open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Austríà

**Austríà** ( tabi ;  ), lonibise bi **Orileominira ile Austria** (German: *Republik Österreich*), je orile-ede atimo ile to ni awon eniyan bi egbegberun&nbsp;8.8 to wa ni Aringbongan Yuropu. O ni bode mo Orileominira Tseki ati Jemani ni ariawa, Slofakia ati Hungari ni ilaorun, Slofenia ati Italia ni gusu, ati Switsalandi ati Likstenstein ni iwoorun. Gbogbo agbegbe ile Austríà je  be sini ojuojo ibe je onitutu ati alpini. Ori ile Austríà je oloke gan nitori pe awon Alpi po nibe; 32% ibe nikan ni won wa ni abe , be sin oke re togajulo je . Opo awon iyeolubugbe unso ede Jemani, to tun je ede onibise orile-ede ohun. Awon ede ibile onibise miran tun ni ede Kroatia, Hungari ati Slofenia.

Austríà loni ni ibere re lati igba iran-oba Habsburg gegebi ara Obaluaye Romu Mimoy ti Orile-ede awon Ara Jemani; Austria di ikan ninu awon alagbara ninla ile Yuropu. Ni 1867, Ileobaluaye Austria je sisodi Austria-Hungary.

Obaluaye awon iran Habsburg (Austro-Hungarian) daru ni 1918 leyin opin Ogun Agbaye 1k, nigba Austria lo Austria Ara Jemani bi oruko („Deutschösterreich”, todi „Österreich”) lati ba se isokan po mo Jemani sugbon Adehun Saint Germain lodi si eyi. Igba Oselu Austria Akoko je didasile ni 1919. Ni igba Anschluss 1938, Austríà je bibolori latowo Jemani awon Nasi. Eyi je be titi di opin Ogun Agbaye 2k ni 1945, leyin ti Jemani awon Nasi je bibori ogun latowo awon Ore eyi lo da oselu pada si Austríà. Ni 1955, Adehun Orile-ede Ara Austria satun-dasile Austria gegebi orile-ede alaselorile, lati fopin si ibolori. Ni odun yi kanna, Ileasofin Austria da Ifilole Aisojusaju to filole pe Igba Oselu Austria Keji yio di alaisojusaju titi lailai.

Loni, Austríà je oseluarailu asoju onileasofin to ni awon ipinle mesan. Oluilu ati ilu re totobijulo, pelu iyeolubugbe to ju egbegberun&nbsp;1.6, ni Vienna. Austríà je ikan ninu awon orile-ede to lolajulo lagbaye, pelu IO oloruko ti enikookan to je $43,723 (idiye 2010). Orile-ede ohun ti sedagbasoke ona igbe giga, be sini ni 2010 o je onipo 25k lagbaye fun Atoka Idagbasoke Omoniyan re. Austríà ti je omo egbe Awon Orile-ede Asokan lati 1955, o sora po mo Isokan Ara Yuropu ni 1995, be sini o je ikan larin awon ti won da OECD sile. Austríà tun fowobowe Ifenuko Schengen ni 1995, o si gba owonina Yuropu, euro, ni 1999.

## Itokasi



Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Hubert Ogunde

**Hubert Adédèjí Ògúnǹdé** (31 May, a bi ni odun 1916 o ku ni 4 April, 1990). Hubert Adédèjì Ògúnǹdé jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé ati sinnimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀ èdè  [Naijiria]. Ó tún jẹ́ Olùkọ̀tàn, olùdarí eré orí-ìtàgé, akọrin, Òun ni olùdásílẹ̀ Ẹgbẹ́ Òṣèré 
Ògúnǹdé kalẹ̀, èyí tí ó jẹ́ alákọ̀ọ́kọ́ irú rẹ̀ nílẹ̀ [Yorùbá àti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lálapọ̀. láì-fọ̀tá-pè, òun ni gbogbo tẹrí-tọ lè júwe gẹ́gẹ́ bí Olùdásílẹ̀ Eré Orí-Ìtàgé nilẹ̀ Nàìjíríà, tàbí ẹni tó mú ọ̀làjú wọ eré orí-ìtàgé ní Nàìjíríà.

## Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1916
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1990
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Dutse

**Dutse** ni olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Jigawa ní Ariwa Nàìjíríà. Ibẹ̀ ni Yunifásitì ìlú Dutse tí wón dá kalẹ̀ ní oṣù kọkànlá ọdún 2011kalẹ̀ sí. Àwọn olùgbé Dutse jẹ́ 153,000, òun sì ni ìlú tí ó tóbi jù ní ìpínlẹ̀ Jigawa.

## Àwọn Ìtókasí
Jos

**Jos** ni olú ìlú Ipinle Plateau ní orílè-èdè Nàìjíríà.

## Itokasi

 

Ẹ̀ka:Oluilu ipinle Naijiria
Jalingo

**Jalingo** ni olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Taraba ní ariwa ìwọ oòrùn Nàìjíríà , Jalingo ní èdè fulfulde túmọ̀ sí "ibi gíga", ó sì ní olùgbé 418,000. Àwọn Fulani àti àwọn ẹ̀yà kẹ́kẹ̀ kẹ́ mìíràn ni ó wà ní ìlú Jalingo. Fulfulde, Mumuye, Hausa àti àwọn èdè míràn ni wọ́n ń sọ ní Jalin

## Alámòjútó Alága
Ìjọba ìbílè kọ̀ọ̀kan ní Nàìjíríà lóní alámòjútó alága tó ń darí wọn. Àwọn ni wọ́n ń darí ètò ìpílẹ̀.

Alága tí wọ́n yàn ní Jalingo ní ètò ìdìbò 2020 tó kọjá ni  Hon. Abdulnaseer Bobboji ti ẹgbẹ́ òṣẹ̀lú People Democratic Party (PDP). Ó ti jẹ́ alámòjútó alága títí tó fi parí àsìkò rẹ̀ ní ọjọ́ Àìkú, oṣù kéje, ọdún 2022. gómínà ipínlẹ̀ Taraba Arch. Darius Dickson Ishaku yan aṣojú ètò-ìlera Primary Health Care Development  Agency Alh. Aminu Jauro gẹ́gẹ́ bí alámòjútó alága tí Jalingo. 

## Ọjà
Jalingo jẹ́ olú-ìlú ìpínlẹ̀ Taraba ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjà ṣùgbọ́n àwọn ọjà tó gbajúmọ̀ jù.

* Jalingo Main Market
* Kasuwan Yelwa (Yelwa Market)

## Àwọn Ìtọ́kasí
Lafia

**Lafia** jẹ́ ìlú kan ní àárín gbùngbùn Gúúsù ilẹ̀ Nàìjíríà. Òun ni olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Nasarawa ó sì ní àwọn olùgbé tí ó tó 330,712 ènìyàn gẹ́gẹ́ bí ètò ìkànìyàn ọdún 2006 ní Nàìjíríà sọ. Òun ni ìlú tí ó tóbi jù ní ìpínlẹ̀ Nasarawa.

## Ìtàn
Àwọn míràn mo ìlú Lafia sí Lafian bare-Bari. Muhammadu Dunama ni ó dá ìlú náà kalẹ̀ ní ọdún 17k.  

## Àwọn Ìtókasí
ISO 3166-1

**ISO 3166-1** je amioro apa opagun ISO 3166, fun ibudo lati se amioro fun awon orile-ede, awon agbegbe to ba le won ati ipin apa won, ti Àgbájọ Káríayé fún Ìṣọ̀págun te jade. Oruko re gangan ni *Awon amioro fun ikosile awon oruko orile-ede ati ipin apa won - Apa kinni: Awon amioro orile-ede*. Eyi ni o se ala agbajo meta awon amioro orile-ede.

* ISO 3166-1 alpha-2
* ISO 3166-1 alpha-3
* ISO 3166-1 numeric

## Apilese awon amioro

## Itokasi

Ẹ̀ka:ISO 3166
Orílẹ̀-èdè

thumb|Maapu òsèlú ti àgbáyé.
**Orílẹ̀-èdè** ni agbègbè tàbí ilẹ̀ kàn tí ó ní ààlà, tí ó sì ní àwọn ènìyàn tí wọ́n ń ṣe àkóso lórí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba. 

## àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Jẹ́ọ́gráfì
Itálíà

**Itálíà** (; ) tabi **Orílẹ̀-èdè Olómìnira Itálíà** je orile-ede ni orile Europe.

## Itoka


Italia
ISO 3166

**ISO 3166** je apa meta opagun amioro, fun agbegbe lati se amioro fun awon orile-ede, awon agbegbe to ba le won ati ipin apa won, ti Àgbájọ Káríayé fún Ìṣọ̀págun tesiwejade. Oruko re gangan ni *Awon amioro fun isoju fun awon oruko orile-ede ati ipinlabe won*.

## Awon apa
*ISO 3166-1
**ISO 3166-1 alpha-2
**ISO 3166-1 alpha-3
**ISO 3166-1 numeric 

*ISO 3166-2
**ISO 3166-2:2000-06-21 – Newsletter I-1
**ISO 3166-2:2002-05-21 – Newsletter I-2
**ISO 3166-2:2002-08-20 – Newsletter I-3
**ISO 3166-2:2002-12-10 – Newsletter I-4
**ISO 3166-2:2003-09-05 – Newsletter I-5
**ISO 3166-2:2004-03-08 – Newsletter I-6
**ISO 3166-2:2005-09-13 – Newsletter I-7
**ISO 3166-2:2007-04-17 – Newsletter I-8
**ISO 3166-2:2007-11-28 - Newsletter I-9

*ISO 3166-3

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn àmíọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè
Kampala

**Kampala** jẹ́ olú-ìlú orílẹ̀-ẹ́dẹ̀ Uganda

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà
Líbyà

**Libya** je orile-ede ni Ariwa Afrika. Libya gba orukọ rẹ lati ẹya Berber ti a npè ni Libou, eyiti o mu ọrọ Giriki Libyè dide.

## Itokasi
Apáìwọ̀orùn Sàhárà

**Apáìwọ̀oòrùn Sahara** je agbegbe ni Ariwa Afrika ti o ni bode pelu Mòrókò ni ariwa, Algeria ni ilaoorunariwa ati guusu, Okun Atlantiki ni ilaoorun.

## Itokasi
Web browser

**Web browser** (*ẹ̀rọ afọ̀nàhan Web*, *ètó ẹ̀rọ-ònkà ìsíwò ojúewé aláùntakùn*).

A web browser is a software application which enables a user to display and interact with text, images, videos, music, games and other information typically located on a Web page at a website on the World Wide Web or a local area network. Text and images on a Web page can contain hyperlinks to other Web pages at the same or different website. Web browsers allow a user to quickly and easily access information provided on many Web pages at many websites by traversing these links. Web browsers format HTML information for display, so the appearance of a Web page may differ between browsers.

Some of the Web browsers currently available for personal computers include Internet Explorer, Mozilla Firefox, Safari, Netscape, Opera.[2], Avant Browser, Konqueror, Google Chrome, Flock, Arachne, Epiphany, K-Meleon and AOL Explorer. Web browsers are the most commonly used type of HTTP user agent. Although browsers are typically used to access the World Wide Web, they can also be used to access information provided by Web servers in private networks or content in file systems.
Contents
[hide]

    * 1 History
    * 2 Protocols and standards
    * 3 See also
    * 4 References

[edit] History

    Main article: History of the web browser

The history of the web browser dates back to late 1980s when a variety technologies laid the foundation for the first web browser, the WorldWideWeb, by Tim Berners-Lee in 1991, which brought together a variety of existing and new software and hardware technologies.

[edit] Protocols and standards

Web browsers communicate with Web servers primarily using HTTP (hypertext transfer protocol) to fetch webpages. HTTP allows Web browsers to submit information to Web servers as well as fetch Web pages from them. The most commonly used HTTP is HTTP/1.1, which is fully defined in RFC 2616. HTTP/1.1 has its own required standards that Internet Explorer does not fully support, but most other current-generation Web browsers do.
Ìsirò Statistiki

[thumb|350px|right|A graph of a [Normal distribution|normal bell curve showing statistics used in standardized testing assessment. The scales include *[[standard deviations]], cumulative percentages, percentile equivalents, Z-scores, T-scores, standard nines,* and *percentages in standard nines.*]]

**Ìsirò Statistiki**
Tanzania

**Tànsáníà** tabi **Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìṣọ̀kan ilẹ̀ Tànsáníà** (; ) je orile-ede ni Ilaoorun Afrika to ni bode mo Kenya ati Uganda ni ariwa, Rwanda, Burundi ati orile-ede Olominira Toseluarailu ile Kongo ni iwoorun, ati Zambia, Malawi ati Mozambique ni guusu. Awon bode Tansania ni ilaorun ja si Okun India.

## Awon agbegbe
left|thumb|200px|Regions of Tanzania.

Awon agbegbe Tanzania niwonyi:
Arusha Dar&nbsp;es&nbsp;Salaam Dodoma Iringa Kagera Kigoma Kilimanjaro Lindi Manyara Mara Mbeya Morogoro Mtwara Mwanza Pemba&nbsp;North Pemba&nbsp;South Pwani Rukwa Ruvuma Shinyanga Singida Tabora Tanga Zanzibar&nbsp;Central/South Zanzibar&nbsp;North Zanzibar&nbsp;Urban/West
## Àwọn ìtọ́kasí
Nairobi

**Nairobi** ni oluilu orile-Ede Kenya ni iha Ila Orun Afrika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Kẹ́nyà
Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà
Síríà

**Síríà** ( ;  **' or  **'; ; ), lonibise bi **Orileominira Arabu Siria** (  ), jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Apá ìwòorùn Asia, ó ní ibodè pẹlú Lebanon àti Omi-òkun Mediteraneani ní ìwọ̀oọ̀rùn, Turkey ní àríwá, Iraq ní ìlàoòrùn, Jordan ní gúúsù, àti Israel ní gúúsù-ìwọ̀oòrùn.

## Àwọn ìtọ́kasi


Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Ásíà
Haile Gebrselassie

**Haile Gebrselassie** (, *haylē gebre silassē*; ojoibi , 1973) je ara Ethiopia asareidaraya ona jijina ati isare ojuona. O gba eso wura Olympiki meji fun 10,000 metres ati ife-eye Idije Agbaye merin fun ijinna kanna. O bori ni Berlin Marathon lemerin leralera ati Dubai Marathon lemeta leralera. Bakanna, o tun gba ipo kinni ni emerin fun awon idije inuule, ohun si tun ni Adijekinni Marathon Idaji Agbaye 2001. Ni Oṣu kọkanla ọdun 2021, Haile Gebreselassie wa ni iwaju ogun ni Etiopia lodi si awọn ọlọtẹ ti Tigray.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Ethiópíà
Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì fún Ethiópíà
Ìbejì

Àwọn **Ìbejì** jẹ́ àwọn ọmọ méjì tí ìyá wọn lóyún papọ̀, wọ́n lè jẹ́ obìnrin meji, ọkùnrin méjì tàbí ọkùnrin kan àti obìnrin kan. Àwọn ìbejì le ti àti inú ẹyin kan jade tàbí láti inú ẹyin méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, àwon ìbejí máa n jẹyọ ní ìgbàtí eyin kan bá pín sí méjì lára obínrin lẹ́yìn ìgbàtí ẹyin ara ọkùnrin bá dàpọ̀ mọ̀ ti obìnrin lẹ́yiǹ ìbálòpọ̀ lǎárin lọ́kọ láyà, tàbí tí òbà jẹ̀ wìpè ẹyin méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni ẹyin ara ọkuǹrin dàpọ̀ mọ lára obìnrin.  Àwọn tí ó jáde láti inú ẹyin kan ma ń jọ ara wọn lọ́pọ̀lọpọ̀ ìgbà wọ́n sì ma ń jẹ́ ọkùnrin méjì tàbí obìnrin méjì ṣùgbon àwọn tí wọn bá jáde láti inú ẹyin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lě ma jọ ara won tóbẹ̌ gẹ́. Ní igbamiran(ìṣẹ̀lẹ̀ yí kò wọ́pọ̀), àwọn ìbejì kan le ní baba méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

## Statistiki
Ní gbogbo àgbáyé, ẹ̀yà Yoruba ni àwọn ọmọ wọn ń jẹ́ ìbejì jù. Àwọn ìbejì Márùn-ún dín làádọ́ta sí àádọ́ta (àwọn ọmọ àádọ́rùn-ún sí ọgọ́rùn-ún) ni ó jẹ́ ìbejì nínú gbogbo ọmọ ẹgbẹ̀rún tí wọ́n bá bí.

## Àwọn Ìtókasí
Anwar El Sadat

**Muhammad Anwar Al Sadat** (25 December, 1918 - 6 October, 1981) jẹ́ olóṣèlú àti Ààrẹ ilẹ̀ Egypti láti 5 October, 1970 títí dé 6 October, 1981.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1918
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1981
Ẹ̀ka:Àwọn ará Egypt
Írẹ́lándì Apáàríwá

**Irẹlandi Apáàríwá** jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Ìsọ̀kan Ilẹ̀-Ọba tó fìhà sí ìláoòrùn-àríwá Erékùsù Irẹlandi. 

Ẹ̀ka:Brítánì
James Brown

**James Joseph Brown, Jr.** (May 3, 1933 – December 25, 2006) je olorin omo ile Amerika.

## Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:àwọn olórin ará Amẹ́ríkà
Yayi Boni

**Thomas Yayi Boni** (ọjọ́ìbí 1 July 1952) jẹ́ gbajúmọ̀ onímọ̀ ìfowópamọ́ àti òṣèlú àti Ààrẹ orílẹ̀-èdè Benin láti ọdún 2006 sí 2016. Ó gba ìjọba lẹ́yìn tí ó wọlé nínú ìdìbò Ààrẹ ti orílẹ̀-èdè Benin lọ́dún 2006. Bẹ́ẹ̀ náà, lótún wọlé lẹ́ẹ̀kan si lọ́dún nínú ìdìbò Ààrẹ orílẹ̀-èdè náà lọ́dún 2011. Ní àkókò yìí, òun ni wọ́n yàn gẹ́gẹ́ bí Alága àjọ àwọn orílẹ̀-èdè Adúláwò, African Union láti ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 2012 sí ojo kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 2013.

Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, Patrice Talon ati **Thomas Boni Yayi**, tí wọ́n jẹ́ ọ̀rẹ́ kòríkòsùn olóṣèlú kẹ̀yìn sí ara wọn, tí wọ́n sì di ọ̀tá nítorí òṣèlú. Nígbà kan tí wọ́n pàdé nínú ààfin Marina ní Cotonou láti jíròrò ìtẹ̀síwájú ìlú wọn, ìmọ̀ wọn kò jọ rárá lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò ìṣèjọba, pàápàá jùlọ ọ̀rọ̀ lórí ìtúsílẹ̀ àwọn òṣèlú tí wọ́n wà lẹ́wọ̀n.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ ni ìbẹ̀rẹ̀ àti iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ilé-ìfowópamọ́

Wọ́n bí **Thomas Boni Yayi** ní àgbègbè Tchaourou, ní ìjọba-ìbílẹ̀ Borgou Department  lápá ìlà-oòrùn orílẹ̀ èdè Benin, tí a mọ̀ nígbà kan rí ní orílẹ̀ èdè Dahomey. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ olú-ìlú àgbègbè náà, Parakou kí ó tó tẹ̀síwájú láti kàwé gboyè ìkejì nínú imọ̀ ètò ọ̀rọ̀-ajé ní National University of Benin. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti tún kàwé gboyè kejì òmíràn nínú imọ̀ imọ̀ ètò ọ̀rọ̀-ajé bákan náà ní Cheikh Anta Diop University ní Dakar, lórílẹ̀ èdè Senegal, ó kàwé gboyè dókítà nínú imọ̀ ètò ọ̀rọ̀-ajé àti òṣèlú ní University of Orléans, lórílẹ̀-èdè France àti ní Paris Dauphine University lọ́dún 1976.

Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀, Boni ṣiṣẹ́ nílé ìfowópamọ́ fún ìgbà pípẹ́. Láti ọdún 1975 sí 1979, ó ṣiṣẹ́ ní **Benin Commercial Bank** kí ó tó dára pọ̀ mọ́ Central Bank of West African States (BCEAO) gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ láti ọdún 1977 sí 1989. Láti ọdún 1992 sí 1994, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbaninímọ̀ràn sí Ààrẹ orílẹ̀ èdè Benin lásìkò náà, Nicéphore Soglo. Lọ́dún 1994, ó fi ipò náà sílẹ̀ láti di Ààrẹ ilé-ìfowópamọ́ West African Development Bank (BOAD).

Ó bẹ̀rẹ̀ ìjọba rẹ̀ ni ọjọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 2006. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni wọ́n tú yáyá tú yàyà nínú ìdìbò náà tí gbogbo ènìyàn gbà pé kò sí àbòsí nínú rẹ̀.
## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Benin
Ilé-Ìṣọ́ Bábẹ́lì

= Kini Ile-Iso Babeli? =
[thumb|400px|Ile Iso Babeli nipa [Pieter Brueghel the Elder ni odun egberun-o-le-eedegbeta-o-le-metalelogota (1563)]]
[thumb|300px|Lati ko lori apata iporuru ti ede nipa [Gustave Doré ni odun egberun-o-le-egberin-o-le-marundinlaadorun (1865), o ti se e lori ero inu ti  Minaret of Samarra]]
 

Ẹ̀ka:Bíbélì
Kùránì

[thumb|230 px|Kùránì, Iwe mimo esin [Islam|Imale]]

**Kùrání** jẹ́ ìwé mímọ́ ẹ̀sìn Islam, èyí tí àwọn Mùsùlùmí jákèjádò orílẹ̀ àgbáyé gbà pé ó jẹ́ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run Ọba tí ó fi rán Ànọ́bì Mùhámọ́dù (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó lọ máa bá a) wá sí ilé ayé. Ìgbàgbọ́ àwọn Mùsùlùmí ni pé Ọlọ́run Ọba sọ kùránì kalẹ̀ fún òjíṣẹ́ rẹ̀ ẹni tí í ṣe Ànọ́bì Mùhámọ́dù (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó lọ máa bá a) láti fi tọ́ àwọn ènìyàn sí ojú ọ̀nà Ọlọ́run Ọba. Ọlọ́run Ọba fi kùránì ránṣẹ́ sí Ànọ́bì Mùhámọ́dù (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó lọ máa bá a) ní ẹni ogójì ọdún nígbà tí ó wà nínú ihò àpáta Hira. Áńgẹ́lì tí Ọlọ́run rán sí ànọ́bì Mùhàmọ́dù (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó lọ máa bá a) ni ó ń jẹ́ Jibril (angel Gabriel). Kùránì jẹ́ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run Ọba tí ànọ́bì fi máa ń kọ́ àwọn Mùsùlùmí, èyí tí ó sì jẹ́ àtẹnudẹ́nu. Kùránì ní orí mẹ́rìnléláàdọ́fà, èyí tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní onírúurú ẹsẹ. 

Kùránì jẹ́ ìwé Ọlọ́run Ọba èyí tí ó ti wà láti bí àìmọye ọdún tí ó sì wà ní kíkọ sílẹ̀ ní èdè Lárúbáwá. Èyí tí ó mún un jẹ́ ìwé tí ó péye jùlọ tí ó wà ní àkọsílẹ̀ ní èdè Lárúbáwá. 

Kùránì kì í ṣe ìwé ẹ̀sìn lásán; ó jẹ́ ìwé ìtọnisọ́nà tí ó péye jùlọ fún gbogbo àwọn Mùsùlùmí káàkiri àgbáyé. Ó ń kọ́ ni nípa ìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run Ọba ọ̀kan ṣoṣo (Tawhíd), ó ń kọ́ ni nípa ìwà rere, ó ń kọ́ ní ìfaradà, ìfẹ́, ìdájọ́ òdodo, àti bí ènìyàn ṣe yẹ kí ó bá ara rẹ̀ àti awùjọ gbé. Ó tún máa ń sọ nípa ìtàn àwọn òjíṣẹ́ tí wọ́n ti lọ. Bẹ́ẹ̀ ni ó ń kọ́ni bí a ṣe ń ṣètò àwùjọ pẹ̀lú àlàáfíà.

Gẹ́gẹ́ bí ìtàn ṣe sọ, ọ̀pọ̀ nínú àwọn sọ̀hábà Ànábì Muhammad (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó máa bá a) ni wọ́n ṣiṣẹ́ takuntakun nípa ṣíṣe àkọsílẹ̀ àti àkójọpọ̀ kùránì. Ṣáájú kí Ànábì Muhammad (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó máa bá a) ó tó papòdà ni àwọn Mùsùlùmí tí hà kùránì sí orí, tí púpọ̀ nínú wọn sì mọ̀ ọ́n tọkàntọkàn.

Lẹ́yìn ikú Ànábì Muhammad (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run ó máa bá a), a ṣe àkójọpọ̀ kùránì pẹ̀lú àṣẹ Kàlífà àkọ́kọ́, Abu Bakr (ó lo ìṣàkóso rẹ̀ láti ọdún 632 sí ọdún 634). Àwọn Sọ̀hábà tí wọ́n ti kọ̀ ọ́ sílẹ̀ tàbí tí wọ́n mọ̀ ọ́n tọkàntọkàn ni wọ́n ṣàkójọ gbogbo rẹ̀ jọ kí ó lè wà nínú ìwé kan ṣoṣo kí á má ba à pàdánù wọn.

Ní àkókò ìjọba Kàlífà kẹta, Uthman ibn Affan ẹni tí ó lo ìṣàkóso láàárín ọdún 644 sí ọdún 656, ni wọ́n dá ẹ̀dà kan tí a fọwọ́ sí sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí a fọwọ́ kọ tí ó sì pé pérépéré. Ẹ̀dà yìí ni a mọ̀ sí Mushaf ‘Uthmānī, tí a sì kà á sí ìpìlẹ̀ kùránì èyí tí a mọ̀ lónìí. Ó paṣẹ kí ẹ̀dà yìí ó kárí káàkiri àwọn agbègbè àti ìletò tí àwọn Mùsùlùmí wà nígbà náà, kí ìyàtọ̀ kíkà ó má ba à dàrú láàárín àwọn Mùsùlùmí.

Síbẹ̀, àwọn ìlà kíkà (Qirā’āt) kan wà tí wọ́n ní ìyàtọ̀ kékeré nínú ìtúmọ̀ tàbí bí a ṣe máa ń ka àwọn ọ̀rọ̀ kan, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo wọn dá lórí ìpìlẹ̀ kan náà.

Ní ayé òde òní, ìwádìí jinlẹ̀ nípa kùránì ti di ẹ̀ka ẹ̀kọ́ kan tí a mọ̀ sí ẹ̀kọ́ nípa kùránì, níbi tí àwọn amòye ti ń ṣe ìtúpalẹ̀ lórí ìtàn, èdè, àkójọpọ̀, àti ìtumọ̀ rẹ̀ ní ìbámu pẹ̀lú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ẹ̀kọ́ gíga. 

## Àwọn ìwé Ìtọ́kasí

*  Al-Quran (Kùránì) 
*  AL QURA`AN ALAPỌNLE PẸLU ITUMỌ RẸ NI EDE YORUBA
Gani Fawehinmi

**Ganiyu Oyesola Fawehinmi** (ọjọ́ ìbí: ọjọ́ kẹjì-lé-lógún oṣù kẹrin ọdún 1938 - ṣe aláìsí ní ọjọ́ kárùn-ún oṣù kẹ́sàn-án ọdún 2009) jẹ́ akòwé, iṣẹ́ ajàfìtàfìtà ẹ̀tọ́ ènìyàn àti Àgbẹjọ́rò ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Gani jẹ́ ọmọ Saheed àti Munirat Fawehinmi ti Òndó ní Ìpínlẹ̀ Òndó. Chief Saheed Tugbobo Fawehinmi, ni Seriki Mùsùlùmí ti Òndó, jẹ́.

## Àwọn Àmì Ẹ̀yẹ
Ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹfà ọdún 1993 a fún Fawehinmi ní ẹ̀bùn Bruno Kreisky. Ẹ̀bùn yìí, tí a dárúkọ ní ọlá ti Bruno Kreisky, ni a máa ń fún àwọn èèyàn àgbáyé tí ó ní ìlọsíwájú àwọn ìdí ẹ̀tọ́ ènìyàn. Ní ọdún 1998, ó gba Ààmì Ẹ̀yẹ Bernard Simmons ti International Bar Association ní ìdánimọ̀ ti àwọn ẹ̀tọ́ ènìyàn àti iṣẹ́ ìjọba tiwantiwa. 

Ní ọdún 2018, Olóyè Fawehinmi ni a fún ní àṣẹ orílẹ̀-èdè Niger lẹ́hìn ikú rẹ̀, ọlà kejì ti orílẹ̀-èdè Nàìjíría.

## Ikú Rẹ̀
Fawehinmi kú ní àwọn wákàtí ìbẹ̀rẹ̀ ti ọjọ́ kárùn-ún oṣù kẹ́sàn-án ọdún 2009 lẹ́hìn ogun pípẹ́ pẹ̀lú akàn ẹdọfóró. Ọmọ ọdún mọ́kànléláàádọ́rin [71] ni ó jẹ́. Wọ́n sìnkú rẹ̀ ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹ́sàn-án ọdún 2009 sí ìlú rẹ̀ ní Ilẹ̀ Ondo ní Nàìjíríà. Fawehinmi kú ní ọkùnrin ìbanújẹ́, nítorí ipò ti orílẹ̀-èdè rẹ̀ nígbà ikú rẹ̀, kò gba ọlà tí ó ga jùlọ ti orílẹ̀-èdè rẹ̀ fi fún un lórí ibùsùn ikú rẹ̀. 

## Ìjásílẹ̀ Àmì-Ẹ̀yẹ Ti Ìjọba Orílẹ̀-èdè
Ní ọdún 2008 Fawehinmi kọ́ ọ̀kan nínú àwọn ọlà orílẹ̀-èdè tí ó ga jùlọ ti ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lè fún ọmọ ìlú kan - Order of the Federal Republic (OFR) - ní ìlòdì sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún àìṣedéédé ìjọba láti ìgbà òmìnira Nàìjíríà.

## Ọgbà Gani Fawehinmi

A Cross view of Gani Fawehinmi Park, Ojota, Lagos-Nigeria.jpg
A Road view of Gani Fawehinmi Park, Ojota, Lagos-Nigeria.jpg
Gani Fawehinmi Garden, Ojota, Lagos.jpg
Gani Fawehinmi Park, Ojota, Lagos-Nigeria.jpg
Gani Fawehinmi Status, Ojota.jpg
Ganifaweyimi Status, Ojota.jpg


## Ilé Ìwòsàn
* Gani Fawehinmi Health Diagnostic Center Ondo City.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbẹjọ́rò àgbà ilẹ̀ Nàìjíríà
Tai Solarin

**Augustus Taiwo "Tai" Solarin** (tí wọ́n bí ní ogúnjọ́ osù kẹjọ ọdún 1916, tó papòdà ní ọjọ́kẹtàdínlọ́gbọ̀n osù keje ọdún 1994) fìgbà kan jẹ́ olùkọ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti òǹkọ̀wé. Ó ṣe ìdásílẹ̀ Mayflower School, ní Ikenne, ní Ìpínlẹ̀ Ògùn ní ọdún 1956. Ní ọdún 1952, Solarin di ọ̀gá ilé-ìwé Molusi College, ní Ìjẹ̀bú Igbó, ó sì wà ní ipò yìí títí wọ ọdún 1956 tí ó fi di ọ̀gá ilé-ìwé Mayflower School.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Ìlú Ikenne ní Ìpínlẹ̀ Ògùn ni wọ́n bí Solarin sí. Òun sì ni ọ̀kan lára àwon ìbejì tí Daniel Solarin àti Rebecca Okufule Solarin bí. Èkejì rẹ̀, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Caroline Kehinde Solarin kú ní ọdún 1991, ní ọmọdún mọ́kàndínláàádọ̀rún-ún. Òun àti èkejì rẹ̀ nìkan lọmọ tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Ilé-ìwé Wesley College ìbàdàn ni ó lọ. Àwọn àkọsílẹ̀ Nnamdi Azikiwe lórí gbígba àwọn ọ̀dọ́ níyànjú láti lọ kàwé ní òkè òkun ló wú Solarin lórí. Ìgbìyànjú àkọ́kọ́ rẹ̀ láti gba ìwé ìrìnà ò bọ́ si, àmọ́ wọ́n padà mu, láti ṣiṣẹ́ ní British Air Force, ó sì ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Royal Air Force gẹ́gẹ́ bí atọ́nisọ́nà ní Second World War. Ìlú ọba ni ó wà, tó fi kẹ́kọ̀ọ́ ní University of Manchester, lẹ́yìn náà ni ó lọ sí University of London. Tai Solarin fẹ́ Sheila Mary Tuer níṣu lọ́kà ní ọdún 1951.

Solarin padà sí orilẹ̀ èdèe Nàìjíríà, ó sì di olùkọ́ ní Molusi  College, èyí tí àwọn ará-ìlú àti ẹlẹ́sìn kìrìsìtẹ́ẹ́nì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún, ní Ijebu-Igbo. Ní ọdún 1952, wọ́n yàn sí ipò ọ̀gá ilé-ìwé, lẹ́yìn tí Stephen Awokoya kúrò nípò, tó lọ di Mínísítà fún ètò ẹ̀kọ́. Solarin tó jẹ́ ọmọnìyàn ní èròǹgbà láti mú àyípadà bá ètò-ẹ̀kọ́, èyí sì mu kí ó yọ àdúrà àràáárọ̀ àti àwọn ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀sìn kúró ní ilé-ìwé náà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ní ìlú ló tako èyí. Ìlú yìí bákan náà sì jẹ́ èyí tí àbúròkùnrin rẹ̀ ti jẹ́ òjíṣẹ́ Ọlọ́run. Ó pinnu láti fi iṣẹ́ náà sílẹ̀, ó sì tẹ̀síwájú láti lọ ṣèdásílẹ̀ ilé-ìwé tirẹ̀ pẹ̀lú ìfọwọ́sí Awókọ̀yá tó fìgbà kan jẹ́ ọ̀gá ilé-ìwé. Ó ṣe ìdásílẹ̀ ilé-ìwé Mayflower ní ọjọ́kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù ṣẹ́ẹ́ré ọdún 1956.

## Ilé-ìwé Mayflower
Ọgbà ilé-ìwé Mayflower tí ó ṣèdásílẹ̀ jẹ́ èyí tí ìwọ̀n ilẹ̀ rẹ̀ tóbi, ìlú tí wọ́n sì bí Tai Solarin sí, ní Ikenne, ní Ìpínlẹ̀ Ògùn ló wà. Iye àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó wà ní ilé-ìwé yìí á tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà mẹ́ẹ̀ẹ́dógún (15,000).

Ọgbà náà ní kílààsì, ilé ìṣàkóso, ilé kékeré fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ olùkọ́, ilé-ìgbé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ àti oko. Ilé-ìwé náà gbajúmọ̀ fún  àṣeyọrí rẹ̀ nípa ètò ẹkọ́.

## Ìṣeníwọ̀nba
Ní ìlú tí àwọn ọlọ́lá àti ọlọ́rọ̀ máa ń wọ agbádà olówó ńlá, láti fi ọlá àti ipò wọn hàn,kakí àti ẹ̀wù lásán ni Tai máa ń wọ̀.

## Tai Solarin University of education
Ní oṣù Béélú, ọdún 2005, Nigerian National Universities Commission (NUC) ṣe ìdánimọ̀ "Tai Solarin University of Education" (TASUED) ní Ìpínlẹ̀ Ògùn gẹ́gẹ́ bí ilé-ẹ̀kọ́ gíga àkọ́kọ́ tó ń rí sí ẹ̀kọ́ nípa iṣẹ́ ìkọ́ni, àti ilé-èkọ́ gíga ẹlẹ́ẹ̀kẹtàdínlọ́gbọ̀n tó jẹ́ ti ìpínlẹ̀ àti ilé-ẹ̀kọ́ gíga ẹlẹ́ẹ̀kẹrìndínlàaàdọ́rùn-ún tó wà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Iṣẹ́ rẹ̀

* *Towards Nigeria's Moral Self-Government*,
* *Thinking with You*.
* *A Message for Young Nigerians*.
* *To Mother With Love*.
* *Mayflower; the story of a school*.
* *Timeless Tai*.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1922
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1994
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Lagelu

**Lágelú** ni ìtàn sọ pe o da ìlú Ìbàdàn sílẹ̀.  Ìtàn fi ye wa wípé ibi ti o di ìlú Ìbàdàn l'óde òní bẹ̀rẹ ni ọdun 1829.  Ni àkókó yi, irúkèrúdò pọ ni gbogbo ilẹ̀ Yorùbá káàkiri, eyi ni o si fa ti jagunjagun ti a n pe ni Lágelú fi wa tẹdo si ìlú Ìbàdàn. Erongba Lágelú ni lati fi ṣe ibùdó fún awon jagunjagun.
## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìbàdàn
Babatunde Fashola

**Babatunde Raji Fashola** (tí a bí ní 28 June, 1963) jẹ́ agbẹjọ́rò àti olóṣèlú órílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó ti fìgbà kan jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó fún sáà méjì láti ọdún 2007 sí ọdún 2015 lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́-òṣèlú All Progressives Congress. Olóyè Bola Tinubu ni ó jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó ṣáájú rẹ̀.  Lodun 2015, Ààrẹ Muhammadu Buhari yàn-án gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún ètò iná-mọ̀nàmọ́ná, ilé ìgbé, àti iṣẹ́. Ààrẹ tún tún-un yàn lọ́dún 2019 sí ipò yìí kan náàsí ipò Mínísítà fún Agbára àti ìná mọ̀nàmọ́ná.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
A bí Fashola ní ọjọ́ 28 June, ọdún 1963, ní Ìpínlẹ̀ Èkó, ní Island Maternity Hospital, sínú ìdílé Ademola Fashola, tó fìgbà kan jẹ́ akọ̀ròyìn fún ìwé-ìròyìn Daily Times ti Nàìjíríà, àti Olufunke Agunbiade, to jẹ́ nọ́ọ̀sì.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi Amòfin

### Ilé-ẹjọ́ gíga
Wọ́n pè é sí ilé-ẹjọ́ gẹ́gẹ́ bíi agbẹjọ́rò àti onídùúró ti ilé-ẹjọ́ gíga ní November 1988 lẹ́yìn tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Nigerian Law School, ní ìpínlẹ̀ Èkó láàárín ọdún 1987 àti 1988.

### Àmi-ẹ̀yẹ rẹ̀
Fashola, tó jẹ́ ènìyàn kan tó gbajúmọ̀ ní Ilé-ẹjọ́ Gígajùlọ ilẹ̀ Nàìjíríà, ti gba àmì-ẹ̀yẹ àti ìwé-ẹ̀rí títayọ bíi Distinguished Alumnus Award tí ìgbìmọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gboyè ti Yunifásítì ìlú Benin fún un. Ó tún gba àmì-ẹ̀ye ti Lagos State public service club Platinum Award fún iṣẹ́ títayọ rẹ̀ sí ìdàgbàsókè. Bẹ́ẹ̀ náà ni ti Alliance for Democracy, "àmì-ẹ̀yẹ ti ìjọba ìbílẹ̀ Igbogbo Bayeku" ní ìbámu pẹ̀lú ìfarahàn àti iṣẹ́ rẹ̀ sí ẹgbẹ́ náà.

Babatunde Fashola tún jẹ́ alábòójútó àwọn akẹ́kọ̀ó ìmọ̀-òfin, tí Yunifásítì ìlú Benin, òun sì ni akẹ́kọ̀ọ́ kejì tó máa kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀-òfin ní Yunifásítì ìlú Benin, àti ọmọ ẹgbé Nigerian Law School àkọ́kọ́ tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 1988, tí wọ́n fi joyè Senior Advocate of Nigeria. Fashola náà ni Chief of Staff àkọ́kọ́ tó gba irú oyè bẹ́è. Babatunde Fashola jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Nigerian Bar Association, International Bar Association àti Chartered Institute of Taxation of Nigeria.

Ní oṣù kẹwàá ọdún 2022, oyè ńlá tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tí a mọ̀ sí oyè Commander of the Order of the Niger (CON) ni a tún fi dá a lọ́lá láti ọwọ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó
Bọ́lá Tinúbú

**Bọ́lá Ahmed Tinúbú** (ọjọ́ ìbí Ọjọ́ kàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́ta, ọdun 1952) jẹ́ Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n ṣe ìbúra fún lọ́jọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2023 lẹ́yìn tí ó jáwé olúborí nínú ìdìbò ààrẹ ọdun 2023. Ó jẹ́ Gómìnà-àná Ìpínlẹ̀ Èkó láàrin ọdún 29 May odun 1999 títí di ọdún 29 May, 2007. Àwọn ará ìlú ti kọ́kọ́ dìbò yàn  **Bola Ahmed Tinubu** láti di Sẹ́nétọ̀ ní ọdún 1992, àmọ́ wọ́n fagilé ìbò náà ní ọdún (12 June, 1993)

## Kíkéde ète láti dupò ààre
Ní ọjọ́ kọkànlá, oṣù kíní, ọdún 2022(January 11, 2022), Bola Ahmed kéde ète rẹ̀ láti dupò ààrẹ Nàìjíríà ní odún 2023 lábé ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress(APC). Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹfà ọdún 2022, Tinubu jáwé olúborí nínú ìdìbò-abẹ́lé ààrẹ nínú ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressive Congress(APC) pẹ̀lú àmì ayò 1271, láti borí Igbákejì Ààrẹ Yẹmí Ọ̀ṣínbàjò àti Rotimi Amaechi tí ó gba 235(Osinbajo) àti 316(Rotimi).

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Fínlándì

**Finlandi** (pipe ), fun onibise bi **Orile-ede Olominira ile Finlandi**, je orile-ede Nordik kan to budo si agbegbe Fennoscandia ni Apaariwa Europe. O ni bo de mo Sweden ni iwoorun, Norway ni ariwa ati Russia ni ilaorun, be sini Estonia wa ni guusu re niwaju Ikun-omi Finlandi. 

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Saddam Hussein

**Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti** (April 28, 1937 – December 30, 2006) ni Aare ile Irak lati July 16, 1979 titi de April 9, 2003.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Ìrák
Kostas Karamanlis

**Konstantínos Alexandrou Karamanlís** (ojoibi September 14, 1956) je oloselu omo ile Griisi ati Alakoso Agba ile Griisi lati 10 March 2004 titi de 5 October, 2009.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gríìkì
Todor Zhivkov

**Todor Hristov Zhivkov** (September 7, 1911–August 5, 1998) je oloselu ati olori ile Bugaria lati March 4, 1954 titi de November 10, 1989.

## Àwọn Itokasi

* Adedeji Awoniyi (1981), Bulgaria: Alafia ati Ilosiwaju. Ibadan, Nigeria: New Horn Press. ISBN 978-2266-01-9. Oju-iwe = 86.

Ẹ̀ka:Àwọn ará Bùlgáríà
Yasser Arafat

**Mohammed Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini** (Arabic: محمد عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني) (August 24, 1929 – November 11, 2004). 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel fún Àláfíà
Gamal Abdel Nasser

**Gamal Abdel Nasser** (; **; - January 15, 1918 September 28, 1970) ni Aare orile-ede Egypti lati odun 1956 de 1970.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Egypt
2009

2009 new year's card by David Revoy.jpg

**2009** (*ẹ́ẹ̀sánlélẹ́gbẹ̀rúnméjì* tabi *ẹ̀sánlélẹ́gbẹ̀rúnmèjì* tabi *ẹgbẹ̀rún méjì lé lẹ́ẹ̀sán*) jẹ́ ọdún tówọ́pọ̀ tó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́bọ̀ nínú Kàlẹ́ndà Gregory.

Ẹ̀ka:2009
Ẹ̀bùn Booker

**Ẹ̀bùn Man Booker fún Ìtàn Àròsọ** tàbí **Ẹ̀bùn Booker** ní sókí jẹ́ ẹ̀bùn ìwé kíkọ.

## Itokasi
Ellen Johnson-Sirleaf

**Ellen Johnson-Sirleaf** (ojoibi 29 September, 1938) ni Aare ile Liberia lowolowo.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Làìbéríà
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel fún Àláfíà
2 (nọ́mbà)

** Éjì (2)** jẹ́ nọ́mbà, iye ati glyph tó dúró fún nọ́mbà náà. Ó jẹ́ Nọ́mbà àdábáyé tó tẹ̀lé ókan (1) sùgbọ́n tó síwájú ẹta (3).

Èjì
02
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Sarkozy, Abase Omoba ile Andorra** (pronounced  , oruko abiso **Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa** ni 28 Osu kinni, 1955) ni Aare ile Fransi lati 2007 de 2012 ati *[[ex officio|nitorire]]* Abase Omoba ile Andorra lati 2007 de 2012. O gun ori aga ni 16 Osu karun, 2007 leyin to bori  candidate Ségolène Royal ti Egbe Sosialisti ni ojo 10 seyin.

## Igbe aye
### Itan Ebi re
Sarkozy je ara Fransi aladalu eyan eniyan.  Omo **Pál István Ernő Sárközy de Nagy-Bócsa**, to oloye ara Hungari, ati **Andrée Jeanne "Dadu" Mallah** (ojoibi 12 Osu kewa, 1925 ni Paris), to je ara Fransi elesin Katolik ati Ju Sefardik lati Ottoman. Won fe ra won ni Saint-François-de-Sales, Paris XVII, ni 8 Osu keji, 1950 won su kora won sile ni 1959. Lẹhin ti o kuro ni Alakoso, o joko fun awọn oṣu diẹ lori Igbimọ t’olofin, eyiti o jẹ ọmọ ẹgbẹ nipasẹ ẹtọ ati fun igbesi aye. Ni ọdun 2014, o gba ipo aarẹ ti Union fun Movement Popular (UMP), eyiti o tun sọ orukọ rẹ Les Républicains (LR). O fi olori ẹgbẹ silẹ ni ọdun 2016 lati lọ, laisi aṣeyọri, ni apa ọtun ati aarin fun idibo aarẹ 2017 lẹhinna o tun yọkuro ninu igbesi aye iṣelu lẹẹkansi.

Ni ọdun 2023, ninu ọran Sarkozy-Azibert, o jẹ ẹjọ lori afilọ si ẹwọn ọdun mẹta, pẹlu ọdun kan ninu tubu pẹlu imuni ile labẹ aami itanna, fun ibajẹ ati ipaniyan ipa. Awọn idajọ ti a timo nipa awọn ẹjọ ti Cassation on December 18, 2024. Ni awọn Bygmalion nla, o ti a ẹjọ lori afilọ ni 2024 si odun kan ninu tubu, osu mefa ti eyi ti o wà duro, fun arufin owo ti rẹ 2012 idibo ipolongo awọn Ọrọ Sarkozy-Kadhafi, o fi ẹsun kan pe o ti jẹ ibajẹ nipasẹ alakoso Libyan tẹlẹ ni paṣipaarọ fun iṣowo ti ko tọ si ti ipolongo idibo rẹ.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Fránsì
Berlin

**Bàlán-ìn** ni oluilu orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Europe
Louis Farrakhan

**Louis Farrakhan** (ojoibi **Louis Eugene Walcott**; May 11, 1933) je alakitiyan ati olori elesin musulumi Nation of Islam ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Google

= Kini Google? =
thumb|Google

thumb|Ile ti google
**Google** je ile ti agbara fun opolopo ohun lori ayelujara.
## Idoko-owo AI ni Afirika
Ni Oṣu Keje ọdun 2025, Google n ṣe idoko-owo ni AI, ni eto $ 37 million ti a ṣe apẹrẹ lati mu yara idagbasoke ti oye atọwọda (AI) ni Afirika, pẹlu awọn idoko-owo lati iwadii agbegbe si awọn iṣẹ akanṣe lori ibojuwo irugbin ogbin ati isọdọtun ti awọn imọ-ẹrọ ati awọn ede Afirika. .

Ẹ̀ka:Internet
Angela Davis

**Angela Yvonne Davis** (ibi, January 26, 1944 ni Birmingham, Alabama)

Ẹ̀ka:Àwọn ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn alákitiyan ará Amẹ́ríkà
Michaëlle Jean

**Michaëlle Jean**  (; born September 6, 1957) je Gomina Agba orile-ede Kanada.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Kánádà
Klaus Ebner

thumb|200px|right|''Klaus Ebner (2008)''
**Klaus Ebner** (a bi ni 8 August, 1964) je olukowe, akoewi ati ayiedesede ara Ostria.

## Iwé
* *Vermells*; SetzeVents Editorial, Urús 2009, ISBN 978-84-92555-10-9
* *Hominide*; FZA Verlag, Vienna 2008, ISBN 978-3-9502299-7-4
* *Auf der Kippe*; Arovell Verlag, Gosau 2008, ISBN 978-3-902547-67-5
* *Lose*; Edition Nove, Neckenmarkt 2007, ISBN 978-3-85251-197-9

## External links
* Complete English version of this article.
* The author's website.

Ẹ̀ka:Àwọn ará Austríà
Ọgbọ́n

**Ìmọ̀ Ọgbọ́n** je eko lori imudaniloju ati amujade.

= Kini Ogbon? =
Lati ni ogbon je nigba èniyàn ni imo tabi oye, tabi o le so pé lati ni ogbon je nigba èniyàn le se tabi yàn awon ipinnu ti o dara gan. Lati ni ogbon je ohun ti enikan le ni ti o dara gidigan. Ogbon se pataki gan, e lo lati wa Ogbon!

## Itokasi


Ẹ̀ka:ìmòye
John Evans Atta Mills

**John Evans Fifii Atta Mills** (21 July 1944 – 24 July 2012) je Aare ile Ghana lati 2009 de igba iku re ni 2012.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Ghánà
Sri Lanka

**Sri Lanka** tabi **Olominira Toselu Sosialisti ile Sri Lanka** je orile-ede erekusu ni Guusu Asia.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Ásíà
Francis Arinze

**Francis Arinze** (ojoibi 1 Osu Kokanla 1932) je omo ile Naijiria lati eya Ígbò to je Kardinali Ijo Katoliki ti Romu.

## itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Àdírẹ́ẹ̀sì IP

**Àdírẹ́ẹ̀sì Prótókóòlù Íntánẹ́ẹ̀tì** (**Àdírẹ́ẹ̀sì IP**) ni àlẹ̀mọ́ ìtò-nọ́mbà tí ó jẹ́ yíyànsílẹ̀ fún ẹ̀rọ kọ̀ọ̀kan tó sopọ̀ mọ́ ẹ̀rọ-àsopọ̀ kọ̀mpútà kan tó únlo Prótókóòlù Íntánẹ́ẹ̀tì fún ìbánisọ̀rọ̀.
Àdírẹ́ẹ̀sì IP kan únṣe ìṣẹ́ mẹ́jì pàtàkì: ìṣe ìdámọ̀ ẹ̀rọ-agbàlejò tàbí ìfojúkojú ẹ̀rọ-àsopọ̀ àti ìṣe àdírẹ́ẹ̀sì ibùdó. 

Internet Protocol version 4 (IPv4) ṣe ìtumọ̀ àdírẹ́ẹ̀sì IP kan gẹ́gẹ́ bí nọ́mbà oní 32-bit. Sùgbọ́n, nítorí bí Internet ṣe ti tóbi tó àti ìdínkù àwọn àdírẹ́ẹ̀sì IPv4 tó wà, ọ̀nà tuntun mìíràn fún IP (IPv6), tó ún lo 128 bits fún àdírẹ́ẹ̀sì IP, jẹ́ ṣíṣe àjọhùnsí ní ọdún 1998. Ìlò IPv6 ti bẹ̀rẹ̀ láti àrin ìgbà ọdún 2000.

Àwọn àdírẹ́ẹ̀sì IP ún jẹ́ kíkọ àti híhàn ní ọ̀nà tó ṣe é rí kà fún ọmọ ènìyàn, fún àpẹrẹ, gẹ́gẹ́ bí  nínú IPv4, àti  nínú IPv6. Ìtóbi ìṣọ̀nà ìfikúnwájú fún àdírẹ́ẹ̀sì jẹ́ yíyànsílẹ̀ nínú CIDR notation nípa síṣe ìfikúnlẹ́yìn àdírẹ́ẹ̀sì pẹ̀lú nọ́mbà àwọn bit pàtàkì, f.a., , tó jẹ́ ìkannáà mọ́ subnet mask  tí wọ́n únlò látì ìbẹ̀rẹ̀.

## Itokasi

ẹ̀ka:Àwọn àdírẹ́ẹ̀sì IP
Ẹ̀ka:internet
Kíkisí

**Ipọn**

Matimatiiki re:
: \rho = \frac{m}{V}

Ninu eyi ti:
:\rho je ipọn,
:m je ọ̀pọ̀,
:V je aayeinu.
Georgia

**Georgia** je orile-ede ni agbegbe Kafkasusi ni Euroasia. 

## Akiyesi

## Itokasi

* Anchabadze, George: *History of Georgia: A Short Sketch*, Tbilisi 2005 ISBN 99928-71-59-8
* Avalov, Zurab: *Prisoedinenie Gruzii k Rossii*, Montvid, S.-Peterburg 1906
* Gvosdev, Nikolas K.: *Imperial policies and perspectives towards Georgia: 1760-1819*, Macmillan, Basingstoke 2000, ISBN 0-312-22990-9
* Lang, David M.: *The last years of the Georgian Monarchy: 1658-1832*, Columbia University Press, New York 1957
* Suny, Ronald Grigor: *The Making of the Georgian Nation*, (2nd Edition), Bloomington and Indianapolis, 1994, ISBN 0-253-35579-6
* Rapp, Stephen H. (2003), *Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts*. Peeters Publishers, ISBN 90-429-1318-5



Kroatia
Àrùn Parkinson

**Àrùn Parkinson** jẹ́ ààrùn ọpọlọ tí ó ní ṣe pẹ̀lú ẹ̀yà ọpọlọ tí ó rọ̀mọ́ bí ènìyàn ṣe ń rìn. Ààrùn yìí mà ń fara hàn díè díẹ̀ ni. Ní ìbẹ̀ẹ̀rẹ̀ ààrún yìí, oun tí a máa ń sábà rí ni kí ara máa gbọ̀n, kí ó máa le kakaraka, kí ènìyàn má lè rìn dáradára. Èyí lè jẹ́ kí ìrònú àti àwọn oríṣiríṣi ìwà wáyé. Ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin ju obìrin lọ.

## Àwọn ìtọ́kasí
Zadie Smith

**Zadie Smith** (born on  25 October 1975) je olukowe itan aroso ara Ilegeesi

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Brítánì
Philip K. Dick

**Philip Kindred Dick** (December 16, 1928 – March 2, 1982) je omo ile Amerika olukowe aroso ati aroso sayensi ojoola. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Amẹ́ríkà
Ère Òmìnira

350px|thumb|right|Ere Ominira ni New York
**Ère Òmìnira** tabi **Ominira Nilaju Aye** (Statue of Lberty)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ibi Ọ̀ṣọ́ Àgbáyé
Ògòngò

**Ògòngò** (*Struthio camelus*) jẹ́ ẹyẹ tó tóbi sùgbọ́n tí kò le fò tí wọ́n jẹ́ abínibí sí Afrika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹyẹ
Amos Tutuola

**Amos Tutuola** (; tí wọ́n bí ní 20 June 1920, tó sì ṣaláìsí ní 8 June 1997) jẹ́ òǹkọ̀wé orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó kọ ìwé lórí àwọn àlọ́ Yorùbá.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
**Wọ́n bí Amos Olatubosun Tutuola Odegbami** ní 20 June 1920, ní Wasinmi, èyí tó jẹ́ ìlú tí ò jìnà púpọ̀ sí Abeokuta, ní Nàìjíríà. Ibẹ̀ ni àwọn òbí rẹ̀ Charles Tutuola Odegbami àti Esther Aina Odegbami, tí wọ́n jẹ́ àgbẹ̀ oníkòkó ń gbé. Wasinmi jẹ́ ìlú kékeré tí wọ́n máa ń ṣiṣẹ́ oko, tí wọ́n dásílẹ̀ ní ọdún 1845 wọ 1880 láti ọwọ́ Egba subethnic group láti Abeokuta. Bàbá Tutuola àti bàbá-bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ yìí.

Amos jẹ́ ọmọkùnrin bàbá rẹ̀ tó kéré jù lọ, ìyá rẹ̀ ni ìyàwó kẹta. Bàbá-bàbá rẹ̀ ni Odafin ti ìlú Egba, Chief Odegbami (c. 1842–1936). Òun sì ni bàbá-ńlá àwọn ìdílé Odegbami, wọ́n jẹ́ olóyè àti ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀. Àkọ́lé rẹ̀ "Odafin" (túmọ̀ sí "ẹni tó dá òfin" tàbí "aṣòfin"), ó sì tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Iwarefa ti Ogboni.

Ìgbà tí Amos di ọmọdún méje, ní ọdún 1927, ó di ìránṣẹ́ fún F. O. Monu, tó jẹ́ ọmọ Igbo. Ẹni yìí ló ran lọ ilé-ìwé Salvation Army pẹ̀lú owó-oṣù rẹ̀. Ní ọmọdún méjìlá, ó lọ Anglican Central School ní Abeokuta. Ọdún mẹ́fà ló fi kàwé, láti ọdún 1934 wọ 1939). Ìgbà tí bàbá rẹ̀ kú ní ọdún 1939, Tutuola fi ilé-ìwé lè láti lọ kọ́ṣẹ́ àgbẹ̀dẹ. Ó kọ́ iṣẹ́ yìí láti ọdún 1942 wọ 1945 fún Royal Air Force ní Nàìjíríà lásìkò WWII. Lẹ́yìn náà, ó gbìyànjú iṣẹ́ mìíràn bí i títa búrẹ́dì àti ṣiṣe ìránṣẹ́ ní Nigerian Department of Labour. Ní ọdún 1946, Tutuola parí ìwé rẹ̀, tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *[[The Palm-Wine Drinkard]]*, láàárín ọjọ́ méjì. Ní ọdún 1947, ó fẹ́ Victoria Alake níṣu lọ́ka, wọ́n sì jọ bí ọmọkùnrin mẹ́rin àti ọmọbìnrin mẹ́rin, ó sì tún padà fẹ́ ìyàwó mẹ́ta mìíràn. Òun ni àbúrò bàbá agbábọ́ọ̀lù Segun Odegbami ài Wole Odegbami.

## Àá̀yàn àwọn ìwé rẹ̀

* *[[The Palm-Wine Drinkard]]* (1946, published 1952)
* ''My Life in the Bush of Ghosts'' (1954)
* *Simbi and the Satyr of the Dark Jungle* (1955)
* *The Brave African Huntress* (1958)
* *Feather Woman of the Jungle* (1962)
* *Ajaiyi and his Inherited Poverty* (1967)
* *The Witch-Herbalist of the Remote Town* (1981)
* *The Wild Hunter in the Bush of the Ghosts* (1982)
* *Yoruba Folktales* (1986)
* *Pauper, Brawler and Slanderer* (1987)
* *The Village Witch Doctor and Other Stories* (1990)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1920
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1997
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Nàìjíríà
Michael Jackson

**Michael Joseph Jackson** (August 29, 1958 – June 25, 2009) jẹ́ olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.  Michael Jackson jẹ apanilẹrin akọrin ti o ni ẹbùn pupọ ti o gbadun iṣẹ-ṣiṣe chart-topping mejeeji pẹlu Jackson 5 ati bi oṣere adashe. O ṣe atẹjade ọkan ninu awọn awo-orin tita to dara julọ ninu itan-akọọlẹ, 'Thriller,' ni ọdun 1982, ati pe o ni nọmba miiran-ọkan deba lori 'Bad' ati 'Pa odi

Ti a mọ si “Ọba Pop,” Michael Jackson jẹ akọrin Amẹrika kan ti o taja julọ, akọrin ati onijo. Nigbati o jẹ ọmọde, Jackson di olori akọrin ti ẹgbẹ olokiki Motown ti idile rẹ, Jackson 5. O tẹsiwaju si iṣẹ adashe kan ti aṣeyọri iyalẹnu agbaye, ti o jiṣẹ No.. 1 deba lati awo-orin Off Wall, Thriller and Bad

## Àtòjọ àkọ́lé àwọn orin tó gbé jáde àti ọdún tó gbé wọn jáde
*Got to Be There (1972)
*Ben (1972)
*Music & Me (1973)
*Forever, Michael (1975)
*Off the Wall (1979)
*Thriller (1982)
*Bad (1987)
*Dangerous (1991)
* (1995)
*Invincible (2001)

## Àtòjọ àwọn fídíò orin rẹ̀

## Àtòjọ àwọn sinimá tó ṣe

## Àwọn Ìtọ́kasí

 

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Ìdádúró Lílùọkàn

**Ìdádúró Lílùọkàn** tabi idaduro ayikakiri (cardiac arrest tabi circulatory arrest) je idaduro lojiji bi èjè se n yikakiri ninu ara nitori ikuna okan lati lu bo se ye.

Idaduro okan yato si ikolu okan (heart attack)
Huang Xianfan

**Huang Xianfan** (13 Oṣù Kọkànlá 1899 - 18 Oṣù Kínní 1982) je ojogbon (Professor) ìtàn omo ile Ṣáínà.

## Igbesiaye
Wón bí Huang Xianfan ní ìlú Fusui, ìpínlè Guangxi ní ọdun 1899. Huang ló ilé èkó primary and junior secondary ni Qujiu àti Fusui, àti ni Nanning' High School ni Guangxi. Lèyìn rè ó ló sí Normal Yunifasiti ni Beijing (Beijing ni oluilu orile-ede Orílẹ̀-èdè Olómìnira àwọn Ará ilẹ̀ Ṣáínà) ni 1926-1935 àti Yunifasiti Tokyo (Tokyo ni oluilu orile-ede Japan) ni Japan ni 1935-1937. Leyin eyi ni o lo di ojogbon ìtàn ni Yunifasiti Guangxi ni Ṣáínà ni 1940-1982. 

## Ìwé tó kọ
* «Outline of Chinese History».Beiping Culture Society, 1932-1934 
* «Brief Introduction on Tang Dynasty». The Commercial Press,1936 
* «Save Nation Movement of Tai-Xue students in Song Dynasty».The Commercial Press,1936
* «Brief History of Zhuang nationality».Guangxi Peoples’s Press, 1957  
* «No Slave Society in Chinese History». Guangxi Normal University Press ,1981 
* «Nong Zhi Gao». Guangxi Peoples’s Press,1983                      
* «General History of Zhuang Nationality». Guangxi National Press ,1988  
* «the Introduction on Chinese Ancient Books». Guangxi Normal University Press ,2004

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1899
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1982
Ẹ̀ka:Àwọn ará Ṣáínà
Waino Aaltonen

**Waino Aaltonen** je onise ona amo omo ile Finlandi.
Oníṣé ọnà ara, finland ni èyí. Wọ́n bí i ní 1894. Ó kú ní 1966 Ó ń gbégilére. Ó ń kun nǹkan òun ni ó kọ́kọ́ ṣe agbétẹrù pé kí a máa fi òkúta gbẹ́ nǹkan.

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Áárọ́nì

Nínú Bíbélì, **Áárọ́nì** ni ègbón Mósè. Òun ni ó se èkejì Móósè gégé bí olórí fún àwon ara Isiréélì nígbà tí wón n la aginjù kojá tí wón n lo sí ilè ìlérí láti Íjíbíìtì. Wón n lo sí ilè ìlérí Kénáànì. Òun ni ó se èrè àgùntàn onígóòlù fún won. Ó kú ní orí òkè Hor nígba tí ó di omo odún métàlélógófà.

Ẹ̀ka:Bíbélì
Aarhus

**Aarhus**, tabi **Århus** (), ni ilu titobijulo keji ni orile-ede Denmark, ilu titobijulo 99run ni Isokan Europe, ati ikefa-titobijulo ni arin awon orile-ede Nordiki. Gege bi ebute pataki ile Denmark, o budo si egbe ilaorun peninsula Jutland ni gbongan onijeografi ile Denmark.

Ìlú tó tóbii sèkejì ní ilè Denmark. Àwon okò ojú omi máa n gúlè sí ibè. Ó ní Yunifásítì kan. Àwon ènìyàn tí ó wà níbè ní 1955 jé 118, 943. Òun ni olú-ìlú A.Co ní Jutland.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Dẹ́nmárkì
Volker Zotz

**Volker Zotz** (a bi ni 28 August, 1956) je akowo, akoewi ati amede ara Austríà. 

## Iwé
* *Maitreya. Kontemplationen über den Buddha der Zukunft*. Mit einem Vorwort von Lama Anagarika Govinda. Hannoversch Münden 1984, ISBN 3-87998-054-3
* *Zur Rezeption, Interpretation und Kritik des Buddhismus im deutschen Sprachraum vom Fin-de-Siècle bis 1930. Historische Skizze und Hauptmotive.* Wien: Phil. Diss., 1986
* *Maitréja. Elmélkedések a jövö Buddhájáról.* Körösi Csoma Sandor Buddhológiai Intézet, Budapest 1986
* *Freiheit und Glück. Buddhas Lehren für das tägliche Leben.* München 1987, ISBN 3-8138-0090-3
* *André Breton.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1990, ISBN 3-499-50374-3
* *Erleuchtung im Alltag.* München 1990, ISBN 3-8138-0175-6
* *Buddha.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1991, 6. Auflage 2001, ISBN 3-499-50477-4
* *André Breton.* Préface de José Pierre. Paris: Édition d'art Somogy, 1991, ISBN 2-85056-199-1.
* *Der Buddha im Reinen Land. Shin-Buddhismus in Japan.* Diederichs, München 1991, ISBN 3-424-01120-7
* *Buddha.* Votobia, Olomouc 1995, ISBN 80-85885-72-7
* *Geschichte der buddhistischen Philosophie.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1996, ISBN 3-499-55537-9.
* *Buddha.* Hangilsa, Seoul 1997, ISBN 89-356-0136-5.
* *Mit Buddha das Leben meistern. Buddhismus für Praktiker.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1999, 4. Auflage 2003, ISBN 3-499-60586-4
* *Konfuzius.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2000, ISBN 3-499-50555-X
* *Auf den glückseligen Inseln. Buddhismus in der deutschen Kultur.* Theseus, Berlin 2000, ISBN 3-89620-151-4
* *Totus tuus. Marianisches Lesebuch zur Luxemburger Muttergottes-Oktave.* Kairos, Luxembourg 2004, ISBN 2-9599829-9-1
* *Die neue Wirtschaftsmacht am Ganges.* Redline, Heidelberg 2006, ISBN 3-636-01373-4
* *Buda, Maestro de Vida.* Ellago Ediciones 2006, ISBN 84-95881-87-X
* *Konfuzius für den Westen. Neue Sehnsucht nach alten Werten.* O.W. Barth, Frankfurt am Main 2007, ISBN 978-3-502-61164-6
* *Die Suche nach einem sozialen Buddhismus.* Kairos, Luxembourg 2007, ISBN 2-9599829-6-7
**Historia Filozofii Buddyjskiej.* Wydawnictwo WAM, Krakau 2007,ISBN 978-83-7318-878-5
* *Business im Land der aufgehenden Sonne.* Redline, Heidelberg 2008, ISBN 978-3-636-01449-8
* *Kamasutra im Management. Inspirationen und Weisheiten aus Indien.* Campus Verlag, Frankfurt am Main 2008, ISBN 978-3-593-38515-0

## External links
*The author's website. 

Ẹ̀ka:Àwọn ará Austríà
Agbègbè Baltiki

thumb|Àwòrán máápù òkun Baltic.
[right|thumb|330px|A contemporary transnational ''[Euroregion* encompasses the islands of the Baltic countries.]]
*'Agbègbè Baltiki''' ni orúkọ tí a ń pe àwọn orílè-èdè tí wọ́n yí Odò Baltiki ká.

Ẹ̀ka:Agbègbè
Ẹ̀ka:Europe
Agbègbè Apáìwọ̀òrùn Nàìjíríà

thumb|right|Maapu Agbègbè Apáìwọ̀òrùn Nàìjíríà ni 1965
**Agbègbè Apá-ìwọ̀-oòrùn Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà** tàbí **Western Region** fi ìgbà kan jẹ́ apá ìṣèlú ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú olú-ìlú ní Ìbàdàn. Wọ́n dá a sílẹ̀ ní ọdún 1930 lábẹ́ ìjọba amúnisìn àwọn ará Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, ó sì wà títí di ọdún 1967.

## Àyọkà tó bára mu
* Agbègbè Apáàríwá Nàìjíríà
* Agbègbè Apáìlàoòrùn Nàìjíríà

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ìpín amójútó Nàìjíríà tẹ́lẹ̀
John Michael Talbot

**John Michael Talbot**  (ojo ibi May 8, 1954,  ní ìlú Oklahoma City, ìpínlè Oklahoma) je olorin omo ile Amerika.

## Awon awo orin to te jade

#Reborn (1972.)
#John Michael Talbot (1976.)
#The New Earth (1977.)
#The Lord's Supper (1979.)
#Beginnings / The Early Years (1980.)
#Come to the Quiet (1980.)
#The Painter (1980.)
#For the Bride (1981.)
#Troubadour of the Great King (1981.)
#Light Eternal (1982.)
#Songs For Worship Vol. 1 (1982.)
#No Longer Strangers (1983.)
#The God of Life (1984.)
#Songs For Worship Vol. 2 (1985.)
#The Quiet (1985.)
#Be Exalted (1986.)
#Empty Canvas (1986.)
#The Heart of the Shepherd (1987.)
#Quiet Reflections (1987.)
#The Regathering (1988.)
#Master Collection (1988.)
#The Lover and the Beloved (1989.)
#Come Worship the Lord Vol. 1 (1990.)
#Come Worship the Lord Vol. 2 (1990.)
#Hiding Place (1990.)
#The Birth of Jesus (1990.)
#The Master Musician (1992.)
#Meditations in the Spirit (1993.)
#Meditations from Solitude (1994.)
#Chant from the Hermitage (1995.)
#The John Michael Talbot Collection (1995.)
#The Talbot Brothers Collection (1995.)
#Brother to Brother (1996.)
#Our Blessing Cup (1996.)
#Troubadour for the Lord (1996.)
#Table of Plenty (1997.)
#Hidden Pathways (1998.)
#Pathways of the Shepherd (1998.)
#Pathways to Solitude (1998.)
#Pathways to Wisdom (1998.)
#Quiet Pathways (1998.)
#Spirit Pathways (1998.)
#Cave of the Heart (1999.)
#Simple Heart (2000.)
#Wisdom (2001.)
#Signatures (2003.)
#City of God (2005.)
#Monk Rock (2005.)
#The Beautiful City (2006.)
#Living Water 50th (2007.)
#Troubadour Years (2008.)

## Ibùdó lórí Interneti

* ''Website'' 
* ''The Brothers and Sisters of Charity''

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1954
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Parisi

**Parisi** () jẹ́ olúìlú orílẹ̀-èdè Fránsì àti ìlú tó tobijulọ nibẹ. Àwọn ibi tó lajú níbẹ̀ gba ìlẹ̀ tó tóbi tó 105.40 km² pẹ̀lú olùgbélú  ní ìkànìyàn ọdún 2014.


Fáìlì:Paris-Notre Dame-108-Suedseite-2017-gje.jpg|Notre Dame
Fáìlì:Paris-Sainte-Chapelle-122-2017-gje.jpg|Sainte Chapelle
Fáìlì:Paris-St Etienne du Mont-102-2017-gje.jpg|St. Etienne du Mont
Fáìlì:Paris-Seine-114-Pont Saint-Michel-2017-gje.jpg|Seine, Pont Saint-Michel
Fáìlì:Paris-Place des Vosges-120-2017-gje.jpg|Place des Vosges
Fáìlì:Paris-Rue Mouffetard-102-2017-gje.jpg|Rue Mouffetard
Fáìlì:Paris-Sacré-Cœur-104-2017-gje.jpg|Sacré-Cœur
Fáìlì:Paris-von Montmartre-136-p13-2017-gje.jpg|Vue depuis Montmartre


Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Europe
Paris
Paris
Paris
Rómù

**Romu** je oluilu orile-ede Italia ati ilu to tobijulo ati ti eniyan posijulo nibe.

## Itoka

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Europe
Lọndọnu

**Lọ́ńdọ̀nù** jẹ́ Olú-ìlú orílẹ̀ èdè Ilé-ọba Ìṣọ̀kan àti Ile Geesi

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Europe
Johannesburg

**Johannesburg** je ilu to tobijulo ni orile-ede Guusu Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Gúúsù Áfríkà
Maywood, Illinois

**Maywood**  jẹ́ abà ní ìpínlè Illinois, Amerika.

## Àwọn ènìyàn pàtàkì láti Maywood
* Fred Hampton
* Jim Brewer
* Shannon Brown

## Ibùdó Interneti

* Village of Maywood Website

Ẹ̀ka:Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Mẹ́kkà

**Mẹkka** jẹ́ ìlú mímọ́ nínú ẹ̀sìn Islam. Ó wà ní Saudi Arabia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Sáúdí Arábíà
Ẹ̀ka:Hájì
Côte d'Ivoire

**Côte d'Ivoire** tabi **Orile-ede Olominira Côte d'Ivoire** (tele bi Ivory Coast) je orile-ede ni apa iwo oorun Afrika to ni bode mo Liberia ati Guinea si iwo oorun, Mali ati Burkina Faso si ariwa, Ghana si ila oorun ati Ikun-odo Guinea ati Okun Atlantiki si guusu.  

## Itoka
4. https://thepiratebay.la/torrent/12379962/World_War_XXX_-_Brazzers_2015_WEB-DL_SPLIT_SCENES_MP4-RARBG
Paul Robeson

**Paul Robeson**  (9 April, 1898 - 23 January, 1976) je osere ori itage ati filmu omo orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1898
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1976
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Gbàngàn Màpó

Gbàngàn Màpó je ile ti a ko ni odun 1929 ni Oke Mapo, Ibadan

Ẹ̀ka:Ìbàdàn
Ẹ̀ka:Àwọn ilé àti ìdòpómúlẹ̀ ní Nàìjíríà