open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chinyere Kalu

**Chinyere Kalu**, MFR (orúkọ àbísọ rẹ̀ ni Onyenucheya) jẹ́ obìnrin ọmọ orílẹ̀-edè Nàìjíríà àkọ́kọ́ láti di awakọ̀ èrò ojú òfuurufú àti obínrin àkọ́kọ́ láti wa ọkọ̀ ojú Òfurufú ní orílẹ̀-ede Nàìjíríà.
## Ayé rẹ̀
Ó jẹ́ ọmọ bíbí Akwete, ijoba ìbílẹ̀ ìwọ oòrùn Ukwa ní Ìpínlẹ̀ Ábíá, ìwọ oòrùn Nàìjíríà, Kalu dàgbà lábé ìtọ́jú ìyá rẹ̀ lẹ́yìn ìgbà tí àwọn òbí rẹ̀ yapa. Àwòkọ́se aunti rẹ̀ lówò tí ó fi wọ inú isẹ́ wíwà ọkọ̀ ojú òfuurufú, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn mọ aunti rẹ̀ fún lílọ láti orílẹ̀-èdè kan sí òmíràn.  Ó lọ sí ilé-ìwé Anglican Girls Grammar School, Yaba, Ìpínlẹ̀ Èkó fún ẹ̀kọ́ àkọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀, kí ó tó kọ́ nípa wíwà ọkọ̀ ojú òfuurufú ti aládàáni àti fún àwọn èrò ní ọdún 1978 ní ilé-ìwé Nigerian College of Aviation Technology, Zaria. Ó padà tẹ ẹ̀kọ́ rẹ̀ síwájú si ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-ìwé fún ẹ̀kọ́ ìmò ojú òfuurufú ní Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan àti ní Orílẹ̀ èdè Amerika kí ó tó gba ìwé ẹrí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi awakọ̀ ojú òfuurufú ní ọjọ́ ogún oṣù karùn-ún ọdún 1981, ní ilé-ìwé Nigerian College of Aviation Technology.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Blessing Liman

**Blessing Liman** (tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹta ọdún 1984), jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Ajagun Ojúòfurufú Nàìjíríà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn mọ́ gẹ́gẹ́ bi ọkàn lára àwọn obìnrin awa ọ̀kọ̀ ojú òfuurufú ti ológun tí ó dára jùlọ ní Nàìjíríà.
## Ayé rẹ̀
Wọ́n bí Blessing Liman ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kejì ọdún 1984 ní Zangon Kataf, Ìpínlẹ̀ Kàdúná, Agbègbè Apáàríwá Nàìjíríà. Ní oṣù keje ọdún  2011, ó fi ìfẹ́ rẹ̀ hàn sí dídára pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ológun ofuruufu ti Nàìjíríà, wọ́n sì gbá wọlé ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù Kejìlá ọdún 2011. Ní ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 2012, ó di obìnrin àkọ́kọ́ láti di ajagun ojú òfuurufú ní Nàìjíríà lẹ́yìn àmì-ẹ̀yẹ tí Air Marshal Mohammed Dikko Umar fun.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Hadiza Lantana Oboh

**Hadiza Lantana Oboh** (ọdún 1959 sí 1998) jẹ́ awakọ̀ ojú òfuurufú ọmọ-orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun nìkan ni obìnrin tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bi awakọ̀ ojú òfuurufú fún ilé ìṣẹ́ Nigeria Airways. Wọ́n ṣekú pá ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kejì ọdún 1998, àwọn afunrasí nínú ọ̀rọ̀ náà jẹ́ àwọn òṣìṣẹ́ nínú ilé rẹ̀ tí wón jà lólè.
## Ayé rẹ̀
Oboh ti ń wa ọkọ̀ òfuurufú fún ilé ìṣe míràn fún ọ̀pọ̀ ọdún kí ó tó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣiṣẹ́ fún ilé isẹ́ *Nigeria Airways*.

## Ikú rẹ̀
Hadiza Lantana Oboh jẹ́ ọmọ ọdún kàndínlógójì nígbà tí wọ́n ṣekú pá. Àwọn ọlọ́pá rí òkú rẹ̀ ní ihò tí wón da ìgbẹ́ sí lẹ́yìn tí wọ́n ká atọjú ọgbà rẹ̀ níbi tí ó ti ń gbìyànjú láti ta àwọn ǹkan ìní Hadiza. Àwọn ọlọ́pá gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òṣìṣẹ́ ilé Hadiza kí wọ́n tó fi wọ́nlẹ̀ fún ìgbà díẹ̀. Àwọn òṣìṣẹ́ yí ṣálọ.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Adeola Ogunmola Showemimo

**Adeola Sowemimo** jẹ́ awakọ̀ ọ̀furufú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
## Iṣẹ́ rẹ̀
Adeola bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní  Sunrise Aviation Academy ní orílẹ̀ èdè Amerika níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 2011.

### Àwọn àṣeyọrí
Ní ọdún 2019, ó di obìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àkọ́kọ́ láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Qatar Airways ní Ààrin ìwọ̀ òórùn àgbáyé, ibí tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣòro ti wà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin tí wọ́n fẹ́ di awakọ̀ ojú ọ̀furufú.

Òun tún ni obìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti wa ọkọ̀ òfuurufú Boeing 787 Dreamliner fún Qatar Airways.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Tunde Eso

**Tunde Eso** (tí a bí ní ọjọ́ 16 oṣù August, ọdún 1977) jẹ́ akọ̀ròyìn ọmọ orílẹ̀-èdẹ̀ Nàìjíríà, alásọyé nípa ọ̀rọ̀ àwùjọ, àti olóòtú ìwé-ìròyìn Findout. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ PDP tó díje dupò gómìnà ipinle Osun ní ọdún 2018. Eso ni olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ Youthocracy; Ààrẹ Fix Nigeria Group àti òǹkọ̀wé àwọn ìwé *African Security Solution and Vision for Africa.*

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Tam Fiofori

**Tam Fiofori** (tí a bí ní ọdún 1942 o si ku ni Oṣu Karun ọjọ 25, ọdun 2024),  tí a tún mọ̀ sí “ **Uncle Tam** ”,  jẹ́ ayàwòrán ìtàn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó gbajúgbajà fún àwọn àwo-orin rẹ̀ tí ń sọ ìtàn-àkọọ́lẹ̀ Nàìjíríà, Fiofori tún jẹ́ òṣèré fíìmù, òǹkọ̀wé, alárìíwísí àti olùdámọ̀ràn lórí media.  Àwọn kókó inú fíìmù rẹ̀ pẹ̀lú àwọn olórin Nàìjíríà Biodun Olaku, JD 'Okhai Ojeikere àti Olu Amoda . Ó máa ń lọ  ìrìn-àjò lọ́pọ̀lọpọ̀, Fiofori ń gbé ní Harlem, New York, ní àwọn ọdún 1960, ó di olùṣàkóso Sun Ra. 

## Àwọn fíìmù rẹ̀

* *Odum ati Omi Masquerades*, 1974
* *Biodun Olaku: Oluyaworan Naijiria* 
* *JD 'Okhai Ojeikere: Oga oluyaworan*  
* *Olu Amoda: A Metallic Journey*, 2015 (60 mins)  

## Àwọn ìṣàfihàn

* 2006/7: *Bayelsa @ 10* . Yenagoa, Abuja.
* 2010: *1979: Peep sinu Itan ati Asa* . Aafin Oba, Ilu Benin; Hexagon, Ilu Benin 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ojọ́ìbí ní 1942
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ado Ahmad Gidan Dabino

**Ado Ahmad Gidan Dabino**, jẹ́ òǹkọ̀wé èdè Hausa, òǹkọ̀wé, akéde, oníròyìn, olùṣe fíìmù, olùdarí àti òṣèré fíìmù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó kọ̀wé fún bíi ọgbọ̀n ọdún lórí àwọn àkọ́lé oríṣiríṣi. Ó ti ṣàgbéjáde àwọn ìwé ìtàn àròsọ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún. Ó ti gba àmì-ẹ̀yẹ Member of the Order of the Niger (MON) ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàn-án, ọdún 2014, láti ọwọ́ Ààrẹ Goodluck Ebele Jonathan.

## Àṣààyàn ìwé ìtàn àròsọ tí ó tẹ̀ jáde
[thumb| Ado Ahmad Gidan with Balaraba Ramat Yakubu during Premier of Juyin Sarauta at [Àbújá|Abuja]]

* In Da So Da Kauna 1&2, Atejade nipasẹ Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1991.  ati
* Hattara Dai Masoya 1 & 2, Atejade nipa Gidan Dabino Publishers
* Masoyan Zamani&nbsp;1& 2, Atejade nipa Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1993 ati
* Ọkàn ti Ọkàn Mi (Translation of in Da so Da Kauna), Atejade nipasẹ Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1993
* Wani Hani Ga Allah 1 & 2 Atejade nipa Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1994 ati
* Nemesis (Itumọ ti Masoyan Zamani), Ti a gbejade nipasẹ Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1995
* Kaico!, Atejade nipa Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1996
* Duniya Sai Sannu, Atejade nipa Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 1997
* Malam Zalimu, (Ere-iṣere Hausa kan ti o si gba ami-eye ami-eye 1st ti 2009 Engineer Mohammed Bashir Karaye Prize in Hausa Literature), Atejade nipasẹ Gidan Dabino Publishers Enterprises,&nbsp;Kano. Ọdun 2009
* Dakika Talatin Atejade nipasẹ Gidan Dabino Publishers Enterprises, Kano. Ọdun 2015

## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ tó gbà
Èyí  ni àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ tí Gidan Dabino gbà;

* Oṣere Ti o dara julọ ni Iṣe Asiwaju: Amma Eye Akoko 5, 2018 
* Oludibo, Oṣere oriṣere Afirika ti o dara julọ: Zuma Film Festival, 2017 
* Ọmọ ẹgbẹ ti Order of Niger (MON) ni idaniloju awọn iwa rere rẹ ti o tayọ ati ni imọran awọn iṣẹ rẹ si awọn iranlọwọ si orilẹ-ede, Nigeria. Ọdun 2014  
* Ẹbun Ọla ni idanimọ awọn akitiyan ati awọn ilowosi to tayọ si igbega Litireso Hausa. Ọdun 2013
* Engineer Mohammed Bashir Karaye Prize in Hausa Literature (Play Category) 2009 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Nàìjíríà
Shaibu Husseini

**Shaibu Husseini** (tí a bí ní ọjọ́  4 oṣù kejìlá, ọdún 1970  ) jẹ́ akọ̀ròyìn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó tún jẹ́ olórin, alábòójútó àṣà, PR àti agbaninímọ̀ràn lórí ẹ̀rọ ayélujára àti olùtọ́jú fíìmù.. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ẹ̀kọ́ Mass Communication ní University of Lagos, ó sì ti kàwé ní Lagos State University School of Communication àti ní University of Lagos níbi tí ó ti gba BSc (First Class) ní Mass Communication àti MSc (Distinction) bákan náà. Wọ́n ṣe àpejúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi “akọ̀wé ìwé-ìpamọ́ tó ṣe déédé jù lọ” lórí àwọn àkọ́lé tí ó jọ mọ́ Nollywood. Ní ọdún 2010, ó ṣàtèjáde ìwé rẹ̀, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Moviedom*, tí ó sọ àwọn ìpele ìdàgbàsókè ti Nollywood. Ó jẹ́ olórí ìgbìmọ̀ ti àwọn olùṣàkóso ti ọdún 2017 ní Africa Movie Academy Awards.

## Àwọn ìbátan

* Ẹgbẹ ijó ti Nigeria (Alaga)
* Ile-iṣẹ Ijo ti Orilẹ-ede ti Nigeria (Ẹgbẹ Aṣaaju-ọna)
* Federation of International Film Critics (FIPRESCI) (Akowe Gbogbogbo, ẹgbẹ Naijiria)
* Federation of African Film Critic, (Akowe Gbogbogbo, ẹgbẹ Naijiria)
* Eto Alakoso Alejo Kariaye (awọn ọmọ ile-iwe) 
* The Berlinale Talent Campus tẹ (alumni)
* Igbimọ Aṣayan Oscar Naijiria https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/291334-nse-ikpe-arthur-nkusi-to-host-amaa-2018.html

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1970
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Chris Ihidero

**Chris Ihidero** (tí a bí ní ọjọ́ kàndínlọ́gún oṣù kẹta ọdún 1976) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó ń gbé fíìmù jáde. Òun ni olórí òǹkọ̀wé àti olóòtú MNet*.*

## Ìtàn ìgbésí ayé ẹ̀
Ihidero kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ẹ̀kọ́ Literature-in-English láti Yunifásitì Ìpínlẹ̀ Èkó àti ní Yunifásitì ìlú Ìbàdàn.

Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi òṣèré ó rí-ìtàgé, akàròyìn, oníròyìn àti olóòtú ìwé-ìròyìn àti olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga. Láti ọdún 2005, ni ó ti jẹ́ olùkọ́ ní Yunifásitì Ìpínlẹ̀ Èkó.

## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

* *[[Fuji House of Commotion]]* – Director, over 52 episodes, Television Comedy, since September 2008
* *Now We Are Married* – Director, Television Drama, 18 episodes, 2009/2012.
* *VIP* – Director, 15 episodes, Television Thriller, 2010
* *Big Daddy*, Writer-Director-Producer, Short Film (12Mins). 2011.
* *It Happened to Me* – Director. Short Film (15mins). 2013.
* *Shuga* – Producer. 2014.
* HUSH – MNET Series. – Head Writer/Story Editor
* FORBIDDEN – MNET Series. -Head Writer/ Showrunner

## Àwọn ìtọ́kasí
Adewale Maja-Pearce

**Adewale Maja-Pearce** (tí a bí ní ọdún 1953) jẹ́ òǹkọ̀wé, akọ̀ròyìn àti lámèyítọ́, tó gbajúgbajà fún àwọn àròkọ rẹ̀. Ó ti kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé, bíi *My Father's Country* ní Ọdún 1987 àti *The House My Father Built* ní ọdún 2014, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé onítàn.

## Ìbẹ̀ẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Adewale Maja-Pearce ní a bí ní Ilu Lọndọnu, England, sínú ìdílé kan tí wọ́n jẹ́ ọmọ Gẹ̀ẹ́sí àti Yorùbá. Ó dàgbà sí Ìpínlẹ̀ Èkó, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó lọ sí ilé-ìwé St. Gregory, ní Obalende, láti ọdún 1965 wọ 1969. Ó sì padà lọ sí ìlú Britain láti kẹ́kọ̀ọ́ si ní University College of Wales, ní ìlú Swansea (BA, 1972–75), ó sì tún lọ sí School of Oriental and African Studies, tó jẹh London University (1984-86), níbi tí ó ti gboyè Masters nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ nípa Africa. 

## Ìwé àkọsílẹ̀

* *Ni Orilẹ-ede Baba Mi: Irin-ajo Nàìjíríà* (William Heinemann, 1987), CreateSpace Independent Publishing Platform, 2011, .
* *Ibusọ melo ni si Babiloni?* *Aroko* Heinemann, Ọdun 1990, .
* *Jijo boju-boju: Awọn onkọwe ara ilu Naijiria ti awọn ọgọrin*, Hans Zell Publishers, 1992.ISBN&nbsp; .
* *Lati Khaki si Agbada: Iwe afọwọkọ fun awọn idibo Kínní, 1999 ni Nigeria*, Ẹgbẹ Ominira Ilu, 1999, .
* *Ranti Ken Saro-Wiwa ati Awọn arosọ miiran*, Gong Tuntun, 2005, .
* *Ibanujẹ Pataki: JP Clark-Bekederemo ati Ibẹrẹ ti Awọn iwe-kikọ Naijiria ti ode oni ni Gẹẹsi*, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2013, .
* *Ile ti Baba Mi Kọ*, Kachifo Limited, 2014, .

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1953
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Tosin Ajibade

**Tosin "OloriSuperGal" Ajibade** (Oluwatosin Ajibade; tí a bí ní ọjọ́ kẹta-dín-lógún oṣù kejì ọdún 1987) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a mọ̀ fún ojú òpó wẹ́ẹ̀bù eré ìdárayá àti ìgbésí ayé rẹ̀, OloriSuperGal.com àti láìpẹ́ ààyè ayélujára tirẹ̀, TosinAjibade.com. Ó tún jẹ́ olùṣètò 'New Media Conference ' tí ó ń wáyé ní ọdọọdún ní Nàìjíríà.

## Ẹ̀kọ́ Rẹ̀
Tosin Ajibade gba òye ti 'bachelors' nínú ètò ìṣirò láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Ìpínlẹ̀ Èkó. Lẹ́hìn náà ó gba Ìwé-ẹ̀rí ní 'Media Enterprise' láti Ilé-ìwé ti 'Media and Communications' Ilé-ẹ̀kọ́ gíga, Fásítì Pan-Atlantic, Nàìjíríà. 

## Iṣẹ́ Ayélujára
Tosin Ajibade jẹ́ mímọ̀ fún ìgbésí ayé rẹ̀ àti ojú òpó wẹ́ẹ̀bù eré ìdárayá, OloriSuperGal.com ní Nàìjíríà àti ẹ̀dá South Africa kan.  Tosin bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ bí àtẹ̀jáde ní ọdún 2009. Ó ṣẹ̀dá búlọ́ọ̀gì rẹ̀ ní ọdún 2010. Ní ọdún 2011, wọ́n gbà á wọlé ní BlackHouse Media gẹ́gẹ́ bí olùṣàkóso wẹ́ẹ̀bù wọn ṣùgbọ́n ó fi sílẹ̀ ní ọdún 2012 láti dojúkọ́ búlọ́ọ̀gì.  Ní àkokò tí ó bẹ̀rẹ̀ ní búlọ́ọ̀gì rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ tó níṣe pẹ̀lú ẹ̀rọ ayélujára púpọ̀ gẹ́gẹ́ bí The Net NG, Acada ​​Magazine àti Laff Mattaz ti Gbenga Adeyinka the 1st.

Ní ọdún 2014, Tosin Ajibade ti wà ní àkójọ láàrín àwọn ọgọ̀run àwọn obìrin YNaija tí ó ní ipa jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti pé búlọ́ọ̀gì rẹ̀ ni a kà lónìí gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn olókìkí àti gbajúmọ̀ jùlọ ní Nàìjíríà.

Ó jẹ́ olùṣètò ti àpéjọ 'New Media Conference' tí ó wáyé ní ọdọọdún ní ọdún 2015, 2016, 2017, 2018 àti 2019. Àtojọ náà fojú sí àwọn agbára ẹ̀rọ ayélujára tuntun, pàápàá ní àwọn 'online/digital possibilities. 

## Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Àwùjọ
Ajibade ti lo búlọ́ọ̀gì rẹ̀ láti pe àkíyèsí sí àwọn ọ̀rọ̀ àwùjọ pàápàá bí ó ṣe kan àwọn obìnrin àti àwọn ọmọbìnrin. Àpẹẹrẹ tí ó hàn gbangba ni ìtàn ikọlù ìbálòpọ̀ ti ilé-ìwé Queen's College kan, ọmọ Ilé-ìwé Èkó nípasẹ̀ olùkọ rẹ̀ tí ó gbé jáde àti pé nítorí náà ìròyìn náà dé gbogbo etí ó sì gba àkíyèsí àwọn aláṣẹ tí ó yẹ. 

## Àmì-ẹ̀yẹ Àti Yíyán
Ní ọdún 2015, Tosin jẹ́ orúkọ nínú àtòjọ ọgọ́run àwọn obìnrin tí ó ní ipa jùlọ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nípasẹ̀ YNaija. Ní ọdún 2016, ó gba Ààmì-ẹ̀yẹ àwọn ẹ̀bùn Future Awards ti Áfíríkà fún New Media. 

## Àtẹ̀jáde Iṣẹ́
Tosin Ajibade jẹ́ òǹkọ̀wé ìwé méjì, Láti Social Misfit sí Social Media Hero (2018)  and The Influencer Blueprint  (2020). àti The Influencer Blueprint.

## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Angela Emuwa

use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) -->|death_place=|death_cause=|body_discovered=|resting_place=|resting_place_coordinates=|burial_place=|burial_coordinates=|monuments=|nationality=Nigerian|citizenship=Nigerian|education=ESUT Business School|alma_mater=|occupation=Media executive, Journalist|years_active=|era=|employer=|organization=Punch Media Foundation|predecessor=Gbadebowale Aboderin|successor=|party=|movement=|opponents=|boards=|criminal_penalty=|criminal_status=|spouse=|partner=|children=|father=Chief Olu Aboderin|relatives=|family=|callsign=|awards=|website=|module=|module2=|module3=|module4=|module5=|module6=|signature=|signature_size=|signature_alt=|footnotes=}}

**Angela Olufunmilayo Emuwa** jẹ́ adarí àwọn oníròyìn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ alága Punch Media Foundation, tí àwọn ìgbìmọ̀ Punch Nigeria Limited yàn ní ọdún 2018, lẹ́yìn ikú ẹ̀gbọ́n rẹ̀ Gbadebowale Wayne Aboderin, ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2018. Kí wọ́n tó yàn án sípò gẹ́gẹ́ bí alága, ó ti dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà ní ọdún 1994, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi olùdarí tí kì í ṣe aláṣẹ ilé-iṣẹ́ náà. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
May Ellen Mofe-Damijo

**May Ellen Ezekial Mofe-Damijo** (1956 - 1996) tí a tún mọ̀ sí MEE jẹ́ akọ̀ròyìn àti òǹkọ̀wé, tó ṣàtẹ̀jáde *Classique magazine.*  Ìwé-ìròyìn náà gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ akọ̀ròyìn bíi Dele Momodu, Ben Charles Obi, àti Rudolf Okonkwo.

Mofe-Damijo tún kọ àwọn ìwé díẹ̀ bíi *Dream maker* àti *Center Spread*.

## Àwọn ìwé àkọsílẹ̀

* Esekiẹli, May Ellen (1989). Itankale ile-iṣẹ. Lagos: A Mee Publication. .
* Esekiẹli, May Ellen (1988). Dreammaker (atunṣe keji. ed. ). [Nigeria: snISBN&nbsp; .
* Mofe-Damijo, Mee (1990). Awọn orin afẹfẹ : àkójọpọ̀ láti ọ̀dọ̀ akọ̀ròyìn àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà . Lagos, Nàìjíríà : A Mee Atẹjade.ISBN&nbsp; .

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Joy Ogwu

**Joy Uche Angela Ogwu** (tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹjọ ọdún 1946 o si ku ni Oṣu Kẹwa Ọjọ 14, Ọdun 2025) jẹ́ mínísítà Nàìjíríà tẹ́lẹ̀rí àti asojú Nàìjíríà sí ẹgbẹ́ United Nations ní New York láàrin ọdún 2008 sí 2017. Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ láti jẹ́ asojú sí egbẹ́ United Nations làti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Kí ó tó di mínísítà, Ogwu, tí ó jẹ́ ọmọ Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà, jẹ́ adarí àgbà Nigerian Institute of International Affairs (NIIA).

Ààrẹ Olusegun Obasanjo yàn gẹ́gẹ́ bi òkè òkun ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 2006.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Reubeni Muoka

**Reuben Muoka** jẹ́ olóòtú ìbánisọ̀rọ̀ fún Vanguard Newspaper nígbà kan rí, ó sì tún fìgbà kan jẹ́ olùdarí àgbà fún Nigeria First Mobile Telephone Operator, lọ́wọ́lọ́wọ́, ó jẹ́ olùdarí public affairs fún Nigerian Communications Commission.

## Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Muoka kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ẹ̀kọ́ iṣẹ́ tíátà ní University of Ilorin. Ó sì tún lọ sí University of Lagos láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa Mass Communications, níbi tí ó ti fara ṣíṣẹ́ nínú Public Relations àti Advertising.

## Ẹgbẹ́ tó dara pọ̀ mọ́
Muoka jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́; Nigerian Union of Journalist, Nigeria Institute of Public Relations àti Registered Practitioners of Advertising.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Otosirieze Obi-Young

**Otosirieze Obi-Young** (tí a bí ní ọdún 1994) jé òǹkọ̀wé ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria, olóòtú àti akọ̀ròyìn. Ó jẹ́ olóòtú àgbà fún *Open Country Mag*, èyí tó jẹ́ ìwé-ìròyìn tó sọ nípa ilẹ̀ Africa, àti àwọ lítíréṣọ̀ rẹ̀. Ó jẹ́ olóòtú ti *Folio Nigeria*, èyí tó jẹ́ apá kan CNN, tó ń sọ̀rọ̀ nípa iṣẹ́-ọnà orílẹ̀-èdè Naijiria, ìdókòwò rẹ̀ àti eré-ìdárayá rẹ̀. Ó jẹ́ igbákejì olóòtú ti ìwé-ìròyìn orí ẹ̀rọ-ayélujára *Brittle Paper.*  Ní ọdún 2019, ó jáwé olúborí, ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ The Future Awards Africa fún lítírẹ́ṣọ̀.

## Àwọn iṣẹ́ rẹ̀

### Àwọn ìtàn kúkurú

* 
* 
* 

### Àkọsílẹ̀ rẹ̀ lórí àṣà

* "Chimamanda Ngozi Adichie Is in a Different Place Now", *Open Country Magazine*, 2021 
* "How Teju Cole Opened a New Path in African Literature", *Open Country Magazine*, 2021
* "Cameroon's New Literary Generation Comes of Age, as Anglophone Crisis Deepens", *Open Country Magazine*, 2021
* "With Novels and Images, Maaza Mengiste Is Reframing Ethiopian History", *Open Country Magazine*, 2021
* "The Making of Ndebe, an Indigenous Script for the Igbo Language", *Folio Nigeria*, 2020
* "In the Age of Afrobeats, a New Sound for Highlife", *Folio Nigeria*, 2020
* "In Nigeria, Investigative Journalism Finds Culture Impact", *Folio Nigeria*, 2020

## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

* 2019: The Future Awards Africa Prize for Literature
* 2020: The 100 Most Influential Young Nigerians, by Avance Media.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ígbò
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1994
Ogechukwukanma Ogwo

thumb|Ogechukwukanma Ogwo
**Ogechukwukanmawes Ogwo** jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ àti olóòtú orí ẹ̀rọ rédíò, ó ń ṣiṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bíi olóòtú ètò lorí ẹ̀rọ rédíò Brilla FM, lẹ́yìn tó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Raypower FM. Ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olóòtú ètò orí rédíò fún bíi ọdún méjìlá. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ètò kan tọ́ pẹ̀ ní 'Straight from the Heart', lórí rédíò RayPower FM, ní oṣù kẹrin, ọ́dún 2002. Lẹ́yìn náà, ó di olóòtú ètò lórí ẹ̀rọ agbóhùngbójìjí, níbi tí ó ti jẹ́ olóòtú àwọn ètò bíi ‘Top 10 Countdown Show’ àti ‘Rock Radio’. Ní oṣù kẹjọ, ọdún 2003, ni ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ pẹ̀lú Brilla 98.9 FM, èyí tó wà ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó ti ṣiṣẹ́ olóòtú àwọn ètò bíi ‘Whistles Of The Night’, ‘The Afternoon Blazing Drive’, ‘Top 8 Countdown’, ‘The Sunday Morning Show’ àti ‘The Super Morning show’ lórí rédíò Brilla FM. Ó ti gbàlejò àwọn olókìkí eléré ìdárayá bíi 2face Idibia, D'banj, Don Jazzy, Ali baba, Mike Ezuruonye, Rita Dominic, Olamide, Kenny & D1, Omawumi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Malcolm Ohanwe

**Malcolm Ohanwe** (tí wọ́n bí ní ọdún 1993 ní Munich  ) jẹ́ akọroyin, ará German-Nigerian, gbajúgbajà lórí ẹ̀rọ-ayélujára àti olóòtú ètò orí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán. eniyan media ati agbalejo TV.

## Ìgbésí ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Malcolm Ohanwe tí wọ́n bí ní Munich, ní Germany, ìyá rẹ̀ jẹ́ ará Palestine, nígbà tí bàbá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Naijiria. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi akọ̀ròyìn lẹ́yìn tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ilé-ìwé girama, gẹ́gẹ́ bí òǹkọ̀wé fún German television network ProSieben, àti bíi olóòtú ilé-iṣẹ́ German kan, tí orúkọ wọn lórí ẹ̀rọ-ayélujára ń jẹ́ Rap2Soul.de.Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa èdẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, Middle Eastern Studies, àti Romance Studies ní Ludwig-Maximilians-University, ní Munich. Lẹ́yìn náà, ó kọ́ èdè Arabic, German, English, French, Italian Àti Spanish, ó sì ń fi ṣe iṣẹ́.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

* 2019: *International Music Journalism Award*. For his Wir sind zu viele: Warum deutscher Pop nicht mehr weiß bleibt (Best Work of Music Journalism, Under 30)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1993
Moky Makura

**Moky Makura** jẹ́ òǹkọ̀wé ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, akọ̀ròyìn, òṣèrébìnrin àti oníṣòwòbìnrin tó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi olùdarí *Africa No Filter,*  èyí tó jẹ́ ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí àyípadà tó ń bá ilè Africa látàri ẹ̀rọ ayélujára.

## Ìgbésí ayé
Wọ́n bí Makura ní Èkó, lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà, gẹ́gẹ́ bí ọmọ ìdílé Akisemoyin, èyí tó jẹ́ ìdílé Oba ní Nàìjíríà. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ètò ìṣèlú, ètò ọ̀rọ̀-ajé àti ìmọ̀ òfin, láti Yunifásitì ti Buckingham. Ní ọdún 1998, ó kó lọ sí South Africa, àti ní ọdún 1999, ó bẹ̀rẹ̀ ilé-iṣẹ́ tirẹ̀. Òun  ni olùṣàkóso kejì fún Communications Africa ní Bill and Melinda Gates Foundation. Láti ọdún 2017, ó jẹ́ aṣojú ẹgbẹ́ náà ní South Africa. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Chris Okolie

**Chris Maduabrochukwu Okolie** (tí wọ́n bí ní ọdún 1949, tí ó sì kú ní ọdún 2007) jẹ́ olùpolówó eré orin  Naijiria àti aṣàtẹ̀jáde ìwé tí ó sì tún jẹ́ olùdásílẹ̀ New Breed Organization, àti aṣàgbéjáde ìwé-ìròyìn *New Breed*.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Okolie bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi olùpolówó orin ní àwọn ọdún 1960, tó ń ṣègbélárúge àwọ ètò kékèèké ní gbọ̀ngán J.K. Randle àti YMCA ní ipinle Eko. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìkéde fúngbà díẹ̀ ní Watford College, ní London kí ó tó padà sílẹ̀ Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1949
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2007
Yusuph Olaniyonu

**Yusuph Adebola Olaniyonu** jẹ́ akọroyin, agbẹjọ́rò àti alábòójútó, tó ń ṣiṣẹ́ bíi olùdámọ̀ràn pàtàkí lórí Media àti ìpolówó sí Ààrẹ ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin ilẹ̀ Naijiria, Bukola Saraki.

## Ìgbésí ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Yusuph Olaniyonu ni wọ́n bí sí ìlú Èkó ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù keje, ọdún 1966. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Ogun State Polytechnic, Abeokuta (èyí tí a mọ̀ sí Moshood Abiola Polytechnic báyìí) láàrin ọdún 1983 sí 1988, ó sì jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ tó dára jù lọ láti ẹ̀ka ẹ̀kọ́ Mass Communication.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1966
Dapo Olorunyomi

**Oyedapo Oyekunle "Dapo" Olorunyomi** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kọkànlá ọdún 1957), jẹ́ akọ̀ròyìn ọmọ orílẹ̀-èdẹ̀ Naijiria. Òun ní olóòtú àgbà fún ìwé-ìròyìn *[[Premiun Times]]* èyí tí ń ṣe ìwé-ìròyìn ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Òun kan náà ni olùṣàkóso àgbà fún Premium Times fún Investigative Journalism (PTCIJ). Òun ni olùdarí fún Economic and Financial Crimes Commissin (EFCC).

## Àtòjọ àwọn àmì-èyẹ rẹ̀

* International Editor of the Year Award (1995)
* PEN Center (West) Freedom to Write Award (1996)
* Press Freedom Award of the National Association of Black Journalists (NABJ)New York U.S.A (1996)
* Hellman Hemmett grant of the Human Rights Watch (1996)
* Diamond Award for Media Excellence's Lifetime Achievement Award by Diamond Publications (2017)
* CPJ International Press Freedom Awards (2021)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1957
Kolade Dominate Olowu

**Victor Akolade Olowu** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ 8, oṣù October, ọdún 1992) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria tó ń ṣịṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi agbóhùnsáfẹ́fẹ́ àti oníṣòwò orí ẹ̀rọ ayélujára, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Kolade, Mr Dominate.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bi ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹwàá, ọdún 1992 ní ìlú Ijebu, ipinle Ogun ní orílẹ̀-ede Naijiria. Ó lọ sí ilé-ìwé Mayflower School, ní Ikenne fún ilé-ìwé girama rẹ̀, ó sì tè síwájú si láti kẹ́kọ̀ọ́ nínú ìgbé-ìwádìí-jáde ní Federal Radio Corporation of Nigeria.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olórin ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1992
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
DJ Xclusive

**Rotimi Alakija** (tí á bí ní ọjó kérín-dín-lógún ósù kéwáà ọdún 1980), tí òpò mò sí́ **DJ Xclusive**, ó jé disc jockey Nàjíríà, Álágbéjádẹ ígbásílè ọrín átì olórìn álágbásílè.

## Ìbèrè Áyé
England ní á tí bí Rotimi Alakija sí ówó àwón óbí Náìjíríà. Ní òdómódé, ó pádá sí Náìjíríà látì lépà èkó ní ílé èkó King's College, Ị̀lú Èkó. Rotimi Alakija pádà sí UK látì kó èkó Physics átì ìmò sáyénsì kómpútà ní Yúnífásítì Reading, ní bí tí ó tí gbá oyé ékò ílé-ìwè gígá. Ó tún pádà kó ékò ísúná ówó kómpútà ní Yúnífásítì Brunel, London.

## Ísé
DJ Xclusive bérè ísé ójógbón disc jockey ní ódún 2003 nípà òpò ìsé sísé ní órísí ílé íjó álé, pélù Aura Mayfair, Penthouse, Funky Buddha átí Jalouse. Láàrín áwón ódún ísé rè, DJ Xclusive tí bá òrísírísí áwón òṣèrè bí Ne-Yo, Rihanna, Mario Winans, Brick and Lace, Nas àtí Fat Joe sísé pó.

Ní ábálá tí ódún 2010 tí Nigeria Entertainment Awards, tí ó wáyé ní United States, DJ Xclusive gbá àmì éyé DJ tí ó dárájú ní áyé. ́ Á yán látì díjè DJ tí ó dárájù ní átúsè tí ódụ́n 2011 tí BEFFTA Awards. Ó tún sé fíìhàn ní House Party *[[:en:Big_Brother_Naija|Big Brother]]* ódún 2013.

Ní ódún 2011, DJ Xclusive dí  DJ ìlé Ílé fún CoolFM 96.9 ó sí dárápò mó Empire Mates Entertainment gégébí òsísé DJ tí Wizkid.. DJ Xclusive sé ígbéjádè orín kán "I'm Xclusive" tí ólórín tí UK-Náìjíríà Mo Eazy.

## Ígbésí áyé áráéní
Dj Xclusive fé Tinuke Ogundero ní ódún 2015. Ótún jé ábúrò si ólówó Náìjíríà Folorunsho Alakija.

## Áwón Ísé

### Áwó kán

* "Pangolo" (pèlú Timaya)
* "Ibebe" (pèlú Olamide) (2013)
* "Gal bad" (pèlú D'Prince and Wizkid) (2014)
* "Jeje" (pèlú Wizkid (2014)
* "Fatasi" (pèlú Terry G) (2014)
* "Tonight" (pèlúBanky W and Niyola) (2014)
* "Shaba" (pèlú Kcee and Patoranking) (2014)
* "Dami Si" (pèlú Lil Kesh and CDQ) (2015)
* "Oyoyo" (pèlú Burna Boy) (2016)
* "Sharwama" (pèlú Masterkraft) (2016)
* "Pose" (pèlú Tiwa Savage)(2017)
* Gbomo Gbomo (pèlú Zlatan Ibile)(2019)
* "Mad O" (2020)
* "Buga" (pèlú T-Classic) (2020)
* "Sweet 16" (pèlú Soft)) (2020)
* "Pariwo" (pèlú Dotman)(2020)

## Ísé áwórán fídíò
|

## Ákópó Áwó Órín

* *[[:en:Empire_Mates_State_of_Mind|Empire Mates State of Mind]] (2012)*
* *According To X* (2015)

## Wó éléyí náà

* Àkójò DJ Nàíjíríà

## Átókásì


## Íjápó Ítá

* Áàyè áyélújárá òsìsé Dj Xclusive 

Ẹ̀ka:Ólórin édè Yoruba
Ẹ̀ka:Ólóriñ Yórùbà
Ẹ̀ka:Áwón DJ Hip Hop Náìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:King's College, Lagos alumni
Ẹ̀ka:Eníyàn Géèsì Írándírán Yórúbà
Ẹ̀ka:Áláwódùdù DJ Britain
Ẹ̀ka:Alumni of the University of Reading
Ẹ̀ka:Alumni of Brunel University London
Ẹ̀ka:Alakija Family
Ẹ̀ka:21st-century British musicians
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1980
Ẹ̀ka:Eniyan Gèésí ní Ìrán Nàíjíríà
Florence Seriki

**Florence Seriki** MFR (tí a bí ní ọjọ́ kẹríndínlógún oṣù kẹjọ ọdún 1963 tí ó sì fi ayé sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹta ọdún 2017) jẹ́ olùdásìlẹ̀ àti adarí ilé-isé Omatek Ventures Plc., ilé-isé Nàìjíríà àkọ́kọ́ ní Áfríkà láti ṣe èrọ Kònpútà àti àwọn ẹ̀yà ara Kònpútà.
## Ìpìlẹ̀ ayé àti Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Seriki ní Ìpínlẹ̀ Èkó ṣùgbọ́n bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ Ìpínlẹ̀ Delta. Ó lọ ilé-ìwé Sẹ́kọ́ndírì ní Reagan Memorial Baptist Secondary school, Sabo, Yaba láàrin ọdún 1975 àti 1980 ó sì tẹ ẹ̀kọ́ rẹ̀ síwájú ní Federal School of Science, Ẹ̀kọ́. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ Bachelors of Science ní Yunifásitì Ilé-Ifè(tí àwọn ènìyàn wá padà mọ̀ sí Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀, Ile-Ife).

## Àwọn Ìtọ́kasí
Playboi Carti

**Jordan Terrell Carter**(a bi ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹsàn-án ọdún 1996) tí ọ̀pọ̀lopọ̀ mọ̀ sí **Playboi Carti**, jẹ akọrin ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹrika lati Atlanta, Georgia.
## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olórin rap ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Halle (akorin)

**Halle** (orúkọ àbísọ rẹ̀ ni **Halle Grace Ihmordu**; a bi ní ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gún oṣù Kejìlá) jẹ́ òṣèrébìnrin, akọrin, àti oníjó ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ń ṣiṣẹ́ fún N3rd Records.
## Iṣẹ́ rẹ̀
Ní ọdún 2008, ó ṣeré fún ìgbà àkọ́kọ́ nínú fíìmù Relentless (2008–2009), wọ́n padà ṣe àgbéjáde fíìmù náà ní BFI London Film Festival ní ọdún 2010. Èyí ni fíìmù àkọ́kọ́ tí ó ti ṣeré; àwọn òṣèré tí ó tún wà nínú fíìmù náà ni Gideon Okeke, Nneka Egbuna, Jimmy Jean-Louis àti Tope Oshin Ogun.

Kí ó tó di òṣèrébìnrin, **Halle**, ma ń jó, ó ti jó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdíje ìjọ́, ó sì jáwé olúborí ní àwọn ìdíje bi ìdíje *Channel O Dance Africa*, àti *the last female standing* ní Maltina Dance Hall (ọdún 2008). Ní ọdún 2012, ó ṣe àgbéjáde orin àkọ́kọ́ rẹ̀, **Falling in Love**, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn sì gba ti orin náà.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Gabriel Akinbolarin Akinbiyi

**Gabriel Akinbolarin Akinbiyi** (a bi ni ojo karun osu kejila, odun 1949) o se igbeyawo pelu Iyaafin Stella A Akinbiyi ni nnkan bi odun merinlelogbon seyin ni odun 1956-1961, o lo si Ile Iwe St John's ti Anglican  oke Igbo leyin na, o pada lo si Ile iwe  local authority modern oke Igbo, ni Ọdun 1962-1964. Lẹyin na, o lọ si ile-ẹkọ ikẹkọ diocesan, wusasa Zaria (DTC) ni ọdun 1975-1976.  o jẹ Bishop ti Akoko ni agbegbe Anglican ti Ondo ni Ijo ti orele ede Nàìjíríà  titi di ọdun 2019. 

O pari ni Imanuel College ti Theology, Ibadan ni 1978 , o jade ni 1981, o jẹ diakoni ni ọdun kanna ati pe o ṣe ehonu ni 1982, O tẹsiwaju ninu iṣẹ ẹkọ rẹ si Oak Hill College, ni Ilu awon alawo funfun ni odun 1987-1990, nibiti o ti ṣe. ni DHE, BA o si lọ si King's College London laarin 1999-1991 nibiti o ti gba Oga ni eko nipa esin  

Ó ti sìn ní ọ̀pọ̀ ṣọ́ọ̀ṣì tó wà ní apá àríwá Nàìjíríà, irú àwọn ibi bẹ́ẹ̀ ni Zaria, Kaduna, Kano, Gusau, Offa àti Akoko  báyìí.
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Akintunde Popoola

**Akintunde Popoola**   jẹ biṣọọbu Anglican ni Naijiria :   o jẹ Bishop ti diocese Offa titi di ọdun 2018  o si jẹ aṣoju  ti  Gusu Ibadan bayi.  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Nana Asmaʼu

**Nana Asmaʾu**  (gbogbo orúkọ rẹ̀ ni: **Asmaʾu bint Shehu Usman dan Fodiyo**, ; 1793–1864) jẹ́ ọmọ ọba Fula, Akéwì, olùkọ́, àti ọmọ ọ̀lùdásílẹ̀ Sokoto Caliphate, Usman dan Fodio.  Ó jẹ́ ẹni tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ yẹ́ sí ní apá àríwá Nàìjíríà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ má ń fi ṣe àpèjúwe bí obìnrin ṣe le jẹ́ akọ̀wé tí yó sì wà láàyè ara rẹ̀ ni Islam, àwọn míràn tún ròó pé ó wà lára àwọn tó kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ jíjà fún ètọ́ ọmọbìnrin ní ilẹ̀ Áfríkà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
As Aventuras de Gui & Estopa

***As Aventuras de Gui & Estopa*** jẹ jara ti ere idaraya ará Brasil tí wọ́n gbé jáde lọ́dún 2009.

## Àwọn ohùn kikọ

* **Gui "Iguinho"** (Ohùn: Mariana Caltabiano): ọ̀dọ́ Westie.
* **Estopa** (Ohùn: Eduardo Jardim): ajá eléerú sanra.
* **Cróquete Spaniel** (Ohùn: Mariana Caltabiano): English Cocker Spaniel pako.
* **Pitiburro** (Ohùn: Eduardo Jardim): Pit bull alagara.
* **Dona Iguilda** (Ohùn: Mariana Caltabiano): ìyá Gui.
* **Fifivelinha** (Ohùn: Mariana Caltabiano): omobirin.
* **Ribaldo "Riba"** (Ohùn: Arly Cardoso): eku eléerú.
* **Róquete Spaniel** (Ohùn: Mariana Caltabiano): Spaniel alagara.
* **Professora Jararaca**: ejò aláwọ̀ ewé.
* **Pitibela**: ọ̀rẹ́bìnrin Pitiburro.
* **Pitbalinha**: àbúrò Pitiburro.
* **Jaiminho**: ẹlẹ́dẹ̀.
* **Nerdson**: aládùúgbò Gui.
* **Irmãozão**: ajá alagara ńlá àti lágbára.
* **Justin Bibelô**: ẹyẹ ofeefee.

## Itokasi

## Àjápọ̀ òde

*  
*
Monica Friday

**Monica Friday** (tí a bí ní ọjọ́ ọ̀kàn-dín-lógún oṣù kẹrin, ọdún 1988) jẹ́ Òṣèré Fíìmù Ilẹ̀ Nàìjíríà, oní-ipa, realtor, model àti olùdarí ètò.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ayé Àti Ẹ̀kọ́ Rẹ̀
A bí Monica ní Badagry ó sì dàgbà ní Ajégúnlẹ̀, àdúgbò tí ó wà ní ìlú Èkó sínú ilé Onígbàgbọ́. Ó bẹ̀rẹ̀ Ẹ̀kọ rẹ̀ ní Ilé-ẹ̀kọ́ Mistermis Kiddies. Ó parí ilé-ìwé gírámà ní ilé-ìwé gíga (Newland Senior Secondary), Èkó kó tó di pé ó lọ sí Yunifásítì Olabisi Onabanjo, ní ìpínlẹ̀ Ògùn níbi tó ti kàwé 'Mass Communication'. 

## Iṣẹ́ Rẹ̀
Ó ṣe ìfarahàn tẹlifísàn àkọ́kọ́ rẹ̀ tí ó ṣe ipa bí àfikún nínú iṣẹ́ àkànṣe Wale Adenuga tí àkọ́lé rẹ̀ ni 'New Song', Ipa fíìmù àkọ́kọ́ gbòógì rẹ̀ jẹ́ ní ọdún 2015 nígbà tí ó farahàn ní fíìmù Remi Vaughan-Richards 'Unspoken'.

Monica ti ṣe ìfarahàn ní járá M-Net tí ó gùn-gùn ọdún 2015, “Do Good” àti Fíìmù Tale Africa “Dérè” tí a tú sílẹ̀ ní ọdún 2016.  Ní ọdún 2019, Ó farahàn nínú fíìmù “Zena” bí Rexiha. 

## Járá Tẹlifísàn Rẹ̀
**Do Good* 
**The Village Headmaster* 
**Dérè*
**Flat Mates*
**So Wrong, So Good*

## Àwọn Fíìmù Rẹ̀
**Bad Generation* (2008)
**Being Mrs Elliot* (2014)
**The King's Cross* (2019)
**October 1* (2014)
**Murder at Prime Suites* (2013)
**The First Lady* (2015)
**Wives on Strike* (2014)
**Abducted* (2015)
**Zena* (2019) 
**Mothers & Daughters In-Law* (2019) 
**Timeless Passion* (2020)
**Unspoken* (2015)
**Labour Room* (2017) 
**Iquo's Journal* (2015)
**Cliché* (2016) 
**Hoodrush* (2012)
**Two Brides And A Baby* (2011) 
**Bonny & Clara* (2019) 
**Savior*(2015) 
**My Body My Proud* (2020) 
**Silent Murder* (2021) 

### Àwọn Ìṣẹ̀dá
**Sealed Lips* (2018)
**Yoruba Demons* (2018) 
**Best Mistake* (2019)
**Mr Romanus* (2020) 
**Chronicles of Ejiro* (2020)

## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Joshua Olufemi

**Joshua Olufemi** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ 22 oṣù keje, ọdún 1983) jẹ́ oṣìṣẹ́ orí ẹ̀rọ-ayélujára ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti olùdásílẹ̀ ìmọ̀-ẹ̀rọ fún àwọn ará ìlú. Òun ni olùdásílẹ̀ Dataphyte, òun sì ni olùdarí ètò Premiun Times Cntre for Investigative Journalism (èyí tí wọ́n ń pè báyìí ní The Centre for Journalism Innovation and Development - CJID). Olufemi ni akọròyìn tó tún jẹ́ aṣojú Premium Times ní International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) fún ilé-iṣẹ́ atẹ̀wéjáde Panama Papers àti Paradise Papers.

## Ètò ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́
Olufemi kẹ́kọ̀ọ́ gboyè bachelor's degree nínú ẹ̀kọ́ Economics láti ilé ìwé gíga Olabisi Onabanjo ní ọdún 2005 àti oyè master's degree nínú ẹ̀kọ́ Measurement and Evaluation láti ilé-ìwé gíga University of Lagos ní ọdún 2013, kó tó lọ sí Said Business School ti University of Oxford, níbi tí ó ti gba oyè nínú ẹ̀kọ́ Global Financial Technology. O jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Institute of Chartered Economists of Nigeria.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Sam Oritsetimeyin Omatseye

**Sam Omatseye** jẹ́ akéwì, òǹkọ̀wé ìtàn àròsọ, akọ̀tàn fún eré oeí-ìtàgé àti Akọ̀ròyìn ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria. Wọ́n bí Sam ní ọjọ́ 15 oṣù June, ọdún 1961, Ipinle Delta, Nigeria ni ó sì ti wá. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti ọdún 2019 fún National Productivity Order of Merit (NPOM).

## Ètò ẹ̀kọ́
Sam Omatseye lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ girama ti Government College, Ughelli, (ìpínlẹ̀ Bendel tẹ́lẹ̀), ipinle Delta láti ọdún 1973 sí 1979 fún ètò ẹ̀kọ́ girama rẹ̀, ó sì gba ìwé-ẹ̀rí ilé-ìwé West African School. Ó lọ sí Federal School Of Arts And Science, Victoria Island, Lagos fún ètò ẹ̀kọ́ gíga rẹ̀. Ó kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ìmọ̀ history ní University of Ife (tó ti di Obafemi Awolowo University) láti ọdún 1980 sí 1985, ó sì gba Bachelor of Arts Degree.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ó kọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì àti lítíréṣọ̀ ní Aminu Kano Commercial College, Kano nígbà tó ń ṣe NYSC láti ọdún 1985 sí 1986. Láti ọdún 1987 sí 1988 ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ajábọ̀-olùṣèwádìí ní Newswatch Magazine, ó sì ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ nínú ọ̀rọ̀ ilẹ̀ ajèjì àti àṣà. Ní ọdún 1988, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí òǹkọ̀wé fún African Concord Magazine, ó sì ṣagbátẹrù oríṣiríṣi ìtàn, tó ṣe àkọsílẹ̀ ìtàn Ibrahim Babangida. Ó di igbákejì olóòtú òṣèlú ti àwọn ìwé-ìròyìn Concord ní ọdún 1989. 

## Àwọn ìwé rẹ̀
**Ìwé kehkeré**

* *In Touch, Journalism as National Narrative*
* *A Chronicle Foretold*.

**Awọn aramada**

* *Crocodile Girl*
* *My Name Is Okoro*

**Àwọn ewì**

* *Mandela's Bones and Other Poems*
* *Dear Baby Ramatu*
* *Lion Wind And Other Poems*
* *Scented Offal*

**Àwọn eré tó kópa nínú**

* *The Siege to mark Professor Wole Soyinka's 80th birthday*

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1961
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Sa'a Ibrahim

**Sa'a Ibrahim** jẹ́ akọ̀ròyìn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti òṣìṣẹ́ ètò ìbáraẹnisọ̀rọ̀. Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tó máa di alága Broadcasting Organisation of Nigeria (BON). Òun sì ni olùdarí àgbà fún ẹ̀rọ̀-amóhùn máwòrán ti Abubakar Rimi.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Hajia Sa'a Ibrahim ni wọ́n bí sínú ìdílé Malam Ibrahim àti Yalwa Bello ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún 1960 ní Magashi Quarters ní ìjọba ìbílẹ̀ Gwale ní ipinle Kano .

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1960
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Gbenga Omotoso

**Gbenga Omotoso** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ 11 oṣù November, ọdún 1961) jẹ́ akọ̀ròyìn àti òǹkọ̀wé. Òun ni olóòtú ìwé-ilròyìn *The Nation* títí tí wọ́n fi yàn án sípò Commissioner tó ní ṣe pèlú Lagos State Ministry of Information and Strategy. Gómínà Ìpínlẹ̀ Èkó, ìyẹn Babajide Sanwo-Olu mu ṣèbúra láti wọ iṣẹ́ ní ọdún 2019.

## Ìgbésí ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ọjọ́ kọkànlá oṣù kọkànlá ọdún 1961 ni wọ́n bí Omotoso. Ó wá láti Ipinle Osun, tó wà ní apá Gúúsù mọ́ Ìwọ-Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè B.A nínú ìmọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Lítíréṣọ̀ ní University of Benin (Nigeria) ní ọdún 1984. Ó tẹ̀síwájú láti gboyè Masters nínú ẹ̀kọ́ Public and International Affairs ní University of Lagos, Akoka, tí ó parí ní ọdún 2007.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Omotoso ti lo ọdún márùndínlógójì nínù iṣẹ́ ìròyìn. Ó bẹ̀rẹ̀ gẹ́gé bíi akẹ́kọ̀ọ́ tó ń kọ́ nípa iṣẹ́ olóòtú ní ilẹ́-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn *The Guardian.* Ó padà di igbákejì olóòtú ti *Guardian Express,* níbi tí ó ti di olóòtú *Saturday Guardian.* Ní ọdún 1999, ní ìbẹ̀ẹ̀rè ìwé-ìròyìn *Comet*, wọ́n yàn án sípò aṣáájú-ọ̀nà olóòtú ìwé ìròyìn.

Ní ọdún 2006, ó tún di olóòtú aṣáájú-ọ̀nà ti ìwé-ìròyìn *The Nation*. Ó ti ṣètọ́jú ìwé kan "Àkọsílẹ̀ Olóòtú" ní The Nation, níbi ti ó ti kọ̀wé lórí àwọn ọ̀ràn inú ìlú, látàri lílo ọ̀nà àwàdà láti fi ṣàfihàn àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Nigeria Guild of Editors (NGE) àti Nigeria Union of Journalist (NUJ).

Ó jẹ́ olùfẹ́ eré-ìdárayá lọ́pọ̀lọpọ̀, pàápàá jù lọ bọ́ọ̀lù àfọwọ́gbá. Ó ti ní láti fi ẹ̀bùn rẹ̀ hàn níbi ìṣàfihàn kan tó ti bá bọ́ọ̀lù náà pẹ̀lú akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ agbábọ́ọ̀lù tó wà  ní ipò ogún lágbàáyé, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Aruna Quadri, tí ó sì ṣe dáadáa.

## Àtòjọ àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
Omotoso ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ fún iṣẹ́ títayọ rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìròyìn. Díẹ̀ nínú àwọn àmì-ẹ̀yẹ náà ni; àmì-ẹ̀yẹ ti Dame ní ọdún 2010, àmì-ẹ̀yẹ ti Nigeria Media fún olóòtú tó dára jù lọ ní ọdún 2013, àmì-ẹ̀yẹ Nigeria Media Merit fún olóòtú tó dára jù lọ ní ọdún 2015, àti àmì-ẹ̀yẹ Nigeria Media Merit fún olóòtú tó dára jù lọ ní ọdún 2017.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1961
Chido Onumah

**Chido Onumah** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ 10 oṣù April, ọdún 1966) jẹ́ akọ̀ròyìn, òǹkọ̀wé àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn. Ó ti ṣiṣẹ́ fún bíi ogún ọdún gẹ́gẹ́ bíi akọ̀ròyìn, òǹkọ̀wé, ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn àti oníṣẹ́ ìròyìn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Ghana, Canada, India, Orílẹ̀ èdè America, Caribbean àti Europe. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè PhD nínú ẹ̀kọ́ Communication and Journalism láti Autonomous University of Barcelona, ní UAB, orílẹ̀-èdẹ̀ Spain. Ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ààbò ní orílẹ̀-èdẹ̀ Naijiria ni ó mu tí wọ́ sì tí í mọ́lé nígbà tí ó wà ní páápá ọkọ̀ òfurufú ti Abuja, bí ó ṣe ń ti Spain bọ̀ nítorí ó wọ ẹ̀wù tí wọ́n kọ "we are all Biafrans" sí.

## Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Onumah kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní University of Calabar, tó wà  ní ipinle Cross River, ní orílẹ̀-èdè Naijiria, ó sì gba M.A nínú ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ìròyìn láti University of Western Ontario, ní London, Ontario, Canada. Ó tún gba PhD kan nínú ẹ̀kọ́ ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti iṣẹ́ ìròyìn láti Autonomous University of Barcelona, UAB, Spain.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Onumah ṣiṣẹ́, ó sì kọ̀wé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ìròyìn ní orílẹ̀-èdẹ̀ Nàìjíríà bíi; ìwé-ìròyìn Sentinel, Guardian, AM News, PM News, The News/Tempo, Concord, Punch àti Thisday newspaper, kí oh tó lọ sí Accra, ní orílẹ̀-èdè Ghana, ní ọdún 1996. Ó sìn gẹ́gẹ́ bíi olùṣàtúnṣe alábàáṣiṣẹ́pọ̀ ti ìwé-ìròyìn Insight, olùrànlọ́wọ́ olùṣàtúnṣe ìwé-ìròyìn Third World Network African Agenda, olùṣekòkáárí, West African Human Rights Committee àti correspondent fún ìwé-ìròyìn *African Observer*, New York, àti *AfricaNews Service*, Nairobi, Kenya.

## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ tó gbà

* 2017: Devatop Anti-Human Trafficking Ambassador, Nigeria.
* 2002: The Jerry Rogers Writing Award, University of Western Ontario, Canada
* 2001: William C. Heine Fellowship for International Media Studies, University of Western Ontario, Canada
* 2001: Alfred W. Hamilton Scholarship - Canadian Association of Black Journalists
* 1999: Kudirat Initiative for Democracy KIND Award for excellence in journalism (Nigeria)
* 1997: Clement Mwale Prize for courage in journalism, AFRICANEWS SERVICE (Kenya)

## Ìwé àtẹ̀jáde
Onumah jẹ́ òǹkọ̀wé, ó sì ti kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé bíi:

* "*Remaking Nigeria: Sixty Years, Sixty Voices*" (ed.)
* "*Testimony to Courage: Essays in Honour of Dapo Olorunyomi* (with Fred Adetiba)", (ed.)
* *"We Are All Biafrans (2016),* 
* *Nigeria is Negotiable* (2013) àti
* *Time to Reclaim Nigeria (Essays 2001-2011) 2011*.

O ti satunkọ awọn iwe lori orisirisi wonyen, pẹlu

* *Making Your Voice Heard: A Media Toolkit for Children & Youth (2004)*;
* *Anti-Corruption Advocacy Handbook* (with Comfort Idika-Ogunye) 2006;
* *Youth Media: A Guide to Literacy and Social Change* (with Lewis Asubiojo) 2008;
* *Understanding Nigeria and the New Imperialism (with Biodun Jeyifo, Bene Madunagu, and Kayode Komolafe) 2006*;
* *Sentenced in God’s Name: The Untold Story of Nigeria’s "Witch Children"*  (with Lewis Asubiojo) 2011; àti
* *Media and Information Policy and Strategy Guidelines* (with Grizzle, A., Moore, P., Dezuanni, M., Asthana, S., Wilson, C. and Banda, F.).

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1966
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Tobore Ovuorie

**Tobore Ovuorie** jẹ́ akọròyìn, olóòtú ọ̀rọ̀ ìlera àti olùṣèwádìí àgbà pẹ̀lú *Premium Times*.

## Ìgbésí ayé
Ovuorie ṣe àtẹ̀jáde ìwé àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún. Ó bẹ̀rẹ̀ ìwádìí abélé kan tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ *Inside Nigeria's Ruthless Human trafficking Mafia* ní ọdún 2013, èyí tí Premium Times gbé jáde ní ọdún 2014.

Ovuorie bèrẹ̀ $5,000,000 (èyí tó ń lọ bíi N225million) láti ọwọ́ ilé-iṣẹ́ EbonyLife fún ìtẹ̀jáde fíìmù kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Oloture* láìgbé oríyìn fún un. Ó sọ pé fíìmù náà jẹ́ àfihàn ìrírí rẹ̀ nínú *Inside Nigeria's Ruthless Human trafficking Mafia.* Ẹni tó ni ilé-iṣẹ́ náà, ìyẹn Mo Abudu sọ pé iṣẹ́ ìtàn àròsọ ni fíìmù náà, àti pé oríṣiríṣi ìṣẹ̀lẹ̀ òtítọ́ ló mu lóríyá. Àlàyé náà tún ní àfikún pé fìímu *Oloture* náà wáyé látàrí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú ọ̀pọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ pẹ̀lú àkọsílẹ̀ orísiríṣi lórí gbígbé ènìyàn káàkiri àti ìbálòpọ̀ àfipámúni.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
Ọmọbìnrin náà ti gba àmì-ẹ̀yẹ Deutsche Welle (DW) ti ọduhn 2021, èyí tó jẹ́ Freedom of Speech Award.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Aisha Salaudeen

**Aisha Salaudeen** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹríndínlógbọ̀n oṣù September, ọdún 1994) jẹ́ gbajúgbajà akọ̀ròyìn, ajàfún ẹ̀tọ́ obìnrin, aṣàgbéjáde ìròyìn àti òǹkọ̀wé tó ń ṣiṣẹ́ ní CNN lọ́wọ́lọ́wọ́. Ní oṣù kọkànlá ọdún 2020, ó gba àmì-ẹ̀yẹ Future Awards Africa Prize fún iṣẹ́ rẹ̀ nínú ìjábọ̀ ìròyìn, àti bí ó ṣe máa ń kọ ìtàn nípa ilẹ̀ Afrika. Wọ́n pè é láti sọ̀rọ̀ ní Ake Arts and Book Festival ní dún 2020.

## Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ tó gbòógì

* *Single women cannot rent property in Nigeria* (2019) for Stears Nigeria.
* *This 9-year-old has built more than 30 mobile games* (2019) for CNN.
* *The woman risking her life to photograph the forgotten victims of war* (2019) for CNN.

## Awọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1994
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ijo Kristiẹni ti a rà pada

**Redeemed Christian Church of God** ( **RCCG** ) jẹ́ ìjọ pẹ́ńtíkọ́sítì ńlá kan ní Ìpínlẹ̀ Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Enoch Adébóyè ti jẹ́ alábòójútó ìjọ náà láti ọdún 1981. Ìjọ náà tó wà ní Èkó ní àwọn olùjọ́sìn tó ń lọ bíi 50,000 ní ọdún 2022. 

## Ìtàn
Rev. Josiah Olufemi Akindayomi (tí wọ́n bí ní ọdún 1909, tó sì kú ní ọdún 1980) dá ìjọ RCCG sílẹ̀ ní ọdún 1952.  Reverend Akindayomi yan Enoch Adébóyè gẹ́gẹ́ bíi alábòójútó ìjọ náà. Adeboye jẹ́ olùkọ́ ẹ̀kọ́ mathematics ní University of Lagos, ó sì dara pọ̀ mọ́ ìjọ ní ọdún 1973. Wọ́n kọ́kọ́ gba Adeboye gẹ́gẹ́ bíi ògbufọ̀ láti máa tú àwọn ìwásù Akindayomi láti èdè Gẹ̀ẹ́sì sí èdè Yoruba. Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bíi olùṣọ́-àgùntàn láti mójútó ìjọ náà ní ọdún 1975. Yíyàn tí wọ́n yàn án sípò yìí tẹ̀lé ìfilehlẹ̀ tí Akindayomi fi lélẹ̀. Ní ọdún 1990, ilé-ìwé fún ẹ̀kọ́ Bíbélì fún ìjọ Redeemed Christian Church of God jẹ́ dídá sílẹ̀. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Uzor Osimkpa

**Uzoma Okwuchi Osimkpa**  jẹ́ Òṣèré obìnrin ti ile Nàìjíríà tí a mọ̀ sí **Uzor Osimkpa**. Ó jáde ní ipò kárùn-ún ní àkókò kẹsàn-án nínú Gulder Ultimate Search ti ọdún 2012. 

## Ìgbésí Ayé
Ó gba òye nínú ètò ọrọ̀ ajé (Economics Education) láti Yunifásítì Ìpínlẹ̀ Ábíá ní Ilẹ̀ Nàìjíríà. 

## Iṣẹ́ Rẹ̀
Iṣẹ́ Ìṣèré Uzor bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2004 nígbà tí ó ṣe ìfihàn nínú fíìmù 'Shallow Waters'.  Ní ọdún 2005, ó farahàn nínú járá àgbéyẹ̀wò 'Wetin dey' ti BBC World Service Trust. Àwọn járá tẹlifísàn 'Do Good' àti Hustle jẹ́ kí ó jẹ́ olókìkí díẹ̀ síi. Lẹ́hìn náà, ó ti ṣe ìfihàn nínú àwọn fíìmù àti járá tẹlifísàn èyí tí ó pẹ̀lú Tinsel, The Maze, Flatmate, Edge of Paradise, Doctors Quarters, láàrín àwọn mìíràn.

Uzor Osimkpa díje ó sì jáde ní ipò kárùn-ún ní Gulder Ultimate Search ní ọdún 2012.   Pàápàá bótilẹ̀jẹ́pé ó yọ kúrò lẹ́hìn tí ó ṣòdì sí òfin kan nípa yíyọ kùkùté ìtìjú kúrò ní ẹsẹ̀ rẹ̀ bí ìjìyà fún ìparí ìkẹhìn ní ìpeníjà ìkẹhìn tí àkọ́lé 'Wave your Flag'. 

## Àwọn Fíìmù

## Ìyìn
Ní ọdún 2017 Uzor ni a yàn fún ẹ̀ka àwọn fíìmù City People - Òṣèré tí ńbọ̀ tí ó dára jùlọ nínú fíìmù Gẹ̀ẹ́sì kan  Uzor Osimkpa jáde ní ìkarùn-ún ní wíwá Gulder Ultimate ní ọdún 2012, àkókò yìí wáyé ní Usaka, Obot Akara, Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom .

## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Najite Dede

**Najite Dede** jẹ́ òṣèrébìnrin àti adarí fíìmù ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ arábìnrin Michelle Dede àti Richard Mofe Damijo, àwọn mẹ́tẹ̀ta jẹ́ òṣèré.
## Ìdílé rẹ̀
Orúkọ bàbá Najite ni Ogbeni Brownson Dede, aṣojú Nàìjíríà tẹ́lẹ̀rí sí orílẹ̀-èdè Ethiopia.
## Àtòjọ àwọn Fíìmù tí ó ti ṣeré
**[[Shuga (TV series)|MTV Shuga]]*
*Prince of Savannah
*Mamma Mia
*Heartbeat the musical
*High
*All about Ere
**[[Can of Worms (film)|Can of worms]]*
*Unbroken
*Nigeria nuance
*The upside Your Head Show 
**[[It's Her Day|It's her day]]*
*Bar Beach Blues 
**[[Riona]]*
## O tún le ka
*Michelle Dede
* Richard Mofe-Damijo

## Àwọn Ìtọ́kasí
Hanshin Tigers

甲子園 (5066521146).jpg

 Tigers jẹ ẹgbẹ bọọlu afẹsẹgba Japanese kan.
## Akopọ
　
Awọn Tigers Hanshin jẹ ẹgbẹ bọọlu afẹsẹgba olokiki julọ ti Japan ati pe wọn ni atẹle nla kan.Ti o ba ṣẹgun, yoo mu ariwo kan wa si Japan.
## oludari ni

Eyan kan ti oruko re n je Shofu Okada ni alakoso ati pe o gbajumo ju awon agbaboolu.Awọn alaye ere-ifiweranṣẹ jẹ pataki ti ẹgbẹ yii.
Angel Unigwe

**Angel Unigwe** (orúkọ àbísọ rẹ̀ ni Angel Onyinyechi Unigwe; tí a bí ní ọjọ́ kẹta-dín-lọ́gbọ̀n oṣù kẹfà ọdún 2005) jẹ́ òṣèré obìnrin ti ilẹ̀ Nàìjíríà, ó jẹ́ aláfiwé, àti aṣètò tí ó tún ṣe ìfihàn nínú àwọn ìkéde tẹlifísàn olókìkí.

## Iṣẹ́ Rẹ̀
Ṣàfimọ̀ sí ilé-iṣẹ́ fíìmù nípasẹ̀ ìyá rẹ̀, Unigwe bẹ̀rẹ̀ bí òṣèré ọmọdé tí ó ṣe àfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọdún 2015 lẹ́hìn tí ó gba àwọn ipa ní 'Alison's Stand,' járá tẹlifísàn Nàìjíríà olókìkí; àti pé láti ìgbà náà ó ti tẹ̀síwájú láti mú ọkàn àwọn òǹwòrán fíìmù dùn'.   Akòròyìn Unigwe ni oníròyìn Nàìjíríà Obaji Akpet.

## Àwọn Yíyàn Rẹ̀ Àti Àmì Ẹ̀yẹ
Unigwe ti gbádùn ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn yíyàn àti pé ó ti gba àwọn àmì ẹ̀yẹ lọ́pọ̀lọpọ̀ pẹ̀lú Òṣèré Ọmọdé (Child Actor) ti Ọdún 2019 ní Ààmì Ẹ̀yẹ Intellects Giant;   Ó lọlé pẹ̀lú àmì ẹ̀yẹ Best Young/Promising Actor ní ọjọ́ kẹta-dín-lọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá ọdún 2019, ní ẹdá ọdún 2019 ti Africa Movie Academy Awards (AMAA) ); Òṣèré ọmọdé tí ó dára jùlọ nínú fíìmù kan ní àmì ẹ̀yẹ ọdún 2021 'Best of Nollywood ' (BON) fún ipa rẹ̀ nínú 'Strain'.  

## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Wendy Lawal

**Yewande Lawal Simpson** jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ènìyàn mọ́ tẹ́lẹ̀rí sí **Yewande Lawal Adebisi**. Òun ni ó jáwé olúborí nínú ìdíje Miss Lagos Carnival Pageant ní ọdún 2012.

## Ìtàn rẹ̀
Yetunde ni ọmọ karùn-ún nínú ọmọ mẹ́fà tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Lawal fẹ́ Wanri Simpson ní ọdún 2018. Ó sì pàdánù ìyá rẹ̀ ní ọdún 2020.

### Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Lawal's ka ẹ̀kọ́ àkọ́bẹ̀rẹ̀ àti sẹ́kọ́ndírì rẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nigeria, ó sì tún tẹ̀síwájú láti gba àmì-ẹ̀yẹ bachelor's degree rẹ̀ nínú ìmọ̀ Creative Arts ní Yunifásítì ìlú Èkó.

### Iṣẹ́ rẹ̀
Iṣẹ́ Lawal nínú ṣíṣe fíìmù bẹ̀rẹ̀ ni ọdún 2009 lẹ́yìn ìgbà tí ó ṣeré nínú fíìmù *Living in Lagos*. Lẹ́yìnhìgbà náà, ó ti ṣeré nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù bias: The men's club, *Jemeji*, Journey to self, *The room*, *Out of sight*, *Foreign Love*.
## Àtòjọ àwọn fíìmù kọ̀kan tí ó ti ṣeré
* *[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]* (2008)
* *[[Journey to Self]]* (2012)
* *[[The Men's Club]]* (2018)
**The Auction* (2018)
**Jimeji* (20)
**The Room* (20)
**Unbreakable* (2019)
**The Set up* (2019)

## Àwọn Ìtókasí
SunTrust Bank Nigeria Limited

**SunTrust Bank Nigeria Limited** ( **STBNL** ), jẹ́ ilé iṣẹ́ tó ń pèsè ètò ìnáwó ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó gba ìwé àṣẹ lọ́wọ́ banki gbogboogbò ilẹ̀ Nàìjíríà ìyẹn Central Bank of Nigeria,  àti olùṣàkóso ilé-ìfowopámọ́ orílẹ̀-èdè. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Diamond Bank plc

**Diamond Bank Plc.**, J olùpèsè iṣẹ́ ìnáwó orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Diamond bank gba nípasẹ̀ Access bank ní òṣù Kejìlá ọdún 2018, ósì kédè láti parí àwọn iṣówó tí àpapọ̀ ní kíkún ní ìdajì àkọ́kọ́ tí ọdún 2019 . Diamond bank ti dàpọ̀ ní kíkún pèlú Access Bank láti kọ́ ǹkan tuntun lákokò tí ó tọ́jú orúkọ Access Bank pèlú ààmì kan tí ó mú ìrísí Diamond bank.

## Àwọn ìtọ́kasí