Obioma C. Nwaorgu

**Obioma Nwaorgu** (tí a bí ní ọdún 1948)Onímọ̀ nípa àrùn parasitola àti àrùn àjàkálẹ̀-àrùn ní Nàìjíríà ni. Ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n tó ti ṣẹ̀ wá ní Yunifásítì Nnamdi Azikiwe (tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí Ilé -ẹ̀kọ́ gíga ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ti sáyẹ̀nsì ti Ìpínlẹ̀ Anambra, lẹ́yìn náà ó ya ara rẹ̀ sọ́tọ̀ kúrò ní Yunifasiti ti ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ ati Imọ-ẹrọ ní Ìpínlẹ̀ Enugu). Ó kẹ́kọ̀ọ́ ní Yunifásítì ti ilẹ̀ Nàìjíríà àti yunifásítì ti Cambridge. Wọ́n rántí Nwaorgu fún ìwádìí àti àwọn ètò rẹ̀ láti pa àwọn kòkòrò tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àrùn kòkòrò bí I ẹ̀fórí, àrùn ojú, ibà . Ó jẹ́ olùwádìí àkọ́kọ́ lórí àwọn iṣẹ́ ìwádìí àrùn ilẹ̀ olóoru méjìlá tí àwọn àjọ eto ìwòsàn ní àgbáyé ṣe onígbọ̀wọ́ fún. Nwaorgu tún jẹ́ olùdásílẹ̀ àti ààrẹ ti NGO ajọ iwádìí ilera àgbáyé àti Ìmọ̀lára (GHARF), èyí tí ó fún àwọn obìnrin àti ọ̀dọ́ ní ẹ̀kọ́ nípa ìlera àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ agbára. Ó di ọ̀kan lára ​​àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti Nàìjíríà ní ọdún 2011, ó sì tún jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Ọba ti Ìṣègùn Ojú Omi àti Ìmọ́tótó ti London.

## Ìgbésí ayé ọmọdé, ẹ̀kọ́ àti ìdílé
Wọ́n bí Obioma Chebechi Okolo ní ọdún 1948 ní Nàìjíríà.[ Ó gba oyè Bachelor of Science nínú ìmọ̀ nípa ẹranko ní Yunifásítì Nàìjíríà, ní Nsukka, Nàìjíríà ní ọdún 1973.Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ nípa ẹranko ní Yunifásítì Cambridge ní England. Ní ọdún 1976 ní Ṣọ́ọ̀ṣì St Mark ní Cambridge, Okolo fẹ́ ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ ọmọ Nàìjíríà kan náà Joseph "Joe" Goziem Nwaorgu, ẹni tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìṣàkóso ohun ìní ní Yunifásítì náà. Wọ́n sì bí ọmọ mẹ́rin papọ̀.[8] Nwaorgu gba oyè PhD nínú ìmọ̀ nípa àrùn parasitology ní ọdún 1979. 

## Iṣẹ́ ọwọ́

### Ìkọ́ni (1980–2023)
Ní ọdún 1980, wọ́n gbà Nwaorgu síṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa ẹ̀dá ní ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ ti ìpínlẹ̀ Anambra tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ ní Enugu, Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ẹ̀ka ìmọ̀-ẹ̀rọ nípa ẹ̀dá láti ọdún 1981 sí 1982 àti ẹ̀ka ìmọ̀-ẹ̀rọ nípa ẹ̀dá tí wọ́n ń lò títí di ọdún 1983. Láti ọdún 1983 sí 1988, Nwaorgu ni olórí ẹ̀ka ìmọ̀-ẹ̀rọ nípa ẹ̀dá àti ìmọ̀-ẹ̀rọ nípa ẹ̀dá. Wọ́n yí orúkọ Yunifásítì ìpínlẹ̀ Anambra padà ní ọdún 1991, gẹ́gẹ́ bí Yunifásítì ìmọ̀-ẹ̀rọ ti ìpínlẹ̀ Enugu,àti ní ọdún 1992, wọ́n dá Yunifásítì Nnamdi Azikiwe sílẹ̀ ní Awka nígbà tí wọ́n pín ilé-ẹ̀kọ́ náà sí Yunifásítì ìpínlẹ̀ Enugu. Wọ́n yan Nwaorgu sí Yunifásítì Nnamdi Azikiwe nígbà náà. Ó kó lọ sí Boston, Massachusetts ní ọdún 1994 nígbà tí wọ́n fún un ní ẹ̀bùn Takemi Fellowship ọdún méjì láti Harvard School of Public Health. Nwaorgu jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Àjọ Ìlera Àgbáyé nínú ètò "Roll Back Malaria" láti ọdún 1999 títí di ọdún 2001. Ó padà sí ipò alága ẹ̀ka àrùn parasitology ní ọdún 2002, ó sì ṣiṣẹ́ ní ipò yẹn títí di ọdún 2005.Láti ọdún 2009, ó ti jẹ́ olùdarí ẹ̀ka agbára àti àyíká. Wọ́n yan Nwaorgu gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ Nigerian Academy of Science ní ọdún 2011, ó sì tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene of London.

Nwaorgu ti tẹ àwọn àpilẹ̀kọ tó lé ní ogójì jáde nínú àwọn ìwé ìròyìn tí àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ ṣe àtúnyẹ̀wò nípa ìlera gbogbogbòò, àwọn kòkòrò àrùn àti àrùn àjàkálẹ̀ àrùn.Ọ̀kan lára ​​àwọn iṣẹ́ rẹ̀ lórí ibà rí ìbáṣepọ̀ láàárín àkóràn ibà àti iye òjò àti ọ̀rinrin. Nítorí pé òjò ń mú kí ó ṣeéṣe kí àwọn efon Anopheles gbé àrùn Plasmodium falciparum tí ó ń fa ibà, ó sábà máa ń ga ní oṣù kan sí méjì lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ òjò. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì mìíràn fìdí àwọn àwárí rẹ̀ múlẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ àwọn ètò ìṣàkóso mẹ́ta ní Ìpínlẹ̀ Enugu láti dín iye àwọn ènìyàn Dracunculus medinensis (tí a sábà máa ń pè ní ibà Guinea), Onchocerca volvulus, tí ó ń fa ìfọ́jú odò, àti Schistosoma (tí a sábà máa ń pè ní ìfọ́jú ẹ̀jẹ̀), èyí tí ó ń fa ibà ìgbín. Ìgbésẹ̀ rẹ̀ lórí àwọn ibà Guinea ní nínú fífi àwọn kẹ́míkà sí àwọn adágún tí ó ti bàjẹ́ àti dín iye àwọn kòkòrò kù àti ìtànkálẹ̀ àrùn. Iṣẹ́ ìpalára náà tún ní ìtọ́jú ọ̀fẹ́ fún àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn ibà Guinea. Ó gba ọdún méjì ó sì dín àkóràn kù láti 300,000 ní ọdún 1986 sí nǹkan bí 170,000 ní ọdún 1988.Nwaorgu ni olùwádìí pàtàkì fún àwọn iṣẹ́ ìwádìí àrùn ilẹ̀ olóoru méjìlá tí Àjọ Ìlera Àgbáyé ṣe onígbọ̀wọ́ fún lórí ìdarí àti ìdènà àwọn àrùn àkóràn. Ní ọdún 2020, wọ́n yàn án láti ṣe olórí ètò kan tí WHO ṣe onígbọ̀wọ́ rẹ̀, "Ìmúdàgba Àwùjọ ní Ìlera", èyí tí ó bá Ilé Iṣẹ́ Ìlera ṣiṣẹ́ pọ̀ láti mú kí iṣẹ́ ìlera sunwọ̀n síi. Ète náà ni kí àwọn olùwádìí fojú sí àwọn ènìyàn tí ó ní ìṣòro, bí àwọn agbègbè ìgbèríko, àwọn obìnrin, àti àwọn ọmọdé, kí wọ́n sì yan bí ó ṣe dára jùlọ láti kojú ìdínkù àwọn àrùn tí ó lè ranni àti láti pèsè àǹfààní ìtọ́jú tó dára fún gbogbo ènìyàn. Ìgbésẹ̀ tí Nwaorgu ṣe olórí ni a fẹ̀ sí i ní ọdún 2022 fún ìgbà ọdún méjì mìíràn, lẹ́yìn náà ó fẹ̀yìntì ní ọdún 2023.

### Ìgbèjà fún àwọn obìnrin àti àwọn ọmọdé
Nwaorgu dá àjọ awọ́de ètò ìlera ọmọnìyàn (GHARF) sílẹ̀ ní Enugu ní ọdún 1995. Ète NGO náà ni láti pèsè ẹ̀kọ́ ìlera fún àwọn obìnrin àti ọ̀dọ́, pàápàá jùlọ àwọn tí wọ́n ń gbé nínú òṣì tí wọn kò bá ní àǹfààní láti gba ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́.Ní ipò GHARF, Nwaorgu gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìrànlọ́wọ́ láàrín ọdún 2000 sí 2009, láti ọ̀dọ̀ àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ ní US bíi Ford Foundation, àti MacArthur Foundation láti ṣe àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìlera ìbímọ àti HIV/AIDS àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìfúnni ní agbára ní Nàìjíríà. Ní ọdún 2008, wọ́n yàn án láti ṣiṣẹ́ títí di ọdún 2012, nínú ìgbìmọ̀ ìdarí àkọ́kọ́ ti African Women's Forum on Science and Technology (AWFST). Ìgbìmọ̀ náà jẹ́ ètò kan tí African Technology Policy Studies Studies Network dá sílẹ̀ láti gbé ìkópa àwọn obìnrin lárugẹ nínú ṣíṣe ìlànà, ìtẹ̀wé, àti ìdàgbàsókè nínú sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ẹ̀rọ. Igbimọ idari akọkọ ni awọn aṣoju lati ilu okeere, ati awọn ọmọ ẹgbẹ bii Afaf Marei ati Manal Samra (Egipiti), RoseEmma Mamaa Entsua-Mensah ati Peggy Oti-Boateng (Ghana), Norah Olembo ati Agnes Wakesho Mwang'ombe (Kenya), Mamolise Falatsa (Kenya), Mamolise Falatsa (Egypt), ati DeepaPullathokka (Ghana). Bitrina Diyamett (Tanzania) ati Noah Matovu (Uganda), gbogbo wọn kà si amoye ni awọn aaye wọn.Ni ọdun 2012, Mwang'ombe di alaga ati pe a yan Nwaorgu gẹgẹbi igbakeji alaga AWFST.O jẹ ọla fun nipasẹ Ẹgbẹ Oluranlọwọ Awọn Obirin ti Enugu ni ọdun 2023 fun agbawi rẹ fun awọn ẹtọ eniyan ati iṣẹ lati fi agbara fun awọn obinrin.

## Àwọn iṣẹ́ tí a yàn

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Àwọn ìtọ́kasí

### Àwọn Ìtọ́kasí



### Ìwé ìtàn
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1948