Taiye Selasi

**Taiye Selasi** (tí a bí ní ọjọ́ kejì oṣù Kọkànlá ọdún 1979 ní London, England) jẹ́ oǹkọ̀wé àti olùyàwòrán ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ó ní orísun láti Nàìjíríà àti Ghana, ó sì ṣàpèjúwe ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí "ọmọ-ìbílẹ̀" (local) ti Accra, Berlin, New York àti Rome. Ní ọdún 2005, Selasi gbé "Bye-Bye, Babar (Or: What is an Afropolitan?)" jáde, èyí tí í ṣe àyọkà rẹ̀ tó gbajúmọ̀ lórí àwọn Afropolitan. Ilé-iṣẹ́ Penguin ni ó gbé ìwé-ìtàn àròsọ rẹ̀, *[[Ghana Must Go (novel)|Ghana Must Go]]*, jáde ní ọdún 2013.

## Ìgbà Èwe àti Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Taiye Selasi ní London, England, wọ́n sì tọ́ ọ dàgbà ní Brookline, Massachusetts. Òun ni ẹ̀gbọ́n nínú àwọn ìbejì tí Dókítà Lade Wosornu (tó ní orísun láti Ghana, tó jẹ́ oníṣẹ́-abẹ ní Saudi Arabia tó sì tún kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé ewì) àti Dókítà Juliette Tuakli (tó ní orísun láti Nàìjíríà, tó jẹ́ oníṣègùn ọmọdé ní Ghana tó gbajúmọ̀ fún jíjà fún ẹ̀tọ́ àwọn ọmọdé, títí kan jíjókòó nínú ìgbìmọ̀ United Way) bí. Àwọn òbí rẹ̀ pínyà nígbà tí ó ṣì wà ní ọmọ-ọwọ́. Ó pàdé bàbá rẹ̀ gangan nígbà tí ó di ọmọ ọdún méjìlá.

Selasi kẹ́kọ̀ọ́ gboyè summa cum laude àti Phi Beta Kappa pẹ̀lú oyè BA nínú ẹ̀kọ́ American studies láti Fásitì Yale, ó sì gba oyè ìmọ̀ Master of Philosophy (MPhil) nínú ìbáṣepọ̀ àgbáyé (international relations) láti Nuffield College, Oxford.

## Iṣẹ́ Rẹ̀
Ní ọdún 2005, ìwé-ìròyìn *The LIP Magazine* gbé "Bye-Bye, Babar (Or: What is an Afropolitan?)" jáde, èyí tí í ṣe àyọkà Selasi tó gbajúmọ̀ lórí àwọn Afropolitan. Nínú "Bye Bye Babar", Selasi ṣàpèjúwe àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà tuntun tó wà ní ìlú òkèèrè: "Bóyá ohun tí ó ṣàpẹẹrẹ ìmọ̀lára àwọn Afropolitan jùlọ ni kíkọ̀ láti sọ nǹkan di kékeré jù bó ṣe yẹ; ìsapá láti lóye ohun tó ń bá Áfíríkà fínra pẹ̀lú ìfẹ́ láti bọlá fún ohun tó lẹ́wà, tó sì ṣàrà-ọ̀tọ̀." Selasi kò wá ipò pé òun ni ọ̀lùdásílẹ̀ ọ̀rọ̀ Afropolitanism, "Ó fi ṣe kókó láti má ṣe sọ pé òun ló dá ọ̀rọ̀ náà sílẹ̀, ó sì dín ipa tí ó kó nínú gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ tó tẹ̀lé e kù." Selasi ni oǹkọ̀wé àkọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ kọ̀wé nípa ìdámọ̀ Afropolitan. Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò lórí Afropolitanism pọ̀ sí i lẹ́yìn àròkọ náà, èyí sì ṣí ọ̀nà fún àwọn ọ̀mọ̀wé bíi Simon Gikandi àti Achille Mbembe láti "tẹ̀síwájú nínú mímú" ọ̀rọ̀ náà, Afropolitan, yọ gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀lára tó gbajúmọ̀ tí wọ́n sì ń lò káàkiri. Ní ọdún kan náà tí ó kọ àròkọ náà, ó kọ eré-oníṣe kan tí Avery Willis, àbúrò Toni Morrison, gbé jáde ní ilé-ìṣàfihàn kékeré kan.

Ní ọdún 2006, Morrison fún Selasi ní gbedèkẹ ọdún kan; ó kọ "The Sex Lives of African Girls" láti bá gbedèkẹ náà mu. Ìwé-ìròyìn lítíréṣọ̀ ti UK *[[Granta]]* gbé ìtàn náà jáde ní ọdún 2011, ó sì wà nínú ìwé *Best American Short Stories 2012*.

Ilé-iṣẹ́ Penguin gbé ìwé-ìtàn àròsọ Selasi àkọ́kọ́, *[[Ghana Must Go (novel)|Ghana Must Go]]*, jáde ní ọdún 2013. Ó gba ìyìn láti ọ̀dọ̀ Diana Evans nínú *The Guardian,* Margaret Busby nínú *The Independent*, láti ọ̀dọ̀ *[[The Economist]]*, àti láti ọ̀dọ̀ *[[The Wall Street Journal]]*. Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ìwé mẹ́wàá tó dára jùlọ fún ọdún 2013 láti ọwọ́ *The Wall Street Journal* àti *The Economist*, wọ́n sì ti ta ìwé náà ní orílẹ̀-èdè méjìlélógún títí di ọdún 2014.

Selasi sábà máa ń ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú àwọn ayàwòrán mìíràn. Ní ọdún 2012, ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ayàwòrán ilé David Adjaye láti gbé Gwangju River Reading Room kalẹ̀, ilé-ìkàwé gbangba tí wọ́n kọ́ ní ọdún 2013 gẹ́gẹ́ bí apá kan Gwangju Biennale's Folly II. 

Ní ọdún 2013, Selasi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn adájọ́ nínú ètò tẹlifíṣọ̀nù reality ti Ítálì tó ń jẹ́ *Masterpiece* lórí Rai 3 pẹ̀lú Andrea De Carlo.

Selasi ti sọ̀rọ̀ lòdì sí bí àwọn atẹ̀wéjáde ṣe máa ń dá àwọn oǹkọ̀wé Áfíríkà mọ́ abala kan, tí wọ́n ń mú kí wọ́n ru ẹrù ṣíṣojú kọ́ńtínẹ́ǹtì wọn. Ó yàn láti fi orúkọ àdúgbò dá ara rẹ̀ mọ̀ dípò àwọn orílẹ̀-èdè, níwọ̀n bí ó ti gbé ní New York City, Berlin, Rome, àti Lisbon, bẹ́ẹ̀ ni ó máa ń ṣàbẹ̀wò sí Accra déédéé.

Ó kópa nínú ìwé àkójọpọ̀ *[[Daughters of Africa#New Daughters of Africa|New Daughters of Africa]]* (tí Margaret Busby ṣàtúnṣe rẹ̀, 2019).

Ní ọdún 2019, Selasi kéde dídásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ agbéṣẹ́jáde rẹ̀, Cocoa Content, tó dá lórí kíkọ ìtàn fún tẹlifíṣọ̀nù.

Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan ní ọdún 2020 tí wọ́n gbé jáde nínú *[[Brittle Paper]]*, ìdáhùn Selasi sí ìpèníjà láti ọwọ́ Bhakti Shringarpure láti "Ṣàlàyé tàbí Ko Lítíréṣọ̀ 'Áfíríkà' ní ojú" jẹ́: "Lítíréṣọ̀ ènìyàn èyíkéyìí tí a kọ pẹ̀lú ìṣírí... láti ọ̀dọ̀ oǹkọ̀wé pé ó jẹ́ ti Áfíríkà."

Selasi ni oǹkọ̀wé ìwé ọmọdé *Anansi and the Golden Pot*, tí a gbé jáde ní ọdún 2022.

Ní Oṣù Kẹ̀wá ọdún 2023, wọ́n kede pé Selasi ń kọ ìtàn eré tẹlifíṣọ̀nù aláwàdà kan tí wọ́n fẹ́ ṣe ní Èkó, tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ *Victoria Island.*  Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan, ó sọ pé àwọn olùgbéjáde eré náà fipa ṣàwàdà pe eré náà ní *Crazy Rich Africans,* ní ìbámu pẹ̀lú gbajúmọ̀ eré *[[Crazy Rich Asians (franchise)|Crazy Rich Asian]]*.

## Ìgbésí Ayé Rẹ̀
Orúkọ rẹ̀ túmọ̀ sí ìbejì àkọ́kọ́ ní èdè Yorùbá ti ìyá rẹ̀. 

Àbúrò rẹ̀ ìbejì, Yetsa Kehinde Tuakli, jẹ́ oníṣègùn (physiatrist) ní Amẹ́ríkà. Òun ni ọmọ Áfíríkà àkọ́kọ́ nínú ìgbìmọ̀ International Paralympic Committee, ó sì ń díje nínú eré fífò gígun (long jump) fún ikọ̀ eléré ìdárayá orílẹ̀-èdè Ghana.

Selasi fẹ́ olùyàwòrán sinimá ọmọ orílẹ̀-èdè Dutch David Claessen ní ọdún 2013; wọ́n kọra wọn sílẹ̀ ní ọdún 2015.

## Àwọn Iṣẹ́ Rẹ̀

### Àwọn Ìwé Ìtàn Àròsọ
* *[[Ghana Must Go (novel)|Ghana Must Go]]* (2013)

### Àwọn Ìwé Ọmọdé
* *Anansi and the Golden Pot* (2022)

### Àwọn Ìtàn Kúkúrú
* "The Sex Lives of African Girls" (2011)
* "Driver" (2013)
* "Aliens of Extraordinary Ability" (2014)
* "Brunhilda in Love" (2016)

### Àwọn Àròkọ
* "African Literature Doesn't Exist" (2013)

### Fíìmù àti Tẹlifíṣọ̀nù

* *Victoria Island* (Eré tẹlifíṣọ̀nù tí wọ́n ṣì ń gbé kalẹ̀)

## Àwọn Àmì-ẹ̀yẹ
*2013: Ọ̀kan lára ''Granta''′s àwọn oǹkọ̀wé ọ̀dọ́ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ogún tó dára jùlọ
*2014: Wọ́n dárúkọ rẹ̀ nínú àtòjọ Africa39 ti ayẹyẹ Hay Festival fún àwọn oǹkọ̀wé mọ́kàndínlógójì láti ìsàlẹ̀ aṣálẹ̀ Sàhárà ní Áfíríkà tí ọjọ́ orí wọn kò tíì pé ogójì ọdún, "tó ní ẹ̀bùn àti agbára láti fi ìsọwọ́kọ̀wé titun lélẹ̀ nínú lítíréṣọ̀ Áfíríkà."

## Àwọn Ìtọ́kasì

## Àwọn Ìjápọ̀ Ìta

* 
* Taiye Selasi ń kàwé láti inú ''Ghana Must Go''. Fídíò láti ọwọ́ Louisiana Channel, 2013.
* "Taiye Selasi & Colum McCann: We are all multi-local". Fídíò láti ọwọ́ Louisiana Channel, 2013.
* Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Taiye Selasi. Fídíò láti ọwọ́ Louisiana Channel, 2013.