open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ministry of Humanitarian Affairs, Disaster Management and Social Development

Àjọ **Ministry of Humanitarian Affairs, Disaster Management and Social Development** jẹ́ àjọ ìjọba àpapọ̀ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tí ó ń mójútó ìgbáyé-gbádùn, íbójútó ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì àti ígbélárugẹ ní àwùjọ ọmọnìyàn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n dá àjọ náà sílẹ̀ ní ọjọ́ ọjọ́rú ọjọ́ kọnkànlélógún oṣù kẹjọ ọdún 2019, nígbà tí Ààrẹ Muhammadu Buhari kéde rẹ̀ sétí ìgbọ́ gbogbo ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.. Àjọ yí ni ó wà lábẹ́ ìṣàkóso Ààrẹ orilẹ̀-èdè Nàìjíríà, nígbà tí Ààrẹ yóò ma yan Mínísítà tí yóò jẹ́ lára àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba tí yóò ma darí àjọ náà. Ẹni tí ó jẹ́ adarí ẹ̀ka àjọ yí lásìkò tí a ń ko àpilẹ̀kọ yí ni Dókítà Sadiya Umar Farouq, ẹni tí wọ́n búra wọlé fún ní ọjọ́ kẹrìnlélógún osù kẹjọ ọdún 2019 gẹ́gẹ́ bi Mínísítà.   nígbà tí Dókítà.(Mrs) Bashir Nura Alkali FCA, FCIT jẹ *permanent secretary* fún àjọ náà.

## Awọn ajọ miran ti wọn wa labe FMHADS
Lara awọn ajo miran ti wọn wa labe ile ise ijọba yi ni: *National Commission for Refugees Migrants and Internally Displaced Persons Offices* (NCFRMI), *National Emergency Management Agency* (NEMA), *The National Agency for the Prohibition of Trafficking in Persons* (NAPTIP), *North East Development Commission* (NEDC), *Sustainable Development Goals* (SDG) àti *National Social Investments Programmes* (N-SIP).

## Àwọn ìtọ́kasí
West African Coalition Against Trafficking in Person And Smuggling of Migrant in Nigeria (WACTIPSOM)

**West African Coalition Against Trafficking in Person And Smuggling of Migrant in Nigeria (WACTIPSOM)** jẹ́ ìsọ̀kan àwọn orílẹ̀ èdè adúláwọ̀ láti gbógun ti gbígbé tàbí kíkó àwọn ènìyàn káàkiri ní ọ̀nà àìtọ́ àti rírin  ìrìn àjò lọ́nà ẹ̀bùrú.  Àjọ yìí múu gẹgé bíi àkòrí wọn láti mójútó kíkó àwọn ènìyàn  lọ́nà àìtọ́ àti ìrìn àjò lọ́nà ẹ̀bùrú tí ó n gogò síi lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti àwọn orílẹ̀ èdè adúláwọ̀ tó sún mọ́ n. Bákanáà láti fòpin sí kíkó àwọn ọ̀dọ́ wẹẹrẹ kiri àti ọ̀dọ́ langba ọmọbìnrin fún òwò nàbì, kí ayé wọn  gba ìgbàlà, àtúnse àti ìrànwọ́ nígbàtí wọ́n bá mú àwọn ọ̀daràn náà.

Àwọn orílẹ̀ èdè adúláwọ̀ mẹ́ẹ̀dógún  ló  ti jẹ́ orísun, ọ̀nà ìrékọjá tàbí òpin ìrìn àjò fún kíkó àwọn ènìyàn káàkiri lọ́nà àítọ́ àti rírin ìrìn àjo ọ̀nà ẹ̀bùrú látàrí ìdojúkọ ètò ọrọ̀ ajé orílẹ̀ èdè tó dàrú, ìpániláyà, ìdílọ́wọ́ àti ogun láàrin ìlú, aìṣedéédé òṣèlú àti aìrí iṣẹ́ ṣe. Ìjíròrò láti dá àjọ náà sílẹ̀  wáyé ní osù kejì, ọdún 2020, ìpàdé ìgbìmọ̀ láti kó o jáde wáyé ní ọjọ́ kọkànlá, osù kẹta, ọdún 2020; ìkójáde lábẹ́lẹ̀ wáyé ní ọjọ́ kọkànlélógún, osù karùún, ọdún 2021 nígbàtí ó di  kíkójáde gbangba  ní ọjọ́ kẹtàdínlógún,osù kọkànlá, ọdún 2021 ní ilé ìtura Nicon Luxury, Àbújá olù-ìlú orílè èdè Nàìjíríà pẹ̀lú àwọn asojú orílẹ̀ èdè adúláwọ̀ tó fìmọ̀ sọ̀kan àti àwọn olóŕi A-TIPSOM,NACTAL ati WACSOF. 

Àwọn àwùjọ orílẹ̀ èdè adúláwọ̀ tó fìmọ̀ sọ̀kan láti jẹ́ WACTIPSOM jẹ́ mẹ́ẹ̀dógún: Benin, Burkina Faso, Cape Verde, The Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Ivory Coast, Liberia, Mali, Niger, Nigeria, Senegal, Sierra Leone ati Togo.

Àjọ A-TIPSOM Nàìjíríà pẹ́lu ìrànlọ́wọ́ European Union àti FIIAPP ló ṣe agbátẹrù rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
National Agency for the Prohibition of Trafficking in Persons

**National Agency for the Prohibition of Trafficking in Persons** ( **NAPTIP** ) je ajo agbofinro ti ijoba apapo ti Nigeria.Won daa le ni 2003 lati le koju gbigbe eniyan ati awọn iru iru awọn ẹtọ eda eniyan .

NAPTIP wa lara  awọn ile-ibẹwẹ ti o wa labẹ abojuto ti Ile -iṣẹ Federal ti Awọn ọran Omoniyan, Isakoso Ajalu ati Idagbasoke Awujọ .

## Orísun
NAPTIP tí a dá silẹ labẹ ìwé-òfin-owo ìjọba-àpapọ̀ kan ní Oṣù Keje Ọjọ 14, Ọdún 2003  nipasẹ Ìlànà Imudaniloju àti Ìṣàkóso Ènìyàn (Idinamọ) (2003)  nipasẹ agbero ti gbigbe kakiri Àwọn obìnrin ati Ìpilẹ̀ṣẹ̀ Ipilẹ Iṣẹ Ọmọdé (WOTCLEF)

## Àwọn ìtọ́kasí
Ẹrú ní Nàìjíríà

Nàìjíríà ní ìtàn **ìsìnrú** ó sì ń kópa nínú òwò ẹrú. Ifiranṣẹ jẹ bayi arufin ni agbaye ati ni Nigeria. Bibẹẹkọ, ofin jẹ igbagbogbo aṣemáṣe pẹlu oriṣiriṣi aṣa aṣa ti o ti wa tẹlẹ, eyiti o wo awọn iṣe kan yatọ. Ní Nàìjíríà, àwọn àṣà àtọwọ́dọ́wọ́ kan àti àwọn àṣà ìsìn ti yọrí sí “ìforígbárí tí kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀ láàárín àṣà, ìbílẹ̀, àti àwọn àṣà ìsìn gẹ́gẹ́ bí òfin orílẹ̀-èdè ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè ní ilẹ̀ Áfíríkà” èyí tí ó ti ní agbára láti fi agbára ìdarí tí kò bófin mu lélẹ̀ lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbésí ayé tí ó yọrí sí òde òní. -ọjọ ẹrú. Awọn ọna ti o wọpọ julọ ti isinru ode oni ni Nigeria ni gbigbe kakiri eniyan ati iṣẹ ọmọ. Nítorí pé ìsìnrú òde òní ṣòro láti dá mọ̀, ó ti ṣòro láti gbógun ti àṣà yìí láìka ìsapá àgbáyé àti ti orílẹ̀-èdè sí.

## Awọn itan ti eru ni Nigeria
Iṣowo ibile ni Gusu Naijiria ṣaju dide ti ipa Ilu Yuroopu, o si tẹsiwaju ni agbegbe ni pipẹ lẹhin imukuro imunadoko ti ifi ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede miiran.

### Igbo
awon Igbo won maintain the Osu caste system ti Odinani religion

### Sokoto Caliphate
Sokoto Caliphate jẹ ile-igbimọ Musulumi Sunni ti o lagbara ni ọrundun 19th pẹlu olu-ilu rẹ Sokoto ti o wa ni ariwa orilẹ-ede Naijiria.

### Yoruba
awon Eru ti wa laaarin awon omo Yoruba ni ibile ki a to pa a run ni odun 1893, lasiko ijoba amunisin Britani.

## Orisi ti Modern ẹrú ni Nigeria

## Awon Itokasi
Smuggling of migrants in Nigeria

**ṣíṣe fàyàwó àwọn ènìyàn láti ìlú Nàìjíríà** sí òmíràn kì í ṣe ohun àjòjì ní àgbáyé, kọ́dà, kò yọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sílẹ̀. Àwọn obìnrin, ọmọbìnrin, ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́ ni wọ́n máa farakaáṣá ìwà ìgbéni lọ sí ìlú mìíràn ní ọ̀nà àìtọ́ àti òwò títa ènìyàn. Kì í ṣe òkè òkun nìkan ni wọ́n ń kó àwọn ènìyàn wọ̀ lọ́nà àìtọ́, ìwà ìbàjẹ́ yìí náà máa ń ṣẹlẹ̀ láàárín orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 

**Ṣíṣẹ Fàyàwó àwọn ẹ̀nìyàn láti ibìkan lọ sí ibòmíràn:** Ṣíṣe fàyàwọ́ àwọn ènìyàn láti ibìkan lọ sí ibòmíràn jẹ́ ọ̀nà àìtọ́ tí àwọn ènìyàn ń gbà wá owó ní pa gbígbé àwọn ènìyàn wọ ìlú tí kì í ṣe ìlú wọn lọ́nà àìtọ́. Lára àwọn òfin tí ó de ṣíṣị́ kúrò láti ìlú kan sí òmíràn kò fi àyè gba kí ẹ̀nìyàn wọ ìlú ní ọ̀nà tí kò bá òfin mu tàbí kí ènìyàn máa gbe nínú ìlú láìní ìwé ìgbé ìlú.

Gẹ́gẹ́ bí ohun tí àjọ United Nations (UN) gbogbo orílẹ̀-èdè ni àwọn àmòòkùn-ṣèkà yìí ń kó àwọn èniyàn wọ̀  ní ọ̀nà àìtọ́. Wọ́n tẹ́sìwájú láti jẹ́kí amọ̀ pé àwọn tí wọ́n ń lọ sí ìlú mìíràn ní ọ̀nà àìtọ́ ṣí sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ewu. Ẹgbẹ̀rún àwọn ènìyàn ní wọ́n tí kú sí aṣálẹ̀, àwọn mìíràn sí rì sí inú omi nípa sẹ̀ pé wọ́n fẹ́ wọ ìlú onílùú ní ọ̀nà àìtọ́. Ogunlọ́gọ̀ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ló ti pàdánù èmí wọn láti pasẹ̀ àìnímọ̀ tàbí mímọ̀ọ́mọ̀ fẹ́ wọ ìlú ònílùú ní ọ̀nà àìtọ́.  

Gẹ́gẹ́ bí ohun tí àjọ (UNODC) United Nations Office on Drugs and crimes sọ, wọ́n kò dátà tó tó láti lè mo iyẹ àwọn ènìyàn tí wọn wọ ìlú ní ọ̀nà àìtọ́ àti ọ̀nà tí àwọn tí ó ń ko wọ́n wọlé ń gbà.  

### Ìgbésẹ̀ tí Nàìjíríà ń gbé láti kojú ìwà gbígbé àwọn ènìyàn láti ìlú kan sí òmíràn lónà àìtọ́.
Nítorí bí ewu tó wà nínú kíkó àwọn ènìyàn wọ ìlú mìíràn lọ́nà àìtọ́  ló mú kí àwọn aláṣẹ orílè-èdè Nàìjíríà ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn UNODC láti ara iṣé àkànṣe STARSOM.

“ orilẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ní àwọn ohun to tọ́ láti kojú ìjà sí ìkóni-wọ-ìlú lọ́nà àìtọ́ pẹ̀lú àtìlẹ́yì NAPTIP." 

“Àwọn amọ̀fin àti ọlọ́pàá ń bójútó àwọn ẹ̀ṣọ́ tó ń mójútó ọ̀nà wíwọ inú ìlú àti gbígbé inú ìlú ní àwọn ààlà orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn ìlú tó jẹ́ ibùgbé fún àwọn akóní-wọ-ìlú lọ́nà àìtọ́ ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Ghana.

Àjọ UNODC ìwádìí fihàn pé àwọn tí ó ń ṣiṣẹ́ yìí máa ń ní ètò tí ó pé. Láti kọjá sí Niger, ọkọ̀ ìrìnsẹ̀ ojoojúmó ní wọ́n ń lò láti kó wọ́n lọ sí apá àríwá, kí wọ́n to fi ẹsẹ̀ wọ Niger, kí ọ̀kan lára agbẹ́ni-wọ̀lú lọ́nà àìtọ́ tó wá bá wọn lára.

## Àwọn ìtọ́kasí
Nigeria Sexual offenders and Service Provider Database

**Nigeria Sexual offenders and Service Provider Database** tí ó wà lábẹ́ ìṣàkóso **NAPTIP** jẹ́ olùpèsè iṣẹ́ tó ní ojúṣe láti ṣe àtòjọ àti àkọsílẹ̀ orúkọ àwọn èèyàn tí wọ́n ti fi ẹ̀sùn ìwà-ipá kàn, àti ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn wọ́n gan-an. Àwọn èèyàn tó bá ti lòdì sí àwọn òfin tó wà lábẹ́ Section 44, nínú ìwé àkójọpọ̀ òfin orílẹ̀-èdè Naijiria ni àjọ yìí máa ń . Ohun tí àwọn òfin yìí wà fún gan-an ni; 

* láti dẹ́kun ìwà-ipá níkọ̀kọ̀ àti nígnangba 
* láti ṣe ìdíwọ́ sí ìwàkíwà tàbí ìwà-ipá sí èèyàn
* láti pèsè ààbò tó péye, àti ojútùú tó múnádóko fún àwọn olùfaragbá
* àti láti ṣe ìjìyà tó tọ́ fún àwọn ẹlẹṣẹ̀   

## Ìtàn
Ọdún 2015 ni wọ́n gbé ètò yìí kalẹ̀ lábẹ́ òfin tó ń rí sí dídí ìwà-ipá lọ́wọ́, ààrẹ Goodluck Jonathan ló sì bọwọ́ lu ìwé yìí. Kí wọ́n tó gbétò yìí kalẹ̀ lọ́dún 2019, àkọsílẹ̀ méjì péré ni ó wà fún ṣíṣe àtòjọ orúkọ àwọn èèyàn tí wọ́n ti fi ẹ̀sùn ìwà-ipá kàn, àwọn ìwé náà ni; the Sexual Offenders Registry ní Ipinle Eko àti the Black book Ìpínlẹ̀ Èkìtì

## Àwọn abala àkọsílẹ̀
Àwọn abala àkọsílẹ̀ tí ó wà ni;

* Abala àwọn ẹjọ́ tí wọ́n ti ṣe ìdájọ́ sí. Èyí ń tọ́ka sí àwọn ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ tí ilé-ẹjọ́ sì ti dájọ́ fún.
* Abala àwọn ẹ̀sùn tọ́ ti gbé lọ ilé-ẹjọ́. Èyí ń tọ́ka sí àwọn ẹjọ́ tí wọ́n ti gbé lọ ilé ẹjọ́, tó ń retí ìdájọ́.
* Àwọn ẹjọ́ tí wọ́n ti fi sùn. Èyí ń tọ́ka sí àwọn ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ tí wọ́n ti mú wá  pẹ̀lú ẹ̀rí tó dáńtọ́.
* Abala tí fọ́ọ̀mù àwọn ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ ìfipábánilòpọ̀ látẹnu àwọn olùfaragbá. Èyí wà fuhn àwọn olùfaragbá láti lè fi ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ tàbí ìwà-ipá sùn nígbàkugbà.

## Àwọn ìtọ́kasí
Anthony Ojukwu

**Anthony Okechukwu Ojukwu** je agbẹjọro ọmọ orilẹ-ede Naijiria ati Akowe Agba ti National Human Rights Commission ti Naijiria. Ni ọdun 2021, o fun ni Agbẹjọro Agba ti Nigeria (SAN)

## Eko
Ni 1998, o pari Masters Degree (LLM) ni ofin ni University of Lagos, Akoka. Ojukwu tun pari Eto international Human Rights Training Program (IHRTP) ni Ilu canada ni ọdun 2007.

## Ise
Anthony Ojukwu ni won yan gege bi akowe ipinle (NEC) ni ipinle Imo. Ni 2001, a yàn ọ gẹgẹbi Oluranlọwọ Pataki si Akowe Alaṣẹ ti iṣaaju ti National Human Rights Commission, MFR. Lẹyin naa ni wọn yan Ojukwu o si yan gẹgẹ bi Akowe Alase ti National Human Rights Commission nipasẹ Aare Muhammadu Buhari ni Oṣu kejila, ọdun 2021.

## Itokasi
Olajumoke Adenowo

**Ọlájùmọ̀kẹ́ Adénọ́wọ̀** tí a bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1968(16 October, 1968) jẹ́ ayàwòrán ilé(architect) ọmọ bíbi orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé iṣẹ́ tí ó ún yáwòrán ilé tí ósì ún se inú ilé loso rè ní odun 1994, orúko ilé isé náà ní "AD consulting". . Orúko oko rè ni Olukorede Adenowo, wón bí omokurin méjì 

## Àárò ayé àti èkó re
Abí Ọlájùmọ̀kẹ́ Adénọ́wọ̀ sí ìlú Ibadan, ìpinlè Oyo ni orílè-èdè Nàìjíríà, àwon òbí rè méjèjì jé òjògbón, bàbá rè jé ojogbon ninú ìtàn, ìyá rè sì jé ojogbon ninú criminology . Ógbé nínú ogbà Yunifásitì ti Obafemi Awolowo. Obere ìwé kika ní yunifásitì náà nígbanígbà tí ó jé omo odun merinla, ósì keko gboye nínú imo sayensi pèlú eye nínú ìmò iyaworan ilé(Architecture) léyìn odun marun. Ó tèsíwájú si láti àmì-èye master ní iyaworan ilé ní yunifásitì kanáà 

## Àwon Ìtókasí
Edo State Taskforce Against Human Trafficking (ETAHT)

**Edo State Task Force Against Human Trafficking (ETAHT)** jẹ́ àjọ-agbófinró orílẹ̀ èdè Nigeria tí ìjọba Ìpínlẹ̀ Edó gbé kalẹ̀ láti dènà kíkó ọmọ ènìyàn lọ sókè òkun lọ́nà àìtọ́ pẹ̀lú àwọn orúkọ burúkú tí ó pèlé e ní ìpínlè náà. Ní báyìí, àwọn Ìpínlẹ̀ mìíràn bí i; Oǹdó, Ọ̀yọ́, Èkó, Enugu, Ekiti àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ tí wo àwòkọ́ṣe Ìpínlẹ̀ Edo láti dá àjọ agbófinró lórí ìwà ìbàjẹ́ kíkó ọmọ ènìyàn ròkè òkun lọ́nà àìtọ́ sílẹ̀.. Ọ̀jọ̀gbọ́n Yinka Omirogbe, ọ̀gá-àgbà àwọn adájọ́ àti Kọmíṣọ́nnà fún ètò ìdájọ́ ní Ìpínlẹ̀ Edo ni Alága àjọ-agbófinró náà. Lọ́dún 2017, Gómìnà Godwin Obaseki ṣe ìfilọ́lẹ̀ àjọ-agbófinró tó ń tako kiko ọmọ ènìyàn ròkè òkun lọ́nà àìtọ́ ní ìpínlè náà. Wọ́n ṣe ìfilọ́lẹ̀ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àjọ náà nílé ìṣèjọba Ìpínlẹ̀ Ẹdó ní Ìlú Benin, tí ó jẹ́ olú-ìlú Ìpínlẹ̀ náà.   Àjọ **Edo Task Force Against Human Trafficking** ni a gbọ́ pé ó ti gba àwọn arìnrìn-àjò lọ́nà àìtọ́ tó tó 5,619 padà láti orílẹ̀ èdè Libya, tí wọ́n ń gbìyànjú láti ròkè òkun sí ilẹ̀ Europe láti ọdún 2017 títí asiko yìí . 

Wọ́n dá àjọ-agbofinro yìí sílẹ̀ pẹ̀lú aṣojú láti àjọ agbófinró lorisirisi, àwọn àjọ tí kìí ṣe tí ìjọba NGOs, àjọ NAPTIP MDAS, àjọ àwọn ẹ̀sìn gbogbo.

## Àwọn Àfojúsùn
Láti fòpin sí òwò-ẹrú ìgbàlódé tí wọ́n ń pè ní Kíkó àwọn ọmọ ènìyàn ròkè òkun lọ́nà àìtọ́, àti rí i pé wọ́n ran àwọn ènìyàn tí wọ́n gbà padà láti gbé ìgbé ayé tó dára láwùjọ.

## Àwọn èròǹgbà

* Láti ṣe àdínkù sí ìṣòro àti ọ̀ràn kíkó ọmọ ènìyàn ròkè òkun lọ́nà àìtọ́ ní Ìpínlẹ̀ Ẹdo. 
* Láti ran àwọn tí wọ́n lùgbàdì ìwà burúkú yìí láti di ènìyàn tó dára padà láwùjọ ní Ìpínlẹ̀ Edo 
* Láti ṣe ìwádìí àti ìgbé lárugẹ àwọn ọgbọ́n-inú láti gbégi dínà ìwà ọ̀daràn yìí ní Ìpínlè Edo 
* Láti ni ìbáṣepọ̀ tó dára pẹ̀lú àwọn àjọ mìíràn pẹ̀lú èròǹgbà láti gbégi dínà ìwà ọ̀daràn yìí ní Ìpínlẹ̀ Edo 

## Àwọn ọmọ ẹgbẹ́

* Professor (Mrs) Yinka Omorogbe  -  Alága àjọ-agbofinro 
* Barr. Mrs Abieyuwa Oyemwense  -   Akọ̀wé

## Àwọn Alábáṣepọ̀ àti Alájọṣe

* International Centre for Migration Policy Development (ICMPD)
* ActionAid
* United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR)
* Italian Police
* Girls' Power Initiative (GPI)
* Pathfinders justice initiative
* International Organization for Migration (IOM)

## Àwọn Ìtọ́kasí
Devatop Centre for Africa Development

**Devatop Centre for Africa Development**  jẹ́ àjọ tí àwọn olùdarí wọn jẹ́ ọ̀dọ́  tí àfojúsùn wọn ò dá lórí ajọ̀ àìlérè tó ń gbógun ti kíkó àwọn ènìyàn lọ sókè òkun lọ́nà àìtọ́, ìwà ipá tí orísun jẹ́ ẹ̀yà-ìbí, lílọ ọmọ ní lìlòkulò, fífún àwọn ọmọ tí ó ní àǹfààní ẹ̀kọ́ ní ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ àti dídán  àwọn obìnrin àti ọ̀dọ́ lóówò. Àjọ yìí jẹ́ àjọ tó síwájú ní ígbógun kíkó ènìyàn lo sókè òkun lọ́nà àìtọ́, ṣíṣe àwọn ètò ẹ̀kọ́ ní orí lé-èdè  Nàìjíríà. Àjọ yìí ti forúkọ wọn lẹ̀ fún àjọ Cooperate Affairs Commission Nigeria àti ní ipa lórí mílíọ̀nù ènìyàn látara ẹ̀kọ́, ìlanilọ́ọ̀yẹ̀, ìrànlọ́wọ́, fífún ni lẹ́bùn àti gbígbé ohun jáde nípa lílo èrò ayárabíàṣá.

## Itan
Àjo  Devatop Centre bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2013 gẹ́gẹ́ bi  National Youth Service Community Development Project láti ọwọ́ Joseph Osuigwe Chidiebere.  Lẹ́yìn tí Osuigwe pàdé àwọn ènìyàn tí wọ́n ti lo ipá yìí fún, ó yà á lẹ́nu púpọ nípa àwọn ènìyàn tí ó ti ṣẹlẹ̀ sí ní Orílé-èdè Nàìjíríà, àti wí pé èyi mú u lọ́kàn láti dá àjọ tí ó ma kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwon ọ̀dọ́,àwọn ọmọdé, àwọn onímọ̀ àti àwọn obìnrin nípa ìwà ìbàjẹ́ yìí. Ó fọwọ́ṣọwọ́pọ̀ pẹ̀lu àjọ United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) àti àjọ National Agency for Prohibition of Trafficking in Persons (NAPTIP) láti sẹ iṣẹ́ kọ̀ńp̀á láti dá àwọn ọ̀nà púpọ̀ láti gbógun ti ìwà ìbàjẹ́ yìí.  Ní ọdún 2014, ó dá ẹgbẹ́ àwọn ọ̀dọ́ láti ma kọ́ ìpa ribiribi yìí lọ , àti láti mú ìdàgbàsókè bá àjọ Devatop Centre for Africa Development.

## Awon itoksi
Fatima Waziri-Azi

**Fatima Waziri-Azi** jẹ agbẹjọro ọmọ orilẹede Naijiria ati Olori Ẹka ti Ofin Ara ilu tẹlẹ ni Ile-ẹkọ giga ti Ile-ẹkọ giga ti Naijiria. Fatima je oluranlowo pataki fun aare orilede Naijiria Muhammadu Buhari lati osu kejo odun 2019 ko je fije oga NAPTIP .  Agbẹjọro ẹtọ obinrin kan lodi si iwa-ipa abele ati ibalopọ ati alamọja ni Ofin Ofin.  

Fatima Waziri-Azi ti lọ si ile- ẹkọ giga Ahmadu Bello, Zaria, ti o gba  oye ninu ofin ni ọdun 2001.  O tun jẹ Ọmọ ẹgbẹ ẹlẹgbẹ, Chartered Institute of Arbitrators, UK (ACirb); Omo egbe, Nigerian Bar Association (NBA); Omo egbe, New York County Lawyers Association (NYCLA); Ẹgbẹ, Association of Women in Development (AWID); Omo egbe, Women ni International Aabo (WIIS). 

, Fatima Waziri-Azi ṣiṣẹ bi agbẹjọro/oṣiṣẹ eto agba ni Eto Awọn Obirin, Awọn ọran Idibo, ati Iduro Iyipada Idajọ Idajọ lati Oṣu Kini Ọdun 2005 si Oṣu Kẹjọ Ọdun 2006 Fatima te si wa , o ṣiṣẹ bi iwadii ati oṣiṣẹ eto ni Igbimọ Advisory President Against Corruption (PACAC) lati Kínní 2016 si Oṣu kọkanla ọdun 2018, Won yoo arabinrin Wazi -Azi ni  ofiisi ti Igbakeji Alakoso ti Federal Republic of Nigeriaṣiṣẹ gẹgẹbi Oludamọran Ofin fun Alakoso ni . Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, Fatima Waziri-Azi ni a yan Oludari Gbogbogbo ti Ile-ibẹwẹ ti Orilẹ-ede fun Idinamọ ti gbigbe kakiri ni Eniyan (NAPTIP) . 
Ẹ̀ka:Àwọn agbẹjọ́rò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
TALKAM

**''SỌRỌSOKE** (**TALKAM**) ** jẹ́ ìpilẹ̀sẹ̀ Devatop Centre For Africa Development, ibùdó tó ń jà  fún ètọ́ ọmọ ènìyàn tí ó  gúnwá sí orí ìtàkùn ayélujára tí ó ń pèsè ọ̀pọ̀lọpọ̀ àlàyé àti dátà lórí kíkó àwọn ènìyàn ní ọ̀nà àìtọ́ àti jíjà fún ẹ̀tọ́  àwọn ẹgbẹ́ láwùjọ, ilé -iṣẹ́, àwọn amòyè fún ìdàgbàsókè, àwọn ajìjàgbara fún ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn, àwọn agbófinró àti àwọn àjọ tó ń sojú ìjọba. TALKAM jẹ́ èdè pidgin tí ó túmọ̀ sí **sọ̀rọ̀sókè**, ó kún fún àwọn  wọ̀nyìí: ohun èlò ìròyìn  ayélujára, ètò ajàfẹ́ẹ̀tọ́ lórí ẹ̀rọ asọ̀rọ̀mágbèsì ní ọ̀sẹ̀ẹ̀sẹ̀, ìsàkóso ọ̀ràn tí óbá sẹlẹ̀, nọ́m̀bà tí a le yára pè, whatsapp, ìpolongo lágbègbè àti ìdánilẹ́ẹ̀kọ. Pèlu  ohun èlò ìròyìn ayélujára, ó rọrùn fún àwọn ènìyàn  káàkiri orílẹ̀ èdè Nàíjírìà láti kàn sìwa lórí ọ̀ràn tí ó bá sẹlẹ̀ níbì kan lẹ́yìí tí à ń se ìsàkóso àti àmójútó fún ẹni tí ó ń jìyá ìpalára. Ohun èlò ìròyìn ayélujára  àti ètò lórí asọ̀rọ̀mágbèsì ti di gbajúgbajà láwùjọ láti lè máa lọgun ìlòkulò àwọn ènìyàn.  

Ní ọdún 2018, ibùdó yìí ṣe ìsirò àwọn ènìyàn tó ń gbé ní oko ẹrú ìgbàlódé  jẹ́ mílíọ̀nù kan lé ní ẹ́ẹ̀rin dín láádọ́rúùn lé ní ọ̀ọ̀dúnrún (1, 386,000), ìwòtun rẹ j́ẹ́  méje lé pẹ́sẹ́pẹ́sẹ́ ní́nú́ ẹgbẹ̀rún kan (7.65 in 1000) nígbàtí ìwòtún àwọn tó le è ńi  ìpalára wíwà lóko ẹrú ìgbàlódé jẹ́ ẹ́ẹ̀rìn lé láàdọ́rin lé pẹ́sẹ́pẹ́sẹ́ (74.07/100). Ọ́f́iìsì wọn wà ní Zone 2, Municipal Council, 22 Koforidua St, Wuse 90028, Àbújá.

== **Aseyori** ==
* ** **SỌRỌSOKE (TALKAM**)'''  ṣe àkọsílẹ̀  ọ̀ràn tó tó ààdọ́rin níye(70 cases) láti ọdún 2020.  
* Fèsí sí ó lé ní ọgbọ̀n níye. 
* Ìdánilẹ́ẹ̀kọ́ fún  igba alágbàwí fún ẹ̀tọ ọmọ ènìyàn ní  ọgbọ̀n ìpínlẹ̀ àti dídé ẹ́ẹ́fàléláàdọ́ta agbègbè. 
* Ìfòyeyé  ènìyàn tó ju  mílíọ̀nù kan ààbò lọ  lórí ètò ìjàfún ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn  lọ́sẹ̀̀ẹ̀sẹ̀  ló́ asọ̀rọ̀mágbèsì(Cool FM, Wazobia FM ati Ku FM).
* Àt̀ilẹyìn  láti ọ̀dọ̀ U.S Embassy, International Centre for Investigative Reporting,Seed For Change, National Agency For Prohibition of Trafficking in Persons and Human Rights Commission láar̀in ọdún méjì sẹyìn.
* Ìmúṣẹ ìfarahàn iṣẹ́ àkànṣe ẹlẹ́ẹ̀kẹta TALKAM, níbi tí a tiṣe ìdánilẹ́ẹ̀kọ́ fún àwọn áàrún lélọgóta alágbàwí ajàfún ẹ̀tó ọmo ènìyàn ní ọgbọ̀n ìpínlẹ̀ lórílè èdè Nà̀íjíríà
* Ìdánilẹ́ẹ̀kọ lóŕi kíkó káàkiri àwọn ènìyàn lọ́nà àìtọ́, ìwà-ipá lórí ìmọ̀ akọ àti abo,ìwà-ipá lòdì sí ọmọkùnrin tàbí àwọn ọkùnrin,ìfipábánilòpọ̀ àti ìlòkulò ọmọ.

* Áàrún lélọ́gbòn nínú àwọn tí a dá lẹ́ẹ̀kọ  láti ìpínlẹ̀ mẹ́ẹ̀dógún gbé ìgbésè ìpolongo  ní agbègbè ọgbọn níye~ àti lórí ẹ̀rọ ayélujára.
* Ẹ̀kọ́ fún  àwọn tó lé ní irinwó lélẹ́gbẹ̀rún méjì (2,400).

* Lara àwọn alágbàwí  tí ó gba ìdánilẹ́ẹ̀kọ́ ń ṣe iṣẹ́ alámójútó àti ìròyìn lórí ìlòkulò ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn  lílo ohun èlò ìròyìn ayélujára.
* Ìdánilẹ́ẹ̀kọ́ fún ééjì lé láádọ́rin ẹgbẹ́ alágbàwí   fún ìdojú kọ ìwà- ipá lórí ìmọ̀ akọ tàbí abo.   

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ìfini ṣòwò nàbì (Sex Trafficking in Nigeria)

**Ìkóniṣòwò nàbì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà** jẹ́ ọ̀nà kan tí wọ́n fi ń kóni rìnrìn-àjò fini ṣòwò nàbì lọ́nà àìtọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ìkóni ṣòwò nàbì yi tun jẹ́ ọ̀nà ìfini ṣè òwò ẹrú ìgbàlódé (TIP) ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Fí fini ṣòwò nàbì lọ́nà àìtọ́ yí ma ń mú ìpálára àti aburú tó pọ̀ wà fún ẹni tí a mu ṣòwò yìí#, ẹbí rẹ̀ àti àwùjọ̀ rẹ̀ gbogbo. Ìkọ́ni rìnrìn-àjò lọ́nà àìtọ́ ma ń sábà dá lórí ìyanijẹ, ìrẹ́nijẹ, íṣẹrú àti ìfipá-múni ṣe ohun àìtọ́, pàá pàá jùlọ fífí àwọn ènìyàn tí wọ̀n bá kó rìnrìn àjò lọ́nà àìtọ́ náà ṣe òwò nàbì tí kò wá láti ọkàn wọn.

Gẹ́gẹ́ bí òfin Trafficking Victims Protection Act of 2000 ṣe ṣe àpèjúwe rẹ̀, ni ó jẹ́ *Ìgbanisíṣẹ́, ìgbanimọ́ra, ìpèsè fúnni, ìfipá múni, lọ́nà àti fífini ṣòwò nàbì lọ́nà àìtọ́ tí kò sí tọkàn ẹni wá*, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìbálòpọ̀ ipá tàbí ìfiniṣòwò nàbì pẹ̀lú awọ ọmọdé tí ọjọ́ orí wọn kò tíì tó ọdún méjìdínlógún ni a lè pè ní íkóni rìnrìn-àjò lọ́nà àìtọ́.

Ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, àwọn ọmọdékùnrin àti áwọn ọmọdébìnrin ni wọ́n ma ń kó rìnrìn-àjò lọ́nà àìtọ́ ní kẹ̀tí-kẹ̀tì láti orílẹ̀-èdè wọn lọ sí àwọn orílẹ̀-èdè bíi: ''Italy Saudi Arabia, North Africa, Europe, Faransé, Spain, Netherlands, Belgium, Austria, Norway,Amẹ́ríkà àti Asia fún òwò nàbì. Bákan náà ní wọ́n tùn ń ko àwọn ọmọdékùnrin àti àwọn ọmọdébìnrin tó fi mọ àwọn ọkùnrin àti obìnrin tí wọ́n jẹ́ abilékọ rìnrìn-àjò lọ sí àwọn ìlú àti orílẹ̀-èdè tí ó wà ní ìtòsí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Chad, Niger Republic, Benin Republic, Togo àti Ghana fún báárà ṣíṣe, òwò nàbì, iṣẹ́ ọmọ-ọ̀dọ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Iye áwọn ènìyàn tí wọ́n ń kó rìnrìn-àjò kúrò lọ́nà àìtọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láàrín ọdún kan ma ǹ tó àádọ́talélẹ́ẹ̀dẹ́gbẹ̀rin (750,000) níye, nígbà tí  wọ́n ń kó ìdá tí ò lé ní àádọ́rin (75%) nínu wọn rìnrìn-àjò láàrì́n orílẹ̀-èdè náà, bákan náà ni ìdá mẹ́tàlélógún (23%) ni wọn ń ipinle kọọkan, nigba ti wọn n ko ida meji ninu wọn jade kuro ni orilẹ-ede Naijiria laarin ọdun kan.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Women Advocate Research and Documentation Centre

**Women Advocates Research and Documentation Centre (WARDC)** je ajo ti kii se ti ijoba ti won da sile ni odun 2000 ti wo gbogun ti iwa ipa si obinrin, ati awon eniyan gbogbo ni orilẹ-ede Nàìjíríà. It is registered with the Cooperate Affairs Commission Nigeria and has impacted impacted women and girls in Nigeria through its sensitizations, activities, campaigns and assistance.

## Awọn ìtọ́kasí
International and Ibero-American Foundation for Administration and Public Policies

Àjọ **International and Ibero-American Foundation for Administration and Public Policies** (FIIAPP) ni ò jẹ́ àjọ gbogbo gbo tí wọ́n dá sílẹ̀ ni abe *Spanish State and a member institution of Cooperación Española*, lati ọwọ́ orílẹ̀-èdè Spain . Àjọ yí ni ó ti ṣe ìkúnlápá nípa ṣíṣàgbékalẹ̀ iṣẹ́ àkànṣe oríṣiríṣi jákè-jádò àgbáyé, FIIAPP ni ó ń ṣiṣẹ́ labẹ àṣẹ *Spanish foreign policy*. 

## Bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀
Ajọ yi ni wọn bẹ̀rẹ̀ wọn dá silẹ̀ ní ọdún 1998 lábẹ́ orúkọ *Ibero-American Government and Public Policy Foundation*, [Fundación Iberoamericana de Gobierno ́y Políticas Públicas], pẹ̀lú ìrankàn àti ṣíṣẹ pẹ̀lú àwọn àjọ àwùjọ gbogbo.
Ní ọdún 2000, wọ́n jàn án pọ̀ mọ́ Ibero-American Institute of Public Administration Foundation [Fundación Instituto Iberoamericano de Administración Pública] (tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1997), tí ó jé kí ó di *International and Ibero-American Foundation for Administration and Public Policies (FIIAPP)*.

Lóní, FIIAPP  ti di ọ̀kan gbòógì nínú àwọn àjọ tí ó ṣe agbátẹrù fún àwọn iṣẹ́ àkànṣe oríṣiríṣi fún àjọ European Union ati Spanish Ministry of Foreign Affairs and Cooperation.

## Ẹ tún lè wo
http://www.fiiapp.org/
FIIAPP international cooperation projects- http://www.fiiapp.org/proyectos/

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtàkùn ìjásóde
* AECID
National Commission for Persons with Disability

**National Commission for Person with Disabilities (NCPD)**  jẹ́ àjọ kan lòrìlẹ̀-èdè Naijiria. Ọdún 2012 ni a gbé àjọ yìí sílẹ̀.

Èròńgbà àjọ yìí ni láti dẹ́kun ìwà yíya àwọn èèyàn tó ní àleébù tàbí ìlera sọtọ̀, àti láti jẹ́ kí irú àwọn èèyàn báyìí ní ẹ̀tọ́ àti àǹfààní kan náà pẹlú àwọn akẹgbẹ́ wọn tí ò ní àleébù kọkan lára.

Wọ́n dá àjọ NCPD sílẹ̀ nílànà òfin ọdún 2019 tí ó ní ṣe pẹ̀lú dídẹ́kun ìwà yíya àwọn èèyàn tó ní àleébù tàbí ìlera sọtọ̀, àti láti ri pé wọ́n kópa nínú gbogbo ẹ̀ka iṣẹ́ láàárín ìlú.

## Àwọn èróńgbà wọn
Díẹ̀ lára àwọn èróńgbà àjọ yìí ni;

* Láti pèsè agbègbè tó ṣe é gbé fún àwọn èèyàn tó ní àleébù tàbí ìlera.
* Láti ṣe àkójọ àti ìmójútó détà àwọn èèyàn tó ní àleébù tàbí ìlera. 
* Láti ṣe ìpèsè ìmọ̀ràn tó péye fún ẹ̀ka àjọ náà.
* Láti gbétò oríṣiríṣi kalẹ̀ ní Siẹrra Léònè.

## Ìtàn
Ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kìíní, ọdún 2019 ni ààrẹ Muhammadu Buhari bọwọ́ lùwé láti ṣe ìdásílẹ̀ àjọ NCPD lábẹ́ òfin 2018. Díẹ̀ lára àwọn ohun tí òfin yìí wà fún ni ríró àjọ yìí lágbára láti múgbòrò, àti dábòòbò àwọn èèyàn tó ní àleébù tàbí ìlera.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ọjọ́ ìkéde lòdì sí kíkó àwọn ènìyàn lọ sí ìlú onílùú lọ́nà àìtọ́ ní orílẹ̀-èdè Europe (EU anti-trafficking day)

EU Anti-Trafficking Day jẹ́ ọjọ́ tí wọ́n yà sọ́tọ̀ láti kéde lòdì sí wíwọ ìlú lónà àìtọ́. Ọjọ́ kejìdílógún oṣù ọ̀wàwà ni ọjọ́ ìyàsọ́tọ̀ fún ìpolongo yìí. Ìgbìmọ̀ Europe ni wọn dá a sílẹ̀ pẹ̀lú èròngbà áti jẹ́ kí àwọn ènìyàn mọ̀ nípa ewu tí ó wà nínú kíkó àwọn ènìyàn wọ ìlú lọ́nà àìtọ́ àti títẹnumọ́ ẹ̀tọ́ àwọn afarapa láti wá ìdájọ́ tótọ́.

Àwọn ènìyàn gbàgbọ́ pé àṣà ìkónilẹ́rú jẹ́ ohun tó tí kọjá lẹ́yì tí wọ́n fi òpin sí i. Àmọ́ ó ṣeni láàánú pé èyí kò rí bẹ́ẹ̀ rárá. Ní tòótọ́, ó jẹ́ ohun tí kò ní òde- òní, àmọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà tuntun ní wọn ń gbà mú àwọn èniyàn lẹ́rú, lílo ọmọ fún iṣẹ́ ọmọ ọ̀dọ̀, lílo ọmọdé fún ẹ̀ṣó ológun, títi ọmọdé sí ìgbéyàwò tipátipá, àti bẹ́ẹ̀ lọ kò gbẹ́yìn**.** ó jẹ́ ọjọ tí wọn yà sọ́tọ̀ láti ṣe ìrántí àwọn tí ó farakááṣá nínú kíkó àwọn ènìyàn láti ìlú kan sí òmíràn lọ́nà àìtọ́ **[[human trafficking]]** Ìdí fún ìpolongo yìí ni lati ṣe àfikún òye, ìmọ àti ìmúlò tó péye láàárí àwọn tí ó ń ṣiṣẹ ẹ̀ka yìí****.

Ọjọ́ ìkéde lòdí sí kíkó àwọn ènìyàn lọ sí onílùú lọ́nà àìtọ́ ní orílẹ̀-èdè Europe wà láti ru àwọn ará ìlú sókè àti dẹ́kun ìwà Ọjọ́ ìkéde lòdí sí kíkó àwọn ènìyàn lọ sí onílùú lọ́nà àìtọ́ ní orílẹ̀-èdè Europe àti láàárín àwọn ènìyàn lápapọ̀.

### Àwọn ìtọ́kasí.
Drug Trafficking in Nigeria

Òwò gbígbé oògùn-olóró lọ sí ilẹ̀ mìíràn láti tà á jẹ́ ẹ̀sẹ̀ tó lágbára ni Orílé èdè Nàìjíríà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ló rí iṣẹ́ yìí bí i òwò tó lérè lóri. Àwọn Ọ̀daràn ènìyàn ló máa ń ṣiṣẹ́ yìí. Èyí fi hàn wí pé kò kì í ṣe àwọn nìkan lọ máa ń mú lọ sókè òkun láti fi ṣìwò burúkú yìí. Èyí ti di ohun ìbàjẹ́ láwùjọ wa débi wí pé àwọn ènìyàn tí à ń fi ojú wò gan-an ti ń ṣe é. Àwọn ènìyàn bí àlùfáà, páṣítọ̀ àti àwọn ènìyàn ńláńlá mìíràn.

Òwò yìí ti jẹ́ ọ̀nà kíkówójọ fún&nbsp; àwọn ọ̀wọ́ Ọ̀daràn púpọ̀, tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọwọ́ yìí tì ń kópa nínú àwọn ìwà ìbàjẹ́ bí i Dídigunjalè, Sísọ àwọn ọmọ ènìyàn di Ẹrú àti ẹ̀ṣẹ̀ Onírìnàjò láti ìlú kan sí òmíràn.

## Ìtọ́kasí
Ilokulo Omo Obinrin Ni Orile Ede Naijiria.(Girls Child Labour in Nigeria)

Ìlòkulò ọmọ obìnrin ní orílẹ èdè Nàìjíríà jẹ́ ìsẹ̀lẹ̀ tó ń sẹlẹ̀ sí ọmọ obìnrin  tó wà láàrin ọdún máàrún sí mẹ́rìnlá tó ń lọ́wọ́ sí  akitiyan ọrọ̀ ajé  yàtò sí ẹ̀kọ́ ìwé àti ̀igbà ìsinmi wọn. Lílo ọmọbìnrin ní ìlòkulò ní Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ti di  ìwà Ìbàjẹ́ tó tànkálẹ̀ látàrí  ọrọ̀ inú ilé  sùgbọ́́n àwọn okùnfà míràn bíi àseyọrí ètò ẹ̀kọ́,  ìpele ẹ̀kọ́ òbí, ẹgbẹ́ aláàbárìn, ìbéèrè fún alábásisẹ́ nínú ilé àti òsìsẹ́ alábálòpọ̀, gbogbo eléyìí ló ń sokùn fa tí ìlòkulò ọmọ obìnrin se pọ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà . Láfikún, ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwùjọ ìgbèríko àti mùsùlúmí ní ariwa orílẹ̀ èdè Nàìjíríà,nígbàmíràn wọn a máa rán àwọn ọmọdé tàbí obìnrin ẹléhàá nísẹ́.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀dọ́mọdébìnrin yìí a máa ṣiṣẹ́ gẹǵẹ́ bíi olùrànlọ́wọ́ nínú ilé, olùrànlọ́wọ́ ilé ìtajà, oníkiri ọjà lójú pópó. Lílo àwọn ọ̀dọ́mọdébìnrin nínú akitiyan ètò ọrọ̀ ajé  ti fi wọ́n hàn  sí ewu ìbálòpọ̀, àìrí ìtójú látọ̀dọ̀ òbí àti ìlòkulò. Láfikún,iṣẹ wọn yìí kò lẹ́ẹ̀tó lábé òfin àti pé kò ní ànfààní kankan  gẹ́gẹ́ bíi òṣìṣẹ́. 

Ńi Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà,àwọn okùnfà bíi òsì àti àìríṣẹ́ṣe òbí,ìsílo kúrò ní ìgbèríko sí ìlú, ìwọ̀n ẹbí tí ó tóbi,àwọn àsà bíi ìlóbìnrin púpọ̀    jẹ́ orírun fún ìlòkulò ọmọ, àwọn èyí tí ó jẹyọ láti àwùjọ, iye ènìyàn  àti ọrọ̀ ajé. Àwọn okùnfà míràn ni ilé ẹ̀kọ́ pínpín tó kéré, àìrí àyẹ̀wò àti  iye owó ẹ̀kọ́ tó gaara. Síwájú síi láìpẹ́, ìjà àti ìgbésùnmọ̀mí ti fa ìyípadà lábẹ́nú fún àwọn ènìyàn,ìbàjẹ́ ohun èlò ilé ẹ̀kọ́ àti mímú àwọn ọmọ lọ fún ìlòkulò.Jùbẹ́́ẹ̀lo,ọ̀pọ̀ ìpànìyàn láwùjọ látowọ́ àwọn  kanranjọ́ngbọ́n agbésùnmoọ̀mi ́ní àríwá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà  ti sokùnfà pípọ̀ àwọn ọmọ òrukàn àti àwọn ọmọ  tó ń jìyà ìpalára látàrí ìlòkulò. 

## Awon Itokasi
Bella Disu

**Belinda "Bella" Ajoke Olubunmi Disu** (orúkọ baba rẹ̀ ni Adenuga, wọ́n bí ní 29 May 1986) jé obinrin onísòwò omo Nàìjirià . Òun  ni alaga Abumet TNigeria Limited, , ígbákejì Alaga ilé ise Globacom, , oun sì tún ni oga agba cobble stone property and estate limited ati alaga Julius Berger Nigeria plc 

## Àárò ayé àti èkó rè
A bí Bella Disu ní 29 may, 1986 sí inú idile Mike Adenuga (alaga Globacom) àti Emelia Adefolake,  okawe ní ìlú eko. Ilé ìwé akobere rè ní ilé-ìwé Corona, Victoria Island, ósì lo ilé-ìwé Queen's College fún èkó Sekondiri rè. Ní odun 1998, ófi ilé-ìwé Queen's College kale láti lo si ilé-ìwé Vivian Fowler memorian College for girls, nibi tí o ti pari ìwé sekondiri ní odun 2000 . 

Ogba àmì-èye Bachelor degree ní sayensi oselu àti International relations ní yunifásitì ti Massachusetts (orílẹ̀ èdè Amerika), ósì tún gba àmì-èye M.sc ninú leadership ní yunifásitì ti Northeastern, Boston 

## Isé rè
Ní odun 2004, Bella darapò mó ilé ise Globacom Ltd, ósì ti di ara àwon oludari ilé isé náà. Ní odun 2011, o di òkan ninú àwon egbe oludari Cobblesrone estate and property Ltd, ósì di ògá àgbà ilé isé náà ní odun 2015. Ó tún jé oludari fún ilé isé Julius Berger tí èka Nàìjíríà.   àti oludari Abamet plc, ilé isé tí óún se gilasi àti aluminum ní Nàìjíríà. 
Ní osù kiní odun 2019, ó di ígbákejì alaga ilé isé Globacom  
## Ìdílé rè
Ní osù kerin odun 2010, Bella fé Jameel Disu, wón sì bí omo méjì  
## Àmì èye
Ní December 2019, ìjoba French fún Bella ní àmì èye Ordre des Arts et des Lettres fún ìkópa ré nínú itoju art àti asa papajulo imojuto construction of the Alliance Francaise Mike Adenuga Centre, Ikoyi tí Eko 

## Àwon ìtókasí
Kíkó àwọn ọmọ wọ orílè-èdè mìíràn lọ́nà àìtọ́ (Trafficking of children)

**Kíkó àwọn ọmọ lọ sí orílẹ̀-èdè mìíràn lọ́nà àìtọ́ jẹ́** ọ̀nà kị́kó àwọn ènìyàn wọ orilẹ̀-èdè mìíràn lọ́nà àìtọ́ gẹ́gẹ́ bí àjọ United Nations ṣe kì í bí i " ìgbàwọlẹ́, lílọ-bíbọ̀, gbígbé láti ibìkan lọ ibò mìírán, tàbí fífi sí àhámọ́" jíjí ọmọ gbé láti fi ṣẹ ẹrú, ṣe iṣẹ́ agbára tipátipá, àti lílò wọn nílòkulò. forced labour. Nígbà mìíràn ẹ̀wẹ̀, wọn máa n kó àwọn ọmọ yìí láti kó wọn fún àwọn tí wọ́n wá ọmọ láti gbàwọn gẹ́gẹ́ bí ọmọ adoption.

Pẹ̀lú ìṣirò àwọn àjọ International Labour Organization (ILO), wọ́n ní bí i ẹgbẹ̀rún lọ́nà mẹ́wàá ni wọ́n kó lọ́nà àìtọ́ lọ́dọ́ọdún. ní ọdún 2012, àjọ United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) jábọ̀ pé àwọn ìdá àwọn ọmọ tí wọ́n ń kó lọ́nà àìtọ́ tí kurò  ní ogún, ó ti bọ sí ẹ̀tàdínlọ́gbọ̀n láàárín ọdún mẹta. 

Gbígbé àwọn ọmọdé lọ sí òkè-òkun lọ́nà àìtọ́ jẹ́ ohun tí ó lọ̀dì sí òfin káríayé, ìwà burúkú yìí máa ń wáyé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè ní àwọn oríléèdè lágbàáyé. Èyí sì máa ni ipa tí ó kó nínú ẹ̀tó ọmọ ènìyàn. Ní nǹkan bí ọdún mẹ́wàá sẹ́yin ni ìwà ìlòdì sí òfin yìí di ìlú-mọ̀ọ́ká nípa sẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ìwádìí gbé jáde àti ìgbésẹ̀ tí àwùjo gbé lórí ìwà àìtọ́ yìí.  

Àwọn ìwádìí tí àwọn onímọ̀ ti ṣẹ kò sọ gbogbo àwọn okùnfà gbígbé ọmọdé lọ òkè-òkun lọ́nà àìtọ́, wàyí, ìṣẹ́, ogun, àti àìní ẹ̀kọ́ ìwé jẹ́ okùnfà tí ó wọ́pọ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà àbáyọ ni àwọn ènìyàn tí dábàá rẹ̀ tí wọ́n sì mú lò. Ọ̀nà mẹ́ta ni a lè pín èyí sí: àbò gbogbogbò, ìdẹ́kun, ìmúlò òfin, àti ìrànlọ́wọ́ fún àwọn tí ó farakááṣá.

*

## Àjọ tó ṣẹ kókó

* United Nations
* UNICEF
* Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
* United Nations Global Initiative to Fight Human Trafficking
* International Labour Organization
* United States Department of State
* ECPAT International
* International Justice Mission

## Rí òmíràn

* Adoption fraud
* Bon Secours Mother and Baby Home
* Child-selling
* Child grooming
* Child laundering
* Child trafficking in India
* Children in emergencies and conflicts
* Debt bondage
* Exploitation of labour
* Forced prostitution
* Human trafficking in Georgia (country)
* International child abduction

## Àwọn ìtọkásí

## Àwọn ìwé ìtọ́kasí

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Tonye Garrick

**Tonye Garrick** (tí a bí ní 27 August 1983) tí òpòlopò ènìyàn mò sí Tonye jẹ́ olorin ọmọ orílè-èdè Naijiria tí a bí bi sí orílè-èdè England.  Orin accapella rè pèlú akole "what about us?"(tí ó ko ní odun 2010)  ni wọ́n lò níbi ìjíròrò Ààrẹ Ọ̀dọ́ Nàìjíríà lọ́dún 2011.  Ófi isé rè kalè gégé bi olubadamoran òwò ní odun 2013 láti bèrè orin kiko 

## Àárò ayé àti èkó rè
Tonye je omo abinibi ilu Benin ni Ipinle Edo, orílè-èdè Nàìjirià. Ìyá rè jé omobibi ìpínlè Anambra  Ìyá agba rè ló fun lorukọ "Tamunotonye". Ó lo ilé-ìwé Vivian Fowler Memorial School àti Queens College ni Èkó níbi tí o ti pari èkó Sekondiri rè.  Ó tèsíwájú èkó rè ní yunifásitì ti Marymount 

## Àwon Ìtókasí
Lara George

**Lara George**( tí a bí ní 25th of June, 1978) jé olorin ihinrere omo bíbí ìlú Nàìjirià, sùgbón tí ó ún gbé ní ìlú Amerika

## Àárò Ayé rè
A bí Lara George ní June 25, 1978 sí idile Oluwole Bajomo ni Ipinle Lagos, ipin iṣakoso ti Nigeria.
## Ìwè rè
Ó kàwé ni ilé-ìwé Queen's College ni Èkó tí ó tó di pé ó kàwé ní yunifásitì ìlú Èkó, ìbí tí ó tí gba Master degree ní iyaworan ilé(Architecture).

## Isé re
Lara bèrè orin kíko nígba  tí ó wà ní yunifásitì ìlú Èkó, níbi tí o ti darapo mó àwon akorin apejopo ara.  Ówà lára àwon egbe akorin(tí a padà tua) tí à ún pè ní "Kush", ara àwon orin tí Lara kókó gbé jáde ni Ìjoba Orun(ní odun 2008), orin náà gbajugbaja nile loko, ósì mú òpòlopò ami eye wa fún.

## Àwon Ìtókasí
The Fox and the Hound

***The Fox and the Hound*** jẹ fílmu ti ere idaraya ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn òṣeré fílmù
* Mickey Rooney — Tod
* Kurt Russell — Copper
* Pearl Bailey — Big Mama
* Jeanette Nolan — Widow Tweed
* Jack Albertson — Amos Slade
* Pat Buttram — Chief
* Sandy Duncan — Vixey
* Richard Bakalyan — Dinky
* Paul Winchell — Boomer
* John McIntire — Badger
* John Fiedler — Porcupine
* Keith Coogan — Young Tod
* Corey Feldman — Young Copper

Ẹ̀ka:Àwọn fílmù ará Amẹ́ríkà
D'Prince

**Charles Enebeli** (tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1986), tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **D'Prince**, jẹ́ ọ̀kọrin Afropop tí ilé Naijiria. Ó jé Olùdásílẹ̀ àti adarí Ilé iṣé JONZING WORLD, ilé iṣẹ́ ìdárayá ti ó dásílẹ̀ ni ọdún 2019.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Ìpínlẹ̀ Èkó ni wọ́n bí Charles Enebeli sí ní ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1986. Ìdíle Collins Enebeli, tó jẹ́ oniṣòwò àti aṣàgbéjáde orin àti olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ agbórinjáde ti Sagitarious Productions, àti Patience Enebeli, tó jẹ́ oniṣòwò ni wọ́ bí D'Prince sí. D'Prince jé àbúrò Don jazzy, tó jẹ́ ọ̀gá ilé-iṣẹ́ Mavin Records. Orin kíkọ ò ṣàjèjì sí wọn ní ìdílé yìí, ilé ni Don Jazzy àti D'Prince bá a. Wọ́n tún máa ń pè é ní ọmọọba.

Ilé-ìwé King's College ní Ìpínlẹ̀ Èkó ni ó ti parí ilé-ẹ̀kọ́ girama, kí ó tó tẹ̀síwájú nínú ohun tó yàn láàyò.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Látàrí oríyìn tó gbé fún àwọn aláwòkọ́ṣe rẹ̀ tí ń ṣe Fẹlá Kútì àti Bob Marley, ó pinnu láti máa lo àlòpọ̀ afrobeat àti Afropop láti máa fi gbé orin rẹ́ jáde. Àwọn orin rẹ́ máa ń dá lórí ayé àti ohun tó ń ṣẹlẹ̀, ó sì máa ń ní ìtumọ̀ ìjìnlẹ̀.

### 2005–2012:Mo' Hits records, & breakthrough single "Omoba"
Wọ́n pe D'Prince láti dara pọ̀ mọ̀ Mo' Hits Records ní ọdún 2005, lẹ́yìn tí ẹ̀gbọ́n rẹ́ Don Jazzy dé láti UK. D'Prince ti gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ orin jáde látipa sẹ̀ Mo' Hits Records. Díẹ̀ lára àwọn orin náà ni "Booty Call", "Cloae to You", "Masquerade", "Stop the Violence", "Igbe Mi", "Hey Girl", "What You Want To Do To Me", "Oh No", àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.  

### Jonzing World
Ní oṣù kẹta, ọdún 2019, ó ṣe ìdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ agbórinjáde tirẹ̀ kalẹ̀, tí ó pè ní Jonzing World. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Korede Bello

**Korede Bello** (tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n, oṣù kejì, ọdún 1996) ọ̀kọrin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti akọrin sílẹ̀. Ó tẹwọ́bọ̀wé pẹ̀lú Mavin Records ní ọdún 2014. Orin rẹ̀ "Godwin" ló mu bọ́ sí gbangba.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ayé
Korede (Èyí tí ó túǹmọ́ Ko Ire Wá) jẹ́ ọmọ tí tí wọ́n bí sí ìlú Èkó, ibè náà ló tí ká ìwé alákọ̀bẹrẹ̀ àti ilé ìwé Sẹ́kọ́ńdìrí. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣeré ìdárayá nígbà tí ó wá ní ọmọ ọdún Méje, orúkọ rẹ ní gbà náà sì ń jẹ́ "African Prince"

## Iṣẹ́

Nígbà tí ó wá ní ilé ìwé alákọ̀bẹrẹ̀, Korede Bello kọ Orin àkọkọ́ lẹ́yìn tí ó dá egbé kàn sílè pẹlú ọ̀rẹ rẹ̀. Ó mú iṣẹ orin lokunkundu lẹyìn tí ó kó àwọn Orin nínú Studio  Ni ilé ìwé Gírámà, o ṣé àwó orin tí óò pé àkọlé rẹ̀ ni 'FOREVER' èyí tí ó ẹ́ akọkọ. O tẹsiwaju nínú èkó rè láti lọ mọ nípa Ìmọ̀ ibi-ibaraẹnisọrọ (Mass communication), ọ sí ní Certificate Higher National Diploma. Korede Bello jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí iléesẹ́ tí Institute Of Information Management.

### Ìsowọ́pọ̀ pẹ̀lú Mavin Records

Lẹ́yìn tí ó Àwó àkọkọ́ jáde, èyí tó o gbà oríyìn tí odará, ní ọgá rẹ Casmir Uwaegbute mú hàn ( Don Jazzy) èyí tí wọ́n jọ gbìmọ kọ orin mìíràn, tí inú Don Jazzy sí dùn sí.   Ni ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kejì ọdún 2014, ni ó wọ Mavins Record lábẹ́ èyí tí o tún gbé àwọn orin tó jẹ́ gbajùmọ̀ bíi " African Princess" àti " Godwin" Lówó lọwọ́ ó ń ṣe àkọ́kọ́ ìṣiṣẹ́ Album, èyí tí ó sí fí ÀṢÀ àti 2face idibia ṣe àwọn àwòrán ẹnití tí ó ń rí ìmísí láti ará orin tí wọ́n tí kò sẹ́yìn.

## Iṣẹ Ọmọnìyàn

Kóredé Bello ti ṣe awọn oríṣiríṣi iṣẹ Ọmọnìyàn bí "Project Pink Blue walk" fún ìmọ lori Àrùn Jẹjẹrẹ (Cancer) ni ìlú Abuja, ni ọdún 2015 .  àti 2017

## Àtojọ àwọn orin rè

### Àwo-orin ti studio
**Belloved* (2017)

### Singles

## Àwọn Àmì Ẹ̀yẹ

## Àwọn ìtọkasí


Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1996

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Zlatan

**Ọmọ́níyì Tèmídayọ̀ Raphael** (bí ní ọjọ́ kọnkọ̀dínlógún oṣù Kejìlá ọdún 1994), tí wọ́n mọ̀ ọ́ ní tiyì sí **Zlatan Ìbílẹ̀**, jẹ́ Rápà, Akọrin, Akọ-Orin, Olórin àti Oníjó Nàìjíríà láti Èkìtì, Ijero local government area, Ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ó jẹ́ Olórí àti Olùdásílẹ̀ Zanku Records. Ní ọdún 2014, ó gba ipò àkọ́kọ́ tí ilé-iṣẹ́ Airtel pàsè tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ One Mic talent show tí wọ́n ṣe ní ọdún 2014, Abéòkúta, Ìpínlẹ̀ Ògùn.

Kó tó di ìparí ọdún 2018, Zlatan kọ orin sílẹ̀ tí ó pè ní Zanku", pẹ̀lú ijọ́ tuntun tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ orúkọ orin náà. Ní ọjọ́ kẹ́ta oṣù kọkọ̀nlá ọdún 2019,Ó fi álíbọ̀bù àkọ́kọ́ rẹ̀ sílẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ jẹ́  ZANKU, tí ó túmọ̀ sí  Zlatan Abeg No Kill Us. Akọrin náà sọ wí pé ó wu òun láti di Agbábọ̀lù-Afẹṣẹ̀gbá ní ọdún 2020, pé kí í ṣe Olórin.

**Ọmọ́níyì Tèmídayọ̀ Raphael** (bí ní ọjọ́ kọnkọ̀dínlógún oṣù Kejìlá ọdún 1994), tí wọ́n mọ̀ ọ́ ní tiyì sí **Zlatan Ìbílẹ̀**, jẹ́ Rápà, Akọrin, Akọ-Orin, Olórin àti Oníjó Nàìjíríà láti Èkìtì, Ijero local government area, Ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ó jẹ́ Olórí àti Olùdásílẹ̀ Zanku Records. Ní ọdún 2014, ó gba ipò àkọ́kọ́ tí ilé-iṣẹ́ Airtel pàsè tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ One Mic talent show tí wọ́n ṣe ní ọdún 2014, Abéòkúta, Ìpínlẹ̀ Ògùn.

Kó tó di ìparí ọdún 2018, Zlatan kọ orin sílẹ̀ tí ó pè ní Zanku", pẹ̀lú ijọ́ tuntun tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ orúkọ orin náà. Ní ọjọ́ kẹ́ta oṣù kọkọ̀nlá ọdún 2019,Ó fi álíbọ̀bù àkọ́kọ́ rẹ̀ sílẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ jẹ́  ZANKU, tí ó túmọ̀ sí  Zlatan Abeg No Kill Us. Akọrin náà sọ wí pé ó wu òun láti di Agbábọ̀lù-Afẹṣẹ̀gbá ní ọdún 2020, pé kò kí í ṣe Olórin.

## Ìbẹ̀ẹ̀rẹ Ayé àti ìgbé ayé rẹ̀
Ọmóníyì Tèmídayọ̀ Raphael jẹ́ bíbí àti dàgbà ní Ìlọrin, ￼Ìpínlẹ̀  Kwara ṣùgbọ́n ó ní ìbátan pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ní ọdún 2011, ó jáde pẹ̀lú ìmọ̀ ètò ìṣòwò ní Moshood Abíọ́lá Politẹ́nííkì. Zlatan pinnu láti mú orin kíkọ ní iṣẹ́-ààjò rẹ̀ lẹ́yìn tó parí ilé-ìwé sẹ́kọ́ndírì. Ní ìgbà tí ó pé ọmọ ọdún mọkàndínlógún, ó gba ipò kìíní ní ìdíje tí Airtel pàsè  èyí tí wọ́n ṣe ní ọdún 2014 "One Mic Campus Tour" ìdíje Olórin, tí wọ́n ṣe ní Abẹ́òkúta, Ìpínlẹ̀ Ògùn. Ó di ìlú mọ̀ ọ́ ká láàárín ẹgbé akọrin Nàìjíríà lẹ́yìn tí ó fí orin tí Ọlámìídé ràn ọ́ lọ́wọ́ nínu ẹ̀"My Body" ní ọdún 2017. Ní ọdún 2018, Lawrence Irabor, ìkan lára àwọn tó ni Alleluyah Boiz Entertainment fọwọ́ bọ ìwé pẹ̀lú Zlatan sí láàárín wọn  A.B.E. Record. Nígbà tó gbó orin tí Zlatan kọ pẹ̀lú Ọlámìídé, ó wá sọ  wí pé ‘I Don’t Regret Signing Zlatan T o A.B.E Records’.

## Àwọn orin rẹ̀

### Àwo orin rẹ̀

* *Zanku* (2019)
* *Resan* (2021)

### Àwọn orin àdákọ rẹ̀

; As featured artist

## Awọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Ìtọ́kasí
Kcee

**Kingsley Chinweike Okonkwo **, tí a mọ̀ sí **Kcee**, jẹ́ olórin Nàìjíríà àti ẹni tí ó máa ń kọ orin. Ó ti fìgbà kan wà nínú ẹgbẹ́ orin Hip Hop tí wọ́n ń pè ní Kc Presh. Ó wá láti ìlú ní Uli ní ìjọba ìbílẹ̀ Ihiala ní Ìpínlẹ̀ Anambra, Nàìjíríà. Ní báyìí, ó ní àdéhùn iṣẹ́ pẹ̀lú Five Star Music. Ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Del B, olùgbéjáde rẹ́kọ́ọ̀dù tí ó gbajúgbajà fún gbígbé orin  "Limpopo" jáde. Òun ni ẹ̀gbọ́n E-money.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ìgbé-ayé àti iṣẹ́ orin
Kcee àti ìkejì rẹ̀ tí wọ́n jọ ń kọrin, tí ó sì tún jẹ́ ọ̀rẹ́ rẹ̀  hajie jọ ń kọrin papọ̀ fún ọdún méjìlá. Wọ́n pàdé nínú  Ẹgbẹ́ akọrin ìjọ , wọ́n jọ wà nínú ẹgbẹ́ akọrin papọ̀ títí tí wọ́n fi lọ fún ìdíje ètò ojú-ayé Star Quest lórí TV, tí àwọn méjèèjì sì gbégbá oróókè lórí ètò náà. Àwọn iṣẹ́ wọn papọ̀ gẹ́gẹ́ bí i ẹgbẹ́ olórin fún wọn ní òkìkí díẹ̀ di ọdún 2011 tí wọ́n pínyà, tí oníkálukú sì bẹ̀rẹ̀ sí í lé iṣẹ́ orin rẹ̀ lọ́tọ́ọ̀tọ̀. Kcee kọ "Sweet Mary J"  tí ó jẹ́ orin àdákọ rẹ àkọ́kọ́ ní ọdún 2020.

## Àwọn orin rẹ̀

### Àwọn àwo

* *Takeover* (2013)
* *Attention To Detail* (2017)

## Àwọn fídíò rẹ̀

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ àti yíyàn fún gbígba àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn Ìtọ́kasí
Lil kesh

**Kẹ́ṣhiró Ọlọ́ládẹ́** ( bí ní Oṣù kẹ́ta Ọjọ́ Kẹtàdínlógún, Ọdún 1995), tí àwọn ènìyàn mọ sí **Lil Kesh**, jẹ́ Olórin, Rápà àti Akọ-Orin Nàìjíríà.  Ó di ìlú-mọ̀-ọ́-ká lẹ́yìn tó kọ orin  "Shoki".

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Kẹ́shinró Ọlọ́láde jẹ́ bíbí àti dàgbà sí Bàrígà, agbègbè kan ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní Nàìjíríà. 

## Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ó lọ sí Stockbridge College fún ẹ̀kọ́ pámárìlì àti ṣẹ́kọ́ndàrì, lẹ́yìn náà ó lọ sí Fáṣítì Èkó. Níbi tó tí kọ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀-ẹ̀dá-èdè. Lẹ́yìn náà, Ó lọ sí  National Open University, Nàìjíríà níbi tó ti kọ́ ẹ̀kọ́ Mass Communication lórí Íńtánẹ́ẹ̀tì.

## Ìṣe Ààjò
Ó bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́-ààjò rẹ̀ ní ọdún 2012. Nígbà tó ń rápà láàárín àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ ní Bàrígà. Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀, ó kọ orin àkọ́kọ́ rẹ̀ "Lyrically", orin àkọ́kọ́ rẹ̀ yìí gbajúmọ̀ láàárín àwọn Fáṣítì Nàìjíríà. Àbábọ̀ rẹ̀, jẹ́ kí Lil Kesh Tọwọbọ̀wẹ́ pẹ̀lú Yahoo Boy No Laptop Nation tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí YBNL Nation (YBNL) tó jẹ́ ilé-iṣẹ́ Olórin Aládàání tí Olùdálè rẹ̀ jẹ́ Ọlámìídé Adédèjì ní ọdún 2012. Lábẹ́ YBNL, ó kọ Shoki, Efejoku, Gbèsè  àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó fi álíbọ̀mù àkọ́kọ́ rẹ̀ náà lẹ̀ tí ó jẹ' YAGI".   

### Álíbọ̀mù rẹ̀

### Lára àwọn orin rẹ̀

## Ìtọ́kasí
Sonia Manzano

**Sonia Manzano** (June 12, 1950) je osere ara Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Yemi Blaq

**Yẹmí Blaq** tí orúkọ ibí rẹ̀ jẹ́ Fọláyẹmí Ọlátúnjí jẹ́ Òṣèré fíìmù Nàìjíríà, Olùdá Fíìmù, Akọ-orin àti Módẹ́ẹ̀lì.

## Ìbẹ̀ẹ̀rẹ̀ Ayé àti Ẹ̀kọ́  rẹ̀
Yẹmí ọ̀gbẹni Ọlátúnjí Blaq bí ní ìpínlẹ̀ Òǹdó, Nàìjíríà. Yẹmí Blaq dàgbà sí ìpínlẹ̀ Èkó níbi tó ti lọ àti parí ilé-ìwé pámárìlì àti ilé -ìwé Fáṣítì. Ó lọ sí Adéyẹmí Demonstration Secondary school ní Òǹdó, Ìpínlẹ̀ Òǹdó àti wí pé òun ló kọ́kọ́ jẹ́ hẹ́ẹ́dí bọyì fún ilé-ìwé náà. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní máa kópa nínu eré ṣíṣe nígbà tó wà ní ilé-ìwé gíga títí di àsìkò.  

## Iṣẹ́ Ààyò

Yẹmí Blaq bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ààyò rẹ̀ lórí Nólíwoòdì ní ọdún 2005. Ó ti fọwọ́bọ̀wé pẹ̀lú àwọn Actors Guild of Nigeria nígbà díẹ̀ sẹ́yìn láti di Òṣèré. Eré àkọ́kọ́ tó sọ ọ́ di ènìyàn tó gbajúmọ̀ *Lost of Lust* níbi tó ti seré lẹ́gẹ̀ẹ́kẹ̀gbẹ́ pẹ̀lú Mercy Johnson. Lẹ́yìn eré àkọ́kọ́ yìí, àwọn Òṣèré ẹgbẹ́ rẹ̀ ti ń wa kó bá àwọn ṣeré àti wí pé àti ìgbà náà ló tí ń ṣeré.

## Àwọn eré tó ti kópa

* *The Good Samaritan 2 (2004)*
* *Without Shame (2005)*
* *Lost to Lust (2005)*
* *11 Days 11 Nights 2* *(2005)*
* *Traumatised (2006)*
* *Total Control (2006)*
* *Sting (2006)*
* *Mamush (2006)*
* *Desperate Ambition (2006)*
* Sinking Sands (2011)
* *Strive* (2013)
* *President for a Day* (2014)
* *The Last 3 Digits* (*2015*)
* *Cultural Clash* (*2019*)
* *12 Noon (completed)*
* Shadow Parties (*2020*)

## Àwọn oyè

## Àwọn ìtọ́kasí
Mavin Records

**Mavin Records** (tị́ a tún mọ̀ sí **Supreme Mavin Dynasty**) jẹ́ ilé-iṣẹ́ agbórin-jáde ní ilẹ̀ Nàìjíríà tí Don Jazzy  tí ń ṣe olórin àti agbórinjáde dá sílẹ̀ ní 8th May, 2012. Ilé-iṣẹ́ náà bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí òpin dé bá Mo' Hits Records, ilé-iṣẹ́ tí ń ṣe ti D'banj àti ti  agbórinjáde tí a dárúkọ ṣaájú  Ilé-iṣẹ́ náà bí i ilé ni fún àwọn akọrin bí i Korede Bello, Dr SID, D'Prince, Di' ja, Johnny Drille, Ladipoe, DNA Twins, Rema, Arya Starr, Magixx & Boy Spyce. A tún ma rí àwọn agbórinjáde bí i Jazzy fúnra rẹ̀, Altims àti Baby Fresh. Ní 2014, DJ Big N  jẹ́  DJ àkọ́kọ́ tí ile-iṣẹ́ náà ní. Tiwa Savage, Wande Coal, Reekado Banks àti Iyanya ni wọ́n ti wà ní ilé-iṣẹ́ náà rí gẹ́gẹ́ bí i olórin. Ní 8th May, 2012, ilé-iṣẹ́ náà ṣe àgbéjáde àtòjọ awo-orin Solar Plexus. Ní January 2019, Kupanda Holdings, tí ń ṣe ẹ̀ka Kupanda Capital àti TPG Growth bá ilé-iṣẹ́ Mavin dòwò pọ̀ pẹ̀lú iye owó tí ó ń lọ mílíọ́ọ̀nù dollar.

## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ
Wọ́n yan Mavin Records gẹ́gẹ́ bí i ilé-iṣẹ́ agbórinjáde tó dára jù lọ ní ọdún 2013, lábẹ City People Entertainment Awards. Wọ́n sí tún gba àmì-ẹ̀yẹ ní ọdún 2014 lọ́wọ́ City People Entertainment Awards.

## Awon osere

### Lowolowo

### Osere ateyinwa

## Awon agborinjade

### Agborinjade lowolowo

* Don Jazzy
* Altims
* Babyfresh

### DJ's

* DJ Big N

## Awon atojo orin won

### Awo-orin

### Orin Adako

## Àwọn Ìtọ́kasí
Wurld

Sadiq Onifade, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí WurlD, jẹ́ Olórin àti Akọ-Orin Nàìjíríà. Wọ́n bi ní Ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà, WurlD padà lọ sí Atlanta, Georgia láti lépa ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ndírí rẹ̀ àti láti tẹ orin jáde. Ó pe bátànì orin tirẹ̀ ní ẹlẹtiro-fúíṣọ̀nì. Ó kọ EP rẹ̀ àkọ́kọ́ tó pè ní *Evolution* ní ọdún 2013.

## Ìgbẹ́sí ayé rẹ̀ lórí orin rẹ̀
Ní ìgbẹ̀yìn ọdún 2012, WurlD kọ orin tuntun , "Beyond Our Dreams" lára EP rẹ̀ àkọ́kọ́ tó pè ní *Evolution*, ní àsìkò súmà ọdún 2013. Tó jẹ́ ìgbà kan náà pẹ̀lú SESAC tí ó ṣe òde ráńpẹ́ ní ilé-isé wọn ní Atlanta fún EP WurlD tó bọ lọ́nà nígbà náà *Evolution* EP. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2013, WurlD wà ní ilé–iṣẹ́ tí wọ́n tí gbórin jáde pẹ̀lú Mario, tí wọn kọ orin fún álíbọ̀mù Olórin náà tó ń bọ̀ lọ́nà. Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀, vídíò orin kejì fún álíbọ̀mù  *Evolution* tí ó ń jẹ́, "Alive", tó jẹ́ dídarí láti ọwọ́ Black Shield Entertainment producer Hood Beatz, jáde fún ìgbà àkọ́kọ́ lórí MTV.

##### Àwọn EP

##### Àwọn orin

##### Àwọn orin tó ti fara hàn

#### Àwọn oyè

## Ìtọ́kaṣí
Mo' Hits Records

**Mo'Hits Records** ( tí ó gbajúgbajà gẹ́gẹ́ bí i **Mo'Hits**) jẹ́ ilé-iṣẹ́ agbórin-jáde ní orílèdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀, tí ń ṣe ti D'banj àti Don Jazzy.  Gẹ́gẹ́ bí i àjọ tó ń rí sí gbígba orúkọ àwọn ilé-iṣẹ́ sílẹ̀(CAC),ilé-iṣẹ́  Mo'Hits jẹ́ èyí tí wọ́n dálẹ̀ ní 2006, tí D'banj jẹ́ olórin àkọ́kọ́ ti ilé-iṣẹ́ náà ní. Don Jazzy jẹ́ olùdarí ilé-iṣẹ́ náà, tí D'banj síì jẹ́ alábásepọ̀ rẹ̀. Ilé-iṣé náà gba àwọn olórin mìíràn wọlé, àwọn ni Wande Coal, Dr SID, D'Prince, àti K-Switch.- Oríṣi-orin tí ó kan ilé-iṣẹ́ náà ni Afrobeat.

Awo-orin àkọ́kọ́ láti ilé-iṣẹ́ náà ni ti D'banj *[[No Long Thing]]* ní 2005. Àwọn awo-orin mìíràn ni *[[Rundown]]* & *[[The Entertainer]]* (D'banj), *[[Mushin2Mohits]]* (Wande Coal) & *[[Turning Point]]* (Dr SID). Atòjọ awo-orin láti Ilé-iṣẹ́ náà ni *Mo'Hits All Stars*. Don Jazzy ti gba àwọn ìyìn lóríṣiŕṣi tí wọ́n pẹ̀lú Nigeria Music Awards (NMA), agbórin-jáde ti ọdún 2006, àti Nigeria Entertainment Awards. Agbórin-jáde ti ọdún 2007.

Ìfàmọ́ra láti àwọn ìṣe òkèèrè bí i Kanye West àti Jay-Z wọle kan ilé-iṣẹ́ náà àti pé D'banj di gbígbà wolé Kanye's GOOD Music.

Òpin dé bá ilé-iṣẹ́ náà nígbà tí Don Jazzy tẹ̀ síwájú láti lọ ṣẹ̀dá Mavins Record tí D'banj náà bẹ̀rẹ̀ DB record label. 

## Àwọn Itọ́kasí
Slimcase

Ọjọ́ kejìlélógún, oṣù kẹ́jọ, ọdún 1982 ni wọ́n bí Olúfẹ́mi Ọládàpọ̀ tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí **Slimcase**,  olórin, akọrin, akígbe, àti òṣẹ̀ré ni ó jẹ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ohun tí ó sọ ọ́ di ìlú-mọ̀-ọ́-ká ní àwọn orin tí ó kọ pẹ̀lú àwọn olórin ẹgbẹ́ rẹ̀ bí i: orin D'banj ,'Issa Banger' àti 'Gucci Snake', láti ọwọ́ Wizkid pẹ̀lú ijó tí ó gbòdekan nígbà náà, tí àwọn ènìyàn ń pè ní 'shaku shaku' Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olórin lórílè-èdè Nàìjíríà bí i Wizkid, Tiwa Savage, Yemi Alade, Mr Eazi, 2Babaló ti bá kọrin.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Ìlú korodu ní ìpínlẹ̀ Èkó ní àwọn òbí Olúwafẹ́mi Ọládàpọ̀ bí i sí ní ọjọ́ kejìlélógún, oṣù kẹ́jọ, ọdún 1982. Ìlú Èkó ní ó ti gba ìwé èrí alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti ti girama, ní bi tí ó ti parí ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti girama. 

## Iṣẹ́
Ní ọdún 2018, ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú olórin gbajúgbajà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Idowest nínú orin rẹ 'Shepeterri' 

Ní ọdún 2018, wọ́n kà á kún ẹni tí àmì-èye tọ́sí fún The Headies gẹ́gẹ́ bí olórin tàka-súfèé tó dáa jù àti olórin tuntun tó dáńgájíá ní  Nigeria Entertainment Awards

Ní ọdún 2018, ó gba àmì-ẹ̀yẹ orin tó dara jù tí olórin méjì kọ pọ̀ City People Entertainment Awards

*

*

### Kíkà kún ẹni tí Àmì-ẹ̀yẹ tọ́sí àti Àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn Ìtọ́kasí
Vanguard

Vanguard jẹ ìwé iroyin ojoojumọ ti Vanguard Media ma ún gbejade, Vanguard media kalè sí ìpínlè Èkó, Nàìjíríà.  Oniroyin Sam Amuka-Pemu pèlú àwon òré rè méta lódá Vanguard Media silẹ ni ọdun 1984.  Vanguard media tún ma ún gbé  ìwé iroyin ojojumo náà sí orí ayelujara fún àwon ènìyàn lati káà níbè.   Iwe irohin naa jẹ ọkan ninu awọn diẹ ni Naijiria tí wón kà sì pé kó sí lábé iṣakoso oloselu, awọn iwe-iroyin miràn bí èyí ni The Punch, The Sun ati The Guardian.   Ni Oṣu Karun ọdun 1990, Col. Raji Rasaki, Gomina Ologun ti Ìpínlè Eko da iwe-iroyin naa duro fún ìgbà díè.

Ni Oṣu Kéjìlá ọdun 2008, ìwé iroyin Pointblanknews.com tí ó kalè sí Amerika ṣe atẹjade kan ti o fi ẹsun kan iyawo olutẹwe Vanguard Newspapers pé opaniyan setutu.  Vanguard gbe oniroyin naa lo si kootu, won ni pé  eni tí oso òrò náà ún gbíyanju láti fi gba owo lowo won ni. 

## Àwon Ìtókasí