open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Àwo̩n Ò̩jò̩gbò̩n Nínú Èdè àti Lítírés̩ò̩ Yorùbá

Àwo̩n Ò̩jò̩gbò̩n Nínú Èdè àti Lítírés̩ò̩ Yorùbá
Professors of the Yorùbá Linguistics, Language, Literature & Culture

S/N	           Oruko	                    Yunifasiti
1.	Emeritus Professor Adeboye Babalola	University of Lagos
2.	Emeritus Professor Ayo Bamgbose	        University of Ibadan
3.	Professor Oladele Awobuluyi	        Adekunle Ajasin University
4.	Professor Sope Oyelaran	                Obafemi Awolowo University
5.	Professor Wande Abimbola	        Obafemi Awolowo University
6.	Professor Olatunde Olatunji	        University of Ibadan
7.	Professor Akinwumi Isola	        Obafemi Awolowo University
8.	Professor Kola Owolabi	                University of Ibadan
9.	Professor Adegboyega Alaba		University of Lagos
10.	Professor Afolabi Olabimtan	        University of Lagos
11.	Professor Bade Ajuwon	                Obafemi Awolowo University
12.	Professor T. M. Ilesanmi	        Obafemi Awolowo University
13.	Professor (Mrs.) Olutoye	        University of Lagos
14.	Professor Adebisi Ogunsina	        University of Ilorin
15.	Professor L. Olufemi Adewole	        Obafemi Awolowo University
16	Professor Rotimi Badejo	                University of Maiduguri
17.	Professor Adedotun Ogundeji		University of Ibadan
18.	Professor Yinka Folorunso	        Lagos State University
19.	Professor Goke Akinlabi	                University of Ibadan
20.	Professor Bade Ajayi		        University of Ilorin
21.	Professor Olabode	                University of Ibadan
22.	Professor Sola Adebajo	                Ogun State Univeristy Ago-Iwoye
23.	Professor S. O. Oyetade	                University of Ibadan
24.	Professor (Mrs.) Oluyemisi Adebowale	Adekunle Ajasin University Akungba
25.	Professor Olusola Olateju	        University of Ibadan
26.	Professor Jibola Abiodun	        Ekiti State University Ado-Ekiti
27.	Professor Tunde Akinyemi	        University of Florida
28.	Professor (Mrs.) Arinpe Adejumo	        University of Ibadan
29.	Professor Francis Oyebade	        Adekunle Ajasin University Akungba
30.	Professor Duro Adeleke	                University of Ibadan
31.	Professor (Mrs.) Laide Sheba	        Obafemi Awolowo University
32.	Professor Taiwo Olunlade	        Lagos State University
33.	Professor O̩ladiipo Ajiboye	        University of Lagos
34.	Professor Oye Taiwo	                University of Ibadan
35.	Professor Lere Adeyemi	                University of Ilorin
36.	Professor Harrison Adeniyi	        Lagos State University
37.	Professor Felix Abidemi Fabunmi	        Obafemi Awolowo University
38.	Professor George Olusola Ajibade	Obafemi Awolowo University
39.		
40.
Wasiu Alabi Pasuma

Wọ́n bí** Wasiu Àlàbí Pasuma** ní (November 27, 1967) sí Mushin ní ìpínlẹ̀ Èkó, tí bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Kwárà òun náà ni wọ́n tún ń pè ní "Ògánla". Ó jẹ́ òṣèré, ọ̀kọrin Fújì ó sì jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjìríà.

## iṣẹ́ òòjọ́ rẹ̀
Pasuma di gbajú-gbajà olórin Fújì ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà nígbà tí ó ṣe àwo orin tó sọọ́ di ìlú-mọ̀ọ́ká tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Recognition" ní ọdún 1993.  Ó ti ṣe àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ orin pẹ̀lú àwọn oríṣiríṣi olórin bíi: Bola Abimbola àti King Sunny Ade. Bákan náà ni ó ti kópa nínú eré orí-ìtàgé ilẹ̀ Nàìjíríà bíi: *Ìyànjẹ* àti *Aléni báre*.

Ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kẹ́jọ ọdún 2015 (Sept.6, 2015), Pasuma gba àmì ẹ̀yẹ olórin ìbílẹ̀ tó dára jùlọ Nigeria Entertainment Awards mọ́ àwọn olórin Gẹ̀ẹ́sì bíi: Ọlámídé, Phyno, Flavor . Wọ́n tún yàán fún àmì ẹ̀yẹ 'olórin tí kìí ṣe olórin ẹ̀sìn Islam , tó kópa tó pọ̀ nínú àwo orin ẹ̀sin  Islam' ní ọ́dún 2016, òun pẹ̀lú King Saheed Òṣùpá, Súlè Àlàó Malaika, Shefiu Àlàó, Taye Currency, àti Muri Thunder.

## Àwọn àwo orin rẹ̀
Alhaji Wasiu Alabi Pasuma ti gbé àwo orin Fújì tó lé ní ọgbọ̀n 30 jáde lạ́ti ọdún 1993 . Àwọn àwo orin rẹ̀ nìwọ̀nyí:

* Recognition
* Choice
* Orobokibo
* computer
* The man
* Confidence
* London experience
* London Scope
* Afican Puff Daddy
* Entertainer
* American
* Extervanganzer
* Desperado
* High and joker (2in1)
* Judgment
* Unique and superior (2in1)
* Fuji Motion
* Maintain and Sustain (2in1)
* Intiator
* Importer and exporter (2 in 1)
* Stability
* In and out 
* Brain box and Stadium (2in1)
* Infinity
* Role Model
* Feel it
* Ability
* Yankee Party Time 
* Sure pass
* Influential
* Purity
* December tonic
* Torin tilu
* My World (Hip-hop album)
* Me, Myself and I
* Undefeated
* Compatibility
* Goodness and Mercy
* Wisdom and Maturity

### Àwọn orin àjọkọ

* Iseju Meji (Ft 9ice)
* Whyne am
* Kowale
* Change
* Action (ft Olamide)
* Quality
* Olorun Oje (ft Q dot)
* Am on fire (ft Phyno)
* Labe igi (ft Oritshe Femi)
* Oruka
* Our Lagos (ft Patoranking)
* Ife (Ft Tiwa Savage)
* ogede ti pon
* Abo
* Oganla (ft Olamide & Lil Kesh)

## Àwo fídíò rẹ̀

## ̀Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Nigeria Advance Party

Egbe oselu  **Nigeria Advance Party (NAP) **ni won da sile ni asiko isejoba awa arawa  elekeji  (Second Nigerian Republic) ni ile Naijiria ti o si foruko sile fun eto idibo odun 1983. Eni ti o je olori egbe oselu naa ni  Tunji Braithwaite, ti o je agbejoro. Won faye gba egbe naa lati fa oludupo ti yoo kopa ninu eto idiboyan odun 1983. Awon ti won korajo po sinu egbe  naa ni won je eniyan apa ariwa orile ede Naijiria ti won duro lori atutnto eto isejoba awa arawa ile Naijiria.

## Itan egbe oselu naa
Won fi egbe naa loole ni ojo Ketala osu Kewaa odun 1978 (13 October 1978)  ni ilu Ibadan. Awon adari egbe naa gbe igbese ti o nipon lori eto eko ofe, sugbon ti won pada yi ipinu won pada wipe ki eto eko ile eko alakoobere ati ile eko agba Fasiti (Universities) gbogbo o je ofe fun teru tomo.  Egbe naa duro lori wipe awon yato awon si dara ju awon egbe oselu ti o ti koko wa ni asiko isejoba awa arawa  first republic alakooko lo.

Laarin odun meji akoko ti won da egbe nan kale ni ile olominira Naijiria foju wina isejoba ologun ti ogagun  Olusegun Obasanjo je eni ti o keyin olori ologun orile ede naa nigba ti o gbejoba kale fun alagbada ki won le dibo odun 1983. Tunji Braithwaite ti o je oju lowo omo ipinle Eko ni o fese re mule wipe ijoba awa arawa ko le se aseyori bi ko ba se atunto ki o si fopin si iwa ajebanu. Lara awon laami laaka alenu-loro ti o fara mo aba Tunji Braithwaite yi ni ojogbon Wole Soyinka, ati  Fela Anikulapo Kuti, eni ti awon omo ogun ile seku pa iya re ti won si ba ile re (Kalakuta Republic) je lasiko ijoba ologun ti ogagun  Obasanjo je ogagun orile ede Naijiria

## Eto ipolongo ibo egbe naa
Ni December 1978,meta lara egbe ti kii se ti ijoba dara po mo egbe oselu naa. Awon egbe naa ni: Ajo awon ayale gbe ati ajo osise (Nigeria Tenants and Labour Congress) ile Naijiria, ti ogbeni  I.H. Igali, je olori won. Ajo  (Nigeria Social Democratic Congress),ti ogbeni Balali Dauda je olori won, ati Ajo (Youth Force Alliance), ti ogbeni Olayinka Olabiwonu je olori won. Sugbon, won fagile iforuko sile won leyin osu meji ti won ti foruko sile sodo ajo eleto idibo, latari aini iranlowo to lati odo awon eniyan labele (grass-root support). 

### Idibo odun 1983
Egbe oselu yii ti  Tunji Braithwaite je okan lara awon mefa ti o dupo dije su ipo Aare labe asia egbe oselu naa ni odun 1983. Awon eniyan dibo yan Shehu Shagari ti o je omo ebge oselu  National Party of Nigeria (NPN) sipo Aare  nigba ti o jawe olubori pelu ami ibo ti o to  45%. 

Ni  7 December 2012, egbe oselu (NAP) je okan lara awon egbe oselu mejidinlogbo ti won yoo tun oruko fi sile labe ajo eleto idibo  INEC fun eeto ipolongo ibo odun  2015.
Ijora, Lagos

**Ijora** je okan lara awon agbegbe ilu  Eko, ni orile ede Naijiria.
thumb| Ọkọ̀ dáńfó pupa ní Ijora badia, Èkó
## Itan
Ijora je ile ira omi (swampy and water-logged)  ti awon ti won n bo lati Lagos Island ko ni le de ibugbe won, aya fi ki won wo oko oju omi. Idasile ibudoko oko oju irin The establishment of a railway terminus si Ido ti o je ileto kan ti o wa ni itosi Ijora ni ni odun 1919 ni o so Ijora di pataki, eyi ni o mu ki Ijoba Amunisin da ilese Eedu si Ijora lati le ma ko Eedu fun awon oko oju irin ile Naijiria. Ni odun 1923, ijoba da ile ise ti o n yi Ooru pada si ina mana mana si Ijora lati le ma pese ina eletiriki fun awon oko oju irin ati awon agbegbe ti o sun mo Ijora lapapo. Ni odun 1960, ajo ti o n ri si eto ile kiko (town planning authority) ni ipinle Eko ati ijoba apapo  pinu lati ya ile kan soto fun akojopo ile ise, ti won si tun gbale die si leyin igba naa ni Ijora.

Awon akojopo ile ise ni won n lo fun ile ise bii: K Maroun, Incar cars ati West African Cold Storage. Ibudo (wharf) Ijora naa ni o tun je ibi ti won n ko eja pamo si.

## Awon Adugbo Ijora
Awon ilu ti o sun mo Ijora ni : Ijora Oloye, Ijora-Badia ati Ijora Olopa. Opo lara awon adugbo yi ni o je wipe ero ti po ju ti opo awon ti o si n gbe ibe je mekunu. Awon afurasi iko aserubalu  Boko Haram kan ni won ri gbamu ni Ijora Oloye ni odun 2013 ati ni odun 2016.

Ijora-Olopa ni o je ibi ti won ti n ta awon ounje inu yinyin tutu (frozen foods) ni ipinle Eko. 

Ijora-Badia je okan lara awon adugbo ipinle Eko ti ko dagba soke sugbon ti o ni ero pupo. Opo lara awon ti won koko gbe agbegbe  Ijora-Badia ni won je Ameke (resettlers) lati abule Oluwole  Nigba ti ijoba gba adugbo yi fun kiko Gbongan isere  National Theatre ti o wa ni Iganmu ni opo eniyan ko wa si itosi ile ise oko oju irin.

## Eto irina
Kiko afara Eko Bridge ti o tun je afara elekeji ti o gun ju ni o bere lati Ijora ti o si ja po mo Lagos Island. Opopona Ijora ni o je okan pataki ti won n gba lo si ebute  Apapa. Nigba ti titi marose ti Oshodi si Apapa gba Ijora koja. 

## Eto Oro Aje
Dida ti won da akojopo ile-ise kale si Ijaora ni o sokun fa dida ile ise ti o n pon oti elerin-dodo(Seven Up) si agbegbe naa. Ijora paa paa tun sunmo ile ise akojopo ti o wa ni Iganmu ati ibudoko reluwee ti o wa ni Iddo .

.

## Awon Itoka si
Àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́sí ilẹ̀ Nàìjíríà

Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé:

# Access Bank
# Diamond Bank plc
# Fidelity Bank Nigeria
# First City Monument Bank Plc
# First Bank of Nigeria Limited
# Guaranty Trust Bank Plc
# Polaris Bank Limited
# Union Bank of Nigeria Plc
# United Bank for Africa Plc
# Zenith Bank Plc

Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé:

# Citibank
# Ecobank Nigeria
# Heritage Banking Company Limited
# Keystone Bank Limited
# Stanbic IBTC holdings
# Standard Chartered
# Sterling Bank Plc
# Unity Bank Plc
# Wema Bank Plc

Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé:

# SunTrust Bank Nigeria Limited
# Providus Bank Limited

 Ilé-ìfowópamọ́ tí kì í gba èlé lórí owó tí ó bá yáni ní ilẹ̀ Nàìjíríà, ní ṣiṣẹ̀-n-tẹ̀lé:

# Jaiz Bank Plc

Èyí ni àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n tún gbòǹtẹ̀ ìdánimọ̀ àgbáyé, ní tẹ̀lé-ǹ-tẹ̀lé:

# Coronation Merchant Bank
# FBN Merchant Bank
# FSDH Merchant Bank
# Rand Merchant Bank
# Nova Merchant Bank

## Ẹ tún le wo

* List of banks in Africa
* Central Bank of Nigeria
* Economy of Nigeria

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìjápọ̀ òde

* List of deposit money banks and financial holding companies operating in Nigeria as at December 29, 2017

Ẹ̀ka:Nàìjíríà
Naijiria
Àtòjọ àwọn ilé-ìfowópamọ́sí ilẹ̀ Ẹ́gíptì

**Eyi ni atojo awon ile ifowo-apmo olokowo ile Egypt ni tele n tele in **

# Al Ahli Bank Of Kuwait (ABK-Egypt)
# Banque du Caire
# Egyptian Arab Land Bank
# National Bank of Egypt
# Agricultural Bank of Egypt
# Bank of Alexandria
# Misr Iran Development Bank
# Commercial International Bank (CIB)
# Industrial Development & Workers Bank of Egypt
# Société Arabe Internationale de Banque (SAIB)
# Blom Bank
# Credit Agricole Egypt
# Emirates NBD
# Suez Canal Bank
# Qatar National Bank Al Ahli (QNB Alahli)
# Banque Misr
# Bank Audi
# Ahli United Bank
# Faisal Islamic Bank of Egypt
# Housing and Development Bank
# Al Baraka Bank of Egypt
# National Bank of Kuwait - Egypt (NBK-Egypt)
# Abu Dhabi Islamic Bank (ADIB)
# Union National Bank Egypt (UNB-E)
# Egyptian Gulf Bank (EG BANK)
# Arab African International Bank
# HSBC Bank Egypt
# Arab Banking Corporation
# Export Development Bank of Egypt
# The United Bank of Egypt
# National Bank of Abu Dhabi
# Citibank
# Arab Bank Plc.
# Mashreq Bank
# National Bank of Greece
# Arab International Bank
# Arab Investment Bank (AIBK)
# Attijariwafa Bank Egypt
# ABC Bank

## Atojo awon ile ifowo-apmo ti won kuro ni ile Egypt

* National Bank of Oman
* Barclays Bank Egypt sold to Attijariwafa Bank.
* Bank of Nova Scotia sold to Arab African International Bank.
* National Société Générale Egypt sold to Qatar National Bank Al Ahli.
* BNP Paribas Egypt sold to Emirates NBD.
* Piraeus Bank Egypt sold to Al Ahli Bank Of Kuwait.
* Crystal Jmaad Global Bank
* Citibank N.A., Egypt agreed to transfer its retail banking and cards businesses in Egypt to Commercial International Bank.

## E tun le wo

* List of banks in Africa
* Central Bank of Egypt

## Awon Itoka si

## Awon ijasode

* Website of Central Bank of Egypt
* List of banks in Sharm el Sheikh

Ẹ̀ka:Ẹ́gíptì
Egipti
Shola Allyson

**Shola Allyson-Obaniyi** (lédè Yorùbá: **Ṣọlá Allyson-Ọbáníyì**), jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ akọrin ẹ̀mí (*soul*) àti ìbílẹ̀, ó sì tún jẹ́ olùkọ́ orin. Ó di gbajú-gbajà akọrin pẹ̀lú ìkan lára àwọn orin rẹ̀ tí ó pè ni *"Ejì Òwúrọ̀"* ní ọdún 2003, orin yìí sì tún jẹ́ orin àgbàsílẹ̀ fún fíìmù kan tí ó dẹ̀ pè ni *"Ejì Òwúrọ̀"*. Lẹ́yìn tí ó gbé àwo yìí jáde, àwọn àwo orin mìíràn tí ó tẹ̀ lé pọ̀. Nínú àwo orin rẹ̀ *"Ejì Òwúrọ̀"* bí gbogbo àwọn àwo orin tí ó ṣe lẹ́yìn èyí, orin tí ó kọrin dẹ̀ pọ̀, fún àpẹẹrẹ *"Obinrìn Ni Mi", "Àṣeyẹ", "Ìsinmi",* àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ wà nínú àwo *"Ejì Òwúrọ̀"* rẹ̀..  Yàtọ̀ sí wí pé Ṣọlá jẹ́ olórin, ó tún jẹ́ akọ́ni lóhùn orin àti olùgbànímọ̀ràn.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí-ayé rẹ̀ àti ìrìn-àjò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Won bi Shola Allyson ni ilu Ikorodu, ni ipinle Eko ni ibere odun 1970. O lo si ile-iwe alakoobere Anglican , ti ilu Ikorodu, leyin eyi ni o te siwaju ni ile-iwe Girama Shams-el-deen, ni ilu Ikorod fun ipele eko eleekeji. Leyin eyi ni o lo si ile-iwe Gbogbonise  ti ijoba  (Technical College) ni Agidingbi Ikeja, ni bi ti o ti ko nipa imo okowo  (Business Studies) ti o si gba iwe eri  (NBTE).

Ni odun 1997, o wo ile-iwe Polytechnic, Ibadan ti o si ko nipa imo Ayinike Orin (Music Technology), ti o da lori bi a se n lo ohun ninu orin. Ibe ni o ti ni iwe eri (HND) Higher National Diploma pelu ipo ti o ga julo.

## Ìgbòkègbòdò iṣẹ́ rẹ̀
Arabinrin Shola Allyson bere igboke-gbodo ise orin re ni opin odun 1980s, nigba ti o wa ni omo odun Metala (13 yrs). Leyin eyi ni o di elegbe to yanranti leyin awon olorin ilu-mooka bi: Yinka Ayefele, Gbenga Adeboye, Wasiu Alabi (Pasuma), Akande Abass (Obesere) ati olorin rege (Daddy Showkey). Iwonba afani ti o ri lati se awo orin tire akoko jade iyen *"Eji Owuro"* waye nigba ti o pade orakunrin kan ti o mu iwe eto ere ori-itage kan dani ninu oko akero, ti okunrin naa si ba Sola takuroso lori ere nise ori-itage ti won sese se laseyori ti akole re n je "*Orekelewa*" (You at a distance). Bayi ni okunrin naa se pe Sola Allyson lati wa korin fun ere naa, ti orin re si sokunfa bi won se yi akole ere naa pada si "*Eji Owuro*" (The morning Dew). Nigba ti sinima  *Eji Owuro* jade tan, ile ise ti o ya aworan sinima naa pinu lati gbe awo orin jade pelu akole sinima yii iye "*Eji Owuro*". Aseyori nla gbaa ni awo orin yii je fun ile ise ati olorin funra re "Shola Allyson" ti o si so Sola di ilu-mooka olorin ni awujo awon korin korin.

## Ìgbésí-ayé rẹ̀
Shola Allyson se igbeyawo ninu osu Erena, odun 2003 (March 2003). O pade olowo ori re arakunrin, Toyin Obaniyi ninuy egbe akorin ijo won. Won si bi awon omo meta fura won: Ayobami, Mopelola and Obafunmiwo.

## Àwọn àwo orin rẹ̀

### Àwo

* *Eji Owuro* (2003)
* *Gbe Je F'ori* (2005)
* *Ire* (2007)
* *Im'oore* (2009)
* *Adun* (2012)

## Awon Itoka si

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Nàìjíríà
[Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá]]
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Gani Adams

**Iba Gàníyù Adams** t́i fi ìgbà kan jẹ́ olórí ẹgbẹ́ ọmọ Odùduwà tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí O.P.C, A bí Ọ̀túnba Ganiyu Adam ní (ọgbọ̀n ọjọ́ oṣù kẹrin ọdún 1970). Ó jẹ́ ajìjàngbara àti Ààrẹ Ọ̀nàkakaǹfò. 

## Ìgbẹ́ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Gani Adams ni ọjọ́ kẹẹ̀dọgun oṣù kẹrin ọdún 1970, ní Arigidi-Akoko tí wọ́n pè ní Àkókò North-west local government,Ondo State ni òdé òní.

## Ẹ̀kọ́
Gani Adams bẹ̀rẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ ni Army Children's School, Otukpo, Ìpínlè Benue. Sùgbọ́n nítorí irú ìṣẹ́ bàbá rẹ, wọ́n kó lọ sí ìlú Eko níbi tí o ti parí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹrẹ̀ ní Municipal Primary School ní Surulere ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 1980. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹrẹ̀ rẹ̀, o tẹsìwàjú lọ sí Ansar-Ud-deen Secondary School, Randle Avenue, Surulere. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ girama ,ó lọ kọ́ nípa ṣíṣe àwọ́n ọ̀ṣọ́ ilé tí ó sì parí ní ọdún 1987.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1970
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
National Arts Theatre

** National Arts Theatre** je ogan gan ibi ipate isere ori-itage ile Naijiria. Ile igbafe naa ni o kale si agbe gbe Iganmu, ni ijoba ibile  Surulere, ni  ipinle Eko. Won ko gbongan isere yii pari ni odun  1976 fun ipalemo ayeye akojopo ile Adulawo Meri ti (FESTAC) Festival of Arts and Culture  ni odun 1977. Awon akojopo ohun oso abalaye ati ti igba-lode ti ile Naijiria ni won ko sinu gbangan naa.

## Sise oso re
Kiko gbangan  National Arts Theatre ni won bere nigba aye ologun ti olori ogagun  Yakubu Gowon ti won si pari re ni igba aye ogaun  Olusegun Obasanjo. Aworan ita gbangan naa ni won ko bi fila ologun. O ni aye ijoko ti o le gba egberun marun eniyan leekan soso pelu pepe itage, ti o si tun aye nla meji otooto fun ere itage meji lai dira won lowo bi ere ba n lo, ti won si fi ohun elo igba-lode ti o le se ogbufo ede mejo papo leekan naa fun awon ti won ba gbo ede naa. Okan ni eyi je ninu awon ohun miiran ti o wa ni gbangan naa.

Awon Kongila ara ile Bulgaria ni won ba orile ede Naijiria ko gbangan naa ti won si dara si ti o fi fe jo Palace of Culture and Sports ti ile Varna, ni ilu Bulgaria ( 1968), Amo gbogan National Arts Theatre ti ilu Eko tobi ju afara pe yi lo.

## Yanpon-yanrin lori gbangan naa
Ni odun 2010, Aare igba naa, ogbeni  Olusegun Obasanjo kede re lati so gbangan nla naa di ti aladani. Eleyi ni o da idaru-dapo sile laarin awon osere amuluudun omo ile Naijiria ati awon akoni onkowo bii Wole Soyinka ko jale lati je ki Aare naa se bee. Ni ogbonjo 30 osu December 2014, won fi lede wipe won ti ta gbangan naa fun awon ajo ti won wa ni ile Dubai ni ogoji Milionu Dollar ($40million), ti won si so wipe won yoo so gbangan naa di ile itaja fun awon arinrin ajo, paa paa julo awon arinrin ajo lo soke.

## Awon itoka si

Ẹ̀ka:Àwọn àmì-ìdámọ̀ oníbínibí ilẹ̀ Nàìjíríà
Lere Paimo

**Lér̀e Pàímọ́**, OFR&nbsp;ni wọ́n bí ní oṣu November, ọdún 1939. Ó jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti òṣèré orí-ìtàgé, olù-kọ̀tàn eré orí-ìtàgé àti adarí eré orí-ìtàgé.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Lérè Pàímọ́ ní ọdùn &nbsp;1939 ní ìlú Ògbómọ̀sọ́, tí ó jẹ́ ìlú ńlá kan ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, ilẹ̀ Nàìjíríà.

## Ìṣẹ́ rẹ̀ gẹ̀gẹ̀ bí Òṣẹ̀ré
&nbsp;Ó bẹ̀rẹ̀ ere orí-̀tàgé ní ọdún &nbsp;1960 nígbà tí ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré Oyin Adéjọbí, iye egbe osere ti Pa Oyin Adejobi &nbsp;dá sílẹ̀ ṣáájú kí ó tó tún dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré lẹ́yìn&nbsp;Dúró Ládípọ̀&nbsp;ní bi tí ó ti kópa nínú eré "*Ọbamoro"*&nbsp; gẹ́gẹ́ bí &nbsp;"Olóyè Basà".&nbsp; Ó di ìlú mọ̀ọ́kà nígbà tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí olú ẹ̀dá ìtàn nínú eré ìtàgé Ògbórí Ẹlẹ́mọ̀ṣó gẹ́gẹ́ bí " Ṣ̀oún Ogunọlá" , eré yìí ni ó sọọ́ di gbajú-gbajà òṣèré orí-ìtàgé ní àwùjọ àwọn òṣèré Yorùbá . lẹ́yìn èyí, ó ti kópa nínú onírúurú eré sinimá lóríṣi riṣi, bakan naa ni ó ti gbé eré oríṣi ríṣi jáde tí ó sì tún ti darí ọ̀pọ̀ eré tí ó di sininmá àgbélé wò lóǹìi ní ilẹ̀ Nàìjíríà.&nbsp;.&nbsp;Ní ọdún 2005, Ààrẹ  Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ fi àmì ẹ̀yẹ ìdáni lọ́là ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà kan dáa lọ́lá tí àkòrí rẹ̀  ń jẹ́ &nbsp;Member of the Federal Republic fún iṣé takun tatun rẹ̀ ní àwùjọ àwọn òṣèré ilẹ̀ Nàìjíŕíà òun pẹ̀lú elòmíràn tí ó ń jẹ́&nbsp;Zeb Ejiro .&nbsp;Ní May&nbsp;&nbsp;2013,wọ́n jábò rẹ̀ wípé ọ̀gḅ́eni Lérè Pàímọ́ ní àrùn rọpá-rọsè kékéré kan tí ó sì ti gbádùn lẹ́yìn àìsàn adánigúnlẹ̀ ọ̀hún .&nbsp;Ní oṣù&nbsp;April 2014,Ó jẹ ẹ̀bùn Mílíọ́nù kan Náírà nínú ìdíje orí ẹ̀rọ àgbélé-wò tí a mọ̀ sí "Who Wants To Be A Millionaire"

## Awon itoka si

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1939
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Nestlé

**Nestlé S.A.** (; English: /ˈnɛsleɪ, ˈnɛsəl, ˈnɛsli/, tì a mó télè si: /ˈnɛsəlz/) jẹ́ ilé-iṣẹ̀ aṣońjẹ ti orílè-èdè Swiss, tí olú-iléesé wọn wà ní Vevey, Vaud, Switzerland. Ó jẹ́ ilé-iṣẹ́ asońje tí ó tóbi jùlo ní àgbáyé bí a bá fi òṣùwòn owó pípa wolé àti awon òṣùẁòn mìíràn láti ọdún 2014. 

## Ọ̀rọ̀ lórí àwọn ìtókasí
Ilu Mowo

**Ilu Mowo** je ilu kan ni ijoba ibile Agbadarigi ni ipinle Eko. Lowolowo bayii, kosi ojulowo Baale ni ilu Mowo, nitori faakaja awon omo oye 

## Awon Itokasi
Ògbómọ̀sọ́

Ògbómọ̀sọ́ jẹ́ ìlú ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní apá ìwò-oòrùn oriĺè-èdè Nàìjíríà. A dá ìlú Ògbómọ̀sọ́ sílẹ̀ ní 17th Century. Àpapọ̀ iye àwọn ènìyàn tí ó wà níbè gẹ́gẹ́ bi ètò ìkànìyàn ọdún 2006 se sọ jẹ́ 645,000. Yorùbá pó́ńbélé ni ọ̀pọ̀ àwọn òlùgbé Ògbómọ̀sọ́. Iṣẹ́ àgbẹ̀ iṣu, gbágùúdá, àgbàdo àti ewé sìgá jẹ́ lára àwọn iṣẹ́ tó gbajúmọ̀ jùlo ni Ògbómọ̀sọ́.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Nàìjíríà
Mary Slessor

= Tani Mary Slessor? =
**Mary Mitchell Slessor** (Ọjọ́ kejì oṣù kejìlá ọdún 1848 si ọjọ́ kẹtàlá oṣù kínní ọdún 1915) jẹ ajihinrere si orílẹ̀-èdè Naijiria lati ilu Scotland. Ní kété tí o dé orílẹ̀-èdè Naijiria, Slessor bẹ̀rẹ̀ si kọ èdè Efik, ti o jẹ́ èdè ìbílẹ̀ níbẹ̀. Nítorí ìmò ti o ni nipa èdè ìbílẹ̀ yi ati ìsẹ̀dá rẹ gẹ́gẹ́ bi ẹni ti o nígbo'yà, Slessor rí ojú rere àwon ará ìlú náà o si rọrùn fun un lati tan ẹsin ọmọ lẹyin Kristi ka ti o si tun ni anfani lati ṣe agbatẹru ẹtọ àwon obìnrin àti àmójútó àwon ọmọde ni ilẹ̀ náà. Ohun ti o sọ ọ di gbajúgbajà ni bi o ṣe da aṣa pípa àwon ọmọ-ọwọ ti o jẹ ìbejì duro laarin àwon ẹ̀yà  Ibibio, ni apa gúsù-ìlà-oòrùn orílẹ̀-èdè Naijiria.

## References

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1848
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1915
Ida S. Scudder

thumb|Ida S. Scudder gẹ́gẹ́ bi ọdọmobinrin
**Dr. Ida Sophia Scudder** (Ọjọ́ kẹsan oṣù kejìlá ọdún 1870 si ọjọ kẹta-lé-lógún oṣù karun ọdún 1960) jẹ ìran kẹta àwon ajínhìnrere oníwòsàn lati ilẹ India ti a n pe ni Reformed Church in America. O fi aye rẹ jin fun gbígba àwon obìnrin ilẹ̀ India kuro ninu ìpọ́njú ati gbígbógun ti àwon àrùn bi buboniki, oní'gbá-méjì àti ẹ̀tẹ̀. Ni ọdun 1918, o bẹrẹ ilé ìwòsàn ti a ti nkọni ni agbègbè Asia, eyini ni, Christian Medical College & Hospital, ni adugbo Vellore, ni ilẹ India.

## Awon itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1870
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1960
Priscilla Studd

**Priscilla "Scilla" Studd** (saájú ọdún 1887 si ọdún 1929, Omidan Priscilla Livingstone Stewart) jẹ́ ajíhìnrere ni ijọ alátẹnumó-ọmọ lẹ́yìn Krístì, o si jẹ ìyàwó ọ̀gbẹni Charles Studd.

A bi i ni Lisburn, l'ẹba Belfast, ni ìlú Ireland, (eleyi ti o ti di apá ariwa ilẹ̀ Ireland l'ode oni) Priscilla Stewart gúnlẹ̀ ni ìlú Shanghai ni ọdún 1887 gẹ́gẹ́ bi ọ̀kan lára àwon ọgọrun ajíhìnrere ti iṣẹ́ iranṣẹ aarin gbungbun ilẹ China o si jẹ ọkan làra àwon ọ̀wọ́ ti o pọ jù ti o de papọ. Alaye fi idi rẹ múlẹ̀ wípé o fi ìwòjú ati ìṣe han gẹ́gẹ́ bi ọmọ ilẹ̀ Ireland pẹ̀lú ojú rẹ ti o jẹ aláwọ̀ buluu ati irun rẹ ti o jẹ alawọ omi wúrà. Lẹ́yìn ti o ti gbé́ fun ìgbà diẹ ni Shanghai, òun pẹ̀lú àwon obìnrin mẹta miran lọ bere si ṣe iṣẹ́ ni ilu Ta-Ku-Tang.
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1929
Bodija

**Bódìjà** ni àdúgbò kan ní ìlúÌbàdàn, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Àdúgbò yí di gbajú gbajà pẹ̀lú ilé ìgbé alákọ̀ọ́pọ̀ tí wọ́n kọ́ síbẹ̀ láàrín ìgboro ìlúìbàdàn lẹ́yìn ìgbòmìnira ilẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1960. Irúfẹ́ ilé ìgbé méjì ni ó wà ní àdúgbò náà, àkọ́kọ́ ni bódìjà ayé àtijọ́ àti bódìjà tìgbàlódé, bẹ́è sì ni ó tún jẹ́ ilé ìgbé fún ọ̀pọ̀lopọ̀ ilé ìwé tí ó wà ní agbègbè náà. Bákan nàá ni àdúgbò yí tún ní ọjà ńlá kan tí tẹrú tọmọ ń ná ìyẹn: Ọjà Bódìjà èyí tí ó  jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára ọjà tí ó tóbi jùlọ ní ìgboro  Ìbàdàn.

## Àwọn ìtọ́ka sí

## Àwọn ìjásóde

* Map of Bodija
* Tragedy in Bodija
* Transportation in Bodija Market
Ẹ̀ka:Ìbàdàn
Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Àtòjọ àwọn ìwé ìròyìn olójoojúmọ́ ilẹ̀ Ǹàijíríà

Àtòjọ àwọn ìwé ìròyìn olójoojúmọ́ ilẹ̀ Ǹàijíríà, Àtòjọ yìí dá lórí àwọn ìròyìn abẹlé àti ti ok̀èrè tí wọ́n ń tẹ̀ jáde lójoojúmọ́ jákè jádò ilẹ̀ Nàìjíríà.

## Àwọn ìwé ìròyìn náà ni:

## Ẹ tún lè wo

* Nigerian newspapers
* Media of Nigeria
* List of radio stations in Nigeria
* List of television stations in Nigeria
* Telecommunications in Nigeria

## Àwọn ìtọ́ka sí

## Àwọn ìwé

*  
* 
*  (Includes articles about Nigerian newspapers)

## Àwọn ìjásóde

* List and Review of Nigerian Newspapers 
* 
* 
* 
* 
*
Badagry

**Àgbádárìgì** tí a kọ́kọ́ mọ̀ sí Gbagle láti ìbèrè jẹ́ ìlú ẹ̀bádò àti ìjoba ìbílè ní ipínlè Èkó, lórílẹ̀-èdè Nàìjíría. Àgbádárìgì gúnwà láàárín Ìlú Èkó àti orílẹ̣̀-èdè Olómìnira Benin. Èyí jásí wípé, Ó tún jẹ́ ìlú alálà Nàìjíría àti orílẹ̣̀-èdè Olómìnira Benin ni Sèmè.

. Gẹ́gẹ́bí àkọsílẹ̀ ètò ìkànìyàn ọdún 2006, àpapọ̀ iye enìyàn tó wà ní Àgbádárìgì jẹ́ 241,093.

## Àgbègbè Ìtèdósí
Àgbádárìgì jẹ́ ìlú tí a tẹ̀dó si ẹ̀bádò ìwọ̀-òorùn Nàìjíría. Ó jẹ́ ìlú tó pàlà pẹ̀lú Gulf of Guinea làgbègbè gúsú. Ó wọn ìwọ̀n máìlì mẹ́tàdínlógójì (43) ní apá gúsú ìwọ̀-òorùn ti ìlú Èkó, bákan náà ó wọn ìwọ̀n máìlì mẹ́jìdínlọ́gbọ̀n (32) ní apá ìwọ̀-òorùn ní ìlú Sẹ̀mẹ̀ tí ó pàlà pẹlú orílẹ̣̀-èdè Olómìnira Benin. Gẹ́gẹ́bí erékùsù Èkó, Àgbádárìgì jẹ́ ìlú tí a tẹ̀dó sí etí omi, nítorí ìdí èyí, àyè wà láti rìnrìn-àjò gbojú omi láti Èkó sí Ìlú Porto Novo. Àlàfo tó wà láàárín òkun àti ọ̀sà dá lórí ẹ̀bádò, ní Àgbádárìgì, ó tó máìlì kan sí ara wọn. Jíjìnà àwọn òdò wònyí máa ń dá lórí irú àsìkò tí a bá wà, ó máa ń jìnnà bíi ìwọ̀n mítà mẹ́ta bí òdò kuń dẹ́nu, Ṣùgbọ́n lásìkò ọ̀gbẹḷẹ̀, ó máa ń jìnnà bíi ìwọ̀n mítà ẹyọ kan. Onírúurú ọ̀pọ̀ ẹja ló wà nínú àwọn òdò wọ̀nyí, lára àwọn ẹja tó wà nínú òdò Àgbádárìgì ni; ọ̀bọ̀kún, èpìà, àrọ̀, kókà, bongá at pompano. Omi inú àwọn odò Àgbádárìgì máa níyọ̀ nínú ní àwọn àsìkò kan, bẹ́ẹ̀ kìí níyọ̀ láwọn àsìkò mìíràn, ìṣàn omi láti apá iwọ́-oòrùn ìlú náà àti odò Yewa ló máa ń ṣàn sinu odò Àgbádárìgì.

## Àwọn ìtọ́kasí
Adéyẹyè Ẹnitàn Ògúnwúsì

**Ọ́ba Adéyeyè Enitàn Ògúnwúsì** jẹ́ Ọba tó gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni Kábíyèsí tó wà lórí ìtẹ́ Oòni ti ìlú Ilé-Ifẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ ní ilẹ̀ Yorùbá. Láti ọduń 2015 ni ó ti gorí ìtẹ́ àwon babańlá rẹ̀.

## Ìgbésí àyè ibẹrẹ àti ẹ̀kọ́
Ọba Ògúnwùsì bẹ̀rẹ̀ ilé-ìwé alákọ̀óbẹ̀rẹ̀ ni Ṣubúọ́lá Memorial Nursery and Primary School, Ìbàdàn àti Ìbàdàn District Council, Akobo, Ìbàdàn. 
Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí Loyola College, Ìbàdàn ati St. Peters Secondary School, Ilé-Ifẹ̀ níbi tí ó ti gba sabuké (ìwé-èrí) ẹ̀kọ́ onípèlé kejì.
Ó tẹ̀ síwájú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní The Polytechnic, Ìbàdàn, níbi tí ó ti gboyè ẹ̀kó-gíga àkọ́kọ́ nínú  ímọ̀ ìṣirò owó.

## ÀWỌN IBIṢẸ́ TÍ Ó TI LÀMÌ-LAKA
Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Institute of Chartered Accountants of Nigeria.
Ótún jẹ́ Associate Accounting Technician.
Kábíyèsí Ògúnwùsì jẹ́ ògidì The Institute of Directors. Ótún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ the Global Real Estate Institute.
Ó gba ópọ̀lọpọ̀ àmìn èyẹ ìdánilólá Dókítà ní Ẹ̀ka-Ẹ̀kọ́ Ìṣètò Àwùjọ (Public Administration) láti the University of Nigeria, Nsukka, baḱan náà irú àmìn èyẹ yìí ní ẹ̀ka ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Òfin (Law) ní Igbinedion University.

Ọba Ògúnwùsì jẹ́ Bàbá-ìsàlẹ̀ Ifáfitì (Chancellor) the University of Nigeria, Nsukka.

## ÈTÒ YÍYÀN-ÁN SÍPÒ ỌBA ÀTI JÍJÁWÉ OYÈ LÉ E LÓRÍ
Láàárín ọpọ̀lọpọ̀ ọmọ oyè tí Ọba tọ́ sí ní Ilé-Ifẹ̀ ni a ti yan Ọọ̀ni Adéyẹyè Ògúnwúsì ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọn Oṣù kẹwàá Ọdún 2015. Ó gba Ọ̀pa àṣe ní ọjó keje oṣù kejìlá, ọdún 2015.&nbsp;Ọọ̀ni&nbsp;Ògúnwúsì, gẹ́gé bí a ti júwe rẹ̀ jẹ́&nbsp; ògbóǹtarìgì olùṣòwò&nbsp; tí ó lè ṣe ohun tí ọpọ̀lọpọ̀ kò lè dojúko. Ó jẹ́ olórí gbogbo ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ tí a fún lágbạra láti ṣe ìrúbo sí Olódùmarè àti àwọn orìṣà lórúko gbogbo ìran Yorùbá ní àgbaye ní ìgbà Ọdún olojo..

## Àwọn Ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọba àti ìjòyè ní Nàìjíríà
ẹ̀ka:Àwọn Ọ̀ọ́ni Ilé-Ifẹ̀
Ogbono soup

thumb
**Ọbẹ̀ Ọ̀gbọ̀nọ̀** (, Yorùbá: *Àpọ̀n, [[Èdè Efik|Efik]]: melon*) jẹ́ ọbẹ̀ kan ní ilẹ̀  Nàìjíríà tí wọ́n ń sè pẹ̀lú èso àpọ̀n gbị́́gbẹ (the local name for Irvingia seeds), àti àwọn ǹ kan óṇ́jẹ ìbílẹ̀ mìíràn. Àpọ̀n lílọ̀ náà má ń fún ọbẹ̀ ní àwọ̀ dúdú. Yàtọ̀ sí kúrú Àpọ̀n yìí, wọ́n tún ma ń fi omi, epo, ata gígún, ẹran àti àwọn ohun tó lè mú ọbẹ̀ dùn si. Wọ́n tún lè fi àwọn ẹ̀fọ́ bíi:   ẹ̀fọ́ gbúre, ẹ̀fọ́ ewúro, ẹ̀fọ́ ṣọkọ tàbí tẹ̀tẹ̀. Wọ́n tún lè fi ilá, tìmọ́ọ̀tì, àlùbọ́sà àti irú si kì ò lè dùn dára dára. Bạ́kan náà, àwọn ẹran bí: Ògúnfe, ẹran adìyẹ , ẹran àgbò, edé, ẹran ìgbẹ́, ni wọ́n tún lè fi gbé ọbẹ̀ náà là́rugẹ. Wọ́n lè jẹ ọbẹ̀ náà pẹ̀lú Fùfú, Ẹ̀bà, Iyán, Sẹ̀mò́, Túwó, Àpárán, Àmàlà Láfún tàbị́ Gbódo àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ṣùgbọ́n wọ́n kìí fi jẹ óúnjẹ bi Búrẹ́dì, ìrẹsì, ẹ̀wà, nítorí yíyọ̀ tàbí fífà tì ò ma ń fà bí ọbẹ̀Ilá.

## Ẹ tún lè wo

* List of African dishes
* List of soups
* Nigerian cuisine

## Àwọn ìtọ́ka sí
Ẹ̀rìn-Ilé

Ẹ̀rìn-Ilé jẹ́ ìlú kan ní apá àrin gbùngbùn Gúsù ní ìpínlẹ̀ Kwárà, ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà..

## Mòjé College of Education
Mòjé College of education ni ó jẹ́ ilé ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nímọ̀ ìkọ́ni tí ó je ti ìjọba ní ó kalẹ̀ sí ìlú Ẹ̀rìn-ilé. Ilé ẹ̀kọ́ náà ni ó ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ ìkó́ni, èdè, ìmọ̀ ẹ̀rọ, ìmọ̀ ọnà àti ìmọ̀ bí a ti ṣe ń  to àwùjọ.

## Ìjà ìgboro Ẹ̀rìn pẹ̀lú Ọ̀fà

Oríṣiŕiṣi ìjà ìgboro ló ti wáyé láàrín Ọ̀fà pẹ̀lú Ẹ̀rìn-ilé lórí ọ̀rọ̀ ilẹ̀ láti ǹ kan bí ọdún 1973, tí ilé ẹjọ́ àgbà sì ti dá ẹjọ́ ọ̀rọ̀ náà. Àmọ́ ní ọdún 2013, ọ̀rọ̀ tún bẹ́yìn yọ nígbà ìlú méjèjì kọlu ara wọn tí wọ́n ti ilé ẹ̀kọ́ gbogbo-nìṣe (Federala Polytechninc, Ọ̀fà) pa àti àwọn ilé ìtajà, ilé ìjọsìn àti àwọn ilé iṣẹ́ ìjọba gbogbo ni kò ṣiṣẹ́ látàrí ìjà ìgboro tí ó wáyé ní ọdún náà. Adìyẹ bà lókùn tán, ara kò rọ okùn Ọ̀fà, bẹ́ẹ̀ lara kò rọ adìyẹ Ẹ̀rìn-ilé lọ̀rọ̀ náà.

## Àwọn ìtọ́ka sí
Délé Odùlé

A bí Délé Òdúlé tí a bí lọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kọkànlá ọdún 1961 jẹ́ àgbà òṣèré tíátà àti olótùú-àgbà. Ní ọdún 2014, wọ́n yaǹ-án láti gba àmìn-ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ òṣèré Yorùbá ni (Best of Nollywood Awards) fún ipa tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò "*Kori Koto"*. Òun ààrẹ àwọn òṣèré tíátà àti sinimí àgbéléwò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

## Ìgbéayé Délé Òdúlé Ni Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Àti Bí Ó Ti Kẹ́kọ̀ọ́
A bí Délé Òdúlé ní ìlú Òrù-Ìjèbù, Ní Ìjọba Ìbílè Ijebu North ti ìpínlẹ Ogun ní ọdún 1961.  Ibè ni ó ti ka ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ àti gíga. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè Olùkọ̀ onípele kejì (Teachers' Grade II Certificate) ní Oru kí ó tó tẹ̀síwájụ́ ẹ̀kọ́ ní University of Ibadan, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ níbi tí ó ti ń kọ́ nípa ìmọ̀ tíátà (Theatre Arts.)

Inc-film 

## Awọn atokọ ti eré re

**[[Ti Oluwa Ni Ile]]* (1993)
**Lakunle Alagbe* (1997)
**Oduduwa* (2000)
**Afonja* (2002)
**Olorire* (2003)
**Ògédé Didùn* (2003)
**Ogbologbo* (2003)
**Suku Suku Bam Bam* (2004)
**Omo Olè* (2004)
**Iwe Akosile* (2005)
**Idajo Mi Tide* (2005)
**Eru Ife* (2005)
**Ó kojá Ofin* (2007)
**Aye Ibironke* (2007)
**Bolode O'ku* (2009)
**Aworo* (2012)

## References

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1961
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Lamidi Adeyemi III

A bí Aláàfin Ọ̀yọ́, Ọba **Làmídì Ọláyíwọlá Adéyẹmí III** ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá, (1938-2022). Ó jẹ́ Ọba tó wà lórí ìtẹ́ Aláàfin lọ́wọ́lọ́wọ́ ní ìlú Ọ̀yọ́.

## Before Coronation

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1938
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (Ọjọ́ 22 Oṣù Kejìlá, 1984) jẹ́ olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Swídìn.

## Àwọn àtòjọ iṣẹ́ orin rẹ̀
### Àwọn Àwo orin rẹ̀
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Àwọn Àkójọpọ̀ awo rẹ̀
* *[[The Old Shit]]* (2006)
* *[[The Early Bedroom Sessions]]* (2012)

### Àwọn orin àdákọ rẹ̀
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies"  (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)"  (2023)

## Àwọn ibùdó lori Interneti

* basshunter.se 

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1984
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ará Swídìn
Wizkid

**Ayodeji Ibrahim Balogun** , a bi i ni ojo kerindinlogun osu jeje odun 1990, oruko itage e ni **Wizkid**, o je̩ olukọrin ti owa lati ilu Naijiria. Lati ọmọ ọdun mọkanla ni oti bẹrẹ sini kọrin, otun ṣe record pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ Glorious Five,  ti ohun ati awọn ọrẹ rẹ dasilẹ. Ni ọdun 2009, Ogbeni Banky W gba wizkid si inu ẹgbẹ akọrin rẹ, eyi tin jẹ Empire Mates Entertainment (E.M.E). Ni ọdun 2010 , wizkid di gbajumọ aye pẹlu orin rẹ Holla at Your Boy lati ẹrọ orin rẹ Superstart ojade ni 2011.Ẹrọ orin ẹkeji ti wizkid gbejade ni ọdun 2014 ni awọn orin bi "Show You the Money" ,Jaiye Jaiye ati bẹbẹlọ 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Nàìjíríà
Ìfẹ́ Orílẹ́-èdè Ẹni

[right|thumb|Allegory of Patriotism in the ''Monument to the Fallen for Spain'' in [Madrid (1840), by sculptor Francisco Pérez del Valle]]
Ìfẹ́ Orílẹ́-èdè Ẹni jẹ́ aáyan ìfọkànsìn láti fìfẹ́hàn fún orílẹ̀-èdè ẹni ní ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn ará ìlú tí ìṣẹ̀dá wọn jọra. Èyí lè jẹ́ àpapọ̀ orísìírísìí àdámọ́ tó jẹ mọ́ ìlú ẹni; lára wọn ni ẹ̀yà, àṣà, ètò-òṣèlú tàbí ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀. Ó jẹ́ àkójọpò ìmọ̀ tó sunmo ìgbórílẹ̀-èdè ẹni ga  (nationalism).

## References
Fémi Pedro

**Olúfẹ́mi "Fémi" Pedro** (tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìnínní ọdún 1955 ni Ilu Eko)  tí fìgbà kan jẹ́ Igbákejì Gómìnà ti Ìpínlẹ̀ Èkó, ní Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà latí ọdún 2003 títí di ọdún 2007. Kí a tó dìbò yàn án pẹ̀lú Bọ́lá Tinúbú, ó jẹ́ ó̀gá àgbà ilé-iṣẹ́ àti ọ̀kan lára àwọn òlùdásílẹ̀ ilé-iṣé First Atlantic Bank, tí a mọ̀ sí FinBank báyìí

Ní báyìí, Fẹ́mi Pedro jẹ́ Alága fún ilé-iṣẹ́ Ìjọba tó ń rí sí ìdàgbàsókè okowò pẹ́pẹ̀pẹ́ (Small and Medium Enterprise Development Agency of Nigeria, SMEDAN), ó sìn tún jẹ́ Alága àkọ́kọ́ fún Ẹ̀ka Ilé-iṣẹ́ ìkówójọ fún Eré-Ìdárayá ní Ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State Sports Trust Fund.)

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Pọ́nna

**Ìkọ kedere****Pọ́nna** jẹ́ ọ̀rọ̀ tàbí gbólóhùn kan ṣoṣo tí ó ní ìtumọ̀ tó ju ẹyọ kan lọ. Ó jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ìtumọ̀ rẹ̀ kò dá geere. Àbùdá kan gbòógì tí ọ̀rọ̀ tàbí gbólóhùn Pọ́nna máa ń ní ni àì ní ìtumọ̀ kan pàtó. Ó jẹ́ ọ̀rọ̀ tàbí gbólóhùn tí ìtumọ̀ rẹ̀ kò dúró sójú kan. Bí àpeere, "Ẹ̀wà"; èyí lè túnmọ sí ohun tí ó dára, bákan náà, ó tún túnmọ sí ẹ̀wà (beans) tí a máa ń jẹ. Èyí tó jásí wípé Ṣadé lẹ́wà (Sade is Beautiful) yàtọ̀ sí Ṣadé lẹ́wà (Sade has Beans) tàbí Sade ni ẹ́wà (Sade is the beauty).

## Àwọn Ìtọ́kasí
Igbó Olodùmarè

***Igbó Olódùmarè jẹ́ ìwé-ìtàn àròsọ méèrírí tí Ọgb́eni*** Daniel O. Fágúnwà. Ó jẹ́ ìwé-ìtà àròsọ àkọ́kọ́ tí a kọ lédè Yorùbá àti ní ilẹ̀ adúláwò ̣Áfíríkà. A kọ ó ní ọdún 1949, Òun sì ni ìwé-ìtàn àròsọ kejì òǹkọ̀wé náà, Daniel O. Fágúnwà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Akínsànyà Sunny Ajọ́sẹ̀

**Akínsànyà Sunny Ajọ́sẹ̀ **jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a bí ní ọjọ́ kẹwàá, Oṣù kejì Ọdún 1946. Ó j̣́e olóṣ̀elú àti ògá-àgbà òṣìṣẹ́ ìjọba Ó ti fìgbà kan jẹ́ olórí ilé-iṣé ìjọba fún àwon òṣìṣé ní ìpínlẹ̀ Èkó láti oṣù keje ọdún 2004&#x20;&#x73;&#xED;&#x20;&#x6F;&#x1E63;&#xF9;&#x20;&#x6B;&#x65;&#x6A;&#xEC;&#x20;&#x1ECD;&#x64;&#x75;&#x6E;&#x20;2006.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1946
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Jagunjagun

thumb|Awon jagunjagun

= Kini jagunjagun? =
Jagunjagun jẹ́ akọni tí ó máa ń jagun, pàápàá jùlọ láàárín ẹ̀yà, ìlú tàbí ẹbí kan. Láẁujọ Yorùbá, a máa ń ní ìran jagunjagun, àwọn ni wọ́n sáàbà máa ń joyè Ajagun, tàbí Balógun
thumb|jagunjagun pelu ibon nla
Awon jagunjagun ni awon ijagun ti won n lo lati se jagun dabi idà ati apata
Rainat Komolafe

**Rainat Komolafe**  jẹ Oludari ati Oludasilẹ *BabiesEssence*. O jẹ Oludari ile-iṣẹ meji: BabiesEssence, ti o n koni nipa bi a ṣe n gbaradi fun ọmọ tuntun jojolo ati Nikktun, ile itaja ohun elo amaradan ati bẹ bẹ lọ. Rainat jẹ ẹni ti o mu eto gbigbaradi fun ọmọ tuntun jojolo ni okunkundu ati ṣiṣeowo. BabiesEssence nikan ni ile-iṣe rẹ ti o wa ni Naijiria.

## Awon itokasi
Mary Alimi

**Mary Bashua-Alimi** jẹ osiṣẹ Continental Broadcasting Service, ti wọn jẹ oludasilẹ TVC ati RC. O pari ni ile-ẹko ifasiti ilu eko. 

## Awọn Itọkasi
Osula Ebuwa Patricia

**Osula Ebuwa Patricia**, ti awọn eyan mọ gẹgẹbii *Uwatricia*, jẹ olukọ-orin ati olufuni ni ounjẹ ẹmi lati ilu Ẹdọ. 

## Awon Itokasii
All Progressives Congress

**All Progressives Congress** (**APC**, *Kọ́ngrẹ́sì Gbogbo àwọn Onítẹ̀síwájú* ni ede Yoruba) je egbe oloselu kan ni Naijiria, to je didasile ni ojo 6 osu keji odun 2013 lati kopa ninu idiboyan odun 2015.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹgbẹ́ olóṣèlú ní Nàìjíríà
Àmàlà

**Àmàlà** jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn oúnjẹ tó gbajúmọ̀ nínú àwọn oúnjẹ ìran Yorùbá lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Èlúbọ́ iṣu, gbágùúdá tàbí ọ̀gẹ̀dẹ̀ ni wọ́n fi máa a ṣe Àmàlà . 

A o ti be̩,fo̩, pelu sisa si orun is̩u tabi paki ti afe̩ lo fun elubo̩ àmàlà. Latara wipe is̩u ti a fe̩ lo fun elubo̩ ti gbe̩ ni àmàlà fi ni awo̩ dudu.Àmàlà jẹ ounjẹ ti o wọpọ ni jijẹ laarin eya Yoruba ni Naijiria.Oriṣiriṣi ọbẹ la le fijẹ pẹlu, ọbẹ bi ẹfọ, ila, ọgbọnọ, ẹgusi, ewedu, gbẹgiri ati bẹ bẹ lọ.

Àmàlà pe loriṣiriṣi bi àmàlà iṣu, àmàlà lafun ati àmàlà ọgẹdẹ.

## Awo̩n Ito̩kasi

Ẹ̀ka:Àwọn ónjẹ
Erin-Ijesha Waterfalls

Erin-Ìjẹ̀sà Omi-Ìṣàn Òrókè (tí a tún mọ̀ sí Omi-Ìṣàn Òrókè Olumirin) wà ní abúlé Erin-Ìjẹ̀sà, nínú Ìjọba Ìbílẹ̀ Oríadè, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, Nàìjíríà. Ó jẹ́ ibi ìrìnàjò afẹ́ tó gbajúmọ̀, pàápàá jùlọ fún àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ní agbègbè náà.

Gẹ́gẹ́ bí ìtàn ṣe sọ, omi-ìṣàn orókè yìí ni a ṣe àwárí ní ọdún 1140 AD. Àwọn orísun kan sọ pé àwọn ọdẹ ló kọ́kọ́ rí i. Ìtàn míìràn sọ pé Akinla, obìnrin kan tí wọ́n ní ó jẹ́ ọmọ-ọmọ Odùduwà àti olùdásílẹ̀ Erin-Ìjẹ̀sà, ló ṣe àwárí ibi yìí nígbà tí àwọn ará Ìfẹ́ ń lọ sí Erin-Ìjẹ̀sà.

Omi-ìṣàn yìí ní ìpele méje, tí abúlé kan tó ń jé Abake wà lórí ipò gíga rẹ̀. Àwọn aráàlú máa ń ka ibi yìí sí ààyè abọ̀wọ̀, ìsinmi, àti ìṣàfọ̀mọ́ ẹ̀mí. Àṣà bíi ọdún ìbílẹ̀ àti ètùtù ní a tún máa ń ṣe níbẹ̀ nígbà kan rí.

Ni ọdún 2025, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ láti Yunifásítì UNIOSUN ṣàbẹwò Erin-Ìjẹ̀sà gẹ́gẹ́ bí apá kan ti Wiki Loves Earth, nibi tí wọ́n ti ya àwòrán ibi ayé àdánidá yìí kí wọ́n lè ṣe àfikún sí Wikipedia àti Wikimedia Commons.

## Wo eléyìí náà

* Akojọ ti awọn isun omi
* Ikogosi Warm Springs

## Àwọn ìwé Ìtọ́kasí
Àlébù

**Àlébù** lè jẹ́:

* ìpèníjà nípa ìlera, ẹ̀yà ara, nínú ọpọlọ fún ìgbà díè tàbí pípẹ́. Ṣíṣe ìwòsàn àlébù tí ó lè fa ìpèníjà jẹ́ ojúṣe akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ elétò ìlera.
* Nínú ìmọ̀ ìṣirò owó, ó jẹmó ìdíyekù tí ó máa ń dé bá dúkìá ìṣowò tí ó ti pẹ́ nílẹ̀.
* Lábẹ́ àkóso U.S. Clean Water Act ó jẹ́ ìyàsọ́tọ̀ láàárín omi tó dà geere àti èyí tí kò dá geere
Oro

**Orò** wà nínú àwọn àjọ̀dún ńlà tí àwọn Yorùbá ma ǹ ṣe ní ọdọọdún. Ọdún Orò jẹ́ ọọ̀kan pàtàkì nínú ọdún tí àwọn ẹ̀yà Yorùbá ma ń ṣe. 

Oro si je osa kekere kan ti a mo si olorun ogun. Ara igi agbon lati gbe Oro jade. Osa nla gidi gan ni Oro je, won a si ma boo ni odoodun. 

 

Oro je osa kan to sepe omo okunrin nikan lo le foju ri to si le boo paapaa julo lodo awon ti ajodun yii ba tan mo. A ki wo ni Oro fun eni ti ko ba n se omo oloro pelu fun obinrin lapaapo. Gbogbo obinrin pelu eni ti ko ba tan mo oloro ni lati wa ni asemo lasiko ti odun Oro ba waye. Ewe, obinrin o gbodo fi oju kan osa yi ti a n pe ni Oro. Bi obinrin ba foju kan Oro, Oro a gbe.

 

Orisirisi ona ara, asa ati ise ni awon oloro ma n gba se odun yii. Osi yato lati ipinle si ipinle ati ilu si ilu. Ni awon akoko miran, Oro a ma jade, tabi ki won gbe oro fun eni pataki bii oba to ba je olori awon to n boo orisa yii (Oro).

 

Bi Oro se bere

Ni aye atijo, osa merin kan wa ton n gbe ni Erekusu. Awon osa won yi so di mimo pe: Ta'aroa, Iyemoja (god of the sea), Tane, Oluigbo (god of the forest), Tu, (Jagunmolu atijo) ati Ro'o, (olorun nkan ogbin pelu bi oju ojo tinri).
Awon onimose ti won tedo si agbegbe Polynesian tan esin won kakiri gbogbo igberiko Erekusu. Omu itesiwaju ba gbogbo agbaye àti idagbasoke si agbegbe ti ó je ti won gangan. Eleyi mu iyato ba nkan gbigbe awon ileto Polynesia. 
Ni agbegbe Ralatea, adari orisa Ta,aroa tin se ti olorun odo je ohun pataki erekusu odo fun orisa yi ti o wa lati da aye sile. Ohun ti a le salaye ninu e nipe, Arikiti je adari ijoye ati awon eniyan nlanlan ti Ralatea. Won tan ipinlese DE Taaroa.
Lafikun, atun ripe awon alawo Oro ni ówò, bi omo Taaroa, Hina tu a uta, sibi marae, Taputapute nile Ralatea la fi lele.
Gene bi isedale, Taputapute je idakeji ilu abinibi Oro.
Fela Durotoye

**Adetokunbo Olufela (Oluwafeolami) Durotoye** (tí a bí ní ìlú Ibadan, Ipinle Oyo ní ọjọ́ kejìlá, oṣù karùn-ún, ọdún 1971 (12 May 1971). Ó jẹ́ olùgbaninímọ̀ràn oníṣòwò, amòye alákòóso, àti agbọrọsọ agbara. Ó jẹ́ Ààrẹ ti GEMSTONE Nation Builders Foundation, tí kò wà fún èrè jíjẹ, ètò tí kìí ṣe ti ìjọba, ti àfojúsùn rẹ̀ jẹ́ àwọn ọ̀dọ́ ilé-ẹ̀kọ́ sí ìyípadà alákòóso ati ìyípadà àwùjọ.   

Fela Durotoye ni a bi si Layiwola ati Adeline Durotoye, awọn ọjọgbọn ni Yunifasiti ti Ibadan. [3] Lẹhin awọn obi rẹ ti lọ si University of Ife, o lọ si Ile-iṣẹ ọmọ ọmọde (1974-1981) o si tẹ-ẹkọ si Ile-ẹkọ giga ti Moremi (1981-1986). O tẹsiwaju lati ni Ikọ-iwe-ẹkọ Bachelor of Science ni Imọlẹ Imọlẹ pẹlu Oro, bakanna gẹgẹbi ijinlẹ giga ninu Isakoso Iṣowo (M.B.A) ni Obafemi Awolowo University, Ile-Ife. O jẹ akọle ti ẹkọ ile-iwe giga ti John F. Kennedy ti Ile-ẹkọ Ẹkọ Ile-iwe giga ti Harvard University.

Ọmọ
Fela Durotoye jẹ oluyanju owo ni Ventures & Trusts Limited ni 1992. O jẹ ori ti ẹka iṣẹ onibara ni Phillips Consulting Limited ni ọdun 1998. O lọ siwaju lati bẹrẹ VIP Consulting Limited ni ọdun 2000 ti o jẹ ohun ti o ṣe pataki ni alabara ati iṣakoso eniyan ni Nigeria. A ṣe atunṣe ile-iṣẹ naa ti o si yipada lati ile-iṣẹ kan ti o ni imọran si ile-iṣẹ ti o ni awujọ ti a npe ni Impact Limited Limited. [4]
Durotoye ṣe itọju ati sọrọ ni isakoso ati awọn igbasilẹ olori ni laarin ati ita Nigeria. [6] [7] [8]
Ni ọdun 2018, Durotoye fi ọrọ kan han fun awọn alakoso iṣowo meji ni ile-iṣẹ ti Ilu Amẹrika ti Ilu Amẹrika ni Tampa Florida, nibiti o ti pin igbimọ pẹlu oga-igbimọ Senator Mohammed Shaaba Lafiagi, igbimọ Ben Murray-Bruce, Alakoso Alagbatọ Naijiria Abimbola Ogunbanjo, Media Pioneer Biodun Shobanjo, Olusaaju Gomina Peter Obi ati Olulogbo Ade Olufeko.

O ti ni iyawo si Tara Fela-Durotoye, olorin-araja kan, ti agbẹjọro ati Alakoso Ile Ile Tara. Wọn ni awọn ọmọkunrin mẹta, Mobolurin, Demilade & Morolaoluwa. Fela Durotoye jẹ Kristiani, pẹlu gbogbo idile rẹ.

## Àwọn ìtọ́kasí
Falz

**Folárìn fálànà** tí a bí ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù kẹwàá, ọdún 1990 ní ìpínlẹ̀ Èkó tí a mọ̀ jùlọ nípasẹ̀ orúkọ orí ìtàge rẹ, Falz. Ó jẹ́ akọrin, olórin afọ̀rọ̀dárà àti ajìjà gb'ara. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ẹ rẹ̀ ní àkókò tí ó wà ní ilé-ìwé gíga lẹ́hìn tí ó ti dá ẹgbẹ́ kan tí a pè ní "Àwọn ọmọdékùnrin ilé-ìwé" pẹ̀lú ọ̀rẹ rẹ̀ ṣááju kí ó tó ṣe ìfilọ́lẹ̀ iṣẹ́ ìṣe òǹkorin rẹ̀ ní ọdún 2009. Falz jáde sí ìta gbangba lẹ́hìn orin rẹ̀ tí a pè ní "Ṣe ìyàwó mi" èyítí ó jé pé ó lo ohùn orin ti Poe àti Yemi Alade.

Lọ́wọ́lọ́wọ́, ó ní ilé iṣẹ́ ìgbé orin jáde tí ó ní òmìnira tí à ń pe ni *Bahd Guys Records*. Ó ṣe àgbéjáde àkójọpọ̀ orin àkókò rẹ̀ tí ó pè ní *Wazup Guy* ní ọdún 2014. Àkójọpọ̀ orin èkejì rẹ̀ tí ó pè ní *Stories That Touch* tí ó jáde ní ọdún 2015. Ó ṣe àgbéjáde *27* ní ọdún 2017, ó sì ṣe àkójọpọ̀ orin ẹlẹ́ẹ̀kẹrin rẹ̀, *Moral Instruction* ní ọdún 2019.
Bari

Bari, ni Bari bäre, titi 1931 Bäre delle Pugghjë jẹ ilu Itali ti 322 018 olugbe, olu-ilu Puglia.

O jẹ ti Italia mẹsan ti o wọpọ nipasẹ olugbe, kẹta ti Mezzogiorno lẹhin Naples ati Palermo. Ilẹ agbegbe rẹ jẹ kẹfa ti Italy pẹlu fere 1 300 000 olugbe [4].

O tun mọ fun jije ilu ti awọn ibi ipamọ ti St. Nicholas isinmi. Ipo yii ti ṣe Bari ati basilica ọkan ninu awọn ile-iṣẹ ayanfẹ ti Ìjọ Orthodox ni Iwọ-Iwọ-Oorun ati tun kan pataki pataki ti awọn ibaraẹnisọrọ laarin awọn ibaraẹnisọrọ laarin awọn Aṣojọ ati Catholicism.

Bari ni aṣa-iṣowo-iṣowo-iṣowo-iṣowo kan ati pe o ti jẹ ilọsiwaju ni iṣowo ati awọn olubasọrọ ti oselu-aṣa pẹlu Middle East. Ibudo rẹ jẹ ibudo ọkọ oju-omija ti o tobi julọ ni okun Adriatic. Niwon 1930 BariFiera del Levante ti waye ni Bari, laarin awọn iṣowo iṣowo pataki ni Italy. Laipẹ diẹ, ilu naa ti di ibudo ile-igbimọ ti Igbimọ Ile-iṣẹ Pan-European European 8.
Èdè Ítálì

Itali jẹ ede ti a sọ ni Italia nipa nipa awọn eniyan ti milionu mẹwa

**"Baba wa" ni Itali standàrd**
Padre nostro, che sei nei cieli,sia santificäto il tuo nome,venga il tuo regno,sia fatta la tua volontà, come in cielo così in terra.Dacci oggi il nostro pane quotidiano,e rimetti a noi i nostri debiticome noi li rimettiamo ai nostri debitori,e non ci indurre in tentazione,ma liberaci dal male.Amen.

Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf| Fi ọwọ kọ ikọwe ni ile-iwe Italia 
Idioma%20italiano.png


## Awon Ìtọ́kasí

* 
* 
* 

Ítálì
Ede Belarus

Ede Belarus ni a sọ ni Belarus ati pe a kọ sinu ahbidi Cyrillić

**Baba wa ni Belarus**

Ойча наш, каторы ёсць у небе, свяціся імя Тваё, ды прыйдзе Царства Тваё, хай будзе воля Твая, як на небе, так і на terra. Dacci дзень хлеб наш надзённы і даруй нам нашы debiticome мы даруем нашы даўжнікі, і ня ўводзь нас у спакусу, але збаў нас ад male.Amen.

*Ojča naš, katory josć u niebie, sviacisia imia Tvajo, dy pryjdzie Carstva Tvajo, chaj budzie volia Tvaja, jak na niebie, tak i na terra.Dacci dzień chlieb naš nadzionny i daruj nam našy debiticome my darujem našy daŭžniki, i nia ŭvodź nas u spakusu, alie zbaŭ nas ad male.Amen.*

Belarusì
Naomi Osaka

jẹ́ agbá bọ́ọ̀ ẹlẹ́yin orí ọ̀dàn fún ilẹ̀ Olómìnira Japan. Òun ni  agbá bọ́ọ̀lù ẹlẹ́yin orí ọ̀dàn ará Japan àkọ́kọ́ tó gba Ife-ẹ̀yẹ ìdíje Grand Slam, nígbà tí ó borí alátakò rẹ̀ Serena Williams nínú àṣekágbá ìdíje Open Amerika 2018 ti ọdún 2018. Osaka ti dé ipò 1k láglagbaye tó sì jẹ́ ipò rẹ̀ tó    ga jọ ní ọjọ́ Kejìdínlọ́gbọn oṣù Kínní ọdún 2019 ( 28, 2019).

## Àwọn Ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Austrálíà
Atlanta Blue

**Atlanta Blue** jẹ́ orin ti Don Reid kọ sílẹ̀ tí ẹgbẹ́ The Statler Brothers kọ. Wọ́n ṣe àgbéjáde rẹ̀ ní ọdún 1984 gẹ́gẹ́ bíi orín àkọ́kọ́ tówà ní álúbọ́mù wọn tí orúkọ rẹ̀ jẹ́  **Atlanta Blue**.  Orin yìí wà ní ààyè kẹta ní *àtẹ *àwọn ẹyọ orín ìlú tí ógbónà ní US.

## Ìpa lórí àtẹ

## Àwọn ìtọ́kasí
Ovy's Voice

***Ovy's Voice*** (***Ohun Ovy***) je fiimu ti a gbe jade ni odun 2017 ni orile-ede Naijiria, fiimu na je ere itage ti o da lori oro ife. Biodun Stephen ni o ko itan naa ti o si gbe jade. Oludari fiimu naa ni Dimeji Ajibola. Fiimu naa so nipa asaraloso kan ti o ya odi, ti o wa ni ife si omo onibara re kan. O si tun fi idi re mu'le bi ona ti a gba to o dagba se ni'pa lori ibasepo re pelu awon eniyan. Ni kete ti fiimu na ti jade ni o ti gba opolopo agbeyewo ti o wu ni lori jojo.

## Àwọn tí ó kó'pa ní'bẹ̀

* Bisola Aiyeola gege bi Ovy
* Uche Ogbodo
* Shaffy Bello
* Mofe Duncan

## Ìtẹ́wọ́gbà
*Talk African Movies*, ajo ti o ma n se agbeyewo fiimu, boya o dara tabi ko dara fun wiwo, fonrere fiimu yi wipe ohun ti o ja geere ni a fi se ati wipe awon osere inu re ko ipa won ni ona ti o ni itumo ti o ye kooro. Ajo yi tun se afikun wipe itumo ede ti a lo ninu fiimu naa ye ni kedere o si dara. Ajo miran, Nollywood Reinvented tun fonrere fiimu na nipa fifun ni ida meta ninu marun wipe o pegede. Ayo yii yin fiimu na wipe eni ti o ko ipa olori osere ninu fiimu naa se daradara ati wipe orin ti a lo ninu re dara jojo ati ni pataki julo wipe itan naa ko ni l'ogbon. Ni soki, a se akosile re wipe itan yi, "Ohun Ovy, yo ti ma dun mo eni ti o ba wo lo ki o to di wipe yo wa mu ni da'ro nigba ti a ko lero." Ajo miran ti a n pe ni tns.ng ninu agbeyewo fiimu yi ni tire so wipe erongba fiimu yi lati fi ye wa wipe awon abarapa ti o wa lawujo wa naa le gbe igbe aye ti o ni itumo, lai si idiwo dara sugbon ni ero tiwon, iba dara ti a ba yo abala ifiyajeni kuro ninu fiimu naa.  tns.ng wa fonrere re wipe fiimu yi pegede nitipe ko si osere pupo ju ti o ko'pa ninu re ati wipe eleyi je ki itumo erongba fiimu naa ki o yeni yekeyeke. Ipa ti awon olu osere ko ninu fiimu naa, ati amulo orin ti o fi itumo kikun fun fiimu naa, awon orin lati enu Johnny Drille, Di'Ja ati Gabriel Afolayan ni a se alaye re wipe o papo lati fi itumo ti o ye kooro fun fiimu naa ti o si mu ko o je ise ti o wu ni lori jojo.  A se alaye fiimu naa lakotan wipe o je "akojopo itan ti o dara, awon osere ti o gbamuse ati idari ti o lo geere".

## Itokasi