Àwọn Amino acid

thumb|200x200px| Ìrísí alpha amino acid ní ìdúrósinsin rẹ̀
[alt=Table of Amino Acids.|right|thumb|Àwọn ọ̀kànlélógún proteinogenic α-amino acids tí á ń rí ní [Ẹ̀ùkáríọ́tì|eukaryotes, tí a kójọ nípasẹ̀ àkójọpọ̀ ẹ̀gbẹ́ wọn' pKa]]
**Àwọn amino acid** jẹ́ àwọn ohun tí ó ní carbon tí ó wúlò fún ara tí ó sì ní amine (-NH2) àti carboxylic acid (-COOH) gẹ́gẹ́ bíi àwọn akójọpọ̀ fún iṣẹ́ ṣiṣe, tí ó sábà maa ń ní ìsomọ́ lẹ́gbẹ́ pàtó fún amino acid kọ̀ọ̀kan. Àwọn ìdá ìpilẹ̀ amino acid tó ṣe kókọ́ ni carbon, hydrogen, oxygen, àti nitrogen, bípótilẹ̀jẹ́wípé a maa ń rí àwọn ìdá ìpilẹ̀ tókù nínú àwọn  ìsomọ́ lẹ́gbẹ́ àwọn amino acid kọ̀ọ̀kan.
Àwọn amino acid tí a mọ̀ fẹ́ẹ tó bíi ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tí a sì lè pín sí ìsọ̀rí lóríṣiríṣi ọ̀nà. 
A lè pín wọn gẹ́gẹ́  bi ìrísi àti àyè tí àwọn ẹgbẹ́ oníṣé wọn wà, bíi alpha- (α-), beta- (β-), gamma- (γ-) or delta- (δ-) amino acid; àwọn ẹ̀ka tókù ní lati ṣe pẹ̀lú òpó, ìwọn pH àti oníṣé irú  ìsomọ́ ẹ́gbẹ́ (aliphatic, acyclic, aromatic, tí ó ní hydroxyl àti sulfur, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.). Ní bíi protein amino acid jẹ́ ẹ̀yà kejì tí ó tóbi jùlọ nínú iṣan (omi ni o poju) ninu isan, sẹ́ẹ̀lì àti tíṣ́ù. Tí kò bá sí ní protein, ó maa ń ṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì bíi nuerotransmitter àti ìṣẹ̀dá ní ara.

Ní biochemistry, àwọn amino acid tí ó ní amine àti àkójọpọ̀  carboxylic acid so mọ́ carbon átọ́mù àkọ́kọ́ (alpha-)  ń ní iṣẹ̀ pàtàkì kan pàtó. A mọ̀ wọ́n sí **2-, alpha-,** tàbí **α-amino acids** (àgbékalè wọn maa ní H2NCHRCOOH,  R jẹ́ àwọn ohun tí ó ní carbon tí ó dìrọ̀ mọ́ọ tí a mọ̀ sí "ìsomọ́-ẹ̀gbẹ́"); a sì maa sábà pè wọ́n ní "amino acid". Mẹ́tàlélógún ni àwọn proteinogenic ("ìṣẹ̀dá-protein") amino acid náà   tí wọ́n maa ń sopọ̀ mọ́ peptide ("polypeptides") lati ṣètò ìpilẹ̀ fún àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ protein.  Gbogbo àwọn wònyí ni L-stereoisomers (isomer "lápá-òsì"), bótilèjépé awon D-amino acid ("alapa-otun") díẹ̀ wà  nínú ẹ̀yà ìdáàbòbò ara bacteria, wọ́n lè jẹ́ neuromodulator (D-serine), wón tún wà nínú àwọn egbògi kànkàn. Ogún nínú àwọn proteinogenic amino acid naa ní ó ń kóòdù tààrà nípasè kóòdù onímẹta nínú kóòdù jiini a si mo won si "standard" amino acid.

## Àwọn ìrísí
Àwọn eléyìí ṣe àfihàn ìrísí àti àgékúrú àwọn ọ̀kànlélógún amino acid tí wọ́n ń kóòdù tààrà fún ìṣẹ̀dá protein nípasẹ̀ àwọn kóòdù gene nínú ara. Àwọn ìrísí wọ̀yí jẹ́ ti kẹ́míka tí wà bíi zwitterion nínú àdàpọ̀.


image:L-alanine-skeletal.png|<small>L</small>-Alanine(Ala&nbsp;/&nbsp;A)
image:L-arginine-skeletal-(tall).png|<small>L</small>-Arginine(Arg&nbsp;/&nbsp;R)
image:L-asparagine-skeletal.png|<small>L</small>-Asparagine(Asn&nbsp;/&nbsp;N)
image:L-aspartic-acid-skeletal.png|<small>L</small>-Aspartic acid(Asp&nbsp;/&nbsp;D)
image:L-cysteine-skeletal.png|<small>L</small>-Cysteine(Cys&nbsp;/&nbsp;C)
image:Kwas glutaminowy.svg|<small>L</small>-Glutamic acid(Glu&nbsp;/&nbsp;E)
image:L-glutamine-skeletal.png|<small>L</small>-Glutamine(Gln&nbsp;/&nbsp;Q)
image:Glycine-skeletal.png|Glycine(Gly&nbsp;/&nbsp;G)
image:L-histidine-skeletal.png|<small>L</small>-Histidine(His&nbsp;/&nbsp;H)
image:L-isoleucine-skeletal.svg|<small>L</small>-Isoleucine(Ile&nbsp;/&nbsp;I)
image:L-leucine-skeletal.png|<small>L</small>-Leucine(Leu&nbsp;/&nbsp;L)
image:L-lysine-skeletal.svg|<small>L</small>-Lysine(Lys&nbsp;/&nbsp;K)
image:L-methionine-skeletal.png|<small>L</small>-Methionine(Met&nbsp;/&nbsp;M)
image:L-phenylalanine-skeletal.png|<small>L</small>-Phenylalanine(Phe&nbsp;/&nbsp;F)
image:Amminoacido prolina formula.svg|<small>L</small>-Proline(Pro&nbsp;/&nbsp;P)
image:L-serine-skeletal.svg|<small>L</small>-Serine(Ser&nbsp;/&nbsp;S)
image:L-threonine-skeletal.png|<small>L</small>-Threonine(Thr&nbsp;/&nbsp;T)
image:L-tryptophan-skeletal.png|<small>L</small>-Tryptophan(Trp&nbsp;/&nbsp;W)
image:L-tyrosine-skeletal.png|<small>L</small>-Tyrosine(Tyr&nbsp;/&nbsp;Y)
image:L-valine-skeletal.png|<small>L</small>-Valine(Val&nbsp;/&nbsp;V)


IUPAC/IUBMB tún ti sọ àwọn orúkọ àgékúrú amino acid mẹ́jì wọ̀nyí..

image:L-selenocysteine-2D-skeletal.png|<small>L</small>-Selenocysteine(Sec&nbsp;/&nbsp;U)
image:Pyrrolysine.svg|<small>L</small>-Pyrrolysine(Pyl&nbsp;/&nbsp;O)


## Àwọn ìtọ́kasí àti àkíyèsí