Ààyè àwọn ìràwọ̀ (outerspace)

thumb|Ààyè àwọn ìràwọ̀
thumb|awòràwọ ni ààye awon irawo tabi ni ita ti agbayé
Ààyè àwọn ìràwọ̀ je ààye ita agbayé

= 8 Awọn Otitọ Lilọ-ọkan Nipa Space ati Ààye àwọn ìràwò =
Nipasẹ: Jonny Hughes |  Imudojuiwọn: Oṣu Kẹta Ọjọ 7, Ọdun 2024

### Awọn gbigba bọtini

* Awọn ege meji ti irin kanna yoo duro papọ ni aaye nitori isansa ti atẹgun atẹgun, idilọwọ ifoyina ati gbigba awọn irin lati tutu weld ni awọn ipo igbale.
* Irawọ Pistol, ọkan ninu awọn irawọ ti o tobi julọ ati didan ti a mọ, wa ni 25,000-ọdun imole kuro ati pe o ni awọn akoko 10 milionu ti o ni imọlẹ ju oorun lọ, ti o ṣokunkun julọ lati wiwo nipasẹ eruku interstellar.
* Agbaye tobi pupọ pe awọn irawọ pupọ wa ju awọn irugbin iyanrin lọ ni awọn eti okun ati awọn aginju ti Earth.

Lati igba de igba, gbogbo wa wo awọn irawọ ati iyalẹnu nipa aaye ita. O le jẹ ọkan-fifun iyalẹnu, ẹlẹwa, fanimọra, moriwu ati paapaa aaye ẹru lati ronu nipa, nitori pe o tobi pupọ ati airotẹlẹ ati pe o ni ọpọlọpọ awọn aṣiri ninu. O dabi ẹnipe a ṣe awari awọn nkan tuntun nipa aaye ita ni ọdun kọọkan ati pe awọn aṣeyọri iyalẹnu diẹ ti wa ni awọn akoko aipẹ, sibẹsibẹ a ti pọn ika ẹsẹ wa sinu omi. Awọn otitọ 10-jade-ti-aye yii ni idaniloju lati jẹ ki iriri iwo-irawo rẹ ti n bọ ni ọkan titọ nitootọ.

**Awọn akoonu**

# Ti Awọn Nkan Meji ti Ifọwọkan Irin Kanna ni aaye, Wọn yoo Di papọ
# Irawọ Pistol jẹ 10 Milionu Igba Imọlẹ ti Oorun
# 99% ti Iwọn Eto Oorun wa ni Oorun
# O le ba gbogbo awọn aye aye miiran ni Eto Oorun wa Laarin Aye ati Oṣupa wa
# Awọn irawọ diẹ sii ni Agbaye Ju Awọn irugbin Iyanrin Ti wa lori Aye
# Ara Gigantic ti Omi Lilefoofo wa ni Space
# Yoo gba to bii 230 Milionu Ọdun Fun Eto Oorun Wa lati Yiyi Ọna Milky naa
# Gbogbo awọn irawọ, awọn galaxies ati awọn aye aye nikan Ṣe soke Nipa 4% ti Agbaye

## 8. Ti Awọn Ẹya Meji ti Irin Kanna Fọwọkan ni aaye, Wọn yoo Di papọ
Lori Earth, ti o ba fi ọwọ kan awọn ege meji ti irin kanna papọ iwọ yoo ni anfani lati fa wọn lọtọ, ṣugbọn eyi kii ṣe ọran ni aaye ita (ti o ba jẹ pe wọn dan ni pipe). Lori Earth nibẹ ni atẹgun ninu afẹfẹ, eyiti o ṣẹda ipele tinrin pupọ ti irin oxidized, ati pe eyi n ṣiṣẹ bi idena laarin awọn irin meji. Ko si atẹgun oju aye ni aaye, ati nitoribẹẹ ko si idena, nitorinaa awọn irin mejeeji ṣe adehun kan ati di ọkan. Eyi ni a mọ bi alurinmorin tutu. Eyi le dun bi alaburuku pipe ni awọn ofin ti ikole aaye ọkọ oju-omi ati ṣiṣẹ lori Ibusọ Alafo Kariaye, ṣugbọn nitori pe awọn irin ati awọn irinṣẹ yoo ti wa lati Earth, o tumọ si pe wọn yoo di ipele ti a bo duro ati pe ko di papọ.

## 7. Irawo Pistol jẹ Igba Milionu mẹwa Imọlẹ ti Oorun
Ọkan ninu awọn irawọ olokiki julọ ni agbaye ni a gba lati jẹ Pistol Star, eyiti o wa ni isunmọ awọn ọdun ina 25,000 lati Earth ni itọsọna ti Sagittarius, ati pe Pistol Nebula yika. Pistol Star ni ọpọ eniyan ti o jẹ iwọn 100-150 ti oorun, ati pe o fẹrẹ to awọn akoko miliọnu 10 paapaa (ti o jẹ ọkan ninu awọn itanna julọ). Yoo han si oju ihoho bi irawọ iwọn kẹrin, ṣugbọn o farapamọ patapata lati oju nitori eruku interstellar. Bi o ti lẹ jẹ pe eyi, 10% ti ina infurarẹẹdi rẹ de aye yii, ati pe eyi jẹ ki o wa ni arọwọto awọn telescopes infurarẹẹdi. A ro pe o ti ṣẹda Pistol Nebula nipa gbigbe soke to 10 ọpọ eniyan oorun ti gaasi ni awọn ijade nla ni ayika 4,000 si 6,000 ọdun sẹyin, ṣugbọn ọjọ-ori ati ọjọ iwaju rẹ gangan jẹ aimọ.

## 6. 99% ti Wa Oorun System Ibi ni Oorun
Oorun ṣe iyalẹnu 99.86% ti lapapọ lapapọ ninu eto oorun wa. Ninu ogorun ti o ku, 99% eyi jẹ ti awọn aye aye nla mẹrin (Jupiter, Saturn, Neptune ati Uranus). Eyi fi 0.002% silẹ fun awọn ohun ti o ku ninu eto oorun, eyiti o pẹlu Earth atijọ kekere, awọn aye aye ilẹ ti o ku (Mercury, Venus ati Mars), awọn aye arara, awọn oṣupa, awọn asteroids ati awọn comets. Eyi ṣe afihan bi Earth ṣe kere si eto oorun wa, ṣugbọn ni pataki bii bi oorun ṣe jẹ gaba lori iyalẹnu. O ni rediosi 100 ti Earth, eyiti o tumọ si pe bii miliọnu kan Aye le wọ inu oorun. Ni ayika idamẹrin mẹta ti ibi-nla ti oorun jẹ hydrogen (idana akọkọ rẹ), pẹlu iyokù ti o ni helium pupọ. Lẹhinna awọn iwọn kekere wa ti awọn eroja ti o wuwo, gẹgẹbi irin, neon, erogba ati atẹgun.

## 5. O le ba gbogbo awọn aye aye miiran ni Eto Oorun wa Laarin Aye ati Oṣupa wa
Ni awọn ofin ti aaye ita, a ro pe aaye laarin Earth ati oṣupa wa kere pupọ. Iyalẹnu, o wa ni pe o le baamu awọn aye-aye miiran ninu eto oorun wa laarin aaye aropin laarin Aye ati oṣupa. Ijinna aropin jẹ 384,400 km tabi 238,555 miles, ati iwọn ila opin ti awọn aye aye meje ti o ku papọ yoo fi 8,030 km tabi 4,990 maili silẹ lati da. Eleyi mu ki o kan (jo) ju fit, ati ki o kan o lapẹẹrẹ eekadẹri nigba ti o ba ro bi o tobi diẹ ninu awọn ti awọn miiran aye ni oorun eto. O tun jẹ ki o ronu nipa aaye laarin Earth ati awọn aye aye miiran ninu eto oorun wa, ati bii aaye ti tobi to. Iṣiro yii tun jẹ ki o mọ kini iṣẹ iyalẹnu ti a ti ṣe ni ṣiṣewakiri eto oorun wa, ṣugbọn bakanna bawo ni diẹ sii wa lati ṣawari.

## 4. Awon irawo lo po ni Agbaye Ju Iyanrin lo wa lori ile aye
Ìtóbi àgbáálá ayé jẹ́ ọ̀rọ̀ inú nítòótọ́ ó sì ṣòro láti lóye. Astronomer Carl Sagan jẹ olokiki fun sisọ pe awọn irawọ pupọ wa ni agbaye ju awọn irugbin iyanrin wa lori awọn aginju agbaye ati awọn eti okun, ṣugbọn eyi jẹ, dajudaju, nira lati jẹrisi. Ọpọlọpọ eniyan ko gba eyi bi otitọ, ati dipo kan wo o bi ọna ti o dara lati ṣe apejuwe bi iyalẹnu nla ti cosmos ṣe tobi. Awọn onimo ijinlẹ sayensi lọ nipa ṣiṣe iwadii kan ni Ile-ẹkọ giga ti Orilẹ-ede Ilu Ọstrelia lati rii boya awọn ẹtọ Sagan jẹ otitọ ni otitọ, ati lẹhin awọn iṣiro mammoth ati awọn iṣiro-iyọ ọkan diẹ, wọn ṣe awari pe iyẹn ni otitọ. Dajudaju eyi jẹ ohun kan lati ronu nipa nigbamii ti o ba ni isinmi lori eti okun ni ibikan, bi o ṣe fi irisi gaan han bi gbogbo agbaye ṣe tobi to ati airotẹlẹ.

## 3. Ara Gigantic ti Omi Lilefoofo wa ni Space
Lọ́dún 2011, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ṣàwárí ìṣàn omi tó dàgbà jù lọ tó sì tóbi jù lọ, wọ́n sì rí i pé ó ń léfòó lójú òfuurufú. Omi naa jẹ deede si 140 aimọye igba gbogbo omi ti o wa ninu awọn okun, ati pe o le pese gbogbo eniyan lori Earth ni iye omi ti aye ni igba 20,000 ju. Eyi jẹ iye omi ti ko ni oye, ati pe o jẹ iyalẹnu paapaa nigbati aaye ita ni gbogbogbo ni a ka si ibi ahoro ati ibi ti o gbẹ. Omi ti a se awari ni ayika kan gigantic dudu iho ti o jẹ ninu awọn ilana ti sii mu ni ọrọ, ati spraying jade tobi pupo oye akojo ti agbara (mọ bi a quasar). Omi ni a ṣẹda nipasẹ awọn igbi agbara ti n lu hydrogen ati awọn ọta atẹgun papọ. Eyi ni a rii ni ijinna ti 12 bilionu awọn ọdun ina, ti o tumọ si pe eyi n ṣẹlẹ ni awọn akoko ibẹrẹ ti agbaye.

## 2. O gba to bii 230 Milionu Ọdun Fun Eto Oorun Wa lati Yiyi Ọna Milky
Gbogbo eniyan mọ pe o gba wakati 24 fun Earth lati yi lori ipo rẹ ati awọn ọjọ 365 lati yipo oorun, ṣugbọn a ko gbọ pupọ nipa ọdun galactic kan. Ó ṣeé ṣe kí èyí jẹ́ nítorí pé a fojú díwọ̀n rẹ̀ láti gba 225 sí 250 mílíọ̀nù ọdún kí ètò ìràwọ̀ oòrùn wa yípo yípo àárín gbùngbùn Ọ̀nà Milky. Lati fi eyi sinu irisi, Big Bang waye ni ayika 61 galactic ọdun sẹyin, ati pe awọn dinosaurs yoo ti rin ni Earth ni ọdun kan galactic sẹyin. Awọn Dinosaurs lẹhinna parẹ 0.26 galactic ọdun sẹyin, pẹlu awọn eniyan ode oni ti n ṣe irisi “o kan” 0.001 galactic ọdun sẹyin. Diẹ ninu awọn gbagbọ pe ni ọdun kan galactic, gbogbo awọn kọntinenti lori Earth yoo ti dapọ si ile nla kan. Awọn iṣiro iyalẹnu wọnyi fi sinu irisi bii igba ti agbaye ti wa ni ayika, ati pe o to lati jẹ ki ẹnikẹni ni rilara ailagbara diẹ ninu aworan nla.

## 1. Gbogbo awọn irawọ, awọn galaxies ati awọn aye aye nikan Ṣe soke Nipa 4% ti Agbaye
O le dabi wipe a mọ kan itẹ iye nipa lode aaye, sugbon o jẹ gan o kan kan Penny ninu awọn nla. Gbogbo awọn irawọ, awọn irawọ, awọn aye-aye ati awọn ọrọ miiran ti o le rii nikan jẹ 4%, pẹlu 96% miiran jẹ eyiti a ko le rii, rii tabi paapaa loye nipasẹ awọn astronomers. Ìdá mẹ́tàlélógún nínú ọgọ́rùn-ún àgbáálá ayé ni a ń pè ní ọrọ̀ òkùnkùn, a sì mọ̀ nípa èyí nítorí pé agbára òòfà rẹ̀ ń fa àwọn ìràwọ̀ tí a lè fojú rí àti ìṣùpọ̀ ìràwọ̀. Nkan yii jẹ iyalẹnu to, ṣugbọn 73% ti ibi-aye agbaye jẹ agbara dudu, ati pe eyi jẹ nkan ti awọn onimọ-jinlẹ ti kọsẹ nipasẹ. Eyi ni gbigbo apanirun, ati pe a gbagbọ pe o jẹ idi ti agbaye n yara ni imugboroja rẹ, dipo ti o pọ si ni iwọn kanna ni gbogbo akoko tabi fa fifalẹ. Eyi jẹ ki o jẹ ọkan ninu awọn ohun-ijinlẹ pupọ julọ ati awọn ohun ijinlẹ ti o yo jade nibẹ.