open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sani Musa Danja

thumb|Sani Musa Danja

**Sani Musa Abdullahi**, tí wọ́n tún mọ̀ sí **Sani Danja** tàbí  **Danja** tí wọ́n bí ní ogúnjọ́ oṣù Kẹrin ọdún 1973 jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé,  olùgbéré-jáde, alájótà àti olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà   . Ó kópa nínú àwùjọ Kannywood àti Nollywood. Ní oṣù Kẹ́rin ọdún 2018, tí ó jẹ́ * Etsu Nupe* , Yahaya Abubaka, wé láwàní fun gẹ́gẹ́ bí  *Zakin Arewa*.  

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ eré ìtàgé Hausa ní ọdún 1999 nínú eré *Daliba*. 
Danja ti gbé àwọn eré ó sì ti darí àwọn eré bíi: *Manakisa*, *Kwarya tabi Kwarya*, *Jaheed*, *Nagari*,* Wasiyya*, *Harsashi*, *Gidauniya*, *Daham*, *Jarida*, *Matashiya*, àti àwọn mìíràn. Danja di ìlú-mòọ́ká ní ọdún 2012 nínú eré * Daughter of the River*. 

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀
Sani ti kópa nínú eré , ó sì ti gbé eré jáde ó sì ti darí eré Kannywood àti Nollywood. Lárà rẹ̀ ni :            

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1973
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Aisha Yesufu

**Aisha Yusufu** (tí a bí ní ọjọ́ kejìlá oṣù kejìlá ọdún 1973 ní Ipinle Kano) jẹ́ ajàfẹ́tọ̀ ọ́ ọmọ ènìyàn, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti alábàṣiṣẹ́pọ̀ ẹgbẹ́ tí ó ń polongo fún ìdápadà àwọn ọmọ obìnrin wa (Bring Back Our Girls Movement), èyí tí í ṣe ẹgbẹ́ alágbàwí tí ó ń pe Ìjọba sí àkíyèsi lórí í àwọn ọmọbìnrin tí ó lé ní igba láti ilé-ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdìrì ti Chibok ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí àwọn ẹgbẹ́ oníjàgídíjàgan Boko Haram jí gbé ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹrin ọdún 2014. Yesufu wà lára àwọn obìnrin tí wọ́n ń fi ẹ̀rónú hàn ní ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, èyí tí ó wà ní Abuja, Olú-ìlú Nàìjíríà, ní ọgbọ̀n ọjọ́ oṣù kẹrin, ọdún 2014.

Yesufu tún wà lára àwọn tí ó léwájú nígbà tí àwọn ọ̀dọ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ń pè fún fífòpin sí SARS (END SARS), èyí tí ó ń pe àkíyèsi si àṣejù tí ẹ̀yà kan nínú iṣé ọlọ́pàá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n ń pè ní Special Anti Robery Squad (SARS) ń ṣe. Yesufu sọ wípé òun kò ní fi ìjà kíkéde ìfòpin sí àwọn ọlọ́pàá SARS ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sílẹ̀ fún àwọn ọmọ òun.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ
Ipinle Kano, níbi tí wọ́n bí Yesufu sí ná à ni wọ́n tí tọ ọ dàgbà. Yesufu ní ìrírí lórí i ìṣòro tí ó wà nínú n kí ènìyàn jẹ́ ọmọbìnrin ní àyíká tí kò fibẹ́rẹ̀ sí ìmọ̀ ẹ̀kọ́. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ tí ó sọ, ó wípé "Nígbà tí mo wà ní ọmọ ọdún mọ́kànlá, ń kò ní àwọn ọmọbìnrin kankan ní ọ̀rẹ́ nítorí pé gbogbo wọn ni wọ́n ti gbé níyàwó, ṣùgbọ́n nítorí mo fẹ́ ní ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ni mo ṣe kúrò ní agbègbè tí kò lajú." Aisha Yusufu tún sọ wípé ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú àwọn ọmọ tí àwọn ẹlẹgbẹ́ òun bí ti fẹ́rẹ̀ tún má a bí ọmọ nígbàtí òun ṣe ìgbéyàwó ní ọmọ ọdún mẹ́rìnlélógún.

## Ìgbésí ayé rẹ
Yesufu àti ọkọ rẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Aliu, ẹni tí ó ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú rẹ ní ọdún 1966, ni wọ́n bí ọmọ méjì tí orúkọ wọn ń jẹ́ Amir àti Aliyah.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1973
Abiodun Koya

**Abiodun (Abi) Koya** (A bí ní ọjọ́ kejìlélólógún Oṣu kejìlá ọdún 1980) ó jẹ́ ọmọ abínibí ìlú Nàijíríà, ó jẹ́ olórin aláìlẹ́gbẹ́, akọrin, akewi, òṣèré, ònkọ̀wé ati onínúrere tí ó tẹ̀dó sí ìlú Amẹrika.****

Ó jẹ́ ọkán nínú awọ́n ọ̀jọ̀gbọ́n akọrin tín se abínibí ìlú Áfíríkà tó gba ẹ̀kọ́ orin aláìlẹ́gbẹ́. Wọ́n pèé ni akọrin àwọn àarẹ àti Ọba. Abiodun Koya tí korin ní White House, níbi àwọn ìfíníjóyè àarẹ ati ni Apejọ National Democratic. A bíi ní Ìpínlẹ̀ Ògùn ti Nàijíríà, bàbá rẹ̀ gbàá níyànjú lórí orin nípa ṣíṣe àfíhàn orin aláìlẹ́gbẹ́ fun u ní ọmọ ọdún mẹ́ta, Koya nifẹ sí orin nígbàtí ó di ọmọ ọdún mẹ́fà, ó ma ń ta violin, ó sì maa n kọrin aláìlẹ́gbẹ́ ní ilé ijọsin. Ó kúrò ní ìlú Nàìjíríà ní ọdun 2001 lọ sí Amẹrika níbití ó ti kẹkọọ Ìṣàkóso Ìṣòwò ní Ilé-ẹkọ́ gíga District of Columbia, Washington, DC. Ó tẹ̀síwájú láti kọ́ ẹ̀kọ́ orin fún àléfà óyè rẹ̀ ní Ilé-ẹkọ́ gíga Kátólíkì, Washington. DC  

Nígbà tí ó n kọrin fún diẹ nínú àwọn ólùdarí gbajúgbajà àgbáyé ní òde òní, á ti ṣe àpèjúwe rẹ̀ bi ọ̀kan nínú àwọn ohùn tí ó dára jùlọ ní àgbáyé. Ó ti kọrin káàkiri àgbáyé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ólùdarí àgbáyé pẹ̀lú àwọn àarẹ ati ọba, àwọn íkọ̀, ati àwọn ọmọ ilé-ìgbìmọ̀ ijọ́bá. Ní ọdún 2009 ó ṣe àgbéjáde àkjopọ̀ tí àwọn éwì ìfẹ́ rẹ̀ tí a pè ní "Ìṣesí Ọmọ ọba-bìnrin".
Koya jẹ́ olórí Àjọ ẹ̀bùn, ó sì maa n ṣe àwọn iṣẹ́ ìtọ́ni. Àjọ ẹ̀bùn rẹ̀ n pèse àwọn síkọ́láshípù fún àwọn ọmọbìrin ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ́-èdè Áfíríkà

## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Gloria Bámilóyè

**Gloria Olúṣọlá Bámilóyè** tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹrin oṣù kejì ọdún 1964 jẹ́ gbajúmọ̀ olùdarí, Olóòtú Òṣerébìnri sinimá àgbéléwò, àti ònítíátà ọmọ bíbí ìlú Iléṣà ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  She is a co-founder of *Mount Zion Drama Ministry*.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ ni ìbẹ̀rẹ̀
Wọ́n bí Gloria sí ìlú Iléṣà ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́dún 1964. Ó kẹ́kọ̀ọ́ láti di olùkọ́ ní Divisional Teachers Training College ní ìlú  Ìpetumọ̀dù.
Òun àti ọkọ rẹ̀, Mike Bámilóyè ni wọ́n jọ dá ilé iṣẹ́ sini á àgbéléwò Mount Zion Faith Ministry sílẹ̀ lọ́jọ́ karùn-ún oṣù kẹjọ ọdún 1985. Ó ti kópa, tí ó sìn ti darí ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò àti eré orí ìtàgé lédè Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì. 
Lọ́dún 2002, ó kọ ìwé kan tí ó pe àkọlé rẹ̀ ní "The Anxiety of Single Sisters "

## Àtòjọ àṣàyàn àwọn sinimá rẹ̀
*The Haunting Shadows 1* (2005)
*The Haunting Shadows 2* (2005)
**The Haunting Shadows 3* ( 2005)
*High calling 1, 2 & 3 (2020
*Strategies 1 & 2 (2020)
*My mother in law 1, 2 & 3 (2020)
*

## Àwọn ìtọ́kasí
Sharon Ooja

**Sharon Ooja** tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 1991 jẹ́ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ Nàìjíríà. Ó di gbajúmọ̀ òṣèré lẹ́yìn tó kópa nínú eré kan tí wọ́n pe àkọlé rẹ̀ ní *[[Skinny Girl in Transit]]*, nínú èyí tí ó kópa ẹ̀dá-ìtàn *ṣaléwá* .

## Ìgbésí-ayé rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀
Sharon jẹ́ ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Benue, ṣùgbọ́n tí wọ́n bí sí Ìpínlẹ̀ Kaduna, tí wọ́n sìn tọ́ dàgbà ní Ìpínlẹ̀ Plateau lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣeré nígbà tí ó dèrò Eko lọ́dún 2013. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí nínú iṣẹ́ ìròyìn ní Yunifásítì Houdegbe North American University Benin. Ọ̀un àti Timini Egbuson ti fìgbà kan ṣe olóòtú fún ètò ọ̀sẹ̀ oge tí ilé ìfowópamọ́, GTBank ṣe agbátẹrù rẹ̀ lọ́dun in 2017.

## Àtòjọ àṣàyàn àwọn sinimá àgbéléwò rẹ̀
**[[Coming from Insanity]]* (2020)
* *[[Òlòtūré]]* (2019) 
* *[[King of Boys]]* (2018)
* *Skinny Girl in Transit* (2016-)
* *[[Lara and the Beat]]*
* *[[Coming From Insanity]]*
* *[[Moms at War]]*
* *From Lagos with Love* (2018)
** The Men's Club *
**[[Bling Lagosians]]* (2019)
**[[Who's The Boss (2020 film)|Who's The Boss]]*

## Àwọn ìtọ́kasí
Idiat Ṣóbándé

**Idiat Ṣóbándé** jẹ́ gbajúmọ̀ Òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá ọmọ Nàìjíríà. Wọ́n yàn án fún àmìn ẹ̀yẹ ti Òṣèrébìnrin tó dára jù ní ìpò olú-ẹ̀dá-ìtàn, Africa Movie Academy Award for Best Actress in a Leading Role lọ́dún 2011 fún ipa tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò, *[[Aramotu]]*.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Idiat jẹ́ ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Ògùn. Ó dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ tíátà lọ́dún 1995. In 2011, Idiat revealed to Vanguard, that her role in *[[Aramotu]]* as a woman of affluence, prompted her to champion a case for gender equality in Nigeria. Idiat ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá, lára wọn ni; *Iyawo Sààráà*, *Àbọ̀dé Mecca*, *Kóńdó Ọlọ́pàá*, *Ọmọ Ìyá Àjọ* and *[[Aramotu]]*. Other notable films includes, *Kondo Olopa* (2007), *Láròdá òjò* (2008) and *Ìgbẹ̀yìn Ewúro* (2009).

Lọ́dún 2010, Idiat kópa olú ẹ̀dá ìtàn nínú sinimá *[[Aramotu]]*. Sinimá tó sọ nípa ipa pàtàkì tí àwọn obìnrin Yorùbá láwùjọ. Ipa yìí mú kí wọ́n yàn án fún àmìn-ẹ̀yẹ Òṣèrébìnrin tó dára jù ní ìpò olú-ẹ̀dá-ìtàn,  Africa Movie Academy Award for Best Actress in a Leading Role, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò gbà á. Ó pàdánù àmì ẹ̀yẹ fún akẹgbẹ́ rẹ̀, Ama Abebrese 

## Àwọn ìtọ́kasí
Juliana Olayode

**Juliana Olúwatóbilọ́ba Ọláyọdé**, tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **Toyo Baby**, nípa ipa tí ó kó nínú eré *[[Jenifa's Diary]]* gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀dá-ìtàn, Tóyọ̀sí jẹ́ Òṣèrébìnri sinimá àgbéléwò àti ti tẹlifíṣàn, ó tún jẹ́ aṣègbè fún ìbálòpọ̀-ẹ̀tọ́ ọmọ Nàìjíríà. Ó tún jẹ́ ìlúmọ̀ọ́ká nípa àtakò rẹ̀ sí ìbálòpọ̀ lọ́kọláya láìṣe ìgbéyàwó tó wọ́pọ̀ láàárín àwọn ọ̀dọ́.

## Ìgbésí-ayé rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀
A bí Juliana sí ìlú Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ bibi ìjọba ìbílẹ̀ Ìpókíá ní Ìpínlẹ̀ Ògùn.Nígbà èwe rẹ̀, kò tilẹ̀ lálàá pé òun lè di òṣèrébìnri, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó máa ń kópa nínú àwọn eré ìtàgé dáadáa.

## Àtòjọ àṣàyàn àwọn sinimá rẹ̀

Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò, lára wọn ni: 
* *[[Jenifa's Diary]]*
* *Where Does Beauty Go*
* *Rivers Between*
* *Couple of Days*
*Life of disaster
*Move on
*Bridezilia
*The Cokers

## Àwọn ìtọ́kasí
Yakubu Muhammed

**Yakubu Mohammed** tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́ta ọdún 1973 jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé, olùgbéré-jáde, adarí eré, olórin àti olùkọ̀tàn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún jẹ́ aṣojú àti olùpolówó ọjà fún ilé-iṣẹ́ ìbáraẹni sòrò ti  Globacom. Ó tún jẹ́ aṣojú fún àjọ  SDGs , ó sì tún fìgbà kan jẹ́ aṣojú fún ilé-iṣẹ́   ambassador and *Nescafe Beverage*. Yakubu Mohammed jẹ́ ọ̀kan lára àwọn lààmì-laaka ní Kannywood àti Nollywood.  Ó ti kọ orin tí ó ti lé ní ẹgbẹ̀rùn ún, ó ti kópa nínú eré rí ó ti tó ọgọ́rùn ún nínú eré Hausa. Lára rẹ ni: Lionheart, 4th Republic, *[[Sons of the Caliphate]]* àti *[[MTV Shuga]]* èyí tí ó sọọ́ di ẹni tí wọ́n fún àwọn amì-ẹ̀yẹ ọlọ́kan-ò-jọkan bí City People Entertainment Awards àti Nigeria Entertainment Awards.

## Iṣẹ́ rẹ̀
kannywood ni Yakubu ti bẹ̀rẹ̀ ìkòpa nínú eré ní ọdún 1998 nígbà tí ó kọ eré kan tí ó sì ṣe agbátẹrù eré náà. Nígbà tí ó yá, ó kẹ́kọ̀ọ́ síwájú si nínú iṣẹ́ tíátà, tí ó sì gòkè àgbà nínú iṣẹ́ tí ó yàn láàyò. Yakubu tún jẹ́ olórin tí ó sì ti gbé orin tí ó tó ẹgbẹ̀rún kan jáde fún àwọn eré sinimá àgbéléwò lọ́kan ò jọ̀kan àti àwọn mìíràn ní èdè Hausa àti Gẹ̀ẹ́sì,   òun àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ tí wọ́n jọ ń ṣiṣẹ́ pọ̀ Sani Musa Danja. Ó dara pọ̀ mọ́  Nollywood ní ọdún 2016 nígbà tí ó ṣe *[[Sons of the Caliphate]]* pẹ́lú Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ akẹgbẹ́ rẹ̀ kan Rahama Sadau Ó tún fara hàn nínú àwọn eré bíi:  *[[MTV Shuga]]* àti Lionheart.

### Àwọn eré Nollywood rẹ̀

### Àwọn eré Kannywood rẹ̀

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1973

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Adetola Juyitan

**Adetola Juyitan** jẹ́ Oníṣòwò àwùjo tí orílẹ̀-èdè Nàijíríà, Alákòso ti Glitz Group of companies  ati Àare fún Junior Chamber International ní odún 2019.  

## Ìgbésí ayé
Juyitan jẹ́ omo Ìpínlẹ̀ Òndó ṣùgbọ́n a bíi ni ìlú Èkó, ó jẹ́ àkọ́bí nínú àwọn ọmọ márun. O kẹ́kọ́ gboyè nínú ẹ̀kọ́ ìṣirò láti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Ìpínlẹ̀ Èkìtì, ó sì gba Oyè olúwa ti Ìsàkóso Ìṣòwò láti Ilé-ẹ̀kọ̀ gíga Lincoln, California, ni ilu Amẹ́ríkà. 

Ní odún 2004, Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ilé ìfowópamọ́ Zenith gẹ́gẹ́ bíi ágùnbánirọ̀, ó sìń gba ìgbéga ipò títí di oṣù Kẹsan ọdún 2013 nígbàtí ó darapọ̀ mọ́ ilé ìfowópamọ́ àpapọ̀ fún Áfíríkà (United Bank for Africa) gẹ́gẹ́ bíi Olùṣàkóso Ìṣòwò,  lẹ́hìnna ló kúrò ní odún 2015 láti ṣètò ilé-iṣẹ́ tirẹ́ tí à pè ní Glitz Occasions Nigeria Limited .  

A yàn ń gẹ́gẹ́ bíi Alákoso Junior Chamber International ti orílẹ̀-èdè Nàijíríà ní ọdún 2019.  

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Lola Margaret

**Lola Margaret** tí orúkọ àbísọ rẹ̀ gan-an ń jẹ́ **Lola Margaret Oladipupo** jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Nàìjíríà. Ó di gbajúmọ̀ lẹ́yìn tí ó kópa olú-ẹ̀dá-ìtàn nínú eré tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ * *'Bísọ́lá Aláàánú**.

==Ìgbà èwe àti ìkẹ́kọ̀ọ́==
Wọ́n bí Lọlá ní [[Iléṣà]], ní a city located in [[Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun]] lórílẹ̀ èdè [[Nàìjíríà]]. Ibẹ̀ ló ti kàwé àkọ̀bẹ̀rẹ̀ àti girama. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí dìgírì nínú ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ìtàn àti ìbáṣepọ̀ orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè, (History and International Relations) ní Yunifásítì [[Ìpínlẹ̀ Èkó]], [[Lagos State University]].

==Iṣẹ́ rẹ̀==
Lọlá Margaret bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà pẹ̀lú ìràlọ́wọ́ [[Bolaji Amusan]], gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà ọmọ [[Nàìjíríà]]. Ó di gbajúmọ̀ lẹ́yìn tí ó kópa olú-ẹ̀dá-ìtàn nínú eré tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ '' **Bísọ́lá Aláàánú*'. Lolá tí kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá mìíràn bíi *Ẹyin Akùkọ* àti *Ọmọ Ọlọ́rọ̀*, èyí tí òun náà ṣe olóòtú rẹ̀ tí àwọn àgbà òṣèré bíi [[Faithia Balogun]] àti [[Mercy Aigbe]] kópa nínú rẹ̀. . Lẹ́yìn èyí, ó ti kópa nínú oríṣiríṣi sinimá àgbéléwò.

==Àtòjọ àṣàyàn àwọn sini á àgbéléwò rẹ̀==
* *Bísọọ́lá Aláàánú*
* *Ẹyin Akùkọ*, 2008
* *Ọmọ ọlọ́rọ̀*, 2016
* *Agbara Ìfẹ́'' (The Power of Love), 2016

## Àwọn ìtọ́kasí
Timini Egbuson

**Timini Egbuson** Tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹwàá oṣù Kẹfà ọdún 1987, jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé, olùgbéré-jáde àti olùàiṣẹ́ lórí ẹ̀rọ ayélujára.  
## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Timini ní Ìpínlẹ̀ Bayelsa, ó jẹ́ àbúrò fún  gbajú-gbajà òṣèré Dakore Egbuson Àkàndé. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Greenspring Montessori,* The Afro School and St Catherine's*. Ó tún l9 sí ilé-ẹ̀kọ́ girama ti* Adebayo Mokuolu College* ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó kàwé gboyè àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ Psychology ní ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì ti Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó sì jáde ní ọdún 2011. Ó bẹ̀rẹ̀ 
iṣẹ́ eré ìtàgé ṣíṣe ní ọdún 2010 nígbà rtí ó kópa nínú eré onípele àtìgbà-dégbà ti Tinsel. Timini gba amì-ẹ̀yẹ ti  AMVCA awards fún *Òṣèrékúnrin tí ó peregedé jùlọ* 0àá pàá jùlọ fún ipa tí ó kó nínú eré Elevator baby.

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀
Timini ti kópa nínú àwọn eré tí ó ti pọ̀ 
*"MTv Shuga"
*"Fifty"
*"Skinny Girl in Transit"
*"Manhunting with Mum"
*"Tinsel"
*"Fifty the series"
*"Isoken"
*"Something Wicked"
*"Another Time"
*"Room 420"
*"Ajuwaya"
*"the missing piece"
*"the intern"
*"Elevator Baby"
*"The girl code"

## Awards and Nominations

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1987
Nuella Njubigbo

**Nuella Njubigbo** jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, oǹkọ̀tàn sinimá àgbéléwò, arẹwà àti olóòtú tẹlifíṣàn  ọmọ Nàìjíríà. Ó dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ eré tíátà lọ́dún 1999. wọ́n sìn yàn án fún ìdíje àmìn ẹ̀yẹ 2012 Nollywood Movies Awardsfún oṣèré tó ń dàgbà jù lọ lọ́dún 2012 .

## Ìgbà èwe àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Nuella Njubigbo lọ́jọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta ọdún 1984 ní Ìpínlẹ̀ Anambra lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìpínlẹ̀ yìí ló ti kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ àti gírámà.. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ ètò ìṣèjọba àti àkóso àwùjọ, (Government and Public Administration) ní Imo State University. Ó sìn orílẹ̀ èdè bàbá rẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Delta fún àkànṣe ìsìnlú, National Youth Service Corps.

## Ìgbésí ayé rẹ

Lọ́jọ́ kokàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2014, òun àti gbajúmọ̀ olùdarí sinimá àgbéléwò,  Tchidi Chikere fẹ́ ara wọn. Awuyewuye pọ̀ lórí ìgbéyàwó wọn nítorí pé ọkọ rẹ̀ ti kọ́kọ́ fẹ́ ìyàwó kan tẹ́lẹ̀ kí wọ́n tó fẹ́ ara wọn. Sophia Chikere, tí òun náà jẹ́ òṣèrébìnrin ni ọkọ rẹ̀ kọ́kọ́ fẹ́, tí wọ́n sìn ti bímọ fún ara wọn. . Tchidi, ọkọ rẹ̀ kò ṣàìṣàlàyé ìdí tí ìgbéyàwó àkọ́kọ́ fi forí ṣánpán lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ awuyewuye wọ̀nyí. Wọ́n bímọ kan fún ara wọn lẹ́yìn ìgbéyàwó náà.
Ó dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ tíátà lọ́dún 1999, eré àkọ́kọ́ tó ṣe ni “Royal Destiny”. Lẹ́yìn náà, ó ti kópa nínú sinimá tí ó ti ju àádọ́rùnún lọ. Ó ti bá àwọn gbajúmọ̀ oṣèré bí i Ini Edo, Mercy Johnson, Desmond Elliot, Uche Jombo, Genevieve Nnaji, John Okafor, Pete Edochie ati Ken Eric's ṣeré pọ̀. .

## Àtòjọ àwọn àṣàyàn sinimá rẹ̀
**Life's incidence*
**Lord of marriage* 
**Evil project* 
**Heart of a slave*
**Royal Grandmother* 
**Open & Close* (2011)
**Apparition*
**Royal Touch*
**Place war*

## Àmìn ẹ̀yẹ
* Africa Magic Viewers Choice Awards
* City People Entertainment Awards
* Rising Star Award  2012.

## Àwọn ìtọ́kasí
Tóbilọ́ba Àjàyí

**Tóbilọ́ba Àjàyí** jẹ́ Agbẹjọ́rò, ajàfẹ́tọ̀ọ́ abarapá ọmọ Nàìjíríà. Òun náà jẹ́ abarapá ènìyàn fúnrarẹ̀. Ó gba àmìn ẹ̀yẹ Mandela Washington Fellowship lọ́dun 2016. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí dìgírì kejì nínú ìmọ̀ òfin, **International Law** láti  University of Hertfordshire, ní orílẹ̀-èdè United Kingdom. Lára akitiyan rẹ̀ fún ẹ̀tọ́ àwọn abarapá **Ìran 2020 Nàìjíríà fún àwọn abarapá** (Nigeria Vision 2020 on disabilities)  àti òfin Ìpínlẹ̀ Èkó lórí àwọn abarapá. Ó ti kọ ìwé mẹ́ta.

## Ìgbà èwe àti ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Àjàyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ márùn-ún tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Àwọn òbí rẹ̀ lọ́ra láti fi i sí ilé-ìwé nígbà èwe rẹ̀ nítorí pé ó jẹ́ alábarapá. Kò lè jókòó, dúró tàbí rìn lásìkò náà. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́ta, ó sìn parí ẹ̀kọ́. Ó kẹ́kọ̀ọ́ dé yunifásítì nínú ìmọ̀ òfin kí ó tó dèrò òkè-òkun láti tẹ̀tsiwaju láti kàwé gbàwé ẹri dìgírì kejì, (Masters Degree) ní University of Hertfordshire.

## Àwọn akitiyan yàn isẹ́ rẹ̀
Ní ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ ní Mobility Aid and Appliances Research and Development Center. Ó kópa nínú ètò Ìran ọdún 2020 fún àwọn abarapá (Nigeria Vision 2020 on disabilities matters), bẹ́ẹ̀ ló wà lára àwọn tí wọ́n kọ̀wé òfin ẹ̀tọ́ àwọn abarapá ní Ìpínlẹ̀ Èkó. She was awarded a Mandela Washington Fellowship in 2016.. Lọ́dún 2017, ó ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́ As of January 2017 Benola Cerebral Palsy Initiatives.   Ó ṣe àkóso àjọ "Let CP Kids Learn", èyí àjọ tó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ àti ìdàgbàsókè àwọn ọmọ abarapá .

### Àwọn ṣẹ́ rẹ̀
*
*
*

## Àwọn ìtọ́kasí
{{Reflist} {
Dorcas Shola-Fapson

**Dorcas ṣọlá Fapson** jẹ́ òṣèrébìnrin àti atọ́kùn tí ó gbajúmọ̀ fún ipa tó kó nínú ètò kan tí wọ́n pè ní ṣúgà lórí ìkànnì MTV's.  as ‘Sophie’. Lọ́dún 2020, ó padà sí ètò ṣúgà náà lórí ìkànnì MTV láti sọ̀rọ̀ lórí àjàkálẹ̀ àrùn kòrónà pẹ̀lú àwọn òṣèré tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ pọ̀ káàkiri ilẹ̀ adúláwọ̀ Áfíríkà

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Fapson nilui London ní nǹkan bí ọdún 1990s. Ìyá rẹ̀ kú nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mẹ́rìnlá. Ó kàwé gboyè nínú ìmọ̀ ìṣe ọ̀daràn (Criminology) lórílẹ̀ èdè England. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó sìn kàwé gboyè nínú ìmọ̀ tíátà ní New York.

Ó kópa nínú ètò ṣúga abala kẹta ní ìkànnì MTV. as ‘Sophie’ and she was the presenter of "The Juice" an interview series for NdaniTV.

Ó wà nínú ètò ṣúgà ní ìkànnì MTV tí ó ó tún fi padà di akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìṣègùn tí wọ́n pè ní "Sophie" nínú ètò mìíràn tí wón pè ní MTV Shuga Alone Together níbi tí wọ́n ti ń sọ̀rọ̀ nípa àjàkálẹ̀ àrùn kòrónà lọ́dún 2020. The series was written by Túndé Aládéṣe and broadcast for several nights - its backers include the United Nations. Àwọn ètò wọ̀nyí wà ní Nàìjíríà, South Africa, Kenya àti Côte d'Ivoire, tí ìtàn náà ń tẹ̀ síwájú lórí ìtàkùn ayélujára  who include Mohau Cele, Lerato Walaza, Sthandiwe Kgoroge, Uzoamaka Aniunoh, Mamarumo Marokane and Jemima Osunde.

## Àṣàyàn àwọn sinimá rẹ̀
### Sinimá
**[[Banana Island Ghost]]* (2017)
**The Essence* (2019)

### Tẹlifíṣàn
**[[Shuga (season 3): Shuga Naija]]* (2013-2014, 2020)

## Àwọn ìtọ́kasí
Uche Jombo

**Uche Jombo Rodriguez** tí wọ́n bí lọ́jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1979 (December 28, 1979), jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin àti oǹkọ̀tàn àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Nàìjíríà.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀
Wọ́n bí Uche Jombo sí ìlú Abiriba, ní Ìpínlẹ̀ Abia, lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1979. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí dìgírì nínú ìmọ̀ ìṣirò àti àtò-iye (Mathematics and Statistics) ní yunifásítì, University of Calabar, àti ìmọ̀ nípa Ètò Ìmọ̀ Ẹ̀rọ Kọ̀m̀pútà Computer Programming ní Federal University of Technology Minna.

## Àwọn àṣàyàn sinimá àgbéléwò rẹ̀

2016 Lost in Us pẹ̀lú Okey Uzoeshi

2018 How I Saved My Marriage

## Àwọn ìgbóríyìn

## Àwọn ìtọ́kasí ìta
* 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1979
 [https://www.latestnigeriannews.com/news/6488060/heaven-on-my-mind-isnt-a-christian-film-uche-jombo.html [http://guardian.ng/saturday-magazine/uche-jombos-heaven-on-my-mind-is-still-trending/  [https://www.vanguardngr.com/2018/10/uche-jombo-ini-edo-collaborate-on-new-movie-heaven-on-my-mind/[https://leadership.ng/2018/10/12/uche-jombo-debuts-heaven-on-my-mind/ [http://thenationonlineng.net/ini-edo-why-i-agreed-to-work-with-uche-jombo/ [https://www.pulse.ng/entertainment/movies/uche-jombo-releases-trailer-for-new-https://naijagists.com/heaven-on-my-mind-nigerian-movie-release-date-uche-jombo/movie-heaven-on-my-mind-id8995753.html)https://guardian.ng/saturday-magazine/uche-jombos-heaven-on-my-mind-is-ready/ [http://xplorenollywood.com/nta-uche-jombo-releases-poster-for-heaven-on-my-mind-a-directorial-debut/ [https://ynaija.com/heres-when-uche-jombos-directorial-debut-heaven-on-my-mind-will-hit-cinemas/ [https://www.stelladimokokorkus.com/2018/10/actors-uche-jombo-and-ini-edo-set-for.html

## Àwọn ìtọ́kasí
Bose Ogulu

thumb|Bose Ogulu
**Bose Ogulu** jẹ́ ọ̀mọ̀wé, oníṣòwò obìnrin àti aláákòso ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ogulu ni aláákòso Burna Boy èyí tí í ṣe iṣẹ́ orin kíkọ ọmọ rẹ, ìdí nì yí tí wọ́n tún fi mọ̀ ọ́ sí **Mama Burna**

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ
Ogulu jẹ́ ọmọ bíbí inú Benson Idonije, ẹnití ń ṣe ìlú mọ̀ ọ́ ká olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Idojije ni aláákòso fún Fela Kuti nígbà kan. Pẹ̀lú oyè aláàkọ́kọ́ ti Yunifásítì (Bachelor of Art degree) tí ó gbà nínú ìmọ̀ lórí i àwọn èdè àjèjì àti oyè onípele kejì (Masters of Art degree) tí ó gbà nínú ìmọ̀ lórí i ìtunmọ̀ èdè láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifasiti ilu Port Harcourt. Ogulu ṣe àṣeyọrí nínú iṣé rẹ gẹ́gẹ́ bí i olùtunmọ̀ èdè fún àwọn ilé-ìṣòwò ti ìwọ̀-oorùn Áfíríkà (Federation of West Africa Chambers of Commerce). Àwọn èdè bí i èdè Geesi, Faranse, Jemani, Italia àti èdè Yòrùbá já geere ní ẹnu rẹ. Ìdí nì yí tí ó fi dá ilé-ìwé tí wọ́n ti ń kọ́ èdè , tí wọ́n ń pè ní àwọn Afárá Èdè (Language Bridges), sílẹ̀. Ilé-ẹ̀kọ́ yi ni ó ti ṣe ètò ìrìn-àjò ti àṣà fún àwọn ọ̀ọ̀dọ́ tí ó lé ní ẹgbẹ̀sán án (1,800).

Ní àfikún, Ogulu ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i olùkọ́ èdè Faranse fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ní Yunifásítì ti ìmọ̀ ẹ̀kọ́ tí ó wà ní ìlù Port Harcourt. Ó fi ẹ̀yìn tì nì ẹnu iṣẹ́ ní ọdún 2018.

## Iṣẹ́ rẹ
Ogulu ń ṣe aláàkóso àwọn iṣẹ́ orin Damini ọmọ rẹ, ẹni tí ó ń ṣiṣẹ́ orin lábẹ́ orúkọ Burna Boy èyí tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mọ̀ ọ́ sí. Ó tún ń ṣe àkóso iṣẹ́ orin Nissi ọmọ rẹ̀ obìnrin, ẹni tí ó ń ṣiṣẹ́ orin lábẹ́ Nissi tí í ṣe orúkọ rẹ̀ gangan. Ogulu ṣe aláàkóso fún Burna Boy títí di ọdún 2014 kí ó tó tún wa di aláàkóso ọmọ rẹ̀ yí padà làti ọdún 2017 síwájú. Èyí ni ó fún un ní orúkọ ìnágijẹ, Mama Burna tí ọ̀pọ̀ ènìyàn mọ̀ ọ́ sí. Ogulu ti gba àwọn àmì ẹ̀yẹ fún Burna Boy ọmọ rẹ̀ níbi ọ̀pọ̀ ayẹyẹ tí ó ti ṣe asojú rẹ. Lára àwọn àmì ẹ̀yẹ yi ni àwọn ẹ̀bùn orin ti Áfíríkà (All Africa Music awards), The Headdies àti MTV Europe Music Award. Nígbà tí ó gbọ́ wípé ọmọ rẹ, Burna Boy ti borí láti gbà àmì ẹ̀yẹ ọdún 2019 ti MTV fún òṣèré Áfíríkà tí ó dára jùlọ, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni ó pè é níbi tí ó ti ń ṣe eré lọ́wọ́ láti lè sọ ìròyìn ayọ̀ yí fún un. 

Nígbà tí Burna Boy gba àwọn ẹ̀bùn mẹ́rin kan níbi ayẹyẹ àwọn àmì ẹ̀yẹ ti Soundcity MVP ti ọdún 2018, Ogulu ni ó lọ ṣe aṣojú fún ọmọ rẹ̀ níbí yi ni ó ti ṣo ọ̀rọ̀ tí ó fa ìdùnnú àwọn akọìròyìn nígbà tí ó sọ pé " Ẹ má a retí ìsínwín díẹ̀ si." Ní ibi àwọn àmì ẹ̀yẹ ti BET tí wọ́n ṣe ní ọdún 2019 ní ìlú California, Ogulu ló lọ ṣe aṣojú ọmọ rẹ̀ láti gba àmì ẹ̀ye fún un fún Best Internation Act. Níbi àmí ẹ̀yẹ yi ni ó ti kà á nínú ọ̀rọ̀ rẹ níbití ó ti ń sọ fún àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà tí ó ti di ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà pé kí wọ́n rántí wípé ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà ni wọ́n kí ó tó di wípé wọ́n di ohunkóhun. Ọ̀rọ̀ rẹ yi mú kí ọ̀pọ̀ ènìyàn dìdedúró pàtẹ́wọ́.

Bose Ogulu ni aláṣẹ àti olùdásílẹ̀ ti Spaceship Collective àti Spaceship publishing (aṣọ àtẹ̀jáde). 

## Ìgbésí ayé rẹ
Bose Ogulu ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú Samuel Ogulu ní ọgbọ̀n ọdún sẹ́yìn tí wọ́n sì bí ọmọ mẹ́ta tí orúkọ wọn ń jẹ́ Damini, Ronami ati Nissi Ogulu.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Adetoun Ogunsheye

**Felicial Adetoun Omolara Ogunseye** ( ti o je omobibi inu **Banjo**) ni a bi ni ojo karun un osu kejila odun 1926. Adetoun ni ojogbon obinrin akoko ni orile-ede Nàìjíríà. O je ojogbon onimo ijinle lori ile ikowe pamo si ka (Library and Information Science) ni ile-eko giga ti Yunifasiti ilu Ibadan.

## Ibere aye re ati ẹkọ
A bi Ogunseye ni ojo karun un osu kejila odun 1926 ni ilu Benin, orile-ede Nàìjíríà. Omo Ipinle Ogun ni awon obi re. O je egbon agba fun ogagun Victor Banjo ati Ademola Banjo. O lo si ile-iwe giga ti Queen ki o to di wipe o lo si koleji ti imo-ero ti o wa ni Yaba (Yaba College of Technology), nibi ti o ti je wipe oun nikan soso ni obinrin ni aarin awon akeko ni odun 1946. Adetoun ni obinrin akoko ti o koko keko gboye dipuloma jade ni ile-eko yi ni odun 1948. O lo si ile-eko giga Yunifasiti ilu ibadan ki o to di wipe o ni anfaani si eko ofe lo si ile-eko giga Newnham ti  Yunifasiti ilu Cambridge ni orile-ede Geesi lati lo ko eko lori Geography. O gba oye akoko ti Yunifasiti (Bachellor of Art degree) ni odun 1952 ati oye eleekeji (Masters of Art degree) ni odun 1956 ni sise n tele ni ile-eko giga yi, nibi ti o ti je wipe oun ni obinrin akoko lati orile-ede Naijiria. O gba oye giga ti Yunifasiti eleekeji miran lori imo nipa ikowe pamo si ka lati ile-eko giga ti Simmons, ti o wa ni Massachusetts, USA ni odun 1962.

Adetoun ni o da ile ikawe ti Abadina Media Resources Centre ti o wa ni ile-eko giga Yunifasiti ilu Ibadan sile ni odun 1973. O di ojogbon ni ile-eko giga Yunifasiti ilu Ibadan. Ni Yunifasiti ilu Ibadan yi ni won ti yan an gege bi i oga agba ti eka eko laarin odun 1977 si odun 1979. Oun ni o je obinrin akoko ti won ma a koko yan gege bi oga agba ni ile-eko giga Yunifasiti kankan ni orile-ede Naijiria. O ti sise gege bi i onimoran fun orisirisi ile ise. Lara won ni Ile Ifowopamo ti agbaye (World Bank); International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA); UNESCO; International Association of School Librarianship (IASL); International Federation of Documentation (FID) ati British Council.  

## Awon ola ati iyin ti won bu fun Adetoun
Awon ola ati iyin orisirisi ni Adetoun Ogunseye ti gba. Lara won ati odun ti o gba won niwonyi:
* Ni odun 2000, o gba International Education Hall of Fame ni orile-ede Naijiria.
* Ni odun 1990, o gba Hon. Doctor of Letters (D.Litt) ti Yinifasiti ilu Maiduguri.
* Ni odun 1985, o gba iyin ti Nigeria Academic of Education
* Ni odun 1985, o gba Decade of Women Certificate of Merit for Outstanding Achievement.
* Ni odun 1982, o je oye Iyalode of Ile-Oluji.
* Ni odun 1982, o gba Fellow, Nigerian Library Association.
* Ni odun 1980, o gba Fulbright Fellowship for Senior African Scholars.
* Ni odun 1979, o gba ami eye ti Simmons College International Alumnus.
* Ni odun 1969, o gba Hon. D.L.S. of Simmons College.
* Ni odun 1961,  o gba Ford International Fellow.
Ile eko giga Yunifasiti Ibadan tun so gbongan ibugbe kan ti awon omo ile-eko n gbe ni oruko re ni akoko ti ojogbon Abel Idowu Olayinka n se isakoso ile-eko giga Yunifasiti yi. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1926
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Saidat Adégòké

**Saidat Adégòké** tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1985 (24 September 1985) ní ìlú Ìlọrin, Ìpínlẹ̀ Kwara , lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin.

## Iṣẹ́ rẹ̀ bí agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin
Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní gbá bọ́ọ̀lù jẹun fún ìkọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí Remo Queens ní Nàìjíríà. Lẹ́yìn náà, ó dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ACF Trento ní orílẹ̀ èdè Italy. Ó gbá bọ́ọ̀lù mẹ́ta sáwọ̀n fún ìkọ̀ rẹ̀ nínú ìfẹsẹ̀wọ̀nsẹ̀ mẹ́rìndínlógún. Lẹ́yìn èyí, ó dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ACF Milan lóṣù kẹjọ ọdún 2008. In Milan she developed and by summer 2011, scored 19 goals in 52 games. At the beginning of the season 2011/2012 she changed to FCF Como 2000.

### Iṣé rẹ̀ lókè-òkun
Láti ọdún 2010, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin tí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí ìta
*
*
 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1985
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè

## Àwọn ìtọ́kasí
Salma Phillips

**Salma Phillips** jẹ́  Atọ́kùn ètò tẹlifíṣàn, oǹkọ̀wé àti olóòtú ètò láti ìlà-oòrùn Nàìjíríà. Àpèjá orúkọ rẹ̀ ni Ummu Salma Nabila Phillips. Ó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bí Atọ́kùn ètò lórí àwọn ìkànnì tẹlifíṣàn lápá ìlà-oòrùn Nàìjíríà.She is popularly known as the face of northern television.Ó kàwé gbàwé ẹri dípólómà láti University of Jos, ní Nàìjíríà àti ìwé ẹ̀rí BSc. nínú ìmọ̀ òfin láti Rivers State University of Science and Technology, ní Port Harcourt. Àlá ayé rẹ̀ ní láti jẹ́ oníròyìn fún CNN.

## Ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Salma jẹ́ àmúlùmálà ẹ̀yàFulani àti Calabari láti apá àríwá Nàìjíríà, ó sìn fẹ́ràn orin tàkasúfèé.

## Iṣẹ́ rẹ̀

Salma kàwé gbàwé ẹri dípólómà láti University of Jos, ní Nàìjíríà àti ìwé ẹ̀rí BSc. nínú ìmọ̀ òfin láti Rivers State University of Science and Technology, ní Port Harcourt. Salma àti gbajúgbajà olórin ọmọ Nàìjíríà, Aṣa, dìjọ lọ sí ilé-ìwé kọ́lẹ́ẹ̀jì kan náà. Lọ́jọ́ keje oṣù kejì ọdún 2016,ó bẹ̀rẹ̀ ètò orí tẹlifíṣàn tí ó pè ní **Salma Show**, ètò tó dá lórí ọ̀rọ̀ tó ń lọ láwùjọ. Lára àwọn aláwòkọ́ṣe rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ ni : Oprah Winfrey, Christian Amanpour, Funmi Iyanda àti Femi Oke.

## Àwọn ìtọ́kasí
Sarah Michael

**Sarah Michael** tí wọ́n bí lọ́jọ́ kejìlélógún ọdún 1999 (22 July 1990) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin ọmọ Nàìjíríà. Ó jẹ́ Agbábọ́ọ̀lù-sáwọ̀n.

Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin tí Nàìjíríà, ó sìn wà lára àwọn ìkọ̀ obìnrin agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí ìdíje bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá Olympics lọ́dún  àti ìdíje 2011 World Cup.

## Àwọn ìtọ́kasí ìta
* 
* 
* 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1990
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè

## Àwọn ìtọ́kasí
Adunni Bankole

**Adunni Bankole** (Oṣù Kẹ́tá, ọdún 1959 - ọjọ́ Kẹ́tá Oṣu **Kini** ọdún 2015) jẹ ólùdarí àwùjọ ni Nàijíríà atí óbinrín oníṣòwò.  Ó jẹ́ *Yèyé Mokun* tí ijọ́bá Owu, ìlú kan ni Abẹ́òkúta, olú-ìlú ti Ìpínlẹ̀ Ògùn, gúusù ìwọ̀-óòrùn Nàijíríà . 

## Ìgbésí ayé
A bi ní Oṣù Kẹ́tá ọdún 1959 ni Owu ti Abẹ́òkúta ni Ìpínlẹ̀ Ògùn, gúusù ìwọ̀-óòrùn Nàijíríà .  Ó ṣe ìgbéyàwó pẹlú olóṣèlú ijọ́bá olómìníraá kejí, Olóyè Alani Bankole tí ó jẹ́ baba fún agbọ̀rọ̀sọ tẹ́lẹ̀ tí ilé àwọn aṣojú, ọlọla Dimeji Bankole . 

## Iku
O kú nípa ìkọlù ọkàn ní ọjọ́ Kẹ́tá Oṣù Kiní ọdún 2015 lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ ọkàn.  Ìròyìn wípé ó kú ní wákàtí diẹ̀ ṣáajú ayeye ìgbéyàwó ti ọmọbirin rẹ̀.

## Wo eléyì na

* Dimeji Bankole

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2015
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1959
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Abíọ́lá Ọdẹ́jídé

**Abíọ́lá Ọdẹ́jídé** jẹ́  Ọ̀jọ̀gbọ́n-ágbà nínú ìmọ̀ iṣẹ́-ọ̀nà èdè àti lítíréṣọ̀ láti Yunifásítì Ìbàdàn, (University of Ibadan). Ó ti kọ́kọ́ jẹ Igbákejì ọ̀gá Yunifásítì lábala ètò ẹ̀kọ́ ní University of Ibadan, òun sìn ni obìnrin àkọ́kọ́ tó kọ́kọ́ dé irú ipò bẹ́ẹ̀ lọ́mọ ọdún méjìdínlọ́gọ́ta.

## Ìgbà èwe àti ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Abíọ́lá Ọdẹ́jídé kàwé gboyè dìgírì àkọ́kọ́ pẹ̀lú èsì ìdánwò tó dára nínú ìmọ̀ èdè òyìnbó ní University of Ibadan lọ́dún 1968. Lẹ́yìn náà, ó lọ sí University of Leeds lókè òkun láti kàwé gboyè dìgírì kejì nínú ìmọ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ ti Lìnùngúísítì àti èdè òyìnbó pẹ̀lú èsì tó dára jù lọ lọ́dún. Ó gboyè ọ̀mọ̀wé lọ́dún 1986,ó sìn di ọ̀jọ̀gbọ́n yányán lọ́dún 1991 ní University of Ibadan.

## Àwọn ipò aṣojú tó dìmú
Ọdẹ́jídé ni obìnrin àkọ̀kọ̀ tí ó k9kọ́ jẹ Igbákejì ọ̀gá Yunifásítì ní University of Ibadan. A¡ṣáájú àkókò náà, ó ti kọ́kọ́ di oríṣiríṣi ipò mú, lára àwọn ipò tó jẹ ni; Olùdarí ìkẹ́kọ̀ọ́ òkèèrè. Ó sinmi lẹ́nu iṣẹ́ ní Ìbàdàn lóṣù kọkànlá ọdún  2011. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Abibatu Mogaji

Olóyè **Abibatu Mogaji**, MFR, OON tí wọ́n bí ní ọdún 1917, tí ó sì kú ni oṣù kẹfà ọdún 2013 (October 1917–June 2013) jẹ́ Pàràkòyí oníṣòwò ọmọ Nàìjíríà àti **Ìyálọ̀jà** yányán gbogbo Nàìjíríà. 

## Ìgbà èwe rẹ̀
Wọ́n bí Àbíbátù Mọ́gàjí lọ́jọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹwàá ọdún 1916 ní Ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà

## Ẹbí rẹ̀
Olóyè Àbíbátù Mọ́gàjí ni ìyá olórí ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress tí ó tún jẹ́ Gómìnà àná Ìpínlẹ̀ Èkó, Olóyè Aṣíwájú Bọ́lá Ahmed Tinúbú. Ọmọ Tinubu, Fọláṣadé Tinúbú-Òjó, ló joyè ìyálọ́jà lẹ́yìn ikú Mọ́gàjí.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Kí ó tó jẹ ìyálọ́jà àwọn ẹgbẹ́ àwọn oǹtajà àwọn obìnrin àti ọkùnrin, Àbíbátù jẹ́ olórí onígboyà àwọn ọlọ́jà ní Ìpínlẹ̀ Èkó.Ní ipò rẹ̀, ó joyè alágbára Alimotu Pelewura.

Nípa akitiyan rẹ̀ láàárín àwọn ọlọ́jà, Ìjọba Àpapọ̀ Nàìjíríà fi oyè orílẹ̀ èdè dá a lọ́lá. .
Bẹ́ẹ̀ náà, wọ́n fi òye Ọ̀mọ̀wé dá a lólá ní Ahmadu Bello University and the University of Lagos.

## Ikú rẹ̀
Ìyálọ́jà Mọ́gàjí kú lọ́mọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rùn-ún ní Sátidé, lọ́jọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹfà ọdún 2013 nílé rẹ̀ tó wà ní Ìkẹjà, olú-ìlú Ipinle Eko. Wọ́n sin in sí ìtẹ́ òkú ti Ikoyi Vaults and Gardens ní Èkó.

## Àwọn àmìn ẹ̀yẹ
*Order of the Federal Republic
*Order of the Niger

## Àwọn ìtọ́kasí
Esther Agbájé

**** jẹ́ ọmọ ọdún márùnlélọ́gbọ̀n òṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dìbò yàn sí ilé-ìgbìmọ̀ aṣojú-ṣòfin orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà láti ṣojú Ìpínlẹ̀ Minnesota.   Bàbá rẹ̀ jẹ́ Àlùfáà ìjọ Episcopal ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó fi Amẹ́ríkà ṣe ìbùgbé. Ìyá rẹ̀ jẹ́ afowóṣàánú tí ó kọ́ ìbùgbé fún àwọn ọmọ aláìlóbìí.  Esther ni yóò ṣojú agbègbè District 59B ní Ìpínlẹ̀ Minnesota nílé Ìgbìmọ̀ Aṣojú-ṣòfin lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. 

## Ìgbà èwe àti ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Agbègbè kan ní St. Paul nílùú Brainerd lágbègbè Faribault lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà ni àwọn òbí rẹ̀ tí wọ́n jẹ́ ọmọ Nàìjíríà bíi sio. Ó kàwé gboyè nínú ìmọ̀ òfin ní Harvard Law School kí ó tó padà sí ọ̀dọ̀ àwọn òbí rẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Minnesota lọ́dún 2017. Bẹ́ẹ̀ náà kàwé gboyè nínú ìmọ̀ òṣèlú, (Political Science) ní The George Washington University ní Amẹ́ríkà. Ó kàwé gboyè dìgírì kejì ní University of Pennsylvania kí ó tó dára pọ̀ mọ́ òṣèlú.   

## Iṣẹ́ rẹ̀
Lọ́dún 2019, Esther gba àmìn-ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí agbẹjọ́rò tó dára jù lọ ní Ìpínlẹ̀ Minnesota fún akíkanjú àti akitiyan rẹ̀ nínú iṣẹ́ agbẹjọ́rò, pàápàá jù lọ nípa jíjà fún ẹ̀tọ́ àwọn ayálégbé. Kí ó tó di àsìkò yìí, ó ti ṣiṣẹ́ ní ilé iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ tí Amẹ́ríkà, U.S. Department of State. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Toni Payne

**** tí orúkọ àbísọ rẹ̀ gan jẹ́ **Antionette Oyèdúpẹ́ Payne**, tí wọ́n bí lọ́dún 1995 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ọmọ Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà. Ó máa ń gba bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ agbáyòsáwọ̀n fún ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin Sevilla lórílẹ̀-èdè Italy. 

## Ìgbésí-ayé rẹ̀
Wọ́n bí Toni Payne ní  Birmingham, Alabama, lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà sí ìdílé àwọn ọmọ Nàìjíríà tó fi Amẹ́ríkà ṣe ìbùgbé, tí wọn sìn tọ́ ọ ni United States.

Payne gba bọ́ọ̀lù fún Ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ọ̀jẹ̀wẹ́wẹ́ obìnrin Amẹ́ríkà tí ọjọ́ orí wọn kò ju mẹ́tàlélógún lọ lọ́dún 2012. Lọ́dún 2016 sí 2018, ó gba bọ́ọ̀lù jẹun fún ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin tí Ajax. Lọ́dún 2018, ó dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin Sevilla.  lọ́dún 2019 fi èròǹgbà rẹ̀ hàn láti dára pọ̀ mọ́ ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá obìnrin tí Nàìjíríà. 

## Akójọpọ̀ Ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù rẹ̀
### Ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù

### Ilé òkèèrè

:*Scores and results list Nigeria's goal tally first, score column indicates score after each Payne goal.*

## Àwọn ìtọ́kasí
Abidemi Sanusi

**Abídèmí Sànúsí** jẹ́ gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́ká oǹkọ̀wé ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n bí sí Ìpínlẹ̀ Èkó

## Ìgbésí-ayé rẹ̀
Wọ́n bí Abídèmí Sànúsí sí ìlú Èkó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó kàwé lórílẹ̀ èdè England ní Leeds University.

Abídèmí ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọ ènìyàn, tí ó sìn ṣiṣẹ́ ìbánimójútó ìkànnì ayélujára fún àwọn oǹkọ̀wé. 

Ìwé ìtàn àròsọ *[[Kemi's Journal]]* tí ó kọ lọ́dún 2005 ni ìwé àpilẹ̀kọ rẹ̀ àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà ló kọ *Zack's Story of Life, Love and Everything*àti *[[God Has Daughters Too]]*.
Ìwé-ìtàn-àròsọ tí ó kọ lẹ́yìn tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ *Eyo*, tí ilé iṣẹ́ atẹ̀wé, WordAlive Publishers tẹ̀ jáde ní wọ́n yàn fún àmìn-ẹ̀yẹ tí Commonwealth Writers' Prizelọ́dún 2010.

## Àwọn ìwé rẹ̀
**[[Eyo (novel)|Eyo]]* (2009)
**Kemi's Journal*  (2005)
**God Has Daughters Too' (2006)
**Zack's Story of Life, Love and Everything''  (2006)

## Àwọn ìtọ́kasí
Turai Yar'Adua

**** tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 1957,(26 July 1957) jẹ́ opó sí Ààrẹ-àná tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ẹni tí ó tún jẹ́ Gómìnà-àná Ìpínlẹ̀ Kàtsínà, Umaru Musa Yar'Adua. Òun ní Obìnrin Àkọ́kọ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́dún 2007 títí ọkọ rẹ̀, Ààrẹ-àná, Yar'Adua fi ta téru nípàá lọ́jọ́ karùn-ún oṣù karùn-ún ọdún 2010.

## Ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Turai Yar'Adua ní Ìpínlẹ̀ Kàtsínà lápá àríwá Naijiria lóṣù keje ọdún 1957. Ó kàwé ní Government Girls Secondary School ní Kankiya nígbà èwe rẹ̀.

Turai Yar'Adua kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ ní Garama Primary School ní Katsina, tí ó sìn kẹ́kọ̀ọ́ girama ní ní Government Secondary School ní Kankia, ní Ìpínlẹ̀ Kàtsínà bákan náà. Lẹ́yìn náà, ó kàwé ní Katsina College of Arts, Science and Technology ní Zaria, ní Ìpínlẹ̀ Kàdúná, níbi tí wọ́n ti sọ pé òun ní akẹ́kọ̀ọ́ tó mọ̀wé jù nígbà náà lọ́dún 1980. In 1983, Yar'Adua received a bachelor's degree in Language from Ahmadu Bello University.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ade Hassan

**Ade Hassan** Adétọ́lá Kúnlé-Hassan, tí a mọ̀ sí Ade Hassan, MBE, (ọjọ́ ìbí April 1984) Ó jẹ́ onísòwò Obìnrin láti ìlú òyìnbó tí ó dá Nubian Skin sílẹ́ ni 2004.

## ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Hassan ní oṣù igbe ní ọdún 1984. A tọ́ ọ díẹ́ ní Nàìjíríà, ó sì ń sọ Yorùbá. Àwọn òbí rẹ̀ méjèèjì jẹ́ onísòwò. Ó lọ ilé ìwé gíga ní Duke University ní ilẹ̀ ọba níbití ó tí kọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Ékọ́nọ́míísì. Lẹ́yìn tí ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè dìgírì ní ilé ìwé Oriental and African Studies ní ìlú òyìnbó.
## Ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ wáyé ní private-equitybusiness. Ṣùgbọ́n ó àkókò díẹ̀ níbẹ̀ láti lọ fún ẹ̀kọ́ gígé àti rírán fún ọdún kan. Ó da Nubian Skin sílẹ̀, tí ó ń sé àwọ̀tẹ́lẹ̀  ní dúdú tones fún àwọn obìnrin,  2014 lẹ́yìn tí ó tí lè ra aṣọ fún ara rẹ̀ ní oríṣiríṣi àwọ̀. Ní 2014, a sọ ọ́ di Onísòwò oge ti ọdún náàr ní the Great British Entrepreneur Awards. Ní oṣù ọ̀wàrà ọdún 2015, A yan Ade's brand, Nubian Skin, fún Hosiery Brand ti ọdún náà ní UK Lingerie Awards[10] Ó sì jáwé Olúborí UK's Favourite British Designer ti ọdún náà. A yàn-án gẹ́gẹ́bí ọmọ ẹgbẹ́ ti Order of the British Empire ní 2017 Queen's Birthday Honours for services to fashion.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Amina Oyiza Bello

**Amina Oyiza Bello**, tí wọ́n bí lọ́jọ́ kejì oṣù kẹrin ọdún (2 April 1978) jẹ́ agbẹjọ́rò, afowóṣàánú àti ìyàwó Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kogi, Yahaya Bello, Kogi State Governor. Òun ni Alága àti olùdásílẹ̀ Fairplus International, Hayat Foundation, bẹ́ẹ̀ náà lọ jẹ́ pàràkòyí oníṣòwò. 

Amina kàwé gboyè nínú ìmọ̀ òfin láti Obafemi Awolowo University ní Ilé-ìfẹ́ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní Nàìjíríà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Bíńtà Bello

**Fatima Bíńtà Bello** tí ó jẹ́ olùkọ́, kọmíṣánnà nígbà kan, tí ó sìn jẹ́ igbákejì ọlọ́pàá, Deputy Minority Whip, ilé igbimọ̀ aṣojú-ṣòfin, Nigerian House of Representatives tẹ́lẹ̀. tí ó ń ṣojú ẹkùn ìdìbò Kaltungo/Shongom ti Ìpínlẹ̀ Gombe tẹ́lẹ̀, jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú-bìnrin ọmọ Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP, Òun nìkan ni obìnrin tí ó wà nínú àwọn ìgbimọ̀ àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó wà ní ilé igbimọ̀ aṣojú-ṣòfin Nàìjíríà lásìkò rẹ̀.

## Ìgbésí ayé àti ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀
Wọ́n bí Bíǹtà ní ìlú was born in Igbuzo ní Ìpínlẹ̀ Delta lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ajagun-fẹ̀yìntì ni bàbá rẹ̀. She moved all around the country before finally returning to her native Gombe State.

Ó kàwé gboyè ìwé ẹ̀rí ònípele méjì (teachers grade II certificate) láti W.T.C Bajoga, ní Ìpínlẹ̀ Gombe lọ́dún 1988, àti ìwé ẹ̀rí Dípólómà nínú ìmọ̀ Ètò Àwùjọ (Public Administration) ní University of Jos lọ́dún 1995,  àti ìwé ẹ̀rí B.Sc. nínú ìmọ̀ Ètò láti University of Maiduguri lọ́dún 2010.

## Iṣẹ́
Wọn yan Bíńtà gẹ́gẹ́ bí kọmíṣánnà fún ètò obìnrin ní Ìpínlẹ̀ Gombe lọ́dún 2007 sí 2010 . Ó díje dùpò fún ilé ìgbìmọ̀ aṣojú-ṣòfin ti ẹkùn ìdìbò ìjọba àpapọ̀ ti Kaltungo/Shongom lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party, tí ó sìn wọlé. Àwọn akẹgbẹ́ rẹ̀ obìnrin tí wọ́n tún wọlé ìdìbò nígbà náà lábẹ́ PDP ni Nnenna Elendu-Ukeje, Sodaguno Festus Omoni, Nkiruka Chidubem Onyejeocha, Rita Orji, Evelyn Omavovoan Oboro, Beni Butmaklar Langtang, Omosede Igbinedion Gabriella, Stella Obiageli Ngwu àti Eucharia Okwunna.

Lọ́dún 2019, ó tún díje, ṣùgbọ́n ó pàdánù sọ́wọ́ akẹgbẹ́ tí ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, Amos Bulus.

## Àwọn ìtọ́kasí
Àbí Ọlájùwọ́n

**** tí apèjá orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ **Alon Abísọ́lá Arisicate Àjọkẹ́ Ọlájùwọ́n**, tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹfà oṣù keje ọdún 1988 jẹ́ akọ́ni àti agbábọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà. Ó jẹ́ Ọmọbìnrin gbajúmọ̀ agbábọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n, Hakeem Olajuwon. Gẹ́gẹ́ bí ìtumọ̀ orúkọ rẹ̀, Abísọ́là Ọlájùwọ́n, ó jẹ́ ọmọ atàpáta-dìde, ọmọ tí wọ́n bí sínú ọlá, tí ọlá náà ju àwọn ju àwọn ọ̀tá lọ̀.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n

### Ní ilé ẹ̀kọ́ gíga àti kọ́lẹ́ẹ̀jì
Wọ́n bí Ọlájùwọ́n sí Houston, ní Ìpínlẹ̀ Texas lórílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ó wà nínú ìkọ̀ tí wọ́n ń gbá bọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n fún ilé-ìwé gíga California àti ní, ó sìn rànwọ́nlọ́wọ́ láti gba àmìn-ẹ̀yẹ mẹ́ta léraléra nínú ìdíje apá iwọ̀-oòrùn Amẹ́ríkà.  Ọlájùwọ́n gbàmìn-ẹ̀yẹ ti McDonald's All-American lọ́dún 2006, Ó tún wà lára àwọn tí wọ́n gbà àmìn-ẹ̀yẹ tó pọ̀ jùlọ tí wọ́n jáde ní ilé-ìwé gíga. Ó gbá bọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n fún University of Oklahoma, ní àsìkò yìí Nancy Lieberman, aṣàyẹ̀wó bọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n tí ilé-iṣẹ́ ESPN sọ wípé, dídarapọ̀ Ọlájùwọ́n sí ìkọ̀ rẹ̀ fún ìdíje tí ọdún 2006 sí 2007 yóò mú kí wọ́n ṣe àṣeyọrí fún ìdíje NCAA.

Lọ́dún 2010, ó kàwé gboyè dìgírì nínú ìmọ̀ iṣẹ́ ìròyìn láti Oklahoma University.

### Àṣàyàn iṣẹ́ rẹ̀ ní Oklahoma University
Source

### Ìgbìyànjú rẹ̀ nínú iṣẹ́ agbábọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n
Chicago Sky yan Ọlájùwọ́n sí ipò méjìdínlọ́gbọ̀n nínú àwọn tó mọ bọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n gbá jùlọ ní àgbáyé ní ìdíje lọ́dún 2010.  Lẹ́yìn èyí, ó dára pọ̀ mọ́ ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n ní orílẹ̀ èdè Hungary, SEAT-Lami-Véd Győr, àti ti Romania.

Ní 2011 Ọlájùwọ́n padà sí WNBA, tí ó sìn tọwọ́ bọ̀wé àdéhùn fún ikọ̀ Tulsa Shock, ibẹ̀ ló ti díje fún sáà ìdíje ọdún 2011 season.

Nígbà ìsinmi, ó gba bọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n fún Hapoel Rishon LeZion (Israel), ŽKK Novi Zagreb (Croatia), BC Castors Braine (Belgium). Ìkọ̀ Tulsa Shock dàá sílẹ̀ lọ́dún 2012. Lẹ́yìn èyí, ó gba bọ́ọ̀lù fún Esportivo Ourinhos (Brazil), àti Heilongjiang Chenneng (China).

Ọlájùwọ́n gba ìsinmi lẹ́nu gbígbá bọ́ọ̀lù-ajùsáwọ̀n ní ìkọ̀ orílẹ̀ èdè Italy, Caja Rural Zamarat.

## Àwọn ìtọ́kasí
Adama Ndiaye

***'Ìkọ kedere*****'Adama Ndiaye**, tàbí **Adama Amanda Ndiaye**, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí *Adama Paris* (tí ó tún jẹ́ orúkọ ilé-iṣẹ́ rẹ̀) , ni a bí ní ìlú Kinshasa. Jẹ́ aránṣọ ìgbà-lódé, ọmọ orílẹ̀-èdè Senegal. Àwọn aṣọ tí ó ń rán ni ó ma ń kó wọlé láti orílẹ̀-èdè Morocco tí a sì lè rí àwọn aṣọ rẹ̀ rà ní àwọn orílẹ̀-èdè àgbáyé gbogbo bí  Parague, Bahia, Paris,Montreal,London ,New York àti bẹ́ẹ̀ béẹ̀ lọ.
## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ndiaye ni wọ́n bí nị́ ìlú Kinshasa, Zaire, tí wọ́n sì tọ́ dàgbaà ní Europe, níbi tí àwọn òbí rẹ̀ ti jẹ́ aṣojú ìjọba ìlú wọn. Ó fi iṣẹ́ rẹ̀ sílẹ̀ nílé ìfowó-pamọ́ ní Europe láti lọ kọ́ iṣẹ́ aṣọ rírán ní ìlú abí́nibí rẹ̀. Nínú ìgbàgbọ́ rẹ̀, ó mọ̀ wípé ilẹ̀ Afíríkà ní àwọn àṣà ìránṣọ tó ṣe pàtàkì, àmọ́ tí wọn kò gbajúmọ̀ ní àwọn orílẹ̀ àgbáyé tó kù. kí ó tó rí owó dá ilé-iṣẹ́ aṣọ rírán rẹ̀ sílẹ̀ ṣòro díẹ̀ pẹ̀lú.
Ndiaye dá ìdíje *Fashion Week* sílẹ̀ ní ìlú Dakar láti lè fẹ iṣẹ́ ọnà ìránṣọ ilẹ̀ Adúláwọ̀ síwájú si. Nígbà tí yóò fi di ọdún 2012, tí ìdíje náà pé ọdún mẹ́wá gbáko, àwón oníṣẹ́ ọnà aránṣọ ọgbọ̀n ni wọ́n ti dara pọ̀ mọ́ Ndiaye ní ilẹ̀ Afíríkà àti Asia, pẹ̀lụ́ àwọn olùkópa míràn kárí ayé. Ilé iṣẹ́ rẹ̀ sì ti ń ṣe ìṣúná tí ó tó CFA 80 milion ( tí ó jẹ́ US$150,000). Bákan náà ni ó ti gbé ìdíje yí dé Prague, Czech Republic, àti Bahia, Brazil.

## Àwọn ìtọ́ka sí
Aduke Alakija

**Jayéọlá Àdùkẹ́ Alákijà** tí wọ́n bí lóṣù kẹta ọdún 1921,tí ó sìn kú lóṣù kẹta ọdún 2016 (March 1921 – March 2016) jẹ́ gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́ká ọmọ Nàìjíríà tí ó fìgbà kan jẹ́ òṣìṣẹ́ alámọ́jútó, amọ̀fin àti aṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní orílẹ̀-èdè Sweden tẹ́lẹ̀ láti ọdún 1984 sí 1987. Bẹ́ẹ̀ náà ló fìgbà jẹ́ Ààrẹ àwọn ẹgbẹ́ Amọ̀fin-bìnrin, International Federation of Women Lawyers.

## Ìgbésí-ayé rẹ̀
Wọ́n bí Àdùkẹ́ sí ìdílé Adeyemo Alakija, òun ni àbígbẹ̀yìn àti ọmọbìnrin kanṣoṣo tí bàbá rẹ̀ bí. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Claxton House School, ní Marina, ní Èkó kí ó tó mórí lé orílẹ̀ èdè Wales lọ́dún 1930 fún ẹ̀kọ́ sí i níbi tí ó ti parí ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdìrì rẹ̀ ní Penrhos College, lápá àríwá Wales. Ó kọ́kọ́ wùn ún kó kàwé gboyè nínú ìmọ̀ ìṣègùn òyìnbó ní Glasgow University ṣùgbọ́n ó wá pàpà lọ kàwé gboyè nínú ìmọ̀ àyíká ní London School of Economics. Ní kété tó padà sí Naijiria, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alámọ̀ọ́jútó ní ilé iṣẹ́ adájọ́ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ní àsìkò rẹ̀, ó ṣe ìdásílẹ̀ ilé-ẹjọ́ àwọn màjèsín àti ẹgbẹ́ àwọn ọmọbìnrin ní Ìpínlẹ̀ Èkó, bẹ́ẹ̀ ló ṣe ìrànlọ́wọ́ láti ṣe ìdásílẹ̀ British Leprosy Relief Association èka Ìpínlẹ̀ Èkó. Lọ́dún 1949, ó tún padà sí òkè-òkun láti kàwé gboyè nínú ìmọ̀ òfin tí ó sìn di amọ̀fin lọ́dún 1953. Lẹ́yìn náà, ó dá ilé iṣẹ́ silẹ pẹ̀lú Gloria Rhodes, bẹ́ẹ̀ náà ló ṣiṣẹ́ John Idowu Conrad Taylor. Nígbà tó yá, ó tún lọ ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alámọ́jútó àwùjọ, òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tó di ipò yìí mú ní Nàìjíríà.

Ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀gá ilé iṣẹ́ ìfọpo Mobil lọ́dún 1957. Lọ́dún 1961, Mobil gba iṣẹ́ ìfọpo ni Nàìjíríà lọ́dún, wọ́n sìn fi í ṣe ọ̀gá yányán níbẹ̀. Lọ́dún 1967, ó di akọ̀wé àgbà olùdarí àjọ àwọn oníṣòwò káràkátà ti Ìpínlẹ̀ Èkó, Lagos State Chamber of Commerce. Lọ́dún 1961 sí 1965, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí ọkàn lára aṣojú Nàìjíríà ní àjọ àgbáyé United Nations.

Àdùkẹ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ New Era Girls College, tí ó jẹ́ ẹ̀ka ilé-iṣẹ́ International Women Society of Nigeria àti ọmọ ẹgbẹ́ Soroptimist International.

Wọ́n fún ní oyè dìgírì ní Barnard College.

## Àwọn ìtọ́kasí
Smaranda Olarinde

**Smaranda Olarinde** jẹ́ olùkọ́ nínú ìmò òfin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun sì olórí ẹgbẹ́ Nigerian Association of Law Teachers àti VC fún ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Afé Babalolá University. Ní ọdún 1995, ó ṣiṣẹ́ pẹlu UNICEF.

## Iṣẹ́
Arábìnrin Olarinde tí ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi olùkọ́ ìmò òfin fún ọdún tí ó tí lé ní ọgbọ́n. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Think Tank èyí tí wọn dá fún àbò àwọn ọmọdé ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Òun sì ní adarí fún ẹgbẹ́ International Federation of Women Lawyers. Ọmọ rẹ̀, Ifedayo Olarinde jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ lórí rádíiò Cool Fm. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Somkele Iyamah

**Somkele Iyamah Idhalama** jẹ́ òṣèré àti mọ́dẹ́lì ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó gbajúmọ̀ fún ipá tí ó kó nínú àwọn eré bíi *93 Days, The Wedding Party, The Arbitration, àti Gidi Up.*

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Somkele sí ìlú Ika ní ìpínlẹ̀ Delta. Àwọn òbí rẹ̀ ni Andrew àti Onyi Iyamah tí wọn sì jẹ́ ọmọ ìlú *Ika* (Agbor). Òun ni ọmọ kẹta nínú àwọn ọmọ mẹ́rin tí àwọn òbí rẹ bí. Olùkọ́ rẹ̀, Mrs Abe ní o kókó kọ bí wọ́n ń ṣé jó àti bí wọ́n ṣé ń ṣe eré. Ó gboyè jáde láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí McMaster University nínú ìmò Biochemistry.

## Iṣẹ́
Ó kópa nínú eré 93 Days gẹ́gẹ́ bí dókítà kan tí ó kó àrùn Ẹ̀bólà. Ipa tí ó kó nínú eré yìí ló fà tí ó fi gba àmì ẹ̀yẹ òṣèré to dára jù lọ láti ọ̀dọ̀ ELOY Award.
Ó jẹ́ àmbásẹ́dọ̀ fún ilé iṣẹ́ Multichoice Nigeria.
Òun ní o ṣe aṣojú fún ilé iṣẹ́ *Andrea Iyamah* tí àbúrò rẹ̀ gbé kalẹ̀. Ó jẹ́ ìyàwó fún Aaron Idhalama 

## Àṣàyàn àwọn eré tí ó tí ṣe

## Àwọn Ìtọ́kasí
Sophie Oluwole

**Sophie Bosede Oluwole** (bíi ni ọjọ́ kejìlá oṣù karùn-ún ọdún 1935) tí orúkọ ìnagi rẹ̀ jẹ́ Iyanifa jẹ́ onímọ̀ ìjìnlè Áfríkà. Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má gboyè jáde nínú ìmò ìjìnlè ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Ayé àti iṣẹ́ rẹ̀
Wọ́n bí Sophie ní ọjọ́ kejìlá oṣù karùn-ún ọdún 1935, ó sì jẹ́ ọmọ ìlú Edo. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Lagos níbi tí ó tí gboyè nínú ìmò Philosophy. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ilé ẹ̀kọ́ náà ní ọdún 1972. Ó kú ní ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kejìlá ọdún 2018.

## Àṣàyàn àwọn iṣẹ́ rẹ̀

* (1992) *Witchcraft, Reincarnation and the God-Head* (Issues in African Philosophy);
* (1997) *Philosophy and Oral Tradition*;
* (2014) *Socrates and Ọ̀rúnmìlà: Two Patron Saints of Classical Philosophy*;
* (2014) *African Myths and Legends of Gender* (with Akin Sofoluwe).

## Àwọn Ìtọ́kasí
Doris Simeon

**Doris Simeon** (tí wọ́n bí lọ́jọ́ 22-7-1979) jẹ́ òṣèré fíìmù èdè gẹ̀ẹ́sì àti yorùbá ọmọ Ìpínlẹ̀ Edo lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Simeon si Ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí PEFT Institute níbi tí ó ti gboyè nínú ìmò Production Management.

## Iṣẹ́
Ó kópa nínú eré ẹ̀fẹ̀ ti Papa Ajasco. Ní ọdún 2010, ó farahàn nínú eré *Ghetto Dreamz* gẹ́gẹ́ bí olólùfẹ́ Da Grin. Ó ti kópa nínú orísìírísìí àwọn eré bíi *Oloju Ede*, *Alakada*, *Ten Million Naira* , *Modupe Temi àti Eti Keta.*
Yàtọ̀ sí eré ṣíṣe, Simeon má ń ṣe alága ìdúró àti atọ́kùn ètò lórí tẹlẹfíṣọ̀nù.

## Ẹ̀bùn
Ó gbà àmì ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí òṣèré ìbílẹ̀ tó dára jù lọ láti ọ̀dọ̀ AMAA ní ọdún 2008. Ní ọdún 2010, ó gbà àmì ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí òṣèré ìbílẹ̀ tó dára jù lọ láti ọ̀dọ̀ Zafaa Award fún ipá tí ó kó nínú eré Àṣírí. Àwọn àmì ẹ̀yẹ tí ó tún ti gbà ní Award for excellence láti ọ̀dọ̀ Okpella Movement ní ilẹ̀ United States, Best indigenous artist láti ọ̀dọ̀ Afemiah Development Group àti 2015 All Youths Tush Awards AYTA Role Model (Movie) Award.

## Ìgbéyàwó
Ó fẹ́ Daniel Ademinokan, wọ́n sì bí ọmọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ David. Òun àti ọkọ rẹ̀ pínyà ni oṣù karùn-ún ọdún 2013.

## Àwọn Ìtọ́kasí