Yinka Shonibare

**Yinka Shonibare** tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹ́sàn-án, oṣù Kẹ́jọ, ọdún 1962, Jẹ́ oṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè British tó ń gbé ní Ilẹ̀ Amerika (united states). Iṣẹ́ rẹ̀ dá lé lórí àwọn ẹ̀yà àṣà, ìjọba amúnisìn, àti ẹ̀yà ìjọba amúnisìn lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n ti fòpin sí i nínú ìgbésí ayé ti ìgbàlódé lábẹ́ ìgbòkègbòdò àgbáyé. Àmì ìdámọ̀ pàtàkì nínú iṣẹ́ ọnà rẹ̀ ni aṣọ Ankara ti o rẹwà tó ń lò. Nítorí pé apá kan ara Shonibare ti ro ni apa kan ara re, ó máa n lo àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ láti ṣe àwọn iṣẹ́ rẹ̀ lábẹ́ ìtọ́sọ́nà rẹ̀.

## Ìbẹ̀rẹ̀
 Yinka Shonibare ni wọ́n bí ní London, England, ni ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹ́jọ, ọdún-un 1962, ọmọ Olatunji Shonibare àti Laide Shonibare ni.  Nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mẹ́ta, ìdílé rẹ̀ kó lọ sí ìlú Èkó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà, níbi tí bàbá rẹ̀ ti ń ṣe iṣẹ́ amòfin. Nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mẹ́tàdínlógún (17), Shonibare padà sí Orílẹ̀-Èdè Tí wọ́n wà tẹ́lẹ̀ (UK) láti lọ ṣe ìdánwò(A-levels) ni Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ní Ilé-ìwé Redrice.  Nígbà tó wà lọ́mọ ọdún méjìdínlógún, ó ní àìsàn transverse myelitis, èyí tí ń jẹ́ kí ọ̀pá-ẹ̀yìn máa dùn ún , tí ó sì yọrí sí àìsàn Ọlọ́jọ́ pípẹ́ tí ó kọ̀ tí kò lọ rárá, tí apá kan ara rẹ̀ sì rọ(paralysed) 

Shonibare kọ́ Ẹ̀kọ́ nipa ise theatre(Fine Art) ní Byam Shaw School of Art tí ó ti di Central Saint Martins College of Art and Design báyìí, ní àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà ni ó lọ sí Goldsmiths, University of London, níbi tí ó ti gba oyè MFA rẹ̀, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ jáde pẹ̀lú àwọn iran British Artists (Young British Artists). Lẹ́yìn ìgbà tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀, Shonibare ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ olùdarí theatre(fine art) fún Shape Arts, ètò kan tí ó jẹ́ kí àwọn theatre ó wà fún àwọn ènìyàn aláàbò ara.

## Isẹ́ re
Ní ọdún 1999, Shonibare dá ere mẹ́rin tí ó dà bíi ohun alaimo (alien-like sculptures) tí ó pè ní Ìdílé Dysfunctional, iṣẹ́ theatre náà sì ní ìyá àti ọmọbìnrin ninu, tí àwọ̀ funfun àti búlúù wà lára wọn, pẹ̀lú bàbá àti ọmọkùnrin rẹ̀ tí àwọ̀ pupa àti ìyẹ́lẹ̀ wà lára wọn.

Ó ti ṣe àfihàn theatre (fine art) rẹ̀ hàn ní Venice Biennial àti ní àwọn theatre nla ní àgbáyé. Ó jẹ́ ẹni tí Okwui Enwezor yàn pátà ní documenta XI ní ọdún 2002 láti ṣe iṣẹ́ rẹ̀ tí ó gbajúmọ̀ jùlọ, Gallantry and Criminal Conversation, èyí tí ó fi í sí ipò pàtàkì lórí ìbìnlẹ̀ ni àgbáyé.

Ní ọdún 2004, ó wà lára àwọn tí wọ́n yàn fún Turner Prize fún ìfihàn Double Dutch rẹ̀ ní Museum Boijmans van Beuningen ní Rotterdam àti fún ìfihàn rẹ̀ ní Stephen Friedman Gallery, London. Nínú àwọn olùdíje mẹ́rin náà, ó jọ pé òun ni ọ̀pọ̀ ènìyàn fẹ́ràn jù lọ ní ọdún yẹn, pẹ̀lú ìfòyìbò kan lórí ìkànnì BBC tí ó fi hàn pé ìdá méjìlélọ́gọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún (64%) àwọn tó díbò sọ pé iṣẹ́ rẹ̀ ni wọ́n fẹ́ràn jù.

Shonibare di eni pataki ninu ẹgbẹ́  ti Goldsmiths' College ní ọdún 2004, wọ́n fún un ní  ami eyè MBE ní ọdún 2004,  Ní ọdún 2010, ó gba àmì eye Oníṣẹ́ Fine Artist láti ọwọ́ Royal College of Art, wọ́n sì fi CBE dá a lọ́lá ní Ọdún Titun 2019.  Wọ́n yan án gẹ́gẹ́ bí Royal Academician ní ọdún 2013. Ní ọdún 2009, ó darapọ̀ mọ́ ìgbìmọ̀ àwọn olùdarí Iniva.  Ó ti fi iṣẹ́ ọnà rẹ̀ hàn ní Venice Biennial àti káàkiri àgbáyé ní àwọn ilé ọnà ńlá. Ní Oṣù Kẹsán ọdún 2008, àfihàn àárín-ọ̀nà iṣẹ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ní Museum of Contemporary Art, Sydney, ó sì tèsìwájú sí Brooklyn Museum, New York, ní Oṣù Karùn-ún 2009, àti National Museum of African Art ti Smithsonian Institution, Washington DC, ní Oṣù Kẹwàá 2009.

Ní ọdún 2010, iṣẹ́ rẹ̀ Nelson's Ship in a Bottle di iṣẹ́ àkọ́kọ́ tí wọ́n fi lélẹ̀ fún gbogboògbò lórí Fourth Plinth ní Trafalgar Square. 

Ó n darí 'Guest Projects',  ilé iṣẹ́ theatre kan fún àwọn oníṣẹ́ ọnà tuntun tí ó wà ní Broadway Market, ìlà oòrùn London. Ó sì n fẹ̀ èyí sí àwọn ibi mìíràn ní Èkó, Nàìjíríà. 

Ní ọdún 2023, iṣẹ́ theatre rẹ̀ ti  àkọ́kọ́ wáyé ní Leeds. Tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ Hibiscus Rising, wọ́n fi ṣe ìrántí ìgbésí ayé àti ikú David Oluwale, ọmọ Nàìjíríà aláìnílé kan tí àwọn ọlọ́pàá Ìlú Leeds ṣe inúnibíni sí. 

## Àwọn iṣẹ́ re tábí àfihàn re tí wọ́n yàn
Àfihàn àkọ́kọ́ Shonibare wáyé ní ọdún 1989 ní Byam Shaw Gallery, Lóńdọ̀nù. Láàárín ọdún 2008 sí 2009, ó jẹ́ akọ́le àyẹ̀wò tí ó tóbi  ní Australia àti USA. Ó bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹsán ọdún 2008 ní Museum of Contemporary Art Australia (MCA), Sydney, ó sì lọ sí Brooklyn Museum, New York, ní oṣù kẹfà ọdún 2009 àti Museum of African Art ní Smithsonian Institution, Washington DC, ní oṣù kẹwàá ọdún 2009. Fún àfihàn Brooklyn Museum ti ọdún 2009, ó dá iṣẹ́ àfìṣe kan tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ Mother and Father Worked Hard So I Can Play, èyí tí wọ́n fi hàn ní àwọn yàrá mìíràn. Iṣẹ́ mìíràn tí wọ́n fi sínú ibi kan, Party Time—Re-Imagine America: A Centennial Commission, ni wọ́n fi hàn ní Newark Museum ní Newark, New Jersey, láti ojo kinni oṣù keje ọdún 2009, sí ojo keta oṣù kínní ọdún 2010, ní yàrá ìjẹun Ballantine House ti ilé-ìkóhun-ọnà náà tí wọ́n kọ́ ní ọdún 1885. 

## Àwọn iṣẹ́ mìíràn
Zeitz Museum of Contemporary Art Africa, Ọmọ ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Àgbáyé. 

## Àwon ámí-éyé
* Ni ọdun 2004, a fun Shonibare ni ipo Member of the Order of the British Empire (MBE). O lo ipo naa, gẹgẹ bi o ti sọ pe, "ó sàn láti nípa láti inú ju láti òde lọ... Ó dà bíi ẹ̀ṣin Tírójanì... o wọlé láìsí ìfura. Lẹ́yìn náà o máá da ipalara sílẹ̀."
* Ní ọdún 2019, wọ́n fi àmì-ẹ̀yẹ Commander of the Order of the British Empire (CBE) dá Yinka Shonibare lọ́lá.
* Ní oṣù kẹta ọdún 2021, Shonibare gba àmì-ẹ̀yẹ Whitechapel Gallery Art Icon Award.  Òun ni ẹni kẹjọ tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ yìí, tí wọ́n máa ń fi dá àwọn oni theatre to yege lo run tí wọ́n ti ṣe àfikún tó tayọ sí industry ná.

## Aláàbọ̀ ara
Shonibare ti jé aláàbọ̀ ara, Kò lè fi ọwọ́ rẹ̀ ṣe iṣẹ́ ọnà náà fúnra rẹ̀ mọ́, nítorí náà ó gbé iṣẹ́ náà lé àwọn olùrànlọ́wọ́ rẹ̀ lọ́wọ́, ó sì ń máa mojútó bii àwọn amọ̀jìnlẹ̀ nínú theatre. 

Àyílé ara Shonibare ń pọ̀ síi pẹ̀lú ọjọ́-ori rẹ̀, èyí sì mú un lo kẹ̀kẹ́ alágbára. Nígbà tó ti dàrúgbó díẹ̀, Shonibare bẹ̀rẹ̀ sí í sọ̀rọ̀ nípa ààbò ara rẹ̀ àti ipa tí ó kó nínú iṣẹ́ theatre rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníṣe theatre tó yàtọ̀.  In 2013, Ní ọdún 2013, wọ́n kéde Shonibare gẹ́gẹ́ bí patron fún àfihàn ọdọdún ti Shape Arts “Open”, níbi tí wọ́n ti ń pe àwọn olùṣe-ọnà (theatre) aláàbò ara àti àwọn tí kò ní ààbò ara láti fi iṣẹ́ wọn hàn ní ojú gbangba. 

## Àwọn ìtọ́kasí