Ilobu

**Ilobu** jẹ́ ìlú àti olú-iṣẹ́ ìṣàkóso ti Ijoba ibile Irepodun ni ipinle Osun, Naijiria. Ó wà ní agbègbè igbó tí kò pọ̀, Ifon-Osun sì wà ní àríwá ilu nan, Okinni ní gúúsù, Oba ní ìlà-oòrùn àti Erin-Osun ní ìwọ̀-oòrùn. Odò Ojutu, Odò Erinle, Odò Konda àti àwọn odò díẹ̀ míràn ló ń bomirin ilu nan. Ó ní iye olugbe ti o tó 30,825 (gegebi ìkànìyàn ọdún 2006).

## Àwọn Enìyàn àti Aṣa
Àṣà àwọn ará Ilobu ní ṣe pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ń gbé ìgbésí ayé wọn, bí wọ́n ṣe ń ṣàkóso ara wọn, ẹ̀sìn wọn, èdè wọn, imurasi wọn, iṣẹ́ ọnà, àwọn ayẹyẹ àti àwọn òfin tí wọ́n gbé kalẹ̀ fún ara wọn. Wọ́n ní ìmọ̀lára àwùjọ tó lágbára gan-an, èyí sì ti mú kí òye àti ìdàgbàsókè tó ní ìtumọ̀ pọ̀ sí ní ìlú náà.

## Awọn Idagbasoke Ere Idaraya

Ilobu mọrírì pàtàkì eré ìdárayá. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn tó lágbára ní àwùjọ jẹ́ ololùfẹ́ eré ìdárayá, pẹ̀lú bọ́ọ̀lù afesegba ti o je ere idaraya ti o gbajúmọ̀ jùlọ. Ìlú náà ní àwọn ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù ńlá méjì - Ilobu Vipers Football Club (àwọn tó ti gba idije ìpínlẹ̀ tẹ́lẹ̀ ri) àti Ilobu United Football Club tí wọ́n jẹ́ olùdíje tó lágbára nínú idije ìpínlẹ̀ osun.

## Àwọn Ojọ́ Ojà

Ilobu ní ọjà méjì, ọjà Olobu àti ọjà Adio. Ọjà Olobu máa ń wáyé ní ọjọ́ márùn-marun, Oja Adio si ma uń wáyé ní ọjọ́ mẹ́ta-meta. Ọjà alẹ́ olójoojúmọ́ tún wà ní ìlú náà.

Ní òpópónà Ilobu sí Ifon Osun, ọjà Olobu jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọjà àtijọ́ jùlọ ní ilẹ̀ Yorùbá, ó sì máa un waye ní ọjọ́ mẹ́ta-meta. Ibẹ̀ ni ibi tí ó dára jùlọ láti ra àti ta àwọn ohun ọ̀gbìn, àwọn ohun ọ̀ṣọ́, ogede agbagba, osàn, iṣu, ege, dawa, ẹ̀wà, ila, ata, àti ewébẹ̀. Àwọn ohun ọ̀gbìn bíi koko, owú, tábà, epo pupa, àti ekuro ni won un ta ni oja nan.

Àwọn ẹran ọ̀sìn, bí màlúù kékeré, ewúrẹ́, àgùntàn, adìẹ, pẹ́pẹ́yẹ, àti awo, tún jẹ́ abala kan ti o je pàtàkì nínú ọrọ̀ ajé ìlú náà. Aṣọ híhun àti aro sise je iṣẹ́ ọnà ìbílẹ̀ tó gbajúmọ̀ jùlọ.

Ojú ọ̀nà ni o so Ilobu mon Ogbomosho àti Oshogbo. Iye àwọn olugbe ilu nan ni odun 1995 jẹ́ 194,400. Ọjà náà ń fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn láti inú àti ita Ilobu, pàápàá jùlọ láti àwọn ìlú ńlá àti abúlé ti o wà nítòsí.

Ọ̀kan lára àwọn ohun tó yanilẹ́nu nípa ọjà Olobu ni bi o ti tobi to. Wọ́n sábà máa un nan oja nan láti òwúrọ̀ títí di alẹ́.

Ọjà Adio, tí ó wà ní ẹ̀bá ọ̀nà Ilobu-Ire-akari-Erin Osun, jẹ́ ọjà ojoojúmọ́ ní Ilobu níbi tí wọ́n ti ń ta oúnjẹ àti àwọn ọjà mìíràn. Ọjà náà máa ń fa ọ̀pọ̀ ènìyàn láti inú àti ita Ilobu, won ma un nan oja nan láti òwúrọ̀ títí di ìrọ̀lẹ́.

## Idagbasoke Ojo Iwaju

Pẹ̀lú ìdásílẹ̀ ìjọba ìbílẹ̀ Irepodun ní ọdún 1976, ìrètí wà pé ìjọba yóò ran ìlú náà lọ́wọ́, pẹ̀lú ìmọ̀lára ìgbéraga àti ìdámọ̀ tuntun tí àwọn ènìyàn ní báyìí, won ní ìrètí pé ìwọ̀n ìdàgbàsókè ti yoo de ba ilu llobu yóò pọ̀ sí lọ́nà tó yanilẹ́nu.

## Ètò Ilu

Ètò ìṣètò llobu ti di otun láti ìgbà tí ìjọba ìṣètò ìlú gbé kalẹ̀ lábẹ́ òfin. Àjọ Ìṣètò Ìlú Ìpínlẹ̀ Osun ti ní ipa pàtàkì lórí ìlú náà.

## Àwọn ibi tó ṣe pàtàkì

Àwọn ibi tí ó wù ní ni ilu Ilobu ni Ilé Ààfin Olobu, ibi ìsìnkú Erinle àti ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé Ilobu tí ó wà láàárín ààfin náà.

## Àwọn Ohun Èlò Ìlò Gbogbogbò

Àwọn ọ̀nà tí a da wa láti llobu sí Osogbo, ona nan to nǹkan bíi kìlómítà mesan o le ni marun, àti Ogbomosho tó tó kìlómítà mejidinlaadota, àti èkejì láti llobu sí ilu Ede ti o tó kìlómítà mefadinlogbon. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ló wo inu ìlú náà, tí wọ́n fi da fun irorun awon ohun elo irinse. Ó ní àwọn ilé ìgbàlódé, iná mona-mona, omi ero, ọ́fíìsì ìfìwéránṣẹ́, iṣẹ́ tẹlifóònù, ero asoromagbesi àti amounmaworan.

## Ètò Iṣàkóso

Ní ti oṣèlú, Olobu ní agbára tó pọ̀. Ó ní agbára ìṣèlú àti ìdájọ́. Nígbà àtijọ́, ó ni agbara láti fi ìyà jẹ tàbí láti yí idajo padà, ó sì tún ń darí yíyàn sí ipò òṣèlú. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé Olobu ní ẹ̀tọ́ láti yan àwọn olóye tirẹ̀, òun fúnra rẹ̀ je yiyan nipase awon afobaje. Nínú ààfin, Olobu ní àwọn òṣìṣẹ́ ààfin tí wọ́n ń pè ní ' *Oba ni nki o* '. Baba Kekere ni olori awon Oba ni ki o. Olobu tàbí àwọn oloye rẹ̀ ló ń yan 'Baba Kekere'. 

Olobu ló ń ṣàkóso ìlú náà nípasẹ̀ àwọn olóyè tó ga jùlọ. Àwọn olóyè náà ni a mọ̀ sí 'llu' tàbí 'Asoju Ìlú'. *Bara* ni olori 'llu', ẹni tí wọ́n kà sí ẹni tó tẹ̀lé Olobu. Àwọn olóyè tó kù ni Jagun, Balogun, Otun àti Baalẹ̀ Gbobamu (Olóyè Gbobamu). Àwọn obìnrin náà tún ń kó ipa pàtàkì nínú ìṣàkóso ìbílẹ̀ àti oṣèlú ti llobu, wọ́n sì ń fún wọn ní ohùn nípasẹ̀ aṣojú wọn, Iyalode, ẹni tí Otun Iyalode àti Seriki, tó jẹ́ ọmọ ìkejì àti ẹni kẹta ní ipò, ń ràn wọ́n lọ́wọ́.

Lẹ́yìn llu, ni o kan Baale (àwọn olórí ìdílé). Àwọn Baale dúró fún àwọn ìdílé wọn. Wọn kì ṣe ìpàdé papọ̀ àyàfi tí Olobu àti àwọn olóye rẹ̀ bá pè wọ́n papọ̀. Ọkùnrin tó dàgbà jùlọ ní àgbàlá ni wọ́n sábà máa ń yàn gẹ́gẹ́ bí Baalẹ. Ó ṣe pàtàkì kí gbogbo àwọn omo ìdílé lè mọ ìran wọn láti ọ̀dọ̀ baba ńlá won.

## Àwọn iṣẹ́ ọnà
Ilobu jẹ́ ilé iṣẹ́ ọ̀nà ńlá kan ní orile-ede Nàìjíríà. Àwọn wọ̀nyí ní iṣẹ́ ọ̀nà irin, iṣẹ́ alágbẹ̀dẹ, kikun ni oda, agbegi lere àti iṣẹ́ awọ. Ise pipa aso ni aro tí a mọ̀ sí " adire " jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa ní Ilobu. Adire jẹ́ iṣẹ́ ọ̀nà pàtàkì kan tí a fi ń so aṣọ àti fífún un ní àwọ̀ láti mú àwọn àwòrán àrà ọ̀tọ̀ jáde. Ó gbajúmọ̀ gan-an ní gbogbo àgbáyé.

## Àwọn ìgbàgbọ́ ti won ni ninu esin ibile
Erinle jẹ́ àjọ̀dún ìjọsìn ọdọọdún láàárín ìlú náà níbi tí wọ́n ti ń lo àgbò pẹ̀lú iyan àti oti Sekete ti o je oti wáìnì ìbílẹ̀ - láti jọ́sìn ṣùgbọ́n àṣà náà kò rí bí ó ti rí tẹ́lẹ̀. Gbogbo ènìyàn ní ìlú náà loun sin Erinle pẹ̀lú ọba Olobu. Ní ọjọ́ karùn-ún, wọ́n máa ń mú àwọn àwòrán Erinle jáde. Ikìlọ̀ ọlojọ́ mẹ́jọdínlọ́gbọ̀n yo jade, ní nǹkan bí oṣù kẹjọ kí ayẹyẹ náà tó bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹsàn. Wọ́n ti ń jọ́sìn Erinle kí ẹ̀sìn Musulumi àti ẹ̀sìn Kristẹni tó dé. A kò ní pa àgbò náà ṣùgbọ́n a óò jù sínú odò láàyè. Akodo ni àlùfáà àti pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibi ló wà ní odò náà tí a ń pè ní *Ibu* tí ó dúró fún ibi tí àwọn ọmọ Erinle ń gbé.

Pàtàkì ayẹyẹ náà níṣe pẹ̀lú àlàáfíà, ìṣọ̀kan àti ìlọsíwájú ìlú náà. Láìka pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ibẹ̀ jẹ́ Mùsùlùmí tàbí Kristẹni, ayẹyẹ Erinle ṣì jẹ́ ibi ìpéjọpọ̀ fún àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Ilobu ní Ìpínlẹ̀ Osun.

## Awon Olobu àtijọ́ àti lọ́wọ́lọ́wọ́

* Láàárọ̀sìn
* Lááró
* Ńlánru
* Ayọ̀nu
* Ayédùn
* Lálùwóyè
* Mọ́láoyè
* Olúsílọ́ọ̀
* Olúyíde
* Ẹníyítàn
* Ọmọlára
* Ayenii
* Àjàyí kú ní ọdún 1933
* Ọláníyan 1933—1935
* Oyèélàdée 1935—1939
* Sànúsí Àraoyè 1943—1971
* Àmínùu Siyanọ́láa 1971—1972
* Ásírù Ọlátóyè Ọláníyan 1974 titi di ojo oni.

## Awon Itokasi