Pete Newell

**Peter Francis Newell** (31 Oṣù Kẹjọ 1915 – 17 Oṣù Kọkànlá 2008) jẹ́ olùkọ́ni bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ kọ́lẹ́jì àwọn ọkùnrin àti olùkọ́ni ìtọ́nisọ́nà bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ó ṣe olùkọ́ni fún ọdún 15 ní University of San Francisco, Michigan State University, àti University of California, Berkeley, tí ó kó àkọsílẹ̀ àpapọ̀ ìṣẹ́gun 234 àti ìjatil 123 jọ.

Ó darí California sí oyè NCAA ní 1959, àti ọdún kan lẹ́yìn náà ó kọ́ ẹgbẹ́ U.S. tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ wúrà ní 1960 Summer Olympics, ẹgbẹ́ kan tí wọ́n padà gba wọlé gẹ́gẹ́ bí ẹyọ kan sí Naismith Memorial Basketball Hall of Fame ní 2010. Lẹ́yìn tí iṣẹ́ olùkọ́ni rẹ̀ parí, ó darí ibùdó ìtọ́nisọ́nà bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ tí ó lókìkí lágbàáyé ó sì sìn gẹ́gẹ́ bí olùdámọ̀ràn àti olùwá-olóye fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹgbẹ́ National Basketball Association (NBA).

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé
Tí a bí ní Vancouver, British Columbia, Newell dàgbà ní Los Angeles, California. Pẹ̀lú ìwúrí láti ọ̀dọ̀ ìyá rẹ̀, ó kópa kékeré nínú àwọn sinimá mélòókan kí ó tó pé ọmọ ọdún mẹ́wàá. Wọ́n tilẹ̀ sọ pé Charlie Chaplin rò ó fún ipa olú-ẹ̀dá-ìtàn nínú sinimá rẹ̀ *[[The Kid (1921 film)|The Kid]]* (1921), èyí tí Jackie Coogan padà ṣe.

Newell jáde ní St. Agnes High School ó sì jẹ́ ọmọ-kíláàsì Phil Woolpert ní Loyola University of Los Angeles (tí ó jẹ́ Loyola Marymount University báyìí), ó sì ṣeré nínú àwọn ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀àti bọ́ọ̀lù baseballilé-ìwé náà.

## Iṣẹ́ olùkọ́ni
Lẹ́yìn sísìn nínú United States Navy láti 1942 sí 1946, wọ́n yan Newell gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni àgbà bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ àwọn ọkùnrin ní University of San Francisco ní 1946. Nígbà àkókò rẹ̀ ti ọdún mẹrin ní USF, Newell kó àkọsílẹ̀ 70–37 jọ ó sì kọ́ Dons dé aṣèyọrí 1949 National Invitation Tournament. Ní 1950 ó gba yíyan gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni àgbà ní Michigan State University, níbi tí ó dúró sí títí di 1954.

Newell padà sí West Coast ní 1954 nígbà tí wọ́n gbà á síṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni àgbà ní University of California, Berkeley. Newell ṣàṣeyọrí gidigidi ní Cal, tí ó kó àkọsílẹ̀  jọ, tí ó gba àwọn oyè PCC/AAWU mẹrin léraléra láti 1957 sí 1960, tí ó sì darí Golden Bears sí ìfarahàn méjì tẹ̀lé ara wọn nínú eré aṣèyọrí ìdíje NCAA—èyí tí wọ́n gba ní 1959. Newell fúnra rẹ̀ gba àwọn ọlá Olùkọ́ni ti Ọdún ti orílẹ̀-èdè ní 1960. Ní Berkeley, ó di olùkópa ẹ̀ka Nu ti ẹgbẹ́ Phi Kappa Tau níbi tí olùṣeré Darrall Imhoff ti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́.

Newell tún kọ́ ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ Olympic àwọn ọkùnrin U.S. sí àmì-ẹ̀yẹ wúrà ní 1960 Summer Olympics ní Rome, tí ó darí ẹgbẹ́ alágbára kan tí ó ní àwọn ìràwọ̀ National Basketball Association (NBA) ọjọ́ iwájú àti àwọn Hall of Famers Walt Bellamy, Oscar Robertson, Jerry West, àti Jerry Lucas. Ìṣẹ́gun rẹ̀ nínú Olympics sọ ọ́ di ọ̀kan lára àwọn olùkọ́ni mẹta péré láti gba "Triple Crown" ti àwọn aṣèyọrí NIT, NCAA, àti Olympic. Wọ́n tún mọ Newell sí ẹni tí ó ṣàfihàn ìkọlù reverse-action ní ìparí àwọn ọdún 1950.

Lẹ́yìn tí àwọn oníṣègùn gbà á níyànjú láti jáwọ́ nínú iṣẹ́ olùkọ́ni nítorí stress, ó sìn gẹ́gẹ́ bí Athletic Director ní Cal láti 1960 sí 1968.

Lára àwọn àṣeyọrí rẹ̀ oríṣiríṣi pẹ̀lú níní àkọsílẹ̀ ìṣẹ́gun díẹ̀ lòdì sí olùkọ́ni àgbà UCLA John Wooden, àkọsílẹ̀ ìbá-ara-ẹni-jà wọn jẹ́  ní ojúrere Newell; àwọn kan kà á sí olùkọ́ni tí ó tóbi jùlọ nínú ìtàn bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ kọ́lẹ́jì.

## Iṣẹ́ NBA
Lẹ́yìn tí ó fẹ̀yìn tì kúrò nínú iṣẹ́ olùkọ́ni, Newell ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aláṣẹ ẹgbẹ́ tàbí olùwá-olóye fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹgbẹ́ National Basketball Association (NBA).  Ó sìn gẹ́gẹ́ bí alábojútó gbogbogbòò ti San Diego Rockets láti 1968 sí 1971, títí tí wọ́n fi ta ẹgbẹ́ náà sí Houston ní Oṣù Kẹfà, 1971.  Lẹ́yìn àkókò kúkúrú ní Houston, láti ṣe ìrànlọ́wọ́ pẹ̀lú ìyípadà náà, Pete padà sí west coast ó sì darapọ̀ mọ́ Los Angeles Lakers nígbà tó yá.  Gẹ́gẹ́ bí alábojútó gbogbogbòò ti Lakers, ó ṣe pàtàkì nínú ṣíṣe pàṣípààrọ̀ fún center ìràwọ̀ Kareem Abdul-Jabbar láti Milwaukee Bucks. Ó sìn gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Ìdàgbàsókè Olùṣeré fún NBA. Ó fẹ̀yìn tì kúrò nínú iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí alábojútó gbogbogbòò Lakers ní 1976 láti lo àkókò púpọ̀ sí i pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀ tí ó ń ṣàìsàn.

Wayne Embry, ẹni tí ó di ààrẹ ẹgbẹ́ Aláwọ̀-dúdú Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ nínú eré-ìdárayá pàtàkì èyíkéyìí ní 1994 (pẹ̀lú Cleveland Cavaliers), sọ pé Newell ṣèrànwọ́ pẹ̀lú ìyípadà Embry sínú ipò tuntun náà nípa fífẹ́ tẹ̀rí sí Embry àti bíbọ̀wọ̀ fún ipò rẹ̀, pẹ̀lú ẹ̀yà tí kìí ṣe kókó nínú bí Newell ṣe wò ó.

## Àwọn ibùdó bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀
Tí wọ́n kà sí "Olùkọ́ Bọ́ọ̀lù Alápẹ̀rẹ̀ Amẹ́ríkà", Newell ṣe ibùdó ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ọdọọdún kan fún àwọn centers àti forwards tí a mọ̀ sí "Big Man Camp" (Ibùdó Ọkùnrin Ńlá), èyí tí wọ́n ti fún ní orúkọ ìnagijẹ "Pete Newell's Big Man Camp" láìdábìí. Ibùdó náà bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ọ̀rọ̀ tàn kálẹ̀ pé Newell ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Kermit Washington. Lẹ́yìn tí eré Washington sunwọ̀n sí i kánkán, àwọn ọkùnrin ńlá púpọ̀ sí i bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Newell, ó sì padà ṣí ibùdó náà sílẹ̀. Àtòjọ àwọn olùkópa tó wúni lórí ti ibùdó náà pẹ̀lú àwọn olùṣeré NBA lọ́wọ́lọ́wọ́ àti tẹ́lẹ̀ tí ó ju 200 lọ. Newell fa àtòjọ àwọn olùṣeré yìí mọ́ra nítorí òkìkí rẹ̀ ti kíkọ́ nípa ìrìn ẹsẹ̀, jíjẹ́ ohun tí ìwé-ìròyìn kan ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí "Ọ̀gá Ìrìn Ẹsẹ̀ (The Footwork Master)". Àwọn olùkópa tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú Shaquille O'Neal, Hakeem Olajuwon, Bill Walton, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn. Ibùdó náà fẹ́rẹ̀ di ohun tí a kà sí ìlànà fún àwọn olùṣeré tí ó ń jáde láti kọ́lẹ́jì wọ NBA; gẹ́gẹ́ bí Ric Bucher ti ESPN ṣe sọ, "[f]ún ọdún 24 sẹ́yìn, gbogbo ọkùnrin ńlá tí ó ní ìjẹ́pàtàkì èyíkéyìí ti lo ó kéré jù ọ̀sẹ̀ ẹ̀rùn kan ní gbígbìyànjú láti súnmọ́ Pete." Láti ìgbà tí Newell ṣí ibùdó náà ní 1976 títí di ikú rẹ̀, kò gba owó kankan rí fún àwọn iṣẹ́ rẹ̀, tí ó sọ pé "Mo jẹ eré náà ní gbèsè. N kò le san ohun tí eré náà ti fún mi padà láé." Ibùdó náà ti wáyé ní Honolulu, Hawaii àti láìpẹ́ yìí Las Vegas, Nevada.

Ní 2001 Newell ṣí ẹ̀dà tirẹ̀ ti Big Man Camp fún àwọn obìnrin ó sì pè é ní "Pete Newell's Tall Women's Basketball Camp" pẹ̀lú gbólóhùn rírọrùn tí ó tẹ̀lé e tí ó dúró gẹ́gẹ́ bí àkópọ̀ àwọn èrò rẹ̀: "Góńgó Pete Newell Tall Women's Basketball Camp ni láti tẹ̀síwájú láti ṣe ohun tí Pete Newell ti ṣe ní gbogbo ìgbésí ayé rẹ̀-láti kọ́ àwọn ọ̀dọ̀ olùṣeré nípa àwọn ìpìlẹ̀ àti ìrìn ẹsẹ̀ eré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀."

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Ìyàwó Newell, Florence, kú ní 1984. Gbogbo àwọn ọmọkùnrin rẹ̀ mẹrin ti kópa nínú bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀. Ọmọ rẹ̀, Pete Newell Jr., kọ́ ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ àwọn ọmọkùnrin Santa Cruz High School sí aṣèyọrí ìpínlẹ̀ California ní 2005. Greg Newell jẹ́ aláṣẹ ọlọ́jọ́ pípẹ́ ní Converse. Ọmọ mìíràn, Tom Newell, jẹ́ olùwá-olóye NBA ọlọ́jọ́ pípẹ́ àti olùrànlọ́wọ́ olùkọ́ni tí ó ti ṣiṣẹ́ lórí àwọn iṣẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ àgbáyé ní China àti Russia láìpẹ́ yìí. Tom jẹ́ olùsọ̀rọ̀ ilé-iṣẹ́ Fox Sports lọ́wọ́lọ́wọ́ ní agbègbè Northwest nẹ́tíwọ̀kì náà. Ọmọ rẹ̀ kẹta, Roger, ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó mu software kọ̀m̀pútà àti àtúpalẹ̀ wá sí NBA ní 1982 títí di 2000 pẹ̀lú Newell Productivity System. Ètò software kọ̀m̀pútà kannáà ni wọ́n lò ní gbogbo àkókò Jim Harrick ní UCLA pẹ̀lú sáà Aṣèyọrí NCAA wọn. Roger tún jẹ́ olùdámọ̀ràn ní ibi eré-ìje Hollywood Park láti 1990 sí 1999 kí wọ́n tó ta ibi eré-ìje náà fún Churchill Downs.

## Ikú
Newell kú ní Rancho Santa Fe, California ní 17 Oṣù Kọkànlá, 2008, ní ẹni ọdún 93.

## Ogún

Ní 1979 wọ́n gba Newell wọlé sí Naismith Memorial Basketball Hall of Fame gẹ́gẹ́ bí olùdá-nǹkan-sí, àti ní 2010 ẹgbẹ́ Olympic 1960 tí ó kọ́ ni wọ́n gbà wọlé sí Hall náà gẹ́gẹ́ bí ẹyọ kan. Wọ́n ń ṣe ìdíje bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ kọ́lẹ́jì ọdọọdún fún ọlá rẹ̀ ní Oakland, California, àti pé àwọn olùkópa déédé nínú Pete Newell Challenge pẹ̀lú USF àti Cal—àwọn ilé-ìwé gan-an tí Newell ti kọ́ni. Ní àfikún ní 1987 Cal yà sọ́tọ̀ pápá ní Harmon Gym gẹ́gẹ́ bí "Pete Newell Court".

Ní 1999, òǹkọ̀wé Bruce Jenkins tẹ ìwé-ìtàn ìgbésí ayé Newell jáde tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ *A Good Man*.

Láti 2000, National Association of Basketball Coaches ti ń fúnni ní Pete Newell Big Man Award lọ́dọọdún fún olùṣeré iwájú tí ó dára jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà.

Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pẹ̀lú Mike Greenberg lórí *[[Mike and Mike in the Morning]]* ti ESPN ní 2 Oṣù Kínní, 2007, Bob Knight ya Newell sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn olùkọ́ni tí ó tóbi jùlọ nínú ìtàn bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ kọ́lẹ́jì àwọn ọkùnrin. Knight sọ pé bótilẹ̀jẹ́pé kò gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ aṣèyọrí bí àwọn olùkọ́ni mìíràn ó nímọ̀lára pé "ó dára tó ẹnikẹ́ni tí ó tíì ṣe olùkọ́ni eré yìí rí." Ipa Newell lórí bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ jẹ́ èyí tí wọ́n sábà máa ń sọ nínú ohun tí ó dàbí ọ̀rọ̀ àsọdùn láti ọwọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùkọ́ni àti olùṣeré Hall of Fame. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn àfikún rẹ̀ sí eré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ti tóbi tóbẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ṣe sọ pé Newell bóyá ti ní ipa tó pọ̀ tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lórí eré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ bí ẹnikẹ́ni ní ìgbà òde-òní.

## Àkọsílẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ni àgbà

### Bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀

Orísun:

## Ìwé tí a yàn
**Basketball Methods* (1962) pẹ̀lú John Benington
**Basketball: The Sports Playbook* (1976)
**Basketball Post Play* (1995)
**Pete Newell's Defensive Basketball: Winning Techniques and Strategies (Art & Science of Coaching)* (2001)

## Wo eléyìí náà
* List of NCAA Division I Men's Final Four appearances by coach

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Àwọn Orísun
*Chin, Oliver Clyde. *The Tao of Yao: Insights from Basketball's Brightest Big Man*, California: Frog, LTD. 2003 
*Mandelbaum, Michael. *The Meaning Of Sports: why americans watch baseball, football and basketball and what they see when they do*, New York: Public Affairs 2004 
*Ramsay, Jack àti Halberstam, David. *Dr. Jack's Leadership Lessons Learned From a Lifetime in Basketball*, New Jersey: John Wiley & Sons. 2004 

## Àwọn ìjápọ̀ ìta
* 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí 1915
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí 2008
Ẹ̀ka:Àwọn olùṣeré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni Olympic fún United States
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ láti California
Ẹ̀ka:Àwọn olùṣeré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ láti Vancouver
Ẹ̀ka:Àwọn olùdarí eré-ìdárayá California Golden Bears
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin California Golden Bears
Ẹ̀ka:Àwọn aṣíwá Canada sí United States Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ Canada ní United States
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Canada
Ẹ̀ka:Àwọn olùṣeré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Canada
Ẹ̀ka:Àwọn òǹkọ̀wé eré-ìdárayá Canada
Ẹ̀ka:Àwọn ẹni tí wọ́n gbà wọlé sí FIBA Hall of Fame
Ẹ̀ka:Àwọn alábojútó gbogbogbòò Houston Rockets
Ẹ̀ka:Àwọn aláṣẹ Los Angeles Lakers
Ẹ̀ka:Àwọn olùṣeré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Loyola Marymount Lions
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin Michigan State Spartans
Ẹ̀ka:Àwọn ẹni tí wọ́n gbà wọlé sí Naismith Memorial Basketball Hall of Fame
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni bọ́ọ̀lù baseball San Francisco Dons
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin San Francisco Dons
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni eré-ìdárayá láti Los Angeles
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ́ni ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọkùnrin orílẹ̀-èdè United States
Ẹ̀ka:Àwọn òṣìṣẹ́ United States Navy ti Ogun Àgbáyé Kejì
Ẹ̀ka:Àwọn atukọ̀ United States Navy
Ẹ̀ka:Àwọn òǹkọ̀wé láti Los Angeles
Ẹ̀ka:Àwọn òǹkọ̀wé láti Vancouver
Ẹ̀ka:Àwọn olùṣeré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ láti Los Angeles
Ẹ̀ka:Àwọn eléré-ìdárayá ọkùnrin Canada ní ọ̀rúndún 20
Ẹ̀ka:Àwọn eléré-ìdárayá ọkùnrin Amẹ́ríkà ní ọ̀rúndún 20