Àjakálẹ̀ Àrùn COVID-9 ní Orílẹ̀-èdè Cape Verde

Àjàkálẹ̀ Àrùn COVID-9 dé orílẹ̀-èdè Cape Verde ní oṣù Kẹ́ta ọdún 2020.

__TOC__

## Bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀

Ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kíní ọdún 2020, Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020. Tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé àrùn yí bẹ̀rẹ̀ ní ìlú kan tí wọ́n ń pè ní Wuhan, ní ẹkùn Hubei ní orílẹ̀-èdè China. Àmọ́ ó tó ọjọ́ Kẹtalélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019 kí wọ́n tó fi tó àjọ ìṣòkan àgbáyé létí.

Wọ́n tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ siwájú si wípé bí àrùn yí bá ti mú ènìyàn, oun ni ó ń fa ìfúnpinpin ní ní inú káà ọ̀fun ati àyà, tí ó sì ma ń fa kàtá tàbí kí ènìyàn ó ma wú ikọ́ tàbí sín léra léra. Iye ìjàmbá tí àrùn Kòrónà ti fà lágbáyé kéré sí iye ìjàmbá tí àìsàn àrùn ọ̀fun SARS ti fà láti ọdún 2003. Àmọ́ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó àrùn Kòrónà látàrí ríràn tí ó ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ, bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wípé ìtànkálé àrùn COVID-19 ń gbópọn si lójojúmọ́ tí ó sì ti ṣekú pa ọ̀pọ̀lọpò ènìyàn lágbáyé, Model-based simulations for Cape Verde suggest that the 95% confidence interval for the time-varying reproduction number *R<sub> t</sub>* has been fluctuating around 1.2 since April 2020.

## Àwọn àsìkò kọ̀ọ̀kan tí ò ṣẹlẹ̀
### Oṣù Kẹta ọdún 2020
Ní ogúnjọ́ oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè Cape Verde ní akọsílẹ̀ COVID-9 akọ́kọ́, tí ẹni tí ó kó arùn náà jẹ́ ẹni ọdún méjìdínlọ́gọ́ta tí ó sì tún jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè United Kingdom.
Ní ọjọ́ kejì, wọ́n tún ní akọsílẹ̀ méjì míràn, tí àwọn àrùn náà mú jẹ́ àrìnrì-àjò afẹ́ láti United Kingdom tí ọjọ́ orí ẹnì Kíní jẹ́ ọdún méjìdínlọ́gọ́ta tí ẹnìkejì sì jẹ́ ọmọ ọgọ́ta ọdún. Àwọn méjèjì yí ati ẹni akọ́kọ́ ni wọ́n jọ wà ní Boa Vista The first death was announced
Ní ọjọ́ karùndínlọ́g ọ̀n oṣù kẹta, wọ́n tún ní akọsílẹ̀ ẹlẹ́mẹrin tí aláìsàn naa jẹ́ ẹni ọdún mẹ́tàlélógójì, tí ó sì jẹ́ ọmọ.orílẹ̀-èdè Cape Verde tí ó darí wálé láti Europe, tí wọ́n ṣì ṣàyẹ̀wò fun ní olú-ìlú Praia, ní erékùṣù Santiago.Ní ọjọ́ kejì,Mínísítà fún ètò ìlera ní orílẹ̀-èdè Cape Verde kéde rẹ̀ wípé ìyàwó ẹni akọ́kọ́ tí ó ní arùn Kòrónà náà ti fara káṣá àìsàn náà pẹ̀lú. Tí obìnrin naa sì jẹ́ ẹnikẹ́ni akọ́kọ́ tí yóò ní àrùn náà láì rin ìrìn-àjò kan kan. 
Wọ́n ní akọsílẹ̀ Karùún ní ìparí oṣù Karùún ọdún, 2020, nígbà tí ènìyàn kan ṣoṣo ti papò dà tí ó sì ṣẹ́ ku àwọn mẹ́rin dondo.

### Oṣù Kẹ́rin ọdún 2020
Nínú oṣù Kẹ́rin, wọ́n ti ní akọsílẹ̀ ọgọ́rún kan ó lé mẹ́rìndínlógún mìíràn, tí apapọ̀ iye ènìyàn tí ó ti ní àrùn yí ti gùnkè sí ọgọ́rùún kan ó lé mọ́kandínlógún. Kò sí ẹlòmíràn tó kú mọ́ yàtọ̀ sí ẹni akọ́kọ́ tó kú ,nígbà tí àwọn mẹ́rin rí ìwòsàn gbà tí wọ́n sì padà sílé wọn. Ó wá ku àwọn ènìyàn ọgọ́rùún kan ati mẹ́rìndínlógún tí àrùn náà ṣì wà lára wọ níparí oṣù kẹrin.

### Oṣù Karùún ọdún 2020
Nínú oṣù Karùún, orílẹ̀-èdè Cape Verde tún ní akọsílẹ̀ ènìyàn tí iye wọn tí ọgọ́rùún mẹ́ta ati mẹ́rìnlélógún tí wọ́n tún fara kó àrùn náà. Àwọn mẹ́rin ló ṣaláìsí, nígbà tí àwọn ènìyàn ọgọ́rùún kan ati mọ́kàndínlọ́gọ́sàán gba ìwòsàn tí wọ́ sì lọ sí Ilé wọn láyọ̀. Iye àwọn tó kù tí wọn kò tí gbádùn jẹ́ igba ó dín méje ènìyàn.

### Oṣù Kẹfà ọdún 2020
Cape Verde ní akọsílẹ̀ ènìyàn tí ó tó ọgọ́rùún mẹ́jọ ó dín mẹ́jọ tí wọ́n ti ní arùn COVID-9, tí ó mú kí iye àwọn aláìsàn náà lápapọ̀ ó jẹ́ ẹgbẹ̀rún kan àti ọgọ́rùún méjì ó lé méjìlélógún. Iye àwọn tí ó kú láti ìbérẹ̀ jẹ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, nígbà tí ye àwọn ènìyàn tó rí ìwòsàn gbà jẹ́ ọgọ́rùún mẹ́fà ati mọ́kàndínlọ́gbọ̀n. Àwọn tí wọn kò tíì gbádùn tí wọn kò sì kú jẹ́ ọgọ́rùún márùún àti ọgọ́sàán ó dín mẹ́jọ. Ní ìparí oṣù Kẹfà.

## Àwọn ìgbésẹ̀ ìdènà àjakálẹ̀ àrùn náà
Láti inú oṣù kẹ́ta, gbogbo àyẹ̀wò àrùn tí.wọ́n ti ṣe fún àwọn ènìyàn ni ó jẹ́ wípé wọn kò pe ìjọba ilẹ̀ òkèrè dá si rárá. Wọ́n ń tọ́jú àwọn àyẹ̀wò wọn sí inú láàbù (Laboratório de Virologia de Cabo Verde), ní Ìlú Praia.
Ní ọjọ́ kẹtàdínlógún olórí aláṣẹ ilẹ̀ Cape Verde ọ̀gbẹ́ni José Ulisses Correia e Silva pàṣẹ pékí wọ́n ti gbogbo ẹnu ìloro tí ó wọ orílẹ̀-èdè náà pa tó fi mọ́ ẹnu ibodè ti orí omi léte ati dẹ́kun ìtànkálẹ̀ àjàkélẹ̀ àrùn COVID-9 láti àwọn orílẹ̀-èdè tí àrùn náà ti rọ́wọ́ họrí gidi bíi: orílẹ̀-èdè Brazil orílẹ̀-èdè USA, orílẹ̀-èdè Senegal, orílẹ̀-èdè Portugal, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀-èdè Europe káàkiri. Amọ́ ṣá, wọ́n fàyè gba ọkọ̀ òfurufú tí ó bá kó ẹrù nìkan kí ó palẹ̀ sí pápákọ̀ òfurufú wọn. Bákan náà ni wọ́  tún fàyè gba àwọn ọmọ.orílẹ̀-èdè mìíràn tí wọ́n bá nífẹ́ láti padà sí orílẹ̀-èdè wọn. Wọ́n gbé ìgbésẹ̀ yí fún odidi ọ̀sẹ̀ mẹ́ta.       
Ìjọba orílẹ̀-èdè Cape Verde fún ìgbà akọ́kọ́ kéde kónílé-ó-gbélé tí ó jẹ́ ti pàjáwìrì ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹ́ta ọdún 2020, léte àti mú àdínkù bá ìfara-kínra àwọn ènìyàn tí óń mú àrùn náà pọ̀ si. Ìgbésẹ̀ yí ṣe akóbá lọ́pọ̀lọpọ̀ fún okòwò àwọn ènìyàn ati ti ìjọba fúnra rẹ̀.

## Ẹ tún lè wo
* COVID-19 pandemic in Africa
* COVID-19 pandemic by country and territory

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka: Àjàkélẹ̀ Àrùn COVID-9

## Àwọn Ìtàkùn ìjásóde
*Instituto Nacional de Saúde Pública - Cape Verde's Public Health National Institute
*COVID 19 — Corona Vírus  - Official site about COVID-19 in Cape Verde