open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eba

**Ẹ̀bà** jẹ́ óúnjẹ ní ilẹ̀ Yorùbá àti àwọn ẹ̀yà míràn tó yí wọn ká.Ẹ̀bà nínú àwọn ẹ̀yà óúnjẹ tí a mọ̀ sí òkèlè ní èdè Yorùbá, (Swallow) ní èdè Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn Yorùbá àti àwọn ẹ̀yà míràn tó yí wọn ká fẹ́ràn ẹ̀bà pàápàá jùlọ àwọn àgbàlagbà nítorí wípé ó ma ń tètè yóni, kìí sì í tètè dà nínú ẹni,ẹ̀bà kìí ṣe óúnjẹ tí ń gbani lákòókò tàbí fúni ní wàhálà láti pípèsè tàbí jíjẹ.
Ṣíṣe Ẹ̀bà aàrí ni wọ́n ma ń fi tẹ́bà, nígbàtí wọ́n yọ gaàrí látara ẹẹ̀gẹ́tàbí pákí tàbí gbágùúdá tí a lọ̀, tí a sìfún omi inú rẹ̀ gbẹ ṣe.
### Àwọn ìtọ́ka sí
Steven Spielberg

thumb|Steven Spielberg 2017
**Steven Allan Spielberg** , KBE , OMRI (ti a bí ni ọjọ́ Kejìlá 18, 1946)  jẹ olùdarí Améríkà kan, olùdásiṣẹ́, àti onkọwe.  A kà si ọkàn nínú àwọn aṣojú ìpínlẹ̀ ti New Hollywood àkókó , àti pe a ṣe akiyesi bi ọkan nínú àwọn olùdarí ti o ṣe pàtàkì jùlọ àti àwọn olùdẹ́lọ́pọ̀ ni ìtàn orin.   O tún jẹ ọkàn nínú àwọn olùdásí-àkọ́ọ́lẹ́ tí Àwọn ilé-iṣẹ́ DreamWorks . 

Nínú iṣẹ́ ti o wa lórí àwọn ọdun mérin, awọn fíìmú fíìmú Spielberg tí sàlàyé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àkórí àti àwọn ẹ̀yà.  Àwọn ìtàn-ìmọ̀-ìmọ̀-ọjọ́-tẹ̀tẹ̀ tí Spielberg àti àwọn ìwọ̀-ìdárayá adventure, gẹ́gẹ́bí àwọn *Jaws* (1975), *Àwọn atókùn ti Ota Mẹ́ta* (1977), *Awọn Raiders of the Lost Ark* (1981), àti *ET the Extra-Terrestrial* (1982), ìgbà otutu Hollywood escapist filmmaking.   Ni àwọn ọdun ti o ṣehin, àwọn fíìmú rẹ bẹ̀rẹ̀ si sọ̀rọ̀ àwọn ọ̀ràn ẹ̀dá ẹ̀nìyàn gẹ́gẹ́bí Bíbàjẹ́ Bìbàjẹ́ , ìṣòwò ẹrú traatlantic , ẹ̀tọ̀̀ ìlú , ogún, àti ìpaniláyà ní irú àwọn fíìmú bí *The Color Purple* (1985), *Empire of the Sun* (1987), *Schindler's List* (1993) ), *Amistad* (1997), *Saving Private Ryan* (1998), *Munich* (2005), *Ogun Ogun* (2011), *Lincoln* (2012), àti *Bridge of Spies* (2015).  Àwọn fíìmú miiran pèlú *Jurassic Park* (1993), *ATI Artificial Intelligence* (2001), àti *Ogun ti Àwọn Àgbáyè* (2005). 

Spielberg gbà Ẹ̀ye Ààmì ẹ̀kọ́ fún Olùdarí tí o dára jù fún *Ṣiṣiri Schindler* ati *Idaabobo Ikọkọ privani Ryan* , bakanna pèlú gbígbà àwọn fífùn miiran marun.   Mẹ́ta nínú àwọn fíìmú Spielberg - *Jaws* , *ÀTI Àlà-ilẹ́-nla* , àti *Jurassic Park-awọn* ìgbàsílè àpótí ìgbìmọ̀ ọṣọ , tí o ti bẹ̀rẹ̀ àti pé o wa láti ṣe àpẹ̀júwe àwọn fíìmú ti o ni ààbò .   The unadjusted  tí gbogbo Spielberg-directed fíìmú koja $ 9 &nbsp; bílíọ́nù ní gbogbo àgbáyè, ti o jẹ olùtọ́jú gíga jùlọ nínú ìtàn .  Àwọn òṣùwọ̀n ọjà tí ara rẹ ní a ṣe pe o wa ju $ 3 bílíọ́nù lọ.   O tún mọ fún àwọn ẹgbẹ́ tí o ní pípẹ́ pèlú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òṣèré, àwọn olùdẹ́lọ́pọ̀, àti àwọn oníṣé, jùlọ ti o ṣe àpìlẹ́ṣẹ̀ John Williams , tí o ní orin tí o kọjù fún gbogbo àwọn mẹ́ta ṣùgbọ́n mẹ́ta tí àwọn fíìmú Spielberg ( *The Color Purple* , *Bridge of Spies,* and *Ready Player One* ) . 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olùdarí fílmù ará Amẹ́ríkà
Jesse King

**Jesse King** tí gbogbo ayé mọ̀ sí "BÙGÁ" jẹ́ olórin ilẹ̀ Adúláwọ̀ tí ìwọ́hùn orin rẹ̀ jẹ́ ti èdè  Yorùbà tí gbogbo orin rẹ̀ sìjẹ́ èyí tí ó ǹ gbé àṣà àti èdè Yorùbà lárugẹ. Ní ọdún 2016, ó pè fún ìkún -lápá àwọn ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà láti dìbò gbé ÀàrẹMuhammadu Buhari wọlé kí Ààrẹ náà lè mù ètò ọrọ̀ ajé ilẹ̀ Nàìjíríà dúró ṣinsin.

## Ìgbòkè-gbodò Iṣẹ́ orin rẹ̀
Jesse King gbé àwo orin rẹ̀ àkọ́kọ́ tí ó sọọ́ di ìlúmọ̀ọọ́ká jáde ní ọdún  2006 tí ó porúkọ rẹ̀ ní "BUGA". Àmọ́ ṣáájú ìgbàyí, ó ma ń ṣe ìpolongo àti ìpolówó ọjà lórí ẹ̀rọ asọ̀rọ̀-mágbèsì, tí ó sì tún bá àwọn ẹlòmíràn gné àwo orin wọn jáde farayé gbọ́. Ó ti fìgbà kan rí jẹ́ òṣìṣẹ́ ilé iṣẹ́ asọ̀rọ̀-mágbè sì ti ìpínlẹ̀ Òndó àti ti d Ìpínlẹ̀ Èkìtì . Jesse King tí wọ́n bí ní ìlú Auchi ṣùgbọ́n tí ó gbé ní ìlú Èkó , kẹ́ ẹnintì orin rẹ̀ gbajúmọ̀ láàrín àwọn ẹ̀yà Yorùbá pàápàá ní ìpínlẹ̀ Òndó. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ilé ẹ̀kọ́ gbogbo-nìṣe Adékúnlé Ajáṣin ní ìpínlẹ̀ Òndó ní ọdún 1999.
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:21st Century Nigerian Singer
Ẹ̀ka:Nigerian Male Musician
Ẹ̀ka:Adekunle Ajasin University Alumni
## Àwọn ìtọ́kasí
Sharon Stone

**Sharon Vonne Stone** (ti a bi ni Oṣu Kẹwa 10, 1958) jẹ oṣere Amerika, oludasiṣẹ, ati awoṣe apẹrẹ.  Lẹhin ti o ṣe atunṣe ni awọn iṣowo tẹlifisiọnu ati awọn ipolowo apẹrẹ, o ṣe ayẹyẹ fiimu rẹ gẹgẹbi afikun ni oju -iwe Ere-iwe *Stadust Memories* (1980) ti Woody Allen .  Ni akọkọ ọdun 1980, Ọgbẹni Wes Craven jẹ *Ibukún Iroyin* (1981), ati ni gbogbo awọn ọdun 1980, Stone bẹrẹ si han ni awọn aworan bi *Irisi awọn iyatọ ti Irreconcilable* (1984), Awọn *Ọpa Solomoni Solomoni* (1985), *Cold Steel* (1987) , ati *Loke Ofin* (1988).  O ri ibiti o ṣe pataki julọ pẹlu apakan rẹ ninu iwe- *iranti Apapọ igbadun* fiimu ti Paul Verhoeven (1990). 

Stone di aami apamọpọ ati pe o dide si imọran agbaye nigbati o fẹrin bi Catherine Tramell ni fiimu Verhoeven miran, itọju eleyi *Basic Instinct* (1992), fun eyi ti o ṣe ayẹyẹ Golden Globe Award rẹ akọkọ fun Best Actress ni Aworan Iṣipopada - Drama .  O gba afikun idaniloju diẹ pẹlu iṣẹ rẹ ni idije itanjẹ Martin Scorsese *Casino* (1995), ṣe itọju Golden Globe Award ati ipinnu Awardy fun Best Actress . 

Stone gba ami-ẹri meji Golden Golden Globe Award fun awọn ipa rẹ ni *The Mighty* (1998) ati *The Muse* (1999).  Awọn iṣẹ miiran ti o ṣe pataki julọ ni fiimu ni *Sliver* (1993), *Awọn Oludari pataki* (1994), *Awọn Awọn ọna ati Awọn Ikú* (1995), *Kẹhin Ijo* (1996), *Ayika* (1998), *Catwoman* (2004), *Awọn ododo ti a Gún* (2005), *Alpha Dog* (2006), *Basic Instinct 2* (2006), *Bobby* (2006), *Lovelace* (2013), *Fading Gigolo* (2013), ati *The Artist Disaster* (2017).  Ni 1995, o gba irawọ kan lori Hollywood Walk of Fame , ati ni 2005, o ni a npe ni Oloye ti Bere fun Awọn Iṣẹ ati Awọn lẹta ni France. 
left|thumb| Okuta ni France, 1991

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1958
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Tunde Adeniran

**Túndé Adéníra** jẹ́ olùkọ́ ilu Naijiria ,  olóṣèlú,  diplomat,   àti alákòóso ilé-ẹ̀kọ́ gíga.       Oṣiṣẹ igbimọ ti Àjọ ìṣọ̀kan Àgbáyé, ṣááju kí ó tó dara pọ̀ mọ́ ìṣèlú ní ọdún 1998, ni ó ti kọ́kọ́ fẹyìn tì bí olùkọ́ni nípa ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ìṣèlú ní Ilé-ẹ̀kọ́ Yunifásítì ìlú Ìbàdàn.   O jẹ onkọwe ti awọn nọmba ati awọn iwe ohun akọọlẹ.   

Tunde jade ni ile-iwe giga ti University of Ibadan , Nigeria ati Columbia University , USA.   

## Iṣẹ Oselu
Lati 2004 si 2007, Tunde ran Nigeria gẹgẹbi oluba rẹ si Germany .     Lati October si Kejìlá 1985, Tunde Adeniran je omo egbe ti Nipasẹ Naijiria si igbimọ kẹrin ti United Nations .  Oun ni oludari ni Itọsọna fun Iwalaaye Awujọ (MAMSER) laarin 1987 ati 1992.   Lati Oṣù si Oṣù Kẹjọ 1993, Tunde wa ni Alaga ti Igbimọ fun Iwalaaye Awujọ (MAMSER).   O jẹ egbe ti Igbimọ lori Ilana Agbegbe Ijọba orile-ede Naijiria fun ọdun 2000.   O jẹ egbe ti Igbimọ Advisory lori Foreign Affairs lati 1983 si 1985.  Tunde Adeniran, tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Ile-iṣiṣẹ Iselu lati January 1986 si Oṣù 1987.   Ṣaaju ki o to pe, o jẹ egbe ti Igbimọ Adayeba Alabapin Ondo State lati 1980 si 1983.  Ni 1982, Tunde Adeniran je omo egbe igbimọ ijọba agbegbe ti Ipinle Ondo ati Igbimọ fun Iṣunto (Idajọ Akintan Panel).   Ni ipele ti awọn eniyan, Tunde Adeniran je omo egbe ti Awọn Alakoso (BoT) ti Ẹjọ Democratic Party (PDP) ṣaaju ki o to defection si Social Democratic Party ni ọdun 2018.    
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1945
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Ayo

Awọn igbasilẹ **Ayo!** tun jẹ iyatọ ti o wọpọ ti ọrọ naa Yo !  . 

**Ayo** , **Ayọ** , **Ayọ** ati **AYO** le tọka si: 

## Awọn eniyan
Woôn / ɑː j oʊ / ni a wọpọ Yorùbá fi orukọ, o le wa fun a abo ati ki o kan akọ.  *Ayọ* ni Yoruba tumọ si *Iyọ* . 

* Ayo Aderinwale , Nigerian diplomat 
* Ayo &amp;amp; Teo , Awọn oniṣẹ Amerika 
* Ayo Bankole , Nigerian composer 
* Ayo Fayose , oloselu Naijiria 
* Ayo Ogunsheye , ẹkọ ẹkọ Naijiria 
* Oni Oni , Oselu Naijiria 
* Ayo Rosiji , oloselu Naijiria 
* Ayo Shonaiya , onisowo fiimu ti Naijiria 
* Ayo Adesanya , oṣere Nigerian 
* Ayusi (ti a bi ni ọdun 1980), oṣere German ati olukọni 
* Ay-O (bi 1931), Oluyaworan Japanese lati Fluxus 
* Genoveva Añonma , tun ni a mọ bi Ayo, (ti a bi ni 1989), Awọn ọmọbirin kekere Equatoguinean 
* Ayo Makun , ẹlẹgbẹ erin Naijiria 

## Awọn ibi

* Awọn akọọlẹ Ayo Rock Formations , ẹya-ẹkọ ti agbegbe ti erekusu Aruba 
* Juan de Ayolas Airport (IATA Code: AYO), ni Ayolas, Paraguay 

## Orin

### Orchestras

* Adelaide Orchestra Orilẹ-ede , Adelaide kan ti o ni ipilẹ orin igbimọ ti a mọ ni AYO 
* Oludẹrin Orilẹ-ede Ọstrelia ti Orilẹ-ede Orilẹ-ede Aṣerere , ẹya agbari ti Ilu-ilu ti ilu Ọstrelia ti a mọ ni AYO 

### Awọn awo-orin

*  (Wizkid album) , 2014 awoṣe nipasẹ Nigerian artist Wizkid 
*  (Bomba Estéreo album) , 2017 album by Colombian band Bomba Estéreo 
*  (album) , 2017 album by German singer Ayọ 
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Oluwole Oke

**Oluwole Busayoô Oke** (bi 28 April 1967) je omo Naijiria onisowo, okowo ati oloselu ti o ti wa sìn ni Ile Awọn Aṣoju .   Oun ni Igbimọ Alaga lori Ijoba Ọlọhun ni Awọn Aṣoju Ile Asofin ti orile-ede Naijiria ti o wa ni agbegbe Ipinle Obokun / Oriade ti Ipinle Osun labẹ Ijọba People's Democratic Party (Nigeria)  

## Eko
Oke lọ si Polytechnic, Ibadan , nibi ti o ti gba Ẹkọ Iwe-ẹkọ ti Orile-ede ni 1988 ni Awọn Ọja Iṣowo.  Lẹhinna o tẹsiwaju si Yunifasiti ti ilu Abuja nibi ti o ti ni Aṣeyọsi Oye-iwe ni Oko-ọrọ ni ọdun 1999.  Ni ọdun 2013, o lọ si Yunifasiti ti London nibi ti o ti gba Igbadii Masters.   

## Ilana igbimọ
Ni 1999, Oke ni o yan ninu Awọn Ile Asofin ti Naijiria ti o jẹ agbegbe Oriade / Obokun  ti Ipinle Osun .  O padanu iduwo naa lati di atunṣe ni ọdun 2011 ati lẹhinna ni idije ni ọdun 2015 ati gba.  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Lanre Tejuosho

Ọmọọba **Olanrewaju Adeyemi Tejuoso** (tí a bí ní ọdún 1964) jẹ́ olóṣèlú Naijiria kan. Ó ń ṣiṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí i òṣìṣẹ́ ìgbìmọ̀ láti Ìpínlẹ̀ Ògùn.  

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Lanre Tejuoso sí ìlú Abẹ́òkúta sí ìdílé ọba ti HRM Oba Dr. Adedapo Tejuoso, CON, Karunwi III, Oranmiyan, Osile ti Òkè-Ọ̀nà Ẹ̀gbá, àti Olorì Adetoun Tejuoso. Gẹ́gẹ́ bí i ọmọ Ọba, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ-ọmọ obìnrin àkọ́kọ́ tó ní ilé-iṣẹ́, ìyẹn Olóyè Bisoye Tejuoso, ìyálóde ti ìlú Ẹ̀gbá.

## Imọ ati Ẹkọ
Lanre Tejuoso jẹ dọkita kan. O bẹrẹ ẹkọ ile-iwe ni ile-ẹkọ giga ni University of Lagos Staff School ni 1967 ati lẹhinna ni Igbobi College, Lagos ni ọdun 1974 fun ẹkọ ile-iwe giga rẹ. Ni ọdun 1981, o gba ile-iwe giga Yunifasiti ti Lagos ni ibi ti o ti gba MBBS rẹ ati lẹhinna o ṣe awọn ẹya-ara rẹ ni telemedicine ati iṣeduro iṣowo ni ilu okeere. O di dokita ni ọjọ ori ọdun 21, o jẹ ki o jẹ ọkan ninu awọn onisegun julọ julọ ni Nigeria.  

## Igbesi aye ara ẹni
Tejuoso ti ni iyawo si Olori Moji Tejuoso (née Okoya).  Olori jẹ ọkan ninu awọn ọmọbirin ti oniṣowo olokiki Naijiria, Oloye Razaq Okoya. O jẹ olutọju ati igbimọ awujo. Wọn ti ni ibukun pẹlu awọn ọmọde ati awọn ọmọ ọmọ. 
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ilé Alàgbà ilẹ̀ Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Tejuosho

**Tejuosho** tabi **Tejuoso** le tọkasi lati 

* Adedapo Tejuoso , ọba ni ilu Naijiria 
* Bisoye Tejuoso (1916-1996), ayabirin oni ilu Nipia , iya Oba Adedapo 
* Funmi Tejuosho (a bi 1965), oloselu Naijiria, arabinrin-ilu Lanre Tejuosho 
* Lanre Tejuosho (a bi 1964), oloselu Naijiria, ọmọ Adedapo 
* Tejuosho Market ni Nigeria
Tejuosho Market

thumb| Tejuosho Market
**Tejuosho Market** jẹ ile-iṣowo ti o wa ni ilu Ojuelegba -Itire ni Yaba , igberiko kan ni Ipinle Eko ni gusu-Iwọ-oorun Naijiria .   Oja ti o pin si awọn ọna meji (Igbese kini ati Ipele keji) ni awọn ibi-itaja ti o ni titiipa ni 2,23 awọn ile-itaja ni ile -itaja mẹrin ati ile-itaja ati awọn ile-iṣẹ ifowopamọ, awọn ile-iṣẹ ifowopamọ 14, awọn mẹjọ mẹjọ, awọn olutọju meji pọ awọn ipakà mẹrin, ọgọrun papọ 600 ati awọn ohun elo ti o ni ipilẹ gẹgẹbi ina mọnamọna ti o ni irọlẹ ati ipese omi, ibudo ina ti a pese ipese, awọn àgbo meji lati ṣe iranlọwọ fun awọn ti o ni agbara ati iṣoro.
Wole Soyinka Prize for Literature in Africa

**Wolé Sóyínká ébùn fún Lítíréṣọ̀ ní Afíríkà** jẹ́ àmì-kíkọ kíkọ pan-Afirika ti wọ́n funni ni ọdún méjì  si iṣẹ ti o dara julọ ti Afirika gbejade.  O ni iṣeto nipasẹ Lumina Foundation  ni ọdun 2005 ni ibowo fun iwe-aṣẹ Nobel ti akọkọ ni ile Afirika ni iwe-iwe , Wole Soyinka ,  o funni ni ẹbun, eyi ti o jẹ ipinnu awọn orilẹ-ede agbaye ti awọn onigbọwọ.   Ti a ṣe akoso nipasẹ Lumina Foundation,  a ti ṣe apejuwe awọn idiyele bi "Apapọ ile Afirika ti Nilẹ Nobel".  

## Awọn o ṣẹgun

* 2006 Sefi Atta.  
* 2008 Nnedi Okorafor 
* 2010 (ẹbun pin)  
** Kopano Matlwa , 
** Wale Okediran ,  
* 2012 Sifiso Mzobe ,     
* 2014 Akin Bello ,    
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Abraham Alechenwu

**Abrahim Alechenwu** ( Albanian : Abraham Aleçenu, ti a bi ni 26 Oṣù 1986) jẹ Awọn agbẹbọọlẹ-ije Naijiria kan ati aṣoju afẹsẹgba kan.

O lo ọpọlọpọ ninu iṣẹ rẹ ni Albania nibiti o ti ṣe atẹyẹ daradara pẹlu Elbasani ati Tirana ati pe a ṣe apejuwe rẹ ni ẹẹhin ti o dara julọ ni Albanian Superliga. 
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1986
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Abdulla Baba Fatadi

**Abdulla Baba Fatadi** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejì Oṣù Kọkànlá ọdún  1985 (2nd November 1985) jẹ ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá fún orílẹ̀ èdè Bahraini. Ó jẹ́ olùdarí fún ẹgbẹ́ Al Jahra .  Orukọ àbísọ rẹ̀ ni Babatunde Fatai. Ó gbá Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá fún orílẹ̀ èdè Naijirialábala àwọn ọ̀jẹ̀wẹ́wẹ́ tí ọjọ́ orí wọ́n kò ju mẹ́tàdínlógún (17) lọ kí ó tó sọ ara rẹ̀ di ará orilẹ-èdè Bahrain lọ́dún 2004.

## Awọn ifojusi fun ẹgbẹ orilẹ-ede giga

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1985
Adebayo Gbadebo

Adébáyọ̀ Gbádébọ̀ tí abí ní Ọgbọ̀njọ́ oṣù Karùn-ún, Ọdún 1974.(30 May 1974) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ẹlẹ́sẹ̀ àti ọ̀jan lára àwọn akọ́ni mọ̀ọ́gbá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 

## Ìgbésí ayé rẹ́
Adébáyọ̀ Gbádébọ̀ n gbé oẹ̀lú ìyàwó àti àwọn ọmọ rẹ̀ mẹ́ta. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Yinka Ayefele

**Olayinka Joel Ayefele** MON jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti akọrin Ìhìnrere ní ìlànà Kìrìsìtẹ́nì. Ó sì tún jẹ́ olóòtú ètò orí rédíò, àti olùdásílẹ̀ Fresh àti Blast FM, tó wà káàkiri apá Ìwọ̀-oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹlpẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Ayefele Ipoti-Ekiti, èyí tó jẹ́ ìlú kan ní Ìpínlẹ̀ Èkìtì, tó wà ní apá Ìwọ̀-oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà

## Ètò Ẹ̀kọ́
Ilé-ìwé Our Saviours Anglican Primary School ní Ipoti-Ekiti ló lọ fún ẹ̀kọ́ ìbẹ̀rẹ̀ àti ẹ̀kọ́ girama, kí ó tó lọ sí Ondo State College of Arts and Science ní Ikare Akoko, tó wà ní Ìpínlẹ̀ Òndó, Nàìjíríà.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ayefele ṣiṣẹ́ fún ìgbà díẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i akọ̀ròyìn àti agbéròyìnjáde ní Federal Radio Corporation of Nigeria, Ibadan, níbi tí ó sì máa ń ṣàgbéjáde orin kékèèké lórí rédíò. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin tó yàn láàyò ní ọdún 1997 lẹ́yìn tí ó farapa ní ìjàm̀bá ọkọ̀ tó bá eegun ẹ̀yìn rẹ̀ jẹ́, tí ó sì mu kí ó wà ní orí wheelchair. Nígbà tó ṣì wà ní ilé-ìwòsàn níbi tí ó ti lo bí i oṣù mẹ́sàn-án, ọ̀rẹ́ rẹ̀ Kola Olootu, bẹ̀ ẹ́ wò, ó sì gbà á níyànjú pé kí ó hun àwọn orin kan pọ̀. Ìyànjú yìí ló bí àwo-orin *Bitter Experience* ní ọdún 1998, tó sì mú u wá sí gbàgede. Àgbéjáde àwo-orin *Sweet Experience ló tẹ̀lé* orin *Bitter Experience.* Àwọn àwo-orin ìmíì tó ti ọwọ́ akọrin yìí jáde ni *Something Else*, *Divine Intervention* àti *Life after death*, tí ó gbé jáde láti fi ṣẹ̀yẹ Gbenga Adeboye, tó jẹ́ olóòtú ètò orí rédíò, olórin àti apanilẹ́rìn-ín. Orin *Bitter Experience* ṣàpèjúwe àwon ìrírí rẹ̀, *Sweet Experience* sì jẹ́ "adùn tó gbẹ̀yìn ewúro rẹ̀".

## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
Ayefele ti gba àmì-ẹ̀yẹ tó lé ní igba. Lára wọn ni:

* Ọmọ-ẹgbé Order of the Niger láti ọwọ́ Goodluck Ebele Jonathan, tó fìgbà kan jẹ́ ààrẹ Federal Republic of Nigeria (2011)
* Ekiti cultural ambassador award

thumb|Yinka Ayefele music house ado ekiti

## Àtòjọ àwọn orin rẹ̀

* *Bitter Experience* (1998)
* *Sweet Experience* (1999)
* *Something Else* (2000)
* *Divine Intervention* (2001)
* *Fun Fair* (2002)
* *Life after Death* (2003)
* *Aspiration* (2003)
* *Fulfilment* (2004)
* *New Dawn* (2005)
* *Next Level* (2006)
* *Gratitude* (2007)
* *Absolute Praise* (2008)
* *Transformation* (2009)
* *Everlasting Grace* (2010)
* *Prayer Point* (2011)
* *Goodness Of God* (2012)
* *Comforter* (2013)
* *Overcomer* (2014)
* *Upliftment* (2015)
* *Fresh Glory* (2016)
* *Living Testimony* (2017)
* *Favour* (2018)
* *Beyond The Limits* (2019)
* Ekundayo  (Exhilaration) (2020)
* Manifestation (2021)
* So Far So Good (2022)

## Àwọn ìtọ́kasí
Adewale Oke Adekola

**Adéwálé Oke Adékọ́lá** FISTructE   FICE CON  (26 Oṣu Kẹta 1932 - Oṣu Karun 1999) jẹ́ onímọ̀ ero, omowe, òǹkọ̀wé ati alabojuto. Ó jẹ́ Ọ̀gá àgbà fún èka ìmọ̀ ẹ̀ro ̣ni ilé kíkó àti àtúnṣe ọ̀nà Ilé-ẹ̀kọ́     Yunifasiti ti Èkó.  Òun ni ìgbà kejì  alákòóso ìgbìmọ̀  ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì Abubakar Tafawa Balewa￼￼  bákan náà ni ó jẹ́ olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́  gíga Yunifasiti ti Eko.ni ile  O jẹ aṣáájú-ọnà ti ẹkọ imọ-ẹrọ  ni orile-ede Naijiria ati pe o jẹ alakọni nla.  O di ọkan ninu awọn orilẹ-ede Naijiria akọkọ lati fun ni oye ti Dokita Doctor of Science (DSc) ni ọdun 1976 - Oriṣẹ ile-ẹkọ Yunifasiti ti London fun ni imọ-ẹrọ (awọn ẹrọ imọ-ilana).  
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1999
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1932
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Oluwafemi Olaiya Balogun

**Olufemi Olaiya Balogun** (a bi ni ojo kandilogun Oṣu Kẹwa 1953) je Oludari Agba tile tile Federal University of Agriculture, Abeokuta , Nijiriya .   

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1953
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Adédàpọ̀ Adéwálé Tẹ́júoṣó

Ọba **Adédàpọ̀ Adéwálé Tẹ́júoṣó** ni Osilẹ̀ ti Òkè Ọnà ni Ilẹ̀ Ẹ̀gbá. Òun ni bàbá tí ó bí sẹnetọ Lánre Tẹ́júoṣó.
Wọ́n bí Ọba Adédàpọ̀ Adèwálé sínú ẹbí Joseph Ṣómóyè Tẹ́júoṣó, nígbà tí orúkọ ìyá rẹ̀ ń jẹ́ Esther Bísóyè  Tẹ́júoṣó, ẹni tí ó jẹ́ ọmọọmọ fún Ọba Kárunwí Kínní ti Òkè Ọnà. 
## Àwọn Ìtọ́kasí

ẹ̀ka:Àwọn ọba àti ìjòyè ní Nàìjíríà
Lánre Towry-Coker

Dr. **Lanre Towry-Coker** FRIBA ni wọ́n bí ní ọdún (1944) , tí ó sì jẹ oníṣẹ́ ayàwòrán ilé, olóṣèlú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà, . Ó ti ṣiṣẹ́ lábẹ́ ìjọba àti aládàáni rí, tí ó sì jẹ́ Kọmíṣánà àkọ́kọ́ fún iṣẹ́ àti ilégbèé ní  Ìpínlẹ̀ Èkó. nígbà kan rí.

## Ìgbésí ayé àti isẹ́ rẹ̀ti
Bàbá Láre jẹ́ onímọ̀ (civil engineer) ọmọ oríẹ̀ èdè Nàìjíríà, ẹni tí ó jẹ́ olùbádámọ̀ràn ètò aṣojú orílẹ̀ èdè Nàìjìríà sí orílẹ̀ èdè Malaysia,ìyẹn  Tunku Abdul Rahman, ní àsìkò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1960s, Lánre Towry-Coker lọ sílé-ẹ̀kọ́ St. Matthias ní  ìpínlẹ̀ Èkó àti  Kingston College,  Surrey, ní orílẹ̀-èdè England, ṣáájú kí ó tó lọ sí ilé èkọ́ ayàwòrán ilé òun ìlú ní Architectural Association School of Architecture àti ilé-ẹ̀kọ́ Fáfitì North-East ní ìlú London. Ó tún kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ìmọ̀ ìdókòwò lẹ́yìn èyí nílé-ẹ̀kọ́ Harvard University Graduate School of Business Administration (OPM).

Ó dá ilé iṣé ayàwòrán rẹ̀ kalẹ̀ tí ó pé ní (Towry-Coker Associates), ní ọdún 1975. Ní ọdún 1976,  wọ́n fi  orúkọ àdúgbò kan sọrí rẹ̀ nílùú Èkó, kátàrí iṣẹ́ àti ipa ribiribi tí ó kó lórí ìdàgbàsókè agbègbè náà nílú Ekó, ìyẹn ní Lagos Island tí wọ́n ń pè ní (Towty Street) láti fi bu ọlà fún àwọn ẹbí rẹ̀. Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí wọ́n fètò sí orílẹ̀ olú ìlú Àbújá, tí ó sì ti gba àmì ẹ̀yẹ lọ́pọ̀lọpọ̀ fún àwọn iṣẹ́ mánigbàgbé pàá pàá jùlọ, àwọn ilé àrà-m-barà tí ó ti pètò rẹ nílẹ̀ Nàìjíríà.

NÍ ọdún1999, Towry-Coker di ẹni àkọ́kọ́ tó kọ́kọ́ jẹ́ Kọmíṣánà fún iṣe àti ilégbèé ní ìpínlẹ̀ Èkó. Òun ni ònkọ̀wé     *Housing Policy àti The Dynamics Of Housing Delivery ní Nàìjíríà:* tí ó sì lo ìpínlẹ̀ Èkó gẹ́gẹ́ bí ìwòye nínú ìwé rẹ̀ , tí ilé iṣẹ́  MakeWay tẹ̀ jáde ní ọdún 2012.  

Towry-Coker jẹ́ Olùkọ́ni ti Institute of Architects (NFIA) àti alábàáṣepọ̀ ti Institute Institute of Arbitrators (ACI.  Arb.) ní ìlú UK.   Ní ọdún 2017, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí olùdásílẹ̀ Royal Institute of British Architects , ní ilẹ̀ Nàìjíríà àti ọkan nínú àwọn ayàwòrán ọgbọ̀n ní gbogbo àgbáyé ni Naijiria ati ọkan ninu awọn olùyàwòrán  ọgbọn ní gbogbo àgbáyé.  

Ó fẹ́ ìyàwó rẹ̀ Bísífẹ Towry-Coker ṣùgbọ́n wọ́n ti pín yà báyìí.   Ó bí àwọn ọmọ obìnrin mẹ́ta pẹ̀lú ọkùn rin kan Ọláòtán.  

## Ẹ tún lé wo

* HAkojọ awọn oniseworan ile Naijiria 


* "Aṣayan Imọlẹ: Oluworan Lanre Towry-Coker (Ph.D.)"  , *Naijiria Aja* , 1 Okudu 2015. 
* Kemi Akinyemi, "Ayẹyẹ Awujọ Patriarch, Lanre Towry-Coker ni 70" , *Awọn Elites Nigeria* , 15 Kọkànlá Oṣù 2014. 
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1944
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Olusola Bandele Oyewole

**Olusola Bandele Oyewole** (Abini, Oṣu Kẹsan ogbon ọjọ, 1955 ni Ipinle Kaduna, Nigeria) jẹ olukọni ti Nigeria ti Imọ imọ-ẹrọ ati imọ-ẹrọ , olutọju ẹkọ, ati oludari Alakoso giga ti University of Agriculture, Abeokuta 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Ade Akinbiyi

**Adeola Oluwatoyin Akinbiyi** (ti a bi ni ijo kewa Oṣu Kẹwa ni odun 1974) jẹ ẹlẹsẹ ẹlẹsẹ ẹlẹsẹ mẹẹdogun kan ti Naijiria ti o ṣiṣẹ ni iwaju.

## Àwọn itọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Ìlù Sákárà

**Ìlù Sákárà** jẹ́ ìlù kan lára àwọn ìlù mẹ́rin tó jẹ́ ẹbí kan náà nínú ìlù tó ṣe gbòógì mẹ́rin nílẹ̀ Yorùbá. Àwọn èyà ìlù tó kù ni Dùndún tàbí Gángan,  Bàtá, àti ìlù Gbẹ̀du. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìlù òkè yí ni wọ́n jẹ́ ìwọ̀n ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, sì ìyá ìlù tó ma ń ṣáájú nínú eré tí àwọn tókù yóò sì ma kọ́wọ̀ọ́ tẹ̀le. Bákan náà ni àwọn Awúsá náà ma ń lu Sákárà níbi ayẹyẹ wọn pẹ̀lú.
Sákárà ní tirẹ̀ jẹ́ ìlù kékeré roboto tí a fu ìjòkò amọ̀ ṣe. Gíga rẹ̀ kò ju ohun tí ó lè dúró sí àárín ọba (thumb) ìka àti ìka ìfábẹ̀lá, tí wọ́n sì ma ń fọwọ́ tẹ̀ láti ẹ̀yín. Wọ́n fi pẹ̀pẹ́ igibde awo ìlù náà mọ́lẹ̀ ní gbogbo eteetí. Lọ́pọ̀ ìgbà ni wọ́n ma ń fi awọ ewúrẹ́ sé àwọn ìlù kékẹèèké wọnyí, tí wọ́n sì ma ń fi awọ malúù sé àwọn ilù èyí tí ó bá fẹ̀ dáradára.Ìka ọ̀kan nínú ọwọ́ kan lè ṣe àyípadà sí ohùn ìlù náà nígbà tí wọ́n bá fi kọ̀ngọ́ bojú ìlù yí. Nígbà tí a bá lu ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlù Sákárà pọ̀ lẹ́ẹ̀kan náà,  ìyá ìlù ló sábàma ń dún ju gbogbo wọn lọ, tí ó sì ma ń pààlà àti àṣẹ'irúfẹ ìwọ́hùn tí ó bá yẹ. Àwọn Omele akọ àti Omele abo náà ma ń fọhùn  ní kíkan kíkan, tí gbogbo wọn sì ma ń fúni lóhùn àdídùn tí ń mórí yá.
Àwọn Yorùbá ma ń lo Sákárà fún oríṣiríṣi ayẹyẹ bí ìgbeyàwó, Wéré lásìkò sààrì àti ọdún ìtúnu àwẹ̀. Láti ibí ni orin  fújí jáde. Lára àwọn olórin ilẹ̀ Yorùbá tí ó ń lo Sákárà nínú orin rẹ̀ pẹ̀lú gòhé ni Yusuf Olatunji. 

## Àwọn ìtọ́ka sí
Ìlù Omele

**Omele** jẹ́ ẹ̀yà ìlù kan tí ó wópọ̀ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Àwọn ẹ̀yà Awúsá gúsù ilẹ̀ Nàìjíríà ni ó ni ìlù náà. Omele jẹ́ ìlù olójú mẹ́ta tí wọ́n máa ń fi igi lù.
## Àwọn ìtọ́kasí
Gẹ̀lẹ̀dẹ́

**Gẹ̀lẹ̀dẹ́** Jẹ́ òrìṣà kan nílẹ̀ Yorùbá tó níṣe pẹ̀lú àwọn obìnrin tí ó sì ń ṣàfihàn ipa àwọn obìnrin ní ilẹ̀ Yorùbá, pàápàá àwọn akínkanjú àti àwọn orìṣà tó ní ṣe pẹ̀lú àwọn obìnrin, pẹ̀lú agbára tó rọ̀ mọ́ ẹ̀mí àìrí bí ẹ̀mí àjẹ́ tí wọ́n ní. Ẹ̀wẹ̀, àwọn agbára wọ̀nyí ní ìpalára fún àwùjọ. Ìdí nìyí tí wọ́n fi ń lo Òrìṣà Gẹ̀lẹ̀dẹ́ láti fi rọ̀ wọ́n. 

### Ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa Gẹ̀lẹ̀dẹ́
Yorùbá gbàgbọ́ nínú gbólóhùn kan "ẹ̀sọ̀ layé" (The world is fragile). Ìdí ni wípé ayé ṣòro, ó sì gba jẹ́jẹ́, pàá pàá jùlọ kí a bára ẹni gbé ní ìrẹ́pọ̀, ìbọ̀wọ̀ àti àlááfíà.

### Ìtàn Ìwáṣẹ̀ Gẹ̀lẹ̀dẹ́

Ọ̀pọ̀ ìtàn ìwáṣẹ̀ tó rọ̀ mọ́ òrìṣà Gẹ̀lẹ̀dẹ́ ni a ti rí púpọ̀ rẹ̀ nínú Odù Ifá. Ifá tí a ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ yí ni ó ní Odù tí ó tó Igba ó lé Mẹ́rìnlélọ́gọ̀ta Odù, tí ìkọ̀ọ̀kan rẹ̀ sì ń dá lórí ènìyàn, ẹranko, àti àwọn Òrìṣà pẹ̀lú ìṣòro àti ọ̀na àbáyọ sí ìṣòro wọn èyí ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ti ṣẹ̀ sẹ́yìn. Ẹsẹ̀ Ifá ṣàlàyé bí Gẹ̀lẹ̀dẹ́ ṣe  bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Òrìṣà Yemọja tí ń ṣe 'ìyá gbogbo Òríṣà àti ohun abẹ̀mí. Yemọja ló ń fomi ojú ṣògbéré ojú látàrí àìrọ́mọ bí rẹ̀, tí ó sì lọ bá Ifá fún ọ̀nà àbáyọ. Ifá ní kí ó rúbọ kí ó sì gbe ère ọmọ lángidi rù sórí jó, pẹ̀lú ẹ́gba irin lẹẹ́sẹ̀, ìgbà náà ni ó tó lè dọlọ́mọ láyé. Lẹ́yìn tí ó rúbọ náà tán, Yemọja finú ṣoyún ó sì fẹ̀yìn súnmọ sókè. Àkọ́bí ọmọ rẹ̀ jéọkùnrí tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ "Ẹ̀fẹ̀" (the humorist); Ẹ̀fẹ̀ ma ń dàwọ̀n bojú láti fi àwọn ènìyàn ṣe yẹ̀yẹ́ àti àwàdà nítorí orúkọ rẹ̀. Àbíkéjì Yemọja tó jẹ́ obìnrin tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ "Gẹ̀lẹ̀dẹ́" ni ó sanra gẹ́gẹẹ́ bí ìyá wọn, tí ó dì fẹ́ràn ìyá wọn gidigidi, tí òun náà sì fẹ́ràn láti ma jó.
Lẹ́yìn tí àwọn ọmọm méjèjì náà deni tí ń láya òun ọkọ, wọ́n níi. Ṣùgbọ́n, àwọn náà kò rọ́mọ bí, nìyá wọn bá tún  gboko Aláwo lọ̀. Ifá ní kí Ẹ̀fẹ̀ òun Gẹ̀lẹ̀dẹ́ ó rúbọ tí ìyá wọ rú kí àwọn náà ó lè dọlọ́mọ láyé. Wọ́n  rúbọ gẹ́gẹ́ bí ifá ti wí; ni wọ́n bá dọlọ́mọ wẹẹrẹ lọ́ọ̀dẹ̀. Ètùtù tí wọ́n ṣe yí ni ó di danadan láti ṣe lásìkọ́ ọdún Gẹ̀lẹ̀dẹ́ , tí wọnbyóò sì ma ṣe ẹ̀fẹ̀ lásìkò náà. Ìdí nìyí tí ó fi jẹ́ wípé àwọn obìnrin ló ma ń gbé Gẹ̀lẹ̀dẹ́.

### Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àṣà Yorùbá
Ìyá ìlù

** Ìyá Ìlù**
Ìyá ìlù jẹ́ ìlù ilẹ̀ adúláwọ̀ tí wọ́n gbẹ́ gẹgẹ́ bí dígí tí wọ́n fi ń ka wákàtí láyé àtijọ́ , pàáv pàábjùlọ ní lẹ̀ Yorùbá. Wọ́n ma ń fi  Ìyá ìlù sọ̀rọ̀ gẹ́gẹ́ bí eni wípé ènìyàn ni ó ń sọrọ̀ nígbà tí wọ́n bá lo ìwọ́hùn ènìyàn láti fi lu ìlù náà.
### Ìrísí rẹ̀
wọ́n gbẹ́ gẹgẹ́ bí dígí tí wọ́n fi ń ka wákàtí láyé àtijọ́, nígbà tí wọ́n fi awọ ewúrẹ́ bòó níwájú àti lẹ́yìn, tí wọ́n sì fi àwọn awọ tẹ́ẹ́rẹ́ ṣe okùn tí ó so àwọn awọ méjèèjì pọ̀ mọ́ ara wọn láàrín. Àwọn awọ tẹ́rẹ́ wọ̀nyí ni omílù yóò fọwọ́ kọ́ tí yóò sì ma fi apá fun mọ́ra áti lè fun ní irúfẹ́ ìwọ́hùn tí ó bá fẹ. Ẹni tí ó bàv jẹ́ Ààyàn tó bác yanjú yóò lè lo ìlù náà láti fibsọ ohun kóhun tó bá fẹ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwon ìyá ìlù ló ma ń sọ̀rọ̀ bí ènìyàn. Àmọ́, ó dá lóri bí onílù bá ṣe lùú.
Lára àwọn ìlù tí wòn fara jọ ìyá ìlù tí wọ́n fi gẹgẹ́ bí dígí tí wọ́n fi mń ka wákàtí láyé àtijọ́ náà wà ní agbàègbè ilẹ̀ Éṣíà, ṣùgbọ́n wọn kìí lòó láti fi sọ̀rọ̀ bí ti ilẹ̀ Adúláwọ̀. Àmọ́ ṣá wọ́n ma ń lo ìlù idakka láti fi gbe orin lẹ́sẹ̀. 
### Àwọn ìtọ́ka sí
Ìlù Ògìdìgbó

** Àgídìgbo** jẹ́ ohun èlò orin ìbílẹ̀ tí ìrísí rẹ̀ dàbí dùrù (Piano) àwọn Gẹ̀ẹ́sì àwọn Yorùbá tí wọ́n ma ń fi okùn sí láti lè gbe kọ́rùn fún lílù. Lásìkò tí wọ́n bá fẹ̀ dára wọn lára yá. Alágìídìgbo náà yóò wọ òrùka tó lúpọn, ọrùn ìṣà tábí ìgò sọ́wọ́ àtànpàkò rẹ̀, 3yí tí yóò fi ma kan ẹ̀gbẹ pátákó àgídìgbo náà. Yóò sì tún ma fi ọwọ́ mẹ́wẹ̀wá rẹ̀ ta àwọn ìtàkùn ahọ́n irin tí wọ́n ti so mọ́ àpótí àgídìgbo náà lẹ́sẹẹsẹ, tí ìyẹn náà yóò sì ma móhùn àdídùn jáde. Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ ni wọ́n fi ma ń gbe àgídìgbo lẹ́sẹ̀ lójú aré. 
### Irúfẹ́ Orin tí ó ń lo Àgídìgbo
Wọ́n ma ń lo àgídìgbo nínú orin Wákà tàbí Àpàlà. Bákan náà ni àgídìgbo jẹ́ gbajú gbajà khun èlò orin ní àwọn agbègbè bíi Ìbàdàn, Ìjẹ̀bú. Babatunde Yusuf Olatunji,  ni ẹni tójẹ́ ìlú-mọ̀ọ́ka olórin tó ma ń lo àgídìgbo nínú orin rẹ̀, pàá pàá jùlọ nínú àwo rẹ̀ tí ó péní "Oyin Mọmọ Àdò" (Sweet as Honey), tí fọ́nrán rẹ̀ sì jẹ́ ẹlẹ́keeje (track 7) ní ọdún  1959.

### Àwọn ìtọ́ka sí
Folu Storms

**Ada Foluwake Ogunkeye**  ti a npe ni **Folu Storms** , jẹ olugbesi redio ti Nijeriya kan ati olukọni, oṣere, oluṣere olorin-orin ati alagbasi iṣẹlẹ .
 . 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Funsho Adeolu

**Funsho Adeolu** (tí a bí ní Ọjọ́ Kẹ̀sán-án Oṣu Kàrún ún, ọdún 1968) jẹ́ òṣèré sinimá-àgbéléwò, olùdarí àti olóòtú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà 

## Ìgbé-ayé ni ìgbà èwe
Wọ́n bí Fúnnṣọ́ Adéolú lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù karùn-ún ọdún 1968 ni ìpínlẹ̀ Oǹdó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó kàwé àkóbẹ̀rẹ̀ ní Baptist Academy. Ó kàwé gboyè gíga ni ifásitì ìpínlẹ̀ Oǹdó, Oǹdó State University. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lọ́dún 1976. Ère àgbéléwò tó mú un gbajúmọ̀ ni "Countdown to Kusini" àti "Heroes and Zeroes" lọ́dún 1976. Láti ìgbà náà ló ti di ìlúmọ̀ọ́kà lágbo sinimá-àgbéléwò. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa àti èyí tí òun fúnra rẹ̀ tí kọ. Lára wọn ni; Ojú Àpá, Ẹyin Ọká, Jèsù Muṣhin, Àṣírí Owó, Ibojì àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Kì í ṣe sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá nìkan ni Fúnṣọ Adéolú ti dáńtọ́, àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Gẹ̀ẹ́sì náà lo tí kópa, lára wọn ni; Family Ties, Silenced, Things Fall Apart àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Ìgbé ayé tí ara ẹni
O fẹ arabinrin Mrs. Victoria Adeolu won bí ọmọkunrin meji .

## Àwọn Ìtọ́kasí

 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1968
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Olusola Obada

**Olusola Obada** (ti a bi **Olusola Idowu Agbeja** ni June 27, 1951) jẹ oloselu ati amofin Naijiria nipa iṣẹ.   O wa bi Igbakeji Gomina ti Ipinle Osun lati ọdun 2003-2010, gẹgẹbi Minisita fun Ipinle  Idaabobo lati ọdun 2011-2012 ati lẹhinna gẹgẹbi Minisita Minisita Idaabobo lati ọdun 2012-2013 labẹ Igbimọ ti Aare Goodluck Jonathan .  
## Awon itokasi
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1951
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Thomas Adeoye Lambo

**Thomas Adeoye Lambo,** OBE  (March 29, 1923 - March 13, 2004) je omowe   olusakoso ati psychiatrist .  A kà ọ gẹgẹbi akọkọ akọṣẹmọ-ara-o-ni-ni- oorun ti o wa ni orilẹ-ede Naijiria ati Afirika .  

* Agbegbe ni Iwe Iroyin Awọn Aranilẹ-ede (2004) 28: 469 
* Ojoro, Ọjọ yii ni ori ayelujara 
* *Ni iranti* , iwe iroyin TWAS Vol.17 No.1, 2005 ti wọle si https://web.archive.org/web/20070715003452/http://www.ictp.trieste.it/~twas/pdf/NL17_1_PDF/12-InMemoriam_51-52_lo.pdf Kẹrin 11, 2007 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2004
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1923
Olusegun Olutoyin Aganga

**Olusegun Olutoyin Aganga** (ti a bi ni odun 1955) je Minisita fun Iṣẹ, Iṣowo ati idoko ti Najiriya.  

Aganga ti ni iyawo to oje Abiodun Aganga (née Awobokun).  O ni awọn ọmọ mẹrin.  Oun tun jẹ anor si Gomina ti iṣaaju ti Kwara State  Salaudeen Latinwo .   
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Oluseyi Petinrin

Air Chief balogun **Oluseyi Petinrin** (bi 19 January 1955) je are oṣiṣẹ  Nigerian Air Force ati ogagun tele Oloye ti olugbeja Oṣiṣẹ .   

## Igbesi aye tete
Petinrin lọ si ile -iwe giga ti ijọba Federal, Sokoto .

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
2019 Lagos State gubernatorial election

Awọn **idibo aṣoju 2019 ti Eko ni** yoo waye ni Oṣu Kẹta ọjọ kesan (ti a ti firanṣẹ sẹhin lati Oṣu Keji) lati yan Gomina ti Ipinle Eko .  Idibo naa yoo waye ni asiko kan pẹlu orisirisi awọn idibo orilẹ-ede ati ti ipinle.   

## APC Primary

### Awọn oludije

#### Gbólóhùn

* Akinwunmi Ambode , Gomina ti o wa ni Eko.  
* Babajide Sanwo-Olu , ni igba mẹta Eko olukọni ipinle ati Oludari Alakoso LSPDC.  

#### Ti pinnu

* Femi Hamzat , ọkunrin oniṣowo (ti gba Sanwaolu lọwọ ati pe lẹhinna o yan gegebi oṣiṣẹ si Sanwaolu eyiti o mu ki o yọ kuro kuro),  

## PDP Primary

### Awọn oludije

#### Gbólóhùn

* Jimi Agbaje , ni igba meji adupo fun ipo gomina ipinle Eko ati oniwosan oògùn  
* Deji Doherty, eniyan oniṣowo  

#### O pọju

* Femi Otedola , agbalagba epo epo ti Naijiria ati ọkunrin aje.  

## Igbimọ Gomina miran ati egbe

## 

* Oloye Owolabi Salis, AD 
* Babatunde Olalere Gbadamosi, ADP 
* Muyiwa Fafowora, ADC 
* Barrister Ladipo Johnson, ANP 
* Iyaafin  Omolara Adesanya, PPC 
* Funsho Awe, NCP 
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Babajide Sanwo-Olu

**Babájídé Olúṣọlá Sanwó-Olú** (ọjọ́-ìbí - ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n, oṣù June, ọdún 1965) jẹ́ olóṣèlú àti Gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó tó wà lórí àléfà lọ́wọ́lọ́wọ́. Wọ́n dìbò yàán gẹ́gẹ́ bí  Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 2019 lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú APC. Lẹ́yìn tí Gómìnà àná, Ìpínlẹ̀ Èkó, Akínwùnmí Àḿbọ̀dẹ́ ìjákulẹ̀ nínú ìdìbò abẹ́lé ẹgbẹ́ All Progressive Congress.     

= Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ =

Sanwó-Olú ní Ìwé-ẹ̀rí Bsc àti MBA láti ilé-ẹ̀kọ́ Yunifásítì ìlú Èkó, àti àwọn ilé-ẹ̀kọ́ bíi London Business School, Lagos Business School àti ilé-ẹ̀kọ́ John F. Kennedy School of Government. Ṣáájú kí ó tó díje dupò  Gómìnà, òun ni alákòóso àgbà àti olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ (CEO)  *Lagos State Property Development Corporation* (LSPDC).
Ó jẹ́ ọ̀kan lára ọmọ ẹgbẹ́ *Chartered Institute of Personnel Management* (CIPM), àti ọ̀kan lára ọmọ ẹgbẹ́ *Nigeria Institute of Training and Development* (NITAD).

## Isẹ́ rè

### Gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ ìfowó-pamọ́
Babájídé Olúṣọlá Sanwó-Olú ni ó jẹ́ akápò owó fún ilé-iṣẹ́ ìfowó-pamọ́ Lead Merchant Bank tẹ́lẹ̀ rí láàrín ọdụ́n 1994 - 1997, lẹ́yìn èyí ni ó dara pọ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ ìfowó-pamọ́ UBA gẹ́gẹ́ bí ọ̀gá àgbà ní ẹ̀ka ìdókòwò owó ilẹ̀ òkèrè. Lẹ́yìn èyí ni ó gbéra lọ sí ilé-iṣẹ́ ìfowó-pamọ́ First Inland Bank, Plc tí ó ti di  (First City Monument Bank) ní sìín gẹ́gẹ́ bí igbákejì ọ̀gá àgbà àti adarí fún ilé ìfowó-pamọ́ náà ní àwọn ẹsẹ̀ kùkú. Òun ni alága fún ilé-iṣẹ́ *Baywatch Group Limited* àti *First Class Group Limited*.

### Ìṣiṣẹ́ sìnlú rẹ̀
Babájídé Olúṣọlá Sanwó-Olú bẹ̀rẹ̀ sí ń kópa nínú ìṣèlú ní ọdún 2003, nígbà tí wọ́n yàn-án sí ipò *Olùbádá-mọ̀ràn pàtàkì lórí àwọn ọ̀rọ̀ abẹ́nú* sí igbákejì gómìnà ní Ìpínlẹ̀ Èkó nígbà kan rí Fẹ́mi Pedro. Wọ́n fi Babájídé ṣe adelé sí ipò Kọmíṣọ́nà fún *Economic Planning and Budget* títí di ọdún 2007 tí wọ́n yàn-án sí ipò kọmíṣọ́nà okòwò àti àwọn ilé-iṣẹ́ lábẹ́ ìṣèjọba gómìnà ìgbà náà olóyè Bọ́lá Tinubu. Lẹ́yìn ìdìbò gbogbo gbò tí ó wáyé ní ọdún 2007, wọ́n yan Babájídé Olúṣọlá Sanwó-Olú sí ipò kọmíṣọ́nà fún *Ètò ìdásílẹ̀, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti Ìfẹ̀yìntì lẹ́nu iṣẹ́ ọba lábẹ́ gómìnà tẹ́lẹ̀ ní [[Ìpínlẹ̀ Èkó]]  amòfin [[Babatunde Fashola|Bábátúndé Fáshọlá]]. Babájídé Olúṣọlá Sanwó-Olú tún di Adarí àgbà fún ilé-iṣẹ́ *Lagos State Development and Property Corporation'' (LSDPC) lábẹ́ ìṣèjọba gómìnà Akinwunmi Ambode  ní ọdún 2016.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Jìmí Agbájé

**Olújìmí Kọ́láwọlé Agbájé** (tí à ń pè ní **Jìmí Agbájé**, tí a bí ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹta ọdún 1957 (March 2, 1957), jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ olóògún òyìnbó àti olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.  Ó díje dú ipò Gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 2015 àti 2019 lábẹ́ àsíyá ẹgbẹ́-òṣèlú People's Democratic ṣùgbọ́n ó pàdánù gbogbo rẹ̀. .

## Ìgbà èwe àti aáyan ìṣèlú rẹ̀

A bí Jìmí Agbájé ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹta ọdún 1957 ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Orúkọ àwọn òbí rẹ̀ ni Olóyè Julius Kòṣebínú (Banker) àti Ìyáàfin Margaret Ọlábísí (oluko) Agbájé.  Òun ọmọ ìkejì tí àwọn òbí rẹ̀ bí, àkọ́bí ọmọ wọn ní ṣẹ́gun Agbájé, tí ó jẹ́, Alákòóso ilé ìfowópamọ́, Guaranty Trust Bank. 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1957
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations

## Àwọn Ìtọ́kasí
Segun Agbaje

**Segun Agbaje** (ti a bi ni ọdun 1964) ni Oludari Alakoso ti Guaranty Trust Bank (GTBank), ile-iṣẹ iṣowo ti orilẹ-ede Naijiria kan. O tun jẹ Oludari ti PepsiCoati ọmọ ẹgbẹ ti Mastercard Advisory Board, Aaarin-Ila oorun ati Afrika.
## Ẹkọ
Segun Agbaje lọ si awon ile iwe St Gregory's College, Obalende, Ipinle Eko, Nigeria, ati St Augustine Academy, Kent,https://en.wikipedia.org/wiki/Kent England, fun eto-ẹkọ giga rẹ. Lẹhinna o tẹsiwaju si University of San Francisco California, nibi ti o ti gba Aakẹkọ ti Iṣiro ati Titunto si ti Awọn oye Isakoso Iṣowo.

## Iṣẹ
Segun Agbaje bẹerẹ iṣẹ ni  Ernst & Young ni San Francisco o si fe bee le 1991 lati darapọ mọ ibẹrẹ GTBank. O dide nipasẹ awọn ipo lati di Alakoso ni Oṣu Kini Oṣu Kini ọdun 2000, ati Igbakeji  Alakoso ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2002.

A yan Agbaje ni Oludari Alakoso Iṣakoso ti GTBank ni Oṣu Kẹrin ọdun 2011 nigbati Tayo Aderinokun, lẹhinna ni awọn ipo ipari ti akàn ẹdọfóró, gba isinmi iṣoogun. Ni iku Aderinokun ni Oṣu Karun ọdun 2011, Agbaje ni a darukọ MD / Alakoso pataki ti banki naa.

A yan Agbaje si igbimọ oludari ati igbimọ ayewo ti PepsiCo  ni Oṣu Keje 15 Keje 2020.

Awọn ami-ẹri ti o gba nipasẹ GTBank labẹ itọsọna Agbaje pẹlu Bank ti o dara julọ ni Nigeria nipasẹ Euromoney https://en.wikipedia.org/wiki/Euromoney; Bank of Africa ti Odun nipasẹ Eye African Banker; Bank ti o dara julọ ni Nigeria nipasẹ World Finance UK; Ile-ifowopamọ Innovative pupọ julọ nipasẹ EMEA Finance; Ẹgbẹ Iṣowo ti o dara julọ nipasẹ Iwe irohin Alakoso Iṣowo Agbaye ati Bank ti o dara julọ ni Nigeria ẹbun nipasẹ Awọn aami ifowopamọ.

## Igbesi aye ara ẹni
Oloye Julius Kosebinu Agbaje, oṣiṣẹ banki kan, ati Mrs. Margaret Olabisi Agbaje, olukọ kan ni Obi Segun.Egbon ree agbalagba arakunrin People ká Democratic Party Lagos oloselu, Jimi Agbaje . 

## Awọn itọkasi
 
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Femi Hamzat

**Dokita Kadri Obafemi Hamzat** (ti a mọ ni Femi Hamzat) jẹ Igbakeji Gomina Ipinle Eko fun Gomina Babajide Olusola Sanwo-Olu. 
Won dibo yan Obafemi Hamzat pelu Gomina Sanwo-Olu ni odun 2019 labe asia egbe-oselu All Progressives Congress (APC). Obafemi Hamzat ti fi Igba kan  je Komisona fun eto-ise no ipinle Eko ni akoko isejoba 
Gomina-ijeta ni ipinle Eko, Babatunde Raji Fashola, Nàìjíríà .  Saaju, A yàn-an gẹgẹbi Komisona fun Ijoba Lori Imọ ati Imọlẹ-ẹrọ, Ipinle Eko ni August 2005.  O si ṣe ipo naa titi di osu kefa 2011.  Lẹhin naa, o tun yan Komisona fun Awọn iṣẹ ati Awọn Imọ-ara  nipasẹ iṣakoso Gomina Babatunde Raji Fashola ni Ọjọ kerin Oṣu Keje 2011.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Davido

**David Adédèjì Adélékè** tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **Davido** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kọkànlá ọdún 1992 (November 21st, 1992) jẹ́ gbajúmọ̀ olórin ìgbàlódé ọmọ bíbí ìlú Ẹdẹ ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

Davido gba àmì ẹ̀yẹ Next rated Award ni ọdun 2012 ni à kó jo “The Headies ní èyìn ìgbà tí  o kọ Orin “Dami Duro”, tí ó jẹ́ orin kejì ní nú àkópo orin rẹ̀ “Omo Baba Olowo” 2012. Láàrin Ọdún 2013 àti 2015, ó ṣe àkójáde oríṣiríṣi orin tí ó jẹ́ ìlú mọ̀ọ́nká ní ọdún 2016 ó ki ọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú ará ilé-iṣẹ́ olórin àgbáyé Sony Music. Ní ẹ̀yìn  ìgbà náà ó dá ilé- iṣẹ́ orin ti ẹ̀ sílẹ̀ Davido Music Worldwide (DMW), pẹ̀lu àwọn  olórin bíi Dremo, Mayorkun, Peruzzi pẹ̀lú Liya tí wón wà lá bẹ̀ ẹ̀. Ní ọdun 2016, Davido tún ki ọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ olórin  Sony RCA Records. Ní oṣù  kẹwàá ọdún  2016 óṣe orin pélébé aláwo márùn-ún  sí ta “Son of Mercy”, pẹ̀lú àwọn orin ọlọ́kan-ò-jọ̀ kan bíi  "Gbàgbé  Òṣì ", "How Long" and "Coolest Kid in Africa". Ní Oṣù kẹrin 2017, Davido tún dúnàá-dúrà pẹ̀lú ìkọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú  Sony nítorí à

atè íeni ágbaró loàwọn won orií ó i oọiṣá úají ọi ́n oáà, ó sìosún tọuo oriárùn-ún run bi  "If" and "Fall". "If" generated worldwide social media activity while "Fall" became the longest-charting Nigerian pop song in *[[Billboard charts|Billboard]]* history. Davido has been famously referred to as 'The king of modern-day afrobeats'.

Davido se ase sita akojo orin keji  *[[A Good Time]]* ni osu kokanla odun 2019, pelu Orin bi  "Blow My Mind" pelu ohun korin ilu moka Amerika Chris Brown . Davido je okan pataki ti won tokasi larin awon  “Top 100 most influential Africans”  ti o mo yan New African magasin in 2019. He released his third studio album *[[A Better Time]]*, on Friday 13 November 2020.
As at August 2021, Davido is the second most followed African on the social media app Instagram. Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2024, o yan fun Awọn ẹbun Grammy 2025.</ref

## Àwọn ìtọ́kasí
Bisoye Tejuoso

Olóyè **Bísóyè Tẹ́júoṣó** Jẹ́ oníṣòwò ọmọ orílẹ̀-èdè** Nàìjíríà** láti ìlú Abẹ́òkúta .  A bí sínu ẹbí Tẹ́júoṣó ni ilẹ̀ Ẹ̀gbá , tí ó sì jẹ́ olórí àwọn obìnrin ní **Abẹ́òkúta** àti **Iyálóde**  ní ìlú Ẹ̀gbá pátá pátá. 

## Àwọn Ìtọ́ka sí
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1996
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1916
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Tara Fela-Durotoye

alt=Tara Fela-Durotoye.|thumb| '''Tara Fela-Durotoye'''
**Tara Fẹlá-Durotoye** ( 6 March 1977)   jẹ́ alatike oge ati amofin ọmọ ilẹ̀ Naijiria.  Oluso-aṣáájú ninu iyawo iṣẹ-ọṣọ lati orile-ede Naijiria , o gbe iṣelọpọ igbeyawo ni akọkọ ni 1999, ṣeto awọn ile-iṣẹ iṣọye ti ilu okeere ati iṣeto ti akọkọ ile-iwe giga ni Nigeria. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Joke Silva

**Jọkẹ́ Silva** (29 September 1961) jẹ́ òṣèré, àti olùdarí ọmọ orílẹ̀-èdè ilẹ̀, Nàìjírìà. 

Ó lọ sí ilé-ìwé Fásitì tìlú Èkó àti Fásitì Webber Douglas Academy of Dramatic Art ní ìlú Lọ́ndọ̀nù.Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ fíìmù ṣíṣe ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1990. Ní ọdún 1998, ó kó ipa pàtàkì nínú fíímù Colin Firth àti Nia Long ní àwùjọ British-Canada  .  Ní ọdún 2006, ó gba àmì-ẹ̀yẹ "Olùdásílẹ̀ tí ó dára jùlọ" Awards 2nd Academy Awards Movie Academy fún iṣẹ́ rẹ̀ ní fun iṣẹ rẹ ni *Women's Cot* , àti " Oludari Tti o dara julọ ni ipa atilẹyin " ni 4th African Movie Academy Awards ni ọdun 2008 fun iṣẹ rẹ bi iyaafin ni *White Omi* .

## Awọn itọka si

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1961
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Natasha Akpoti

**Natasha Hadiza Akpoti** jẹ́ Agbẹjọ̀ró àti Óṣélù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Àyè àti ìṣe rẹ̀
Wón bi Natasha ní Ilorin, ìpínlẹ̀ Kwara, ní Oṣù Kejìlá ọjọ́ 9, ọdún 1979, Ọmọ kejì tí Jimoh Abdul Akpoti olóṣèlú Nàìjíríà kàn láti Ìpínlẹ̀ Kogí ati Ludmila Kravchenk Rakitna láti Ukraine..

Akpoti tí lọ èkọ alakoobere rẹ̀ ní Christ the King School, Okene, àti ní Government Girls Unity Secondary School ni Oboroke, Kogi. O tẹsiwaju ní Federal Government College, Idoani ní ìpínlẹ̀ Òndó, níbití o tí parí ní 1997. Akpoti àti àwọn ẹbi rẹ̀ tún gbé lọ sí Abùjá, lẹhìnna ọ tí gbà wọlé sí University of Abuja tí o sí gbà òye ní 2004. Ní 19, ọ sé ìgbéyàwó, ọ sí bí ọmọkùnrin kàn.

Wọ́n pé Akpoti sí Ọgbà Nàìjíríà ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kọkànlá ọdún 2005.[1] O bẹrẹ ikẹkọ ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Dundee fún alefa Master of Laws, èyítí ọ gbá ní ọdún 2011 àti MBA rẹ̀ ní Ìṣàkóso Èpo àti Gas ní ọdún 2012.

Akpoti kókó dije gégé bí Sénétọ́ láti sójú agbègbè senatorial Kogi Central ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà labẹ ẹgbẹ oṣelu PDP, sùgbón o pàdánù ibo sì oludije fún ẹgbẹ́ APC, Abubakar Sadiku. sibẹsibẹ o tí sọ di olubori ní ilé-ẹjọ́ tí ìgbọràn.

## Òfin àwọn oran
Ní Oṣù Kejì ọdún 2025, Akpoti fí ẹsun kàn Godswill Akpabio, Alàkóso Alàgbà náà bá a ní ìbálòpọ̀ ní ọjọ́ 8 Oṣù Kejìlá ọdún 2023 èyítí ọ sẹ.  Eléyìí fà ohùn escalation àti kí ọ yori sí kàn ẹjọ. Ẹbẹ Akpoti ní wọn yọ kúrò ní ṣókí, wọn sì dà a dúró ní Sẹnetọ Naijiria. Ní ọjọ́ 4 Oṣù Kejé, ọdún 2025, ilé-ẹjọ́ kàn ní Abuja pàṣẹ pé kí wọ́n gbé ìdádúró Akpoti sílẹ̀, o sọ́ pé o pọ jù ṣùgbọ́n o jẹ́ ìtanràn, sibẹsibẹ wọ̀n jẹ́ kí ọ wọlé sí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ní Oṣù Kejé.

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Lisa Folawiyo

thumb| Lisa Folawiyo - Onise
**Lisa Folawiyo** jẹ onise apẹẹrẹ aṣaju ilu Naijiria kan pẹlu itọkasi lori idinku ati fifọ sequin.  

## Igbesiaye
Lisa Folawiyo ka iwe amofin ni Yunifasiti ti Lagos .     

Lisa Folawiyo bẹrẹ aami rẹ "Jewel by Lisa" ni odun 2005 lati ile rẹ. 

## Awọn iṣẹ iṣere
thumb| Lisa Folawiyo wọ awọn aṣa tirẹ
. 

## Igbesi aye ara ẹni
Folawiyo je iyawo fun Akande Folawiyo ti baba re je  Wahab Iyanda Folawiyo . 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Gulzar Group of Institutes

**Gulzar Group of Institutes** jẹ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga ní Khanna, ìlú Ludhiana ní orílẹ̀ èdè India. Ilé ẹ̀kọ́ yii jẹ́ ti aladani, ó sì wà ní abẹ́ ilé ẹ̀kọ́ ti ìjọba Punjab Technical University, Jalandhar.
Yuri Andropov

thumb|200px|Yuri Andropov

**Yuri Vladimirovich Andropov** je oloselu Soviet kan ati Akowe Agba ti Party Partyist ti Soviet Union.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Konstantin Chernenko

**Konstantin Ustinovich Chernenko** je oloselu Soviet kan ati Akowe Agba ti Party Partyist ti Soviet Union.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Ronke Ademiluyi

**Ronke Ademiluyi** jẹ́ onímọ̀ àṣà àti oníṣòwò kan ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

## Aye
Ọmọ-ẹkọ giga ti Ofin, Ademiluyi ni a bi ni England , United Kingdom , ṣugbọn o jẹ ifasalẹ Ile-Ife ni Ipinle Osun.   O ni oludasile Oṣoogun Aṣayan Afirika, iṣẹ akanṣe ti o nse igbelaruge awọn apẹẹrẹ afanifoji Afirika nipasẹ awọn ẹka rẹ, Agbaye Fashion Week Nigeria ati Ipo Iṣọkan Africa ni London.   

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Bilikiss Adebiyi Abiola

**Bilikiss Adebiyi** tabi **Bilikiss Adebiyi Abiola** jẹ́  

́ ọmọ Nàìjíríà, Aláṣẹ Iléeìsọstí-dọ̀tun Wecyclers ní Ìlú Èkó (Lagos - based recycling company Wecyclers). Ó gbàgbọ̀ pé ẹ̀kọ́ ẹlẹ́kọ́ ni ẹ̀gbà ẹlẹ́gbà. Tòun ti iléeṣẹ́ rẹ̀ ti gba àmì-ẹ̀yẹ púpọ̀ lára wọn ni ẹ̀bùn King Baudouin International Development Prize ní 2018/19 

## Ibẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ìgbé-ayé
Ìlú Èkó ni wọ́n bí Adébìyí sí, níbi tí ó lọ sí lle ẹ̀kọ́ Gíga Supreme Education Foundation. Ó lọ sí Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ tí ìlú Èkó, ṣùgbọ́n ó kúrò lẹ́yìn ọdún kan tí ó wọlé láti lọ sí ìlú Amẹ́ríkà lọ parí ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ni Yunifásítì Fisk ó sì tẹ̀síwájú sí Yunifásítì Vanderbilt níbi tí ó lọ gba oyè Master's. Ó ṣiṣẹ́ ní IBM fún ọdún márùn-ún kí ó tó pinnu láti kẹ́kọ̀ọ́ sí i. Wọ́n gbà á sí Massachusetts Institute of Technology (MIT) láti wá kẹ́kọ̀ọ́ Master nínú Imọ̀ Ìṣàkóso ìṣòwò (Business Administration     

.   

## Wecyclers
Èrò ìṣòwò ìsọdọ̀tun sọ si lọ́kàn nígbà tí ó wà ní ipele kejì ní MIT, níbi tí ó ti ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìdọ̀tí gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ àfojúsùn rẹ̀. Èròngba rẹ̀ tẹ́lẹ̀ ni láti mú àlékún bá iye ìdọ̀tí tí ó n gba lọ́wọ́ ilé kí ó sì fún wọ́n ni ìwé pélébé ìgbẹ́bùn(raffle ticket). Nígbà tí ó wà sí Nàìjíríà fún ìsinmi, ìyàlẹ́nu ló jẹ́ fún pé nígbà tí ó ṣòrọ̀ lórí èrò rẹ̀, tọwọ́tẹsẹ̀ ni wọ́n fi gbà á. Ohun ìtìjú ni ìdọ̀tí jẹ́ ní Èkó torí pé ìdá ìdọ̀tí kékeré ni wọ́n ń gbà. Adebiyi fi èrò rẹ̀ lọ MIT níbi tí ó ti rí àtìlẹhìn nípa Ìdíje ṣíṣe. Lẹ́yìn ti ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè tan ni ọdún 2012, ó padà sí Nàìjíríà láti wà pẹ̀lú ọkọ rẹ.left|thumb| Aṣọn Ọdọ Aguntan - A "Agbẹ"
thumb| Agbena idoti ni atunṣe

## Wo eléyìí náà

* Dupsy Abiola 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Jackie Aina

**Jackie Aina** (August 4, 1987) jẹ ẹwa Amerika kan YouTuber .  O ṣe onigbagbo fun iwoye ti awọn ọmọ Amẹrika-Amẹrika ni ile-ọṣọ.   O ti ṣe alabaṣepọ pẹlu Elf  Kosimetik , Idojukọ, Sephora ati Sigma Beauty.

## Awọn Awards
Ni [./https://en.wikipedia.org/wiki/49th_NAACP_Image_Awards 49th NAACP Image Awards] lori January 15, 2018, Aami gba Aami Eye NAACP fun "YouTuber of the Year".   

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1987
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Nike Akande

**Onikepo Olufunmike Akande** ,OON CON (bi **Onikepo Olufunmike Adisa** ni 29th October, 1944 ni Lagos , Nigeria ) jẹ oṣowo aje, oniṣiro ati onisẹ - ọrọ kan ti orile-ede Naijiria ti o ṣiṣẹ bi Aare ile- iṣẹ Lagos Chamber of Commerce and Industry ati igbakeji Alakoso Olori Orile-ede Naijiria ti Awọn Ile-iṣẹ ti Okoowo, Ile-iṣẹ, Ọran ati Igbẹ-Ọja.  

## Igbesi aye ara ẹni
Nike jẹ akọle ti "Ekerin Iyalode ti Ibadanland", ipo ti o ni ibile ti o wa ni ilẹ-ajara rẹ.  O fe Oloye Adebayo Akande, oluṣowo owo kan ati eni to ni Splash FM, Ibadan pẹlu ẹniti o ni ọmọ.  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1944
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Omoyemi Akerele

**Omoyemi Akerele** ni oludasile ati oludari alakoso Style House Files, ile-iṣẹ iṣowo-owo iṣowo .      

Omoyemi lọ si Yunifasiti ti Lagos nibi ti o ti gba oye oye ni Ofin.  O tẹsiwaju lọ si Yunifasiti ti Warwick ni ibi ti o ti gba oye oye ni Economic Economic Economic .  O ṣiṣẹ ni Olaniwun Ajayi ni ile-iṣẹ ti Ilufin ati Co lati ọdun 2000 si 2003 ṣaaju ki o to di onise apẹẹrẹ .  O jẹ oluṣeto njagun fun Iwe-akọọlẹ Iwe-aye kan ti a pe ni *Ifunmọtitọ* .  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní ọ̀rúndún 20k
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Omowunmi Akinnifesi

Akinnifesi Omowunmi jẹ oṣowo oniṣowo kan ni orile-ede Naijiria ati aṣoju ayika fun ile Eko.

## Early life and education
Ọmọbìnrin ti oludari akọkọ Bank Bank of Nigeria , Akinnifesi ni a bi ni Lagos sugbon o lo awọn ọdun atijọ ni Sierra Leone ṣaaju ki o to pada si ilu Naijiria pẹlu awọn ẹbi rẹ.  O lọ si ile-iwe Queen's , Yaba , nibi ti o gba ọpọlọpọ awọn ẹbun fun iṣẹ-ọnà iṣẹ rẹ.  Ni 2008, Akinnifesi ti kopa lati University of Lagos pẹlu oye ni Geography ati Eto Igbegbe,   Ni ọdun 2012, Akinnifesi gba oye oye ni Ibojuwo Ayika, Iṣeyeṣe, ati Iṣakoso lati King's College London .  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Bunmi Banjo

**Bunmi Banjo** jẹ alakoso iṣowo, bii onibara tita ati oniṣẹ imọran, pẹlu iṣẹ ti o n ṣalaye ọpọlọpọ awọn iṣẹ.  Awọn wọnyi ni awọn iṣẹ awujo, epo ati gaasi, awọn iṣẹ iṣowo ati imọ-ẹrọ.   Bunmi jẹ lọwọlọwọ fun Google ati atunṣe ni Afirika.   

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Mz Kiss

**Akindele Justina Omowunmi** (tí a bí ní ọjọ́ kínní oṣù kẹsàn ọdun 1992), tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí **Mz Kiss** jẹ́ akọrin ọmọ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 

## Ìpìlẹ̀ àti Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Mz Kiss sínú ìdílé ọjọ́ kínní oṣù kẹsàn-án ọdun 1996 ní Okitipupa, ìjọba àgbègbè ìbílè kan ní Ìpínlẹ̀ Òndó, ìwọ̀-oòrùn Nàìjíríà, ó lọ ilé ìwé Kembus Nursery fún ẹ̀kọ́ Ìbẹ̀rẹ̀ àti , Abeokuta Grammar School ti Ìpínlè Ogun fún ẹ̀kọ́ Sẹ́kọ́ndìrì kí ó tó tẹ ẹ̀kọ́ rẹ̀ síwájú ní ilé-ìwé National Open University of Nigeria, ó kọ́ nípa ìmọ̀ Ibaraẹnisọrọ  tí a mọ̀ sí Mass Communication. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1992
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations