open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kromanti dance

**Ijó Kromanti** tàbí **eré Kromanti** jẹ́ ayẹyẹ ìsìn Maroon ti orilẹ-ede Jamaican tí àwọn Maroon Jamaican ń ṣe. ) Ó gbòòrò láti inú òrin àti ìṣe ìsìn ti ilẹ̀ Áfíríkà, pàápàá jùlọ ti àwọn ará Asante ti orílè-èdè Ghana. Orúkọ Kromanti (tàbí Coromantee ) wá láti Kormantin (tàbí Cormantin) níbi tí odi ẹrú ìtàn kan wà ní etíkun Ghana. Kormantin ni ilé àwọn alátakò àwọn Asante ti ilẹ̀ òkèèrè àti àwọn ọ̀rẹ́ wọn tí wọ́n mú. Àwọn ẹlẹ́wọ̀n tí àwọn ará Gẹ̀ẹ́sì ń pè ní Kromanti. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹrú tí wọ́n kó lọ sí orílè-èdè Jamaica nígbà ìṣòwò ẹrú Atlantic bẹ̀rẹ̀ láti orílè-èdè Ghana òde òní ní Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà

Ijó Kromanti mímọ́ kìí ṣe ọ̀kan lára àwọn ijó òde òní ti Jamaica, bẹ́ẹ̀ ni kìí ṣe ijó Jamaica tàbí ijó gbọngàn, ṣùgbọ́n ijó mímọ́ tí a gbé karí ìlànà ìsìn àwọn ará Áfíríkà . Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ijó náà ti ní ipa lórí àwọn apá kan nínú àṣà ìbílẹ̀ Jamaica, tí a sì ń ṣe é títí di òní, àwọn apá ìsìn ti ijó náà kò sí mọ́ gẹ́gẹ́ bí ìgbà àtijọ́—nítorí ìyípadà àwọn Maroons ti Jamaica sí ẹ̀sìn Kristẹni. Láìka ìyípadà òde òní rẹ̀ sí, ó ṣì ń ṣàníyàn nípa yíyanjú àwọn ìṣòro ìgbésí ayé ojoojúmọ́, bí àìsàn tí ó ń jẹyọ láti inú ìní ẹ̀mí, àìṣòótọ́, àti àwọn ìṣòro ìgbésí ayé mìíràn. Àwọn Maroon wo ijó Kromanti gẹ́gẹ́ bí irú ogun àfiwé, ààbò ní ìpele ẹ̀mí dípò ti ara.

## Àwọn Àṣà tí o jé mọ ijó náà
Àwọn apá ìṣe ìsìn ti ijó Kromanti ní “orin àti àwọn àṣà ijó tó yàtọ̀” èyí tí “ó dá lórí bí àwọn ẹ̀mí baba ńlá ṣe ń gbé e.”

Díẹ̀ lára àwọn ohun tó ṣẹ́kù tí a rí láti inú àṣà ìbílẹ̀ Áfíríkà ni Orílẹ̀-èdè, orin kan tí ó ń lo èdè ìlù bíi Dondo, láti fi kọ orin àti òwe; àti ìwòsàn, èyí tí a ń rí nípasẹ̀ ijó orin, orin, àti ohun ìní. Gẹ́gẹ́ bí "ọ̀pọ̀lọpọ̀ ayẹyẹ ìwòsàn mìíràn láti Áfíríkà, ohun èlò ìtọ́jú tí a ti fi ẹ̀mí mú ń tọ́jú àwọn aláìsàn, ó ń lo orin, ijó, ẹbọ, àti àwọn oògùn ewébẹ̀."

Ijó Kromanti sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ ní aṣálẹ̀, ó sì máa ń tẹ̀síwájú títí di òwúrọ̀. Lẹ́yìn wákàtí mélòókan, ijó náà máa ń pàdánù agbára ìgbádùn rẹ̀, olórí “onímọ̀ nípa ìbílẹ̀” (onímọ̀ nípa ìbílẹ̀, tí ó jọ ti olórí àlùfáà ilẹ̀ Áfíríkà) sì máa ń di ẹni tí ó ní ìṣòro pẹ̀lú  àwọn  ẹ̀mí àìrí.

## Àwọn Ìtọ́kasí
The Fire and the Moth

***The Fire and the Moth*** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà kan tí wọ́n ṣe ní ọdún 2025, tí onkọ̀wé ọmọ Nàìjíríà kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Taiwo Egunjobi jẹ́ olùdarí rẹ̀. Isaac Ayodeji ni ẹni tó kọ ìtàn àfọwọ́kọ (screenplay) rẹ̀, nígbà tí Emiola Fagbenle sì ṣe àgbéjáde rẹ̀. Wọ́n ṣe àgbéjáde fíìmù náà lábẹ́ Nemsia Studios, ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Sable Productions, wọ́n sì pin káàkiri ayé nípasẹ̀ Amazon Prime Video, níbi tí ó ti ṣe àfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ kẹ́ta, oṣù kẹfà, ọdún 2025.

## Àhunpọ̀ Ìtàn
Ìtàn náà dá lórí Saba, oníṣòwò ìkọ̀kọ̀ kékeré kan ní agbègbè kan ní ìwọ̀-oòrùn Nàìjíríà, tí wọ́n fi iṣẹ́ rán  láti gbe orí idẹ Ilé-Ifẹ̀ tí wọ́n jí kọjá ààlà orílẹ̀-èdè. Ṣùgbọ́n ọká fó nígbà tí ọlọ́pàá oníbàjẹ́ kan, Opa Stephens, pa àwọn olè tí wọ́n kópa nínú iṣẹ́ náà, ó sì yí padà sí Saba, èyí mú kí Sábà ó na pápá bora ni tipátipá.

Saba lọ farapamọ́ sínú ilé tí ó ti ń dẹ́bùú ènìyàn, àwọn arábìnrin méjì tí ìhùwàsí wọ́n gba ìfurasí ni wọ́n ń gbé inú ilé yìí. Ọ̀dájú aláìláàánú kan tí a mọ̀ sí Contractor, tí Francis tó jẹ́ olùṣàkójọpọ̀ àwọn iṣẹ́ ọnà ní Europe rán, bẹ̀rẹ̀ sí í lé ipa ẹ̀mí ẹ̀.  Òṣìṣẹ́ kọ́stọ́ọ̀mù oní kan tí ó ní ìpinnu gidigidi, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Teriba Bello, náà tún jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára àwọn tí wọ́n ń lé àti rí iṣẹ́ ọnà náà gbà. 
Níbi tí ewu ti rọ̀gbà yí Saba ká ní gbogbo igun, Saba gbọ́dọ̀ law gbogbo ọ̀nà yìí kọjá, ilẹ̀ dídà, ìwà ipá, àti àwọn ìpinnu tí ó nira nípa ìwà rere, kí ó lè yè, kí ó sì gba ara rẹ̀ là kúrò nínú ewu ì máa kó àwọn ohun ìṣẹ̀mbáyé tà ní ọ̀nà tí ò tọ́.

## Àwọn Òṣèré Akópa
**Àwọn Olú Ẹ̀dá Ìtàn **

* Tayo Faniran gẹ́gẹ́ bíi Saba
* Jimmy Jean‑Louis gẹ́gẹ́ bíi Contractor
* Olarotimi Fakunle gẹ́gẹ́ bíi Opa Stephens
* Ini Dima‑Okojie gẹ́gẹ́ bíi Abike
* William Benson gẹ́gẹ́ bíi Teriba Bello

**Àwọn Amugbálẹ́gbẹ̀ẹ́**

* Amanda Ugoh kópa gẹ́gẹ́ bíi Arike
* Kuchi Chris kópa gẹ́gẹ́ bíi Queen
* Olufemi Samuel Ademiluyi kópa gẹ́gẹ́ bíi Oga Ibrahim
* Dami Deremi kópa kópa gẹ́gẹ́ bíi Akinloye
* Olatubosun Odunsi kópa gẹ́gẹ́ bíi Bàbáa Saba
* [Keppy Ekpenyong Bassey] kópa gẹ́gẹ́ bíi Alimi Tanko
* Ronya Man kópa gẹ́gẹ́ bíi Lisa Brennan
* Awoyomi Akorede Yemi, Adedeji Busayo Michael, Abayomi Agboade, Israel Joshua, àti Martin Nwachukwu farahàn gẹ́gẹ́ bíi àwọn ẹ̀dá akópa

== Àgbéjáde Eré ==
Àwon [Nemsia Studios ni wọ́n ṣe agbẹ́jáde eré náà ní ìfowọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Sable Productions. Nemsia Studios jẹ́ ilé-iṣẹ́ tí wọ́n mọ àwọn iṣẹ́ yìí mọ́, àwọn iṣẹ́ bíi *[[Before 30]]* (2015), *[[Banana Island Ghost]]* (2017), *[[God Calling]]* (2018), *[[Breath of Life (2023 film)|Breath of Life]]* (2023), àti *[[Suky]]* (2025).

## Ìtúsílẹ̀ àti Ìtẹ́wọ́gbà
Wọ́n ṣe àfihàn àkọ́kọ́ *The Fire and the Moth* ni ibi ayẹyẹ ètò kan ní odún 2025, ó sì wà lára NollywoodWeek tí wọ́n ń pè ní Film Festival Programming ní sìn ín. The film received a 7/10 rating.

## Àwọn àsomọ́
* 
* Amazon Prime Video 

## Àwọn Ìtọ́kasí

*
Fatim Badjie

**Fatim Badjie** (tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kọkànlá ọdún 1983) jẹ́ oníṣòwò ará Gambia, ògbóǹtarìgì ìbánisọ̀rọ̀ onímọ̀-ẹ̀rọ, àti alábàáṣiṣẹ́pọ̀ ìdàgbàsókè ètò-ẹ̀rọ tí ó ti ṣiṣẹ́ ní onírúurú ipò ní ẹ̀ka àdáni orílẹ̀-èdè náà. 

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀
A bí Fatim Badjie ní nǹkan bí ọdún 1982 ní Banjul, ó sì jẹ́ ọmọbìnrin Dembo M. Badjie, ẹni tí ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aṣojú Gambia sí Sierra Leone, India àti China . Ó jẹ́ ọmọ ẹ̀yà Jola . Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga Gambia Senior Secondary, níbi tí ó ti gba ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀. Lẹ́yìn náà, ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Belgium . Lẹ́yìn náà, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ní Yunifásítì Ìpínlẹ̀ Tennessee ní Amẹ́ríkà, níbi tí ó ti gba oyè Bachelor of Arts (BA) nínú Ìbánisọ̀rọ̀.  Lẹ́yìn náà, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga Master láti Yunifásítì ti Manchester nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀. 

## Iṣẹ́ ọwọ́
Ó ṣiṣẹ́ ní Comium Gambia, ilé-iṣẹ́ GSM kan, gẹ́gẹ́ bí olórí òṣìṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀. Ní oṣù kẹta ọdún 2008, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún ìbánisọ̀rọ̀, ìròyìn àti ìmọ̀ ẹ̀rọ ìwífún, ó sì rọ́pò Neneh Macdouall-Gaye .  Nígbà náà, òun ni ẹni tó kéré jùlọ tí wọ́n yàn sí ìgbìmọ̀ àwọn ará Gambia. Wọ́n yọ ọ́ kúrò ní ipò náà ní oṣù kejì ọdún 2009. Lẹ́yìn náà, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún Ìlera àti Àlàáfíà Àwùjọ, ipò tí ó wà láti oṣù kejì ọdún 2011 sí oṣù kọkànlá ọdún 2012.  Ó ti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Sigma Gamma Rho sorority láti ọdún 2003.

## Olùdarí Ìbánisọ̀rọ̀ Ace (ACE)
Badjie ni oludasile ati Olori Alaṣẹ (CEO) ti Olùdarí Ìbánisọ̀rọ̀ Ace (ACE) **,** ile-iṣẹ ijumọsọrọ ibaraẹnisọrọ, ikẹkọ, ati ajọṣepọ ti o da silẹ ni Oṣu Kẹta ọdun 2009.  Ninu iroyin iwuri nipa irin-ajo iṣowo rẹ, Badjie sọ pe oun ṣe inawo ACE patapata lati inu awọn owo-ori ati awọn ifowopamọ ti ara ẹni rẹ ni ọdun 2009  *.*

Lẹ́yìn ìdàgbàsókè Olùdarí Ìbánisọ̀rọ̀ Ace (ACE), Badjie fi kún iṣẹ́ rẹ̀ sí ìdàgbàsókè dúkìá àti ìdàgbàsókè ìdókòwò lẹ́yìn tí ó dá àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Swami India International sílẹ̀  láti ṣe àgbékalẹ̀ ilé-iṣẹ́ ìlò àpapọ̀ àkọ́kọ́ tí ó tóbi jùlọ ní Gambia, Dómíṣọ́nà na 

## Àwọn Ìdàgbàsókè Khidra - láti ọwọ́ Olùdarí Ìbánisọ̀rọ̀ Ace
Badjie fẹ̀ sí i nípa ṣíṣe àgbékalẹ̀ dúkìá àti ìdàgbàsókè ìdókòwò nípasẹ̀ ìdásílẹ̀ awọn Ìdàgbàsókè Khidra, ẹ̀ka ACE kan. A ṣẹ̀dá  Ìdàgbàsókè Khidra  láti bo àwọn àlàfo pàtàkì láàrín ẹ̀ka dúkìá tó ń yọjú ní Gambia nípa síso àwọn olùgbékalẹ̀ pọ̀ mọ́ àwọn iṣẹ́ tó dára àti síso àwọn olùfowópamọ́ pọ̀ mọ́ àwọn àǹfààní, iṣẹ́, àti àwọn ètò ìṣiṣẹ́ tó yí i ká. 

Nípasẹ̀   Ìdàgbàsókè Khidra , Badjie ń tẹ̀síwájú láti pọkàn pọ̀ sórí mímú kí àwọn ètò ìṣàkóso dúkìá lágbára síi, àjọṣepọ̀ àwọn olùdókòwò, àti ìpèsè iṣẹ́ àgbékalẹ̀ tó ń pẹ́ títí láàrín ọjà dúkìá ilẹ̀ tó ń gbòòrò sí i ní orílẹ̀-èdè náà. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Ezinne Akudo

**Ezinne Akudo Anyaoha**  (tí a bí ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù karùn-ún ọdún 1990) jẹ́ agbẹjọ́rò àti ayaba ẹwà ní Nàìjíríà.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ àti èkọ
Á bí Ezinne Akudo Anyaoha ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù karùn-ún ọdún 1990  ní Ìpínlẹ̀ Imo, ní Nàìjíríà. Ó jáde ilé-ẹ̀kọ́ gíga Federal Government Girls' College, Owerri, Imo State, ó sì gba ìwé-ẹ̀rí òfin ní Abia State University, lẹ́yìn náà ó parí ẹ̀kọ́ National Youth Service Corp ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, tí ó wà ní agbègbè gúúsù ìwọ̀-oòrùn Nigeria. Ó kẹ́kọ̀ọ́ Òfin, ó sì ṣiṣẹ́ níṣẹ́ fún ìgbà kan.

## Iṣẹ́ ọwọ́
Ní ọdún 2013, Akudo borí àwọn olùdíje 31 mìíràn láti gba àmì-ẹ̀yẹ Miss Nigeria. Ó gba ẹ̀bùn ìràwọ̀ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tuntun kan, iye owó mílíọ̀nù mẹ́ta náírà àti ìrìnàjò lọ sí California.  

Ní ọdún 2015, Akudo bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí agbẹjọ́rò. ó sì dá ilé-iṣẹ́ ìfòòrópọ̀ sílẹ̀ nípasẹ̀ àjọ rẹ̀ tí kìí ṣe ti ìjọba; *The Eight Foundation* tí ó wà ní ìlú Èkó, Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ tí kìí ṣe tí ìjọba àti tí kìí ṣe èré tí o ní idojukọ lórí pèsè ìmọràn imọ-ọrọ-ọrọ. O tún tí n ṣe àgbékalẹ̀ lòdì sí iwa-ipa ìbálòpọ̀. 

Ní ọdún 2018, Akudo dí Olùdarí Ẹdá tí Ìṣòwò Miss Nigeria. O tí ṣe ìforúkọsílẹ ọfẹ àti àwọn ẹbùn jẹ́ díẹ̀ síi ní báyìí. 

## Àyè tí rẹ̀
Ezinne ṣe ìfilọ́lẹ̀ àmì ìyasọtọ ilé rẹ̀ (NKASSI), botilẹjẹ pé àmì ìyasọtọ náà tí wá láti ọdún 2018. Ìfilọ́lẹ̀ náà ṣàfihàn yàrá ifihàn tí àrà ẹni ní Lekki, Lagos àti ojú òpó wẹ́ẹ̀bù ìṣòwò orí ayélujára kàn.

## Àwọn ìtọ́kasí
Chinelo Anohu

**Chinelo Anohu** jẹ́ agbẹjọ́rò òṣìṣẹ́ ìjọba àti olùṣàkóso ní Nàìjíríà. Òun ni Olùdarí Àgbà àti Olórí Àgbà ti National Pension Commission, (PenCom) tẹ́lẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Àtúnṣe Ìfẹ̀yìntì ní ọdún 2004 tí wọ́n ṣe àgbékalẹ̀ ètò ìfẹ̀yìntì owó ìfẹ̀yìntì ní Nàìjíríà. Ní oṣù karùn-ún ọdún 2019, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Olórí àti Olùdarí Àgbà fún AfDB's Africa Investment Forum.

Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ ti ẹgbẹ́ Áfríkà Advisory pààkì ọjà ní London. Ní ọdún 2004, ó di olùdámọ̀ràn òfin fún PenCom ní Nàìjíríà. Ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù Kejìlá ọdún 2014, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà fún ìgbìmọ̀ náà. Ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí Bachelor of Laws láti University of Nigeria ní Enugu. Ó tún ní oyè master nínú ìbánisọ̀rọ̀ àti ìmọ̀ ẹ̀rọ ìwífún láti ilé-ẹ̀kọ́ ìṣúná owó ti ìlú London. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ ìjọba Kennedy ti Yunifásítì Harvard, ilé-ẹ̀kọ́ ìṣòwò London, ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Columbia University of Business àti ilé-ẹ̀kọ́ ìṣòwò Wharton University fún onírúurú ètò ẹ̀kọ́ aláṣẹ.

## Abẹrẹ
O wa láti ìdílè tí o ní ọmọ mẹ́fà. Baba rẹ̀ jẹ́ onimọ-jinlẹ, lakọkọ tí ìyá rẹ̀ jẹ́ òṣìṣẹ́ bánkì, olukọni pẹlú PhD ní Èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ìyá rẹ̀ ní àpẹẹrẹ rẹ̀.

### Ìpìlẹ ẹkọ
Chinelo gbà iwe-ẹkọ Bachelor of Laws ní University of Nigeria, Enugu, ní ọdún 1996. O parí ilé-ìwé òfin Nàìjíríà ní 1997. Ní 2000, o gbà LL.M ní Kọ̀mpútà àti Ibaraẹnisọrọ Òfin láti London School of Economics. Gẹ́gẹ́bí apakan ti aṣa ẹkọ rẹ; ni ọdun 2008 o lọ sí Ilé-ìwé gíga tí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Columbia. Ní 2007, o kọ èkọ ní JF Kennedy School of Government of Harvard University. Ní ọdún 2002, o wa ní Ilé-ìwé Ìṣòwò Wharton, University of Pennsylvania fún àwọn ètò aláṣẹ.

## Iṣẹ rẹ̀
Ní ọdún 2016, Chinelo jẹ́ olùdarí pàtàkì àti Alàkóso tí PenCom, ile-ibẹwẹ kàn pẹlú ìyè dukia tí o pọ jù N5.bn., Arábìnrin náà jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí Ẹgbẹ́ Àtúnṣe Ifẹhinti tí o ṣe àgbékalẹ̀ ètò ifẹhinti idasi ní Nàìjíríà. Ṣáájú ipò rẹ̀ bí DG tí ìgbimọ náà o jẹ́ Akọ̀wé aṣáájú-ọnà / Olùdámọ̀ràn òfin tí ìgbimọ náà. Wọ́n fi ẹ̀sùn kàn án pé ó ń gbé àwọn owó tí ó jẹ́ ti Olùṣàkóso Àkànlò Ìfẹ̀yìntì sí PFA míràn tí ó jẹ́ ti ẹbí rẹ̀.. Nínú ìdàgbàsókè tí o jọmọ, Ilé-ẹjọ́ gíga tí Federal ní Abuja ní ọjọ 11 Oṣù Kẹjọ ọdún 2016, dà a dúró láti ṣe ìgbésẹ náà. O jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí London ìṣura paṣipaarọ Ẹgbẹ́ Advisory Africa.

O tí yọ kúrò nínú àwọn iṣẹ rẹ̀ bí DG tí PenCom nípasẹ Ààrẹ Muhammadu Buhari ní ọdún 2017. Pẹlú pẹlu, Ilé-ìgbìmọ̀ Àwọn Aṣojú ní Nàìjíríà kọ̀wé sí National Pension Commission (PenCom) ní May 2019 láti sọ fún aj6o náà tí ìbẹrẹ tí iwadi lórí àwọn aiṣedeede rírà tí o wà ní àkókò rẹ̀, àti àwọn ẹsùn tí ilokulo, irufin àti Òfin Ijabọ Ìlú, 2007.

## Àwọn ìtọ́kasí
Eunice Atuejide

**Eunice Uche Julian Atuejide** (tí a bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹjọ ọdún 1978) jẹ́ obìnrin oníṣòwò, agbẹjọ́rò, àti olóṣèlú ní Nàìjíríà. Ó gbajúmọ̀ jùlọ fún dídá National Interest Party (NIP) sílẹ̀, àti pé ó tún jẹ́ olùdíje fún ipò ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fún ẹgbẹ́ òṣèlú National Interest Party (NIP) ní ọdún 2019.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ àti èkọ
A bí Atuejide ní Ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìdílé rẹ̀ ti wá láti Ìpínlẹ̀ Enugu . Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Onike Girls ní Èkó, ó lo ọdún kan ní ilé-ẹ̀kọ́ girama tí ó ní ẹ̀ka kan náà   kí ó tó yípadà sí Ilé-ẹ̀kọ́ girama Reagan Memorial Girls, ní Èkó pẹ̀lú. Ó kó lọ sí Yunifásítì ti Ìbàdàn láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ètò ọrọ̀ ajé.

Atuejide kopa ninu Taekwondo jakejado eto-ẹkọ girama ati giga rẹ, o si wa lara awọn ẹgbẹ ti o ṣoju fun Yunifasiti ti Ibadan ni awọn ere NUGA lati ọdun 1996 si 1999. Ó gba bẹ́líìtì dúdú ní 1st Dan ní ọdún 2005 pẹ̀lú BUDO Taekwondo Club ní Siegen,Germany.

Atuejide fi ile-ẹkọ eto-ọrọ ogbin silẹ ni Yunifasiti ti Ibadan o si gba Iwe-ẹri ede Faranse ni Institut Internationale d'Etudes Française, ni Université Marc Bloch, Strasbourg, Fránsì. O gba Deutsche Sprachprüfung für den Hochschulzugang (DSH) o si fi orukọ silẹ ni University of Siegen, nibiti o ti kọ ẹkọ Iṣowo Iṣowo.   

Atuejide gba Iwe-ẹri ninu Ṣiṣe fiimu ati Iṣere ni Ile-ẹkọ Fiimu New York ati Sally Johnson's Studios lẹsẹsẹ, mejeeji ni Ilu New York, Améríkà .  Ó parí ìwé ẹ̀rí Graduate Diploma nínú Òfin, Graduate LLB, Ẹ̀kọ́ Òfin, àti LLM nínú Ẹ̀kọ́ Òfin Ọjọ́gbọ́n ní BPP University, London, United Kingdom.  Lẹ́yìn náà, ó padà sí Nàìjíríà níbi tí ó ti parí ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ tí a nílò fún ìforúkọsílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Agbẹjọ́rò àti Agbẹjọ́rò Ilé Ẹjọ́ Gíga Jùlọ ti Nàìjíríà.

## Iṣẹ́ ọwọ́

Gẹ́gẹ́ bí agbẹjọ́rò, Atuejide ń ṣiṣẹ́ ní Nàìjíríà àti United Kingdom. Gẹ́gẹ́ bí oníṣòwò, ó ní ipa nínú IT Consultancy pẹ̀lú ìdàgbàsókè ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù àti ìṣàkóso fún àwọn SMEs àti àwọn àánú. Ó tún ń gba owó fún àwọn ilé iṣẹ́ ní Yúróòpù àti àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ ní Áfíríkà, Látìn Amẹ́ríkà àti Éṣíà. 

Ìfẹ́ Atuejide sí ìṣèlú pọ̀ sí i nígbà tí ó wà ní Ilé-ẹ̀kọ́ Òfin Nàìjíríà ní Abuja. Ó pe àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ òfin tí wọ́n jọ ní èrò ìṣèlú kan náà pẹ̀lú rẹ̀, wọ́n sì jọ bẹ̀rẹ̀ ìrìn àjò láti dá ẹgbẹ́ òṣèlú kan sílẹ̀. Èyí yọrí sí ìdásílẹ̀ àti ìforúkọsílẹ̀ ti National Interest Party (NIP) ní ọdún 2018.

## Àwọn ìtọ́kasí
Maphoka Motoboli

**Maphoka Motoboli** je oloselu ni Lẹ́sótò.

Motoboli jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Orílẹ̀-èdè Lesotho,   ilé ìsàlẹ̀ ti Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ti Lesotho.

Motoboli ni Igbákejì Minisita fun Ẹkọ. 

## Wo tun

* Ìṣèlú Lesotho

## Àwọn ìtọ́kasí


 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Anna Darius Ishaku

**Anna Dickson Ishaku** ( *ọmọ bí* **Mbasughun** ; tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹjọ ọdún 1957) ni oludasile ati Alakoso Agba ti NGO "Hope Afresh Foundation Taraba"  àti ọmọ ẹgbẹ́ agbẹjọ́rò ní Nàìjíríà. Ó fẹ́ Darius Dickson Ishaku, Gómìnà ìpínlẹ̀ Taraba tẹ́lẹ̀ rí. 

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀
A bí Mbasughun ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹjọ ọdún 1957 ní Wusasa, Zaria ṣùgbọ́n ó wá láti agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Vandeikya ní ìpínlẹ̀ Benue. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ St. Bartholomew, Wusasa, Zaria (1964-1969); níbi tí ó tún tẹ̀síwájú sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ọmọbìnrin Gindiri (1969-1973). Wọ́n forúkọ sílẹ̀ fún un ní ilé-ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́ ìpìlẹ̀, Yunifásítì Ahmadu Bello láti ọdún 1975 sí 1976, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí òfin ní ọdún 1979. Ó tún lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin ní orílẹ̀-èdè Nigeria ní ọdún 1979, wọ́n sì pè é sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin ní orílẹ̀-èdè Nigeria ní ọdún 1980.  

## Iṣẹ́ àánú àti ìfẹ́-ọkàn
Mbasughun dá àjọ tí kìí ṣe ti ìjọba sílẹ̀ "Ìpìlẹ̀ Ìrètí Afresh tiTaraba" ní ọjọ́ keje oṣù keje ọdún 2016.   Ìran rẹ̀ ni láti di olùkópa pàtàkì kárí ayé nínú pípèsè àwọn iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ fún ènìyàn. 

Ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹta, ọdún 2017, àjọ náà kéde pé òun ń bá Central Bank of Nigeria ṣiṣẹ́ pọ̀ láti kọ́ àwọn ọ̀dọ́ aláìníṣẹ́. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Ikẹkọ Idagbasoke Iṣowo CBN ti wà fún ohun tó lé ní ọdún méjì ní agbègbè Àríwá-Ìlà Oòrùn Nàìjíríà ṣùgbọ́n àwọn ará Taraba kò lè kópa nínú ìdánilẹ́kọ̀ọ́ náà títí tí Ìpìlẹ̀ Ìrètí Afresh fi dá sí i. 

Iṣẹ́ míìrán ni Ile-iṣẹ Ilera Ireti (HHC),  ilé ìtọ́jú àtúnṣe kan tí ó jẹ́ olùrànlọ́wọ́ fún àtúnṣe ìgbésí ayé àwọn aráàlú Taraba, gbígbé pẹ̀lú àwọn ipa ìlòkulò oògùn olóró àti dín ipa búburú lórí àwọn ìdílé àti àwùjọ lápapọ̀ kù.   Ó tún jẹ́ olùgbèjà alágbára fún àwọn obìnrin ní agbára, ìṣèlú àti àlàáfíà. 

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Mbasughun fẹ́ Darius Dickson Ishaku, Gómìnà Ìpínlẹ̀ Taraba, wọ́n sì bí ọmọ márùn-ún. 

## Wo tun

* Àkójọ àwọn obìnrin àkọ́kọ́ ní ìpínlẹ̀ Nàìjíríà

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1957
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Somtochukwu Maduagwu

**Somtochukwu Christelle Maduagwu**  (Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 1995 – Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn ọdún 2025) jẹ́ agbẹjọ́rò, àwòṣe, olùdarí ìròyìn, oníròyìn àti olùgbéjáde eré ní Nàìjíríà . Ó kọ́kọ́ gba àmì ẹ̀yẹ ní ọdún 2023 gẹ́gẹ́ bí ẹni tó kẹ́yìn nínú àtúnse kọkànlá ti Miss Tourism Nigeria.  

## Ìgbésí ayé ìbẹrẹ
A bí Maduagwu ní ọjọ kerindinlogbon oṣù Kejìlá ọdún 1995 ní ìlú London sí ìdílé Maduagwu tí Ìpínlẹ̀ Anambra ní Nàìjíríà. O dàgbà sí Port Harcourt.

## Iṣẹ-ṣiṣe
Maduagwu kọ ẹkọ nípa òfin ní United Kingdom. O padà sí Nàìjíríà láti kopa nínú ọdún kàn dandan National Youth Service Corps (NYSC) o sí ṣiṣẹ́ ní kúkúrú ní Nigeria ṣáájú kí o tó padà sí United Kingdom, níbití o tí bẹ̀rẹ iṣẹ́ ìtọjú. Ní ọdún 2021, wọn tún gbé lọ sí Nàìjíríà. Ní ọdún 2023, o jẹ́ olusare àkọkọ nínú ìdíje Miss Tourism Nigeria.

Arábìnrin náà jẹ́ aláṣẹ labẹ òfin ní International Dispute Resolution Institute (IDRI), àti lẹhinna jẹ́ oludamọran kékeré ní Akinlolu Kehinde SAN & Co.[5] Arábìnrin náà darapọ̀ mọ́ ile-iṣere Arise News tí Abuja, tí o ń sàlàyé àwọn ọran òfin, ẹtọ àwọn obìnrin, àti ipá tí àwọn àjọ tí kìí ṣe ìjọba (NGOs). Arábìnrin náà tún jẹ́ àgbààgbà wí imudogba àbò.

## Ikú rẹ̀
Maduagwu kú ní ìlú Abuja ní ọjọ kọkandinlọgbọn oṣù kẹsán ọdún 2025, lẹyìn tí o fọ́ kúrò ní ilé kàn láti lè sá fún àwọn olẹ́ jíjà kàn.

Ìròyìn fí tó wà létí wípé ilé iṣé ọlọpa Nàìjíríà tí Abuja tí dà àwọn tí wọn fura ṣí.

Lakoko tí àtẹ̀jade ọlọ́pàá tí Hadiza Usman-Ajayi fowo sí fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ikú Maduagwu wáyé latari ikọ jijale kàn ní ilé rẹ̀ ní Abuja, àwọn ẹlẹgbẹ Maduagwu tí tako ọrọ náà nítorí ikú rẹ̀ latari aibikita oògùn ní Nàìjíríà. Ní àkókò Arise News The Morning Show, Reuben Abati, lẹgbẹẹ Ojy Okpe àti Rufai Oseni sọ ikú náà sì aibikita ile-iwosan, aiṣedeede ọlọpa, àti ikuna ìjọba ètò. Gẹ́gẹ́ bí ìwé agbéròyìnjáde The Punch ṣe sọ, ikú Maduagwu tún ti tún ìpè sọ́kàn pé kí wọ́n gbé ìgbésẹ̀ kánjúkánjú lòdì sí àìṣòótọ́ jákèjádò Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Chioma Goodhair

**Chioma Ikokwu,** (tí a bí ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹfà, ọdún 1989) a mọ̀ ọ́n sí Chioma Goodhair, ó jẹ́ olùkọ́ni àgbà oníṣòwò àti olókìkí aṣọ ní Nàìjíríà  Ó jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn olùdásílẹ̀ àti olórí àgbà Irun Ti o dara Ltd. àti Ile ounjẹ idẹ ati idẹ ati rọgbọkú.   pẹ̀lú Kika Osunde.  Ó tún jẹ́ olókìkí fún ipa rẹ̀ nínú ìfihàn awọn ìyàwó ilé gidi ti Èkó (RHOL) nínú ẹ̀ka ìfìwéránṣẹ́ awọn Ìyàwó Ilé tòótọ́.

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀
A bí Chioma Ikokwu ní ìlú Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, fún Agunze àti Uche Ikokwu. Ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Yunifásítì Birmingham ní ọdún 2010 pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí LL.B.  Lẹ́yìn náà, ó gba ìwé-ẹ̀rí LL. M nínú Òfin Àyíká Àgbáyé àti Ìdájọ́ Òwò Àgbáyé ní Yunifásítì Lọ́ndọ́nù ( *Ilé-ẹ̀kọ́ Ẹ̀kọ́ Ìlà-Oòrùn àti Áfíríkà* ). 

## Iṣẹ́ ọwọ́
Ó pàdé alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ̀ Kika Osunde[ ní Yunifásítì Birmingham  . Lẹ́yìn tí ó parí ìwé-ẹ̀rí Master of Laws, Chiomaosis fún ìgbà díẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ òfin àti iṣẹ́ ní Lebanon kí ó tó padà sí Nàìjíríà láti lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin.

Ó dá ilé iṣẹ́ irun àti ẹwà Good Hair Ltd sílẹ̀ ní England ní ọdún 2009,  èyí tí ó kó lọ sí Nàìjíríà ní ọdún 2014.  Ikokwu àti Osunde kọ́ ilé iṣẹ́ ẹwà kan tí a mọ̀ sí "Aye Irun rere."  Chioma Goodhair jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn tó ni Brass and Copper, ilé àwọn àti ilé ìtura kan ní Good Hair Space ní Lekki, Èkó.

Ó dá Chioma Ikokwu etò Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ owó Ìbẹ̀rẹ̀ sílẹ̀, èyí tí ó dojúkọ pípèsè owó fún àwọn oníṣòwò kékeré pẹ̀lú àwọn èrò tuntun. Ó tún ń ṣe ètò ìkọ́ni àwọn aláṣẹ níbi tí ó ti ń kọ́ àwọn oníṣòwò ní ẹ̀kọ́ nípa ṣíṣẹ̀dá iṣòwò, àmì ìdánimọ̀, àti títà ọjà.  

## Àwọn ìtọ́kasí


 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1989
Ada Osakwe

**Ada Osakwe** (tí a bí ní ọjọ́ kejì oṣù kẹsàn-án ọdún 1981) jẹ́ onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé, oníṣòwò, àti olórí ilé-iṣẹ́ ní Nàìjíríà, ẹni tí ó jẹ́ olùdásílẹ̀ àti olórí àgbà ti Agrolay Ventures, ilé-iṣẹ́ ìdókòwò iṣẹ́ àgbẹ̀ kan tí ó wà ní Nàìjíríà, tí ó ń náwó sí àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú oúnjẹ àgbẹ̀ ní Áfríkà. Láti oṣù kọkànlá ọdún 2012 títí di oṣù karùn-ún ọdún 2015, Ada Osakwe ni Olùdámọ̀ràn Ìdókòwò Àgbà fún Mínísítà fún Ìdàgbàsókè Àgbẹ̀ àti Ìgbèríko ní Nàìjíríà, Akinwumi Adesina .

## Àtilẹ̀ àti ẹ̀kọ́
A bí Ada Osakwe ní Nàìjíríà ní ọjọ́ kejì oṣù kẹsàn-án ọdún 1981. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ girama ní ìlú Èkó fún ẹ̀kọ́ A-Level rẹ̀,  ó sì jáde ilé-ẹ̀kọ́ gíga ní Yunifásítì Hull, ní United Kingdom, pẹ̀lú oyè Bachelor of Science nínú ẹ̀kọ́ ọrọ̀-ajé . Ó gba oyè Master of Science in Economics and Finance ní Yunifásítì Warwick, ní UK pẹ̀lú. Ó tún ní oyè Master of Business Administration, tí a gbà láti ilé-ẹ̀kọ́ Kellogg School of Management, ní Northwestern University, ní Evanston, Illinois ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. 

## Iṣẹ́ ọwọ́
Ada Osakwe kọ́kọ́ ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú owó pẹ̀lú BNP Paribas ní ọ́fíìsì wọn ní ìlú London. Lẹ́yìn náà, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Ìdókòwò Àgbà ní Banki Ìdàgbàsókè Áfríkà (AfDB), pàápàá jùlọ ní ẹ̀ka ìnáwó ètò ìṣẹ̀dá, ó sì ṣiṣẹ́ ní ipò yẹn fún ọdún mẹ́rin. Ada Osakwe je orisun ni Tunis. Lẹ́yìn náà, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí igbákejì ààrẹ ní Kuramo Capital Management, ilé-iṣẹ́ ìdókòwò àdáni kan tí ó wà ní ìlú New York. 

Lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú Ilé-iṣẹ́ Àgbẹ̀ ti Nàìjíríà, Ada Osakwe dá Agrolay Ventures sílẹ̀. Ó tún dá ilé oúnjẹ kan sílẹ̀ ní Nàìjíríà, Nuli Juice. Ní ọdún 2017, wọ́n yàn án sí ìgbìmọ̀ One Acre Fund, àjọ tí kì í ṣe ti ìjọba àti ètò ìnáwó tó wà ní Kenya tí ó ń ṣe ìránṣẹ́ fún àwọn àgbẹ̀ kékeré ní Burundi, Kenya, Malawi, Rwanda, Tanzania àti Uganda.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ àti ìdámọ̀
Ní oṣù Kejìlá ọdún 2014, wọ́n pe Ada Osakwe ní ọ̀kan lára àwọn "Obìnrin Alágbára Ọ̀dọ́mọbìnrin ní Áfíríkà ní *ọdún* 2014". 

Ní oṣù kẹta ọdún 2021, ìwé ìròyìn *Forbes Magazine* fún Osakwe ní ẹ̀bùn Business Woman Award.

Wọ́n yan Osakwe gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn "Àwọn Obìnrin mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí wọ́n dá sílẹ̀ ní Áfíríkà tí ó yẹ kí ẹ mọ̀ ní ọdún 2023" láti ọwọ́ African Folder ní oṣù kẹta ọdún 2023.

## Àwọn ìtọ́kasí
Martha Washington

**Martha Dandridge Custis Washington** (Oṣù Kẹfà 2, 1731 – Oṣù Karùn-ún 22, 1802) ni ìyàwó George Washington, Baba Olùdásílẹ̀ àti Ààrẹ àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò dá orúkọ oyè náà sílẹ̀ títí di ìgbà ikú rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà, ó sì ṣàlàyé ipa obìnrin àkọ́kọ́, ó sì gbé ọ̀pọ̀ lára àwọn àpẹẹrẹ tí àwọn obìnrin àkọ́kọ́ ọjọ́ iwájú ń wò. Lakọkọ ìjọ̀ba rẹ̀, a pé ní "Lady Washington".

## Ìgbésí ayé ìbẹrẹ
Wọ́n bí i lórí oko tábà. Ní 1749 o pàdé ọkọ rẹ̀ àkọkọ́, Daniel Parke Curtis àti pé wọ́n ṣe ìgbéyàwó ní ọdún kàn lẹhinna, wọ́n sí bí ọmọ mẹ́rin. Custis tí ṣe opó ní ọmọ ọdún 26 nígbàtí ọkọ rẹ̀ kú, bóyá láti àrùn ọfun nlá kán. Nígbàtí o kú, Custis jogún ohun-ìní nlá tí o tí jogún tẹlẹ láti ọdọ bàbá rẹ̀.

## Ìgbéyàwó sí George Washington
Martha pàdé George Washington àti pé wọ́n ṣe ìgbéyàwó ní ọdún 1959. Wọ́n ọ ní ọmọ pọ, ṣùgbọ́n wọ́n dàgbà meji nínú àwọn ọmọ tí Martha tí o kú. Lẹhìn Iyika Amẹ́ríkà, o dí Iyaafin àkọkọ́ tí Amẹ́ríkà nípasẹ̀ ìṣe ọkọ rẹ̀ bí Alàkóso àkọkọ́ tí Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtọ́kasí
The Miracle Centre

***The Miracle Centre*** jẹ́ eré apanilẹ́rìn-ìn tí wọ́n àgbéjáde ní ọdún 2020 ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Niyi Towolawi ni olùdarí eré náà tí ó sì ṣe àgbéjáde rẹ̀ pẹ̀lú and  Odetoye Bode tí ó jẹ́ olùdarí Kherut Films. Àwọn òṣèrẹ́ akópa nínú fíìmù yìí ni Yemi Shodimu  Hafeez "Saka" Oyetoro, Ayo Mogaji, Femi Adebayo, Ayobami "Woli Agba" Ajewole sì kópa gẹ́gẹ́ bíi amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ olú-ẹ̀dá-ìtàn. Fíìmù yìí dá lórí ìtàn ilé-ẹ̀kọ́ọ girama kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Panya Grammar School, níbi tí olùkọ́ tuntun kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ , Mr. Greg,ti ṣe alábàápàdé ètò ẹ̀kọ́ tó ń dìmẹ́rí, Ọ̀gbẹ́ni yìí sì ní ìpinnu láti ṣe àyípadà .

Wọ́n ṣe àfihàn fíìmù yìí ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kejì ọdún 2020. Àwọn oníṣẹ́ lámèyítọ́ sì kan sárá sí fíìmù náà, wọ́n sì tún ṣe àfihàn fíìmù náà kárí ayé.

## Àwọn Òṣèré AKópa
* Yemi Shodimu kópa gẹ́gẹ́ bíi Mr Greg
* Hafeez ‘Saka’ Oyetoro kópa gẹ́gẹ́ bíi Vice Principal 
* Ayo Mogaji
* Femi Adebayo
* Ayobami ‘Woli Agba’ Ajewole
* Etinosa Idemudia kópa gẹ́gẹ́ bíi Lucy
* Broda Shaggi
* Rotimi Salami 
* Odunlade Adekola I kópa gẹ́gẹ́ bíi Awakọ̀ Taxi 
* Rachael Okonkwo
* Mary Owen
* Muyiwa Donald
* Chinonso Ukah
* Ralph Niyi

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Àsomọ́
*
Rimini Makama

**Rimini Haraya Makama** jẹ́ agbẹjọ́rò, oníṣòwò àti olórí ilé-iṣẹ́ ni. Ó jẹ́ Kọmíṣọ́nà Àgbà fún Ìṣàkóso Àwọn Oníbàárà ní Ìgbìmọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀ Nàìjíríà . Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Nàìjíríà ti fi ìdí Makama múlẹ̀ sí ipò rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù karùn-ún ọdún 2024 lẹ́yìn yíyàn rẹ̀ láti ọwọ́ Ààrẹ Bọ́lá Tinúbú GCFR ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kejì ọdún 2024.

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀

A bí Makama ní Jos, Ìpínlẹ̀ Plateau, ní apá àríwá àárín gbùngbùn Nàìjíríà. Makama kẹ́kọ̀ọ́ nípa òfin ní Yunifásítì ìlú Jos, Nigeria, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú LLB. Lẹ́yìn tí ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin, wọ́n pè é sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin ní Nàìjíríà. Makama tẹ̀síwájú láti gba ìwé-ẹ̀rí LLM láti Yunifásítì ti Reading . Makam tun ni iwe-ẹri CIM lati Ile-ẹkọ Tita Ilu Lọndọnu.

## Iṣẹ́ ọwọ́

Ní oṣù kejì ọdún 2024, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Kọmíṣọ́nà Àgbà fún Ìṣàkóso Àwọn Oníbàárà ní Ìgbìmọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀ Nàìjíríà. Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Nàìjíríà fọwọ́ sí yíyàn rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù karùn-ún ọdún 2024.

Kí Makama tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú Ìgbìmọ̀ Ìbánisọ̀rọ̀ Nàìjíríà, ó ti kópa nínú onírúurú iṣẹ́ ní Microsoft láti ọdún 2016 sí 2023, pàápàá jùlọ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àjọ Ìjọba fún MEA Emerging Markets. Nínú ipò yìí, ó ṣe pàtàkì nínú ṣíṣẹ̀dá ètò ìlànà kan tí ó mú kí ẹ̀ka ìjọba gba ìmọ̀ ẹ̀rọ ìkùukùu gbogbogbò ní onírúurú ọjà káàkiri MEA.

Nígbà tí ó wà ní Microsoft, Makama dúró fún àwọn ohun tí ilé-iṣẹ́ náà ní ẹ̀ka iṣẹ́-àjọ Digital Economy Task Force ti US Chamber of Commerce àti SMART Africa Alliance. Ó tún di olókìkí fún pípín àwọn ìròyìn pàtàkì lórí ìwà rere AI, pàápàá jùlọ nígbà tí ó farahàn gẹ́gẹ́ bí agbọ́rọ̀sọ onímọ̀ nípa ìlànà AI ní UNESCO Forum on Artificial Intelligence ní ọdún 2018.

Iṣẹ́ Makama tún ní àkókò pàtàkì pẹ̀lú Africa Practice gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Ìbánisọ̀rọ̀ fún Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà. Nínú ipa yìí, ó ṣe àṣeyọrí láti yí àwọn àìní ìbánisọ̀rọ̀ onímọ̀ràn ti àwọn ilé-iṣẹ́ pàtàkì bíi Uber, PayPal, CNN, Google SSA, Bloomberg LP, Sage VIP, Actis West Africa, àti The African Union padà sí àwọn ojútùú tó gbéṣẹ́, ó sì ń bá àwọn onímọ̀ràn ìjọba tó ga jùlọ ṣiṣẹ́ pọ̀.

Kí ó tó di ọmọ ẹgbẹ́ ọlọ́pàá ilẹ̀ Africa, ó jẹ́ Olùrànlọ́wọ́ Àgbà fún Òfin ní Ọ́fíìsì Àwọn Ọ̀ràn Òfin - International Criminal Police Organisation (INTERPOL) ní Lyon, France.

### Àwọn ìsapá ìṣẹ̀dá
Makama jẹ́ olùfẹ́ fíìmù. Òun ni Olùgbéjáde Àgbà fún Green White Green, fíìmù onímọ̀ nípa àwọn ọmọdébìnrin mẹ́ta láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà tí wọ́n ń yípadà láti ilé-ẹ̀kọ́ girama sí yunifásítì. Òun ni Olùgbéjáde Àgbà The Lost Okoroshi, fíìmù aláfẹ́fẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Jennie Åfeldt

**Jennie Linda Marie Åfeldt** (tí wọ́n bí ní ọgbọ̀n ọjọ́ ọdún 1974) jẹ́ olóṣèlú orílẹ̀-èdè Sweden tó ṣiṣẹ́ lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Riksdag láti ọdún 2014 gẹ́gẹ́ bí i ọmọ-ẹgbẹ́ olómìnira ti ìlú Sweden.

Ní ilé-ìgbìmọ̀, Åfeldt ti fìgbà kan wà ní ipò Ìgbìmọ̀ lórí ọ̀rọ̀-Ajẹmáyìíká, Ìlera àwọn ará-ìlú, àti Ìlànà àwọn oníbàárà àti Social Affairs Committee. Òun àti olóṣèlú ẹgbẹ́ rẹ̀, ìyẹn Christina Östberg, jìjọ ṣe ìpolongo lórí àtúnṣẹ lórí oògùn olóró, tí wọ́n sì ṣàtòjọ àwọn ìlànà tó lòdì sí ìlò oògùn olóró lálòjù. Ní ọdún 2015, Åfeldt ní ìrírí ìjanilólè, tí ìṣọ́ rẹ̀ sí wà lọ́wọ́ ewu nígbà tí ẹnìkan rápálá wọ inú iyàrá ìgbafẹ́ tó wà ní Malmö, tí ẹni náà sí jí gbogbo àwọn ìwẹ́-ẹ̀rí ìdá́nimọ̀ rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Victoria Chika Ezerim

**Victoria Chika Ezerim** Listen ⓘ jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tó ń ṣe eré taekwondo tó ń díje nínú ẹ̀ka àwọn obìnrin tó jẹ́ ọmọ ọdún 2003. Ó gba ẹ̀bùn idẹ ní ìdíje Taekwondo ti Áfíríkà ní ẹ̀ka –mẹ́tàlélọ́gọ́ta kg. 

## Iṣẹ́ eré ìdárayá
Victoria kópa nínú ìdíje Taekwondo Africa Championships ti ọdún 2003 tí wọ́n ṣe ní Abuja, Nàìjíríà, níbi tí ó ti gba àmì ẹ̀yẹ idẹ nínú ìdíje –mẹ́tàlélọ́gọ́ta kg. 

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Omoowa Omoregie

**Omoowa Omoregie**jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tó ń ṣe eré taekwondo tó ń díje nínú ẹ̀ka àwọn obìnrin tó jẹ́ ọmọ ọdún 2009. Ó gba ẹ̀bùn idẹ ní ìdíje Taekwondo ti Áfíríkà ní ẹ̀ka –metalelàádọ́ta kg.

## Iṣẹ́ eré ìdárayá
Omoregie kópa nínú ìdíje metalelàádọ́ta kg ní ìdíje Taekwondo Africa ti ọdún 2009 tí ó wáyé ní Yaoundé, nígbà tí ó dé ipò kẹta, ó gba àmì ẹ̀yẹ idẹ. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Josephine Anenih

**Iyom Josephine Anenih** (tí a bí ní ọjọ́ kẹfà oṣù keje ọdún 1948)   jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n yàn gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún Àjọ Àwọn Obìnrin ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 2010, nígbà tí Ààrẹ Goodluck Jonathan kéde ìgbìmọ̀ tuntun rẹ̀. 

## Ìtàn ìgbésí ayé
A bí i ní Sokoto ní ọdún 1948, ó sì máa ń ṣí lọ síbòmíràn nígbà gbogbo bí baba rẹ̀, òṣìṣẹ́ ìjọba ní Ẹ̀ka Iṣẹ́ Ìjọba, ṣe ń ṣiṣẹ́ ní àwọn ìpínlẹ̀ ní gbogbo orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. A bí i sínú ìdílé Kristẹni. Ó parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní Queen's College, ní ìlú Èkó.  Nígbà tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa òfin, ó gba ìwé ẹ̀rí B.Ed, LLB, àti B.L. láti Yunifásítì ti Ife (1974/75) àti Yunifásítì ti Benin.

Ọkọ rẹ̀, Tony Anenih (1933–2018) ni a yàn gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún Iṣẹ́ ní ọdún 1999 nínú ìgbìmọ̀ àkọ́kọ́ Ààrẹ Olusegun Obasanjo. 

Ó jẹ́ alága fún Federation of Women Lawyers láti ọdún 1994 sí 2000, ó sì jẹ́ olórí obìnrin àkọ́kọ́ ti orílẹ̀-èdè ti egbẹ́ oṣèlú dẹ́mókírátì ti awọn enìyàn (PDP) láti ọdún 1999 sí 2005.  Ní oṣù kẹrin ọdún 2002, ó sọ pé ìlò ìlànà òfin Sharia ní ìpínlẹ̀ Kano ti mú kí àwọn obìnrin ní ìdàgbàsókè gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sìn Islam ṣe pàṣẹ.  Ó jẹ́ olùdámọ̀ràn pàtàkì lórí ọ̀ràn àwọn obìnrin fún Ààrẹ Obasanjo títí di ọdún 2006. 

Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ *Ìpìlẹ̀ awọn Obìnrin Nàìjíríà (WFN)*, àjọ kan tí ó ń ran àwọn obìnrin Nàìjíríà lọ́wọ́ láti máa pàṣípààrọ̀ èrò lórí àwọn ọ̀ràn obìnrin kárí ayé àti láti ran àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti ní agbára nínú ìṣèlú. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ *Ìgbìmọ̀ Ìdìbò Obìnrin àti Àkọsílẹ̀ Òfin*, èyí tí ó ń gbìyànjú láti fi ojú ìwòye àwọn obìnrin kún àwọn Òfin Ìdìbò àti àtúnṣe ti Nàìjíríà. 

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1948
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ogechi Ogwudu

**Ogechi Ogwudu** Ó jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó ń ṣe eré taekwondo. Ó gba àmì ẹ̀yẹ idẹ ní ìdíje Taekwondo ti Áfíríkà ní ọdún 2009 nínú ẹ̀ka –mẹ́tàdínllọ́gọ́ta kg. 

## Àwọn ọlá kárí ayé

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Myma Belo-Osagie

**Myma Adwowa Belo-Osagie** (orílè-èdè Bentsi-Enchill), jẹ alabaṣiṣẹpọ alakoso ni ile-iṣẹ ofin Udo Udoma & Belo-Osagi ni Èkó, Nàìjíríà . O ti ṣe ẹ̀kọ́ giga ni Yunifasiti ti Ghana ati ile-iwe ofin Harvard.

Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ àmọ̀ràn kárí ayé ní ọ́fíìsì Ààrẹ Yunifásítì Harvard, ó sì tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ àmọ̀ràn ní Harvard University Center for African Studies Africa Advisory Board. 

Ó jẹ́ ara àwọn ẹgbẹ́ tó ṣe àgbékalẹ̀ *Nigerian Communications Act of 2003*, ìjọba Nàìjíríà sì gbà á láàyè láti ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti ṣe àgbékalẹ̀ *òfin gáàsì tó wà ní ìsàlẹ̀*.

## Ẹkọ
Myma Belo-Osagie tí gbà èkọ gírámà ní ilé ìwé gíga Achimota kí o to gbọye LL.B láti University of Ghana ní ọdún 1975. Ọ lọ sí Ghana School of Law tí wọn sì pé e sí bar ní 1977. O parí ní Harvard Law School ní ọdún 1978 pẹlú LL.M degree ní Nàìjíríà tí o sí yege ìdánwò òfin Nigeria tó 19 ní Ghana ní adaṣe. O parí ilé-ìwé òfin Harvard ní ọdún 1985 pẹlú alefa SJD kàn.

## Iṣẹ-ṣiṣe
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ ní Registry High Court Registry, Ghana ní 1973. Lakọkọ tí o wá lórí ètò oyè dókítà, o jẹ́ Oluranlọwọ Iwadi fún Olori Awọn Ẹkọ nípa òfin àgbáyé, Dean David Smith. Ní ọdún 1985, o dà ilé-iṣẹ́ amòfin Udo Udoma & Belo-Osagie sílẹ.

O jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí o forukọsilẹ tí ]New York, Ghana, àti Nigeria Bars, àti pé o tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ tí Ẹgbẹ Agbẹjọro Amẹ́ríkà.

## Ìgbésí ayé ará ẹni
Myma Belo-Osagie tí ṣe ìgbéyàwó pẹlu Hakeem Belo-Osagie àti pé wọ́n bi ọmọ mẹ́rin pẹlú Yasmin Belo-Osagie. Ọmọ orílẹ̀-èdè Ghana ní.

## Awards àti ìdánimọ̀
Belo-Osagie jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Ọla Kariaye tí Ilé-ẹko gíga tí Ìlú Amẹrika tí Iṣẹ ọnà àti Imọ-jinlẹ ní Oṣù Kẹrin ọdún 2018.

Ilé-ìwé Ìṣòwò Harvard tí Ilé-iṣẹ́ Ìṣòwò Afirika àti Ilé-iṣẹ́ fún Awọn Ijinlẹ Afirika ṣe ajọpọ *Hakeem & Myma Belo-Osagie Distinguished African Business and Entrepreneurship Lecture Series* lododun láti ọdún 2015.

## Àwọn ìtọ́kasí
Adeola Olanrewaju

**Adeola Olanrewaju** (ojoibi 12 January 1982) je omo orile-ede Naijiria.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
A bí Adeola Olanrewaju ní ọjọ́ kejìlá oṣù kìíní ọdún 1982 ní Ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà.

## Ẹ̀kọ́
Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga Bishop Loughlin àti ilé-ẹ̀kọ́ gíga Xavier níbi tí ó ti parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ọdún 2005, lẹ́yìn náà ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀.

## Iṣẹ́ ọwọ́
Ó kópa nínú ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù agbọ̀n obìnrin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a mọ̀ sí D'Tigeress gẹ́gẹ́ bí Nọ́mbà mẹ́rìnlá ní ọdún 2006 níbi tí ó ti díje nínú àwọn ìdíje FIBA àwọn àgbáyé, àti ní ọdún 2009 ó gbìyànjú láti yẹ fún àwọn ìdíje world championships. Ipò rẹ̀ ni Center. Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ Ceyphan (Turkey) ní ọdún 2010 àti àjọ rẹ̀ ni SIG. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1982
Karefa Kargbo

**Karefa Kargbo** (tí a bí ní oṣù kẹjọ ọdún 1967) Òṣèlú Sierra Leone ni. Ó jẹ́ mínísítà fún àwọn orílẹ̀-èdè òkèèrè.  lábẹ́ Valentine Strasser ní ọdún 1993 àti 1994 lábẹ́ Ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Àkóso Orílẹ̀-èdè, ìdìtẹ̀ ológun tí ó gba ipò ààrẹ lọ́wọ́ Joseph Saidu Momoh.

Òun ni Olórí Akáǹtì ní Ẹ̀ka Àwọn Ohun Èlò Epo Prótíọ̀mù {PRU} tí Ernest Bai Koroma.yàn án sípò. &#x5B; ** &#x5D;

## Ìgbésí Ayé Àkọ́kọ́
Kargbo ṣiṣẹ́ ní ẹgbẹ́ ọmọ ogun Sierra Leone, lẹ́yìn náà ó kọ́ iṣẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nínú ìṣúná owó àti ìṣirò owó. Ó jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìjọba tó ní ìwé ẹ̀rí, ó sì ti ṣiṣẹ́ ní àwọn ẹ̀ka ìjọba àti ti àdáni, ó sì ní ìrírí nínú ìṣàkóso ìṣúná owó àti ìṣàkóso ilé-iṣẹ́. Lẹ́yìn náà, ó di àwọn ipò gíga nínú ìṣúná owó àti ìṣàkóso ní àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba àti àwọn àjọ àgbáyé. Lẹ́yìn náà, ó di àwọn ipò gíga nínú ìṣúná owó àti ìṣàkóso ní àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba àti àwọn àjọ àgbáyé.  

## Iṣẹ́ ọwọ́
Nígbà ìjọba Ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Àkóso Orílẹ̀-èdè, Kargbo ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún Àjọ Àjèjì ti Sierra Leone láti ọdún 1993 sí 1994, lábẹ́ ìjọba ológun tí Valentine Strasser ń darí. 

Gẹ́gẹ́ bí mínísítà fún ọ̀rọ̀ òkèèrè, ó ṣojú fún Sierra Leone nínú iṣẹ́ ìjọba àgbáyé, ó sì bá Àpérò Àpapọ̀ Àgbáyé sọ̀rọ̀ nígbà ìpàdé 48th ní ọdún 1993, níbi tí Sierra Leone ti kópa nínú ìjíròrò lórí ọ̀rọ̀ ìṣèlú àti ọrọ̀ ajé àgbáyé.

Ó gba ipò Mohamed Lamin Kamara, lẹ́yìn náà ni Abass Bundu rọ́pò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí mínísítà fún àwọn orílẹ̀-èdè òkèèrè ní ọdún 1994.

Lẹ́yìn ìgbà tí ó wà ní ìjọba, Kargbo tẹ̀síwájú láti ṣiṣẹ́ ní ìṣàkóso ìnáwó àti ìṣàkóso ẹ̀ka ìjọba. Lẹ́yìn náà, ó ṣiṣẹ́ ní àwọn ipò gíga tí ó níí ṣe pẹ̀lú ìṣàkóso ẹ̀ka ohun àlùmọ́nì àdánidá ní Sierra Leone, títí kan àwọn ipò olórí tí ó níí ṣe pẹ̀lú Sierra Leone Mines and Minerals Development and Management Corporation (SLMMDMC).

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967
Rosemary Chukwuma

**Rosemary Chukwuma** Fetísílẹ̀ ⓘ (born 5 December 2001) Ó jẹ́ asáré ìje ní Nàìjíríà. Ó gba àmì ẹ̀yẹ idẹ nínú eré ìje 4 × 100 mítà ní eré Commonwealth Games 2018 àti àmì ẹ̀yẹ wúrà nínú eré ìje 4 × 100 mítà ní eré ìje Áfíríkà 2019. Ní ọdún 2018, ó gba àmì ẹ̀yẹ wúrà nínú eré ìje 100 mítà ní eré ìje Summer Youth Olympics, ó sì ṣe eré ìje 11.17.

## Career
Rosemary Chukwuma gba iriri agbaye akọkọ rẹ ni Awọn ere Commonwealth ti ọdun 2018 ni Gold Coast, Australia nibiti o ti gba ami idẹ lẹhin awọn ẹgbẹ lati England ati Jamaica pẹlu ẹgbẹ agbabọọlu Naijiria ti o gba ami idẹ 4 × 100 m ni awọn aaya 42.75. Ni igba ooru o gba ami wura pẹlu ẹgbẹ agbabọọlu 4 × 100 m ni Awọn idije Afirika ti ọdun 2018 ni Asaba ṣugbọn ko bẹrẹ lori idije 200 m. Ni iṣaaju, o gba goolu meji ni Awọn ere Afirika ti ọdun 2018 ni Algiers lori awọn mita 100 ati 200 m ati nitorinaa o yẹ fun Awọn ere Olympic Awọn ọdọ Igba Ooru ni Buenos Aires, nibiti o ti gba ami wura 100 m

Ní ọdún 2019, ó gba wúrà mẹ́ta ní ìdíje Junior African Championships ní Abidjan pẹ̀lú ìṣẹ́jú àáyá 11.62 àti ìṣẹ́jú àáyá 23.81 tó parí ní ìdíje mita ọgọ́rùn ún àti mita igba  lẹ́sẹẹsẹ, àti ní ìṣẹ́jú àáyá 45.56 pẹ̀lú ẹgbẹ́ relay 4 × 100 m ti Nàìjíríà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù karùn-ún, ó sáré nínú relay 4 × 100 m fún Nàìjíríà ní IAAF World Relays ní Yokohama pẹ̀lú ìṣẹ́jú àáyá 45.07 ní ìpele àkọ́kọ́. Lẹ́yìn náà, ó kópa nínú African Games fún ìgbà àkọ́kọ́ ní Rabat ó sì dé ìparí ti 200 m, níbi tí kò ti bẹ̀rẹ̀. Ó tún gba wúrà pẹ̀lú ẹgbẹ́ relay ti Nàìjíríà ní ìṣẹ́jú àáyá 44.16.

## References




## External links

* 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 2001
Okere Adams

**Okere Adams** Ó jẹ́ olóṣèlú ará Sierra Leone. Ní ọdún 2002, wọ́n yan Adams gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún àwọn ohun àlùmọ́nì omi lábẹ́ Ahmed Tejan Kabbah. 

## Iṣẹ́ ọwọ́
Okere Adams ni ọpọlọpọ awọn ọfiisi ijọba pataki ninu iṣakoso ẹgbẹ oṣelu Sierra Leone (SLPP).

Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2000: lẹ́yìn tí ogun abẹ́lé parí, wọ́n yan Adams gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún Àwọn Ohun Àlùmọ́nì Òkun . Ní àsìkò yìí, ó ṣe àkóso àwọn ìsapá láti mú kí ẹ̀ka ẹja Sierra Leone dàgbàsókè àti láti yanjú àwọn ọ̀ràn bíi ìwé àṣẹ àti àwọn iṣẹ́ ẹja tí wọ́n ń ṣe láti òkèèrè. 

Ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2005, ó yí iṣẹ́ padà pẹ̀lú Chernor Jalloh, ó sì di Mínísítà fún Àjò Àti Àṣà.  Wọ́n fi Hindolo Trye rọ́pò Adams nígbà tí Ernest Bai Koroma di ààrẹ ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2007. Adams jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹ̀yà Temne. Wọ́n máa sin Okere Adams lọ́la.

Àwọn orísun ìdílé rẹ̀ jẹ́rìí ní ọdún 2019 pé Okere Adams kú, wọ́n sì sin ín sí ìlú ìbílẹ̀ rẹ̀ ní Magburaka. Ó kú ní ọjọ́ Ẹtì, ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹta ọdún 2019 ní Ilé Ìwòsàn Ológun 34 ní Freetown. Ó ṣiṣẹ́ ní oríṣiríṣi ipò ìgbìmọ̀ ní Tejan Kabbah, ó sì jẹ́ olórí ìjọba SLPP láàárín ọdún 1996 sí 2007. Ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Akọ̀wé Àkójọ Orílẹ̀-èdè ti SLPP láàárín ọdún 2002 sí 2008. Okere Adams lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga ti Bo Government àti lẹ́yìn náà ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga ti Saint Edwards ní Freetown. Ó lọ sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ gíga ní Germany àti Switzerland lẹ́yìn ìgbà díẹ̀ ní United Kingdom. Ó kú ní ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́rin.

## Àwọn Orísun

* Àkójọ àwọn ilé ìgbìmọ̀ ìjọba Sierra Leone

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ibironke Akinsete

**Ibironke Akinsete** (tí a bí ní ọdún 1938) jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀jẹ̀ àti ìfàjẹ̀sí ẹ̀jẹ̀ àti olùgbèjà fún ìlera àwọn obìnrin.   Ó yan ìmọ̀ nípa ẹ̀jẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ipa ọ̀nà iṣẹ́ rẹ̀ nítorí pé ẹ̀jẹ̀ àti bí a ṣe ń ṣe ara ènìyàn ló wù ú. 

## Ìtàn ìgbésí ayé
Ibironke Akinsete gba oyè ìṣègùn rẹ̀ láti Aberdeen University, Scotland. Ó tún gba àwọn ìwé ẹ̀rí mìíràn tó yẹ lórí ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀jẹ̀ láti Aberdeen University. 

Akinsete ṣiṣẹ́ ní Yunifásítì ti Èkó, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olùdámọ̀ràn sí Ẹ̀ka Ìtọ́jú Ẹ̀jẹ̀, ní Kọ́lẹ́ẹ̀jì Ìṣègùn.  Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Alága ti Iṣẹ́ Ìfàjẹ̀sí Ẹ̀jẹ̀ ti Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó tún jẹ́ olùtọ́jú fún Ìdènà Àrùn AIDS ní Nàìjíríà àti olùtọ́jú ìgbésí ayé ti awùjọ fún awọn Obìnrin àti arùn AIDS ní Áfíríkà, Nàìjíríà (SWAAN), Ọ̀jọ̀gbọ́n Akinsete ni Alága àkọ́kọ́ ti Ìgbìmọ̀ Ìgbésẹ̀ ti Orílẹ̀-èdè lórí AIDS-NACA. 

Wọ́n yan Akinsete gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ti Ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti Nàìjíríà ní ọdún 2006.  Ní ọdún 2017, wọ́n fún un ní ẹ̀bùn Achievement Awards ní Nigerian Healthcare Excellence Award (NHEA) fún ìfaradà rẹ̀ sí iṣẹ́ rere àti ìtọ́jú tó dára.  

## Àwọn ìtọ́kasí


 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1938
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Christina Östberg

**Christina Elisabeth Östberg** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣụ̀ Karùn-ún ọdún 1968) jẹ́ olóṣèlú ti orílẹ̀-èdè Sweden, tí ó sì jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Riksdag ti ẹgbẹ́ olómìnira ti ilẹ̀ Sweden. Ọdún 2014 ni wọ́n kọ́kọ́ yàn án sípò, láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ìgbìmọ̀ fún Social Affairs Committee àti Education Committee ní ilé-ìgbìmọ̀.   Ní ilé-ìgbìmọ̀, Östberg ṣiṣẹ́ ribiribi láti ri dájú pé wọ́n fi òfin líle kalẹ̀ láti tako oògùn olóró àti àṣìlò oògùn.

## Àwọn ìtọ́kasí
Amanda Agestav

**Amanda Grönlund** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kìíní ọdún 1974 ní ìlú Västerås) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Sweden ti ẹgbẹ́ olómìnìra tí àwọn Kìrìsìtẹ́nì. Ó jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Riksdag lábẹ̀ ẹkùn ìdìbò Stockholms län láti ọdú 1998 wọ 2002.

Wọ́n yàn án sípò municipal Kọmíṣọ́nà ní ìlú Västerås lẹ́yìn ìdìbò ọdún 2018.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ann-Christin Ahlberg

**Ann-Christin Ahlberg** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹsàn-án ọdún 1957) jẹ́ olóṣèlú ti orílẹ̀-èdè Sweden fún Social Democratic Party, bẹ́ẹ̀ sì ni ó jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Riksdag láti ọdún 2006. Òun ló gba ìjọ́kòó kọkàndínlógún lábẹ́ ẹkùn ìdìbò Västra Götaland County South. Yàtọ̀ sí iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olóṣèlú, ó jẹ́ olùtọ́jú àwọn ọmọdé. Ìlú Borås ló ń gbé, ó ti lọ́kọ ó sì ní ọmọ méjì tó ti dàgbà.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Olóṣèlú
Ọdún 2005 ni wọ́n kọ́kọ́ mu wọ ẹgbẹ́-òṣèlú Riksdag gẹ́gẹ́ bíi àfidípò ọ̀kan lára ọmọ-ẹgbẹ́ wọn tó kúrò ní Riksdag. Lẹ́yìn ìdìbò gbogboogbò ti ọdún 2006, wón yàn án sí Riksdag. Ní ọdún 2005 àti 2006 ó díje dupò Labour Market Committee àti Social Insurance Committee. Lẹ́yìn ìdìbò ọdún 2006, ó di ọ̀kan lára àwọn ìgbìmọ̀ náà.

Lásìkò ìdìbò gbogboogbò ti ọdún 2010, ó kúrò ní Social Insurance Committee, tí ó sì díje dupò Defence Committee. Lẹ́yìn ìdìbò gbogboogbò ti ọdún 2018, ó fi ipò Social Insurance Committee sílẹ̀ láti darapọ̀ mọ́ Health and Welfare Committee.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ifeoma Malo

**Ifeoma Malo**  jẹ́ agbẹjọ́rò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tó ń ṣiṣẹ́ nínú ìdàgbàsókè àgbáyé. Iṣẹ́ rẹ̀ dá lórí àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ agbára mímọ́, àti wíwọlé sí agbára àti dín ìyípadà ojúọjọ́ kù àti àtúnṣe sí àyíká ipò ojúọjọ́ kárí Áfíríkà.

## Ẹ̀kọ́
Ó gba oyè bachelor nínú òfin ní Yunifásítì ti Ibadan ní ọdún 2000, ó sì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ oyè Master ní Òfin láti Harvard University, Dispute Resolution, MBA àti Masters nínú Information Technology, gbogbo wọn láti University of Massachusetts Boston.

Ó tún ní ìwé ẹ̀rí ìkẹ́ẹ̀kọ́ gíga nínú ètò ìṣèlú gbogbogbò láti Yunifásítì Massachusetts Boston.

## Iṣẹ́ ọwọ́
Malo bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí amòfin ní Ashoka, ọ́fíìsì ti Ìwọòrùn Áfíríkà, láti ibẹ̀ ló ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí igbákejì olórí ìmọ̀ ní ilé-iṣẹ́ George Ikoli àti Okagbue, lẹ́yìn náà ló tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí àgbà ní Negotiation and Conflict Management Group.

Ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, Malo ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alábàáṣiṣẹ́pọ̀ ní Boston Public Health Commission (BPHC) tí ó ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ ẹ̀ka ètò ìṣèlú, ó sì ń ṣe àfikún sí àwọn ètò tó mú kí ìjọba ìpínlẹ̀ náà lè máa bójú tó ìlera gbogbogbòò. Ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdámọ̀ràn ní ilé-iṣẹ́ Global Biotechnology tí a ń pè ní Genzyme Corporation.

Ní ọdún 2015, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí òṣìṣẹ́ àti olùdámọ̀ràn ìmọ̀-ẹ̀rọ àgbà lórí àwọn ìlànà agbára, àwọn ìlànà àti àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Osita Nebo, Mínísítà Agbára ti Nàìjíríà tẹ́lẹ̀. Ó jẹ́ Olùdarí Orílẹ̀-èdè fún Agbára fún Gbogbo (2016–2020). Lọ́wọ́lọ́wọ́, òun ni olùdásílẹ̀ àti olórí àgbà ti Clean Tech Hub and Energy Innovation Center, Abuja. Ó tún kópa nínú iṣẹ́ olùdámọ̀ràn àgbà pẹ̀lú Alága Ìgbìmọ̀ Ìṣàkóso Ina mànàmáná Nàìjíríà. 

Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Olómìnira ti Norrenberger Financial Group, ilé-iṣẹ́ ìdókòwò àti iṣẹ́ ìnáwó ní Nàìjíríà kan. Ó tún wà lára àwọn ìgbìmọ̀ àgbáyé ti Green Peace International ní Netherlands àti ìgbìmọ̀ Access to Energy Institute ní Germany. Ó ti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ Budgit tẹ́lẹ̀ rí - àjọ ìgbìmọ̀ ìlú Nàìjíríà tó ń lo ìmọ̀ ẹ̀rọ fún ìbáṣepọ̀ àwọn aráàlú pẹ̀lú àtúnṣe sí àwọn ilé-iṣẹ́ láti mú kí ìyípadà àwùjọ rọrùn.

## Ẹ̀bùn àti ọlá
Ní ọdún 2013, wọ́n yàn án láàrin àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mẹ́fà fún ètò Desmond Tutu Fellowship Programme. Malo gba ẹ̀bùn Eisenhower Fellowship ní ọdún 2015. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Desmond Tutu, akẹ́kọ̀ọ́ African Leadership, àti akẹ́kọ̀ọ́ Crans Montana New Leaders. Ni afikun, o jẹ ọmọ ẹgbẹ ti African Leadership Forum ati ẹlẹgbẹ Global Leadership Academy.

Ní ọdún 2020, ẹgbẹ́ àwọn adájọ́ kárí ayé yan Malo nínú ẹ̀bùn ilé iṣẹ́ Agbára àti Agbára ní Áfíríkà gẹ́gẹ́ bí Aṣáájú Ilé iṣẹ́ Agbára ti ọdún náà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ruth Obih

**Ruth Obih** jẹ́ agbẹjọ́rò, olùgbèjà ìdúróṣinṣin àti olùdásílẹ̀ àti olórí àgbà ti 3Invest, ilé-iṣẹ́ ìdókòwò ohun ìní ní Nàìjíríà.

## Ẹ̀kọ́
Ó jáde ilé-ẹ̀kọ́ gíga pẹ̀lú ìwé-ẹ̀rí LLB láti Ilé- ẹ̀kọ́ gíga Imo State University, ó sì lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ òfin ti Nàìjíríà ní ọdún 2004, níbi tí wọ́n ti pè é sí ilé-ẹ̀kọ́ agbẹjọ́rò. Lẹ́yìn ìpè rẹ̀ sí ilé ẹjọ́ ní Nàìjíríà, ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ òfin BPP, ní London, UK.  Ó ní ìwé ẹ̀rí ìṣàkóso ìṣòwò láti Pan-Atlantic University, ìṣàkóso dúkìá láti inú ètò náà láti Harvard Business School àti ìṣàyẹ̀wò dúkìá àti ìdókòwò láti MIT School of Architecture and Planning, Boston.

## Iṣẹ́ ọwọ́
Lẹ́yìn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní Ajumogobia àti ilé-ẹ̀kọ́ òfin Okeke ní ìlú Èkó. Ó bẹ̀rẹ̀ 3Invest ní ọdún 2007. Pẹ̀lú èrò láti ṣẹ̀dá ẹ̀ka ilé àti ilẹ̀ tó ń gbèrú, ó ṣe àwọn ohun èlò tó yẹ fún gbígbọ́ nípa ilé àti ilẹ̀. Ní ọdún 2011, ó ṣe olórí ìdàgbàsókè àti ìyípadà sí ilé iṣẹ́ ohun ìní gidi pẹ̀lú ìfilọ́lẹ̀ ojú òpó ìwífún lórí ayélujára ti 3invest àti ètò rédíò àkọ́kọ́ ti àjọ kan, *Real Estate On-Air,* pẹ̀lú ibùdó pàtàkì rẹ̀ lórí Classic 97.3 FM àti Beat 99.9 FM, méjèèjì ní ìlú Èkó. Ní ọdún 2012, ó ṣe olórí ẹgbẹ́ rẹ̀ láti ṣe ìfilọ́lẹ̀ Real Estate Unite, ìpàdé ọdọọdún tó tóbi jùlọ fún àwọn olórí dúkìá ní Áfíríkà tí wọ́n ṣe àkójọ rẹ̀ ní ìlú Èkó. Lẹ́yìn ìfẹ́ rẹ̀ fún proptech, ní ọdún 2013 ó ṣe ìfilọ́lẹ̀ Real Estate Investor Network (REIN) àti lẹ́yìn náà ní ọdún 2015 ó ṣe ìfilọ́lẹ̀ ibi iṣẹ́ àjọpọ̀ àkókò àkọ́kọ́ ní Áfíríkà tí a ń pè ní Lagos CoWork.

## Àwọn ìtọ́kasí
Augustine Gbao

**Augustine Gbao** (tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹjọ ọdún 1948), a tún ń pè é ní Augustine Bao, ó jẹ́ olórí ẹgbẹ́ ọmọ ogun tẹ́lẹ̀ ti Revolutionary United Front (RUF) nígbà Ogun Abẹ́lé Sierra Leone. Ní oṣù Kejì ọdún 2009, Ilé Ẹjọ́ Pàtàkì fún Sierra Leone dá a lẹ́bi fún ìwà ọ̀daràn ogun àti ìwà ọ̀daràn sí aráyé, wọ́n sì dá a lẹ́bi fún ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n nínú ẹ̀wọ̀n.   Ó jẹ́ olórí ogun ní RUF láti ọdún 1991 títí di ìgbà tí wọ́n mú un ní ọdún 2002. 

Lẹ́yìn tí wọ́n ti fi ẹ̀wọ̀n ogun sí Rwanda fún ọdún 2009, wọ́n dá Gbao padà sí Blama ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù Kejìlá ọdún 2020 láti lo èyí tó kù nínú ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n rẹ̀. 

## Ìgbésí Ayé Àkọ́kọ́
A bí Augustine Gbao ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹjọ ọdún 1948 ní Blama, agbègbè Kenema, Sierra Leone. Kí ó tó di ọ̀kan lára ​​àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ọlọ́pàá Sierra Leone, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ọlọ́pàá Sierra Leone láti ọdún 1981 sí 1986. Lẹ́yìn tí ó fi ẹgbẹ́ ọlọ́pàá sílẹ̀, ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ọlọ́pàá tí a mọ̀ sí Revolutionary United Front (RUF) ní Liberia ní ọdún 1991 ní ìbẹ̀rẹ̀ Ogun Abẹ́lé Sierra Leone. 

## Iṣẹ́ ọwọ́
Nínú ẹgbẹ́ RUF, Gbao ga dé ipò gíga, ó sì wà ní ipò gíga. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ẹgbẹ́ RUF Internal Defence Unit, níbi tí ó ti ń ṣe àkóso àwọn ẹ̀ka ààbò ẹgbẹ́ náà. Láti ọdún 1996, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí àgbà ní agbègbè Kailahun, àti láàárín ọdún 1998 sí 2002, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ààbò gbogbogbò ti àwọn ọmọ ogun AFRC/RUF àpapọ̀. Nínú ipò yẹn, ó jẹ́ olùṣe iṣẹ́ amòye àti iṣẹ́ ààbò láàárín ẹgbẹ́ ọlọtẹ̀ náà.

Ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ẹgbẹ́ ọmọ ogun AFRC/RUF ní agbègbè Makeni láàárín ọdún 1999 sí 2002. Nígbà ogun abẹ́lé, wọ́n fi ẹ̀sùn kan RUF nípa ìwà ìkà sí àwọn aráàlú, títí bí ìpànìyàn, ìwà ipá ìbálòpọ̀, iṣẹ́ àṣekúṣe, àti ìkọlù sí àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ àti àwọn olùfọkànsìn. 

## Ìdájọ́ àti Ìdálẹ́bi
Ilé ẹjọ́ pàtàkì kan Gbao ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin ọdún 2003, wọ́n sì mú un ní ọjọ́ kan náà. Wọ́n ṣe ìgbẹ́jọ́ rẹ̀ pẹ̀lú àwọn olórí RUF ​​méjì mìíràn, Issa Hassan Sesay àti Morris Kallon. Ìgbẹ́jọ́ náà bẹ̀rẹ̀ ní oṣù keje ọdún 2004 ní Freetown.

Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kejì ọdún 2009, ilé ẹjọ́ rí Gbao pé ó jẹ̀bi lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀sùn ìwà ọ̀daràn ogun àti ìwà ọ̀daràn sí aráyé, títí bí ìpànìyàn, ìwà ìpalára, ìfipábánilòpọ̀, ìfipábánilòpọ̀, ìgbéyàwó agbára, ìfipábánilòpọ̀, ìkógun, àti ìkọlù sí àwọn ọmọ ogun àlàáfíà ti Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè. Wọ́n dá a lẹ́bi lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀sùn mìíràn, títí bí lílo àwọn ọmọ ogun ọmọdé.

Wọ́n dá a lẹ́bi ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n. Lẹ́yìn náà, Ilé Ẹjọ́ Àwọn Ẹjọ́ gbé ìdájọ́ àti ìdájọ́ náà lárugẹ. 

Lẹ́yìn ìdájọ́ rẹ̀, wọ́n gbé Gbao lọ sí ẹ̀wọ̀n Mpanga ní Rwanda láti ṣe ìdájọ́ rẹ̀. Ní ọdún 2020, Ilé Ẹjọ́ Pàtàkì Tó Wà fún Sierra Leone fún un ní ìtúsílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, èyí tó fún un láyè láti padà sí ìlú rẹ̀ ní Blama lábẹ́ àbójútó tó lágbára. Gẹ́gẹ́ bí ara àwọn òfin náà, ó ní láti tọrọ àforíjì ní gbangba fún àwọn tí wọ́n jẹ̀bi ìwà ọ̀daràn rẹ̀, kí ó sì tẹ̀lé àwọn òfin lórí ìrìn àjò, ìgbòkègbodò òṣèlú, àti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ọmọ ogun àtijọ́. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1948
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ