open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jace Norman

**Jace Lee Norman** (tí a bí ní March 21, 2000) jẹ́ òṣèré Améríkà kan. Ó ṣe olú ẹ̀dá Henry Hart nínú jara tẹlifísọ́nù Nickelodeon *Henry Danger* láti ọdún 2014 sí 2020.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
Jace Lee Norman  ni a bí ní Corrales, New Mexico ní Oṣù Kẹ́ta Ọjọ́ 21, Ọdún 2000.   Ó kó lọ sí Southern California nígbàtí ó wà lọ́mọdún mẹ́jọ. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́e rẹ̀ máa ń fi ayé nií lára nítorí ó je ẹni tó ní àìsàn orí dyslexic nígbà àárín ilé-ìwé.    Ó ní ẹ̀gbọ́n ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin kan. 

## Iṣẹ́
Norman bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré rẹ̀ ní odún 2012 pẹ̀lú ifarahàn lórí jára tẹlifísọ́nù Disney *Jessie* .  Láti ọdún 2014 sí 2020, ó ṣe ipa aṣíwájú nínú sitcom Nickelodeon *Henry Danger* .   Norman jẹ́ olú ẹ̀dá ìtàn Nickelodeon Original Movies, *splitting Adam* ní 2015,  àti *Rufus* ni 2016;  àtẹlẹ̀ sí ìgbẹ́hìn, *Rufus 2*, tí a tu síta lórí Nickelodeon ní Oṣù Kíni ọdún 2017, pẹ̀lú Norman tí ń ṣe àtúnṣe ipa tí ó ní ipa.  ó ní íṣàfihàn fíìmù I'mitage rẹ bi ipa ohun asiwaju ninu fiimu eré ìdárayá *Spark*, tí a tú sílẹ̀ ní Oṣù Kẹ́rin ọdún 2017.   Ní ọdún 2019, ó ṣàfihàn ni Nickelodeon Original Movie, *Bixler High Private Eye*, tí ó ṣeré ipa aṣíwájú ti Xander DeWitt.  Ní ọdún 2017, 2018, 2019, àti 2020, Norman gba àmì ẹ̀yẹ Nickelodeon kids choice award fún favorite Male TV Star. Ó borí Ààmì Ẹ̀yẹ Yíyan Àwọn ọmọ wẹwẹ kàrún ní ọ̀nà kan fun èka kanna ní  Kids choice awards ní odún 2021. Láti ọdún 2020, Norman tí jẹ olùpilèsè lórí jára Nickelodeon *Danger Force*, àti pé ó tun farahàn bi ìràwọ àlejò ní jára yẹn.   Ní Oṣù Kíni ọdún 2022, ò tí kédè pé Norman yóò ṣe àtúnṣe ipa rè nínu fíìmù *Henry Danger* tí a ṣètò láti tú sìlẹ́ lórí Paramount.
## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

## Àmì-ẹ̀yẹ àti yíyàn fún àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn ìtọ́kasí
Agogo Eewo

***Agogo Eewo*** jẹ́ fíìmù Yorùbá ti ọdún 2002, tó jáde lẹ́yìn  *[[Saworoide]]* ti ọdún 1999. Akínwùmí Iṣọ̀lá, ló kọ fíìmù yìí, tí olùdarí àti aṣagbátẹrù rẹ̀ jẹ́ Tunde Kelani. Lára àwọn ọ̀ṣèré tó kópa nínú rẹ̀ ni  Dejumo Lewis, Deola Faleye, Lere Paimo àti Larinde Akinleye.
## Àhunpọ̀ ìtàn
Lẹ́yìn ikú Lapite àti Lagata, àwọn olóyè ìlú Jogbo gbìyànjú láti fi Oníjogbo tó jẹ́ ẹni tó wùn wọ́n sórí oyè kí wọ́n ba lè tẹ̀síwájú nínú ìwà kíkó owó ìlú jẹ àti àwọn ìwà àìtọ́. Wọ́n yan ọ̀gá ọlọ́pàá afẹ̀yìntì kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Adebosipo, tí wọ́n rò pé ó máa ṣe tiwọn. Lẹ́yìn tí ó gorí oyè, Adebosipo yí padà sí oníwà rere, ó sì jáwọ́ kúrò nínú kíkó owó ìlú jẹ àti àwọn ìwà ìbàjẹ́. Ó sì ń kéde àlàáfíà àti ìtẹ̀síwájú. Ó rọ àwọn olóyè rẹ̀ láti jáwọ́ kúrò nínú àwọn ìwà búburú yẹn. Balogun, Seriki, Bada àti Iyalaje ò jáwọ́, wọ́n tẹ̀síwájú nínú àwọn ìwà burúkú wọn. Àwọn ọ̀dọ́ ìlú kéde fún ìyọkúrò àwọn olóyè oníwà burúkú. Ọba sì yan àjọ kan tó máa yẹ ìṣe àwọn olóyè náà wò, àti láti ṣàkọsílẹ̀ ètò owó ìṣúná wọn. Wọ́n ní kí àwọn tí ó jẹ̀bi ó dá àwọn owó náà padà. Ọba sì pe olúwo, ìyẹn Amawomárò, tí ó sọ pé kí wọ́n ó búra kí wọ́n ba lè máa ṣe òótọ́. Wọ́n ṣe ayẹyẹ ìbúra ìta gbangba, níbi tí àwọn olóyè náà sì jẹ́wọ́ àṣìṣe tí wọ́n ti ṣe sẹ́yìn kí wọ́n tó búra. Méjì nínú àwọn olóyè yìí kọ̀, ìyẹn Balogun àti Seriki, wọ́n sì kú lójú ẹsẹ̀ nígbà tí wọ́n lu agogo eèwọ̀ ní ẹ̀ẹ̀meje.
## Àwọn Akópa

* Dejumo Lewis bíi Adebosipo
*Kunle Afolayan
*Khabirat Kafidipe
* Deola Faleye 
* Lere Paimo
* Larinde Akinleye
## Àgbéjáde
Wọ́n to fíìmù yìí pọ̀ mọ́ ọkàn lára àwọn fíìmù Yorùbá mẹ́wàá tó ń tà jù lọ. Wọ́n sì sọ pé kí Nigerian Film and Video Censors Board (NFVCB) má kéde rẹ, torí ìṣe awo, ìwà ipá tó wà nínú rẹ̀.

Wọ́n ṣe lámèyító fíìmù yìí ní African Film ní New York ní oṣù kẹrin ọdún 2004.

## Àwọn ìtọ́kasí
The Campus Queen

***The Campus Queen*** jẹ́ fíìmù ilẹ̀ Nàìjíríà ti ọdún 2004, èyí tí Tunde Kelani darí, pẹ̀lú  Mainframe Films and Television Productions tí wọ́n ṣe àgbéjáde fíìmù náà. Ìṣàfihàn àkọ́kọ́ fíìmù yìí wáyé ní African Film Festival, ní New York City, U.S.A, ní ọdún 2004. Òun sì ni wọ́n yàn ní Black Film Festival ní Cameroon.

## Ìpilẹ̀ṣẹ̀
*The Campus Queen* jẹ́ fíìmù olórin, ijó àti oríṣiríṣi ìṣe àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga. Ó sì tún yànnàná ìfẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fún ipò àti ṣíṣe àkóso.

## Àwọn akópa
*Jide Kosoko
*Lere Paimo
*Segun Adefila
*Sound Sultan
*Khabirat Kafidipe
*Tope Idowu
*Afeez Oyetoro
*Serah Mbaka
*Akinwunmi Isola

## Àwọn ìtọ́kasí
Awa Ibrahim

Dokita **Awa Ibrahim** (19, oṣu kẹwaa, 1953) jẹ okunrin Onisowo Naijiria ati Pro-Chancelor ti Fountain University Osogbo o jẹ Alaga ile-ise ICMA (Integrated Consultancy Management Accountants) Services Limited lọwọlọwọ.   

## Igbesi aye ibẹrẹ ati Ẹkọ
Dokita Awa Ibrahim ni a bi si idile Ọgbẹni ati Iyaafin Ibrahim ti idile Akinsola ni ìlú Offa Kwara State Nigeria. O jẹ ọmọ ile-iwe giga ti Yunifasiti ti ẹkọ ni ọdún 1982 ti o ṣeto lati ẹka ti Iṣiro Fun Iwe-ẹkọ Bsc rẹ o si gba Master Degree ni Isuna lati Ile-ẹkọ giga Ahamadu Bello, Zaria ni ọdun 1999 ati Ph D ni imọ-jinlẹ Isakoso lati Unifasiti llorin ni ọdun 2003. O jẹ Ọkan lára àwọn akẹkọ ti ilé-ìwé Harvard Business School, Strathclyde University, Uk ati ILO Institute ni Turin, Italy. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Dokita Ibrahim Awa jẹ Onisowo Naijiria kan, Chartered Accountant ati Pro-Chancelor ti Fountain University Osogbo o jẹ alaga lọwọlọwọ ti ICMA Service lopin ati ọmọ ẹgbẹ ti ọpọlọpọ awọn ile-iṣẹ pẹlu Port Harcourt Electricity Distribution Company Limited, Oceanic Health Management Company Limited, Express. Portfolio Services Limited, Prime Metro Properties lopin, Afrocommerce (WA) Limited, HF Schroeder (WA) Limited. 

## Omo egbe
O jẹ ọmọ ẹgbẹ ẹlẹgbẹ ti Institute of Chartered Accountants of Nigeria. 

## Àwọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
2024

thumb|Àwòrán 2024
2024 (MMXXIV) ni ọdún tí a wà lọ́wọ́ lọ́wọ́ nínú Kàlẹ́ndà Gìrẹ́górì.
## Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀
### Oṣù Kínní
* Ọjọ́ Kínní Ọ̀ṣù Kínní
** Egypt, Ethiopia, Iran àti United Arab Emirates die ọmọ ẹgbẹ́ BRICS.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Àbẹ̀ní (fíìmù)

***Abeni*** jẹ́ eré ìfẹ́ Nigerian-Beninese onípa méjì tí ọdun 2006 tí Tunde Kelani ṣe àkoso rẹ̀. Ó ṣe àfihàn ìpinyà ti ó wà ní àwùjọ èyí tí ó jẹ́ abayọrisi ìgba ìkónilẹru, bótilẹ̀jẹ́pe Benin àti Nigeria fẹ̀gbẹ́kẹ̀gbẹ́.

## Ìtàn
Abeni jẹ́ ojúlówó ìtan òṣère Abeni tí ó jẹ́ ọmọ olówó. Ó pàdé Akanni tí òún wá láti ìdílé bọ̀ńkẹ́jẹ́.  who hails from a more modest background. Wọ́n ti ṣe ìdána láti ṣègbéyàwó pẹ̀lu ẹlòmíràn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀, ṣùgbọ́n ìpàde wọ́n yí ètò padà.

## Àwọn Akópa

* Kareem Adepoju gẹ́gẹ́ bíi Baba Wande
* Abdel Hakim Amzat gẹ́gẹ́ bíi Akanni
* Sola Asedeko gẹ́gẹ́ bíi Abeni
* Amzat Abdel Hakim gẹ́gẹ́ bíi Akanni
* Jide Kosoko gẹ́gẹ́ bíi Abeni's father
* Bukky Wright
The White Handkerchief

***The White Handkerchief*** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà kékeré kan tó jáde ní ọdún 1998, èyí tí Tunde Kelani jẹ́ olùdarí rẹ̀, tí ó sì ṣàfihàn àwọn òṣèré bí i Yemi Komolafe, Yemi Shodimu, àti Khabirat Kafidipe. Fíìmù yìoí jẹ́ àyọkúrò ìwé ìtàn-àròsọ ti Bayo Adebowale, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *The Virgin*.

## Àhunpọ̀ ìtàn ní ṣókí
Fíìmù náà dá lórí ìtàn ọ̀dọ́bìnrin abúlé kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Awero, tí Sola Asedeko ṣe, tí ó pàdánù ipò wúńdíá rẹ̀ látàrí ìfipábánilòpọ̀ kí ó tó pàdé olólùfẹ́ ìgbà èwe rẹ̀, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Odejimi, ẹni tí ó pinnu láti fẹ́ ẹ. Odejimi gbọ́dọ̀ lo aṣọ funfun, kí ó ba lè dúró gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí pé ó bá Àwèró ní wúńdíá ní alẹ́ ìgbéyàwó wọn, gẹ́gẹ́ bí àṣà ilẹ̀ náà. Inú Odejimi bàjẹ́ nígbà tí kò sí ẹ̀jẹ̀ lórí aṣọ funfun náà, èyí sì fa ogun láàárín àwọn ará abúlé Àwẹ̀ró àti Odejimi.

## Àwọn akópa

* Sola Asedeko
* Idowu Philips
* Khabirat Kafidipe
* Yemi Shodimu
* Akinwunmi Isola
* Yemi Komolafe

## Àwọn ìtọ́kasí
Jenifa

***Jénífà*** jẹ́ fíìmù apanilẹ́rìn-ín ti ọdún 2008 láti ọwọ́ Funke Akindele. Fíìmù náà gba àmì-ẹ̀yẹ mẹ́rin ní ọdún 2009 láti ọwọ́ Africa Movie Academy Awards, bí i òṣèrébìnrin tó dára jù lọ, Best Original Soundtrack àti fíìmù ilẹ̀ Nàìjíríà tó dára jù lọ. Akindele gba àmì-ẹ̀yẹ òṣèrébìnrin tó dára jù lọ ní ayẹyẹ Africa Movie Academy Awards fún ìkópa rẹ̀ nínú fíìmù yìí.

Fíìmù yìí jẹ́ àgbéjáde àkọ́kọ́ tó wá padà gbajúmọ̀ ní Nàìjíríà. Apá kejì rẹ̀ jáde ní ọdún 2011, wọ́n sì tún ṣe àgbéjáde eré kúkurú irú rẹ̀ ní ọdún 2014.

## Àwọn ìtọ́kasí
Apaadi

***Apaadi*** jẹ́ fíìmù Yorùbá ti ilẹ̀ ọdún 2009. Ó jẹ́ fíìmù adá-lórí-ìtàn-gidi, èyí tí Funke Akindele máa kọ́kọ́ ṣe, òun náà sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn akópa eré náà. Africa Movie Academy Awards yan fíìmù náà ní ọdún 2009, fún fíìmù tó dára jù lọ ní èdè Afrika àti ìṣeyege nínú asọ eré. Wọ́n sì yan Femi Adebayo fún òṣèrékùnrin tó dára jù, fún ìkópa rẹ̀ nínú eré náà.

## Àwọn àmì-ẹ̀ye àti yíyàn fún àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn ìtọ́kasí
The Return of Jenifa

***The Return of Jenifa*** jẹ́ fíìmù apanilẹ́rìn-ín ilẹ̀ Nàìjíríà ti ọdún 2011. Funke Akindele ló ṣagbátẹrù fíìmù yìí, tó sì tún jẹ́ olú-ẹ̀dá-ìtàn nínú fíìmù yìí. Fíìmul yìí jẹ́ apá kẹta, tó tẹ̀lé *[[Jenifa]]* (2008). Olùdarí fíìmù yìí ni Muhydeen Ayinde.

## Àwọn akópa

* Funke Akindele bíi Jenifa 
* Eniola Badmus
* Naeto C
* Denrele Edun
* eLDee
* Daddy Freeze
* Kaffy
* Antar Laniyan
* Omawumi Megbele
* Ronke Ojo
* Sasha p
* Helen Paul
* Yinka Quadri
* Rukky Sanda
* Banky W
* Wizkid
* DJ Zeez

## Àwọn ìtọ́kasí
Married but Living Single

***Married but Living Single*** jẹ́ fíìmù ajẹmọ́fẹ̀ẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó jáde ní ọdún 2012, èyí tí Tunde Olaoye darí, tí ó sì ṣàfihàn àwọn akópa bí i Funke Akindele, Joseph Benjamin, Joke Silva, Tina Mba, Kiki Omeili àti Femi Brainard. Ìwé tí Pastor Femi Faseru ti KICC Lagos kọ ló dúró gẹ́gẹ́ bí i ìwúnilórí tí wọ́n fi gbé fíìmù yìí jáde. Fíìmù náà sọ ìtàn Kate (Funke Akindele), tó jẹ́ obìnrin atẹpámọ́ṣẹ́ tó sì tún jẹ́ ìyàwó arákùmrin oníṣòwò kan, ìyẹn Mike (Joseph Benjamin). Mike dùbúlẹ̀ àìsàn, pẹ̀lú àrùn jẹjẹrẹ ti ọ̀nàfun; Kate sì ní láti yàn, yálà kó dúró ti ọkọ̀ rẹ̀ ní ilé-ìwòsàn láti máa mójútó o, tàbí kó padà sí ẹnu iṣẹ́. Àsìkò yìí tún wá jẹ́ ìgbà tí wọ́n ṣiṣẹ́ láti gba iṣẹ́ ńlá kan tó sì ní owó iyebíye lórí.

## Àwọn akópa

* Funke Akindele bí i Kate
* Joseph Benjamin bí i Mike
* Joke Silva bí i ọ̀gá Kate
* Tina Mba 
* Kiki Omeili bí i Titi
* Femi Brainard 
* Kalejaiye Paul bí i Patrick
* Adeola Faseyi 
* Yemi Remi bí i Lola

## Àgbéjáde
Wọ́n ṣe àgbéjáde ìpolówó fíìmù yìí ní 20 February 2012, pẹ̀lú àwọn àwòrán lóríṣiríṣi. Ìṣàfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ wáyé ní Silverbird Galleria, ní Èkó ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹfà ọdún 2012; èyí tí igbá kejì Gómínà ìpínlẹ̀ Èkó farahàn níbẹ̀, ìyẹn Adejoke Orelope-Adefulire. Gbọ̀ngàn márààrún ti sinimá yìí kún dẹ́múdẹ́mú. Lẹ́yìn náà ni wọ́n wá gbe síta fún wíwò ní àwọn sinimá yòókù ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹfà ọdún 2012. Bákan náà ni wọ́n gbe síta fún wíwò ní Scotland.
### Àmì-ẹ̀yẹ
Wọ́n yan fíìmù yìí fún ìsọ̀rí márùn-ún ní 2012 Best of Nollywood Awards, lára wọn ni "Fíìmù tó dára jù lọ", "Olùdarí tó dára jù lọ", "Òṣèrébìnrin tó dára jù lọ" fún Akindele, àti "Òṣèrẹ́mọdé tó dára jù lọ" fún Deola Faseyi; Benjamin gba àmì-ẹ̀yẹ fún "Ẹ̀dá-ìtàn, òṣèrékùnrin tó dára jù lọ". Wọ́n tún yan Faseyi lẹ́ǹkan si ní 2013 Nollywood Movies Awards fún "Òṣèrémọdé tó dára jù lọ".

## Fíìmù àgbéléwò
Wọ́n ṣe ìṣàfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ lórí VOD ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 2013 lórí Distrify. Wọ́n sì ṣàgbéjáde rẹ̀ sí orí DVD ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 2013.

## Àwọn ìtọ́kasí
Alash'le abimiku

**Alash'le Grace Abimiku** jẹ́ adarí ààjọ International Research Centre of Excellence ni Institute of Human Virology Nigeria àti ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmò vírusì ní Yunifásítì Maryland School of Medicine tí ó ní ìfẹ́ sí bí a ti le yàgò fún àrùn HIV àti bí a ṣe le tọjú àwọn tí ó ní àrùn HIV.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Wale Akorede Okunnu

**** tí a bí lọ́jọ́ karùnún oṣù kọkànlá ọdún 1967 jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò, oǹkọ̀wé ìtàn sinimá, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́ tí wọ́n bí sí ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lòrílẹ̀-èdè Nigeria.Ó jẹ́ òṣèré adẹ́rìnínpòṣónú tí ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá.

## Àwọn Ìtọ́kasí
P. Ramlee

thumb|P. Ramlee
**P. Ramlee** (March 22, 1929 – Mei 29, 1973) jẹ́ olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Malaysia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Malaysia
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré
Mobolaji Adeniyi Adeola

**Arch.** **Mobolaji Adeniyi Adeola,FNIA** (Oṣu Kẹta Ọjọ Kerindinlogun, Ọdun 1960) Oje abanikole ati Akẹẹkọ ọmọ orilẹede Naijiria o jẹ Alakoso Aree ọmọ ẹgbẹ abanikole ni orilẹ-ede Nàìjíríà o jẹ Alakoso Alakoso ti MA ati Associates ati Alakoso Obinrin Keji ti Institute of Architect ti Naijiria.    

## Igbesi aye ibẹrẹ ati Ẹkọ
A bi si idile Oloye Kolawole Olafimihan – oniwosan obstetrician ati gynecologist, ati Oloye Mrs Violet ni Ilu Lọndọnu, United Kingdom, ni Oṣu Kẹta ọjọ 16, ọdun 1960 abd ṣe igbeyawo pẹlu Dn. (Dr.) Dapo ati Alabukun fun awon omo ati omo-omo ti won n gbe ni ilu Ibadan lowolowo. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga Ahmadu Bello University Fun ìwé ẹ̀rí àkọ́kọ́ nínú iṣẹ́ abanikole, ó sì parí ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní 1980 ní ọdún 1982 Ó parí Degree rẹ̀ Kejì nínú iṣẹ́ abanikole ní ilé ìwé gíga Ahmadu Bello University Zaria. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Mobolaji jẹ Obinrin akoko ti ojẹ Aare ẹgbẹ abanikole ni orilẹ-ede Naijiria 

Nigerian Institute of Architect ni Ipinle Oyo ati Aare orile-ede keji nibi ti o ti n ṣiṣẹ lọwọlọwọ gẹgẹbi 30th Aare egbe. Arabinrin naa ni Alakoso Agba ati Alabaṣepọ Agba ni MA ati Associates Mobolaji ṣiṣẹ gẹgẹ bi olukọni ni polytechnic Ibadan Oyo State Nigeria laarin ọdun 1984-1982

## Omo egbe
Mobolaji je Aare iranse fun Institute of Architecture ti Naijiria ati Aare Obirin akoko ti egbe ni ãwẹ 63 ọdun ti o ti iṣeto. O jẹ ọmọ ẹgbẹ Igbimọ ADSL ti ile-iṣẹ ayaworan ile Naijiria. 

### Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1960
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà aláìní ohun-inú Wikidata
Jackie Acevedo

**Jackie Lynn Acevedo Rangel** (tí wọ́n bí ní 18 January 1987) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù tó wá láti ìlú Mexico, àmọ́ tí wọ́n bí sí ìlú America. Gẹ́gẹ́ bí i agbábọ́ọ̀lù, ipò agbábọ́òlù ata-má-tàsé ló ń gbá.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Acevedo sí ìlú Austin, Texas, ní United States sínú ìdílé àwọn ará Mexico, ó ní àbúrò àti ẹ̀gbọ́n márùn-ún, tí ń ṣe (Jamie Acevedo, Jenny Acevedo, Alexandria King, Victoria King, àti Chancellor King). Ilé-ìwé McNeil High School ní Austin ló lọ, ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ ti Texas State Championship ní ọdún  2004 pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù McNeil. Lẹ́yìn náà ni ó lọ sí University of Tennessee. Acevedo gbá bọ́ọ̀lù fún University of Tennessee fún ọdún kan, ní ọdún 2008 kí ó tó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga mìíràn. Acevedo gbá bọ́ọ̀lù fún ọdún mẹ́tá, fún Southern Nazarene University ní Oklahoma. Wọ́n fún ní àmì-ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí i agbábọ́ọ̀lù tó dára jù, láti ọwọ́ Sooner Athletic Conference ní ọdún 2010 àti 2011. Ó ju bọ́ọ̀lù ọgọ́rin (80) sínú àwọ̀n, pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ mọ́kànlélọ́gbọ̀n láàárín ọdún méta rẹ̀ ní SNU.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i agbábọ́ọ̀lù

### Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù

#### Oklahoma City FC
Ní àsìkò 2012 WPSL, Acevedo gbá bọ́ọ̀lù fún Oklahoma City FC ní Women's Premier Soccer League (WPSL). Ó farahàn nígbà mẹ́wàá, ó sì ju bọ́ọ̀lù méjìlá sínú àwọ̀n, èyí tó wà ní ipò kẹta fún ìdíje náà.

#### Houston Aces
Ní àsìkò 2013 WPSL, Acevedo gba káàpù mẹ́sàn-án fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Houston Aces, níbi tí ó ti ju bọ́ọ̀lù márùn-ún sáwọ̀n, pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ mẹ́rin. Wọ́n dárúkọ rẹ̀ mọ́ ẹgbẹ́ All-WPSL. Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Houston Aces gbé ipò kejì nínú ìdíje WPSL lọ́dún náà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Bukunmi Oluwasina

**Bukunmi Oluwasina** Listen ⓘ (born 7 May 1992) is a Nigerian actress, producer, screenwriter and singer .   Awọn ami-ẹri rẹ pẹlu ami-ẹri Oṣere Ti o dara julọ ti Odun 2015 lati Best of Nollywood Awards fun fiimu rẹ *Ayomi* .

Bukunmi Oluwasina born to the family of meje, hails from Okemesi-Ekiti .   O gba oye oye ninu ise tiata lati ile iwe giga Obafemi Awolowo .  

## Iṣẹ-ṣiṣe
Oluwasina ni o gbé fíìmù *Ayomi* ní ọdún 2015, èyí tí wọn yan ní Africa Magic Viewer's Choice Awards àti ó gbà ami ẹyẹ fún Best of Nollywood Awards .   Ní ọdún 2021, ó di Òṣèré akọkọ láti kópa nínú orisi Òṣèré mẹ́rin ni onírúurú ọnà nínú fíìmù tí àkọlé rẹ jẹ́ *Jankariwo.*  Ó jẹ́ aṣojú fún Folasade Omotoyinbo Poshglow skincare. 

## Ìgbésí ayé ara rẹ.
Ó fẹ́ ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀ tipẹ́tipẹ́, Mr Ebun, ní September 2020.  Wọ́n kéde ọmọ akọkọ wọn ní Oṣù Kẹta Ọjọ kẹta, Ọdún 2021. 

## Filmography

* *Itan Bi Mi*
* *Oluwere*
* *Itan temi*
* *Iwọ ni emi*
* *Akalamagbo*
* *Ijabọ*
* *Ewa Orin*
* *Ayomi*
* *Jankariwo* (2021)  
* *Itọkasi*  
* *Soole* 
* *Jagun Jagun* (2023)

## Àwọn ìtọ́kasí
Oghara-Iyede

**Oghara-Iyede** je abule kan ni ijoba ibile Isoko North ni Ipinle Delta ni Naijiria. Ilu naa ni ile-iwe ti a npe ni Atebo Primary School.

## Olokiki eniyan
*Sunny Ofehe, oluselu ati ajafitafita
*Isaiah Ogedegbe, elesin aguntan ati oluso buloogi

## Awon itokasi
Mobolaji Akiode

**Mobolaji Iyabode Akiode** (tí wọ́n bí ní May 12, 1982) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n bí sí ilẹ̀ America tó fìgbà kan jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n fún Nàìjíríà. 

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Ìlú New Jersey ni wọ́n bí i sí, ẹbí rè sì kọ lọ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lẹ́yìn náà. Akiode padà sí United States nígbà tí ó wà ní ọmọdún mẹ́sàn-án, ìlú Maplewood, New Jersey ni wọ́n sì ti tọ dàgbà. Oríṣiríṣị ìpènijà ló ní nítorí ìwọ̀ gíga rẹ̀, àmọ́ ó pegedé nínú eré-ìdárayá, ó sì mú Columbia High School wọ 1998 state championship kí ó tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 1999. Akiode gba ètò ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ láti gba bọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ní Fordham University. Ní Fordham yìí, Akiode gba àmì-ẹ̀yẹ all-conference honors ní ọdún àgbà rẹ̀, ó sì jẹ́ agbábọ̀ọ̀lù kẹjọ ti Fordham láti ní ìkọsílẹ̀ 1,000 points àti àtúnṣe 500 lásìkò yìí. Ó sì tún gba tryout pẹ̀lú WNBA's Detroit Shock lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀ ní ilé-ìwé.

## Ètò-ẹ̀kọ́
Akiode kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ ìṣirò ní Gabelli School of business, ní Fordham University, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 2004. Ó gba oyè Masters of Business Administration láti New York University Stern School of Business ní ọdún 2014.

## Iṣẹ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga
Akiode gba ètò ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ láti gbá bọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ní Fordham University. Ní Fordham yìí, Akiode gba àmì-ẹ̀yẹ all-conference honors ní ọdún àgbà rẹ̀, ó sì jẹ́ agbábọ̀ọ̀lù kẹjọ ti Fordham láti ní ìkọsílẹ̀ 1,000 points àti àtúnṣe 500 lásìkò yìí. Ó sì tún gba tryout pẹ̀lú WNBA's Detroit Shock lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀ ní ilé-ìwé. Wọ́n gbà á wọ inú Fordhams University basketball Hall of fame ní ọdún 2014.

### Ìṣirò ti Fordham

Orísun 

## Àwọn ìtọ́kasí
Adenike Olawuyi

**Olawuyi Adenike Olayemi** (tí wọ́n bí ni 2 August 2004) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ti orílẹ̀-èẹ̀ Nàìjíríà fún Nigerian national team.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Adenike ní 2 August 2004 sí Òṣogbo, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ní ọdún 2018, Adenike gba ètò ẹ̀kọ́-ọ̀fé tó tó $45,000, látàri gbígba àmì-ẹ̀yẹ fún Most Promising Player ní Olumide Oyedeji Basketball Camp, ní Ìpínlẹ̀ Èkó.

Ó gbá bọ́ọ̀lù náà fún ẹgbẹ́ NKA Universitas PEAC I láti ọdụ́n 2018 wọ 2024, lẹ́yìn náà ni ó lọ sí ẹgbé NKA Universitas PEAC II ní ọdún 2024. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Ifunanya Okoro

** Ifunanya Okoro** (tí wọ́n bí ní July 6, 1999) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà fún ẹgbẹ Tindastóll women's basketball àti Nigeria women's national basketball team.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Okoro bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ́ First Deepwater Basketball ní ọdún 2016. Ní ọdún 2018, ó darapọ̀ mọ́ First Bank BC, ó sì kópa nínú 2018 FIBA Africa Women's Champions Cup, níbi tí ó ti ní 1.4points, àtúnṣe 1.8, àti ìrànlọ́wọ́ 1.2. Ó gba Final 8 Tournament ti Zenith Women Basketball League fún First Bank BC, èyí sì mu kí wọ́n dśrúkọ rẹ̀ mọ́ Zenith Women Basketball League ti ọdún 2019, lára àwọn agbábọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n márùn-ún tó dára jù lọ. Ní oṣù kejìlá ọdún 2019 ó tọwọ́bọ̀wè pẹ̀lú MFM Queens, ó sì kópa nínú 2019 FIBA Africa Women's Champions Cup níbi tí ó ti ní13.8points, àtúnṣẹ 5, àti ìrànlọ́wọ́ 4.5. Ní ọdún 2022, ó gbá bọ́ọ̀lù náà fún First Bank BC, ó sì dara pọ̀ mọ́ Kenya Ports Authority of Kenya-Premier League. Ó kópa nínú 2022 FIBA Africa Women's Champions Cup,  níbi tí ó ti ní 20.9 points, àtúnṣe 4.6 àti ìrànlọ́wọ́ 1.9. Bákan náà ni ó jẹ́ ọ̀kan lára 5 player All-Star team Selection ti 8 day Tournament. Wọ́n pè é ní agbábọ́ọ̀lù tó ṣọ̀wọ́n jù lọ ní 2023 Kenyan Basketball Federation (KBF) Premier League, ní ìgbà àkọ́kọ́ rẹ̀ nínú ẹgbẹ́ náà.

Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbé Tindastóll women's basketball, èyí tó jẹ́ ẹ̀ka ti ẹgbẹ́ Ungmennafélagið Tindastóll, tó sì wà ní Sauðárkrókur, Iceland.

## Àwọn ìtọ́kasí
Deborah Abiodun

**Deborah Ajibola Abiodun**, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mọ̀ sí **"Kante,"** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ọjọ́ kejì oṣù kọkànlá ọdún 2003 ni wọ́n bí, sí ìlú Ìbàdàn, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Ìfẹ́ tí **Deborah** ní fún eré bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá láti ìgbà èwe rẹ̀ ló mu tayọ̀ nínú eré náà. Ó bẹ̀rẹ̀ ìrìn-àjò iṣẹ́ yìí pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Rivers Angels lábẹ́ àsíà ẹgbẹ́ àwọn agbábọ́ọ̀lù-bìnrin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ìmọ̀ọ́ṣe rẹ̀ ló mu gba ètò ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ láti ọwọ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù fún àwọn obìnrin ti University of Pittsburgh ní United States.

Ìmọ̀ọ́ṣe Deborah ló mu ṣiṣẹ́ takuntakun gẹ́gẹ́ bí i Central Midfielder (CMF), Attacking Midfielder (AMF), Defensive Midfielder (DMF) àti agbábọ́ọ̀lù tó tayọ.

## 2023 World Cup
Ní ọdún 2023, ní ọmọdún mọ́kàndínlógún, **Deborah** kópa nínú FIFA Women's World Cup fún Nàìjíríà, ní ìtako pẹ̀lú canada fún ìpènijà ti Ashley Lawrence. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ko sí ẹgbẹ́ kankan tó ju bọ́ọ̀lù sáwọ̀n nínú eré náà, ìṣọwọ́ gbá bọ́ọ̀lù rẹ̀ mú kí ojú wà ní ara rẹ̀, títí wọ́n fi gbá bọ́ọ̀lù tán.https://futball.com.ng/2023/07/22/deborah-abiodun/

## Àwọn ìtọ́kasí
Oyinyechi Zogg

**Onyinyechi Salome Zogg** (tí wọ́n bí ní 3 March 1997) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù tó ń gbá bọ́ọ̀lù nípò alátakò. Ìlú Switzerland ni wọ́n bí i sí, ó sì ṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ìdíje gbogboogbò.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Zogg sí ìlú Bern. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Switzerland, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Nàìjíríà.

## Iṣẹ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́
Ilé-ìwé Monroe College ni Zogg lọ, ní United States.

## Iṣẹ́ rẹ̀ ní ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù
Zogg gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ BSC Young Boys, Femina Kickers Worb, FC Bethlehem àti Zürich ní Switzerland.

## Iṣẹ́ rẹ̀ káàkiri àgbááyé
Zogg ṣe àfihàn ẹlẹ́ẹ̀kejì fún Nàìjíríà ní 10 June 2021 ní ayò ọlọ́rẹ̀ẹ́jọ́rẹ̀ẹ́, sí 0–1 sí Jamaica.

= Àwọn ìtọ́kasí =
Yeni Kuti

**Ọmọ́yẹni 'Yeni' Aníkúlápó Kútì** ( tí a tún mọ̀ sí **YK**, won bíi ní 24 May 1961, ní ìlú England, United Kingdom) jẹ́ oníjó ọmọ Nàìjíríà, olórin àti àtọmọdọ́mọ ìdílé Ransome-Kuti .  Ìyá àgbà rẹ̀ ni Alájàgbà ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin Nàìjíríà Funmilayo Ransome-Kuti .  Anikulapo-Kuti pioneered the idea of Felabration, a music Festival lóyún láti ṣayẹyẹ ayé àti àwọn ilowosi ti baba rẹ̀ Olóògbé Fela Kuti sí àwọn orílẹ-èdè Nàìjíríà. 

Wọ́n bí i ní England, Anikulapo-Kuti ni a bí bí ọmọ àkọ́kọ́ láti lu aṣáájú-ọnà Fẹla Kuti àti fún ìyá kan tí Ìlú Gẹ̀ẹ́sì. Ó parí ẹ̀kọ́ ìpìlẹ̀ àti girama ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lẹ́yìn tí ó kúrò ní United Kingdom ní ọmọ ọdún méjì. Ó gba ìwé ẹ̀rí nínú iṣẹ́ akoroyin lẹ́yìn tí ó kẹ́kọ̀ọ́ jáde ní Ilé Ẹ̀kọ́ Ìròyìn Nàìjíríà . Ní ọdún 1986, ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ Femi gẹ́gẹ́ bí olórin àti oníjó lẹ́yìn tí ó fi iṣẹ́ rẹ̀ sílẹ gẹ́gẹ́ bí oníṣe aṣọ. Lọ́wọ́lọ́wọ́ ó ṣiṣẹ́ bí olùṣàkóso alábaṣiṣẹ́pọ̀ ti New Africa Shrine lẹ́gbẹ̀ẹ́ arákùnrin rẹ̀ Femi Kuti. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Sunny Ofehe

**Sunny Ofehe** (ojoibi 1 February 1972) je oluselu ati ajafitafita ni Naijiria. Ofehe ni won gbo pe o ja fun imototo agbegbe Niger Delta ni Naijiria. O wa lati Oghara-Iyede.

## Oju-iwe ti o ni ibatan
*Isaiah Ogedegbe
Uju Ugoka

**Uju Ugoka Ogbodo** (tí wọ́n bí ní 24 May 1993) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, fún ẹgbẹ́ La Roche Vendée Basket Club àti Nigerian national team. Ó gbá bọ́ọ̀lù náà fún ilé-èkọ́ rẹ̀, lábẹ́ ẹgbẹ́ Virginia Tech Hokies women's basketball.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga
Ugoka kó lọ sí United States lẹ́yìn tó ṣiṣẹ́ ní Hope for girls basketball camp, èyí tí Mobolaji Akiode dá sílẹ̀. Ó gbá bọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n gẹ́gẹ́ bíi ọmọ ọlọ́dún kìíní ní Grayson County College, ṣíwájú àkókò kí wọ́n tó mú ìdádúró bá gbígbá bọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ní ọdún 2011, wọ́n mú u wọ ẹgbẹ́ NJCAA All-America honors. Ó wá lọ sí Gulf Coast State College Commodores ní ọdún kẹta rẹ̀, pẹ̀lú ipò 16.69, 8.79 àti ìránlọ́wọ́ 0.93. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ agbábọ́ọ̀lù tó dára jù ti NJCAA All-America honors. Lẹ́yìn náà ni wọ́n gbé e lọ sí Virginia Tech Hokies women's basketball ní ọdún 2012 fún ẹ̀kọ́ ọlọ́dún kékeré àti ọlọ́dún àgbà. Lásìkò tó wà ní ọdún kékeré, ó gba ipò 12.5 àti àtúnṣe 8.5. Ní ọdún àgbà rẹ̀, ó gba ipò 18.4, àtúnṣe 9.6 àti ìrànlọ́wọ́ fún ayò kọ̀ọ̀kan.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i agbábọ́ọ̀lù fún orílẹ̀-èdè

### Ẹgbẹ́ kékeré
Ugoka ṣojú Nàìjíríà ní 2008 FIBA Africa Under-18 Championship for Women níbi tí ó ti gba ipò 3 points àti àtúnṣe 3.

### Ẹgbẹ́ àgbà
Ugoka ṣojú Nàìjíríà bákan náà 2009 FIBA Africa Championship for Women, níbi tí ó to gba 7 points, àti àtúnṣe 3.2 pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ 0.5 nínú ayò kọ̀ọ̀kan. Ní 2009 FIBA Africa Championship for Women, ó gba 7.4 points, àtúnṣe 5.1 àti ìrànlọ́wọ́ 0.3 nínú ayò kọ̀ọ̀kan. Ugoka tún ṣojú Nigerian national team ní 2016 FIBA World Olympic Qualifying Tournament for Women tó wáyé ní France, ó gba 5 points, àtúnṣe 5 àti ìrànlọ́wọ́ 1 nínú ayò kọ̀ọ̀kan.

## Àwọn ìtọ́kasí
Audu Ogbeh

**Audu Innocent Ogbeh** tí wọ́n bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù keje ọdún 1947 o si ku ni Oṣu Kẹjọ Ọjọ 9, Ọdun 2025, jẹ́ ònkọ̀tàn, òṣìṣẹ́ àgbẹ̀ àti olóṣèlú  ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti mínísítà fún ètò ọ̀gbìn ní láàrín ọdún 2015 sí ọdún 2019 orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ rí lábẹ́ ìṣèjọba ààrẹ ajagun-_fẹ̀yìntì Muhammadu Buhari.  Òun ni Alága àgbà fún ẹgbẹ́ ìṣèlú  He was chairman of the Peoples Democratic Party (PDP)  láàrín ọdún 2001 títí di ọdun 2005. Ó ṣisẹ́ gẹ́gẹ́ bí Mínísítà ìbáraẹnisọ̀rọ̀ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lásìkò ìṣèjọba alágbádá ẹlẹ́kejì láàrín ọdún 1982 sí 1983. Bákan náà ni Audu ti ṣe àpilẹ̀kọ àwọn ìwé eré oníṣe pàtinúdá márùnún, ní èyí tí wọ́n sì ti fi ìkan nínú àwọn ìwé eré oníṣe rẹ̀ *Epitaph of Simon Kisulu* ṣeré lórí ìtàgé ní ní gbọ̀ngàn Muson Center ní ọdún 2002.

## Ibẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Ogbeh ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 1947 ní Ó wá láti apá ẹ̀yà Idoma ní ìpínlẹ̀ Benue . 
Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ King's College ní ìpínlẹ̀ Èkó ní àárín ọdún 1967 sí ọdún 1969, ó tún kẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ Ahmadu Bello University, ní ìpínlẹ̀ Zaria láàrín ọdún from 1969 sí ọdún 1972 àti ilé-ẹ̀kọ́ University of Toulouse, ní orílẹ̀-èdè Faransé láàrín ọdún 1973 sí ọdún 1974.  Ó kẹ́kọ̀ọ́ ní ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ìkọ́ni ní ilé-ẹ̀kọ́ Ahmadu Bello University, Zaria ní ìlú láarín ọdún 1972 sí ọdún 1976, ó sì tún ṣe adarí ẹ̀kọ́ ìfọmonìyàn ṣe ní ẹ̀kọ́ Murtala College of Arts, Science and Technology láti ọdún 1977 sí ọdún 1979.

## Ipa rẹ̀ nínú ìṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà
Ní ọdún 1979, ó díje sípò aṣòfin ní Ìpínlẹ̀ Benue lábẹ́ àbùradà ẹgbẹ́ òṣèlú National Party of Nigeria (NPN), tí ó sì di igbákejì adari ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní Ìpínlẹ̀ náà lásìkò rẹ̀. Ní ọdún 1982 ni wọ́n yànán gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún ìbáraẹnisọ̀rọ̀ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, lẹ́yìn èyí nj wọ́n tún yàn án sípò Mínísítà tí ó ń rí sí ìdàgbà-sókè ìpèsè Irin ní orilẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó kúrò ní ipò ní inú oṣù ìkejìlá ọdún 1983 nígbà tí ìjọba ìdìtẹ̀-gbàjọba  tí ó gbé ajagun-fẹ̀yìn-tì  Muhammadu Buhari dépò. 

Wọ́n yàn án sípò alákòóso àgbà fún ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party (PDP) ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà  tí ó rọ́pò olóyè  Barnabas Gemade ní ọdun 2001. Ó lo ipò yí fún ọdún márùnún nígbà tí ó kúrò nibẹ̀ ní ọdún 2005 lẹ́yìn tí bínú fipò sílẹ̀ látàrí yíyọnu tí Ààrẹ tẹ́lẹ̀ rí ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ìyẹn Olusegun Obasanjo ń yọnu si lásìkò ìṣèjọba tirẹ̀ lórí ọwọ́ tí ó fi mú aápọn tí ó ń ṣẹlẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Anambara nígbà náà.
Aufu fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ yí múlẹ̀ nígbà tí ó ń bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wipé òun mọ̀ọ́mọ̀ kọ̀wé fipò sílẹ̀ nítorí òun kò fẹ́ kí wàhálà ó bẹ́ sílẹ̀ láàrín ẹgbẹ́ ni, àti wípé ó ti wu òun kí òun padà sí ẹnu iṣẹ́ àgbẹ̀ 

## Iṣẹ́ rẹ̀ yàtọ̀ sí ìṣèlú
Ní inú oṣù ìkejìlá ọdún 2005, Audu kọ̀wé fi ẹgbẹ́ òṣèlú PDP sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ 
Ní ọdún 2009, òun ni alága àti olùdarí Efugo Farms, tí ó wà ní ìlú Makurdi. Ó tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Eisenhower Exchange Fellowships Incorporated, tí ó wà ní ìlú Philadelphia,  ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà 

## Àwọn itọ́ka sí
Olaitan Ibrahim

**Olaitan Ibrahim** (tí wọ́n bí ní 14 February 1986) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti eléré-ìdárayá tó máa ń gbé nǹkan tó wúwo. Ó gba àmi-ẹ̀yẹ onídẹ ti ayẹyẹ women's 67 kg ní 2020 Summer Paralympics, tó wáyé ní ìlú Tokyo, ní Japan.

Ní ìdíje ti 2019 World Para Powerlifting Championships tó wáyé ní Nur-Sultan, Kazakhstan, ó gba àmì-ẹ̀yẹ onífàdákà ní ayẹyẹ women's 67&nbsp;kg event.

## Àwọn èsì

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Olaitan Yusuf

**Olaitan Yusuf** (tí wọ́n bí ní 12 January 1982) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó ń gbá eré àgbásíwájú. Ó jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Nigeria women's national football team. Ó sì wà lára ẹgbẹ́ tó ṣeré ní 2003 FIFA Women's World Cup.

## Àwọn ìtọ́kasí
Chioma Wogu

**Success Chioma Wogu** (tí wọ́n bí ní 28 January 1999) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó ń gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ Yanga Princess ní Tanzanian Women's Premier League. Ó fìgbà kan gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ FC Minsk ní Belarusian Premier League. Bákan náà ni ó farahàn ní Nigeria women's national football team ní ìdíje gbogboogbò. Ó ṣe ìfarahàn àkọ́kọ́ ní Africa Women Cup of Nations, nígbà tó wà lọ́mọdún mẹ́tàdínlógún (17).

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Wogu jẹ́ agbábọ́ọ̀lù tó ju ọ̀pọ̀ bọ́ọ̀lù wọlé fún Confluence Queens ní 2014 Nigeria Women Premier League, èyí tó jé ìgbà àkókó rẹ̀ nínú eré náà. Ní àsìkò ìdíje 2017 Nigeria Women Premier League láàárín ẹgbẹ́ Rivers Angels àti Heartland Queens, Wogu gbá bọ́ọ̀lù kan wọlé, èyí tó sì mú kí ẹgbẹ́ rẹ̀ gba ipò kìíní.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wà lára àwọn tó pegedé fún eré Nàìjíríà fún 2014 African Women's Championship, àkọ́nimọ̀ọ́gbá wọn, ìyẹn Edwin Okon yọ Wogu kúrò nínú ìdíje àṣekágbá. Àmọ́ ní ọdún 2016, ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà, ó sì bá wọn gbá bọ́ọ̀lù ní ìtako pẹ̀lú Mali.

## Àwọn ìtọ́kasí
Chinaza Uchendu

**Chinaza Love Uchendu ** (tí wọ́n bí ní 3 December 1997) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó máa ń gbá bọ́ọ̀lù káàkiri àgbáyé, tó máa ń wà nípò agbedeméjì. Ó jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Nigeria women's national football team.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọ-ẹgbẹ́
Uchendu gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ Rivers Angels ní Nigeria Women Premier League, láti ọdún 2017 wọ oṣụ̀ keje ọdún 2018. Lẹ́yìn náà ni wọ́n gbe lọ sí ìlú Portugal, pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ Braga.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí
Lásìkò ìdíje Africa Women Cup of Nations ti ọdún 2018, Uchendu gba bọ́ọ̀lù fún eré àṣekágbà nìkan, níbi tí wọ́n ti mú ú wọlé ní ìsẹ́jú mẹ́jọ, kí eré náà tó parí. Ó ju bọ́ọ̀lù kan wọlé, èyí tó sì mú kí ẹgbẹ́ Nigeria women's national football team ó jáwé olúborí.

## Àwọn ìtọ́kasí
Nagmeldin Ali Abubakr

**Nagmeldin Ali Abubakr** (tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kejì, ọdún 1986) jẹ́ eléré Sudan tó sábà máa ń kópa nínú àwọn eré mítà irinwó. A bí i ní Khartoum.

Àkókò tí ó dára jùlọ ti ara rẹ̀ jẹ́ ẹ̀rin lé ní ogójì lé díẹ̀ (44.93) àáyá, tí ó ṣàṣèyọrí ní Oṣù Kẹrin ọdún 2005 ní Mecca.

Ali kópa nínú ìdíje 400 mítà ní àwọn eré Òlímpíìkì ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 2008 ní Beijing tí ó kùnà láti lọ sí ìparí eré náà.

Ó ń gbé ní Nyala, Gúúsù Darfur, ó sì jẹ́ ọ̀gágun nínú ẹgbẹ́ ọmọ ogun Sudan. Ìdílé rẹ̀ jẹ́ ti ẹ̀yà Zaghawa (Beri).

## Àwọn Àṣeyọrí

## Àwọn Ìtọ́kasí
Benu

* Benu Dasgupta (1928–2010), òṣèré cricket India
* Benu Gopal Bangur (ti a bi ni 1931), oniṣowo India
* Benu Malla (orundun 8th), ọba kẹta ti ijọba Bagdi Malla ti Bishnupur
* Benu Sen (1932–2011), oluyaworan India
Chanel Simmonds

**Chanel Simmonds** (tí wọ́n bí ní 10 August 1992) fìgbà kan jẹ́ agbábọ́ọ̀lù orí tábìlì, ọmọ orílẹ̀-èdè South Africa .

Simmonds gba oyè mẹ́tàlélógún (23) to jẹ́ lórúkọ kan àti oyè mọ́kàndínlọ́gbọ̀n (29) nínú oyè olórúkọ méjì ní May 2013, ìgbà náà sì ni ó gba ipò kejìdínlọ́gọ́jọ (158) ní àgbáyé. Ní 26 August 2013, ó gba ipò kẹrìndínlọ́gọ́sàn-án (176) ní WTA.
## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ní August 2007, Simmonds jáwé olúborí fún ìgbà àkọ́kọ́, ó sì gba oyè ITF Junior Circuit ní ayẹyẹ G-4 ní ìlú Gaborone, Botswana.

Gẹ́gẹ́ bí onípò kékeré, ó dé ipò kẹrìnlá ó sì gba àkọsílẹ̀ 95–30.
### Eré àdágbá

**Ìròyìn**

* 1 2009: WTA ranking–730, 2010: WTA ranking–358, 2011: WTA ranking–209.
* * 2015: WTA ranking–314, 2016: WTA ranking–395, 2017: WTA ranking–316, 2018: WTA ranking–368.

## Èsì eré àṣekágbá ti ITF
### Àdánìkangbá: 38 (23 titles, 15 runner–ups)

### Doubles: 44 (29 titles, 15 runner–ups)

## Àwọn ìtọ́kasí
Nafisath Radji

**Nafissath Radji** (tí a bí 2 Oṣù Kẹjọ ọdún 2002 ní Porto-Novo)  jẹ olùwẹ̀wẹ̀ ará ìlú Benin .

O díje nínú ìṣẹ̀lẹ̀ girls 50 metre backstroke ni  2018 summer youth Olympics  tí ó wáyé ní Buenos Aires, Argentina.  O ko pé láti díje nínú semi finals. 

Ní ọdún 2019, ó represented Benin ni world Aquatics championships ti o wáyé ní Gwangju, South Korea. Ó díje nínú ìṣẹ̀lẹ̀ women's 50 metre freestyle.  ó kó síwájú láti dije nínú semi finals.  ó tún díje nínú ìṣẹ̀lẹ̀ women's 50 metre backstroke. Ní ọdún kanná, ó tún represented Benin ní 2019 African Games tí ó wáyé ní Rabat, Morocco. 

Ní ọdún 2021, ó díje nínú ìṣẹ̀lẹ̀ women's 50 meter freestyle ni 2020 summer Olympics tí ó wáyé ní Tokyo, Japan.  Àkókò rẹ̀ tí àwọn àáyá 29.99 nínú ooru rẹ̀ kò yẹ fún àwọn semi finals 

Ó represented Benin ní 2022 World Aquatics Championship tí o wáyé ni Budapest, Hungary.  Ó díje nínú women's 50 metre freestyle atí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ women's 100 metre freestyle . 

## Àwọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 2002
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
George Dearnaley

**George Dearnaley** (tí a bí 23 Kínní 1969)  jé agbábóòlù àfẹsègbá South Africa tí fẹyìntì tí ó ṣeré fún Hellenic FC, Seven stars àti pàtàkì jùlọ AmaZulu .

## Iṣẹ́ rẹ̀ káàkiri àgbáyé
Ó ṣe àṣojú Bafana Bafana ní àwọn World cup qualifiers 1994. Ó ṣe àkọ́bí orílè-èdè rẹ ní ìsọdòtun Group D World Cup níbi tí South Africa tí ṣẹ́gun Congo 1–0 ní ojó 24 Osù Kèwá Ọdun 1992. Ó ṣe eré-ìdíje àgbáyé rẹ̀ tí ó kẹ́hìn nínú ìsọdòtun Group D World Cup níbití South Africa ti ṣẹ́gun Congo 1–0 ní ọjọ́ 31 Oṣù Kiní ọdún 1993. Orúkọ̀ tí a tún mọ George sí jẹ "3 Caps ".

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Dearnaley jé tí ìran Gèésì. Àwọn bàbá rẹ ṣeé ṣe láti Dearnley ní Lancashire . Dearnaley lọ sí Ilé-ìwé gíga Àwọn ọmókunrín Forest New ni Durban. Tí ń dàgbà ní Montclair ó ní ìrọ̀rùn púpò sí àwọn eré NSL àti àwọn ibì ìsère ní àwọn ìlú. Òun yóò wo àwọn eré ní pàtàkì láti pápá ìṣère Glebe ní Umlazi níbití ó tí pàdé àwọn àyànfẹ tí Mlungisi Ngubane àti Jomo Sono ní ọpọlọpò àwọn ìṣẹlè. George gbà àwòkóse láti jé bóòlù afẹsẹgba láti odò Àbúrò rẹ, Addy Dearnaley, tí ó ṣeré bí ìkọlù fún àwon egbé magbowo agbegbe ni Stalybridge.

## Amazulu
Ó gbà ìgbaniláàyè láti odò Bizzah Dlamini láti ṣe ìkékọ̀ pèlú Usuthu ní odún 1986 nígbàtí Dearnaley tún wá ní ilé-ìwé. Ó fí South Africa silẹ fun sikolashipu bọọlu àfẹsàgbá ní Amẹ́ríkà léhìn tí ó ríi àwọn ayé ti o kere ju ti ṣiṣere ni iṣẹ, o pada lẹhin bàbá rè ní ìyípadà pẹlú Clive Barker ní ọ̀sẹ̀ méjì lẹ́hìnná. Ó lò ikẹkọ egbé àkókọ́ ṣáájú àkọ́kọ́ pẹlú Amazulu ní odún 1990 nígbàtí ó lò sí Natal Technikon. Ó gbà àmì àyò Kejì wọlé ní àkọ́kọ́ ní Oṣù Kiní ọdún 1990 lòdì sí Fairway Stars ní Kings park stadium  ní Durban borí 3-0. Ó tèsíwájú láti jé oluborí 1992 NSL Golden Boot pẹlu 20 league goals. Orúko rè ní “Sgebengu” nípasẹ àwọn olólùfẹ̀ Amazulu èyítí ó túmọ sí “ọdaran” ní Zulu. 

## Ọ̀jògbón ìrírí léhìn tí fèyìntì

* 1997 – Olùgbéejáde ẹlẹgbẹ ni Touchline Media
* 1997–2007 – Olùgbéejáde ẹlẹgbẹ ni Iwe irohin Kick Paa
* 2006-2010 - Oludamoran bọọlu ati alakọwe ni 24.com
* 2008–2010 – Oluṣakoso Iṣowo Bọọlu afẹsẹgba ni Media24 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1969
Aisha Ochuwa

**Aisha Ochuwa Tella** (tí a bí 22 Kérin, 1994) jé agbẹjórò àti olúṣòwò Nàìjíríà. Ó tún jẹ́ olùdásílẹ̀ EBAO, ilé-iṣẹ́ ẹ̀ṣọ́ Nàìjíríà kan tí a dá sílẹ̀ ní 2017. 

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
A bí Aisha Ochuwa Tella ní ojó kejìlélógún oṣù kérin odun 1994 ní ìpinlè Èkó, Nàìjíríà ṣùgbọ́n tí ìlú Auchi ní ìpinlè Edo tí bèrè. Ó parí èkó alákoóbèrè àti girama ní ìpinlè Eko . Léyìn náa, o gbà ìwé-ẹkọ giga kàn ní Criminology àti LL. B ìyí pẹlú Kílásì Kejì Òkè Ìyapa – méjèèjì láti Ile-ẹkọ giga Babcock, Nigeria. 

## Iṣẹ́-ṣíṣe
Ochuwa tí nígbà gbogbo fé láti lọ sí ìṣòwò. Ní 2010, ó bérẹ́ bí òlùtàjà ohùn ọ̀ṣọ́ nígbà tí ó wà ní ọdun àkọ́kọ́ rẹ̀ ní Ilé-èkó gíga Babcock . Lẹ́yin tí ó kẹ́kọ̀ọ́ jáde ní yunifásítì lọ́dún 2015, ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ òfin ní Nàìjíríà, ó sì jáde ní ọdún 2016. Láìpé, ó ṣìṣẹ bí agbẹjórò tí ìṣòwò àti ilé-iṣẹ́ ní ilé-isé amofín kàn ní Ìlú Èkó. Ní ọdun 2017, ó dá ilé-isé EBAO tirè sílè, ilé-isé tí ó ṣe àwọn òhun òṣó.  

Gégébí àgbèjọrò, Ochuwa nṣe ní Nàìjíríà àti United Kingdom.  Ó jẹ ọ́mọ̀ egbé tí Nigeria Bar Association àti Chartered Institute of Arbitration (UK).

Ni Osù Kẹsán ọdun 2022, Ochuwa ṣégun Àwọn ẹbùn DENSA fún Obìnrin Ọdun. Ó tún gbá Ààmì Ẹ̀yẹ Ilè Áfíríkà láti odò Silverbird Group gégébí Aṣáájú gíga jùlo & Innovative Luxury Jewelery Brand tí ọdun. A tún mọ̀ ọ́ gégébí Olúṣòwò Ọ̀dómọkùnrin tí Ọdun ní Àwọn ẹbùn YEIS 2022.  Ní Osù Kérin ọdun 2023, wọ́n ṣe àkójọ orúkọ rẹ̀ láàrin àwọn alákóso ìṣòwò márùn-ún tí ó ga jùlọ ní Nigeria légbèé Mo Abudu àti Hilda Bacci nípasẹ ìwé-ìròyìn Leadership. Ní Osù Kéje ọdun 2023, ó ṣàtẹjáde iwe kan tí ó pe àkọlé rẹ ní *A Guide To Starting An Online Business*. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn agbẹjọ́rò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1994
Jessica Steck

**Jessica Steck** (tí a bí 6 Osù Kéjọ ọdun 1978) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù orí tábìlì ti South Africa télẹ̀.  Lákokò iṣé rè lorí agbègbè tennis alamo dájú láti 1996 sí 2003, ó gbà àkọlé Doubles US Open Junior Girls' Doubles 1996 ó sí gbà òpòlopò àwọn ẹyọkan àti àwọn àkọlé ilọpo méjì lórí ITF Circuit Women’s Circuit.  Steck tún borí àwọn eré-ìdíje meji-yika àkọ́kọ́ ní gbogbo àwọn ìṣẹlè Grand Slam mérin.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ó dè ipò àgbáyé àwọn aláìlégbẹ́ tí 140th ní àgbáyé ní ọjọ́ 16 Osù Kẹta ọdùn 1998, àti 56th ní ìlópo ní ọjọ́ 3 Osù Kẹta ọdùn 2003.

Lákokó iṣé rè, ó borí ìdíje WTA ní ìlópo méjì.
## Èsì ìdíje àṣekágbá ti WTA
### Doubles: 2 (1 title, 1 runner-up)

## ITF finals

### Singles: 9 (5–4)

### Doubles: 15 (4–11)

## Performance timelines

### Doubles

### Mixed doubles

## WTA year-end rankings
### Singles

### Doubles

## Àwọn ìtọ́kasí
Rene Uys

**Rene Uys** (tí a bí 26 Kéje 1964) jé obìnrin agbábọ́ọ̀lù orí tábìlì, ọmọ orílẹ̀-èdè South Africa télè tí ó ṣìṣẹ ní ìdajì akọ́kọ́ tí àwón ọdùn 1980. Ó de ìpò àwọn akọrin tí ó ga jùlọ tí No.. 39 ní Oṣù Kẹwa Ọdùn 1984. 

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gé bí i agbábọ́ọ̀lù orí tábìlì
Uys jé olusare-soke ní ìṣẹ̀lẹ̀ àwọn ọmọbìnrin nìkan ní 1981 Wimbledon Championships, tí ó pàdánù ìparí sí Zina Garrison ní àwọn ìpele méta. Àbájáde rè tí ó dára jùlọ ní ìṣẹlẹ̀ ẹlẹyọkan Grand Slam kàn tí de ìpele kérin ní Awọn idije Wimbledon 1985 nínú èyítí ó ṣégun ní àwọn ètò tààrà nípasẹ irúgbìn akọ́kọ́ àti aṣaju-ipari Martina Navratilova. 

Ní Oṣù Kẹ́rin ọdún 1984, ó dè òpin tí ìsèlè WTA ní Durban, South Africa, àtélè nípa ààyè ìparí ní South African Open ní Johannesburg.

## Èsì ìdíje àṣekágbá kan

### Singles (1 titles, 1 runners-up)

## ITF finals

### Singles (5–8)

### Doubles (2–0)

## Àwọn ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Anandi Gopal Joshi

**Anandibai Gopalrao Joshi** (tí wọ́n bí ní 31 March 1865 tó sì kú ní 26 February 1887) jẹ́ dọ́kítàbìnrin àkọ́kọ́ ní ilẹ̀ India. Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tó wá láti Bombay presidency ti ìlú India láti kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ètò ìṣẹ̀gùn ti ìgbàlódé ní United States. Orúkọ mìíràn tí wọ́n máa ń pè é ni *Anandibai Joshi* àti *Anandi Gopal Joshi* (níbi tí *Gopal* jẹ́ àgékúrú orúkọ ọkọ rẹ̀, ìyẹn *Gopalrao*.
## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Orúkọ àbísọ rẹ̀ ni Yamuna, inú ìdílé Marathi Chitpavan Brahmin ni wọ́n sì bí Joshi sí. Gẹ́gẹ́ bí àṣà ìlú wọn, àwọn òbí rẹ̀ fún fọ́kọ nígbà tó wà ní ọmọdún mẹ́sàn-án. Gopalrao Joshi, tó jẹ́ opókùnrin, tó sì fi ogún ọdún jù ú lọ ni wọ́n fẹ́ ẹ fún. Lẹ́yìn ìgbéyàwó rẹ̀, ọkọ rẹ̀ sọ orúkọ rẹ̀ di  'Anandi'. Gopalrao Joshi ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi akọ̀wé ní Kalyan. Lẹ́yìn náà ni wọ́n gbé e lọ Alibag, kí ó ṣẹ̀ tó wá lọ  Kolhapoor (Kolhapur). Ó jẹ́ aláròjinlẹ̀ onítẹ̀síwájú, tí ó sì fọwọ́ sí kí obìnrin kàwé.

Ní ọmọdún mẹ́rìnlá, Anandibai bímọ ọkùnrin, àmọ́ ọmọ náà lo ọjọ́ mẹ́wàá péré nítorí àìrítọ̀ọ́jú ìwòsàn tó péye. Èyí sì ló yí ayé Anandi padà, tó sì fún un ní ìwúrí láti di oníṣègùn. Kò pé ní ọkọ rẹ̀ fi sí ilé-ẹ̀kọ́, kí wọ́n tó wá kó lọ Calcutta. Ibẹ̀ ló ti kọ́ bí wọ́n ṣe ń sọ èdè Sanskrit àti èdè Gẹ̀ẹ́sì.

## Àwọn ìtọ́kasí
Aret Komlosy

**Emma Aret Patricia Komlosy**  jẹ́ akọrin ará ìlú Gẹ̀ẹ́sì-Nigeria, akọrin, òṣèré, àwòṣe, olùpilẹ̀ṣẹ̀ àti akọle oju-iwe ẹwa.

## Ìgbésí ayé íbẹ́rẹ́
Ọmọbìnrin alárinrin Patti Boulaye àti Olùdarí eré ìdárayá Stephen Komlosy,  Komlosy ni a dàgbà ní Ìlú Gẹ̀ẹ́sì, ṣùgbọ́n gbé ní Nigeria ní ṣókí pẹlú ìyá àgbà rẹ̀. Bí ọmọdé, ó jẹ́ Aṣíwájú Backstroke Junior kan tí Ìlú Gẹ̀ẹ́sì.  Ní 1996, lákokò ìsinmi ní Nigeria, Komlosy di olùborí eré-ìje àkọ́kọ́ tí òdómọbìnrin Ẹlẹwà jùlọ ní Nigeria (bàbá rẹ̀ jẹ ti idile Hungarian )  o si ṣe aṣoju Nigeria ni Miss World ni India. Bi ko si idije MBGN ti o waye ni ọdun 1997, Komlosy di àkọlé fún ọdún méjì. 

## Iṣẹ́-ṣíṣe
Lẹhìn tí ó gbà láé degree láti ilé-èkó gíga tí Westminster ní ọdún 2003, Komlosy ṣé ìṣòwò sínú ìṣòwò ìṣàfihàn. Ó ṣiṣẹ́ ní ṣókí fún ìyá rẹ̀ bí akọ́rín tí n ṣé afẹ̀yìntì ṣáájú ṣiṣẹ iṣélọ́pò *Sundance* órín. Ní 2005, ó tí wọlé sí Sony BMG gẹ́gẹ́bí akọ́rín / akọ́rín, ó kọ̀wé àti ṣe áwọn orin púpọ, pẹlú "into the Blue", èyítí á ló nínú fíìmù *Silence BecomesvYou*, nínú èyítí ó ní cameo, àti "Disconnected", èyí tí Will Young kọ sílẹ̀.   Ṣáájú sí èyí, ó ní àdéhùn àwòṣe pẹlú Alákóso Àwöṣe Alákóso, ó sí ṣiṣẹ́ ní àwọn ìṣàfihàn àṣà, àwọn fídíò órín, àti àwọn ìkéde.  Ó tí ṣé ìfihàn ní díẹ nínú àwọn fíìmù ìṣúná kékeré, pẹlú The sea change ati *Solomon* pẹlu Ben Cross,   osì kọrin pẹlú ijó eré Glide àti swerve

kin pẹlú ijó eré glide and swerve.ọr

in pẹlu iṣe ijó Glide ati Swerve. 

Ni 2013, Komlosy - tí á kà bí Aret Kapetanovic - jẹ́ olùdíje lórí *The Voice UK*, ṣùgbọ́n àwọn onídájọ́ kò mú. 

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Komlosy jẹ́ òṣìṣẹ́ aláanú, o sí jẹ́ olùṣàkóso iṣẹlẹ / olùṣẹ̀tó ní àwọn eré orin tí ó wáyé nípasẹ̀ ìfẹ ìyá rẹ̀, Àtìlẹ́yìn fún Áfíríkà, àti ìṣẹlẹ ìfẹ ní Ilú Hackney .  O ní ọmọ mèjí.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Oby Onyioha

**Oby Onyioha** jẹ́ olórin Nàìjíríà tí gbogbo ènìyàn mọ́ fún akọrin akọrin àkọkọ rẹ̀"I Want to Feel your love” tí ó ṣàṣeyọrí 

pupọ̀ ní awọọdúnun 1980 ní Nigeria.

Àwọn ọdún lẹhìn igbásilẹ àkọkọ rẹ̀ àti ìsinmi pipẹ, Onyioha kéde ìpadabo re

rẹ ẹ dabọ rẹ si aaye orin ati pe o gbero fun itusílẹ̀ àwo-órín kẹta rẹ̀, 'Break-It' ní Kejì.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
Ìlú Èkó ní wón bí Oby tí won si dàgbà ní apá ìlà-Òrùn Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ ni KOK Onyioha Olórí Ẹ̀sìn Ọlọ́run . Onyioha tí bèrè èkó rè ní St Stephens Primary School ní Umuahia, ìpínlè Abia láti íbí tí ó tí lo sí Queen's School, Enugu fún èkó gírámà re. Ó tẹ̀síwájú láti ní BA, B.sc ni History àti Business Management,ó tún gbà Masters àti Doctorate ni Anthropology Àwùjọ. 

## Iṣẹ́ orin
Onyioha kọkọ wò ibi eré órín Nàìjíríà ní ọdún 1981 pẹ̀lú ìtúsílẹ̀ àwo-órín àkọkọ́ rẹ̀ *I Want to Feel Your Love* èyí tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ orúkọ rẹ̀ tí ó ṣàṣeyọrí nlá tí àkọlé kanná. Akọkan náà, "I Want to Feel Your Love" ní a gbà bí ọkàn nínú àwọn órín nlá tí àkọkọ rẹ̀ ní Nigeria.  Ó jẹ́ olórin àkọkọ láti forúkọsílẹ̀ sí Time Communication Limited. Ìwé àwo-órín náà ní a kọ atí ṣé jáde nípasẹ́ Lemmy Jackson fun Time Communication Limited.  Àṣeyọrí nlá ní àwo-orin náà ó sí gbà ipò órín Nàìjíríà nípasẹ ìjì ní àwọn ọdún 1980 àti 1990, gbogbo èyí ní àkọkọ kán nígbàtí orin disco break-dance ní a ká sí aaye ìyasọtọ tí àwọn òṣèré ìwọ̀-oòrùn  Onyioha ṣé ipá nlá nínú ìrànlọ́wọ́ láti fọ Iró pé órín jẹ́ iṣẹ́-ṣíṣe fún àwọn obìnrin tí ó ní láyà ní èkọ́.  Awo órín  Oby Onyioha *I Want to Feel Your Love* tí ṣàṣeyọrí tobẹẹ tí ó jẹ́ pé ní titaja kán ní Yúrópù, gbígbàsílẹ̀ vinyl ta $ 700. 

Àwo-orin Kejì rẹ̀ 'Break it' tí jáde ní ọdún 1984. Àwọn órín rẹ̀ ṣé àfihàn ní àwọn àkójọpọ̀ oríṣiríṣi pẹlú 'Amixtape from Nigeria' tí a tú sílẹ ní ọdún 2017 nípasẹ̀ DJ Mix Starfunkel; 'Kin & Amir Present Pa Track Volume 111: Brooklyn' tu ni 2010 nipa Kon & Amir; 'Brand New Way: Funk, Fast Times & Nigerian Boogie Badness 1979 - 1983' tí a tú sílẹ ní ọdún 2011; 'Doing it in Lagos: Boogie, Pop & Disco ní àwọn ọdún 1980 Nigeria tí tú sílẹ ní ọdun 2016 ati' Return to the mother's garden(Die Funky Sounds of Female Africa 1971 - 1982)' tí a tú sílè ní ọdún 2019.  

Díẹ̀ síi jù àwọn ọdún mẹta lẹhìn itúsílè àwo-órín àkọkọ rẹ̀, ó kéde ipadabọ rẹ si ibi orin ati gbero lati tu awo-orin kẹta rẹ silẹ ni ọdun 2015 

## Àwọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Bernice Carr Vukovich

**Bernice Carr Vukovich** (tí wọ́n bí ní 12 January 1938) jẹ́ afẹ̀yìntì agbábọ́ọ̀lù orí tábìlì láti ìlú South Africa, àmọ́ tí orísun rẹ̀ jẹ́ ìlú Croatia. Bàbá rẹ̀ ṣí lọ sí ìlú Croatia láti peninsula ti Pelješac.

Bernice parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní End Street Convent (Holy Family order), tó sì kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 1955. Ó jẹ́ ajáwé olúborí fún South African junior tennis champion ní ọdún 1954 àti 1955. Nígbà tó bẹ̀rẹ̀ sí ní kópa nínú ìdíje àwọn àgbà, ó yege ní South African championship tí ọdún 1958 àti 1959, ní ti ọdún 1959, ó gbé ipò kejì. Ní ọdún 1958, ó yege nínú ìdíje pẹ̀lú Heather Brewer-Segal pẹ̀lú ayò 3–6, 7–5, 6–4. Ní ọdún 1959, ó pàdánù oyè náà nínú ìdíje pẹ̀lú Sandra Reynolds, pẹ̀lú ayò 6–0, 8–6. Ní ọdún 1960, ó tún yege, tó sì gba oyè náà padà nígbà tí ó na Sandra Reynolds pẹ̀lú ayò 6–1, 2–6, 12–10.

Ní ọdún 1965 Bernice Vukovich na Luisa Bassi (Italy) 7–5,6–0 láti fi jawé olúborí nínú ìdíje gbogboogbò tó wáyé ní Palermo, Sicily.

Ó gbá bọ́ọ̀lù náà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdíje ní àgbáyé. Ó kópa nínú ìdíje Federation Cup ti ọdún 1965. Ó fìdí rẹmi nínú ìdíje náà, èyí tó mú kí Christine Janes, yege. Nínú eré mìíràn tó gbá, ó tún fìdí rẹmi bákan náà, èyí tó mú kí Ann Haydon Jones àti Deidre Keller jáwé olúborí.
## Èsì ìdíje àṣekágbá ti ITF

### Singles (17–8)

### Doubles (5–15)

## Àwọn ìtọ́kasí
Esmé Emmanuel

**Esmé Emmanuel Berg** (tí a bí ni 14 June 1947) jé professional tennis player télè láti South Africa. Emmanuel jé aṣájú àwọn ọmọbìnrin nìkan ní 1965 French Championship. Ó gbà àmi-èye wúrà méjì ní 1965 Maccabiah Games ni Israel. Iṣé rè tí ó dára jùlọ ní Wimbledon wá ní 1972 nígbàtí ó jé ẹlẹẹmeji mẹẹdogun, alabaṣepọ Ceci Martinez .

## Ìgbésíayé
Bí ní 1947, Emmanuel jẹ Sephardi Jew, pẹlú ìyá kàn tí a bí Turki sùgbón tí ó dàgbà ní France. Bàbá rè jé aṣikiri sí New York láti Salonika, Greece. Ó kọ́ ẹ̀kọ́ eto-ọrọ ni San Francisco State University.

Emmanuel jé aṣájú àwọn ọmọbìnrin nìkan ní 1965 French Championships .

Ó gbá àmi-èye wúrà ìlópo méjì ní 1965 Maccabiah Games ní Ramat Gan, Israel, nínú tennis Àwọn obìnrin ní ìlópo méjì pẹlú alábaṣiṣẹ́pọ̀ Rene Wolpert, ṣẹ́gun Nadine Netter Améríkà àti Carole Wright. Ó gbà àmi-èye fàdákà kàn ní àwọn eré ẹyọ obinrin, ṣẹgun Marilyn Aschner Améríkà ní ònà ṣùgbòn ó pàdánù sí Canadian Vicki Berner ní ìparí. 

Ní odún 1966, ó ṣe ìdíje Federation Cup fún South Africa lòdì sí Netherlands.

Ó dije nínú àwọn women singles ni 1969 Maccabiah Games, tí ṣẹ́gun Améríkà Marilyn Aschner ní àwọn ìparí mẹẹdogun ṣáájú kì ó to pàdánù nínú àwọn ìparí sí American Pam Richmond. Ó tún díje nínú ìdíje méjì àwọn obìnrin, pẹlú alábàṣépọ̀ South Africa P. Kriger, tí ó gbá àmi-èye fàdákà kàn, bí wón tí pàdánù nínú ìdíje ìparí si Améríkà Julie Heldman àti Marilyn Aschner.  Ni awọn ilọpo meji ti o dàpọ̀, òun àti South African Jack Saul wa pẹlú àwọn ami-iṣowo fàdákà, léhìn tí ó tí ṣégun ní ìparí nípasẹ Heldman àti American Ed Rubinoff.

Emmanuel ṣe ìgbéyàwó ọkọ Roger E. Berg ní odún 1969. 

Iṣé rè tí o dára jùlọ ní Wimbledon wá ní 1972 nígbàtí ó jé ẹlẹẹmeji mẹẹdogun, alábàṣépọ̀ Ceci Martinez . Òun àti Martinez tun jẹ ọmọ ile-iwe papọ ni San Francisco state College.
## Àwọn ìtọ́kasí
Yvonne Vermaak

**Yvonne Vermaak** (tí á bí ní 18 Oṣù Kejìlá ọdún 1956) jẹ́ agbabọọlu tẹnnis ìrìn-àjò tẹlẹ́ kán tí o ṣòjuùwọ̀n ọmọ abínibí rẹ̀ South Africa.

Àbájáde tí ó dára jùlọ tí Vermaak ní dé òpín-iparí tí 1983 Wimbledon Championships, bíborí Virginia Wade ní iparí-mẹẹdogun.

Ní 1977 ó gbà Gbogbo England Plate, ìdíje fún àwọn òṣèré tí ó Ṣẹ́gun ní àwọn ìpele mẹ́ta àkọkọ tí ìdíje Wimbledon nìkan. Ní ìparí ó Ṣẹ́gun Sue Mappin ní àwọn eto tààrà.

Ní ìparí iṣẹ́ ṣíṣe rẹ , Vermaak di ọmọ ìlú Amẹrika kán. &#x5B; ** &#x5D;

Vermaak ṣé tẹnnis Masters USTA. Aṣojú Illinois, ó jẹ́ Aṣíwájú Singles 1992 tí USTA National Women's Indoor Championships ní Homewood fún 35s. Ní ọdún 1993, Yvonne Vermaak ní Aṣíwájú Singles 25, àti pé lẹ́ẹkànsí ó jẹ́ Aṣíwájú Singles 25s ní ọdún 1994. Ní ọdún 1995, Vermaak gbé lọ sí ilọ́pọ̀ méjì, borí àwọn 25s àti 35s ilọ́pọ̀ méjì pẹlú Ann Kiyomura-Hayashi tí California. Àwọn aṣaju 1995 jẹ́ ìṣẹgun Àwọn aṣáájú USTA kẹhìn tí Vermaak.

## Àwọn ìparí iṣẹ́

### Nikan 6 (4–2)

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1956
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Mario Booysen

**Mario Booysen** (tí wọ́n bí ní 15 August 1988) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ti orílẹ̀-èdè South African, tó máa ń wà ní ipò ìtakoni ní South African Premier Division.
## Àwọn ìtọ́kasí
Elna Reinach

**Elna Reinach** (tí wọ́n bí ní 2 December 1968) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù orí tábìlì, ọmọ orílẹ̀-èdè South African. 
## Èsì ìdíje àṣekágbá ti Grand Slam tournament
### Mixed doubles: 2 (1 title, 1 runner-up)

## Ìdíje àṣekágbá ti WTA
### Singles: 2 (1 title, 1 runner-up)

### Doubles: 19 (10 titles, 9 runner-ups)

## Àwọn ìtọ́kasí