open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jide Macaulay

**Jide Macaulay** (ti a bi **Rowland Ayoola Babajide Macaulay**  ni ọjọ 4 Oṣu kọkanla ọdun 1966) jẹ onibaje ti ìlú Gẹẹsi-Nigeria ni gbàǹgbà ati ajafitafita fún ẹtọ LGBTQ ati Mínísítà Anglican.

## Ìgbésí aye ibẹrẹ ati ẹkọ
⁸Macaulay ni a bi ni Ìlú Lọndọnu ni ọdun 1966 si August Olakunle Macaulay, onimọ-jinlẹ lorilẹ-ede Nàìjíríà ati oludasile United Bible University, ati Helen Olusola Macaulay, agbẹbi.  Ìdílé rẹ lo si orílè-èdè Nàìjíríà, ni bìtì Jide ti lo oríṣiríṣi ilẹ̀ ẹ̀kọ́ alakọbẹrẹ ati gírámà. O pari ile-iwe gíga ni 1986  ṣaaju ki o to lọ si Ile-ẹkọ gíga Thames Valley ni Ìlú Lọndọnu nibiti o ti gbà oye Apon ti Awọn ofin. O gbà oye titunto si ni ẹkọ nipa ẹkọ ẹkọ iṣe ni United Bible University ati iwe-ẹri post-graduate kan ni ẹkọ ẹkọ pastoral lati Anglia Ruskin University .  Macaulay tún ké kọ ni Pacific School of Religion, Berkeley, California. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1966
Marylize Biubwa

thumb| Marylize Biubwa ti kii ṣe alakomeji, Ọkọnrin, abo abo dudu dudu lati Kenya
**Marylize Biubwa** jẹ abo ati ajafitafita láàrin ara orílè-èdè Kenya. Akitiyan Biubwa da lori idajọ òdòdó láwùjọ pẹlu tcnu lori aidogba akọ-abo, lákòókò ti abo wọn jẹ ìkòríta  ati itọsọna si awọn ẹtọ eniyan. Wọn ti wa ni dúdú ati ki o kan ti kii-alakomeji Ọkọnrin ati ki o lo wọn / wọn arọpò orúkọ.
## Ìgbésí àyè ibẹrẹ
Biubwa dàgbà ni ìlú Nairobi ati Taita Taveta . Wọn jẹ ọkan nínú awọn ọmọ mẹfa, pẹlu arábìnrin mẹta ati arákùnrin meji. Ìyá wọn jẹ ẹlẹsin, ati pe wọn le jáde kúrò ni ile awọn arákùnrin wọn ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2018 lẹhìn ti o ti jade.  Wọn ti ni àyẹ̀wò pẹlu aibalẹ awujọ.. They have been diagnosed with social anxiety.

## Awujo ijafafa
Biubwa di alakitiyan àkókò ni ọdún 2015.  Wọn ṣe ipilẹṣẹ Bi Kind Initiative ni ọdun 2016, èyítí o ṣe alamọran awọn ọmọbìnrin ti o jẹ ọmọ ile-iwe ati ṣeto awọn awakọ̀ láti gbà òwò ati ounjẹ fún àwọn obìnrin aini ile.  Wọn jẹ oluyọọda pẹlu ActionAid, Ìdàgbàsókè Awọn Obirin Afirika ati Nẹtiwọọki Ìbáraẹnisọ̀rọ̀ ati Àwọn aṣojú Alafia Kenya.  Wọ́n lo Twitter ati àwọn iru ẹrọ media àwùjọ míìràn lati debunk awọn arosọ nipa ìbálòpọ̀ obìnrin ati àwùjọ LGBT. Wọn ṣe iṣẹ àkànṣe iwadi Oju lori Project. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Adejoke Tugbiyele

**Adejoke Aderonke Tugbiyele** (ojoibi December 4, 1977) je olórin wiwo ati ajafitafita fún ẹtọ ọmọ orílè-èdè Naijiria-Amerika. A mọ ọ ni akọkọ bi alarinrin, oṣere, ati oṣere fiimu, ṣugbọn o tun ṣiṣẹ ni kíkún, ìyàwó rán, ati awọn aṣọ. Iṣẹ rẹ ṣe pẹlu awọn ọran ti awọn ẹtọ ènìyàn, awọn ẹtọ ti o ni ẹtọ ati ẹtọ awọn obìnrin.    O ńgbé ni Ouagadougou, Burkina Faso . 

## Ìgbésí àyè
Adejoke Aderonke Tugbiyele a bi ní December 4, 1977, ni ìlú Brooklyn, New York City, New York .   Nígbà tó pé ọmọ ọdún mẹ́rin, ó kó lọ sí ìlú Èkó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú ìdílé rẹ̀, ó sì ń gbé níbẹ̀ títí tó fi pé ọmọ ọdún mọ́kànlá  Ni ilé-ìwé gíga, o padà si Ìlù New York láti lọ si Ilé-ìwé gíga ti Àwòrán ati Apẹrẹ .  O ṣe idanimọ bi alarinrin. She is queer.

## Awọn ẹbun

* 2024: Joan Mitchell Center Ibugbe olorin ni New Orleans 
* 2019: Prix Lieridon Grand Prize 
* Ọdun 2016: Joan Mitchell Awọn oluyaworan ati Ẹbun Awọn alaworan 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Sunmisola Agbebi

**Sunmisola Elizabeth Agbebi Okeleye,** tí wọ́n mọ̀ sí Sunmisola Agbebi, jẹ́ akọrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ní ara oto, akọrin, àti aṣáájú nínú ìjọsìn.

Wọ́n mọ̀-ọ́n káàkiri fún àwọn orin ìhìnrere rẹ̀.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé

Wọ́n bí Sunmisola Agbebi ní ọjọ́ kejì oṣù karùn-ún ọdún 2003, fún Ọ̀gbẹ́ni àti Ìyáàfin Kayode Agbebi ní ìlú Èkó.
## Iṣẹ orin
Sunmisola Agbebi ṣe orin akọkọ rẹ ni ọmọ ọdun mẹrin. Ní ọdún 2023, ó gbé 'B'ola' àti 'My Daddy, My Daddy' jáde tí ó ṣàfihàn Lawrence Oyor. Ó fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn oníṣẹ́-ọnà ó sì kópa nínú ìpàdé ìjọsìn àìròtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ọkọ rẹ̀, Yinka. Ní ọdún 2017, ó gba ìdíje Ikorodu Radio Music Challenge.
Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2022, Agbebi ṣeto orin orin laaye ti a pe ni *AIIIH* ('As It Is In Heaven') ni Ile-iṣẹ Iṣẹlẹ Charis ni Ipinle Eko.Níbi eré orin náà, Ó ṣe àgbéjáde àtúnyẹ̀wò ẹ̀yà orin náà 'My Daddy My Daddy' tí ó ní akọrin rẹ̀ ìpilẹ̀ṣẹ̀, Lawrence Oyor..
Ní oṣù kọkànlá ọdún 2022, wọ́n pè é láti ṣe 'The Garden of Our Heart' níbi Dubai Expo pẹ̀lú ẹni tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ Grammy A. R. Rahman àti Firdaus Orchestra.
Ní oṣù Kejìlá ọdún 2022, ó kópa níbi eré orin Kérésìmesì ọdọọdún pẹ̀lú akọrin Joe Mettle.
Ní oṣù kẹrin ọdún 2023, Folabi Nuel ṣàfihàn rẹ̀ lórí orin 'He's Alive'.
## Igbesi aye ara  re
Ní ọjọ́ kejì oṣù kẹta ọdún 2023, Agbebi fẹ́ akọrin ìhìnrere ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ Yinka Okeleye níbi ayẹyẹ àdáni. Ìfilọ́lẹ̀ ìgbéyàwó wọn wáyé ní ọjọ́ 5 oṣù kẹta ọdún 2023, nílé rẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà, wọ́n sì ṣe ìgbéyàwó ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹfà ọdún 2023.
## Akojọ awọn orin
## adako

## Itokasi
Adaku Utah

**Adaku Utah** (ti a bi ni ọdún 1984)  jẹ ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà kẹfa oniwosan ìbílè Igbo, agbọrọsọ, onkọwe ati olórin ti iṣẹ rẹ dá lori abo, ibisi, iran, ọdọ ati idajọ ìwòsàn Awọn agbeka ẹtọ ilu fun ìyípadà awujọ.  O jẹ oludasilẹ ti Harriet's Apothecary, agbegbe ìwòsàn yíyàn,  ati 2015 Create Change Fellow. 

## Ìgbésí àyè
Adaku Utah ni a bi ni ọdun 1991 ni Ìlú Eko pẹlu bàbà lati Ìpínlè Abia, ati ìyá láti Ìpínlè Imo, méjèèjì lati guusu ìlà-oòrùn Nàìjíríà.  Utah jẹ arọmọdọmọ ti herbalists, ati awọn agbe ti o ṣe ni awọn itọju egboigi ati itọju atijọ, o ṣaisan onibaje bi ọmọde ti n dàgbà ati pe o ni lati ṣe itọju pẹlu oogun egbògi si awọn abajade to dára julọ lori awọn oògùn orthodox.  Utah gba BSc ni imọ-ẹrọ imọ-ẹrọ ati imọ-jinlẹ lati Ile-ẹkọ giga ti Ìpínlè Pennsylvania . 

Gẹgẹbi alapon, o ti ṣiṣẹ pẹlu awọn ẹgbẹ pẹlu Caucus Illinois fun Ilera ọdọ, Black Lives Matter, Black LGBTQI + Migrant Project, The Movement for Black Lives, Yale University, Planned Parenthood, Astraea Lesbian Foundation for Justice, Black Women's Blueprint, ati Audre Lorde Project.  Gẹgẹbi olorin iṣẹ, o ti ṣiṣẹ pẹlu Decadancetheatre  o si ṣe ipilẹ idunnu Soular.  Utah, ẹniti o tọka si ararẹ bi alarinrin,  ngbe ni Brooklyn, New York. 

## Idanimọ
* 2012: Idapọ Idagbasoke Idagbasoke Ibalopo ti Ile-iṣẹ Ohun elo Ibalopo Agbegbe ti Afirika.
* 2012: Ile-išẹ fun Gbogbo Awọn agbegbe Gbogbo Ero Idapọ Eye.
* Ọdun 2012: Oludibo ti a ṣe afihan fun Ọdọmọbinrin Tanki ati Awọn ohun MTV Awọn orukọ 10,000 ni Awọn Ọjọ 100.
* Chicago Foundation fun Women ká Jessica Eve Patt Eye.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1984
Kagendo Murungi

**Kagendo Murungi** (7 Oṣu kejila ọdun 1971 - 27 Oṣu kejila ọdun 2017) jẹ obìnrin ọmọ orílè-èdè ìlú Kenya, ajafitafita fún ẹtọ LGBT ati oṣere fiimu. O ṣiṣẹ bi alagbawi fún awọn ẹtọ ti àwùjọ LGBTQ Áfíríkà fun Ogun ọdún. 

## Igbesiaye
Kẹ́ńyà ni wọ́n bí Kagendo, ó sì ní àbúrò mẹ́fà. wọn gbé lọ si ìlú Amẹrika nibiti o ti lo pupọ julọ nípa ìgbésí aye rẹ.

## Iṣẹ-ṣiṣe
Kagendo gba iwe-ẹri BA rẹ ni nípa awọn ẹkọ awọn obinrin láti Ile-ẹkọ gíga Rutgers o si lepa Iwe-ẹri MA rẹ nípa awọn ẹkọ ayélujára láti Ilé-ìwé Tuntun fun Ìwádìí Awujọ. O lepa iṣẹ rẹ ni ile-iṣẹ fiimu gẹgẹbi oludari fiimu ati olupilẹṣẹ. O ṣe ipilẹ ile iṣere iṣelọpọ fiimu Wapinduzi Productions ni ọdun 1991 ati ṣiṣẹ bi olupilẹṣẹ adari rẹ fun bii ọdun 26.  O ṣe alaye itan naa fun fiimu alaworan ti Amẹrika ti ọdun 1995 *Awọn ọmọbirin wọnyi Ti nsọnu* .

O jẹ ohun elo ni ṣiṣẹda ipa ti oṣiṣẹ eto Afirika ni International Gay &amp;amp; Lesbian Human Rights Commission . O tun ṣiṣẹ gẹgẹbi oluyọọda fun Festival Fiimu Afirika fun ọdun 15.  O tun di ipo ti Program Associate pẹlu National Black Programming Consortium nígbàtí o tun jẹ oluṣeto àgbègbè. Ni ọdun 2016, o ṣiṣẹ bi oludari ti Ilé ounjẹ ni Ile-ijọsin St Mary, Harlem. 

Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2021, a ṣe atokọ rẹ gẹgẹbi ọkan ninu awọn ajafitafita obìnrin Áfíríkà méje ti o tọsi nkan Wikipedia kan nipasẹ Ara ilu Agbaye, agbari kariaye ati ajọ agbawi. 

## Iku
O ku ni 27 oṣù Kejìlá ọdun 2017 ni ọjọ-ori 46 ni ibùgbé rẹ ni Harlem. Wọ́n sin ín sí oko ìdílé kàn ní ìlù Kenya. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2017
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1971
Veso Golden Oke

**Veso Golden Oke** (ti a bi ni ọdún 1993/1994) jẹ awoṣe transgender ọmọ orilẹ-ede Nàìjíríà, olórin atike àti alára irun.  Ni ọdun 2019, o di obinrin transgender akọkọ ni gbangba lati dije ninu idije ẹwa ni Áfíríkà..

## Ìgbésí ayé ibẹrẹ
Baba Òkè je ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà ti ìyá rẹ  si jẹ ọmọ orílè-èdè Gánà . Ìjọ Anglican ni o wo dàgbà. 

Gẹ́gẹ́ bí ọmọdé, Òkè jẹ́ abo, ó sì nímọ̀lára pé obìnrin ni; a ko mọ bi ọkùnrin.  O ti rántí pe ni ọmọ ọdun 8, o ma gbàdúrà pe oun yóò ji nínú ará ọmọbirin lọ́jọ́ kàn.  Ni ọjọ-ori 14, o kọ ẹkọ lori ayélujára nípa idanimọ transgender ati pe o wa si awọn òfin pẹlu idanimọ tirẹ.  Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ní àkọ́kọ́ nígbà tó jáde wá àwọn ẹbí rẹ̀ rò pé “Bìlísì ti gba òun lọ́wọ́,” kò pẹ́ tí àwọn òbí rẹ̀ ti di alátìlẹ́yìn.  

## Iṣẹ-ṣiṣe
Ni ọdun 2014, Oke kuro ni Nàìjíríà o si lọ si Ghana .  Nibe, o bẹrẹ ṣiṣẹ bi awoṣe ati olùtọ́jú ẹni si awọn awoṣe ni Accra . 

Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2019, Oke díje ni Miss Europe Continental, idije ẹwa ti n waye ni orílè-èdè Ghana. 

## Igbesi aye ara ẹni
Ni ọdun 2018 Oke wa lori HRT . 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Women's Health and Equal Rights Initiative

**Health Women's Health and Equal Rights Initiative** ( **WHER** ) jẹ àwùjọ abo fun awọn ẹtọ obìnrin ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà, LBSMW ati ajo ti kii ṣe èrè, fojusi lori igbega ìmòye imọran ti o pọju ti ìbálòpọ̀ ati iṣalaye ibalopọ, pèsè ààyè kàn fun igbega ti àlàáfíà ati idaabobo awọn ẹtọ ti LBSMW ati pese wiwọle si ìlera ati awọn iṣẹ atilẹyin mìíran si awọn obìnrin LBQ nipasẹ imọran, atilẹyin.

Ilera awọn Obìnrin ati awọn ẹtọ dọgba (WHER) Initiative jẹ ajọ LBSMW akọkọ ni orílè-èdè Nàìjíríà ti a da ni ọdún 2011 ni Abuja nipasẹ Akudo Oguaghamba .  Gẹgẹbi alabaṣepọ ni Solidarity Alliance for Human Rights ati awọn ẹgbẹ ti o da lori ẹgbẹ ti awọn ẹni-kọọkan ati awọn àjò ti n ṣiṣẹ lori idabobo ati igbega awọn ẹtọ eda èniyàn ti ibalopo ati abo, WHER ti n ṣiṣẹ pẹlu iṣeduro fun ìlọsíwájú ati ìdánilójú awọn ẹtọ èniyàn ati wiwọle déédéé si awọn anfani fun awọn obirin ti o ya sọtọ ni Nigeria.  Wọn ti ṣe imuse lẹsẹsẹ ti ilera ọpọlọ ati ikẹkọ awọn ẹtọ eniyan, awọn idanileko ifiagbara owo, igbega mimọ,  awọn iṣẹ ikẹkọ agbegbe.  Ewo pẹlu ipilẹṣẹ Arabinrin2Sister tuntun wọn ti o ni ero si ikẹkọ ati kikọ awọn oludari káàkiri orilẹ-ede làti pese imọran, atilẹyin ẹlẹgbẹ ati ipoidojuko awọn nẹtiwọọki agbegbe ni awọn ilu wọn.

## Awọn itọkasi
Denis Nzioka

**Denis Nzioka** jẹ ọmọ ìlú orílè-èdè Kenya ti ibalopọ  akọ-abo alakitiyan-onkọwe pẹlu idojukọ kàn pato lórí  ọ̀rọ̀ LGBTIQ àti awọn oṣiṣẹ ibalopọ ni Kenya ati Afirika lapapọ. O ti jẹ ohun èlò nínú idasile ti ọpọlọpọ awọn àjọ ti o dojukọ lori awọn ẹtọ awọn oṣiṣẹ abo ati ibalopọ lákòókò ti o ṣe atilẹyin ṣiṣeto àgbègbè ni àyíká onírúurú ibalopọ, òmìnira ti ara, ati yíyàn ohun ti òwú ká lù kú.
## Aye ati ise
Nzioka sáré bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ní ìkọ̀kọ̀, ilé ààbò fún àwọn ènìyàn LGBTQ ní ọdún 2009. Ni àkókò kanna, o jẹ ọmọ  orílè-èdè Kenya akọkọ láti jade ni gbàǹgbà lori èrò  mo hun maworan  orílè-èdè. Lati ìgbàanì, awọn akosile rẹ ati awọn oniroyin ti tẹ atẹjade nipasẹ akosile rẹ ni àgbáyé. O tun ti ṣe déédéé  lori TV ati awọn redio fún àwọn ìfarahàn àti àwọn ètò ọlọ́kàn o jọ kàn.

## Awọn àmín ẹyẹ
Nzioka jẹ orukọ ọkan nínú awọn ti wọn  lo èrò  abanidore Tweeters mẹwa julọ ni  Àgbáyé lórí Ìbálòpọ̀ ati Ìdàgbàsókè.  O gbà Aami Eye Sauti 2016 fun “iroyin iwọntunwọnsi ti awọn ọran iṣẹ ibalopọ,” ati láti ṣe ayẹyẹ ìrántí aseye ọdún  mẹwa wọn, South Africa Feathers Awards sọ orukọ rẹ gẹgẹbi ola 2018 Afíríkà rẹ. O gba Aami Eye Aṣeyọri Ìgbésí aye Munir Mazrui lati ọdọ Iṣọkan Olugbeja ati Aami Aṣeji EA ti o dara julọ ni Awọn ẹbun Activist Tanzania.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Michael Akanji

**Michael Akanji** (ojoibi 1984) jẹ́ ọmọ  orílẹ̀-èdè Nàìjíríà  ti ìran Yorùbá. Ó jẹ alágbàwí  Ìléra ìbálòpọ̀ àti Àwọn ẹ̀tọ́ tó tọ́. Ó jẹ́ olùdarí ti Ẹka fún  ẹ̀tọ́ tí kò yàtọ̀ (àwọn ẹka )lọ́wọ́lọ́wọ́ òun nì, olùdámọ̀ràn pàtàkì fún Heartland Alliance International  èrọ̀ òǹkà àwọn ará ìlú orílè-èdè Nàìjíríà.
## Ìgbésé àyè
A bi Michael Akanji ni Oṣu Kẹsàn-án ọdún 1984. O si kọ ẹkọ ni Federal Polytechnic, Nasarawa, Federal University of Technology, Minna ati University of San Diego.O jẹ Agbẹjọro Ìlera Ibalopo ati Awọn ẹtọ ti iṣẹ rẹ da lori LGBTQI ati HIV / AIDS .    Michael ṣiṣẹ kọja agbègbè Iwọ-oorun Afíríkà.  Michael ti ṣiṣẹ pẹlu awọn àjọ ti o yatọ pẹlu UN ati pé o ṣe alábàápín si awọn iṣẹ ìwádìí gẹgẹbi "Ohùn Wa, Ọjọ iwaju wa: Ìròyìn Awọn ọdọ lori Ilọsiwaju ti a ṣe lori Ìpèsè UNGASS ti Ifaramọ l'ori àrùn HIV / AIDS,"  ati "MSM ni Ilẹ-oorun Sahara: Ilera, Wiwọle, & HIV: Awọn awari lati 2012 Global Health Men's Health & Rights (GMHR) Study." 

O tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Igbimọ Eto Àgbègbè ti Apejọ Orílè-èdè akọkọ lori Ijọpọ, Equality, Ati Diversity ni Ẹkọ Ile-ẹkọ giga ni Nàìjíríà. 

Michael jẹ ẹlẹgbẹ 2015 ti Eto Alakoso Alejo Kariaye ti Amẹrika. O jẹ akọwe ti *Nipasẹ Awọn lẹnsi Iwa*  ati pe o ti jẹ oluranlọwọ ati olukowe ti awọn atẹjade pupọ.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1984
Speak No Evil (Iweala novel)

***Speak No Evil*** jẹ aramada ìwé ti ọdun 2018 nipasẹ onkọwe ará ìlù ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà ati Amẹrika Uzodinma Iweala.

Ninu iwe-kikọ rẹ kejì, Iweala ṣawari awọn ìkòríta ti ẹya, kíláàsì, akọ-abo, ibalopo, orilẹ-ede ati awọn ti won gbé  ni ẹyin  òdì  ìlú nipasẹ itan ti Niru, ọmọ ile-iwe gíga ile-iwe gíga ti orílè-èdè Naijiria-Amẹrika ti o ngbe ni agbegbe agbedeméjì ti Washington, DC, ti o jáde bi Gay si ọrẹ rẹ aláwọ̀ funfun Meredith. Niru ti sọ idamẹta akọkọ méjì ninu iwe naa nígbàtí Meredith ṣe alaye idamẹta ti o kẹhin. Niru gbọdọ kọ ẹkọ bi o ṣe le ṣe idunadura ọpọlọpọ awọn idanimọ rẹ: jijẹ ọkunrin dudu ni Amẹrika, jije ọmọ awọn aṣikiri orilẹ-ede Nàìjíríà, ti o wa lati abẹlẹ arin, ati bi onibaje. Niru ti fi agbara mu lati koju ọpọlọpọ awọn ọna ti o ni anfani, bakannaa ti ko ni ẹtọ. Iweala tun ṣe ifọrọwerọ awọn àkòrí ti ẹsin, ipadasẹhin aṣa, ilera ọpọlọ, iwa ika ọlọpa, ati diẹ sii, gbogbo eyiti o ṣe àfikún si ati tun ṣe idiju ìgbésí aye Niru ati idanimọ.

## Awọn itọkasi
National Day Against Homophobia

**Ọjọ Orilẹ-ede Lodi si Homophobia** jẹ ajodun ìlú Kanada ti a bẹ̀rẹ̀ ni ọdun 2003 nipasẹ Fondation Émergence, ti o da lori gbígbé LGBTQ  lárugẹ.

Okudu 1, ọdún 2005, ti ṣe ayẹyẹ ìrántí aseye kẹta ti iṣẹlẹ náà, èyítí a ṣe ayẹyẹ pẹlu ẹbun posthumous si Alákóso Agba Pierre Trudeau, ẹnití o jẹ Minisita ti Idajọ ti ṣe agbekalẹ òfin ti o fagile awọn gbolohun ọrọ anti-onibaje láti Ofin Criminal Code . Trudeau tun jẹ olókìkí fún sisọ pe “Ipinlẹ ko ni iṣowo ni awọn yara ìwòsàn ti orilẹ-ede naa” ( gbolohun kan ti o gba lati inu olootu ni *The Globe and Mail* ).

Ni ọdun 2006, Fondation Émergence yipada ọjọ ayẹyẹ ajodun náà si May 17, lati ṣe ìbámu pẹlu Ọjọ Kariaye Lodi si Homophobia, Biphobia ati Transphobia (IDAHOBIT). 

## Awọn itọkasi
Vagabonds!

*Vagabonds!* sọ awọn ìtàn ti awọn ìrìn-àjò nipasẹ Eko, Nàìjíríà, ni bìtì awọn àgbáyé ti pàdé. Iwe aramada yii tẹle awọn ohùn kikọ lọpọlọpọ - awọn aiṣedeede, awọn apẹẹrẹ, awọn ibalopo, awọn ololufẹ, ati awọn ti n wa - ti wọn gbìyànjú lati lilö kiri ni ìlú ti o yíká nipasẹ awọn ipá àgbàrá isese. Bi wọn ṣe ni ìrírí awọn apejọ aṣiri, awọn ile alẹ, ati ewú, awọn alarinrin wọnyi ni a fi àgbàrá mu làti kojú awọn idanimọ ati awọn ìyípadà wọn, ti n ṣafihan pe làti wa lori awọn òfin wọn, botilẹjẹpe a ya sọtọ, jẹ ikede ti ara ẹni ti ipilẹṣẹ.

***Vagabonds!*** jẹ́ aramada tí òǹkọ̀wé Nàìjíríà ni Eloghosa Osunde kọ . O jẹ atẹjade ni ọjọ 15 Oṣu Kẹta ọdún 2022 nipasẹ Awọn iwe Riverhead . Iwe náà jẹ akopọ awọn ìtàn kúkúrú lati ọdọ onkọwe ti o ṣawari awọn akọle bii baba-nla, ibajẹ ati igbesi aye LGBTQ ni orílè-èdè Nàìjíríà  . O nlo ọna ti o yatọ nipasẹ fifihan awọn onkawe pẹlu itọsọna ẹmi ti a npè ni Tatafo ti o ṣe afihan awọn itan bi wọn ti n waye ni Èkó ( Lagos ).

## Awọn itọkasi
Area Scatter

**Uzoma Odimara**, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Area Scatter (dagbo ru)**  o jẹ́ òṣèré ọkùnrin tí wọ́n ń wo aṣọ obìnrin  tí ó gbajúmọ̀ lákòókò Ogun Abẹ́lẹ̀ ni orílè-èdè Nàìjíríà ní àwọn ọdún 1970 ní Ìpínlẹ̀ Imo, Ìlà Oòrùn Nàìjíríà .  

## Igbesi aye ibẹrẹ
Area Scatter ni a bi ni Ìpínlẹ̀ Imo, South East ni Nàìjíríà  ; ṣùgbọ́n awọn ọjọ ìbí jẹ aimọ, opolopo ni o mo ìtàn nípa ìgbà kékeré rẹ. 

## Iṣẹ
Scatter ni a gbọ pe oṣiṣẹ ijọba ni awọn ọdun ti Ogun Abele Nàìjíríà  . Ni òpin Ògún abẹlẹ, o rin lo sínú igbó ati awọn ìdi ti o fi rinlo  rẹ jẹ kàyéfì pupọ nitorinaa, o ṣẹ̀ṣẹ̀ ko ṣafikun si alaye rẹ. 

Lẹhin oṣu méje ati ọjọ meje ti o ya sọtọ láàrin ilẹ nla ti Nàìjíríà ati ibòji, Scatter padà, o tunrukọ Area Scatter, o si yipada si obìnrin. Diẹ ninu awọn gbagbọ pe nipasẹ iyasọtọ Scatter, Scatter ti ni iriri iyipada ti ẹmi. Nigbagbogbo, Scatter yoo wọ awọn ẹwu funfun gígùn ati pe ile rẹ ni ẹya oriṣiriṣi awọn egungun ati agbọn ti o ṣe aṣoju rere ati buburu. O dide si olokiki ni ipari awọn ọdun 1970 fun ọna aiṣedeede ati igboya rẹ si ere idaraya. A mọ ọ fun ara didan rẹ bi o ṣe n di irun rẹ, atike, ati awọn aṣọ nigba ti o nrin ni gigisẹ, ati ti ndun orin ni awọn ile ti awọn kilasi oke ati awọn iṣelu pataki.  O tun jẹ mimọ fun piano atanpako, ohun ẹlẹwa, ati wiwa alaanu.   Nínú fidio kàn to wa nínú orin Area Scatter, o korin nipa ọkùnrin to n jiya nít'orí pe o kéré ju gbogbo eniyan lo, sugbon lojo kan, ni oja, o pade ọkùnrin mìíran ti o kéré ju u, o si dun lati rii pe ẹnikan kere ju oun lọ.  

Gẹgẹbi alariya, Scatter  ṣe bi aji se bi obìnrin , oṣere, apanilẹrin, ati oṣere.   

Nipasẹ iṣẹ ọna rẹ, Agbegbe Scatter ni ero láti ni imọ ati igbega ìfaradà fun onírúurú akọ, lilo talenti rẹ gẹgẹbi pẹpẹ lati koju awọn ìlànà awujọ. &#x5B; ** &#x5D;

## Igbesi aye ara ẹni
Lẹ́yìn ìparun aramada rẹ̀, ó tún yọ̀ jáde kúrò ní àdádó gẹ́gẹ́ bí obìnrin, ó fi ìgboyà sọ pé àwọn òrìṣà ti fi agbára tí ó ju agbára ẹ̀dá lọ lé òun lọ́wọ́.  

Diẹ ni a mọ nipa ohun ti o ṣẹlẹ si Area Scatter tabi ibi ti o wa loni. Diẹ ninu awọn gbagbọ pe o ku ninu ijamba ọkọ ayọkẹlẹ kan, botilẹjẹpe alaye diẹ ti gbogbo eniyan wa.

## Awọn itọkasi
Lati olopa si alabọde

**Michel Bampély** (bí ní October 8, 1974 ní Kiev), tó jẹ́ olórin Afrobeat àti Afro-jazz, oníṣèpo ẹ̀dá àti olùkọ́ Faranse-Kóngólíṣà. Ó ti ṣe iṣẹ́ láti ọdún 1999 dé òní pẹ̀lú ìfọkànsin lórí orin, àṣà awujọ àti àkọ́lé oníṣègùn nípa ìlú.

## Ìtàn-àyé
Michel jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Kóngó àti arákùnrin Michel Mongali, olóṣèlú àtàwọn minisita ọdún 1960. Ó dagba ní Paris, níbi tí ó ti kọ́ ẹ̀kọ́ ní lẹ́tà àtàwujọ pẹ̀lú ẹ̀kọ́ pípẹ̀ ní EHESS lábẹ́ ìtókasí Jean-Louis Fabiani.

## Ọjọ́ iṣẹ́ ọnà
Pẹ̀lú orúkọ ìtàgé **Saint-Michel**, Michel dá ẹgbẹ́ *La Troupe* sílẹ̀ ní ọdún 1999. Ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú àlùmọ́kọ̀ rẹ̀ bí *La fête des fous* (2000), *Les Rillettes du Mans* (2011) àti *Grand Enfant (Afro-Jazz Vol.1)* (2023).

## Ìdílé àti àkọ́lé ìgbé ayé
Ní 2022, Michel ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú oníṣèpo ẹ̀dá Mademoiselle Éférie, tí wọ́n ní ọmọ méjì, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ pọ̀ lórí iṣẹ́ ọnà.

## Àkójọpọ̀ orin

* *La fête des fous* (2000)
* *Les Rillettes du Mans* (2011)
* *Grand Enfant (Afro-Jazz Vol.1)* (2023)
* *Les Infinis (Soul Jazz Poetry)* (2025)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Jude Ngaji

**Jude Ngaji** je olóṣèlú ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà  . O jẹ ọmọ ẹgbẹ ti o nsójú àgbègbè Ogoja/Yala ni ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ni orílè-èdè Nàìjíríà.  

## Igbesi aye ibẹrẹ ati iṣẹ iṣelu
A bi Jude Ngajile ni ọdun 1974 o si wa làti Ìpínlẹ̀ Cross River .  Ni ọdun 2022, o jawe olubori nínú ibo abọ gẹgẹ bi ọmọ ẹgbẹ to n ṣoju àgbègbè Ogoja/Yala ni ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ni orílè-èdè Nàìjíríà lábé ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressive Congress (APC), lẹ́yìn ti o bori alátakò re Mike Usibe ti Peoples Democratic Party (PDP).  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Alan Holdsworth

**Alan Holdsworth** (ti a bi 1952 ni Salford, orukọ ipele **Johnny Crescendo** ) jẹ akọrin ará ilu Gẹẹsi kàn ati ajafitafita fun awon àlàbora ti ńgbé ni ìlù Philadelphia, Amẹrika. 

O kópa nínú ìpolongo ọdun 1990 ati ọdún 1992 Block Telethon nígbà ti o ńgbé ni United Kingdom.  Ni ọdun 2013, o ṣẹda iṣẹlẹ Ìyànjú Alaabo akọkọ ni Amẹrika. 

2022 BBC Meji docudrama *Lẹhinna Barbara Met Alan* sọ itan ti Holdsworth ati Barbara Lisicki ati iṣẹ wọn pẹlu Nẹtiwọọki Iṣe taara Awọn eniyan Alaabo . 

Holdsworth ti ni ipa nipasẹ roparose o si nlo kẹkẹ ẹlẹṣin . 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1952
Saint Paul-Reformation Lutheran Church

right|thumb| Saint Paul-Reformation Lutheran Church lati ariwa-oorun
**Saint Paul-Reformation Lutheran Church** (SPR) jẹ  ti Ajihinrere Lutheran Church ni ìlú Amẹrika (ELCA) ti o wà ní ni àgbègbè Saint Paul, Minnesota, Amẹrika. O jẹ apakan ti Synod Area Saint Paul .
Ijọ náà gbà ìwé àṣẹ orílè-èdè náà ni ọdun 2001 nígbàtí o yan Anita C. Hill (kii a ma sì mú si Anita Hill ti Clarence Thomas US Awọn igbimọ ijẹrisi). Hill ni a Ọkọnrin ni aolufaraji ìbáṣepọ̀o.Labẹ  awọnìlànà  ELCA ni àkókò igbimọ rẹ, oludije tí o “fi ara rẹ mọ [ti a ṣe] bi ilopọ ni a nireti lati yago fun awọn ìbátan ibalopọ .” Synod Area Saint Paul, aṣẹ ti agbegbe,yán  lati “fi ibawi ati ki o ṣe iyanju” ijọ fun akoko kan. Ìjọ náà ń bá a lọ láti ṣètọrẹ ELCA, ní lílọ sí àwọn àpéjọpọ̀ Synodical àti àwọn ìpàdé mìíràn, wọ́n sì dá wọn padà sí ìtòlẹ́sẹẹsẹ àwọn ìjọnígbàtí  a yí ìlànà ELCA padà ní odun 2009.

Ijọ náà tun jẹ àkíyèsí ni pe o fẹrẹ to 25% ti idanimọ ọmọ ẹgbẹ rẹ bi LGBT . Liturgy, ìwàásù, ati orin tẹsiwaju lati jẹ pàtàki si ile ijọsin bákannáà bi awọn ile-iṣẹ ijọba ti o tẹsiwaju ti ododo awujọ.

## Láti kà síwájú
*SPR home page
The Initiative For Equal Rights

**Initiative for Equal Rights** (TIERs) jẹ ile-iṣẹ ti a forukọsilẹ ti kii ṣe fun ère ti o da lórí orilẹ-ede Nàìjíríà ti o ṣe agbero fun ẹtọ awọn agbegbe ti a ya sọtọ ni Nàìjíríà  . 

TIER n pese atilẹyin ati awọn orísun fun awọn ti o kere ibalopo,  pẹlu ṣiṣe awọn eto ẹkọ, awọn idanileko, ati awọn apejọ ti o ni ibatan si agbawi.  

Ajo naa n ṣe ìwádìí l'ori awọn ọran ti o kan awọn agbegbe ti o yasọtọ, ṣiṣe awọn ijabọ ati awọn idibo lori awọn ọran nipa awọn ẹtọ ati imọran gbogbo ènìyàn ti awọn nkan ibalopọ.   O tun ti ṣe akọsilẹ ati royin awọn ilokulo ẹtọ ènìyàn ni orílè-èdè Nàìjíríà. 

## Itan
Ipilẹṣẹ fun Awọn ẹtọ dọgba (TIERs) jẹ idasile ni ọdun 2005 bi idahun si iyasoto ati iyasọtọ ti awọn nkan ti ibalopo ni siseto idena HIV mejeeji, aabo awọn ẹtọ eniyan, agbawi, ati iṣẹ ẹtọ eniyan akọkọ.  O wa ni ilu Eko. 

## Awọn eto
TIER ti ṣe ajọṣepọ pẹlu Nollywood lati ṣe awọn fiimu ti o ṣojuuṣe awọn ohun kikọ ati awọn iriri ni imọlẹ to dara, bi pupọ julọ awọn fiimu Naijiria ṣe n ṣe afihan awọn aiṣedeede odi ti ihuwasi quer. Ni 2016, ajo naa ṣe idasilẹ *Apaadi tabi Omi Giga*, fiimu kukuru kan ti o ni ìbámu pẹlu awọn ìrètí awujọ nipa ibalopọ ni Nàìjíríà.  O ṣe onigbọwọ fiimu 2018 ''A ko gbe Nibi mọ'' . 

TIER ti tẹ awọn atẹjade mẹwa jade l'ori awọn ọran nípa awọn ẹtọ ènìyàn, ibalopọ ati iṣalaye abo, iwa-ipa, awọn ẹtọ awujọ ati ibaramu aṣa. 

## Wo tun

* Olumide Makanjuola, tele director ti TIER
* Gbogbo Nipa Trans
* Akojọ ti awọn LGBT ẹtọ ajo
* Trans Media Watch
* Iwa-ipa si awọn eniyan LGBT

## Awọn itọkasi
Lucy Mtilatila

Lucy Mtilatila jẹ́ onímọ̀ ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ àti ìjìnlẹ̀ ojú-ọjọ́, Ó jẹ́ Olùdarí Ẹka Ayípadà Ọjọ́ àti Ìmọ̀ Ẹ̀rọ Afẹ́fẹ́ ní Malawi. Ó si jẹ́ aṣojú pẹ̀lú àṣẹ tó péye fún Malawi ní Ilé-Ìjọba Afẹ́fẹ́ Àgbáyé.

## Igbesi aye
Mtilatila kẹ́kọ̀ọ́ yege ní Yunifásítì ti Malawi ó sì gba oyè masters rẹ̀ ní Ọsirélíà. O kọ ẹkọ fun oye rẹ ni Germany.  O ṣe aabo iwe-ẹkọ oye dokita rẹ, “Àwọn ipa ìyípadà ojú-ọjọ́ lórí ìkọra omi, ìpese omi mímọ́ àti ìgbéyàrá agbarufi omi ní àyíká Afirika - àkíyèsí àti ànfàní tó ń bọ́ fún àgbègbè Lake Malawi àti odò Shire ní Malawi’ ní Yunifásítì Potsdam ní ọdún 2023.  Ó jẹ́ onímọ̀ ìjìnlẹ̀ ojú-ọjọ́ ara Malawi tí ó di Olùdarí Ẹka Ayípadà Ojú-ọjọ́ àti Ìpèsè Ìmọ̀ Ojú-ọjọ́ ní Malawi ní ọdún 2022, níbi tí ó ti rọ́ Jolamu Nkhokwe tí ó ti ṣètìrẹ́. Ó jẹ́ olùdarí kàrùn-ún àti obìnrin àkọ́kọ́.   O jẹ Aṣoju Yẹ ti Malawi ni Ajo Agbaye ti Oju oju-ojo .

Èrò rẹ̀ ṣe pàtàkì nípa oju-ọjọ àti ayé-ọjọ. Ó ti gba àwọn agbẹ níyànjú pé kí wọ́n gba ìmòràn nípa àwọn irugbin tí ó yẹ fún ipo ayé-ọjọ. 

Ní ọdún 2025, Mtilatila gba atilẹyin ti igbimọ ile-igbimọ to yẹ fun ipinnu rẹ lati fi sori ẹrọ radar oju-ọjọ ni Malawi lati mu deede asọtẹlẹ oju-ọjọ dara.. 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Fọto rẹ

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Hammerskjoeld Simwinga

Hammerskjoeld Simwinga jẹ́ olùtọ́jú àyíká láti Zambia. Ó gba àmì ẹ̀yẹ Goldman Environmental Prize ní ọdún 2007 fún akitiyan rẹ láti dá ìjẹ̀dá erin dúró nípasẹ̀ ìdásílẹ̀ ètò ìdíje ìṣàkóso ìdílé.  O jẹ orukọ rẹ lẹ́yìn Akowe Gbogbo ti United Nations Dag Hammarskjöld, ó kú ní ìjàmbá ọkọ̀ òfurufú ní Zambia ní ọdún 1961.

Hammer Simwinga farahàn nínú àtòjọ Time Magazine tó jẹ́ 'Àwọn Akíkanjú Ayé' ní Oṣù Kẹwàá ọdún 2007. 

Hammer ni olùdásílẹ̀ àti Ààrẹ Alákóso fún Foundation for Wildlife and Habitat Conservation, tó wà ní ìpínlẹ̀ Muchinga ní apá aríwá Zambia. Láìpẹ́ yìí, òun ni olùdarí ìdásílẹ̀ Mukungule Community Nature Conservancy, tí yóò jẹ́ àkọ́kọ́ ilé ìtẹ́wọgbà àdúgbò tí àwọn ènìyàn ti Zambia dá sílẹ̀ tí wọ́n sì ń ṣàkóso rẹ.Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo àwọn ibi ìpamọ́ra àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ọgbà ìtura ní ilẹ̀ Áfíríkà jẹ́ àbójútó àti ohun ìní àwọn àjèjì tàbí àwọn ará Áfíríkà aláwọ̀ funfun, tí wọ́n sábà máa ń fi àwọn aráàlú lọ́nà ìkà. Conservancy Iseda Awujọ Mukungule n wa lati ṣe agbekalẹ apẹrẹ tuntun fun kikopa awọn agbegbe agbegbe ni itọju, pẹlu imotuntun, ilana igbero ifisi.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Rafiq Hajat

**Rafiq Hajat** (14 Kẹsán 1955 - 13 Kẹsán 2021) jẹ́ akíkanjú alámojútó ẹ̀tọ́ ènìyàn láti orílẹ̀-èdè Malawi.  A bí í ní Blantyre. Ó jẹ́ olùdárí fún Institute for Policy Interaction (IPI) ní Malawi. 

Ó gba B.A. ní ìmọ̀-ọrọ ìṣèlú ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Saint Xavier ní Mumbai, India ní ọdún 1975. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Igbákejì Ààrẹ Ilé-iṣẹ́ Ọjà àti Ọ̀dọ̀gbọ́n Orílẹ̀-èdè, Alága DEMAT (Development of Malawian Traders' Trust), àti pẹ̀lú olùdásílẹ̀ olùdárí Institute for Policy Interaction (IPI).  Ó ti ṣiṣẹ́ ní Malawi Chamber of Commerce and Industry, ó sì ti jẹ́ ọmọ igbimọ̀ pẹ̀lú Small Enterprise Development Organisation of Malawi àti Development of Malawi Traders Trust.

## Ìrìnàjò òṣèlú
Hajat jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àgbà ní ẹgbẹ́ United Democratic Front tẹ́lẹ̀. 

## Ìṣe alákóso ìyípadà
Hajat jẹ́ olùdárí ìdásílẹ̀ ti Institute for Policy Interaction (IPI) àti pé ó jẹ́ olùdásílẹ̀ ti Transparency International – Malawi Chapter.  Hajat àti Alákóso Democratic Party Malawi (MDP), Kamlepo Kalua, ṣe agbekalẹ àpéjọ kan fún Ààbò tí Ìjọba Tiwantiwa, ẹgbẹ́ tẹ́tẹ kan lórí àwọn ìfiyesi ìjọba lẹ́bẹ̀ iṣàkóso Mutharika.

Hajat jẹ́ ọkan nínú àwọn olùṣètò àwùjọ ará ìlú àkọ́kọ́ tí 20 Keje Ultimatum àti 20 Keje àwọn ẹ̀hónù ẹ̀tọ́-ọrọ ní gbogbo orílẹ̀-èdè.  Èyí mú kí ó lọ sẹ́yìn fún ọ̀pọ̀ ọjọ́ díẹ̀, ṣùgbọ́n lẹ́yìn náà, ó tún bá a lọ láti ṣètò àwọn ìkòrìíra tó tẹ̀síwájú.

Ní ọjọ́ kejì Oṣù Kẹsán ọdún 2011, wọ́n jó ọ́fíìsì IPI nígbà tí Hajat wà ní ọ̀nà lọ sí Lilongwe. 

## Ikú
Hajat kú ní òwúrọ̀ kutukutu ọjọ́ kẹtàlá Oṣù Kẹsán ọdún 2021 nígbà tí wọ́n ń gbé e lọ sí South Africa lórí ọkọ̀ òfurufú lẹ́yìn àìsàn ọkàn tó kọ́ ọ. Wọ́n sin í ní ọjọ́ yẹn ní Westpark Cemetery ní Johannesburg.

## Ìyìn

* Ní ọdún 2012, Hajat jẹ́ olùkóṣọ́ àyẹ̀wò fún àmì ẹ̀yẹ Front Line fún àwọn Aláàbò Ọmọnìyàn tó wà lẹ́wu, tí wọ́n yáà fún Razan Ghazzawi, onítẹ̀wọ̀nà ará Syria nípẹ̀yà.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2021
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
Victor Chikalogwe

Victor Pilirani Chikalogwe jẹ́ alágbàsọ̀rọ̀ LGBT láti orílẹ̀-èdè Malawi àti alákóso ètò àbẹ̀wò fún àwọn ará ilu tó sá lọ ní agbègbè PASSOP.  Tẹ́lẹ̀, ó jẹ́ alákóso ètò ní ilé ọmọ aláìní tó ń jẹ́ Home of Hope.  Chikalogwe fi Malawi sílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ torí pé ẹbí rẹ kọ́ ọ́ nítorí ìbálòpọ̀ rẹ, ó sì lọ sí South Africa níbi tí ìtójú àti àbò fún àwọn LGBT pọ̀ síi. 

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Glory Emmanuel Edet

**Glory Emmanuel Edet**  ni Nigerian àrẹbìnrin àti ajà-fẹ́tọ̀ọ́ ọmọbìnrin àti ọmọdé. Ó jẹ́ Kọmíṣọ́nà onígbà méjì fún àwọn olobìnrin àti ìṣàkóso-àbò ní ìpínlẹ̀ Akwa Ibom.  A kọ́kọ́ yàn án ní ọdún 2013, a tún yàn án sí ipò kan náà ní ọdún 2015 láti ọwọ́ Udom Gabriel Emmanuel. Ní ọdún 2015, ó bẹ̀rẹ̀ ètò ìfagbárafún-ni fún àwọn opó ní èyí tí a sì yan ènìyàn kọ̀ọ̀kan ní gbogbo agbègbè gẹ́gẹ́ bí 

Ó jẹ́ alágbèéká ńlá fún àwọn Obìnrin tí ó sì ṣiṣẹ́ tọkàntọkàn lórí ìpènijà takọ-tabo, àwọn tí ò ní àǹfààní àti àwọn tí ò jìnà sí ewu ní àwùjọ. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olùkọ́ni ni ẹ̀ka ẹ̀kọ́ oníṣẹ́ àgbẹ̀, olùṣírò-owó-àwùjọ àti èyí tó dàbí rẹ̀, Fáṣítì Uyo, èyí tí ó jẹ́ àkọ́kọ́ fún un nígbà tí a yàn án láti ọwọ́ ìjọba ìpínlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i Kọmíṣọ́nà. Dr Glory Edet jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ onírúurú ẹ̀ka akọ́ṣẹ́mọṣẹ́.

= Àwọn ìtọ́kasí =
Àlíyù Aziz

**Àlíyù Àbúbákàr Aziz** jẹ́ onímọ̀-ẹ̀rọ tí ó ní ìwé-àṣẹ pẹ̀lú díẹ̀ síi ju ọdún 30 ní ìrírí oyè ní ìmọ̀-ẹ̀rọ àlàyé , ìṣàkóso, àti ìṣàkóso.  Ó jẹ́ Olùdarí Àgbà tẹ́lẹ̀ àti Ọ̀gá àgbà fún àjọ Nàìjíríà ní ìṣàkóso ìdánimọ̀ (NIMC). Ó ti ṣiṣẹ́ tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú díẹ̀ nínú àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba tí o ní ìlọsíwájú jùlọ ní Nàìjíríà lákòókò àwọn ọdún ìyípadà wọn.

Aziz jẹ́ ọmọ ilé ìwé gíga Ahmadu Bello University, Zaria níbi tí ó ti gba Oyè B.Eng ní Civil Engineering àti M.Sc. ní Ìmọ̀-ẹ̀rọ ìgbékalè pẹlu pàtàkì ní apẹrẹ iranlọwọ Kọmputa. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́bi Olùrànlówó ní Ẹka Ìmọ̀-ẹ̀rọ Ìlú tí ilé-ẹ̀kọ́ gíga. Ó tèsíwájú láti di Alábaṣepò Alákóso tí Integrated Engineering Associates (IEA), níbití ó tí ṣé àpẹrẹ àti àbójútó ọpòlọpò àwọn ilé olókìkí àti àwọn afárá ní agbègbè Kadúná àti Àbújá, pẹlu NUC Secretariat, Headquarters PHCN, AP Plaza, NACB Office block, àti Ile-iṣẹ Alaṣẹ Ports Nigeria àti òpòlopò àwọn mìíràn.

= Àwọn ìtọ́kasí =
Kàbírù Bàlà

**Kàbírù Bàlà** (tí a bí ní Ọjọ́ Keje Oṣù Kínní ọdún 1964) jẹ́ òjògbón ọmọ orílè-èdè Naijiria, ọmọ ilé-ìwé, ẹlérọ ikole àti igbákejì ìjọba àtijọ́ tí Ahmadu Bello University Zaria.

= Àwọn ìtọ́kasí =
Olúwafémi Ajísafé

**Òjògbón Micheal Olúwafémi Ajísafé** jé ọmọ Nàìjíríà ómówè, àlárà ere ìdárayá àti Board of Trustees (BOT) àti Council of Afé Babalola University, Ado-Ekiti (ABUAD), tí yan Òjògbón Michael O. Ajísafé, gẹ́gẹ́ bi igbákejì ògá àgbà ile ìwé gíga yùnìfásitì ọlódún mẹ́rin ti yoo bẹ̀rẹ̀ láti Oṣù Seere, ọjọ́ Kàrún , 2014.

Èyí jẹ́ àbájáde ní ìparí ọdún mẹ́rin tí Igbákejì Alákóso aṣáájú-ọnà, Òjògbón, Sídí Osho, ní Oṣù Kínní Ọjọ́ Kẹrin, Ọdun 2014. Lẹ́yìn náà ni wón yàn án gẹ́gẹ́ bi igbákejì kánsélò fasiti Afe Babalola, Ado Ekiti, ni ipò tí o di láàrin ọjọ́ Kínní oṣù kẹwàá ọdún 2015 sí ọjọ́ kokànlélógún oṣù kẹfà ọdún 2019. Ó tún jẹ́ Òjògbón àkókó ti Ìmọ̀-iṣé Eré ìdárayá àti Èkó tí àrà ní Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Nathalie Bioko

**Nathalie Bioko Makongi**, ti a mọ si **Nathalie Bioko**, jẹ agbabọọlu ìlú olominira Congo. O ti jẹ ọmọ ẹgbẹ ti ẹgbẹ agbabọọlu orilẹ-ede DR Congo  ti eka obìnrin. 

## Ologba ọmọ
Bioko ti gbà boolu fún Grand Hôtel ni orílè-èdè Democratic Republic of Congo. 

## Ìdíje Ifè agbaye
Bioko ti wa ni ipo fun DR Congo ni ipele giga lakoko idije Awọn obinrin Afirika 2006 .  

## Awọn aṣeyọri rẹ
O kópa nínú ife ẹyẹ agbaye ti awọn obinrin FIFA 

* Atokọ ti Democratic Republic of Congo awọn agbabọọlu agbaye awọn obinrin

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Marie Enenimiete Ebikake

**Marie Enenimiete Ebikake** jẹ́ òṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ọ̀kan lára Ilé ìgbìmọ́-aṣòfin kẹwàá láti Brass-Nembe Federal Constituency. Ọ̀kan lára People's Democratic Party, (PDP). Ebikake ni alábòójútó-àgbà nítẹ́lẹ̀, fún ètò ọkọ̀ ní ìpínlẹ̀ Bàyẹ́sà.

= Àwọn ìtọ́kasí =
Rifkatu Adamu Chidawa

**Rifkatu Adamu Chidawa** (tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún, oṣù kejì ọdún 1956) ó jẹ́ alábòójútó-àgbà fún àwọn arìnrìn-àjò àti àṣà ní ìpínlẹ̀ Náíjáà, ní Orílè-èdè Nàìjíríà láti 2019 sí 2023.

## Iṣẹ́
Chidawa bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ṣíṣe gẹgẹ́ bí olùkọ́. Ó jé Ádárì oríṣiríṣi ilé ẹ̀kọ́ Gírámà ni Ìpínlẹ̀ Abuja àti ní Niger. Later on, she was appointed as Commissioner of Tourism and Culture. O sì bẹ̀rẹ̀ Ètò láti má ṣe àyẹ̀wò fún Àrùn Jẹjẹrẹ (Cancer) ni agbègbè Gurara ni ìpínlẹ̀ Niger.

## Ètò Ẹ̀kọ́
Ó bẹ̀rẹ̀ ilé ìwé alákọ̀bẹrẹ̀ ni osu kinni ọdún 1962, leyin ti  ó lọ sí ilé ìwé ìjọba tí wọ́n dà sílé fún àwọn obìnrin ní Minna. Ó kàwé gboyè NCE [National Certificate of Education]] ni ọdún 1981. Chidawa lọ sìn ijoba gẹ́gẹ́ ni agùnbánirọ̀ fún ọdún kan ni Ilé ìwé gírámà tí  ìjọba dà sílé fún ọdún ní ọdún 1981.  Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa Ètò Ẹ̀kọ́, ó sì gboyè àkọ́kọ́ B.Ed láti Fáṣítì Ahmadu Bello lórí Eto Ẹ̀kọ́. 
Lèyín èyí ni ó tẹ̀síwájú láti tún bọ́ kàwé ni Fáṣítì tí ó wà ní Abuja ni ọdún 1999 láti gboyè master nínú Ìṣàkóso Ẹ̀kọ́ àti Títo Ẹ̀kọ́ (education administration and planning.)

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ́pẹ́ Ayé
Wọn bí Chidawa ni Ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kejì ọdún 1956 ni Diko ni Àgbègbè Guara ní Ìpínlẹ̀ Niger, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Ìgbé Ayé ẹ̀ẹ̀
Ó ti ṣèyàwó, ó sì ti bímọ.

## Ẹ tún lè wọ àwọn ìlà wọ̀nyí
* https://mculture.nigerstate.gov.  ng

= Àwọn ìtọ́kasí =
Nneka Onuorah

**Nneka Onuorah** (ti a bi 1988)  jẹ oludari ati olupilẹṣẹ Amẹrika kan. O jẹ olokiki julọ fun iṣafihan akọkọ rẹ, *Iyatọ Kanna* (2015), nipa awọn ipa abo ni agbegbe Ọkọnrin Dudu. O gba Aàmi Eye Emmy Primetime 2022 kan fun Ìtọ́sọ́nà Iyatọ fun Eto Otitọ kan fun iṣẹ rẹ lori *Lizzo's Watch Out fun Big Girls* .  

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Onuorah ni a bi ni Queens, New York ati dagba ni agbegbe LeFrak City .  Baba rẹ jẹ ọmọ Naijiria ati iya rẹ jẹ ọmọ Amẹrika-Amẹrika.   O gbe lọ si Atlanta lati gbe pẹlu iya-nla rẹ ni ipele karun ati pada si Queens fun ile-iwe giga. O iwadi ijó ni Broadway Dance Center,  ati ki o nigba mii gba rẹ láti ìyí ni oroinuokan lati LaGuardia Community College . 

## Iṣẹ
Ni ọdun 2009, Onuorah ṣe ikọṣẹ ni BET, ati pe lẹhinna o gbawẹ gẹgẹbi olupilẹṣẹ.  O sise lori *Black Girls Rock!* ati orisirisi awọn iwe-orin.  Lẹhin ọdun mẹfa, Onuorah lọ kúrò ni nẹtiwọki lati ṣiṣẹ lori fiimu akọkọ rẹ, *Iyatọ Kanna* .  O ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo Kickstarter kan lati ṣe ìnáwó fíìmù naa, iwe itan nipa awọn ipa ihuwasi ti o múná fun awọn studs ati awọn obinrin ni awọn agbegbe Ọkọnrin Dúdú.   Atilẹyin ti o sọ lati ṣe àgbéjáde iwe itan jẹ aini awọn aṣoju ti awọn eniyan LGBTQIA Black ni média akọkọ.   O ti sọrọ nipa ni iriri Ifaseyin lati ọdọ awọn obinrin aṣebiakọ nigbati o yan láti imura abo kuku ju akọ ti o ṣe déédé ti ìgbéjáde aarin .  Onuorah kùnà láti dé ibi-afẹde ikowojo rẹ ati dipò òmìnira ni ìnáwó fíìmù naa.   *Iyatọ Kànnà náà* ṣe àfihàn ni Oṣu Kàrún ọdún 2015. 

O ṣe ìtọ́sọ́nà jara Netflix  ati ṣe àgbéjáde , jara Viceland kan nipa agbegbe dudu dúdú ati Latinx ti New York.   O lọ si awọn bọọlu lakoko ọdọ o si rin ni ẹka Butch. 

Ni ọdun 2019, Onuorah ati oludari-alakoso/olupilẹṣẹ Giselle Bailey ṣe idasilẹ iwe itan kan ti a pe ni *Burn Down the House* nipa onijo Parisian Kiddy Smile, eyiti o ṣe afihan ni NewFest LGBTQ Film Festival . 

Ni 2021, Onuorah ati Bailey ṣe ìtọ́sọ́nà ati ṣe àgbéjáde ìwé ìtàn *The Legend of the Underground ,* nipa agbegbe LGBTQ Naijiria ati awọn ọmọ ẹgbẹ rẹ ti o ti lọ kúrò ni orilẹ-ede ti n wa ibi ààbò nítorí awọn ofin ilodi si LGBTQ . 

Ni ọdun 2022, Onuorah darí iṣẹlẹ mẹjọ Amazon Prime Video otito jara *Lizzo's Watch Out fun Big Grrrls* . Ifihan naa, ti gbalejo ati idagbasoke nipasẹ akọrin-akọrin Lizzo awọn ẹyà pẹlu awọn onijo ti o ni iwọn pẹlu idije lati darapọ mọ ẹgbẹ ijó irin kiri Lizzo, Big Grrrls. Ifihan naa da lori atilẹyin, rere ati ìdàgbàsókè ti àgbàrá inu ati agbára ti àwọn onijo bi dáradára bi ìṣàkóso choreography ni kíákíá.  Onuorah gba Aami Eye Emmy Primetime kan fun Ìtọ́sọ́nà Alailẹgbẹ fun Eto Otitọ kan fun iṣẹ rẹ lori jara. 

O ṣe ìtọ́sọ́nà ati ṣe agbejade iwe itan Megan Thee Stallion 's 2024 *Megan Thee Stallion: Ninu Awọn ọrọ Rẹ* . 

## Igbesi aye ara ẹni
Onuorah jẹ Lesbian.  O bẹrẹ lati ṣe idanimọ bi Ọkọnrin ni ọjọ-ori 14.  Kristẹni ni wọ́n tọ́ ọ dàgbà. 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

*
*   

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1988
Fatimoh Catholic LGEA School Igboidun

**Fatimoh Catholic LGEA School Igboidun** jẹ́ ilé ìwé alákọbẹ̀rẹ̀ ti ìjọba ìbílẹ̀ offa tó wà ní igboidun tí wọn dásílẹ̀ ní ọdún 1960. Ilé-ẹ̀kọ́ náà wà ní Igboidun, ní Àgbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Offa ní Ìpínlẹ̀ Kwara, ó sì ní agbègbè tó tó 23,040 mètà square pátápátá, pẹ̀lú àyè fún àgbéga sí i. Láti ọdún sí ọdún, ilé-ẹ̀kọ́ náà ti kọ́ ọ̀pọ̀ ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ṣàṣeyọrí káàkiri Nàìjíríà, tí ó ń bójú tó ìmúlò rere ní ẹ̀kọ́ àti ìwà

## Àwọn ìtọ́kasí
Shumba Patrick Mutukwa

Shumba Patrick Mutukwa jẹ́ oṣere fiimu àti olùfúnni ní ìrànlọ́wọ́ láti Zambia tí ó ń gbé ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

## Iṣẹ
A bí i Shumba Patrick Mutukwa sí Lusaka, ó sì dàgbà níbẹ̀ títí di gbígbẹ́sẹ̀ ilé ẹ̀kọ́ alakọbẹrẹ rẹ, nígbà tí ẹbí rẹ rẹ̀ kó lọ sí Livingstone. Ó tẹ̀síwájú sí Linda Secondary School fún ẹ̀kọ́ rẹ. Ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ eré Future Hope Church, níbi tí ó tún ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aṣojú (usher). Lẹ́yìn tó parí ilé ẹ̀kọ́ gíga, ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún (16), ó lọ sí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, pẹ̀lú ilú Atlanta ní pàtàkì, níbí tí ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ní fọwọ́sowọpọ̀ pátápátá pẹ̀lú iṣere.

O ṣe bi àfikún nínú fiimu Black Panther ti Marvel Studios, níbi tí ó ti ṣeré gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilẹ̀ kan tó wà l’ẹ̀gbàá ìjọba Wakanda. Ó tún fi ìmọ̀ rẹ̀ nípa àṣà ilẹ̀ Zambia ṣàfikún sí fiimu náà, gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ, fífi ohùn tí ó dà bí ti àwọn èdè Áfíríkà kan ṣe ẹ̀dá àwùjọ Áfíríkà nínú fiimu náà.

## Igbesi aye ara ẹni
Ó jẹ́ ọmọ kẹta nínú àwọn ọmọ mẹ́fà. Baba rẹ kú nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún (15). Ó lè sọ tàbí ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa èdè Nyanja, Lozi, Bemba, Xhosa àti Gẹ̀ẹ́sì.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Chikondi Chabvuta

Chikondi Chabvuta jẹ́ agbátẹrù ìdájọ́ ojò ayé àti ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin láti orílẹ̀-èdè Malawi. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ AWARD (African Women in Agricultural Research and Development).

## Ẹkọ
Chabvuta jẹ́ apá kan ti Initiative Àwọn Olùdárí Ọdọ́ Áfíríkà (YALI) ní àwọn ọdún ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀. Wọ́n mọ̀ ọ́ gẹ́gẹ́ bí Ọ̀dọ́bìnrin ará Áfíríkà fún ìdàgbàsókè aṣáájú láti ọwọ́ Moremi Initiative Leadership Empowerment and Development (MILEAD).

## Iṣẹ
Chabvuta jẹ́ Olùtóyà Àtìmọ̀ràn Ẹ̀tọ́ àwùjọ fún Àgbègbè Gúúsù Áfíríkà nílẹ̀ CARE International. Tóòjọ́, ó ti ṣiṣẹ́ lori ìdájọ́ obìnrin àti ayípadà ojò ayé pẹ̀lú ActionAid àti Farmers Union of Malawi. Ó ti sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọ̀ràn wọ̀nyí ní ibi tó yàtọ̀, pẹ̀lú COP26 ní Glasgow, níbi tí ó ti sọ irírí àwọn obìnrin agbe kékeré ní Malawi tí ojò burúkú ń ba iṣẹ́ wọn jẹ. Kó tó lọ sí COP26, ó wà ní Zimbabwe níbi tí ó ti ṣàkíyèsí bí ajáwọ̀ Idai ṣe pa ẹ̀dá 1,300. Ní ọdún 2022, ó tún ròyìn nípa ìkún omi tó ṣẹlẹ̀ ní Malawi tó ti pa ènìyàn 80, tí ajáwọ̀ Ana fa, nígbà tí ó fi tọ́ka pé àwọn ènìyàn ṣi ń gbìyànjú láti gba àyà lẹ́yìn ajáwọ̀ Idai.

Àràbìnrin náà jẹ́ agbẹnusọ lórí àwọn ọ̀ràn ojú-ọjọ tí a kàn sí nipasẹ The Guardian, The Washington Post àti iNews.

Ìwé ìròyìn The New Statesman tọ́ka sí ìbànújẹ rẹ̀ ní ìparí COP26 nígbà tí ó ṣàkíyèsí pé àwọn orílẹ̀-èdè ń gbìyànjú láti tú ìpinnu ìparí náà kù, kí wọ́n lè dín ìtẹ̀síwájú àtìpẹ̀yà ayípadà ojú-ọjọ kù.

Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò, ètò ìtọ́sọ́nà, àti àwọn ìpàdé amúgbálẹ́gbẹ́. Ó tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ AWARD (African Women in Agricultural Research and Development). 

## Igbesi aye ara ẹni
Chabvuta ń gbé ní Malawi, ó ti fẹ́ ọkọ, ó sì ní ọmọ mẹ́ta.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Anna Aloys Henga

Anna Aloys Henga jẹ́ agbẹjọ́rò ará ilú Tanzania àti ajáfẹ́tọ̀ ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn tí ó jẹ́ olókìkí fún àwọn iṣẹ́ rẹ̀ l'ọ́jọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn ìpinnu agbára fún àwọn obìnrin, gẹ́gẹ́ bí fífi ọwọ́ sí ìjìyà ikọlu ìbálòpò ní Tanzania. Ó di olùdárí àgbà ti Ilé Ẹjọ́ Ofin àti Ẹ̀tọ́ Ẹdá Ènìyàn ní ọdún 2018.

## Igbesi aye

Ó ń polongo láti dín ìdààmú àwọn obìnrin kù. Ó ti jẹ́ arúfin ní Tanzania látì ọdún 1998, ṣùgbọ́n a ṣe ìfọ̀júsùn pé ìdá 10% àwọn ọmọbìnrin ṣi ń jìyà ìtọ́jú yìí.

Ní ọdún 2015, ó kójọpọ̀ pẹ̀lú àwọn àwùjọ ìlú mìíràn ní Tanzania láti ṣàṣeyọrí àwọn ìdìbò àgbà ti orílẹ̀-èdè Tanzania. Ó tún jẹ́ olókìkí fún ìmúlòyẹ rẹ̀ nínú ìdarí àwọn obìnrin mìíràn láti kópa nínú iṣẹ́lú ní Tanzania.

Ó tún jẹ́ agbátẹrù ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn, wọ́n sì yàn án gẹ́gẹ́ bí olùdárí àgbà ti Ilé-iṣẹ́ Ofin àti Ẹ̀tọ́ Ẹdá Ènìyàn (Legal and Human Rights Center – LHRC) ní ọdún 2018, nípò tí ó rọ́pò Dókítà Helen Kijo-Bisimba.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Abioun Essiet

**Abiodun Essiet** (tí a bí ní ọjọ́ kẹta, oṣù kìíní, ọdún 1986) ó jẹ́ Nigerian nurse, òǹgbèjà takọtabo, community development worker, àti politician. Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ àgbà pàtàkì fún president of Nigeria, Bola Tinubu, lórí Community Engagement.
Sadiya Umar Farouq

**Sadiya Umar Farouq** (tí a bí ní ọjọ́ Karùn ún, oṣù kọkànlá ọdún 1974) ó jẹ́ òṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó sì tún jẹ́ aṣáájú òjíṣẹ́ àwọn àjọ-ènìyàn, alábòójútó rògbòdìyàn àwùjọ, àti ìdàgbàsókè àwùjọ.

Ààrẹ Muhammadu Buhari ló yàn án ní oṣù keje, ọdún 2019, Farouq ni mínísítà tó kéré jù ní ibi Ìjọba àpapọ̀ nígbà ìjọba Ààrẹ Muhammadu Buhari. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Kọmíṣọ́nà ìjọba àpapọ̀ fún National Commission for Refugees, Migrants, and Internally Displaced Persons láti oṣù kẹwàá ọdún 2016 sí oṣù kẹjọ, ọdún 2019.

Iṣẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú Ààrẹ Buhari mú wa padà sí ìgbà Buhari gẹ́gẹ́ bí adarí àti Ààrẹ fún Congress for Progressive Change nígbà tí Farouq jẹ́  agbowó àpapọ̀ fún ẹgbẹ́ CPC àti agbowó fún àpapọ̀ fún ẹgbẹ́ All Progressives Congress.
Dinosay

**dinosay** jẹ́ ìṣàkóso lórí ìlànà àṣẹ tó ń fi ASCII àwòrán àwọn *dinosọ́* (dinosaur) hàn pẹ̀lú àwọn ìfiranṣẹ́ tí olùlò pàtẹ̀wọ̀ fún. Ìfiranṣẹ́ náà wà nínú àpọ̀ ọ̀rọ̀ tàbí àpọ̀ ìròyìn. Ọ̀pọ̀ dinosọ́ tó yàtọ̀ síra ni a lè yàn látinú àwọn fáìlì `.dino`.

Ìmọ̀ràn ní Python ni a kọ́ ọ́, ó sì ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn ẹrọ Unix àti Windows.

Àwọn dinosọ́ tó wà nínú rẹ̀ ní `trex`, `bronto`, `raptor`, `stego`, àti béèbè lọ. Olùlò lè yí ojú àti ahọ́n padà pẹ̀lú àṣẹ pàtàkì.

## Àpẹẹrẹ
Àpẹẹrẹ lilo dinosay tó rọrùn:


```shell-session
$ echo "Roar túmọ̀ sí 'Mo nífẹ̀ẹ́ rẹ' ní èdè dinosọ́." | dinosay
 ________________________________________
/ Roar túmọ̀ sí 'Mo nífẹ̀ẹ́ rẹ' ní èdè dinosọ́. \
 ----------------------------------------
        \   __
         \ / _)
     .-^^^-/ /
  __/       /
 <__.|_|-|_|
    (oo)   U
```


Lílo `-f` láti yàn dinosọ́ mìíràn:


```shell-session
$ echo "Ìparun jẹ́ àkókò díẹ̀, ìtàn jẹ́ àìnípẹ̀kun." | dinosay -f bronto -t
 ___________________________________________
( Ìparun jẹ́ àkókò díẹ̀, ìtàn jẹ́ àìnípẹ̀kun. )
 -------------------------------------------
         \
          \               .-=-==--==--.
           \            ..-=="  ,'o`)      `.
            \       ,'         `"'         \
             \     :  (                     `.__...._
              \    \  `._  ___              |       `-.
                   \    ||._-._/___________|__________\
                    \   || || ||___________|
                     \  || || ||
                      `-' `-' `-'
                         (..)   U
```


Lílo àpẹẹrẹ `raptor` tí Tux (àmọ̀ràn Linux) dá lórí:


```shell-session
$ echo "Linux wà nínú ẹ̀jẹ̀ mi." | dinosay -f raptor
 _______________________________________
/ Linux wà nínú ẹ̀jẹ̀ mi.                \
 ---------------------------------------
   \
    \
        .--.
       |oo |
       |:_/ |
      //   \ \
     (|     | )
    /'\_   _/`\
    \___)=(___/
```


Ìkànsí gbogbo àwọn dinosọ́ tó wà:


```shell-session
$ dinosay -l
Àwọn fáìlì Dino tó wà nínú /usr/share/dinosay/ascii:
trex bronto raptor stego triceratops ptero alienrex ghostdino
```


## Àwọn Àṣẹ

## Ìtọ́kasi

* Sandra Henry-Stocker (Ọjọ́ Kẹtàlá Oṣù Kejìlá, 2020). "Ṣẹda tirẹ̀ cowsay iròyìn". *Network World*. networkworld.com. Gba láti ayelujara 21 Sẹ́tẹ́mbà 2023.
* c't Spaß mit Technik (2018): Ẹ̀rọ kọ̀ǹpútà tí ó rọrùn láti dá. ojúewé 120. c't-Redaktion; Heise Medien GmbH & Co. KG. .
* Sreenath (Ọjọ́ Karùn-ún, Oṣù Keje, 2023). "Moo! Kànga ni Tèmínà Linux mi". *It's FOSS*. itsfoss.com.

* CLI Dino Fun Weekly (2025). "Kí Tèmínà Roar: Àyáyá dinosay". Vol. 1, Ìtẹ̀jáde 3.
* ASCII Enthusiast Journal (2025). "Ìṣàkóso ASCII Python Lórí Tèmínà". Ìtẹ̀jáde 42.
Bolu Okupe

**Bolu Okupe** (ti a bi ni ọjọ ogún oṣù kínní, ọdún 1994) jẹ onibaje Naijiria ni gbangba, ajafitafita ẹtọ LGBTQ, awoṣe, ati ọmọ olùrànlọwọ ààrẹ Naijiria tẹlẹ rí Doyin Okupe .  Ni ọjọ́ ògùn Oṣu Kini Ọdun 2021, o jade gẹgẹ bi onibaje nipasẹ ipolowo Instagram kan lori akọọlẹ tirẹ ti o si dojuko ọpọlọpọ ilokulo lati ọdọ onibaje Naijiria . 

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Stephanie Rose

**Stephanie Rose** ni obìnrin amúbàtàkọ́kànlé àkọ́kọ́ tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mọ̀ síta.

Ó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ òfin ní Yunifásítì Obáfémi Awólọ́wọ̀ títí tí wọ́n fi lé e kúrò ní ọdún 2001 nítorí “ìṣòro ìdánimọ̀ ara ẹni.” Lẹ́yìn tí ó kó lọ sí orílẹ̀-èdè Netherlands, Rose ṣe ìṣèdá atunṣe ìbímọ rẹ̀.

* Stephanie M. Rose (ti a bi ni ọdun 1972), onidajọ ara ilu Amẹrika, adajọ ile-ẹjọ Agbegbe Amẹrika fun Agbegbe Gusu ti Iowa
* Stephanie Rose (awoṣe), Australian awoṣe ti Filipino ayalu
* Stephanie Rose (oluyaworan) (ti a bi 1943), oluyaworan ara ilu Amẹrika
Ifilelẹ ipadabọ ni Afirika

**Ìpadàbọ̀ ìfipábánilòpò ń** tóka sí ìpadàbò ipadabọ ti awọn eniyan kọọkan si awọn orilẹ-ede abinibi wọn, nigbagbogbo lodi si ifẹ wọn tabi labẹ awọn ipo ipaniyan, ni igbagbogbo nipasẹ awọn alaṣẹ ijọba.  O jẹ pataki kan fọọmu ti ilọkuro nibiti a ko fun eniyan kọọkan ni yiyan pẹlu ọran naa. Ẹgbẹ ti awọn ẹni-kọọkan eyiti a maa n da pada ni agbara pẹlu awọn asasala, awọn oluwadi ibi aabo, awọn eniyan ti a fipa si nipo ati awọn ẹni-kọọkan ti ko ni awọn iwe iṣiwa to dara. Eyi yatọ si ipadabọ atinuwa nibiti awọn eniyan kọọkan ṣe yiyan lati pada si orilẹ-ede wọn.
Ìfiniṣẹrú ní Áfíríkà

Ìfiniṣẹrú ti pẹ́ tí ó ti gbilẹ̀ ní Áfríkà. Àwọn ètò ìsìn àti ìfiniṣẹrú jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀ ní àwọn apá kan ní Áfríkà, bí wọ́n ṣe rí ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ apá mìíràn ní ayé ìgbà àná àti ní ìgbà tí idàgbàsókè kò ti wọ́pọ̀. Nígbà tí ti iṣowo ẹrú trans-Saharan, Iṣowo ẹrú Okun Pupa, Iṣowo ẹrú Okun India ati iṣowo ẹrú Atlantic (

Nínú àwọn ìwé tí ó yẹ, ìfiniṣẹrú Áfríkà ti pín sí ìfiniṣẹrú ìbílẹ̀ àti ìfiniṣẹrú òkèèrè, tí ó sinmi lórí bóyá wọ́n ta àwọn ẹrú kọjá agbègbè Áfríkà tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. Ìfiniṣẹrú ní Áfríkà ìtàn ti a ṣe ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà: ìfiniṣẹrú gbese, ìfiniṣẹrú àwọn ìgbèkùn ogun, ìfiniṣẹrú ológun, ìfiniṣẹrú fún aṣẹ́wó àti ìfiniṣẹrú àwọn ọ̀daràn ni a ṣe ní oríṣiríṣi apá ní Áfríkà.

## Àwọn ọ̀nà

Oríṣiríṣi ìfiniṣẹrú àti ìsìn ní tipá-tipá wà jákèjádò ìtàn Áfríkà, tí a sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn àṣà ìfiniṣẹrú ìbílẹ̀ àti ètò ìfiniṣẹrú Róòmù (àti àwọn ojú ìwòye Kristẹni lẹ́yìn náà lórí ìfiniṣẹrú), àwọn ètò ìfiniṣẹrú Ìsìláàmù nípasẹ̀ òwò ẹrú Mùsùlùmí, àti ní ìkẹyìn òwò ẹrú Atlántíkì. Ìfiniṣẹrú jẹ́ apá kan ìtòlẹ́sẹẹsẹ ọrọ̀-ajé ti àwọn àwùjọ Áfríkà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rúndún, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìwọ̀n rẹ̀ yàtọ̀. Ibn Battuta, tí ó ṣabẹ̀wò sí Ìjọba ìgbàanì ti Málì ní àárín ọ̀rúndún kẹrìndínlógún sọ pé àwọn olùgbé ìbílẹ̀ ń bára wọn díje ní iye àwọn ẹrú àti ìránṣẹ́ tí wọ́n ní, àti pé òun fúnra rẹ̀ ni wọ́n fún ní ọmọkùnrin ẹrú kan gẹ́gẹ́ bí "ẹ̀bùn àlejò."[2] Ní ìsàlẹ̀ Sàhárà Áfríkà, àwọn ìbáṣepọ̀ ẹrú sábà máa ń jẹ́ dídíjú, pẹ̀lú àwọn ẹ̀tọ́ àti òmìnira tí a kò fi fún àwọn ènìyàn tí ó wà nínú ìfiniṣẹrú àti àwọn ìdènà lórí títà àti ìtọ́jú wọn látọwọ́ àwọn ọ̀gá wọn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwùjọ́ ní àwọn ìtọ́kasí láàárín oríṣiríṣi irú ẹrú má ńwà: fún àpẹẹrẹ, ìyàtọ̀ láàárín àwọn tí a bí sínú ìfiniṣẹrú àti àwọn tí a mú nípasẹ̀ ogun.

"Àwọn ẹrú ní Áfríkà, mo rò pé, wọ́n fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìpín mẹ́ta sí ọ̀kan sí àwọn òmìnira. Wọn kò béèrè èrè kankan fún iṣẹ́ wọn àyàfi oúnjẹ àti aṣọ, wọ́n sì ń bá wọn lò pẹ̀lú ìrẹ̀lẹ̀ tàbí ìkà, gẹ́gẹ́ bí ìwà rere tàbí búburú ti àwọn ọ̀gá wọn. Àṣà, síbẹ̀síbẹ̀, ti fi ìdí àwọn ìlànà kan múlẹ̀ pẹ̀lú ìtọ́jú àwọn ẹrú, èyí tí a rò pé ó jẹ́ àbùkù láti rú. Nítorí náà, àwọn ẹrú inú ilé, tàbí irú àwọn tí a bí nínú ilé ọkùnrin kan, ni a ń bá lò pẹ̀lú ìrẹ̀lẹ̀ ju àwọn tí a fi owó rà lọ. ... Ṣùgbọ́n àwọn ìdènà wọ̀nyí lórí agbára ọ̀gá kò kan ìtọ́jú àwọn ẹlẹ́wọ̀n tí a mú ní ogun, tàbí ti àwọn ẹrú tí a fi owó rà. Gbogbo àwọn aláìnírètí wọ̀nyí ni a kà sí àjèjì àti àwọn àjèjì, tí kò ní ẹ̀tọ́ sí ìdábòbò òfin, wọ́n sì lè bá lò pẹ̀lú ìkà, tàbí tà fún àjèjì, gẹ́gẹ́ bí ìfẹ́ àwọn ọ̀gá wọn."

Ìrìnàjò ní Inú Áfríkà, Mungo Park, Ìrìnàjò ní Inú Áfríkà j. II, Orí XXII – Ogun àti Ìfiniṣẹrú.

Àwọn ọ̀nà ìfiniṣẹrú ní Áfríkà ní ìsopọ̀ rẹpẹtẹ pẹ̀lú àwọn ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìbátan. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwùjọ́ Áfríkà, níbi tí ilẹ̀ kò ti lè jẹ́ ohun ìní, ìfiniṣẹrú àwọn ènìyàn ni a lò gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti mú kí ipa tí ènìyàn ní pọ̀ síi àti láti na owójà rè síwájú  Èyí mú kí àwọn ẹrú di apá ìdílé ọ̀gá wọn tí ó wà títí, àwọn ọmọ ẹrú sì lè di ìsopọ̀ pẹ́kẹ́lẹ́ pẹ̀lú àwọn ìbátan ìdílé tí ó tóbi jù.