open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okomu National Park

**Okomu National Park**, tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí **Okomu Wildlife Sanctuary**, jẹ́ igbó kan tí ó wà ní inú Okomu Forest Reserve ní ìjọba ìbílẹ̀ Ovia South-West ti Ìpínlẹ̀ Ẹdó, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Pápá ìṣeré náà wà fi kìlómítà ọgọ́ta jìnà sí Benin City. Igbó tí ó wà ní ẹgbẹ́ pápá ìṣeré náà jẹ́ ilé fún àwọn oríṣiríṣi àwọn ẹranko, pẹ̀lú pẹ̀lú àwọn tí irú wọn ti fẹ́ parun ní ilẹ̀ àgbáyé. Igbó náà ń dínkù si nítorí abúlé tí ó wà níbẹ̀, ó sì jẹ́ ìdásí mẹ́ta títóbi rẹ̀ tẹ́lẹ̀. Àwọn ilé isé kọ̀kan tún ń gegi nínú igbó náà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Agodi Gardens

**Agodi Gardens** (èdè Yoruba: Ọgbà Agodi) jẹ́ ọgbà kan tí ó wà ní ìlú Ìbàdàn, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Àwọn ènìyàn tún mọ̀ ọ́ sí *Agodi Botanical Gardens, Agodi Gardens, Ibadan*, ọgbà náà gba ilẹ̀ tí ó tó 150 acres.
## Ìtàn
Orúkọ ọgbà náà tẹ́lẹ̀ ni **Agodi Zoological and Botanical Gardens**, wọ́n dá Agodi Gardens  kalẹ̀ ní ọdún 1967. Ìkún omi Ogunpa tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún 1980 ba ọgbà náà jẹ́, ó sì gbé ọ̀pọ̀ àwọn ẹranko ọgbà náà lọ. Ìjọba Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ sì tún ọgbà náà ṣe ní ọdún 2012, wọ́n sì tun sí ní ọgbà Agodi ní ọdún 2014.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Isaac Boro Park

**Isaac Boro Park** jẹ́ pápá ìṣeré kan tí ó wà ní agbègbè Old GRA ní Olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Rivers, Port Harcourt. Wọ́n so pápá ìṣeré náà lórúkọ tẹ́lé Isaac Boro, ẹni tí ó jẹ́ ajàfẹ́tọ́ ọmọ ènìyàn ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ibi tí ó wà ní pàtó ni: 4°47'16"N (4.787960),  7°0'19"E (7.005517).

Ó wà ní odi kejì Mile One, ó sì jẹ́ ilé fún erẹ́ baseball àti softball ní Port  Harcourt. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà láti ọdún 2006 sí ọdún 2013, wọn ṣe ayẹyẹ international trade fair Ọdọọdún níbẹ̀, ó sì tún jẹ́ ibi tí wọ́n ti ń ṣe ayẹyẹ ìrántí ikú àwọn ọmọ ológun tí ó sọ èmí wọn nù lójú ogun, fún Ọjọ́ àwọn Òṣìṣẹ́ àti ayẹyẹ ìparí àwọn Kópà National Youth Service.

## Àwọn Ìtọ́kasí
The AP 42 Compilation of Air Pollutants emission factors

(The ***AP 42 Compilation of Air Pollutant Emission) Factorsàtòpọ̀ àwọn ohun ìṣokùnfà ìtúsóde afẹ́fẹ́ ìdọ̀tí náà*** jẹ́ àwọn àjọ tó ń dáàbò àti mójútó àgbègbè ti orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà (EPA). Ìròyìn Ohun Ìtúsóde lórí ìdọ̀tí afẹ́fẹ́, àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ní ọdún 1968. , apá tó kẹ́yìn ni apá karùn-ún láti ọdún 2010.

## Ìtàn
AP 42 àtòpọ̀ àwọn ohun ìṣokùnfà ìtúsóde afẹ́fẹ́ ìdọ̀tí náà (The AP 42 Compilation of Air Pollutant Emission Factors) jẹ́ àtòpọ̀ àwọn ohun ìṣokùnfà ìtúsóde àwọn afẹ́fẹ́ ìdọ̀tí, ní iye àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ṣàfihàn iye ìdọ̀tí tí wọ́n tú sáfẹ́fẹ́ pẹ̀lú ìṣe nǹkan kan ní pàtó. Àtòpọ̀ yìí ni wọ́n kọ́kọ́ ṣe tí àwọn elétò ìlera ti orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà sì tẹ̀jáde ní ọdún 1968. Ní ọdún 1972, wọ́n dáa padà wọ́n sì tun gbé jáde gẹ́gẹ́ bí apá kejì látọwọ́ àwọn àjọ tó ń dáàbò àti mójútó àgbègbè ti orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà (EPA). Ní ọdún 1985, apá kẹrin tí wọ́n ṣe lẹ́yìn èyí pín sí fọ́lúmù méjì: fọ́lúmù Kínní ní wọ́n ti ṣàfikún ọ̀gangan àti agbègbè ojú àwọn ohun ìtúsóde, àti fọ́lúmù kejì ṣàfikún ojú àwọn ohun ìtúsóde alágbèéká. Fọ́lúmù Kínní lọ́wọ́ lọ́wọ́ báyìí wà nínú apá karùn-ún àtẹ̀jáde ó sì wà lórí ẹ̀rọ ayélujára. Wọn ò mójútó fọ́lúmù kejì báyẹn mọ́, àmọ́ lílo ẹ̀bá-ọ̀nà láti fi ṣègbéléwọ̀n fún ìtúsóde àwọn ọkọ̀ lópòpónà àti láti arar àwọn ọkọ̀ tí wọn ò sí lópòpónà àti àwọn ohun èlò alágbèéká wà ní orí ẹ̀rọ ayélujára.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Brila FM

**Brila FM**  jẹ́ iléṣe igbogunsafefe erẹ idaraya tí wón dá sílè ní ọdún October 1, 2002, Larry Izamoje jẹ́ Oludasile Iléṣe náà tí ó jẹ Iléṣe igbohunasfefe erẹ idaraya àkọ́kọ́ ní orílẹ̀ èdè Nigeria. Brila FM ní iléṣe mẹ́rin ní èkó, Abuja, Onitsha àti Port Harcourt; Iléṣe náà ṣẹṣẹ ṣe awijare ní Kaduna. Ní ọdún  2014 FIFA World Cup wọn yan iléṣe náà gẹ́gẹ́ bí ọkan lára iléṣe mẹ́ta aṣáájú igbohunasfefe partners by Optima Sports Management International.

## Àwọn ìtọ́kasí
Fresh FM

**Fresh FM** jẹ́ nẹ́tíwọkì àwọn ilé-iṣẹ́ rédíò ní Nàìjíríà, Olayinka Joel Ayefele ló ni í. Àwọn ìbùdó Fresh FM wà ní Abẹ́òkuta, Adó-Èkìtì, Àkúrẹ́, Ìbàdàn, Èkó, àti Òṣogbo .

## Ìtàn
Ètò bẹ̀rẹ̀ ní Ìbàdàn ní ọdún 2015 àti Abẹ́òkuta ní ọdún 2018; ìbùdó Adó-Èkìtì bẹ̀rẹ̀ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ lọ́dún 2020.Nẹ́tíwọkì náà gbòòrò dé  Òsogbo ní Oṣù Kẹwàá ọdún 2021 àti sí Èkó ní ọdún 2022; ìkànnì fún Ìlorin ti jẹ́ dídá sílẹ̀.
Fresh FM ní ìbùdó ní gbogbo ìpínlẹ̀ Gúúsù-ìwọ̀-oòrùn mẹ́fẹ̀ẹ̀fà Nàìjíríà pẹ̀lú ìran lati gbòòrò dé àwọn agbègbè mìíràn ní ọjọ́ iwájú.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ife Ìdílé

**Family love** jẹ́ nẹtiwọki rédíò aládani kan tí ó ní àwọn ibùdó mẹ́rin ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ohùn ìní nípasẹ Multimesh Broadcasting Company Limited .  Àwọn ibùdó wọ́n wà ní ìlú Abuja, Port Harcourt, Enugu, ati Umuahia .

Multimesh gba ìwé-àṣẹ láti National Broadcasting Commission láti ní ilé-iṣẹ́ rédíò ni ọdún 2004. Ibùdó Port Harcourt ni ó kọ́kọ́ ṣe ifilọlẹ ni ọdún 2005. Ibùdó Abuja bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2008 nígbàtí ilé-iṣẹ́ náà gba Rédíò Crowther ti tẹ́lẹ̀, Umuahia sì tẹ̀lé ní ọdún 2012 (ó kọ́kọ́ wà lóri 103.9 MHz),  ní àkókò ti ibùdó Enugu ṣe ifilọlẹ wọn ní Oṣù Kẹ́jọ ọdún 2017. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Cool FM Nigeria

**Cool FM Nàìjíríà** jẹ́ ilé-iṣé rédíò tó ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì ní Nàìjíríà pẹ̀lú àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà jákèjádò mẹ́rin nínú àwọn àgbègbè ìgbèríko mẹ́fà ní Nàìjíríà . O n ṣiṣẹ́  bíi Cool TV àti rédíò orí ayélujára.  Ilé -iṣẹ́ rédíò jẹ́ àgbéjáde àti àpáta fún àwọn òǹwòran àgbà . 

Ní ọdún 2019, Cool FM gbàlejò ifọrọwanilẹnuwo pẹ̀lú Cardi B èyí tí  ó jẹ́ òfófó.Ifọrọwanilẹnuwo náà wà ní orí afẹ́fẹ́ pẹ̀lú  N6 àti Temi Balogun .  Cardi B wà lórí ìrìn àjò àkọ́kọ́ rẹ̀ tí Áfíríkà, ó ń ṣeré ní Naijiria ati Ghana . 

## Àwọn igbohunsafẹfẹ

* South West Zone ( Lagos State ): Cool FM 96.9 Lagos - tí à dá ní oṣù kẹwàá ọdún 1998 
* South South Zone ( Rivers State ): Cool FM 95.9 Port Harcourt - tí a dá ní oṣù Kọkànlá ọdún 2008 
* North Central Zone ( Abuja ): Cool FM 96.9 Abuja - tí  à dá ní oṣù Kọkànlá ọdún 2001 
* North West Zone ( Kano State ): Cool FM 96.9 Kano – tí a dá ní oṣù October ọdún 2011 

## Àwọn ìtọ́kasí
Àwọn Òkè Mandara

**Mandara Mountains** a(èdè Yoruba: Àwọn òkè Mandara) jẹ́ àwọn òkè tí ó wà ní àríwá àlà láàrin Cameroon àti Nàìjíríà, tí ó gùn láti Odò Benue  ní () dé àríwá ìwọ̀ oòrùn Maroua ní àríwá (). Òkè tí ó ga jù níbẹ̀ ni Mount Oupay.

Àdúgbò náà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ olùgbé, pàápàá jùlọ, àwọn tí ó ń sọ èdè Chadi, pẹ̀lẹ́ pẹ̀lú àwọn ẹ̀yà  Mofu àti Kirdi.
## Àwọn ènìyàn tí ó ń gbé ibè
Àwọn òkè Mandara jẹ́ ibi tí ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ olùgbé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ilẹ̀ ibẹ̀ jẹ́ ilẹ̀ tí ó kún fún òkè àti ilẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìtàn ṣe sọ, òkè náà jẹ́ ibi àbò fún àwọn tí ó ń sá fún àwọn akónilẹ́rú àti ogun.

Àwọn ènìyàn ibẹ̀ ti wá ọ̀nà láti gbìn ọ̀gbìn bí ó tilẹ̀ pé ilẹ̀ òkè ni ibẹ̀. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Millennium Park (Abuja)

**The Millennium Park** jẹ́ pápá ìṣeré tí ó tóbi jù ní ìlú Abuja, olú ìlú orilẹ-èdè Nàìjíríà, ó wà ní agbègbè Maitama nínú ìlú náà. 

Ọbabìnrin Elizabeth kejì ni ó ṣe àfilọ́lẹ̀ pápá ìṣeré náà ní ọjọ́ kẹrin oṣù Kejìlá ọdún 2003. Ó sún mọ́ ilé ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. 

Odò kan la pápá yìí kọjá, ó sì pín sí méjì. Apá kan pápá náà kún fún koríko àti igbó, ó sì tún jẹ́ ilé fún àwọn ẹyẹ àti labalábá. Apá kejì sún mọ́ ẹnu ọ̀nà àbáwọlé pápá náà, ó sì kún fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun àrà fún àwọn àlejò. 

Ayàwòrán ilé ọmọ orílẹ̀ èdè Italy Manfredi Nicoletti ni ó ya àwọn ǹkan tí ó wà ní pápá yìí kí ó tó di pé wọ́n kọ, pápá náà sì ti di ibi tí ọ̀pọ̀lopọ̀ àwọn ènìyàn láti Abuja fẹ́ràn láti ma wá.

Ara àwọn òtòkùlú tí ó wà níbi ifilọ́lẹ̀ pápá náà ni Olusegun Obasanjo, mínísítà àgbà orílẹ̀ èdè United Kingdom, Tony Blair àti Ọbabìnrin Elizabeth kejì.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Raypower

**Raypower** jẹ ẹgbẹ́ kàn tí àwọn ilé-iṣẹ rédíò aládánì  tí Nàìjíríà tí ń tàn káàkiri ní àwọn ìlú lọpọlọpọ jákèjádò orílẹ̀-èdè, pẹlú lórí igbóhúnṣáfẹfẹ 100.5 FM láti Abuja àti Ẹ̀kọ́ .

## Ìtàn
Ní àtẹ̀lẹ ifásílẹ̀  tí ìkéde lórí ọjọ kẹrin lè lógún oṣù kẹjọ ọdún  1992, DAAR Communications Plc, tí ìpilẹ̀ṣẹ̀ nípasẹ̀ Raymond Dokpesi, béèrè fún àti gbá ifọwọsile  láti ṣíṣẹ ilé-iṣẹ rédíò òmìnira kàn. Ibusọ tí ó bẹrẹ̀ ìgbèjàdé ìdánwò ní ọjọ máàrùn dín lógún  Oṣù Kejìlá ọdún 1993 ṣé ìtàn ní ọjọ kàn Oṣù Kẹsán ọdún 1994 nígbàtí ó bẹrẹ̀ igbóhùnsáfẹ́fẹ́  íṣòwò pẹlú ifilọlẹ Raypower 100.5 fm ní Ìlú EẸ̀kọ́ gẹgẹ́ bí ibùdó ìṣẹ̀ igbóhùnsáfẹ́fẹ́ wákàtí mẹ́rin lè lógún  àkọ́kọ́ ní Nàìjííríà  bákannáà bí ilé-iṣẹ igbóhùnsáfẹ́fẹ́ òmìnira aládánì àkọ́kọ́. Nínú ìlú. Ibusọ Abuja tí ṣe ifilọlẹ ní ọjọ kàn Oṣù Kínní ọdún 2005.

Ní Oṣù Karùn-ún ọdún 2019, Ìgbìmò Igbóhùnsáfẹ́fẹ́ tí Orílẹ̀-èdè tí ipá  Raypower àti ìkànnì tẹlìfísiọnu arábìnrin rẹ, Africa Independent Television ; Dokpesi, ẹní alátakò kàn, sọ pé àwọn ibùdó rẹ ní ìfọkànsí àti pé àwọn ìdíyelé ìwé-àṣẹ tí ógaju.Igbimọ náà sọ pé ó fí àgbàrá mú pípadà wọn àìlófin nítorí ìrùfín àwọn koodù igbóhùnsáfẹ́fẹ́ àti ikúna láti pàdé àwọn àdéhùn mìíràn sí olútọsọna náà. Ó yọkúrò àkíyèsí ìdádúró ní ópín oṣù náà.

## Àwọn ibùdó

## Àwọn itọkà sì
FUTA radio

FUTA Radio

Ile-ise agbohun safefe ti FUTA (93.1 MHz FM) ni ile-ise redio ti Federal University of Technology Akure ni Akure, Ondo State, Nigeria. O bere ise ni 19 November 2010.[citation needed]
Ni odun 2015,ile ise redio naa jona nipase ijamba ina mo-na-mo-na; awon akekoo ti won kawe ni ale ni won gbiyanju lati dekun ina naa ki o ma ba tan kojá ile-ise naa ati ofisi olu-gbaniwole ni fafiti naa.[1][2]
ITOKASI[edit source]
^ Kukogho, Samson (August 25, 2015). "Won padanu ohun to to milionu ni iye nipase ina mo-no-mo-no ti oganjo oru ni FUTA Redio". Pulse Nigeria. Retrieved August 29, 2021.
^ "Ina nla ni inu ogba Ile-ise agbohun safefe  FUTA ba opolopo ogun ti o to milionu je". Sahara Reporters. August 24, 2015. Retrieved August 29, 2021.

Stub icon 1 Stub icon 2
Rhythm 93.7 FM Port Harcourt

**Rhythm 93.7 FM** jẹ́ rédíò ti iṣowo tí ó wà ní agbègbè Old GRA ti Port Harcourt, Ìpínlẹ̀ Rivers. Ilé iṣẹ́ rédíò yìí á máa ṣe àwọn ìkéde òde òní, wọ́n a máa gbé orin onírúurú síi bíi R&B, hip hop, pẹ̀lú orin-ijó lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan àti reggae . O jẹ ohun ini ati ẹ̀ka ìṣiṣẹ́ Silverbird Communications lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Silverbird Group àti pé ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ilé-iṣẹ rédíò aládàáni tí ó lókìkí jùlọ ní ìhà gúúsù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 

## Òṣìṣẹ́

### Dísíkí Jokì

* DJ best
* DJ Spin
* DJ DoubleD
* DJ Golden       

DJ Tan

### Àwọn Olóòtú

* Azubuike Wokocha
* Stephanie Obuzo
* Chikodi Nwosu
* Charlse Baridam
* Ben Wakama 

### Àwọn òṣìṣẹ́ orí afẹ́fẹ́ tẹ́lẹ̀

* Andre Blaze, ṣiṣẹ́ Lọ́wọ́lọ́wọ́ ní The Virtuoso Company
* Ifeoma Iphie Aggrey-Fynn (ó kú 2015)
* Cleopatra Tawo, ó wà pẹ̀lú Planet FM 101.1 ni Uyo báyìí 

## Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀

### Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ òfin
Ní ọjọ́ kọkànlá Oṣù Kejìlá ọdún 2005, méjì nínú àwọn Olóòtú rédíò Klem Ofuokwu àti Cleopatra Tawo ni wọ́n mú tí wọ́n sì fẹ̀sùn kàn pé wọ́n sọ ìròyìn irọ́ nípa ìkùnà Afárá. Wọ́n fi wọ́n sẹ́wọ̀n fún ọ̀sẹ̀ méjì, lẹ́yìn náà ni wọ́n dá wọn sílẹ̀ lórí ẹ̀wọ̀n.  

## Wo eléyìí náà

* Orin ti Port Harcourt
* Àtòjọ àwọn ilé-iṣẹ́ rédíò ní Port Harcourt

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ita ìjápọ

* 
* Rhythm 93.7 web
Sobi FM

**Sobi FM** (101.9&nbsp;MHz) jẹ́ ilé-iṣẹ́ rédíò kan, tó wà ní ìlú Ilorin, ní Ìpínlẹ̀ Kwara, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n ṣèdásílẹ̀ rẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje, ọdún 2017, ó sì wà ní orí-òkè Sobi, ní òpópónà Shao.

## Olùdásílẹ̀
Olùdásílẹ̀ Sobi FM ni Lukman Akanbi Olayiwola Mustapha, tó jẹ́ olóṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà, àti òṣìṣẹ́ báǹkì.

## Àwọn ìtọ́kasí
Nigeria Custom Broadcasting Network

**Nẹtiwọọki Broadcasting Customs Nigeria** (NCBN) jẹ́ apá Mídíà tí Ilé -iṣẹ́ kọ́sítọ́mù Nàìjíríà . Tí a gbèrò láti ṣiṣẹ́ rédíò àti àwọn ibùdó ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán ní àwọn ìlú pàtàkì káàkiri gbogbo orílẹ̀ èdè, lọwọlọwọ ó tàn káàkiri lórí rédíò (106.7 MHz FM) àti ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán ní Abuja .

Ní ọdún 2020, NCS wọ inú àjọṣepọ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ aládánì kàn láti ṣe ìrànlọ́wọ́n fún ìdàgbàsókè tí rédíò FM àti àwọn iṣẹ́ amóhùnmáwòrán ní ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àgbègbè ìṣàkóso mẹ́fà tí orílẹ̀ èdè, pẹ̀lú ibi-afẹde tí “atunkọ NCS, ìgbéga àwọn àyè ìṣòwò àti jíjẹ́ ààbò ìmòye ní Nàìjíríà ", fun agbẹnusọ fún ilé-ibẹwẹ  Ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán àti iṣẹ́ rédíò nílùú Abuja àti Èkó ni wọ́n ṣe àtòjọ gẹ́gẹ́ bí ipò tó ga jù lọ. 

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìta ìjápọ

*
Aso Radio

**Aso Radio** (93.5 FM) jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ilé-iṣẹ́ rédíò ilẹ̀ Nàìjíríà, tó fìdí kalẹ̀ sí Abuja. Ìjọpa àpapọ̀ ló sì ń darí rẹ̀, ìyẹn Federal Capital Territory. Wọ́n dá ilé-iṣẹ́ rédíò yìí sílẹ̀ ní ọdún 1997, ẹni tó ṣagbátẹrù rẹ̀ ni Rtd. Brigadier eneral Jeremiah Timbut Useni, tó fìgbà kan jẹ́ mínísítà Abuja, nígbà náà. Studio àti ẹ̀rọ ìgbéròyìn-sáfẹ́fẹ́ wà ní orí-òkè Katampe, pẹ̀lú àtúngbéjáde rẹ̀ ní Karshi, Abaji, àti Bwari.

Ní ọjọ́ 19, oṣù karùn-ún, ọdún 1999, Rtd. General Mamman T. Kontagora, tó jẹ́ mínísítà Federal Capital Territory fi àṣẹ sílẹ̀ láti ṣí ilé-iṣẹ́ ìgbéròyìn-sáfẹ́fẹ́ náà, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní pẹrẹu. Wọ́n kéde ìkànni ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán kan, tí wọ́n pe orúkọ rẹ̀ ní Aso TV ní ọdún 2008, àmọ́ kò bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ títí wọ ọdún 2012.

Lákòókò tí ilé-iṣẹ́ náà jẹ́ ti ìjọba, Aso TV máa ń rówó látàri ìpolówó.

## Àwọn ìtọ́kasí
Melissa Barrera

**Melissa Barrera Martínez** (tí a bí ní ọjọ́ kẹrin osù keje ọdún 1990) jẹ́ òṣèrébìnrin àti akọrin ọmọ èdè èdè Mexico. Ní orílẹ̀ èdè Mexico, wọ́n mọ́ fún ipa rẹ̀ nínú àwọn eré bi *[[Siempre tuya Acapulco]]* (2013), *[[Tanto amor (TV series)|Tanto amor]]* (2015), àti *[[Club de Cuervos]]* (2017). Káàkiri àgbáyé, wọ́n mọ́ fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Samantha Carpenter nínú fìímù *[[Scream (franchise)|Scream]]* àti gẹ́gẹ́ bi Starz nínú eré *[[Vida (TV series)|Vida]]*.
## Ìpìlẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Barrera ní ìlú Monterrey, Mexico, ìlú náà ni wọ́n ti tọ dàgbà. Ó kàwé ní ilé ìwé orin kan ní New York University Tisch School of the Arts.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Jasmin Savoy Brown

**Jasmin Savoy Brown** jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orilẹ-èdè Amẹ́ríkà. Ó ṣeré nínú fíìmù HBO tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[The Leftovers (TV Series)|The Leftovers]]* (2015–2017), eré ABC tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[For the People (2018 TV series)|For the People]]* (2018–2019), àti eré Showtime tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[Yellowjackets (TV series)|Yellowjackets]]* (2021–present). Ó tún ṣeré nínú àwọn fíìmù bi *[[Sound of Violence]]* (2021), *[[Scream (2022 film)|Scream]]* (2022) àti *[[Scream VI]]* (2023).
## Ìpìlẹ̀
Wọ́n bí Brown sí ìlú Alameda, California, wọ́n sì to dàgbà ní ìlú Springfield, Oregon. Nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún merin, Brown kópa nínú orin kan ní ilé ìjọsìn tí ó ń lọ, èyí sì mú kí ó ní ìfẹ́ sí eré ṣíṣe. Bí ó ti ń dàgbà, ó kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ orin àti eré. Lẹ́yìn ìgbà tí ó parí ìwé mẹ́fà, ó kó lọ sí Portland, Oregon láti lépa àlá rẹ̀ nínú eré ṣíṣe.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Akure Ofosu Forest Reserve

**Ibi ipamọ igbo Akure Ofosu** wa ni guusu ìwọ oòrùn, ni orile ede Nàìjíríà, o si bo ẹ̀rin lé ní ẹ̀wá dín-ní-irinwó onigun mẹrin kilomita   . 

Akure Ofosu ṣe pataki pupọ fun itoju awọn olugbe Elegbede ni  Nàìjíríà. Iwadi ti a ṣe lakoko ọdun 2007 ri awọn itẹ ẹtalelọgbọn ni awọn ipo mẹrin, laisi iran taara. 

## Itan
Ti iṣeto ni ọdun 1936 ati pe o ni nkan bii  irinwó onigun mẹrin kilomita (154 square miles), Reserve Forest Akure-Ofosu tun ni bode Ala, Owo, Ohosu ati '/;], papọ ti o jẹ ọkan ninu awọn agbegbe ti o tobi julọ ti igbo ti o ku ni Nigeria. Awọn igbo ti o wa laarin jẹ ile si ọpọlọpọ awọn oriṣiriṣi oriṣiriṣi, pẹlu awọn primates ti o ni ewu. Mangabeys pupa-capped ( *Cercocebus torquatus* ), Nigerian funfun-throated guenons ( *Cercopithecus erythrogaster pococki* ), putty-nosed obo ( *Cercopithecus nictitans* ), mona ọbọ ( *Cercocebus mona* ), ati awọn miran gbogbo le ṣee ri ni ohun ti o ku ti Akurest-Ofoss' . 

## Awọn itọkasi
Àwòrán

**Àwòrán** jẹ́ ìfirọ́pò ohun tí a lè f'ojú rí. Ó lé wá ní ọ̀nà méjì tàbí mẹ́ta tàbí kí á wò ó nínú ohun tí a fi ń wo àwòrán tí ó fi lè fún wa ní ìtumọ̀ àwòrán náà gan an. Àwòrán lè jẹmọ́ ohun ìṣẹ̀mbáyé tí a yá kalẹ̀ pẹ̀lú.

Kò di dandan kí àwòrán ó fi gbogbo ara hànde kàá tó mọ̀ wípé àwòrán ni, àpẹẹrẹ irúfẹ́ àwòrán bẹ́ẹ̀ ni èyí tí ó wà níbí tí ó fi apá kan hàn nínú àwọ̀ rẹ̀ tí èyí sì fi gbogbo èyí tókù hàn. Bí àwòrán bá ní àwọ̀ funfun ati dúdú, síbẹ̀ àwòrán yí yóò sì sọ ohun tí ó bá jẹ́ bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé a kò rí gbogbo ara rẹ̀ pátá. 

Ojúkan ni àwòrán ma ń wà, bákan náà àwòrán ti ń lọ bọ̀ láyé òde òní.

## Àbùdá àwòrán

Àwòrán lé jẹ́ onígun méjì tàbí mẹ́ta tàbí kí á wò ó nínú ohun tí a fi ń wo àwòrán tí ó fi lè fún wa ní ìtumọ̀ àwòrán náà gan an. 
Àwòrán lè ní ojú ìwò tàbí mẹ́ta, gẹ́gẹ́ bí àwòrán tí a fi kámẹ́rà yà, àwọn lé jẹ́ onígun mẹ́ta bíi ère tàbí hólógíráámù. Wọ́n lè fi àwọn irinṣẹ́ bí kámẹ́rà, dígí tàbí Iwo gbe tí wọ́n fi ń wo àwọn kòkòrò àìfojúrí tí ojú lásán kò lè rí. 

## Àwọn itọ́kasí
Devyn Nekoda

**Devyn Nekoda** (tí a bí ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kejìlá ọdún 2000) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀ èdè Canada. Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré láti ìgbà èwe rẹ̀, ó sì tún ṣeré nínú fíìmù  *[[Scream VI]]* tí wọ́n ṣàgbéjáde ní ọdún 2023.
## Ìpìlẹ̀ rẹ̀
Wọ́n tọ́ Nekoda dàgbà ní ìlú Brantford, Ontario, ibẹ̀ náà ni wọ́n ó ti lọ ilé ìwé. Ó jẹ́ ọmọ ọdún méjì nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí ń kọ́ ijó jíjó ní ìlú Simcoe, Ontario.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Imí ọjọ́

**Imí ọjọ́** tabí **Sulfur** ( **sulphur** ní èdè Brítènì) ni ó jẹ́ kẹ́míkà tí a ma ń ṣe àdámọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú àmì **S** tí númbà rẹ̀ jẹ́  16. Imí ọjọ́ jẹ́ ìkan nínú àwọn kẹ́míkà tí tí ó pọ̀ jùlọ ní orílẹ̀ àgbáyé. Àpapọ̀ imí ọjọ́ ati átọ́mù ni ó lábẹ́ oru tí kò lágbára ni ó ma ń yíra padà sí *cyclic octatomic molecules* tí ètò ìyípadà rẹ̀ ń jẹ́ S<sub>8</sub>. Àwọn kẹ́míkà tí wọ́n kórajọ di imí ọjọ́ ni wọ́n ma ń ní àwọ̀ oòrùn rẹ́súrẹ́su tí ó sì ma ń le koko nígbà tí ó bá wà ní abẹ́ ilé tí kò sí Oòrùn. 

Imí ọjọ́ jẹ́ ìkan lára àwọn kẹ́míkà mẹ́wá  tí ó pọ̀ jùlọ lágbàáyé tí ó sì jẹ́ ẹlẹ́karùn un tí ó pọ̀ jùlọ ní orí ilẹ̀ ayé. 
Wọ́n ma ń rí imí ọjọ́ ní ọ̀pọ̀ yanturu ní orí ilẹ̀ agbáyé, wọ́n sì dá a mọ̀ ní ayé atijọ́ ní àwa ìlú bíi China, , India àti Greece tí ó fi mọ́ Egypt gẹ́gẹ́ bí ohun èlò gidi fún ìlera wọn.  Nínú ìtàn, wọ́n ṣe akọsílẹ̀ oríṣiríṣi ní imí ọjọ́ nínú ìmọ̀ lítíréṣọ̀ tí wọ́n sì fun ní orúkọ **brimstone**, which means "burning stone". 

Láyé òde òní, orísiríṣi ohun èlò ni wọ́n ń fi imí ọjọ́ ṣe lẹ́yìn tí wọ́n bá ti yọ àwọn èròjà alágbára tí ó léwu kúrò nínú rẹ̀. 
 

Wọ́n ń lo imí ọjọ́ fún ìpèsè àwọn orísiríṣi nkan bíi ajílẹ̀, sulfuric acid  ati àwọn nkan miran. Wọ́n m ń lo imí ọjọ́ nínú ìmọ̀ ìṣirò, wọ́n ń lòó láti fi pèsè oògùn ẹ̀fọn ati àwọn àwọn oògùn apakòkòrò  míràn. Púpọ̀ nínú àwọn èròjà inú imí ọjọ́ ni wọ́n ní òórùn, nígbà tí àwọn òórun wọn jẹ́ àdámọ́ wọn, àwọn òórùn bíi òórùn omi ọsàn, ata ilẹ̀. Ìdí ni wípé àwọn èròjà wọ̀nyí jẹ́ àdámọ́ rẹ̀. Èyí tí ó jẹ́ Hydrogen sulfide ni ó ma ń mú òórùn bí ẹyin tí ó ti di òbu jáde látàrí àdámọ́ rẹ̀. 

Imí ọjọ́ jẹ́ ohun pàtàkì fún gbogbo ohun abẹ̀mí.

## Ìrísí ati àbùdá rẹ̀
 

## Àwọn itọ́kasí
Jenna Ortega

**Jenna Marie Ortega** (tí a bí ní ọjọ́ ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gún oṣù kẹsàn-án ọdún 2002) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣeré nínú àwọn fíìmù láti ìgbà èwe rẹ̀, ó sì gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ nínú eré *[[Jane the Virgin]]* (2014–2019). Ó gbajúmọ̀ si lọ́pọ̀lọpọ̀ nígbà tí ó ṣe Harley Diaz nínú eré Disney kan, *[[Stuck in the Middle (TV series)|Stuck in the Middle]]* (2016–2018), ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ Imagen Award fún ipa rẹ̀ nínú fíìmù yìí. Ó tún kópa  Ellie Alves nínú fíìmù *[[You (TV series)|You]]* ní ọdún 2019 àti nínú fíìmù *[[Yes Day]]* (2021) tí Netflix ṣe.

Ortega kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù bi *[[The Fallout (film)|The Fallout]]* (2021), *[[Scream (2022 film)|Scream]]* àti *[[X (2022 film)|X]]* (méjèèjì ní ọdún 2022), àti *[[Scream VI]]* ( ní ọdún 2023). Ní ọdún 2022, ó kópa Wednesday Addams nínú fíìmù Netflix tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[Wednesday (TV series)|Wednesday]]*, èyí sì mú kí wọ́n yàn fún àwọn tí ó le gba àmì-ẹ̀yẹ Golden Globe àti Screen Actors Guild Awards.
## Ìpìlẹ̀
Wọ́n bí Jenna Marie Ortega ní ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gún oṣù kẹsàn-án oṣù 2002,Coachella Valley ní California ni wọ́n bí sí, òun ni ọmọ kẹrin nínú mẹ́fà. Bàbá rẹ̀ wá láti Mexico, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Mexico àti Puerto Rica. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ajílẹ̀

**Ajílẹ̀** ni a lè pè ní èròjà tí a ṣe yálà nílàna Ìgbàlódé ni tàbí ti àbáléyé tí a wá dá tabí pòó mọ́ ilẹ̀ láti lè jẹ́ kí ilẹ̀ ó ní agbára láti mú ohun ọ̀gbìn jáde dára dára ju t'àtẹ̀yìnwá lọ. A lè ṣe ajílẹ̀ pẹ̀lú àwọn ohun èlò nílé iṣẹ́ ìgbàlódé tàbí kí á ṣe é pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìbílẹ̀. Nípa iṣẹ́ ọ̀gbìn ìgbàlódé wọ́n ma ń lo èròjà : nitrogen (N), phosphorus (P), àti  potassium (K) tí wọ́n sì ma ń fi èròjà rock flour kun kí ó lè rú gọ́gọ́. Àwọn àgbẹ̀ ma ń po ajílẹ̀ mọ́ iyẹ̀pẹ̀ nípa kí wọ́n wọn sí orí ilẹ̀ tàbí kí pòó mọ́ omi tàbí kí wọ́n fi ọwọ́ pòó mọ́ iyẹ̀pẹ̀. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Arewa 24

***AREWA24*** jẹ́ ìkánni tẹlifisiọnu satẹlaiti Nàìjíríà tí o wà lóri DSTV, GOtv, àti Startimes tí o ṣé àfihàn ìgbésí ayé tí Agbegbe Ariwa, Nigeria . O jẹ́ ìkánni ọ̀fẹ́ sí afẹ́fẹ́ àkọ́kọ́ láti lo ede Hausa.
Nigerian Television Authority

thumb| Aláṣẹ Tẹlifísọ̀nù ti Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà. ní Ọ́fíísi Benin
**Aláṣẹ Telifísọ̀nù ti Nàìjíríà** tàbí **NTA** jẹ́ ilé-iṣẹ́ ìgbóhùnsáféfé ti ìjọba tí ó jẹ́ ti ìjọba Nàìj́iríà àti apákan ti ìṣòwò.  Lá àkọ́kọ́ tí a mọ̀ sí  ni Nigerian Television (NTV), ó ti ṣe ìfilọ́lẹ̀ ní ọdún 1977 pẹ̀lú àṣẹ kan lórí ìgbóhùnsáféfé tẹlifísiọnu orílẹ̀-èdè, lẹ́hìn gbígbà àwọn ilé-iṣẹ́ tẹlifísọ̀nù agbègbè nípasẹ̀ àwọn aláṣẹ ìjọba ológun ní ọdún 1976. Lẹ́hìn ìdínkù àǹfàní láti ọ̀dọ gbogbo ènìyàn ní sísètò tí ìjọba tí ó ní ipa,  ó pàdánù anìkanjọpọ́n rẹ lórí ìgbóhùnsáféfé tẹlifísiọ̀nù ni Nàìjíríà ni àwọn ọdún 1990.

NTA ń ṣiṣẹ́ nẹ́tíwọ́ọ̀kì tẹlifísiọ̀nù tí ó́ tobi jùlọ ni Nàìjíríà pẹ̀lú àwọn ibùdó ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀yà ní orílẹ̀-èdè náà. Òpòlopò ènìyàn ni a kà sí bi “ohùn ojúlówó” ti ìjọba Nàìjíríà.

## Ìtàn

### Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ibùdó ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ ní Nàìjíríà
Ilé-iṣẹ́ amóhùnmáwòrán àkọ́kọ́ ní Nàìj́iríà, Ilé-iṣẹ́ Ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ Ìjọba Iwọ̀-oòrùn Nàìj́iríà (WNTV) bẹ̀rẹ̀ ìgbéjáde ní ọjọ́ 31 Oṣù Kẹwàá Ọdún 1959.  Alága àkọ́kọ́ rẹ ni Olápàdé Òbísèsan, agbẹjọ́rò kan tí ó gba ẹ̀kọ́ ni Ìlú Gẹ̀ẹ́sì àti ọmọ Akínpèlú Òbísèsan, àwùjọ Ìbàdàn àti Alákòóso àkọ́kọ́ ti Báǹkì Cọpurétìfù ti Nàìjíríà. Vincent Maduka, onímọ̀ẹ̀rọ kan tẹ́ lẹ̀ rí jẹ́ Alákòsóo Gbogbogbò. Ibùsọ̀ náà wa ni ilú Ìbàdàn, eyiti o jẹ ki o jẹ ibudo igbohunsafefe akọkọ ni Afirika Tropical, botilẹjẹpe diẹ sii awọn ẹya ariwa ti Afirika ti ni awọn ibudo tẹlifisiọnu tẹlẹ. 

Ní Oṣù Kẹ́ta ọdún 1962, Radio-Television Kaduna/Redio Kaduna Television (RKTV) ti dasilẹ. O wa ni Kaduna ati pe o ṣiṣẹ nipasẹ Ile-iṣẹ Broadcasting ti Northern Nigeria. RKTV tun pese agbegbe fun awọn ipinlẹ ariwa ariwa; o ṣi awọn ibudo tuntun lori Zaria ni Oṣu Keje 1962 ati lori Kano ni Kínní 1963.  Igbamiiran ni 1977, o ti tun-iyasọtọ NTV-Kaduna. 

## Eléyìí náà

* Bauchi State Television

## Àwọn ìtọ́kasí
Ogun State Television

**Tẹlifíṣọ̀n ìpínlẹ̀ Ògùn(Ogun State Television)** tí a tún mọ̀ sí **OGTV** jẹ́ ilé-iṣẹ́ tẹlifíṣọ̀n ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ ti ìjọba ìpínlẹ̀ Ògùn. Ó jẹ́ dídásílẹ̀ ní Oṣù kejìlá ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n, ọdún 1981 gẹ́gẹ́ bí i ilé-iṣẹ́ gbogboogbò.  

Comrade Tunde Oladunjoye ni ó jẹ́ Alága ìgbìmò ilé-iṣẹ́ tẹlifíṣọ̀n náà. 

*

## Àwọn ìtọ́kasí
Emmanuel TV

**Emmanuel TV** jẹ́ nẹ́tíwọkì tẹlifísàn Onígbàgbọ́ pẹ̀lú olú ile ní ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà. T. B. Joshua ni Olùdásílẹ̀ rẹ̀, òun ni olùṣọ́-àgùntàn àgbà àtijọ́ ti Synagogue, Church of All Nations (SCOAN), ní ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà. Ó' tún jẹ́ ọ̀kan lára ẹ̀rọ ayélujára iṣẹ́-ìránṣẹ́ Kìrìtẹ́nì tí ó ṣe alábàápín  jùlọ lóri YouTube ní káríayé pẹ̀lú àwọn alábàápín tí ó ju ọ̀kẹ́ kan lọ, ní Oṣù Kínní ọdún 2019. 

## Ìtàn
Ní ìparí àwọn ọdún 1990, SCOAN bẹ̀rẹ̀ gbígba àkíyèsí àgbáyé látara pínpín àwọn kásẹ́ẹ̀tì fídíò, tí ń ṣàfihàn àwọn àgékúrú iṣẹ́-ìránṣẹ́ àkọ́kọ́ ti Joshua àti àwọn iṣẹ́ ìyanu tí a sọ. Ní àfíkún si i,Joshua bẹ̀rẹ̀ sí í gbé àwọn ìtọlẹ́sẹẹsẹ ìgbà gbogbo jáde tí wọ́n sọ pé ó ń fi àwọn iṣẹ́ ìyanu hàn lóri ẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
African magic

**African magic jẹ́** fọ́omù, ìdàgbàsókè, àti iṣẹ́ idán láàárín àṣà àti àwùjọ tí Áfíríkà àti àwọn àjèjì

## Ìtumò ọ̀rọ̀ idán
Ọ̀rọ̀ idán lè rọrùn ní òye bíi ìtọ́kasí ìṣàkóso tí àwọn ipá, ti iṣẹ ṣiṣe, kò wúwo  ní ìhùwàsí  ó sí jẹ́ iṣẹ ṣiṣe didoju lati ibẹrẹ iṣe idan, sùgbón nipasẹ ifẹ ti alalupayida, ni ero lati di ati lati ni abajade ti o duro bóyáo dára tàbí búburú (buburu) .  

### Ni ibatan si ajẹ
EK Bongmba wa Ajẹ, Oracles, ati Magic laarin Azande nipasẹ Evans-Pritchard (ti a tẹjade 1937  ) ti o ni iduro fun idinku ninu riri iye idan bi koko-ọrọ ti ikẹkọ.  Peter Pels (1998) sọ pe o kuna ni ironu bakanna ti o jẹyọ lati aifọwọyi ti ko tọ si abala odi ti ajẹ ti o nsoju *totum* ti idan. 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Magic
Arise News

**Awọn iroyin Arise** jẹ́ ìkánni ìròyìn àgbáyé tí ó dá lórí Ìlú Lọ́ńdọ̀nù. Ó ní àwọn ilé -ìṣèré ní Ilu New York, London, Johannesburg, Abuja àti Eko. Ìkánni náà ṣe àfihàn àkóónú Áfíríkà, AMERIKA àti Yuroopu. Arise Broadcasting Ltd ni ó ń ṣiṣẹ́ rẹ̀, èyítí ó jẹ́ ohun ìní  nípasẹ̀ onímọ̀ràn oníròyìn Nàìjíríà Nduka Obaigbena.

Ní Oṣù  Kẹwàá Ọdún 2017, Àwọn ìròyìn  Arise wa lórí ìkánni 416 lórí DStv ní Nigeria. Ní Oṣù Kàrún ọjọ́ 2020, Àwọn ìròyìn dìde ni a lè ríi ṣíṣánwọlẹ́ lórí Freeview nípasẹ̀ iṣẹ́ tirẹ̀ lórí ìkánni 269 àti gẹ́gẹ́ bí apákan ti Visiontv. ìlà lórí ìkánni 264. 

Arise tún ṣiṣẹ́ ìkánni kejì lórí visiontv. tí à npé ní Live 360. Ìkánni yìí jẹ́ ìdójúkọ díẹ̀ sii lórí eré ìdárayá pẹ̀lú àwọn iṣàfihàn àṣà tí ó jọra sí àwọn ti FashionTV àti Edgy TV,  àti eré ìdárayá, pẹ̀lú ìgbóbòhúnsáfẹ́fẹ́ ere-ije greyhound lórí ìkánni títí di ọdún 2021 (nígbàtí Sporty Stuff HD lórí ìkánni Freesat 250 gba àwọn ẹ̀tọ̀). 

Ni ọjọ 9 Kínní 2022, ile-iṣẹ tun ṣe iyasọtọ Live 360 bi Arise Play, orukọ kanna gẹgẹbi iru ẹrọ ṣiṣanwọle ile-iṣẹ Naijiria. A ṣe ifilọlẹ iṣẹ Arise Play ni ọdun 2021 ati pe o ni nọmba awọn akọle lati BBC Studios ninu iwe akọọlẹ rẹ, pẹlu awọn iṣelọpọ bii *Luther*, *Small Ax*, *Famalam*, *Ẹgbẹ akọkọ,* *Britain: Itan Igbagbe* ati *Hey Duggee* ti o wa fun awọn alabapin orilẹ-ede Naijiria.

## Àwọn ìtọ́kasí
AKBC

**Akwa Ibom State Broadcasting Corporation** (kikuru AKBC) UHF channel 45, jẹ́ ilé-iṣẹ́ tẹlifísíọ̀nù ti ìjọba ní Uyo, Akwa Ibom.  Akwa Ibom Broadcasting Corporation jẹ́ dídá sílẹ̀ ní Ọjọ́ 4 Oṣù Kẹrin ọdún 1988 àti pé ó jẹ́ àkọ́kọ́ àti ìbùdó tẹlifíṣíọ̀nù agbègbè nìkan. AKBC pese tẹlifísíọ̀nù méjèèjì àti àwọn iṣẹ́ rédíò. Ó ń darí ní 90.528MHZ. AKBC tẹlifísíọ̀nù tàn káàkiri láti Ntak Inyang.

Ọdún 1991 ní gómìnà Ipinle Akwa Ibom, ìyẹn Idongesit ṣí ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn náà sílẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Silverbird Group

**Silverbird group** jẹ́ ilé-iṣẹ́ mídíà pẹ̀lú àwọn ẹ̀ka ní Rédíò, Tẹlifíṣọ̀nù, Ilẹ̀ títà, àti àwọn sinimá tí ó jẹ́ olú ilé-iṣẹ́ ní Èkó, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ilé-iṣẹ́ náà jẹ́ dídásílẹ̀ ní ọdún 1980 nípasẹ̀ Ben Murray-Bruce àti pé ó ka àwọn sinimá Silverbird àti Most Beautiful Girl in Nigeria (MBGN) àti Mr Nigeria láàárín awọn ohun-ìní rẹ̀. Àwọn ìpín ìṣòwò rẹ̀ jẹ́ Silverbird Properties, Silverbird Film Distibution, Silverbird Communications, Silverbird Cinemas, Silverbird Production, àti Dream Magic Studios. 

Ní Oṣù kọkànlá ọdún 2022, ilé-iṣẹ fowó sí ìwé àdéhùn ìnáwó $145 Mílìònù kan pẹ̀lu African Export-Import Bank láti kọ́ Ben Murray-Bruce Studios àti Ilé-ẹ̀kọ́ fíìmù (BMB Studios and Film Academy) ní Eko Atlantic City, ní èyítí a ròyìn pé ó jẹ́ ti Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà tí ó tóbi jùlọ n í ti èkó àti fíìmù ṣíṣe.

## Ìtàn
Awọn ipilẹṣẹ ti ile-iṣẹ bẹrẹ ni Oṣu Karun ọdun 1980, nigbati Benedict Murray-Bruce, ọmọ alaṣẹ UAC kan tẹlẹ, ni aabo awọn owo lati ọdọ ẹbi rẹ lati bẹrẹ ile-iṣẹ igbega orin kan. Iṣowo naa bẹrẹ lakoko Olominira Keji ti Nigeria ati pe o ni ipa ninu igbega awọn oṣere orin Amẹrika ni Nigeria,  ile-iṣẹ ti ṣeto awọn igbega fun iru awọn ẹgbẹ bii The Whispers, Shalamar, Lakeside ati Carrie Lucas.  Ile-iṣẹ naa nigbamii lọ sinu idije ijó kan. Awọn ẹgbẹ nigbamii ti fẹ sinu ẹwa pageant. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Africa Independent Television

**Africa Independent Television**, tí a tún mọ̀ nípa àdàpè rẹ̀ **AIT**, jẹ́ olùgbúhùnsáfẹ́fẹ́ tẹlifísàn ti aládàáni ní Nigeria. Ó ń ṣiṣẹ́ láì  sanwó gbọ ní Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí aládàákọ́ tó tóbi jù lọ  nẹ́tíwọ́kì tẹlifíṣan orí ilẹ̀ tí ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé iṣẹ́ ní mẹ́rìnlélógún nínú àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́rìndínlógójì ní Nàìjíríà. AIT tun jẹ ikede nipasẹ satẹlaiti tẹlifisiọnu lati olu-iṣẹ iṣẹ rẹ ni Abuja.  AIT jẹ oniranlọwọ ti DAAR Communications plc, ti o wa jakejado Afirika, ati nipasẹ Nẹtiwọọki Dish si Ariwa America.

Ní United Kingdom àti Ireland, ó wà lóri ìkànnì Sky 454 gẹ́gẹ́ bí ìkànnì onígbígbọ́  ọ̀fẹ́ kọ ((ó jẹ́ èyí tí wọn máa ń sanwó gbọ́ títí dé August 1, 2016 ). Wọ́n ṣe àfikún ìkànnì tí à ń pè ní AIT Movistar, tí ó wà lóri ìkànnì  Sky 330, dẹ́kun ìgbesáfẹ́fẹ́ ní 28 July 2009. AIT International  ti dẹ́kun ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ ní United Kingdom àti Ireland ni ọjọ́ 15 Oṣù Kẹwàá Ọdún 2019.

## Paade
Oludasile, Raymond Dokpesi, ṣe itọsọna ijakadi alaafia si Apejọ orilẹ-ede lori 6 Okudu 2019 lati fi ẹbẹ kan ti o beere fun atunyẹwo ti awọn ofin igbohunsafefe. Raymond Dokpesi ti ni  ni iṣaaju pe akiyesi awọn oniroyin si kikọlu olootu, awọn irokeke ijẹniniya ati aiṣedeede iṣelu nipasẹ Oludari Gbogbogbo, Modibbo Kawu ti National Broadcasting Commission (NBC), ti o ni laipe yii ti dije idibo alakọbẹrẹ gẹgẹ bi oludije fun ẹgbẹ oselu All Progressive Congress fun ipo gomina ni ipinlẹ Kwara . Dokpesi tun fi ẹsun kan pe NBC n ṣiṣẹ lori aṣẹ ti ile-igbimọ aarẹ orilẹ-ede Naijiria lati dina lori nẹtiwọki TV nitori ẹsun ti ilodi si koodu igbohunsafefe. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Samara Weaving

**Samara Weaving** (tí a bí ní ọjọ́ kẹtalélógún oṣù kejì ọdún 1992) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀ èdè Austrilia. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré rẹ̀ nípa kíkó ipa Kirsten Mulroney nínú *[[Out of the Blue (2008 TV series)|Out of the Blue]]* (2008). Ó gbajúmọ̀ nígbà tí ó kó ipa Indi Walker nínú eré *[[Home and Away]]* (2009–2013), èyí tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ Australian Academy of Cinema and Television Arts (AACTA) fún ni ẹ̀ka obìnrin.

Láàrin ọdún 2015 sí ọdún 2023, ó kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré, àwọn eré bi *[[Ash vs Evil Dead]]* (2015–2016) àti *[[SMILF]]* (2017–2019). Ní ọdún 2017, ó tún ṣeré nínú àwọn fíìmù bi *[[Mayhem (film)|Mayhem]]*, *[[The Babysitter (2017 film)|The Babysitter]]*, àti *[[Three Billboards Outside Ebbing, Missouri]]*, ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ a Screen Actors Guild Award fún ipa rẹ̀ nínú fún Three Billboards Outside Ebbing. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
The Guardian (Nigeria)

***The Guardian*** jẹ́ ìwé-ìròyìn ojoojúmọ́ olómìnira ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1983,èyí tí Ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn Guardian tó wà ní ìpínlè Eko, ní Nàìjíríà. 

## Ìtàn
Ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn *The Guardian* jẹ́ dídá sílẹ̀ ní ọdún 1983 láti ọwọ́ Alex Ibru, ẹni tí ó jẹ́ oníṣòwò àti Stanley Macebuh  tó jẹ́ akọ̀ròyìn pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn Daily Times ti wọ́n dá ilé-iṣẹ́ yìí sílẹ̀ láti máa ṣe àgbéjáde ìròyìn tó kúnjú òṣùwọ̀n jáde pẹ̀lú àwọn olóòtú tó jí pépé. Wọ́n kọ́kọ́ ṣe àgbéjáde ìwé-ìròyìn yìí ní ọjọ́ kejìlélógún, oṣù kejì, ọdún1993 gẹ́gẹ́ bíi ìwé-ìròyìn ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀, tó máa ń jáde ní ọjọ́ Àìkú.  

Lásìkò ìṣèjọba Muhammadu Buhari, àwọn ajábọ̀-ìròyìn, ìyẹn Tunde Thompson àti Nduka Irabor ni wọ́n rán lọ sí ọgbà ẹ̀wọ̀n ní ọdún 1984 lábẹ́ ìfilélẹ̀ kẹrin ti ọdún 1984, èyí tẹrí òmìnira àwọn akọ̀ròyìn mọ́lẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Complete Sports

***Complete Sports*** jẹ́ ìwé-ìròyìn eré-ìdárayá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lójoojúmọ́, ó sì ní orílé-iṣẹ́ rẹ̀ ní Isolo, ìjọba ìbílẹ̀ kan ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ọdún 1995 ni wọ́n kọ́kọ́ tẹ̀ ẹ́ jáde gẹ́gẹ́ bí ìwé-ìròyìn ti Complete Communications Limited àti pé ó ti di ọ̀kan lára àwọn ìwé-ìròyìn tó pọ̀ jù lọ ní Naijiria. Ìwé-ìròyìn náà dojú dé sí àwọn eré-ìdárayá Naijiria pàápàá àwọn agbábọ́ọ̀lù Nàìjíríà.

*Complete Sports* ti pín káàkiri orílẹ̀-èdè Naijiria àti díẹ̀ nínú àwọn agbègbè ti Benin àti Cameroon, nítorí náà, ó mu kí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìwé-ìròyìn tí ó káàkiri jù lọ ní Ìwọ-oòrùn Afirika.

## Àwọn ìtọ́kasí
Hayden Panettiere

**Hayden Lesley Panettiere** (; tí a bí ní ọjọ́ kanlelogun oṣù kẹjọ ọdún 1989) jẹ́ òṣèrébìnrin àti akọrin ọmọ orílẹ̀ èdè Amerika. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ́ fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Claire Bennet nínú eré *[[Heroes (American TV series)|Heroes]]*  àti gẹ́gẹ́ bi Juliette Barnes nínú eré *[[Nashville (2012 TV series)|Nashville]]* , ó gba àmì ẹ̀yẹ méjì fún Golden Globe Award for Best Supporting Actress – Series, Miniseries or Television Film. Ó tún kópa nínú fíìmù *[[Scream (franchise)|Scream]]*, òun ni ó kópa Kirby Reed nínú fíìmù náà.

Ó jẹ́ ọmọ bíbí Palisades, New York, ó kọ́kọ́ hàn lórí ẹ̀rọ ìmóhùn máwòrán nínú ìpolówó kan ní ọdún 1990 nígbà tí ó jẹ́ ọmọ oṣù mọ́kànlá. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré ní pẹrẹwu nígbà tí ó kó ipa Sarah Roberts nínú fíìmù *[[One Life to Live]]* láti ọdún 1994 sí ọdún 1997. 
## Àwọn Ìtọ́kasí
Online tiketi

**[https://recharge-direct.com/ online tiketi] **

Alaye tikẹti ori ayelujara ni ọna ti o rọrun ati mimọ.

Fojuinu pe o fẹ gba ibikan ni lilo ọkọ oju-irin ilu, bii ọkọ akero tabi ọkọ oju-irin alaja. Nigbagbogbo, lati gba tikẹti, o ni lati lọ si ọfiisi tikẹti tabi ibudo gbigba agbara, nibiti o ti laini ati duro de akoko rẹ. Eyi le gba akoko, paapaa lakoko awọn wakati ti o ga julọ.

Bayi, pẹlu awọn tikẹti ori ayelujara, o le fo awọn laini ati ra awọn tikẹti rẹ taara lati kọnputa tabi foonu alagbeka rẹ. O dabi rira tikẹti lori ayelujara, ṣugbọn dipo gbigba nipasẹ imeeli, o ti fipamọ si akọọlẹ rẹ.

Eyi tumọ si pe o le gbe awọn tikẹti rẹ nigbakugba ati nibikibi, laisi nini lati rin irin-ajo ti ara si ipo kan pato. O le ṣe ni ile, ni ibi iṣẹ tabi paapaa lori lọ. Gbogbo ohun ti o nilo ni asopọ intanẹẹti.

Lilo iṣẹ ori ayelujara yii, o le yan iru tikẹti ti o nilo, yan iye naa ki o ṣe isanwo lori ayelujara. Ni kete ti o ti ṣe, tiketi naa ti gbe si akọọlẹ rẹ ati ṣetan lati lo nigbati o nilo rẹ. Eyi fi akoko pamọ ati fun ọ ni irọrun nla ni ṣiṣakoso awọn tikẹti rẹ.

Pẹlupẹlu, o ko ni lati ṣe aniyan nipa aabo ti alaye ti ara ẹni ati awọn sisanwo. Eto ti a lo nipasẹ ẹrọ ori ayelujara wa ni aabo, pẹlu awọn igbese aabo lati ṣe iṣeduro aṣiri ti data rẹ.

Ni akojọpọ, awọn tikẹti ori ayelujara fun ọ ni irọrun ti fo laini, irọrun ti gbigba awọn tikẹti rẹ nigbati o rọrun julọ fun ọ, ati alaafia ti ọkan nipa aabo. O jẹ ojutu ti o wulo lati jẹ ki o rọrun lati gba awọn tikẹti rẹ ati jẹ ki awọn irin-ajo rẹ ni ito diẹ sii.

A ni:

- Awọn atunṣe ti 20, 50, 100, 150 , 200, 250 et 500 

- Awọn atunṣe ti 20, 50, 100 , 150 , 200

ati 250

Ireti eyi yoo fun ọ ni oye ti o dara julọ ti awọn tiketi ori ayelujara.
Niche

***TheNiche*** jẹ́ ìwé-ìròyìn orí ayélujára ójóójúmọ̀ tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ìṣètò ní 20 oṣù  Kẹrin ọdún 2014, ní Ikeja, Ìpínlẹ̀ Èkó . *TheNiche* tí forúkọsílẹ lábẹ́ Àwọn ilé-iṣẹ àti Òfin Àwọn ọrọ  tì 1990 àti pé ó jẹ atẹjáde nípasẹ̀ Acclaim Communications Limited.   

## Ìtàn
*TheNiche* jẹ ìwé ìròyìn orí ayélujára tí ó dá nípasẹ̀ àwọn óníṣé ìròyìn Nàìjíríà-Alàkòsò àti olùdarí  / ólóótú ni olórí  Ikechukwu Amaechi, Eugene Onyeji, Emeka Duru àti Kehinde Okeowo. *TheNiche* bẹrẹ̀ ìkéde ni 20 oṣù Kẹrin ọdún 2014.

Ní ọdún 2018, àjọ náà ṣètò ipilẹ TheNiche  fún Ìdàgbàsókè Ìwé ìròyìn ní ilépá àwọn ìpìlẹ̀ wọnyí. 

Àwọn atẹjadé kẹta àti kẹrin ní ọdún 2020 àti 2021 kò dúró nítorí ájákáye-àrùn COVID-19 . 

Ní ọdún 2022, àjọ náà fí Babatunde Fashola, Kingsley Moghalu, Anya Oko Anya, Christopher Kolade, Remi Sonaiya àti Tanko Yakasai sínú ẹgbẹ́ gbajúmọ èniyàn  rẹ, ọlá tí á fí pamọ fún àwọn ẹní-kọọkan tí ó sọ ọrọ̀ lórí ìkọ̀wé lọ́dọọdún *TheNiche*  tàbí ṣé bí àwọn alága.  

### ìkọ̀wé lọọdọdún TheNiche
*TheNiche* Oun ní Ọdọọdún ìkọ̀wé gbogbo ọdún làti sọ̀rọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè ilé ajé àti ìjọba tíwáńtíwá.

Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù Kẹ̀sán ọdún 2022,  Babatunde Fashola, mínísìítá fún ètò ìṣe àti ilé Nàìjíríà, jíròrò lórí ìdìbò Nàìjíríà 2023 àti ọjọ́ iwájú ìjọba tíwáńtíwà Nàìjíríà ní ìkéde 2022 tí  ìkọ̀wé lọdọọdún TheNiche.  

## Àwọn itọkàsì
Media Trust

**Media Trust** jẹ́ ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn aládàáni tó wà ní Abuja, tó máa ń tẹ ìwé-ìròyìn ''Daily Trust'', *Weekly Trust*, *Sunday Trust* ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, àti ìwé-ìròyìn *Aminiya* ní èdè Hausa. Bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n máa ń ṣàgbéjáde ìròyì ilẹ̀ Africa tí wọ́n ń pè ní *Kilimanjaro.* Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aṣáájú ilé-iṣẹ́ ìgbéròyìn jáde, ní ilẹ̀ Nàìjíríà.

## Ìtàn nípa rẹ̀
Wọ́n ṣe ìdásílẹ̀ *Weekly Trust* ní oṣù kẹta ọdú 1998 àti *Daily Trust* ní oṣù kìíní, ọdún2001. Àwọn ìwé-ìròyìn méjèèjì yìí jẹ́ èyí tó tànkálẹ̀ jù lọ ní apá Gúúsù ilẹ̀ Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ ìwé-ìròyìn yìí lékè láárin àwọn ìwé-ìròyìn méje tó ń ṣáájú ní ilẹ̀ Nàìjíríà, nínú ètò ìpolówó ọjà.

## Àkóónú
Ìwé-ìròyìn yìí ní àtẹ̀jáde orí ayélujára, àwọn àkóónú inú ìwé-ìròyìn yìí sì jẹ́ títẹ̀ jáde láti ọwọ́ àwọn AllAfrica àti Gamji. Ilé-iṣẹ́ náà ṣàfihàn àmì-ẹ̀yẹ ti "Daily Trust African of the Year", láti fi gbóríyìn fún àwọn ọmọ ilẹ̀ Africa tó ti kó ipa ribiribi nínú ọ̀rọ̀ ilẹ̀ Africa, tí wọ́n sì ti ní ipa gidi lórí ìgbésí ayé àwọn ènìyàn mìíràn.

## Àwọn ìtọ́kasí
Naija news

**Naija News jẹ́ ile-ise** oni ìwé ìròyìn ẹ̀rọ ayélujára tí Nàìjíríà. Wọ́n dáa sílè ni ọdún 2016 nípa ọgbeni Opemipo Olawale Adeniyi. 

## History
.

Wọ́n dá Naija News sílẹ̀ ní ọdún 2016 pẹ̀lú ati leyin Polance media Limited. Ní ọdún 2021, ile-ise yìí kó lọ sí ikoyi ni ìpínlè Eko láti tẹsiwaju nínú ìṣe wọn.
Elizabeth Olsen

**Elizabeth Chase Olsen** (tí a bí ní ọjọ́ kẹríndínlógún oṣù kejì ọdún 1989) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Wọ́n bi ní Sherman Oaks, California, Olsen ti bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe láti ìgbà tí ó ti jẹ́ ọmọ ọdún merin. Ó kópa nínú fíìmù fún ìgbà àkọ́kọ́ nínú fíìmù *[[Martha Marcy May Marlene]]* ní ọdún 2011, ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ Critics' Choice Movie Award  nítorí ipa rẹ̀ nínú fíìmù náà. Olsen tún padà gba àmì-ẹ̀yẹ BAFTA Rising Star Award ní New York University lẹ́yìn ọdún méjì.

Olsen gbajúmọ̀ káàkiri àgbáyé fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Wanda Maximoff / Scarlet Witch nínu àwọn fíìmù Marvel Cinematic Universe, ó wà nínú àwọn fíìmù bi  **' (2015), ''[[Captain America: Civil War]]'' (2016), **' (2018), ** (2019), àti *[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]* (2022), pẹ̀lú pẹ̀lú *[[WandaVision]]* (2021).
Ìjàpá lọ jẹ àsè ní ilé Àdán

### Ìfáàrà
Ní ìgbà láéláé, tí àwọn àròsọ fi yé wa wípé àwọn ẹranko a máa sọ̀rọ̀ bí ènìyàn, Ìjàpá jẹ́ ẹranko tí ó kún fún ọgbọ́n ẹ̀wẹ́ púpọ̀ púpọ̀. Ní akoko yi, itan sọ fun wa wipe ọrẹ timotimo ni Ijapa ati Àdán. Ijapa n gbe ilẹ, nigbati Adan n gbe ori igi kan lẹba ọsa. Ṣugbon iṣẹlẹ kan ṣẹ ni akoko yii laarin awọn mejeeji.

### Ìtàn
Ni igba iwasẹ, ti Ijapa ati Adan nṣe ọrẹ minu, Ijapa a maa pe Adan si ibi inawo gbogbo ti o ba nse, yala isọmọlorukọ, iṣile tabi irufẹ inawo yowu ti ko ba maa ṣe.  Ṣugbon o n ka Ijapa lara wipe oun kii le lọ si ibi inawo yowu ti Adan ba n se nitori wipe Ijapa ko le fo debi wipe yoo de ile Adan lori igi.

Nigba ti ọrọ yii ka Ijapa lara, ninu ọgbọn ẹwẹ rẹ, o pinnu lati wa nkan ṣe si ohun ti o n dun lọkan. Ori kuku ba Ijapa ṣe, nitori wipe ohun ti Adan ti n woju Eledua fun lati ọjọ to ti pẹ wọle wẹrẹ. Ọmọbinrin ni iyawo Adan ti n bi ṣaaju asiko yii, ṣugbon Eledumare fi ọmọkunrin lanti ta a lọrẹ ni akoko yii. Inu Adan dun tobẹẹ gẹ, nitori naa, kuku-kẹkẹ isọmọlorukọ yii kàmọ̀nmọ̀n. Iroyin ipalẹmọ yii lo ta si Ijapa leti ti o fi pinnu wipe bo ṣe gbigbe, bo ṣe wiwọ, oun o de ile Adan lori igi lati wa nibi isọmoloruko naa.

Ijapa ọlọgbọn ẹ̀wẹ́ kuku ri ọgbọn ta si i. Ohun ti o ṣe ni wipe o lọ wa aṣọ alaari to jọju, o wa ranṣe pe Adan wipe ki o wa gbe ẹbun ti oun fẹ fun lati fi ba a yọ wipe o bi ọmọkunrin lanti. Nigbati Ijapa gburo wipe Adan ti n bọ wa gba ẹbun naa, o sọ fun Yannibo aya rẹ wipe ki o we oun mọ inu aṣọ naa ni idi eyi, nigbati Adan gbe aṣọ de ile rẹ lori igi, wuya ni Ijapa yọ si. Eleyi jọ Adan loju pupọpupọ o si wi fun Ijapa wipe oun gba wipe ọlọgbọn ẹwẹ ni nitootọ. Ijapa jẹ, o mu, o ranju bọnbọn nibi ase isọmọlorukọ naa. Odidi ọjọ mẹta gbako ni won fi ṣe ayẹyẹ naa. Ni igbati ọti tan, ti ọka ko si mọ, Ijapa wa ranti ile, o ku bi yoo ti ṣe dele.  

Ijapa ro ninu ara rẹ wipe ọgbọn ni oun o tun ta lati ri wipe oun de ile, nitori ile koko ni ti agbe. Ijapa pe Adan, o ni ọrẹ mi, ṣe o ṣe akiyesi wipe a kere pupọ ju awọn ẹranko miran lọ, Adan da lohun wipe oun naa ti n ro. Ijapa ni àrùn lo fa o! Arun ọhun si wa ni idi gbogbo ẹranko, awọn ti o ba ti yọ ti wọn ni won n tobi bii Erin, Ẹfọn, Igala, ati bẹẹbẹẹ lọ, ni idi eyi, Adan ati Ijapa yoo ba ara wọn yọ arun naa. Inu Adan dun o si imọnran ti Ijapa mu wa yii, ko tilẹ yiri rẹ wo ti o fi gba a. 

Ijapa ree, igba ti o wa ni idi rẹ, ti o ba fi mu nkan, ko si ẹni ti o le fa a yọ. Kẹrẹ ti Adan ti ọwọ bọ idi rẹ ni o fi igba idi rẹ mu ṣikun, Adan fa ọwọ rẹ yọ ti ni idi Ijapa. O kigbe titi ṣugbọn Ijapa ko ṣi idi rẹ debi pe Adan yoo ri ọwọ rẹ yọ pada. Ijapa ba ṣe oju paiko lo sọ fun Adan pe ti ko ba gbe oun pada si ile oun ni isalẹ, a jẹ wipe ọwọ Adan ge danu nuu.  Bayi ni o di dandan ki Adan gbe Ijapa pada si ile rẹ ni isalẹ igi lati ile Adan ti o wa lori igi. 

### Ẹkọ Inú Ààlọ́

* Ki a ma maa gba ọrọ lai kọkọ yẹ wo
* Ti ohùn eniyan kan ba dun mọnranmọnran ki a maa lo ọgbọn inu wa
* Ki a ṣọra fun ọrẹ ti iwanwara rẹ ba ti pọ ju

### Àwọn Ìtọ́kasí
Kámẹ́rà

**Kamẹ́rà** jẹ́ àpótí rébété tí ó ní ojú tí a lè fi yan àwòrán yálà àwòrán onígun méjì tàbí mẹ́ta. Gbogbo àwọn kámẹ́rà ni wọ́n ma ń jẹ́ àpótí rébété kan tí a kàn pa tí ó ní ihò bíntín tí oyè ìmọ́lẹ̀ lè gbà kọjá láti gba àwòrán sílẹ̀ sínú díígí tí wọ́n ti ṣepa sínú rẹ̀. Kámẹ́rà  ní àwọn irinṣẹ́ kan tí wọ́n ma ń lò láti fi ya àwòrán ní àsìkò tí kò bá sí inọ́lẹ̀ tó já geere. Lára rẹ̀ ni lẹ́nsì tí wọ́n sopọ̀ mọ́ àpótí kámẹ́rà náà. Lára rẹ̀ náà ni ìrìnṣẹ́ tí wọ́n ń pe ní *shutter speed* , èyí ni ó ma ń ka iye àsìkò àti eré tí mọ̀nà-mọ́ná gbà keje nínú Kámẹ́rà náà. 

Àwòrán tí ó dúró bọrọgidi ni won sábà ma ń fi Kámẹ́rà yà, ba kan náà ni wọ́n ti ń fi kámẹ́rà ya àwọn àwòrán tí wọ́n ń lọ tí wọ́n bọ̀. Irúfẹ́ àwọn àwòrám tí wọ́n ń lọ bọ̀ yí a wọ́n ń ṣàkójọ rẹ̀ tí wọ́n fi ń ṣe fíímù agbéléwò tàbí sinimá. 

## Àwọn itọ́kasí

Ẹ̀ka:Fílmù
Evangeline Lilly

**Nicole Evangeline Lilly** (tí a bí ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹjọ ọdún 1979) jẹ́ òṣèrébìnrin àti òǹkọ̀wé ọmọ orílẹ̀ èdè Kanada. Ó gbajúmọ̀ nígbà tí ó kó ipa Kate Austen nínú eré tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[Lost (TV series)|Lost]]* (2004–2010), òun sì ló jẹ́ kí wọ́n yán fún àmì-ẹ̀yẹ Golden Globe Award for Best Actress in a Drama Series. 

Lilly ti kópa nínú ọ̀pọ̀lopọ̀ fíìmù bi  *[[The Hurt Locker]]* (2008), *[[Real Steel]]* (2011), gẹ́gẹ́ bi Tauriel nínú àwọn fíìmù *[[The Hobbit (film series)|The Hobbit]]*, nínú *[[The Hobbit: The Desolation of Smaug|The Desolation of Smaug]]* (2013) àti *[[The Hobbit: The Battle of the Five Armies|The Battle of the Five Armies]]* (2014). Ó kó ipa Hope van Dyne nínú fíìmù Marvel Cinematic Universe tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Ant-Man (film)|Ant-Man]]* (2015). Lilly tún jẹ́ òǹkọ̀wé ìwé àwọn ọmọdé tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *The Squickerwonkers*.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Tessa Thompson

**Tessa Lynne Thompson** (tí a bí ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹsàn-án ọdún 1983) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀ èdè Amerika. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré pẹ̀lú ilé isé Los Angeles Women's Shakespeare nígbà tí ó ń kàwé ní ilé ìwé Santa Monica College. Ó wà nínú eré *[[The Tempest]]* àti *[[Romeo and Juliet]]*, ipa rẹ̀ nínú eré Romeo and Julie sì mú kí wọ́n yàn fún àmì-ẹ̀yẹ NAACP Theatre Award. Ó gbajúmọ̀ nígbà tí ó ṣeré nínú fíìmù tí Tina Mabry ṣàgbéjáde; *[[Mississippi Damned]]* (2009) àti fíìmù Tyler Perry tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[For Colored Girls]]* (2010).
## Àtòjọ àwọn eré tí ó kópa nínú
### Àwọn fíìmù

### Àwọn eré tí ó wà ní ìsòrí

### Fíìmù àwọn orin

## Àwọn Ìtọ́kasí
Union Bank of Nigeria

**Union Bank of Nigeria Plc** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà, tí olú-ilé-iṣé rẹ̀ wà ní Victoria Island, Lagos. Ó ti ń ṣiṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, láti ọdún 1917.

## Àkópọ̀
Union Bank jẹ́ ilé-ìfowópamọ́ ńlá, tó ń ṣiṣẹ́ fún àwọn ènìyàn, ilé-iṣẹ́ kékeré àti alábọ́dé, pẹ̀lú àwon ilé-iṣẹ́ ńlá. Ní oṣù keje ọdún 2009, wón tò ó pọ̀ sí ipò 556th, ìyẹn mọ́ àwọn ilé-ìfowópamọ́ tó tóbi jù lọ ní àgbáyé, àti sí ipò kẹrìnlá, ìyẹn sára àwọn ilé-ìfowópamọ́ tó tóbi jù lọ ní ilẹ̀ Africa. Títí di ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹta, ọdún 2018, gbogbo dúkìá ilé-ìfowópamọ́ náà ń lọ bí i NGN1,381 bílíọ́ọ̀nù (US$ 4.1billion). Owó tí ó kan àwọn tí ọ̀rọ̀ kàn nínuh ilé-ìfowópamọ́ náà ń lọ NGN286 bílíọ́ọ̀nù (US$ 851 million).

## Ìtàn
 
[right|thumb| Àwòrán ilé-iṣẹ́ ti Union Bank tí ó wà ní [Port Harcourt .]]
A lè tọ́ka ìtàn ilé-ìfowópamọ́ yìi sí ọdún 1836 nígbà tí àwọn òṣìṣẹ́ báǹkì ìlú London àti onísòwò ilẹl Britani gba ìwé àéhùn ọlọ́lá lahti ọwọ́ Wiliam IV láti máa ṣàkóso ètò ìṣòwol báǹkì ní Caribbean. Ẹgbé àwọn olùdókòwò yìí sì ṣèdásílẹ̀ Colonial Bank.Látàri òfin tí iléìgbìmọ̀ aṣòfin gbé kalẹl pé àwọn ilé-ìfowópamọ́ le ń ẹ̀ka ilé-iṣẹ́ káàkiri Caribbean àti lẹ́yìn odi, Colonial bank wá bẹ̀rè iṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ní ọdún 1917. Isé náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú dídá ilé-iṣẹ́ sí Ìpínlẹ̀ Èkó, Jos àti Port Harcourt. Wọ́n ṣí àwọn ẹ̀ka mìíràn sílẹ̀, ní ọdún 1918, ní Ebute Metta, Onitsha, Ìbàdàn, Kano, àti Zaria, wọ́n sì tún dá òmítàn sílẹ̀ ní Burutu, ní ọdún 1921. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Florence Kasumba

**Florence Kasumba** (tí a bí ní ọjọ́ kẹrindínlógbọ̀n oṣù kẹwàá ọdún 1976) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀ èdè Uganda àti Jamini.  Ọ̀pọ̀ mọ́ fún ipa tí ó kó gẹ́gẹ́ bí enikan tí ó ń jẹ́ ayọ̀ nínú fíìmù àwọn fíìmù ilé isé Marvel Cinematic Universe bi *[[Captain America: Civil War]]* (2016), ''Black Panther'' (2018), ** (2018), àti *[[Black Panther: Wakanda Forever]]* (2022), ó tún kó ipa ayò nínú fíìmù Disney+ tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[The Falcon and the Winter Soldier]]* (2021). Ó gbajúmọ̀ fún ṣíṣe eré nínú àwọn fíìmù Jámánì àti Dutch. Ó tún kó ipa gẹ́gẹ́ bi Senator Acantha nínú *[[Wonder Woman (2017 film)|Wonder Woman]]* (2017), Shenzi nínú *[[The Lion King (2019 film)|The Lion King]]* (2019), àti Wicked Witch of the East nínú fíìmù NBC tí àpèlé rẹ̀ jẹ́ *[[Emerald City (TV series)|Emerald City]]* (2017).
## Ìpìlẹ̀
Wọ́n bí Florence Kasumba ní ọjọ́ kẹríndínlógún oṣù kẹwàá ọdún 1976 ní Kampala, orílẹ̀ èdè Uganda. Wọ́n tọ dàgbà ní   Essen, Germany, níbi tí ó ti lọ ilé ìwé Alákọ́bẹ̀rẹ̀ àti ilé ìwé Sẹ́kọ́ńdírì. Ó padà gba àmì-ẹ̀yẹ ẹ̀kọ́ nínú eré sise, orin kíkọ àti ijó jíjó ní Fontys University of Applied Sciences ti Tilburg, Netherlands. Ó le sọ èdè Kasumba German, English, àti Dutch. Ó ń gbé ní Berlin, orílẹ̀ èdè Germany.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Fidelity Bank Nigeria

**Fidelity Bank**, tí a tún mọ̀ sí **Fidelity Bank Plc.**, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ilé-ìfowópamọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí olú ilé-iṣé wọn wà ní Victoria Island, Lagos. Ó jẹ́ ilé-ìfowópamọ́ tó ti gbàwé àṣẹ, tí Central Bank of Nigeria sì ti fòǹtẹ̀ lù gẹ́gẹ́ b́i báǹkì oníṣòwò.

Ilé-ìfowópamọ́ ti Fidelity ti pẹ̀ka láti ibi gegele, ó sì ti di ilé-ìfowópamọ́ tó dúró ṣinṣin, tó sì ti gbayì láwùjọ. Ní ọdún 2005, ilé-ìfowópamọ́ yìí gba FSB International Bank Plc (“FSB”) àti Manny Bank Plc (“Manny”) láti ṣẹ̀dá ọ̀kan nínú àwọn báǹkì mẹ́wàá tó ga jù lọ ní Nàìjíríà. Ní ọdún 2011, báǹkì náà wà ní ipò keje nínú ààtò àwọn báńkì tó tóbi jù lọ ní Nàìjíríà, àti ipò karùndínlọ́gbọ̀n nínú ààtò àwọn báǹkì tó tóbi jù lọ ní Africa. Wọ́n tún fi sípò kẹrin, ìyẹn lára àwọn báǹkì tó dára jù lọ ní orílè-èdẹ̀ Nàìjíríà.

## Ìtàn
Fidelity Bank of Nigeria forúkọ sílẹ̀ ní ọdún 1987, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ọdún 1988. Ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀, wọ́n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òwò kékèèké.

Fidelity Bank yí padà láti di ilé-ìfowópamọ́, oníṣòwò ńlá ní ọdún 1999, pẹ̀lú ìgbìyànjú láti dàgbà gẹ́gẹ́ bíi ilé-iṣẹ́ tó ní ìpín ìkọ̀kọ̀ àmọ́ ó di ilé-iṣẹ́ tó nípìín gbangba ní ọdún 1999 bákan náà. Ọdún náà lorúkọ rẹ̀ sì yí padà sí Fidelity Bank Plc.

## Àwọn ìtọ́kasí
Polaris Bank Limited

**Polaris Bank Limited** jẹ́ ọ̀kan lára àwon ilé-ìfowópamọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó gba ìwé-àṣẹ lọ́wọ́ Central Bank of Nigeria, èyí tó jẹ́ olùṣàkóso àwọn ilé-ìfowópamọ́ ní orílẹ̀-èdè náà.  Ní oṣù kẹwàá ọdún 2022, Strategic Capital Investment Limited (SCIL) gba báǹkì yìí, láti sọ ọ́ di ohun ìní wọn.

## Àwòpọ̀
Polaris Bank jẹ́ olùpèsè ètò ìṣúná ńlá ní apá Ìwọòrùn Áfíríkà àti Central Africa pẹ̀lú olú-ilé-iṣẹ́ ní Nàìjíríà. Títí di oṣù kẹsàn-án ọdún 2010, gbogbo ohun-ìní báǹkì náà ń lọ bíi $3.9 bílíọ́ọ̀nù (NGN: 611.5 bílíọ́ọ̀nù), ìpín àwọn shareholder sì ń lọ bíi US$ 630 million (NGN: 98.4 bilionu).

## Ìtàn
A lè tọ́pa ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ilé-ìfowópamọ́ náà sí ọdún 1989, nígba ̀ tí Prudent Bank Plc., gba ìwé-àṣẹ láti di ilé-iṣẹ́ onípìín gbangba. Ní ọdún 1990, báǹkì náà gba ìwé-àṣẹ láti máa ṣòwò kékèèké. Lọ́dún kan náà, ó yí orúkọ dà sí Prudent Merchant Bank Limited. Ní ọdún 2006, Prudent Merchant Bank Limited parapọ̀ mọ́ báǹkì mẹ́ri mìíràn láti di Skye Bank Plc.

* Bond Bank Limited
* EIB International Bank Plc.
* Reliance Bank Limited
* Co-operative Bank Plc.

Ní oṣù karún-ún ọdún 2021, báǹkì náà ṣe ìfilọ́lẹ̀ VULte, èyí tó jẹ́ pẹpẹ ilé-ìfowópamọ́ náà lórí ẹ̀rọ-ayélujára. Ilé-ìfowópamọ́ náà ní ìpèsè fún ìṣòwò lórí ẹ̀rọ-ayélujára àti lórí ẹ̀rọ-ìbánisọ̀rọ̀. Ní ọdún 2014, ilé-ìfowópamọ́ náà gba Mainstreet Bank Limited.

## Àwọn ìtọ́kasí