open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julia Tyler

**Julia Gardiner Tyler** (May 4, 1820 - July 10, 1889) jẹ́ aya àgbà fún orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti June 26, 1844, títí di March 4, 1845, gẹ́gẹ́ bí ìyàwó kejì ti Ààrẹ John Tyler.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀
Ní May 4, ọdún 1820, nílùú New York, wọ́n bí Julia Gardiner sí David Gardiner, tó jẹ́ ọ̀gá ilé àti aṣòfin, àti Juliana MacLachlan Gardiner.

Ó kẹ́kọ̀ọ́ nílé títí tó fi pé ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún, ó sì lọ sílé ẹ̀kọ́ nílùú. Bí Julia ṣé ń tẹ̀ lé àwọn aṣọ tó ń wọlé fún ìgbà díẹ̀.

## Ìgbéyàwó rẹ̀
Julia ní ọ̀pọ̀ àwọn ọmọkùnrin tó ń wá ìwé.

Ó pàdé Tyler ní January 1842, nígbà tí wọ́n mú un wá sílé oúnjẹ kan ní White House, ó sì gbà láti fẹ́ òun lẹ́yìn tí bàbá rẹ̀, David Gardiner kú. Wọ́n ṣègbéyàwó ní ìkọ̀kọ̀, wọ́n sì mú kí aya tó kọ́kọ́ ṣègbéyàwó náà tètè dé, wọ́N sì ń ṣiṣẹ́ níṣẹ́ fún oṣù mẹ́jọ tó kọjá lẹ́yìn tí ààrẹ rẹ̀ ti pa á.

## Iṣẹ́ tó ṣé gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́
Tyler gbádùn iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́, ó tún Ilé-Ilé-Orí ṣe, ó sì dá "ilé" táwọn obìnrin ń dúró dè láti fara wé àwọn ọba ilẹ̀ Yúróòpù tó ṣèbẹ̀wò sí ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn. Ó mú kí àwọn orin tó ń gbéni ró nílẹ̀ Yúróòpù àti Amẹ́ríkà gbilẹ̀ gan-an.

Tyler jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó ń fi tọkàntọkàn gbé àwọn ohun táwọn ọkọ rẹ̀ ń ṣe ṣáájú nínú ìṣèlú, ó ń ṣètò àwọn ìpàdé fún àwọn aṣojú Ìgbìmọ̀ Olùdarí. Wọ́n sọ pé èyí ló mú kó tún ipò obìnrin àkọ́kọ́ rọ́pò obìnrin tó jẹ́ obìnrin àkọ́kọ̣, ní ti ọ̀ràn ìṣèlú àti ti ọ̀rọ̀ ìṣèlú, nígbà tí ọ̀pọ̀ àwọn obìnrin àkọ́kọ̀ọ́ kò ṣiṣẹ́ níwájú rẹ̀.

## Ikú rẹ̀
Lẹ́yìn tí Julia kúrò ní Ilé-Iṣẹ́ Ìbílẹ̀, ó kó lọ sí àgbẹ̀ rẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Virginia, òun àti ọkọ rẹ̀ sì bí ọmọ méje. Ó di ẹni tó ń gbèjà ẹrú ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà.

Ó kú ní July 10, 1889, nínú ilé oúnjẹ kan níbi tí àrùn rọpárọsẹ̀ ti pa ọkọ rẹ̀ ní ọdún mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n sẹ́yìn.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìwé kíkà

* 

* 

*
Priscilla Tyler

**Elizabeth Priscilla Cooper Tyler** (Oṣù Kẹfà 14, 1816 – Oṣù Kejìlá 29, 1889) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1841 sí 1844. Ó jẹ́ obìnrìn àkọ́kọ́ fún Ààrẹ John Tyler nígbà náà nípasẹ̀ ìgbéyàwó rẹ̀ pẹ̀lú ọmọ rẹ̀ Robert Tyler. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìyá ààrẹ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìṣàkóso Tyler, ó ń ṣiṣẹ́ ní ipò ìyá ọkọ rẹ̀, ìyàwó àkọ́kọ́ Letitia Christian Tyler, ẹni tí àìsàn rẹ̀ kò dáwọ́ dúró. Lẹ́yìn ikú Letitia Tyler ní oṣù kẹsàn-án ọdún 1842, Priscilla Tyler ni obìnrin àkọ́kọ́ tó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí ìbáṣepọ̀ gbogbogbòò ní Ilé Ààrẹ.

## Ìgbà tó wà lọ́mọdé
Ọjọ́ kẹrìnlá oṣù June ọdún 1816 ni wọ́n bí Elizabeth Priscilla Cooper ní Ìlú New York City, òun ni ọmọ kẹta nínú mẹ́sàn-án táwọn òbí rẹ̀ bí. Bàbá rẹ̀, Thomas Abthorpe Cooper, jẹ́ òṣèré àti olùṣẹ̀ṣẹ̀dá tó ń ṣàṣeyọrí.

Ìyá Cooper kú lọ́dún 1833, owó tí bàbá rẹ̀ ń ṣọ̀wọ́ sì fa ìṣòro fún ìdílé náà. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe eré ìdárayá nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mẹ́tàdínlógún, àmọ́ kò ṣe dáadáa nínú eré ìdárà náà.

Ó pàdé Robert Tyler, ọmọkùnrin John Tyler tó máa di ààrẹ, níbi ìtàgé kan tó ṣe, wọ́n sì jọ gbẹ́gbẹ́ kí wọ́n tó fẹ́ Tyler ní ọdún 1839. Lẹ́yìn tí tọkọtaya náà ṣègbéyàwó, wọ́n kó lọ sí Virginia láti máa gbé pẹ̀lú ìdílé Robert.

Lẹ́yìn ikú àjálù kan tí ààrẹ William Henry Harrison kú lóṣù kan láàárín àkókò tó ń ṣàkóso, John Tyler di Ààrẹ Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ó sì kó ìdílé Tyler lọ sí Washington, D.C. 

## Gẹ́gẹ́ bí àlejò ní Ilé Ààrẹ
Nígbà tí John Tyler gba ipò ní ọdún 1841, ìyàwó rẹ̀ Letitia kò tóótun mọ́ láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ, nítorí náà wọ́n fi iṣẹ́ náà lé Priscilla Tyler lọ́wọ́, ẹni tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n péré.

Nítorí pé ó ṣì jẹ́ ọ̀dọ́, wọ́n kà á sí àǹfààní ìgbà èwe rẹ̀. Bákan náà, nígbà tí a bá ronú nípa òtítọ́ pé ó jẹ́ òṣèré àti apanilẹ́rìn-ín tẹ́lẹ̀.

Nígbà tí ó jẹ́ olùgbàlejò, ó ṣètò ọ̀pọ̀lọpọ̀ ayẹyẹ gbangba, wọ́n sì bọ̀wọ̀ fún un gidigidi.

## Ikú rẹ̀
Robert àti Priscilla Tyler fi Ilé Ààrẹ sílẹ̀ lọ sí Philadelphia ní oṣù kẹta ọdún 1844, wọ́n mọ̀ pé Julia Tyler ti ṣètò láti fẹ́ ààrẹ náà, kí ó sì di olùgbàlejò tuntun ní Ilé Ààrẹ. Ọmọbìnrin Ààrẹ Tyler, Letitia Tyler-Semple, ló ṣe àkóso àwọn ọ̀ràn àwùjọ ní Ilé Ààrẹ fún ìgbà ìgbéyàwó náà.Lẹ́yìn tí ó fi Ilé Ààfin sílẹ̀, ó kó lọ Philadelphia níbi tí ọkọ rẹ̀ ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òfin rẹ̀.

Nígbà tí Ogun Abẹ́lé Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1861, wọ́n kó lọ sí Alabama níbi tí ọkọ rẹ̀ ti di olóòtú ìwé ìròyìn kan ní àdúgbò náà. Tyler gbé ní Alabama lẹ́yìn ikú ọkọ rẹ̀ ní ọdún 1877, ó sì dúró níbẹ̀ títí di ìgbà ikú tirẹ̀ ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, ọdún 1889.

## Àwọn ìtọ́kasí
Letitia Tyler

**Letitia Christian Tyler** (Ọjọ́ Kejìlá Oṣù Kọkànlá, 1790 – Ọjọ́ Kẹwàá Oṣù Kẹsàn, 1842) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1841 sí 1842 gẹ́gẹ́ bí ìyàwó àkọ́kọ́ Ààrẹ John Tyler. 

Tyler di ìyàwó àkọ́kọ́ kejì ní Amẹ́ríkà nígbà tí ọkọ rẹ̀ di ààrẹ kejì ti Amẹ́ríkà ní ọdún 1841, ó sì di ìyábìnrin àkọ́kọ́ nígbà tí Ààrẹ William Henry Harrison kú ní oṣù tó tẹ̀lé e, tí ọkọ rẹ̀ sì gorí ipò ààrẹ.

## Ìgbésí ayé ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ìgbéyàwó rẹ̀
Wọ́n bí Letitia Christian ní ọjọ́ kejìlá oṣù kọkànlá ọdún 1790 ní Virginia. Ó jẹ́ ọmọ keje fún àgbẹ̀ kan.

Letitia kò kọ́ ẹ̀kọ́. Sibẹsibẹ, a kọ́ ọ bi o ṣe le jẹ́ olùtọ́jú ọgbà.

Àwọn ìdílé Kristẹni àti Tyler mọ ara wọn dáadáa, Letitia sì pàdé John Tyler nígbà tí ó ṣèbẹ̀wò ní ọdún 1808. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ ìfẹ́sọ́nà tí ó pẹ́ tó ọdún márùn-ún títí wọ́n fi ṣe ìgbéyàwó ní ọdún 1813.

Àwọn òbí Letitia kú ní kété lẹ́yìn ikú rẹ̀, wọ́n sì fi ogún ńlá sílẹ̀ fún un, òun àti John Tyler sì bí ọmọ mẹ́sàn-án, ṣùgbọ́n méjì kú.

Owó tí wọ́n ń gbà láti tọ́ àwọn ọmọ púpọ̀ àti láti máa ṣe ìṣèlú pọ̀ ju ogún tí wọ́n bá gbà lọ. Tyler ni o ni ojuse lati ṣakoso ile-iṣẹ naa nigbati ọkọ rẹ ko ba si nibẹ.

Tyler bá ọkọ rẹ̀ lọ nígbà tí ó jẹ́ gómìnà Virginia. Gẹ́gẹ́ bí ìyàwó Gómìnà, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò ní olú ìlú ìpínlẹ̀ Richmond ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n yàn án sí United States Congress, kò tẹ̀lé e lọ sí Washington, DC .

Jálẹ̀ ìgbésí ayé rẹ̀, ó dojú kọ àwọn ìṣòro ìlera, ó sì ní àrùn ọpọlọ nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín. Síbẹ̀, ó ṣì ń lo àkókò rẹ̀ jù ní ṣíṣé àbójútó oko tàbí kíkà Bíbélì rẹ̀.

## Ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà àti ikú rẹ̀
Ikú òjijì Ààrẹ William Henry Harrison ní ọdún 1841 ló mú kí John Tyler gba ipò agbára. Ìlera Letitia Tyler ti jẹ́ kí ó má ṣeé ṣe fún un láti ṣàkóso White House, òun àti àwọn ìdílé rẹ̀ yòókù kò rìnrìn àjò lọ sí Washington lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Nígbà tí ó dé, ó wà lórí kẹ̀kẹ́ lórí òrùlé ilé funfun.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ní agbára láti ṣe iṣẹ́ Ìyáàfin Àkọ́kọ́, Tyler yan ìṣàkóso Ilé Ààfin fún ọmọbìnrin rẹ̀ Letitia àti iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò fún ìyàwó ọmọ rẹ̀ Priscilla.

Ìlera ara àti ti ọpọlọ Tyler burú síi ní ọdún 1842. Ó ní àrùn ẹ̀gbà kejì ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹsàn-án ọdún 1842, ó sì kú ní ọjọ́ kejì, ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹsàn-án.

Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tó kú nígbà tó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, òun sì ni obìnrin tó kéré jùlọ nínú gbogbo Ìyá Àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà, tó kú nígbà tó pé ọmọ ọdún mọ́kànléláàádọ́ta.

## Àwọn ìtọ́kasí
Jane Harrison

**Jane Findlay Harrison** (orúkọ ìbí rẹ̀ jẹ́ **Irwin**; July 23, 1804 - May 11, 1847) jẹ́ obìnrin tó jẹ́ obìnrìn àkọ́kọ́ fún ààrẹ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti March 4 sí April 4, 1841, nígbà tí William Henry Harrison tó jẹ́ ọkọ rẹ̀ ń ṣàkóso. Ó jẹ́ ìyàwó ọmọ rẹ̀ William Henry Harrison Jr., ó sì gbà pé òun ni aṣojú ìyàwó ààrẹ, Anna Harrison, tí kò lè lọ sí Ilé Ìbílẹ̀ kí ó tó kú. Ọjọ́ mẹ́ta péré ni Harrison lò gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, ààrẹ náà sì kú lẹ́yìn ìgbà yẹn. Elizabeth, àbúrò rẹ̀ obìnrin ni ìyàwó John Scott Harrison tó jẹ́ àbúrò William Jr., àti ìyá Benjamin Harrison tó jẹ́ Ààrẹ.

## Ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Jane Irwin sí ìdílé kan ní Pennsylvania ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù keje, ọdún 1804. Ó ní àwọn ọmọ ìdajì méjé.

Nígbà tí Irwin àti àbúrò rẹ̀ obìnrin ń lọ kí ìyá wọn ní Ohio, wọ́n pàdé àwọn ìdílé Harrison. Irwin fẹ́ William Henry Harrison Jr. ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kejì ọdún 1824, ó sì bí ọmọkùnrin méjì. Ìgbéyàwó náà ṣòro gan-an, nítorí pé ọkọ rẹ̀ ní ìṣòro ọtí líle àti tẹ́tẹ́. Ọkọ rẹ̀ kú ní ọdún 1838. Ní ọdún 1840, wọ́n yan baba ìyàwó rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. 

Nígbà tí William Henry Harrison di ààrẹ, ìyàwó rẹ̀ Anna Harrison kò rìnrìn àjò lọ sí Washington, D.C., ṣùgbọ́n ó dúró títí ojú ọjọ́ yóò fi dára fún ìrìn àjò nítorí àìlera rẹ̀. William Henry Harrison yan Jane Harrison gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ, iṣẹ́ àṣà ìbílẹ̀ obìnrin àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ní ipò rẹ̀. 

Ó rìnrìn àjò lọ sí Washington pẹ̀lú ààrẹ tí a yàn. Wọ́n ṣètò pé Anna yóò dé Washington ní ìgbà ìrúwé tó tẹ̀lé e láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin, ṣùgbọ́n èyí kò ṣẹlẹ̀, nítorí pé àkókò Harrison gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin parí lójijì pẹ̀lú ikú Ààrẹ Harrison, ní ọgbọ̀n ọjọ́ lẹ́yìn ìfìdíkalẹ̀ rẹ̀. 

Nígbà tí Harrison padà sí Ohio, ó fẹ́ Lewis Whiteman. Ó kú nípasẹ̀ ikọ́ ẹ̀gbẹ ní ọdún díẹ̀ lẹ́yìn náà ní ọjọ́ kọkànlá oṣù karùn-ún, ọdún 1847.

Arabinrin Harrison, Elizabeth Ramsey Irwin, fẹ́ ọmọ William Henry Harrison, John Scott Harrison, ní ọdún 1831, ọmọ wọn, Benjamin Harrison, sì di Ààrẹ Amẹ́ríkà lẹ́yìn náà. Nítorí pé Benjamin jẹ́ ọmọ ọmọ àbúrò rẹ̀ obìnrin àti àbúrò rẹ̀ ọkùnrin, Harrison di òbí àgbà ìyá àti baba nípasẹ̀ ìgbéyàwó ààrẹ ọjọ́ iwájú.

## Àwọn ìtọ́kasí
Anna Harrison

**Anna Tuthill Harrison** (orúkọ bíbí **Symmes**; July 25, 1775 - February 25, 1864) jẹ́ aya Ààrẹ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, William Henry Harrison lọ́dún 1841. Oṣù kan péré ló fi ṣé iṣẹ́ yìí, nitori kò pẹ́ tí ọkọ rẹ̀ fi kú nítorí àrùn ẹ̀dọ̀ ẹ̀dò́fóró. Ọmọkùnrin wọn, John Scott Harrison ni bàbá Ààrẹ Benjamin Harrison. Kò wọlé sí White House  nígbà tó wà ní ipò ìyàwó ààrẹ, òun nìkan sì ni ìyàwó ààré tí kò lọ sí ìlú olú ìlú nígbà tí ọkọ òun ń ṣàkóso.

## Ẹ̀kọ́ rẹ̀ àti ìgbéyàwó rẹ̀
Wọ́n bí Anna Tuthill Symmes ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù Keje, ọdún 1775, ní Morristown, New Jersey, ọmọ kejì fún Anna Tuthill àti John Cleves Symmes. 

Àwọn òbí àgbà rẹ̀ ló tọ́ Anna dàgbà ní Long Island, wọ́n sì kọ́ ọ ní ẹ̀kọ́ tó dára ju ìyàwó ọba mìíràn lọ.

Ó pàdé ọmọ ogun William Henry Harrison, ó sì fẹ́ ọmọ ogun náà ní ọdún 1795, ó sì tọ́ ọmọ mẹ́wàá dàgbà nígbà tí William ń lépa iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀.

## Gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́
Nígbà tí wọ́n yan William sí Ilé Àwọn Aṣojú ní ọdún 1799, ìdílé náà kó lọ sí Philadelphia, èyí tí ó jẹ́ olú ìlú Amẹ́ríkà nígbà náà. Òkìkí ọkọ rẹ̀ nípa ìṣèlú pọ̀ sí i bí ó ṣe ń díje fún ìdìbò ààrẹ ní ọdún 1840.

Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùndínlọ́gọ́ta, òun ni obìnrin tó dàgbà jùlọ títí di àkókò yẹn tó di ìyáàfin, àkọsílẹ̀ kan tó wà títí di ìgbà tí Jill Biden fi ṣẹ́kù nígbà tó pé ọmọ ọdún mọ́kàndínlọ́gọ́ta ní ọdún 2021. Ní ìfojúsùn ipò tuntun rẹ̀, ó ní àníyàn pé wọn kò ní gbà á dáadáa ní àwùjọ Washington, wọn kò sì ní lè ṣe iṣẹ́ àṣà ìbílẹ̀ ti obìnrin ààrẹ.

Wọ́n yan William gẹ́gẹ́ bí ààrẹ ní ọdún 1841, ṣùgbọ́n Anna kò tẹ̀lé e lọ sí Washington; dípò bẹ́ẹ̀, ó rán Jane Harrison, opó ọmọ wọn tó ti kú, láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin.

## Àjogúnbá rẹ̀
Àwọn nǹkan kan wà tó mú kí jíjẹ́ ẹni tó ní oyè fún ìgbà díẹ̀ yàtọ̀ síra, obìnrin àkọ́kọ́ sì gbọ́dọ̀ kú nígbà tó ń di oyè náà mú. Harrison ni obìnrin àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà kan ṣoṣo tó ti jẹ́ ìyàwó ààrẹ kan ní Amẹ́ríkà àti ìyá-ìyá ààrẹ mìíràn ní Amẹ́ríkà.

Ní ọdún 1855, iná jó ilé Harrison, ó sì lo àwọn ọdún ìkẹyìn rẹ̀ pẹ̀lú ọmọ rẹ̀ John. Harrison kú ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kejì, ọdún 1864, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún méjìdínlọ́gọ́rin. Wọ́n sin ín ní ẹ̀gbẹ́ ọkọ rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Sarah Angelica Van Buren

**Sarah Angelica Van Buren** ( *nee* **Singleton** ; February 13, 1818 – December 29, 1877) jẹ́ àrólé ará Amẹ́ríkà àti ìyàwó Ààrẹ kẹjọ ti Amẹ́ríkà, Martin Van Buren. Ó fẹ́ ọmọ Ààrẹ, Abraham Van Buren Kejì. Ó gba ipò ààrẹ nítorí pé ìyàwó ààrẹ, Hannah Van Buren, ti kú, kò sì tún fẹ́ ìyàwó mìíràn. Òun ni obìnrin tó kéré jù ní ilé White House, tó gba ipò náà nígbà tó pé ọmọ ogún ọdún.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
A bí Sarah Angelica Singleton ní South Carolina ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kejì, ọdún 1818. Ó jẹ́ ọmọ kẹrin nínú àwọn ọmọ mẹ́fà.

## Ìgbéyàwó rẹ̀
Ní àsìkò òtútù ọdún 1837 sí 1838, Angelica àti arábìnrin rẹ̀ Marion dúró sí Washington, D.C. pẹ̀lú Sẹ́nétọ̀ William C. Preston ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ìbátan wọn. Wọ́n mú àwọn ọmọbìnrin náà mọ àwọn ọmọ Ààrẹ Martin Van Buren. Angelica ní ìbálòpọ̀ pẹ̀lú ọmọ Ààrẹ Abraham, ẹni tí ó ní kí ó fẹ́ òun láìpẹ́ lẹ́yìn náà. Wọ́n ṣe ìgbéyàwó ní oko baba rẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kọkànlá ọdún 1838.

## Obìnrin àkọ́kọ́
Lẹ́yìn ìgbéyàwó náà, Van Buren gba ipò olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ, èyí sì sọ ọ́ di ìyàwó àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, nítorí pé ìyá ọkọ rẹ̀ ti kú ní ọdún mélòó kan sẹ́yìn.

## Àwọn ìtọ́kasí
Sarah Jackson

**Sarah Jackson** (*oruko* *íbí* **Yorke)** (Oṣù Keje 1805 – Ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹjọ, ọdún 1887) jẹ́ obìnrin ará Amẹ́ríkà kan tí ó jẹ́ olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ, tí ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kọkànlá, ọdún 1834, títí di ọjọ́ kẹrin oṣù kẹta, ọdún 1837. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìyàwó Ààrẹ Amẹ́ríkà Andrew Jackson lẹ́yìn tí ó fẹ́ ọmọ rẹ̀ tí ó gbà, Andrew Jackson Jr. Wọ́n kọ́kọ́ pe orúkọ rẹ̀ ní Hermitage, ilé ńlá Jackson ní Tennessee, ṣùgbọ́n ó kó lọ sí White House ó sì di olùgbàlejò Emily Donelson nígbà tí iná jó Hermitage. Nígbà tí Donelson ṣàìsàn, Jackson gba ipò gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ fún ìyókù àkókò náà. Lẹ́yìn tí ó fi Ilé Ààfin sílẹ̀, ó padà sí Hermitage tí a tún ṣe, níbi tí ó gbé títí di ìgbà ikú rẹ̀.

## Ìgbésí ayé ọmọdé rẹ̀
A bí Sarah Yorke ní July 1805, ní Philadelphia, Pennsylvania, nínú ìdílé tó ní ọrọ̀.

Sarah Yorke fẹ́ Andrew Jackson Jr., tó di àyànfẹ́ Ààrẹ Andrew Jackson ní November 24, 1831. Wọ́n pè wọ́n sí White House  fún oṣù mélòó kan.

Láàárín àkókò yẹn, ó ń bá ọ̀gá àgbà tó ń bójú tó ilé náà kẹ́gbẹ́, ẹni tó ń kà á sí ọmọbìnrin. A ti ń ronú nípa bóyá ó máa di àlejò tuntun fún White House, àmọ́ iṣẹ́ náà ṣì wà lọ́wọ́ ọmọ ọmọ ọmọ ọmọ ìyá àbúrò ààrẹ, Emily Donelson.

Nígbà tí tọkọtaya náà kúrò ní Ilé-Ibí-Ibí, wọ́n lọ sí ilé ìṣẹ̀lẹ̀ The Hermitage, tó jẹ́ ọgbà àwọn Jacksons ní Tennessee.

## Bí alábòójútó ní White House
Ìdílé náà dé White House  ní November 26, 1834 ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí White House àti Donelson. Ìgbà kan ṣoṣo ni ìtàn wà tí àwọn obìnrin méjì bá jọ ń ṣe olùṣojú fún White House.

Nígbà tí Donelson ń ṣàìsàn tó le koko, Jackson di ọ̀kan lára àwọn tó ń bójú tó White House ní October 1836. Ó ṣì jẹ́ àlejò fún ìgbà ìsinmi bàbá ọkọ rẹ̀ títí tó fi kúrò nípò rẹ̀ ní ọdún 1837. 

Ọkọ rẹ̀ kú lọ́dún 1865. Sarah Yorke Jackson kú ní August 23, 1887, ní Nashville, Tennessee, ní ọjọ́ orí ọdún méjìléláàádọ́rin.

## Àwọn ìtọ́kasí
Louisa Adams

**Louisa Catherine Adams** (ti wọ́n bí **Johnson**; February 12, 1775 - May 15, 1852) jẹ́ Ayaba Ààrẹ Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1825 sí ọdún 1829 nígbà tí John Quincy Adams jẹ́ ààrẹ. Wọ́n bí i nílẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, wọ́n sì tọ́ ọ dàgbà nílẹ̀ Fránsì.

## Ìgbésí ayé àti ìgbéyàwó ní ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Louisa Catherine Johnson ní ọjọ́ kejìlá oṣù kejì, ọdún 1775 ní England Ìdílé rẹ̀ jẹ́ ìdílé alágbára nínú ìṣèlú Amẹ́ríkà, baba Louisa ṣe àtìlẹ́yìn fún òmìnira Amẹ́ríkà, àwọn Johnson fi England sílẹ̀ ní ọdún 1778 ní ìdáhùn sí American Revolutionary War. Lẹ́yìn tí ìdílé rẹ̀ padà sí England, ó pàdé John Quincy Adams ní ọdún 1795, àwọn méjèèjì sì bẹ̀rẹ̀ sí ń fẹ́ ara wọn. Wọ́n ṣe ìgbéyàwó ní ọdún 1797.

## Iṣẹ́ rẹ̀ bi Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Ó dara pọ̀ mọ́ ọkọ rẹ̀ nínú ìgbòkègbodò òṣèlú rẹ̀ ní Prussia. Nígbà tí wọ́n pa dà sí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ọkọ rẹ̀ di aṣojú ìjọba, ó sì bí ọmọkùnrin mẹ́ta. Wọ́n yàn John gẹ́gẹ́ bí òjíṣẹ́ Ìjọba Rọ́ṣíà lọ́dún 1809, wọ́n sì lọ sí Russia. Ọdún kan ló fi ń gbé ní Rọ́ṣíà nígbà tí John ń bá Àdéhùn Ghent kẹ́gbẹ́, nígbà tó sì ní kó dara pọ̀ mọ́ wọn lọ́dún 1815, ó rìnrìn àjò tó léwu tó gba ogójì ọjọ́ kọjá nílẹ̀ Yúróòpù tí ogun ti jà. Wọ́n gbé ní England fún ọdún méjì kí wọ́n tó padà sí Amẹ́ríkà nígbà tí wọ́n yan John gẹ́gẹ́ bí Akọ̀wé fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Louisa di olùgbàlejò olókìkí, ó sì máa ń gba àwọn àlejò pàtàkì nílé rẹ̀ déédéé. Kò ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú Ilé Ààfin, níbi tí ó ti di alábàákẹ́gbẹ́ tímọ́tímọ́ tí ó sì ń gbóríyìn fún ọkọ rẹ̀. Ó kọ ìwé púpọ̀, ó ṣé àwọn eré, àròkọ, ewì, àti àwọn ìwé ìtàn. Ó fẹ́ fẹ̀yìntì gidigidi lẹ́yìn tí ọkọ rẹ̀ tún gba ipò atún, ṣùgbọ́n wọ́n yàn án sí Ilé Aṣòfin Amẹ́ríkà. Ó nífẹ̀ẹ́ sí ìṣèlú gán, ó ń gbé ìfòfindè àti ẹ̀tọ́ tó pọ̀ sí i fún àwọn obìnrin àti àwùjọ.

## Ikú rẹ̀
Adams ní àrùn ọpọlọ ní ọdún 1849, èyí tó dín ìrìn àjò rẹ̀ kù. Ó kú ní ọjọ́ karùndínlógún oṣù karùn-ún ọdún 1852, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́rin, àwọn ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin sì dá ọjọ́ ìsìnkú rẹ̀ dúró, èyí tí í ṣe ìgbà kejì tí wọ́n ti bu ọlá fún obìnrin kan lọ́nà yìí. Òun nìkan ni Ìyá Àkọ́kọ́ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà tí wọ́n bí ní orílẹ̀-èdè mìíràn títí di ọdún 2017, nígbà tí Melania Trump di Ìyá Àkọ́kọ́.

## Àwọn ìtọ́kasí
Emily Donelson

**Emily Tennessee Donelson** (Oṣù Kẹfà 1, 1807 – Oṣù Kejìlá 19, 1836) ni obìnrin àkọ́kọ́ fún ààrẹ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1829 sí 1834 nígbà ìjọba àbúrò rẹ̀ Andrew Jackson. Ọmọ àbúrò ìyàwó Jackson ni. Rachel Donelson Jackson, ìyàwó Jackson kú ní ọ̀sẹ̀ mélòó kan ṣáájú kí ọkọ rẹ̀ tó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣàkóso.

## Ni ọmọdé rẹ̀
Wọ́n bí Emily Tennessee Donelson ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹfà, ọdún 1807, ní Donelson, Tennessee gẹ́gẹ́ bí ọmọ kẹtàlá ti Mary Purnell àti John Donelson, àbúrò rẹ̀ jẹ́ arábìnrin Rachel Donelson Jackson, ìyàwó Ààrẹ Andrew Jackson.
 
Nígbà tí ó wà ní ọmọdé, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ ní Nashville. Nígbà tí ó jẹ́ ọ̀dọ́mọbìnrin, ó sún mọ́ ìbátan rẹ̀ àti ọkọ rẹ̀ lọ́jọ́ iwájú Andrew Jackson Donelson, ó sì ní ìfẹ́ ọkàn sí i ní ọdún 1816.

Àwọn ọkùnrin láti ìdílé rẹ̀ jà ní Ogun 1812, ẹ̀gbọ́n rẹ̀ Andrew Jackson sì di ọ̀gágun olókìkí.

## Ìgbéyàwó àti ìdílé
Nígbà tí Donelson wà lọ́dọ̀ọ́, ó rí ọ̀pọ̀ àwọn tó ń wá ìwé. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í bá Andrew Donelson jáde, kò sì pẹ́ tí wọ́n fi bẹ̀rè́ sí í ṣègbéyàwó.

Wọ́n ṣègbéyàwó ní ayẹyẹ kan ní September 16, 1824. Emily, ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún, àti Andrew, ọmọ ọdún márùnlélógún  ni wọ́n.

## Gẹ́gẹ́bí alàgbà White House àti Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Iyawo Jackson kú nígbà díẹ̀ kí ó tó di ìgbà ìfiránṣẹ́ rẹ̀, àti pé Donelson ni ó ń bójú tó ètò àjọṣepọ̀ nígbà tí Jackson di ààrẹ. Ó kó lọ sí White House ní ọdún 21 pẹ̀lú ọkọ rẹ̀, tó ń sìn gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ fún ààrẹ Jackson.

Láàárín àkókò yẹn, ó tù ú nínú fún ààrẹ kan tó ń ṣọ̀fọ̀.

Donelson kúrò ní Ilé-Iṣọ́ọ̀ṣì ní ọdún 1830 nítorí àwọn àyípadà tó wáyé, àmọ́ ó padà sílé ní ọdún kan lẹ́yìn náà.

## Àìsàn àti ikú rẹ̀
Ní ọdún 1836, ìlera Donelson bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù, àmọ́ ó kúrò ní Washington ó sì pa dà sí Tennessee.  Ó dé Tennessee ní June 1836, níbi tó ti ń lọ láti ṣàtúnṣe nínú ọgbà ìdílé wọn.

Ó jọ pé ó ti ń ṣàìsàn, àmọ́ ní December, ara rẹ̀ tún yá. Ní December 16, ó fi ara rẹ̀ sílẹ̀ nítorí pé ó ti kú láìpẹ́. Ó sọ fún àwọn ọmọ rẹ̀ pé òun ò ní ṣe nǹkan kan, àmọ́ ó ní kí wọ́n tì í lẹ́yìn kí òun lè dúró sí fèrèsé, kóun lè padà sílé láti Washington.

Donelson kú ní December 19, 1836, nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mọ́kàndínlọ́gbọ̀n. Ọjọ́ méjì lẹ́yìn náà ni ọkọ rẹ̀ kú.

## Àwọn ìtọ́kasí
Elizabeth Monroe

**Elizabeth Monroe** (orúkọ ìbí rẹ̀ **Kortright**; June 30, 1768 – September 23, 1830) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1817 sí 1825, gẹ́gẹ́ bí ìyàwó James Monroe, Ààrẹ karùn-ún ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Nítorí àìlera Monroe tí kò dára, ọmọbìnrin rẹ̀ àgbà, Eliza Monroe Hay, gba iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ.

## Ìbí àti ìgbà ọmọdé rẹ̀
Wọ́n bí Monroe Kortright ní Ìlú New York City ní June 30, 1768, ọmọ Lawrence Kortright, oníṣòwò ọlọ́rọ̀ kan àti Hannah Kortright. Ìyá rẹ̀ kú nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mọ́kàndínlógójì  nígbà tó bí ọmọ.

## Ìgbéyàwó rẹ̀
Kortright pàdé James Monroe ní ọdún 1785 ní New York nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Congress, wọ́n sì ṣe ìgbéyàwó ní ọdún kan lẹ́yìn náà nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún, wọ́n sì bí ọmọ mẹ́ta pẹ̀lú Eliza Monroe Hay. Láàárín ọdún 1794 sí 1796, ó jẹ́ ìyàwó aṣojú kan bí wọ́n ṣe yan ọkọ rẹ̀ sí ipò kan, lẹ́yìn náà ó di Àkọ́kọ́ Ìyáàfin ti Virginia nígbà tí wọ́n yan ọkọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Gómìnà ní ọdún 1799.

## Ìyá Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Elizabeth bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹta, ọdún 1817, nígbà tí ọkọ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àkọ́kọ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ karùn-ún ti Amẹ́ríkà. Nígbà tí wọ́n wọ ilé funfun, àwọn Monroe gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn aláwọ̀ dúdú tí wọ́n ti di ẹrú lọ sí ibi iṣẹ́ àṣekára wọn. Elizabeth Monroe gba ọ̀wọ̀ àti ìyìn dé àyè kan, pàápàá nígbà tí ọkọ rẹ̀ kejì wà. Sibẹsibẹ, o ṣaisan ní àkókò kan àti pé àwọn ọmọbìnrin rẹ̀ ṣé diẹ nínú àwọn iṣẹ́ gbogbogbò.

## Àwọn ìtọ́kasí
Helen Molyneux

**Helen Molyneux** jẹ́ agbẹjọ́rò ará Wales tó dá ilé iṣẹ́ òfin ìpalára ara ẹni ní UK, NewLaw Solicitors sílẹ̀, tó sì tún jẹ́ Olórí Àgbà ilé iṣẹ́ òfin ìpalára ara ẹni ní UK, ní ọdún 2024. Ní ọdún 2024, ó ṣe olórí àwọn ère tuntun mẹ́ta fún àwọn obìnrin Wales tó gbajúmọ̀, ó sì di ọ̀kan lára ​​àwọn obìnrin 100 ti BBC.

## Ìgbésí ayé àti iṣẹ́
A bí Molyneux ní oṣù kẹta ọdún 1965, ní ìlú Caerphilly ti Wales. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa òfin ní Yunifásítì Cardiff ó sì di amòfin ní ọdún 1991.. 

Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹrin ọdún 2012, ilé-iṣẹ́ rẹ̀ Newlaw di ilé-iṣẹ́ Welsh àkọ́kọ́ àti ẹ̀kẹrin gbogbogbò tí àwọn Onímọ̀ràn Ìlànà Àgbà ti fún ní ìwé-àṣẹ gẹ́gẹ́ bí ètò ìṣòwò mìíràn (ABS).  Èrò náà bẹ̀rẹ̀ nígbà tí Molyneux pàdé ọkùnrin kan lórí ọkọ̀ ojú irin ní London tí ó ní ilé iṣẹ́ àwọn oníṣòwò ìbánigbófò kan, wọ́n sì sọ̀rọ̀ nípa ọjà ìbánigbófò náà; lẹ́yìn náà ni wọ́n wá pẹ̀lú èrò láti ṣẹ̀dá ilé iṣẹ́ amòfin kan tí yóò máa ṣàkóso àwọn ẹ̀sùn ìpalára ara ẹni láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ìbánigbófò àti àwọn oníṣòwò. 

Ní ọdún 2013, wọ́n yan Molyneux gẹ́gẹ́ bí Obìnrin Oníṣòwò ti Ọdún fún iṣẹ́ tí ó lé ní  irinwó ati àádọ́rin ènìyàn ní UK, wọ́n sì ń san £35m lọ́dọọdún ní iṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé iṣẹ́ oníbàárà tó gbajúmọ̀.  Molyneux ta ilé iṣẹ́ náà lẹ́yìn náà. 

## Àwọn ẹ̀bùn òfin àti àwọn àṣeyọrí

## Àwọn ẹ̀bùn
Ní oṣù Kejìlá ọdún 2024, Helen Molyneux wà lára ​​àwọn obìnrin ọgọ́rùn-ún tí BBC yàn. 

## Àwọn Obìnrin Welsh Àgbàyanu
Ní ọdún 2016, Molyneux àti àwọn mẹ́rin mìíràn péjọ láti jíròrò àìsí àwọn ère tí a yà sọ́tọ̀ fún àwọn obìnrin ní Wales; lẹ́yìn náà ni wọ́n dá ẹgbẹ́ àwọn obìnrin Monumental Welsh sílẹ̀ pẹ̀lú èrò láti ṣẹ̀dá àwọn ère márùn-ún káàkiri orílẹ̀-èdè náà. 

Wọ́n ṣí ère àkọ́kọ́, ti olùkọ́ àgbà Betty Campbell, ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2021..  Wọ́n ti ṣí Elaine Morgan, Cranogwen àti Lady Rhondda ní ìparí ọdún 2024. Wọ́n ti gbèrò láti ṣe ère Elizabeth Andrews mìíràn fún ọdún 2025.    Ifihan ile-iṣere kan nipa Cranogwen rin irin-ajo lọ si Wales ni opin ọdun 2022 lati polowo awọn ere naa, eyiti o kan Ile-iṣẹ Ìtàgé Mewn Cymeriadd.  

## Àwọn Obìnrin Áńgẹ́lì ti Wales
Molyneux jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn olùdásílẹ̀ awọn Obìnrin ańgẹ́lì ti Wales, ẹgbẹ́ ìdókòwò angẹli kan. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Yumi Suzuki (ẹni tí ó fi ẹjọ́ kan)

**Yumi Suzuki** (A bí i ní ọdún 1956) jẹ́ ajàfẹ́tọ́ ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ará Japan. A bí i pẹ̀lú àrùn ọpọlọ, ó jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn olùfisùn nínú ẹjọ́ kan lórí Òfin Ààbò Eugenic ti Japan tẹ́lẹ̀, èyí tí ó fún ní àṣẹ láti fipá mú ìyẹ̀fun kúrò. Ní ọdún 2024, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ​​àwọn Obìnrin 100 ti BBC.

## Ìtàn ìgbésí ayé
Wọ́n bí Suzuki pẹ̀lú àrùn ọpọlọ àti pé ó ti ń lo ibùsùn tàbí kẹ̀kẹ́ alágbádá láti ìgbà tí wọ́n bí i. 

Ní ọdún 1968, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́rìnlá, wọ́n fipá mú un láti ṣe ìtọ́jú ara rẹ̀ lábẹ́ òfin ààbò Eugenic ti Japan. Òfin náà gbà láàyè láti ṣe ìtọ́jú ara láìsí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láti dènà ìbí ọmọ tí wọ́n pè ní "ọmọ aláìlera". Láàárín ọdún 1948 sí 1996, nígbà tí òfin náà wà ní ipò, nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n (25,000) ènìyàn tí wọ́n ní àléébù ni wọ́n fipá mú láti ṣe ìtọ́jú ara lábẹ́ ìlànà yìí. 

Lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ náà, ó ní àwọn àbájáde bíi ìgbóná ara tí ẹ̀rù máa ń fà nígbà tí ó bá rántí iṣẹ́ abẹ náà, ó sì wà lórí ibùsùn fún nǹkan bí ogún ọdún. Nígbà tí ó wà ní ọmọ ogójì ọdún, ó bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ní òmìnira. Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún méjìlélógójì, ní ọdún 1998, ó fẹ́ ọkùnrin kan tí ó ti jẹ́ olùrànlọ́wọ́ ìtọ́jú rẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìgbéyàwó náà parí sí ìkọ̀sílẹ̀ lẹ́yìn náà. 

Ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 2019, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́ta, ó fi ẹjọ́ kan sí Ilé Ẹjọ́ Agbègbè Kobe, ó sì ń béèrè fún owó ìtanràn ìjọba fún ìsọdimímọ́ tí wọ́n fipá mú un. Ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹjọ ọdún 2021, ilé ẹjọ́ náà kọ̀ ẹjọ́ rẹ̀, ó sì dájọ́ pé àkókò ìsinmi fún ogún ọdún ti parí.

Suzuki pe ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn, ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta ọdún 2023, Ilé Ẹjọ́ Gíga Osaka yí ìdájọ́ ilé ẹjọ́ ìsàlẹ̀ náà padà, ó sì mọ̀ pé ìjọba ti gbé àwọn ìlànà ìṣọ̀kan lárugẹ tí ó mú kí ẹ̀tanú àwùjọ pọ̀ sí i, èyí sì mú kí ó jẹ́ àìtọ́ láti lo òfin ìsinmi. 

Ilé ẹjọ́ náà tún tọ́ka sí i pé òfin àtijọ́ náà lòdì sí òfin, ó sọ pé ó “dí àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti pinnu bóyá kí wọ́n bímọ àti láti tọ́mọ, àti pé ète òfin rẹ̀ kò dára rárá.” 

Ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹrin ọdún 2024, ìjọba pe ẹjọ́ náà lọ sí Ilé Ẹjọ́ Gíga Jùlọ. Ní ọjọ́ kẹta oṣù keje ọdún 2024, Ilé Ẹjọ́ Gíga Jùlọ ti Japan fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé Òfin Ààbò Eugenic tẹ́lẹ̀ kò bá òfin mu, ó sì pàṣẹ fún ìjọba láti san owó ìtanràn fún àwọn olùfisùn. 

“Mo ti dojúkọ ìyàsọ́tọ̀ láti ìgbà tí mo wà ní kékeré, ṣùgbọ́n tirẹ̀ yàtọ̀ pátápátá,” Suzuki sọ. “Ó bà mí nínú jẹ́. Mi ò fẹ́ owó. Mo fẹ́ kí àwọn ènìyàn mọ ohun tó ṣẹlẹ̀ sí wa. Láti rí i dájú pé kò tún ṣẹlẹ̀ mọ́. Mo fẹ́ kí a máa bá àwọn aláàbọ̀ ara lò ní ọ̀nà kan náà. Àwa kì í ṣe nǹkan. Ènìyàn ni wá.” 

Ní oṣù Kejìlá ọdún 2024, BBC yan Suzuki gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn obìnrin ọgọ́rùn-ún nínú ẹ̀ka ìṣèlú àti ìgbìmọ̀ aṣòfin. 

## Àwọn ìtọ́kasí


 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1956
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ
Martha Jefferson

**Martha Skelton Jefferson** (tí wọ́n bí **Wayles** ; Ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹwàá, ọdún 1748 – Ọjọ́ kẹfà oṣù kẹsàn-án, ọdún 1782) ni ìyàwó Thomas Jefferson láti ọdún 1772 títí di ìgbà ikú rẹ̀. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Virginia nígbà ìjọba Jefferson láti ọdún 1779 sí 1781. Ó kú ní ọdún 1782, ọdún mẹ́tàdínlógún kí ó tó di ààrẹ.

Nínú àwọn ọmọ mẹ́fà tí Thomas àti Martha bí, méjì péré ló kù títí tí wọ́n fi dàgbà, Martha àti Maria. Martha kú oṣù mẹ́rin lẹ́yìn tí ó bí ọmọ ìkẹyìn rẹ̀.Àwọn lẹ́tà tí tọkọtaya náà kọ sí ara wọn jóná, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò mọ̀ ọ́n, Thomas kì í sábà sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀, nítorí náà ó jẹ́ àṣírí. Bákan náà, Jefferson kò sọ̀rọ̀ púpọ̀ nípa ìyá rẹ̀, Jane Randolph Jefferson.

Àwọn kan sọ pé gẹ́gẹ́ bí ọkọ rẹ̀, Thomas ní ìbáṣepọ̀ pípẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọ àti arábìnrin Martha, Sally Hemings, ẹrú obìnrin kan tí ó jẹ́ ọmọ funfun mẹ́ta nínú mẹ́rin.

## Àwọn ìtọ́kasí
Abigail Adams

**Abigail Adams** (ọmọ Smith; Oṣù kọkànlá 22, 1744 – Oṣù kẹwàá 28, 1818) ni ìyàwó , Ààrẹ kejì ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, àti ìyá , Ààrẹ kẹfà ti Orílẹ̀- èdè Amẹ́ríkà. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti obìnrin àkọ́kọ́ kejì ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

## Ìgbésí ayé àti ìgbéyàwó ní ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Abigail Adams ní November 22, ọdún 1744, ní ìpínlẹ̀ Massachusetts. Àwọn òbí rẹ̀ jẹ́ ẹrú, kò sì kàwé. Ó pàdé John Adams tó máa di ààrẹ ilẹ̀ Amẹ́ríkà lọ́dún 1759 ó sì ṣègbéyàwó, ó sì bí ọmọ mẹ́fà lára wọn, John Quincy Adams, tó máa di aàrẹ ilẹ́ Amẹ́ẹ́ríkà.

## Obìnrin àkọ́kọ́
Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́ lẹ́yìn tí wọ́n yan ọkọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ kejì ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọdún 1797.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ann Chumaporn

**Chumaporn Taengkliang** (   ชุ  ), tun mọ bi Ann "Waaddao" Chumaporn (อรรณว์ (วาดดาว)) jẹ ajafitafita ẹtọ LGBTQ Thai kan ati oludasile Naruemit Igberaga, oluṣeto ti Bangkok Pride.    

Láti agbègbè Nakhon Sri Thammarat, Chumaporn fọwọ́sowọ́pọ̀ dá Togetherness for Equality Action (TEA) sílẹ̀, àjọ NGO tí àwọn obìnrin ń darí, ó sì tún dá Women for Freedom and Democracy sílẹ̀.  

Chumaporn dá Nauremit Pride sílẹ̀ ní ọdún 2022, ó sì ti ṣètò àwọn ayẹyẹ ìgbéraga lẹ́yìn náà ní Bangkok.    Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí agbẹnusọ fún ìgbìmọ̀ aṣòfin fún Òfin Ìbáṣepọ̀ Ìgbéyàwó.  Lẹ́yìn tí wọ́n ti fọwọ́ sí òfin ìgbéyàwó ọkùnrin àti obìnrin ní Thailand, Chumaporn gbèrò láti ṣe ìgbéyàwó ọlọ́pọ̀ fún àwọn tọkọtaya LGBT tó lé ní ẹgbẹ̀rún kan ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kìíní ọdún 2025.   

## Àwọn ẹ̀bùn
Ní oṣù Kejìlá ọdún 2024, wọ́n fi Ann Chumaporn kún àkójọ àwọn obìnrin ọgọ́rùn-ún tí BBC kọ. 

## Wo tun

* Bangkok Igberaga
* Awọn ẹtọ LGBT ni Thailand
* Ìgbéyàwó oníbálòpọ̀ kan náà ní Thailand

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Martha Jefferson Randolph

**Martha** " **Patsy** " **Randolph** (tí wọ́n bí **Jefferson** ; Oṣù Kẹsàn 27, 1772 – Oṣù Kẹwàá 10, 1836) ni ọmọbìnrin àkọ́bí Thomas Jefferson, ààrẹ kẹta ti Amẹ́ríkà, àti ìyàwó rẹ̀, Martha Wayles Skelton Jefferson. 

Ìyá Randolph kú nígbà tí ó fẹ́ pé ọmọ ọdún mẹ́wàá, ó sì fi méjì nínú àwọn àbúrò rẹ̀ márùn-ún sílẹ̀. Nígbà tí ó fi máa di ọdún 1804, òun ni ọmọ kan ṣoṣo tí Martha àti Thomas Jefferson bí, òun nìkan ṣoṣo lára àwọn ọmọ tọkọtaya náà ló gbé láyé lẹ́yìn tí wọ́n pé ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n.

Martha Jefferson fẹ́ Thomas Mann Randolph Jr., ẹni tí ó jẹ́ olóṣèlú ní ìjọba àpapọ̀ àti ti ìpínlẹ̀, wọ́n sì yàn án gẹ́gẹ́ bí gómìnà Virginia (1819–1822), èyí tí ó sọ ọ́ di obìnrin àkọ́kọ́ ti Virginia. Wọ́n bí ọmọ méjìlá.

Yàtọ̀ sí bí ó ṣe ń tọ́jú Monticello, ó gbé pẹ̀lú Jefferson ní Ilé Ààrẹ, ó sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bi Randolph ni Monticello, nitosi Charlottesville, Virginia ní ọdún 1772. Ìyá Randolph kú nígbà tí ó fẹ́rẹ̀ pé ọmọ ọdún mẹ́wàá, méjì péré ló kù lára àwọn àbúrò rẹ̀ márùn-ún. Bàbá rẹ̀ rí i dájú pé ó ní ìmọ̀ tó dáa. Ó ń sọ èdè mẹ́rin, ẹ̀kọ́ tí ó kọ́ ní ilé ìwé àwọn ajẹ́jẹ̀ẹ́ ní Parisi sì ní ipa tó lágbára lórí ẹ̀kọ́ àwọn obìnrin Fránsì. Ní ọdún 1804, òun nìkan ni ọmọ tí ó ṣẹ́kù lára àwọn ọmọ Martha àti Thomas Jefferson, nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn ló ti kú nítorí iye ikú ọmọ ọwọ́ tó pọ̀ ní àkókò náà.

## Ìgbéyàwó rẹ̀ àti gẹ́gẹ́bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Ó fẹ́ Thomas Mann Randolph Jr. ní ọdún 1790 nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún. Nígbà tí ọkọ rẹ̀ di gómìnà Virginia, ó di ìyáàfin àkọ́kọ́ ìpínlẹ̀ náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Randolph ṣe àkóso iṣẹ́ Varina àti Edge Hill pẹ̀lú ọkọ rẹ̀, àti Monticello pẹ̀lú baba rẹ̀. Òun àti bàbá rẹ̀ sábà máa ń fi lẹ́tà ránṣẹ́ nígbà tí wọn kò bá sí nílé. Ó fún Jefferson ní ìdúróṣinṣin ọkàn, èyí tí ó ràn án lọ́wọ́ láti fi òpin sí iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀. Yàtọ̀ sí pé ó ń tọ́jú Monticello, ó ń gbé pẹ̀lú Jefferson ní White House, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́ tí kò fara mọ́ òfin lẹ́yìn ikú ìyá rẹ̀ tí ipò náà sì ṣófo.  

Lẹ́yìn Ilé Ààfin, Randolph gbé pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ̀ ní Monticello ó sì tọ́jú baba rẹ̀. Nítorí gbèsè, àwọn Randolph ta Varina wọ́n sì da oko Edge Hill nù ní ọdún 1825. Randolph jogún Monticello lọ́wọ́ Jefferson nígbà tí baba rẹ̀ kú ní ọdún 1826. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹrú ní Monticello ni wọ́n tà láti san díẹ̀ lára àwọn gbèsè náà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Gift Johnbull

**Gift Johnbull** (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹsàn-án ọdún 1991) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, olùgbèjà ará ìlú, olupolongo fún ìdàgbàsókè, àti Olùdámọ̀ràn Pàtàkì fún Ààrẹ orílè-èdè Nàìjíríà lórí Ìbáṣepọ̀ àwùjọ fún agbègbè Gúúsù-Gúúsù. Ó jẹ́ gbajúmò fún ìṣètò ìṣèlú àwọn ènìyàn, àwọn ètò agbára iṣẹ́ àgbẹ̀, àti ìgbèjà fún ìfàmọ́ra àwọn obìnrin àti àwọn ọ̀dọ́ nínú ìjọ́ba.
## Ìgbésí ayé ìbéèrè
A bí Gift Johnbull ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹsàn-án ọdún 1991 ní ìlú Jos, ìpínlẹ̀ Plateau, ó sì dàgbà ní Effurun, ìpínlẹ̀ Delta. Ó gba ìwé-ẹ̀rí Bachelor of Science nínú Environmental Science àti Resource Management láti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga National Open University of Nigeria àti Master of Science nínú Strategy and Security Administration láti Nigerian Defense Academy, Kaduna. Ó ń kàwé láti gbà ìwé-ẹ̀rí PhD nípa Conflict, Security, àti Strategic Studies ní National Institute for Legislative and Democratic Studies, Abuja.
## Ìṣẹ́
Johnbull di gbajúmò gẹ́gẹ́ bí olùṣètò ìṣèlú gbogbogbò nípasẹ̀ àwọn ètò ìbáṣepọ̀ rẹ pẹ̀lú ìlú, pàápàá jùlọ ìpolongo ìforúkọsílẹ̀ àwọn olùdìbò "Get Your PVC" ní Ìpínlẹ̀ Cross River. Ó ṣiṣẹ́ ní àwọn ìgbìmọ̀ òṣèlú pàtàkì nígbà àwọn ìgbìmọ̀ ìdìbò aàrẹ fún ẹgbẹ́ òṣèlú APC àti àwọn ìlànà yíyàn àwọn aṣojú.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ayobami Adebayo

**Ayobami Adebayo** (a bí i ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 1988) jẹ́ òǹkọ̀wé ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ẹni tí ìwé àròsọ rẹ̀ àkọ́kọ́, Stay With Me, gba ẹ̀bùn ilé-iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀ 9mobile fún ìwé ní ọdún 2017.  Wọ́n fún un ní ẹ̀bùn The Future Awards Africa Prizes fún Arts and Culture ní ọdún kan náà. 

## Ìgbésí ayé ìbéèrè
A bí Adebayo ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 1988 ní Èkó, orílè-èdè Nàìjíríà.  Ìdílé rẹ̀ kó lọ sí Ilésà lẹ́yìn náà sí Ilé-Ife, níbi tí ó ti lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà èwe rẹ̀ nínú ọgbà Yunifásítì ti Obafemi Awolowo University.

## Ìṣẹ́
Adebayo kẹ́ẹ̀kọ́ ní Yunifásítì Obafemi Awolowo, níbi tí ó ti gba oyè BA àti MA nínú Lítíréṣọ̀ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ó tẹ̀síwájú láti kẹ́ẹ̀kọ́ Creative Writing ní Yunifásítì East Anglia, níbi tí wọ́n ti fún un ní ẹ̀bùn International Bursary.  Ó kẹ́ẹ̀kọ́ ìkọ̀wé pẹ̀lú Chimamanda Ngozi Adichie àti Margaret Atwood.

Ní ọdún 2015, Financial Times kọ orúkọ Adebayo sí ọ̀kan lára àwọn òṣèré tíó  jẹ́ gbajúmò nínú òǹkọ̀wé ní orílè-èdè Nàìjíríà. Ó kọ ìwé ìtàn àkọ́kọ́ rẹ̀ tó ní àkọlé rẹ̀, Stay With Me, ní ọdún 2017 láti ọwọ́ Canongate Books. Michiko Kakutani pè é ní “onítàn ìtàn tó tayọ” nínú àtúnyẹ̀wò fún The New York Times.  Ní ọdún 2019, Josette Chicheportiche túmọ̀ ìwé ìtàn náà sí èdè Faransé gẹ́gẹ́ bí Reste avec moi, Charleston Editions sì tẹ̀ ẹ́ jáde. 

## Àmì-ẹ̀yẹ
* 2017: Shortlisted for the Baileys Women's Prize for Fiction.
* 2017: WINNER The Future Awards Africa (Arts and Culture).
* 2018: Shortlisted for the Wellcome Book Prize.
* 2019: WINNER 9mobile Prize for Literature for *Stay With Me.*
* 2020: WINNER Prix Les Afriques for *Stay With Me.*
* 2023: Longlisted for the Booker Prize for *A Spell of Good Things.*
* 2024: Shortlisted for the Dylan Thomas Prize for *A Spell of Good Things.*
* 2024: Shortlisted for the Encore Prize for *A Spell of Good Things.*

## Àwọn Ìtọ́kasí
Lotanna

***Lotanna*** jẹ́ eré ọlọ́tẹlẹ̀múyẹ́ tí wọ́n ṣe àgbéjáde ní ọdún un 2017 ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Toka McBaror ni olùdarí eré náà. Chris Okagbue kópa nínú eré yìí gẹ́gẹ́ bíi olú ẹ̀dá ìtàn náà, wọ́n sì fi àkọlé eré yìí sọrí ẹ̀. Wọ́n ṣe àfihàn gbogboògbò ní ọjọ́ kẹ́jọ oṣù kẹ́rin ọdún un 2017 ní ilé ìtura kan tí ó orúkọ ẹ̀ ń jẹ́ Eko Hotel and Suites, ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. The original soundtrack for the film was done by Naeto C àti Praiz ni wọ́n kọ orin tí wọ́n ṣàmúlò nínú eré náà, bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn oníṣẹ́ẹ lámèyító ṣe àríwísí gidi nípa eré náà.

## Àwọn Òṣèré Akópa
*Liz Benson kópa gẹ́gẹ́ bíi Efya
*Jide Kosoko kópa gẹ́gẹ́ bíi Benson
*Ama Abebrese kópa gẹ́gẹ́ bíi Zara
*Victor Olaotan kópa gẹ́gẹ́ bíi Manny
*Victor Decker kópa gẹ́gẹ́ bíi Don Clef
*Bimbo Manuel kópa gẹ́gẹ́ bíi Faraday Ojukwu
*Chris Okagbue kópa gẹ́gẹ́ bíi Lotanna
*Chris Attoh kópa gẹ́gẹ́ bíi Kojo
*Meg Otanwa kópa gẹ́gẹ́ bíi Mama Clara

## Àwọn Ìtọ́kasí
Dolley Madison

**Dolley Todd Madison** (ti wọ́n bí **Payne**; May 20, 1768 - July 12, 1849) jẹ́ ìyàwó James Madison, tó jẹ́ ààrẹ kẹrin ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1809 sí ọdún 1817.   Ó mọ̀ sí i pé ó ń ṣé àpéjọ àríyá ní Washington níbi tó ti pè àwọn olóṣèlú méjèèjì, tí wọ́n ń darí èrò nípa ìṣọ̀kan láàárín àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì. Madison ló mú kó dá èrò náà sílẹ̀ pé àwọn ọmọ ẹgbẹ kọ̀ọ̀kan lè máa bára wọn ṣọ̀rẹ́, kí wọ́n máa fọwọ́ sowọ́ pọ̀, kí wọ́n sì máa bá ara wọn sọ̀rọ̀ láìṣe ìpáǹle.

## Ìgbésí ayé ọmọdé àti ìgbéyàwó àkọ́kọ́
A bí Dolley Payne ní ọjọ́ ogún oṣù karùn-ún ọdún 1768, fún Mary Coles àti John Payne Jr., ó sì dàgbà nítòsí ìdílé rẹ̀ ní Virginia. Ní ọdún 1790, ó fẹ́ John Todd, agbẹjọ́rò kan, wọ́n sì bí ọmọkùnrin méjì. Ní ọdún 1793, ọkọ rẹ̀ àti àwọn ìbátan rẹ̀ kú nítorí àrùn ibà ofeefee.

## Ìgbéyàwó kejì pẹ̀lú Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Ó pàdé James Madison ní ọdún 1794, wọ́n ṣe ìgbéyàwó, ṣùgbọ́n níwọ̀n ìgbà tí James kì í ṣe Quaker, wọ́n lé e kúrò ní ṣọ́ọ̀ṣì nítorí pé ó ti fẹ́ ẹni tí kì ń ṣe Quaker. Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ààrẹ, ó bẹ̀rẹ̀ àwọn àyípadà kan, láti ìgbà tí ó ti dá ipò òṣèlú sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyàwó James Madison, Dolley Madison ṣe púpọ̀ láti ṣàlàyé ipa ìyàwó ààrẹ, tí orúkọ rẹ̀ wá di mímọ̀ lẹ́yìn náà—iṣẹ́ tí ó máa ń ṣe fún opó Thomas Jefferson. Madison tún ran lọ́wọ́ láti pa White House ara tuntun tí a kọ́. Gẹ́gẹ́ bí opó, ó máa ń gbé nínú òṣì pẹ̀lú ìwà àìtọ́ tí ọmọ rẹ̀ John Payne Todd ń hù nígbà tí wọ́n ń mu ọtí àti bí wọ́n ṣe ń ṣàkóso oko wọn ní Montpelier. Láti dín gbèsè rẹ̀ kù, ó ta oko rẹ̀, àwọn ẹrú tó kù, àti ìwé ọkọ rẹ̀ tó ti kú.

## Àwọn ìtọ́kasí
Lourdes Barreto

Lourdes Barreto jẹ́ aṣẹ́wó tẹ́lẹ̀ rí tó ti ń ṣe àgbékalẹ̀ ẹ̀tọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìbálòpọ̀ ní Brazil. Olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ Brazil Network of Panstitutes ní ọdún 1980, ó tún ti ṣe ipa pàtàkì nínú gbígbìyànjú àwọn ìlànà ìdènà àrùn HIV ní Brazil. Ní ọdún 2023, ó tẹ ìwé ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀ jáde, Puta autobiografia (ìtàn ìgbésí ayé àwọn aṣẹ́wó) àti ní ọdún 2024, wọ́n pè é ní ọ̀kan lára ​​àwọn Obìnrin 100 (BBC) ti ọdún náà.   

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
A bí Barreto ní ìlú Brejo de Areia, ní ìpínlẹ̀ Paraíba ní àríwá ìlà-oòrùn Brazil, ó sì dàgbà ní Catolé do Rocha ní ìpínlẹ̀ kan náà. Ó fi ilé sílẹ̀ ní ọmọ ọdún mẹ́rìnlá, lẹ́yìn tí ó dojú kọ ìwà ipá ilé àti ìbálòpọ̀, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aṣẹ́wó ó sì rìnrìn àjò lọ sí ọ̀pọ̀ ìpínlẹ̀, títí kan àwọn agbègbè iwakusa Serra Pelada àti Itaituba, ní àárín ọdún 1950. Kí ó tó di pé ó ń gbé ní Belém ní ìpínlẹ̀ Pará ní etí odò Amazon. Ní Belém, ó ń ṣiṣẹ́ ní alẹ́ ní òpópónà ní àyíká ilé ìtajà, ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ láti ṣètìlẹ́yìn fún ẹ̀tọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìbálòpọ̀. Ó ní àmì ìkọ̀wé ní ​​apá rẹ̀ tí ó kọ Eu sou puta (Èmi jẹ́ aṣẹ́wó). 

## Ìjàpá
Ní ọdún 1987, Barreto dá ẹgbẹ́ Brazil Network of Panshorts sílẹ̀, pẹ̀lú Gabriela Leite, ọ̀kan lára ​​àwọn àjọ àkọ́kọ́ tí wọ́n ń ṣètìlẹ́yìn fún àwọn òṣìṣẹ́ ìbálòpọ̀ ní Brazil. Nẹ́ẹ̀tìwọ́ọ̀kì yìí yóò kó ipa pàtàkì nínú dídá ọjọ́ àwọn panshoù kárí ayé sílẹ̀, tí a máa ń ṣe ní ọdọọdún ní ọjọ́ kejì oṣù kẹfà.  Ó fẹ́ di ọmọ ìgbìmọ̀ ìlú Belém ní ọdún 2000, àmọ́ wọn kò dìbò fún un, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó gba ìtìlẹ́yìn tó pọ̀. Lẹ́yìn náà, ó di aṣẹ́wó àkọ́kọ́ tó ṣiṣẹ́ nínú Ìgbìmọ̀ Àṣẹ Àwọn Obìnrin ti Orílẹ̀-èdè. Ó dá Ẹgbẹ́ Àwọn Aṣẹ́wó Obìnrin ti Ìpínlẹ̀ Pará (Gempac) sílẹ̀, èyí tó ń gbógun ti ẹ̀tanú sí àwọn òṣìṣẹ́ ìbálòpọ̀.   

## Ìtàn ìgbésí ayé ara ẹni
Barreto tẹ ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀ jáde ní ọdún 2023, tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ Puta autobiografia (Ìtàn ìgbésí ayé aṣẹ́wó). Wọ́n tẹ̀ ẹ́ jáde pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ owó láti ọ̀dọ̀ ìjọba. Fídíò fídíò kan nípa ìgbésí ayé rẹ̀, èyí tí ó ti kọ ìwé náà, ń lọ lọ́wọ́lọ́wọ́. Ilé ìwé Piratas da Batucada samba fi ọlá fún un ní Belém Carnival ní ọdún 2023.   

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Barreto ti ní ọkọ mẹ́rin, ọmọ mẹ́rin àti ọmọ ọmọ mẹ́wàá. 

## Àwọn ìtọ́kasí



Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
First Lady of the United States

**Obìnrín Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà** tàbí **Ìyá** **Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà** (FLOTUS) ni oyè tí ìyàwó Ààrẹ Amẹ́ríkà sábà máa ń ní, èyí tí ó ní ṣé pẹ̀lú àkókò tí Ààrẹ wà ní ipò.Ìyá Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà jẹ́ àlejò sí Ilé Ààrẹ.

Ìyàwó Ààrẹ Amẹ́ríkà ló sábà máa ń gba ipò yìí, àmọ́ nígbà míì, orúkọ oyè náà ni wọ́n máa ń lò fún àwọn obìnrin tí kì í ṣe ìyàwó Ààrẹ, bí àpẹẹrẹ nígbà tí Ààrẹ bá jẹ́ ọ̀dọ́mọbìnrin tàbí opó, tàbí nígbà tí ìyàwó Ààrẹ kò bá lè ṣé iṣẹ́ Ìyá Àkọ́kọ́.

Ìyá Ààrẹ kì ń ṣé òṣìṣẹ́ tí wọ́n yàn; kò ní ipò ìjọba, bẹ́ẹ̀ ni kò ní owó oṣù. Àṣà ni pé, obìnrin ààrẹ kì ń ṣiṣẹ́ níta nígbà tí wọ́n bá ń ṣiṣẹ́, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan ti ní iṣẹ́ ṣùgbọ́n wọ́n ti fi owó tí wọ́n ń rí fún àjọ ìrànwọ́.

Melania Trump ni obìnrin àkọ́kọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí tó ti ń ṣé ipò náà fún ìgbà kejì láti ọdún 2025.

## Àwọn obìnrin àkọ́kọ́ Amẹ́ríkà

Orukọ yìí ní àwọn tó sìn gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́, láìka bóyá wọ́n ti ṣègbéyàwó sí ààrẹ tàbí wọn kò tíì ṣègbéyàwó, àti àwọn tí àwọn  kà sí obìnrin àkọ́kọ́.

## Àwọn ìtọ́kasí
Jack'enneth Opukeme

**Jack'enneth : Opukeme** jẹ́ òǹkọ̀wé eré fíìmù, alábòójútó, àti olùdarí. Tí wọ́n pé ní *[[All's Fair in Love (2024 film)|All's Fair in Love]]*.
## Ìgbésí ayé ìbéèrè àti ẹ̀kọ́
Opukeme kò ìtàn fíìmù àgbéléwò pẹ̀lú àkòrí *[[Adire (film)|Adire]]* ní ọdún (2023). Ní ọdún 2026, fíìmù rẹ̀, *[[Aba Blues]]*, ní wọ́n ṣe àfihàn rẹ ni 15 March 2026 níìlú Èkó, ní orílè-èdè Nàìjíríà.

## Fíìmù
:Fíìmù tí o dárí:
* *[[Battle on Buka Street]]* (2022)
* *[[Farmer's Bride]]* (2024)
* *[[Aba Blues]]* (2026)

## Àwọn Ìtọ́kasí
Caitlin Foord

**Caitlin Jade Foord** (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kọkànlá ọdún 1994) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílè-èdè Australia tí ó ń gbá bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù iwájú fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù obìnrin Arsenal àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Australia. Ó di ọmọ orílẹ̀-èdè Australia tí ó kéré jùlọ láti gbá bọ́ọ̀lù nínú ìdíje World Cup ní ọdún 2011 nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún.

Ní ọdún 2011, wọ́n pè Foord wípé kí o wá gbá  bọ́ọ̀lù fún iko agbábọ́ọ̀lù Ọdọ́mọbìnrin tó dáa Jùlọ nínú ìdíje World Cup, agbábọ́ọ̀lù Ọdọ́mọbìnrin tí o dárajùlọ fún ìdíje àwọn  obìnrin Asian, àti agbábọ́ọ̀lù Ọdọ́mọbìnrin U20 ti Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá ní orílè-èdè Australia ní ọdún 2016. Ní ọdún 2016, àjọ Asian Football Confederation fún un ní Agbábọ́ọ̀lù Ọdọ́mọbìnrin tíó dárajùlọ ní Asian.

## Ìgbésí ayé ìbéèrè àti ẹ̀kọ́
Nígbà tí ìyá wọn Simone tọ́ ọ dàgbà pẹ̀lú àbúrò rẹ̀ Jamie ní Shellharbour, agbègbè kan tí ó wà ní 100 kìlómítà ní gúúsù Sydney ní agbègbè Illawarra ní New South Wales. Foord lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga Illawarra Sports. Ìyá rẹ̀ sábà máa ń wakọ̀ Foord fún wákàtí mẹ́ta-mẹ́rin ní àtẹ̀gùn sí Sydney fún ìdánrawò àti eré ìdárayá: “Ó máa ń gbé mi lọ tààrà lẹ́yìn ilé-ẹ̀kọ́, ó sì máa ń wakọ̀ mi lọ sí Sydney Olympic Park, ó sì máa ń padà wá ní ìgbà mẹ́rin lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ fún ìdánrawò – àti ní ìparí ọ̀sẹ̀ fún eré ìdárayá kan.” Àbúrò rẹ̀ Jamie gba ìyá wọn nímọ̀ràn láti jẹ́ kí Caitlin gbìyànjú bọ́ọ̀lù lẹ́yìn tí ó rí i tí ó ń ṣeré ní pápá ìṣeré ní ilé-ẹ̀kọ́ pẹ̀lú àwọn ọmọkùnrin. “Ó ń ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré ìdárayá. A mú un lọ sílẹ̀, a sì fọwọ́ sí i fún Warilla Wanderers… Mo rò pé ní eré àkọ́kọ́, ó gba góólù mẹ́fà.” Foord ni ọmọ ẹgbẹ́ ìdílé rẹ̀ kan ṣoṣo tí ó gbá bọ́ọ̀lù.

Foord gbá bọ́ọ̀lù fún àwọn ẹgbẹ agbábọ́ọ̀lù abẹ́lé Illawarra Stingrays àti ẹgbẹ agbábọ́ọ̀lù Sutherland Sharks kí ó tó lo àkókò díẹ̀ ní Ilé-ẹ̀kọ́ Ere-idaraya ti New South Wales.  Ní ọdún 2009, wọ́n pè é ní Junior Sports Star of the Year ní Shellharbour Sports Awards. Ó tún gbá bọ́ọ̀lù futsal fún ẹgbẹ́ NSW Under 13 tí wọ́n dije nínú ìdíje Australian Championships ní Canberra. Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàlá, ó gba bọ́ọ̀lù àkọ́kọ́ rẹ̀ fún ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Australia Under-17.

### Central Coast Mariners (2009)
Nígbà ti o pé ọmọ ọdún 14, Foord fi ọwọ sì ìwé àdéhùn pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Central Coast Mariners síwájú ọdún2009 W-League, ṣùgbọ́n kò padà gbá bọ́ọ̀lù fún iko agbábọ́ọ̀lù náà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Signe Bruun

**Signe Kallesøe Bruun** (tí a bí ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 1998) jẹ́ obìnrin agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílè-èdè Denmark tí ó ń gbá bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Liga F Real Madrid àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Denmark.

## Ìgbésí ayé ìbéèrè
Bruun dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Fortuna Hjørring láti inú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù IK Skovbakken ní ọdún 2014.  Ó ṣe àṣeyọrí rẹ̀ nínú iko agbábọ́ọ̀lù Fortuna ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹjọ ọdún 2014, ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ méjì nínú ìdíje nígbà tí  wọ́n  kojú  Ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù Vejle nínú ìdíje Elitedivisionen nígbà tí bọ́ọ̀lù náà  parí pẹ̀lú 5–1. Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kọkànlá ọdún 2014, Bruun ṣe Ìfarahàn àkọ́kọ́ rẹ̀ nínú ìdíje UEFA Women's Champions League gẹ́gẹ́ bí ẹni tí a fi rọ́pò Nadia Nadim ní ìṣẹ́jú 74 nínú ìdíje náà nígbà tí wọ́n tí  ní ìjákulẹ̀ pẹ̀lú  àmì 2–1 ní ìpele 16 sí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Swedish FC Rosengård.  Ní ọdún 2016, Bruun gba àmì-ẹ̀yẹ Elitedivisionen 2015–16 àti Danish Women's Cup double pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Fortuna.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Frida Leonhardsen Maanum

**Frida Leonhardsen Maanum** (bí i ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù keje ọdún 1999) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-èdè Norway tí ó ń gbá bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù àárín gbùngbùn fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Women's Super League Arsenal àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Norway. Kí ó tó kó lọ sí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Arsenal, ó gbá bọ́ọ̀lù fún Stabæk àti Linköping

## Ìkọ̀ agbábọ́ọ̀lù
### Lyn
Maanum gbá bọ́ọ̀lù fún àwọn ẹgbẹ agbábọ́ọ̀lù ọ̀dọ́ ti Bærumløkka, Stabæk, lẹ́yìn náà ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Lyn. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù kan tí ó ní ẹ̀bùn tí ọjọ́-orí wọn sì kéré nínú iko agbábọ́ọ̀lù Lyn, pẹ̀lú Heidi Ellingsen àti Andrea Wilmann, àti àwọn mìíràn. Wọ́n kópa nínú ìdíje ife Dana Cup àti ife Norway Cup ní ọdún 2014. Ní ọdún 2014, ó bẹ̀rẹ̀ sí í gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ Lyn ní Toppserien. 

### Stabæk

Ní ọdún 2017, Maanum fi ẹgbẹ agbábọ́ọ̀lù Lyn sílẹ̀ láti dara pọ̀ mọ́ Stabæk. Ó ti kópa nínú gbogbo àwọn ìdíje wọn, kí wọ́n tó kéde pé ó ti parí gbogbo ètò láti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Damallsvenskan Linköping lẹ́yìn ìdajì àkókò kan pẹ̀lú ẹgbẹ agbábọ́ọ̀lù Stabæk.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Hannah Wilkinson

**Hannah Lilian Wilkinson** (tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 1992) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ  orílè-èdè New Zealand tí ó ti fẹ̀yìntì tí ó gbá bọ́ọ̀lù fún Tennessee Volunteers nínú ètò kọ́lẹ́ẹ̀jì Amẹ́ríkà, Vittsjö GIK àti Djurgårdens IF nínú eré ìdárayá Swedish Damallsvenskan, Sporting CP ní eré ìdárayá Portuguese Campeonato Nacional Feminino, MSV Duisburg ní eré ìdárayá German Bundesliga, àti Melbourne City ní eré ìdárayá Australian A-League Women (tí a mọ̀ sí W-League tẹ́lẹ̀). Ó ṣojú fún orílè-èdè New Zealand nínú ìdíje àgbáyé, ó sì ṣe àwọn ìfarahàn 125 fún wọn.

## Ìṣẹ́
Wilkinson dára pọ̀ mọ́ àwọn ẹgbẹ agbábọ́ọ̀lù Tennessee Volunteers gẹ́gẹ́ bí ọmọ ọdún kejì ní ọdún 2012. Ó gba àmì ẹ̀yẹ fún ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ All-South-eastern Conference ní àkókò rẹ̀. Wilkinson ṣe olórí SEC pẹ̀lú góólù mẹ́jọ àti góólù mẹ́tàdínlógún nínú eré àpérò. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà lẹ́yìn Olimpiiki London, ìdíje márùn-ún sí àsìkò náà, Wilkinson ṣe aṣáájú Tennessee ní góólù (mẹ́jọ), góólù (17), góólù (48), góólù ìdámẹ́ta (.167) àti àwọn tó ṣẹ́gun (mẹ́rin). Fún àwọn akọni rẹ̀ sí àwọn Aggies àti Rebels, ó gba àmì ẹ̀yẹ SEC Offensive Player of the Week, Top Drawer Soccer National Team of the Week, Soccer America Team of the Week àti TSWA Women's Soccer Player of the Week. Ní oṣù kọkànlá ọdún àpérò rẹ̀, NCAA fún un ní àǹfààní fún àsìkò àpérò ọdún 2015. Wọ́n kọ́kọ́ fún un ní ipò àpérò nígbà tí ó forúkọ sílẹ̀ ní Tennessee lẹ́yìn tí ó ti lọ sí kíláàsì ní Auckland University of Technology fún ọdún kan.

## Àwọn Ìtọ́kasí