open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ebute Metta

thumb|Máàpù 1962 tí ó ń ṣe àfihàn Ebute Metta ní Gúúsù.

thumb|Ilé tí wọ́n kọ sí Ebute Metta.
**Èbúté-Mẹ́ta ** jẹ́ agbèègbè ìlú èkó, ní Ìpínlẹ̀ Èkó, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Orúkọ
Èbúté Mẹ́tajẹ́ ọ̀rọ̀ Yorùbá fún ibi tí ó jẹ́ etí òkun mẹ́ta. *Èbúté* túmọ̀ sí etí òkun tí mẹ́ta sì túmọ̀ sí mẹ́ta

## Ìtàn
Wọ́n mọ Ebute Metta sí ṣíṣètò oúnjẹ àti àwọn aṣọ. Ó jẹ́ ibìkan ní ìlú èkó tí ó ti wà tipẹ́,ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé tí ó wà níbẹ̀ ni wọ́n ti kọ́ ní ìgbà ìletò àkọ́kọ́, tí wọ́n sì kọ́ àwọn  ilé tí ó wà níbẹ̀ bi èyí tí ó wà ní orílẹ̀ èdè Brazil. Àwọn àyíká rẹ̀ ni ilé ìjọsìn St Jude àti ilé ìwé African Salem School àti ilé ìjọsìn Salvation Army. Gbọ̀gán Lisabi  jásí àyíká Okobaba àti ọ̀sà.

## Àwọn ilé tí ó wà níbẹ̀
Èbúté Mẹ́ta ní àwọn ilé tí ó lókìkí àti olúilé iṣẹ́ Nigerian Railway Corporation, ilé ìfìwé ránṣẹ́, ilé ìjọsìn St Paul's Catholic, ọjà òyìngbò Oyingbo, ibùdó ọkọ̀, Foucos Secondary School (ilé ìwé tí mínísítà fún ètò ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀ kọ́), St. Saviour's School, Junior Strides Academy, Ajayi Memorial Hospital, Ebute Metta Health Centre, àti àwọn ilé ìtajà oríṣiríṣi. Èbúté Mẹ́ta pín sí méjì: Ìlà-oòrùn àti ìwọ oòrùn.

## Ìgbòkègbodò ọkọ̀
Èbúté Mẹ́ta jẹ́ ọ̀nà kan tí ó jásí erékùṣù mẹ́ta tí  Victoria, Ikoyi àti  erékùṣù èkó. Ó tún jẹ́ ọ̀nà kan tí ó já sí àwọn agbègbè kan bí ènìyàn bá ń wa ọkọ̀ láti Iddo.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
Àwọn ibi tí ó ní ṣe pẹ̀lú Ebute Metta

ní Wikimedia Commons




Ẹ̀ka:Ìlú Èkó
Baptist Boys’ High School

**Baptist Boys’ High School** jẹ́ ilé ìwé girama ní Abeokuta, Ìpínlẹ̀ Ògùn, gúúsù-ìwọ oòrùn Nàìjíríà. Ó ní àwọn akẹ́kọ ẹgbẹ̀rún lé ọgọ́rún ní ọdún 2011 sí 2012.  Àwọn akẹ́kọ yìí dínkù dé ìdajì láti 2155 ní ọdún 1998 sí 1999, látàrí láti ri wípé kí oun èlò fún ẹ̀kọ́ lè tó won. BBHS wà ní ibùdó rẹ̀ ní Oke-Saje.

## Ìtàn

Baptist Boys’ High School di dídásílẹ̀ nípasẹ̀ àpérò àwọn ará Amẹ́ríkà ti Gúúsù Baptist tí wọ́n bẹ̀ẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ìlú Abeokuta ní ọjọ́ karún Oṣù kẹjọ, Ọdún 1850 àti díde àlùfáà Thomas Jefferson Bowen tí ó jẹ́ ajíyìnrere àkọ́kọ́, àti oníwàásùn ìyìnrere, ará Amẹ́ríkà ti Gúúsù Baptist sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ṣètò ilé ìwé, ileŕ ìwòsàn, ilé ìwé fún àwọn olùkọ́ àti ilé ẹ̀kọ́ fún àwọn tí ó fẹ̀ ní ìmọ̀ nípa bíbélì. Ìrìnàjò Baptist ti ilẹ̀ Nàìjíríà jẹ́ ẹ̀ka tí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà tí ó dá ilé ìwé alákọ́bẹ̀rẹ̀ mẹ́ta sílẹ̀ sí Ago-Owu, Ago-Ijaye àti Oke-saje 

Lẹ̀yín tí àwọn akẹ́kọ́ tí ilé ìwé alákọ́bẹ̀rẹ̀ tí Owu gbòòrò sí 150, wọ́n sọ́ fún Àlùfáà Samuel George Pinnock kí ó dá ilé ìwé tí ó ga ju  alákọ́bẹ̀rẹ̀ sílẹ̀. Ní ọdún 1916 Pinnock ṣe àwárí ibùdó, Oke Egunya , tí ó sì ra ilẹ̀ náà. Kíkọ́ ilé ìwé yìí kò yára rárá nítorí ogun àgbáyé tí ó jẹ́ kí gbogbo nkan ìkọ́lé gbówó lórí. Bákan nán, ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ọdún 1922 Pinnock ríi dájú wípé ibùgbé olórí ilé ẹ̀kọ́ náà di kíkọ, tí ó sì tún jẹ́ ilé àwọn ajíyìnrere tí Abeokuta; yàrá ìkàwé márún, ilé ìjọsìn àti yàrá fún àwọn ọkùnrin.

Ní ọdún 1922 Pinnock ṣa àwọn akẹ́kọ́ tí ó ti ní ìmọ̀ díẹ̀ láti Ago-Owu, Ago-Ijaye àti Oke-saje, tí wọ́n sì jẹ́ àkẹ́kọ́ àkọ́kọ́ ní gírama yìí. Ó sí Baptist Boys’ High School ní ọjọ́ kẹtàlélógún Oṣù kínín Ọdún 1923, pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ 75 àti olùkọ́ mẹ́rin (pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀, Madora Pinnock).  Àwọn ẹgbẹ̀rún méjì ènìyàn ló wá sí ibi ayẹyẹ náà. Àléjò pàtàkì tí ó sọ̀rọ̀ níbẹ̀ ní Ọ̀jọ̀gbọ́n  Professor Nathaniel Oyerinde, tí ó jẹ́ olùkọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ ìjìnlẹ̀ Baptista, Ogbomoso, tí ó sì jẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Baptist àkọ́kọ́ ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

Wọ́n dá Baptist Boys’ High School sílẹ̀, tí ó sì wà bẹ́ẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ilẹ́ ìwé fún àwọn ọkùnrin, bíótilẹ̀jẹ́ wípé wọ́n kó àwọn obìrin mọ́ wọ́n ní ọdún 1969 àti 1970, nígbà tí àwọn àjọ gómìnà dá Higher School Certificate sílẹ̀. Ilé ìwé yìí gbòòrò sí 400 ní oṣù kejìlá ọdún 1946, àti sí 1110  ní bí ọdún 2011 sí 2012.

## Ẹ̀gbẹ́ akẹ́kọ́jáde
BBHS Old Boys Association ní ẹ̀ka sí UK/Ireland, USA/Canada, Abeokuta, Ibadan, Ijebu Ode, and Abuja.

## Àwọn akẹ́kọ́jáde tí wọ́n gbajúmọ̀
* Obafemi Awolowo
* Olusegun Obasanjo
* Bola Ajibola
* Gbenga Daniel
* Funsho Kupolokun
* Moshood Abiola
* Dimeji Bankole
* Thomas Adeoye Lambo
* Adegboyega Dosunmu Amororo II
* Oyeleye Oyediran
* Olawale Adeniji Ige
* Kayode Soyinka
* Onaolapo Soleye
* Sunday Afolabi
* Adedotun Aremu Gbadebo III
* Alani Bankole

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àkàsíwájú si
* The School History Book 1923-2007, BBHS, Abeokuta, Nigeria.
* Tepede, A. (1999) Our Own Time on the Hill, Nulli Secundus, Annual Magazine of the Baptist Boys’ High School Old Boys Association, Volume 1, Number 1, January 1999, p.&nbsp;27.

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* http://www.bbhsoba.com 
* http://bbhsuscan.org 
* http://www.bbhsoba.org 

Ẹ̀ka:Baptist
Ẹ̀ka:Ilé ìwé
Jon Lovitz

**Jonathan Michael** "**Jon**" **Lovitz** (July 21, 1957) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Akarigbo of Remo

**Akarigbo ti Remo** tàbí Olọ́run Remo jẹ́ oyè ọba tí ọba Yorùbá ti ilú Sagamu maa ń jẹ. Ìlú yìí àti àwọn agbègbè rẹ̀ jẹ́ ara ilú tí wọ́n maá ń pè ní Ìjẹ̀bú.

## Ìpinlẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀

Ọba Ìlù Remo ti wà tipẹ́ láti ìgbàtí tí ọmọ ọba Ọ̀yọ́ tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Obanta ti dá ilù Ìjẹ̀bú sílẹ̀ àti ìgbà tí ọmọ ọba Àkárìgbò ti wá sí Ìwòoòrùn ìlú náà ní bíi ọ̀rundún mẹ́rìndínlógún sẹ́yìn. Wọ́n maa ń fi orúkọ yìí dá àwọn ọba Sagamu, lọ́lá ní orúkọ ọmọ ọba àkọ́kọ́.

Orí ìtẹ́ àwọn ọba Àkárìgbò kọ́kọ́ wà ní agbègbè Remo lẹ́gbẹ́ Offin, ilú méjì tí ó wà ní ìwọ̀ oòrùn ibi tí ìtẹ́ náà wà nísìn. Látàrí òwò ẹrú ní Dahomey àti ogun tí ó wáyé láàrín àwọn olóyè Abẹ́òkúta àti àwọn Ọba Dahomey, tí ó fàá kí àwọn Yòrúbá kúrò ní Abẹ́òkúta àti ìwọ̀ oòrùn Dahomey lọ sí Àkàrígbò tí ó sì jẹ́ kí ó wọ́n wà ní ìṣàkóso àwọn Oba Àkárígbò. 
Ohun tí ó tún fàá ni ṣíṣubú Òde Ọ̀yọ́ tí ó ṣelẹ̀ dé Gúúsù  Ìjẹ̀bú àti ogun Jihad tí ó ṣẹlẹ̀ ní ilẹ̀ Hausa, tí Usman dan Fodio tí ó jẹ́ Fúlàní ṣe adarí rẹ̀. Láti lè dojú ìjà kọ́ ìhàlẹ̀ yìí, àwọn olórí ẹ̀gbẹ́ kọ̀kan sì dá Sagamu sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bi ibi tí àwọn ènìyàn tí ogún bá lé kúrò ní gúúsù àti ìwọ̀ oòrùn lè sá pamọ́ sí.

## Àfin Àkárìgbò ti ìlú Remo

File:AAFIN AKARIGBO TI ILE REMO Sagamu.jpg
AAFIN AKARIGBO TI ILE REMO Sagamu2.jpg
Akarigbo palace, Sagamu.jpg
Akarigbo palace, Sagamu2.jpg
Akarigbo palace, Sagamu3.jpg
Akarigbo palace, Sagamu4.jpg


## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ògùn
Hannah Idowu Dideolu Awolowo

**Hannah Idowu Dideolu Awolowo** (*àbísọ* **Adelana**; Ọjọ́ karùndínlọgbọ̀n Oṣù kọkànlá Ọdún 1915 – Ojọ́ ọkàndínlógún Oṣù kẹsán Ọdún 2015), 
tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí **HID**,  jẹ́ ọmọ bíbí ìlú kékeré kan tí wọ́n ń pè ní Ikenne ní ìpínlẹ̀ Ògùn ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó kàwé ní Methodist Girls High School, ní ìlú Èkó.  Ó fẹ́ olóṣèlú tí a mọ̀ sí Obafemi Awolowo láti Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá Ọdún 1937 di ìgbà tí olóṣèlú náà fi kú ní ọdún 1987. O máa ń pèé ní "Òkúta iyebíye tí kò lẹ́gbẹ́". 

## Ìgbésíayé

''Hannah' jẹ́ ògbón tagiri oníṣòwò àti olóṣèlú. Ó kó ipa ribiribi nínú òṣèlú ìwọ̀ oòrùn orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. O dúró ti ọkọ rẹ̀ nìgbà àjọṣepọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú NCNC àti AG, tí wọ́n pè ní United Progressive Grand Alliance (UPGA), nígbà tí ó ń ṣẹ̀wọ̀n lọ́wọ́.

Èrò wọn ni wípé kí ó díje fún ìbò náà tí ó bá sì wọlé kí ó sì jẹ́ kí ọkọ rẹ̀ bọ́ sórí àléfà làtàri ìbò tiwantiwa. Kí ó lè di ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ó ń tẹ̀lé ọkọ rẹ̀ kákàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti rọ àwọn ènìyàn kí wọn ó dìbò fún. Ó tún jẹ́ adarí àwọn obìrin ẹ̀gbẹ́ òṣèlú náà tí ó sì maa ń wà ní gbogbo ìpàdé ẹgbẹ́ náà. Gẹ́gbẹ́ bí oníṣòwò, ó jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ tí ó máa jẹ́ alábápin ọjà fún Nigerian Tobacco Company (NTC) ní ọdún 1957. Ohun ní ó máa kọ́kọ́ ko aṣo léèsì àti àwọn aṣo míràn bẹ́è wọ Nàìjíríà. Ní  Ojọ́ ọkàndínlógún Oṣù kẹsán Ọdún 2015, ó jẹ́ olọ́run nípè lẹ̀yìn tí ó lo ọdún ọ̀kàndínlọgọrún láyé, oṣù mẹ́jì kí ó ṣe ọjọ́ ìbí ọgọ́rún ọdún. Wọ́n sìnkú rẹ̀ sí ẹ̀gbẹ̀ ọkọ rẹ̀ ní Ikenne ní  Ojọ́ karún Oṣù kẹsán Ọdún 2015.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1915
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Amy Poehler

**Amy Meredith Poehler** (September 16, 1971) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
High Court of Lagos State

**High Court of Lagos State** jẹ́ ilé ẹjọ́ tó ga jùlọ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó ní ẹ̀ka méjì, ìkan wà ní Erékùṣù Èkó tí èkejì sì wà ní Ikeja.
Olóyè olóògbé Conrad Idowu Taylor ní ó kọ́kọ́ jẹ́ adájọ́ àgbà ní High Court Of Lagos State ní ọdún 1967, kí ó tó fẹ̀yìntì.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
King's College

**King's College, Lagos**   jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ndìrì ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Wọ́n dá a sílẹ̀ ní ọjọ́ ogún oṣù kẹsán ọdún 1909 pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mẹ́wá ní Erékùṣù-Èkó, lẹ́gbẹ́ Tafawa Balewa Square. Ìlé-ẹ̀kọ́ yìí maa ń gba ọkùnrin nìkan, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé àwọn obìnrin díẹ̀díẹ̀ wà lára wọn (A Level) àwọn akẹ́kọ HSC kí wọ́n tó dá&nbsp; Queen's College Lagos  , sílẹ̀ tí a mọ̀ sí kọ́lẹ́jì obìrin. Báyìí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà maa ń bá àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn ṣe ìdánwò West African School-Leaving Certificate àti National Examinations Council.

## Ìtàn nípa rẹ̀

Ní ọdún&nbsp; 1908, alákóso ètò ẹ̀kọ́ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Henry Rawlingson Carr 
gba Gómìnà Walter Egerton ní ìyànjú lórí ètò ẹ̀kọ́ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ìyànjú Carr àti àwọn ìmòràn rẹ̀ ní ó jẹ́ kí wọ́n dá King's College sílẹ̀. Carr jẹ́ kí àwọn London Board of Education ri wípé dídá ilé ìwé yìí sílẹ̀ maa mú ìtẹ̀síwájú bá ètò wọ́n nípa ẹ̀kọ́ ní àwùjọ. Fún ìdí èyí, àwọn olùkọ̀wé kan maa ń pe Henry Carr ní "atukọ̀ King's College".&nbsp;

## Àwọn ìtọ́kasí
Badagry Division

thumb|Ilé ìgbìmọ̀ Badagry àkọ́kọ́
**Badagry Division** jẹ́ ilé jẹ́ ilé ìgbìmọ̀ fún ìṣètò Ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà.

## Ìtàn nípa rẹ̀
Badagry Division jẹyọ nínú ìtàn ìbáṣepọ̀ láàrín orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Yúrópù, tí ó sìjẹ́ ibi tí ọjà tí wọn  ti ṣòwò ẹrú wà nígbà tí àwọn Bìrìtìkó kó wọn lẹ́rú. Ó tún jẹ́ ibi tí àwọn ẹlẹ́sìn ìgbàgbọ́ ti kọ́kọ́ kéde ìyìn rere ní ọdún 1842 ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Èyí di àkọsórí fún Agia Ceotaph.

## Àwọn ìjọba ìbílẹ̀
Ó ní ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́rin<br>
* Ojo
* Amuwo-Odofin
* Ajeromi-Ifelodun
* Badagry

## Àwọn ibùgbé
Awon ibugbe ni ibile Badagry pin so ona meji. Ikini  ni Awori, ikeji si ni ogu tabi egun. Ede ati asa awon meji yato gidi. Amo apere to dara lawon meji nitoripe awon eya mejeji ngbe papo lalafia laisi wahala. Irepo na, lomu pe kosese lati ma pe ilu meji, Iworo to je awori po mo Ajido to je egun, gegebi ikan, Iworo-Ajido.
* Badagry
* Ibereko,kingdom,nigeria
* Oke oko
* Ajara 
* Iworo 
* Ajido 
* Akarakumo 
* Gbaji 
* Aseri 
* Egan 
* Aganrin 
* Ahanfe 
* Epe 
* Posi 
* Mowo 
* Itoga 
* Ebiri 
* Ekunpa 
* Aradagun 
* Berekete 
* Mosafejo 
* Gayingbo-Topo 
* Kankon Moba 
* Popoji 
* Oranyan 
* Tafi-Awori 
* Yeketome 
* Ipota 
* Seme Border 
* Iyafm 
* Farasime 
* Mushin

### Ibùgbé àwọn àwóri
Àwọn ìlú tí ó wà ní agbègbè Àwórì: 
* Awodi-Ora
* Ishasi
* Oto-Awori
* Ijanikin
* Ilogbo
* Oko-Afo 
* Sibiri
* Apa
* Idoluwo-ile
* Ado-Soba 
* Ibeshe
* Irede 
* Irese 
* Mebamu
* Itewe 
* Igede 
* Ajangbadi 
* lyagbe 
* Ajegunie 
* Aiyetoro 
* Festac Town
* Satellite Town
* Iba
* Kirikiri
* Agboju-Amuwo
* Okokomaiko
* Ojo
* Amukoko 
* Alaba-Ore
* Ijoiin
* Igbanko 
* Imore
* Ijegun
* Mushin
* Isolo
* Ota
* Itire
* Ipaja
* Agege
* Ibereko
Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Èkó
## Ibi Àwòrán

File:First storey building in Nigeria in Badagry Lagos State- Nigeria.jpg
File:The first Nigeria storey building.jpg|First storey building in Nigeria
File:Badagry heritage museum, Badagry, Lagos.jpg|Badagry museum
Steven Seagal

**Steven Frederic Seagal** jẹ́ òṣèré àti 
atọ́kùn sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Candido Da Rocha

**Candido Joao Da Rocha** ( 1860 - 1959) jẹ́ oníṣòwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó jẹ́ onílẹ̀, ayanilówó tí ó n Water House tó wà ní àdùgbò von Kakawa , Lagos Island, Lagos, tí ó tun ni ilé ìtura Bonanza tí ó wà ní Ìlú Èkó.
Da Rocha jẹ́ ọmọ bíbí iléṣà, tí wọ́n bí sí inú ebí Joao Esan Da Rocha, tí ó jẹ́ ẹrú tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀; bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́wà nígbà tí wọ́n kóo lẹ́rú ní ọdún 1840 tí wọ́n sì bí Candido sí Bahia agbègbè kan ní orílẹ̀ èdè Brazil.

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1860
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1959
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Nguyễn Chánh Thi

**Nguyễn Chánh Thi** (Ọjọ́ kẹtàlélódún Oṣù kejì ọdún 1923&nbsp;– Ọjọ́ kẹtàlélódún Oṣù kẹfà ọdún 2007) jẹ́ ológun ilẹ̀ Vitenam (ARVN). Wọ́n mọ̀ọ́ sí àwọn ipa tí ó kó nínu fifipá gba ìjọba ní bí 1960 tí ó sì wà lára àwọn ológun tí o ṣe ìjọba Gúúsù Vietnam láti ọdún 1964 sí 1966, tí ó sì jẹ́ wípé nígbà tí ọ̀gá ológún òfúrufú ti ilẹ̀ Vietnam àti alákóso tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Nguyễn Cao Kỳ borí rẹ̀, ó kọjá sí Àmẹ́ríkà.  Wọ́n mọ̀ọ́ sí àwọn ìwà àìbìkítà tí kò ń fẹ́ gba ìmọ̀ràn lọ́wọ́ U.S, àwọn olórí ẹgbẹ́ ní Amẹ́ríkà sì fi ọwọ́ sí bí wọ́ ṣe yọ Thi lóyẹ̀. Thi darapọ̀ mọ́ ọmọ ogun ilẹ̀ Faransé nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún, ti àwọn Japan sì kóo mógun lọ nígbà tí wọ́n dojú ogun kọ French Indochina nígbà ogun àgbáyé kejì. Lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ oṣù, ó na pápá bora.
 Ó padà darapọ̀ mọ́ ológun Vietnam tí Faransé tí  State of Vietnam ń ṣalábò fún, èyí, ní oṣù kẹwá ọdún  1955, di ARVN àti Republic of Vietnam (Gúúsù Vietnam). Ó jà fún alákóso ìgbà yẹn tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ngô Đình Diệm nígbà  1955 Battle for Saigon. Thi mú orí Diệm wú tí ó sì jẹ́ kí ó maa pèé ní  “ọmọ mi” tí ó sì sọ ọ́ di apàṣẹ Airborne Brigade.

Ní ọdún 1960, Thi ṣíwájú ìfipá gba ìjọ́ba lọ́wọ́ Diệm, ń sọ wípé ológun dásí òṣèlú.  Àwọn ọlọ̀tẹ̀ yìí borí ṣùgbọ́n Thi kò fi taratara fẹ́ borí ogun náà tí ó sì fa ìdíwọ́ fún  ìfipá gba ìjọ́ba náà, lẹ́yìn tí Diệm fi ẹ̀tàn ṣèlérí lati ṣe àtúnṣe láti fi àkókò ṣòfò kí àwọn ènìyàn tiẹ̀ lè gbàá sílẹ̀. Thi sá kúrò ní ìlú lọ sí Cambodia, ṣùgbọ́n, ó padàwà lẹ́yìn tí wọ́n yọ Diệm  tí wọ́n sì paá ní oṣù kọkànlá ọdún 1963. Ó di igbákejì apàṣẹ ti I Corps lábẹ́ Nguyễn Khánh, tí ó sì bá ọ̀gá rẹ̀ gbàjọba lẹ́yìn oṣù mẹ́ta. Thi di apàṣẹ 1st Division, kí ó tó di alákóso I Corps lẹ́yìn ìgbà díẹ̀ lọ́dún náà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1923
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2007
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Jackie Chan

**Jackie Chan** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù kẹrin ọdún 1954) jẹ́ òṣèré àti olóòtú sinimá àgbéléwò, ọ̀kọrin ọmọ orílẹ̀ èdè China.. Sinimá rẹ̀ máa ń dá lé ìjà afìpá àti gídígbò jà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
City Hall, Lagos

**Lagos City Hall** tí a mọ̀ sí **Gbọ̀gán ìlú Èkó** di dídásílẹ̀ ní ọdún 1900. Ó kalẹ̀ sí agbègbè àwọn ará Brazil, ní àárín èkò níbi tí ọrọ̀ ajé ti ń lọ. Ó wà ní ẹ̀gbẹ́  King's College, Lagos, St. Nicholas Hospital, Lagos àti Cathedral of the Holy Cross, Lagos. 

Gbọ̀ngán ìlú yìí jẹ́ olú ilé ìjọba ìbílẹ̀ tí àwọn àgbègbè míràn sì wà fún ìṣètò ìjọbaìjọba ìbílẹ̀ ti ìletò Èkó lẹ̀yìn tí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà gba òmìnira. Gbọ̀ngán ìlú yìí ní àkọ́kọ́ ìjọba ìbílẹ̀ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó sì jẹ́ olú ilé  ìjọba ìbílẹ̀ Gúúsù Èkó níbi tí ètò ìjọba ti bẹ̀rẹ̀ ní Nàìjíríà láti ọdún 1900. Gbọ̀ngán yìí jẹ́ ohun ìtàn, òṣèlú, tí ó sì ní ṣe pẹ̀lú àṣà Ìlú Èkó. 

## Ótún le ka
Pápá ìseré Onikan

Freedom Park

Queen Amina Statue

Nigerian National Museum

Lagos Trade Fair Complex

Tafawa Balewa Square

Teslim Balogun Stadium

Bar Beach, Lagos

Kalakuta Republic

MKO Abiola Statue

Apapa Amusement Park

National Temple

## Àwọn ìtọ́kasí




Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Teresa Teng

**Teng Li-chun** (Chinese: 鄧麗君; pinyin: Dèng Lìjūn; (Oṣù kìíní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n, ọdún 1953 - Oṣù karùn-ún ọjọ́ kẹjọ, ọdún 1995), tí a mọ̀ sí Teresa Teng, jẹ́ olórin, òṣèré, olórin àti olùrànlọ́wọ́ ará Taiwan. Àwọn kan ń pè é ní "Ọbabìnrin Ayérayé ti Àsìá Pop", a kà á sí ọ̀kan lára àwọn olórin Àsìá tó ṣe àṣeyọrí jùlọ tí ó sì ní ipa jùlọ ní gbogbo ìgbà. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Eko Hotels and Suites

**Eko Hotels and Suites** jẹ́ ilé ìtura onípele márún ní ìlú Èkó.

Àwọn ilé ounjẹ mẹ́jọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ àti ilé ọtí mẹ́jọ ni ó wà ní ilé ìtura yìí.

## Ìtàn nípa rẹ̀

Wọ́n da sílẹ̀ ní ọdún 1977 bí *Èkó Holiday Inn* atí wọ́n sì kọ́ọ sí Victoria Island, ó sì jẹ́ ilé ìtura tó tóbi jùlọ ní ìlú Èkó. Wọ́n yí orúkọ rẹ̀ sí *Le Meridien Eko Hotel and Suites, Èkó*. L'Hotel Eko Le Meridien jẹ́ ara ilé iṣẹ́ Chagoury Group.

## Kíkọ́ rẹ̀

Ilé ìtura yìí ní yàrá bíi 825 sí ilé alájà mẹ́rin tí ó tóbi, wọ́n kùú ní funfun, òkun wa ní iwájú rẹ̀ àti etí ọsà Kùrámọ̀. Wọ́n kọ́ ilé yìí sí ẹ̀gbẹ́ agbègbè ọrọ̀ ajé Lagos Island: Victoria Island, (tí ó jẹ́ agbègbè ibi ọjà títà àti ibùgbé) ṣùgbọ́n ó jìnà sí agbègbè aláriwo. Ilé ìtura yìí wà lẹ́gbẹ́ omi bí omi òkun Kùrámọ̀. Ibi tí wọ́n kọ sí yìí maa ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn ní ààǹfàní láti wo òkun àti àyìká tí ó jẹ́ kí wọ́n maa ń pèé ní*Environment of Aquatic Splendour*. Àwọn ohun ìgbàlódé tí ó wà ní ilé ìtura yìí maa ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn láànfàní sí àwọn ilé iṣẹ́ ńláńla.

## Àwọn ayẹyẹ
Eko Hotels and Suites ní àyè tí ó tóbi fún àyẹyẹ tí ó sì tóbi jùlọ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Àwọn ayẹyẹ tí wọ́n ti ṣe níbẹ̀ ni àjọ̀dún orin, ìṣàgbéjáde eré, ìṣàfihàn iṣẹ́ ọnà, ayẹyẹ ìgbeyàwó àti ayẹyẹ bíi Africa Magic Viewers Choice Awards, Africa Movie Academy Awards, AGRIKEXPO, àti oríṣiríṣi ìṣàfihàn ọlọ́dọọdún bí  Lagos Photo Festival. Wọ́n maa ń lo ibẹ̀ fún ayẹyẹ yìí tí ó sì lè gba àwọn ènìyàn bíi ẹgbẹ̀rú mẹ́fà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Jerry Lewis

**Joseph Levitch** (March 16, 1926 - 20 august 2017) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
James Adomian

**James Adomian** (ọjọ́ ọ̀kànlélọ́gbọ̀n oṣù kínín ọdún 1980) jẹ́ aláwàdò àti òṣèré ará Amẹ́ríkà. Ó jẹ́ ìran Armenia. Wọ́n mọ Adomian fún ọ̀pọ̀lọpò. eré ìtàgé tí ó ti ṣe bíi Vincent Price, Lewis Black, Orson Welles, Jesse Ventura, Paul Giamatti, Michael Caine, Philip Seymour Hoffman àti  Comedy Bang! Bang!.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Fred Rogers

**Frederick McFeely** "**Fred**" **Rogers** (March 20, 1928) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Kim Jong-un

thumb|200px|Kim Jong-un
**Kim Jong-un** (January 8, 1984) ni olórí orílẹ̀-èdè Korea Ariwa
## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Kòréà
Omar Gooding

**Omar M. Gooding, Sr.** (October 19, 1976) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.
**Ìkọ kedere**
## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Lagos Lagoon

**Lagos Lagoon** jẹ́ omi ọ̀sà tí ó bá Ìlú Èkó jorúkọ. Orúkọ yìí jẹ́ orúkọ Àgùdà tí ó túnmọ̀ sí "Omi ńlá" ní Èdè Àgùda, nítorí èyì "Lagos Lagoon" jẹ́ àpẹrẹ orúkọ ìbálú jórúkọ.

## Ìrísí rẹ̀
Gígùn ọ̀sà yìí ju àádọ́ta kìlómítà  lọ, ó jìnà sí òkun pẹ̀lú fífè méjì sí márún, tí ó sì ní irà lẹ́bá etí ọ̀sà. Fífẹ̀ rẹ̀ tó bíi 6,354.7&nbsp;km².  Ọ̀sà yìí tòrò níwọ̀nba, tí àwọn ọkọ̀ ojú omi nla tó ń gba ojú òkun kìí dàárú.

Ọ̀sà yìí jápọ̀ mọ́ Odò Ògùn àti Odò Ọsun.

## Àwọn àwòrán rẹ̀

File:Lagos Lagoon, Nigeria 01.jpg|Lagos Lagoon, Nigeria
File:Lagos Lagoon, Nigeria.jpg|Lagos Lagoon, Nigeria
File:Lagos Lagoon.jpg|Lagos Lagoon
File:Lagos Lagoon1.jpg|Lagos Lagoon


## Àwọn Itokasi


Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
John de Lancie

**Jonathan** "**John**" **de Lancie, Jr.** (March 20, 1948) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
George Takei

**Hosato Takei** (April 20, 1937) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Seriki Williams Abass

** Seriki Williams Abass** ( 1870–1919) jẹ́ oníṣòwò ẹrú tẹ́lẹ̀ tí ó fìgbàkan jẹ́ ìkan lára àwọn ẹrú Abass ti Dahomey. Williams tí ó ń jẹ́ jẹ́ orúkọ olówó trẹ̀ tí ó ràá tí ó sì mu lọ sí orílẹ̀ èdè Brazil ní ibi tí ó ti kọ́ oríṣi èdè mẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Abass jẹ́ mùsùlùmí tí ó sì jẹ oyè Séríkí àdínì ti ìlú Badagry. Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ Anago Osho tí ó jẹ́ aṣọ́bodè ilé ọnà Seriki Williams Abass, ọ̀gbẹ́ni Seriki Williams Abass jẹ́ ẹrú tí olówó rẹ̀ , Williams fẹ́ràn tí ó sì kọ̀ láti ta ẹrú yìí nítorí pé ó jẹ́ ẹrú tí ọpọlọ rẹ̀ pé tí ìwà rẹ̀ sí dára púpọ̀. Ọpọlọ ẹrú yìí pé tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ tí ó sì gbọ́ èdè mẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, Gẹ̀ẹ́sì, Dọ́ọ̀ṣì, Àgùdà àti sípáníṣì. Nígbà tí ó yá, olówó rẹ̀ ní kí ó darapọ̀ mọ́ oun nínú òwò ẹrú. Olówó rẹ̀ yìí ni ó ṣokùnfa bí ó ṣe padà sí ilẹ̀ aláwọ̀ dúdú. Nígbà tí ó dé orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ó kọjá sí ofin ní ègbẹ́ ìsàlẹ̀ èkó ní erékùṣù èkó.

## Ìgbà èwe

Wọ́n bí Abass sí ìlú Ijoga Orile ní ìpínlẹ̀ Ogun, orúkọ àbísọ rẹ̀ sì ni Famerilekun. Oníṣòwò ẹrú, Williams ní ó ràá lọ́wọ́ Abass, tí ó sì múu lọ sí orílẹ̀ èdè Brazil. Nítorí ìwà rẹ̀ tó dára, ó kọ̀ láti tàá tí ̣rú yìí sì ń báa gbé. Olówó rẹ̀, Williams yìí ni ó ṣokùnfa bí ó ṣe padà sí ilẹ̀ aláwọ̀ dúdú, Áfíríkà. Nígbà tí ó dé orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ó gbé ní Erékùṣù Èkó kí ó tó  kọjá sí Ìlú Badagry.
Olówó rẹ̀, Williams àti àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ ní ó kọ́ Brazilian Barracoon tí wọ́n fi ọparun kọ́ ní ọdún 1840 fún. Abass fẹ́ ìyàwo ọgọ́rún-léméjìdínlọ́gbọ̀.
Ó jẹ oyè Seriki àdínì gbogbo ilẹ̀ Yorùbá.

## Àwọn ìtọ́kasí
Bob Newhart

**George Robert** '"**Bob**" **Newhart** (September 5, 1929) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Mitch Hedberg

**Mitchell Lee** "**Mitch**" **Hedberg** (February 24, 1968 – March 30, 2005) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Omid Djalili

**Omid Djalili** (September 30, 1965) jẹ́ òṣèré ará Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Brítánì
Brian Turk

**Brian D. Turk** (29 Oṣù Kàrún 1970 - 13 Oṣù Kẹ̀sán 2019) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Linda Doucett

**Linda L. Doucett** (1954) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Artie Lange

**Arthur Steven** "**Artie**" **Lange, Jr.** (October 11, 1967) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Kevin Meaney

**Kevin Gerard Meaney** (April 23, 1956) je osere ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Tim Curry

**Timothy James** "**Tim**" **Curry** (April 19, 1946) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà. 

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Brítánì
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Keith Ferguson

**Keith James Ferguson** (February 26, 1972) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Gena Rowlands

**Virginia Cathryn** "**Gena**" **Rowlands** (June 19, 1930) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Brooks Wheelan

**Brooks Patrick Wheelan** (August 21, 1986) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Phil McGraw

**Phillip Calvin** "**Phil**" **McGraw** (September 1, 1950) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Danielle Harris

**Danielle Andrea Harris** (1 Oṣù Kẹfà 1977) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Carrie Fisher

**Carrie Frances Fisher** (21 Oṣù Kẹ̀wá 1956 - 27 Oṣù Kejìlá 2016) was òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Matthew W. Taylor

**Matthew William (Maddie) Taylor** (31 Oṣù Kejìlá 1966) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Joel McHale

**Joel Edward McHale** (30 Oṣù Kọkànlá 1971) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Charles Manson

**Charles Milles Maddox** (November 12, 1934 - died 19 November 2017) jẹ́ odaran ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀daràn ará Amẹ́ríkà
Larry King

**Lawrence Harvey Zeiger** (November 19, 1933 – January 23, 2021) je osere ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Vicente Fernández

**Vicente Fernández Gómez** (17 Oṣù Kejì 1940 - Oṣu kejila ọjọ 12, Ọdun 2021) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Debbie Reynolds

**Mary Frances** "**Debbie**" **Reynolds** (1 Oṣù Kẹrin 1932 - 28 Oṣù Kejìlá 2016) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Ferdinand Marcos

thumb|<br>
**Ferdinand Marcos** (1917-1989) je Filipínì 10ji lati 1965 to 1986. 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1917
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1989
Rodrigo Duterte

thumb
**Rodrigo Duterte **(28 Oṣù Kẹta 1945) je Filipínì 16ji lati 2016.

Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, Rodrigo Duterte kede pe oun ko ṣiṣẹ fun igbakeji aarẹ ni ọdun 2022 ati pe yoo fẹhinti kuro ninu igbesi aye oṣelu.

## Awon Itokasi
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1945
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Miguel Ferrer

**Miguel José Ferrer** (Ọjọ́ keje Oṣù kejì ọdún 1955) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Siegfried & Roy

**Siegfried & Roy** (June 13, 1939 / October 3, 1944 – May 8, 2020) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Tom Lister, Jr.

**Thomas Duane** "**Tom**" **Lister, Jr.** (June 24, 1958 – December 10, 2020) jẹ óṣéré árá Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Phil LaMarr

**Phillip** "**Phil**" **LaMarr** (Ọjọ́ kẹrin-lé-lógún Oṣù kinní ọdún 1967) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Amy Sedaris

**Amy Louise Sedaris** (March 29, 1961) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Zach Braff

**Zachary Israel** "**Zach**" **Braff** (April 6, 1975) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Fred Willard

**Frederick Charles** "**Fred**" **Willard** (September 18, 1939 - 2020) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
John O'Hurley

**Jonathan George** "**John**" **O'Hurley** (October 9, 1954) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Mary Tyler Moore

**Mary Tyler Moore** (december 29, 1936 – January 25, 2017) jẹ́ òṣère ará ìlú Amẹ́rícà, olùdarí, àti alágbàwí àwùjọ. A mọ̀ọ́ sí ipa rẹ̀ tí ó kó nínú eré *The Dick Van Dyke Show* (1961–1966) àti pàá pàá *The Mary Tyler Moore Show* (1970–1977), èyí tí "ó ṣe ìrànlọ́wọ́ láti fi túmọ àfojúsùn tuntun fún àwọn obìnrin ilẹ̀ amẹ́ríka" àti  "bẹ̀bẹ̀ sí olùgbọ́ tí ó dojúkọ ìṣòro tuntun ti ayé òde ". Moore won ja wé  seven Primetime Emmy Awards and three Golden Globe Awards. Wọ́n yàn án fún àmì-ẹ̀yẹ̀ Academy Award fún òṣèrébìnrin tó dára jù lọ fún fíìmù *[[Ordinary People]]*. Moore kópa nínú fíìmù olórin, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Thoroughly Modern Millie*. Moore jẹ́ àjàfẹ́tọ̀ọ́-ọmọnìyàn, elétò ìlera àti olùṣèwádìí.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Stuart Pankin

**Stuart Pankin** (8 Oṣù Kẹrin 1946) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Fatima Massaquoi

**Fatima Massaquoi** (bi ni 1912-1978) je aṣáájú olukọni ni Liberia. Lẹhin ti o pari eko re ni oke okun (United States), o pada si Liberia ni odun 1946, ibi ti o ti ko ipa pupo si awọn asa ati igbe aye ti awọn orilẹ-ede naa.

Abi si inu idile loba loba ni ile Africa, Massaquoi dagba ni abe abojuto egbon iya re ni Njagbacca, ni adugbo Garwula  ti eka Grand Cape Mount County ti guusu Liberia. leyin odun meje, o si pada si ariwa apa ti orilẹ-ede Montserrado County, ni bi ti o ti beere ile-eko re. Ni odun 1922 o tele baba re diplomati lo si ilu Hamburg. Ni odun 1937 o ko losi oke okun (United States) lati tesiwaju ninu eko re, lati keko sociology ati eda ni ile-eko Lane College, ile-eko giga Fisk ati Boston. Nigbati o wa  ni ilu United States, o sise papo lori iwe itumo ti  ede Vali osi ko iwe nipa ara re, bi o tile je wipe ija ofin sele lori eto itan aye re. o gba eto lati owo ofin lati da awon miran lekun ni tite iwe naa jade osi pada si ilu Liberia ni odun 1946, lẹsẹkẹsẹ ni o bẹrẹ ifowosowopo lati fi idi kan ile-eko giga nibẹ ti yio si pada di ile-eko giga Liberia.

Ileri lati orile-ede asa itoju ati imugboroosi, Massaquoi sise gege bi oludari osi di Diini ti awon Liberal Arts College. Ti osi tun je oludari oludasile ti institute of African studies. O parapo lati da awọn Society of Liberia Authors, o ran won lowo lati parun awọn asa ti ifi agidi gba awon alawo dudu awọn orukọ fun awọn ẹya ti Westerni, ati ki o sise si ọna idiwon ti awọn akosile Val. Ni opin awon odun 1960, Vivian Seton, omo Massaquoi so itan ara eni ti afowoko di aworan yiya pinnisin fun itoju. Leyin iku Massaquoi, awon iwe ati awọn akọsilẹ re di awari,ti won satunkọ ati atejade ni odun 2013 gegebi 'The Autobiography of an African Princess'. 

## Ibere aye ati eko [àtúnṣe orisun]
A bi Massaquoi ni Gendema ninu eka Pujehun ti guusu Sierra Leoni ni odun 1912 (awon miran ni 1904), omo obinrin Momolu Massaquoi ti o di olori Consolu ti Liberia ni odun 1922 ni ilu Harmburg, Germany, ati Massa Balo Sonjo. Ni igbati a bi won fun ni oruko Fatima Beendu  Sandimani, sugbon o ju oruko Beendu sile ko to di ara awon iwe iranti re.

## Àwọn ìtọ́kasí

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
Nozizwe Madlala-Routledge

thumb|Igbakeji minisita fún ààbò nì Guusu Afirika,  Nozizwe Madlala-Routledge (ní apá òsìn)
**Nozizwe Madlala-Routledge** (Pronunciation: / nɔːziːzwɛ / / ʃɑːlət // mɑːdθlæθlɑː / - / raʊtlɛdʒ /) (bi ni ojo ookan dilaadota ninu osu kefa odun 1952)ni South African oloselu ti o je guusu afrika igbakeji iranse ti olugbeja lati osu kerin ni odun 2004 ati Igbakeji Minisita Ilera lati ojo kejo osu kejo odun 2007.Aare Thabo Mbeki jọwọ rẹ lati Minisita ni ojo kejo osu kejo 2007,lẹhin eyi ti o muduro rẹ ipa bi a egbe ti asofin nsoju awọn asofin oduro fun African National Congress.Ni ojo kaarun leloogun ninu osu kesan odi igbakeji agboroso ni National Assembly, sìn ni wipe agbara titi fiwesile lara awon Asofin ni ibere osu kaarun ni odun 2009.Owa lara South African Community lati 1984.
Madlala-Routledge gbajumo fun iranlowo ikojasi Arun Kogbogun AIDS ni Guusi Afrika,opolopo eniyan ti ni ija ijoba kiko nipa lile ajakale naa. Otun je alatako lilo ogun miran fun aisan HIV ropo imo awon ona.
 Laipe  Madlala-Routledge,se eleto agba ni Inyathelo. The South African Institute fun ite siwaju titi di osu keta ninu odun 2015 ti o fi ibe si ile nitori isoro pelu
Nozizwe Madlana-Routledge

**Nozizwe Charlotte Madlala-Routledge**  (pronunciation: /nɔːziːzwɛ/ /ˈʃɑːlət//mɑːdθlæθlɑː/-/ˈraʊtlɛdʒ/) (abi ni ojo ookan diladota ninu osu kefa, odun 1952)je oloselu ara Guusu Afrika.ohun ni igbakeji agba tele fun asojare ni Guusu Afrika lati odun 1999 si osu kerin  odun 2004,ohun si ni igbakeji agba fun Ilera lati osu kerin ni odun 2004 si osu kejo ni odun 2007. Aare Thabo Mbeki yoo kuro ni ojo kejo osu kejo ni odun 2007,leyin igba na ni o bojuto ipa re gegebi ara egbe awon asofin oduro fun  African National Congress.

Ni ojo karun leloogun ninu osu kesan odi igbakeji agbọrọsọ ni National Assembly, osi sise ni agbara re titi ofi fiwesile kuro lara awon asofin ni osu kaarun odun 2009.Owa lara South African Communist Party lati odun 1984.

Madlala-Routledge gbajumo fun iranlowo ikojasi Arun Kogbogun AIDS ni Guusu Afrika,opolopo eniyan kaakiri mo pe o koo ikeyin si ijoba nipa lile ajakale naa.Otun je alatako lilo ogun miran fun itoju arun kogbogun dipo ogun to peye ati ona ati koja si.

Laipe,Madlala-Routledge se eleto agba Inyathelo fun igba ranpe: Ile eko ilosiwaju ni Guusu Afrika titi osu keta ni odun 2015 nigba to fisesile nitori awon isoro to waye larin awon igbimo
Nassima Saifi

thumb|right
Nassima Saifi (ọjọ́ ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù Kẹ́wá ọdún 1988) jẹ́ eléré ìdárayá àwọ́n tí kò lẹ́sẹ̀ láti orílẹ̀ èdè Algeria tí ó díjé ní ìpele júju irin F58. Ó maa ń sába ju irin ti ọlọ́nàn jínjìn àti ti kúkurú, Saifi ti gba àmì ẹ̀yẹ wúrà ti Paralympic lẹ́ẹ̀méjì àti àmì ẹ̀yẹ wúrà gbogbo àgbáyé lẹ́ẹ̀mẹ́ta

## Ìgbésíayé rẹ̀
Wọ́n bí saifi ní ìlu Mila ní orílẹ̀ èdè Algeria ní ọdún 1988. Wọ́n bíi pẹ̀lú ara pípé, ìṣẹ̀lẹ̀ ìjàmbá ọkọ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún 1998 ni ó sọ ọ́ di alábọ̀ ara tí wọ́n fi gé ẹsẹ̀ rẹ̀ . Bàbá rẹ̀ ṣe àkíyèsí wípé ó lè fẹ́ ṣeré ní ìgbà tí ọwọ́ rẹ̀ bá dilẹ̀, ó sí gbàá ní ìyànjú wípé kí ó mú eré ìdárayá gẹ́gẹ́ bi iṣẹ́ àṣelà. Ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ eré ìdárayá àwọn tí kò lẹ́sẹ́ ní Mila.

## Àwọn ìtọ́kasí
Kareem Adepoju

**Alhaji Kareem Adépọ̀jù** tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí "Bàbá Wándé" jẹ́ òṣèré, oǹkọ̀tàn àti olùdarí sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ìràwọ̀ rẹ̀ tàn lágbo àwọn òṣèré tíátà nígbà tí ó kópa olóyè Ọ̀tún nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń "Tí Olúwa Nílẹ̀".

## Àwon fiimu tí ó ti kópa
* *Ti Oluwa Ni Ile*
* *Ayọ Ni Mọ Fẹ*
* *Abeni*
* *Arugba*
* *Igbekun*
* *Òbúko Dúdú*

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré Yorùbá
Adeyemi Afolayan

**Kunle Afolayan** (ti atun mo si **Ade Love**) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, òṣèré àti olùdarí sinimá-àgbéléwò lédè Yoruba. Ó jẹ́ arákùnrin sí òṣèré Toyin Afolayan, bẹ́ẹ̀ náà ni ó jẹ́ bàbá sí àwọn òṣèré bí i, Kúnlé Afọláyan, Gabriel Afọláyan, Mojí Afọláyan àti Àrẹ̀mú Afọláyan.

Afọláyan darapọ̀ mọ ẹgbẹ́ tíátà ti Musa Olaiya, ni ọdun 1971, ó fi í sílẹ̀ láti dá ẹgbẹ́ tirẹ sílẹ̀ lábala eré aláwàdà.

## Àtòjọ díẹ̀ lára àwọn eré rẹ̀
* *Taxi Driver* (1983)
* *Ajani Ogun* (1976)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ojọ́ìbí ní 1940
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1996
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré Yorùbá
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Šiprage

**Šiprage**  ni abule kan ni Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà, Kotor Varoš agbegbe, Banja Luka ekun.

Awọn ohun asegbeyin ti wa ni be ni afonifoji odò Vrbanja (85 km), ni isalẹ oke Vlašić (1943 m)  ni aringbungbun Bosnia.
## Afefe

## Olugbe

*1931, 1953: Ilu agbegbe Šiprage
+ Agbegbe Šiprage

## Galeria

File:Grafika.png|
|Plan (18,42 x 14.2 m) Roman basilica, 5. century
|One of two last stećak, 12. century


## Itokasi

Ẹ̀ka:Europe
Ẹ̀ka:Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà
Alex Rocco

**Alessandro Federico Petricone, Jr.** (February 29, 1936 – July 18, 2015) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Cal Worthington

**Calvin Coolidge** "**Cal**" **Worthington** (November 27, 1920 – September 8, 2013) je osere ara Amerika.

## Itokasi
Estelle Harris

**Estelle Nussbaum** (April 4, 1928) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Muyiwa Ademola

Muyiwa Ademola (a bi ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ́n, Oṣù Ṣéẹ́rẹ́ ọdún 1971) jẹ́ ògbóǹtarìgì òṣèré àti olùdarí sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá lorílẹ̀èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2005, fíìmù rẹ̀ ORÍ gbá àmì-ẹ̀yẹ eré abínibí tó dára jù lọ ní 1st Africa Movie Academy Awards. Ní ọdún 2008, wọ́n yàn án fún àmì-ẹ̀yẹ òṣèrékùnrin abínibí tó peregedé julọ̀.

.[1]

## Ibẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ìgbé-ayé

## A bí Muyiwa Ademola ni ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ́n oṣù Ṣẹ́ẹ́rẹ́, 1971 ní ìlú Abẹ́òkúta , tíì ṣe olú ìlú Ìpínlẹ̀ Ògùn Ogun ní Nàìjíríà.[1]. O si lọ si St. David's High School ni Mọ̀lété ní Ìbàdàn ibi tí ó ti gba West Africa Secondary School Certificate.[2]. Ó tẹ̀síwájú sí Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ tí Ìlú Ibadan ibi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ìmọ̀ Ẹ̀kọ́ Àgbà (B.ED) in Adult Education.
.e.

## Iṣẹ́
Muyiwa Adémọ́lá ti ipasẹ̀ Charles Olúmọ tí a mọ̀ sí Àgbákò tí ó fi ìlú rẹ̀ Abẹ́òkúta .. ṣe ibùgbé darapọ̀ mọ́ agbo àwọn òṣèré. Ó ṣe alábàápàdé olùdarí eré kan tí ó ń jẹ́ S. I Ọlá tí ó kọ ní eré ṣíṣe àti fíìmù gbígbé jáde. Ó bẹ̀rẹ̀ eré ṣíṣe rẹ̀ ní ọdún 1991. Ní ọdún 1995, ó gbé eré rẹ̀ àkọ́kọ́ jáde ti ó pè ní Àṣìṣe. Iléeṣẹ́ Dibel ló ṣe àgbátẹrù eré náà. Láti ọdún 1995, ó ti gbé, darí àti hàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré Yorùbá. Ní Ṣéẹ́rẹ́ ọdún 2013, ìròyìn sọ pé ó ní ìjàmbá ọkọ èyí tí ó kú díẹ̀ kí ó mú ẹ̀mí rẹ̀ lọ

jaku re.

## Àwon fiimu tí ó ti kópa
* *Àṣìṣe (*1995)
* *Ilẹ̀* 
* *Orí* 
* *Ami Ayo*
* *Fimi dára Ire*
* *Ìránṣẹ́ Ajé* 
* "J J
*Alápadúpẹ́

## E tun wo
* 4th Africa Movie Academy Awards

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1953
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré Yorùbá
Àrá kangúdù

**Síkírù Adéṣínà'' tí ó lògbà láàrin ọdún 1971 sí ọjọ́ kẹjọ, oṣù Kejì Ọdún,2016), tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí **Àrákangúdù*', jẹ́ òṣèré omo orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún jẹ́ Olùdarí àti olóòtú sinimá. [1] Ó jẹ́ gbajúgbajà nípa kí kópa gégé bí Oníṣègùn, Ọlọ́ṣà tàbí ògbóǹtarìgì Aláwo nínú àwọn fíìmù tí ó ti kópa.[2]Ní ọjọ kẹjọ, oṣù Kejì Ọdún Ẹgbàá-lé-mẹ́ẹ̀dógún ni ọ ṣàìsí ní ilé rẹ ní Kaduna, apá ìha àríwá Nàìjíríà.[3][4]

== Àwọn fíìmù tí ó ti kópa ==
* *Tèmi Ni, Tì ẹ Kọ́*
* *Ìdùnú Mi*
* *Ìlù Gángan*
* *Ògbólògbó*
* *Ìyà Ojú Ogun*
* *Èrè Àgbèrè*
* *Àgbẹ̀dẹ Ògún*
* *Àgbà Òṣùgbó*
* *Ajé Olókun*
* *Ìyá Ọkọ Bournvita*
* *Ìgbà Òwúrọ̀*
* *Ayaba Òòṣà*
* *Àjànà orò*
* *Fìjàbí*
* *Ojú Ọ̀daràn Ré''

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1971
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré Yorùbá
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2016
Ashleigh Ball

**Ashleigh Adele Ball** (March 31, 1983) jẹ́ òṣèré ará Kánádà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Kánádà
Andrea Libman

**Andrea Eva Libman** (July 19, 1984) jẹ́ òṣèré ará Kánádà
## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Kánádà
Madeleine Peters

**Madeleine Marie Peters** (March 30, 1996) jẹ́ òṣèré ará Kánádà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Kánádà
Bill Irwin

**William Mills** "**Bill**" **Irwin** (April 11, 1950) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà. 

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Leonard Cohen

**Leonard Norman Cohen** (ojoibi Oṣù Kẹ̀sán 21, 1934 &ndash; Oṣù Kọkànlá 7, 2016) je akorin omo orile-ede Kánádà.

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Kánádà
Oruchuban Ebichu

**Oruchuban Ebichu**( mángà àti anime ọba japan, nipa Risa Itō ni 1990.

## Itokasi
* Oruchuban Ebichu (manga) 
* Oruchuban Ebichu (TV) 

Ẹ̀ka:Mángà
Ẹ̀ka:Anime
Roubaix

**Roubaix** () jẹ́ atijọ iṣẹ́ ìlú kan ní apá àríwá Fránsì, nítòsí ìlú Tourcoing àti àwọn ààlà pẹ̀lú Bẹ́ljíọ̀m. Agbègbè náà tóbi tó 13.23 km², tí àwọn ènìyàn inú rẹ̀ sí jẹ́  nígbà ìkànìyàn ọdún 2013.

## Àwọn ìtọ́kasí
* Ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù 
* Ìrìn-àjò Afẹ́    

Roubaix
Kurt Warner

**Kurtis Eugene Warner** (June 22, 1971) ... 

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn eléré-ìdárayá ará Amẹ́ríkà
Claire Corlett

**Claire Margaret Corlett** (July 9, 1999) jẹ́ òṣèré ará Canada.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Marseille

**Marseille** () jẹ́ ìlú èbúté ìgbàanì, èyí tá a dá nǹkan bíi 600 ṣááju Sànmánì Tiwa, ní apá gúúsù-ìlàoòrùn Fránsì. Agbègbè náà tóbi tó 240.62 km², tí àwọn ènìyàn inú rẹ̀ sí jẹ́  nígbà ìkànìyàn ọdún 2013.

## Àwọn ìtọ́kasí
* Ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù    
* Ìrìn-àjò Afẹ́     

Marseille
Copiapo

thumb|Ìbùdó ọkọ̀ ojú irin ti Copiapo
**Copiapo** je ilu kan ni Tsílè.

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Tsílè
Baskin-Robbins

*Baskin-Robbins* a jara yinyin ipara soobu ti o jẹ agbaye ni iseda, Burt Baskin ni ati Irv Robbins da ni 1953. Yi eeni fun yinyin ipara Glendale, California. Awọn ile-jẹ kan pataki ibiti o ti julọ ninu awọn aye pẹlu yinyin ipara ibi ti 5,800, 2,800 ti eyi ti ẹka wà wa ni United States tobi. Baskin Robbins ni o ni yinyin ipara pinpin ni diẹ ẹ sii ju 30 awọn orilẹ-ede agbaye. Awọn ile-ti wa ni olú ni Canton, Massachusetts.

## Ita ìjápọ
*Baskin-Robbins osise Aaye
Tunde Folawiyo

**Tijani Babatunde Folawiyo** (ti a tun mọ ni **Tunde Folawiyo** ) jẹ onisowo  ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Oun ni oludari iṣakoso ẹgbẹ Yinka FolawiyoGẹgẹbi *[[:en:Forbes|Forbes]]*, o ni iye ti o ni ifoju ti $ 650 milionu.

## Iṣẹ
Tunde Folawiyo ni Alaga ti Ẹgbẹ Yinka Folawiyo, agbari kan pẹlu awọn ifẹ si agbara, iṣẹ-ogbin, gbigbe ọkọ, ati ohun-ini gidi. Igbimọ ajọṣepọ kan ti baba rẹ, Wahab Folawiyo da silẹ, Tunde gba igbimọ ni ọdun 2008 nigbati baba se alaisi. O tun wa bi Oludari ti MTN Nigeria Ltd, Oludari Alaṣẹ ti Yinka Folawiyo Group of Companies.  Tunde tun da Folawiyo Energy Ltd silẹ, ẹka kan ti Yinka Folawiyo Group of Companies.

Tunde jẹ oludari ti kii ṣe adari ti Access Bank plc (Access Bank Nigeria tẹlẹ) lati Oṣu Kẹwa Ọjọ 11 Oṣu Kẹwa ọdun 2005 si Oṣu Kini Ọjọ 29, ọdun 2014. O pe si Bar ti England ati Wales ni ọdun 1985, nibiti o ti bẹrẹ ilana ofin rẹ ni Nigeria pẹlu ile-iṣẹ Ogunsanya, ṣugbọn o fi ofin silẹ ni ọdun 1989. Lati ọdun 1996, Tunde tun ti ṣiṣẹ gẹgẹbi Igbakeji Alakoso ti Association ti Awọn Aṣoju & Awọn iṣelọpọ Ilu abinibi ti Nigeria (NAIPEC). Lọwọlọwọ o jẹ Alaga ti Enyo Retail, Ile-iṣẹ Epo ati Gaasi ti isalẹ ti Naijiria, ati Alaga ti Coronation Merchant Bank; ile-ifowopamọ  idoko-owo ni Nigeria.

## Ẹkọ
Tunde Folawiyo lo si  Ile -iwe ti Iṣowo ti London, nibi ti o ti gba oye B.Sc ni Iṣowo ni 1980, ati LL B ni ọdun 1984. O gba LL M degree lati Ile- ẹkọ giga Yunifasiti ti London ni Oṣu Karun ọjọ 1985. 

## Awọn ọlá
Ni ọdun 2010, Tunde ni olugba Aami Eye Olori ile Afirika. O si tun gba  oye ninu iṣakoso iṣowo lati Ile-ẹkọ giga Crescent ni Abeokuta, Nigeria.Tunde ṣe iranṣẹ bi Ambassador Iwurere, Ilu ọlaju ti ilu ti Houston ati Ọla Consul ti Barbados .

## Awọn igbimọ ati awọn igbimọ
Tunde jẹ ọmọ ẹgbẹ ti igbimọ imọran agbaye ti Ile -ẹkọ Alakoso Olori Afirika, ile-iṣẹ pan-Afirika ti a ṣe igbẹhin fun idagbasoke ati idamọran awọn iran tuntun ti awọn oludari Afirika. Tunde jẹ ẹlẹgbẹ ti Duke ti Edinburgh's World Fellowship. O tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Igbimọ Alakoso ti Yunifasiti Ipinle Eko ati Ijọba Ipinle Eko. O tun joko lori Igbimọ Awọn Alakoso ti Ile-ẹkọ giga Crescent ni Abeokuta.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1960
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Oluranti Adebule

**Dr Oluranti Adebule**, (bíi ní ọjọ́kẹtàdínlọ́gbọ̀ oṣù kọkànlá ọdún 1970) jẹ́ ẹ̀kẹẹ̀dọ́gùn Igbákejì Gómìnà Ìpínlẹ Èkó.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1970
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
George Oguntade

**George Adesola Oguntade** (CFR, CON) (a bi ni ojo kewa, osu keta odun, 1940), je adajo agba ti o ti feyinti ni Ilé-ẹjọ́ Gígajùlọ ilẹ̀ Nàìjíríà Supreme Court of Nigeria laarin May 19, 2004 si May 10, 2010.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn ojọ́ìbí ní 1940
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Sonya Spence

**Sonya Spence** jẹ́ akọrin, olórin ìfẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Jamaica. Lára àwọn orin tí ó kọ tí ó lókìkí ni *Jet Plane*, *In the dark* àti *Let Love Flow On*.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Adesola Kazeem Adeduntan

**Adesola Kazeem Adeduntan** (a bi ni May 7, 1969) jé omo orílé èdè Nàìjíríà osise ile ifowopamo. O tun je Olusakoso ati Oludari ile ifowopamo First Bank of Nigeria Limited, ati gbogbo ẹka re, o bo ipo yi lati ipo ti o wa tele gege bi Group Chief Financial Officer. and an Executive Director with the bank. O bẹrẹ ise rẹ pẹlu  Afribank Nigeria Plc. ni 1994, lẹhin eyi ti o sise pẹlu KPMG Professional Services, Citibank Nigeria, ati awọn Africa Finance Corporation (AFC) ṣaaju ki o to darapo mo FirstBank ni osu Keje odun 2014. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1969
Kemi Adeosun

**Kemi Adeosun** (a bi ni 9 March 1967) jẹ́ ọmọ orílẹ́ èdè Nàìjíríà, ó si tún je Minisita fun Eto Isuna orile-ede Nàìjíríà lati ojo kokanla, osu kokanla odun 2015.
## Igbesi-Aye re
Abi Kemi Adeosun si idile ogbeni Adeosun ni odun 1967 si ilu London, ti awon obi re je omo-bibi Ipinle Ogun ni orile ede Naijiria. O kekoo gboye ninu imo ijinle Isuna Economics lati ile-eko fasiti ti ilu London, iyen University of East London ati eko diploma ninu imo ifeto si isuna awujo iyen (Public Financial Management) ni yunifasiti London.

## Ọmọ
Kemi ti bẹrẹ iṣẹ rẹ bi oluranlọwọ iṣiro-owo ni British Telecom, Lọndọnu, lati 1989 titi di ọdun 1990, lẹhin eyi o gbe lọ si Goodman Jones, London, ti n ṣiṣẹ bi oṣiṣẹ oye ti oye lati ọdun 1990 titi di ọdun 1993.

O di Oluṣakoso internal audit Ilu London ati Ijumọsọrọ Prism lati 1994 titi di 2000 ṣaaju darapọ mọ PricewaterhouseCoopers, Ilu Lọndọnu gẹgẹ bi Alakoso Alakoso lati ọdun 2000 si 2002. Ni ọdun 2002, Kemi di oludari owo ni Chapel Hill Denham Management ati lẹhinna, Oludari Alakoso ni 2010. Lẹhin ti o n ṣiṣẹ pẹlu Ajọṣepọ Quo Vadis gẹgẹbi Oludari Alakoso lati ọdun 2010 si 2011, o ti yan Komisona fun Isuna ti Ipinle Ogun ni ọdun 2011.Kemi ṣetọju ipa yii lati ọdun 2011 si ọdun 2015. O jẹ apakan pataki ti Iṣẹ Ibikunle Ibikunle Amosun lati Kọ, eyiti o yi pada awọn anfani eto-aje ti ilu.

Oṣu kọkanla ọdun 2015, ni a yan Adeosun Kemi ni Minisita fun Isuna Ilu Naijiria nipasẹ Alakoso Muhammadu Buhari. [1] 

of

### Egan Iwe-ẹri NYSC

Ni ọjọ 7 Keje ọdun 2018, irohin ori ayelujara ti Naijiria Premium Times tako ẹsun pe Adeosun ti gba ofin ni ijẹrisi imukuro NYSC rẹ lati gba ọfiisi gbangba.

Ni ọjọ 9 Oṣu keje, Oludari NYSC ti Awọn oniroyin ati Ibasepo Gbogbo eniyan, Adeyemi Adenike tu alaye kan ti o jẹrisi pe Adeosun ni ofin mu ibeere kan fun iwe-ẹri idasile, ṣugbọn tun ṣalaye pe awọn iwadii tun n tẹsiwaju lati jẹrisi itẹwọgba iwe-ẹri imukuro naa.Ni Oṣu Kẹsan Ọjọ 14 2018, Adeosun fi ipo silẹ gẹgẹ bi Minisita fun Isuna ninu lẹta kikọ si Alakoso nitori ẹsun ti o jẹ abuku ijẹrisi NYSC ti o sọ.ref> On 14 September 2018, Adeosun resigned as Minister of Finance in a written letter to the President due to the alleged NYSC Certificate forgery scandal. 

### Ẹgbẹ Oselu
Lẹhin ti ko se ose lu ninu gbogbo iṣẹ rẹ, Kemi Adeosun darapọ mọ ẹgbẹ ijọba ti Naijiria, All Progressives Congress (APC) ni 5 May 2018.

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967
Fola Adeola

alt=Tajudeen Adefola Adeola.|thumb|Fola Adeola
**Tajudeen Afolabi Adeola** jé omo orílé èdè Nàìjíríà onísòwò àti olósèlú. O jẹ okan lara omo egbe Commission for Africa, o si jẹ oludasile ati Alaga FATE Foundation.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Moji Olaiya

**Mojí Ọláìyá ** (bíi ní Ọjọ́ kẹtàdínlọ̀gbọ̀n Oṣù kejì ọdùn 1975 – ọjọ́kẹtàdínlogún Oṣù Kàrún-ún ọdún 2017) jẹ́ eléré orí-ìtàǵe Yorùbá ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria.
## Iṣẹ́ rẹ̀
Mojí jẹ́ ọmọ Victor Olaiya gbajú-gbajà ọ̀kọrin highlife ilé Nàìjíríà.  Mojí Õláìyá bẹ̀rẹ̀ eré orí-ìtàgé rẹ̀ pẹlú ilé iṣẹ́ Wale Adenuga *Super Story*. Ó kopa to laami laaka ninu awon osere Nollywood Yoruba ati Geesi lapapo. Mojí di gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò láàrin àwọn akẹgbẹ́ rẹ̀ tó kù látàrí ipa rẹ̀ tó kó nínú eré Gẹ̀ẹ́sì tí a mọ̀ sí *No Pains No Gains*, ní èyí ti ó tí kópa gẹ́gẹ́ bí  Ìrètí, *Sade Blade* (2005), *Nkan adun* (2008) ati *Omo iya meta leyi* (2009). Bakan naa lo tun han ninu *Agunbaniro*. ni odun 2003. Won tun yaan fun ami eye idani-lola ti (The Reel Award Best Supporting Actress of the Year), bakan naa lo tun jawe olubori ninu idije ami eye 'Oserebinrin to dara julo' (Best New Actress Award) ni osu kejo odun 2016.

ni odun 2016, Moji se fiimu ara kan jade,ti o pe ni, *Iya Okomi*, to safiha awon osere akegbe re to ku bii: Foluke Daramola àti Funsho Adeolu, ni eyi ti won safihan re akoko ni gbongan ni *Ilu-Eko* ni  osu keje.

## Igbesi Aye re
Moji Olaiya se igbeyawo pelu Bayo Okesola ni odun 2007, ko pe ko jina won korawon sile. Moji yi pada lati esin Kiristeni si esin *Islam* ni odun 2014 funra re.

O ku ni ojo-ketadinlogun osu karun-un odun 2017, latari aisan Okan ni Ilu Canada, leyin osu meji ti o bimo keji.
ki olorun o bawa fOrun ke. O digba O di gbere.

## Awon Ere ti O ti Kopa
* *Aje nile Olokun*
* *Ojiji Aye*
* *[[Apaadi]]*
* *Omo Iya Meta leyi* (2009)
* *Nkan adun* (2008)
* *Sade Blade* (2005)

## Awon Itoni
Tayo Aderinokun

**Olutayo Aderinokun** (May 8, 1955 – June 14, 2011) jé omo orílé èdè Nàìjíríà onísòwò, ti o si tun je Oludari ile ifowopamo Guaranty Trust Bank titi di ojo ti o fi aye sile..
O si je okan lara awon ti o ti gba ami eye idalola Member of the Federal Republic, okan lara ami eye ti ijoba orile ede Nàìjíríà ma n fi da awon eniyan jankan-jankan lola.

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2011
Bola Akindele

**Adebola Ismail Akindele** (tí a bí ní oṣù kọkànlá ọjọ́ karùn-dín-lọ́gbọ̀n, ọdún 1963) ní ìlú Ibadan, ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ jẹ́ òǹtajà, onímọ̀ràn ìṣòwò àti onínúure. Ó jẹ́ Olùdárí Alákoso Ẹgbẹ́ ti Courteville Business Solutions, olùpèsè ti ìmọ̀-ẹ̀rọ àlàyé àti àwọn iṣẹ́ ìjáde ìlànà ìṣòwò. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ti ìgbìmọ̀ àwọn alámọ̀ràn ti East Africa Business Network (EABN). Ó wà ní ìdánimọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn ènìyàn "ọ̀kàn-lé-lógún tó wà ní òkè eré wọn", nípasẹ̀ ìwé ìròyìn African Business Central magazine.
## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ayé Rẹ̀ Àti Ẹ̀kọ́

Ọjọ́ karùn-dín-lọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá, ọdún 1963 ni wọ́n bí Bola Akindele ní ìlú Ìbàdàn, ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Ó dàgbà ní Èkó, ní Ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó sì lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Ansar-Ud-deen, ní Ìsọlọ̀, ní Èkó láti ọdún 1974 sí ọdún 1979. Ó jẹ́ ọmọ ilé ìwé gíga Fásìtì Obafemi Awolowo, Ilé-ifẹ̀ níbi tí ó ti gbóyè pẹ̀lú Bachelor of Arts ní iṣẹ́ àgbẹ̀. Ó gba oyè "masters" ní Banking & Finance láti Fásìtì ìlú Èkó tí à ń pè ní "University of Lagos" ní ọdún 1993 àti pé ó tún gba oyè Doctorate of Business Administration (DBA) láti International School of Management, Paris. Ó tún jẹ́ ọmọ tó jáde láti Ilé-ìwé Ìṣòwò Ìlú London (London Business School) àti Ilé-ìwé Ìṣòwò Ìlú Èkó (Lagos Business School.)
## Ayé Rẹ̀ Gangan

Bola Akindele ní àwọn oyè ìbílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olóyè Otúnba Tayese ti Ilẹ̀ Ogijo ní ìpínlẹ̀ Èkó, àti ti Otúnba Bobaselu ti Ilẹ̀ Ejirin ní Epe, ní Èkó. Wọn fún un ní oyè Islam ti Balógun Adinni ti Ọlọ́run Gbẹ̀bẹ̀ Central Mosque ní Muṣin ní ìpínlẹ̀ Èkó.

Ó ṣe ìgbéyàwó sí Olabisi Sidiquat Akindele. Wọ́n ní ọmọ mẹ́rin, wọn sì jẹ́ ara ẹgbẹ́ Ìkòyí Club ní Èkó.
## Àwọn Ìtọ́ka Sí