Electricity sector in Nigeria

Ẹka ina ni Nigeria n gbejade, tan kaakiri ati pinpin awọn megawatts ti agbara ina eleyi ti o dinku ni pataki ju ohun ti o nilo lati pade awọn ipilẹ ile ati awọn aini ile-iṣẹ.  Ni ọdun 2012, ile-iṣẹ ṣiṣẹ lati pin awọn megawatt 5,000, pupọ ti o kere si 40,000 megawatts ti o nilo lati ṣe atilẹyin awọn aini ipilẹ ti olugbe.  Aipe yii tun buru si nipasẹ fifuye fifisilẹ ti a ko kede, apa kan ati lapapọ isubu eto ati ikuna agbara. Lati pade ibeere, ọpọlọpọ awọn ile ati awọn ile-iṣẹ loye si rira awọn ipilẹṣẹ ina lati fi agbara fun awọn ohun-ini wọn,  orisun agbara yii ti pese 6,000 megawatts ni ọdun 2008. 

## Itan-akọọlẹ
**Idagbasoke ile-iṣẹ agbara ina**

Ina ina ni orile-ede Naijiria bere ni ilu  ni odun 1886 pelu lilo awon ero ina lati pese kilowat 60. Ni ọdun 1923 awọn ti n wa ni tin fi sori ẹrọ ọgbin 2 MW lori Odò Kwali, ni ọdun mẹfa lẹhinna, Ile-iṣẹ Ipese Ina Itanna Naijiria, ile-iṣẹ aladani kan ti mulẹ nitosi Jos lati ṣakoso ọgbin hydro-electric ni Kura lati fi agbara fun ile-iṣẹ iwakusa. Lẹhinna ile-iṣẹ aladani miiran ni a ṣeto ni Sapele nipasẹ Ile-iṣẹ Amẹrika Afirika lati fi agbara fun awọn iṣẹ ti African Timber ati Ile-iṣẹ Plywood. Laarin ọdun 1886 si 1945, iran agbara ina kuku dinku pẹlu agbara ti a pese ni pataki si Eko ati awọn ile-iṣẹ iṣowo miiran gẹgẹbi awọn ile-iṣẹ iwakusa ni Jos ati Enugu. Ijọba amunisin ṣẹda ẹka ina kan laarin Ẹka Awọn Iṣẹ Gbogbogbo eyiti lẹhinna fi sori ẹrọ awọn ipilẹṣẹ ina ni ọpọlọpọ awọn ilu lati sin awọn agbegbe ifiṣura ijọba ati awọn ile-iṣẹ iṣowo. Ni ọdun 1950, Igbimọ-ofin ti Nigeria bẹrẹ gbigbe lati ṣepọ ile-iṣẹ ina nigbati o ṣe agbekalẹ ofin lati fi idi Ile-iṣẹ Itanna ti Nigeria mulẹ pẹlu awọn iṣẹ ṣiṣe idagbasoke ati fifi ipese ina. ECN gba awọn iṣẹ aladani ina laarin PWD ati awọn ipilẹṣẹ ipilẹṣẹ ti Awọn Alaṣẹ Ilu abinibi. Ni ọdun 1951, ile-iṣẹ naa ṣakoso megawatts 46 ti ina. Laarin ọdun 1952 si ọdun 1960, ile-iṣẹ naa ṣeto awọn turbin ti agbara agbara edu ni Oji ati Ijora, Ilu Eko ati bẹrẹ ṣiṣe awọn ero iṣaaju fun nẹtiwọọki gbigbe kan lati sopọ mọ awọn aaye ti o npese agbara pẹlu awọn ile-iṣẹ iṣowo miiran. Ni ọdun 1961, ECN pari ila gbigbe kan 132 KV ti o so Eko si Ibadan pọ nipasẹ Shagamu, ni ọdun 1965, a ti fa ila yii si Oshogbo, Benin ati Ughelli lati ṣe ilana Western System. 

Ni ọdun 1962, agbari ofin kan, Niger Dams Authority (NDA) ni a ṣẹda lati kọ ati ṣetọju awọn idena lẹgbẹẹ Odò Niger ati Odo Kaduna, NDA tẹsiwaju lati fi aṣẹ ọgbin ọgbin 320MW kan ni Kainji ni ọdun 1969 pẹlu agbara ti ipilẹṣẹ ti a ta si ECN. Ni ọdun 1972 NDA ati ECN darapọ lati ṣẹda National Authority Power Electric (NEPA). NEPA ni ile-iṣẹ ina nla ni Ilu Nigeria titi awọn atunṣe eka ile-iṣẹ ṣe mu ṣiṣẹda Ile-iṣẹ Holding Power ti Nigeria ati lẹhin-ṣiṣe ikọkọ ti iran ina ati pinpin. 

## Iran
Ina ni Nigeria jẹ ipilẹṣẹ nipasẹ awọn orisun agbara gbona ati agbara omi. Orisun akọkọ ti iran ina wa lati awọn epo epo paapaa gaasi eyiti o jẹ ida fun 86% ti agbara ni Nigeria pẹlu iyoku ti a ṣẹda lati awọn orisun agbara agbara omi.  Ṣaaju ki o to bẹrẹ ijọba Orilẹ-ede Naijiria kẹrin, iṣelọpọ agbara ni pataki ojuse ti ijọba apapọ nipasẹ NEPA. Ṣugbọn awọn atunṣe bẹrẹ ni ọdun 2005 pẹlu iforukọsilẹ ti ofin Atunṣe Ẹka Agbara Agbara ṣii ile-iṣẹ naa si awọn oludokoowo aladani.  Ni ọdun 2014, ile-iṣẹ naa ti ni ikọkọ pẹlu awọn ẹgbẹ mẹta ti o ni ojuse ti ipese agbara.

**Awọn ile-iṣẹ ti o npese (Gencos)**

Nigeria ni awọn ohun ọgbin ti o npese agbara ti o ni asopọ si akojopo orilẹ-ede pẹlu agbara lati ṣe ina 11,165.4 MW ti ina. Awọn ohun ọgbin ni iṣakoso nipasẹ awọn ile-iṣẹ ti o npese (Gencos), awọn olupese agbara ominira ati Niger Delta Holding Company (NIPP). Awọn ile-iṣẹ agbara olominira akọkọ ṣaaju awọn atunṣe eka eka ni Shell ni Afam VI (642MW), Agip kọ ọgbin Okpai (480MW) ati AES (270MW). Ẹka kẹta ni NIPP, iṣẹ akanṣe kan ti o bẹrẹ ni ọdun 2004 lati yara titele idagbasoke awọn ohun ọgbin agbara titun ni orilẹ-ede naa. Pupọ ninu awọn eweko ti a dabaa tuntun jẹ awọn ohun ọgbin ti o ni agbara gaasi. Ni ọdun 2014, agbara dabaa ti awọn ohun ọgbin NIPP jẹ 5,455MW.  Diẹ ninu awọn ile-iṣẹ oorun ṣe iranlọwọ ni iṣelọpọ ati pinpin kaakiri agbara oorun si ile ati tun ina ina ita.

**Aipe ipese agbara**

Ina lọwọlọwọ ti a ṣẹda ni Nigeria ko pe lati ba awọn aini eletan ti awọn idile ati iṣowo ṣe; bi abajade, Naijiria ni agbara kekere fun olu olu ina, 109 Kwh ni ọdun 2006. Yato si, si aipe yii, laarin ọdun 1970 ati 2009, awọn ile-iṣẹ agbara to wa ni isalẹ awọn ipele ti o dara julọ ati ina ti o ṣẹda ti sọnu ni gbigbe. Lakoko ti agbara ina jẹ 5600 MW ni ọdun 2001, agbara ti a ṣe silẹ ṣubu bi kekere bi 1750 MW. Awọn ohun ọgbin ti o ni agbara omi ni Kainji, Shiroro ati Jebba, maa n ni awọn iwọn lilo agbara ti o ga julọ lakoko ti ọgbin agbara gaasi ni ipa nipasẹ awọn amayederun ati awọn itọju.  Laarin 1980 ati 1996, orilẹ-ede Naijiria ti ri aafo nla ninu ina ti a ṣe ati owo ina ti o tọka pipadanu ina ni gbigbe. Lati igba ti ijọba tiwantiwa wa ni ọdun 1999, ipin pipadanu ti dinku lati 46.9% ni ọdun 1996 si 9.4% ni ọdun 2008. Ipalara ti ẹrọ, aini itọju to peye ti awọn oluyipada, iṣakoso talaka ati ibajẹ jẹ diẹ diẹ ninu awọn idi ti Nigeria ti ṣe agbejade sub- itanna to dara julọ. 

## Pinpin
Awọn agbegbe ile-iṣẹ pinpin

Ile-iṣẹ Pinpin Ina ina Kaduna pẹlu awọn agbegbe ti Makera, Doka, Birnin Kebbi, Gusau, Sokoto ati Zaria

Yola Electricity Distribution Company Plc Yola, Maiduguri, Taraba ati Damaturu agbegbe

Enugu Electrication Distribution Company Plc Aba, Abakaliki, Abakpa, Awka, Ogui, Onitsha, Owerri, Nnewi, ati Umuahia

Ile-iṣẹ Pinpin Itanna Abuja Plc Abuja, Minna, Suleja, Lokoja ati Lafia Awọn agbegbe

Ile-iṣẹ Pinpin Ina Ina Ibadan Plc Abeokuta, Dugbe, Molete, Ijebu-Ode, Osogbo, Ilorin, Sango-Ota ati Oyo

Jos Electricity Distribution Company Plc Jos, Makurdi, Bauchi ati awọn agbegbe Gombe

Eko Electricity Distribution Company Plc Festac, Ijora, Lagos Island, Ajah, ati Badagry

Ikeja Electricity Distribution Company Plc Ikeja, Shomolu, Akowonjo, Ikorodu, Oshodi ati Abule-Egba

Port Harcourt Electricity Distribution Company Plc Calabar, Diobu, Ikom / Ogoja, Borikiri, Uyo ati Yenegoa

Benin Electricity Distribution Company Plc Ado-Ekiti, Afenonesan, Akure, Asaba, Akpakpava, 'Ugbowo ati Warri

Ile-iṣẹ Pipin Ina Ina Kano Plc Nassarawa, Dala, Katsina, Dutse, Kumbotso, Funtua ati Dakata