open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koelliker's glass lizard

**Koelliker's glass lizard** (*Hyalosaurus koellikeri* ), ti won sábà ma ń pè ní  **Moroccan glass lizard**, jẹ́ àwọn ẹ̀yà alángba ti ẹbí Anguidae.

## Orísun rẹ̀
Wọ́n fi orúkọ rẹ̀ ganga *koellikeri*, fi dá Albert von Kölliker tí ó jẹ́ onímọ̀ histology ọmọ Swiss lọ́lá.

## Ìtòsí ibi tí ó má n wà
Wọ́n máa ń rí *H. koellikeri* ní Algeria àti Morocco.

## Ibùgbé
Ibi tí  Koelliker's glass lizard ma ń sábà gbé ni àwọn igbó tó móoru, tí koríko pọ̀ sí àti ewéko.

## Ipò ìtọ́jú
Ìba igbó jẹ́ maa ń ṣàkóbá fún* H. koellikeri*.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìwé àkàsíwájú
* Boulenger GA. 1885. *Catalogue of the Lizards in the British Museum (Natural History). Second Edition. Volume II. ... Anguidae ...* London: Trustees of the British Museum (Natural History). (Taylor and Francis, printers). xiii + 497 pp. + Plates I-XXIV. (*Ophisaurus koellokeri*, new combination, p.&nbsp;283 + Plate XV, figures 2, 2a, 2b).
* Günther A. 1873. "Description of a new Saurian (*Hyalosaurus*) allied to *Pseudopus* ". *Ann. Mag. Nat. Hist., Fourth Series* **11**: 351. ("*Hyalosaurus Kœllikeri* ", new species).
* Sindaco R, Jeremčenko VK. 2008. *The Reptiles of the Western Palearctic. 1. Annotated Checklist and Distributional Atlas of the Turtles, Crocodiles, Amphisbaenians and Lizards of Europe, North Africa, Middle East and Central Asia*. (Monographs of the *Societas Herpetologica Italica*). Latina, Italy: Edizioni Belvedere. 580 pp. . (*Hyalosaurus koellikeri*).

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Garry Marshall

**Garry Kent Masciarelli** (November 13, 1934 – July 19, 2016) je osere ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Kofoworola Abeni Pratt

Olóyè **Kofoworola Abeni Pratt** Hon. FRCN (1910–1992) jẹ́ olùtọ́jú  aláìsàn tí wọ́n bí sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ olùtọ́jú aláìsàn dúdú tí ó kọ́kọ́ ṣiṣẹ́ pẹ̀lú National Health Service. Ó sì jẹ igbákejì ààrẹ ti International Council of Nurses àti ènìyàn dúdú àkọ́kọ́ tí ó má a jẹ́  Chief Nursing Officer fún Nàìjíríà, tí ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú  Federal Ministry of Health.

Wọ́n bí Pratt is ẹbí olókìkí kan ní Nàìjíríà, ó kàwé láti dí olùkọ́ ní United Missionary College ní Ibadan, lẹ́yìn tí bàbà rẹ̀ kò fi taratara fọwọ́sí pé kí ó ṣe iṣẹ́ ìtọ́jú aláìsàn. Lati 1936 sí 1940 ó jẹ́ olùkọ́ ní Church Missionary Society girls' school ní Nàìjíríà.

O fẹ́ òyìnbó, Dr. E. S. O. Pratt, lẹ́yìn tí ó kọjá sí England ní ọdún 1946, ó kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ìtọ́jú aláìsàn ní Nightingale School tí ó wà ní St Thomas' Hospital, ní London, ó sì yege gẹ́gẹ́ bí  State Registered Nurse ní ọdún  1950. Kò wọ́pọ̀ kí wọ́n gba ẹni tí ó ti lọ́kọ lati ṣisẹ́ ìtọ́jú aláìsàn ní àkókò yẹn.

Ní àkókò rẹ̀ ní London, ó jáfáfá ní ẹgbẹ́  West African Students' Union, ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ́ lati àwọn orílẹ̀ èdè tó wà ní ìwọ oòrùn Afíríkà tí wọ́n ń kàwé ní United Kingdom, tí ó sì jẹ́ pé ní ọdún 1942, wọ́n jà fitafita fún òmìnira àwọn ìletò ìwọ oòrùn Gẹ̀ẹ́sì.

Pratt padà sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 1954.  Wọ́n yàn-án ní ògá àwọn olùtọ́jú aláìsàn lóbìrin ní University College Hospital ní Ibadan nínú ọdún mẹ́ẹ̀wá, tí ó jẹ́ pé òhun ní ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àkọ́kọ́ tí ó má a di ipò yìí mú. Ó jẹ́ alábójútó fún ètò ìléra ti ìlú èkó ní bí ọdún 1970.

Ní ọdún  1973 ó gba ẹ̀bùn  Florence Nightingale Medal lati ọwọ́ International Committee of the Red Cross.

Ààrẹ  Nigerian Red Cross Society, Sir Adetokunbo Ademola, ní ó fun ní ẹ̀bùn yìí ní ọjọ́ ọkànlélógún oṣù kejìlá ọdún1973.

Ní ọdún 1979 wọ́n sọọ́ dí ọmọ ẹgbẹ́ Royal College of Nursing; èyí tí wọ́n fi dáa lọ́la

Ó kú  ní ọjọ́ kejìdínlógún Oṣù kẹfà ọdún 1992.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1910
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1992
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ìbádọ́gba àwọn coeficient

Ní ìmọ̀ ìṣirò, ọ̀nà **ìbádọ́gba àwọn coeficient**  tí a ń gbà yanjú ìṣiṣẹ́ ìbádọ́gba àwọn ìkọsílẹ̀ méjì bí polynomial fún àwọn ohun ìwúlò ti a kò mọ̀. Ó gbójú lé ìdálójú pé àwọn  ìkọsílẹ̀ méjì jọrawọn bákannáan
## Àpẹẹre ní ìdá gidi
Ká gbà wípé a fẹ́ lo partial fraction decomposition sí  ìkọsílẹ̀  yìí:

: \frac{1}{x(x-1)(x-2)},\,
À ní, a fẹ́ gbe wá sí ipò yìí:
: \frac{A}{x}+\frac{B}{x-1}+\frac{C}{x-2},\,
Tí ó jẹ́ pé àwọn  ìkọsílẹ̀ tí a kò mọ yí jẹ́ *A*, *B* àti *C*.
Ìlọ́polọ́po formulas yìí pẹ̀lú *x*(*x*&nbsp;&#x2212;&nbsp;1)(*x*&nbsp;&#x2212;&nbsp;2) sọ méjèèjì di àwọn  polynomial méjì, tí ó bára dọ́gba:
: A(x-1)(x-2) + Bx(x-2) + Cx(x-1) = 1,\,
Ẹ̀ka:Àwọn ìṣedọ́gba
Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà ìṣirò
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Table of mathematical symbols by introduction date

Àwọn tábìlì yìí ṣe àkójọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìdánimọ̀ tí a ma ń sábà lọ́ ní ìmọ̀ ìṣirò, tí a tò wọ́n gẹ́gẹ́ bí àkókò tí ṣàfihàn rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Aristarchian symbols

**Aristarchian symbols** jẹ́ asterisk àti obelus. Wọ́n sọ ọ́ lórúkọ lẹ́yin Aristarchus of Samothrace.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà ìṣirò
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Sendov's conjecture

Ní ìmọ̀ ìṣirò, **Sendov's conjecture**, nígbàmíràn wọ́n má a ń pèé ní **Ilieff's conjecture**, nííṣe pẹ̀lú ibi tí àwọn root àti àwọn ojú ibi iṣẹ́ polynomial ti complex variable. Wọ́n sọọ́ lórúkọ Blagovest Sendov.

Conjection yìí sọ pé fún polynomial
:  f(z) = (z - r_1)\cdots (z-r_n),\qquad (n\ge 2) 
pẹ̀lú gbogbo àwọn  *r*1,&nbsp;...,&nbsp;*r**n* inú unit disk |*z*|&nbsp;≤&nbsp;1, 
ìkànkan àwọn n root tí ìjìnasí wọn kò ju ẹyọ kan lati ojú kan.

## Àwọn ìtọ́kasí
* G. Schmeisser, "The Conjectures of Sendov and Smale," *Approximation Theory: A Volume Dedicated to Blagovest Sendov* (B. Bojoanov, ed.), Sofia: DARBA, 2002 pp.&nbsp;353–369.

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* Sendov's Conjecture by Bruce Torrence with contributions from Paul Abbott at The Wolfram Demonstrations Project

Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà ìṣirò
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Àwọn ṣòro igun aago

thumb|Àwòrán yìí ṣe àfihàn àwọn igun àfọwọ́ṣe tí ó n ṣàfihàn agogo méjì lé ogún
**Àwọn iṣòro igun aago **jẹ́ irú ìṣòro ìṣirò tí ó ní ṣe pẹ̀lú wíwá àwọn igun láàrín àwọn ọwọ́ aago àfọwọ́ṣè.

## Ìṣòro ìṣirò
Àwọn ṣòro igun aago ṣe àkàwé àwọn ìwọ̀n méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀: igun àti àkókò. Wọ́n ma a ń wọn igun pèlú degree lati ààmì iye méjìlá sí apá ọ̀tún. Àkókò yìí dá lórí aago wákàtí méjìlá.

Ọ̀nà tí à ń gbà sọ àwọn ìṣòro yìí di pẹ̀tẹ́lẹ̀ ni ìyípadà igun ní degree fún ìṣẹ́jú kan. Ọwọ́ wákàtí fún déédé wákàtí méjìlá aago àfọwọ́ṣe ń yípo  360° ní  àwọn wákàtí méjìlá (ìṣẹ́jú 720) tàbí 0.5° fún ìṣẹ́jú kan. Ìṣẹ́jú ọwọ́ yí má a ń yípo nípasẹ̀ 360° ní àwọn ìṣẹ́jú 60 tàbí  6° fún ìṣẹ́jú kan.

### Ìbádọ́gba fún igun ti ọwọ́ wákàtí
: \theta_{\text{hr}} = 0.5^{\circ} \times  M_{\Sigma} = 0.5^{\circ} \times (60 \times H + M)
ní ibi tí:
* θ jẹ́ igun àwọn degree tí ìwọn ọwọ́ ìwọ̀n ìyípo apá ọ̀tún láti méjìlá 
* *M*Σ jẹ́ àwọn ìṣẹ́jú tí ó kọjá aago méjìlá . 
* H jẹ́ wákàtí yẹn .
* M jẹ́ àwọn  ìṣẹ́jú tí ó kọjá wákàtí yẹn.

### Ìbádọ́gba fún igun ti ọwọ́ ìṣẹ́jú
: \theta_{\text{min.}} = 6^{\circ} \times M
* θ  jẹ́ igun àwọn degree tí ìwọn ọwọ́ ìwọ̀n ìyípo apá ọ̀tún láti ipò aago méjìlá.
* M jẹ́ ìṣẹ́jú yẹn.

#### Àpẹẹrẹ
Àkókò yẹn ni  5:24. Igun yẹn ní àwọn degree ti ọwọ́ wákàtí ni:
: \theta_{\text{hr}} = 0.5^{\circ} \times  (60 \times 5 + 24) = 162^{\circ}
Igun yẹn mí àwọn degree ti ọwọ́ ìṣẹ́jú ni:
: \theta_{\text{min.}} = 6^{\circ} \times 24 = 144^{\circ}

### Ìbádọ́gba fún igun ti láàrín àwọn  ọwọ́ yẹn
A lè rí igun tí ó wà  láàrín àwọn  ọwọ́ yẹn nípasẹ̀ lílo àgbékalẹ̀ yìí:
: \begin{align}
\Delta\theta
 &= \vert \theta_{\text{hr}} - \theta_{\text{min.}} \vert \\
 &= \vert 0.5^{\circ}\times(60\times H+M) -6^{\circ}\times M \vert \\
 &= \vert 0.5^{\circ}\times(60\times H+M) -0.5^{\circ}\times 12 \times M \vert \\
 &= \vert 0.5^{\circ}\times(60\times H -11 \times M) \vert \\
\end{align}
ní ibi tí
* H ti jẹ̣́ wákàtí 
* M  ti jẹ̣́ ìṣẹ́jú
Tí igun yẹn bá  180 degree, kí a yọọ́ kúrò ní 360 degrees

#### Àpẹẹrẹ
Àkókò yẹn jẹ́ 2:20.
: \begin{align}
\Delta\theta 
 &= \vert 0.5^{\circ} \times (60 \times 2 - 11 \times 20) \vert \\
 &= \vert 0.5^{\circ} \times (120 - 220) \vert \\
 &= 50^{\circ}
\end{align}

### Ní ìgbà tí ọwọ́ wákàtí àti ìṣẹ́jú aago bá wà lórí ara wọn?
Ọwọ́ wákàtí àti ìṣẹ́jú ma ń wà lórí ara wọ́n nígbà tí igun wọn bá jẹ́ bákan náà.
: \begin{align}
\theta_{\text{min}} &= \theta_{\text{hr}}\\
\Rightarrow 6^{\circ} \times M &= 0.5^{\circ} \times (60 \times H + M) \\
\Rightarrow 12 \times M &= 60 \times H + M \\
\Rightarrow 11 \times M &= 60 \times H\\
\Rightarrow M &= \frac{60}{11} \times H\\
\Rightarrow M &= 5.\overline{45} \times H
\end{align}
H jẹ́ odidi láàárín  0–11. Èyí fún wa ní ìlọ́po: 0:00, 1:05.45, 2:10.90, 3:16.36, 4:21.81, 5:27.27. 6:32.72,  7:38.18, 8:43.63, 9:49.09, 
10:54.54, àti 12:00.
(ìṣẹ́jú 0.45 jẹ́ déédé aáyá 27.27 .)

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* http://www.delphiforfun.org/Programs/clock_angle.htm 
* http://www.ldlewis.com/hospital_clock/  - extensive clock angle analysis
* http://www.jimloy.com/puzz/clock1.htm 

Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà ìṣirò
Achmatowicz reaction

**Achmatowicz Reaction** jẹ́ ìṣètò organic èyí tí furan ma a ń yípadà sí dihydropyran. Ní àtẹ̀jáde Osman Achmatowicz Jr. àkọ́kọ́ ní ọdún 1971  furfuryl alcohol dàpapọ̀ ṣiṣẹ́ pẹ̀lú bromine ní methanol sí  *2,5-dimethoxy-2,5-dihydrofuran * tí ó tún ara ṣàjọ sí dihydropyran pẹ̀lú àdàpọ̀ sulfuric acid. Àwọn ìgbésẹ̀ ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ míràn, ìdáàbòbò alcohol pẹ̀lú methyl orthoformate àti boron trifluoride) àti ìmúkù  ketone pẹ̀lú sodium borohydride ṣe ìmújáde èyí tí a lè ṣètò  monosaccharides lati inú rẹ̀. 
: 600x600px|The Achmatowicz reaction
Wọ́n ti lo ìlànà Achmatowitz lati ṣètò àwọn molecule tó lágbára fún àpẹẹrẹ bí ti*desoxoprosophylline*, *Pyrenophorin*  àti *Bao Gong Teng A*. Láìpẹ́ yìí wọ́n lòó fún ìmú ìlọsíwájú bá ìṣètò kẹ́míkà.
: 600x600px|Achmatowicz Burke 2006
àti ní enantiomeric scaffolding.
: 600x600px|Achmatowicz Reaction Coombs 2008

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Elbs reaction

**Elbs reaction** jẹ́  ìṣètò  ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ organic tí ó ṣàpèjúwe pyrolysis ti ortho methyl tí wọ́n fi rọ́pò benzophenone lati yọ omi kúrò nínú polyaromatic. Wọ́n sọ orúkọ  dàpapọ̀ ṣiṣẹ́ yìí lórúkọ ẹni tí ó ṣàwárí rẹ̀, onímọ̀ chemistry ọmọ jamaní, Karl Elbs tí ó tún ṣètò Elbs oxidation.  Wọ́n tẹ  ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ jáde ní ọdún in 

Elbs pàápàá jùlọ kò túmọ̀  àbájáde ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ dárádára nítorí àìní ìmọ̀ tó péye nípa ìrísí naphthalene.

## Ìmọ̀ nípa rẹ̀
Ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ Elbs n jẹ́ kí a lè ṣètò aromatic tí kò lómi. Gẹ́gẹ́ bí Elbs ti ṣàfihàn rẹ̀ ní ọdún 1884 wípé óṣeéṣe lati rí anthracene nínú dehydration. ìṣètò aromatic nlá bíi pentacene tún ṣeéṣe.  Ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ yìí kìí ṣẹlẹ̀ ní ìgbésẹ̀ kan ṣùgbọn ó maa ń kọ́kọ́ jásí dihydropentacene tí wọ́n maa ń yọ hydrogen kúrò nínú rẹ̀ ní ìgbésẹ̀ kejì pẹ̀lú copper gẹ́gẹ́ bí amúlọsíwájú bá ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́.
 
center|600x600px|Elbs reaction to anthracite and pentacene
A lè rí àwọn ìdàpọ̀ kẹ́míkà acyl tí a nílò ní ì dàpapọ̀ ṣiṣẹ́ yìí látàrí Friedel-Crafts acylation pẹ̀lú aluminum chloride.

## Àwọn ìyàtọ̀
Ó tún ṣeéṣe kí a ṣètò àwọn ìdàpọ̀ kẹ́míkà heterocyclic lati ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ Elbs. Ní ọdún 1956 ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ Elbs ti thiophene tí ó jẹyọ di àtẹ̀jáde. A kò rí èsì àbájáde tí à ń reti nítorí ìyípadà nínú ètò ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ lẹ́yìn ìṣètò ti agbedeméjì àkọ́kọ́ tí ó fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìgbésẹ̀ Ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ àwọn radical tí kò lólúwa.
center|400x400px|Heterocyclic Elbs reaction

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Karl Elbs

thumb|Karl Elbs
**Karl Elbs**, Ọjọ́ kẹtàlá Oṣù kẹsán Ọdún 1858 ní Alt-Breisach, Baden, Germany – Ọjọ́ kerìnlélógún Oṣù kẹjọ Ọdún 1933) jẹ́ onímọ̀ chemistry ọmọ orílẹ̀ èdè Jamaní. Ohun ní ó ṣèdá  Elbs reaction fún ìṣètò anthracene. Ohun ló tún wà ní idi Elbs persulfate oxidation.

## Àwọn ìtọkasí
* E. J. Behrman, Bull. Hist. Chem., 30, 19-22(2005).
{| class="metadata plainlinks stub" style="background

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1858
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1933
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Elbs persulfate oxidation

The **Elbs persulfate oxidation** jẹ́ ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ ti àwọn phenol pẹ̀lú alkaline potassium persulfate lati di para-diphenols.
center|400x400px|The Elbs persulfate oxidation
Oríṣíríṣi àwọn àgbéyẹ̀wò ní wọ́n ti tẹ̀jáde.

## Ètò ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́
Wọ́n ti dába ètò ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́ tí ó ṣàfihàn ìrọ́pò para nínú tautomeric para carbanion ti phenolate ion tí ó bẹ̀rẹ̀: Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú yíyọ nucleophile kúrò nínú peroxide oxygen ti peroxodisulfate (peroxydisulfate) ion, lati rí ẹgbẹ́ sulfate (**3**), tí wọ́n maa pomipọ̀ mọ́ sí ẹgbẹ́ hydroxyl.

Àìlánfàní tí ó rọ̀ mọ́ọ ní kẹ́míkà kékeré pẹ̀lú ohun ìdá àkọ́kọ́ àti èyí tí a lò pátápátá ti persulfate. Wọ́n dáa lábá pé  phenol lọ́pọ̀lọ́pọ̀ ọ̀nà jẹ́ amúlọsíwájú bá sísọ persulfate di sulfate.
center|500x500px|The Elbs persulfate oxidation

## Tún wo
*Boyland–Sims oxidation

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Boyland–Sims oxidation

**Boyland–Sims oxidation** jẹ́ ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ kẹ́míkà ti àwọn aniline pẹ̀lú alkaline potassium persulfate, tí ó jẹ́ pé lẹ́yìn dídomi sí rẹ̀ ó maa di  *ortho*-hydroxyl àwọn aniline.
center|500x500px|The Boyland-Sims oxidation
 *Ortho*-isomer ló maa ń jẹyọ. Síbẹ̀síbẹ̀, *para*-sulfate maa jẹyọ ní bíntí pẹ̀lú àwọn analine kan .

## Ètò ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́
Behrman ti fihàn pé oun àkọ́kọ́ tí a maa rí nínú  Boyland–Sims oxidation ni jíjẹyọ arylhydroxylamine-O-sulfate (**2**). Àtúntò zwitterionic yìí maa jẹ́ kí a rí ortho- sulfate (**5**), tí a maa domisí lati lè rí ortho-hydroxyl aniline.
center|500x500px|The mechanism of the Boyland-Sims oxidation

## Ìwé àkàsíwájú si
* 

## Tún wo
* Elbs persulfate oxidation

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Adams decarboxylation

**Adams decarboxylation** jẹ́ ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́ kẹ́míkà tí ó ní ṣe pẹ̀lú yíyọ ẹgbẹ́ carbonyl kúrò nínú coumarins tí ó ní ẹgbẹ́ carboxylic acid ní ipò kjẹta. A maa ń ṣe íyọ ẹgbẹ́ carbonyl kúrò yìuí kúrò nípasẹ àpòpọ̀ aqueous  ti sodium bisulfite, ooru àti àpòpọ̀ líle ti sodium hydroxide.
center|400px

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Henrietta Ogan

**Henrietta Ogan** jẹ́ alámójútó okùn òwò tí ó sì jẹ́ ààrẹ Ahmadu Bello University Alumni Association. Ó fi ipò yìí sílẹ̀ fún  Ahmed Tijani Mora, ogbónta onímọ̀ oògùn oyìnbó  tí ó jẹ́ alákóso  Pharmacists Council of Nigeria.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Hurwitz matrix

Ní ìmọ̀ ìṣirò, **Hurwitz matrix**, tàbí **Routh-Hurwitz matrix**, ní ìmọ̀ ẹ̀rọ,** ìdúróṣinṣin matrix**, jẹ́ ètò square matrix gidi tí wọ́n ṣètò ẹ̀ pẹ̀lú àwọn coeficient polynomial gidi.

## Hurwitz matrix àti ti àmì  ìdúróṣinṣin Hurwitz
Ìdárúkọ, tí wọ́n bá fún wa ní polynomial gidi
: p(z)=a_{0}z^n+a_{1}z^{n-1}+\cdots+a_{n-1}z+a_n
ti n\times n square matrix
: 
H=
\begin{pmatrix}
a_1 & a_3 & a_5 & \dots & \dots & \dots & 0 & 0 & 0 \\
a_0 & a_2 & a_4 & & & & \vdots & \vdots & \vdots \\
0 & a_1 & a_3 & & & & \vdots & \vdots & \vdots \\
\vdots & a_0 & a_2 & \ddots & & & 0 & \vdots & \vdots \\
\vdots & 0 & a_1 & & \ddots & & a_n & \vdots & \vdots \\
\vdots & \vdots  & a_0 & & & \ddots &  a_{n-1} & 0 & \vdots \\
\vdots & \vdots  & 0 & & & & a_{n-2} & a_n & \vdots \\
\vdots & \vdots & \vdots & & & & a_{n-3} & a_{n-1} & 0 \\
0 & 0 & 0 & \dots & \dots & \dots & a_{n-4} & a_{n-2} & a_n
\end{pmatrix}.

ń pèé ní  **Hurwitz matrix** tí ó bá polynomial p mu. Olùdásílẹ̀ rẹ̀ ní  Adolf Hurwitz ní ọdún 1895 pé polynomial gidi dúróṣinṣin (leyí tójẹ́ pé, gbogbo root wọn ní ní apá òdì gidi) tí ó bá jẹ́ pé, tí ó sì jẹ́ pé àwọn ipò lábébé iwájú ti matrix H(p) jẹ́ dájú:
: 
\begin{align}
\Delta_1(p) &= \begin{vmatrix} a_{1} \end{vmatrix} &&=a_{1} > 0 \\[2mm]
\Delta_2(p) &= \begin{vmatrix}
   a_{1} & a_{3} \\
   a_{0} & a_{2} \\
   \end{vmatrix} &&= a_2 a_1 - a_0 a_3 > 0\\[2mm]
\Delta_3(p) &= \begin{vmatrix}
   a_{1} & a_{3} & a_{5} \\
   a_{0} & a_{2} & a_{4} \\
   0     & a_{1} & a_{3} \\
\end{vmatrix} &&= a_3 \Delta_2 - a_1 (a_1 a_4 - a_0 a_5 ) > 0
\end{align}

àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Tí à ń pe bàwọn lábébé \Delta_k(p) rẹ̀ ní Hurwitz determinants.

## Ìdúróṣinsin Hurwitz matrices
Ní ìmọ̀ ẹ̀rọ, àti àlàyé ìdúróṣinṣin, à ń pe square matrix A ní** ìdúróṣinṣin matrix** (tàbí nígbàmíràn ní **Hurwitz matrix**) tí gbogbo eigenvalue ti A ní apá òdì,
: \mathop{\mathrm{Re}}[\lambda_i]  
fún ìkọ̀ọ̀kan eigenvalue \lambda_i. A maa ń jẹ́  **ìdúróṣinṣin matrix**, nítorí differential equation
: \dot x = A x
jẹ́ asymptotically stable, that is, x(t)\to 0 sí t\to\infty.

Tí G(s) jẹ́ (matrix-valued) ìrékọjá iṣẹ́ nígbà náà G maa ń jẹ́ **Hurwitz** tí àwọn òpó ìdá ipilẹ̀ G. Mọ̀ wípé kò ṣe pàtàkì kí G(s), fún àríyànjiyàn kan pàtó s, jẹ́ Hurwitz matrix &#x2014; kò ti lẹ̀ ní lati jẹ́ square. Ìlọ́pọ̀ yẹn ní pé t́ A bá jẹ/ Hurwitz matrix, kí  dynamical system
: \dot x(t)=A x(t) + B u(t) 	 
: y(t)=C x(t) + D u(t)\, 	 
sì ní  ìrékọjá iṣẹ́ Hurwitz .

## Àwọn ìtọ́kasí
* 
* 
* Hassan K. Khalil (2002). *Nonlinear Systems*. Prentice Hall.
* Siegfried H. Lehnigk, ''On the Hurwitz matrix'', *Zeitschrift für Angewandte Mathematik und Physik (ZAMP)*, May 1970
* Bernard A. Asner, Jr., *On the Total Nonnegativity of the Hurwitz Matrix*, SIAM Journal on Applied Mathematics, Vol. 18, No. 2 (Mar., 1970)
* Dimitar K. Dimitrov and Juan Manuel Peña,  ''Almost strict total positivity and a class of Hurwitz polynomials'', Journal of Approximation Theory,  Volume 132, Issue 2 (February 2005)

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* Hurwitz matrix at PlanetMath.org. 

Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà ìṣirò
Baeyer–Drewson indigo synthesis

The **Baeyer–Drewson indigo synthesis** (1882)  jẹ́ ìṣètò ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ organic èyí tí a maa ń ṣètò indigo lati 2-nitrobenzaldehyde àti acetone 
center|Baeyer-Drewson indigo synthesis
Wọ́n kó ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ yìí sí aldol condensation. bíi ọnà sí indigo, ìlànà yìí yọ ọ̀nà yìuí kúrò ní aniline.

## Ètò
center|Baeyer-Drewson indigo synthesis mechanism

## Àkíyèsí
Ní lítíréṣọ̀ Gẹ̀ẹ́sì wọ́n maa ń pe ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́ yìí ní  ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́ Baeyer–Drewson , bí ó tilẹ̀jẹ́pe ẹní tí ó kọ ìwé àkọ́kọ́ ni Drewsen.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Baeyer–Emmerling indole synthesis

**Baeyer–Emmerling indole synthesis** jẹ́ ọ̀nà fún ìṣètò indole lati (ìrọ́pò) *ortho*-nitrocinnamic acid àti iron gbẹrẹfu nínú àpòpọ̀ base tó le. Ẹni tí ó ṣe àwàrí ìdàpapọ̀ ṣiṣẹ́ yìí ni Adolf von Baeyer àti Adolph Emmerling ní ọdún 1869.

center|300x300px|Baeyer-Emmerling indole synthesis

## Ètò ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́
Ìdàpọ̀ ṣiṣẹ́ iron gbẹrẹfu pẹ̀lú  *o*-nitrocinnamic mú ẹgbẹ́ nito kù sí nitroso. Nitrogen yìí maa dìpọ̀ pẹ̀lú carbon lórí okùn alkene pẹ̀lú sísọ molecule omi kan nù lati di ohun róbótó. Yíyọ ẹgbẹ́ carbonyl kúro ma a jẹ́ kí indole jẹyọ.
center|470x470px|Baeyer-Emmerling indole reaction mechanism

## Tún wo
* Baeyer–Drewson indigo synthesis

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Paternò–Büchi reaction

thumb|400x400px|Here an electronically excited carbonyl group is added to a ground state olefin yielding an oxetane.

**Paternò–Büchi reaction** tí wọ́n sọ lórúkọ Emanuele Paternò àti George Büchi  tí ó ṣẹ̀dá lílò àti ìrísí rẹ̀, jẹ́ àdàpọ̀ kẹ́míkà ṣiṣẹ́ tí ó maa ń di ẹgbẹ́ oxetane róbótó mẹ́rin lati carbonyl àti alkene.

Pèlú èròjà benzaldehyde àti 2-methyl-2-butene àbáyọrí rẹ̀ ní àdàpọ̀ ìrị́sí àwọn isomer:
: 550x550px|unsymmetric reaction
Àwọn èròjà míràn ni benzaldehyde àti furan

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Acyloin condensation

**Acyloin condensation** jẹ́ ìyọkúrò àsopọ̀ àwọn carboxylic ester pẹ̀lú lílò metalic sodium lati ṣèdá α-hydroxyketone, tí wọ́n tún mọ̀ sí.
center|350x350px|The acyloin condensation
Àdàpọ̀ ṣisẹ́ yìí jẹ́ èyí tó laṣeyọrí jùlọ nígbà tí *R* jẹ́ aliphatic àti inert. Àdàpọ̀ ṣisẹ́ yìí ń di ṣíṣe ní aprotic solvents pẹ̀lú  boiling point, tó pọ̀ bíi  benzene àti toluene. The use of protic solvents results in the Bouveault-Blanc reduction of the separate esters rather than condensation.  Depending on ring size and steric properties, but independent from high dilution, the acyloin condensation of diesters favours intramolecular cyclisation over intermolecular polymerisation. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà chemistry
Ivana Miličević

**Ivana Miličević** (bíi ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n Oṣù kẹrin Ọdún 1974) jẹ́ òṣèré àti atọ́kun fíìmù ará Kroatíà.

## Àwọn eré tí ó ti kópa

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Kroatíà
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Richard Simmons

**Milton Teagle** "**Richard**" **Simmons** (July 12, 1948) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Kevin Clash

**Kevin Jeffrey Clash** (September 17, 1960) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Arárọ̀míre

***The Figurine: Arárọ̀míre*** jẹ́ eré amóhùn máwòrán tí ójáde ní ọdún 2009 tí Kemi Adesoye kọ, tí Kunle Afolayan ṣàgbéjáde àti atọ́kùn, rẹ̀ tí ó sì tún kópa nínu rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìkan gbọ̀n. Ramsey Nouah àti Omoni Oboli kópa nínú rẹ̀.

Eré yìí sọ ìtàn àwọn ọ̀ré méjì tí wọ́n rí ère alágbára ní ojúbọ tí wọ́n ti pa tì nínú igbó nígbà tí wọ́n ń ṣàgùnbánirọ̀, tí ìkan nínú wọn gbé ère yìí lọlé. Láìmọ̀ pé ère Arárọ̀míre tí ó maa ń gbé ire fún ènìyàn tí ó bá ri fún ọdún meje pẹlú ìyà ọdún méje míràn tí ó tẹ̀le. Ayé àwọn ọ̀ré méjì yìí bẹ̀ẹ̀rẹ̀ sí ní dára, tí wọ́n sì ń ní ìlọsíwájú àti ìgbéga nínú iṣẹ́ àti okùn òwò wọn. Síbẹ̀síbẹ̀, lẹ́yìn ọdú méje yìí, Gbogbo nkan bẹ̀ẹ̀rẹ̀ sí ní dàrú fún wọn.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Olumide Oworu

**Olumide Oworu** (bíi ní, Ọjọ́ ọ̀kànlélógún Oṣù kejìlá Ọdún 1994) jẹ́ òṣèré, awosẹ̀ àti olórin ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Iṣẹ́
Olumide kàwé ní King's College, Lagos àti University of Lagos. Ó tún jẹ́ akẹ́kọ́ ní Babcock University.
Olumide bẹ̀rẹ̀ eŕ ṣíṣe ní ọmọ ọdún mẹ́fà pèlú amóhùn máwòran ti ọ̀sẹ̀ẹ̀sẹ̀, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Everyday People.* Wọ́n tún mòọ́ sí ipa 'Tari' tí ó kó ní *‘The Johnsons’*. 
Ó tún kópa nínú àwọn eré míràn bíi *The Patriot, The Men In Her Life, Hammer, Stolen Waters and New Son.* Olumide hùwà  ‘Weki’ ní Mtv Base's  Shuga , abala kẹta àti ìkẹrin.

## Àwọn eré tí ó ti kópa
* *Everyday people*
* *A Soldier's Story*
* *Shuga*
* *8 Bars and a clef*
* *The Johnson's *
* *The Patriot*
* *Staying strong*
* *Hammer*

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1994
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Emilio Estevez

**Emilio Estevez** jẹ́ òṣèré filmu àti atọ́kùn filmu ará Amẹ́ríkà. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
72F fusion protein vaccine

**72F fusion protein vaccine** jẹ́ àjẹsára
tuberculosis tí Statens Serum Insitut (SSI) ṣẹ̀dá rẹ̀. 72F fusion protein yìí ní irú àwọn protein Rv0125 àti Rv1196 tí ó jẹyọ láti *Mycobacterium tuberculosis*.  Wọ́n parí àgbéyẹ̀wò ìlera àkọ́kọ́ ní ọdún 2005 tí wọ́n sì ń dúró de àgbéyẹ̀wò ìlera ìkejì.

## Àwọn ìtọ́kasí
* 

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Ìgbòdì oúnjẹ

**Ìgbòdì oúnjẹ** jẹ́ ìgbòdì ara sí oúnjẹ tàbí sí oúnjẹ kan pàtó.
Ìgbòdì tí ó wọ́pọ̀ jùlọ ni ẹhùn oúnjẹ, tí ó jẹ́ ìlòdì ara sí yálà sí ounjẹ kan pàtó tàbí oríṣiríṣi protein oúnjẹ. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ìlòdi ara sí oúnjẹ míràn kìí ṣe àwọn ẹhùn.
## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Tyler Perry

**Tyler Perry** (orúkọ àbísọ **Emmitt Perry Jr.** ní September 13, 1969) jẹ́ òṣèré àti olùdárí fílmù ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà

Ẹ̀ka:Àwọn olùdarí fílmù ará Amẹ́ríkà
Allotope

Àwọn **allotope** jẹ́ àwọn  ibìkan lára adojú ìjà kọ àìsàn tí kó ní àwọn ìrísí tí kò jọrawọn. Fiwé àwọn idiotope tí wọ́n ní àwọn ìrísí tí ó yàtọ̀ sí ara wọn.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Anti-histone antibodies

**Anti-histone antibodies** jẹ́ àwọn èròjà ìdáàbòbò ara tí ara má ń ṣètò rẹ̀ tí wọ́n sì maa ń ri ní ìdá àádọ́ta (50%) sí ìdá àádọ́rin (70%) àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn systemic lupus erythematosus (SLE) àti àwọn tí ó ju  95%  àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn drug-induced lupus erythematosus.

ELISA tí wọ́n fi ń ṣe ìwádí anti-histone antibodies maa sọọ́ di mímọ̀ wípé ó wà lára tí ó bá rí ju 25 units/ml anti-histone antibodies nínú ẹ̀jẹ̀.

## Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Anti-glomerular basement membrane antibody

**Anti-glomerular basement membrane antibody** (anti-GBM Ab) jẹ́ adojú ko ìjà àrùn tí a ń rí ní Goodpasture's syndrome ṣùgbọ́n tí wọn kò rí ní microscopic polyangiitis.

Àwọn ibì kan gbà wípé " àrùn anti-GBM" àti "àrùn Goodpasture" jọ ara wọn látàrí ẹ̀yà, tí ó jẹ́ kí wọ́n maa lo "Goodpasture syndrome" fún àgbékalẹ̀ ìlera.

## Àwọn ìtọ́kasí


## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* [//www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2011/MB_cgi?mode=&term=antiglomerular+basement+membrane+antibody antiglomerular basement membrane antibody] at the US National Library of Medicine Medical Subject Headings (MeSH)

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
2F5 antibody

**2F5 antibody** jẹ́ adojú ìjà kọ ààrùn, tí ó lé dí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀yà HIV ní àwọn àṣerò *in vitro*.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Anti-LKM antibody

Wọ́n maa ń rí  **Anti-Liver Kidney Microsomal Antibodies** (**Anti-LKM antibody**) nínú omi inú ẹ̀jẹ̀ àwọn aláìsàn tí wọ́n ní oríṣiríṣi àrùn èyí tí kò léwu àti èyí tó léwu tí ẹ̀dọ̀. Àwọn adojú ìjà kọ àrùn yí maa ń dojú kọ àwọn cytochrome P450 tí wọ́n lòdì sí ara. Oríṣi mẹ́ta Anti-LKM ni wọ́n ti ṣe ìwádí tó péye lórí rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Anti-nRNP

**Anti-nRNP** jẹ́ irú adojú ìjà kọ àrùn.

Wọ́n jẹ́ àwọn  adojú ìjà kọ àrùn tí ara maa ń dédé ṣètò rẹ̀ lati dojú ìjà kọ àwọn ribonucleoproteins.

Ẹ̀yà  Anti-nRNP jẹ́ adojú ìjà kọ snRNP70 (wọ́n ń pèé ní **anti-snRNP70**). Adojú ìjà kọ Anti-snRNP70 lè lọ sókè ní àrùn  mixed connective tissue.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Àwọn Immunology
Harry Trott

thumb|Àwòrán Harry Trott, ẹnití ó jẹ́ olórí ẹgbẹ́ cricketi ti Ọstrelia ní àwọn ọdún 1890.
**George Henry Stevens** "**Harry**" **Trott** (5 August 1866 – 10 November 1917)  jẹ́ agbá cricket ọmọ orílẹ̀ èdè Australian. 

## Àwọn ìtọkasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1866
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1917
Esther Ijewere-Kalejaiye

**Esther Ijewere-Kalejaiye** jẹ́ olùkọ̀wé obìnrin ọmọ Nàíjír̀a, alágbàwí, onígbèjà àwọn obìrin àti àwọn ̣ọmọdébìrin àti akọrọ̀yìn ní Ilé-ìròhìn *[[The Guardian]]*.

## Ìgbésíayé
Ó kàwégboyè nínú ìmọ̀ Sociology láti Olabisi Onabanjo University, Àgó-Íwòyè, Ogun State, Nàìj́írìa, Ijewere-Kalejaiye ni olùdásílẹ̀ Rubies Ink Initiative fún àwọn obìrin àti ọmọdé, Ilé-iṣẹ́ tí ńṣe agbọ̀rọ̀dùn fún àwọn obìnrin àti ọmọdébìrin pẹ̀lú Walk Against Rape, Women of Rubies, Project Capable, Rubies Ink Media àti College Acquaintance Rape Education Workshop. Ní ọdún 2013, Ìjàgbara rẹ̀ láti lè dojú ìjà kọ ìfi ípa bá obìnrin lò mu u kọ ìwé *Breaking the Silence*, ìwé tí on filọ̀ nípa ìfi ípa bá obìnrin lò àti okùnfà rẹ̀. Àwọn ojúṣe rẹ̀ sí àwùjọ Nàìj́írìa ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ àti Ilé-iṣẹ́ ̀Ijọba ní wọ́n tí ṣe ìránt́i rẹ. Ní ọjọ́ kẹsan oṣù keje ọdún 2016, wọ́n fún ní ẹ̀bùn “Young Person of the Year Award” ní Miss Tourism Nigeria beauty pageant ti ọdún 2016 . Ó tún gba ẹ̀bùn Wise Women Awards ti "Christian Woman in Media Award" tí ó gba nínú osù kẹfà nínú odún 2016. Ijewere-Kalejaiye tí ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lu ọmọ méjì.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ectropion

thumb|Cycatricial ectropion ti ìdéjú ìsàlẹ̀-ojú wà ní ṣíṣí
thumb|Cycatricial ectropion - ojú padé
**Ectropion** jẹ́ àrùn tí ìdéjú ìsàlẹ̀ ṣí sí ìta. Ó jẹ́ ìkan gbọ̀n tí a maa ń rí tí wọ́n bá bí ọmọ tuntun tí ó ní ichthyosis ti irú Harlequin ṣùgbọ́n ectropion lè wáyé látàrí àìlágbára àwọn ẹran ara ìdéjú ìsàlẹ̀. Ọ́n lè fi iṣẹ́ abẹ tọ́jú àrùn yìí. Wọ́n tún maa ń rí àrùn yìí lára àwọn ajá gẹ́gẹ́ bí àrùn abínibí ní àwọn ẹ̀yà kan.

## Okùnfà rẹ̀
* Àrùn látàrí ìbíni
* Ìdarúgbó
* Ogbẹ́ ara
* Ìjàmba tí ó lè bara jẹ́
* Ìlòdì ara sí àwọn nkan
* Facial nerve palsy
* Àwọn oògùn tí a fi ń tọ́jú àrùn jẹjẹrẹ bíi erlotinib, cetuximab, àti panitumumab, tí ó maa ń díwọ́ iṣẹ́ EGFR (tí a mọ̀ sí epidermal growth factor receptor).

## Ectropion ní ara àwọn ajá
Ectropion lára àwọn ajá maa ń ń ṣe pẹ̀lú ìdéjú ìsàlẹ̀. Àrùn yìí kò ní àmìn ṣùgbọ́n a lè rí ìwami lójú àti ipin. Àwọn ẹ̀yà ajá tí ó maa ń sábà ní ectropion ni Cocker Spaniel, Saint Bernard, Bloodhound, the Clumber Spaniel, àti Basset Hound. Ó lè wáyé látàrí àìfọkànbalẹ̀ tàbí bíbàjẹ́ ẹṣọ́ ara. Ìtọ́jú (iṣẹ́ abẹ) ni kí a lò tí ipin yìí bá lágbára tàbí tí ẹyin ojú bá fẹ́ bàjẹ́. Wọn a maa yọ díè nínú ìdejú tí ó pa lara, tí wọ́n sì maa rán pàpọ̀ padà.

thumb|Ectropion ní Cocker Spaniel
## Àwọn ìtọ́kasí


## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* *[http://www.gpnotebook.co.uk/simplepage.cfm?ID=584056883 584056883]* at GPnotebook

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àrùn
Bifid penis

right|thumb|250x250px|Ọkùnrin kan tí ó ṣàfihàn àmìn  hypospadias, pẹ̀lú okó méjì
**Bifid penis** (tàbí **okó méjì**) jẹ́ àrùn abínibí tí kò wọ́pọ̀ léyí tí genital tubercle méjì maa ń yọ jáde.

Ìtàn sọọ́ di mímọ̀ wípé àwọn ọmọkùnrin tí wọ́n bí pẹ̀lú okó méjì maa ṣisẹ́ abẹ lati to okó wọ́n dáradára. Wọ́n tọ́ wọn bí obìrin tí wọ́n sì ṣiṣẹ́ abẹ fún wọn kí wọ́n lè dàbí obìnrin tí wọ́n a sí fi iṣẹ́ abẹ fí àwọn ohun tí ó ń jẹ́ kí ènìyàn jẹ́ obìnrin sí wọn lára. Ní òde òní, wọ́n kò tẹ́lé ìlànà yìí mọ́, tí wọ́n sì ń ṣàyẹ̀wò fínífíní lórí rẹ̀ nítorí àìrọ́mọbí àwọn ọmọ tí wọ́n bá sọ dobìrin.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àrùn
Diphallia

**Diphallia**, **penile duplication** (**PD**), **diphallic terata**, tabi **diphallasparatus**, 
jẹ́ ohun àìbójúmu tí kò wọ́pọ̀, leyí tí ọmọ ìkókó maa ní okó méjì. Àkọsílẹ̀ àkọ́kọ́ tí a kọ́kọ́ rí ni tí  Johannes Jacob Wecker ní ọdún  1609. Ìru nkan báyìí maa ń wáyé lẹ́ẹ̀kan ní bíi 5.5 million àwọn ọkùnrin ní  United States.

Àwọn àrùn to ní ṣe pẹ̀lú  renal, vertebral, hindgut, anorectal tàbí àwọn àrùn abínibí míràn ni ó maa ń rọ̀ mọ́ diphallia. O tún ṣeéṣe kí ènìyàn ní àrùn spina bifida. Àtikú ọmọ tí wọ́n bá bí pẹ̀lú PD àti àwọn àrùn tó rọ̀ mọ́ọ yára púpọ̀ látàrí oríṣiríṣi àrùn tí o maa wọlé sí irú ọmọ bẹ́ẹ̀ lára tí ó sì níí ṣe pẹ̀lú renal tàbí àwọn colorectal system irú ọmọ bẹ́ẹ̀.

A ní ìgbàgbọ́ wípé diphallia maa ń wáyé láti inú oyún láàrín ọjọ́ kẹtàlélógún sí ọjọ́ karùnlélógún. 

## Àwọn àkíyèsí
* A scientific paper of *triphallia* (3 penises) in a marine snail was reported.
* An unusual case of a diphallic man with two fully functional penises has been reported in the media.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìjápò látìta
* Chadha R, Bagga D, Gupta S, Mahajan JK. (July 2001). "Complete diphallia associated with features of covered exstrophy." 36 (7): E12, W.B. Saunders Company. National Center for Biotechnology Information, US National Library of Medicine, National Institutes of Health 
* Fleishman, Cooper (May 15, 2012). "Man With 2 Penises, Woman With 2 Vaginas Were the Sexiest Couple of the 19th Century". HyperVocal.
* Nelson, Sara C. (Jan 1, 2014). "Man 'With Two Penises' Reveals All On Reddit". *Huffington Post*
* DoubleDickDude (Jan 2, 2014). "I am the guy with two penises. AMA." Reddit.

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àrùn
The Guardian

***The Guardian*** jẹ́ Ìwé ìròyìn olójoojúmọ́ tí àtẹ̀jáde rẹ̀ ń wáyé ní Ìlú Èkó ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ilé iṣẹ́ Guardian Newspapers Limited ni ó ń ṣakápò rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Trialeurodes

***Trialeurodes*** (Greenhouse whitefly) jẹ́ ìdílé àwon whiteflie tí ó tóbi nínú ẹbí Aleyrodidae.

## Àwọn ẹ̀yà

## Àwọn ìtọ́kasí
Ayazi syndrome

**Ayazi syndrome** (tàbí **Chromosome 21 Xq21 deletion syndrome**) àmìn àrùn tí a maa ń rí bí ènìyàn bá ní àrùn choroideremia, ìdití abínibí àti ìsanrajù.

## Àmin ìdánilójú
* Àìpé ọpọlọ
* ìdití latinú oyún
* Ìsanrajù
* Choroideremia
* àìrí ìràn dáradára
* Àrun ojú

## Ìmọ̀ nípa abínibírẹ̀
Wọ́n ṣàpèjúwe bí ìbíni mọ́ Ayazi syndrome jẹ́ x-linked recessive. CHM àti POU3F4, ni àwọn gíìnì tó sọnù ní ipò  Xq21 locus tí wọ́n wà.

## Àwọn ìtọ́kasí

* 
* 
* http://www.wrongdiagnosis.com/a/ayazi_syndrome/symptoms.htm

## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* Online 'Mendelian Inheritance in Man' (OMIM) 303110

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àrùn
Oyún Ṣíṣẹ́ ní Albania

**Oyún Ṣíṣẹ́ ní Albania** (()** ** di òfin ní Ọjọ́ keje Oṣù kejìlá Ọdún 1995. Oyún lè di ṣíṣẹ́ tí wọ́n bá bèrè fún ṣiṣẹ́ rẹ̀ kí ó tó pé ọ̀sè mẹ́fà ti oyún ti dé ara. Obìnrin tí ó fẹ́ ṣéyún gbọ́dọ̀ gba ìmọ̀ràn lọ́dọ̀ olùgbaninímọ̀ràn fún ọ̀sè kan gbáko kí ṣẹ́ oyún náà fún, tí ilé ìwòsàn tí ó ń ṣẹ́ oyún kò gbọgọ̀ jẹ́ kí àwọn ará ìlú ó mọ arábìrin tí wọ́n ṣẹ́ oyún fún.

Ní àkókò ìjọba ti Enver Hoxha, Albania ń tẹ̀lé ìlànà ìbímọ rẹpẹtẹ, tí ó sì maa ń jẹ́ kí àwọn obìrin ṣẹ́ oyún lọ́nà àìtọ́ tàbí kí wọ́n lo nkan láti ṣẹ́ oyún yìí fúnra wọn. Lákótán, orílẹ̀ èdè yìí jẹ́ ìkejì tí ikú aláboyún ti pọ̀ jùlọ ní gbogbo Europe, tí 50% gbogbo oyún maa ń bọ́sí ṣíṣẹ́. 
Àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú Communist party maa ń fi obìnrin tí ó bá jẹ̀bi oyún ṣíṣẹ́ ṣẹ̀sín tàbí kí wọ́n ran lóko iṣẹ́ níbi tí wọ́n ti ń ṣe ìdánilẹ́kọ́.

Ní ọdún 1989, wọ́n gba oyún ṣíṣẹ́ láyè tí ó bá jẹ́ ìbáṣepọ̀ ìbatan, ìfipá bánilò tàbí tí ẹni tó lóyún bá wà lábẹ́ ọjọ́ orí mẹ́rìndínlógún. Ní ọdún 1991, wọ́n gba obìnrin láyè lati ṣẹ́ oyún fún ara wọn fún ìdí oríṣiríṣi tí àwọn àjọ oníwòsàn bá ti fọwọ́ si pé ìgbésẹ̀ tó dára ni. Òfin1995 fagi lé àwọn ofin tàtẹ̀yìnwá.

Ní bíi ọdún 2010, ìwọ̀n oyún ṣíṣẹ́ jẹ́ 9.2 fún ẹgbẹ̀rún kan obìrin tí ọjọ́ orí wọn jẹ́ ọdú[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Abortion_in_Albania&action=edit &#x5B;update&#x5D;].
## Tún wo
*Oyún ṣíṣẹ́

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú

Ẹ̀ka:Oyún ṣíṣẹ́
Ben Murray-Bruce

**Ben Murray-Bruce** jẹ́  oníṣòwò, olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú Ìlà Oòrùn Balyesa ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party. Ó jẹ́ olùdásílẹ̀ Silverbird Group.

## Àwọn ẹ̀bùn àti ẹ̀yẹ
*"Showbiz Icon of the Year Award" (2005)
*"“Top Ten” Significant Nigerian Businessmen Award" (2006)
*"Life Achiever Award" (2006)
*"Champion for Nation Building Award" (2007)
*"Excellent Personality Award" (2009)
*"Officer of Order of the Niger|the Order of the Niger" (2014)
## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Linux

**Linux** (tí wọ́n ń pè báyìí ) jẹ́ ètò àwọn ọ̀nà iṣé ẹ̀rọ kọ̀mpútà tí ó dàbí Unix tí ó bá POSIX mu tí wọ́n tòpọ̀ lábẹ́  lílo lọ́fẹ́ fún ìdàgbàsókè software.  Àwọn ẹ̀yà Linux tí a mọ̀ ni Linux Kernel, ètò àwọn ọ̀nà iṣẹ́ kernel tí  Linux Torvalds ṣàgbéjáde rẹ̀ ní Ojọ́ karún Oṣù ikẹwá Ọdún 1991. Free Software Foundation lo orúkọ GNU/Linux láti ṣàpèjúwe ètò àwọn ọ̀nà iṣé, tí ó fa rògbòdìyàn.

## Àwọn àtúnṣe

Ẹ̀ka:Àwọn sístẹ̀mù ìṣiṣẹ́ kọ̀mpútà
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Cellulitis

**Cellulitis** jẹ́ àkóràn kòkòrò àìlèfojúrí bacteria tí ó ní ṣe pẹ̀lú inú ipele awọ ara. Ó maa ń dojú kọ ipele tí ó wà láàrín inú àti ìta ara pẹ̀lú ìpele ibí olọ́rá nínú awọ ara. Àmì àti àpẹẹrẹ tí a fì lè mọ̀ pé àkóràn yìí ti wọ ara ní pípọ́n ròdòrodo ara tí ó sì maa ń fẹ̀ lẹ́yìn ọjọ́ díẹ̀. Àwọn ààlà ibí pípọ́n yìí kìí mú tí ó sì maa ń fa kí awọ ara wú. Tí wọ́n bá raá ojú ibẹ maa funfun ṣùbọ́n kò kìí rí báyìí ní gbogbo ìgbà. Ojú ibi àkóràn yìí maa ń dun ènìyàn lọ́pọ̀lọpọ̀. Nígbà míràn àwọn ibi tí omi ara maa ń gbà lè fi ara gba, tí ó sì lè fa ibà tàbí kí ó maa rẹ ènìyàn.

Ẹsẹ̀ àti ojú ní ó sábà maa ń ràn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé kò sí ibi tí kò loè ràn lára. Ó maa ń sábà ran ẹsẹ̀ tí ara bá lè bó. Àwọn okùnfa míràn ní ìsanrajù àti ẹsẹ̀ wíwú, àti dídàrúgbó. Fún àkóràn ojú, kìí ṣe nípasẹ̀ ojú bíbó lásán. Àwọn àkóràn kòkòrò tí ó maa ń fàá ni  streptococci àti *Staphylococcus aureus*. Ní ìdàkejì sí cellulitis , erysipelas jẹ́ àkóràn kòkòrò àìlèfojúrí  bacteria tí ó ní ṣe pẹ̀lú àwọn ipele ògééré awọ ara tí ó wà pẹ̀lú ibi pípọ́n àti àwọn igun tí ó hàn kedere, tí ó sì maa ń fa ibà. Ó yẹ kí a fagi lé àwọn àkóràn tí ó lewu bíi àwọn èyí tí ó n ran egungun tàbí èyí tó ń ran awọ ara fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́.

A maa ń ṣe ìwádìí àìsàn yìí làtàrí àwọn ààmì àti àpẹẹrẹ tí ó rọ̀ mọ́ọ, yíyọ sẹ́ẹ̀lì jádé fún ìwádìí kìí sábà ṣeéṣe. Ìtọ́jú pẹ̀lú egbòògi tí ó ń pa àkóràn kòkòrò tí wọ́n maa ń gbà sí ẹnu bíi cephalexin, amoxicillin, tàbí cloxacillin, ní wọ́n maa ń sábà lò. Àwọn tí ara wọn lòdì sí penicillin, lè lo erythromycin tàbí clindamycin. Tí methicillin-resistant *S. aureus* (MRSA) bá jẹ́ ìṣòro, wọ́n lè júwe doxycycline tàbí trimethoprim/sulfamethoxazole fún wọn. Ìsòro yìí ní ṣe pẹ̀lú ọyún  tàbí tí èyàn bá ní àkóràn MRSA tẹ́lẹ̀. sítẹríọ́dù lè tète fa imúláradá fún àwọn tó ń lo egbògi apàkóràn lọ́wọ́. Ṣíṣe àyẹ̀wó ní ojú ibí tí ó bá ràn ṣe pàtàkì bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ oògùn araríro

Ìyàtọ̀ maa ń wà fún àwọn ènìyàn bíi 95% lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́wá tí wọ́n bágba ìtọ́jú. Ìnira tí ó rọ mọ ni eéwo.  àkóràn kòkòrò àìlèfojúrí bacteria ran àwọn ènìyàn bíi mílíọnù 155 tí cellulitis sì ran ènìyàn bí mẹ́tàdínlógójì ní ọdún 2013. Cellulitis ní ọdún 2013 ṣe okùnfà ikú àwọn ènìyàn bíi ẹgbẹ̀rú mẹ́ta jákèjádò gbogbo àgbáyé. Ní United Kingdom, cellulitis ni ìdí tí wọ́n fi dá 1.6% gbogbo àwọn  ènìyan tí ó wá sí ilé ìwòsàn dùbúlẹ̀.

## Àwọn ààmì àti àpẹẹrẹ
Àwọn ààmì àti àpẹẹrẹ cellulitis ni pípọ́n ròdòròdò, gbígbóná àti ìrora lójú ibí tí ó bá ràn. Àwòrán wọ̀nyìí ṣe àfihàn èyí tí kò léwu púpọ̀, kò si ń ṣe ìgbà tí ó bá kọ́kọ́ ran ènìyàn.
File:CellulitisJmh649.JPG|Cellulitis lẹ́yìn ara bíbó: Wà ri wípe ojú ibẹ̀ pọn.
File:Cellulitis1.jpg|Àkóràn ní ẹsẹ̀ òsì tí a fi ń wé èyí tí kó ní àkóràn
File:Cellulitis_Of_The_Leg.jpg|Cellulitis ní ẹsẹ̀ tí ó sì ní ṣe pẹ̀lú ọmọ ìka ẹsẹ̀


## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn àkóràn kòkòrò
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
David A. R. White

**David A. R. White** jẹ́ òṣèré filmu àti atọ́kùn filmu ará Amẹ́ríkà. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀sìn àgbọn

thumb|Papoda ẹ̀sìn àgbọn tí ó léfó sí ojú omi, wọ́n ya àwòrán yìí ní ọdún 1969
** Ẹ̀sìn àgbọn** (*Tinh Do Cu Si*) jẹ́ ẹ̀sìn tí wọ́n ti fòpin sí, tí ó sì jẹ́ ẹ̀sìn kan tí wọ́n ń sìn ní "Ilú àgbọn" ti Gúúsù Vietman níbi tí wọ́n ti dáa sílẹ̀ ní ọdún 1963. Ẹ̀sìn yìí dá lórí ẹ̀sìn Búdà àti ẹ̀sìn ìgbàgbọ́, pẹ̀lú àwọn ẹ̀kọ́ nípa olùdásílẹ̀ Nguyễn Thành Nam, tí ó jẹ́ onímọ̀ ará Vietman. Àwọn aláṣẹ Vietman fi opin sí ẹ̀sìn yìí ní  ọdún 1975. Kí wọ́n tó fi òpin síi, ó ní àwọn ọmọlẹ́yìn bí ẹgbẹ̀rú mẹ́rin.

## Àsà wọn
Àwọn ọmọlẹ́yìn ẹ̀sìn àgbọn maa ń jẹ àgbọn pẹ̀lú omi inú ẹ̀ nìkán. Wọ́n gba àwọn alàgbà wọn láyè láti fẹ́ ìyàwó mẹ́sàn.

## Ìtàn nípa rẹ̀

### Ìgbésí ayé àwọn alàgbà ẹ̀sin àgbọn
Nguyễn Thành Nam, tí ó jẹ́ onímọ̀ ará Vitman dá ẹ̀sìn àgbọn yìí sílẹ̀ ní ọdún 1963  tí wọ́n tún mọ̀ sí alàgbọn, Ìmọ̀ Àgbọn rẹ, Wòlí Ìṣọ̀kan, àti Arákùnrin Hai (1909 &#x2013;&#x20;1990). Nam, tí ó lọ sí Yunifásítì Faransé, paoda tí ó léfó sí ojú omi sílẹ̀ ní "Ilú àgbọn" ti Gúúsù Vietman , ní agbèègbè Bến Tre. Wọ́n sọ wípé àgbọn ni Nam jẹ fún odindin ọdún mẹ́ta; ní àwọn àkókò yìí ó tún maa ń dá sọrọ̀ ní orí òkúta kékeré. Nam díje fún ipò Àrẹ Gúúsù nínú ètò ìdìbò ti ọdún 1971. Pẹ̀lú àwọn ìhùwàsí ẹ̀ tí kò fi taratara bójú mu, ijọba maa ń fún ní ọ̀wọ̀, tí wọ́n sì maa ń pèé ní "ọkùnrin ẹlẹ́sìn". Ó maa ń fi okùn kọ́rùn tí ó sì maa ń múra bí àwọn ẹlẹ́sìn Búdà.

### Iye àwọn ẹlẹ́sìn àti ìtẹ̀síwájú rẹ
Àwọn ọmọlẹ́yìn ẹ̀sìn yìí tó bí ẹgbẹ̀rú mẹ́rin káàkiri àgbàyé. Gbajúmọ̀ kan tí ó jẹ́ ọmọlẹ́yìn ẹ̀sìn yìí ni ọmọ akọ̀wé àkàkọ́gbọ́n ará America, John Steinbeck. Wọ́n pe ẹ̀sìn yìí ní "ẹgbẹ́ òkùnkùn" tí àwọn aláṣẹ Vitname sì fi òpin síi ní ọdún 1975.

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn
Gene Wilder

**Jerome Silberman** (June 11, 1933) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Òfin kòtò àkọ́kọ́

alt=Photo of a backhoe that is over fifty percent submerged in a large hole that it dug in a peat bog before falling in.|right|thumb|Ọkọ̀ tí wọ́n fi ń gbẹ́lẹ̀ tí ó bá ara rẹ̀ nínú kòtò tí ó sì dáwọ́ gbígbẹ rẹ̀ dúró
**Òfin kòtò àkọ́kọ́** tàbí **Òfin kòtò** jẹ́ òwe tí ó sọ wípé "tí o bá ba ara rẹ nínú kòtò, kí o maa ṣe gbẹ́ ẹ síwájú síi".  Ìtumọ̀ rẹ̀ ni wípé tí o ba bá ara rẹ ní ipò tí kò dára, ki o dúró kí o sì ṣe àtúnṣe oun tí ò ń ṣe tẹ́lẹ̀ kí o má sẹ tẹ̀síwájú.

## Ibi tí ó ti jẹyọ
Oríṣiríṣi ibi ni wọ́n rò wípé òwe yìí ti jẹyọ. Ó yọjú nínú àtẹ̀jáde ojú ewé kẹfà ti *The Washington Post* ti ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n Oṣù kẹwá ọdún 1911, báyìí: "Kò ṣeéṣe kí ọlọ́gbọ́n ènìyàn bá ara rẹ̀ nínú kòtò, kí ó lọ ibiṣẹ́ kí ó sì tún maa gbẹ́ẹ lọ..." Nínú *The Bankers Magazine* wọ́n ṣe àtèjáde rẹ̀ ní ọdún 1964 báyìí:"Jẹ́ kí n sọ fún ẹ nípa òfin kòtò:Tí o bá bá ara rẹ nínú kòtò, maa ṣe gbẹ́ẹ síwájú si." Wọ́n sọ wípé Will Rogers, aláwàdà ará Amẹ́ríkà ni ó sọ ọ̀rọ̀ tí ó wà níwájú àmì ìṣafihan.

Ní UK wọ́n pèé ní  "Òfin kòtò ti Healey àkọ́kọ́" lórúkọ olóṣèlú Denis Healey, tí ó pòwe yìí ní ọdún 1980 àti lẹ́yìn ìgbà náà.

## Àwọn ìtọ́kasí



## Àwọn ìjápọ̀ látìta
* Àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ní ṣe pẹ̀lú  ní Wikiquote
Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ B

**Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ B** jẹ́ àkóràn kòkòrò àìlèfojúrí afàìsàn hepatitis B virus (HBV) tí ó maa ń dójú kọ ẹ̀dọ̀. Ó lè fa àkóràn tí kò léwu àti èyí tí ó léwu. Ọpọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni kò mọ àwọn àmì tí a maa ń rí tí ó bá ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀. Àwọn míràn maa ń ṣe àìsàn lójijì tí ó sì maa ń mú èébì, ara òfééfèé, rírẹra, ìtọ̀ dúdú àti inú rúrú lọ́wọ́. Àwọn àmì yìí maa ń lo ọ̀sẹ̀ díẹ̀, tí ìbẹ̀rẹ̀ àkóràn yìí kíì sábà fa ikú. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àrùn
Hepatocellular carcinoma

**Hepatocellular carcinoma** (**HCC**), tí a tún pè ní **malignant hepatoma**, jẹ́ àrùn jẹjẹrẹ inú ẹ̀dọ tó wọ́pọ̀.

Àwọn ìdí tí àrùn yìí lè fi wáyé ní nípasẹ̀ àkóràn kòkòrò jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ (Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ B tàbí  C), àwọn ohun tó lòdì sára bíi ògógóró tàbí  aflatoxin, àwọn ìpò bíi  hemochromatosis àti alpha 1-antitrypsin deficiency or NASH.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìwé àkàsíwájú si
* 
* 
* Liu, Chi-leung, M.D., "Hepatic Resection for Hepatocellular Carcinoma" , *The Hong Kong Medical Diary*, Vol.10 No.12, December 2005 Medical Bulletin

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àrùn
Paul Émile Chabas

**Paul Émile Chabas** (Ọjọ́ keje Oṣù kẹta Ọdún 1869&nbsp;&#x2013; Ọjọ́ kẹwá Oṣù karún Ọdún1937) jẹ́ olùyàwòrán ará Faransé àti ọmọ ẹgbẹ́  Académie des Beaux-Arts.

## Ìgbésíayé

[thumb|240px|Paul Chabas's ''September Morn'', 1912, epo lórí igbokun, Metropolitan Museum of Art, [New York ]]
Wọ́n bíi ní Nantes, ó sì kọ iṣẹ́ ọnà lábẹ́ William-Adolphe àti Tony Robert-Fleury.
Ó kọ́kọ́ ṣe àfihàn iṣẹ́ rẹ̀ ní Salon ní ọdún 1890. Chabas gba ẹbùn Prix National ní ọdún 1899 ní Paris Salon pẹ̀lú *Joyeux Ébats* rẹ̀. Wọ́n fún ní ẹ̀bùn góòlú ní Exposition Universelle of 1900 àti ní ọdun 1912 tí ó gba Médaille d’honneur. Àwọn ẹka ọnà tí ó fẹ́ràn ni yíya ọoṃdébìrin tí ó wà ní ìhòho. Wọ́n gbàá ní ọ̀gá ní yiya ìhòhò ní gbogbo ilẹ̀ Yúróòpù.

Àwọn àwòrán rẹ̀ tó lókìkí jùlọ ni , *September Morn* (1912), tí ó di "succès de scandale" ní  United States ní oṣù karún ọdún 1913, nígbàtí  Anthony Comstock, olórí New York Society for the Suppression of Vice, ṣe àtako àwòrán yìí wípé kò bójú mu. Inú bí Chabas púpọ̀ lori rògbòdìyàn tí àwòrán yìí fà. Ní igbàkan ó ṣàìfi ara hàn ní Gúúsù ti France.  Ìpolongo pọ̀ lórí rẹ̀ tí wọ́n ṣe àtùnyà rẹ̀ tí wọ́n sì ń tàá fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Wọ́n maa ń lo *September Morn*  gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ fún kitsch. Chabas kọ̀ jạ́lẹ̀ láti wọ́n mọ ẹni tí àwòrán yìí jẹ́, ọ́ kàn pèé ní "Marthe"..

Bíótilẹ̀jẹ́pé rògbòdìyàn yìí kò dáwọ́ dúró. Ní bíi ìkẹyìn ọdún 1935, àwọn ènìyàn gbọ́ ìró wípé ọmọbìrin tí ó jẹ́ àwòran yìí jẹ ẹnìkan tí ìyà ń jẹ́ tí ó n gba lẹ́tà láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn ní U.S tí ó maa ràn-àn lọ́wọ́. Ó tún rántí bí àwọn ènìyàn kan ní U.S ti sọ wípé àwòrán yìí kò bójú mu ní bíi ogún ọdún ṣ́yìn.
Chabas kọ́kọ́ lọ sí United States ní ọdún 1914 fún abala ìyàwòrán kan. Kí ó to rin ìrìnàjò yìí, ó sọ wípé oun kò fẹ́ran US, tí ó sì kọ̀ láti ta *September morn* fún olùtẹ̀jáde ìwé ìròyìn US, lẹ́yìn tí rògbòdìyàn nípa àwòrán yìí bẹ̀rẹ̀. Ó sọ wípé oun kò ní ìpinu láti ta àwòrán yìí, nítorí oun ni ìyàwó rẹ̀ fẹ́ràn jùlọ. Nígbà tí ó ọjà àwòran, ó dá ẹgbẹ̀rún lọ́nà mẹ́wá dọ́là lée lórí tí ó sì ní ìgbàgbọ́ wípé kò sí ẹni tí ó maa ràá. Leon Mantashev, ọmọ Alexander Mantashev, gbajúgbajà elépo ni ó fẹ́ ràá tí ó sì tàá fun.

## Gallery

File:Paul chabas - retrato de senhora 01.jpg|Ọdọ́mọbìrin
File:Chambas - Bruma Matinale.jpg|Bruma Matinale
File:Paul Chabas - Ninfa Loira.jpg|Ninfa Loira
File:Paul Émile Chabas - Portrait d'une dame avec un foulard rouge.jpg|Àwòrán d'une dame avec un foulard rouge tàbí ọdọ́mọbìrin tí ó wé síkáfù
File:Paul Émile Chabas - Deux jeunes Filles à l'Étoile de Mer.jpg|Deux jeunes Filles à l'Étoile de Mer
File:Paul Émile Chabas - Les nymphes de danse.jpg|Les nymphes de danse


## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1869
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1937
Osborne Theomun Olsen

**Osborne Theomun Olsen** (Ọjọ́ kẹsán Oṣù kẹfà Ọdún &#x31;&#x38;&#x38;&#x33;&#x20;&#x2013; Ọjọ́ kẹsán Oṣù kínín Ọdún 1971) olùdásílẹ̀ Art Studios ní Chicago, Illinois, tí ó wà láti 1910 di 1973.

## Ìgbésíayé rẹ̀
Wọ́n bi Osborne ní Chicago, Illinois ní Ọjọ́ kẹsán Oṣù kẹfà Ọdún 1883. Àwọn òbí ẹ ni  Anna Maria Jensen (1854-1896) àti Peder Matthias Olsen (1849-1896) ti ìlú  Farsund, Norway. Osborne ní àwọn àbúrò wọnyí: Jennie Olsen (1881-?), Perry Olsen (1885-1971), àti Harriet Olsen (1889-?).

 Hyperthermia ni ó pa bàbá rẹ̀ ní ìgbà 1896 Eastern North America heat wave ní Chicago.

Àwọn òbí rẹ̀ méjèèjì kú ní bíi 1900, àwọn mẹ́rẹ̀ẹ̀rin lọ gbé ọ̀dọ̀ àbúrò ìyà wọn Johanna Katrine Jensen (1857-1946). Katherine bí ọmọ méjì: Henry Barca (1886-1961) àti Leo Barca (1887-1924). Ní1900 Osborne ti ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi aṣenilẹ́ṣọ́. Ní ìgbà tí ó maa fi di bíi Ọdún 1911 ó ti di ọmọ ẹgbẹ́ Art Institute of Chicago.

Osborne fẹ́ ìyàwó tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Augusta Schmidt (1883-1974) ní ọjọ́ kẹta Oṣù kẹfà Ọdún 1905, ní Chicago tí wọ́n sì bí àwọn ọmọ wọ̀nyí: Perry Olsen (1907-1974) àti Evelyn Olsen (1909-2002). Ní  1910 ó bẹ̀rẹ̀ sí ní lo orúkọ  "Asbjorn T. Olsen".

O di olóògbé ní Ọjọ́ kẹsán Oṣù kínín Ọdún 1971, ètò ìsìnkú rẹ̀ sì di àtẹ̀jáde ní Chicago Tribune ní Ọjọ́ kọkànlá Oṣù kínín Ọdún 1971. Wọ́n sin Osborne ní Ọjọ́ kínín Oṣù kejìlá ní  Acacia Park Cemetery, Chicago. Opó rẹ̀ , Augusta, àti ọmọkùnrin rẹ̀, Perry tẹ̀síwájú nínú ịsẹ́ china rẹ̀ 1973.

## Osborne Art Studio
Osborne ní Osborne Art Studio sí Chicago (wọ́n maa ń kọọ́ báyí ní ìgbàmíràn: "Osbourne Art Studio") tí ó maa ń ṣe porcelain àti àwọn àmọ̀ lẹ́ṣọ́ . Ó  maa ń ra  porcelin lọ́wọ́ Hutschenreuther àti àwọn míràn tí ó sì maa ṣéé lẹ́ṣọ́.

Helaine Fendelman àti Joe Rosson kọ́ pé: "Kò sí ẹni tí ó lè yiri ẹ̀ wò wípé iṣẹ́ Osborne kò dára ṣùgbọ́n wọ́n maa ń fẹ̀sùn kàn-án wípé ó maa ń wo iṣẹ́ oníṣẹ ṣe tirẹ̀ púpọ̀, èyí sì maa ń ṣàkóbá fún àwọn iṣẹ́ rẹ̀."

## Ibi ìṣàfihàn iṣẹ́ rẹ̀

File:Osborne_023.jpg|Osborne Art Studio Hutschenreuther Selb saucer
File:Osborne_023a.jpg|Osborne Art Studio backstamp on Hutschenreuther Selb saucer
File:Osborne_022.jpg|Osborne Art Studio Hutschenreuther Selb àti saucer
File:Osborne_022a.jpg|Osborne Art Studio backstamp on Hutschenreuther Selb cup and saucer
File: Osborne Art Studio stamp (Hutschenreuther Selb 6-1-4 plate).jpg|Osborne Art Studio decorated Hutschenreuther Selb 6-1/4 plate


## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1883
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1971
Anna Sui

**Anna Sui** (Ìbílẹ̀ Chinese: 蕭志美, àgékúrú: 萧志美, pinyin: Xiāo Zhìměi, Japanese: アナスイ) (bíi ní Ọjọ́ kẹrin Oṣù kẹjọ Ọdún 1964) jẹ́ aṣaralẹ́ṣọ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Wọ́n pèé ní "Ìkan lára àwọn márún tí ó gbayì jùlọ ní bíi ọdún mẹ́wá sẹ́yìn"  tí ó jẹ́ pé ní ọdún 2009, ó gba ẹ̀bùn Geoffrey Beene Lifetime Achievement Award láti Council of Fashion Designers of America (CFDA), tí ó darapọ̀ mọ́ àwọn Yves Saint Laurent, Giorgio Armani, Ralph Lauren, àti Diane von Furstenberg. Àwọn ẹ̀yà ẹ̀ṣọ́ tí ó maa ń ṣe ní ilà ẹ̀ṣọ́, bàtà ẹsẹ̀, ìpara,pàfúmù, ìgò ojú, àwọn ohun ẹ̀ṣọ́ àti ẹ̀bùn. Wọ́n maa ń ta àwọn iṣẹ́ tí o ṣe jáde ní ìlé ìtàjàrẹ́ tí ẹ̀ka rẹ̀ wà ní bí orílẹ̀ èdè àádọ́ta. Ní ọdún 2006, *Fortune* ṣe ìṣirò ọja Sue, wọ́n sì ní wípé ó ju $400 million lọ.

## Ìwé ìtàn

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Àfin Beaumont

right|thumb|Àfin Beaumont ní ọdún 1785
**Àfin** **Beaumont **, tí wọ́n Henry I kọ́ sí gúúsù ọ̀nà àbáwọlé Oxford ní ọdún 1130 gẹ́gẹ́ bí àfin ọba kí ó lè súnmọ́ ibi tí ọba ti ń rẹra ní Woodstock (nísìn ó jẹ́ ara Àfin Blenheim).

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Jon Polito

**Jonathan Raymond** "**Jon**" **Polito** (29 Oṣù Kejìlá 1950 – 1 Oṣù Kẹ̀sán 2016) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Andy Serkis

**Andrew Clement** "**Andy**" **Serkis** (April 10, 1964) je osere ara Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Brítánì