Henry Dele Alake

**Henry Dele Alake**; Eni tí a bí ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹwàá ọdún 1956) jẹ́ oníròyìn, ajìjàgbara àti onímọ̀ ẹ̀rọ ọmọ Nàìjíríà tí ó jẹ́ mínísítà fún Solid Minerals ní Nàìjíríà lọ́wọ́lọ́wọ́. Ó jẹ́ kọmíṣọ́nà tẹ́lẹ̀ fún ìròyìn àti ètò ti Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó ṣiṣẹ́ láti ọdún 1999 sí 2007. 

Alake bẹ̀rẹ̀ sí í kópa nínú ọ̀rọ̀ òṣèlú ní Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí olùdámọ̀ràn ìbánisọ̀rọ̀ àti olùfọkànsìn Olórí Moshood Kashimawo Olawale Abiola  - olùborí nínú ìdìbò ààrẹ tí a fagilé ní June 12 ní Nàìjíríà ní ọdún 1993.  Ní oṣù Kejìlá ọdún 2014, Dele Alake tún farahàn nínú ìṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nípasẹ̀ yíyàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùdarí Media and Communication ti Buhari Campaign Organization láti ran olórí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀, General Muhammadu Buhari lọ́wọ́ láti borí nínú ìdìbò ààrẹ Nàìjíríà ní oṣù Kejì ọdún 2015. 

## Ẹ̀kọ́
Alake lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Surulere Baptist Primary School, Surulere, ní ìlú Èkó láti ọdún 1961 sí 1967. Lẹ́yìn náà, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Christ's School ní Ado Ekiti, níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́ ní West African School. Ó gba ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́ gbọgbọgbò ní ọdún 1974 nígbà tí ó ń kọ́ ẹ̀kọ́ ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́ gíga ní Igbobi College, Yaba, ìlú Èkó, láàárín ọdún 1973 sí 1975. Nígbà tó yá ní ọdún 1975, ó forúkọ sílẹ̀ ní ìwé-ẹ̀rí Bachelor of Science (BSc) nínú ìmọ̀ ìṣèlú ní Yunifásítì ti Èkó, Akoka, ìlú Èkó, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ọdún 1978.  Lẹ́yìn náà, ó padà sí yunifásítì kan náà, ó sì gba ìwé-ẹ̀rí master nínú Ẹ̀kọ́ igboun sí aféfé (Mass Communications) ní ọdún 1981.

## Iṣẹ́ akọ̀ròyìn
Alake bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníròyìn lákòókò ìgbà tí ó ṣè ṣè jáde ní ilé ìwé ẹ̀kọ́ agba, ó ṣe ìsìn ilu re ní Ogun State Broadcasting Corporation (OGBC) fún ètò National Youth Service Corps (NYSC). Lẹ́yìn tí ó parí iṣẹ́ orílẹ̀-èdè fún ọdún kan gẹ́gẹ́ bí ìjọba Nàìjíríà ṣe pàṣẹ, Alake gba ààyè láti ṣiṣẹ́ ní Lagos State Broadcasting Corporation (LSBC) gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ títí di ọdún 1980. Ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àlámọ̀ràn Lọ́wọ́lọ́wọ́ àti Olùdarí Àlámọ̀ràn Lọ́wọ́lọ́wọ́, lẹ́yìn náà ni wọ́n fi ṣe Olùdarí Àlámọ̀ràn Lọ́wọ́lọ́wọ́ ní ọdún 1983. Nípasẹ̀ ìrírí rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìròyìn, Alake kópa nínú ìdásílẹ̀ Lagos Television (LTV 8),  ilé-iṣẹ́ tí ó jẹ́ bí àbúrò àwọn fún ilé iṣẹ́ tí ọgbà sì íṣẹ́ ni ibere, Lagos State Broadcasting Corporation. Lẹ́yìn tí ó ti ṣe àṣeyọrí nínú iṣẹ́ ìròyìn ìròyìn, Alake bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ̀wé. Ní ìparí ọdún 1985, ó dara pọ̀ mọ́ àwọn olùtẹ̀wé Concord Press ti Concord Group of Newspapers – National Concord àti Sunday Concord, gẹ́gẹ́ bí òǹkọ̀wé àti olóòtú. Ní ọdún kan lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀, ó di akọ̀ròyìn ní National Concord, ó sì ṣiṣẹ́ níbẹ̀ títí di ọdún 1989. Nígbà tó yá ní ọdún náà, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí olóòtú Sunday Concord, ipò tí ó wà títí di ọdún 1995.  Kí ó tó di akọ̀ròyìn ní Sunday Concord, ó di akọ̀ròyìn ní ọdún 1995. Nígbà tó yá, ó di olóòtú National Concord, ipò tí ó sì wà títí di oṣù kẹfà ọdún 1999. 

## Iṣẹ́ òṣèlú
 
Oro òṣèlú mu ọmú lọ́kàn Alake nígbà tí wọ́n fi í ṣe Olùdámọ̀ràn lórí Ìròyìn fún agbanisíṣẹ́ àti olùkọ́ rẹ̀, Bashorun MKO Abiola (olùtẹ̀wé fún Concord Group of Newspapers) láti ran Abiola lọ́wọ́ nínú ìpolongo àti ìdìbò ààrẹ ní ọdún 1993. Kódà nígbà tí ó jẹ́ olóòtú ìwé ìròyìn Sunday Concord, Alake wà nínú ìpolongo ìdìbò tí ó ṣí ọ̀nà sílẹ̀ fún ìṣẹ́gun ìdìbò tí Olówó pàràkòyí oníṣòwò náà, MKO Abiola, nínú ìdìbò ààrẹ tí ó wáyé ní ọjọ́ kejìlá oṣù kẹfà ọdún 1993 ní orílẹ̀- èdè Nàìjíríà . &#x5B;&#x5D; lẹ́yìn ìfagilé èsì ìdìbò ààrẹ láìròtẹ́lẹ̀,  Alake ní ìbẹ̀rù àti ìdààmú láti ọwọ́ ìjọba alátakò ti Ọ̀gágun Sani Abacha fún àìṣòótọ́ rẹ̀ àti ìgboyà rẹ̀ láti mọ gbónu Jaja lórí òrọ̀ ìdìbò ààrẹ ti ọjọ́ kejìlá oṣù kẹfà ọdún 1993. Lẹ́yìn náà, Alake lọ sí ìdàálè lẹ́yìn odi níbi tí ó ti pàdé tí ó sì dárapo mo àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè mìíràn, 

Ní oṣù kẹfà ọdún 1999, wọ́n yan Alake gẹ́gẹ́ bí Olùdámọ̀ràn Pàtàkì lórí Ìròyìn àti Ìlànà fún Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó, Sẹ́nétọ̀ Bola Tinubu . Ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹwàá ọdún 1999, Alake di Kọmíṣọ́nà Ìpínlẹ̀ fún Ìròyìn àti Ìlànà lẹ́yìn tí wọ́n yí Ilé Iṣẹ́ Ìròyìn àti Ìlànà tẹ́lẹ̀ padà sí ipò mínísítà. Ó di ipò Lákòókò ììí mú, ó sì dá ara rẹ̀ láre títí di ọdún 2007. Kí ó tó di olórí ẹ̀rọ Ìròyìn Ìpínlẹ̀ Èkó, ilé iṣẹ́ náà ni Ilé Iṣẹ́ Ìròyìn, Eré Ìdárayá àti Àṣà. Nígbà tí Alake dé ipò, ó wá àṣẹ láti yí ilé iṣẹ́ Ìròyìn àti Ìlànà padà, ó sì ṣe iṣẹ́ àgbékalẹ̀ àṣà àti eré ìdárayá láti jẹ́ kí ilé iṣẹ́ náà ni ìtumò, kí ó sì lè kojú àwọn ìpèníjà ìṣàkóso Ìròyìn òde òní nínú ìjọba tiwantiwa tó ń yọjú . Nípa báyìí, Alake di Kọmíṣọ́nà Ìròyìn àti Ìlànà àkọ́kọ́ nínú ìwé àkọsílẹ̀ Nàìjíríà .

Ní ọdún 2010, Alake fi èrò rẹ̀ hàn láti díje fún ipò sẹ́nétọ̀ ní Ekiti Central ní Ìpínlẹ̀ Ekiti .  Ṣùgbọ́n, ìṣòro àárín ẹgbẹ́ òṣèlú ló mú kí ó fi ipò sẹ́nétọ̀ sílẹ̀. 

Láìpẹ́ yìí ni wọ́n fi ọ̀rọ̀ ìròyìn kan lédè ní Nàìjíríà pé ọba ìbílẹ̀ kan gbìyànjú láti pa Dele Alake kan.  Lẹ́yìn ìdàrúdàpọ̀ tí ìròyìn oun náà fà, Dele Alake sọ ọ̀rọ̀ kan tí ó tako ọ̀rọ̀ náà, ó sì ní kí gbogbo àwọn ilé iṣẹ́ ìròyìn tí wọ́n ròyìn náà kò ọ̀rọ̀ wọn je. 

Ààrẹ Bola Tinubu ló yàn án gẹ́gẹ́ bí mínísítà fún Ìdàgbàsókè Àwọn Ohun Alumọ́ọ́nì Dada ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹjọ ọdún 2023. 

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ àti àwọn ẹgbẹ́
Alake jẹ́ igbákejì ààrẹ tẹ́lẹ̀ rí fún ẹgbẹ́ àwọn olóòtú ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà .  Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àwọn òṣìṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè, agbègbè àti àgbáyé bíi Nigeria Union of Journalists (NUJ), West African Union of Journalists. Ó tún ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọlá àti ẹ̀bùn fún iṣẹ́ rere rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìròyìn. Wọ́n fún un ní ẹ̀bùn wúrà àgbáyé ti Economic Community for West African States ( ECOWAS ) ní ọdún 2000, ẹ̀bùn ìdámọ̀ràn pàtàkì, Radio Lagos àti Public Service Award, ECHNONEWS àti àwọn mìíràn. Ó jẹ́ alága tẹ́lẹ̀ rí ní Lagos State Broadcasting Corporation Chapel ti NUJ, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Nigerian Guild of Editors (ENGE).

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1956
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ