open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ter Bottienge

**Ter Bottienge** (Nederlands: *Buttinge*) is een buurtschappe in de Zeêuwse hemeênte Ter Veere mie ongeveer 80 inweuners (± 2020). 'T leit an de voormaelige landweggge van Middelburg ni Hrieps.

Ter Bottienge was in de middeleêuwen een zelfstandige 'eerlijkhied; de Heren van Ter Bottienge stierfde in de vuuftiende eêuwe uut. In 1810 wier Ter Bottienge een eige hemeênte. In 1816 wier de hemeênte Ter Bottienge an Hrieps toe evoegd. Vanaf 1966 oorde Ter Bottienge bie de hemeênte Maoriekerke die in 1997 in de hemeênte Ter Veere overgieng.

## Lienks nae buten
* Plaatsengids
5 meie

**5 meie** is d'n 125e of 126e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1945 - 't Ende van den oôrlog in deêze gebieën en lan'n om acht uure 's morgens. Den Canadese generael Foulkes over'andigt in * 'Otel De Wereld* in Waegeniengen an de Duutsers den uutwerkieng van den capitulaosieovereênkomst. Foulkes en den Duutse opperbevel'ebber in Nederland generael Blaskowitz ongertekenen deêze uutwerkieng om half vuuf 's middags.
* 1945 - D'n ouwe vuurtoren van Ouwdurp wor op'eblaeze deur de Duusters.

## Gesturve
* 1821 - Napoleon (51), Frans generael en keizer (sturft op Sint-Helena)

## Noôten
6 auhustus

**6 auhustus** is d'n 218e of 219e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Hebeurtenissen
* 1940 - Behun van de veêrdienste van Krunige nae Perkpolder.
* 1945 - De Amerikaonen gooie een atoombomme op de Japanse stad Hiroshima. Op de 9e gooie ze z'r iene op Nagasaki.
17 auhustus

**17 auhustus** is d'n 229e of 230e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Hebeurtenissen
* 1585 - Val van Antwerpen. De stad wor veroverd deur Spanje.
* 1945 - In Nederlands-Indië roepe Soekarno in Hatta de Repoeblik Indonesia uut.
2 september

**2 september** is d'n 245e of 246e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Hebeurtenissen
* 1922 - De SS *Zuiderdyk* van de Holland-Amerika Liene komt bie Zoetelande in anvaering mee 't Britse SS *Ezardian*. 7 doôden.
* 1945 - Japan tekent z'n overgeave. Ende van de Twidde Wereldoorlog.
15 auhustus

**15 auhustus** is d'n 227e of 228e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1945 - Japan geêft z'n eige over aon de geallieerden.
* 1947 - De Britten vertrekke uut het voormalihe Brits-Indië. Deer ontstit groôte onenigheid tussen moslims in hindoes. 't Land wor op'esplitst in een moslimdeêl, Pakistan in een hindoeïstisch deêl, India.

## Gebore
* 1769 - Napoleon, Frans generael en keizer
15 meie

**15 meie** is d'n 135e of 136e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1648 - Vrede van Münster: einde van de Tachtigjaerige Oôrlog, Spanje erkent de Rippebliek der Zeven Vereênigde Nederlan'n.
* 1919 - Griekenland bezet 't Turkse Smyrna.
* 1934 - Een ontploffing in de kolenmiene van het Belhische Pâturages (Henegouwen), tweê daegen laeter nog ien; saemen eisen die 53 slachtoffers. 
* 1940 - Nederland (be'alve Zeêland) geêft z'n eige in Riesoôrd an de Duutsers over.
* 1948 - Verscheie Arabische lan'n as Ehypte in Transjordaonië valle Israël an, mar 't land wee z'n eige te handheavene.
* 2014 - In Soedan wordt de 27-jaerige Mariam Yahia Ibrahim Ishag ter doôd veroordeeld omdat 'ur d'r eihe bekeerd 'eit van d'n islam tot 't chrissendom.
24 december

**24 december** is d'n 358e of 359e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1910 - Op de reê van Vlissienge vindt een anvaering plaes tussen een Bels en een Nederlands stoomschip, 6 opvaerenden verdrienke.
* 1951 - Onafhankelijk'eid van Libië, 'evurmd uut de voormaolihe kolonies Tripolitanië, Cyrenaika en Fezzan.

## Noôten
3 oktober

**3 oktober** is d'n 276e of 277e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 939 - Giselbert II van Maeshouw, hertog van Lothaoriengen sturft
* 1932 - Irak wor onafankelijk vant Vereênigd Konienkriek.
* 1944 - Bie een Iengels luchtbombardement wor een gat 'eslegen in de Waschappeller Zeêdiek. Ierbie kwammen 180 inweuners om 't leven deu water in vuur. 
* 1952 - Eerste Britse atoomteste in Australië – hiermee wor het Verenigd Koninkriek de derde atoommacht, nae de Vereênigde Staeten (1945) en de Sovjet-Unie (1949).
29 auhustus

**29 auhustus** is d'n 241e of 242e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1949 - De Sovjet-Unie test d'r eerste atoombomme in is deermee ut twidde land op de weareld mee zo'n dienk.
15 juli

**15 juli** is d'n 196e of 197e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1099 - De kruusvaerders veroveren Jeruzalem.
* 1955 - Een KLM Constellation stort bie Biak (Nederlands Nieuw-Guunea) in zeê; 57 passagiers komme om.

## Gesturve
* 2021 - Peter R. de Vries (64), Nederlands misdaedjournalist (neêr'eschote op 6 juli).
7 oktober

**7 oktober** is d'n 280e of 281e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1950 - In den Slag van Chando verslit 't Chinese Volksleher 't lehertje van Tibet, weermee den bezettieng van den bergstaet anvangt.
* 1989 - Den DDR viert d'r 40e en leste verjaerdag. De protesten in Oôst-Berlien, Leipzig en aore deêlen vant land houwe an.
5 september

**5 september** is d'n 248e of 249e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1954 - Een KLM-vliegtuug stort nae beneje bie Shannon in Ierland. 28 slachtoffers.
19 september

**19 september** is d'n 262e of 263e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1356 - De Slag bie Poitiers vin plekke.
* 1828 - Op scheepswurft De Schelde te Vlissienge vindt een zwaere explosie plaes. 7 doôie en 11 zwaergewonde.
* 1928 - Steamboat Willie van Walt Disney, de eeste tekenfilm mee heluud, wor vertoônd mee deerin voo 't eest Mickey Mouse.
* 1959 - De Julianatop wor voo 't eerst beklommen deu de leden van de Nederlandse Sterrengebergte-expeditie.
* 1985 - Mexico-Stad wordt op'eschrikt deu een zwaere aerdbevieng. 9.000 mins'n kommen om, 30.000 mins'n reaken gewond en 95.000 mins'n verlieze hun huus.
23 december

**23 december** is d'n 357e of 358e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1962 - Op het Schildmeer in Greunienge kommen vier schaetsers om het leven naedat ze deu het ies waoren 'ezakt.
6 meie

**6 meie** is d'n 126e of 127e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1945 - Verdere uutwerkieng van den capitulaosieovereênkomst in Waegeniengen.
* 1964 - 't Afrikaonse Nyasaland kriegt zien onafhankelek'eid onger de naem Malawi.
* 1970 - Feyenoord leit as eêrste Nederlandse voebalclub beslag op de Europacup I. In 't San Siro-staedion in Milaen wor in de finale met 2-1 'ewonge van ut Schotse Celtic, deu doelpunten van Rinus Israel in de Zweed Ove Kindvall.

## Gebore
* 1951 - Matty Verkamman, Nederlands journalist en schriever

## Gesturve
* 988 - Dirk II van 'Olland, graef van 'Olland en Zeêland
* 2002 - Pim Fortuyn (54), Nederlands socioloog, schriever-columnist en politicus (vermoôrd in Hilversum)

## Noôten
1 juli

**1 juli** is d'n 182e of 183e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1863 - Ofschaffieng van den slaevernieje in Surinaome en de Nederlandse Caraïben (Ketikoti).
* 1916 - De gezaemenleke Britse en Franse lehers behunnen langs de Somme een groôtscheêpse anval op de Duutse stellingen, de Slag an de Somme. Alleên al op deze dag verlierzen vele tienduzenden soldaoten het leêven. Dit is de dag weer de meeste Britse slachtoffers vielen in de Britse militaire geschiedenis, 19.240 gesneuvelden.
* 1966 - Deur 'n gemeêntelijke erindeêlienge ontstaet de gemeênte Veere uut 'n saemengaen van: D'n Polder, Seroos en Ter Veere.
25 juni

**25 juni** is d'n 176e of 177e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1788 - Virginia treedt as 10e staet toe toet de Vereênigde Staeten. 
* 1864 - Op 25 juni 1864 reej de eerste tram in Nederland: een paardentram van de DTC (Dutch Tramway Company). De tramliene liep van D'n Aegt nae Scheveningen over de Scheveningseweg.
* 1967 - Een windhoos van ongekende kracht jaegt over delen van Zuud-Nederland. In Tricht valle 5 doojen in 20 gewonden. In Belhië wordt vooral Oôstmalle etroffen, met 135 verwoeste huuzen.

## Gesturve
* 2009 - Michael Jackson (50), Amerikaons zanger
21 auhustus

**21 auhustus** is d'n 233e of 234e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1959 - Hawaii treedt as 50e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
* 1968 - Meer dan 200.000 militairen van het Warschaupact valle Tsjecho-Slowakije binne in de nacht van 20 op 21 augustus en maeke op bloedige wijze een eind an de hervormingen van de Praegse Lente.

## Gesturve
* 1157 - Alfons VII van Castilië, konieng van Castilië en Halicië
1944

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 12 feberwari - D'n Duutse bezetter geeft bevel Schouwen-Duveland onger waeter te zetten.
* 22 feberwari - Tiejens een bombardement op Nijmegen deu de geallieerden, kommen meer as 800 man om 't leven. Ok Arnem, Enschede en Deventer worren op dezen dag deu Amerikaonse bommenwerpers 'ebombardeerd. 
* 3 maerte - Bombardement op het Haegse Bezuujenhout, weerbie 550 man omkomme. 
* 6 juni - D-Day, behin van de geallieerde invaosie in Normandië. 
* 20 juli - Mislukte aenslag op Hitler deu kolonel Claus von Stauffenberg.
* 4 auhustus - Anne Frank en eur ouwers en zuster worren nae verraed deu de Duutsers opgepakt. 't Joôdse gezin Frank waeren ongerdukers in Amsterdam.
* 11 auhustus - De Grifformeerde Kerken in Nederland (vriegemaekt) splitst zich offisjeel of van de Grifformeerde Kerken in Nederland.
* 23 auhustus - +38,6° in Warnsveld (Achteroek).
* 25 auhustus - Paries wor bevried.
* 2 september - De geallieerden trekken België binn'n.
* 3 september - Brussel wor bevried.
* 4 september - Antwerpen wor bevried.
* 5 september - Dolle Dissendag en oprichtieng van de Benelux.
* 7 september - Luuk wor bevried.
* 11 september - Bresjes wor deu de geallieerden 'ebombardeerd. Awast da de plekke was 'eëvacueerd valle d'r toch nog 199 slachtoffers. 
* 12 september - De geallieerden trekken Zuud-Limburg binn'n (gemeênte Eijsden-Margraten).
* 13 september - Laetste transport van Joôd'n uut Kamp Westerbork.
* 14 september - Maestricht wor bevried.
* 16 september - De geallieerden trekken Zeêuws-Vlaonderen binn'n (gemeênten Terneuzen en Ulst).
* 17-25 september - Operaotie Market Garden (Slag om Arnem).
* 17 september - De geallieerden trekken Noord-Braebant binn'n.
* 18 september - Eind'oven wor bevried.
* 20 september - Nijmegen wor bevried.
* 3 oktober - Bie een Iengels luchtbombardement wor een gat 'eslegen in de Waschappeller Zeêdiek. Ierbie kwammen 180 inweuners om 't leven deu waeter in vuur. 
* 20 oktober - Explosie bie Izendieke. Bie een zwaere ontploffinge op een steê bie het durp Izendieke (Zeêuws-Vlaonderen), vallen 47 doôden en 37 gewonden onger Britse en Canadese militairen. De oorzaek van de ramp is nooit achterhaeld.
* 21 oktober - Aken is d' eêste Duutse stad die deu de geallieerden wor veroverd.
* 27 oktober - Berrehe op Zoom wor bevried.
* 29 oktober - Breda wor bevried.
* 30 oktober - Tole en Goes wor'n bevried.
* 1 november - Sluus wor bevried; Vlissienge wor bevried deu de Iengelse nae de Slag om de Sloedam.
* 2 november - Wissekaerke wor bevried.
* 4 november - Flupland en Steênberrehe wor'n bevried.
* 6 november - Middelburg wor bevried.
* 7 november - Ter Veere wor bevried.
* 8 december - Bie 'n overval op de Leêuwarder hevangenis worn meêr as vuuftig verzetsmensen bevried.
* 9 november - Moerdiek wor bevried.
* 16 december - Behin van 't Ardenn'noffensief.

## Gebore
* 31 jannewari - Ivo Opstelten, Nederlands amtenaer en politicus
* 7 april - Gerhard Schröder, Duuts advocaot en politicus (premier)
* 1 september - Karla Peijs, Nederlands politicus (ouw-Commissaoris van den Konihinne in Zeêland)

## Bouwwêrreken

Vredeskapel.jpg|*Maria-Vredeskapel*, Deurne (1944) Jos Deltrap
11 september

**11 september** is d'n 254e of 255e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1944 - Bresjes wor deu de geallieerden 'ebombardeerd. Awast da de plekke was 'eëvacueerd valle d'r toch nog 199 slachtoffers.
* 2001 - Moslimextremisten plege anslaegen opt World Trade Center in New York City en 't Pentagon in Washington, D.C. 'Ierbie komme bienae 3000 me'sen omt leven. Behin van den *War on Terror*. Zie ok: Anslaegen op 11 september 2001.
Kippesoep

**Kippesoep** (ok wè **Hoewndersoep**) is soep die prooft naer, in 'emaekt is uut vleis van hoewnders. 't wor vooral voo de mealtied op'ediend. Bekend is ok Chinese kippesoep.
Koenkele

**Koenkele** is een ouwejearstraditie die nog steeds voorkomt op Zuud-Beveland. Dan gae huus mee 'n koenkelpot langs de deurom om snoop. Deer horende 't volgende versie bie:

:Ke zolank mie de koenkelpot helopen ke hin centje om un broeadje te kopen,
:vrouw heef me dit, vrouw heef me dat, heef me un stiksie van tverken zn had. 
:kza i er voe bedanken dubbeltjes op de planken.
:heef wat en ou wat kommend jer awee wat.
:merrehen is t nieuwe jer.nieuwe jer is zoete.
:tverreken ei vier voeten vier voeten en n stert 
:kbinh in alve sent mi werd.
6 juni

**6 juni** is d'n 157e of 158e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1919 - Finland, weer de Witten de overwinnieng he 'ehaeld, verklaert de oôrlog an de Sovjet-Unie.
* 1944 - D-Day, behin van de geallieerde invaosie in Normandië.
1 november

**1 november** is d'n 305e of 306e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1570 - De Allereiligenvloed teistert Zeêland en het noor'n van Nederland. Alleên ao in Friesland verdrienke 3.273 meênsen. Het totaol antal doôden bedraegt vogges een nauwkeurige schattieng circa 10.000.
* 1922 - 't Sultanaot in Turkije wordt of'eschaft. De leste sultan Mehmet VI verlaet 't land.
* 1944 - Walchren wor bevrijd deu de Iengelse. Bie de Sloedam bin nog zwaere gevech'n.
* 1984 - Abortus gelegaoliseerd in Nederland, middels de aonname van de *Wet afbreking zwangerschap*.
India

**India** (officieel de **Republiek India** (Hindi: भारत गणराज्य, *Bhārat Gaṇarājya*), is een land in Azië. Mee ruum 1,4 miljard inweuners (2023) ist 't land mee de miste inweuners (vò China). Toe 1947 was 't land een ongerdeel van Brits-Indië. Ôodstad is Delhi, de grooste steen binne Bombay en Calcutta. Mee Pakistan eit India een moeilijk verouding, d'r binne verscheie oorlogen mee evoerd. Een bekend bouwwerk in India is de Taj Mahal.

Int noorn grens India an de Himalaya. De groôste godsdienst is het hindoeïsme

## Zie ok
* Dravidische taelen
* Gautama Boeddha
* Zeêbeving Indische Oceaon 2004

## Lienks nae buten
* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo 
* World Meteo. Org.
* Historiek
2 meie

**2 meie** is d'n 122e of 123e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1969 - 't Reusachtige passahiersschip Queen Elizabeth 2 wor te waeter 'elaeten.

## Gesturve
* 1519 - Leonardo da Vinci (67), Italiaons weêtenschapper en kunstenaer
Islam

**Islam** is nea 't chrissendom de groôste waereldgodsdienst, mee onheveer 2,0 miljard anhangers in 2020. De islam is gesticht deu Mo'ammed in de 7e êeuwe in 't zuud'n van Saoedi-Araobië. Volgens moslims ontving de profeet en boodschapper Mo'ammed via den ingel Gabriël instructies van God vo et geloôf van Adam en Abraham opnief t' introduceern. Dienen ingel Gabriël is dezelfdn ingel die a kwam zeggn an Maria da ze dik zat van ne zeune en em Jezus moest noemn wa al een êeste verbintenisse vormt tussn den islam en et chrissendom. De belangriekste plekke van de islam is Mekka in Saoedi-Araobië. Sinds 1960 bin d'r ok vee moslims in Nederland. In Zeêland is minder as 4% moslim.

Jezus wor in de islam as 'n profeet beschouwd en hiet daer Isa.

## Lienks nae buten
* Cultureel Woordenboek
* Historiek
* Britannica
23 meie

**23 meie** is d'n 143e of 144e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1125 - Lothaorius III wor konieng van 't 'Eilihe Roômse Riek.
* 1568 - Slag bie Heiligerleê, begin van d'n Tachtigjaerige Oôrlog.
* 1572 - Lodewijk van Nassau verovert de stad Valencijn. 
* 1969 - De Lauwerszeê wor of'esloten en hiet vanof dan Lauwersmeer.
1943

**** is een jaer. 

## Gebeurtenisse
* 2 feberwari - De noôrdelijke helt van 't Duutse Zesde Leher geeft zich in Stalingrad over. De Duutse tegenstand is hebroken hetgeen een keerpunt in d'n oorlog betekent.
* 31 maerte - Bombardement op Rotterdam-west, hierbie komme 326 man omme.
* 24 juli - Bombardement op Hamburg deu de Britten. Ierbie ontstoôt een vierstorm. Vogges de officiële ciefers komme ierbie 18.474 Duusters om 't leêven.
* 24 juli - De veêrboôt *[[Prins Hendrik]]* wordt onger vuur genomen deu Iengelse vliegtuugen. Ok wier de stoômboôt geraekt deu drie bommen, wirnae um zonk. Het was de groôtste ramp voe de PSD in de oorlog, mee een totaâl antal slachtoffers van 11. Het wrak van de *Prins Hendrik* leit nog aoltied op de boôm van de Oôsterschelde.
* 28 november - Behin van de conferentie van Teheran, weer de grôte drie, Franklin Delano Roosevelt, Jozef Stalin, in Winston Churchill bie mekander komme.

## Gebore
* 14 feberwari - Bert Broekhuis, Nederlands politicus (raedslid Tole)
* 19 meie - Gert van Zwieten, Nederlands militair en politicus (gedeputeêrde Zeêland)
* 11 juli - David Luteijn, Nederlands boer en politicus

## Bouwwêrreken

Beringen-Mijn - Sint-Theodarduskerk1.jpg|*Sint-Theodarduskerk*, Beringen, België (1943) Henry Lacoste


## Kunstwêrreken

Nu Agusto.jpg|Sculptuur *Nu* (1943) August Zamoyski, Belo Horizonte, Brazilië
17 november

**17 november** is d'n 321e of 322e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1558 - Elizabeth I bestieg de troôn van Iengeland. 
* 1997 - In Luxor (Ehypte) worn in de Vallei der Konieng'n 62 mins'n vermoôrd bie een anslag deur 6 moslim-militant'n.
21 september

**21 september** is d'n 264e of 265e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1982 - 't Vroegere Brits-Honduras, de leste Britse kolonie op 't vasteland van Amerika, wordt zelfstandig onger de naem Belize. 't Angrenzende Guatemala meakt anspreak op 't groaste deel van 't land.
4 november

**4 november** is d'n 308e of 309e dag (bie een schrikkeljear) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1898 - Het Franse expeditieleher ontruumt Fashoda in de Afrikaonse Soedan. De Franse regerieng voorkomt zoô een Frans-Britse oôrlog. De Fransen en de Britten proberende aollebei d'r gebied in Afrika uut te breiden en kwamme makaore bie Fashoda tehen. Dizze gebeurtenisse is bekend 'erocht as 't Fashoda-incident.
* 1971 - In 't 'Uus van Bewaerienge in Hroniengen breek een oproer uut. Vier bewaokers worn egijzeld en vernieliengen worn anericht. Hevangenen eisen een vrieheleide. Vier uur nae de actie heven de hevangenen der eihen over.
* 2013 - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het stadje Wiek bie Duurstede. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.

## Gesturve
* 1203 - Dirk VII van 'Olland, graef van 'Olland en Zeêland 
* 1995 - Yitzhak Rabin (73), Israëlisch generael, diplomaet en politicus (premier, vermoôrd)
15 november

**15 november** is d'n 319e of 320e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1596 - Burgemeêster Adriaen Heindricxsen ten Haefft van Middelburg protesteert bie de Staten van Zeeland tehen de voorgenomen slaeven'andel. In de Staetennotulen is de strekkieng van Ten Haeffts protest weergegeven: *…dat hier waeren ingebracht mette Schepen uyt Guynéa, hier in gecommen veele Mooren, wel by de hondert, zoo Mans als Vrouwen ende Kinderen, wesende alle gedoopte Christenen, ende dat die daeromme nyet en behooren by yemanden gehouden oft vercocht te worden als Slaeven, maar gestelt in heure vrye liberteyt, zonder dat yemandt van derselver eygendom behoort te pretenderen.*
* 1971 - De Haeriengvlietdam wor offisjeel in hebruuk enoom'n. Deze sluut a sins 1970 't Haeriengvliet of.

## Gesturve
* 1630 - Johannes Kepler (58), Duuts weêtenschapper
'Uus Avesnes

Mee het **'uus van Avesnes** wor een geslacht uut 'Enegouwe an'eduud. Het verwiest naar een plekke mee de naem Avesnes, in Noord-Frankriek liggen. Ut geslacht is ontsto in de 11e eeuwe. 

## Zie ok
* Margaretha van Beieren, 'Olland en 'Enegouwe
* Wullem IV van 'Olland
* Wullem III van 'Olland 
* Jan II van 'Olland
* Jan I van Avesnes
24 juli

**24 juli** is d'n 205e of 206e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1162 - Keizer Xiaozong van de Song-dynastie volgt keizer Gaozong op.
* 1916 - Het vrachtschip *SS Maas* lopt bie het lichtschip Noordhinder op een Duutse miene. Het schip zienkt binnen tweê menuut'n, wibie 10 bemanniengsleden omkomme.
* 1943 - Bombardement op Hamburg deu de Britten. Ierbie ontstoôt een vierstorm. Vogges de officiële ciefers komme ierbie 18.474 Duusters om 't leêven.
* 1943 - De veêrboôt *Prins Hendrik* wordt onger vuur genomen deu Iengelse vliegtuugen. Ok wier de stoômboôt geraekt deu drie bommen, wirnae um zonk. Het was de groôtste ramp voe de PSD in de oorlog, mee een totaâl antal slachtoffers van 11. Het wrak van de *Prins Hendrik* leit nog aoltied op de boôm van de Oôsterschelde.
28 november

**28 november** is d'n 332e of 333e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1943 - Behin van de conferentie van Teheran, weer de grôte drie, Franklin Delano Roosevelt, Jozef Stalin, in Winston Churchill bie mekander komme.
1942

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 11 jannewari - Japan valt Nederlands-Indië an.
* 20 jannewari - In Berlijn wor den Wannseeconferentie 'ehouwe, waer den *Endlösung der Judenfrage* wor georgaoniseêrd.
* 27 jannewari - In Winterswiek wor 'n temperatuur 'emeten van -27,4 C. Dit is tot op noe voo Nederland nog steeds ut kouwerecord.
* 27 feberwari - In de Jaovazeê goôt Karel Doorman mee z'n vloot ten ogner.
* 31 meie - Eêste massaole bombardement op 'n Duutse stad. Keul'n is 't doelwit.
* 15 juli - Eêste transport van Joôd'n uut Kamp Westerbork.
* 9 september - Den Noôrdoôstpolder vaolt officieêl droôg.

## Gebore
* 12 feberwari - Ehud Barak, Israëlisch militair en politicus (premier)
* 31 juli - Martin van Rooijen, Nederlands politicus 
* 26 december - Rob de Nijs, Nederlands zanger en acteur

## Bouwwêrreken

Best Rijksmonument 512329 Hoofdstraat 68.JPG|*Weunhuus mee kantoor*, Best (1942)
Dirksland - Watertoren.jpg|Waetertoren van Dirksland


## Kunstwêrreken

Judson Smith Lake George post office mural.jpg|*Lake George* (1942) Judson Smith
31 meie

**31 meie** is d'n 151e of 152e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1900 - In China breekt de bokseropstand uut tehen de Westerse wereld. Laeter dat jaer herstelle de Europese lan'n ulder gezag.
* 1942 - Eerste massaole bombardement op een Duutse stad. Keul'n is 't doelwit.
* 1952 - Het Landiengsmonument in Vlissienge wor onthuld deu de minister van Oorlog, Kees Staf. Bie deze helegeneid marcheerden 250 oud-strijders deu de straeten van Vlissienge.

## Noôten
9 september

**9 september** is d'n 252e of 253e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1850 - California treedt as 31e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
* 1914 - 't *Wonder van den [[Marne (rivier)|Marne]]* maekt een ende an den Duutse opmars in Frankriek.
* 1942 - Den Noôrdoôstpolder vaolt officieêl droôg.
Erten

**Erten** binne een gewassoorte die vee in Zeêland verbouwd wier en nog wè. Erten zette je mee te bóónekapper. In 'n bóóne— of ertekuute wiere drie of fier bóónen of erten beleid. Dat 'ieng natuurluk af fan 't plansoen, dat je wouw 'ebbe. Ook wier 'ier de hrond, tie uut 't êéne kuutje kwam in 't andere ooverhekapt.

Toen 'r nog gêên ruiters gebruukt wiere, hienge de witte en de bruune bóónen, naedat se hetrokke waere, rond 'n stok, die midden tussen musters stieng, om ze van de hrond t'ouwen. 'lerom 'êên wiere de bóónen en de erten heruiterd. Soms kwam 'ierboovenop nog 'n kapje van riet. De erten wiere hepikt mee 'n zeisje, d'n ertepikker en d'n 'aek. De erten wiere toet 'n lebbe opgerold. Ze wiere hekêêrd toet as se droohe waere en dan hemend (naar de schuur gebracht). Paerebóónen wiere in 'n Zeeuwse stuuke hezet, twêê an twéé teehen mekoare in 'n reeke van acht of tiene.' Op 'n 'of was t'r 'êêl wat werk an de wiengkel.

Erten en bóónen verleeze (uitzoeken, de slechte wegnemen) wier deu bezinnen hedae, die zó prebêêre om nog 'n sentje bie te verdienen, 't Eêle bezin rond de taefel mee in 't midden ob d'n 'oop de peeteroolielampe om bie 't lampelicht toch nog de kwaeje d'r uut te kunne pikken.


Doperwt_rijserwt_bloemen_Pisum_sativum.jpg|Blomen
Pisum sativum green.jpg|Rondzaedige erwten
Pisum sativum MHNT.BOT.2010.12.9.jpg|*Pisum sativum*
Kreukerwt Kelvedon Wonder.jpg|Gekreuktzaedige erwten 'Kelvedon Wonder'
7 december

**7 december** is d'n 341e of 342e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1709 - Meindert Hobbema, de schilder van *'t Laejn'ie van Menheerse*, sturft.
* 1792 - Abraham Jacob van der Aa wor geboren in Amsterdam.
* 1940 - Duutsland begint de *Blitz op [[Londen]]*. De aanhouwernde bombardement'n kostte an 30.000 man 't leven.
* 1941 - Japanse anval op Pearl Harbor. Gevolg is dat de Vereênigde Staeten bie de oorlog worre betrokke.
Kaerel dun Vuufden

**Kaerel dun Vuufden / Kaerel V** (Gent, 24 feberwari 1500 - 21 september 1558) was den kônienge van Spanje, den keizer vant 'Eilige Roômse Riek en 'Eêr van de Nederlan'n. In 1505 en in 1540 bezocht Kaerel Kasteel Westhove op Walchern.

## Titels
* As dynastieke titels: aartshertog van Oôsteriek tussen 1500 en 1519, hertog van Luxemburg tussen 1500 en 1506 en prins van Asturië tussen 1504 en 1516.
* Hertog van Bourgondië, Braebant, Luxemburg, Limburg, Opper-Lotharingen en Neder-Lotharingen, graaf van Vlaenderen, Artesië, 'Olland en Zeêland, 'Enegouwe, markgraaf van Naemen en heer van Mechelen en Salins tussen 1506 en 1555, markgraaf van de Franche Comté tussen 1506 en 1556.
* Konienge van Spanje, dat wil zeggen konienge van Aragón, Navarra en Jeruzalem tussen 1516 en 1556, konienge van Napels, Sicilië en Sardinië tussen 1516 en 1554 en konienge van Castilië en León en heer in Azië en Afrika tussen 1516 en 1556 (tot 1555 formeel saemen mee z'n moeder Johanna).
* Aartshertog van Oôstenriek, hertog van Stiermarken, Karinthië en Krain en graaf van Tirol, Habsburg, Pfirt en Kyburg, landgraaf in de Elzas en markgraaf in de Burgau tussen 1519 en 1521 en hertog van Württemberg.
* Konienge van Duutsland en *gekozen Rooms keizer* tussen 1519 en 1531 en Rooms Keizer, tussen 1530 en 1556.
* Heer van Friesland tussen 1515 en 1555.
* Heer van Doornik en het Doornikse tussen 1521 en 1555.
* Heer van Utrecht tussen 1528 en 1555.
* Heer van Overiessel, Wedde en Westwoldingerland tussen 1528 en 1555.
* Graaf van Drenthe en heer van Greunienge tussen 1536 en 1555.
* Hertog van Gelre en graaf van Zutphen tussen 1543 en 1555
Brugge

**Brugge** (ok wè **Bruhhe**) is d'oôdstad en de groôste stad van de Vlaomse provinsie West-Vlaonderen en van 't arrondissement Brugge. 't Ligt in 't noôrdwestn van België.

De Burg is 't pling wao dat de geschiedenisse van Brugge begost is en wao dat den eestn burcht stond van de graven van Vlaonderen, ols verdedigienge van de Vlaomsche Kust teegn de Vikings. Rond dien burcht groeide Brugge in de laotere eeuwn uut toet e waereldstad. De riviere de Reie die in dien tied deur Brugge stroômde is nu hêlegans gekanaliseerd.

De stad eêt de vorme van 'n ei en is entwat van een 430 hectare groôt. Deêlgemeênten zien Koôlkerke, Sint-Andries, Sinte-Machiels, Assebroeke, Sinte-Kruus, Dizzêle, Zeêbrugge  en Lissewege. Der weunn bienae 120.000 man (2024) in de gemeênte Brugge. Voebalclubs van Brugge binne Club Brugge en Cercle Brugge. 

## Lienks nae buten
* Gemeênte
* Vlaanderen
1940

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 9 meie - Duutse troepen valn Denemarken en Noorwegen binn'n.
* 10 meie - Duutse troepen valn Frankriek maer ok Nederland, Belhië en Luxemburg binn'n. Oal dizze drie lan'n reake noe ok betrokken bie de Twidde Waereldoôrlog.
* 10 meie - Winston Churchill wor premier vant Vereênigd Konienkriek.
* 13 meie - Koniengin Wullemina en den Nederlandse reherieng vluchtten nae Iengeland.
* 14 meie -  De binnenstad van Rotterdam wor verieneweerd deu Duutse bommenwêrrepers.
* 15 meie - Nederland (be'alve Zeêland) geêft z'n eige in Riesoôrd an de Duutsers over.
* 16 meie - Den Duutse bezetter voert in Nederland den Midden-Europeêse Tied (MET) in.
* 17 meie - Middelburg wor zwaer 'ebombardeerd deu Duutse bommenwerpers. 24 inweuners komme ierbie om 't leven. Zeêland (be'alve Zeêuws-Vlaonderen) geêft z'n eige over an de Duutsers.
* 19 meie - De leste Nederlandse troepen verleate Zeêuws-Vlaonderen nae 10 daehen verzet tehen de Duutse overmacht.
* 27 meie - De leste Belhiese troepen verleate Zeêuws-Vlaonderen (bie Truzement).
* 28 meie - Belhië geeft z'n eige over an de Duutsers.
* 22 juni - Frankriek geeft z'n eige over an de Duutsers. De helt wor bezet deur Duutsland, de aore helt wor as Vichy-Frankriek een satellietstaete van de Duutsers.
* 6 auhustus - Behun van de veêrdienste van Krunige nae Perkpolder.
* 3 september - 't Kabinet-Gerbrandy I treedt an.
* 7 december - Duutsland begint de *Blitz op [[Londen]]*. De aanhouwernde bombardement'n kostte an 30.000 man 't leven.

## Gebore
* 6 maerte - Gerard Cox, Nederlands zanger, acteur en cabaretier
* 26 december - Harmen Siezen, Nederlands nieuwsleêzer

## Bouwwêrreken

Rotterdam charlois ventilatiegebouw.jpg|*ventilaotiegebouwen Maestunnel [[Rotterdam]]*, Ad van der Steur 


## Kunstwêrreken

Ivan Bilibin 002.jpg|(1940) Ivan Bilibin


## Noôten
1941

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 25 feberwari - In Amsterdam wor de Feberwaristaoking 'eorhaoniseerd. De staoking wor hard neer'eslogen: ierbij valle nehen doden.
* 22 juni -  *Operaotie Barbarossa*. Hitler valt Rusland binne, ochteraf een hrote fout.
* 1 auhustus - Rotterdam wor vergroôt mie de gemeênten Iesselmonde, 'Illegersberg, Overschie en Schiebroek.
* 7 december - Japanse anval op Pearl Harbor. Gevolg is dat de Vereênigde Staeten bie de oorlog worre betrokke.
* 8 december - ’t Conhres van de Vereênigde Staeten verklaer Japan d'n oôrlog. 
* 8 december - Nederland verklaer Japan d'n oôrlog naeda Japan Britse en Amerikaanse gebieden anevaln ei. 
* 8 december - Int concentraotiekamp Chelmno bie Łódź gebruuk Nazi-Duutsland vò ’t eêst op vrachtwaegens gemonteêrde gaskaemers om Joôden doôd te doeën.

## Gebore
* 30 jannewari - Dick Cheney, Amerikaons politicus
* 16 juli - Hans Wiegel, Nederlands politicus

## Bouwwêrreken

StadsschUtrecht.JPG|*Stadsschouwburg Utrecht*, Willem Dudok


## Kunstwêrreken

Discovery of the Land1.jpg|*Discovery of the Land* (1941) Cândido Portinari
22 juni

**22 juni** is d'n 173e of 174e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1875 - Oprichtienge Stoômvaertmieje Zeêland.
* 1940 - Frankriek geeft z'n eige over an de Duutsers. De helt wor bezet deur Duutsland, de aore helt wor as Vichy-Frankriek een satellietstaete van de Duutsers.
* 1941 - *Operaotie Barbarossa*. Hitler valt Rusland binne, ochteraf een hrote fout.
19 meie

**19 meie** is d'n 139e of 140e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1418 - Paries wor veroverd deur Jan zonger Vreês.
* 1940 - De leste Nederlandse troepen verleate Zeêuws-Vlaonderen nae 10 daehen verzet tehen de Duutse overmacht. De strijd in Nederland is deermee ten ende.
* 1961 - Vanaf die datum voer de veêrboôt nae Schouwen nie meer vanuut Katscheveer (gelegen op Zuud-Beveland) mar vanof Kats (op Noord-Beveland). In een werkaeven voo de Deltawêrken wier een anlegsteiger gemaekt.
1939

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 15 maerte - Rest van Tsjechië bezet deu Nazi-Duutsland.
* 22 maerte - Litouwen stoôt onger groôte druk 't Memelland of an Nazi-Duutsland. 
* 23 auhustus - Molotov-Ribbentroppact: niet-anvalsverdrag tussen Nazi-Duutsland en Sovjet-Unie.
* 1 september - Invaosie van Duutse troepen in Poôl'n.
* 3 september - Oôrlogsverklaering van 't Vereênigd Konienkriek en Frankriek aen Nazi-Duutsland. Begin van d'n Twidde Weareldoôrlog.
* 17 september - Ok de Sovjet-Unie valt Poôl'n binne.

## Gebore
* 18 jannewari - Jan Mijnsbergen, Nederlands politicus (Staetenlid Zeêland)
* 7 meie - Ruud Lubbers, Nederlands ongernemer en politicus (premier)

## Kunstwêrreken

Denhaag kunstwerk zuiderpark kat.jpg|*Kat* Gra Rueb, Den Haeg, Zuujerpark
Gunnar daan stadsmarkering gn.JPG|*Stadsmarkering [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]]* Gunnar Daan


## Noôten
1 september

**1 september** is d'n 244e of 245e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1923 - De Japanse steê Tokio en Yokohama worren 'etroffen deu een zeer zwaore aordbevieng mee een kracht van 8,2. Er valle 105.000 dooien. 
* 1939 - Invaosie van Duutse troepen in Poôl'n.
* 1983 - Een Koreaons passagiersvliegtuug wor boven Russisch gron'gebied neer'eschoten. Alle 269 passagiers en bemanniengsleden kommen om 't leven.

## Gebore
* 1944 - Karla Peijs, Nederlands politicus (ouw-Commissaoris van den Konihinne in Zeêland)

## Noôten
3 september

**3 september** is d'n 246e of 247e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1939 - Oôrlogsverklaering van 't Vereênigd Konienkriek en Frankriek aen Nazi-Duutsland. Begin van d'n Twidde Weareldoôrlog.

## Noôten
27 september

**27 september** is d'n 270e of 271e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1477 - 't Durp Erremu wor verwoest deu de Eerste Cosmas- en Damianusvloed. Eel Walchren lopt onger waeter.
* 1509 - 't Stadje Ter Veere wor zwaer 'etroffen deu de Twidde Cosmas- en Damianusvloed. Oud-Staevenisse verdwient in de golleven. Pas in 1599 wor dit gebied opnieuw in'epolderd.
* 1938 - Te waeter laeting van de Britse *Queen Elizabeth*, op dat moment 't groôste schip ter weareld.
29 september

**29 september** is d'n 272e of 273e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1938 - Conferentie van München. Nazi-Duutsland mag z'n gang goô in Tsjechoslowakije (*Peace in our time*).
9 november

**9 november** is d'n 313e of 314e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1799 - Napoleon komt an de macht deu 'n staetsgreep. 
* 1800 - Den Meule van Aegte waoit omme.
* 1938 - Tiejens de *Kristallnacht* worre vee Joodse bezittingen duur de Duusters verrinneweerd.
* 1989 - Val van de Berliense mure. Groôt feêst in de stad, Oôst en West binne herienigd. Ende van de Kouwe Oôrlog.
17 september

**17 september** is d'n 260e of 261e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1939 - Nae Nazi-Duutsland valt ok den Sovjet-Unie Poôl'n binne.
* 1944 - Begin van Operaotie Market Garden.
* 2010 - Eêste uutzendieng van The Voice of Holland.
1938

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 13 maerte - Den *Anschluss* van Oôsteriek bie Nazi-Duutsland is een feit.
* 26 meie - Den Duutse stad Wolfsburg wor 'esticht.
* 27 september - Te waeter laeting van den Queen Elizabeth, op dat moment 't groôste schip ter weareld.
* 29 september - Conferentie van München. Nazi-Duutsland mag z'n gang goô in Tsjechoslowakije (*Peace in our time*).
* 9 november - Tiejens den *Kristallnacht* worre vee Joôdse bezittingen duur de Duusters verrinneweerd.

## Gebore
* 19 april - Henk van der Munnik, Nederlands amtenaer en politicus
* 29 september - Wim Kok, Nederlands vakbondsbestierder en politicus (premier)

## Gesturve
* 10 november - Mustafa Kemal Atatürk (±57), Turks generael en politicus (president)

## Bouwwêrreken

Palais des nations.jpg|Palais des Nations, Genève, architecten: Carlo Broggi, Julien Flegenheimer, Camille Lefèvre, Henri-Paul Nénot, Joseph Vago
28 meie

**28 meie** is d'n 148e of 149e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1937 - Openstellieng van de Golden Gate Bridge in San Francisco.
* 1940 - Belhië geêft z'n eige over an de Duutsers.
9 auhustus

**9 auhustus** is d'n 221e of 222e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1841 - Op dizzen dag kwamt beêld van De Ruyter, op een boôt van de Koninkleke Meriene an in Vlissienge
* 1365 - Nae nehen maen'n vechen volg de nehen week'n duurnde beleherienge van Rummen. De Rummense toôr'nburchte, eên van de sterkste in die tied, wor in zeven daehen mie de hrond helieke emikt.
* 1945 - De Sovjet-Unie valt Japan an in trekt China in Noôrd-Korea binne.

## Gesturve
* 1204 - Maria van Champagne (±28), graevin en keizerin
1936

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 6 feberwari - In Garmisch-Partenkirchen worre de Olympiesche Winterspelen 'eopend deu Adolf Hitler. Op 1 auhustus volge de zeumerspelen.
* 10 december - De Britse koning Eduard VIII treedt of in verband mee zien voorhenomen huwelijk. Zien jongere broer volgt um op as George VI. 
* Zonger daotum - John Henri uit den Bogaard begint an een serie boeken over Swiebertje.

## Gebore
* 11 december - Hans van den Broek, Nederlands politicus
* 17 december - Paus Franciscus, Arhentijns aertsbisschop

## Bouwwêrreken

20100923 Dilgtweg 6 Haren Gn NL.jpg|*Villa*, Haren (1936) Kuiler & Drewes
10 december

**10 december** is d'n 344e of 345e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1817 - Mississippi treedt as 20e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
* 1901 - De eeste Nobelpriezen worre uut'ereikt. De Nederlander Henri van 't Hoff ontvangt die voo scheikunde.
* 1936 - De Britse koning Eduard VIII treedt of in verband mee zien voorhenomen huwelijk. Zien jongere broer volgt um op as George VI.
1935

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 13 jannewari - Nae een volkstemming komt 't Saerland weer vromme nae Duutsland. Hitler blieje.
* 2 oktober - Itâlië valt Ethiopië binnen. Dat land was zowat ’t leste land van Afrika, wa nog nie ‘ekoloniseerd was deu Europese lan’n. Behin van een oorlog tussen dizze twee lan’n.

## Gebore
* 8 jannewari - Elvis Presley, Amerikaons zanger
* 11 april - Vaer Abraham, Nederlands zanger
* 15 oktober - Gert van den Berg, Nederlands politicus (burhemeêster Flupland en Staetenlid Zeêland)

## Gesturve
* 25 april - Laurens Boone (74), Nederlands predikant 

## Bouwwêrreken

Wrightfallingwater.jpg|Villa *Fallingwater* (1935) Frank Lloyd Wright, Pennsylvania
Museumpark 02.JPG|*Museum Boijmans Van Beuningen*, Rotterdam, Ad van der Steur
2 oktober

**2 oktober** is d'n 275e of 276e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1852 - 't Veêrschip tussen Berrehe op Zoom en Zurrikzeê zienkt, weerbie 6 mins'n omkomme.
* 1935 - Itâlië valt Ethiopië binnen. Dat land was zowat 't leste land van Afrika, wa nog nie 'ekoloniseerd was deu Europese lan'n. Behin van een oorlog tussen dizze twee lan'n.
1934

**** is een jaer.

## Gebeurtenisse
* 20 maerte - Koningin moewder Emma komt te overliejene.
* 1 meie - Rotterdam wor vergroôt mie de gemeênte 'Oôgvliet en Pernis.
* 15 meie – Een ontploffing in de kolenmiene van Pâturages (Henegouwen), tweê daegen laeter nog ien; saemen eisen die 53 slachtoffers. 
* 10 juli – Jordaonoproer in Amsterdam. 6 doôden en 47 gewonde. 
* 2 auhustus - Den Duutse riekspresident Paul von Hindenburg sturft. Adolf Hitler volgt um op maer laet z'n eige Führer und Reichskanzler ('leider en riekskanselier') noeme.
* 23 november – Birma wor of'escheiden van Brits-Indië, mar bluuft wel een Britse kolonie. 
* 9 december - Zuudwest-Afrika stemt voo toetreding as vuufde provincie van Zuud-Afrika. 
* 29 december - Perzië meakt bekend dat op 21 maerte 1935 zien neam zal veranderden in Iran.

## Gebore
* 25 auhustus - Ad Havermans, Nederlands politicus

## Gesturve
* 4 juli - Marie Curie, Poôls-Frans schei- en natuurkundige

## Bouwwêrreken

Magere Brug.jpg|*Maegere Brugge*, Amsterdam (1934) P.L. Kramer
Zonstrhoofd02achter.jpg|*Sanatorium Zonnestraal*, Hilversum (1934) Jan Duiker en Bernard Bijvoet
Zuidzijde Watertoren 4655.jpg|Waetertoôren van D'n Bommel
10 juli

**10 juli** is d'n 191e of 192e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1934 - Jordaonoproer in Amsterdam. 6 doôden en 47 gewonde.
* 1971 - De Nederlanse schriever Godfried Bomans arriveer op 't onbeweunde eiland Rottumerplaot voe een verbluuf van een weke. Dit doe 't een op uutnoôdihieng van Willem Ruus, die a een radioprohramma mik mie dirin de daehelijkse bezigeden van Bomans. 't Verbluuf beval 't een slecht.
23 november

**23 november** is d'n 327e of 328e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1934 - Birma wor of'escheiden van Brits-Indië, mar bluuft wel een Britse kolonie.
9 december

**9 december** is d'n 343e of 344e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1917 - Britse troepen bezetten Jeruzalem en nemen de macht in Palestina over van 't verslaegen Ottomaonse Riek.
* 1934 - Zuudwest-Afrika stemt voo toetreding as vuufde provincie van Zuud-Afrika.

## Gesturve
* 1959 - Johan van Veen (65), Nederlands waeterstaetkundig ingenieur (wor beschouwd as den 'vaoder vant Deltaplan')
29 december

**29 december** is d'n 363e of 364e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse
* 1845 - Texas treedt as 28e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
* 1934 - Perzië mikt bekend dat op 21 maerte 1935 zien neam zal veranderden nae Iran.
* 2006 - Mie een leste termien van 100 miljoen dollar verwieder 't Vereênigd Konienkriek zen schuln van 10 miljard dollar uut de Twidde Waereldoôrlog.
Slaeven'andel

Een minder fraoi kapittel uut de Zeêuwse geschiedenis is de **slaeven'andel** waer a ons voorgeslacht vreêdvee geld mee verdiende. D r waere oôk een êle klus Zeêuwse planters, die a voraol in West-Indië onderden slaeven in dienst aodde. Die slaeven kwaeme van verscheiene Afrikaanse stammen en konde mekaore mae moeilijk verstae. Ze gebruukte daerom woorden van de blanken op de plantage om mee mekaore te praoten. Die woorden wiere op zò n bitje op z n Afrikaans uutgesproke en zinnen wiere eêl primitief opgebouwd. Zukke taelen ête creooltaelen. Papiamento en Sranan tongo (Surinaoms) bin dae voorbeelden van.

D'r waere oôk wat creooltaelen die uut t Zeêuws voortgekomme bin. De taele van wat a noe de Virgin Islands bin en drie taeltjes in t stroômgebied van de rivieren Berbice (van nae de barbiesjes gae), Essequibo en Demerary in Guyana, è een Zeêuwsen basis. Tweê daevan, Skepi en Berbice, ore nog aoltied gebruukt, a bin ze op sturve nae doôd.

Zò n bitje rond 1700 wiere d r een berg slaeven op de Virgin Islands gekerstend deur hernhutters uut Duutsland. Die hernhutters leerde de creooltaele en vertaelden d r biebelteksten in. De slaeven zelf gebruukten de taele op den duur oôk om in te schrieven. Een jaer of tiene gelee, is de leste spreker van dat soortje neger-Zeêuws overleë.

Ieronder een stikgaeve, oprechte brief uut 1740 van de slaevin Lena (eigendom van Johannes Klaas) an hernhutter-zusters in Duutsland. 

*De groetnis an alle de Zusters,*

*Mie è was een erm verloren mensch. Noe, mie è kom vin die Eiland zijn bloed. Die bloed è kom wasch mie art. Mie è was zo lang tied vor oor de Eere zijn woord, mar mie nie è vraag na die. Mar toen mie è kom voel de Eiland zien kracht na mie art, da mie è kriesch na Em vor pardon-pardon. En zo mie vin die genade è kom over mie.*

*Mie noe nie kan dank de Eiland genoeg, vor daer zien bloed è was mie art. Mie gelof vast na die Eiland. Em è ang an die out vor mie erm zondaer.*

*Lena van Johannes Klaas,*

## Zie ok
* Bernardus Smietegelt, Zeêuw, eên van de weinige predikanten die principieel de slaeven'andel ofwees

## Literatuur over dit ongerwerp
* Philip D. Curtin (1969): *Atlantic Slave Trade. A Census*, University of Wisconsin Press,
* Piet Emmer (2000): *De Nederlandse slavenhandel 1500-1850*, Arbeiderspers,
* Herbert S. Klein (2010): *The Atlantic Slave Trade. New approaches to the Americas*, Cambridge University Press,
* Paul E. Lovejoy (1982): *The Volume of the Atlantic Slave Trade. A Synthesis.* in *Journal of African History*
* Johannes M. Postma (1990): *The Dutch in the Atlantic slave trade, 1600-1815*, Cambridge University Press.
Psalmen

**Psalmen** is een Biebelboek uut 't Ouwe Testamant. Ieronger wor psalm 73 in 't Zeêuws weer'egeve:

'Oe goed is God voe de oprechten.

'Oe goed voe die, die zuver bin van 'arte !

M'n voeten waere bienae uut'eslierd,

't schilden niks of 'k was gevalle,

want gròòtspraeke van zondaers

maekten mien in m'n 'arte jeloers:

ik zag 'oe ze verkoevereerden.

Voe ulder binne d'r gin belemmeriengen;

ze blienke van gezond'eid, 

rechte binne ze van lief en leeën;

de moelast die oons overkomt

slaet nie boven ulder 'òòd saemen,

't gemartel van gewone meinsen

gaet an ulder ziele verbie.

Mot je zieë 'oe ze d'r eigen optuge:

mie verwaend'eid of 't 'n stel kraelen is;

mie macht asof ze in 't nieuwe gestoke bin.

D'r oogen glienstere boven d'r vette kaeken;

d'r geest wordt an'edreve deur opschepperieë.

Kwaed wille ze bedrieve en d'r eigen 

verheffe boven 'n aâr mie d'r gròòte laere 

die j'overaol 'oort, 

wat ze voe kwaed vertelle gelòòft iedereen.

D'r vuulpraot gaet tot boven kerken en torens;

d'r kwaeie toenge raest over d'aerde.

Zòdat oons volk d'r voorbeeld volgt

en meent dat 'r niks valt te verleggen

op aol 't gene dat ze gròòs ten beste geve,

ok nog nie as ze treiterend vraege:

'Nou, wat weet God dan eigelik wè ?

den Alder 'Oogsten laet z'n eigen nie

gelege ligge an aerdse diengen.

Daer eit 'n glad gin weet van.'

Zò kun je de doerakken geregeld 'oore

en reken mae dat 't ze nog goedgaet ok,

de schoften maeke winste op winste

## Bronne
* Noe. Zeêuwse tijdschrift
Mattheüs

**Mattheüs** is 't eêsten Biebelboek uut 't Nieuwe Testamant. Ieronger wor Mattheüs 2:18-25 in 't Ouwdurps weer'egeve:

*18 Maria, z’n moewder, was ten huuwelek egeeve an Jozef, mar de twiee weunende nog niejt saeme. Toe bleek inieens dat Maria in verwachteng was deur tussen-tussen van de Heilege Gieest.
*19 D’r anstoeonde man Jozef, woe d’r niejt in opspraek brienge, in besloot dieerom stilletjies de verhoudeng mit ‘r te verbreekene.
*20 Mar toet ‘n besloote hao dat te doewene, kreeg Jozef ‘n dra om. D’r verscheen ‘n lengel uut d’n heemel an z’n die zei: Jozef, je bint ‘n naekomnielienk van David, maek je eige d’r gieen zurgen oover om Maria, je anstoeonde vrouwe, bie je in huus te neemene, want dat kind dat ze verwacht, is ‘n kind van de Heilege Gieest.
*21 Ze zal an ‘n jongetje ‘t leeven schienke, in dat mot je de naem Jezus geeve.
*22 Want dat woort de man die z’n volk zal verlosse van al de zonge die ‘t oeoit edae heit.
*23-24 Mit wat hier noe ezeid is, woort wearkelekheid wat de Hieere oeoit ezeid heit bie monde van de profeet: De maegd zal zwanger woore, in ‘n mannelek kind baere, in dat zulle ze de naem lmmanuël geeve, wat zoeo veel wil zea as: “God is mit uus”.
*25 Toe Jozef wieer wakker wier, dee ‘n wat de boode van de Hieere ‘n opedrooge hao. Bie nam Maria bie z’n in huus, mar hie hao gieen gemieenschap mit ‘r voordat ze d’r kind ter waereld ebrocht hao. In Jozef gaf dat kind de naem Jezus.

## Zie ok
* Marcus
* Lucas
* Jewannes

## Lienks nae buten
* Matteüs, NBV21

## Bronne
* George Tanis. Gebore 28 jannewari 1916 in de Weststraete in Ouwdurp. Gesturve 10 juni 2003 in Den Haeg.
Flakkees volkslied

Hieronger wor 't volkslied van Goereê-Overflakkeê weer'eve:

## 1e couplet
:Flakkee is un eiland en 't waeter is brêêd.
:Wie d'r weunt, ken d'r wel over praete.
:Het liekt ongelokkig mar zonger de bôôt,
:Ken j'ons eiland onmeuglik verlaete.
:Mar ik gloave, dat juust deur dat waeter zô wied, 
:Waar j'op plekken niet over ken kieke,
:Hier un volkje weunt met un eigen idee,
:Tussen gorzen in slikken in dieken.

## Refrein
:Kom saem gezonge van 't mooie Flakkee,
:Waar m'n wete van zwêête en zwoege.
:Mar al motte me sjouwe, me binne tevree,
:Bie twiejen, bie 't oesten in ploegen.
:Want van ons ken je lêêre, hoe deur erbeid en kracht,
:De beste vrucht as un zegen je wacht,
:Want van ons ken je lêêre, hoe deur erbeid en kracht,
:De beste vrucht as un zegen je wacht.

## 2e couplet
:As de zunne in 't Oosten de wolken kleurt,
:Dan stae m'n hier klaer op den akker.
:M'n haal een schoft in de kluten gesjouwd,
:In dan wordt er een stadsmens pas wakker.
:Mar komt in de zeumer es an op Flakkee,
:In kuiert es over de velden,
:Dan zie je pas goed, wat een boer hier bereikt,
:Hie wint vruchten, zoô zie je zelden.

## 3e couplet
:En as op den aevend het werk is gedaen,
:Dan gaemen gezellig staen praete.
:Mit een dampende pupe în een doôze tebak,
:Op de kaoie, de heule of de straete.
:Daer wordt wat verhandeld, daer hoor je wat an,
:Daer stae je echt voor je genoegen,
:Dan lache m'n smaekelijk in verzaemle weer moêd,
:Voor den volgende dag om te zwoege.