open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tomi Adeyemi

**Tomi Adeyemi** (tí wọ́n bí ní August 1, 1993) jẹ́ ònkọ̀wé àti olùkọ́ àkọsílẹ̀ àtinúdá ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó tan mọ́ ilẹ̀ America. Ó gbajúmọ̀ fún ìwé ìtàn-àròsọ rẹ̀ *[[Children of Blood and Bone]]*, èyí tó jẹ́ àkọ́kọ́ nínú ìtàn *Legacy of Orïsha* trilogy, tí Henry Holt Books for Young Readers ṣá̀tẹ̀jáde rẹ̀. Ìwé yìí gba àmì-ẹ̀yẹ ti Andre Norton ní ọdún 2018 fún Young Adult Science Fiction and Fantasy, bákan náà ni ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti Waterstones Book Prize ọdún 2019, àti àmì-ẹ̀yẹ ti Hugo Lodestar Award for Best Young Adult Book, ní ọdún 2019. Ní ọdún 2019, ìwé-ìròyìn *Forbes* kọ orúkọ rẹ̀ sínú àkójọ 30 Under 30. Ní ọdún 2020, ìwé-ìròyìn *TIME* náà to orúkọ rẹ̀ pọ̀ mọ́ 100 Most Influential People of 2020.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Tomi Adeyemi ní August 1, 1993 ní United States sí àwọn òbí tó kó kúrò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bàmí rẹ̀ jẹ́ dọ́kítà ní Nàìjíríà, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i awakọ̀ kí ó tó ríṣẹ́ lókè òkun. Ìyá rẹ̀ sì jẹ́ afọlẹ̀. Ìlú Chicago ni Tomi dàgbà sí, wọn ò sí mu mọ àṣà Yorùbá; àwọn òbí rè sì pinnu láti má kọ́ òun àti àwọn àbúrò rẹ̀ ní èdè abínibí wọn. Àmọ́ ìgbà tó ṣẹ̀ dàgbà ló kọ́ èdè Yorùbá. Ó sì ṣàpèjúwe ọ̀kan lára àwọn ìwé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i lẹ́tà sí èdè rẹ̀

## Àwọn iṣẹ́ rẹ̀

### Legacy of Orïsha trilogy

* *Children of Blood and Bone* (March 6, 2018)
* *Children of Virtue and Vengeance* (December 3, 2019)
* *Children of Anguish and Anarchy* (June 25, 2024)

Companion books

* *Awaken the Magic* (journal) (April 7, 2020)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Nàìjíríà
Emma Dabiri

**Emma Dabiri** FRSL (tí wọ́n bí ní 25 March 1979) jẹ́ òǹkọ̀wé, onímọ̀ àti akàròyìn ọmọ orílẹ̀-èdè Ireland. Ìwé rẹ̀ àkọ́kọ́ ni àkọlé rẹ̀ ń jẹ́, *Don't Touch My Hair*, ni ó tẹ̀ jáde ní ọdún 2019. Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bíi ọmọ ẹgbẹ́ he Royal Society of Literature ní ọdún 2023.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
A bí Dabiri ní ìlú Dublin, ní orílè-èdè Ireland, fún ìyá rẹ̀ tí o jé ọmọ orílẹ̀ èdè Ireland kan àti bàbà rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ  orílè-èdè Nàìjíríà láti ẹ̀yà Yorùbá. Lẹ́yìn tí ó lo àwọn ọdún ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní Atlanta, Georgia, ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ìdílé rẹ̀ padà sí Dublin nígbà tí Dabiri jẹ́ ọmọ ọdún márùn-ún. Ó sọ pé ìrírí rẹ̀ nípa bí ó ṣe ń dàgbà ní ìdádúró àti bí ẹni tí wọ́n ń fojú sí ìwà ìkà sí jẹ́ kí ó rí ojú ìwòye rẹ̀. Lẹ́yìn tí ó fi ilé ìwé sílẹ̀, ó kó lọ sí London láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ẹ̀kọ́ Africa ní School of Oriental and African Studies (SOAS), iṣẹ́ rẹ̀ ní ẹ̀kọ́ sì yọrí sí iṣẹ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́, títí bí ó ṣe ń gbé BBC Four 's Britain's Lost Masterpieces kalẹ̀, àwọn fíìmù fíìmù Channel 4 bíi Is Love Racist?, àti ètò rédíò nípa Afrofuturism, àti àwọn mìíràn.

Dabiri jẹ́ olùkópa déédéé nínú ìwé ìròyìn àti àwọn ìròyìn lórí ayélujára, títí bí The Guardian, Irish Times, Dublin Inquirer, Vice, àti àwọn mìíràn.  Ó tún ti tẹ̀ jáde nínú àwọn ìwé ìròyìn ẹ̀kọ́. Ìfọ̀rọ̀wérọ̀ Dabiri lórí àwọn ọ̀ràn ẹ̀yà àti ẹ̀yà ẹlẹ́yàmẹ̀yà ti mú kí ó ní láti kojú ìfìyàjẹni àti ìfìyàjẹni ẹlẹ́yàmẹ̀yà lórí ayélujára. Ó sọ nípa èyí pé "ọ̀rọ̀ lásán ni" àti ìwà ẹlẹ́yàmẹ̀yà tí ó dàgbà pẹ̀lú rẹ̀ ló mú kí ó lè kojú rẹ̀. Òun ni òǹkọ̀wé ìwé mẹ́ta: Don't Touch My Hair (2019), What White People Can Do Next: From Allyship to Coalition (2021), àti Disobedient Bodies: Reclaim Your Unruly Beauty (2023).

Dabiri ní àríwísí onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé ti ìwọ̀ oòrùn Marxist lórí ètò ọrọ̀ ajé, àti nínú ìwé What White People Can Do Next, ó ya orí kan sí “Interrogate Capitalism”, tí ó kọ́ lórí àwọn èrò Herbert Marcuse, Angela Davis, àti Frantz Fanon.  Ìsìn Marx ti ìwọ̀ oòrùn gbé ìtẹnumọ́ karí ìkẹ́kọ̀ọ́ àṣà àṣà ti àwùjọ onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé. Dabiri ṣàkópọ̀ pé: “Ní tòótọ́, ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà, ẹ̀yà àti ètò ọrọ̀ ajé jẹ́ ọmọ ìyá kan náà”, àti nígbà tí “ìsìn ọlọ́rọ̀ ajé wà, ẹ̀yà ẹlẹ́yàmẹ̀yà yóò máa bá a lọ.”

Dabiri ń gbé ní ìlú London, níbi tí ó ti ń parí ẹ̀kọ́ PhD rẹ̀ nínú ìmọ̀ nípa àwùjọ ojú ní Goldsmiths, Yunifásítì ti ìlú London, nígbà tí ó tún ń kọ́ni ní SOAS, tí ó sì ń tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ rẹ̀ lórí tẹlifíṣọ̀n.  Ó ti ṣe ìgbéyàwó, ó sì ní ọmọ méjì

Dabiri ti farahàn lórí àwọn ètò tẹlifíṣọ̀n Have I Got News For You, Portrait Artist of the Year, àti Questions  Time.

## Àwọn ìwé rẹ̀

* *Don't Touch My Hair*, London: Allen Lane (an imprint of Penguin), 2019. Hardback  Ebook 
* *What White People Can Do Next: From Allyship to Coalition*, Penguin, 2021. .
* *Disobedient Bodies: Reclaim Your Unruly Beauty*, Wellcome Collection, 2023. .

## Àwọn ìtọ́kasí
Ekunrawo

'*Adeleke Timileyin Tunde* ti a mọ̀ si*Ekunrawo* jẹ akọrin ati awoṣe Afrobeat ti Russia-Nigeria.

## Igbesi aye ibẹrẹ ati iṣẹ
Orile-ede Naijiria ni won bi Tunde sugbon o lo si orile-ede Russia lati tesiwaju ninu eko re [Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè gẹ́gẹ́ bí ayàwòrán àti onímọ̀ ẹ̀rọ ìlú.

## iṣẹ
Ekunrawo bere ise orin re ni ilu Eko o si gbe ere orin re akoko jade "Shoma" ni odun 2018, ti fidio orin re akoko si ti ya fun orin kiko re "EтоМеждуНами" (English: "This is between us"). Ekunrawo sapejuwe orin re gege bi Afrobeat ti o da pelu hip hop ati dancehall. Ni 2023, Ekunrawo tu 6-track debut extended play, *Show Some Love*.

## Awari
Sources:

**apọn**

* "Shoma"
* "This is between us"
* "Sweet Love"
* "I Got You"
* "Show Some Love"
* "See You See Me"
* "For My Head"
* "Fear"

**Extended plays**

* *Show Some Love* (2023)

## awọn itọkasi

__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Nicholas Hoult

**Nicholas Hoult** (oruko abiso **Nicholas Caradoc Hoult**; Oṣù Kejìlá 7, 1989) je osere ara Ilegeesi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1989
Simi bedford

Simi Bedford jẹ́ òǹkọ̀we láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó tẹ̀dó sí ìlu Britain. Ìwe rẹ̀ akọ́kọ́ Yoruba Dancing Girl, jẹ́ ìtan ìgbésí-ayé-ara-ẹni nípa ọ̀dọ́mọbìrin Nàìjíría kan ti wọ́n rán lọ sí orílẹ̀-ède England láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ ni ilé-ẹ̀kọ́ àdáni, wọ́n ṣe àyẹ̀wo ìwé náà ní ibi ìtẹ̀wé tí ó sì di kókó ìsọníṣókí fún BBC Radio. Ìwe rẹ̀ ẹ̀kejì, Not With silver, ni o ṣe àtẹ̀jáde rẹ̀ ni ọdún 2007.

## Ìtàn Ìgbésí-ayé
Wọ́n bí Bedford sí ìlú èkó, ní Nàìjíríá, ti àwọn òbi rẹ̀ wá láti Sierra Leone. Àwọn bàbá-ńlá rẹ̀ àgbà jẹ́ abínibi  Nàìjíríá, tí wọ́n kóyọ láti inú ọkọ̀ ẹlẹ́rú. Bedford ṣe ìgbà èwe rẹ̀ ní ìlu èkó, kí ó tó kọjá lọ sí Britian fun ẹ̀kọ rẹ̀, níbití ó tí lọ sí ilé-ị̀we aṣètò-fún akẹ́kọ̀ọ́ láti ọmọ ọdún mẹ́fà.

Ó kọ́ nípa ìdájọ́ ni Durham University, lẹ́yìn èyítí ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bi atọ́kùn ètò lóri ẹ̀rọ rédíò ati lóri ẹ̀rọ amóhùn-máwòrán gẹ́gẹ́ bíi awámọ̀. Ó gbé ní ìlu London, níbiti ó ti lọ́kọ tí ó sì tọ́ awọ̀n ọmọ mẹ́ta dàgbà. Ṣùgbọ́n ìyapa ti wà láàrín òun àti ọkọ rẹ̀, Martin Bedford tí ó jẹ́ òṣèré, ṣùgbọ́n tí wọ́n ṣì jọ ń dọ́rẹ̀ẹ́, tí wọ́n sì jọ ń gbé pọ̀ ní ilé kan náà ni ilu Devon.

### Ìwé kíkọ

Ìwe àkọ́kọ́ tí Bedford kọ ni Yoruba Dancing Girl tí ó fẹ́ farapẹ́ ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀, níbití ó ti sọ ìríri ọmọbìrin Nàìjíríà kan tí ó lọ kàwé ní ìlu Britain, tí Francine Prose ti Washington ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bi "àgbékalẹ̀ dáradára... tí ó múnilọ́kàn, tí ó sì jẹ́ òtítọ́ pọ́ńbélé nípa ohun tí yóò gbani láti fi ìlú sílẹ̀ àti ìsúnrakì." Ìsọníṣókí onípele-márùn-ún ti ìwe Yoruba Girl Dancing (lati ọwọ Magaret Busby, tí Adjoa Andoh kà, tí David Hunter sì ṣe àtẹ̀jáde rẹ̀) ni wọ́n gbé jáde lóri BBC redìò, pẹ̀lú àkọ́le Book at Bedtime ní ọdún 1991.  Inú àkójọpọ̀ ìwe Busby, New Daughters of Africa ti ọdún 2019 ni wọ́n ti gbé e jáde.

Ìwé kejì tí Bedford, Not with Silver (2007), jẹ́ ìtàn àròsọ, tí ó dálélórí sẹ́ńtúrì kejìdíńlógún ní àríwá Áfíríkà, ìkónilẹ́rú àti ìdájọ́. Nípa ìmọ òǹkọ̀wé nípa ìṣẹ̀ńwáyé, Not with Silver dáyàtọ̀ láàrín àwọn ìwé tí ó ń sọ nípa òwò ẹrú tí ó sì ń sọ nípa ìgbési ayé àwọn ènìyan Áfíríkà kí wọ́n tó kó wọn lẹ́rú *[[The Spectator]]*s reviewer concluded: "This relentlessly honest book has no false or sentimental notes, absolutely no prettifying. A black warrior facing unexpected danger is taught to imagine the worst, 'look the leopard in the eye.' Simi Bedford does just that. A brave and uncomfortable labour of love."

## Àwọn ìtọ́kasí
Helen Oyeyemi

**Helen Oyeyemi** FRSL (tí a bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣù Kejìlá ọdún 1984) jẹ́ òǹkọ̀wé ilẹ̀ ọba àti oǹkọ ìtàn kéékèèké 

## Ìgbésí ayé
Oyeyemi ni a bí ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí a sì tọ́ ní Lewisham, South London láti ìgbà tí ó ti wà ní ọmọ ọdún mẹ́rin. Oyeyemi kọ ìwé rẹ̀ àkọ́kọ́, ìyẹn *[[The Icarus Girl]]*, nígbà tí ó ń kàwé fún A-levels ní Cardinal Vaughan Memorial School. Ó lọ sí Corpus Christi College, Cambridge. Láti ọdún 2014 ni ilé rẹ̀ ti wà ní Prague.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Nígbà tí ó wà ní kọ́lẹ́ẹ̀jì, eré rẹ̀, *Juniper's, ni àwọn akẹgbẹ́ rẹ̀ ṣe, tí* Methuen  sì tẹ̀ ẹ́ jáde ní ọdún 2014. Ní ọdún 2007, Bloomsburygbé ìwé Oyeyemi kejì jáde , *The Opposite House*, tí ìmísí rẹ̀ wá láti inú Cuban mythology. Ìwé rẹ̀ kẹta, *White Is for Witching*, ní Picador  gbé jáde ní oṣù karùn-ún ọdún 2009. Ìwé yìí ni ó wà ní ipo tí ó kẹ́yìn nínú ipele àmì ẹyẹ ti Shirley Jackson Award  ó sì gba Somerset Maugham Award ni ọdún 2010.Ni ọdún 2009, Oyeyemi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn  tí a kọ sínú orúkọ àwọn obìnrin tí ó wà nínú  Venus Zine's "25 under 25" list. Ìwé rẹ̀ kẹrin, *[[Mr. Fox (novel)|Mr Fox, ni]]*  Picador gbé jáde ní oṣù kẹfà ọdún  2011, Ní ọdún 2013,orúkọ rẹ̀ wà nínú Granta Best of Young British Novelists list. Ìwé rẹ̀ karùn-ún, *Boy, Snow, Bird,* ni Picador gbé jáde ní ọdún 2014. *Boy, Snow, Bird* wọ ipele tí ó kẹ́yìn fún Los Angeles Times Book Prize ní ọdún 2014.

Oyeyemi gbé *What Is Not Yours Is Not Yours*, àkójọpọ̀ ìtàn , jáde ní ọdún 2016. Ìwé yìí *What Is Not Yours Is Not Yours* ni ó gba 2016 PEN Open Book Award: fún ìwé lítírésọ̀ tí ó pọ̀, tí ó sì tayọ, láti owó olùṣẹ̀dá àwọ̀.

*Gingerbread*, ni a gbé jáde ní ọjọ́ karùn-ún, oṣù kẹta ọdún 2019. *[[Peaces]]*, ni a gbé jáde ní ọjọ́ Kínní, oṣù kẹrin ọdún 2021.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Oluwakemi Adejoro Ojo

**Oluwakemi Adejoro Ojo** , tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí Kemi Korede, jẹ́ òṣèrébìnrin, àti olóòtú ètò orí tẹlifíṣọ́ọ̀nù, bẹ́ẹ̀ sì ni ó jẹ́ aṣagbátẹrù ayẹyẹ. Wọ́n máa ń ṣàfihàn rẹ̀ nínú àwọn fíìmù Yorùbá. Oluwakemi àti Toyin Alausa ni wọ́n jọ tẹwọ́bọ̀wé fún Honeyglow skin care ní ọdún 2021, ẹni tó ni ilé-iṣé náà ló ṣètò èyí.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Fún ẹ̀kọ́ ilé-ìwé gíga, ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa iṣé nọ́ọ̀sì.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Kemi Korede bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré-ṣíṣe láti ìgbà tó wà ní ilé-ìwé girama, àmọ́ ó bọ́ sí gbàgede ní ọdún 2006, tó sì kópa nínú fíìmù Omobewaji

## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

* Ile Olorogun
* Afi ibi Solore
* Obo Iyi
* Satan’s Bride
* Oju Ade
* Omo Aye
* Omobewaji
* Ignorance
* Wemimo
* Ojoor
* Khafila
* Current Alhaja
* Abo Oja

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Kemi ti lọ́kọ, ó sì ti bímọ mẹ́ta.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Yemi Adesanya

**Yemi Adesanya** jẹ́ òǹkọ̀wé, oníṣirò-owó ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni olùdásílẹ̀ The Arts & Civics Table (TACT). Ìwé rẹ̀ àkọ́kọ́ ni *Musings of a Tangled Tongue*.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò  ẹ̀kọ́ rẹ̀
Orúkọ àbísọ rẹ̀ ni **Jolaoyemi Doyinsola Olatubosun,** wọ́n sì bi sínú ìdílé elénìyàn mẹ́jọ. Ó lọ ilé-ìwé ní Ìbàdàn, ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, àti ní Àkùngbá, ní Ìpínlẹ̀ Òndó, ní Nàìjíríà.

## Àṣààyàn ewì rẹ̀
Ewì tí Adesanya kọ́kọ́ kọ ni àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́  *Musings of a Tangled Tongue,* èyí tí wọ́nṣàgbéjáde ní ọdún 2016, láti ọwọ́ Kiibaati Resources Limited. Ìwé náà ní ewì mẹ́rìnléláàádọ́ta (54), ó sì ní ju ojú-ewé ọgófà lọ.

## Ìṣèdásílè géèmù oní-káàdì
Ní ọdún 2014, Yemi ṣe ìdásílẹ̀ géèmù oní-káàdì méjì. Alákọ̀ọ́kọ́ ni *The Game of Giants*, èyí tó máa ń kọ́ ni nípa ìtàn lọ́nà tó ládùn. Ó sì tún dábàá ọludé ní Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Maureen Ihua

**Maureen Ihua** jẹ́ òṣèrébìnrin ilẹ̀ Nàìjíríà tó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù bíi Domitila, Unplanned and Unpredictable. Ó ṣe fíìmù pẹ̀lú Liz Benson àti Regina Askia.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ìpínlẹ̀ Rivers ni Ihua ti wá, ó sì lọ sí ilé-ìwé girama ti Mariam Girls.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ó ti ṣe ìfihàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù ilẹ̀ Nàìjíríà, tí iye rẹ̀ á máa lọ ọgọ́rùn-ún (100).

## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

* *Domitila*
* The Millions
* *Unpredictable*
* *Unplanned*
* *The Game*
* *Mama's big stick*
* *Spirit of love*
* *Masked*
* *Legend at 60*

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Ihua ti ṣe ìgbéyàwó, ó sì bí ọmọ márùn-ún.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Domitila (1996)

***Domitilla*** jẹ́ fíìmù ọdún 1996 ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó ní àwọn gbajúmọ̀ òṣèré bí i Anne Njemanze, Sandra Achums, Ada Ameh, àti Kate Henshaw. Fíìmù náà dá lórí arábìrin kan tó ń tiraka láti rí jíjẹ-mímu nípa ṣíṣe iṣẹ́ aṣẹ́wó ní Èkó. Apá kejì fíìmù náà, ìyẹn *Domitilla 2*, jáde ní ọdún 1999, àtúnṣe rẹ̀ sì máa jáde ní ọdún 2023.

## Ìtàn ní ṣókí
Ngozi, tó jẹ́ akọ̀wé ọ́fíìsì kan máa ń ṣiṣẹ́ aṣẹ́wó ní alẹ́ pẹ̀lú orúkọ ìnágijẹ "Domitilla" ( Anne Njemanze ), pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀, ìyẹn Judith (Kate Henshaw), Anita (Ada Ameh), àti Jenny (Sandra Achums). Àwon owó tó ń rí ò lè gbọ́ àwọn ìnáwó rẹ̀ àti owó ìwòsàn bàbá rẹ̀ (Emmanuel France). Lẹ́yìn ìwọléwọ̀de rẹ̀ pẹ̀lú John (Charles Okafor), ìyẹn fi òpin sí ọ̀rọ̀ ìfẹ́ wọn ní kété tí ó mọ̀ nípa iṣẹ́ aṣẹ́wó tó ń ṣe. Domitilla lọ sí àpéjọ ayẹyẹ kan pẹ̀lú àwọn ọlrẹ́ rè, níbi tí ó ti pàdé olóṣèlú ọlọ́rọ̀ kan tí orúkọ̀ rẹ̀ ń jẹ́ Lawson (Enebeli Elebuwa).

Àmọ́ ayé da iyẹ̀pẹ̀ sí gàrí rẹ̀ nígbà tí olóṣellú yìí kú sí hòtẹ́ẹ̀lì tí wọ́n jọ sùn sí. Gbogbo ẹ̀rí nawọ́ sí Domitilla...

## Àwọn akópa

* Ann Njemanze bí i Domitilla
* Sandra Achums bí i Judith
* Ada Ameh bí i Anita
* Kate Henshaw bí i Jenny
* Charles Okafor bí i John
* Enebeli Elebuwa bí i Dr Lawson
* Maureen Ihua bí i Fúnmi Lawson

## Àwon ìtọ́kasí
The Governor (Fíìmù ilẹ̀ Nàìjíríà)

***Gomina*** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2016, tó dá lórí ìlú Savannah, èyí tí wọ́n ṣe ní ìlú Calaba àti Cross River. Ó jẹ́ fíìmù ajẹmọ́-ìṣẹ̀lú alápá mẹ́tàlá, èyí tí olùdarí rẹ̀ jẹ́ Ema Edosio, tí òǹkọ̀tàn sì jẹ́ Yinka Ogun, Tunde Babalola àti Debo Oluwatuminu, Mo Abudu ló sì gbé e jáde.

## Ìṣàfihàn
Ìṣàfihàn àḱkọ́ rẹ̀ jáde ní ọjọ́ 7 Julu, ọdún 2016 lórí DStv ní aago mẹ́sàn-án ìrọ̀lẹ́.

## Àwọn akópa

* Caroline Chikezie bí i Angela Ochello
* Samuel Abiola bí i Toju Ochello
* Jude Chukwuka bí i Chief Sobifa Thomson
* Kunle Coker gege bí i Alagba Briggs
* Taiwo Obileye bí i Oloye Momo-Ali
* Bimbo Manuel bí i David Ochello
* Kachi Nnochiri bí i Ahmed Halo
* Oluwa Frank bí i Henry Duke
* Kelechi Udegbe bí i Paul
* Ani iyoho bí i Musa
* Edmond Enaibe bí i Friday Bello

## Ìṣọníṣókí
Angela Ochello tó jẹ́ igbá-kejì gómìnà Savannah bá ara rẹ̀ ní ìkoríta kòyé-mi-mọ́ lẹ́yìn tí gómìnà kú. Ó ní àǹfààní láti ṣe àkóso ìlú pẹ̀lú àtìlẹyìn olórí àwon òṣìṣẹ́ rẹ̀, lọ́nà tí kò fi pa ìgbéyàwó rẹ̀ lára.

## Ìgbàwọlé
Gẹ́gẹ́ bí àwọn olólùfẹ́ eré náà ṣe sọ, fíìmù '*The Governor*' jẹ́ èyí tó kọ́ni lọ́gbọ́n. Coker ṣe àpejúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó yẹ kí gbogbo ènìyàn tó ń ronú láti wọ ẹgbẹ́ òṣèlú ó wò.politics.

## Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀

# *The Offer*
# *The Signing*
# *The Announcement*
# *The Assertion*
# *The Strike*
# *The Compromise*
# *Siege*
# *Atoke Road*
# *To Catch a Monkey*
# *The Business of Politics*
# *Teo-Thirds*
# *Twilight*
# *End Games*

## Àwọn ìtọ́kasí
Bim Adewunmi

**Bim Adewunmi** jẹ́ akọ̀ròyìn ilẹ̀ Britain. Òun ni aṣagbátẹrù *This American Life* ó sì ti fìgbà kan ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí òǹkọ̀wé ní BuzzFeed àti *[[The Guardian]]*. Ó ṣe olóòtú ètò *Thirst Aid Kit* pẹ̀lú òǹkọ̀wé Nichole Perkins láti ọdún 2017 wọ ọdún 2020. Eré rẹ̀ àkọ́kọ́ ni *Hoard*, tí wọ́n ṣàfihàn ní tíátà Arcola Theatre, ní oṣù May, ọdún 2019. 

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Adewunmi bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ ìwé lóri èrò àti àṣà ní ọdún 2014, fún The Guardian (Nigeria). Ó di olóòtú fún BuzzFeed ní ọdún 2015. O kúrò ní *The Guardian* ní oṣù October, ọdún 2018, ó sì darapọ̀ mọ́ ètò orí rédíò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *This American Life* tí wọ́n ṣàgbéjáde ní oṣù April, ọdún2019.

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Ìlú Stratford ní apá Ìlà-oòrùn London ni wọ́n bí Adewunmi sí, àwọn òbí rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Yorùbá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó kó lọ sí ìlú London. Ìlú Brooklyn, ní New York ló ń gbé. Ó bí ọmọ kan ní ọdún 2023.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Lucifer (fíìmù Nàìjíríà 2019)

**Lucifer** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2019 tó dá lórí arákùnrin kan tí gbogbo ènìyàn bẹ̀rù ní agbègbè rẹ̀. Tope Adebayo àti Ibrahim Yekini ni olùdarí eré yìí. Orúkọ ìnagije Ibrahim Yekini ni Itele, òun sì ló gbé erẹ́ náa jáde.

## Àwọn akópa

* Ibrahim Yekini
* Temitope Solaja
* Adisa Yusuf
* Taofeek Muyiba Adekemi
* Femi Adebayo
* Bimpe Oyebade
* Bimbo Akintola
* Oshiko Twins
* Bukunmi Oluwashina
* Kelvin Ikeduba
* Tunde Usman
* Antar Laniyan
* Oluwakemi Adejoro Ojo

## Àmì-ẹ̀yẹ
Ibrahim Yekini gba àmì-èyẹ òṣèrékùnrin Yorùbá tó dára jù lọ ní BON AWARD ti ọdún 2020 fún fíìmù (Lucifer) yìí.

## Àwọn ìtọ́kasí
Mama Insurance

***Mama Insurance*** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2012, tó dá lórí onílé lan tó kanra mọ́ àwọn ayálégbé rẹ̀. Victoria Island ni wọ́n ti ya fíìmù yìí, olùdarí rẹ̀ sì jẹ́ tí Liz Da-Silva sì gbé é jáde.

## Àwọn akópa

* Fathia Balogun
* Iyabo Ojo
* Binta Ayo Mogaji
* Lanre Hassan
* Liz Da-Silva
* Odusanya
* Doris Simeoni

## Ìsọníṣókí
Fíìmù náà dá lórí obìnrin onílé kan tó máa ń kanra púpọ̀, tí àwọn ayálégbé rẹ̀ sì jẹ́ àwọn obìnrin tó ń ṣe oríṣiríṣi iṣẹ́, tọ́ sì ní ìgbé ayé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìfẹ́ tó ní sí ọ̀kan lára wọn ló kó o sínú wàhálà nítorí pé ìyẹn jẹ́ oníjìbìtì.

## Àmì-ẹ̀yẹ
Wọ́n yan Ayo Mogaji fún òṣèré tó dára jù lọ fún ìkópa rẹ̀ nínú fíìmù yìí ní ayẹyẹ YMAA tí ó wáyé ní ọdún 2014.

## Àwọn ìtọ́kasí
Temitope Solaja

**Temitope Solaja** jẹ́ òṣèrébìnrin ilẹ̀ Nàìjíríà, òǹkọ̀tàn àti aṣagbátẹrù fíìmù.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Temitope Solaja jẹ́ ọmọ àkọ́bi àwọn òbí rẹ̀, ìlú Sagamu ní Ìpínlẹ̀ Ògùn ló sì ti wá. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè bachelor's degree nínú ìmọ̀ Mass communication láti Tai Solarin University of Education.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ní ọdún 2008, Solaja gba iṣẹ́ eré-ṣíṣe àkọ́kọ́ rẹ̀, láti kópa nínú fíìmù *Bamitale*. Solaja di gbajúmọ̀ òṣèré nígbà tí ó kópa nínú fíìmù  tí Sola Akintunde Lagata gbé jáde tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Opolo,* ní ọdún 2019. Ní ọdún 2015, ó kọ fíìmù rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Aruga,* ó sì gbé e jáde. Àwọn àgbà òṣèré bí i Antar Laniyan, àti Sunkanmi Omobolanle ló kópa nínú fíìmù náà.

Ní ọdún 2017, wọ́n yàn án fún òṣèrébìnrin tó dára jù ní ayẹyẹ Best of Nollywood Awards ti ọdún 2017.

## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

* *Bamitale*
* *Opolo*
* *Idemu Ojo kan*
* *The Antique*
* *Adajo Aiye*
* *Kudi Klepto*
* *Bella*
* *Firepemi*
* *Aruga*
* *Darasimi*
* *Awelewa*
* *Orente*
* *Juba*
* *[[77 Bullets]]*
## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Àwọn ìtọkasí
Sunkanmi Omobolanle

**Sunkanmi Omobolanle** jẹ́ òṣèrékùnrin ilẹ̀ Nàìjíríà, àti olùdarí fíìmù.

## Ìgbésí ayé àti iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ọjọ́ kìíní oṣụ̀ kẹta ọdún 1981 ni wọ́n bí i. Ìlú Ilora ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ tó wà ní apá Ìwọ̀-oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà ni ó ti wá. Òun ni ọmọ gbajúgbajà òṣèrékùnrin tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Sunday Omobolanle, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí "Baba Luwee". Ilé-ìwé Nigerian Military School ni ó ti kàwé kí ó tó lọ sí Yunifásítì Olabisi Onabanjo, níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè bachelor's degree nínú ìmọ̀ Business administration. Ó ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú Abimbola Bakare, ní ọdún 2011. Ó sì ti ṣe àfihàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù Nàìjíríà, bẹ́ẹ̀ náà ni ó ti dárí ọ̀pọ̀ fíìmù.

## Àtòjọ àọn fíìmu rẹ̀

* *Olaide Irawo* (2007)
* *Gongo Aso* (2008)
* *Kakanfo* (2020)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní ọ̀rúndún 20k
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
77 Bullets

***77 Bullet*** jẹ́ fíimù ilẹ̀ Nàìjíríà ti ọdún 2019, tí Mercy Aigbe gbé jáde, tí olùdarí rẹ̀ sì jẹ́ Adebayo Tijani.

Ó jẹ́ fíìmù ajẹ́mọ́-ìṣẹ̀lè-tó -le, tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ gbajúmọ̀ òṣèré bí iTemitope Solaja, Ibrahim Yekini àti Eniola Ajao kópa nínú rẹ̀. 

## Ìsọníṣókí
Fíìmù náà sọ ìtàn ọlọ́ṣà kan tí kò láàánú, tó sì ní ìhámọ́ra oògun tó fi ń ba àwọn aráàlú lẹ́rù, tó sì ń ṣẹ̀rù bà wọ́n. Nígbẹ̀yìn gbẹ́yín, ọwọ́ tẹ̀ ẹ́. Fíìmù náà lọ́ bákan bákan nígbà tí ọ̀dáràn yìí fojú kan ilé-ẹjọ́ tí ìkejì rẹ̀ sì jẹ́ adájọ ní ilé-ẹjọ́ náà.

## Ìṣàfihàn
Ìṣàfihàn àkọ́kọ́ fíìmù yìí wáyé lórí YouTube ní 20 December, ọdún 2019.

## Àwọn akópa

* Mercy Aigbe
* Temitope Solaja
* Ibrahim Yekini
* Eniola Ajao
* Titi Osinowo
* Bimbo Afolayan
* Eniola Afeez
* Taiwo Ibikunle
* Adeniyi Johnson
* Yinka Quadri
Egg of Life (fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2003)

***Egg of Life*** jẹ́ fíìmù ilẹ̀ Nàìjíríà ti ọdún 2003, tó dá lórí ṣíṣe ìwòsàn fún ọmọ-ọba kan tó wà lójú ikú. Olùdarí fíìmù yìí ni Andy Amenechi, Kabat Esosa Egbon àti Ojiofor sì ló kọ ọ́.

## Àwọn akópa

* Padita Agu bí i Nkem
* Sam Ajah bí i Madu
* Funke Akindele bí i Isioma 
* Ozo Akubueze bí i Ichie Arinze
* Gazza Anderson bí i Segbeilo
* Nina Bob-Chudey bí i Obiageli
* Clarion Chukwura bí i Alufa
* Pete Edochie bí i Igwe
* Fidelis Ezenwa bí i Ogbuefi Nwabuzor
* Ifeanyi Ezeokeke bí i Ikemefuria Snr
* Nnadi Ihuoma bí i Chioma
* Sabinus Mole bí i Amaka
* Dike Ngwube bí i Ogogo
* Somtoo Obasi bí i Omo Tuntun
* Ebele Okaro bí i Lolo
* Stanley Okereke bí i Okonkwo
* Georgina Onuoha bí i Buchi

## Ìsọníṣókí
Ọmọ-ọba kan ló wà ní ojú ikú, tó sì níló ẹyin àràmàǹdà tó ń mú ìyè wá. Ó sì níló kí ọ̀wọ́ àwọn ọ̀dọ́mọbìnrin kan lọ inú-igbó láti gba ẹ̀mí rẹ̀ là, látàrí nǹkan tí adífá sọ.
President Kuti

***President Kuti*** jẹ́ fíìmù ilẹ̀ Naijiria tí Ibrahim Yekini gbé jáde. Azeazat Sorunmu ló kọ ọ́, olùdarí fíìmù náà sì jẹ́ Tope Adebayo àti Ibrahim Yekini. Wọ́n ṣàgbéjáde *President Kuti* ní 14 July 2021.

## Àwọn akópa

* Ibrahim Yekini
* Bimpe Oyebade
* Odunlade Adekola bí i Ayomide
* Afeez Abiodun bí i Baba Afusa
* Adeyemi Adebisi bí i Manager
* Light Aboluwodi bí i Onibara
* Omolara Adebayo bí i Lara
* Poopola Adebimpe bí i Omo olona
* Seilat Adebowale bí i Alagbo
* Olaniyan Adenike bí i Receptionist
* Aderoju Adeyemi bí i Alagbo
* Janet Ajibawo bí i Olosho
* Kola Ajeyemi bí i Alagbo
* Adewale Ajose bí i Bureau de change
* Yusuf Akintude bí i Alagbole
* Kemi Apesin bí i Alagbo
* Deola Ayoade bí i Alagbo
* Mustapha Abiola bí i Mopol&nbsp;Boyscout
* Fathia Balogun bí i Kobewude

## Ìsọniṣókí
President Kuti ni alákòóso àwọn ọmọ-ìta, tí gbogbo ènìyàn bọ̀wọ̀ fún, tí wọ́n sì bẹ̀rù; ó dojú kọ ìkọlù láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ olórogún rẹ̀, tí ó ti ń ṣẹ́gun ní gbogbo ìgbà.

## Ìgbàwọlé
Láàárín ọ̀sẹ̀ méjì tí wọ́n gbé fíìmù yìí jáde, mílíọ́ọ̀nù méjì ènìyàn ló wò ó lórí YouTube.

## Àmì-ẹ̀yẹ
Fíìmù yìí gba àmì-ẹ̀yẹ fíìmù abínibí tó ó dára jù lọ ní ọdún náà, ní City People Movie Awards.

## Àwọn ìtọ́kasí
Kesari (fíìmù 2018)

**Kesari** jẹ́ fíìmù Yorùbá ti Nàìjíríà tó jáde ní ọdún 2018, èyí tí Ibrahim Yekini gbé jáde. Tope Adebayo sì ni olùdarí fíìmù yìí.

## Ìṣàgbéjáde
Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nùwo kan, Ibrahim Yekini tó jẹ́ òǹkọlwé àti olùgbéjáde sọ ọ́ di mímọ̀ pé fíìmù *Black Panther* tí òun wò ló fún òun ní ìwúrí láti kọ fíìmù yìí*.*

## Àwọn akópa

* Femi Adebayo
* Ibrahim Yekini
* Akin Olaiya
* Kemi Afolabi
* Adebayo Salami
* Muyiwa Ademola
* Toyin Abraham
* Antar Laniyan
* Bimbo Akintola Odunlade

## Ìsọníṣókí
Ọlọ́ṣà kan tó ní oògùn burúkú lọ́wọ́ pàdé ẹni tó kápá rẹ̀, àmọ́ ọlọ́pàá ni ẹni yìí jẹ́.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ
Fíìmù yìí gba àmì-ẹ̀yẹ fún fíimù tó dára jù àti olùgbéjáde tó dára jù ní abẹ́ ìsọ̀rí fíìmù Yorùbá ní ayẹyẹ City People Entertainment Awards.

## Àwọn èyí tó tẹ̀le
Fìímù náà ni apá mẹ́ta, tí í ṣe: *Kesari 2*, *Return of Kesari*, àti *Return of Kesari 2*. Yekini gba àmì-ẹ̀ye fún òṣèré tó dára jù lọ ní ayẹyẹ Best of Nollywood Awards, ti ọdún 2019, fún ìkópa rẹ̀ nínú fíìmù *Return of Kesari.*

## Àwọn ìtọ́kasí
Rose Moss

**Rose Rappoport Moss** (tí wọ́n  bí ní 1937) jẹ́ òǹkọ̀wé ti Orílẹ̀ èdè America, tí wọ́n bí ní South Africa. Ó kó lọ sí ìlú America ní ọdún 1961. Ó ti ṣe àgbéjáde ìwé ìtàn-àròsọ, ìtàn kékèèké, ọ̀rọ̀-fún orin àti àwọn ìtàn-àìròtẹ́lẹ̀. Ní àfikún, ó fìgbà kan jẹ́ olùkọ́ ní Wellesley College. Òun àti Barney Simon, pẹ̀lú Rose Zwi, jìjọ jé ọ̀kan lára àwọn ẹgbẹ́ òǹkọ̀wé ti ilẹ̀ Johannesburg. Wọ́n ti yan ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ rẹ̀ fún ìtúpalẹ̀ èdè.

## Àwọn ìtọ́kasí
Barney Simon

**Barney Simon** (ọjó kẹtàlá oṣù Ìgbé ọdún 1932 – si ọgbọn ọjó oṣù okundu ọdún 1995) kí a má ṣe dà á pọ mọ́ Jacaranda FM radio DJ Barney Simon. Barney Simon jẹ́ òǹkọ̀wé ilẹ̀ South African àti olùdarí fíìmù. Ìlú Johannesburg ní SOuth Africa ni wọ́n bi sí, ibẹ̀ sì ni ó kú sí.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Simon ṣe àwárí ìfẹ́ rè fún iṣẹ́ tíátà lásìkò tí ó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Joan Littlewood ní London, ní ọdún 1950. Lẹ́yìn tó padà sí Johannesburg, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i òǹkọ̀wé fún ilé-iṣẹ́ ìpolówó-ọjà kan, lásìkò tó ń  ṣịṣẹ́ olùdarí fún fíìmù. Ki o tó ṣí ọjà náà,  o n ṣe eré ìtàgé nibi gbogbo ti ọ bá ti ni ore ọfẹ lati ṣe: in warehouses and shantytowns, storefronts and back yards, including Athol Fugard's *[[The Blood Knot]]* (1961). Simon spent a year (1969–70) in New York City, where he introduced South African plays to an American audience and edited the journal *[[New American Review]]*.

## Àwọn ìwé àtẹ̀jáde rẹ̀

### Àṣààyàn erẹ́-oníṣe

* *Phiri* (1972)
* *Hey Listen* (1973) is 
* *People*  (1973)
* *People Too* (1974)
* *Storytime* (1975)
* *Cincinnati* (1979)
* *Cold Stone Jug* (1980)
* *Call Me Woman* (1980)
* *Marico Moonshine and Manpower* (1981)
* *[[Woza Albert!]]* (1981)
* *Black Dog-Inj Mayama* (1984)
* *Born in the RSA* (1985)
* *Outers* (1985)
* *Klaaglied vir Kous* (1986)
* *Inyanga - about Women in Africa* (1989)
* *Eden and Other Places*  (1989)
* *Score me the Ages* (1989)
* *Starbrites* (1990)
* *Singing The Times* (1992)
* *Silent Movie* (1993)
* *The Lion and the Lamb (1993)*
* *[[The Suit (short story)#Adaptations|The Suit]]* (1994)

## Àwọn ìtọkasí
Ẹgbẹ agbabọọlu orilẹ-ede Soviet Union

**Ẹgbẹ agbabọọlu orilẹ-ede Soviet Union** (  &#x3A; сбо́рная СССР по футбо́лу
 
, tr. *sbórnaya SSSR po futbólú*

) je egbe agbaboolu orile-ede ti Soviet Union lati 1922-1992.

Lẹhin pipin ti Union ẹgbẹ naa ti yipada si ẹgbẹ bọọlu ti orilẹ-ede CIS . FIFA ṣe akiyesi ẹgbẹ agbabọọlu orilẹ-ede CIS (ati nikẹhin, ẹgbẹ agbabọọlu orilẹ-ede Russia ) bi ẹgbẹ agbapo Soviet ti n pin awọn igbasilẹ iṣaaju rẹ fun wọn (ayafi fun awọn igbasilẹ Olympic eyiti ko ni idapo nitori ilana IOC); sibẹsibẹ, kan ti o tobi ogorun ti awọn egbe ká tele awọn ẹrọ orin wá lati ita awọn Russian SFSR, o kun lati awọn Ukrainian SSR, ati awọn wọnyi ni breakup ti Rosia Sofieti, diẹ ninu awọn bi Andrei Kanchelskis lati awọn tele Ukrainian SSR, tesiwaju lati mu ni titun Russia. orile-ede bọọlu egbe.

Soviet Union kuna lati yẹ fun Ife Agbaye ni ẹẹmeji nikan, ni ọdun 1974 ati 1978, ati pe o lọ si awọn ere-idije ipari meje ni lapapọ. Ipari wọn ti o dara julọ jẹ kẹrin ni ọdun 1966, nigbati wọn padanu si Iwọ-oorun Germany ni awọn ipari-ipari, 2 &#x2013; 1. Soviet Union ni ẹtọ fun Awọn aṣaju-idije Yuroopu marun, ti o bori ninu idije ibẹrẹ ni ọdun 1960 nigbati wọn ṣẹgun Yugoslavia ni ipari, 2 &#x2013; 1. Wọn pari ni igba keji ni igba mẹta ( 1964, 1972, 1988 ), ati ẹkẹrin lẹẹkan ( 1968 ), nigbati, ti wọn fa pẹlu Italy ni ipari-ipari, wọn fi ranṣẹ si idije idije ibi-kẹta nipasẹ isonu ti owo kan. Ẹgbẹ orilẹ-ede Soviet Union tun kopa ninu nọmba awọn ere-idije Olimpiiki ti n gba ami-ẹri goolu ni ọdun 1956 ati 1988 . Ẹgbẹ Soviet tẹsiwaju lati gbe awọn oṣere ẹgbẹ orilẹ-ede rẹ silẹ ni awọn ere-idije Olimpiiki laibikita idinamọ FIFA ni ọdun 1958 lati ṣe aaye awọn oṣere ẹgbẹ orilẹ-ede eyikeyi ni Olimpiiki (awọn oṣere ni Olimpiiki ni a nilo lati jẹ awọn ope ni akoko yẹn, awọn Soviets tẹ awọn ofin ni imunadoko nipasẹ kikojọ awọn oṣere ti o dara julọ ni ologun).
Cat Hellisen

**Cat Hellisen** (31 May 1977) jẹ́ òǹkọ̀wé ti orílẹ̀-èdè South African, tó kọ ìwé ìtàn-àròsọ *When the Sea is Rising Red*, *House of Sand and Secrets*, àti *Beastkeeper*.

## Ìgbésíayé rẹ̀
Wọ́n bí Cat Hellisen sí Cape Town, ó sì ti gbé ní Cape Town àti Johannesburg, South Africa àti Nottingham, England. Lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí, ìlú Scotland ni wọ́n ń gbé.

## Àmì-ẹ̀yẹ
Ní ọdún 2015, Cat Hellisen gba àmì-ẹ̀yẹ Short Story Day Africa ní Ake Arts & Book Festival, ní Nigeria, láti ọwọ́ adájọ́ fún ẹ̀bùn náà, ìyẹn Abubakar Adam Ibrahim. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ yìí fún ìwé rẹ̀, "The Worme Bridge".

## Iṣẹ́ rẹ̀
**Ìwé ìtàn àròsọ**

* *When the Sea is Rising Red* (Farrar, Straus and Giroux (BYR); 2012 (304 pp.); )
* *Beastkeeper* (Henry Holt)
* *House of Sand and Secrets* (Folded Wherry; 2013)
* *Charm* (Smashwords; 2015)
**Àwọn ìtàn kékèèké**
* "This Reflection of Me" (*Jabberwocky* 3; Prime Books; 2007)
* "The Subtle Thief" (*Something Wicked* 4; 2007)
* "Jack of Spades, Reversed" (*Something Wicked* 17; 2012)
* "Mother, Crone, Maiden" (Tor.com; 2012)
* "Waking" (*Apex Magazine*, 2014)
* "The Girls Who Go Below" (*The Magazine of Fantasy and Science Fiction*, 2014)
* "Mouse Teeth" (Terra Incognita, Short Story day Africa Collection, 2015)
* "Serein" (Shimmer #26, July 2015)
* "Golden Wing, Silver Eye" (*Ghost in the Cogs* Anthology, Broken Eye Books, 31 October 2015)
* "I'm Only Going Over" (*Daily Science Fiction*, 11 December 2015)
* "The Face of Jarry" (*Dreams From the Witch House: Female Voices of Lovecraftian Horror*, Anthology, Dark Regions Press, 2016)
* "The Worme Bridge" (*Water*, Short Story Day Africa collection, 2016)
* "A Green Silk Dress and a Wedding-Death" (*The Magazine of Fantasy and Science Fiction*, March/April 2017)

## Àwọn ìtọ́kasí
Rozena Maart

**Rozena Maart** (tí wọ́n bí ní ọdún 1962) jẹ́ òǹkọ̀wé ilẹ̀ South Africa, àti ọ̀jọ̀gbọ́n tó ń gbé ní ìlú Durban lọ́wọ́lọ́wọ́. Òun ni olùṣàkóso fún Centre for Critical Research on Race and Identity. Ó gbajúmọ̀ fún ìwé kíkọ rẹ̀, àti àwọn iṣẹ́ rẹ̀ lórí ẹlẹ́yàmẹyà àti ìwà-ipá sí àwọn obìnrin. Ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i olùkọ́ káàkiri ilẹ̀ Canada, United States àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ní àgbáyé.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
District Six ní ìlú Cape Town, ní South Africa ni wọ́n bi sí. Wọ́n fi ipá lé ẹbí rẹ̀ kúrò ní District Six ní ọdún 1973 látàri àṣẹ ìjọba ti ọdún 1987. Nígbà tí ó wà ní ọmọdún mẹ́rìnlélógún (24), wọ́n yàn án fún àmì-ẹ̀yẹ "Woman of the Year" tí wọ́n ṣe ní Johannesburg, fún iṣẹ́ rè lórí títako ìwà ipá sí àwọn obìnrin, àti fún bíbẹ̀rẹ̀ ẹgbẹ́ Black feminist organization ní Cape Town, pẹ̀lú obìnrin mẹ́rin àti Women Against Repression (WAR).

Ó kó lọ sí ìlú Canada ní ọdún 1989, ó sì ṣe àgbéjáde ìwé ewì rẹ̀ àkọ́kọ́ ní ọdún 1990, tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Talk About It!*. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti Journey Prize ní ọdún 1992 fún ìwé ìtàn kékeré rẹ̀, ìyẹn ìwé "No Rosa, No District Six", tó padà hàn nínú apá kejì ìwé náà, ìyẹn "Rosa's District Six." Ó jẹ́ òǹkọ̀é fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé, ewì, ìwé ìtàn kékeré àti ìwé adálórí ìtàn gidi. Èyí tó kọ gbẹ̀yìn ni *The Writing Circle*, tí ó tẹ̀ jáde ní ọdún 2007 (TSAR Publications), tí wọ́n sì fi ṣe fíìmù àgbéléwò. Ìwé rẹ̀, *Rosa's District Six* jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìwé tó ń tà wàràwàrà ní Canada ní ọdún 2006, àti ní HOMEBRU lọ́dún-un 2006, ní South Africa.

Ó gba oyè PhD láti University of Birmingham, U.K. (1993–1996) Centre for Cultural Studies.

## Àwọn ìtọ́kasí
Anna M. Louw

**Anna M. Louw** ( A bí ni ọjọ́ kọkanlelọgbọn oṣu ọpẹ́ ọdun 1913sí ọjó Kejìlá oṣù okundu ọdún 2003)  O jẹ́ òǹkọ̀wé ilẹ̀ South Africa. Ìlú Calvinia ni wọ́n bi sí. Bàbá rẹ̀ jẹ́ àgbẹ̀ tó máa ń sin àgùntàn lẹ́bàá ọ̀nà Calvinia ní orí oko Soetwater. Ìyá rẹ̀ sì jẹ́ olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ kan lórí ọkọ náà. O wà 

ní ìbátan pẹ̀lú àwọn òǹkọ̀wé ilẹ̀ South Africa kan, tí orúkọ wọn ń jẹ́ authors NP van Wyk Louw, WEG Louw, George Louw, Peter Louw, Rona Rupert, Charles Fryer, Willem Steenkamp, Johnita le Roux, Nico Louw àti Pieter Strauss.

Àwọn ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, Afrikaans, Dutch, German, French, Psychology àti Ethics ní Ifáfitì tí Stellenbosch, ó sì tún tèsíwájú láti gba oyè ẹ̀kọ́ ní Ifáfitì  tí Cape Town.

Louw ṣe ìgbéyàwó ní ẹ̀ẹ̀mejì. Àwọn ọmọ tó bí fún Lewis Hurst tó jẹ́ ọkọ àkọ́kọ́ rẹ̀ ní Wendy, Nicholas àti Elizabeth. Ó sì bí àwọn ìbejì rẹ̀, ìyẹn Christina àti Editha fún ọkọ kejì rẹ̀, ìyẹn Gerhard Bassel.

Ní ọdún 1975 Anna gbà láti jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Cape committee ti ìgbìmọ̀ atẹ̀wéjáde, àmọ́ lẹ́yìn tí wọ́n fi òǹtẹ̀ lu ìwé ìtàn-àròsọ ti Etienne Leroux, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́  Magersfontein, o Magersfontein! ní ọdún 1977, ó dẹ́kun láti jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ náà. Ìdí ni pé ó ri àìlèdá òǹtẹ̀ tí wọ́n gbé lé ìwé yẹn bí i àbùkùn.

## Àwọn ìwé rẹ̀

* *Die onverdeelde uur*, 1956
* *Die koms van die komeet*, 1957
* *Agter my 'n Albatros*, ('n reisjoenaal) 1959
* *Die voortreflike familie Smit*, 1962
* *Twenty Days That Autumn; 21st March – 9th April 1960; a novel*, 1963
* *Die banneling: die lyfwag*, 1964
* *Oom Kolie gee raad*, (drie dramas) 1965
* *Díe wat met die fluite loop*, 1967
* *Die groot gryse*, 1968
* *Gesëende dag*, 1969
* *Kroniek van Perdepoort*, 1975
* *Die derde tempel*, 1978
* *Op die rug van die tier*, 1981
* *Die loop van die rivier*, 1986
* *Wolftyd*, 1991
* *Die donker kind*, 1996
* *Vos*, 1999

## Àwọn ìtọ́kasí
Freda Linde

**Freda Linde** (12 December 1915 – 7 March 2013 ) jẹ́ òǹkọ̀wé ìwé àwọn ọmọdé àti ògbufọ̀ ti ilẹ̀ South Africa. Èdè Afrikaans ló máa ń lò fún ìwé kíkọ rẹ̀. Ó ti ṣe ògbufọ̀ àwọn ìwé ọmọdé tó ju àádọ́jọ lọ sí èdè Afrikaans, French àti German. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti  C.P. Hoogenhout Award ní ọdún 1964.

## Ayé rẹ̀
Ìlú Swellendam ni wọ́n bi sí, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i akọ̀ròyìn àti olóòtú títí wọ ọdún 1960. Láti ọdún 1960 wọ 1963, ó jẹ́ olóòtú ilé-iṣẹ́ atẹ̀wétà HAUM, àti láti ọdún 1964 wọ ọdún 1971 ó jẹ́ olóòtú tó ń ṣiṣẹ́ lórí àwon ìwé lítíréṣọ̀ ọmọdé ní John Malherbe publishers. Ó fẹ̀yìn tì láti ṣiṣẹ́ ìwé-kíko ní pẹrẹu ní ọdún 1972.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ijakumo

***Ijakumo*** (The Born Again Stripper) jẹ́ fíìmù ajẹmọ́-ìṣiyèméjì ti ọdún 2022, èyí tí Toyin Abraham gbé jáde, tó sì di àgbéléwò ní ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kejìlá, ọdún 2022. Àwọn tó kópa nínú eré náà ni Toyin Abraham, Kunle Remi, Lolade Okusanya, Bimbo Akintola, Olumide Oworu, Lillian Afegbai àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Kehinde Joseph ni olùkọ̀tàn, nígbà tí Adebayo Tijani sì jẹ́ olùdarí.

## Ìsọníṣókí
Ijakumo (The Born Again Stripper) sọ nípa ìtàn Asabi (Toyin Abraham), tó jẹ́ ọmọ oníṣègùn alágbára kan tó ń lépa láti ba ayé olólùẹ́ àtijọ́ rẹ̀ jẹ́, ní ẹni tó ti di pásítọ̀ ńlá kan ní ìlú Èkó, ìyẹn Jide(Kunle Remi) tó yàn án jẹ, tó sì fi í lẹ̀ kó kú. Pastor Jide tí kì í ṣe ènìyàn Ọlọ́rún, àmọ́ tó jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ òkùnkùn kan tó máa ń wùwà àìtọ̀. Nínú ìgbìyànjú rẹ̀ láti ba ayé Jide jẹ́, ó bẹ̀bẹ̀ fún ìrànlọ́wọ́ Sharon(Lolade Okusanya), ẹni tó jẹ́ oníjó-kílọ́ọ̀bù àti akọrin ní ṣọ́ọ̀ṣì Jide, tó wá ń wá ìṣubú rẹ̀.

## Àwọn akópa

* Toyin Abraham ni Asabi
* Kunle Remi nii Pastor Jide
* Lolade Okusanya nii Sharon and Mary
* Olumide Oworu ni Young Jide
* Debbie Shokoya ni Young Asabi
* Bimbo Akintola
* Kolawole Ajeyemi
* Lilian Afegbai
* Antar Laniyan
* Eso Dike
* Tomiwa Tegbe
* Deborah Ajijolajesu Shokoya

## Ìgbéjáde
Àọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn bí i Gómínà ìpínlẹ̀ Èkó, Babajide Sanwo Olu, àti àwọn gbajúmọ̀ òṣèré mìíràn ló farahàn níbi ìṣàfihàn àkọ́kọ́ ti fíìmù yìí. Àwọn ẹlòmìíràn tó farahàn ni Odunlade Adekola, Iyabo Ojo, Lateef Adedimeji àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. 
## Àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn ìtọ́kasí
Lilian Afegbai

**Lilian Afegbai** (tí wọ́n bí ní 11 November 1991) jẹ́ òṣèrébìnrin ilẹ̀ Nàìjíríà, àti aṣàgbéjáde fíìmù agbéléwò. Ó fìgbà kan jẹ́ akópa nínú ètò *[[Big Brother Africa]].* Ní ọdún 2018, ó gba àmì-ẹ̀yẹ Africa Magic Viewers' Choice Awards (AMVCA) fún fíìmù ìbílẹ̀ tó dára jù ní ọdún 2018. Ní ọdún 2019, ó ṣe ìdásílẹ̀ ìdókòwò rẹ̀, èyí tó jẹ́ títa aṣọ fún eré-ìdárayá àti aṣọ-àwọ̀tẹ́lẹ̀, tó pè ní "Lilly’s Secret" 

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Afegbai ní 11 November 1991. Ipinle Edo, ní Nàìjíríà ni ó dàgbà sí.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Lilian Afegbai kópa nínú ìdíje *Big Brother Africa,* ní ọdún 2014, ó sì tipa ètò yìí di gbajúmọ̀. Ó kópa nínú fíìmù ti ọdún 2015, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́  *[[Road to Yesterday (film)|Road to yesterday]].* Ó sì tún farahàn nínú fíìmù kékeré kan tí àkọ́lé rè ń jẹ́ *Pepper soup.* Ó farahàn nínú fíìmù ọlọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ ti Mnet, ìyẹn *Do good*. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aṣagbátẹrù fíìmù *Dark Past.* Ó ṣèdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ EEP entertainment. *Bound* ni àkọ́lé fíìmù kejì tó ṣàgbéjáde, àwọn òṣèré bí i Rita Dominic, Enyinna Nwigwe, Joyce Kalu àti Prince Nwafor ló wà nínú eré náà.
## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

## Àwọn ìtókasí

## Àwọn ìtọ́kasí
Road to Yesterday (film)

***Road To Yesterday*** jẹ́ fíìmù ajẹ́mọ́fẹ̀ẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó jáde ní ọdún 2015, èyí tí Ishaya Bako darí. Lára àwọn akópa inú fíìmù náà ni Genevieve Nnaji àti Oris Erhuero tí wọ́n jẹ́ olú ẹ̀dá-ìtàn, àti Majid Michel pẹ̀lú Chioma 'Chigul' Omeruah tí wọ́n ṣe ẹ̀dá-ìtàn mìíràn. Fíìmù náà tí Genevieve Nnaji jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aṣagbátẹrù ni fíìmù àkọ́kọ́ ti ó máa gbìyànjú láti gbé jáde.

*Road to Yesterday* sọ nípa ìtàn ọkọ àti ìyàwó kan tí wọ́n ti sọ ara wọn di àjèjì, tí wọ́n sì lérò láti ṣàtúnṣe sí ìgbéyàwó wọn ní ọjú-ọ̀nà láti lọ sí ètò ìsìnkú mọ̀lẹ́bí wọn kan.

## Àwọn Òṣèré Akópa
*Genevieve Nnaji kópa gẹ́gẹ́ bíi Victoria
*Oris Erhuero kópa gẹ́gẹ́ bíi Izu
*Chioma Omeruah kópa gẹ́gẹ́ bíi Onome
*Baaj Adebule kópa gẹ́gẹ́ bíi Concierge
*Lilian Afegbai kópa gẹ́gẹ́ bíi Receptionist
*Joel Benson kópa gẹ́gẹ́ bíi Ayàwòrán 
*Ify Brown kópa gẹ́gẹ́ bíi Restaurant Waiter
*Ayo Falana kópa gẹ́gẹ́ bíi Ọlọ́pàá
*Lord Frank kópa gẹ́gẹ́ bíi Frank
*Ieoma Ibeawuchi kópa gẹ́gẹ́ bíi Baby Abigail
*Nancy Isime kópa gẹ́gẹ́ bíi Kike
*Nkem Marchie kópa gẹ́gẹ́ bíi Àle Izu
*Majid Michel kópa gẹ́gẹ́ bíi John 
*Bolanle Ninalowo kópa gẹ́gẹ́ bíi Tosin 
*Frances Okeke kópa gẹ́gẹ́ bíi Anna
*Ebele Okaro-Onyiuke kópa gẹ́gẹ́ bíi Màmáa Victoria

## Ìgbéjáde
Ìlú Èkó ni wọ́n ti ya fíìmù *Road To Yesterday*. Ìyàwòrán bẹ̀rẹ̀ ní oṣù February 2015. Wọ́n gbe jáde pẹ̀lúàtìlẹ́yìn Africa Magic. *Road To Yesterday* jẹ́ fíìmù àkọ́kọ́ tí Nnaji á kọ́kọ́ gbé jáde, àti fíìmù àkọ́kọ́ tí Ishaya Bako ṣàfihàn nínú rẹ̀. Iye owó tí wọ́n fi ya fíìmù yìí ń lọ bí i ọgbọ̀n mílíọ́ọ̀nù náírà (₦30 million).

## Àwọn ìtókasí
Anny Robert

|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|other_names=|alma_mater=Covenant University|occupation=Photographer, creative director, graphics artist|years_active=2014 – present|employer=|organization=Anny Robert|known_for=Portrait, celebrity, and fashion photography|notable_works=|style=|television=|partner=|website=}}
**Anietie “Anny" Robert** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n, oṣù kẹsàn-án, ọdún 1990) jẹ́ Ayàwòrán ní oríẹ̀-èdè Nàìjíríà àti olùdarí oníṣẹ́ ọnà , tó ń gbé ní ìpínlè Niger, Nàìjíría.

## Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Robert  kọ́ ẹ̀kó nípa computer science ní iléẹ̀kọ́ gíga Convenant.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Robert bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹni tó máa ń ṣe gíráfíìsì kí ò ṣẹ̀ wá bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àwòrá́n yíyà, ní ọdún 2014. Nínú àwọn iṣẹ́ rẹ̀ ni a ti rí àwọn àwòrán èèyàn jàkàn jàkàn bíi Folorunsho Alakija, Davido, Donald Duke, Tony Elumelu, Ice Prince, àti WizKid. Òun ni Alákòóso ilé-iṣẹ́  StudioX,  photography studio, ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Ari Labadi.

Iṣẹ́ Robert's Gẹ́gẹ́ bí ayàwòrán ti jẹ́ kí ó di gbajúgbajà, tí orúkọ rẹ̀ wà lára àwon ayàwòrán tí ó gbajúmọ̀ ní Nàìjíríà àti ilẹ̀ Áfíríkà lápapọ̀ . 

Ní ọdún 2020, Robert ṣe adájọ́ fún ìdíje OPPO Mobile's Redefinition Photography, Ní bi tí ó ti fi fọ́tọ̀ yíyà sọ ìtàn ìgbésí ayé àwọn ọ̀dọ́ nílùú Èkó.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ade Adekola

**Ade Adekola** (tí a bíi ni ọdún 1966), jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti onímọ̀ nípa oríṣiríṣi ẹ̀kọ́. Àwọn ènìyàn mọ̀ọ́ ṣí  oníṣẹ́-ọnà ayàwòrán, olúyàwòran, oníṣẹ́-ọ̀nà ìgbàlódé, àti ọ̀ǹkọ̀wé. Ó ń gbé ní ìlú Èkó.

Wọ́n bí Ade Adekola ni oṣù kẹ̀ta (March) ọjọ́ kẹ̀ta , 1966 ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó l9 sílé ẹ̀kọ́ Architectural Association School of Architecture tí ó wà ní ìlú Lọndọnu  ní ọdún 1992 ṣáájú kí ó tó tẹ̀ síwájú nílé ẹ̀kọ́ University ti Manchester. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Olu Ajayi

**Olu Ajayi** (ti a bi 18 August 1963) jẹ́ olórin alamọdaju ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà , onise ọ̀nà, alaworan, ati oluyẹwo aworan, pẹ̀lú ìrírí ogójì ọdún  ní adaṣe ilé ìṣeré àti Ìṣàkóso Iṣẹ́. Ó jẹ́ alága ti o ti kọjá tí Society of Nigerian Artists, Lagos State Chapter  ati pe o jẹ olutọju ti Guild of Professional Artists of Nigeria (GFA). Olu Ajayi tun jẹ ọmọ ẹgbẹ igbimọ ti Visual Art Society of Nigeria (VASON), ati Ẹlẹgbẹ ti Society of Nigerian Artists. O ti wa ni akojọ ni Ta ni Tani ni Art compendium, bi daradara bi a lola bi a Top 100 olorin.
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1963
Yinka Edward

**Yinka Edward**, tí a bí ní Jos, Nigeria, jẹ́ ayàwòrán sinima(cinematographer) nílẹ̀ Nàìjíríà , ó gbajúmọ̀ fún iṣ*ẹ́ fíìmù rẹ̀ [[October 1 (film)|Oc tober 1]]*, *[[93 Days]]*, *[[A Love Story (2016 film)|A Love Story]]* (winner of BAFTA's Best British Short Animation category, 2017), *[[Confusion Na Wa]]* and *[[Lionheart (2018 film)|Lionheart]]*.

## Career
In the early years of his career after graduating from the National Film Institute in Jos, Nigeria in 2006, Edward worked with Nigerian film director, Mak 'Kusare on the movie *Ninety Degrees* and was part of BBC's production team on the *Wetin Dey* series. After his work on *Wetin Dey*, Edward shot *The Ties That Bind* in Namibia, which was the country's first indigenously produced series. Back in Nigeria, Edward worked on Kunle Afolayan's films ''The'' ''Figurine'', *[[Phone Swap]]* and *[[October 1 (film)|October 1]]*. He also shot Izu Ojukwu's films *[[Alero's Symphony]]*, and ''<nowiki/>'76''. In Kenya, he shot the feature film *[[Something Necessary]]*, which was produced by Tom Tykwer and directed by Judy Kibinge. *Something Necessary* went on to screen at the Toronto International Film Festival, 2013 and was nominated for Audience Choice Award at the Chicago International Film Festival, 2013. One of his most recent works is the Netflix original movie Lionheart a Nigerian feature film, directed by Genevieve Nnaji. Edward is an alumnus of the National Film and Television School Beaconsfield, England, where he received a Master of Arts degree in film and television production, concentrating in cinematography.

## References
Alimi Adewale

**Alimi Adewale** (tí a bí ní May 8, 1974)ó  jẹ olóṣèré wíwò àti olùyàwòrán ní àwùjọ àwọn ènìyàn ní orílẹ èdè Naijiria .    Ṣùgbọ́n ìfẹ́ rẹ̀ sí iṣẹ́ ọnà àti àwọn ìfihàn ṣe ìwúrí ìfẹ́ rẹ̀ láti di òlóṣèré. Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ máa ń sábà dálé àárín ìlú, ìṣàwárí rẹ̀ pèlú, gbogbo ìgbekalẹ̀ rẹ̀ tí àwọn ará ìlú ojoojúmọ́, àti àwọn kókó ọ̀rọ̀ rẹ̀ sì í máa ń jẹ́ àríyànjiyàn ti 'Nudes in African Art' gẹ́gẹ́ bí ìrísí ìkọsílẹ̀ rẹ̀. 

## Wo eléyìí náà

* Nengi Omuku
* Stella Fakiyesi

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Chris Ofili

thumb|Red Bird - watercolour on paper
**Christopher Ofili** (A bí i ní  ọjọ́ kẹwàá, oṣù ọ̀wàwà ọdún 1968 ó jẹ́ ayàwòrán ilẹ̀ Britain, tí ó gbajúmọ̀ fún àwọn iṣẹ́ ẹ rẹ̀ tó máa ń ní ìgbẹ́ erin nínú. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ Turner Prize, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwon ọ̀dọ́ tó jẹ́ ayàwòrán ní ilẹ̀ Britain. Láti ọdún 2005, ni Ofili ti ńṣiṣẹ́ ní Trinidad and Tobago, níbi tí ó ń gbé lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí, ní ìlú Port of Spain. Bákan náà ni ó sì ti gbé ní London àti Brooklyn, tí ó sì ti ṣiṣẹ́ níbẹ̀.

Ofili ti lo rẹ́síìnì, ilẹ̀kẹ̀, òróró tí wọ́n lò fún ìyàwòrán, ìgbẹ́ erin àti àwọn àwòrán oníhòhò tí ó rí ní ìwé-ìròyìn.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ìlú Manchester, ní England ni wọ́n bí Ofili sí, sínú ìdílé May àti Michael Ofili tí wọ́n jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Nígbà tí ó wà ní ọmọdún mọ́kànlá, bàbá rẹ̀ fí ẹbí rẹ̀ sílẹ̀ ó si padà sí ilẹ̀ Nàìjíríà. Ofili kàwé fúngbà díẹ̀ ní St. Pius X High School tó wà fún àwọn ọkùnrin nìkan, ó sì tún lọ sí Xaverian College ní Victoria Park, Manchester. Ofili parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Tameside College ní Ashton-under-Lyne lágbègbè Greater Manchester ó sì tún kàwe ní London, ní Chelsea School of Art láti ọdún 1988 wọ 1991. Bákan náà ni ó lọ Royal College of Art láti ọdún 1991 wọ 1993. Ní ọdún 1992, ó gba ètò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ láti kàwé ní Universität der Künste Berlin.

## Àwọn ìtọ́kasí
Tayo Adenaike

**Tayo Adenaike** (ó jẹ́ ẹni tí a bí ní ọdún 1954) arákùnrin yìí sì jẹ́ oluyaworan ní orílẹ̀ èdè omo Nàìjíríà .

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ọmọ bíbí ìlú  Idanre , ní Adenaike jẹ́ ní ẹ̀yà Yoruba parentage. Ni ọdún 1967 ó kọ́kọ́ ṣe àfihàn sí bí ó ṣe ń kẹ́kọ̀ọ́ d déédéé lórí iṣẹ ọnà ni Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Ìjọba àpapọ̀, tí ó wà ni Warri, ni Ìpínlẹ̀ Delta lọwọlọwọ. Ó gba àmì ẹ̀ẹ̀kejì nínú ìdánilẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ ọnà ti gbogbo ilé ẹ̀kọ́ gíga ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó wáyé ní Ahmadu Bello.

Yunifásítì siti, Zaria. Àṣeyọrí wọ̀nyí  lára àwọn ohun tí ó ń ṣe tún fún ní ìyànjú àti ìmú lọ́kàn láti tẹ̀síwájú ìkẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ ni University of Nigeria, Nsukka, pẹlu Obiora Udechukwu. Nibi o gba alefa bachelor rẹ ni Fine Arts 1979 ati awọn ọga rẹ ti Fine Arts ni ọdun 1982. Lati igbanna o ti ṣiṣẹ pupọ ni ipolowo ati pe o ti di oludari iṣẹ ọna ti Dawn Functions, Ltd., ile-iṣẹ Naijiria pataki kan ni Enugu. O kun ni alẹ ati ni awọn ipari ose nitori iṣẹ akoko kikun bi Oludari Iṣẹ ọna, o si rin irin-ajo lọdọọdun si Amẹrika.

## Àwọn Ìtọ́kasí

* Bio lati National Museum of African Art 
* Gallery, Sylvia H. williams. nd
* "Tayo Adenainke." awọn ewi ti ila.

Garba, Kabir Alabi. Ọdun 2015. "Medley ti Watercolour, Awọn ẹbun Sculptural Ni Wheatbaker." Oluṣọna. Ọdun 2016.

* "Tayo Adenaike." imusin aworan.

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1954
Ikechukwu Francis Okoronkwo

**Ikechukwu Francis Okoronkwo** (tí wọ́n bí ní 27 May 1970) jẹ́ ayàwòrán, agbẹ́gilére àti òǹkọ̀wé ti ilẹ̀ Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ikechukwu ni wọ́n bí ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Ẹ̀bìbì, ọdún 1970 sínú ìdílé Francis Okoronkwo ní Oguta, Nàìjíríà. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Ifáfitì ti Port-Harcourt ní ọdún 1995, ní ọdún 2001, ó gboyè M.A. láti Ifáfitì Nsukka ilẹ̀ Nàìjíríà
## Ìṣàfihàn iṣẹ́ rẹ̀
Ikechukwu Francis Okoronkwo ti ṣe àfihàn isẹ́ rẹ̀ káàkiri bí i; *Created For A Purpose* (With David Enyi) B.V.L, Port-Harcourt 1997, *Terrain Of The Mind Ondo*. Ondo State 1996,*Views* (With Jumah Ibeagbazi*)* Alliance Francaise, Kaduna State 2004, *A Village Square*. Omega Gallery, Sheraton Hotels and Towers Abuja 2005, DUTA, Biennale des Arts Visuels, Bonapriso Center For the Arts. Douala, Cameroon 2007, *A Glimpse into Nigerian Art.* Cheikh Anta DIOP University, Dakar, Senegal 2006.

## Àwọn àkọ́sílẹ̀ rè
Ikechukwu Francis Okoronkwo kọ́kọ́ ṣe àgbéjáde ìwé tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Petals and Thorns.* Ìwé yìí jẹ́ àkójọpọ̀ ewì oríṣiríṣi láti fi bu ọlá fún àwọn tó rán án lọ́wọ́ nígbà tí ó ń dàgbà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Emamode Edosio

thumb|Emamode Edosio
**Emamode Edosio**,  tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Ema**, jẹ́ òṣèré fíìmù àti Olùdarí fíìmù ọmọ orílẹ-èdè Nàìjíríà.  Ó gba òye  (B.Sc.) ní computer science láti Ogun State University . Ó kọ ẹ̀kọ́ ṣíṣe fíìmù oní-nọ́mbà ní  New York Film Academy (NYFA) àti motion pictures ni motion pictures institute ti Michigan, Amẹ́ríkà. Ó gba fíìmù tí ó dára jùlọ àti Olùdarí tí ọdún nípasẹ ẹbùn arábìnrin. 

Ní 2013, ó pàdà sí Nàìjíríà. Ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ amóhùn máwòrán bíi 66 Dimension jẹ́ ọdún 2007. Lẹ́hìn náà ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Hip Hop TV, Clarence Peters ní Àwọn Capital Dreams Pictures, EbonyLife TV àti bí olóòtú ní BBC . Ema padà sí ilé-ẹ̀kọ́ ní Abuja láti ṣe ìwádìí síwájú sí nípa sinimá . Ó ti ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn eré àgbéléwò bí "Joy Ride", "Ochuko" àti Olùdarí Kasala .

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ àti iṣẹ́ ẹ̀kọ́
Wọ́n bí Edosio sí ilé Kirisitẹ́nì. Ó jẹ́ ọmọ kẹta nínú àwọn ọmọ méje tí òbí rẹ̀ bí. Bàbá rẹ̀ jẹ́ yàwòrán, ó sì tí fẹyìntì àti ìyá rẹ̀ jẹ́ agbẹjọ́rò. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Loral Nursery and Primary School, Festac town, Lagos. lẹyìn èyí ó lọ sí Federal Government College, Odogbolu fún ọdún díẹ̀ kí o tó parí ẹkọ́ girama rẹ̀ ní S-tee Private Academy, Festac Town.

Ó gbà ìwé ẹ̀rí B.Sc. nínú ìwé computer science láti Ilé-ẹ̀kọ gíga Olabisi Onabanjo, ṣáájú kí o tó lọ sí  kẹ́kọ̀ọ́ lórí fíìmù oní-nọ́mbà ní NYFA àti àwọn àwòrán fíìmù ní Motion Picture Institute of Michigan . 

## Professional Career
Ó padà sí Nàìjíríà ní ọdún 2013 lẹhìn ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní AMẸ́RIÍKÀ.  Ní Nàìjíríà, Ema ṣiṣẹ́ pẹ̀lú 66 Dimension, Hip Hop TV, Clarence Peters ní Capital Dreams Pictures, Ebonylife TV àti BBC. Gẹ́gẹ́bí Olùdarí, Ema tí ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn òṣèré olókìkí bí 2Baba, 9ice, Olúwa ti Ajasa, Terry da Rapmanand àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn.  Iṣẹ́ àkọkọ́ rẹ̀ ni Ebonylife TV ní a pè ní "Ọrùn" 

## Wo eléyi náà

* Akojọ ti awọn Nigerian film ti onse
* Akojọ ti awọn Nigerian cinematographers

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ayo Akinwande

**Àyo Akínwándé wón bíi ni ìlú Èkó ni orile-ede**   Nàìjíríà. ) Ó jé olórin ìran ìgbàlódé ọmọ Nàìjíríà, olùdarí, àti òǹkọ̀wé. Ó jẹ́ olókìkí fún àwọn iyàwòran multimedia tí ó hàn gbangba àti ṣiṣẹ́ lórí ìwé.   

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ àti ẹ̀kọ́
Ayo Akínwándé tí wọ́n bí sí ìlú Èkó ￼￼, ní orílè èdè Nàìjíríà . Ó kọ ẹ̀kọ́ nípa áti  a yàwòrán ile,nicovenant University Nigeria.   

## Àwọn ìfihàn
Àwọn ìfihàn àdàṣe tí a yàn:

* *Power show III - The God-FatherMust Be Crazy,* Darling Foundry Montreal Quebec, Canada 2019. 
* *The artist isn't present,* Ẹnubode Gallow, Glasgow 2019. 
* *Power show II* : The God-Father are not to blame, *[[Revolving Art Incubator]]*, Lagos (Nigeria) 2018. 
* *Power Show I,* *Omenka Gallery*, Lagos (Nigeria) 2018.
* *Deaf vs Dumb II*, National Museum, Lagos 2017. 

## Awọn atẹjade

* 2019 *“Victor Ehikhamenor: From the Village to the World, and Back Again”, The Art Momentum*. 
* 2018 Confronting an Unaddressed Nigerian Reality in the Exhibition ‘Salvage Therapy’ The Sole Adventurer. 
* 2020 "Who Art Exhibition Epp?”, People's Stories Project.. 

## Wo eléyi náà

* Lemi Ghariokwu
* Ade Adekola

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè