open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ezra Olubi

**Ezra Olubi** tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kejìlá oṣù kọkànlá ọdún 1986 jẹ́ olùdásílẹ̀ òwò ara ẹni, onímọ̀ nípa ìmọ̀ ẹ̀rọ (software developer) olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ paystack, àti ajàfẹ́tọ́  (born 12 November 1986 ).

## Ètò ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ rẹ̀
Ezra kàwé jáde ní ilé-ẹ̀kọ́ Babcock University nínú ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ kọmpútà  ní ọdún 2006, òun àti Shola Akinlade ni wọ́n jọ pawọ́ pọ̀ da ilé-iṣẹ́ E-payment tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí  PayStack sílẹ̀. Ilé-iṣẹ́ yí ni ó jẹ́ irú rẹ̀ àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú iye owó tí ó tó $120,000 àmọ́ tí ilé-iṣẹ́ Stripe padà rà pẹ́lú iye owó tí ó tó   $200Million ní ọdún 2020.

## Ìgbé ayé rẹ̀
Ní ọjọ́ Kẹwàá oṣù kẹrin ọdún 2021, ó ṣe àfihàn aṣọ kan tí ó wọ lọ sí ibi ìgbéyàwó ọ̀rẹ́ rẹ̀ kan ní oti Ìtàkùn Twitter tí àkọ́lé ara aṣọ náà sọ wípé: *My friend invited me to her wedding party and all I heard was "Ezra get dressed!*. Ezra yí tún jẹ́ heterosexual, ọkùnrin tìrẹẹ̀ tún ma ń kun ètè bákan náà ni ó ma ń kun èékáná pẹ̀lú. 

## Àwọn ìtọ́ka sí
Shola Akinlade

**Ṣọlá Akínlàdé** jẹ́ onímọ̀ nípa * software * ati ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ Paystack.

## Ètò ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ rẹ̀
Ṣọlá lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ girama St. Gregory's College tí ó sì jáde ìwé mẹ́wá jáde. Ó tún lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Babcock University níbi tí ó ti lọ nípa ìmọ̀ ẹ̀rọ Kọ̀mpútà tí ó sì jáde níbẹ̀ ní ọdún 2006.

Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ Heineken níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alábójútó  database ilé-iṣẹ́ náà, ṣáájú kí ó tó lọ ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn oríṣiríṣi ilé ìfowó-pamọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2016, Sọlá ati Ezra dá ilé-iṣẹ́ *Paystack* sílẹ̀.

## Àwọn ìtọ́ka sí
Tiwalola Olanubi

**Tiwalola Olanubi** **Jnr** tí wọ́n bí ní ọjọ́ kejìdílọ́gbọ̀n oṣù kẹfà ọdún 1988 jẹ́ olókowò ara ẹni lórí oúnjẹ, oníṣẹ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Òun ni olùdásílẹ̀ ilé-iṣ́ẹ́ Dotts Media House èyí tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó lààmì-laaka ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ nípa digital marketing, òun náà tún ni olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́  Zarafet Loaves tí ó jẹ́ ilé-iṣẹ́ búrẹ́dì tí ó wà ní ilú Èkó, òun náà tún ni olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ Trendupp Africa. Òun náà tún ni Olóòtú àgbà ìwé   (NIMR).̀

## Àwọn ìtọ́ka sí
A Nasty Boy

**A Nasty Boy**
A Nasty Boy jẹ́ ìwé ìròyìn àkọ́kọ́ kan tí wọ́n da sílẹ̀ ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kejì ọdún 2017, tí ó da lè ọ̀tọ̀ nípa àwọn LGBTQ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ìwé yí ni ó ń sọ nípa ìtàn, ìrírí ati àkòrí ọ̀rọ̀ nípa bí àwùjọ oríṣiríṣi ní orílẹ̀-èdè agbáyé ṣe ń dẹ́yẹ sí àwọn LGBTQ, pẹ̀lú bí àwọn orílẹ̀-èdè míràn ṣe fòfin dè wọ́n.Ìwé ìròyìn* A Nasty Boy* ni  ọgbàẹ́ni Richard Akuson tí ó jẹ́ agbẹjọ́rò, oníṣẹ́ ìròyìn tí ó jọ mọ́ oge, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní inú oṣù kẹfà ọdún 2017, wọ́n ṣe àfihàn àpilẹ̀kọ A Nasty Boy nínú CNN article fún ayé rí. Lẹ́yìn èyí,  Soon, Dazed declared ìwé ìròyìn náà di gbajú-gbajà láàrín àwọn ìwé ìròyìn àtìgbà-dégbà tí ó da lè orí Vogue Oríṣiríṣi àwọn olóòtú ni wọ́n fi A Nasty Boy  sí ara àwọn àkòjọ ìwé tíbwọ́n pè ní *What to Read this Fall* , látàrí èyí, ìwé ìròyìn yí ti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí wọ́n ka ìwé wọn lórí The Guardian, BBC, The Observer, The Economist, i-D , OkayAfrica, Mic, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Àwọn iṣẹ́ àkànṣe wọn
**Championing Diversity**

Ní ọdún 2017, A Nasty Boy pẹ́lú WeTransfer àti creative network, ṣe agbékalẹ̀  *The Dots* láti ṣe awárí ẹ̀bùn ọpọlọ àwọn LGBTQ lágbàáyé. 

**Nasty 40 List**

Ní ọdún 2018, A Nasty Boy's inaugural list , àtẹ̀jáde ọdún náà ṣe àgbéjáde àwọn ẹlẹ́bùn ọpọplọ ogójí tí wọ́n lòdì sí ìgbésẹ̀ àwọn LGBTQ nípa lílo àwòrán yíyà, àpilẹ̀kọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Lára àwọn tí wọ́n wà ní orí àtòjọ wọn ni Ruth Ossai, Adebayo Oke Lawal, Papa Oppong, Yagazie Emezi, àti Rich Mnisi.

**New Leadership**

Ní inú oṣù kíní ọdún 2020, olùdásílẹ̀ ìwé náà Richard Akuson fi léde wípé ìwé ìròyìn náà ni Vincent Desmond ẹni tí ó jẹ́ oníṣẹ́ẹ́ ìròyìn tí ó gba amì-ẹ̀yẹ yóò jẹ́ olóòtú àgbà tuntun fún ìwé náà.

## Àwọn ìtọ́ka sí
Ìjèbú

Awọn eniyan Ijebu jẹ agbẹ-gbẹ ti o wa lati orilẹ-ede Naijiria. Wọn jẹ apakan ti awọn eniyan Yoruba ti o gbooro ti o jẹ abinibi si iha iwọ-oorun iwọ-oorun Yoruba, ti o wa ni guusu iwọ-oorun orilẹ-ede naa. Awọn eniyan Ijebu sọ ede Ijebu, ede ti ede Yoruba.

Apejuwe

Ijebu pin awọn aala ni ariwa pẹlu Ibadan, ni iwọ -oorun pẹlu Egba ati ni ila -oorun pẹlu Ilaje, gbogbo rẹ jẹ awọn ẹgbẹ -ẹgbẹ miiran ti Yoruba. [1] Awọn Ijebus jẹ ọkan ninu awọn eniyan ti o pọ julọ ninu gbogbo awọn ẹgbẹ-ẹgbẹ ti ẹya iran Yoruba ti o gbooro. [2] ti wọn si jẹbi ẹgbẹ akọkọ ti ilẹ Yoruba ti o da ajọṣepọ pẹlu awọn ara ilu Yuroopu ni ọrundun 15. [3] Awọn Ijebus, botilẹjẹpe o pin si awọn ipin oriṣiriṣi (pẹlu Ijebu Ode, Ijebu Igbo, Ijebu Imushin, Ijebu Ife, Ijebu Ososa ati Ijebu Remo), wo ara wọn bi iṣọkan labẹ itọsọna ati aṣẹ ti Awujale ọba, ti o joko ni Ijebu Ode. [2] Awọn eniyan Ijebu ni a mọ fun iṣowo ati iṣelọpọ awọn flakes cassava (ti a mọ si Garri).

Wọn jẹ akikanju ati pe a mọ pe wọn jẹ ọlọrọ. Ọpọlọpọ awọn onimọ -ẹrọ ni Nigeria jẹ ti iṣura Ijebu. Eyi pẹlu Oloye Adeola Odutola, Oloye Okusanya Okunowo, Mike Adenuga. Oludari ati olori julọ ni Oba Sikiru Adetona, Awujale ti Ijebuland ti o ti wa lori itẹ fun ọdun 61. O gun ori itẹ ni ẹni ọdun 25.
## Àwọn ìtọ́kasí
Matthew Blaise

**Matthew Nwozaku Chukwudi Blaise**   jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó má ń jafitafita lórí àwọn ẹ̀tọ́ nípa queer. 

## Iṣẹ́
Ní oṣù kẹta ọdún 2020, lẹ́hìn tí wọ́n pa ọmọkùnrin Gay kan ní ilé Nàìjíríà, Blaise ṣe ìdásílẹ̀ ìpolongo lórí ẹ̀rọ ayélujára tí Twitter pẹ̀lú Ani Kayode, Somtochukwu àti Victor Emmanuel. Àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ṣe àṣeyọrí nípa ṣíṣe ẹ̀dà hashtag tí wọ́n sọ ní "#EndHomophobiain Nigeria"" àṣà lórí ẹ̀rọ ayélujára tí ó jẹ́ Twitter àwọn ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́. 

Lẹ́hìn tí ó ti wà ní àtìmọ́lé àti nínú ewu ti àwọn olópàá dìgbòlùjà tí wọ́n n dojú kọ àwọn adigunjalè fún ìwòye pé ó ń lówó nínú ìbálòpọ̀ akọsákọ tàbí abosábo, Blaise  ṣe akitiyan nínú ti EndSARS ti tí ó ṣẹlẹ̀ ní oṣù kẹwàá ọdún 2020, níbití wọ́n ti buẹnuàtẹ́ lù wọ́n fún gbígbé àkọlé tí àwọn ọ̀rọ̀ orí rẹ ka báyìí pé "Queer Lives Matter."  Wọ́n tún ṣètò fún àwọn ẹgbẹ́ queer míràn láti darapọ̀ mọ́ àwọn ìwọ́de ẹ̀hónú yìí. 

Lẹ́hìn ìṣẹ̀lẹ̀ yín yin ìbọn pa àwọn tí wọ́n n fi ẹ̀hónú hàn ẹ̀yí tí ó ṣẹlẹ̀ ní Lekki ní ọdún 2020, Blaise bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe iṣẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ Safe HQuse láti lè ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ queer ti wọ́n ń fi ẹ̀hónú hàn tí wọn kò sì ṣe àgbákò ikú  

## Ìgbésí ayé Blaise
Blaise  kìí ṣe alákọméjì àti wípé ó máa n lo àwọn ọ̀rọ̀ òye bíi wọ́n/wọ́n àti òun/òun. Títí di oṣù kẹwàá ọdún 2020  ni wọ́n tí ń lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì ìjọba àpapọ̀ ti Alexa Ekwueme ni orílè-èdè Nàìjíríà, tí wọ́n sì nkó ẹ̀kọ́ láti gba oyè ìjìnlẹ̀ nínú èdè gèésì àti àwọn ẹ̀kọ́ ìwé-kíkọ.  

Blaise di ẹni tí ó tún bọ̀ ma ń sọ́rọ́ nípa ìbálòpọ̀ lórí àwùjọ media ti orí ẹ̀rọ ayélujára léhìn tí àlùfáà kan ti bu ẹnu àtẹ́ lù wọ́n fún híhu ìwà ìbàjẹ́  ní ọdún 2019,  tí àwọn tí ó wà ní ilé ìjọsìn kò sì dá síi.  

## Ìdánimọ̀ rẹ
Blaise jẹ́ adarí ọ̀dọ́ àwọn Women Deliver ní ọdún 2020. Wọ́n jẹ́ ọmọ ọdún méjìlélógún ní ìgbà náà. Ní ọdún 2020 bákannáà, àwọn ni wọ́n gba àmì ẹ̀yẹ ti The Future Awards Africa fún aṣíwájú nípa ìbáraẹnisọ̀rọ̀  àti The Initiative for Equal Rights fún ajàfitafita ẹ̀tọ́ ti SOGIESC ní ọdún yẹn.  Ní oṣù kẹfà ọdún 2021, wọ́n fi ara hàn nínú fiimu kúkúrú kan tí Dafe Oboro ṣe, èyí tí ó wà ní ojú ewé àkọ́kọ́ ìtàn ti Dazed tí ó tẹ̀lé ìgbà èèrùn ti ọdún 2021.

## Àwọn àkọsílẹ̀
Blaise máa ńlo àwọn ọrọ oyè bíi wọn/wọn ati òun/òun. Ọ̀rọ̀ àpilẹ̀kọ yìí ńlo àwọn ọ̀rọ̀ oyè bíi wọ́n/wọ́n nítorí kí àwọn ọ̀rọ̀ má baa tàsé ara wọn. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Fẹ́mi Adéṣínà

**Fẹ́mi Adéṣínà**  jẹ̀ ọ̀kan lára akọ̀wé ìròyìn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà,àti ọ̀gá àgbà agbani nímọ̀ràn lórí ọ̀rọ̀ ìròyìn àti afẹ́fẹ́ lábẹ́ ìjọba Ààrẹ Muhammadu Buhari
## Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ọ̀gbẹ́ni Fẹ́mi Adéṣínà lọsí ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ ti  Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun,bakan naa ó. tún lọ sí ilé èkọ́ ìmọ̀ ìṣòwò ní ìlú Èkó.
### Iṣẹ́ẹ rẹ̀
Ọ̀gbẹ́ni Fẹ́mi Adéṣína yan iṣẹ́ akọ̀wé ìròyìn láàyò,óbẹ́rẹ́ iṣẹ́ ní ilé iṣẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ti Ìpínlẹ̀ Èkó lórí ìkanì radio lagos nígbà tí ó ṣe ódarapọ́ mọ́ ẹgbẹ́ oníròyìn fángààdì,óṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́bí akọ̀wé ìròyìn fángààdì àti ìwé ìròyìn national Concord,lẹ́yìn àkókò díẹ̀ odarapọ mọ àjọ oníròyìn sun (the sun newspaper) ibẹ̀ lótidi ọ̀gá àgbà olóòtu.
òṣìṣẹ́ kára ni ọ̀gbẹ́ni Fẹ́mi Adéṣínà èyí jẹko di aarẹ awon olootu agba fun ọdun meji lẹyin eyi otun di aarẹ gbogbo oniroyin ilẹ naijiria,nitóri iṣẹ ribiribi toti ṣe lagbo iroyin Aarẹ orilẹ ede naijiria Muhammadu Buhari fun lanfaani lati di ọga agba agbaninimọran pataki (special advisal)lorii media and publicity ni ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹ́jọ ẹgbàáọdún ólé mẹ́ẹ̀dógún-ún(31/08/2015).
### Àmì ẹ̀yẹ
Nigeria media merit award fun ní àmìn ẹ̀yẹ olóòtú àgbà ti ọdún 2007
Noni Salma

thumb| Noni Salma ni Ẹbun Iwe Karun Ọdun Ẹbun Vermont
**Noni Salma** tí wọ́n mọ̀ tẹ́lẹ̀ sí Habeeb babatunde Lawal jẹ́ transgender, olùṣe fiimu, ònkọ̀wé, àti olùfẹ́ fiimu ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó darapọ̀ mọ́ transgender ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà níbití ọ rìnrìn àjò láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ gba oyè lórí fiimu ṣíṣe ní ilé-ẹ̀kọ́ fiimu tí ó wà ní ìlú New York.   

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé rẹ
Noni Salma gba oyè àkọ́kọ́ lórí ìmọ arti ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì ìlú Èkó, níbití ó ti kọ́ nípa àwọn eré orí ìtàgé ní pàtàkì. Ó tẹ̀síwájú láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ nípa bí wọ́n tí ń ṣe fiimu ní  ilé-ẹ̀kọ́ fiimu ti New York , èyí tí ó wà ní ìlú New York, níbití ó tí kọ́ ní pàtàkì nípa ìtọ́sọ́nà tí ó sì gba ìwé ẹ̀rí dípúlómà. 

## Iṣẹ́
Iṣẹ́ fiimu kúkúrú kan tí ó darí rẹ "Alibi" ni ó dára jùlọ nínú ìdíje ti "Best Crime Mystery" tí ó wáyé ní ibi ayẹyẹ fíìmù Manhattan ní ọdún 2016. Salma gba ipò kínní nínú ayẹyẹ fíìmù ti Treasurer Cost International èyí tíí ṣe ìdíje fíìmù àwọn akẹ́kọ̀ọ́ fún àmì ẹ̀yẹ tí ìwé àfọwọ́kọ fún ẹ̀kọ́ ìjìnlẹ̀ ti NYFA  PhD rẹ èyí tí àkọlé rẹ ń jẹ́ "Òwúrò léhìn Àṣálẹ́". Ó ṣe àgbékalẹ̀ fíìmù kúkúrú kan èyí tí ó tún darí rẹ tí ó ń jẹ́ 'Veil of Silence' tí wọ́n tún mọ̀ sí 'Curtain of Silence', èyí tí wọ́n ṣe àfihàn rẹ nínú oṣù kẹta ọdún 2014 níbi ayẹyẹ ọdún fíìmù ti BFI Flare London LGBT ní ìlú Lọndọnu, ilẹ́ gẹ̀ẹ́sì̀; wọ́n tún ṣe àfihàn Veil Of Silence níbí ìgbìmọ̀ gbogboogbò ti àwọn orílẹ̀-èdè àgbáyé, Egale Canada àti ilé-iṣẹ́ Àjòjì ti Jemani pẹ̀lú àwọn ibòmíràn. Ní àtẹ̀lé, wọ́n ti ṣe àfihàn Veil Of Silence ní ọ̀pọ̀ ibi àwọn ọdún ayẹyẹ fíìmù pẹ̀lú àwọn Queer Screen Film Festival, CineHomo Film Festival àti Valladolid, Spain ní oṣù kẹrin ọdún 2015, níbití ó tí gba ipò Kejì fún fíìmù ìtàn kúkúrú tí ó dára, gégé bí àwọn olùgbọ́ ti ṣe gbé oríyìn fun un. Noni Salma wà lára àkójọpọ̀ àwọn orúkọ tí wọ́n yàn fún ẹ̀bùn àwọn àmì ẹ̀yẹ ọjọ́ iwájú Áfíríkà fún àwọn olùṣètò ni oṣù 2018. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Àwọn ará Zaza

**Àwọn ará Zaza** (dımli) — ẹ̀yà ènìyàn ati orile-ede eniyan ni Turkey.

## Itokasi
*'DIMLĪ-ZAZA' – Encyclopaedia Iranica"
*Werner E. (2017) Rivers and Mountains A Historical, Applied Anthropological and Linguistical Study of the Zaza People of Turkey including an Introduction to Applied Cultural Anthropology
*Lutwig Paul, "Zazaki", Gernot Windfuhr, Iranian Languages, Routledge, 2012, Chapter Nine.
*V. Minorsky, Daylam-La Domination des Dailamites, Paris, 1932
*Blau, Gurani et Zaza in R. Schmitt, ed., Compendium Linguarum Iranicarum, Wiesbaden, 1989, 3-88226-413-6, pp. 336–40
*Arakelova, Victoria (1999). "The Zaza People as a New Ethno-Political Factor in the Region": 397.

Ẹ̀ka:Turkey 
Ẹ̀ka:Àwọn ará Europe
Ẹ̀ka:Àwọn ará Ásíà
Tunde Oladimeji

**Túndé Ọládiméjì** jẹ́ onífíìmù-ìfiṣerántí, òṣeré, olùdarí-eré àti àtọkún orí tẹlifíṣàn ọmọ orílẹ́-èdè Nàìjíríà. Aṣáájú ni nínú àwọn onífíìmù-ìfiṣèrántí ní èdè abínibí ní Nàìjíríà. Òun ní olùdarí Aàjírebí, ètò òwúrọ̀ tí wọ́n ṣe àfihàn rẹ́ lórí Africa Magic Yorùbá.
## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé àti iṣẹ́ rẹ̀
Wọ́n bí Ọládiméjì ní ìlú Ìsẹ́yìn, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Nàìjíríà. Olùkọ́ ní ìyá rẹ̀, tí bàbá rẹ̀ sì jẹ́ wọ̀nlẹ̀-wọ̀nlẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ fíìmù ṣíṣe ní Yunifásítì Ìbàdàn níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè tí ó sì jẹ́ akọ́ọ̀wọ́rìn olótùú fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀, ìwé olóògbé Ọládẹ̀jọ Òkédìjí tí ó lọ ní 1972 tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *Àgbàlagbà Akàn* tí ó fi ojú rẹ̀ mọlẹ́.

Ó kó ipa gbòógì nínú Bọ̀rọ̀kìní, eré orí-ìtàgé kúkúrú orí tẹlifíṣàn ó sì kópa olù eré nínú fíìmù Akékaka, fíìmù tí Jayé Kútì gbé jáde ti o se àfihàn Fẹ́mi Adébáyọ̀, Mercy Aigbe àti Ẹ̀bùn Olóyèdé Ọlá-Ìyá
Bákan náà ni ó jẹ́ amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ olótùú Amstel. Malta Box Office sáà karùn-ún àti olùdarí Aàjírebí. Ó ṣe àtọkún Àràḿbarà ó sì jẹ́ akọ́ọ̀wọ́rìn olùdarí Ẹlẹ́yinjú àánú, Àràḿbarà.

Ọládiméjì ní olótùú Àwọn Ètò ìfiṣèrántí Àjogúnbá Yorùbá (Yorùbá Heritage Documentary Series). Wọ́n yàn Ìbàdàn ọkàn lára àwọn ètò ìfiṣèrántí nínú ìpele ìfiṣèrántí tí ó peregede jù ní àmì-ẹ̀yẹ Africa Magic Viewer's Choice 2020. Àwọn&nbsp; ìfiṣèrántí mìíràn nínú ètò ni Èkó Àkéte, Abẹ́òkúta ilẹ̀ Ẹ̀gbá, Ifẹ̀ Oòyè àti Òṣogbo Òròkí.

## Àwọn itọ́ka sí
Supare Akoko

**Ilu Supare-Akoko** je ilu ni  Iwọ oorun guusu ni Akoko  ijọba agbegbe ni Ondo State ni Naijira. Supare fi  100 ibuso ji no si Akure, olu ilu. . Ise agbe ni ise ile wo.
Henry Ford

thumb|Àwòrán ti Henry Ford 1919.
**Henry Ford** (July 30, 1863 – April 7, 1947) jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà, onímọ̀ẹ̀rọ àti oníṣòwò ni ,óbẹ̀rè iṣẹ́ ṣíṣe ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ Ford ní 1896.
ó ṣètò bí òṣìṣẹ́ kọ̀ọ̀kan á ṣe máa ṣe páàtì kan lára ọkọ̀ èyí jẹ́ki ṣíṣe ọkọ̀ tuntun jáde lọ́pọ̀ yanturu àti ni ẹ̀dínwó túnbọ̀ rọrùn fun.ọ̀pọ̀ Àwọn iléiṣẹ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ àti àwọn ilé iṣẹ́ mìrán àn kárí ayé ríipé ìṣètò yí wúlò gan wọ́nsì bẹ̀rẹ̀ sí lòó. Nígbà tóyá ó pàdée Clara Bryant ẹni tóbá ṣègbeyàwó wọ́nbí ọmọ ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ únjẹ́ Edsel, Bryant, Ford.
Henry kúrò nílé lọsí Detroit, Michigan láti dá iléiṣẹ́ ọkọ̀ayọ́kẹ́lẹ́ tiẹ̀ náà sílẹ̀.

## Ìbẹ̀rẹ̀ Pẹ̀pẹ̀ Ilé Iṣẹ́ Ọkọ̀ Ford
Henry Ford dá iléiṣẹ́ tiẹ̀ náà  sílẹ̀ ní 1903, ọkọ̀ àkọ́kọ́ tóṣe jáde nílé iṣẹ́ nàn ni model T car wọ́n sì ta ọkọ̀ náà ní 23/07/1903 ó sì di ààrẹ iléiṣẹ́ nà ní 1906.
Ní 1908 Ó pinnu látiṣe ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tí onírúurú ènìyàn lèrà ìbáàjẹ̀ olówó tàbí tálákà nípàtàkì jùlọ Amẹ́ríkà
àwọn ọkọ̀ tó ún ṣe kòwọ́nwó jù $850 ni Model T car kan nígbàyẹn èyí sì fa ìtẹ̀síwájú bá orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.
 
## Láìnì Àpéjọ
Henry gbé ìṣètò láìnì àpéjọ jáde,ní 1913 ìṣètò yí jẹ́kí iṣẹ́ yá gan juti tẹ́lẹ̀ lọ,ó rọrùn fún òṣìṣ ẹ́ kọ̀ọ̀kan láti fi páàtì tóṣe sára ọkọ̀ tíwọnúnṣe lórí ẹ̀rọ bẹ́líìtì tó n yí (conveyor belt) láìsí ìdílọ́wọ́. Ní 1916 Henry tún já owó ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ford wálẹ̀ sí $360 èyí túnbọ̀ mú ìtẹ̀síwájú bá Amẹ́ríkà 

## Ojú Ìwòye Ẹ̀ Nípa Òṣèlú
Ogun àgbáyé kinni bàá nínújẹ́ gan óri gẹ́gẹ́bí ìfàkókòṣòfò bákan náà ógbàgbọ́ pé àwọn Júù ló fa ìṣòro àgbáyé.Nítorí èyí ní ọ̀rúndún  kọkàndínlógún (1919) ó ṣagbátẹrù ìwé ìròyìn kan tó n jẹ́ Òmìniraàmi ọ̀wọ́n *(Dearborn Independent)* ó ún gbé àpilẹ̀kọ kan jáde látìgbàdégbà to n dẹ́bi fún bí àwọn Júù ṣe n fa wàhálà bá aráyé àti bíwọn túnṣe n gbèrò ogun àgbáyé kejì.

## Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Amẹ́ríkà
Arigidi Akoko

thumb|A short oral history of Arigidi in Arigidi language by its native speaker
**Arigidi** je ilu to wa ni  Akoko  ariwa ìwọ oòrùn  Ìpínlẹ̀ Òndó, ni orile-ede Nàìjíríà.
thumb|Arigidi sign post

## Àwọn ọdún wọn
Ọkọ́ta jẹ́  ìkan lára àwọn ọdún tí o gbajúmọ̀ tí wọ́n ń ṣe ní ìlú Arigidi.  Àwọn ẹgbẹ́ Oodua People’s Congress  ni ó ma ń ṣe agbátẹrù fún ọdún náà lábẹ́ àṣẹ Iba Gani Adams tí o jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Arigidi, ti o si tun jẹ Ààrẹ ọ̀nà kakaǹfò ilẹ Yoruba.  Ọdun  Okota yí jẹ́ ọdun ti wọ́n fi ń ṣe àtìlẹyìn fún ẹ̀sìn ìbílẹ̀ Yorùbá. Àwọn Ọdun mìíràn tí wọ́n tún ń ṣe ọdún ìjẹṣu ẹ̀yí ma n wáyé ni inú oṣù kéje ,ọdún éègún, ọdún ìbẹ́gbẹ́, ọdún ẹrẹ̀

## Ìṣèlú wọn
Nínú ojúkò ìdìbò mẹ́wá tí ó wà ní apá aríwá ìwọ̀ Oòrùn gúúsù ilẹ̀ Àkókó,  Arigidi kò méjì nínú rẹ̀ tí wọ́n ń pè ní  *Arigidi Iye ward 1* àti *Àgbálùkú Ìmọ̀ ward 2* wọ́ọ̀dù kínní ní ìpísísọ̀rí mẹ́rìnlélógún nígbà tí wọ́ọ̀dù kejì Ìpínsísọ̀rí mọ́kànlá tí gbogbo re sì jẹ́ mẹ́rìlálélọ́gbọ̀n lápapọ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Al Sharpton

**Alfred Charles Sharpton Jr.** (ọjọ́ìbí October 3, 1954) jẹ́ alákitiyan ẹ̀tọ́ aráàlú ará Amẹ́ríkà, ọ̀jíṣẹ́ Ìjọ onítẹ̀bọmi, atọ́kùn ètò ìbánisọ̀rọ̀ àti olóṣèlú. Sharpton ni olùdásílẹ̀ àjọ National Action Network. 

## Ìtọ́kasí

ẹ̀ka:Àwọn alákitiyan ará Amẹ́ríkà
India Arie

**India Arie Simpson** (ọjọ́ìbí October 3, 1975), tó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bíi **India Arie** (tàbí **india.arie**), akọrin àti akọọ̀rọ̀-orin ará Amẹ́ríka. Gbogbo àwọn àwo-orin Arie ti tà iye tó ju mílíọ́mù 3.3 lọ ní Amẹ́ríkà àti mílíọ́mù 10 káàkiri àgbáyé. Ó ti gba She has won four Ẹ̀bùn Grammy mẹ́rin nínú ìpèníyàn 23, èyí tí Àwo-orin R&B Tọ́dárajùlọ wà nínú wọn.

## Ìtọ́kasí

ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
The Carpenters

**The Carpenters** jẹ́ ẹgbẹ́ were an American olórin pop ará Amẹ́ríkà tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ìlú Downey ní 1968, pẹ̀lú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tó ní Richard Carpenter àti Karen Carpenter.

## Àwo-orin

* *Ticket to Ride* (1969)
* *Close to You* (1970)
* *Carpenters* (1971)
* *A Song for You* (1972)
* *Now & Then* (1973)
* *Horizon* (1975)
* *A Kind of Hush* (1976)
* *Passage* (1977)
* *Christmas Portrait* (1978)
* *Made in America* (1981)
* *Voice of the Heart* (1983)
* *An Old-Fashioned Christmas* (1984)
* *Lovelines* (1989)
* *As Time Goes By* (2004)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹgbẹ́ olórin ará Amẹ́ríkà
The Ghost and the Tout

***The Ghost and the Tout*** tí a mọ̀ sì **Abaraméjì àti Ọmọ ìta** jẹ́ eré oníse orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ti ọdún 2018 tí olùkọ̀tàn àti olùdarí rẹ̀ jẹ́ Charles Uwagbai . Àwọn ògbóǹtàrìgì òṣèré bíi Sambasa Nzeribe, Toyin Abraham, Rachael Okonkwo àti Omowumi Dada ni àwọn tí ó kópa Ìṣaájú. Eré oníṣe náà di àfihàn tó dájú ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ kọkànlá Oṣù Kaàrún ọdún 2018 ó sì gba àwọn àtúnyẹ̀wò rere láti ọ̀dọ àwọn alárìwíísí.  

Eré oníṣe náà di àṣeyọrí pẹ̀lú ọgbọ̀n mílíọ̀nù ní àárín ọ̀sẹ̀ kan ósì wà ní ipò kaàrún nínú àwọn eré oníṣe ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó gbajúgbajà jùlọ ní ọdún 2018 .  Eré oníṣe náà tún wà ní ipò karùndínlógbọ̀n nínú àpapọ̀ àwọn eré oníṣe tí ó gbajúgbajà ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Àkòrí
Àkòrí eré oníṣe náà dá lórí ọ̀dọ́mọdé bìrin tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ìsìlá (Toyin Abraham) tí ó ń gbé ní àárín agbolé. Ó pàdé abaraméjì kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Mike (Sambasa Nzeribe), ẹnití ó nílò ìrànlọ́wọ́ ọmọbìrin náà láti bá àwọn ènìyan tí ó fi sílẹ̀ sọ̀rọ̀. Pẹ̀lú ìbéèrè abaraméjí náà, ìpòruru ọkàn àti ìyàlẹ́nu ni ó jẹ́ fún láti yanjú ohun àràmọ̀dà ìpànìyàn tí ìgbésí ayé rẹ̀ sì yí padà sí ohun tí ó wúni lórí. Òhun nìkan ni ó mọ nǹkan tí yóò ṣẹlẹ̀ lọ́jọ́ iwájú. 

## Òṣèré

## Cast

* Sambasa Nzeribe kópa gẹ́gẹ́ bíi Òkú (Mike)
* Toyin Abraham kópa gẹ́gẹ́ bíi Isila
* Rachael Okonkwo kópa gẹ́gẹ́ bíi Ramota
* Ronke Ojo kópa gẹ́gẹ́ bíi Kafila
* Chioma Chukwuka kópa gẹ́gẹ́ bíi Ejika
* Lasisi Elenu kópa gẹ́gẹ́ bíi Ọmọọ̀ta
* Chioma Omeruah kópa gẹ́gẹ́ bíi Chigirl
* Dele Odule kópa gẹ́gẹ́ bíi Olóyè Obanikoro
* Chiwetalu Agu kópa gẹ́gẹ́ bíi Olóyè Ajanaku
* Femi Adebayo kópa gẹ́gẹ́ bíi Dayo
* Omowumi Dada kópa gẹ́gẹ́ bíi Janet
* Biodun Stephen kópa gẹ́gẹ́ bíi Mrs. Ajanaku
* Princess Oyebo kópa gẹ́gẹ́ bíi Akọ̀wé fún Olóyè Obanikoro
* Bayray McNwizu kópa gẹ́gẹ́ bíi Adunni
* Jumoke George
* Nkechi Blessing Sunday kópa gẹ́gẹ́ bíi Dora

## Awọn itọkasi
Love Castle

jẹ́ eré Nàìjíríà tí  ó jáde ní ọdún 2021, tí Desmond Elliott sì ṣe adarí eré náà. Beatrice Fúnkẹ́ Ògúnmọ́lá àti Victor Ògúnmọ́lá ló gbé eré náà jáde. Eré náà dá lórí iṣẹ̀ṣe àti mọ̀lẹ́bí. 

Lára àwọn gbajúmò tí ó kópa nínú eré náà ni Rachel Oniga, Zack Orji, Desmond Elliot, Kehinde Bankole, Jide Kosoko àti Adedimeji Lateef. 

Wọn ṣe eré náà ni ìlú Ìbàdàn ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Houston Texas ní orílè èdè Amẹ́ríkà. Àwọn èdè tí wọ́n sọ nínú eré náà ni Gẹ̀ẹ́sì, Yorùbá, Igbo àti Haúsá. 

### Àmì ẹ̀yẹ
Tunbosun Aiyedehin

**Tunbosun Aiyedehin** (tí a bí ní ọjọ́ ogún, oṣù kẹfà ọdún 1969) tí ó gbajúmò gẹ́gẹ́ bí Tuby jẹ́ òṣèré ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó gbajúmọ̀ fún ipa Two Brides and a Baby àti Kpians: The Feast of Soul     

## Ìgbésí ayé rẹ̀

## Iṣẹ́
Ó kópa nínú eré bíi Hakkunde, Troubled Waters, Moth to a Flame, Hell or High Water, Lockdown, Dear Bayo, Mrs. & Mrs. Johnson and The Ten Virgins lẹ́yìn ìgbà tí ó darapọ̀ mọ́ Nollywood. Ó gbà àmì ẹ̀yẹ òṣèré bìnrin tí ó dára jù lọ nínú eré dírámà láti ọ̀dọ̀ African Magic ní ọdún 2016. Ó gba àmì ẹ̀yẹ  Best of Nollywood Awards ni ọdún 2019 gẹ́gẹ́ bí  òṣèré bìnrin tí ó dára jù lọ. 

## Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* *Two Brides and a Baby* (2011)
* *Kpians: The Feast of Souls* (2014)
* *A Day with Death* (2014)
* *Mrs. & Mrs. Johnson* (2015)
* *Before 30* (2015) 
* *Schemers* (2015) 
* *Moth to a Flame* (2016)
* *93 Days* (2016)
* *Hell or High Water* (2016)
* *Oreva* (2017) 
* *Hakkunde* (2017)
* *Troubled Waters* (2017)
* *E.V.E - Audi Alteram Partem* (2018) 
* *The Ten Virgins* (2019)
* *Black Monday* (2019)
* *Clustered Colours* (2019) 
* *Lockdown* (2019)
* *Stones*  (2019)
* *The Sessions* (2019) 
* *Dear Bayo* (2020)
* *It's a Crazy World* (2020) 
* *Mirabel* (2020) 
* *Yahoo Taboo* (2020)
* *Country Head* (2020)

## Àmì ẹ̀yẹ

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1969
Dudley Sutton

**Dudley Sutton** (April 6, 1933) je osere ara Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Brítánì
The Tourist (2021 film)

Ere onise **The Tourist** je sinima ti orile-ede Russia ti Andrey Batov se adari re, ti Sergei Shcheglov si je onkotan ere naa. Lare Osere lami-laka ti o won kopa ninu re ni Sergey Pavlov, ti osi je Olu eda-itan ti Aleksey Shevchenkov, Richard Sseruwagi, Marika Lindström, Sten Ljunggren ati Philip Lithner ni won je amugba-legbe Olu eda-itan.

## Awon Itokasi
Cathedral Church of Christ, Lagos

Ilé **ìjọsìn Katidira ti Christ Marina, Lagos** jẹ́ Katidira Anglican kan ní Lagos Island, Ìpínlẹ̀ Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  
## Ilé Àwòrán Ti Ìjọsìn Cathedral, Èkó

Fáìlì:Front View of Cathedral Church of Christ, CMS Lagos.jpg|Àwòrán iwájú ti ilé ìjọsìn Cathedral ní CMS, Eko
Fáìlì:A side View The Cathedral at CMS, Lagos.jpg|Àwòrán ẹgbẹ́ Cathedral ní CMS, Èkó 
Fáìlì:Lagos Cathedral, Marina, Lagos Island.jpg
Fáìlì:Lagos Cathedral, Marina.jpg
Fáìlì:Lagos Island, Marina.jpg
Fáìlì:Wikipedia walkout 053.jpg
Fáìlì:Cathedral Church of Christ, Marina, Lagos, Island.jpg


## Awon itokasi
Bolot Feray

***Bolot Feray***, jẹ eré oníṣe aláwàdà Seychellois ti ọdún 1995 tí Jean-Claude Matombe jẹ́ olùdarí Marie-Therese Choppy sì ṣe àgbéjáde rẹ̀.   ògbóǹtarìgì òsèré Alain Belle ni ipa titular tí Charles DeCommarmond, Jenita Furneau, Antonia Gabriel ati Marie Lista kó ipa àtìlẹyìn. O da lori ere kan ati ṣafihan aṣa àti ìṣẹ̀dálẹ̀ awujọ Seychellois. 

Eré oníṣe náà gba àtúnyẹ̀wò rere àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì ẹ̀yẹ níbi ayẹyẹ eré oníṣe àgbáyé. Eré oníṣe náà jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn eré  Áfíríkà tí ó dára jùlọ.  Geva René ẹni tí ó kọ eré náà ní àkọ́kọ́. 

## Òṣèré

* Alain Belle bi Bolot Feray
* Charles DeCommarmond bi Arakunrin Sarl
* Jenita Furneau bi Mari
* Antonia Gabriel bi Pierreline
* Marie Lista bi Poupet

## Awọn itọkasi
Benedicta Gafah

**A bí Benedicta Gafah** ní ọjọ́ kíní oṣù kẹ̀sán ọdún 1992. Ó jẹ́ òṣèré ilẹ̀ Ghana tí ó ń ṣàgbéjáde eré oníṣe.  Ó ṣe ìfarahàn nínú àwọn eré oníṣe ti Ghallywood àti Kumawood tí ó jẹ́ “Mirror Girl”, “Azonto Ghost” àti “April Fool”.  Ó jẹ́ olùfọwọ́sí ilé iṣẹ́ Zylofon Media.  

## Eré oníṣe tí ó ti kópa

**Mirror Girl* 
**Odo Asa*
**April Fool*
**Poposipopo*
**Devils Voice*
**Azonto Ghost*
**Kweku Saman*
**Adoma*
**Agyanka Ba*
**Ewiase Ahenie*
**I Know My Right*
**Agya Koo Azonto*

## Àmì ẹ̀yẹ àti ìfàkalẹ̀

## inú ire
Benedicta bẹ̀rẹ̀ sí í fún àwọn aláìní àti àwọn opó ní Ilé Òrukàn Ọba Jésù ní ọdún 2014. Ó lọ sí ìta gbangba láti pín óuńjẹ,aṣọ,àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ ní gbogbo Oṣù Kejì̀lá fún àwọn ọmọde. Lọ́wọ́lọ́wọ́ ó ń ṣiṣẹ́ ní Gafah Foundation láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn aláìnì.  

## Ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1992
Adé Láoyè

**Adé Láoyè** jé òsèré eré ìtàgé. A bí ní ọjọ́ kàrún oṣù kẹ̀rin. Ó dàgbà ní apákan ìlú Ìbàdàn àti ìlú Èkó . Ó jẹ́ akéèkọ́ Artsjáde ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Ìpínlẹ̀ Pennsylvania.  Ó ní àwọn ìwúrí lọ́pọ̀lọpọ̀ nínú eré ìtàgé, TV, àti eré oníse. O ti ṣeré pẹ̀lú àwọn ilé iṣẹ́ ìṣèré olókìkí bíi "The Walnut Street Theatre" àti "The Arden Theatre Companies" ní Philadelphia, àti off-Broadway icompany TheatreWorksUSA ní New York City . Ó tún jẹ́ olùkọ́ni tí ó ní ìfẹ́ sí lílo àwòrán láti kọ́ ẹ̀kọ́. Ó jẹ́ ọ̀kan lára olùdásílè ti Idanileko "The Real Deal"– ìdánilèkó ìkẹ́ẹ̀kọ́ aládàńlá fún àwọn òṣèré tí ó ń gbèrò láti ní ìdàgbàsókè. Awọn ìwúrí tí ó jẹ́ akiyesi jẹ́ ipa tí ó kó nínú: *Hush* ( Africa Magic / Victor Sanchez Aghahowa), *Castle & Castle* ( Netflix / EbonyLife Studios), *Yelo Pèppè* (Sparrow Studios/ Shirley Frimpong-Manso ), *Ile-ẹjọ (* Awọn aworan Awọn Ipa Golden/ Kunle Afolayan ),  (BAP Productions / Bolanle Austen-Peters ), *Wiwa Hubby* (House Gabriel Studios / Femi Ogunsanwo), àti *Knockout Blessing* (Singularity Media / Dare Olaitan). 

## Eré oníṣe tí ó kópa

* *Finding Hubby* (2020) 
* *A Second Husband* (2020)
* *Lizard* (2020)
* *Walking with Shadows* (2019) 
* *Oga John* (2019)
* *[[:en:Knockout_Blessing|Knockout Blessing]]*(2018)
* *Castle & Castle* (2018)
* *You Me Maybe* (2017)
* *Hush* (2016) 
* *Erased* (2015)
* *Lunch Time* (2015)
* *Dowry* (2014)

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Mavis Adjei

**Mavis Adjei** jẹ́ oṣ̀eré orílẹ̀ ède Ghana kan tí ó ń gbé ní orílẹ̀ ède Netherlands.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ àti ẹ̀kọ́
Adjei jẹ́ ọmọ ìlú Akwatia ní Ilà-oòrùn Ẹkùn ti Ghana. Ó lọ ilé ẹ̀kọ́ girama Swedru Secondary School ní àárín Ẹkùn  Ghana láti ọdún1994 sí ọdún 1996. 

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Pẹ̀lú àwọn eré oníse tí ó lé ní márùndínlọ́gbọ̀n tí ó ti gba oríyìn, àwọn ipa tí ó kó nínú ere onise ni "*Amsterdam Diary*, *Love & Politics*, Church Money, *Obaa pa*, Salãm àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn. Ó tún kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré oníse kéékèèké  ní Ghana. 

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Adjei n ́gbé ní orílẹ̀ èdè Netherlands pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀: ọmọbìnrin méjì, Tyra àti Kayla, àti ọmọkùnrin rẹ̀, Kieran.

Ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
How to Steal a Country

***How to Steal a Country*** (tiata bi **Att stjäla ett land** ), jẹ́ eré oníse tí ó jẹ mọ́ itan-akọọlẹ South Africa ti ọdún 2019 tí Rehad Desai ṣe olùdarí. òhun pẹ̀lú Anita Khanna àti Zivia Desai Keiper jọ sàgbéjáde rẹ̀.    eré oníse náà rọ̀gbà yí títú aṣírí ìwà ìbàjẹ́ tí wọ́n fi ẹ̀sùn rẹ̀ kan Ààrẹ tẹ́lẹ̀rí Jacob Zuma àti ìdílé Gupta tí àwọn akọ̀ròyìn tó ń ṣèwádìí fi hàn.   

Eré oníse náà ṣe àfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n Oṣù kọkànlá ọdún 2019 ni orílẹ̀ edè Netherlands.  Eré oníse náà gba àdàpọ̀ àgbéyèwò láti ọwọ́ àwọn alárìíwísí.   

## Àwọn ìtọ́kasí
Place of Weeping

***Place of Weeping*** (ti tiata bi **Afrika - Land der Hoffnung** ), jẹ ere-orí ìtàgé ti orílẹ̀ èdè South Africa kan ti ó jáde ní ọdún 1986. Darrell Roodt ni ó ṣe olùdarí tí Anant Singh ṣe agbátẹrù fun Place of Weeping Productions.   Àwọn ìràwọ̀ oṣèré James Whyle, Gcina Mhlophe àti Charles Comyn ni ó síwájú ipa eré oníse náà tí Norman Coombes, Michelle du Toit, Kerneels Coertzen àti Patrick Shai kópa àtìlẹyìn.   Eré oníse náà ṣàpèjúwe ní kíkún nípa àwọn ẹgbẹ́ aláṣà ní South Africa àti bí South Africa ṣe wó látàrí iṣẹ́ ọwọ́ àwọn ará South Africa àti àsìkò ìjọba aninilára ti South Africa.  

Èyí ni àkọ́kọ́ ìgbìyànjú nípa lílòdò sí ìja ẹlẹ́yàmẹyà ni orílẹ̀ ède South Africa. Eré oníse náà di àfihàn ní àkọ́kọ́ ní ọjọ́ kaàrún  Oṣù kejìlá ọdún 1986. Eré oníse náà sì gba àwọn àtúnyẹ̀wò rere láti ọwọ́ àwọn alárìíwísí. 

## Oṣèré

* James Whyle bi Philip Seago
* Gcina Mhlophe bi Gracie
* Charles Comyn bi Tokkie van Rensburg
* Norman Coombes bi Baba Eagen
* Michelle du Toit bi Maria van Rensburg
* Kerneel Coertzen bi Agbẹjọro gbogbo eniyan
* Patrick Shai bi Lucky
* Ramolao Makhene bi Themba
* Siphiwe Khumalo bi Joseph
* Doreen Mazibuko bi Ọdọmọbìnrin
* Thoko Ntshinga gege bi Opo Josefu
* Elaine Proctor bi Akoroyin
* Ian Steadman bi Dave, Olootu
* Marcel van Heerden bi Kafe eni
* Arms Seutcoau bi Faction Onija
* Nandi Nyembe bi Iya Ọdọmọbìnrin
* Ernest Ndlovu bi Eniyan pẹlu ibon
* Nicky Rebelo bi Agbe 1
* Sean Taylor bi Agbe 2

## Àwọn ìtọ́kasí
Naa Ashorkor

**A bí Naa Ashorkor** ní ọjọ́ Kẹrìrínlélóguń Oṣù kọkànlá ọdún 1988   Orúkọ tí a tún mọ̀ọ́ sí ni Nisirine Naa Ashorkor Mensah-Doku. Ó jẹ́ òṣèré ilẹ̀ Ghana kan tí ó sì jẹ́ agbóhùn sáfẹ́fẹ́ ní ilé iṣẹ́ Asaase Radio ile-iṣẹ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ tí ó wà ní Accra.   Ó jẹ́ olókìkí ní pa sẹ̀ ipa tí ó kó nínú "*The* *Perfect Picture*" láti ọwọ́ Shirley Frimpong-Manso àti Iroko TV's *Poisoned Bait -* tí Leila Djansi ṣe olùdarí ní ọdún 2019.

Ó gba àmì ẹ̀yẹ fún òṣèré tí ó dára jùlọ ní ọdún 2010 ní African Movie Academyfún ipa tí ó kó nínú "*The Perfect Picture*" ní ọdún (2009).   Naa Ashorkor tún ṣe eré pẹ̀lú Yvonne Okoro, Joselyn Dumas àti John Dumelo .

## Iṣẹ́
Naa Ashorkor, pẹ̀lú òṣèré Chris Attoh  olóòtú Vodafone Ghana Music Awards ní ọdún 2016 (VGMAs 2016)  tí ó wáyé ní Accra International Conference Centre . Ó tún jẹ́ olóòtú ìdíje Miss Maliaka fún ọdún mẹ́jọ.  Ní ọdún 2008, ó ṣe ìfarahàn nínú eré tí ó kọ́kọ́ ṣe tí Shirley Frimpong Manso darí. Ó jẹ́ onísòwò ní dìí okòwò méjì: Jaarno, Okòwò ayélujára ti oun jíjẹ àti April Communications, èyí tí ó jẹmọ́ iṣẹ́ eré ìtàgé.  Ó jẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ pẹ̀lú Multimedia Group láti ọdún 2017 títí di ọdún 2020 níbití ó ti ṣe olóòtú èto "*Showbiz A-Z"* àti "*Strong and Sassy".*  Ó lọ sí ilé iṣẹ́ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ Asaase ní ìparí Oṣù Kàrún ọdún 2020 tí ó sì ṣe olóòtú "*Between Hours"* àti "*Just Us"* .  Ní Oṣù Kẹta ọdún 2021, ó jẹ́ olóòtú fún 3Music Awards.

## Eré tí ó ti kópa

## Ìgbésí ayé
Naa Ashorkor fẹ́ olólùfẹ́ rẹ̀ tipẹ́tipẹ́ Ahuma Cabutey Adodoadji ní ọdún 2014.  Ní ọjọ́ karùndínlógún Oṣù Kẹjọ ọdún 2017, ó kéde pé òun bímọ lórí itẹjade iroyin. 

Ó kéde pé òun bímọ ẹlẹ́ẹ̀kejì tí ó tún jẹ́ ọmọkùnrin ni ọjọ kínní Oṣù Keje ọdún 2019. 

## Àwọn ìtọ́kasì
 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1988
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Agbezin Bamidele George

A bí ògbẹ́ni Agbezin Bamidele George ní ojọ kẹtàdínlọgbọn oṣù keje ọdún 1973 ní erékùṣù èkó ní ìpínlẹ̀ èkó ní orílẹ̀ẹ̀de Nàíjíríà sínú ìdílé olóyè Agbezin latí ilu Togo tó sì fẹ́ ọmọ ìlu Nàíjíríà níyàwó.Olóyè Agbezin fúnrarẹ̀ jẹ́ agbẹ́gílére .Bamidele George fúnrarẹ̀ yan isẹ̀ fífí ọ̀dàdárà.
.Bamidele lọ sí ile ẹ̀kọ́ alakọ́bẹ̀rẹ̀ ní ìlu Eko. Bakana ó tẹ̀síwáju Lati kẹ́kọ fine & Applied Art ni ilé ẹ̀kọ́ giga Institute of management & Technology tí ìpínlẹ̀ Enugu ó sì gboyè Higher National Diploma ninu isẹ́ Fífi Ọ̀da dárà. Gbàrà tó gboyèjáde ní ilé ẹ̀kọ́,nṣe lo gbájumọ́ isẹ́ ọwọ́ tó yànláàyò nínú ilé àdáni
 níbi tó ngbé.
Finding Hubby

***Finding Hubby*** jẹ èrè fílmù ire ìfẹ tí a ṣe lati ọwọ Femi Ogunsanwo awon akopa ninu ere na ni Kehinde Bankole, Munachi Abii, Ade Laoye, and Omowunmi Dada . O jẹ aṣamubadọgba iboju ti  bulọọgi ti Tunde Leye kọ.  

## Idite
*Finding Hubby* sọ itan ti Oyin Clegg, omidan kan ti o je ọmọ ọdún 35  ati awọn ọrẹ rẹ bi wọn ṣe sa ipa won lati wa ololufẹ won  ni ilu Eko, ni orile-ede Naijiria.

## Awọn akopa ninu eré

* Ade Laoye gẹgẹ bi Oyin Clegg
* Munachi Abi gẹgẹ bi Gloria
* Kehinde Bankole gẹgẹ bi Toke
* Teniola Aladese gẹgẹ bi Tosan
* Omowunmi Dada gẹgẹ bi Moroti Hassan
* Efa Iwara gẹgẹ bi Adefemi Omotosho
* David A. Apemiye gege bi Olusoagutan Mama Oyin
* Samuẹli Asaa gẹ́gẹ́ bí DG
* Folarin Bankole gẹgẹ bi Rude Guy ni Club
* Demi Banwo gẹgẹ bi Olumide
* Sammy Eddy gẹgẹ bi Aminu
* Oludara Egerton-Shyngle gẹgẹ bi Iyawo Desmond
* Charles Etubiebi gẹgẹ bi Ossy
* Maryann Eziekwe gẹgẹ bi Olusoagutan PA
* Chris Isibor gẹgẹ bi Ogbeni Kalu
* Ogunji Tolulope Joy gẹgẹ bi PA to Oyin's Mama

## Ṣiṣejade ati idasilẹ
Finding Hubby da lori  bulọọgi ṣiṣe ntẹle ti Tunde Leye kọ eyiti o jade laarin Oṣu Kẹrin ati Oṣu Kẹsan ọdún 2012.  O si jade ni awọn sinima orilẹ-ede Nàìjíríà ni ọjọ 4 Oṣu kejila ọdun 2020.  Won gbejade  lori Netflix ni ọjọ 9 Oṣu Keje ọdun 2021. . It was released on Netflix on 9 July 2021.

## Gbigbawọle
Alariwisi Nollywood kan ṣapejuwe Finding  *Hubby* gẹgẹ bi “ere kan ti o fi ọgbọn yànnàná  awọn idojuko ti ọdọ ri nígbàkugba.20-12-02|title=Femi D.Ogunsanwo and Tunde Leye unveil “Finding Hubby” to raving reviews|url=https://guardian.ng/art/c74-arts/femi-d-ogunsanwo-and-tunde-leye-unveil-finding-hubby-to-raving-reviews/|url-status=live|access-date=2021-10-04|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US}} It was rated 4 out of 10 by the movie reviewer, Martin Cid.   O jẹ ipò 4 larin fíìmù 10 nipasẹ oluyẹwo fiimu, Martin Cid.

## Awọn itọkasi
Abẹ́lé

**Abẹ́lé** jẹ́ ìlànà mímú àwọn ẹranko àti ewéko látinu igbó wásílé lati múwọndára tàbí yíwọnpadà fún lílò àwa èníyàn bóyá fún ónjẹ,iṣẹ́,aṣọ,oògùn,bàtà àtibẹ́ẹ̀lọ.

## Ohun ọ̀gbìn
Láti nkan bii ẹgbẹ̀rún ọdún mẹ́wàá sẹ́yìn (10,000 years) làwọn ènìyàn ti n ṣàwárí àwọn ohun ọ̀gbìn onírúunrú láàárín àwọn àgbègbè bíi Tígírísì,Efurete ní Mẹsopotámíà towadi Iran,Iraq,Turkey ati Siria loni,wọ́n farabalẹ ṣayẹwo ohun ọgbin kọọkan àti eweko biwọn ṣele gbìín tómáafidáa láti mú ónjẹ jáde.
Lára àwọn ohun ọ̀gbìn tiwọn kọkọ lo ilana abẹlé fun lawọn orilẹede bíi Mesopotamia,Asia,Áfíríkà,apa iwọ ati ila oorun Amerika ni alikama,ọka bali,ẹwa lẹntili,ẹwa olyin, irẹsi,ọdunkun (potato) bakan naa paki,agbado,ọgẹdẹ ati bẹẹbẹlọ.
Ónjẹ nìkan kọ́ ni irúgbìn ilé àwọn mii tún wà bíi òwú,àwọn òdòdó ati bẹẹbẹlọ tó wúlò fún aṣọ,ọ̀ṣọ́ ilé,oògùn àtàwọn nkan mii.

## Ẹranko Ilé
Àárín àkókò kan naa tiwọn ṣawari ohun ọgbin naa niwọn ṣawri awọn ẹranko tole ba eniyan gbélé ní guusu ila oorun Asia
ó sì ṣeeṣe kójẹ́ ewúrẹ́ niwnọ́n kọ́kọ́ sọ di ẹran ilé tí àgùtàn,Ologbo ati ajá  sì tẹ̀le 
.Awọn ohun abìyẹ́ naa fara han.edìyẹ,pẹ́pẹ̀yẹ,awó,ẹyẹlé,tòlótòló atibẹbẹlọ.  Nígbà tóyá wón fún àwọn ẹranko nlanla naa láfiyèsí lati sọwọn di ẹran ile irúu bíi Maalu,Ẹṣin,Ràkúnmi,ati Ẹlẹdẹ.Biwon ti n sin awọn ẹranko yi ni ile bẹẹ ni iṣesi ati iwa wọn túbọ̀ n yàtọ̀ sí ti awọn babanla wọn ninu igbo,fun apẹẹrẹ latinu ẹ̀yà ìkokò(wolf grey)ni aja ti wa amọ iwa rẹ̀ ti yàtọ̀ siti ojulowo ìkokò,bakan naa edìyẹ igbo kii wuwo ju poun meji lọ,amọ ediyẹ ile ma n wiwo to pọun mẹ́tàdínlógún bẹẹ naa niwọn tún máa n ye ẹyin ju ediyẹ́ igbo lọ gboogbo aṣeyọri yìí ṣeéṣe lateri ilana abẹ́lé

## Ìwúlò Abẹ́lé
Lakọkọ nan onjẹ pọ sii oriṣiriṣi onjẹ lowa fun jijẹ nigbakigba ẹran ọsin ilé muki iṣẹ́ àgbẹ̀ rọrùn apẹẹrẹ tiwọn ba so àjàgà mọ́ akọ maluu meji lọrun wọnle fiwọn roko kọja ibi teeyan le ṣee de,wọntunle fi aja ṣọdẹ,bakan na irin ajo rọrun wọnle gun ẹṣin lọsibi to jinna fun ọrọ̀ ajé ati fun awọn nkan mii.ọ̀pọ̀ anfaani lowa ta o le sọ tan nínú ìlànà abẹ́lé.

## Àwọn Ìtọ́ka si
The Wedding Party (Fíìmù 2016)

***The Wedding Party*** jẹ́ fíìmù àgbéléwò apanilẹ́rìn-ín àti ajẹmọ́fẹ̀ẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó jáde lọ́dún-un 2016 tí Kemi Adetibasì jẹ́ olùdarí fíìmù náà. Àfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde lọ́jọ́ kẹjọ oṣù kẹsàn-án ọdún 2016 ní Toronto International Film Festival ní Canada àti lọ́jọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá ọdún kan náà ní Èkó hotel and suites ní Èkó. Agbẹ́jáde fíìmù náà lágbàáyé wáyé lọ́jọ́ kẹrìndínlógún oṣù kejìlá ọdún Un 2016 tí ó sì jẹ́ fíìmù àgbéléwò tí àwọn èèyàn ń wò jù.

## Àwọn Òṣèré Akópa
*Adesua Etomi kópa gẹ́gẹ́ bíi Dunni Coker (ìyàwó)
*Banky W kópa gẹ́gẹ́ bíi Dozie Onwuka (ọkọ ìyàwó)
*Richard Mofe Damijo kópa gẹ́gẹ́ bíi Chief Felix Onwuka (bàbá ọkọ)
*Sola Sobowale kópa gẹ́gẹ́ bíi Mrs. Tinuade Coker (ìyá ìyàwó) 
*Iretiola Doyle kópa gẹ́gẹ́ bíi Lady Obianuju Onwuka (ìyá ọkọ) 
*Alibaba Akporobome kópa gẹ́gẹ́ bíi Engineer Bamidele Coker (bàbá ìyàwó)
*Zainab Balogun kópa gẹ́gẹ́ bíi Wonu (agbátẹrù ayẹyẹ)
*Enyinna Nwigwe kópa gẹ́gẹ́ bíi Nonso Onwuka (àbúrò ọkọ) 
*Somkele Iyamah-Idhalama kópa gẹ́gẹ́ bíi Yemisi Disu (ọ̀rẹ́ ìyàwó)
*Beverly Naya kópa gẹ́gẹ́ bíi Rosie (ìyàwó ọkọ nígbàkanrí)
*Daniella Down kópa gẹ́gẹ́ bíi Deardre Winston (ọ̀rẹ́ ìyàwó)
*Afeez Oyetoro kópa gẹ́gẹ́ bíi Ayanmale
*Ikechukwu Onunaku kópa gẹ́gẹ́ bíi Sola (ọ̀rẹ́ ọkọ)
*AY Makun kópa gẹ́gẹ́ bíi MC
*Emmanuel Edunjobi kópa gẹ́gẹ́ bíi Woli (wòlíì)
*Kunle Idowu kópa gẹ́gẹ́ bíi Harrison
*Jumoke George kópa gẹ́gẹ́ bíi Iya Michael
*Sambasa Nzeribe kópa gẹ́gẹ́ bíi Lukman

## Àwọn Ìtọ́kasí
Michelle Attoh

**Michelle Attoh** jẹ́ òṣèré orílẹ̀ èdè Ghana kan, olugbóhùn sáfẹ́fẹ́ lórí amóhùnmáwòrán àti Alakoso fún Marketing and Events company.  Wọ́n bíi sí orílẹ̀ èdè Ghana sínú ẹbí ògbóǹtarìgì òṣèré orílẹ̀ èdè Ghana, Rama Brew .

## Iṣẹ́
Michelle ni olóòtú Today's Woman lórí TV3 .    Díẹ̀ nínú àwọn ipa mìíràn tí ó ti kópa nínú iṣẹ́ rẹ̀ ni a ṣe àkójọ sí ìsàlẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Afia Schwarzenegger

**Afia Schwarzenegger** aka **Valentina Nana Agyeiwaa** tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlá osù kejì ọdún 1982 sí Kumasi, Ghana  jẹ́ oluẹda media ni orílẹ̀ èdè Ghana. *Òhun ni olóòtú èto* Okay FM's morning show *Yewo krom* and UTV Ghana's *Kokooko* show. Òhun ni aláṣẹ Schwar TV lórí YouTube ;  àti QAS purified water , olóòtú èto The breakfast show. A yàán gẹ́gẹ́bí aṣojú àwọn aláìníya àti bàbá ní Ghana nípasẹ̀ ẹgbẹ́ Association of Children Homes and Orphanages ní Ghana.  Ó tún jẹ́ olùdásílè Leave2Live foundation, tí ó jẹ́ ẹgbẹ́ tí ó ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ kúrò níbi ìjà ìpáǹle abele. Ó sì jẹ́ oludasile ti Owontaa Street Ministry, ilé iṣẹ́ tí ó sàánú àwọn aláìní ní Ghana  Afia tún ṣiṣẹ́ fún TV Africa àti Kasapa FM .  Ó di olókìkí nípasẹ̀ èto *Afia Schwarzenegger* TV tíDeloris Frimpong Manso ṣe àgbékalẹ̀ .

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1985
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Beverly Afaglo

|spouse=|children=Ọmọbìrin Méjì}}

**A bí Beverly Afaglo Baah** ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kaàrún ọdún 1983. Ó jẹ́ òṣèré orílẹ̀ èdè Ghana àti olóòtú TV. 

## Ìgbésí ayé
Beverly wá láti Agbègbe Volta ní  orílẹ̀ èdè Ghana. Ó ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú Eugene Kwadwo Boadu Baah pẹlu ìrújú díẹ̀ wọ́n sì ní àwọn ọmọbìrin méjì. 

## Iṣẹ́
Beverly kọ́ ẹ̀kọ́ gẹ́gẹ́bí onímọ̀ nípa bí a sé ń sàtúnse ẹwà ní FC Institute of Beauty Therapy, Ghana ó tún jẹ́ akéèkọ́ tẹ́lẹ̀ rí ní Ghana Institute of Journalism níbi tí ó ti kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ìròyìn àti ọ̀rò tó ń lọ.  Yàtọ̀ sí iṣẹ́ eré ṣíṣe, ó jẹ́ alákóso Glamour Beauty Salon ní Tema . 

## Eré oníṣe tí sà yàn

**I love you But*
**Return of Beyonce* 
**Crime to Christ*
**Prince's Bride*
**Never Again*
**Single Six*
**Turn Me On*
**Bachelor’s*
**Equatorial Escape*
**Girls Connection*
**[[The King's Bride]]*
**Total Exchange*
**PlayBoy*
**Big Girls Club*
**CEO* 
**Sugar*
**Secret Burden*
**[[About to Wed]]*
**[[A Northern Affair]]* (2014)
**[[The Game (2010 film)]]*
**[[Sidechic Gang]]*

## Ààmì ẹ̀yẹ àti yíyàn

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
The Smart Money Woman

***The Smart Money Woman*** Jẹ fíìmù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà oloṣeṣe ti o da lórí aramada 2016 ti orukọ n je Arese Ugwu. Afihan akoko rẹ̀ jàde lórí AfricanMagic Showcase ní oṣù kẹsan ní ọdún 2020. A ṣè àwọn fíìmù náà lati ṣe iṣe iyasọtọ ati mu ohun ti o wa nínú iwe aramada náà wa si oju aye.  Akoko Afihan ise yi, jàde ní ori AfricanMagic gege bi ise oni'pele mẹtala. Onkọwe Arese Ugwu àti Kemi Lala Akindoju lo gbe jàde. O ya Osas Ighodaro, Timini Egbuson, Ini Dima-Okojie, Kemi Lala Akindoju àti ọpọlọpọ àwọn miiran. 
   

## Agbékalẹ̀ Eré
The Smart Money Woman jẹ́ ìtàn àwọn obìnrin marun àti bí wọ́n se n ṣé iṣakoso inawo àti dukia, ìtàn aramada náà dale lórí eto inawo àwọn obìnrin ati bí o nse nipa ribiribi lori ojo iwaju inawo won.. ìtàn aramada náà tun sọrọ nípa  àwọn ọrẹ, iwa nípa afarawe, àti bí àwọn ipa awujọ se n ṣé akoso inawo lawo li 'jo iwaju.

## Àwọn òṣèré
*Osas Ighodaro as Zuri
*Kemi Lala Akindoju as Adesuwa
*Toni Tones as Lara
*Ebenezer Eno as Ladun
*Eku Edewor as Banke
*Timini Egbuson as Bobby
*Ini Dima-Okojie as Tami
*Seun Ajayi as Soji

## Àwọn Ìtọ́kasí
Badamasi

***Badamasi: Aworan ti Gbogbogbo*** jẹ́ ìtàn-ayé nípa olori orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹlẹ, Ibrahim Badamasi Babangida (IBB). Obi Emelonye lo dari rẹ̀ àti irawo bí Enyinna Nwigwe tí o ko ipa asiwaju gẹ́gẹ́ bí Babangida.  O jẹ́ fíìmù òṣèlú akọkọ Nollywood tí o jẹ́ okan gboogi. 

## Idite
*Badamasi* sọ ìtàn Babangida láti ipilẹṣẹ rẹ̀ ní abule Wushishi ní àríwá ìwọ̀ oòrùn, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà títí di igba tí o darapọ mọ àwọn ọmọ ologun àti akoko bí olori ijọba ologun Nàìjíríà. O tún ṣe afihan àwọn iṣẹlẹ pàtàkì ní igbesi ayé Babangida pẹlu akoko ogun abelé Nàìjíríà nibiti Babangida tí ni ipalara nibiti ó tí n gbiyanju láti do o la emi omo ologun ẹgbẹ́ rẹ̀ kan la. Awọn ifipabalẹ ologun tí o tẹle àti ifagile tí àwọn idibo Ààrẹ June 1993 ní a tún ṣe afihan.  

## Àwọn Akópa

* Enyinna Nwigwe bi Babangida
* Charles Inojie
* Sani Danja
* Yakubu Mohammed
* Okey Bakassi
* Kalu Ikeagwu
* Julius Agwu
* Erick Didie

Iṣẹjade fun *Badamasi* bẹrẹ ni ọdun 2017.  A ṣeto fíìmù náà ní 1980/1990s Nàìjíríà  àti a ya àwọn aworan rẹ̀ ní Lagos, Minna, Abuja àti fásitì tí Nàìjíríà (UNN), Nsukka.  Olùdarí fíìmù náà sọ fún *olùfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò Pulse Nigeria* kan pé ó gba ọdún mẹ́rin láti fi dá Babangida lójú láti jẹ́ kí ó ṣe fíìmù náà. A fi fíìmù naa si'ta ní akọkọ ni ọjọ́  mọkandinlọgbọn, oṣù kọkanla ọdun 2019 ṣugbọn o da duro nitori “àwọn eniyan tí o lagbara” tí o lodi si kaakiri fíìmù naa.  Awọn ifiyesi wa pe biopic le jẹ igbiyanju láti sọ itan Babngida di funfun bi ifagile tí idibo aarẹ June 1993 ṣe jẹbi Babangida.  Tirela wiwo akọkọ tí jàde ní oṣù Kẹsan ọdun 2019.  *Badamasi ṣe* afihan ní Cineworld O2 Arena ní South London ni ọjọ́ 12 Oṣù Okudu, 2021. 

## Lominu ni gbigba
Oluyẹwo fun *The Guardian* yìn fíìmù náà fun iṣelọpọ àti ifojusi sí àwọn alaye pàtàkì ti o ṣe akiyesi pe "Ko dabi fíìmù Nollywood" miiran àti wipe o wa ní ibamu pẹlu àwọn fíìmù miiran ti Obi Emelonye tí se jàde bi: *Heart 2 Heart*, ,  and *Onye Ozi* . 

### Àwọn ẹbun ati yiyan
Torsten Haß

**Torsten Haß** (inagijẹ **Kim Godal**, ti a bi lori 21 Oṣu kọkanla 1970) je olukawe ara orile-ede Jẹ́mánì. O kọ ẹkọ ni Stuttgart. Ohun na tun lo je Oludari fun *Ile -ikawe ti ile Yunifasiti [[Kehl am Rhein]]* (Baden-Württemberg) lati 1997 de 2014. O ti jẹ olori *Ile -ikawe ti ile Yunifasiti [[Ludwigshafen am Rhein]]* (Rhineland-Palatinate) lati ọdun 2015.
## Awọn iwe
* *Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen* (2021)
* *Bibliotheken für Dummies* (2019), kanye Detlev Schneider-Suderland
* *Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus) * (2021), kanye Maximilian Spannbrucker
* *Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche Bibliotheken]]* (2021)
* *Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler* (1996), njengomhleli
* *Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel* (2021)
### Awọn aramada
(inagijẹ: Kim Godal)
* *Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman* (2002)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi*  (2013)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (2009)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (2021)
* *Die Schwarze Zeit : ein Mittelalter-Roman* (2006)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (2007)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (2008)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (2009)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (2010)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (2011)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi* (2017)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi* (2018)
* *Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi* (2019)
### Dramas
* *En Nuit : Dramolett* (2021)
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (2020)
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (2003)
### Ewi
* *Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder : Winter- und Weihnachtsgedichte* (2020)
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : Liebesgedichte und andere* (2020)
## Itokasi

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* Katalogi KVK (Jẹ́mánì, Swítsàlandì, Austríà, WorldCat): Abajade wiwa Torsten Haß
* Katalogi KVK (Jẹ́mánì, Swítsàlandì, Austríà, WorldCat): Abajade wiwa Kim Godal

Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Ẹ̀ka:Àwọn amòye ará Jẹ́mánì
Eddie Coffie

**Eddie Coffie** (1959–2015) jé àgbà òsèré ará Ghana, Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn òsèré orílẹ̀ ède Ghana (GAG) àti olùsọ́àgùtàn.     Ó ṣe ìfihàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn erè oníse ilẹ̀ Ghana bí "Bob Smith's Diabolo, Dirty Tears Sinking Sands ati A Northern Affair" .

## Iṣẹ́
Ní ọdún 1992, Coffie fara hàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn eré oníse ti ilẹ̀ Ghana bí Bob Smith's Diabolo, tí ó kó ipa àkọ̀kọ̀ gẹ́gẹ́bí *pásítọ̀-ejò tí* ó yípadà sí ẹ̀dá àjèjì tí ńjẹ ẹyin tútù tí ó sì ní ìpèníjà ọpọlọ.    Ó tẹ̀síwájú láti hàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré oníse bí "Dirty Tears" ní ọdún 1996, Dangerous Game II" àti "The Suspect" ní ọdún 1997.  Ó sì tún wà nínú àwọn eré oníse "Sinking Sands ní ọdún 2011 àti "A Northern Affair" ní ọdún 2014tí ó ti gba ààmí ẹ̀yẹ. Ní ọdún 2014, ó tún wà nínú eré àpapọ̀ Ghana àti Nàìjíríà "My Taxi Soul" pẹ̀lu  Martha Ankomah, Kalsoume Sinare ati Eddie Watson . 

## Àwọn òṣèré Ghana
Ní Oṣù Kẹ̀wá Ọdún 2014, a yan Coffie gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ àwọn òsèré orílẹ̀ ède Ghana lẹ́yìn tí ó mú ìbò mẹ́tàlélàádọ̀rún nínú mẹ́rìndínlàádọ̀sán. Ó jẹ́ ààrẹ ẹgbẹ́ náà tí ọlọ́jọ́ fi dé ní ọdún 2015. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àjọ tó ṣe ìkéde àsà pẹ̀lú tí òsèré àti olósèlú Dzifa Gomashiejẹ́ ààrẹ wọn ní ilẹ̀ Ghana. Látàrí ipa tí ó kó gẹ́gẹ́ bí ààrẹ GAG, ó sisẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ pàtàkì pẹ̀lú Ààrẹ GHAMRO Kojo Antwi àti Ààrẹ MUSIGHA Bice Obour láti rí wípé àwọn òsèré mọ̀ nípa ìṣedúró ní ilẹ̀ Ghana. 

## Eré tí o tí kópa

** Diabolo (1992)
** Fatal Decision (1993)
** Who Killed Nancy? (1995)
** Sarah II (1995)
** Candidates for Hell (1996)
** Dirty Tears (1996)
** Dangerous Game II (1997)
** The Suspect (1997)
** Burning Desire 2 (2002)
** Sinking Sands (2011)
** Burning Desire 3 (2012)
** Burning Desire 4 (2012)
** The Power of Buttocks (2013)
** A Northern Affair (2014)
** My Taxi Soul (2014)
** My Taxi Soul 2 (2014)

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Coffie ní ọmọ mẹ́ta; ọmọkùnrin méjì àti ọmọbìnrin kan.  Ní ọgbọ̀n ọjọ́ Oṣù Kẹ̀wá ọdún 2015, ó kú látàrí ẹ̀jẹ̀ ríru ní Ilé- ìwòsàn Ridge .    A sín ní ọjọ́ kọkàndìnlógún Oṣù kejìlá ọdún 2015,tí ètò ìsìnkú ìkẹhìn rẹ̀ wáyé ní Azumah Nelson Sports Complex, Kaneshie.  Pẹ̀lú ojúṣe àti ipa tí ó kó sí ìṣe àti àsà nìnú eré ìtàgé, ìsìnkú ọlọ́lá ni ìjọba orílẹ̀ ède Ghana fi dáa lọ́lá nípasẹ̀ àwọn alákóso fún arìnrìn àjò, àsà àti ìṣe tí alákóso Elizabeth Ofosu-Agyareàti igbá kejì rẹ̀ Dzifa Gomashiesì kópa àti ṣojú ìjọba níbi ìsìnkú náà.

Àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ akọrin àti òsèré jààkànjààkàn b́i Nii-Odoi Mensah, Rose Mensah (Kyeiwaa), Prince Yawson (Waakye) and Augustine Abbey (Idikoko) Bill Asamoah, Emelia Brobbey, Grace Nortey, Kojo Dadson, Kalsoume Sinare and Barima Sidney.ni ó wá síbi Ìsìnkú rẹ́

## Àwọn ìtọ́kasí
 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2015
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1959
Aderonke Adeola

**Adérónkẹ́ Adéolá** jẹ́ olùdarí eré oníse ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà kan, òǹkọ̀tàn, onísòwò nípa oge síse, olùkọ̀tàn àti olùdásílẹ̀. Ó gba ẹ̀bùn UNESCO ní bi ayẹyẹ African Film Festivalní ọdún 2019 fún ìwé ìtàn rẹ́ *Àwani* .    Ó tún jẹ́ òǹkọ̀wé  fún ìwé ìròyìn The Guardian àti ThisDay. 

## Iṣẹ́
Adéolá jẹ́ akẹ́ẹ̀kọ́ jáde ti ẹ̀ka ìtàn.  Ó ti ṣiṣẹ́ tẹ́lẹ̀ ní ẹ̀ka ìpolówó ọjà àti ìbáraẹnisọ̀rọ̀ ní Stanbic IBTC.Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára olùdásílẹ̀ ní RED TV ṣaájú kí ó tó lọ sínú ṣíṣe eré oníse.   Ó jẹ́ amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ olùdásílẹ̀ fún ìdásílẹ̀ ìwé ìtán Half of Yellow Sun èyítí a ṣe ní ẹ̀dà eré oníse. Ó ṣe olùdarí eré oníse ìtàn rẹ̀ àkọ́kọ́ Àwani tí ó jẹ́ kó gba ẹ̀bùn UNESCO ní bi ayẹyẹ African Film Festival ní ọdún 2019 àti ẹ̀bùn àǹfàní ní bi ayẹyẹ Impact documentary Awards ní ọdún 2019.   

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Àtòjọ àwọn aláwàdà ọmọ Nàìjíríà

## A
*Abiodun Ayoyinka
*Afeez Oyetoro
*Akpororo
*Alibaba Akpobome
*Aloma Isaac Junior
*Ayo Makun

## B
* Basketmouth
* Bolaji Amusan
* Bovi 
* Broda Shaggi 
* Buchi 

## C
* Chigul 
*Chuks D General
*Cute Abiola

## E
* Emmanuella

## F
* Frank D Don
* Frank Donga

## H
* Helen Paul
## I
*I Go Dye
*I Go Save

## J

* John Okafo
* Josh2Funny
* Julius Agwu

## K
* Kenny Blaq
* Kiriku
* Kpokish

## L

* Lasisi Elenu

## M
* Mark Angel
* MC Aproko
* MC Lively
* Moses Ọláìyá Adéjùmọ̀
* Mr Funny
*Mr Macaroni

## O
* Okey Bakassi
*Officer Woos
## R
* Real Warri Pikin

## S

* Sam Loco Efe
* Seyi Law
* Small Mummy
* Sydney Talker

## T
* Teju Babyface 
* Taaooma
*Twyse Ereme

## W

* Wòlíì Àgbà
* Wólíì Àrólé

## Àwọn Ìtọ́kasí
Michael Aondoaka

Michael Aondoaka jẹ́ agbẹjọ́ro àgbà ilẹ̀ Nàìjíríà láti ọdún 2007 Títí di 2010.. Ó jẹ́ ọmọ bíbí ilé Benue, tí àbí ni ọdún 1962..

Ẹgbẹ Legal Practitioners Privileges Committee ti orílẹ-èdè Nàìjíría gba ipò Senior advocate of Nigeria (SAN) lówó Aondoakaa ni 2010.
## References
Cheikh ndiaye

Cheikh Ndiaye je òṣèré àti ònkọ̀wé láti ìpínlè Senegal.
. Ó ka *editing and filmmaking* ní Free Conservatory of French Cinema (CLCF) ní ìpínlè Fránsì.Ó ṣe àgbéjáde ìwé ìtàn mẹ́rin pẹ̀lú SIRA Badral ati àwọn fíìmù ìtàn-àkọ́ọ́lé méjì.

## References