Ìjàpá, Ejò àti Ẹyẹ Àkọ̀

Ìjàpá, Ejò àti Ẹyẹ Àkọ̀

APÀÀLỌ́: Àlọ́ o! 

AGBÁÀLỌ́:Àlọ̀! 

APÀÀLỌ́:Àlọ́ mi dá pù pá, ó dá lérí ljàpá tó fa Ejò yọ kúrò nínú ẹyẹ Àkọ̀ (Yọjayọja).

Ní igbà kan, Àgbẹ̀ kan wà tí ó ń sin adìẹ. Adìẹ tó ń sìn yìí ní iṣẹ́ pàtàkì tó ń ṣe, òun ló fi ń gbọ́ bùkátà, tó ń jẹ tó ń mu nínú owó tí ó bá rí nígbà tó bá ta àwọn adìẹ rẹ̀. Ṣùgbọ́n ó tún ń gbin àwọn ohun jíjẹ bíi ewébẹ̀, isu, ẹ̀gẹ́ àti yangan sí oko etílé nítòsí abà rẹ̀. Àgbẹ̀ Aládìẹ ni gbogbo ènìyàn ń pè é.

Ejò kan wá wà ní oko ní agbègbè abà Aládìẹ yìí; Ejò táà ń wí yìí tóbi, ó dúdú sìì, ó sì gùn dáadáa. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé ojoojúmọ́ ni Ejò yìí máa ń wá yọ àwọn adìẹ Àgbẹ̀ yìí lẹ́nu; a máa pa wọ́n; òmíràn á gbé e lọ fún jíjẹ, òmíràn, á kàn sá a, á pa á, kò ní lè gbé e lọ. Orísìírísìí ìkà ni Ejò yìí ń se fún Àgbẹ̀ náà.

Ní ọjọ́ kan, Àgbẹ̀ yìí pinnu pé Ejò tí ń kó òun ní adìẹ lójoojúmọ́ yìí, dandan ni kóun fojú gánní rẹ̀ lónìí; ló bá mú àdá rẹ̀ àti kùmọ̀ rẹ̀, ó gun igi kan lọ, ó gẹ́gùn síbẹ̀, ó ń sọ àwọn adiẹ̀ rẹ̀. Ó dúró títítí, Ejò ò wá, Àgbẹ̀ ò sì sòkalẹ̀, ó ní ibẹ̀ ni ilẹ̀ yóò mọ́ òun sí, òun ò ni lọlé tóun ò bá pa Ejò yìí. Awọn adìẹ yìí ni okùn ẹ̀mí òun dìmọ́, tí òun ò bá pa Ejò yìí, á pa àwọn adìẹ òun jẹ tán.

Nígbà tí àkùkọ àkọ́kọ́ kọ tán, ni Àgbẹ̀ dédé ń gbọ́ kọ̀kọ̀kọ̀kọ̀ kọ́ ọ̀! kọ̀kọ̀kọ̀kọ̀ kọ́ ọ̀!” Ló bá șáná sínú àtùpà àgbékarí rẹ̀, nígbà tó wo ọ̀kánkán, ó rí Ejò yìí bọ̀lọ̀jọ̀, ó ti wé mọ́ àkùkọ adìẹ kan, ó fẹ́ nà án, ó ku kó wá gbé e mì. Wéré, Àgbẹ̀ yìí ti já balẹ̀ pì. Bí Ejò ti gbọ́ kì ẹsẹ̀ Àgbẹ̀, tó rí iná tó dan yoro, ó tú lára adìẹ, ó fi ẹsẹ̀ fẹ́ ẹ; Àgbẹ̀ gbá ó fi yá a, kìrà, kìrà, kìrà, pàtà pùtù pàtà, wọ́n léra títí tí ilẹ̀ fi mọ́, Àgbẹ̀ kò bá Ejò, kò sì padà lẹ́yìn rẹ̀. 

Nígbà tó yá, Ejò pàdé àwọn ẹranko ti ń wá oúnjẹ òòjó wọn kiri lówùúrọ̀ kùtùkùtù; ó pàdé Ẹtù, ó bẹ̀ ẹ́, ó ní,

'Ẹtù, Òbèjé ẹlẹ́sẹ̀ osùn, dákun dábọ̀, jẹ́ kí n sá pamọ́ sínú rẹ, Àgbẹ̀ ló ń lè mi, ó fẹ́ pa mí; tó bá ti kọjá n ó sọ̀.

Ẹtù dáhùn, ó ní, ‘Jọ̀wọ́ máa bá tìrẹ lọ o, n ò seré gbèsè o.' Ejò kọjá lára rẹ̀, ó tún pàdé Ìgalà, ó bẹ̀ ẹ́ kí ó dáàbò bo òun lọ́wọ́ Àgbẹ̀. Ìgalà kọ̀, ó lóun ò seré ìjàmbá. Orísìírísìí ẹranko àti ẹyẹ ni Ejò pàdé lọ́nà, ó bẹ̀ wọ́n fún ìrànlọ́wọ́, gbogbo wọn kọ̀.

Nígbá tó yá, tó ti rẹ̀ ẹ́, tó jẹ́ pé ẹ̀kọ̀ọ̀kan ló ń mí, tó ti fẹ́ kú, ló bá pàdé Àkọ̀ (ẹyẹ kan tí ń wọnú omi lọ jẹ ẹja báyii ni wọ́n ń pè lÁkọ̀) tí ó lọ sódò lọ wá oúnjẹ òòjọ́ rẹ̀, ó bẹ̀ ẹ́, ó ní, ‘Dákun, ọ̀rẹ́ mi, Àkọ̀, Àgbẹ̀ ló n fẹ́ pa mí, òun ló ń lé mi bọ̀, má sàì gbà mí. Jẹ́ kí n kó wọ inú rẹ kó fi kọjá. Tó bá ti kọjá, n ó sòkalẹ̀, n ó sì dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ.

'O fẹ́ sá sínú mi! Tóo bá kọ̀ tóò bá jáde ńkọ́? N ò seré géle o.'

“Dákun, màá jáde; kí ní ṣe tí n kò ní jáde? Jọ̀wọ́ màá jáde. Tí Àgbẹ̀ yìí bá ti kọjá, màá jáde.'

Àkọ̀ bá gbà, ó ya ẹnu rẹ̀, Ejò kó sí i, ó lọ ìsàlẹ̀ rẹ̀, ó jókòó. Nígbà tó débẹ̀, ó rí ẹ̀dọ̀, ó rí ìfun, ó rò nínú ara rẹ̀ pé, ẹran lòun rí lọ́fẹ̀ẹ́ yìí; ṣe bí oúnjẹ lòun wá débi tí Àgbẹ̀ fi lé òun ní àlé-idabò látòru. Oun á kúkú máa gbé ìhín-ín o jàre.

Àkọ̀ ya ẹnu, ejò kó sí i.

Láìpẹ́, Àgbẹ̀ pàdé Àkọ̀, ó bèèrè, 'Jọ̀wọ́ , ẹyẹ arẹwà, afinjú ẹyẹ tíí mu mi lágbada, o ò bá mi rí Ejò tí mò ń lé kiri látòru? Gbogbo adìẹ mi ló ti pajẹ tán, àfi bí mo bá pa á dandan.'

'Rárá o, n ò gánní rẹ̀. Bóyá ó ti yà bá bòmíràn lọ kí n tó débí, n ò rí i o.'

Àgbẹ̀ kọjá lọ, ó ń wá Ejò kiri. Nígbà tó pẹ́ díẹ̀ tí Àgbẹ̀ ti lọ, Àkọ̀ ké sí Ejò pé kó sọ̀kalẹ̀ o, ọ̀tá rẹ̀ ti kọjá.

'Sọ̀kalẹ̀ kẹ̀! Níbo ni mo tún fé lọ? Ilé wo ló tún dára ju inú rẹ yìí? Kò sí otútù, kò sí òòrùn, gbogbo rẹ̀ rọra ń lọ wọ́ọ́rọ́l ni. Oúnjẹ kọ́ rèé, ẹ̀dọ̀, ìfun, sàkì gbogbo rẹ̀ wà lárọ̀ọ́wọ́tó, kò sí wàhálà fún mi mọ́, jọ̀wọ́ má yọnu mọ́ , n ó kúkú fi ibí yìí ṣe ilé mi.'

Jẹ̀bẹ̀tẹ̀ gbọ́mọ lé Àkọ̀ lọ́wọ́: 'Níbo lo ó fi ṣe ilé rẹ? Inú mi! Oore mà ni mo ṣe, Ǹjẹ́ bó ti yẹ kí o san án fún mi rèé? Mo gbà ọ́ sílẹ̀ lọ́wọ́ ikú, èmi lo wá pa jẹ! Jọ̀wọ́ mo bẹ̀ ọ́, bọ́ sílẹ̀, jáde nínú mi o.'

Ejò kò dáhùn mọ́. Fífà ló ń fa ìfun àti ẹ̀dọ̀ Àkọ̀, tí Àkọ̀ ń kérora, tó ń bẹ Ejò pé kó jáde. Ibi tí wọn ti ń şe èyí tí Àkọ̀ ń lọgun, tí ń bẹ̀bẹ̀, ni Ìjàpá ti dé, tó rí Àkọ̀ tí ń yíra mọ́lẹ̀, tó ń bẹ̀bẹ̀, ṣùgbọ́n Ìjàpá kò rí ẹni tí ń bẹ̀. Ló bá ké sí i, ó ní, “Pẹ̀lẹ́ o, Àkọ̀, emi ní í ṣe ọ́ tóo fi ń bá ara rẹ jà? Ta lò ń bẹ̀ àbí ò ń siwèrè ni?'

'N ò sínwín! Ejò ló sá sínú mi tó bẹ̀ mi kí n fi òun pamọ́ títí Àgbẹ̀ tí ó fẹ́ pa òun fi kọjá.Éémí kọ̀ọ̀kan ló kù lẹ́nu rẹ̀, àánú rẹ̀ ṣe mí, mo sì gbé e mì.

Nígbà tí Àgbẹ̀ kọjá tán, ǹjẹ́ kí Ejò jáde, ló bá takú o, ló ní inú mi lòun yóò fi se ilé, òun yóò máa jẹ ìfun àti ẹ̀dọ̀ mi. Oun ló fà á tí mo fi ń ké yìí o.' Ìjàpá bá pe Ejò, ó ní, ‘Ejò, ọ̀rẹ́ mi àtàtà, ṣé o mọ̀ pé n kìí dá sí ọ̀rọ̀ ọlọ́rọ̀; ṣùgbọ́n nítorí pé a jẹ ọ̀rẹ́ ni mo ṣe dúró kí n baà lè là yín níjà. Kí ló ti rí?'

‘Lóòótọ́ ni Àgbẹ̀ ń lé mi bọ̀ wá...'

'Hún-hùn! Má sọ pé mo gé òrò mọ́ ọ lẹ́nu. Ṣùgbọ́n àwọn àgbà ní ẹni a bá ń nájà là ń wojú rẹ̀, ojú lọ̀rọ̀ wà. Torí náà, mo bẹ̀ ọ́, tóo bá fẹ́ kọ́rọ̀ yìí parí, jáde fún ìṣẹ́jú kan, kóo rojọ́, kóo sì tún padà sínú rẹ̀. Láìṣe àníàní, kò sẹ́ni tó máa ní kóo jáde nínú Àkọ̀ nítorí ènìyàn kò lè gba oúnję lẹ́nu ọ̀rẹ́ rẹ̀. Ṣùgbọ́n tilẹ̀ wò mí lójú ná.'

Ejò ní kí Àkọ̀ ya ẹnu kóun jáde. Àkọ̀ yanu, àfi gbòrògòdò ni Ejò yọ sílẹ̀, ló bẹ̀rẹ̀ mú ẹjọ́ rò. Bó ti ń rojọ́ ni Ìjàpá sẹ́jú sí Àkọ̀, Àkọ̀ kò tètè rí i. Nígbà tó ká Ìjàpá lára ló ní, ‘Àkọ̀ fò! Dọ̀gẹ̀dẹ̀luná, ọ̀dẹ̀, o ò lè sá lọ ni; Ará ilú Ìdó!'

Ni Àkọ̀ bá fò bàgẹ́ bàgẹ̀ bàgẹ̀ tó fò sórí igi kan. Ejò wò títítí, ǹjẹ́ kóun ṣá Ìjàpá pa, Ìjàpá yára káwọ́ kásẹ̀ sínú igbá rẹ̀, ó fa orí rẹ̀ sílẹ̀. Ejò kò rí ń fi ṣe mọ́.

Ejò wòhín wọ̀hún, kò rí bátișé, ló bá bẹ̀rẹ̀ sí í yígbó kiri. Ibi tó ti ń ṣe èyí àfi pẹ̀kírẹ̀kí ló pàdé Àgbẹ̀. Làgbẹ̀ bá kó kùmọ̀ bò ó gbà, gbà, gbà, ló bá pa Ejò o.

Àlọ́ yìí kọ́ wa pé a kò gbọ́dọ̀ fojú olóore gúngi o. Tí Ejò bá ti rọra sọ̀kalẹ̀ nínú Àkọ̀, eléyìí ni ìbá ti fọ̀nà ibi tí Àgbẹ̀ gbà hàn án, kì bá tí pàdé ikú o.

Ìdí àlọ́ mi rèé gbáńgbáláká,

Ìdí àlọ́ mi rèé gbảngbàlàkà;

Bí n bá purọ́ kí agogo ẹnu mi ó má ròó

Bí ǹ bá purọ́ kí agogo ẹnu mi ó máa ró lẹ́ẹ̀mẹta

Ó di pó... pó... pó!