Ngozi Onwurah

**Ngozi Onwurah** fetisi ⓘ (tí a bí ní ọdún 1966) jẹ́ olùdarí fíìmù ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Nàìjíríà, olùgbéréjáde, àwòṣe, àti olùkọ́. Ó gbajúmọ̀ jùlọ gẹ́gẹ́ bí olùdarí fíìmù fún fíìmù ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀ a*ra Ẹlẹ́wà* (1991) àti fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀, *Ẹ kaabo II Terrordome* (1994). Iṣẹ́ rẹ̀ ṣe àfihàn àwọn ìrírí tí kò ní àtúnṣe ti awọn ará adúláwọ̀ tí Wọ́n ti Ń jà púpọ̀ sílẹ̀ níbi tí wọ́n ti tọ́ ọ dàgbà. 

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀
A bí Ngozi Onwurah ní ọdún 1966 ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, baba rẹ̀ kan ní Nàìjíríà, àti ìyá rẹ̀ kan ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, Madge Onwurah.  Ó ní àwọn ọmọ ìyá méjì, Simon Onwurah àti aṣojú ẹgbẹ́ Labour, Chi Onwurah. Nígbà tí wọ́n wà ní ọmọdé, ìyá Onwurah sá kúrò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀ láti sá kúrò ní ogun abẹ́lé Nàìjíríà. Wọ́n sá lọ sí England, níbi tí Ngozi àti Simon ti lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà èwe wọn. Nígbà tí wọ́n dàgbà ní agbègbè tí àwọn aláwọ̀ funfun pọ̀ sí, Onwurah àti àbúrò rẹ̀ fara da ìfìyàjẹni àti ẹ̀tanú àwùjọ, èyí tí ó wá láti inú ìdámọ̀ ẹ̀yà méjì àti àìsí bàbá wọn. 

Onwurah bẹ̀rẹ̀ sí í kẹ́kọ̀ọ́ nípa fíìmù ní Ile-iwe aworan St. Martin ni Ilu Lọndọnu.  Níkẹyìn, ó parí ẹ̀kọ́ ọdún mẹ́ta, ó sì parí ẹ̀kọ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí láti ilé-ẹ̀kọ́ fíìmù àti tẹlifíṣọ̀n ti orílẹ̀-èdè UK ní Beaconsfield,Gẹ̀ẹ́sì.  

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Ngozi fẹ́ Alwin H. Küchler, olùyàwòrán sínímá, wọ́n sì ní ọmọbìnrin kan papọ̀. 

## Àwọn Fíìmù

### ''Àwọn Ọmọdé Tí A Fi Kọfí Ṣe'' (1988)
Fíìmù yìí jẹ́ iṣẹ́ ọnà, ìtàn ìtàn ayé, àyẹ̀wò, àti ìtàn àtọwọ́dọ́wọ́ tó ń ṣàwárí ìmọ̀lára inú ìgbà tí a ń dàgbà ní ilé àwọn ẹ̀yà onírúru. Fíìmù náà fi àwọn ọmọ ẹ̀yà onírúru tí wọ́n ń nírìírí ìfòòró àti ìyàsọ́tọ̀ nítorí àwọ̀ ara wọn hàn. Àwọn ọmọ méjì, yọ kan àti àwọn kan, ni a ṣe àfihàn nínú fíìmù náà, wọ́n sì fi omi ìfọṣọ funfun pa ojú wọn, wọ́n sì ń fọ awọ ara wọn láìsí ìríra láti lè mú ìkórìíra ara-ẹni tí wọ́n ń nímọ̀lára nítorí àwọ̀ ara wọn dúdú kúrò. Fíìmù náà fi àwọn èrò àìdáa bíi “Mulatto Oníbànújẹ́” hàn, ṣùgbọ́n ó pe èyí níjà nípa fífi Ngozi àti àbúrò rẹ̀ Simon Onwurah hàn gẹ́gẹ́ bí àwọn tí kò gbàgbọ́ nínú èrò àìdáa náà.  Àwọn Ọmọdé Onírúurú Kọfí sọ̀rọ̀ nípa èrò àwùjọ “ìkòkò ìyọ́” wọ́n sì pe wọ́n níjà nípa sísọ pé ó yẹ kí a pè é ní “incinerator”.

### ''Ati pe Mo Sibe Mo Dide'' (1991)
Fíìmù yìí ni a gbé kalẹ̀ láti inú ewì kan láti ọwọ́ olùdarí, Dókítà Maya Angelou .  Fíìmù náà ṣàyẹ̀wò àwọn àwòrán àṣà àwọn obìnrin dúdú tí a gbé kalẹ̀ nínú àwọn iṣẹ́ fíìmù náà. Onwurah fọ̀rọ̀ wá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn obìnrin tí wọ́n ní ìtàn, iṣẹ́, àti ìjàkadì tó yàtọ̀ síra nínú fíìmù náà lẹ́nu wò. Obìnrin kan, Caron Wheeler, jẹ́ akọrin àti akọrin. Ó sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìrírí ìbànújẹ́ rẹ̀ àtijọ́; títí kan ìfipábánilòpọ̀, tí òun àti àwọn baba ńlá rẹ̀ ní.  Ati Still I Rise ṣe àwárí ìtàn ìpìlẹ̀ ìran àwọn ará Áfíríkà nígbà ìsìnrú. Nínú ìran kan, ó fi àwòrán obìnrin dúdú kan hàn, tí ó wà ní ìhòhò tí a dè mọ́lẹ̀, pẹ̀lú ìró pàṣán pẹ̀lú rẹ̀  Ó lo àwọn àwòrán àti ìtàn tó ń fa àríyànjiyàn láti fi àìní agbára àwọn obìnrin dúdú ní lórí ara wọn hàn ní àkókò yìí àti bí èyí ṣe ṣì wà nínú àṣà àwọn dúdú lónìí ní gbogbo àgbáyé, pàápàá jùlọ ní àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà ní Àgbáyé Kẹta. Ó fi bí wọ́n ṣe ń hùwà sí àwọn obìnrin nígbà àtijọ́, nígbà ìsìnrú, àti ní ìsinsìnyí hàn, pẹ̀lú èrò láti yí ọjọ́ iwájú padà.

### ''Ara Ẹlẹ́wà'' (1991)
Fíìmù yìí jẹ́ ìtàn ìgbésí ayé ẹni tí ó fi òṣèrébìnrin Sian Martin (tí ó ń jẹ́ Ejiwunmi-Le Berre báyìí) hàn gẹ́gẹ́ bí Ngozi, àti ìyá Ngozi, Madge Onwurah.  Àwọn obìnrin méjèèjì ló sọ àwọn apá kan nínú fíìmù náà. Ìwé The Body Beautiful sọ̀rọ̀ nípa àwọn obìnrin méjèèjì, àti ìgbésí ayé wọn àti ìbẹ̀rù wọn. Madge Onwurah sọ̀rọ̀ nípa fífẹ́ ọkùnrin kan ní Nàìjíríà, bíbí àwọn ọmọ onírúurú ẹ̀yà, àti níní àrùn jẹjẹrẹ ọmú lẹ́yìn náà pẹ̀lú ìṣẹ́ abẹ mastectomy. Fíìmù náà tún ṣe àgbéyẹ̀wò ìmọ̀lára Ngozi nípa bí ìyá funfun ará Gẹ̀ẹ́sì kan ṣe tọ́ ọ dàgbà, jíjẹ́ àwòkọ́ṣe nínú iṣẹ́ aláwọ̀ funfun tí ó pọ̀ jùlọ, àti iṣẹ́ inú rẹ̀ pẹ̀lú ìyá rẹ̀ àti ìbálòpọ̀ ìyá rẹ̀. Ngozi gbà pé fún ìgbà díẹ̀ kò rí ìyá rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá ìbálòpọ̀. Nínú fíìmù náà, ó tún fi ìbálòpọ̀ ṣe ìyá rẹ̀ nípa ríronú pé òun yóò fẹ́ ọ̀dọ́mọkùnrin dúdú kan. Ní ìran mìíràn, Ngozi àti ìyá rẹ̀ dùbúlẹ̀ ní ìhòhò papọ̀, a sì tú àpá àpá ìṣẹ́ abẹ Madge.  Àwòrán yìí jẹ́ àríyànjiyàn nítorí àwọn èrò ohun tí a kà sí ẹlẹ́wà ní Western Society.  Ìran yìí jẹ́ àmì gbígbà ara mọ́ra ní ìrísí òtítọ́ àti ìrísí òtítọ́ jùlọ.

Pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfọ́jú, àwòrán sinimá náà ní pàtàkì nínú àwọn àwòrán fífọ́, àwọn àwòrán àárín (pàápàá ojú Madge, Ngozi, àti fọ́tò onífọ́tò), àti àwọn àwòrán tí ó sún mọ́ ara wọn. Kámẹ́rà náà kì í di ọwọ́ mú tàbí kí ó máa mì tìtì, ó sì dà bíi pé ó wà lórí tripod tàbí mont nígbà gbogbo. Ìpinnu yìí láti mú kí olùwòran náà “súnmọ́” àwọn ohun kikọ lórí ibojú jẹ́ kí ó ṣeé ṣe fún wọn láti ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àti ìmọ̀lára fíìmù náà. Ní ọ̀nà yìí, fíìmù náà ń gbìyànjú láti “tì” àwọn olùwòran kọjá ìrọ̀rùn déédé. Àpẹẹrẹ ìfaramọ́ yìí ni àwọn àwòrán méjì tí ó sún mọ́ ara wọn nínú ìṣẹ̀lẹ̀ ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́: ọ̀kan lára ​​ọwọ́ dúdú tí ó ń sáré díẹ̀díẹ̀ kọjá ẹ̀yìn Madge, àti èkejì ti àpá Madge tí ó wọ́pọ̀ lórí àyà rẹ̀ bí ọwọ́ dúdú náà ṣe dúró lórí rẹ̀, tí ó ń ṣiyèméjì láti gbé ara rẹ̀ lé ara rẹ̀ ní tààràtà lórí awọ ara rẹ̀. Ìmúṣe àti ìbòrí àwọn ohùn, orin, àti ìtàn wọ̀nyí, dara pọ̀ mọ́ àwọn àṣàyàn àwòrán láti ṣẹ̀dá ìrírí ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ gbogbogbòò.

### ''Àwọn Ọmọbìnrin Ọjọ́ Ajé'' (1993)
**Fíìmù**

Fíìmù yìí jẹ́ fíìmù onímọ̀ nípa àṣà àtijọ́ tó ń fi ìgbésí ayé àwọn obìnrin méjì ní Nàìjíríà hàn. Àwọn obìnrin náà wáyé níbi ayẹyẹ àṣà kan níbi tí àwọn wúńdíá kékeré, gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọbìnrin méjèèjì náà ṣe ń gbé ní "yàrá ìfúnni ní ọrá" fún ọ̀sẹ̀ márùn-ún. Nígbà tí wọ́n bá jáde, àwùjọ wọn ló máa ń ṣe ayẹyẹ wọn, wọ́n sì máa ń bọ̀wọ̀ fún wọn. Fíìmù náà fi ojú ìwòye méjì tó yàtọ̀ síra hàn lórí ọ̀rọ̀ yìí. Ní ọwọ́ kan, Florence wà, ẹni tó ní ọlá láti jẹ́ ara ayẹyẹ náà. Ní ọwọ́ kejì, Asikiye wà, ẹni tó jẹ́ ọmọbìnrin tó ń tako ayẹyẹ náà. Fíìmù yìí ṣe àgbéyẹ̀wò obìnrin ará Áfíríkà ní Àgbáyé Kẹta, ó sì sọ̀rọ̀ nípa àwọn èrò àṣà ìbílẹ̀ tó tako ara wọn.Òṣèrébìnrin Caroline Lee-Johnson ni olùsọ̀rọ̀ fíìmù náà.

### ''Ẹ káàbọ̀ II Terrordome'' (1994)
Àwòrán ìṣèlú yìí ni fíìmù aláwọ̀ dúdú àkọ́kọ́ tí wọ́n tú jáde.  Wọ́n ṣe àfihàn fíìmù náà níbi ayẹyẹ fiimu ti  odun Sundance nígbà tí Ngozi wà ní Amẹ́ríkà nígbà tí wọ́n lọ ṣe àbẹ̀wò ìpolówó fún fíìmù náà.  Nínú fíìmù náà, Ngozi tún sọ ìtàn dúdú gẹ́gẹ́ bí yóò ti rí tí ó bá ṣẹlẹ̀ ní “ọjọ́ iwájú ìtàn àròsọ sáyẹ́ǹsì tí kò dára”.  Ó lo àwọn àwòrán ìtàn àwọn ọkùnrin àti obìnrin dúdú, ó sì dojúkọ ara. Nínú fíìmù náà, wọ́n ṣe àfihàn ara dúdú gẹ́gẹ́ bí “ibi tí wọ́n ti ń ta ọjà, tí wọ́n ti ń sọ di aláìlera, àti tí wọ́n ti fọwọ́ sí ìpakúpa nínú àṣà.”  Ó ṣe àfihàn àwọn ọ̀ràn ìlòkulò oògùn olóró, ẹ̀yà ẹlẹ́yàmẹ̀yà, àti òṣì.

### ''Nọ́mbà Tí A Fẹ́'' (1995)
Wọ́n tún ń pè é ní *Ìbéèrè Nọ́mbà* . Fíìmù yìí dá lórí Abúlé Iwollo ní Nàìjíríà níbi tí àwọn obìnrin sábà máa ń bí ọmọ mẹ́sàn-án. Fíìmù náà jíròrò ọ̀rọ̀ lílo ìdènà ìbímọ láàárín àwọn obìnrin Nàìjíríà, pàápàá jùlọ bí a ṣe sábà máa ń lò ó.  Gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú fíìmù Ngozi's *Monday's Girls*, a ṣe àgbéyẹ̀wò obìnrin ará Áfíríkà "Agbáyé Kẹta". Nínú fíìmù yìí, Ngozi ń fihàn pé àwọn obìnrin wọ̀nyí ní agbára lórí ara wọn nítorí wọ́n ní àǹfààní láti lọ sí ilé ìwòsàn kí wọ́n sì gba ìdènà ìbímọ tàbí kí wọ́n má ṣe bẹ́ẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ìlànà àṣà ìbímọ ọ̀pọ̀ ọmọ ṣì dúró ní ọ̀nà wọn láti jẹ́ olùṣàkóso ara wọn pátápátá.

Onwurah lo àwọn ohun tó jẹ́ mọ́ ìtàn ìgbésí ayé, ìrántí àṣà, àwọn òǹkọ̀wé tó pọ̀, àwọn ohun tó ní í ṣe pẹ̀lú àṣà àti ìwádìí nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ rẹ̀.  Ọ̀mọ̀wé fíìmù Gwendolyn Audrey Foster ti sọ pé iṣẹ́ Onwurah ní í ṣe pẹ̀lú àṣà "ṣíṣe àwòrán" nípasẹ̀ ìrántí tó ń bá bí a ṣe ń ṣẹ̀dá àwọn ìtàn àtọwọ́dọ́wọ́ nínú fíìmù mu.  Foster tún jiyàn pé iṣẹ́ Onwurah wà lábẹ́ àwọn ọ̀rọ̀ Bill Nichols "àwọn agbègbè ààlà ti ìtàn àtọwọ́dọ́wọ́".  Foster tún jiyàn pé iṣẹ́ Onwurah jẹ́ "sínímà ìrònú àti ìmọ̀lára, ìgbéyàwó ètò àti ìtàn àtọwọ́dọ́wọ́ àti ohun kan tó jẹ́ pé ara àti ojú ló ń bàjẹ́ jù". 

Foster tún sọ pé Onwurah ń tako àwọn èrò nípa àkókò àti ààyè, ó sì gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibi tí a ti lè ṣe àgbéyẹ̀wò. Ó tún rò pé Onwurah rọ́pò ọ̀nà ìwádìí ọpọlọ àtijọ́ nínú ìmọ̀ fíìmù pẹ̀lú ìmọ̀ nípa ẹ̀dá, nítorí náà ó dojúkọ ara gan-an gẹ́gẹ́ bí ọkàn.  Ní pàtàkì, ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ Onwurah dá lórí ara ènìyàn, àti nígbà míìrán obìnrin.  Ìwádìí Foster tún sọ pé ṣíṣe fíìmù Onwurah lo ara ènìyàn ní ọ̀nà tí ó fi ìyàtọ̀ hàn sí ṣíṣe fíìmù àṣà ìbílẹ̀ tí ó dín ìmọ̀ mìíràn kù lórí ara.  Ara, nínú iṣẹ́ Onwurah gẹ́gẹ́ bí Foster, ni a ṣẹ̀dá nípasẹ̀ ìṣọ̀kan méjì. Ara jẹ́ àfihàn ìwà ipá ìjọba àti ohun èlò fún ìgbìmọ̀ nínú fíìmù Onwurah. 

Ọ̀mọ̀wé Julian Stringer ti sọ pé ṣíṣe fíìmù Onwurah tún ń fa àwọn ìbéèrè tó díjú nípa ìṣèlú ìdánimọ̀, èyí tí í ṣe àdéhùn ní àwọn ọ̀nà mìíràn ti sínímá dúdú.  Ó nímọ̀lára pé òun ní “àníyàn láàárín àṣà” pẹ̀lú ìdánimọ̀ ẹ̀yà àti bí wọ́n ṣe bá ara wọn mu nínú àwọn àyíká àgbáyé tó gbòòrò, ó sì tún kọ̀wé pé ṣíṣe fíìmù Onwurah jẹ́ ìforígbárí àwọn ẹ̀yà ìtàn tó ń nípa lórí òde òní.  Onwurah sọ nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pé òun fẹ́ láti kojú ìpalára tí àwọn obìnrin dúdú ti dojú kọ nípa “ṣíṣàpèjúwe rẹ̀” nínú ṣíṣe fíìmù rẹ̀.  Àwọn ọ̀mọ̀wé mìíràn ti kíyèsí pé àwọn ìbéèrè nípa ìbátan láàárín ìṣọ̀kan ẹ̀yà àti ìbáṣepọ̀ tún wà nínú àwọn fíìmù Onwurah àti pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ Onwurah dá lórí bí àwọn ènìyàn ṣe ń lo àwọn àríyànjiyàn láti ọ̀dọ̀ àwọn ará ilẹ̀ Áfíríkà,   àti pé ó tún pe àwọn èrò ìwọ̀ oòrùn nípa àwọn oníwà-bí-ọ̀rẹ́ àti àwọn ará Áfíríkà oníwà-bí-ọ̀rẹ́ pẹ̀lú níjà. 

## Àwọn iṣẹ́ fíìmù mìíràn

* *Àwọn Ìfẹ́ Tí Ó Dáa Jùlọ* (1989)
* *Àwọn Èso Ìbẹ̀rù* (1990)
* *Ta ló jí ọkàn* (1992)
* *Ìfò ti Swan* (1993)
* *Àwọn Ẹ̀mí Siren* (1994)
* *Àwọn Ọkùnrin Àwọ̀ funfun ń rọ́jú* (1996)
* *Lẹ́yìn Ìbòjú Ìbòjú* (1997)
* *Àkókò Ìdúró* (2001)
* *Ìyá Áfíríkà* (2002)
* *Ya aworan The Messenger* (2006)
* *Ìkìlọ̀ Àdúgbò* (2024)

## Tẹlifíṣọ̀n

* Ẹ̀ka: *Gúúsù Ààlà* (1988)
* Ẹ̀rọ kékeré: *Ìlù ọkàn* (1995)
* Ẹ̀rọ kékeré: *Siren Spirits* (1995)
* Àwọn Ìtàn Kékeré: *Àwọn Ìtàn Pàtàkì* (1996)

## Àwọn ẹ̀bùn àti yíyàn
• *Àwọn Ọmọdé Tí A Fi Kọfí Ṣe Àwọ̀* (1988)

* Olùborí – Ẹ̀ka Ìṣeré Kúkúrú, BBC, UK.
* Olùborí Ẹ̀bùn Àwọn Ẹ̀bùn Oníyebíye – National Black Programming Consortium, US.
* Olùborí Ẹ̀bùn Golden Gate – Àjọyọ̀ Fíìmù San Francisco, Amẹ́ríkà.
* Awọn fiimu de Femmes - Creteil, France.
* Ẹni tí a yàn – Fíìmù kúkúrú tó dára jùlọ – Àjọyọ̀ Àgbáyé ti Torino ti Àwọn Òǹkọ̀wé Sínímà
* Ẹni tí a yàn fún Gold Hugo – Fíìmù kúkúrú tó dára jùlọ – Ayẹyẹ Fíìmù Àgbáyé ti Chicago

• *Àwọn Ìfẹ́ Àtàtà* (1989)

* Ẹni tí a yàn fún Gold Hugo – Fíìmù kúkúrú tó dára jùlọ – Ayẹyẹ Fíìmù Àgbáyé ti Chicago

• *Ara Ẹlẹ́wà* (1991)

* Olùborí – Fíìmù Kúkúrú Tó Dáa Jùlọ – Àjọyọ̀ Fíìmù Melbourne, Australia.
* Olùborí – Ìwé Àkójọpọ̀ Tó Dáa Jùlọ – Montreal Film Festival, Canada.

• *Ta ló jí ọkàn?* (1992)

* Olùborí Ẹ̀bùn Royal Television Society – Àgbàlagbà Tó Dáa Jùlọ – UK

• *Ìfò ti Swan* (1993)

* Olùborí Gold Hugo – Fíìmù kúkúrú tó dára jùlọ – Ayẹyẹ Fíìmù Àgbáyé ti Chicago

• *Ẹ káàbọ̀ sí II Terrordome* (1994)

* Olùgbà Ẹ̀bùn Àwòrán Àwọn Olùwòran – Ayẹyẹ Fíìmù Ìfẹ́ Verona

* Olùborí Ìdíje Ilẹ̀ Italia – Eré Tẹlifíṣọ̀n Tó Dáa Jùlọ 
* Ẹni tí a yàn fún ẹ̀bùn àwọn adájọ́ – Àwòrán ìtàn tó dára jùlọ – Ayẹyẹ Fíìmù Tribeca

## Fíìmù àwòrán
**Fíìmù**

**Tẹlifíṣọ̀n**

## Àṣẹ tí a ti ṣe àkóso rẹ̀
Gẹ́gẹ́ bí Foster ti sọ, Onwurah ti gbé ààlà “obìnrin dúdú aṣojú” àti àwọn ọlọ̀tẹ̀ lòdì sí èrò àìròtẹ́lẹ̀ nípa ohun tí olùṣe fíìmù obìnrin dúdú dúró fún.  Stringer jiyàn pé Onwurah ti di àpẹẹrẹ bí ṣíṣe fíìmù obìnrin dúdú ṣe lè yàtọ̀ síra tó. 

Onwurah tún ni obìnrin dúdú ará Britain àkọ́kọ́ tí wọ́n gbé fíìmù rẹ̀ jáde ní ilé ìṣeré ní United Kingdom.  Onwurah ti gbé irú fíìmù kan lárugẹ tí ó “ń ba ìtàn jẹ́ pẹ̀lú òtítọ́” àti “ìtàn pẹ̀lú ìtàn,” nígbà tí ó ń ṣe àríwísí àti ìṣàyẹ̀wò ìbàjẹ́ ìjọba amúnisìn tí ó ti bàjẹ́ sí àwọn adúláwọ̀ tí wọ́n ti gbé kiri.  Foster tún jiyàn pé òun ti ṣẹ̀dá ààlà tuntun ti àyè ní sinimá tí a gbẹ́ fún ara gẹ́gẹ́ bí ojú ìwòye. 

Iṣẹ́ rẹ̀ ni wọ́n ń lò gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ẹ̀kọ́ fún àwọn olùfẹ́ fíìmù. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Indiana University 's Black Film Center/Archive pè é láti rìnrìn àjò lọ sí Bloomington láti bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ń lọ sí yunifásítì sọ̀rọ̀ nípa iṣẹ́ rẹ̀. 

## Àwọn ìtọ́kasí

; Àwọn Àkíyèsí



; Ìwé ìtàn 
* 
* 

## Àwọn ìjápọ̀ òde

* Ngozi Onwurah at IMDb
* http://eng-wdixon.unl.edu/foster.html  Archived 2010-06-19 at the Wayback Machine
* http://www.answers.com/topic/ngozi-onwurah
* http://www.wmm.com/filmcatalog/makers/fm280.shtml
* http://www.africanwomenincinema.org/AFWC/About.html  Archived 2020-09-15 at the Wayback Machine
* https://web.archive.org/web/20100719161148/http://www.sistersincinema.com/index.html

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1966
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ