open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odù Ifá

**Odù Ifá** (Álífábẹ́ẹ̀tì Yorùbá: *Odù Ifá*), tí a tún ń pè ní **Àkójọpọ̀ Ọ̀rọ̀ Ifá** jẹ́ àkójọpọ̀ ńlá fún àwọn òwe (**'), ewì (**') àti àwọn ìtàn (*/[[patakí]]*) tó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìwé mímọ́ àkọ́kọ́ fún ẹ̀sìn Ìṣẹ̀ṣe. Odù Ifá jẹ́ àkójọpọ̀ ọ̀rọ̀-ẹnu (a collection of texts) tí a ta lọ́rẹ látìbẹ̀rẹ̀ ní èdè Yorùbá láti ìran dé ìran, èyí tí àwọn Yorùbá gbàgbọ́ pé òrìṣà ọgbọ́n, Ọ̀rúnmìlà, ló fihàn fún ẹ̀dá ènìyàn.

Odù Ifá ní orí tàbí ìsọ̀rí 256 tí a ń pè ní *Odù*, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn sì ní nǹkan bí ẹsẹ 800 tí a ń pè ní *ẹsẹ*. Iye *ẹsẹ* rẹ̀ gangan ń pọ̀ sí i nígbà gbogbo. Odù kọ̀ọ̀kan ni a fi àmì (binary signature) tó ṣàrà ọ̀tọ̀ ṣàpẹẹrẹ rẹ̀. Àwọn *Odù* ńlá mẹ́rìndínlógún (16) ni a ń pè ní *Ojú Odù*, nígbà tí àwọn tókù ń jẹ́ *Ọmọ Odù*. Ó ní ìsopọ̀ pẹ́kípẹ́kí pẹ̀lú Ifá wọ́n sì ń lò ó nígbà ìdáfá. Bótilẹ̀jẹ́pé Odù Ifá ṣì jẹ́ ohun tí wọ́n ń pè ní àkọ́sórí lọ́pọ̀lọpọ̀, wọ́n ti tẹ ọ̀pọ̀lọpọ̀ rẹ̀ jáde ní ọ̀nà àkọsílẹ̀ pẹ̀lú.

## Ìpilẹ̀ṣẹ̀ Ọ̀rọ̀
"Odù" wá láti ara ọ̀rọ̀ Yorùbá náà *òdù* tó túmọ̀ sí "orísun ìṣẹ̀dá" tàbí "ilé-ọmọ".
Ọ̀rọ̀ náà "Ifá" ń tọ́ka sí ètò ìdáfá Yorùbá tó díjú.

## Àwọn Odù

Nínú àkójọpọ̀ ọ̀rọ̀ Ifá, Odù 256 ló wà ní àpapọ̀. Nínú àwọn wọ̀nyí, mẹ́rìndínlógún (16) ni àwọn babaláwo kà sí àkọ́kọ́ tàbí èyí tó ṣe pàtàkì jùlọ. Wọ́n mọ̀ wọ́n sí *Ojú Odù*:
# Èjì-Ogbè - Olùtìlẹ́yìn
# Ọ̀yẹ̀kú - Ìyá Ikú
# Ìwòrì - Aríran-jìn
# Òdí - Àmì-èdìdì (Àṣẹ) 
# Ìròsùn - Ọ̀ṣun aláriwo
# Ọ̀wọ́nrín - Orí Yíyípadà
# Ọ̀bàrà - Ẹni tó ń sinmi tó sì ń fò rábàbà
# Ọ̀kànrán - Alùlù-igi àti Ẹní
# Ògúndá - Ẹlẹ́dàá
# Ọ̀sá - Ẹ̀mí ti Sá (Ọya)
# Ìká - Olùdarí
# Òtúrúpọ̀ - Olùgbé
# Òtúrá - Olùtùnú
# Ìrẹtẹ̀ - Olùfọ́ / Olùtẹ̀
# Ọ̀sẹ́ - Aṣẹ́gun
# Òfún - Olùfúnni

## Èjì-Ogbè

Èjì-Ogbè (tí a tún ń pè ní Ogbè, Èjìogbè tàbí Baba Èjìogbè) ni Odù àkọ́kọ́, èyí tó ṣe pàtàkì jùlọ tí ó sì gba àyè jùlọ. A mọ̀ ọ́ sí "Olùtìlẹ́yìn" a sì ṣe àpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àfihàn ìmọ́lẹ̀ mímọ́ àti Ọba àwọn Odù.
Àwọn ọmọdé tí a bá fún ní àmì Èjìogbè nígbà tí a bí wọn ni a máa ń kà sí ọgbọọgba pẹ̀lú ọba, wọ́n sì máa ń gbà wọ́n níyànjú pé kí wọ́n má ṣe tẹríba fún ẹnikẹ́ni.
Kókó-ọ̀rọ̀ pàtàkì nínú àwọn ẹsẹ Odù yìí ni títẹnumọ́ àwọn àǹfààní tó wà nínú títẹ̀lé àwọn ìtọ́ni tí a fúnni nígbà ìdáfá Ifá àti ìyọrísí yíyàn láti ṣe àìgbọràn. Ó tún ní àwọn ìtàn nípa àwọn Òrìṣà (pàápàá jùlọ Ọ̀rúnmìlà) àti àwọn Ajogun.

## Ẹ tún wo
* Ifá
* Ọ̀rúnmìlà
* Ọlọ́run
* Àkójọ àwọn òrìṣà Yorùbá

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Àwọn Ìjápọ̀ Ìta
Fúnmi Àrágbayé

**Fúnmi Àrágbayé** jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Òndó ní ìpínlẹ̀ Òndó tí wọ́n bí ní ojọ́ Karùún oṣù Kẹẹfà, ọdún 1954( July 5,1954), sí ìdílé onígbàgbọ́.  ìkọ́ni ní (Ondo state Civil Service traning School) kí ó tó lọ sí ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lábẹ́ dỌ́yọ́ state Civil Service) kí ó tó fẹ̀yìn tì gẹ́gẹ́ bí Olùkọ́ àgbà ní ọdún 1997. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ̀ orin ìyìn-rere rẹ̀ ní iké ìjọsìn Evangelical Church Winning All, ní ìlú Ìlórin, lẹ́yìn ìgbà tí ó gba ìwé ẹ̀rí Wasc. Àwo orin tó gbé jáde tí ó pe ní (Ọlọ́run Ìgbàlà) pẹ̀lú (Síónì Ìlú Ayọ̀) ní ọdún 1982. Ó ṣe àjọ̀dún ọjọọ́ ìbí Ọgọ́ta Ọdún (60th years) nígbà tí ó sì ṣe ayẹyẹẹ àjọ̀dún Ọgbọ̀n ódún (30th years aniverssary on stage) bákan náà ní ( July 5,2014). Ní ìpínlẹ̀ Èkó. Àwọn tí wọ́n kópa nínú ayẹyẹ náà ni: Ebenezer Obey, Joseph Adébáyọ̀ Adélakùn, Dùnní Ọlánrewájú, Kúnlé Àjàyí, Bọ́lá Àrẹ tí ó jẹ́ Ààrẹ lẹẹ̀mejì fún àwọn ẹgbẹ́ akọrin ajíyìnrere nílẹ̀ Nàìjíríà.

### Àwọn àwo orin rẹ̀
Ọlọ́run Ìgbàlà (1983).
Síónì ìlú ayọ̀ (1983).
Ìpín rere (Good portion).
Ogo Olúwa ( Glory of God).

### Àwọn ìtọ́ka sí
Adéwálé Adélékè

**Adéwálé Adélékè** jẹ́ alágbáàtẹrù orin tí wòn bí ní orílẹ̀ èdè  Atlanta ní ìlú Geogia, àmọ́ tí ó jẹ́ ọnọ orílẹ̀ èdè Nàìjìríà ní (ọjọ́ Kọkànlá, Oṣù Kejìlá ọdún 1988), tí ó sì jẹ́ olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ orin HKN, tí ó sì darí padà sí ìkú Èkó ní ọdún 2010.

### Ìgbésí Ayé rẹ̀ àti iṣẹ́ rẹ̀ === Adéwálé Adékéjè tí wọ́n bí ní [[Atlanta]] ní ìlú [[Geogia]], sínú ẹbí ọ̀gbẹ́ni [[Adédẹjì Adékékè]] àti ìyá rẹ̀ Grace Ajùnwa ní ọdún 1988, ó jẹ́ ẹ̀gbọ́n fún gbajúgbajà ọ̀kọ̀rin orílẹ̀ èdè [[Nàìjìríà]] [[Davido]]. Adéwálé Adélékè gba oyè nínú ìmọ̀ bussines Administration ní ọsún 2010 kí ó tó padà sílé nílé-ẹ̀kọ́ [[Pacific Union College]]. Adéwálé wà lára tó ṣe agbátẹrù fún orin àbúrò rẹ́ Davido tó sọọ́ di ìlú-mọ̀ọ́ká tí ó pe àkọ́lé rẹ̀ ní [[ọmọ bàbá olówó]]., tí ilé iṣẹ HKN Music gbé jàde ní ọdún 2012. Nígbà tí ó di ọdún 2014, wòn fún ilé iṣẹẹ́ HKN Music ni àmìẹ̀yẹ [[City people Entertainment Award]], gẹ́gẹ́ bí ilé-iṣẹ́ agbórin jáde tó pegedé jùlọ ní ọdún 2014. Ní ọdún 5015, wọ́n fi Adéwálé ṣe olùdarí ilé-iṣẹ́ bàbá rẹ̀ Adédẹjì Adéléjè ìyẹ̀n [[Pacific Energy]].

### Àwọn ìtọ́ka sí
Dayò Amúsà

** Dayọ̀ Amúsà** ni wọ́n bí ní ìpínlẹ̀ Èkó tí ó jẹ ọmọ obìnrun àkọ́kọ́ nínú àwọn márùún nínú ẹbi  rẹ̀. Bàbà rẹ̀ jé ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn nìgbà tí ìyá rẹ̀ jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Èkó. Ó lọ sì ilé-ẹ̀kọ́ Mayflower ní ìlú Ìkẹ́nẹ́ tí ó sì kẹ́kọ̀ọ́ Food Science and Technology ní ilé-ẹ̀kọ́ gbogbonìṣe Moshood Abíọ́lá Polytechnic ṣáájú kí ó tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹẹ́ eré ìtàgé rẹ̀ ní ọdún 2002. Ọpọ̀ ẹeré rẹ̀ tí ó ti kópa jùlọ ní eré orí ìtàgé èdè Yorùbá. Òun ni olùdásìlẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ PayDab tí ó pé méjì nílù Ìbàdàn àti Èkó. 

## Àwọn Àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
* Nollywood Female Face Of The Year 2017 Pink Awards
* Best Actress Indigenous Nollywood Movies Awards 2014
*Best Kiss In A Movie BON Awards 2013
*Best Crossover Act YMAA 2014
Outstanding Performance 2010 
* The Ambassador Club
Outstanding Achievers Awards 2011 * Diamond Special Recorgnition Awards 2014
* Merit Awards 2013 J15 Schiool Of Art
* Achievers Award Of Honour J-KRUE 2013
* Award Of Excellence 2016 AFamily.

## Àwọn eré rẹ̀ tó ti kópa
*AJÈGBODÒ 2006
*OJÚ OWÓ 2007
*ẸKAN ṢOṢO2008
*ÒÓGÙN MI 2009
*DÉWÙNMÍ ÌBẸ̀RẸÙ 2010
*INÚ 
*IDAA 2012
*ARỌ́BA 2012
*UNFORGIVABLE 2015
*PATHETIC 2017
*OMONIYUN.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Dùrù Gòjé

**Dùrù Gòjé** jẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn Awúsá ti ṣe má ń pèé, jẹ́t ohun èlò orin tí wọ̀n fi igbá ṣe, tí ó ní okùn tàbí irin méjì tó dúró gẹ́gẹ́ bí ahọ́n tí wọ́n ń fọ̀wọ́ fà kí ó lè gbé ohùn gidi jáde. Ó jẹ́ ohun èlò orin tí ó wọ́pọ̀ láàrí àwọn ẹ̀yà Awúsá. Wọ́n ma ǹ fi ọrún tí a ma ń rí lára ọfà ṣe ohun ìkọ́pá fún ohun èlò orin yìí kí ẹni tí ó ń ta gòjéó lè róun gbámú bí ó bá ń ṣeré lọ́wọ́.

### Lílò rẹ̀
wọ́ sábà ma ń lo gòjé láti fi gbe orin lẹ́sẹ̀ ni, tí ó sì ma ń lọ lọ́wọ́lẹ̀ bórin ṣe ń lọ ni. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ihun èlò orin mìíràn ni wọ́n lè lò pẹ̀lú gòjé bíi: pianó , ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ omele àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
### Àwọn orúkọ mìíràn tí ó ń jẹ́
àwọn orúkọ wọ̀yí ló wà ní ìbámu pẹ̀lú bí àwọn ẹ̀yà Awúsá ṣe ń pèé, yálà nínú èdè àjùmọ̀lò tàbí ẹ́ka èdè wọn. Goge (Hausa , Zarma ), gonjey (Dagomba , Gurunsi ), gonje , (Mamprusi , Dagomba), njarka (Songhay ), n'ko (Bambara ,
Mandinka àti èdè Mande), riti (Fula , Serer), àti nyanyeru tàbí nyanyero.
### Àwọn ìtọ́ka sí
Àgídìgbo

** Àgídìgbo** jẹ́ ohun èlò orin ìbílẹ̀ tí ìrísí rẹ̀ dàbí dùrù (Piano) àwọn Gẹ̀ẹ́sì àwọn Yorùbá tí wọ́n ma ń fi okùn sí láti lè gbe kọ́rùn fún lílù. Lásìkò tí wọ́n bá fẹ̀ dára wọn lára yá. Alágìídìgbo náà yóò wọ òrùka tó lúpọn, ọrùn ìṣà tábí ìgò sọ́wọ́ àtànpàkò rẹ̀, eyí tí yóò fi ma kan ẹ̀gbẹ pátákó àgídìgbo náà. Yóò sì tún ma fi ọwọ́ mẹ́wẹ̀wá rẹ̀ ta àwọn ìtàkùn ahọ́n irin tí wọ́n ti so mọ́ àpótí àgídìgbo náà lẹ́sẹẹsẹ, tí ìyẹn náà yóò sì ma mu óhùn àdídùn jáde. Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ ni wọ́n fi ma ń gbe àgídìgbo lẹ́sẹ̀ lójú aré. 

## Irúfẹ́ Orin tí ó ń lo Àgídìgbo
Wọ́n ma ń lo àgídìgbo nínú orin Wákà tàbí Àpàlà. Bákan náà ni àgídìgbo jẹ́ gbajú gbajà khun èlò orin ní àwọn agbègbè bíi Ìbàdàn, Ìjẹ̀bú. Babatunde Yusuf Olátúnjí,  ni ẹni tójẹ́ ìlú-mọ̀ọ́ka olórin tó ma ń lo àgídìgbo nínú orin rẹ̀, pàá pàá jùlọ nínú àwo rẹ̀ tí ó péní "Oyin Mọmọ Àdò" (Sweet as Honey), tí fọ́nrán rẹ̀ sì jẹ́ ẹlẹ́keeje (track 7) ní ọdún  1959.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àṣà Yorùbá
Dáúdà Àkànmú Epo Àkàrà

** Dáúdà Àkànmú Epo-Àkàrà** jẹ́ gbajú gbajà ọmó Yorùbá olórin Àwúrèbe, tí ó jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn  (23 June 1943 – August 2005).
## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olórin
Ìlú Ìbàdàn tí ó jẹ́ ìlú tí ó tóbi jùlọ ní ilẹ̀ adúláwọ̀ ni ó ṣalátìlẹyìn fún Epo-Àkàrà, látàrí ìfẹ́ tí wọ́n ní si orin rẹ̀. Láti ilù Ìbàdàn ni òkìkìkí rẹ̀ ti tàn kálẹ̀ [Yorùbá tókù gbogbo. Ó gbé orin jáde lábẹ́ ilé iṣẹ́ Sálíù Adétúnjí tí wọ́n mọ̀ sí "Ọmọ Ajé Records"" ní [ìpínlwẹ̀ Èkó. Ẹgbéakọrin rẹ̀ ni ó kọ́kọ́ oè ní 'Dauda Àkànmú Epo-Àkàrà àti ẹẹgbé Ajísàrì', àmọ́ lẹ́yìn ìgbà tí ó ti ìlú Mẹ́kà dé ni ó yí ẹgbẹ́ orin rẹ̀ padà sí 'Alhaji Dauda Epo-Àkàrà àti ẹgbẹ́ olórin Awúrèbe 

## Àwọn ìtọ́ka sí
Àjàlá Travel

**Àjàlá Arìnrìn-àjò / Àjàlá the Traveller** tí orúkọ àbísọ̀ rẹ̀ ń jẹ́ **Moshood Adisa Olabisi Ajala** àmọ́ tí gbogbo ayé mọ̀ sí àjàlá travel jẹ́ akọ̀ròyìn, òǹkọ̀wé, òṣèrékùnrin àti gbàjúmọ̀ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó jẹ́ ìlú-mọ̀n-ọ́n-ká látàri àwọn ìrìn-àjò rẹ̀ lọ sí Israel, Egypt, Palestine, India, Orílẹ̀ èdè America àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìwé rẹ̀ kan ṣoṣo tí ó tẹ̀ jáde ní àkọ́lé rè ń jẹ́ *An African Abroad* tí wọ́n tẹ̀ jáde ní ọdún 1963. Ìwé yìí jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ìtàn nípa ìrìn-àjò rẹ̀. Wọ́n máa ń fi orúkọ rẹ̀ yìí "Aj̀àlá travel" fi bú àwọn ènìyàn tí kò kì í jókòó sójú kan, tàbí tó máa ń rin ìrìn-àjò lóòrè-kóòrè. 

## Ìgbésí ayé àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Olabisi sí orílẹ̀-èdè Ghana ní ọdún 1929 tàbí 1934 sí ìdílé kan ní Nàìjíríà. Ìdílé olórogún ni ìdílé náà, tó kún fún ọmọ ọgbọ̀n àti ìyàwó mẹ́rin. Olabisi jẹ́ ọmọ karùndínlọ́gbọ̀n. Ìgbà tí ó wà ní èwé, àwọn òbí rẹ̀ kó lọ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ibẹ̀ ni ó ti lọ aí ilé-ìwé Baptist Academy ní Èkó àti Ibadan Boys’ High School ní Ibadan.

Ìgbà tó wà ní ọmọdún méjìdínlógún, ó lọ sí United States láti lọ kàwé nípa ìmọ̀-ìṣègùn ní University of Chicago. TNíbẹ̀, òun ní ọmọ Adúláwọ̀ àkọ́kọ́ nínú ẹgbẹ́ Delta Upsilon Pi ‘fratority’. Lẹ́yìn náà, ó lọ sí Roosevelt University láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ Psychology.

## Àwọn orílẹ̀-èdè tó dé rí
Orílẹ̀-èdè mẹ́tàdínláàádọ́run (87) ni Ajala fi ọ̀kadà dé jákè-jádò àgbáyé láàrin ọdún mẹ́fà, àwọn orílẹ̀-èdè bii Israel, Egypt, Palestine, India, Orílẹ̀ èdè America, Austrálíà, Iran, Russia,Cyprus, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ni Ajala dé, tó sì pàdé àwọn èèyàn ńlá-ńlá tó fi mọ́ àwọn olórí orílẹ̀-èdè náà.

## Mọ̀lẹbí rẹ̀
Aya púpọ̀ ni Ajala ní, bó ṣe fẹ́ dúdú, ló fẹ́ pupa, kódà ó kọ ọmọ sí òyìnbó kan lọ́rùn, èyí tó di ọ̀rọ̀ ilé-ẹjọ́. Lóṣù kẹta ọdún 1953 ní wọ́n tún fi ẹ̀sùn mìíràn kan Ajala, ó sì lọ sẹ́wọ̀n ọdún kan, tí wọ́n le kúrò ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, pàápàá  nítorí kò parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ tó wá fún ní Amerika , tí ó sì ń ṣe ségesège. Ó kọ̀ láti kúrò, ó sì gun orí òpó kan tó gún tó ìwọ̀n ọgọ́rin ẹsẹ̀ bàtà, tó sì ń dúnkokò pé òun yóò jábọ́ sílẹ̀. Ó tún bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ oúnjẹ láti ẹ̀họ́nú hàn tako bí wọ́n ṣe le ní orílẹ̀-èdè náà. Lẹ́yìn òrẹyìn, wọ́ gbe lọ sí London. Ajala padà sí Amẹ́ríkà lọ́dún (1954) pẹ̀lú aya rẹ̀ aláwọ̀ funfun, Hermie Aileen, àmọ́ obìnrin náà fẹ̀sùn kàn án torí ò ń kóbìnrin kiri, ó sì ń ṣe àgbèrè. Ní ọdún (1955) ló tún fẹ́ ìyàwó mìíràn, tó ń ṣe iṣẹ́ òṣèré orí tẹlifisan, ẹnì ọdún mọ́kàndínlógún. 

## Ikú rẹ̀
Ajala pada si ilẹ Nàìjíríà lẹyin ọpọ ọdun loke okun, o dagba, aisan rọlapa, rọlẹsẹ si mu, amọ ko si owo fun lati tọju ara rẹ, ọjọ keji osu keji ọdun 1999 (02/02/1999) ni Ọlabisi Ajala ki aye pe o digbose nile iwosan ijọba to wa ni Ikẹja.Bi o tilẹ jẹ pe Onirese Ọlabisi ọmọ Ajala ko fin igba mọ, amọ eyi to ti fin silẹ ko lee parun, nitori a ko tii ri eeyan miran to fi Ọkada rin yika agbaye mọ bii Ajala.
Ẹ jẹ ki awa naa sa ipa wa, lati fi ipa tiwa han lawujọ agbaye nitori arise ni arika, ohun ta ba si se ni oni, ọrọ itan ni yoo da, bo ba di ọla.

## Àwọn ìtọ́kasí
Şèkèrè

**ŞÈKÈRÈ** Je ohun èlò orin ibileYoruba ti Oloogbe Alaaji Alamu Atatalo lati Ibadan, Naijiria je Oludasile ati Agbateru re.
.owo-eyo ni won to Sara agbe ti o n dan, Akorin/olorin a maa MI sekerekikankikan, bee ni a maa lo igori ikaowo re lati lu agbe naa lati mu ohun didun, ti o n mu ayo ati idunnu wa sokan awon onworan.
Olorin sekere tun maa lo awon ohun-elo orin mii  bi I aro, dundun, omole agogo agidigbo
gege bi egbe orin ni ileYoruba-ni pato ni Ibadan awon olorin sekere nigba mii maa n fi aseregee won han nigba ti won baju sekere soke soju ofurufu,ti won a si han-an lati fi bi idunnu won se po  to han. se patakilati fi kun-un  p e sekere gege bi ohun-elo orin yato gedegbe. Si agbe  kekere/ado(pelu orisiiri iakosile won ti o wa. niOrile-edeCuban,Brazil ati awon apa ileAfrika. Ohun-elo orin ti a sapejuwe re yi je ohun oto ni Ile Yoruba ti o wa niOrile-ede Naijiria paapaa julo ni Ibadan.
### Ìtóka sí
Suny Aládé

**King Sunny Ade**
Olóyè Sunday Adéníyì Adégeyè (MFR), tí a mò pèlú isé won gégé bíi King Sunny Ade je eni tí a bí ní Ojó kejìlélógún, osù September, odún (1946) jé olórin àti akorin pèlú onímò orísirísi ohun èlò orin ìlú Nàìjíríà nínú àsà Orin ti apá ìwò oòrùn ilè adúláwò tí a mò sí jùjú. Ó jé Òkan lára àwon olórin àkókó ti ilè adúláwò láti ní àseyorí kákìjádò ayé, a ti pè e ní òkan lára àwon olórin tó níyì jùlo ní Gbogbo àsìkò. Ó jé olórin Jùjú, African Pop òun ló nilé işé agbórinjáde (I.R.S)
Ní osù Erénà (March)  odún 2017, wón yàn-án gégé bíi asojú fún egbé ìpolongo ìbò "Àyípadà bèrè pèlú mi" láti owó Mínísítà fún ìròyìn ìlú Nàìjíríà tí orúko rè ń jé LAI MOHAMMED

### Ìtọ̀ka sí
Oníṣègùn

= Kini je Onisegun tabi Dokita? =

**Oníṣègùn** tàbí **oníwòsàn** tàbí **dókítà** ni ẹnìkan tí o n siṣẹ́ ìwòsàn lati mu awon eniyan larada. 

## Oníṣègùn ní ilẹ̀ Yorùbá
Ní ilẹ̀ Yorùbá oníṣègùn ni ẹni tí ó nímọ̀ nípa tewé tegbò ìbílẹ̀, yálà ó jogún bá ìmọ̀ náà ni tàbí ó lọ kọ́ọ lọ́dọ̀ àwọn tónímọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa ká lo tewé tegbò láti fi ṣe itúsílẹ̀ ẹ̀dá kúrò lọ́wọ̀ àìsàn  aṣẹ̀míófò gbogbo. Wọ́n sì yàtọ̀ sí Adáhunṣe. 

### Ìyàtọ̀ láàrín Babaláwo àti Oníṣègùn
Ẹ̀wẹ̀, àwọn oníṣègùn ìbílẹ̀ yàtọ̀ sí àwọ́n Babaláwo tàbí àwọn onífá, nítorí Ifá nìkan ni àwọn Babaláwo ma ń dá tí wọn yóò sì ka nǹkan ètùtù nígbà tí Ifá náà bá yan ǹkan ètùtù fún ẹni tí wọ́n dífá fún. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn Babaláwo ló ma ń báni ṣètùtù, àyàfi tí Ọ̀rúnmìlà bá fòté le wípé Oníṣègùn kannpàtó ló gbọ́dọ̀ rúbọ náà. Iṣẹ́ àwọn oníṣègùn ni kí wọ́n tọ́jú aláìsàn pẹ̀lú oògùn ìbílẹ̀ oríṣiríṣi tí wọ́n ti pèsè láti ara ewé àti egbò tí ó le wo àrùn tàbí àìsàn náà sàn. Àwọn iníṣègùn kìí dífá yanbọ fúni rárá, àmọ́ eọ́n ma ń gbowọ́ ọ̀yà lẹ́yìnbtí eọ́n bá ṣe ìtọ́jú aláàrẹ̀ tán gẹ́gẹ̀ bí èrè iṣẹ́ wọn.

## Àwọ̀n ìtòka sí

ẹ̀ka:Àwọn oníṣègùn
Adebayo Osinowo

**Adébáyọ́ Sikiru Òṣínáwọ̀** jẹ́ onìṣòwò àti oníṣẹ́-ìlú Nàìjíríàkan. Ó  ti yan wọ́n yàán gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà láti ìlà Oòrùn Èkó fún odún 2019.   

### Àwọn ìtọ́ka sí
Ògbóni

**Ògbóní** (tí a tún mọ̀ sí **Òsùgbó** ní Ijèbú ) jẹ́ àjọṣe ará-ọ̀kan tí ó jẹ́ ti àwọn ọmọ ìbílẹ̀ àwọn ìsèjọba tí wọ́n ń sọ èdè Yorùbá ní Nàìjíríà, Orílẹ̀-èdè Olómìnira ti Bénin àti Togo .  Àwùjọ náà ń ṣe onírúurú iṣẹ́ ìṣèlú àti ti ẹ̀sìn, títí bí lílo agbára ìdarí lórí àwọn ọba àti ṣíṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ilé ẹjọ́ gíga fún ìdájọ́ lórí àwọn ìwà ọ̀daràn tí ó kan ènìyàn .  

Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ ni a gbàgbọ́ pé wọ́n jẹ́ ọlọ́lá àwọn ìṣèjọba Yorùbá ní ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà . 
[thumb|Ogboni Society of [Ọ̀yọ́túnjí|Oyotunji African Village .]]

Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn Yorùbá
Òrìṣà Agẹmọ

**Òrìṣà Agẹmọ** jẹ́ òrìṣà tí a mú orúkọ rẹ̀ láti inú ọ̀rọ̀ "Akẹ́mọ" tí ó jẹ́ ọ̀rọ̀ tí a lè fi ṣàpèjúwe èni tí ó ma ńtọ́jú ọmọ. Òrìṣà Agẹmọ jẹ́ òrìṣà tí ó gbilẹ̀ láàrín àwọn ará Ìjẹ̀bú tí ó sì jẹ́ ohun tó so wọ́n pọ̀ gidi fún ìlọsìwájú ilẹ̀ Ìjẹ̀bú lápapọ. Wọ́n ma ń bọ òrìṣà Agẹmọ lọ́dọdún nínú oṣù Agẹmọ ìyẹn oṣù (Augus). 

## Ìtàn bí Agẹ́mọ ṣe wọ ìlẹ̀ Ìjẹ̀bú
Ọ̀pọ̀ ìtàn ló rọ mọ́ bí òrìṣà Agẹ́mọ ṣe dé ilẹ̀ Ìjẹ̀bú-Òde tí ó jẹ́ olú ìlú ìjọba fún gbogbo ilẹ̀ Ìjẹ̀bú. Apá ìtàn kan sọ wípé Olú-Ìwà, tí ó tẹ ilẹ̀ Ìjéú fó ni ó mú Agèmọ wó ilẹ̀ Ìjẹ̀bú ní ǹkan bí ọdún 900 A.D. Bí ìtàn náà ṣe só síwájú, Tami Onírè Aládésogun tí ó ṣèrìn àjò pẹ̀lú ẹ̀gbọ́n rẹ̀ kan Olú-Ìwà àti àwọn amojú òrìṣà kan láti Waddai ní ilẹ̀ Sudan ní orílẹ̀-èdè Ijípítì. Wọ́n dé pélú àwọn ọmọ àti àwọn ẹrú pérete kan. Gẹ́gẹ́ bí Olùwá-Ìbẹ̀rù àti Abọrẹ̀ Obìnein Òjòwú pẹ̀lú Olóyè Ràsákì Oṣímodi, gbogbo wọn lápapọ̀ gba Ilé-Ifẹ̀ kọjá láti forí balẹ̀ fún Odùduwà, ṣìwájú kí wòn tó kúrò nílé-Ifẹ̀, Olú-Ìwà fi ọ̀kan lára àwọn ọmọ rẹ̀ Gborowo fún Odùduwà gẹ́gẹ́ bì ìyàwó tí ó sì bí ọmọ mẹ́ta fun. Lára àwọn ómọ tó bí fun ni ' Ogborogannida' tí ó oadà di Ọbanta; Lénúwà tí ó di Óba Òde Omi, àti Líken tì òun náàpadà di Ọba Ìwòpin létí Ọ̀sà.

### Pàtàkì ọdún Agẹmọ
Pàtàkì ọdún Agẹmọ ni ilẹ̀ Ìjẹ̀bú ṣe kókó sí àwọn ọmọ Ìjẹ̀bú nítorí wípé wọ́n gbàgbọ́ wípé lásìkò ọdún yìí, obìnrin tí ó vá ń wá ọmọ tí ó bá tọrọ ọmọ lọ́wọ́ òrìṣà Agẹmọ nínú ọdún náà yóò sì dọlọ́mọ láìpẹ́. Pàá pàá jùlọ òrìṣà náà yóò tún wúre fún gbogbo ìlú àti Ọba pẹ̀lú. Lára pàtàkì ọ̀dún Agẹmọ náà ni wípé àwón obìnri kìí fojú kàn
án lásìkò tí ó bá jáde tàbí tí ó bá padàsí Ìgbàlẹ̀. Fúndìí èyí, àwọn obìnrin bẹ̀rù rẹ̀ gidi, nítorí agbára àti ẹ̀rù-jẹ̀jẹ̀ tí ó rọ̀ mọ́ọ. Agẹmọ jẹ́ òrìṣà pàtàkì tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ jùlọ láàrín àwọn ará Ìjẹ̀bú, bẹ́ẹ̀ sì ni ó sì wà tí tí dòní.

### Àwọn ilẹ̀ Ìjẹ̀bù
Gbogbo ilẹ̀ ìjẹ̀bú tó fi mò Ìjẹ̀bú-Òde tì ó jẹ́ olú ìlú fún wọn tí wọ́n padà pín sí ìsọrí tí ó kó Ìjẹ̀bú Igbó, Ìjẹ̀bú Rẹ́mọ, Ṣàgámù, Ejìnrìn,Ìkòròdú, tó fi dé Ẹ̀pẹ́, Ìpẹru, Àgọ́ Ìwọ́yè, Lẹ́kkí, Ìṣarà, tó fi dé Kétu ní ilẹ̀ ilẹ̀ olómìnira Benin. Àwọn ìlú wọ́nyí ni ó wà lábẹ́ ìṣàkóso Ọba Awùjalé ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú.

## Àwọn ìtọ̀ka sí

Ẹ̀ka:Àṣà Yorùbá
Oge Modie

**Timechukwu Olufunmilola Modie** (ti a bi ni January 12, 1976) jẹ iranṣẹ ilu ti orile - ede Naijiria kan ti o n ṣiṣẹ gẹgẹbi Oloye Iṣiṣẹ (iṣẹ alailẹgbẹ) si Minisita fun Ipinle Ọkọ-owo.    O Ipese ojuse rẹ ni ipese itọju igbimọ, igbimọ ati imọran fun Dokita Emmanuel Ibe Kachikwu .  O gba iṣẹ ni August 2015.  

## Eko ati igbesi aye ara ẹni
Oge Funlola Modie jẹ Igbo lati Ogwashi-Uku, Ipinle Delta , Nigeria .  A bi i ni Ile- ẹkọ giga University College, Ibadan .  Awọn orukọ rẹ ṣe afihan ọna asopọ kan si awọn Iwọ-oorun ati Ila-oorun ti Nigeria, orukọ iya-nla rẹ ni Yoruba.  Awọn obi rẹ jẹ akosemose; baba rẹ ti fẹyìntì gẹgẹbi Aṣoju Dean ti Ile-ẹkọ ti Isegun ni University of Nigeria Nsukka, ati iya rẹ kan Alakoso Nursing Nursing ni University of Nigeria Teaching Hospital Enugu.  

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1976
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Toun Okewale Sonaiya

**Tóun Òkèwálé Ṣónáíyà** jẹ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ orí rédíò ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Òun ni olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ rédíò  Women FM 91.7 ní ọdún 2015 ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.    

## Ibẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Toun ti ṣíṣẹ́ fún ilé iṣẹ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ ti Ogun State Broadcasting Corporation (OSBC) , Ray Power ati Choice FM bákan náà.    O tun ṣiṣẹ pẹlu Housing fun Awọn Obirin, ó sì jẹ́ alákòóso àgbà àti olùdarí  fún  Ives Communications. Bákan náà ni ó tún jẹ́ òṣìṣẹ́  ara ẹni àti olùgbóhùsáfẹ́fẹ́ tí ó ti ṣiṣẹ́ ní ìlu London nígbà kan rí.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí agbóhùnsáfẹ́fẹ́
Toun ni obìnrin àkọ́kọ́ ọmọ ilẹ̀ Adúláwọ̀ tí ó kọ́kọ́ gbóhùn sáfẹ́fẹ́ lórí ìkànnì  BBC lórí ètò "One for all" tí ó jẹ́ ìpolongo ẹ̀kọ́ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀  òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tí kọ́kọ́ gbóhùn sàfẹ́fẹ́ lórí Ogun rédíò bákan náà ló tún jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ tí yóò ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ tí yóò sì tún ṣètò láì ní amúgbá-lẹ́gbẹ̀ẹ́ lórí ètò rẹ̀ lórí Choice 107.1 (tí ó ti di Cspital Extra) nísìnyí ní ìlù London. Bákan náà ni ó ti fọ̀rọ̀ wá àwọn ènìyàn jànkàn-jànkàn lẹ́nu wò lórí rédíò, lára wọn ni olóògbé Miriam Makeba, Ladysmith Black Mambazo láti South Africa, Manu Dibango, Oumou Sangare, Ọ̀jọ̀gbọ́n Remi Sonaiya, Erelu Bisi Fayemi, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
She moderates and comperes conferences and seminars on the national and International sphere.
Tóun jẹ́ ìkan lára ọmọ ìgbìmọ̀ aláṣẹ àti olùfọkàntán fún ọ̀pọ̀ ilé-iṣẹ́ tí ó fi mọ́ *[[Centre for Women's Health and Information]], [[Transformative Leadership and Sustainable Initiative]], [[Maami]] (àjọ aládàáni kan tí ó ń rí sí ríró àwọn obìnrin lágbára),* Ives Medicare*,* Nigerian Electricity Regulatory Commission's (NERC) Review Code Panel, ó sì tún jẹ́ ìkan ninú àwọn olùdásílẹ̀ *[[Nigerian]] Women in diaspora*.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Bola Kuforiji-Olubi

Olóyè **Bola Kuforiji-Olubi** (September 28, 1936 - December 3, 2016) jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan, alákòóso àti tele wa, oṣiṣẹ banki ati minisita ti iṣowo ni Federal ( Federal Minister of Commerce).Ní àfikún sí oríṣìíríṣìí oyè olóyè, ó di ti Ọ̀tunba Ayọ̀ba ti Ìjẹ̀bú-Ode mú . 

## Ẹkọ ati ẹgbẹ
O kọ ẹkọ lati Yunifasiti ti London ni 1963 pẹlu B. Sc iyin ni aje.  O jẹ alabaṣepọ ti Institute of Chartered Accountants, England ati Wales 1977, ICAN Nigeria 1976, Awọn ile-iṣẹ ti Ilu Awọn Alakoso British Chartered (ACIS 1964).  Ile-iṣẹ isakoso ti Naijiria (FMIN) 1985 ati Awọn Alakoso Oludari British.

## Awọn ọlá
Kuforiji-Olubi je eni to gba awon ola ati ami-eye wonyi:
*Doctor of Business administration from Enugu State University of Science and Technology, 1997
*Doctor of Laws, LLD honoris causa (Latin: "for the sake of the honor"). Bayero University, Kano, 2004
*Doctor of letters (Honoris Causa), Olabisi Onabanjo University, Ago Iwoye, Ogun State, 2006.
*The National award of member of the Order of the Niger in 1979 for her contributions to management education and socio- economic advancement of Nigeria
*The certificate of merit by the United Nations Decade for Women in 1980
*The award for excellence from the University of Benn's Skonit Club in 1988
*The position of Honorary Grammarian of the CMS by the CMS grammar school in 1988
*The award of excellence by the Brigade of Nigeria in 1992
*The international award of excellence for outstanding entrepreneurial achievements, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, Massachusetts, United States.
*A recipient of the 2002 conferment award for a woman of achievement under the auspices of the Woman Development Centre, Abuja, 2005

## Awọn atẹjade
*The Female Entrepreneur and Financial Management for Survival (1987)
*Civil service reform in a developing economy (1988)
*The Corporate Woman: a marginalised group, problem and strategies for success, via public enlightenment programmes of the institute of directors (1989)
*Technical education as a catalyst for technical cooperation and economic growth in developing countries (1992)
*Changing Course -bi a àjọ-onkowe

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọba àti ìjòyè ní Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2016
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1936
Mawjoudin Queer Film Festival

**Mawjoudin Queer Film Festival** jẹ ajọyọyọyọ ọdun kan ni orilẹ-ede Tunisia nṣe ayẹyẹ agbegbe LGBT.  O bẹrẹ ni ọdun 2018, gẹgẹbi iṣaju fiimu ajọyọ ni akọkọ ni orilẹ-ede.  O ti ṣeto nipasẹ Mawjoudin , NGO Tunisia, ti orukọ rẹ tumọ si "A wa be".   Idojukọ naa wa lori awọn idinudọpọ dede, paapaa ni awọn eniyan lati Agbaye Gusu .  

## Iwuri
Ajọ naa nro lati ṣẹda aaye fun awọn eniyan ti o jẹ alaini  .  Nitori awọn idi aabo, a ko sọ ipo ti àjọyọ naa; Awọn eniyan ti o nife ninu kopa ninu àjọyọ akọkọ nilo lati ni ifọwọkan pẹlu awọn oluṣeto. 

Awọn oluṣeto wo idije naa gẹgẹbi ọna-ipa: "A n gbiyanju lati ja ko nikan ni awọn ile-ẹjọ bikoṣe nipasẹ iṣẹ." 

## Itan
Ajọyọ akọkọ ti waye lati ọjọ January 15-18, 2018.  O gba owo-iṣowo lati owo Hirschfeld Eddy Foundation .   Awọn akori pataki ni o jẹ akọ-abo ati aibirin-ko-ni- ara ẹni  Ni afikun si fifi awọn fiimu fifẹ 12 ati igba-ipari gigun han, àjọyọ pẹlu awọn apejọ, awọn ijiroro, ati awọn ijiroro awọn apejọ "Queer as Art" ati "Queer as Resistance". 

Àtúnse keji ti àjọyọ yoo jẹ osu keta ojo Meji-le-logun di Arundinlogbon ojo ni 2019 ni ilu Tunis .   Ni ajọ ọdun 2019 ni lati ṣe ifojusi iwoye LGBTQI ni kikun, ati ki o ni idojukọ aifọwọyi lori abo .  Gbogbo awọn fiimu fiimu 31 yoo han, pẹlu Argentinian, Kannada, India, Kenyan, Pakistani, Portuguese, ati awọn fiimu Tunisian.  Ni afikun si awọn aworan, awọn idaraya, awọn ijomitoro, ati idanileko ere idaraya kan ni ẹtọ ni "Awọn ọna Ilẹ Ti Queer".

## Awọn fiimu
Ni ajọ ọdun 2018, "labẹ Ojiji" ni a ṣe ayẹwo ni ọjọ ibẹrẹ.  Fiimu naa jẹ tuncudrama Tunisia kan nipasẹ Nada Mezni Hafaiedh , o gba iyasọtọ ni Festival Film Film . 

Awọn fiimu ṣe ayẹwo ni akoko àjọyọ ni 2019 pẹlu: 

## Awọn itọkasi
LGBT film festival

Ayẹyẹ **fiimu LGBT** tabi **ajọyọyọyọ ayẹyẹ kan** jẹ apejọ ti o ṣe pataki ti fiimu ti o ni idojukọ LGBT ni asayan awọn aworan rẹ.  Awọn aseye fiimu ti Queer nigbagbogbo ṣe awọn aworan ti o ni ihapa lati wa awọn oluranlowo ti o wa julọ ati awọn agbegbe igbaja fun awọn iṣagbeye nipa awọn ẹtọ LGBT ati fun idagbasoke agbegbe ni agbegbe awọn aya . 

Awọn akọkọ fiimu ti awọn ayẹyẹ fiimu ti a ṣeto ni USA bi ara ti awọn ijidide LGBT ni United States ni awọn 1970s.  Ẹyọ ayẹyẹ ti o gunjulo lọpọlọpọ pẹlu idojukọ LGBT ni Ayẹyẹ Fiimu si San Francisco , eyiti o waye lati ọdun 1977.   Titi di ọdun 1990, awọn ọdun fiimu ti o jẹ ayẹyẹ ni ọpọlọpọ awọn akọsilẹ ti awọn alaye ni awọn orilẹ-ede Oorun.  Ni awọn ọdun 1990, awọn NGO ti da ni ayika awọn ere fiimu fiimu ati awọn idije kan di ọja-iṣowo.  Awọn ọja tuntun, paapaa Asia-oorun ati Ila-oorun Yuroopu, bẹrẹ lati farahan.  

Awọn ọdun aladun LGBT lo awọn akole oriṣiriṣi lati ṣe igbelaruge idojukọ wọn lori awọn akọle LGBT, fun apẹẹrẹ "onibaje ati Ọdọmọkunrin", "LGBT" tabi iyatọ miiran. Tabi wọn le lo aami kankan ni orukọ wọn gbogbo (bii MIX NYC ).  

## Awọn itọkasi
Brigitte Vasallo

**Brigitte Vasallo** ( Barcelona , 1973) je omo oriole ede Spain onikowe ati antiracist , abo ati ki o LGBTI alapon, Pataki ti mọ fun u idajo ti  Iberu Esin Islam  , bi daradara bi fun awọn olugbeja ti polyamory ni  ibasepo. 

## Igbesiaye
Ọmọbinrin kan ti o wa ni Gedician ti o lọ si France ati lẹhinna si Catalonia , o jẹri aṣiṣe xarnego rẹ, botilẹjẹpe ko ni ibamu pẹlu itumọ atilẹba ti ọrọ naa.   O ti lo julọ ti rẹ agbalagba aye ni Morocco , eyi ti o ti laaye rẹ lati gba a irisi ti awọn ethnocentric ati ileto hegemonic ero ti Western awujo .   

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1973
Gay

***Gay*** jẹ ọrọ kan ti o ni akọkọ ntokasi si ọkunrin kan ti o ni ipalara tabi awọn iwa ti jijọpọ.  Oro naa ti a lo lati tumọ si "ailewu", tabi "imọlẹ.  

Awọn lilo ọrọ bi itọkasi si ilopọ le jẹ ni ibẹrẹ ni opin ọdun 19th, ṣugbọn lilo rẹ bẹrẹ si ilọsiwaju ni ọgọrun ọdun 20. <  Ni Gẹẹsi igbalode, *onibaje* ti o wa, ati bi orukọ kan , ifika si agbegbe , awọn iwa ati awọn asa ti o ni ibatan si ilopọ.  Ni awọn ọdun 1960, *onibaje* di ọrọ ti awọn ọkunrin ti o fẹra ṣeyọ ni ojulowo lati ṣe apejuwe iṣalaye ibalopo wọn.   Nipa opin ti awọn 20 orundun, awọn ọrọ *onibaje* ti a niyanju nipa pataki LGBT ẹgbẹ ati ara awọn itọsọna lati se apejuwe awon eniyan ni ifojusi lati ọmọ ẹgbẹ ti kanna ibalopo.   
left|thumb| Aworan lati  iwe irohin ni 1857 ti ṣe apejuwe lilo ti "onibaje" bi a colloquial euphemism fun jije panṣaga.   Obinrin kan sọ fun ẹnikeji (ti o n wo gira), "Bawo ni o ti pẹ to?"  Awọn panini lori ogiri ni fun La Traviata , opéra kan nipa ile-iwe.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
LGBT rights in Nigeria

thumb| Cape Town Pride 2014 awọn alabaṣepọ fi ikede ni atilẹyin awọn ẹtọ LGBT ni Nigeria
**Awọn onibaṣepọ, gay, bisexual, ati transgender (LGBT)** eniyan ni **orile-ede Naijiria** doju awọn ipọnju ofin ati awujọ ti ko ni iriri awọn olugbe LGBT ti kii ṣe alaiṣe .  Awọn orilẹ-ede ko gba laaye tabi da awọn ẹtọ LGBT .  Ko si idaabobo ofin lati ṣe iyasoto ni orile-ede Naijiria, laarin awọn Musulumi ti o kun julọ ati ariwa kristeni ni gusu.  Ọpọlọpọ awọn eniyan LGBT wa ni ìmọ nipa iṣalaye wọn, ati iwa-ipa si awọn eniyan LGBT ni igbagbogbo.  Edafe Okporo sá lọ si Naijiria si Ilu Amẹrika ti o wa ibi aabo ti o da lori iṣeduro ibalopo rẹ ti o si funni ni aabo iselu ni ọdun 2017.  LGBTQ Awọn ọmọ orile-ede Naijiria, ni o n sá lọ si awọn orilẹ-ede pẹlu ofin ilọsiwaju lati wa aabo  

Awọn ọkunrin ati awọn obinrin kanna-ibalopo iṣẹ-ibalopo jẹ arufin ni Nigeria.  Iwa ti o pọ julọ ni awọn orilẹ-ede mejila ti ariwa ti o ti gba ofin Shari'a jẹ iku nipa fifi okuta pa .  Ifin naa ba ni gbogbo awọn Musulumi ati si awọn ti o ti gba ifowosowopo fun lilo awọn ile-ẹjọ ti Shari'a.  Ni gusu  Naijiria, ati labẹ awọn ofin ọdaràn ti o wa ni agbegbe ariwa Nigeria, ijiya ti o pọ julọ fun iṣẹ-ibalopo ibalopo-ibalopo jẹ ọdun 14 ọdun.  Ìṣirò Ìdúró Ìbàáṣe Ìgbéyàwó Ìgbéyàwó naa ṣe oṣirisi gbogbo awọn ẹya arabinrin ati abo ati abo ati abo-jakejado orilẹ-ede . 

## Awọn ẹtọ LGBT

##### Koodu odaran ti ilu okeere ni gbogbo awọn orilẹ-ede gusu
Ibaṣepọ laarin awọn ọkunrin ni o lodi si ofin labẹ ofin Criminal ti o kan si gusu Nigeria ati ki o gbe ijiya ti o pọju fun ọdun 14 ọdun.  Ibaṣepọ laarin awọn obirin ko ni pataki ninu koodu naa, bi o tilẹ jẹ pe o ni ariyanjiyan pe ọrọ "ọkunrin" ti ko ni abo-abo-ni-ni-ọrọ ni o wa pẹlu awọn obirin.  Abala 21 ti koodu naa pese ni apakan ti o yẹ gẹgẹbi atẹle: 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Ìṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Òfin Nàìjíríà
LGBT ni orile-ede Naijiria
Rafiki

***Rafiki*** ("Ọrẹ") jẹ fiimu ti Ilu Kenya 2018 kan ti a darukọ nipasẹ Wanuri Kahiu .   *Rafiki* jẹ itan ti ọrẹ ati ifẹ tutu ti o gbooro laarin awọn ọdọbirin meji, Ken ati Ziki, laarin awọn ẹbi ati awọn iṣoro oloselu ni ayika awọn ẹtọ LGBT ni Kenya .  Awọn fiimu ní awọn oniwe-okeere afihan ni 2018 Cannes Film Festival  ; o jẹ fiimu fiimu kin-in-akọkọ ti Kenya lati ṣayẹwo ni àjọyọ.

## Plot
Kena iranlọwọ fun baba rẹ John Mwaura ṣiṣe awọn ile itaja kekere kan ni ilu Nairobi nigbati o n ṣe ipolongo fun idibo agbegbe.  Kensington gbe pẹlu iya rẹ, ti ko ni ibaraẹnisọrọ pẹlu John.  Kena bẹrẹ ma jade pẹlu Ziki, omobirin agbegbe ti o ni irun awọ, ti o tun jẹ ọmọbirin Peter Okemi, oludije oloselu John.  Kena ati Ziki ni ọpọlọpọ awọn ọjọ aledun, o si yara sunmọ, ṣugbọn awọn aifọwọyi wa lati ṣe afihan ifamọra wọn ni gbangba nitori pe ihuwasi ni ibajẹ ni orile-ede Kenya. 

Awọn ọrẹ Ziki ṣe ilara pe oun n lo akoko pupọ pẹlu Kena, ati nigbati wọn ba kọlu Keni, Ziki gbeja fun u.  Ziki gba Kena ni ile lati wọ awọn ọgbẹ rẹ, ṣugbọn iya Ziki mu wọn ni ifẹnukonu.  Wọn sá lọpọlọpọ lati farapamọ, ṣugbọn o ti wa nipasẹ oloro ilu, ti o mu ki awọn eniyan ti o binu lati kolu awọn ọmọbirin meji.  Wọn ti mu wọn mejeeji, ati pe awọn baba wọn yoo mu wọn.  Ziki ko le jẹri lati ri Kena, ati awọn obi rẹ firanṣẹ lati gbe ni London.  John kọ ko jẹ ki Kena gba ẹsun fun ohun ti o ṣẹlẹ, bi o tilẹ jẹ pe o ṣegbe fun anfani rẹ lati gba idibo naa. 

Awọn ọdun diẹ lẹhinna, Kena ti pari iṣaro rẹ lati di dokita, o si gba ọrọ ti Ziki ti pada si ilu.  Idanilaraya fiimu dopin bi wọn ti tun darapọ: lẹhin ọdun wọnyi gbogbo ifẹ wọn ko ku. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Awon eniyan LGBT
Ada Colau

**Ada Colau Ballano** (bi ni ojo leta, Oṣù keta 1974) jẹ omo oriole ede Spain ti o je alakitiyan ati oloselu lati Catalonia .   Ni ọjọ Ketala psi kefa 2015 o yanbo Mayor ti Barcelona , obirin akọkọ lati di ọfiisi,  gẹgẹbi bi party Barcelona En Comú .  Colau jẹ ọkan ninu awọn oludasile ati awọn agbọrọsọ ti Plataforma de Afectados por la Hipoteca (PAH) , ti a ṣeto ni Ilu Barcelona ni 2009 ni idahun si ilosoke ni evictions ṣẹlẹ nipasẹ awọn awin ti a ko sanwo ati awọn owo sisan. awọn iyipada ti awọn ile-ini ti Spani ni ji ti awọn 2008 idaamu owo . 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Ẹ̀ka:Àwọn ará Spéìn
Aitzole Araneta

thumb|Olóṣèlú ìlú Sipania, Aitzole Araneta ní Europride ní ìlú Stockholm  2018
**Aitzole Zinkunegi Araneta** ( San Sebastián , Guipúzcoa, tí a bí ní ọjọ́ kejì oṣù kọkànlá ọdún 1982) jẹ́ sexologist àti transfeminist ọmọ orílẹ̀ èdè ìlú Spain.  
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1982

## Àwọn Ìtọ́kasí
Beatriz Gimeno

right|thumb| Gimeno ni 2016
**Beatriz Gimeno Reinoso** (a bi 9 May 1962, Madrid )  jẹ oloselu Orile ede Spain kan ati olugboja ẹtọ LGBT .  Lati June 2015, o ti jẹ aṣoju fun Podemos ni ole gbimo ofin ti Madrid  ati pe o ni ẹtọ fun agbegbe ti Podemos nipa isọgba ni Madrid.   O jẹ Aare ti FELGTB (National Federation of Lesbians, Gays, Transsexuals and Bisexuals) laarin ọdun 2003 ati 2007, lakoko ti akoko ti a ti ṣe adehun igbeyawo igbeyawo kanna ni Spain ati Madrid ni a yàn gẹgẹbi oluwo Europride 2007 .  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1962
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Bochra Belhaj Hmida

thumb|Bochra Belhaj Hmida, Nawaat, ọjọ́ kejì oṣù kejìlá ọdún 2014 

**Bochra Belhaj Hmida**  a bi ni Zaghouan  .  O jẹ amofin tunisian ati oloselu kan. 

## Awọn apejuwe

Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Cheryl Chase (activist)

**Bo Laurent**, ti o mọ julọ nipasẹ pseudonym rẹ **Cheryl Chase** (ti a bi ni Oṣu Kẹjọ 14, 1956), jẹ alagbọọja ibaṣepọ ti Amẹrika ati oludasile ti Ilu Ibaṣepọ ti Ilu North Amẹrika. O bẹrẹ lilo awọn orukọ Bo Laurent ati Cheryl Chase nigbakannaa ni awọn ọdun 1990 ati yi orukọ rẹ pada ni ofin lati **Bonnie Sullivan** si Bo Laurent ni 1995.  
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1956
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Coral Herrera

**Coral Herrera Gómez** (ti a bi 1977) jẹ onkọwe ati oluja fun obirin ti orile ede Spain kan ti o gbe moo i Costa Rica , ti a mọ fun idaniloju rẹ ti ariyanjiyan ife ifẹ ati awọn ẹbun rẹ si awọn ẹkọ ti o ṣe ayẹwo . 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Edith Windsor

thumb| Edie Windsor ati Akowe ti inu ilohunsoke Sally Jewell
**Edith "Edie" Windsor**  (née **Schlain** , **June** 20, 1929 - September 12, 2017) je alagbese LGBT Amerika kan ati oluṣakoso ọna ẹrọ IBM kan .  O jẹ aṣoju alakoso ni Ile -ẹjọ Adajọ ti United States nigbati *United States koju*  *Windsor* , eyiti o da ori Ipinle 3 ti ofin Idaabobo igbeyawo ati pe a ṣe akiyesi ipilẹṣẹ ofin ti o ni idiyele fun igbimọ igbeyawo kanna ni United States .

## Awon itokasi
 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2017
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1929
Teresa de Lauretis

**Teresa de Lauretis** - Wọ́n bí Teresa de Lauretis ní ìlú Bologna ni 1938. Ó jẹ́ òǹkọ̀wé ọmọ Ìtàló, ó sì jẹ́ Àgbà-ọ̀jẹ Ọ̀jọ̀gbọ́n ẹ̀kọ́ Ìtàn  ìtaraẹnijí ní ilé-ẹ̀kọ́ Yunifásítì California, Santa Cruz. Àwọn iṣẹ́ tí ó jẹ ẹ́ lógún ni àwọn àtúpalẹ̀ iṣẹ́-ajẹmọ́kàn, àmì-lílò, tíọ́rì fíìmù, tíọ́rì liítíréṣọ̀, ìṣègbèfábo, Ìmọ̀ ìṣẹ̀dá - irin kan náà. Ó gbọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Ìtàló, èdè méjèèjì ni ó fi ń kọ iṣẹ́. Ní àfikún, wọ́n ti ṣe ògbufọ̀ àwọn iṣẹ́ rẹ̀ sí èdè mẹ́rìndínlógún mìíràn.

Ó gba òye Ọ̀mọwé ni èdè àti liítíréṣọ̀ òde-òní láti Yunifásítì Bocconi ni Milan kí ó tó wá sí United States. Ó darapọ̀ mọ́ Ẹ̀kọ́ ìtàn àti ìtaraẹnijí. pẹ̀lú Hayden White, Donna Haraway, Fredic Jameson àti Angela Davis. Ó ti lọ ṣiṣẹ́ káàkiri àwọn yunifásítì lágbàáyé lára wọn ni Canada, Germany, Italy, Sweden, Spain, Austria, Argentina, Chile, France, Hungary, Croatia, Mexico àti Netherlands. San Francisco ló fi ṣe ibùgbé lọ́wọ́lọ́wọ́, ṣùgbọ́n ó má ń ṣeré lọ sí Italy àti Netherlands 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1938
Sylvia Rivera

**Sylvia Ray Rivera** (July 2, 1951 - Feb. 19, 2002)  jẹ Latina America isoju gay ni latin America  àti olùsẹ transgender  nínú ìtàn ìdásílẹ̀ LGBT tí New York City àti tí Amẹrica  ní àpapọ̀. Rivera, tí ó ṣe àpèjúwe ararẹ̀ bi Ayaba ,    jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí ó ní ìpìlẹ̀ tí àwọn oníbárà Gay Liberation àti Gay Activists Alliance . 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2002
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1951
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations

### Àwọn ìtọ́ka sí
Midrand

**Ìdá Midrand**

Gúúsù Áfríkà

Midrand jẹ agbegbe ni gusu Gauteng, South Africa. O wa laarin Centurion ati Sandton, o si jẹ apakan ti ilu ilu Johannesburg Metropolitan Municipality.

Addis AbabaAU
OECD

**OECD**

Ti ṣe iṣowo iṣowo kan, ni awọn agbegbe 4 ti o yatọ, ti Gdp giga nipasẹ owo-ori, pẹlu ilana iṣowo aje
Suman Pokhrel

**Suman Pokhrel** (ti a bi ni Oṣu Kẹsan Ọjọ 21, 1967) jẹ opo-ilu Nepali multilingual, akọrin, akọṣilẹṣẹ, itumọ, ati olorin. Ẹniti a kà si ọkan ninu awọn ẹda ti o ṣe pataki julo ni South Asia.

Suman Pokhrel jẹ onkqwe nikan lati gba SAARC Literary Award lẹmeji. Mo gba eye yi ni 2013 ati 2015.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Poets
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nepal
Miss Sahhara

**Miss Sahhara** ( **Miss saHHara** )     je omo britico ati Naijiria , ẹwa ayaba, njagun awoṣe, akorin, ati ajafun eto eda eniyan alagbawi.    O mọ fun aṣoju Naijiria ni awọn ile-iṣẹ ẹwa agbaye lati fa ifojusi si awọn ipilẹ ti LGBTQI + eniyan ni Afirika.   Ni ọdun 2011, o di alakoko obirin ti orile-ede Naijiria lati jade lọ ni gbangba lori tẹtẹ ilu ni agbaye ni ilu Pattaya , Thailand.       Lẹhin ti o gba Super Sireyna agbaye, o da ipilẹṣẹ igbimọ agbaye ti a npe ni transValid agbaye ti a npe ni TransValid     O tun jẹ olufokunrin ti o ni ẹdun 14 ọdun ti ẹwọn LGBTQI + ni  .     
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Pumpuang Duangjan

**Pumpuang Duangjan** je olorin omo orile-ede Tháílàndì.

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Tháílàndì
Irene Bae

**Irene Bae** je olorin omo orile-ede Kòréà Gúúsù.

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Kòréà Gúúsù
Ilé iṣẹ Rádíò ìpínlẹ̀ Ogùn

Ilé iṣẹ́ Rédíò ìpínlẹ̀ Ogùn tí ìgé kúrú rẹ̀ jẹ́ **OGBC**  jẹ́ ilé iṣẹ́ ìjọba ti Ìpínlẹ̀ Ògùn
 
Olú ilé iṣẹ́ náà fìdí kalẹ̀ sí Ìbarà ní ìlú Abẹ́òkútatí ó jẹ́ olú ìle ìpínlẹ̀ Ògun ní apá ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀ èdè  Nàìjíríà . Orì ìkànì 90.5FM àti 92.80 ni wọ́n ti ń gbóhùn sáfẹ́fẹ́. Wọ́n dá ilé iṣẹ́ náà kalẹ̀ ní ojọ́ Kejì oṣù Kejì, ọdún 1977 (February 2, 1977) gẹ́gẹ́ bí ilé isẹ́ rédíò ti ìjọba.

## Ẹ tún le wo

* Ogun State Television

## Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Eré Ìgbéyàwó

***Eré Ìgbéyàwó*** jẹ́ eré fún àwọn olukopa méjì nípasẹ̀ Edward Albee. Eré ìdáni lára yá náà bẹ̀rẹ̀ ní gbọ̀ngàn Tíátà tí àwọn Gẹ̀ẹ́sì ní Vienna ní ọdún 1987.

## Àwọn àkójọpọ̀ iṣẹ́
*Àgbéjáde Eré Ìgbéyàwó* fún ìgbà àkọ́kọ́ wáyé ní ọjọ́Kẹtàdílógún oṣù Kárùún, ọdún 1987 ní gbọ̀gàn Tìátà tiàwọn Gẹ̀ẹ́sì ní Vienna. Ìfilọ́lẹ̀ eré náà wáyé láti ọwọ́ Tíátà ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn Òṣèré tí ó kópa nínú eré náà ni Kathleen Butler gẹ́gẹ́ bí (Gillian) àti Tom Klunis gẹ́gẹ̀ bí (Jack).  
### Àwọn ìtọ́ka sí
Àjọ MAMSER

**MAMSER** jẹ́ gbólóhùn ìgé-kúrú fún (Mass Mobilization for Self Reliance, Social Justice, and Economic Recovery) Ó jẹ́ ìgbésẹ̀ òṣèlú láti dáni lẹ́kọ̀ọ́ ní orílẹ̀ èdẹ Nàìjíríà, tí Ààrẹ Babángídá buwọ́ lù  gẹ́gẹ́ bí ìlànà kan pàtàkì tí ẹ̀ka ètò ìṣèlú lábẹ́ ììjọba tí Dr. Samuel Joseph Cookey jẹ́ adarí rẹ̀. Iṣẹ́ ẹ̀ka yìí láti ṣèjìròrò pẹ̀lú àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti láti jábọ̀ fún Armed Forces Ruling Council, lórí ọ̀nà tí ìjọba lè gbà láti mú ìgbà ọtun bá ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Wọ́n dá MAMSER kalẹ̀ ní ọjọ́ Kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́fà, ọdún 1987.

Kókó èròngbà MAMSER ni láti ṣúgbàá ètò iṣẹ́ ọ̀tun ìjọba. Ó rún jẹ́ ọ̀nà àrà láti ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Nàìjíríà lórí ètò ìṣèlú, láti kó wọn jọ kí wọ́n lè gbaradì àti kópa nínú ètò ìṣèlú  àti ìtàkurọ̀sọ ìṣèlú tí ó ń bọ̀ lọ́nà lásìkò ìgbà náà, pàá pàá láti mú ìdàgbà-sókè bá àwọn ohun èlò tí abá ṣe lábẹ́lé fúnra wa ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Lára àwọn ìlànà MAMSA nìwọ̀n yí:

# Láti dà àwọn ọmọ ikẹ̀ Nàìjírìà lẹ́kọ̀ọ́ kí wọ́n lè dẹ́kun fífohun ṣòfò àti ìba-ǹ-kan jẹ́ yálà tìjọba tàbí tàdáni.
# Lát dẹ́kun ìgbésí-ayé àdàmọdì àwọn ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà.
# Láti fẹsẹ̀ ìdẹ́kun ìwà ìbàjẹ́ tó dógbìn nílẹé-iṣẹ́ ìjọba bíi ìwà àjẹ́bánu, àìṣòtítọ́, màdàrú nínú ètò ìdìbò àti ètò ìkànìyàn, ìfòpin sí ìyapa nínú ẹ̀yà àti  nínú ẹ̀sìn.

Àjọ MAMSER  ni ó wà lábẹ́ ìṣàkóso àti àṣẹ Jerry Gana  gẹ́gẹ́ bí alága nígbà tí Ken Saro Wiwa jẹ́ ọ̀kan lára aláṣẹ rẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, lẹ́yìn oṣù dìẹ̀ tí Ken Saro Wiwa kúrò gẹ́gẹ́ bí aláṣe àjọ.  Àjọ náà ti lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìlú mọ̀ọ́ká gbajúmọ̀,  èyí tí  Túndé Adénírran, tí ó padà di ọ̀gá àgbà fún àjọ NOA (National Orientation Agency),  Mọlará Ògúndípẹ̀-Leslie, àti Jonathan Zwingina, tí ó jẹ́ Sẹ́nétọ̀ dún Federal Republic of Nigeria.

Ọ́n yí orúkọ MAMSER oadà sí NOA, ìyẹn (National Orientation Agency)  tí àjọ náà sì tàn ká dé ìjọba ìbílẹ̀ 774 ní ilẹ̀ Nàjíríà, tí aláṣẹ àgbà pátápátá fún àjọ náà sì jẹ́ Dr. Garba Abari, ilé iṣẹ́ àjọ náà wà ní  Old Secretariat, Area 1 Garki, Abuja.

## Àwọn ìtọ́ka sí

* BISIS IKE-AUDU, Special Report on Nigeria (2): Challenge of an action-packed tomorrow - Political transition, The Guardian (London), September 3, 1987
* Stephen Wright;  Nigeria: Struggle for Stability and Status, Westview Press, 1998
* MICHAEL HENDERSON, "NIGERIAN LEADERS SEEK KINDER, GENTLER NATIONAL ETHIC",  The Oregonian (Portland, Oregon), March 26, 1990
* OKPATA JOSHUA, HEIR APPARENT; A STITCH IN TIME, May 22, 2011
Ẹ̀ka:Ìṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà
Taco Hemingway

**Taco Hemingway** (**Filip Tadeusz Szcześniak**, ojoibi 29.07.1990) jẹ́ akọrin àti òṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè ara Polandi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Pólàndì
Festus Ṣẹ́gun

**Festus Olúwọlé Ṣẹ́gun** jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ijebu Ode,  tí wọ́n bí ní (20 March 1915). Ni ó jẹ́ Bíṣọ́ọ́bù Anglican .

Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ (Our Saviour's Primary School) ní ìlú Ìjẹ̀bú-Òde, ó tún lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ girama (St. Andrew's College) ní ìlú Ọyọ́ àti  Fourah Bay College, Sierra Leone.

Wọ́n yàán gẹ́gẹ́ bí Díákónì ìjọ Anglica ní ọdún 1951, bákan náà ni wọ́n yàán gẹ́gẹ́ bí  Olùṣọ́t  ní ọdún 1952. Ó di ipò yí mú ní ilé ìjọsìn ti Ebute Metta, Aroloya àti ilé ìjọsìn ti  Yábàá 1956-1960. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa Union Theological Seminary in New York City, ṣájú kí ótó di Olùkọ́ ní St Augustine's College, Canterbury. Nígbà tí ó padà sí ìlú Èkó, wọ́n yàán gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gá àgbà fún  Cathedral Church of Christ, Lagos, ó di ipò yí mú títí di ọdún 1970 nìgbà tí ó dépòBishop ní apá Gúsù Nàìjíríà. Wọ́n gbe padà sí ìlú Èkó ní ọdún  1975.

## Àwọn àkọsílẹ̀

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1915
Jọkẹ́ Múyìwá

**Jọkẹ́ Múyìwá** jẹ́ òṣèré orí ìtàgé Yorùbá , àti ọ̀kan lára àwọn olùkò ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì Ọlabisi Onabanjo  ní ẹ̀ka eré orí-ìtàgé. Ó gba àmì ẹ̀yẹ  Òṣèré orí-ìtàgé tó peregedé jùlọ ní Nollywood, ẹlẹ́kaàrún irú rẹ̀ ( 5th Best of Nollywood Awards), fún ipa ribiribi rí ó kó nínú eré aládùn kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Ayítalẹ̀*, tí òṣèré Fẹ́mi Adébáyọ̀ darí rẹ̀

## Àwọn ìtọ́ka sí

## Àwọn ìjásóde
Joke Muyiwa on IMDb 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Èdè Urdu

**Urdu** jẹ orukọ ọkan ninu awọn ede ti a sọ ni South Asia. O jẹ ede orilẹ-ede Pakistan. A sọ ni Pakistan ati Indian-ti a nṣe Kashmir ati pe ede ede ti orilẹ-ede naa ni. O tun jẹ ede osise ni India. A sọ ni gbogbo India, paapa ni awọn ipinle Andhra Pradesh, Delhi, Bihar ati Uttar Pradesh.
Idaasha

**Dassa-Zoumé**, tun mọ si **Igbo Idaasha** tabi **Dassa**, ilu ni ilu Benin, lori ọna oju irin irin ajo Cotonou -to- Parakou ati akọkọ ọna opopona ariwa-guusu. Ilu naa ni wiwa agbegbe ti     , ati pe ti 2013 ni iye eniyan ti 112,118.  
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Ita Egbe

**Ìta Ẹgbẹ́** jẹ abúlé kan tí ó wà ní Ìjọba Ìbílẹ̀ tí Ìpókíá ti Ìpínlẹ̀ Ògùn, a mọ̀ ọ́n nípasẹ àwọn iṣẹ́-ọ̀gbìn tí ó tóbi jùlọ ní àyíká àgbègbè àti nipa jíjẹ́ ọ̀kan nínú àwọn tí ó tóbi jùlọ tí ọpẹ ni Ipinle Ijọba ti Ogun. 

## Koodu ifiweranṣẹ
Itajọ ifiweranṣẹ Ita ni 111103  

## Ipo

## Oúnjẹ

## Iṣẹ́

## Eko

## Awọn itọkasi

Egbe
Ẹ̀ka:Ilu to wa labe ijoba ibile ipokia
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Sunaree Rachasima

**Sunaree Rachasima** je olorin omo orile-ede Tháílàndì.

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Tháílàndì
Kim Da-hyun

**Kim Da-hyun** jẹ́ olórin ọmọ  orílẹ̀-èdè Gusu Korea.

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Kòréà Gúúsù
Fásitì Odùduwà

Fásitì Odùduwà jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ àdáni tí wọ̀n dá sílẹ̀ ní ọdún 2009. Iké-ẹ̀kọ́ náà wà ní Ilé-Ifẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun. Àwọn olùgbé Ilé-Ifẹ̀ tó iye bí ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọọ́ta, ọgọ́rùún méjì ólé mọ́kàndínláàdọ́ta àti  àti mọ́kàndínlọ́gọ́eùún ènìyàn (50,000-249,999). Àjọ (NUC) tí ó ń rí sí ìgbòkè-gbodò ìdásílẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ fásitì nílẹ̀ Nàìjíríà fòntẹ̀ má báṣẹ́ rẹ lọ oẹ̀lú ẹ̀rí tó yanarantí tí wọ́n sì to ilé-ẹ̀kọ́ náà sí ipò kẹrìnlélọ́gọ́rùún (104) láàrín àwọn ilé-ẹ̀kọ́ fásitì ikẹ̀ Nàìjíríà, nígbà tí ó wà ní ipò ẹgbẹ̀rún kan ólé ọgọ́rùn mẹ́fà àti mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n (10617) ní àwùjọ ilé-ẹ̀kọ́ àgbáyé. Fáfitì Odùduwà ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn ní ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ jákè-jádò àgbọ́ọ̀n-gbẹ ìmọ̀ lóeíṣiríṣi.Oduduwa. 
Fásitì Odùduwà fìdí kalẹ̀ sí ìlú Ìpetumodù, Ilé-Ifẹ̀,  ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun.  Wọ́n forí ilé-èkọ́ náà sọ orí baba ńlá àwọn Yorùbá tí ó ń jẹ́ Odùduwà.

## Àwọn ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ ibẹ̀
Iké-ẹ̀kọ́ náà ni ó ní àwọn ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ wọ̀nyí:

* College of Management and Social Sciences (CMSS)
* College of Natural and Applied Sciences (CNAS)
* College of Environmental Design and Management (CEDM)
* College of Engineering and Technology (CET)

## Ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ ìmọ̀ àwùjọ, ìṣúná àti ìdókòwò (College of Management and Social Sciences (CMSS) )
Ètò ẹ̀kọ́ ìkẹ́kọ̀ọ́-gboyè àkọ́kọ́ (bachelor's degree)  ni wọ́n ṣe lọ́wọ́ ní abala ẹ̀ka ètọ́ ẹ̀kọ́ yí.

* Business Administration
* Mass Communication & Media Technology
* Economics
* Banking & Finance
* Accounting
* Public Administration
* Political Science
* International Relations.

## Ẹ̀ka ẹtò ẹ̀kọ̀ Natural àti Applied Sciences (CNAS)
Ètò ẹ̀kọ́ ìkẹ́kọ̀ọ́-gboyè àkọ́kọ́ (bachelor's degree)  ni wọ́n ṣe lọ́wọ́ ní abala ẹ̀ka ètọ́ ẹ̀kọ́ yí.

* Mathematics/Statistics
* Mathematics/Computer Science
* Computer Science
* Physics (Electronics)
* Chemistry
* Biochemistry
* Microbiology/Pre-medicine
* Industrial Chemistry

## Ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ Environmental Design àti Management (CEDM)

* Architecture
* Estate Management
* Quantity Surveying

## Ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ Ìmọ̀-Ẹ̀rọ (CET)

* Computer Engineering
* Electronic/Electrical Engineering

Combination is available with Computer Science

## Àwọn ibùdó ìwádìí
Àwọn wọ̀nyí jẹ́ ibùdó ìwádìí ìmọ̀ nílé-ẹ̀kọ́ náà:

* Centre for Information and Communications Technology (CICT)
* Centre for Entrepreneurial and Vocational Training (CEV)
* Centre for Professional Studies (CPS)
* Centre for Cultural Studies (CCS)
* Centre for Foundation and Extra-moral Studies (CFES)
* Centre for International Studies/Exchange Programmes
* Centre for Communication and Leadership Training (CCL)

Gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ iké-ẹ̀kọ́ yí láti gba agbònrin ICT àti ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ìmọ̀ iṣẹ́ ọwọ́ (TCEVT) kọjá kí wọ́n tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè àkọ́kọ́.

## Àwọn ìtọ́ka sí


## Àwọn ìjásóde

* Oduduwa University website

Ẹ̀ka:Yunifásítì ní Nàìjíríà
Folake Coker

**Folake Folarin-Coker** (tí á bí 1974) jẹ́ onísẹ́ aṣaṣọlẹṣọ àti ti olùdarí tí Tiffany Amber.   

Abí Fọlákẹ́ ní ìlú Èkó, Nàíjíríà ni ọdun 1974. Lẹ́hìn  ẹ̀kọ́ rẹ̀ ńi Switzerland àti ìlú United Kingdom, Ó gba oyè ilé-ìwé gíga nínú ìmọ̀-òfin eporọ̀bì. Fọlákẹ́ padá  sí orílẹ̀-èdè Nàíjíríà  láti tẹ̀síwájú nínú isẹ́ asasọlẹsọ 

"Tiffany Amber", ẹ̀yà isẹ́ ẹ̀sọ́-aṣọ ti Fọlákẹ́ ni a filọ́lẹ̀  ní ọdún 1998 ní Ìlú Èkó. Ẹ̀yà yí ní ibi-ìtajà mẹ́rin ní Ìlú-Èkó àti Àbújá.  Ó tí ṣe ìfihán ẹ̀ṣọ́-aṣọ ní Africa, Europe  ati United States.  Ní ọdún 2008, ó jẹ́ eni àkọ́kọ́ aláwọ̀dúdú tí o ma fi ẹ̀ṣọ́-aṣọ hàn ní New York Fashion .Orúkọ Fọlákẹ́ wọ Ìwé-Ìtàn gẹgẹ bí ẹni àkọkọ́ tí o  gba ààmi ẹyẹ oníse "Designer of the Year" ní ibi ìfihàn A"frican fashion week" ni Johannesburg ni ọdún 2009 ati àmì ẹ̀yẹ  tun  "Fashion Brand of the Year" ní ibi Ìfihàn ẹ̀ṣọ́-aṣọ Ìwé Ìròhìn *ARISE Magazine  ní*  2011. Ni ọdun 2013, o gbà àmì ẹ̀yẹ fún oníṣòwò t'óndàgbàsókò ni Women, Inspiration and Enterprise (WIE) Symposium,  si ṣe akojọ awọn obirin Forbes Power.  O fi ifọrọhan rẹ 'Nirvana' fun awọn orisun omi / ooru ni DOII Awọn ifilole awọn aṣa.  

Coker  jẹ́  ìyàwói Oníṣòwò Folorunsho Coker, ẹniti o ti ṣe igbimọ, oludari alakoso iṣakoso ti awọn nọmba ti awọn ọja-aṣẹ ti Ipinle Eko, bayi oluranlowo iṣowo si Gomina ti Lagos.  
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Pages with unreviewed translations
Rahmon Adédoyin

Ọmọba **Rahmon Adégòkè Adédoyin** ẹni tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kínì oṣù Kíní, ọdún 1957 (born January 1, 1957) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè is a Nàjíríà. Olùkọ́ni, àti bajú-gbajà oníṣòwò ,bákan náà ni ó jẹ́ olùdásílẹ̀ iké-ẹ̀kọ́  Fásitì Odùduwà àti ilé-ẹ̀kọ́ gbogb-nìṣe  Polytechnic, ní Ilé-Ifẹ̀ Nínú ìtàkurọ̀sọ rẹ̀ pẹ̀lú aṣojú ilé-iṣẹ́ ìwé ìròyìn *Vanguard*, Rahmon fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé  Ọba Okùnadé Ṣìjúadé tí ó wàjà kọjá nílé-Ifẹ̀ ni ó yan ọòun gẹ́gẹ́ bí Ọọ̀ni Ilé-Ifẹ̀  ṣáájú kí ó tó gbésẹ̀ nítorí iṣẹ́ ìdàgbà-sókè ribiribi tí òun gbé ṣe ní ìlú náà, pàápàá jùlọ nílẹ̀ Yorùbá lápapọ̀.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé, ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ rẹ̀
Rahmon Adégòkè ni wọ̀n bí nídìílé ọba Akui, ní Ilé-Ifẹ̀  ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun níbi tí ó ti parí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti ilé-ẹ̀kọ́ girama rẹ̀. Ó tẹ̀ síwájú nílé-ẹ̀kọ́ Fásitì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ níbi tí ó ti gba oyè àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ Sáyẹ́nsì ní ọdún 1983, lẹ́yìn èyì ni ó tú kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ìṣirò ( Mathematics Education). Ẹ̀wẹ̀, ó tún lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ fásitì Centurion International ní orílẹ̀-èdè California, níbi tí ó ti gba oyè ìmọ̀ ẹlẹ́kej (master's degree), tí ó sì tún gba oyè ìmọ̀ ọ̀mọ̀wé ( doctorate degree) nílé ẹ̀kọ́ All Saints University School of Medicine, New York City, ní ọdún 1966.

Pẹ̀lú ìgbìyànjú rẹ̀ láti gbẹ́ ẹ̀ka ètò ẹ̀kọ́ sókè ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Ó dá ilé-ẹ̀kọ́ gbogbo-nìṣe ( Polytechnic), Ile-Ife kalẹ̀ ní ọdún  1984 tí ó sì dá Fásitì Oduduwa náà kalẹ̀ ní ọdún 2009. Rahmon jẹ́ ọ̀kan gbòógì lára àwọn  Industrial Statisticians ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

## Àwọn ìtọ̀ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1957
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè