open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tẹ́nìs ní Ìdíje Òlímpíkì Ìgbà Oru 2012

Awon idije tennis ni Idije Olimpiki 2012 ni London waye ni papa All England Club ni Wimbledon, lati ojo 28 Osu Keje de ojo 5 Osu Kejo 2012.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Tẹ́nìs ní Ìdíje Òlímpíkì Ìgbà Oru
Ẹ̀ka:Tẹ́nìs ní 2012
Open Fránsì

Ìdíje **French Open**(Ṣíṣí Faransé) (), tí a tún mọ̀ sí **Roland-Garros** (), jẹ́ gbajúgbajà ìdíje bọ́ọ̀lù Orí pápá Alámọ̀ tennis tournament tí ó máa ń wáyé láàárín ọ̀sẹ̀ méjì ní pápá ìṣeré Stade Roland-Garros Ní ìpínlẹ̀ Paris, ní orílẹ̀-èdè Faransé, ní òpin oṣù karùn-ún ọdọọdún.
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìdíje náà máa ń wáyé gẹ́gẹ́ bí àlàkalẹ̀ láàrin oṣù karùn-ún sí oṣù kẹfà, àwọn ìgbà kan wà tí kò wáyé ní ìgbà náà fún àwọn ìdí bí í:
*Àwọn ìdíje ọdún 1946 àti ọdún 1947 wáyé ní oṣù keje lẹyìn ìdíje Wimbledon àti ràlẹ̀rálẹ̀ ohun àgbáyé keta aftermath of World War II; 
*Ti ọdún 2020 wáyé ní òpin oṣù kesàn-án leyin ìdíje US Open nítorí àrùn COVID-19 pandemic;
*Ti ọdún 2021 yìí náà jẹ́ sísún síwájú nítorí àrùn yìí bákan náà fún bí ọ̀sẹ̀ kan.
Ìdíje yìí àti pápá ìṣeré rẹ̀ ni wọ́n fi sọrí  Roland Garros tí ó jẹ́ onímọ̀ nípa ọkọ̀ òfurufú. Ìdíje French Open jẹ́ gbóògì láàrin àwọn ìdíje orí pápá Alámọ̀ lágbàáyé. Òun ni ó ṣe ipò Kejì nínú mẹ́rin tí ó jẹ́ pàtàkì bíi  irú rẹ̀. Àwọn mẹ́ta yòókù ni ìdíje Australian Open, Wimbledon, atì Ìdíje US Open. 
Ìdíje French Open nìkan ni ìdíje 
pàtàkì tí wọ́n ń ṣe ni orí Amọ̀. Títí di ọdún 1975, ìdíje yìí nìkan ni wọn ò tíì ma gbá ní Orí pápá oníkoríko.
Nínú àláálẹ̀ méjèèje tí wọ́n fi ń mọ ìdíje tí ó yanrantí, ìdíje French Open yìí ni wón lérò pé ó gba agbára jùlọ.

## Itokasi
Lynwood, California

**Lynwood** je ilu kan ni Ibile Los Angeles, California ni Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní California
David J. Wineland

**David Jeffrey Wineland** (ojoibi February 24, 1944) je asefisiksi elebun Nobel ara Amerika to unsise ni ibi-idanwo fisiksi ni National Institute of Standards and Technology (NIST). Ninu awon ise to unse ni itesiwaju ninu isiseiwoju, agaga ifi laser mu ioni tutuninu apẹ̀rẹ̀ Paul ati ilo awon ioni inu apere lati samulo isise komputa quantum. O gba Ebun  Noble ninu Fisiksi ni 2012, pelu Serge Haroche, fun “awon ona tuntun idanwo to se lo lati se iwon ati ifowoyipada awon sistemu quantum kookan”, to je nipa iwadi eruku imole, eyun awon fotoni.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Amẹ́ríkà
Serge Haroche

**Serge Haroche** (ojoibi 11 September 1944) je is a French asefisiksi ara Fransi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi odun 2012 pelu David J. Wineland fun “awon ona tuntun idanwo to se lo lati se iwon ati ifowoyipada awon sistemu quantum kookan”, to je nipa iwadi eruku imole, eyun awon fotoni. Lati 2001, Haroche je Ojogbon ni ile-eko giga Collège de France, ohun si ni Alaga Eka-Eko Fisiksi Quantum ni ibe.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Fránsì
Àtòjọ àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì

## Àwọn ẹlẹ́bùn

## Ẹ tún wo
* List of Nobel laureates
* Nobel laureates by country

## Itokasi
;Nígbogbogboo

* 
* 

;Nípàtó

;Àkíyèsí

A. The form and spelling of the names in the name column is according to nobelprize.org, the official website of the Nobel Foundation. Alternative spellings and name forms, where they exist, are given at the articles linked from this column. Where available, an image of each Nobel Laureate is provided. For the official pictures provided by the Nobel Foundation, see the pages for each Nobel Laureate at nobelprize.org.

B. The information in the country column is according to nobelprize.org, the official website of the Nobel Foundation. This information may not necessarily reflect the recipient's birthplace or citizenship.

C. The citation for each award is quoted (not always in full) from nobelprize.org, the official website of the Nobel Foundation. The links in this column are to articles (or sections of articles) on the history and areas of physics for which the awards were presented. The links are intended only as a guide and explanation. For a full account of the work done by each Nobel Laureate, please see the biography articles linked from the name column.

Fisiksi
*
A. Philip Randolph

**Asa Philip Randolph** (April 15, 1889 &ndash; May 16, 1979) jẹ́ alákitiyan ará Amẹ́ríkà tó jẹ́ asíwájú nínú ìrìnkánkán ẹ̀tọ́ aráàlú àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà, ìrìnkánkán ọ̀ṣìṣẹ́ Amẹ́ríkà àti àwọn ẹgbẹ́ olóṣèlú sósíálístì. 

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn alákitiyan ará Amẹ́ríkà
Ìpéjọlunipa ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

**Ìpéjọlunipa** (*Lynching*), ìwà pípéjọ pa ènìyàn láìsí ìdájọ ṣẹlẹ̀ ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láyi òpin ọ̀rúndún 18k títí dé ìgbà àwọn ọdún 1960. Ìpéjọlunipa ṣẹlẹ̀ gidigidi ni Apágúúsù Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti 1890 dé àwọn ọdún 1920, pẹ̀lú 1892 bíi ọdún tó ṣẹlẹ̀ jùlọ. Bákannáà, ìpéjọlunipa náà tún wọ́pọ̀ ní Agbègbè Ìwọ̀òrùn.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìpéjọlunipa ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

**Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́** ni alase agba ati alakoso adiboyan ni Ipinle Oyo.

## E tun wo
*Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

## Àwọn ìtokasi

Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

Ẹ̀ka:ìjọba Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
James Meredith

**James Howard Meredith** (ojoibi June 25, 1933) je eni pataki ninun ìrìnkánkán àwọn ẹ̀tọ́ aráàlú Amẹ́ríkà, olukowe ati oludamoran oloselu.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn alákitiyan ará Amẹ́ríkà
Ìṣẹlẹ́yàmẹ̀yà

**Ìṣẹlẹ́yàmẹ̀yà** is usually defined as views, practices and actions reflecting the belief that humanity is divided into distinct biological groups called races and that members of a certain race share certain attributes which make that group as a whole less desirable, more desirable, inferior or superior. Iyatọ si awọn ọmọ Afirika, paapaa awọn ti idile Afirika, nigbagbogbo ni a dinku ni Faranse.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Ìkóríra
Ẹ̀ka:ọ̀ṣèlú àti ẹ̀yà
Ẹ̀ka:ìṣojúsàájú
Jonathan Winters

**Jonathan Harshman Winters III** (ọjọ́ìbí November 11, 1925 &ndash; April 11, 2013) jẹ́ òṣeré, aláwàdà àti oníṣẹ́ọnà ará Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Maurice LaMarche

**Maurice LaMarche** (ọjọ́ìbí March 30, 1958) je osere ara Kánádà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Kánádà
Susanne Blakeslee

**Susanne Blakeslee** (ojoibi January 27, 1956) je osere tiata ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Terry Crews

**Terry Alan Crews** (ojoibi July 30, 1968) je osere ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Yunifásítì Niccolò Cusano

**Yunifasiti Niccolò Cusano** (*Università degli Studi Niccolò Cusano* - Unicusano) je yunifasiti aladani ni ilu Rómù ni Itálíà.

## President
* Sebastiano Scarcella (2006-2010)
* Giovanni Puoti (2010- )

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn yunifásítì ní Itálíà
Nia Long

**Nitara Carlynn Long** (ojoibi October 30, 1970) je onijo ati osere ara Amerika. O gbajumo fun ipo re ninu ere ori telifisan bi *[[The Fresh Prince of Bel-Air]]* ati *[[Third Watch]]*, ati awon filmu *[[Boyz n the Hood]], [[Boiler Room (film)|Boiler Room]]*, *[[Soul Food (film)|Soul Food]]*, *[[Love Jones (1997 film)|Love Jones]]*, *[[The Best Man (1999 film)|The Best Man]]*, *[[Big Momma's House]]*, ati *[[Are We There Yet?]]*.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Palm Beach Gardens, Florida

**Palm Beach Gardens** je ilu kan ni Ibile Palm Beach ni ipinle Florida ni Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Florida
Jelena Janković

**Jelena Janković** (Serbian Cyrillic: Јелена Јанковић, , ojoibi February 28, 1985) je onise agba tenis lati Serbia.  Janković tele wa ni Ipo 1k Lagbaye ninu awon obinrin enikan, leyin igba to de gba ipo keji ni Open Amerika 2008.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Sérbíà
Caroline Wozniacki

**Caroline Wozniacki** (, ; ojoibi 11 July 1990) je agba tenis ara Denmarki. O ti wa tele ni ipo kinni lagbaye ni WTA Tour.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Kandomblé

**Kandomblé** tàbí **Candomblé** jẹ́ ẹ̀sìn Ọlọ́runkan ní Brasil.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn
Ẹ̀ka:Brasil
Ìtàn ilẹ̀ Brasil

**Ìtàn ilẹ̀ Brasil** bere pelu awon eya abinibi ti won ti wa ni Amerika lati egbegberun odun seyin

## Itokasi
Michel Temer

**Michel Miguel Elias Temer Lulia** (ojoibi September 23, 1940), lasan bi **Michel Temer**, je agbejoro ati oloselu ara Brasil, lowolowo ohun ni Aare ile Brasil. Tele o je Igbakeji Aare ile Brasil fun Aare Dilma Rousseff.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Brasil
Adrian Ungur

**Adrian Ungur** (ojoibi January 25, 1985) je agba tenis ara Románíà to un saba dije ni ATP Challenger Tour.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Románíà
Adrián Menéndez Maceiras

**Adrián Menéndez Maceiras** (28 Oṣù Kẹ̀wá 1985) je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Alex Bogomolov, Jr.

**Aleksandr Aleksandrovich Bogomolov**, o gbajumo lasan bi **Alex Bogomolov Jr.** (, ojoibi April 23, 1983), pelu alaje **Bogie**, je osise agba tenis ara Rosia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Marco Maia

**Marco Aurélio Spall Maia**, lasan bi **Marco Maia** (ojoibi 27 December 1965), je oloselu ara Brasil, ati lowolowo ohun ni nd the current Aare Ile awon Asofin ile Brasil. Igba eketa to tele ra won re niyi bi Asofin Ijoba Apapo fun ipinle Rio Grande do Sul. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Brasil
Ayres Britto

**Carlos Augusto Ayres de Freitas Britto** (ojoibi November 18, 1942, Propriá, Sergipe) ni oludajo agba Ile-Ejo Gigajulo ile Brasil.

## Itokasi

## Ijapo ode
* Curriculum Vitae 

Ẹ̀ka:Àwọn ará Brasil
Ẹ̀ka:Àwọn adájọ́ ará Brasil
Andy Murray

**Andrew "Andy" Murray** (ojoibi 15 May 1987) je osise onitenis onipo 3k Lagbaye, ati onipo 1k ni Britani. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Brítánì
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Ìdíje Wimbledon
Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì
Andy Roddick

**Andrew Stephen** "**Andy**" **Roddick** (ojoibi August 30, 1982) je agba tenis ara Amerika to ti feyinti ati eni to wa ni ipo kinni lagbaye tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
David Ferrer

**David Ferrer Ern** (; ojoibi April 2, 1982 ni Xàbia, Alicante, Valencian Community) je osise agba tenis ara Spein to wa ni ipo nomba 5 Lagbaye ni ori ito ATP, ohun ni ara Spein keji ti ipo re gajulo leyin No. 4 Lagbaye Rafael Nadal.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Spéìn
David Goffin

**David Goffin** () (born 7 December 1990) is a Belgian tennis player. je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Donald Young (tennis)

**Donald Oliver Young, Jr.** (ojoibi July 23, 1989) je agba tenis ará Amẹ́ríkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Dudi Sela

**David "Dudi" Sela** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Ísráẹ́lì
Feliciano López

**Feliciano López Diaz-Guerra** (; ojoibi 20 September 1981) je osise agba tenis ara Spein.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Spéìn
Fernando Verdasco

**Fernando Verdasco Carmona** (ojoibi 15 November 1983 ni Madrid, Spein) je osise agba tenis ara Spein. O de nomba ipo re togaju  ni April 2009 nigba to de ipo Nomba 7 Lagbaye. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Spéìn
Fabio Fognini

**Fabio Fognini** jẹ́  ògbónta rìgì agbá bọ́ọ̀lù ẹlẹ́yin orí pápá tí a mọ̀ sí tennis. Wọ́n  bíi ní Ọjọ́ kẹrìnlélọ́gbọ̀n Oṣù karun Ọdún 1987. Fabio tí a bí ní Italy jẹ́ ògbónta-rìgì akópa fún orílẹ̀ èdè rẹ̀, lẹ́yì tí ó mú kí ó wà ní ipò kẹtàlá nínú iṣé tó yan láàyò ní ọdún 2014. Bákan náà ló tún jáwé olúborí ti ọdún 2015. Ó fẹ́ran kí ó maa wọ nkan pupa lọ́pọ̀lọpọ̀ ìgbà, pàápàá jùlọ ní èyí tí ó wọ̀ nínú ìdíje mẹ́ta kan ìyẹn atuttgart àti vina del mar níbi tí ó ti gbá ayò lọ́un nikan títí dé ìpele kòmẹsẹ̀-é-yọ̀ quater final ti ilẹ̀ Faranse ní ọdún 2011, àti ti ọdún 2013 Monte-Carlo MasterMaster pẹ̀lú ìdíje Simone Bolell. Ọ̀gbéni Fabio tún gbégbá orókè  nínú ìdíje ìsidíje eré ìdárayá ti Viña del Mar.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Go Soeda

**** je agba tenis, ọmọkùnrin orílẹ̀ èdè Japan. Ó bẹ̀rẹ̀ tennis gbígbá ní ọmọ ọdún mẹrin. Ó di ògbóǹtarigí ní ọdún 2013.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Grigor Dimitrov

**Grigor Dimitrov** (; ojoibi 16 Oṣù Kàrún, 1991, Haskovo, Bùlgáríà) je agba tenis ará Bùlgáríà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Bùlgáríà
James Blake

**James Riley Blake** (ojoibi December 28, 1979) je agba tenis ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Juan Carlos Ferrero

thumbnail|right
**** (ojoibi 12 February 1980) je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Spéìn
Lleyton Hewitt

**Lleyton Glynn Hewitt** (; (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kejì ọdún 1981) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù orí ọ̀dàn jẹun ọmọ orílẹ̀-èdè Australia, ó fìgbà kan jẹ́ ẹni tí ó mọ bọ́ọ̀lù-orí-ọdàn, tẹẹníìsì gbá jùlọ ní àgbáyé. World No. 1.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Austrálíà
Mardy Fish

**Mardy Simpson Fish** (ojoibi December 9, 1981) je agba tenis ará Amẹ́ríkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Marin Čilić

**Marin Čilić** (; ojoibi 28 September 1988) je agba tenis ara Kroatia. O gba ife-eye idije Open Amerika 2014 awon okunrin enikan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Marinko Matosevic

**Marinko Matosevic** (Serbian language: *Marinko Matošević*) (ojoibi 8 August 1985) je agba tenis ara Australia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Nicolás Almagro

**Nicolás Almagro Sánchez** (; ojoibi 21 August 1985 ni Murcia, Spein) je osise agba tenis ara Spein to wa ni ipo nomba 11 ni ATP World Tour.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Spéìn
Àtòjọ àwọn onítẹ́nìs WTA onípò kínní

## Àwọn ẹnìkan
### Àwọn onípò 1k lágbàáyé
The source for the following table through week of January 2, 2012, is the *2012 WTA Tour Official Guide*, page 171.

;Itumo

### Iye ọ̀ṣẹ̀ ní ipò kínní


Bó ṣe jẹ́ ní òsẹ̀ tó bẹ̀rẹ̀ ní: .
The source for this through the week of January 2, 2012, is the *2012 WTA Tour Official Guide*, page 177.

### Weeks at number 1 by country

As of November 19th, 2012

Active players are in **bold.**

Note that Monica Seles is included twice.

### Year-end no. 1 players
The source for this through to 2012 is the *2012 WTA Tour Official Guide*, page 178.
#### Per frequency


#### Per year

### Players who were ranked world no. 1 without having won a Grand Slam tournament

### Players who were ranked world no. 5 or higher but never world no. 1
The following is a list of players who were ranked World No. 5 or higher by the Women's Tennis Association but never world no. 1.  The source for this through the week of January 2, 2012, is the *2012 WTA Tour Official Guide*, page 174.











## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Tẹ́nìs
Nikolay Davydenko

**Nikolay Vladimirovich Davydenko** (, ; , *Mykola Volodymyrovych Davydenko*)  je agba tenis ara Russia to ti feyinti.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Paolo Lorenzi

**Paolo Lorenzi** (; ojoibi December 15, 1981 ni Rome, Italy) je agba tenis ara Italia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Richard Gasquet

**** je agba .tenis. O ti bori 16 atp awọn akọle ẹyọkan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Stanislas Wawrinka

**Stanislas Wawrinka** ( ; ojoibi 28 March 1985) je agba tenis ara Switsalandi to gba ife-eye Open Australia 2014.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Austrálíà
Tommy Haas

**Tommy Haas** (ojoibi 3 April 1978 bi **Thomas Mario Haas**) je agba tenis ara Jemani.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Jẹ́mánì
Tomáš Berdych

**Tomáš Berdych** (; ojoibi September 17, 1985, ni Valašské Meziříčí) je osise agba itenis lati Orile-ede Tseki.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Susan Rice

**Susan Elizabeth Rice** (ojoibi November 17, 1964) je diplomati ara Amerika, elegbe think-tank tele, ati lowolowo Asoju Orile-ede Amerika ni Agbajo Asokan awon Orile-ede. Rice ti sise tele ni Igbimo Abo Onitomoorile-ede ati Oluranwo Alakoso Oro Okere fun Afrika ni asiko igba keji Aare Bill Clinton. Rice je pipe ni Asoju si Asokan awon Orile-ede pelu ifenuko alainitako ni Ile Alagba Amerika ni January 22, 2009.  

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Amẹ́ríkà
Agnieszka Radwańska

**Agnieszka Roma Radwańska**  (ojoibi 6 March 1989) je agba tenis ara Polandi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Pólàndì
Akgul Amanmuradova

**Akgul Amanmuradova** (Oṣù Kẹfà 23, 1984) je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Alberta Brianti

**Alberta Brianti** (ojoibi April 5, 1980 in San Secondo Parmense) je obinrin agba tenis ara Italia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Aleksandra Wozniak

**Aleksandra Wozniak** (Oṣù Kẹ̀sán 7, 1987) je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Anastasia Pavlyuchenkova

**Anastasia Sergeyevna Pavlyuchenkova** (, ; ẹni tí a bí ní ọjọ́ kẹta,oṣù kéje ọdún 1991) jẹ́ àgbà tenis ará Rosia tí ó gba ife ẹ̀yẹ Grand Slam. Tí ipò rẹ̀ ga jùlọ Lágbàáyé ní ọjọ́ kẹrin oṣù kéje ọdún 2011.

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Anastasia Rodionova

thumbnail|right
**** jẹ́ agbá bọ́ọ̀lù Tennis tí a bí ní ọjọ́ kejìlá oṣù karùn ùn ọdún 1982, Ó jẹ́ ọmọ ará ilù Russia tí a bí sí orílẹ̀ èdè Australia.

Rodionova ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì ẹyẹ ní oríṣiríṣi àwọn ìdíje lágbàáyé bí i WTA Tour ati ITF Circuit. 

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Angelique Kerber

**Angelique Kerber** (ojoibi 18 January 1988 ni Bremen) je osise agba tennis ara Jemani to bo si ipo re togajulo ni 22 October 2012 nigba to di No. 5 Lagbaye.

## Itokasi

 

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Jẹ́mánì
Ashleigh Barty

**Ashleigh Barty** (ọjọ́ìbí 24 Apil 1996) ni agbá tenis ará Australia. Barty wà ni ipò No. 1 láàgbáyé nínú àwọn ìdíje ẹnìkan lọ́wọ́lọ́wọ́. Ó gba ife-ẹ̀yẹ Open Fránsì ọdún 2019. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Fránsì
Barbora Záhlavová-Strýcová

**Barbora Záhlavová-Strýcová** jẹ́ ará Czech tí ó jẹ́ agbá tenis fún orílẹ̀ èdè Czech.
## Awọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Camila Giorgi

**Camila Giorgi** (ojoibi 30 December 1991, in Macerata) je agba tenis ara Italia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Chang Kai-chen

**** jẹ́ agbá bọ́ọ̀lù ẹlẹ́yin orí odàn tenis .

## Àwọn Ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Christina McHale

**Christina McHale** (ojoibi May 11, 1992) je agba tenis ará Amẹ́ríkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Coco Vandeweghe

**Coco Vandeweghe** (ojoibi December 6, 1991) je agba tenis ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Daniela Hantuchová

**Daniela Hantuchová** (; ọjọ́-ìbí 23 Oṣù Kẹ́rin 1983) jẹ́ agba tenis ara Slofakia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Slofákíà
Dominika Cibulková

**Dominika Cibulková** (ojoibi 6 May 1989 in Bratislava, Czechoslovakia, now Slovakia) je agba tenis ara Slofakia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Slofákíà
Edina Gallovits-Hall

thumbnail|right
**** je agba tenis ara Romania.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Románíà
Ekaterina Makarova

thumbnail|right
**** (7 June 1988) je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Flavia Pennetta

**Flavia Pennetta** (ojibi 25 February 1982 ni Brindisi, Apulia; ) je agba tenis ara Italia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Jamie Hampton

**Jamie Lee Hampton** (ojoibi January 8, 1990, in Frankfurt, West Germany) je agba tenis ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Jana Čepelová

**Jana Čepelová** (tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 1993 ní ìlú Košice) jẹ́ agbá bọ́ọ̀lù tenis ará Slofakia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Slofákíà
Johanna Larsson

**Johanna Larsson** (ojoibi 17 August 1988 Boden) je agba tenis lati Sweden.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Swídìn
Julia Görges

**Julia Görges** (ojoibi ojo 2 osu kokanla 1988 ni Bad Oldesloe) je agba tenis ara Rosia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Karin Knapp

**Karin Knapp** (ojoibi 28 June 1987 in Bruneck, Italy) je agba tenis ara Italia.

## Itokasi

 

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Karolína Plíšková

**Karolína Plíšková** (ojoibi 21 March 1992)) je agba tenis ara Tseki to wa ni aye ipo kinni tele lori WTA.

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ksenia Pervak

thumbnail|right
**** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Laura Robson

**Laura Robson** (ojoibi 21 January 1994) je agba tenis ara Britani.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Brítánì
Kristina Mladenovic

**** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Fránsì
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1993
Klára Zakopalová

**Klára Zakopalová** (Orúkọ tí sọọ́ ni ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ni Klára Koukalová) tí a sì bí ní ọjọ́ kẹrinlélógún oṣù kejì ọdún 1982 ní ìlú Prague, Czechoslovakia) ó jẹ́ àgbà ọ̀jẹ̀ obìnrin agbá bọ́ọ̀lù tẹnísìì ti orílẹ̀ èdè Czech. A bi ní Prague ó sìí gbé ní bẹ̀. 

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹfà ọdún 2006, Klára fẹ́ Agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀ èdè Czech kan, Jan Zakopal, ṣùgbọ́n ìgbéyàwó wọn túká ní oṣù kínní ọdún 2014. Láàrin oṣù kẹfà ọdún 2006 sí oṣù kẹta ọdún 2014, ó lọ orúkọ ọkọ rẹ̀, Zakopalová nínú àwọn ìdíje tí ó ti kópa, ṣùgbọ́n ó yí orúkọ rẹ̀ padà sí Koukalová ní oṣù kẹrin ọdún 2014.

## Àwọn eré rẹ̀ lórí pápá

### Àdágbá

### Doubles

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Lucie Hradecká

**** je agba eyin oju konkere (tenis) O je eniti o ti gbegba  oroke Grand slam ni igba meta ototo, Ayo ti french open odun 2011 ati Ayo US open ti awon obinrin pelu akegbe re Andrea Hlavackova ni Odun 2013 ati Ayò ti French Open pelu akegbe re František Čermák ni odun 2013. Hradecká tun de ipele to keyin nibi eyin  ori konkere ti Wimbledon Championship ti odun 2012, ipele to keyin ti US open ni odun 2012 ati ipele to keyin ti Australian Open ni odun 2016, ati ipele to keyin ataayo oni mejimeji ti US open ni Odun 2017 ati Australian Open ti odun 2013, ati French Open oni didapo ni odun 2015. Hradecká de oke tente ise re gegebi agbá eyin ori konkere to dara julo pelu ipo kerin lagbaye ni Ojo kerin Osu kewa odun 2012, ti o si ti gbami eye merindinlogbon ti WTA, pelu meta ami eye ohun to gba ni ipele egberun ti WTA, ti o si de ipele to keyin ti WTA Tour Championships ni odun 2012.

Ni Ojukoju, Hradecká ti de ipele ikokanlelogoji gegebi eni to dara julo lagbaye ni osu kefa Odun 2011, ti o si de ipele to keyin Ayo Eyin ori konkere onilusilu meje. Sise daadaa julo re waye nibi ayo Australian Open ti odun 2015, nibiti o ti fidi eni to daa julo lagbaye remi, Ana Ivanovic nibi a tii wo ipele keta ayo naa. Hradecká tun je eni ti o ti gbami eye Olympic seyin, o gba ami eye wura nibi ipele awon obinrin oni meji meji ni Odun 2012 pelu akegbe re Hlaváčková. O gba ami eye ide nibi Ayo oni meji meji ni odun 2016 pelu akegbe re Radek Štepanek. O ti soju orileede Czech Republic nibi idije Billie Jean King Cup lati odun 2010. O je okan gboogi lara awon to se daadaa julo nibi idije naa nibiti o ti gbami eye marun laarin odun 2011 si 2016

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Lucie Šafářová

**Lucie Šafářová** (bíi ní Ọjọ́ kẹrin Oṣù kejì Ọdún 1987) jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n agbá tenis ọmọ orílẹ̀ èdè Czech lati Brno.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Tsẹ́kì
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Marion Bartoli

**Marion Bartoli** (ojoibi 2 October 1984) je agba tenis ara Fransi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Fránsì
Melinda Czink

thumb|Melinda Czink ni idije akọkọ-yika wọn ti ọ̀dún 2007 Australian Open.
**** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Maria Kirilenko

**Maria Yuryevna Kirilenko** () (ojoibi 25 January 1987) je agba tenis ara Rọ́síà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Mirjana Lučić

**Mirjana Lučić-Baroni** (ojoibi March 9, 1982, ni Dortmund, West Germany) je agba tenis ara Kroatia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Nadia Petrova

**Nadezhda Viktorovna Petrova** (; ojoibi June 8, 1982, in Moscow, Soviet Union) je agba tenis ará Rọ́síà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Maria Elena Camerin

** Maria Elena Camerin ** (ojoibi 21 March 1982, in Motta di Livenza) je agba tenis ara Italia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Nina Bratchikova

thumbnail|right
**** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Roberta Vinci

**Roberta Vinci** (; ojoibi 18 February 1983) je agba tenis ara Italia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Itálíà
Sabine Lisicki

**Sabine Lisicki** (; ojoibi 22 September 1989) je osise agba tenis ara Jemani.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Jẹ́mánì
Sandra Zaniewska

thumb|Ọmọ agba tẹnisi Polandi Sandra Zaniewska ninu ifẹsẹwọnsẹ pẹlu Patty Schnyder ninu idije Parker Hannifin Open ni Oldenzaal, orilẹ-ede Netherlands.
**** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Simona Halep

**Simona Halep** jẹ́ agbá tenis ará Romania. Ó gba ife ẹ̀yẹ Ìkẹfà WTA rẹ̀ àkọ́kọ́ ní ọdún 2013.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Románíà
Sloane Stephens

**Sloane Stephens** (ojoibi March 20, 1993) je agba tenis ara Amerika. O ti gba ife-eye mefa ayo enikan lori WTA Tour, okan ninu ife-eye na ni ife-eye slam re akoko ni 2017 US Open.

## Awon ife-eye to gba

### Idije enikan (6)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Sorana Cîrstea

**Sorana Mihaela Cîrstea** (; ojoibi 7 April 1990) je agba tenis ara Romania.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Románíà
Stéphanie Foretz Gacon

**** je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Fránsì
Shahar Pe'er

**Shahar Pe'er** (ojoibi Oṣù Kàrún 1, 1987, Jerúsálẹ́mù, Ísráẹ́lì) je agba tenis ará Ísráẹ́lì.

## Awon ijapo ode

*
*
*

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Ísráẹ́lì
Tsvetana Pironkova

**Tsvetana Kirilova Pironkova** (; bii Ọjó kétàlá Oṣù Kẹ̀sán 1987, Plovdiv, Bùlgáríà) jé agba tẹ́nìsi ará Bùlgáríà.

## Gallery

Fed Cup Group I 2012 Europe Africa day 3 Tsvetana Pironkova 001.JPG|
Tsvetana Pironkova 2011-06-14 A.jpg|
Tsvetana Pironkova - 2011 Wimbledon(2).jpg|
Tsvetana Pironkova (7420017814).jpg|


## Ìtọ́kasí

*
*
*
* Official web site: http://www.tsvetanapironkova.com/

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Bùlgáríà
Urszula Radwańska

**Urszula Radwańska**  (ojoibi 7 December 1990 in Ahaus, Germany) je agba tenis ara Polandi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Pólàndì
Vera Zvonareva

thumbnail|right
**** (7 September 1984) je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Rọ́síà
Zheng Jie

**Zheng Jie** (, ; ojoibi 5 July 1983 ni Chengdu, Sichuan) je osise agba tenis ara Saina. Ipo re to de togajulo ni Ipo 15k Lagbaye to de ni 18 May 2009.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs
Open Amẹ́ríkà 2012 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan

## Seeds

# Victoria Azarenka *(Final)*
# Agnieszka Radwańska *(Fourth Round)
# [[Maria Sharapova]] *(Semifinals)
# *'[[Serena Williams]] (Champion)
# [[Petra Kvitová]] *(Fourth Round)
# Angelique Kerber *(Fourth Round)
# [[Samantha Stosur]] *(Quarterfinals)
# Caroline Wozniacki *(First Round)
# [[Li Na (tennis)|Li Na]] *(Third Round)
# Sara Errani *(Semifinals)
# [[Marion Bartoli]] *(Quarterfinals)
# Ana Ivanovic *(Quarterfinals)
# [[Dominika Cibulková]] *(Third Round)
# Maria Kirilenko *(Third Round)
# [[Lucie Šafářová]] *(Third Round)
# Sabine Lisicki *(First Round)

<ol start="17">
<li> [[Anastasia Pavlyuchenkova]] * (Second Round)
 Julia Görges *(First Round)
<li> [[Nadia Petrova]] *(Fourth Round)
 Roberta Vinci *(Quarterfinals)
<li> [[Christina McHale]] * (First Round)
 Francesca Schiavone * (First Round)
<li> [[Kim Clijsters]] * (Second Round)
 Klára Zakopalová *(First Round)
<li> [[Yanina Wickmayer]] *(Second Round)
 Monica Niculescu *(First Round)
<li> [[Anabel Medina Garrigues]] *(First Round)
 Zheng Jie *(Third Round)
<li> [[Tamira Paszek]] *(First Round) 
 Jelena Janković *(Third Round)
<li> [[Varvara Lepchenko]] *(Third Round)
 Peng Shuai ''(First Round)

## Main draw

### Finals

### Top Half
#### Section 1

#### Section 2

#### Section 3

#### Section 4

### Bottom Half
#### Section 5

#### Section 6

#### Section 7

#### Section 8

## Itokasi

Ẹ̀ka:Open Amẹ́ríkà 2012
Pete Sampras

**Peter "Pete" Sampras** (; ojoibi August 12, 1971) ni ara Amerika to ungba tenis to ti feyinti ati eni ipo  No. 1 Lagbaye tele. Nigba odun 14 to fi gba tenis ATP, o gba ife-eye Grand Slam 14 awon enikan besini o je gbigba bi ikan ninu awon agba tenis to lokiki julo lailai.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Austrálíà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Ìdíje Wimbledon
Open Amẹ́ríkà 2012

The **[[Open Amẹ́ríkà]] 2012** ni idije tenis to sele lori papa oriile lile ita ni USTA Billie Jean King National Tennis Center ni Flushing Meadows Park, to wa ladugbo Queens, New York City, ni Amerika. O waye lati August 27 de September 10. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Open Amẹ́ríkà 2012
Melanie Klein

**Melanie Reizes Klein** (30 March 1882 – 22 September 1960) je aseituwotoyeokan omo Austria ara Britani to se ida awon ona itoju tuntun fun awon omode to nipa gidi lori orotoyeokan ati ituwotoyeokan igba oni. O je asiwaju ninu isearoye aroye ibaratan ohun.

## Igbesiaye
O je bibi ni Vienna latowo awon obi elesin Ju, Klein koko wa ituwotoyeokan fun ara re latowo Sándor Ferenczi nigba to ungbe ni Budapest nigba Ogun Agbaye Akoko.

## Iwe

Awon iwe Melanie Klein je kikojo si iwe-akojo merin:

*Ikowejo 1 - "Ìfẹ́, Ẹ̀bi àti Ìràpadà: Àti Àwọn Iṣé Míràn 1921-1945", London: Hogarth Press.
*Ikowejo 2 - "The Psychoanalysis of Children", London: Hogarth Press.
*Ikowejo 3 - "Envy and Gratitude", London: Hogarth Press.
*Ikowejo 4 - "Narrative of a Child Analysis", London: Hogarth Press.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn aṣeìtúwòòyeọkàn
Ike Shorunmu

**Ike Shorunmu**'je agbaboolu-elese ara Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Isaac Okoronkwo

**Isaac Okoronkwo** (ojoibi May 1, 1978 in Nbene, Nigeria) je agbaboolu-elese ara Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Mudashiru Lawal

A bi **Mudashiru Babatunde "Muda" Lawal** ni odun (8 June 1954 ni Abeokuta  o ku ni 6 July 1991 ni ilu  Ibadan) . O je  agba boolu-arin boolu-elese ara fun orile ede  Naijiria.
Muda ni eni ti o ti figba kan ri sise atun-oko  se nigba ti o sawari ebun gbigbaboolu afesegba,ti o si pinu yaan laayo gege bi ise oojo re. Won gba Mudashiru sinu agbaboolu agba | Super Eagle gege bi eni ti o le di aarin gbungbun mu fun awon akegbe re lori papa ni odun 1975. Bakan naa ni o tun darapo mo egbe agbaboolu ibile ti Shooting Stars F.C. ti o wa ni Ibadan. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Rabiu Afolabi

**Rabiu Afolabi** (ojoibi 18 April 1980 in Osogbo, Osun State) je agbaboolu-elese ara Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 2010
Tẹ́lískópù òfurufú

**Tẹ́lískópù òfurufú** tàbí **ibi-ìṣàkíyèsí òfurufú** ni ero yiowu (bi telikopu) ni ofurufu to unje lilo fun isakiyesi awon planeti, galaksi ati ohun inu ofurufu miran to jinna. Awon yi yato si awon ibi-isakiyesi miran ta won na wa lofurufu ti won doju ko aye fun This category is distinct from other observatories located in space that are pointed toward the earth for the ituasiri ati awon iru isa irofunni jo miran.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn tẹ́lískópù òfurufú
Julius Aghahowa

**Julius Aghahowa**, Jé agbaboolu-alafesegba omo orílè èdè Naijiria.Ojo ibi re si je ojo kejila osu keji odun1982.Arakunrin Julius je omo bibi ipinle edo.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Benedict Akwuegbu

**Benedict Akwuegbu** (tí a bí ní ọjọ́ kẹta oṣù kọkànlá ọdún 1974) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ẹlẹ́sẹ̀ ti tẹ́lẹ̀ tó fẹ̀hìntì. 

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Iṣẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Rẹ̀

##### Early career
Akwuegbu bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ agbábọ́ọ̀lù ẹlẹ́sẹ̀ rẹ̀ nígbà tí ó wà ní àárun-dín-lógún ọdún ní ọjọ́ orí ní Nàìjíríà kí ó tó lọ sí French outfit RC Lens nígbà tí ó wà ní ẹ̀ẹ́ta-dín-lógún ọdún ní ọjọ́ orí.  Lẹ́hìn náà, ó lo ọdún márùn-ún ní Belgium pẹ̀lú KRC Harelbeke, KSV Waregem, KVK Tienen. Ẹgbẹ́ Austrian Grazer AK ṣe ìtẹ́wọ́gbà rẹ̀ lẹ́hìn àsìkò odún 1998.
## Ìyìn

;Grazer AK
* Austrian Football Bundesliga: 2003–04; runner-up 2002–03
* Austrian Cup: 2000, 2002
* Austrian Supercup': 2000, 2002

;International
*Africa Cup of Nations: Runner-up: 2000
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Dele Aiyenugba

**Bamidele Mathew Aiyenugba** (ojoibi November 20, 1983 in Jos, Nigeria) jé agbá bóòlù-elésè omo Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 2010
Femi Opabunmi

**Femi Opabunmi** (Ọjọ́ kẹta osù kẹta ọdún1985) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Diezani Alison-Madueke

**Diezani K. Alison-Madueke**  . Arabinrin Diezani di alakoso ijoba apapo fun eto Irinna oko ni ojo kerindinlogbon osu kefa 2006. Won gbe lo si Eto Alumoni ati Idagbasoke Irin ni odun 2008, Nigba to si di April 2010,  O je yiyansipo bi alakoso eto Petroleum. Ni Oṣu Karun ọjọ 11, ọdun 2021, a gba $ 153 million (140 million euro) lati ọdọ Diezani Alison-Madueke. Ati 80 ti awọn ile rẹ paapaa.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Jean Dujardin

**Jean Edmond Dujardin** (; born 19 June 1972) je osere, oludari filmu, atokun ati alawada ara Fransi to gba Ebun Akademi fun Okunrin Osere didarajulo 2011.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Fránsì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Akádẹ́mì Okùnrin Òṣeré Dídárajùlọ 1k
Ẹ̀ka:Àwọn aláwàdà ará Fránsí
Ẹ̀ka:Àwọn olùdarí fílmù ará Fránsí
Ẹ̀ka:Àwọn atọ́kùn fílmù ará Fránsí
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré tẹlifísàn ará Fránsì
J. B. S. Haldane

**John Burdon Sanderson Haldane** FRS (5 November 1892 &ndash; 1 December 1964), to gbajumo bi Jack (sugbon o lo 'J.B.S.' ninu awon iwe re), je was a -born aṣiṣẹ́àbímọ́ àti aṣeọ̀rọ̀alàyè onísísodòmíràn ọmọ Britani to gba iyin fun ise re ninu idagbasoke ironu oniti-Darwin tuntun. O tun je ikan ninu awon oludasile (lapapo mo Ronald Fisher ati Sewall Wright) of ìṣiṣẹ́àbímọ́ alábùgbé.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn aṣiṣẹ́àbímọ́ alábùgbé
Ẹ̀ka:Àwọn aṣeọ̀rọ̀alàyè onísísodòmíràn
Ẹ̀ka:Àwọn ará Brítánì
Kẹ́místrì

**Ìpògùn** tí ṣe ẹ̀ka sáyẹ́nsì oníṣeẹ̀dá, jẹ́ ẹ̀kọ́ìwádìí ìkósínú, ìní àti ìwùwà ohun èlò. Kẹ́místrì únsọ nípa àwọn átọ́mù àti ìbáraṣepọ̀ wọn pẹ̀lú àwọn átómù míràn, àgàgà pẹ̀lú àwọn ìní àwọn ìsopọ̀ kẹ́míkà. Kẹ́místrì tún úndálórí àwọn ìbáraṣepọ̀ láàrin àwọn átọ́mù (tàbí ọ̀pọ̀ àwọn átọ́mù) àti orísirísi irú okun (f.a. àwọn ìdaramọ́ra f fọ́tòkẹ́míkà, àwọn ìyípadà nínú ojúwà èlò, ìyàsọ́tọ̀ àwọn àdàlú, àwọn ìní pólímẹ̀r, at.b.b,lọ).

Kẹ́místrì únjẹ́ pípè nígbà míràn bíi "sáyẹ́nsì agbàrin" nítorípé ó so ìṣeẹ̀dá mọ́ àwọn sáyẹ́nsì onítaládánidá míràn bíi Jẹ́ọ́lọ́jì àti baolọ́jì. Kẹ́místrì jẹ́ ẹ̀ka sáyẹ́nsì oníṣeẹ̀dá sùgbọ́n ó yàtọ̀ sí físíksì. 

## Ìtumọ̀-ọ̀rọ̀
## Ìtàn

## Àwọn òpó ìpògùn òdeòní
### Èlò
#### Átọ́mù
#### Àkọ́bẹ̀rẹ̀

#### Àdàpọ̀
#### Ounkókó
#### Hóró
#### Mólù àti iye àwọn ounkókó
### Àwon ìní
#### Àwọn íónì àti iyọ̀
#### Ìjẹ́kíkan àti ìjẹ́ipìlẹ̀
#### Ojúìwà
#### Ìsopọ̀
### Ìtúnṣe
#### Rẹ́dọ́ksì
#### Àyèdídọ́gba
#### Okun
### Àwọn òfin àpòpọ̀ògùn

Àwọn ìtúnṣe àpòpọ̀ògùn ní àwọn òfin dájú tó ṣàkóso wọn, tí wọ́n ti dí òye àpilẹ̀sẹ̀ nínú ìpògùn. Díẹ̀ nínú wọn nìyí:

* Òfin Avogadro
* Òfin Beer-Lambert
* Òfin Boyle (1662, tó ṣe ìbáṣepọ̀ ìfúnpá àti ìkún)
* Òfin Charles (1787, tó ṣe ìbáṣepọ̀ ìkún àti ìgbónásí)
* Òfin ìtúsí Fick
* Òfin Gay-Lussac (1809, tó ṣe ìbáṣepọ̀ ìfúnpá àti ìgbónásí)
* Òpó Le Chatelier 
* Òfin Henry
* òfin Hess
* Law of conservation of energy leads to the important concepts of equilibrium, thermodynamics, and kinetics.
* Law of conservation of mass continues to be conserved in isolated systems, even in modern physics. However, special relativity shows that due to mass-energy equivalence, whenever non-material "energy" (heat, light, kinetic energy) is removed from a non-isolated system, some mass will be lost with it. High energy losses result in loss of weighable amounts of mass, an important topic in nuclear chemistry.
* Law of definite composition, although in many systems (notably biomacromolecules and minerals) the ratios tend to require large numbers, and are frequently represented as a fraction.
* Law of multiple proportions
* Raoult's Law


## Ẹ tún wo

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn sáyẹ́nsì onítaládánidá
Ẹ̀ka:Àwọn sáyẹ́nsì oníṣeẹ̀dá
Klorídì alumíníọ́mù

**Klorídì alumíníọ́mù** (AlCl3) ni àdàpọ̀ pàtàkì ti alumíníọ́mù àti klorínì. Funfun ni àwọ̀ rẹ̀, sùgbọ́n ó sábà ní ìdọ̀tí triklorídì irin tó únsọ àwọ̀ rẹ̀ di pípọ́n. Tó bá jẹ́ adirapọ̀, ó ní ojúàmì ìyọ́ ati ìhó kúkúrú. Níbi tí wọ́n ti únṣe ẹ̀ṣọ́ alumíníọ́mù ni wọ́n ti únsábà ṣe é àti lò ó, sùgbọ́n ó tún wúlò ní àwọn ilẹ́-iṣẹ́ kẹ́míkà míràn. Wọ́n sábà tọ́ka sí àdàpọ̀ yìí bíi ásìdì Lewis. Ó jẹ́ àpẹrẹ àdàpọ̀ àìníọ́rgánì tó "únfọ́" ní tẹ́mprétọ̀ tó lọ́wọ́rọ́, láti yípadà sẹ́yìn láti polymer sí mólékùlù.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn àdàpọ̀ kẹ́míkà
Aluminiomu
Ẹ̀ka:Àwọn àdápọ̀ alumíníọ́mù
Gloria Estefan

**Gloria María Milagrosa Fajardo García de Estefan**, known professionally as **Gloria Estefan** (ojoibi September 1, 1957) je akorin, olukoweorin, osere ati onibukata omo ile Kúbà ará Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Grammy
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Kúbà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin pop ará Amẹ́ríkà
Ashanti (àkọrin)

**Ashanti** (àbísọ **Ashanti Shequoiya Douglas**; October 13, 1980) ni akọrin-olùkọ̀wéorin, atọ́kùn àwo-orin, àti òṣeré ará Amẹ́ríkà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀wádún 2000 ló dìde bíi olórin. Ashanti is most famous for her eponymous debut album, which featured the hit song "Foolish", and sold over 503,000 copies in its first week of release throughout the U.S. in April 2002. The album set a Soundscan record as the biggest opening week sales for a new female artist, outselling debuts by Alicia Keys and Lauryn Hill. In the same week, she became the first female performer to simultaneously hold the top two places on the ''Billboard'' Hot 100 singles chart with "Foolish", and "What's Luv?" (with Fat Joe). Ashanti broke records again by having three top ten songs, "Foolish," "What's Luv?" and "Always on Time", on the *Billboard* Hot 100 charts in the same week, being the first woman to accomplish this feat and being second only to the Beatles. In 2003, the self-titled debut album won Ashanti her first Grammy Award for Best Contemporary R&B album. As of 2012, Ashanti has sold over 30 million records worldwide. Ashanti ended the decade (2000–09) as the third top new R&B artist behind Alicia Keys and Beyoncé. She also ended the decade at number 38 on the Top Artist of the Decade list. She ranked #17, with *[[Foolish (Ashanti song)|Foolish]]* selling more than 7.4 million copies in the U.S.. Ashanti has an estimated net worth of $40 million dollars [USD].

Ashanti wrote and sang background on Jennifer Lopez's "Ain't It Funny (Murder Remix)", which reached number one on *Billboard* Hot 100, which was also in the top 10 chart at the same time as "Foolish", "Always on Time" (with Ja Rule), and "What's Luv" (with Fat Joe). Later that year, she was acclaimed as the "Princess Of Hip-Hop & R&B" by her label and capped off her successful debut by winning eight *Billboard* awards and two American Music Awards. Within seven years of Ashanti's career, she has scored 16 top 40 hits on the Hot 100. Ashanti has endorsed numerous products including Gap, Herbal Essences and Mudd Jeans.

Ashanti cites Whitney Houston, Janet Jackson, Prince, Madonna, Tupac Shakur, Mary J. Blige, Ella Fitzgerald, Smokey Robinson, Donna Summer, and Blue Magic as her musical influences. Praised as a gifted songwriter by her peers and critics alike, Ashanti has written/co-written the bulk of all her music. She is currently working on her own publishing company  entitled Written Entertainment.  She released her fourth studio album entitled *[[The Declaration (album)|The Declaration]]* on June 3, 2008 and is currently in the studio working on her fifth. She also performed the charity tune "Just Stand Up" alongside 15 other female singers for the "Stand Up to Cancer" live television special which helped raise $100 million dollars for cancer research.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin hip hop
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Grammy
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Francisco Franco

**Francisco Franco y Bahamonde** (; ; 4 December 189220 November 1975), je balogun ara Spéìn. olori àwon afariga ologun Asetomoorile nigba Ogun Abẹ́lé Spéìn, ati ẹni-apàṣẹ olórí orílẹ̀-èdè Spéìn láti 1939 dé ọjọ́ ikú rẹ̀ ní November 1975.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Alákóso Àgbà ilẹ̀ Spéìn
Christina Aguilera

**Christina María Aguilera** (ojoibi Oṣù Kejìlá 18, 1980) je akorin-olukoweorin, atokun awo-orin, eni ori telifisan ati osere ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn  òṣeré orí-ìtàgé ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin pop ará Amẹ́ríkà
Spẹ́ktróskópì

**Spẹ́ktróskópì** ni iwadi ibase larin ohun-elo ati okun-inu titanka. Spektroskopi bere ninu iwadi itanna fifojuri to fonka gegebi ìbú ìlàrúrú rẹ̀, f.a., latowo prísímù. Leyin atigba yi oye-ona yi gbale lati kan gbogbo ibase to ni okun-inu itanyindinyindin gegebi itori ibu ilaruru tabi frikuensi. Awon data spektroskopi unsaba je fifihan pelu spektrumu.

Ẹ̀ka:Spẹ́ktróskópì
Ẹ̀ka:Sáyẹ́nsì
Rick James

**Rick James** (born **James Ambrose Johnson, Jr.**; February 1, 1948August 6, 2004) was an American singer, songwriter, musician and record producer, best known for being the major popularizer of funk music in the late 1970s and early 1980s thanks to million-selling hits such as "You and I" (1978), "Give It to Me Baby" (1981) and "Super Freak" (1981), the latter song crossing him over to pop audiences and selling over three million copies.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin funk ará Amẹ́ríkà
Àgùnfọ̀n

Àgùnfon jẹ́ ẹranko ilẹ̀ Áfríkà nlá tí ó ní ẹsẹ̀ pátákó tí ó sì jé onírun l'ára tí ó sì máa n bí ọmọ rẹ̀ lẹ́yìn ìlóyún tí ó sì wà ní ẹ̀yà àwọn ẹranko tí à kà sí 

Òun ni ẹranko tí ó ga jù lórílẹ̀ ní àgbáyé àti ẹranko tí ó máa n tún Ounjẹ inú rẹ jẹ tí ó tóbi jù lórílẹ̀ àgbáyé. Láti ìgbà wá, àgùnfọn ni a ti kà sí ẹlẹ́yà kàn pẹ̀lú ẹ̀yà kéreré mẹsan.

## Itokasi

## Externa ẹ̀yà kéreré mẹsan.  links

*A images and movies of the giraffe ''(Giraffa camelopardalis)'' .
*Animal Diversity Web – ''Giraffa camelopardalis''
* Giraffe, African Wildlife Foundation
* Giraffa camelopardalis, Encyclopedia of Life

Ẹ̀ka:Àwọn afọmúbọ́mọ
Òrùlé

**Òrùlé** jẹ́ ohun tí a fi ń bo Ilé tí ó wà lókè Ilé pátá pátá. 

## Àwọn ìtọ́kasí
* Francis Ching. *Building Construction Illustrated*.
* Francis Ching. *Visual Dictionary of Architecture*.
* Francis Ching. *Architecture: Form, Space, and Order*.
* Eberhard Schunck (2003), *Roof construction manual : pitched roofs*, Birkhäuser.
* ''Glossary of Roofing Terms''. 

=
Ìdáhùnègbèèsì

**ìdáhùnègbèèsì** je reply to a question or is a solution, a retaliation, or a response that is relevant to the said question.

## Atokasi
* Answer Chu  (japanese)
Ibùgbé

*Ibùgbé*' je establishment where it was originally or currently being used by a host as their main place of dwelling or home.

## Itokasi

Ẹ̀ka:
Ìrún-imú

**ìbínú ìrúnu** (also called **ranklement** tabi **bitterness**) je iriri ti odi  imolara (anger tabi hatred, for instance) gẹgẹ bí é sí ohun tí ọ sele ti a ri tabi ti a le ro .

## Atokasi

## Further reading

*
Ehoro

thumb|Awon ehoro, won saré
Awon **ehoro** je eranko afọmúbọ́mọ ninu ebi Leporidae ti itolera Lagomorpha, ti won wa ka kiri agbaye. Awon ehoro le saré kiakia, won le saré pelu iyara ti ogota kilomita ni wakati okan (60km/w). Ehoro ni arakunrin, oruko eni ti n jé ehoro bataèérunyinyin. 

## Itokasi

## Iwe
* Windling, Terri. ''The Symbolism of Rabbits and Hares''

## Ijapo

*American Rabbit Breeders Association organization which promotes all phases of rabbit keeping
* House Rabbit Society an activist organization which promotes keeping rabbits indoors.
* RabbitShows.com  an informational site on the hobby of showing rabbits.
* The (mostly) silent language of rabbits
* World Rabbit Science Association an international rabbit-health science-based organization
* The Year of the Rabbit  - slideshow by *[[Life magazine]]*
* House Rabbit Society- FAQ: Aggression 

Ẹ̀ka:Àwọn afọmúbọ́mọ

be-x-old:Трусы

nds-nl:Kniende (dier)
Ìdáméjì òbìrìkìtiì

In classical geometry, a **Ìdáméjì òbìrìkìtiì** of a Òbìrípo or sphere is any line segment from its center to its perimeter.

## Atokasi

*
Òdodo

Ni Ìmòye, **òdodo** je state of things as they actually exist, rather than as they may appear or might be imagined.

## See also

* Jorge Luis Borges
* Dreamtime (religion)
* Immanuel Kant
* Nagarjuna
* Reality-based community (politics)

## Atokasi

## External links

* C.D. Broad on Reality
* Stanford Encyclopedia of Philosophy on Realism
* Video: Carl Sagan on the 4th Dimension Explanation
* Video: Animated version of the above with Dr Quantum - Flatland
* Phenomenology Online: Materials discussing and exemplifying phenomenological research
* Concept and Reality, a Meditatiion Perspective 
* The Illusion of Reality by Jim AL-Khalili 
* The Matrix as Metaphysics by David Chalmers 
* The Universes of Max Tegmark
Apéjúwe

**Apéjúwe** je set of instructions that describe how to prepare or make something, especially a culinary dish.

## See also

## Atokasi
* Recipe Converter : an Android application that calculates ingredients quantity adjusted to the required number of people.
Núkléù átọ̀mù

**Núkléù** ni ibi kiki to ni protoni ati neutroni ni arin atomu. O je wiwari ni 1911, nipase itumo ti Ernest Rutherford fun idanwo Rutherford 1909 ti Hans Geiger ati Ernest Marsden se, labe idari Rutherford. Afiwera protoni–neutroni fun nukleu je aba Dmitry Ivanenko ni 1932. Kìkì gbogbo ìkórajọ atomu lo wa ni inu nukleu ayafi die elektroni ayipo. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Kẹ́místrì núkléù
Ẹ̀ka:Físìksì núkléù
Ẹ̀ka:Sáyẹ́nsì
Ísótòpù

Àwọn **ísótòpù** tabi **áísótòpù** ni àwọn àyàsórísirísi ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà pàtó kan. Bótilẹ̀jẹ́pé gbogbo àwọn ísótòpù ẹ́límẹ̀ntì kan ní iye prótọ̀nù kannáà, ísótòpù kọ̀ọ̀kan yàtọ̀ sí àwọn yìókù ní iye neutrons tó ní. Orúkọ ìsótòpù jẹ́ dídá láti èdè Gríìkì isos (ἴσος "dọ́gba") àti topos (τόπος "ibi"). Nítoríẹ̀: "ibi kannáà," túmọ̀sí pé àwọn Ísótòpù orísirísi ẹ́límẹ̀ntì kan wà ní orí àyè kannáà lórí tábìlì ìdásìkò àwọn ẹ́límẹ̀ntì. Iye àwọn prótọ̀nù nínú núkléù átọ̀mù ni óún ṣèyàtọ̀ àwọn ẹ́límẹ̀ntì sí ra wọn, sùgbọ́n ẹ́límẹ̀ntì kan le ní iye neutron èyíkéyìí. Iye àwọn núkléónì (protons ati neutrons) nínú núkléù ni nọ́mbà àkọ́jọ, and each isotope of a given element has a different mass number.

For example, carbon-12, carbon-13 and carbon-14 are three isotopes of the element carbon with mass numbers 12, 13 and 14 respectively. The atomic number of carbon is 6 which means that every carbon atom has 6 protons, so that the neutron numbers of these isotopes are 6, 7 and 8 respectively.

## Itokasi


Isotopu
Aláìjẹ́-mẹ́tàlì

**Aláìjẹ́-mẹ́tàlì** únjẹ́ lílò nínú kẹ́místrì láti fi ṣe ìsètò àwọn ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn aláìjẹ́-mẹ́tàlì
Ẹ̀ka:Tábìlì ìdásìkò àwọn ẹ́límẹ̀ntì
Ẹgbẹ́ kárbọ̀nù

**Ẹgbẹ́ kárbọ̀nù** ni ẹgbẹ́ tábìlì ìdásìkò kan tó ní kárbọ̀nù (**C**), sílíkọ́nù (**Si**), jẹ́rmáníọ́mù (**Ge**), tanganran (**Sn**), òjé (**Pb**), àti flẹ́rófíọ́mù (**Fl**).

### Kẹ́míkà
Bi àwon egbe yioku, àwon elimenti inu egbe yi ni eto bi itolera elektronu wo se ri, agaga igba to bosode, eyi unkopa ninu iwa kemika won:

## Itokasi

Ẹ̀ka:Tábìlì ìdásìkò àwọn ẹ́límẹ̀ntì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹgbẹ́ ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà
Ìfagbáramẹ́rindìmú (Kẹ́místrì)

Nínú kẹ́místrì, **ìfagbáramẹ́rindìmú** ni ipo atomu kan to ni with four elektronu merin ti won wa fun isopo kemika ajofagbadimu ni ibi idimu re (igba elektronu to bosodejulo). Apere kan je methani (CH4): atomu the tetravalent kárbọ̀nù afagbaramerindimu se isopo ajofagbaradimu pelu àwon atomu hydrogen merin. Atomu karbonu yi unje afagbaramerindimu (tetravalent) nitoripe o se isopo ajofagbaradimu 4.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìní kẹ́míkà
Ìsopọ̀ àjọfagbáradìmú

**Ìsopọ̀ àjọfagbáradìmú** (covalent bond) ni isopo kemika to je mo ijopinpo elektronu meji larin awon atomu.

## Itokasi

Ẹ̀ka:ìsopọ̀ kẹ́míkà
Ìtúká onítítànyindin

**Ìtúká onítítànyindin** tabi **ítuka titanyindin** tabi **ituka radioaktifu** ni igbese nibi ti nukleu atomu kan ti atomu ti ko ni iduro lese pofo okun-inu nipa yiyojade awon alaratintinni toun je sisodi ioni (iranka ijeonisisodiioni|). Awon orisirisi iru ituka titanyindin lowa. Ituka, tabi ipofo okun-inu, unsele nigbati atomu kan to ni iru nukleu kan, to unje *[[radionuclide|radionuklidi]] obi*, yirapada di atomu to ni nukleu kan ni ipoaye to yato, tabi to di nukleu oto to ni iye proton ati neutron oto. Eyi to wu ninu awon yi ni o unje *nuklidi omo*. Ninu awon ituka miran obi ati omo je elimenti kemika otooto, nitori eyi igbese ituka fa iyirapada nukleu wa (ida atomu elimenti tuntun). 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìtànyindin
Ẹ̀ka:Físíksì
Mẹ́tàlì

**Mẹ́tàlì** (láti Grííkì "μέταλλον" – *métallon*, "ìwalẹ̀") jẹ́ ẹ́límẹ̀ntì, àdàpọ̀, tàbí álọ́ì tó dára bíi hat is a good olùgbéwọra ìsètanná àti igbóná. Àwọn mẹ́tàlì únsábà jẹ́ títẹ̀rọ́, lílu wọ́n sí úndán.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn ẹgbẹ́ ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà
Ẹ̀ka:Tábìlì ìdásìkò àwọn ẹ́límẹ̀ntì