de kerke, jêlegans platgebrand deur d'Iengelsche. 

By de vastleggienge van de grenze tusschn de Republiek der Verenigde Provinciën en de Zudelikke Nederlandn, begun 17ste êeuwe, kwam Mu uutendelik juste in de Republiek te liggn. Vo 't verschil te kunn zien me 't Nôord-Hollandsche *Muiden*, wierd de noame van de beschermhillige an de platsnoame toegevoegd. 't Ênigste da nog overblêef van Sint Anna ter Mude was de klêne, rustieke weunkern die d’r nu nog alsan is, en woar dat den tyd lik is bluuvn stille stoan. In 1967 is jêel 't stadje beschermd stadsgezicht gewordn. 

In 1880 is Sint Anna ter Mude by de gemeênte Sluus gevoegd, die in 1995 ounderdeêl van de gemeênte Sluus-Erreburg is gewordn en ton loater were opgieng in de grotere fusiegemeênte Sluus. 

Sint Anna ter Mu ist mist wèsteleke pleksje van Nederland. Van ier zie'j binne een ure in Frankriek. Je bin ier vandaen sneller in Paries dan in Groningen.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
* Website over de geschiedenisse van Sint Anna ter Mu
Lieste mee biohrafieën

**Lieste mee (enkele) biohrafieën** op Wikipedia.

## Zeêuwen
* Jan Peter Balkenende, politicus vò 't CDA
* Leen de Broekert, pianist en organist
* Jacob Cats, dichter, jurist en politicus
* Johan Hendrik van Dale, hoofdounderwyzer, archivoaris en moaker van woordeboekn
* Michiel de Ruyter, admiraol
* Annie M.G. Schmidt, dichteres en schriefster
* Bernardus Smietegelt, dômenee
* Franca Treur, schriefster en journaliste

## Flakkeeënaers
* Jeajn'ie van d'n Duunkant, bevindelijk griffermeerde vrouwe
* Ab Klink, politicus vò 't CDA

## Andere minse
* Pier Gerlofs Donia, Friese krijger en piraot
* Abraham Lincoln, Amerikaonse politicus
* Karla Peijs, Nederlandse politica vò 't CDA
* Mark Rutte, Nederlandse politicus vò de VVD
Chordabeêsten

**Chordabeêsten** (Latiens **Chordata**) bin'n een stamme van zoô'n 60.000 beêsten mie 'n chorda dorsalis, een elastiesche strienge van een soôrt weefsel die a over den aele rik van 't beêst lop. Dezen chorda dorsalis heef 't beêst 'n steveg'eid en is de primitiefste vurm van 'n inwendeg skelet. De allerprimitiefste beêsten missen 'n schedel.

## Indeêlienge

**Stamme chordabeêsten** (Chordata)
* Onderstamme Mantelbeêsten (Urochordata; 3000 soôrten)
* Onderstamme Schedelloôz'n (Cephalochordata; 30 soôrten)
* Onderstamme Gewurvelde beêsten (Vertebrata; 58.000 soôrten)
** Infrastamme Kaeklozen (Agnatha; >100 soôrten)
*** Klasse Sliemprikken (Myxini; 65 soôrten)
*** Klasse Conodonta
*** Klasse Cephalaspidomorphi
**** Hyperoartia
** Infrastamme Gekaekten (Gnathostomata)
*** Klasse Kraekbeênvissen (Chondrichthyes)
*** Superklasse Beênvissen (Osteichthyes; >30.000 soôrten)
**** Klasse Straelvinnigen (Actinopterygii; 30.000 soôrten)
**** Klasse Kwastvinnigen (Sarcopterygii)
*** Superklasse Vierpoôters (Tetrapoda; >18.000 soôrten)
**** Klasse Amfibieën (Amphibia; 6.000 soôrten)
**** Claode Amniota
***** Klasse Reptielen (Sauropsida; >8.000 soôrten)
***** Klasse Veugels (Aves; 8800 - 10.000 soôrten)
***** Klasse Zoogdieren (Mammalia; 5.800 soôrten)
Oôstflakkeê

**Oôstflakkeê** (Nederlands: *Oostflakkee*) is 'n voormaelige hemeênte in de Nederlandse provincie Zuud-'Olland, op 't eiland Goereê-Overflakkeê, mit 'n oppervlakte van 107,44 km2 (daevan 32,75 km2 waeter) en 10.407 inweuners per 1 januaori 2012. 

De hemeênte omvatte de plekken Achtuzen, D'n Bommel, De Langstraete, Ouwe Tonge, De Plaete in Zuudzieje. 't Hemeênte'uus stond in Ouwe Tonge.

De hemeênte ontstieng in 1966 uut 'n saemenvoegieng van de ouwe hemeênten D'n Bommel, Ouwe Tonge in De Plaete. In 2013 ging Oôstflakkeê op in de nieuwe hemeênte Goereê-Overflakkeê.

## Gemeênteraed
De gemeênteraed vanof 1990:

¹ In 1990 Lijst-Heintjes

² In 1998 RPF

## Burhemeêsters

## Noôten


## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Rieksweg 59

**Rieksweg 59** of de **N59** is een Nederlandse autoweg die deur de provincies Zeêland, Zuud-Olland en Noord-Braebant loopt. Van Oss toet an 't Hellegatsplein ist een vierbaensweg, deerna loapt de wegt varder as tweêbaenswegt over Flakkeê en Schouwen. Vooral in de zeumer loapt verkeer dikkels vast deur groôte drukte. De wegt loapt onger meer over de Greveliengendam tussen Bru en Ouwe Tonge. 

## Plae'ies

Plaetje:Netherlands-moriaanshoofd-windmill-2.jpg|De N59 bie Merjaen op Schouwen-Duveland


## Zie ok
* Rieksweg 57
* Rieksweg 58
Svores

't **Svores** (Ollans: *Oostvoorns*) is 't dialect van 't durp Svore (*Oostvoorne*) in de voormaelige Zuud-Ollandse gemeênte Wesvore (*Westvoorne*) en z'n directe omgevienge (in elk geval in De Tinte). 't Is gin Ollands maer 'n Zeêuws dialect.

In onderzoeken naer 't Zeêuws oor 't Svores dikkels nie betrokke: 't oor zelf wiggelaete in 't *Woordenboek der Zeeuwse Dialecten*, dat-a wè de dialecten van Goeree-Overflakkee opneemt. Toch weête ze a best lange dat ier Zeêuws gesproke oor. D'n amateur-dialectoloog Johan Winkler schreef in z'n *Dialecticon* uut 1872: "Het oostvoornsch helt in menig opzicht (...) naar het zeeuwsch over, zoo zelfs dat men het oostvoornsch eigenlijk niet onder de echte hollandsche tongvallen kan rangschikken."

Dat 't Zeeuws is oor onder aore dudelik deu de uutspraeke van de Standerdnederlandse *ui* en *ij*. Toch is 't meer 'n korte *i* en *u* as *ie* en *uu* wat of t'r klienkt; ier leit 'n verschil mee aore Zeêuwse dialecten. Ok bin d'r vee typische woôrden en woôrdvurmen die-an mee 't Zeêuws overeênkomme. Aore vurmen bin dan weer typisch Ollands, zoôdat 't Svores feitelik 'n overgangsdialect is.

Mee deu de sterke immigraotie vanuut Rotterdam, en omdat 'r op de reste van 't eiland vedder gin Zeêuws gesproke oor, gaet 't dialect flienk achteruut.

## Lienks nae buten
* De Verlore Zeune in 't Svores van 1876 (Winkler)
* De Verlore Zeune in 't Svores van 1996 (Scholtmeijer)
Goereê

**Goereê**, soms oak **Goerie**, (Nederlands: *Goedereede*) is 'n stadje en voormaelige gemeênte op Goereê-Overflakkeê. As eênige op Goereê-Overflakkeê heit de plekke in et verlejen stadsrech'n ekrege. Dit beurende in 't jaer 1312. Laeter is de welvaert van de plekke goewdeels inezakt mar d'r weune noe toch weer om in naebie de 2.250 mêssen (2023). In Goereê stoôt oak 't gemeêntehuus van de voormaelige gemeênte. Goereê wast 'n eihe hemeênte toet 2013.

De haevene van Goereê is of'eslote van zeê in 1958. Een bekend bouwwerk an de haevene is Hotel de Gouwe Leeuw. Hier is nog een pausenkaemer anwezig uut de tied dat de laetere paus, Adrianus VI hier pastoor was.

Het antal inweuners van de voormaelige gemeênte per januaori 2012 betrof 11.380. In deezen vurm bestoat de gemeênte vanof 1966 toe de ouwe gemeênte Goereê saeme evoegd is mi Ouwdurp in Stellendam. Naest deze plekken ligge d'r oak nog tweê kleinere plekken; naemelijk 't Hôôd in Den Oôsdiek.

## Gemeênteraed

¹ In 1998 RPF

## Zie oak
* Boômkorvisserie
* Paus Adrianus VI was hier pastoor voordat hie paus wier, maer hie weunde hier niet.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
* AlleCijfers (plekke)
* AlleCijfers (gemeênte)
Flakkees

't **Flakkees** is 't dialect van Flakkee, dus 't ôôstelijke deêl van 't eiland Goeree-Overflakkee, oftewè de gemeênten Menheerse, Dirksland en Oôstflakkee.

't Flakkees is 'n echt Zeêuws dialect. Dat bliek uut de klanken *uu*, *ie* en *ae* vò de Ollandse *ui*, *ij* en *aa*, uut diengen as voegwoôrdvervoegienge en uut de woordenschat. Verschillen mee 't zudelikere Zeêuws bin 't bestae van de h (*huus* inplekke van *uus*) en 't nie-wigvallen van de r vò 'n s (*kers*, nie *kes*). Die kernmerken deêlt 't mee 't Goerees. Belangriekste verschillen mee 't Goerees bin dan de werkwoorden *gae*, *slae* en *stae* klienke as in 't aore Zeêuws (en nie, zoôas in 't Goerees, as *gô*, *slô*, *stô*), da d'n tweêden infinitief op *-en* endegt in plekke van op *-ene* (*ie oort deu te *'werken***; Goerees ''werken'''e***) en dat 't voltooid deêlwoord mee *ge-* begint en nie mee *e-*.

Je kunne 't Flakkees vedder verdeêle in 't *Westflakkees*, 't *Oôstflakkees* en 't *Braebants-Flakkees*. 't Braebants-Flakkees oor gesproke in Achtuzen en onder de katholieke beweuners van Ouwe Tonge, 't Oôstflakkees is te oren in De Plaete, D'n Bommel in bie de protestanten van Ouwe Tonge, 't Westflakkees in alle plekken van de gemeênten Menheerse in Dirksland. 't Braebants-Flakkees verschilt vòraol deudat in dat dialect de *h* weer wè wigvalt. Dit is inderdaod uut 't Braebants komme overwaoie. De verschillen tussen 't Oôst- en 't Westflakkees bestae vòraol uut kleine woordverschienselen. Binne de verschillende durpen in 't Westflakkese gebied bin ok weer kleine verschillen an te wiezen.

In dit tabelletje ore de verschille mee 't Goerees en binnen 't Flakkees onderlieng dudelik gemaekt:

Nesso min as 't Goerees oor 't Flakkees bedreigd. D'r bin vee joengeren die-an 't praote, d'r is weineg immigraotie en toerisme, 't is nie verstedelikt en leit geïsoleerd.

## Zie oak
*Pau Heerschap

## Lienks nae buten
* De Geliekenisse van de Verloren Zeune in 't West-Flakkees (Nieuwe Tonge)
Schouwen-Duvelands

't **Schouwen-Duvelands** is 't Zeêuwse dialect dan ze op Schouwen-Duveland praote. Soms oor 't verdeêld in *Schouws* en *Duvelands*.

't Schouwen-Duvelands vurmt saeme mee 't Goerees, 't Flakkees en 't Svores 't *Noôrd-Zeêuws*. D'r bin kleine, mae dudelike verschillen tussen deêze dialecten an d'n eêne kant en bevobbild 't Walchers en Zuud-Bevelands an d'n aore kant. Zoô komt d'n umlaut van de o ier vee minder vò: *boter*, *wone* en *zomer* in plekke van 't zudelike *beuter*, *weune* en *zeumer*. Vedder deêlt 't feitelik aolle kenmerken die-an van 't Zeêuws maeke wat-of 't is.

D'r bin ok dudelike verschillen binnen 't Schouwen-Duvelands. Speciaol opvalle doeë de dialecten van Bru en Zurrikzeê. 't Eêrste deudat de woordenschat nog stik ouwerwès is (dat ei-je wè dikkelder in vissersdurpen), 't tweêde deu 'n bitje meer Ollandsen invloed, wat-a noe eên keer typisch is vò stadsdialecten.

't Meêst leeft 't dialect nog in Bru, daer-a meêr as 90% van de joengeren 't nog praot. Saeme mee Erremu en Waschappel oort 't daemee toet de plekken daer-a 't Zeêuws nog 't sterkst present is. 't Minste leeft 't in de toeristendurpen Aemstie, Burgh en Renisse, daer-an vee mensen van buten bin gae weune.

'n Bekende Schouwse schriever is Endrik Henk Blom, die-a dialectcolumns schrieft in 't uus-an-uusblad *[[Ons Eiland]]* en ok ijt'n paer boekjes uut ei eheven bie Uitgeverij: Boekhandel de Vries, Zierikzee.

## Lienks nae buten
* De Verloren Zeune in 't Renisses
Noôrd-Bevelands

't **Noôrd-Bevelands** is 't Zeêuwse dialect van 't eiland Noôrd-Beveland.

't Maek mee 't Walchers en 't Zuud-Bevelands 't *Midden-Zeêuws* uut. 't Trekt vòraol vee op 't Walchers. Vedders bin d'r ok zekers Schouwen-Duvelandse invloeden in te vinden. Verschillen in dialect tussen de durpen bin d'r wè, mae nie zoô vee.

D'r bin 'n paer keêr stikjes tekst vertaeld in 't Noord-Bevelands. In Kats wier 't stik *Brief in d'n duuster*, nae *Brief in schemer* van Herman Heijermans, op de planken gebrocht. Anja Kopmels uut Kortjeen ziengt Noord-Bevelandse luusterliedjes.

## Lienks nae buten
* De Verloren Zeune in 't dialect van Kats
Walchers

't **Walchers** is de naem vò de Zeêuwse dialecten die-an gesproke ore op Walchren.

De Walcherse dialecten verschillen onder mekaore flienk. De stikke afwiekende stadsdialecten van Middelburg en Vlissienge ore ier avast niet be'andeld; zie daevò 't artikel Burgerzeêuws.

## Kenmerken
't Walchers schikt z'n eige goed in 't verband van aore Zeêuwse dialecten. Verschillen mee 't intern sterk verwante Zuud-Bevelands bin d'r vee; meêsta komt 't d'rop neer dat 't Walchers meer op de aore Zeêuwse dialecten en/of op 't Standerdnederlands trekt.

### Klanken
As 'n Midden-Zeêuws dialect kriege vee woorden mee in 't Nederlands 'n *o* umlaut: zoô is 't bevobbild *zeune*, *beuter*, *meuge*, *weune*, *zeumer* en *vurm*, *durp*. In Erremu, Kleverskerke en 't Nieuweland oor van *butter* en *zummer* gesproke, net eênder as op Zuud-Beveland. Vee van die woorden ore meê nae 't noorden toe mee 'n *oo* uutgesproke.

De *aa* veranderd in de meêste Germaonse erfwoorden in 'n *ae*; de Zuud-Bevelandse *î* is ier onbekend.

Ze zeie op Walchere over 't aolgemeen *mee* en *af*, nie *mie* en *of*.
## Grammaotica
Abstracta die-an van werkwoorden ore afgeleid kriege d'n uutgang *-ienge*: *verkerienge*, *krusienge* etc.

D'r bin tweê infinitieven: eên op *-e* en eên op *-en*. Dit eit 't Walchers uut 't Fries georve. Op Zuud-Beveland is dat verschil d'r nie.

Voltooide deêlwoorden ore mee 't vòvoegsel *ge-* gevurmd. In Waschappel zeie ze weer wè *emaekt*.

### Woorden
Walcherse dialecten è 'n typische woordenschat die-a flienk kan verschillen van aore dialecten. Zoô zeie ze ier *frinze* (op Wasschappel zeie ze freinzen) vò wat bevobbild op Zuud-Beveland 'n *aerebezem* genoemd oor. Kruisbessen aore baeiers enoemd, terwiele a rode bessen jenievers enoemd aore. Dit kan verklaerd ore uut d'n invloed van 't Picardisch.
Vô een bêrreg woorden die a allêene op Wasschappel gebruukt aore kê je op dizze link kieke http://www.westkapellecultuurbehoud.nl/cultuur/taaldialect

## Op schrift en in de zang
D'r bin op Walcheren feitelik nie zoô vee dialectschrievers en -zangers. Jan Zwemer uut Oôskappel en Marco Evenhuis uut Oôst-Soeburg, de tweê drievende krachten achter 't blad *[[Noe]]*, ouwe d'r eige d'rmee bezeg. Frans van der Heide schrieft a jaeren stikjes in de PZC op z'n Békêrks. *[[De Wasschappelse Toneelploeg]]* schrieft vaesjes en toneelstikken in 't Wasschappels.

## Dialectverlies en be'oud
Dit verschilt noga per plekke. In en direct om Middelburg en Vlissienge sterft 't Zeêuws langzaeman uut. Ok in 'n toeristische plekke as Zoetelande gaet 't wat achteruut. Uutschieters d'n aore kant op bin Erremu en Wasschappel: daer oor nog deu meer as 90% van de joengeren dialect gepraot. In de aore durpen overleeft 't redelik toet goed, al zie je wè dan de verschillen tussen de dialecten onderlienge vervaege.

## Lienks nae buten
* De Verloren Zeune in 't Walchers (nie speciaol angegeve welk dialect]
* De Verloren Zeune in 't Erremuus
Burgerzeêuws

**Burgerzeêuws** is 't Zeêuws van de stad, meêr in 't biezonder van Middelburg en Vlissienge. De taele van deêze tweê plekken verschilt zoôvee van 't omriengende Walchers dat 't wè bie 'n aparte groep kan ore ingedeêld. De dialecten van Goes, Zurrikzeê en aore steeën ore gewoon bie de artikels over de streekdialecten besproke.

## Kenmerken
't Belangriekste kenmerk is dat de *aa* uut 't Standerdnederlands alleên vò 'n *r* as 'n *ae* klienkt. Op alle aore plekken oor je daer 'n *ao*: *paerd* maer *waoter*, *maoke*, *laote*. De *r* vò de *s* valt in de steeën nie meer zoô dikkels wig: je oor dae dus meêsta *kers* en nie *kes*. Typisch is ok 't vòkommen van de Fransen r, die in de keel gevurmd oor. 't Burgerzeêuws doe wè mee 't Boerenzeêuws mee in de klanken *ie* en *uu* in plekke van *ij* en *ui* in de standerdtaele. Ok de woorden *bluve*, *pupe*, *twuvel*, *vuuf* en *wuuf* komme in de stadsdialecten vromme.

Vedders komme de meêste typische Zeêuwse dialectwoorden in 't Burgerzeêuws nie mee vò. Zoô is 'n *frinze* in Middelburg en Vlissienge gewoon 'n *aerebei*.

## Geschiedenisse
't Burgerzeêuws moe in d'n tied van de Republiek onstae weze. In dien tied waeren Middelburg en Vlissienge belangrieke steeën en mieken Olland en Zeêland zaemen d'n dienst uut. Dialectverschillen waeren in die tied bie mensen van de betere stand normaol, mae sommige klanken en woorden wiere wè vò boers angezieë. Dat gold bevobbild vò de *ae*, die-a zoôwè in Zeêland as in Zuud-Olland vòkwam (en -komt). Die wier deu de stadsbeweuners dan ok losgelaete. Feitelik liekt dit proces 'n bitje op 't ontstaen van 't Stadsfries: de burgers paste d'r eige an de normen van 't Ollands an mae ieuwe wè kenmerke over van ulder eigen taele.

## Tegenwoordigen tied
Volgens 'n studie van Marco Evenhuis wier 't Zeêuws rond 1990 nog door naebie tweê derde van de bevolkienge gesproke, mae lag dat andeêl in en rond de steeën rond eên derde. In Middelburg en Vlissienge-stad is dat zekers nog laeger: vòraol in Middelburg liekt 't Zeêuws bienae wig en vee sprekers bin import van 't platteland. Toch leeft 't Burgerzeêuws nog wè in de marge, onder de aerrebeiersklasse van echte Middelburgers en Vlissiengers. Butendien praote vee mensen nog mee 'n sterk Middelburgs of Vlissiengs accent.
'Ulst (plante)

Den **ulst** (*Ilex aquifolium*) is d'n eênihe winterhroene loôfboôm van de Benelux. Den ulst be'oôr toet de femielje Aquifoliaceae, een femielje van onheveêr vieronderd soôrten ulst'n. Den ulst kom vernaemelijk voe in beukebossen en kan tehen zure hrond.

Den ulst ei blaeren as van leêr mie scherpe stekels en in de bloeitied, van meie tot juni, zitt'n der hiftihe beiers an. 't Is een twi-uuzihe plante, ventjes en wuufjes-blommetjes zitt'n op verschill'nde plant'n. Hulst wor ok ekwikt voe in aegjes.

Oewel a den ulst zokke dikke en taoie blaeren ei, worn ze toch eheet'n deur de bladmineêrder (*Phytomyza ilicis*).
Veugels

De **veugels** (Latiens: **Aves**) bin 'n traditioneel erkende klasse van beêsten uut de stam van chordabeêsten (*Chordata*), d'n onderstam van gewurvelde beêsten (*Vertebrata*), d'n infrastam gekaekten (*Gnathostomata*) en de superorde vierpoôters (*Tetrapoda*).

Evolutiebiologen dienke dan ze uut de reptielen ontwikkeld bin, en wè uut de dinosaurussen. Sommige taxonomen vinde da-je alleên taxa mag maeke mee soorten die-an aollemaele dezelfde vòrouwers ebbe en deêle daerom de veugels in bie de reptielen. De meêsten doeë dat nie, wan de veugels bin zoôwè uterlik as wat de bouw betreft vreêd gespecialiseerd en verschillend, en d'r bin inmiddels meêr veugel- as reptielesoorten. De mainstream-naem vò 'n taxon van reptielen en veugels saemen is *[[Sauropsida]]*; reptielen, veugels en zoogdieren bie mekaore ore *[[Amniota]]* genoemd.

Veugels è d'r vòpoôten toet vleugels ontwikkeld en de meêste soôrten kunne vliege. Ulder lief is bedekt mee veren, zoôas de zoogdieren aeren è. Aors as de reptielen bin de veugels waermbloeieg. Kennisse en studie van veugels oor *[[ornithologie]]* genoemd.

## Taxonomie
De taxonomie van de veugels wier a in 1676 beschreve deu tweê Iengelsen, Francis Willughby en John Ray, in ulder boek *Ornithologia*. Dit systeem wier ok deu Carolus Linnaeus overgenome en is mee 'n paer veranderiengen toet d'n dag van vandaeg gebleve. Wè komme bie de classificaotie probleme kieke zoôas bove beschreve. Aolle noe bestaende veugelsoorten ore bie de onderklasse *Neornithes*.

KLASSE VEUGELS (Aves)
Onderklasse Neornithes
* Superorde Oerkaekveugels (Paleognathae)
** Orde Struusveugelachtegen (Struthioniformes)
** Orde Nandoes (Rheiformes)
** Orde Kasuarissen en emoes (Casuariiformes)
** Orde Kiwi's (Apterygiformes)
** Orde Tinamoes (Tinamiformes)
* Superorde Nieuwkaekveugels (Neognathae)
** Orde Waeterveugels (Anseriformes)
** Orde Oenachtegen (Galliformes)
** Orde Dukers (Gaviiformes)
** Orde Futen (Pocidipediformes)
** Orde Sturmveugelachtegen (Procellariiformes)
** Orde Pinguïns (Sphenisciformes)
** Orde Pelekaonachtegen (Pelecaniformes)
** Orde Eiberachtegen (Ciconiiformes)
** Orde Flamingo's (Phoenicopteriformes)
** Orde Roôfveugels (Falconiformes)
** Orde Kraenveugelachtegen (Gruiformes)
** Orde Steltloôperachtegen (Charadriiformes)
** Orde Zandoenders (Pteroclidiformes)
** Orde Duven (Columbiformes)
** Orde Papegaoiachtegen (Psiitaciformes)
** Orde Koekoekachtegen (Cuculiformes)
** Orde Ulen (Strigiformes)
** Orde Nachtzwaolmachtegen (Caprimulgiformes)
** Orde Gierzwaolmachtegen (Apodiformes)
** Orde Scharrelaerveugels (Coraciiformes)
** Orde Spechtachtegen (Piciformes)
** Orde Trogons (Trogoniformes)
** Orde Muusveugels (Coliiformes)
** Orde Zangveugels (Passeriformes)

## Ziet ok
* Kolle
* Lieste van veugels
Zuud-Bevelands

't **Zuud-Bevelands** is de naem vò de dialecten van 't Zeêuws die op Zuud-Beveland gesproke ore. Net as de Walcherse dialecten bin de Zuud-Bevelandse onder mekaore eel verschillend; toch bin d'r ok dudelike overeênkomsten.

## Algemeên
De Zuud-Bevelandse dialecten ore, mee 't Walchers en 't Noord-Bevelands, soms bie 't *Midden-Zeêuws* gerekend. Dat betekent onder meêr dan d'r meêr gevallen van umlaut vòkomme as in 't noorde, en dan d'r bedudend minder Vlaomse taelinvloeden bin as in Zeêuws-Vlaonderen. De typisch Zuud-Bevelandse uutspraek van de *ae* is 't bekendste kenmerk: d'r klienkt op die plekke meêstal 'n *î*. In de Noe-spellienge oor dien klank geschreve as *aê*. 'n Ander klankverschiensel is 't verkorten van vee woorden mee in 't Walchers 'n *eu* (*beuter* > *butter*, *zeumer* > *zummer*). De g klienkt op Zuud-Beveland meschien nog wè zwakker, meêr h-achteg, as ergest aors in Zeêland. Op Zuud-Beveland bin de woordvarianten *of*, *mie* en *voe* te 'oren (in plekke van *af*, *mee* en *vò*). D'n uutgang bie abstracta van werkwoorden is *-ege* (tegenover *-ienge*, dus *verkerege*, *slutege*). D'r is op Zuud-Beveland maer eên infinitief; die endegt aoltoos op *-en*, oewel a de 'e' bieni aoltied ineslikt wor. Voltooide deêlwoorden ore gevurmd mee *e-*, nie mee *ge-*.

## Verschillen
De Zuud-Bevelandse dialecten ore in drie groepen verdeêld: 't *Noordwest-Zuud-Bevelands*, 't *Zakkers* en 't *Oôst-Zuud-Bevelands*.

De Noordwest-Zuud-Bevelandse dialecten ore gesproke van 't Lewedurp toet ongeveer an Kattendieke. Deêze dialecten stae nog 't kortst bie 't aore Zeêuws en bie de standerdtaele. Wolfersdiek eit as 'n vòmaeleg eiland 'n eel eigen dialect. 't Stadsdialect van Goes is wat meer burgerlik en verollandst. Vò Kattendieke oor 'n gewone *ae*-klank gegeve.

't Zakkers oor van eiges gesproke in de Zak, dus Zuudwest-Zuud-Beveland. Ok ier is gin absolute eên'eid en bin d'r verschillen tussen de durpen. In vee durpen spreke ze de Zeêuwse *ae* nie alleên i-achtig, maer ok nog kort uut: 't Nederlandse *water* klienkt ier as *witter*.

't Oôst-Zuud-Bevelands oor gesproke van Weumelienge toet an Rilland. Ier valt voraol de uutspraek van d'n uutgang *-en* op. Dat is ier 'n lettergreepdraegende nasaol, dat wil zeie: *bluven* oor *bluuvm*, *eten* oor *eetn* en *werken* oor *werkng*.

## Dialectbe'oud en -cultivaotie
Mee uutzonderienge van Goes is Zuud-Beveland nog eel agrarisch en de veruut meêste durpeliengen ouwe nog vast an ulder dialect. In gesprekken tussen beweuners van tweê durpen oor soms wè op 't Nederlands overgegae, omdan de dialektverschillen soms lastig gevonde ore.

D'r bin op Zuud-Beveland meschien wè meer dialectzangers en -bands as waer dan ok in Zeêland. Peter Dieleman is bekend zoôwè as zanger as ok as schriever vò *Noe*; 'n aore eel bekende zanger is Engel Reinhoudt. De band Surrender uut Eintjessand loôpt a jaeren vorrop mee muziek in de streêktaele; 'n aore boerenrockband is Du Driefstang.

## Lienks nae buten
* De Verlore Zeune in 't Zuud-Bevelands (nie vedder gespecifieerd)
* 'tzelfde in 't Oôst-Zuud-Bevelands
* 'tzelfde in 't Noordoôst-Zuud-Bevelands (Iese, Wemeldigge, Kattendieke)