Ibrahim Zakzaky

**Ibraheem Yaqoub El-Zakzaky** (alternately Ibraheem Zakzaky, Ibrahim Al-Zakzaky; won bí ni 5 May 1953) o jẹ ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà  olórí ẹṣin. gbajúmò àti gbà  jù  gbá  jà òní  imon Shi'a tí o sì jẹ oga adarí wọn  ní orílè-èdè  Nàìjíríà, wòn tí  tí mò  ahamo fún  ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà fún àwọn ohùn tí ohùn rí wípé ko bójú mú àti wípé ìtì  mọ́lẹ̀ ohùn jẹ ọ̀nà àìtó, ni pàápàá jù lọ ìwà ajé banu àti jẹ gùdù jẹ rà ní orílè-èdè Nàìjíríà. Zakzaky ni gbagbọ wípé  ẹṣin Islam  àti ẹ̀kọ́ nípa  rẹ nìkan  lò lè mú  ọna àbáyọ  sì gbogbo  ìdojúkọ ni eka ètò ìṣe ìjọba òṣèlú ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ni èyítí o jẹ wípé o fà ifaseyin tí o bá ìlọsíwájú orílè-èdè náà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ti o tí pé sẹ́yìn.  nínú  idanilekoo rẹ  kàn láti  ṣe ayẹyẹ fún Sheikh Uthman Bn Fodio ní (May 2023) èyítí  àwọn  ìjọ Academic Forum of Islamic Movement se agbakerure,  Zakzaky je kò  di mimọ  wípé  ìpolongo esin ohùn yíò  ma tẹsiwaju lèyí tí Uthman Bn Fodio lànà  rẹ  kalẹ láti  rí  dájú  wípé  Islam  jẹ  ẹṣin  tí o má  dárí  ìṣàkóso  ìjọba  ni Nàìjíríà  àti ni gbogbo  ilé iwo ọrùn Áfíríkà. Ọkàn  lára  àwọn  idanilekoo  rẹ  tí  otún  w'aye  ní  ìlú Sokoko bákannáà ni (20 May 2023), ọkàn  lára  àwọn oníwàásù rẹ, Dr. Nasir Hashim so wípé àlá Zakzaky’s ohùn nìkan ni ona àbáyọ ti o kú fún ilé Áfíríkà.
Sheikh Zakzaky jẹ  olórí  àwọn ìjọ Islamic Movement, ni èyítí  o dasile ní  ọdún 1970s, lákòókò  tí  o jẹ  akeko ni ilé  ìwé Ahmadu Bello University, láti  ma ṣe  ìpolongo  fún Shia Islam láàrin ọdún 1979, lákòókò  ogún  orílè-èdè  Ìran —ni èyítí  o mú  òpin  dé  bá  jíjẹ  ọba  ní  orílè-èdè  náà ti iko ìjọ  Mùsùlùmí  sì  gbà  ìjọba orílẹ̀ èdè lábé  àṣẹ  olùdarí Ayatollah Khomeini.  Zakzaky ní  gbàgbó wípé  àti  gbá  ìjọba  irú  rẹ  ní  orílẹ̀  èdè Nàìjíríà àti  àwọn  àgbègbè  yíò  rọrùn  láti  ṣe. Ìjọba ti fí  sì  ahamo  lọpọlọpọ  ìgbà  fún  ìwà  i dá  omi  àlàáfíà  ìlú  rú  látàrí àwọn  igbese  àti  isesi rẹ  láwùjọ lábé  ìjọba  ológun ni orílè-èdè  Nàìjíríà láàrin ọdún 1980s si ọdún 1990s, ti ijọba orílè-èdè sì fí o jù sole fún láti mọ ṣe amojuto àwọn igbese rẹ láti jẹ  kí àlàáfíà jọba. Ni Oṣu  kejìlá ọdún 2015, àwọn ọmọ  ogún  orílè-èdè  Nàìjíríà lọ sí  ilé  rẹ  ní Zaria, ti wọn si ṣe léṣe, tí wósì pá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn alatele rẹ. Láti ìgbà náà, ni ọtí  wá  ní  akolo ìjọba àpapọ̀ leyin ìgbà tí wọ́n dasile láti ahamo, ni itẹle  òfin  ọdún 2016.
Ni ọdun 2019, kóòtù ní  ìpínlè Kaduna  dasile  láti  lọ  gbá  itọju  lókè  òkun pẹ̀lú  ìyàwó  rè ṣùgbọ́n  wọn  padà  dé  láti  ìlú  India  leyin  ọjọ́  kẹta India  látàrí  wípé  kò  sì  itọju  to pé  yẹ àti ifi ọwọ ti o lè mú wọn láti ọwọ àwọn èso abo si wọn  ṣe alábòójútó ọgbà ilé ìwòsàn náà
## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́
Ibraheem  ni wọ́n  be ni 5 May ọdún 1953 (15 Sha’ban 1372 AH), ni ìlúZaria, Kaduna State. O losi ilẹ̀ ìwé Provincial Arabic School, Zaria (1969-1970), ilé-ìwé nípa ẹkọ Lárúbáwá, ni ìlú Kano láàrín ọdún 1971-1976, ni bí tí ọtí gbà ìwé ẹ̀rí ‘Grade II’, àti ilé ìwé Ahmadu Bello University (ABU), Zaria (1976-1979), ni bí  tí o tí  kàwé  gbà degree nípa ẹkọ ọ̀rọ̀ ajé. ìwé ẹ̀rí  ní àwọn aláṣẹ ilé ìwé rẹ kò fún  látàrí  àwọn  akitiyan nípa ẹṣin. Lákòókò ìgbà tí o fí wá ní ilé ẹ̀kọ́ náà gẹgẹbi akeko, o jẹ òníyanjú tí o sì ni akíkanjú laarin awọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n pé ìpè sì ojú ọna ẹṣin, ti òsì padà wádìí akọwe àgbà fún ẹgbẹ olú pẹpẹ sì ẹṣin Islam láàrin awọn akẹ́kọ̀ọ́ Muslim Students Society of Nigeria (MSSN) nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ náà (1977/78), leyin náà odi ìgbà kejì aree ẹgbẹ náà (International Affairs) of the National Body of the MSSN in 1979.
 The same year, he is said to have become impressed with the 1979 Iranian Revolution and wanted to emmulate it at home. Later, Zakzaky went to Iran, ultimately becoming a Shia. At home, he became the leader of the Islamic Movement in Nigeria and used it as a way to proselytize and gain followers in the 1990s. As a result of his activities, a significant number of people have converted to Shia Islam in a country once with hardly any Shia population.

## Islamic Movement Ni Orílè-èdè Nàìjíríà

Ibraheem Zakzaky jẹ́ ọ̀kan gbogì  àti  adarí èmi ti ìjọ Islamic Movement in Nigeria (ti o fí gbà kàn jẹ*:* **Muslim Brothers**), Ìjọ ti Mùsùlùmí Shi'a ti o gbajumo julọ. Nínú  àwọn  ènìyàn bí 180 mílíọ̀nù, idà  méjì  wo niMùsùlùmí, ida pẹrẹte ni o jẹ ọmọ  ẹgbẹ Shi'a Islam. Nínú  ìṣe  ìwádìí Nnamdi Obasi, Oga àgbà  àwọn  tí  wọ́n  ṣe  yiyanana  nkan ni orílè-èdè Nàìjíríà ti International Crisis Group (ICG), afo jù  sún  ẹgbẹ IMN's pín sí méjì: “Láti  rí  aridaju àmúlò ẹka ètò idajọ òfin ẹṣin Islam...àti dídá orílẹ̀èdè tí Mùsùlùmí kalẹ.”
Dr Iqbal Siddiqui ṣe  àpèjúwe El-Zakzaky gẹgẹbi "the de facto leader tí Islamic Movement ni orílè-èdè Nàìjíríà".
## Israel
ègbè Resource Forum fún Islamic Movement ti orílè-èdè Nàìjíríà (IMN) se idanilekoo lórí "Dídá orílè-èdè Israeli kalẹ lọ́nà ìtó" ni  Arewa House ni Ìpínlẹ̀ Kaduna ni 21 May ọdún 2008. Zakzaky wípé,nígbà ti orílè-èdè Israeli se ajọdunàádọ́ta ọdún lórí ilẹ̀ Palestine', a wá n ṣe òfò nítorí wípé òtítọ́ ibè ni wípé ohùn tí kì bá ṣe tẹ́nì kólé jẹ́ tẹ́nì bí Israel se fi ìwà janduku gbà ilé òní ile, kò sì bí ọ̀sẹ̀ lè pé tó oloruka yíò gbà òrùka rẹ ji ojú yíò sì ti aw alati lẹ́yì wọn ti won kun wọn lọ́wọ́ láti mú Palestine's si ìgbèkùn. Israel yio do jù dé pẹ̀lú àwọn àlá tí lẹ́yìn wọn o da mí lójú.

## Ìṣe akọlù àwọn ọmọ ológun sì iko re
### Zaria Quds Day Massacre

On Friday 25 July 2014, the Nigerian Army reportedly fatally shot 35 followers of Ibraheem Zakzaky, including three of his sons, after a pro-Palestinian procession in Zaria. The British Islamic Human Rights Commission published the report *Zaria Massacres and the Role of the Military* in October 2014.
### Ipaniyan ti ọdún 2015 ni ìlú Zaria
Sheikh al-Zakzaky ni wọ́n  ṣe  ni ẹsẹ ti wọn sì ti mọ́lẹ̀ pẹlu ìyàwó re, ni ọdun 2015 Zaria massacre, ni bìtì mẹta nínú awọn ọmọ rẹ to kú ti se alabapade ikú wọ́n,  ọpọlọpọ  awọn  ọkọ  awọn  ọmọ  lẹ́yìn  rẹ  ni àwọn  ọmọ  ológun  orílè-èdè Nàìjíríà se ikú  pá. 
### Ahamo àti itu sílè
Gẹgẹbi ìdájọ́ kóòtù àgbà ni Nàìjíríà ni ọjọ 2 December ọdún 2016, Ibraheem Yaqoub El Zakzaky niile-ẹjọ pàṣẹ fún wípé kí wọn tú sílè kúrò lọ́wọ́ àwọn èso ààbò Department of State Services láàrin ọjọ 45.  El Zakzaky àti ìyàwó rè kí ìjọba sì sàn owó tí o tó 50 million Naira ($164,052) fun owó gbà mon bínú.  Adajo náà so wípé láti ti mọ́lẹ̀  látàrí  wípé o  dáàbò bò àràẹni  "holding him for his own protection" ko tó nítorí.
ni 16 January ọdún 2017, Amnesty International bèrè wípé kí ìjọba àpapọ̀ orílè èdèNàìjíríà tú Zakzaky àti ìyàwó sílè ni ìbámú pẹ̀lú ìdájọ́ ilé ejò."
Ni 13 January ọdún 2018, Zakzaky, ni wọn  ti mọ́lẹ̀  níbi ti ẹnikẹni  omo láì je. ko jejo kánkán láti December ọdún 2015, wọn je kò jáde farahàn ranpe láàrin ọdún méjì, ti wọn ko sì gbá láyé láti rí doctor. Láti  ọdún 2014, Zakzaky wá  ní  ahamo  ijoba  apapo  pẹlu  àjọṣe  àti  imosi ìjọba ìpínlè Kaduna  fun ẹ̀sùn ọ̀daràn. Láti ìgbà náà, àwọn ọmọ lẹ́yì rẹ ṣe iwode láti fi bèrè fún ìdásílẹ̀ rẹ la ahamo. I tí ní mọ́lẹ̀ fún ìgbà ti o pé láì je jọ takò òfin orílẹ̀èdè Nàìjíríà.

### 2019 clashes
Ni 22 January ọdún 2019, Zakzaky àti ìyàwó rè, Zeenat lọ sí  kóòtù gíga ti ìlú Kaduna láti  lọ ṣe  igbejọ fún  idasile wọn  ni ọgbà àti mọ́lẹ̀. Àwọnèso ààbò tí wọ́n pọ láti  dáàbò bò wọn.
Ni July ọdún 2019, láti  bẹ̀rẹ̀ fún itusile Ibraheem el-Zakzaky, ègbé  lè  gbé   àwọn  ènìyàn  ni wọ́n  dúró  sí  ìta  ilé  ìjọba ti àwọn èso ààbò sí gbìyànjú láti tu wọnká pẹlu yìnyín ìbon sókè láti tu wọnká. Nínú rògbòdìyàn  náà  ènìyàn  méjì kú  ti awọn ènìyàn 40 nínú  àwọn ti wọn  ṣe ifi ehonu hàn ni àwọn agbófinró mu sí ati mọ́lẹ̀. Ìgbìmọ̀ Islamic Movement ti Nàìjíríà (IMN), je àwùjọ  àwọn Shia Muslims, so wípé  iwode  yìí  má  te síwájú títí  ti won fi dá el-Zakzaky sílè. Abdullahi Murtala, ẹniti òjé ọjọgbọn nípa ètò ààbò, "Shia Muslims jẹ  àwùjọc ti wọn  rí   'bi iyanje ti wọn yo sí  má se iwode láti fi ṣe àtakò sì ìjọba Buhari".

Ìjà  mí  bẹ  sílè  láàrin wọn  pẹlu  Ọlọpa ni on 22 July ti ọpọlọpọ awọn a fí eho nù hàn si rí ikú lọ́wọ́ èso ààbò, Ọlọpa àti  ọdọ  ọmọdé akọròyìn, Precious Owolabi láti NYSC.  Igbákejì  kọmiṣanna  Ọlọpa náà kú. ìjọba Muhammadu Buhari ṣé  àpèjúwe wọn  bí àwọn ẹgbẹ  tí kò tẹ́lẹ̀ òfin mún lẹ́yìn ìpàdé pẹlu oga èso ààbò orílè-èdè Nàìjíríà.

## Ìgbésí ayé
O ṣé  ìgbéyàwó  pẹlu  Zeenah Ibraheem, ti o sì bí ọmọ Mẹsan fún.
ṣùgbọ́n, mẹta loku ọkùnrin kàn obìnrin méjì. Mẹta  nínú  awọn  ọmọ  rẹ  ni  wọ́n  se kú  pá  niZaria Quds Day massacres in  ọdún 2014.  Wo n tún  ṣe  ikú  pá  mẹta  mìíràn ni ọdun 2015 Zaria massacre. Wọn  sọ  wípé  òkú  ni 12 December ọdún 2022 ni ọmọ  ọdún 69, ṣùgbọ́n ìwádìí fìdí re múlẹ̀ wípé ìró  ni ko kú.

## See also
* Tijaniyyah
* Shia Islam in Nigeria
## References

## External links

* Official website  of the Islamic Movement (Nigeria)
* Islamic Movement In Nigeria
* Biography at Tripod