Francisca Nneka Okeke

**Francisca Nneka Okeke** Fetísílẹ̀ ⓘ jẹ́ onímọ̀ nípa físíìsì ní Nàìjíríà .  Ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n nínú físíìsì ní Yunifásítì ti Nàìjíríà, Nsukka àti obìnrin àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ olórí ẹ̀ka kan ní Yunifásítì náà. 

## Ìtàn ìgbésí ayé
Ọmọ ìlú Idemili Àríwá ni ó wá láti ìpínlẹ̀ Anambra . Ó gba oyè Bachelor of Science nínú físíìsì (1980), Master of Science nínú ẹ̀kọ́ sáyẹ́ǹsì (1985), Titunto si Imọ-jinlẹ nínú application Earth geophysics (1989), àti Ph.D. nínú ionospheric geophysics (1995), láti Yunifásítì ti Nàìjíríà . Ó ṣe iṣẹ́ postdoctoral rẹ̀ ní Yunifásítì ti Tokyo, Japan . 

Okeke ni olori Ẹka Fisiksi ati Aworawo ni Yunifasiti ti Nigeria, Nsukka lati ọdun 2003 si 2006 ati pe o jẹ olori Ẹka Imọ-jinlẹ Ara lati ọdun 2008 si 2010.   Oun ni obinrin akọkọ lati di ipo mejeeji mu.  Ni afikun, Okeke ni ọjọgbọn obinrin akọkọ ti fisiksi ni apa ila-oorun Naijiria.  Lakoko akoko rẹ gẹgẹbi olori ẹka, o ṣeduro fun fifi awọn obinrin diẹ sii sinu ẹka naa, eyiti o yori si gbigba awọn ọmọ ẹgbẹ obinrin mẹta tuntun ati gẹgẹbi olori ti awọn olukọni ti o ṣe pataki si gbigba awọn obinrin ni awọn ipo olukọ ni imọ-jinlẹ ara. O ṣe agbero fun ikopa gbooro ti awọn obinrin ati awọn ọmọbirin ninu imọ-jinlẹ ati imọ-ẹrọ. 

Ní ọdún 2011, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ti Ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti Nàìjíríà, ẹgbẹ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tó ga jùlọ ní Nàìjíríà. Wọ́n fi í sí ilé-ẹ̀kọ́ náà pẹ̀lú Abba Gumel, ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ̀ ìṣirò àti ọmọ ẹgbẹ́ Ilé-ẹ̀kọ́ sáyẹ́ǹsì ti Áfíríkà . 

Yàtọ̀ sí àwọn ẹ̀bùn iṣẹ́ rẹ̀, Ọ̀jọ̀gbọ́n Okeke jẹ́ ìyàwó àti ìyá olùfọkànsìn. Ó fẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n onímọ̀ nípa ìmọ̀ físíìsì, Ọ̀jọ̀gbọ́n Pius Nwankwo Okeke, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún méjìdínlógún, tí òun àti àwọn ọmọ mẹ́fà jọ ń bí. Papọ̀, tọkọtaya náà jẹ́ àpẹẹrẹ ìdílé kan tí ó fìdí múlẹ̀ nínú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì, ẹ̀kọ́, àti iṣẹ́ ìsìn fún aráyé. 

## Ìwádìí sáyẹ́ǹsì
Okeke ti ya ọpọlọpọ iṣẹ rẹ̀ si kikọ ẹkọ ionosphere ati " ìṣẹ̀lẹ̀ elektrojeti equatorial ." Pẹlu agbara oorun, electrojet jẹ odo ina ti o n kọja agbaye si ila-oorun ni ayika dip equator ati pe o fa ki aaye magnetic ni dip ìlà-okun yatọ ni igba marun ju nibikibi miiran lori aye. (Dip tabi magnetic equator yatọ si ìlà-okun ni awọn iwọn diẹ, bi opo magnetic ìlà-okun ti Aye yatọ si ohun ti a ro ni Àríwá Pólà .) Awọn ohun ti o nifẹ si iwadii Okeke ni ìjìnlẹ̀-ẹ̀rọ-gíga, fisiksi oju-aye afẹfẹ ati iyipada oju-ọjọ . 

Ìwádìí Okeke lórí bí ìṣiṣẹ́ oòrùn nínú ionosphere ṣe ní ipa lórí pápá magnetic ayé lè mú kí a ní òye tó dára nípa ìyípadà ojúọjọ́, kí ó sì ran wá lọ́wọ́ láti mọ àwọn orísun ìṣẹ̀lẹ̀ bí ìjìnnà àti ìsẹ̀lẹ̀. 

Ó ti ṣe àṣeyọrí nínú àbójútó Ph.D. méjìlá àti nǹkan bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ M.Sc. méjìdínlọ́gbọ̀n. Ní ọdún 2010, ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ PhD obìnrin rẹ̀, Theresa Obiekezie, gba ẹ̀bùn AU-TWAS ọ̀dọ́ onímọ̀ sáyẹ́ǹsì. 

## Àwọn ẹ̀bùn
Wọ́n pè é ní amì eyẹ L'Oréal-UNESCO fún awọn Obìnrin nínú Ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ní ọdún 2013   fún àwọn àfikún pàtàkì tó ṣe sí òye àwọn ìyàtọ̀ ojoojúmọ́ ti ìṣàn ion nínú afẹ́fẹ́ òkè èyí tí ó lè mú kí òye wa nípa ìyípadà ojúọjọ́ pọ̀ sí i. Ìwé ìròyìn Afirika Tuntun tọ́ka sí Okeke gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà 100 tó ní ipa jùlọ ní ọdún 2013. 

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Nígbà tí Francisca pé ọmọ ọdún méjìdínlógún, ó fẹ́ onímọ̀ nípa fisiksi Pius Nwankwo Okeke .  Tọkọtaya náà ní ọmọ mẹ́fà. 

## Ẹgbẹ́ àwọn ẹgbẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n

* Ẹgbẹ́, Ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti Nàìjíríà, FAS.
* Ẹgbẹ́, Ẹgbẹ́ Àwọn Agbábọ́ọ̀lù fún Ìgbéga Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì ti Japan, FJSPS
* Ẹgbẹ́, Ilé-ẹ̀kọ́ Fisiksi Nàìjíríà, FNIP.
* Ọmọ ẹgbẹ́, Ìgbìmọ̀ Olùdarí ti ANSTI.
* Ọmọ ẹgbẹ́ adájọ́: Ìdájọ́pọ̀ agbègbè fún àwọn obìnrin nínú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ní ìsàlẹ̀ Sahara ní Áfíríkà.
* ASEG ti Australian Society of Exploration Geophysics Awọn onimọ-jinlẹ nipa ilẹ
* Ẹgbẹ́ Àjọ Àwọn Obìnrin ti Áfíríkà ti AAWS
* OWSD Organisation of Women in Science for the Development World
* Ẹgbẹ́ AGU ti Amẹ́ríkà ti Geophysics
* NIP Ilé-ẹ̀kọ́ Físíìsì ti Nàìjíríà
* Ẹgbẹ́ Sayensi SAN ti Nàìjíríà.
* Ẹgbẹ́ Àwọn Awòràwọ̀ Àgbáyé IAU
* Ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ tẹ́lẹ̀, INFES, Nẹ́tíwọ́ọ̀kì Àgbáyé ti Àwọn Obìnrin Onímọ̀-ẹ̀rọ àti Onímọ̀-ìjìnlẹ̀. Ọmọ ẹgbẹ́, WIP, Àwọn Obìnrin nínú Físíìsì
* Ẹgbẹ́ SGEPSS ti Geomagnetism ati Earth, Planetary ati Space Sciences
* Nẹ́ẹ̀tìwọ́ọ̀kì ANSTI ti ilẹ̀ Áfíríkà fún Ilé-ẹ̀kọ́ Ìmọ̀-ẹ̀rọ àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ, Ọmọ ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Olùdarí 

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ