Tiwa Savage

**Tiwatope Savage-Balogun**  (tí a bí ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1980), tí àwọn ènìyàn mọ́ sí **Tiwa Savage**, jẹ́ akọrin, olùṣàkóso orin, oníṣẹ́ àti òṣèré ìlú Nàìjíríà. Ó fọwọ́ síwèé pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ òǹtẹ̀wé kan Sony/ATV Music Publishing. Savage fi ọwọ́ síwẹ̀ẹ́ iṣẹ́ pẹ̀lú Mavin Records ni ọdun 2012, ó tún fi ọwọ́ síwẹ̀ẹ́ pẹ̀lú Roc Nation ní oṣù kẹfà, ọdún 2016 tí ó sì jẹ́rìísi ní orí Instagram. Ó pẹ̀lú àwọn mìíràn láti kọ orin *Collard Greens & Cornbread* láti inú album tí wọ́n yàn fún àmì ẹyẹ Grammy, Back to Me. Tiwa Savage ṣe àfihàn lórí Solar Plexus, àkójọ album tí Mavin Records ṣe àfihàn rẹ̀.  Album àkọ́kọ́ rẹ̀, Once Upon a Time, jáde ní ọjọ́ kẹta, oṣù keje, ọdún 2013. Àwọn orin àìlẹ́gbẹ́ tí wọ́n ṣe àtìlẹ́yìn rẹ̀ ni: "Kele Kele Love", "Love Me (3×)", "Without My Heart", "Ife Wa Gbona", "Folarin", "Olorun Mi" ati "Eminado". Album kejì rẹ̀, R.E.D, jáde ní ọjọ́ kọkàndínlógún, oṣù kejìlá, ọdún 2015 ó sì mú àwọn orin wọ̀nyìí jáde: "My Darling", "African Waist" àti "If I Start To Talk". Savage jẹ́ ẹni tí ó máa ń kọ orin ní èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Yorùbá.  Gẹ́gẹ́ bíi akọrin, àwọn àṣeyọrí rẹ̀ pẹ̀lú: MTV Africa Music Award kan, àmì ẹ̀yẹ The Headies méjì, Channel O Music Video Award kan, Nigeria Music Video Award kan àti City People Entertainment Awards méjì.

## Iṣẹ́ Orin
### Iṣẹ́ orin, Ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àti Orin kíkọ

A bí Savage ní ìlú Ikeja, ìpínlẹ̀ Eko. Àwọn ẹbí rẹ̀ kó lọ sí ìlú Lọndọọnu nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mọ́kànlá. Nígbà tí ó wà ní ilé-ìwé gíga, ó jẹ́ ẹni tí ó máa ń fun trombone fún orchestra band ilé-ìwé rẹ̀. Ó dàgbà sínú ètò, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àṣà látàrí ìṣílọ rẹ̀ láti Nàìjíríà lọ sí United Kingdom àti láti United Kingdom lọ sí United States. Lẹ́yìn tí ó jáde pẹ̀lú iyì nínú Business administration láti University of Kent, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní máa ṣiṣẹ́ ní The Royal Bank of Scotland. Ó ṣe elégbè fún George Michael nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún àti fún  Mary J. Blige, Chaka Khan, Blu Cantrell, Emma Bunton, Kelly Clarkson, Andrea Bocelli àti Ms. Dynamite láàrin àwọn yòókù. Ó ti ṣeré lórí ìtàgé pẹ̀lú Sting, 50 Cent, The Black Eyed Peas, Eminem, Robbie Williams àti Destiny's Child láti mẹ́nu bá díẹ̀.

Savage fi orúkọ sílẹ̀ ní Berklee College of Music ó sì gboyè nínú Music. Nígbà tí ó ń ṣàtúnyẹ̀wò àwọn ìrírí rẹ̀, ó sọ ó di mímọ̀ pé ìwúrí òun wá látàrí ìfẹ́ tí àwọn ọ̀dọ́ akẹ́kọ̀ọ́ fi máa ń hàn sí ohun tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí. Savage sọ̀rọ̀ ráńpẹ́ lórí àwọn ìpèníjà tí àwọn akọrin máa ń dojú kọ tí wọ́n bá fẹ́ yí sí adarí orin láti elégbè àti wípé wọ́n máa ń dojú kọ ìyẹ̀wò nígbà tí eré wọ́n ò bá jẹ́ nǹkankan. Ó tún sọ̀rọ̀ nipa owo re ati pe ipele ọjọgbọn rẹ ko jẹ ki o ni ifarahan si ẹtan.

Ni ọdun 2016, Savage kopa ninu UK edition ti The X Factor ti o si lọsiwaju lati wa lara awọn mẹrinlelogun ti o gbẹyin nigba ti o n lọ ile-iwe ti a mẹnu ba lẹẹkan. Nigba ti o n kopa ninu idije na, o koju awọn iṣoro kan.

Ni ọdun 2009, Sony/ATV Music Publishing buwọlu Savage fun iṣẹ orin kan ti o fun ni agbara lati kọ orin fun Babyface, Kat Deluna, Fantasia Barrino, Monica ati Mýa. O ti gba kirẹditi orin kikọ fun ilọwọsi rẹ si orin balaadi Monica: "Catch Me". Bakannaa, ibaṣepo rẹ pẹlu Fantasia lori Orin "Collard Greens & Cornbread" jẹ ki ara Amẹrika na gba yiyan fun ẹyẹ Grammy ni ọdun 2010. Savage kọ orin Jaico "Oh Yeah" ti o ṣafihan Snoop Dog pelu orin Kat Deluna "Push Push" ti o ṣafihan Akon ati David Guetta. Bi o ṣe nifẹ si ki o ma kọ orin fun awọn akọrin yoku to, o nifẹ si ki o ma kọ orin fun ara rẹ julọ. Savage ṣe elegbe lori orin Whitney Houston: *[[I Look to You]]* (2009).

Ni oṣu kejila, ọdun 2011, o pẹlu IllRymz lati ṣeto Nigerian Idol apa keji. Bakanna, o ṣe fiimu akọkọ rẹ pẹlu Joke Silva ati Ireti Doyle ninu ere ori-itage *For Coloured Girls*. Savage jẹ ara-ilu Afirika akọkọ lobirin ti o niṣe pẹlu ẹya Pepsi lẹyin ti o bu ọwọ lu iwe pẹlu wọn.

### Ọdun 2010 titi di 2013; "Once Upon A Time", iṣowo Mavin Records, iṣẹ ọmọniyan ati ifọwọsiwe

Savage ṣedasilẹ lebẹli rẹ, 323 Entertainment, pẹlu oluṣakoso ati ọkọ rẹ igbana Tunji "Tee Bills" Balogun ti o ṣadehun igbeyawo fun ni ọjọ karun, oṣu keji, ọdun 2013. O darapọ mọ Mavin Records ti Don Jazzy ni ọdun 2012. O wa lara awọn akọrin to dari lori *[[Solar Plexus]]*, alibọọmu ti labẹli naa ṣe akojọpọ re ni 2012. Savage bẹrẹ si ni ma gba alibọọmu akọkọ rẹ silẹ ni ọdun 2010. O nẹtiwọki pẹlu awọn alumini Berklee bii Keith Harris, Derek Pate, Scott Coleman, Radar Ellis ati Darien Dorsey nigba ti o fi n lọ ile-iwe na. Nigba ti o ṣe ifọrọwanilẹnuwo pẹlu Brenda Pike, o ni oun ṣiṣẹ pẹlu awọn aṣagbejade orin bii Chuck Harmony, Warren "Oak" Felder ati So Sick (Da Grin) laarin awọn yooku. Bakanna, o sọ wipe alibọọmu akọkọ rẹ yoo ni orin ni ede abinibii rẹ. Savage ṣe afihan lori "Oyi Remix" ti Flavour N'abania ni ọdun 2012. Ṣiwaju ki o to ṣiṣẹ papọ pẹlu Flavour, o ṣe ẹya orin na.

Lati kopa ninu ajọyọ ọdun mejilelaadọta ti Naijiria gba ominira, Savage ṣe ijabọ "Arise, O Compatriots" fun Ndani Sessions. Ni oṣu kọkọnla, ọdun 2012, Savage ṣiṣẹ papọ pẹlu Waje, Praiz, Timi Dakolo ati Pamela Egoh lori akori-orin Ovation Red Carol "Higher". Ni oṣu karun, ọdun 2013, Savage pe pati lori titẹti si alibọọmu ni The Wheat Baker Hotel ni Ikoyi. O ṣafihan gbogbo orin to wa lori alibọọmu na o si kede Iceberg Slim, Sarkodie ati General Pype gẹgẹbi awọn ti wọn kopa. Ni ọjọ kẹta, oṣu keje, o ṣe afihan alibọọmu rẹ akọkọ, *[[Once Upon a Time (Tiwa Savage album)|Once Upon a Time]]*, fun gbogbo awọn ọmọ Naijiria. Alibọọmu na jade lori iTunes ni oku ọla ki o jare ni Naijiria. Savage sọ alibọọmu na ni Once Upon A Time lati ṣafihan awọn ohun rere ti o ṣẹlẹ ninu igbesi aye rẹ. O sọ wipe oun fẹ jẹ iwuri fun awọn olorin to mbọ lọna wipe, igba kan ri o, oun jẹ ọmọbirin kekere lati Isalẹ Eko ti o ni lọkan lati di irawọ. Alibọọmu na pẹlu awọn orin oṣelu bii "Middle Passage", ti o sọ nipa itiraka awọn ọmọ Afirika ni ilu ajeji.

Savage ti kopa ninu ọpọlọpọ iro ọdọ lagbara ati eto ayẹwo ọmu awọn obirin fun alakán kakiri Naijiria. Savage ti ṣe iranlọwọ lati gbe owo jade fun awọn ile-iṣẹ ti o n kọ ile-iwe ni ilu rẹ. Ni oṣu keje, ọdun 2013, o fọwọ si adehun pẹlu MTN Naijiria ti o n lọ si ọgbọn miliọnu nẹra. O tun fọwọsiwe iṣẹ pẹlu Pepsi,  Forte Oil ati Maggi.

### Awọn ipenija ti o dojukọ ni ile-iṣẹ orin Naijiria
Nigba ti Savage tẹ papa orin Naijiria, ko mọ o un ti oyẹ ki o reti. Bakanna, o gba ọpọlọpọ ipaya ati ikanra lọwọ awọn ti wọn lero wipe kole yege. O sọ wipe ọpọlọpọ eniyan ni o gbiyanju ati yi ọkan rẹ pada nipa titẹdo si Naijiria rẹ. Bakanna, awọn eniyan sò fun wipe wọn o le gba wọle gẹgẹbi akọrin obinrin. Ni itẹsiwaju, wọn sọ fun wipe ko le lo ori itage kanna pẹlu awọn bii Tuface ati Wizkid. Savage o jẹ ki awòn ọrọ odi na yilọkan pada nipa ṣiṣe iṣẹ orin. O ṣe agbekalẹ akọkọ orin-ẹlẹyọkan rẹ Kele Kele Love ti o roke lori ọpọlọpọ ṣaati orin Naijiria.

### Ọdun 2014 titi di 2016: Gbigbe orin jade, iṣẹ MTV Africa Music Awards ati iṣẹ Roc Nation

Ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kini, ọdun 2014, Savage ṣe agbejade "Love in Yellow", ti o jẹ ipolongo lati ṣajọyọ ayajọ ololufe ti ọdun 2014. Orin na, ti o ni ohun retiro R&B ati Funk jẹ agbejade lati ọwọ Spellz. Savage kopa lori orin-ẹlẹyọkan ti Reekado Banks "Turn It Up" ti o jẹ agbejade lati ọwọ Don Jazzy. Ni ọjọ kini, oṣu karun, ọdun 2014, Mavin ṣe agbekalẹ "Dorobucci" ti Savage, Don Jazzy, Dr SID, D'Prince, Reekado Banks, Korede Bello ati Di'Ja kopa ninuẹ. Orin yi, ti o jẹ agbekalẹ lati ọwọ Don Jazzy, jẹ akọkọ ajọṣe ti lebẹli na gbe jade lati igba ti wọn ti ṣe agbejade alibọọmu Solar Plexus ni ọdun 2012.

Ni ọjọ kọkandinlogun, oṣu karun, ọdun 2014, Foston Musik fi "Girlie 'O' Remix" ti Patoranking ti Savage ṣafihan lori e ṣaaju, orin na jẹ agbekale lati ọwọ WizzyPro. Wọn ya fidio orin na ni Lọndọnu ti Moe Musa si ṣe itọsọna rẹ. Wọn gbe si ori Vevo akanti Patoranking ni ogunjọ, oṣu karun, ọdun 2014 ti gbogbo gigun rẹ si jẹ iṣẹju mẹrin ati aaya meje. Ni ọjọ keje, oṣu kẹfa, ọdun 2014, Savage kopa ninu MTV Africa Music Awards ti ọdun 2014 pẹlu Miguel, Flavour N'abania, Davido, Mafikizolo, Uhuru, Oskido ati Professor. Ni ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu karun, ọdun 2014, 323 Entertainment ati Mavin Records ṣe agbekalẹ fidio "Wanted" ti o jẹ orin lati inu alibọọmu Once Upon a Time. Moe Musa ni o ṣe itọsọna fidio na ni Lọndọnu.

Ni oṣu kẹfa, ọdun 2014, Savage ṣiṣẹ papọ pẹlu Mi Casa, Lola Rae, Sarkodie, Diamond Platinumz ati Davido lori orin kan fun ipolongo Africa Rising ti DSTV ti wọn ṣe lati le jẹ iwuri fun awọn ọmọ Afirika lati kopa ninu awọn iṣẹ akanṣe lori idanilokowo ti o wa lawujọ. Fidio orin na, ti o jade ni ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹfa, ọdun 2014, jẹ didari ati gbigbekalẹ latọwọ ile-iṣe South Africa kan, Callback Dream. Awọn akọrin na kọ orin na nibi ayẹyẹ ifilọlẹ Africa Rising ni Mauritius. Ni oṣu kẹfa, ọdun 2016, awuyewuye wa laarin awọn to n gbe iroyin jade wipe Savage ti fi ọwọ si iwe iṣe iṣakoso pẹlu Roc Nation. Ni ọjọ kọkandinlọgbon, oṣu keje, ọdun 2016, o fidi ọrọ na mulẹ nipa kikede rẹ latara akanti rẹ lori Instagram eleyi si ṣe ni ọmọ Naijiria akọkọ ti o ma wa lori lebẹli na.

## Igbesi Aye
Savage fẹ Tunji "Tee Billz" Balogun ri. Ni ọjọ kẹtalelogun, oṣu kọkanla, ọdun 2013, tọkọtaya na ṣe igbeyawo ibilẹ wọn ni the Ark ni Lekki. Igbeyawo alaṣọ funfun na waye ni ọjọ kẹrindinlọgbon, oṣu kẹrin, ọdun 2014 ni Armani Hotels ni Dubai. Ni ọjọ kini, oṣu kini, ọdun 2015, Savage ati ọkọ rẹ kede wipe awọn n reti akọbi won. Ni ọjọ kejilelogun, oṣu keje, ọdun 2015, Savage bi ọmọkunrin ti wọn sọ ni Jamil Balogun. Ni ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹrin, ọdun 2016, "Tee Billz" Balogun, ninu ọpọlọpọ ifiranṣẹ lori social media, fi ẹsun agbere kan iyawo rẹ o si fi ẹsun ajẹ kan iyarẹ. Ninu ifọrọwanilẹnuwo oniṣẹju marundinlaadọta ti iweroyin Thisday ati *Pulse* Nigeria ṣe, Tiwa Savage koju gbogbo oun ti ọkọ rẹ sọ lori social media ni kikun. O dabajẹ ẹsun agbere ti ọkọ rẹ fi kan o si fi ẹsun ina apa, inifẹsodi ogun oloro ati ipaniti. Bakanna, o sọ wipe igbeyawo oun pẹlu rẹ ti dopin.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Nàìjíríà
[Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá]]
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà