open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tunji Olaopa

**Tunji Olaopa**, (ojoibi 20 osu kejila odun 1959 ni Aáwé, ipinle Oyo) je onimo ijinle nipa oselu Naijiria ati alabojuto ijoba. Oun ni Igbakeji Alase ti Ibadan School of Government and Public Policy, Bodija, Ibadan ati ojogbon nipa eto imulo gbogbo eniyan ni Lead City University, Ibadan, Ipinle Oyo.

## Ìgbà ìbí
Tunji Olaopa ni a bi ninu idile ti Festus Adeyemo Olaopa ati Beatrice Okebola Lakoko ti Olaopa ni Aáwé, Ipinle Oyo, Nigeria ni Oṣu kejila ọjọ 20 ọdun 1959.  Ìdílé náà jẹ́ ti ìlà-ìjù. 

## Ẹ̀kọ́
Olaopa gba oye BSc ni Imọ-ẹrọ Siyanisi lati Ile-ẹkọ giga ti Ibadan, Ipinle Oyo ni 1984 ati MSc ni 1987 lati ile-iṣẹ kanna. O gba PhD rẹ ni Iṣakoso Ijọba lati Ile-ẹkọ giga Commonwealth Open, United Kingdom ni ọdun 2006.

## Iṣẹ́ Òjíṣẹ́
Olaopa jẹ́ Olùdarí Ìwádìí, Onímọ̀ Ìṣèlú àti Òǹkọ̀wé Àsọyé ní Ilé Ìlú, Abuja. O tun jẹ Oludari Oludari / akọwe ti Ẹgbẹ White Paper fun atunṣe iṣẹ ilu Ayida ti Nigeria ti ọdun 1995 nibiti o ṣe ojuse fun imuse atunṣe naa. Ó tún ti jẹ́ olùdarí ìwádìí nípa ẹ̀rọ ìjìnlẹ̀ ìjìnlẹ̀ ìjìnlẹ́kọ àti olùdarí ẹ̀ka ìjìnnà, ní ọ̀fíìsì àwọn minisita ní ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ní ìpínlẹ̀ Federal Ministry of Education. Ó jẹ́ igbákejì olùdarí/àga, Ẹ̀ka Òfin, Ẹ̀rọ Ìṣèlú Ìṣèlù, Ẹ̀kan-àjọ́ Ìṣèlútù Ìṣèlutù, Ẹ́ka Ìṣèlà Ìṣèlúsà. Ó tún ti ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí ètò ní Àjọ Ìtúnṣe Iṣẹ́ Ìsìn Ìlú. Bákan náà, Olaopa jẹ́ olùrànlọ́wọ́ àkànṣe fún ìyípadà fún Olùdarí Ìránṣẹ́ fún Ìyípadà Ìránṣẹ̀ Ìjọba Nàìjíríà. O tun jẹ Oludari ti Ẹka Awọn Asopọ Ti Oju & Awọn atunṣe ni Ọfiisi ti Oludari Iṣẹ Iṣẹ Ijọba ti Federation; bakanna bi Oludari, Ẹka MDAs, Ẹka ti Awọn atunṣe Iṣẹ Iṣakoso. O gun si ipo ti Agbẹjọ Permanent ninu Iṣẹ Ijọba Naijiria ati pe o ṣiṣẹ ni ipo yẹn Ile-ijọba, Abuja; Federal Ministry of Labor and Productivity, Federal Ministry of Youth Development, ṣaaju ki o to pari ni Federal Ministry of Communications Technology.O da Ile-iwe Ibadan ti Ijọba ati Iṣelu Ijọba ni ọdun 2016 lẹhin igbati o ti yọ kuro ninu iṣẹ ijọba.

## Àwọn àmì ẹ̀yẹ àti ìyìn
Olaopa ni a fun ni Aje ti Omi-nla ti Omi ni ọdun 2015  ati pe a ṣe ọlá pẹlu Aje Thabo Mbeki fun Iṣẹ-ṣiṣe Ijọba ati Iwadi ni ibẹrẹ ọdun 2018 ni apejọ Afirika ni Ile-ẹkọ giga ti Texas ni Austin.   Oṣu Keje ọdun 2018, o di olukọni ti Iṣakoso Ilu ni Yunifasiti Lead City, Ibadan, Nigeria. [1]

## Àwọn àlàyé

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1959
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Amina Ahmed El-Imam

**Amina Ahmed El-Imam** (ti a bi 27 Keje 1983) jẹ onimọ-jinlẹ microbiologist ti orilẹ-ede Naijiria, ọmọ ile-iwe ati oloselu ti o jẹ Komisana Fun Ilera ni Ipinle Kwara. Ọmọbibi ilu Offa ni ipinlẹ Kwara ati olukọni agba ninu imọ-ẹrọ microbiology ni University of Ilorin, Nigeria.    

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
El-Imam gba iwe eri microbiology ni Ahmadu Bello University, Zaria, Nigeria.  O wa lori idapo oṣu 9 gẹgẹbi Olukọni Ibẹwo Fulbright ni Ile-ẹkọRaleigh, North Carolina. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Ahmed, jẹ olukọni agba ti o ṣe pataki ni ounjẹ ati microbiology ile-iṣẹ ni Ile-ẹkọ giga ti Ilorin, n ṣiṣẹ bi ọmọ ẹgbẹ olukọ ni microbiology. O pari Ph.D. ni Awọn ọna Ẹjẹ ati Awọn Oganisimu ni Ile-ẹkọ giga ti Nottingham ni United Kingdom ni Ọdún 2017. Irin-ajo ile-ẹkọ rẹ pẹlu pẹlu oye oye ni aaye kanna lati Ile-ẹkọ giga Ahmadu Bello ni ọdun 2007 ati oye oye oye ni Biological lati ile-ẹkọ giga kanna ni ọdun 2003.  

Olukoni agba ni University of Ilorin, Nigeria, amọja ni ounjẹ ati microbiology ile-iṣẹ. Iwadi rẹ ti dojukọ akọkọ lori titọju ounjẹ ati oye awọn microorganisms ti o ni nkan ṣe pẹlu ibajẹ ti awọn ounjẹ ibile lọpọlọpọ. O ṣe itọsọna ẹgbẹ iwadii kan ti o ṣe amọja ni iṣapeye iṣiro ti awọn ilana idọti. 

## Awọn ipa Ọjọgbọn
El-Imam gba ipo Komisana fun Ilera nipinlẹ Kwara ni Oṣu Kẹsan ọjọ 5, ọdun 2023  lẹhin yiyan ni Oṣu Keje ọjọ 27, ọdun 2023  ati gbigba ijẹrisi ni Oṣu Kẹjọ Ọjọ 29, Ọdun 2023. 

.   

## Iṣeduro iṣoogun ni Kwara
El-Imam, ti nṣiṣe lọwọ kopa ninu orisirisi Atinuda. Iwọnyi pẹlu awọn eto ifitonileti iṣoogun ni gbogbo ipinlẹ, abẹwo si Ile-iwosan Specialist Offa,  ati ibẹwo osise si olufaragba igi kan ti o ṣubu ni Ilorin.  Ni afikun, o ṣe ipa pataki ninu asia-pipa ti 2023 Measles Campaign ati Imudaniloju Ajẹsara Ajẹsara Iṣe deede ni Ilorin  Ifọwọsi Gomina ti ifitonileti ilera ni gbogbo ipinlẹ tun tẹnumọ pataki ti awọn akitiyan wọnyi  . Pẹlupẹlu, Dokita El-Imam gba alabojuto Ile-iṣẹ Itọju Akàn,  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Tracy Mutinhiri

**Tracy Mutinhiri** ni Igbakeji Mínísítà fun Iṣẹ pelu Awujọ ti Ilu Zimbabwe .  O jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Ile-igbimọ Ile-igbimọ fun gusu Marondera 

Lati ọdun 2009 awọn agbasọ ọrọ ti wa ni ayika Mutinhiri ti o ni aanu si MDC. Ninu idibo yii a fura pe Mutinhiri jẹ ọkan ninu awọn ibo meji ti ZANU-PF ni ojurere ti oludije MDC.   Awọn ikọlu naa tun pẹlu awọn igbiyanju ikọlu oko rẹ ni Marondera. 

Wọ́n gbé e sínú àtòkọ ìjẹnilọ́wọ́tó ti Ilẹ̀ Yúróòpù láti ọdún 2007 sí 2011. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Amanda Zuva Habane

**Amanda Zuva Habane** jẹ South Africa kan ti o da lori ara ilu Zimbabwean socialite     ati obinrin oniṣowo ti o yan gẹgẹbi obinrin Iṣowo ti ọdun fun Awards Awọn obinrin Afirika ti Essence Awards 2019.     

## abẹlẹ
Bi ni 21 Kẹsán 1986 ni Seke, Zuva dagba ni Gweru nibiti o ti di ade Miss Gweru ni ọdun 2003.  Ni ọdun 2019 o ṣafihan ilokulo rẹ ti o kọja, eyiti o tọka si bi awokose rẹ lati ṣe iranlọwọ fun awọn obinrin miiran ti o le dojuko awọn ipo kanna.    

O ti ni iyawo si Prince Habane  ati pe wọn ni ọmọ meji.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1986
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Storme Moodie

**Storme Cheryl Moodie** (ti a bi 24 Oṣu Kẹta ọdun 1974) jẹ oluwẹwẹ ẹhin ẹhin ara ilu Sìmbábúè tẹlẹ. O dije ni awọn iṣẹlẹ meji ni Awọn Olimpiiki Igba ooru 1992 . 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

Ẹ̀ka:Àwọn ará Sìmbábúè
Elizabeth McGorian

**Elizabeth McGorian** je omo ilu Zimbabwe ballerina. O jẹ olorin ihuwasi akọkọ pẹlu Royal Ballet, Lọndọnu.

## Igbesi aye ibẹrẹ
Elizabeth McGorian ni a bi ni Ilu Zambia o si dagba ni Zimbabwe, nibiti o ti kọ ẹkọ ni Ile-iwe Mercia Hetherington . O darapọ mọ Ile-iwe Ballet Royal ni ọdun 1976. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
McGorian darapọ mọ Royal Ballet ni ọdun 1977. O ti ni igbega si adashe ni 1991 ati olorin ihuwasi akọkọ ni 1997. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Mufutau Gbadamosi Esuwoye II

**Mufutau Gbàdàmọ́sí Èsúwọyè II** tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹjọ, ọdún 1963 jẹ́ Ọba Ọlọ́fà ti ìlú Ọ̀fà  ẹlẹ́kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ní Ìpínlẹ̀ Kwara ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà . 

## Ibibi
Wọ́n bí Mufutau Gbadamosi Esuwoye kejì ní ọjọ́ Kẹwàá oṣù keje ọdún 1963 sí ẹbí Alhaji Muhammed Gbadamosi Esuwoye àti Alhaja Awawu Gbadamosi Esuwoye, ti 
ìdílé Obatiwajoye àti Asalofa ní ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀fà ní Ìpínlẹ̀ Kwara ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ọba Mufutau, lọ sílé ẹ̀kó Maru Teachers College, tí ó wà ní ìlú Gusau, láàrín ọdún 1976 sí 1981, níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí Olukoni grade II. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Birni-Kebbi láàrín ọdún 1982 àti 1985 fún ìwé-ẹ̀kọ́ gíga ti orílẹ̀-èdè (ND) nínú ìmọ̀-ilé. Ní ọdún 1989 ó gba oyè nínú ìmọ̀-ẹ̀rọ Ilé láti Ile-ẹkọ giga Ahmadu Bello, ní ìlú Zaria.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọba àti ìjòyè ní Nàìjíríà
Aaron Tveit

**Aaron Kyle Tveit** (/təˈveɪt/;  ti a bi ni Oṣu Kẹwa ọjọ 21, ọdun 1983) jẹ oṣere ara ilu Amẹrika ati akọrin tenor.

Tveit lo da awọn asiwaju ipa ti Kirisitiani ni ipele aṣamubadọgba ere oritage ti *Moulin Rouge!* lori Broadway, iṣẹ yii je ki o gba Aami Eye Tony 2020 fun Oṣere ti o dara julọ ninu Orin kiko ati gba yiyan Aami Eye Grammy ni odun 2020. Iṣẹ rẹ miiran lori ipele Broadway pẹlu ipilẹṣẹ awọn ipa ti Gabe ni *Next to Normal* ati Frank Abagnale Jr. ni *Catch Me If You Can*, bakannaa ṣiṣe awọn ipa ti Fiyero Tigelaar ninu ere *Wicked*, Link Larkin ninu ere *Hairspray*, ati akọle ipa ninu ere *Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street* . O tun ṣe John Wilkes Booth ni iṣelọpọ Off West End ti  .

Tveit tun ti ṣe afihan ọpọlọpọ awọn ipa itage orin ni oju iboju, bi Enjolras ninu aṣamubadọgba fiimu *Les Misérables* (2012), ati Danny Zuko ni *Grease: Live* (2016) titi Fox. A tun mọ Tveit fun iṣẹ rẹ ninu tẹlifisiọnu, pẹlu awọn ipa to se gegebi Gareth Ritter ninu ere *BrainDead ,* Tripp van der Bilt ninu ere *Gossip Girl*, Mike Warren ninu *Graceland*, ati Danny Bailey/Topher ninu *Schmigadoon!* .

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
A bi Tveit si ilu Middletown, Orange County, New York, si idile Posie ati Stanley Tveit.   Aburo rẹ, Jon, kere sii pelu ọdun marun , o si tun je alufaa Catholic ni Archdiocese ti New York .  Orukọ idile rẹ jẹ Norwegian. 

Tveit pari ile-iwe giga ti Middletown ni ọdun 2001,  nibiti o ti n ṣiṣẹ akọrin ati ere idaraya, o n gba golf, bọọlu afẹsẹgba ati bọọlu inu agbọn; o tun ṣe daradara ni gbogbo awọn itage orin ti ile-iwe mẹrin ti o ko pa ninu rẹ: Seymour ni *Little Shop of Horrors* ni giredi kẹsan, Joe Hardy in *Damn Yankees* ni giredi kẹwa, Tony in *West Side Story* ni giredi kọkanla, ati Huck ni *Big River* ni giredi kejila.     Nigbati o wa ni ọmọde, o fa fayolini ati fọn iwo Faranse.  O kọ ẹkọ-ọfẹ ti iwe-ẹkọ ile-iwe iṣowo lati kọ iṣẹ-ṣiṣe ohun ni Ithaca Kọlẹẹji, ipinnu ti awọn obi rẹ ṣe atilẹyin rẹ, ṣaaju ki o to pada si itage orin lẹhin ọdun akọkọ rẹ nitori pe o ṣafẹri iṣe osere ati itage.

## Iṣẹ-ṣiṣe

### 2003–2007: Ibẹrẹ iṣẹ ati igba kọkọ ni Broadway

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Emenike Ejiogu

**Emenike Chinedozi Ejiogu** je ọmọ bíbí orilede Naijiria ti òsì je Ọjọgbọn in pa ẹkọ Electrical and Electronics Engineering from the University of Nigeria, Nsukka. O jẹ oludasile ti Laboratory of Electronics Electronics, Awọn Ẹrọ Agbara ati Eto Agbara Tuntun, Dean ti o wa lọwọlọwọ ti Oluko ti Imọ-ẹrọ ati tun Oludari Ile-iṣẹ Ile-iṣẹ Ile-iṣẹ Afirika fun Agbara Alagbero ati Idagbasoke Agbara ti ile-ẹkọ naa.    

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
A bi Emenike ni ojo kefa osu kerin odun 1966, ni ilu Eko, Naijiria . Ó gba oyè bachelor àti master ’s nínú ìmọ̀ iṣẹ́ ẹ̀rọ ní ọdún 1987 àti 1990, ní fásitì ti Nàìjíríà, Nsukka. Ni ọdun 1990, o gba iwe-ẹkọ giga ni ede Japanese lati Ile-ẹkọ giga Nagoya, Japan. Ni ọdun 1994, o gba Ph.D. ìyí ni Awọn ẹrọ Agbara & Awọn ọna ṣiṣe lati Ile-ẹkọ giga Shinshu, Nagano-city, Japan .   

## Ìrìnàjò Eko ati ìgbìyànjú Lórí ètò ẹkọ
Emenike bẹrẹ iṣẹ ẹkọ rẹ gẹgẹbi oluranlọwọ igba diẹ ni ẹka ti Imọ-ẹrọ Electric, University of Nigeria, Nsukka ni ọdun 1980. Ni 1994, o di olukọni ni Sakaani ti Itanna & Imọ-ẹrọ Itanna, Ile-ẹkọ giga Ritsumeikan, BKC, Kusatsu -city ni Japan. O ti gbega si olukọ oluranlọwọ ni 1997 ati ni ọdun 2001 o di ẹlẹgbẹ iwadii ẹlẹgbẹ. Ni 2009, o di ọjọgbọn iwadi ni Mirai Denchi Laboratory, High Tech Research Centre, Ritsumeikan University, Kustatsu-shi, Shiga-ken ni Japan ati ni 2011, o di professor ni Department of Electrical Engineering, University of Nigeria, Nsukka at Ipinle Enugu.  

## Awọn ipinnu lati pade Isakoso
Ni ọdun 2001, Emenike jẹ ẹlẹrọ-iwadi olori ni E-Tec Co. ni Osaka. Ni 2005, o di oludari ti Iwadi, Agbara & Imọ-ẹrọ Ayika ni Osaka. Ni 2007, o di oludari gbogbogbo ni MicroSilitron Laboratory, Biwako Campus, Oluko ti Imọ & Imọ-ẹrọ ti Ile-ẹkọ giga Ritsumeikan, Kusatsu-city. Ni 2011, o di oludari ti Laboratory of Industrial Electronics, Power Devices & New Energy Systems of Department of Electrical Engineering, ni University of Nigeria, Nsukka. Laarin 2013 ati 2016 o jẹ olori Ẹka ti Ẹka Imọ-ẹrọ ti Ile-ẹkọ giga ti Nigeria, Nsukka.  

## Àwọn àfikún onímọ̀ sáyẹ́ǹsì
Emenike ṣe abojuto iwadii labẹ itọsọna ti Laboratory of Electronics Electronics, Awọn Ẹrọ Agbara ati Awọn Eto Agbara Tuntun lati kọ ọgbin gasification ti o nmu gaasi sintetiki lati awọn ohun elo ti o lagbara ti Organic fun lilo ninu iran agbara ina ati awọn ohun elo miiran, ti n ṣe ina 500KVA ti ina.  

Ìjọba Olominira ile  Korea fi àmì ẹyẹ ta awọn onimọ sáyẹnsì mẹta lọrẹ (Okoye Kenneth Ejike, Emenike Ejiogu, and Matsui Sanchio) a patent in 2010 for their invention, which provides a fuel battery unit cell that can reduce in size and cost, as well as an array of fuel battery unit cells, a fuel battery module, and a fuel battery system.
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1966
Itoju Iyebiye

**Precious Marange** (ti a bi 26 Kọkànlá Oṣù 1982) jẹ cricketer ara ilu Zimbabwe kan. O jẹ batter ti ọwọ osi ati awọn abọ-apa ọtun ni iyara-alabọde.   

Marange ni orukọ ninu ẹgbẹ Zimbabwe fun Idije Ife Ere Kiriketi Agbaye Awọn Obirin 2008 ni South Africa.  O ṣe akọbi akọkọ ti Awọn Obirin Twenty20 International (WT20I) fun Zimbabwe lodi si awọn obinrin Namibia ni ọjọ 5 Oṣu Kini ọdun 2019.  Ni Kínní ọdun 2021, orukọ rẹ ni ẹgbẹ Zimbabwe fun jara ile wọn lodi si Pakistan . 

Ni Oṣu Kẹwa Ọdun 2021, Marange ni orukọ ni ẹgbẹ ẹgbẹ agbabọọlu àgbáyé(WODI) ti Ilu Zimbabwe fun jara ere-kere mẹrin wọn si orilede Ireland .  Awọn imuduro jẹ awọn ibaamu WODI akọkọ lẹhin Zimbabwe ti gba ipo WODI lati ICC ni Oṣu Kẹrin ọdun 2021.  O ṣe akọkọ WODI rẹ ni 5 Oṣu Kẹwa Ọdun 2021, fun Zimbabwe lati kọjú Orile-ede Ireland . 

Ni Oṣu kọkanla ọdun 2021, orukọ rẹ ni ẹgbẹ Zimbabwe fun idije Qualifier World Cup Awọn obinrin ti 2021 ni Zimbabwe. 

## Awọn itọkasi

* Precious Marange at ESPNcricinfo
* Precious Marange at CricketArchive (subscription required)
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1982
Alice Mashingaidze

**Alice Mashingaidze** (ti a bi 25 Kẹrin 1968) jẹ aṣoju ijọba ilu Zimbabwe kan. O jẹ aṣoju orilẹ-ede Zimbabwe lọwọlọwọ si Sweden   ati pe o ti ṣe aṣoju tẹlẹ si Bẹljiọmu .  

Ni Oṣu Keji ọdun 2021 Mashingaidze ṣe itọsọna Festival Cultural Africa kan pẹlu Makandire Luckson Chezhira Chikutu. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1968
Aisha Ahmad

**Aishah Ndanusa Ahmad**   (ti a bi 26 Oṣu Kẹwa Ọdun 1976  ) jẹ oniṣiro-ṣiro ati alamọdaju inawo. O jẹ igbakeji gomina tẹlẹ ti Central Bank of Nigeria ti o ti yan ni 6 Oṣu Kẹwa Ọdun 2017, rọpo Sarah Alade, ti o fẹhinti ni Oṣu Kẹta ọdun 2017.    Ile igbimo asofin agba Naijiria ti fi idi re mule ni ojo kejilelogun osu keta odun 2018.  Ni ọjọ 6th ti Oṣu kejila, ọdun 2022, Aishah tun yan Igbakeji Gomina fun akoko ọdun marun keji  ati lẹhinna ti jẹrisi nipasẹ Alagba ni ọjọ 14 Oṣu kejila, ọdun 2022.  Sibẹsibẹ, ni ọjọ 15 Oṣu Kẹsan, ọdun 2023, Aarẹ Ahmed Bola Tinubu ti yọ ọ kuro nipo pẹlu awọn igbakeji Gomina mẹta miiran fun esun ikuna iṣakoso ajọ ni Central Bank of Nigeria.  

## Background ati eko
A bi Aishah ni ilu Eko, si idile Musulumi Nupe lati Bida, ni ọjọ 26 Oṣu Kẹwa Ọdun 1976.   Ó lọ sí St. Catherine's Primary School, Surulere Lagos, àti Zarumai Primary School, Minna State Niger, kó tó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga ìjọba àpapọ̀, Bida, fún ẹ̀kọ́ girama. Aishah pariwe pẹlu oye BSc ni Accounting lati Ile-ẹkọ giga ti Abuja  o si tẹsiwaju lati gba MBA ni Isuna lati Ile-ẹkọ giga ti Eko ati MSc ni Isuna ati Isakoso lati Ile- iwe Isakoso Cranfield .  O jẹ Oludari Igbimọ Ifọwọsi INSEAD ati olugba ti Iwe-ẹri Idagbasoke Iṣowo lati Ile-iwe Harvard Kennedy. O tun jẹ Oluyanju Idoko-owo Idoko-owo miiran ti Chartered (CAIA) ati Oluyanju Iṣowo Owo Chartered (CFA). 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Ṣaaju yiyan rẹ ni Central Bank of Nigeria ni ọdun 2018, o jẹ oṣiṣẹ banki ti o ni aṣeyọri, oluṣakoso idoko-owo, amoye eto-owo ati alaṣẹ ile-iṣẹ. Laipẹ julọ, o ṣiṣẹ bi Oludari Alase, Ile-ifowopamọ Soobu ni Diamond Bank Plc. 

## Igbesi aye ara ẹni
Aishah Ahmad ti ni iyawo pẹlu Abdallah A. Ahmad, Brigadier General kan ti o ti fẹyìntì ni ile-ogun Naijiria .  Awọn tọkọtaya ni ọmọ meji. 

## Wo eleyi na

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1976
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Chioma Toplis

**Chioma Elizabeth Toplis** // ⓘ (Bi 14 Oṣu kọkanla ọdun 1972) jẹ oṣere bi ọmọ orilẹ-ede Naijiria ni ile-iṣẹ fiimu Naijiria (eyiti o gbajumọ ti a pe ni *Nollywood* ). O bẹrẹ iṣẹ rẹ akọkọ ni ọdun 2004 ninu fiimu *ji Bibeli* pẹlu Kate Henshaw ṣugbọn o gba olokiki nigbati o farahan ni ipa aṣaaju ninu fiimu 2005 kan *Mẹtalọkan* pẹlu ọpọlọpọ awọn oṣere olokiki miiran ni orilẹ-ede Naijiria . 

## Igbesi aye ibẹrẹ
Toplis, ti oruko re n je Elizabeth, omo bibi ilu Umuahia, ipinle Abia, ni apa Guusu ila oorun Nigeria . Arabinrin yii jẹ ibatan si oṣere Nollywood miiran ti o jẹ Alakoso Agba Awọn oṣere ti Nigeria tẹlẹ, Ejike Asiegbu .  Laarin  ọdún 1979 ati 1985, o kọ ẹkọ ile-iwe alakọbẹrẹ rẹ ni ọpọlọpọ awọn ile-iwe: bi St Michaels Primary School Umuahia, Orji Town Primary School Owerri, Umuhu Central School, Umuahia ati 67 Infantry Battalion Primary School Faulks Road, Aba.

## Igbesi aye idile
Chioma  ti ni ọkọ o si ni ọmọ mẹta.  O ni awọn ile ni Ilu Lọndọnu,  ni orile-ede England ati ni Victoria Island, ni ìjọba ìpínlè ẹkọ apakan ti o ga julọ ti Lagos, Nigeria.  O ni ifẹ si ifẹ ati pe o ni ipa ninu iṣẹ akanṣe Ile Fun Awọn agbalagba 

## Igbesi aye iṣowo
Chioma Toplis tun jẹ obinrin oniṣowo kan ti o nifẹ si awọn aṣọ ati awọn ohun ikunra, o ni awọn ile itaja meji kan ni Ilu Eko ati Ilu Lọndọnu.

## Sinima
Toplis bẹrẹ iṣẹ iṣere rẹ nigbati o kọkọ farahan ni aṣeyọri 2004 fiimu *ji Bibeli* . Ifarahan rẹ ni 2005 fiimu *Mẹtalọkan* pẹlu Hanks Anuku, Val Nwigwe, ati oṣere ti o ga julọ *[[Oge Okoye]]*, gba awọn atunyẹwo rere ati pe a rii bi Toplis ṣe adehun iṣẹ sinu akoko nla.  
[right|thumb| Chioma Toplis, Rita Edochie ati [Patience Ozokwor lori ṣeto ti *Abuja Top Ladies*, 2006.]]

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Chioma Toplis at IMDb
Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1972
Owoeye Babajide

**Owoeye Babajide** (ti a bi ni 1st March, 1956 ni Ibadan, Ipinle Ọyọ) jẹ ọmọ ile-ẹkọ giga ti orilẹ-ede Naijiria ati ọjọgbọn ti awọn ibatan agbaye.

Ọ̀jọ̀gbọ́n Babajide ni alága ìgbìmọ̀ ìgbìmọ̀ ìgbìmọ̀ ìgbìmọ̀ ìgbìmọ̀ olùdarí ti Yunifásítì Lead City, Ìbàdàn, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀, Nàìjíríà.

## Ìgbà ìbí
Owoeye Babajide ni a bi ninu ẹbi ti Chief Jackson Folorunso Owoeye, ti o ti ṣiṣẹ bi igbimọ ti Internal Revenue ni iṣẹ́ ìjọba ti agbegbe Western Region atijọ, ati Chief Mrs Adeline Olufadeke Owoeye , onisegun nursing matron ni University College Hospital ni Ibadan. 

## Ẹ̀kọ́
Ní ọdún 1961, Owoeye Babajide bẹ̀rẹ̀ sí í lọ sí ilé ìwé nígbà tó wà lọ́mọ ọdún mẹ́fà. Ó lọ sí Ilé Ẹ̀kọ́ Ìfihàn United Missionary College (UMC) ní Ibadan.  tun tẹsiwaju ẹkọ akọkọ rẹ ni Ile-iwe Ipilẹ GTTC, Ile-iwe Ilẹ-ẹkọ Ilẹ-iwe St. Matthias, Ile-ẹkọ Ilọ-ẹkọ Ilere St. James, ati Ile-iwe akọkọ Methodist.

Ni ọdun 1968, Owoeye forukọsilẹ ni Ile-iwe giga Olivet Baptist ni Oyo. 

Ni ọdun 1972, o gba iwe-ẹri ile-iwe Iwọ-oorun Afirika (WASC). 

Láti ọdún 1973 sí 1974, ó lọ sí Ile-ẹkọ Gíga Ijoba, Ibadan, níbi tó ti gba Àjẹsínlẹ̀ Ilé-Iṣẹ́ Gíga (HSC).

Owoeye Babajide gba oye BSc ni imọ-ọrọ-ọrọ-aye lati Ile-ẹkọ giga ti Ibadan ni ọdun 1977 ati MSc ati Dokita (PhD) ni awọn ibatan kariaye lati ọdun 1983 si 1987 ni Ile-ẹkọ Gẹẹsi ti Ife. Ó ṣe ìwádìí fún ìkẹ́kọ̀ọ́ ìyìn-ìgbà ní Ẹ̀kọ́ Ìjìnlẹ̀ ní Yunifásítì South Africa. 

## Iṣẹ́ Òjíṣẹ́
Owoeye Babajide bẹrẹ iṣẹ rẹ bi Obafemi Awolowo University Administrative Officer I ni ọdun 1982. 

Ni ọdun 1983 Babajide ni a yàn si bi Oludari Oludari ni Ẹka Awọn Ibasepọ Agbaye ni Ile-ẹkọ giga Ilu Lead.

Lọ́dún 1987, ó gba ẹ̀bùn ìkésíni Ìjọba Japan tó jẹ́ kó lè ṣe iṣẹ́ ìwádìí nípa ìṣèlú ilẹ̀ Japan nílẹ̀ Áfíríkà fún oṣù mẹ́fà. O gba PhD rẹ ni Awọn Ibasepo Agbaye.

Owoeye Babajide jẹ Alakoso ti College Presand & Publishers Limited. Ó ń ṣe ààrẹ fún Jericho Ibadan, tí a dá sílẹ̀ ní 1986, ó sì tún ń sìn gẹ́gẹ́ bí ààrẹ ti Eduserve Consult. Ọjọgbọn Babajide ni ipa ti Alakoso ti Igbimọ Awọn Gomina ni Ile-iwe giga Lead City ati Alakoso ti Ile-ẹkọ giga ti Lead City, Ibadan, ti a ṣeto ni ọdun 2005.  Lọ́dún 2002, ó di ọ̀jọ̀gbọ́n. O pari iṣẹ rẹ ni ile-ẹkọ giga o si fẹyìntì ni Kínní 2005. 

## Àwọn ẹ̀bùn
Owoeye Babajide gba ẹbun Ẹlẹ́bùn Ọ̀rọ̀ Àṣà,Ọ̀rọ̈ọ̀ Ọ̀nà Ọ̀rọwà látọ̀dọ̀ Ìgbìmọ̀ Àárín Gbùngbùn Àwọn Abíbí Ibadan (CCII) ní ọdún 2009. O ni awọn akọle ti o gba awọn akọle olori ti aṣa marun, pẹlu Obafunminiyi ti Ibokun ati Aare Ona-Eko ti Oke-Ila Orangun, mejeeji ni Ipinle Osun, ni ọdun 2008.

## Àwọn àlàyé

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ
Mariette Van Heerden

**Margaritha Constantia “Mariette” Van Heerden** (ti a bi 22 Oṣu kọkanla ọdun 1952) jẹ ọmọ ilu Zimbabwe kan ti n ju discus tẹlẹri ati shot puter . Van Heerden ni a bi ni Gusu Rhodesia ṣugbọn dagba ni South Africa ati pe o jẹ oludimu awọn igbasilẹ South Africa ni ibi-itumọ ti ibọn ati sisọ ọrọ bi daradara bi aṣaju South Africa pupọ ni awọn iṣẹlẹ mejeeji (1980 ati 1981). O fun un ni awọn awọ Springbok lakoko awọn ọdun ti ijade ere idaraya kariaye ti South Africa. 

Van Heerden dije ninu ijiroro ni Awọn ere Olimpiiki Igba ooru 1984, ti o nsoju Zimbabwe.  O tun ṣe aṣoju Zimbabwe ni ijiroro ni Awọn ere Agbaye 1982, Awọn idije Agbaye 1983 ati 1985 Awọn idije  Adúláwọ̀ Afirika ni Awọn ere idaraya . Van Heerden tun dije ninu shot ti a fi sinu Awọn ere Agbaye  ni ọdún 1982 .

Van Heerden tun jẹ oludimu igbasilẹ Zimbabwean ni ibi-ibọn ti awọn obinrin (mita 15.58, ti a ṣeto ni ọjọ 20 Oṣu Kini ọdun 1974) ati discus awọn obinrin (mita 55.70, ti a ṣeto ni 25 Oṣu Kẹta 1984).

Van Heerden tun pada si South Africa lẹhin ọdun 1987 ati pe o jẹ iya ti odo Gusu Afirika . 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Sìmbábúè
Ibrahim Umaru Chatta

**Haliru Ibrahim Bologi Umaru Chatta** (1 Kẹsán 195819 Oṣu Kẹta Ọdun 2019) jẹ olori ibile akọkọ kilasi Naijiria ti Patigi Emirate bi Etsu Patigi lati ọdun 1999 si 2001.  

Chatta, jẹ turbaned bi Etsu Patigi lati ọdun 1999 ti o lo ogun ọdun lori itẹ. O rọpo Etsu Idirisu Gana, ti o ti jọba lati 1966 si 1996.   Chatta ti rọpo nipasẹ ọmọ rẹ Eu Umaru Bologi II .  

## Ẹkọ
Ibrahim, lọ sí ilé ẹ̀kọ́ girama ti ìjọba ní ìlú Ilorin láti ọdún 1969 sí 1972. 

## Turbaning
Lẹ́yìn tí wọ́n sọ ọ́ di Etsu Patigi ní ọdún 1999, ó di igbakeji alága ìgbìmọ̀ ìbílẹ̀ ìpínlẹ̀ Kwara . 

## Awọn idile
Iyawo marun-un ti o ni omo ogbon lo si ye Oba naa.

## Awọn akọsilẹ

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1958
Folashade Omoniyi

**Folashade Omoniyi**, ti a tun mọ si **Shade Omoniyi** (ti a bi ni Oṣu Kẹta Ọjọ 26, ọdun 1968), jẹ arabinrin oniṣowo kan ati alaga alaṣẹ ti Iṣẹ Owo-wiwọle Abẹnu ti Ipinle Kwara .  O jẹ MD/CEO ti FBN Mortgages Limited tẹlẹ, oniranlọwọ ti First Bank of Nigeria . 

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
A bi Folashade ni ilu Kano, Naijiria ni ojo kerindinlogbon osu keta odun 1968. O lọ si St Clare's Girls Grammar School ni Offa, Nigeria fun eto-ẹkọ girama rẹ. O ni oye Bachelor of Engineering (Honours) lati University of Ilorin  fun oyè Masita Business Administration (MBA) lati Obafemi Awolowo University, Ile-Ife, ni 2001. O tun ti lọ si awọn eto eto ẹkọ alase ni Michigan Ross, Ile-iwe Iṣowo London, Ile-iwe Iṣowo Stanford ati Ile-iwe Iṣowo Eko .

## Iṣẹ-ṣiṣe
Folashade bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ onímọ̀ ẹ̀rọ ní ilé iṣẹ́ IT láti ọdún 1990 sí 1997 kí ó tó dara pọ̀ mọ́ African International Bank níbi tí ó ti jẹ́ olórí IT & Systems Administration. Ni 2001 o darapọ mọ First Bank of Nigeria nibiti o ti bẹrẹ bi Head Networks & Communication Management ati lẹhinna ti ẹka IT sinu idagbasoke iṣowo. O dide lati oluranlọwọ gbogbogbo si Igbakeji oluṣakoso gbogbogbo ti o ni ọpọlọpọ awọn ipa lati idagbasoke iṣowo si titaja soobu, eka ti gbogbo eniyan ati lẹhinna awọn iṣẹ ile-ifowopamọ ẹka.

## Igbesi aye ara ẹni
Folashade Omoniyi ni iyawo si Biodun Omoniyi pelu awon omo.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1968
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Yehia Bahei El-Din

**Yehia Bahei El-Din** (Arabic: يحيى بهاء الدين) FAAS jẹ olukọni Egipti ti Imọ-jinlẹ Awọn ohun elo. O jẹ Dean ti Imọ-ẹrọ ati, lati Oṣu kejila ọdun 2022, Aare fun Iwadi ati Awọn ẹkọ Ipilẹ-iwe ni British University ni Egipti.

## Ẹ̀kọ́
O gba Apon ti Imọ-jinlẹ ni Imọ-iṣe Ilu lati Ile-ẹkọ giga Cairo ni ọdun 1972, Master of Science in Solid Mechanics and Composite Materials lati Ile-ẹkọ giga Duke ni ọdun 1976, ati Dokita ti Philosophy lati Ile-ẹkọ giga Durham ni ọdun 1979.

## Iṣẹ́ àfikún àti ìwádìí
El-Din jẹ olukọ ọjọgbọn ni Ile-ẹkọ giga Ilu Gẹẹsi ni Egipti. O jẹ Dean ti Imọ-ẹrọ ati, bi Oṣu kejila ọdun 2022, Igbakeji Alakoso fun Iwadi ati Awọn Ikẹkọ ile-iwe giga ati oludari ipilẹṣẹ ti Ile-iṣẹ fun Awọn ohun elo Adavnced ni Ile-ẹkọ giga Ilu Gẹẹsi ni Ilu Egypt. Sibẹsibẹ, o ti kọ ẹkọ tẹlẹ ni Ile-ẹkọ giga Cairo, Ile-ẹkọ giga Duke, Rensselaer Polytechnic Institute, North Carolina State University ati University of Utah.

Iwadi El-Din dojukọ lori ẹrọ ti o lagbara ti iṣan ti a ṣe afihan ti o ni okun.  

## Àwọn àmì ẹ̀yẹ àti ìyìn
Ni ọdun 2018, a yan El-Din gẹgẹbi Ọmọ ẹgbẹ ti African Academy of Sciences. ọdun 2019, El-Din gba "Nile Award" ni Awọn Imọ-ẹrọ Imọ-jinlẹ ti O ni ilọsiwaju lati Ile-ẹkọ giga ti Iwadi Imọ-ini ati Imọ-ni-ẹrọ (ASRT), Egipti.

## Àwọn ìwé tí wọ́n ti yàn

* **Bahei-El-Din, Yehia A.**; Dvorak, George J. (2008-01-01). Ìfaradà ìjì líle ti àwọn àwo àjẹsánjẹ́. Àwọn Ètò Ìpínlẹ̀ Ìpínlé B: Ẹ̀rọ Ìpínlẹ̀. Àwọn ohun èlò tí wọ́n fi ń ṣe òkun àti àwọn ohun èlò tó ń ṣe àjẹsára. **39** (1): 120–127. doi:10.1016/j.compositesb.2007.02.006. Orí Íńtánẹ́ẹ̀tì: ISSN 1359-8368.
* G. J. Dvorak, Y. A. Bahei-El-Din (1982-06-01). . Ìwé ìròyìn Applied Mechanics, 49 (2): 327-335, doi: 
* Dvorak, G. J.; **Bahei-El-Din, Y. A.** (1987-12-01). Ìmọ̀ràn nípa bíbọ́lọ́nà tí wọ́n fi ń ṣe àwọn ohun èlò tí wọ́ n ṣe àwọn nǹkan tí wọ́N ń ṣe àwọn nǹkan tó ń ṣe àwọn ẹ̀rọ tó ń ṣe ohun èlò tó ń ṣe nǹkan. Àwòrán ìṣẹ̀lẹ̀. **69** (1): 219–241. doi:10.1007/BF01175723. ì ì ì ì ë ì ì ì Ìtòsí Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè: ISSN 1619-6937.
* Dvorak, G. J.; **Bahei-El-Din, Y. A.** (1979-02-01). Ìwà ìyára-pásítì ti àwọn ohun èlò tí a fi fibrous composites ṣe. Ìwé ìròyìn nípa ìjìnlẹ̀ ìṣẹ̀dá àti ẹ̀rọ àrà. **27** (1): 51–72. doi:10.1016/0022-5096 (79) 90010-3. Àkọlé àwòrán, ISSN 0022-5096.
* **Bahei-El-Din, Yehia A.**; Dvorak, George J.; Fredricksen, Olivia J. (2006-12-01). Àwòrán àwo àwo àwọ̀n àjẹsán kan tí kò ní ìjìyà, tí ó ní ìlà-pẹpẹ́ polyurea. *[[International Journal of Solids and Structures|Ìwé ìròyìn Àgbáyé fún Àwọn Ohun Ìrà àti Àwọn Ohun Ìpín]]*. **43** (25): 7644–7658. ó sì tún ṣeé ṣe fún àwọn tó ń ṣe irú àwọn nǹkan bẹ́ẹ̀ láti mọ ohun tí wọ́n ń ṣe. Ìtòlẹ́sẹẹsẹ ISSN 0020-7683

## Àwọn àlàyé

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
A tribe called Judah

***A Tribe Called Judah*** jẹ́ fíìmù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jáde ní ọdún 2023, láti ọwọ́ Funke Akindele. Lára àwọn ọ̀ṣèré tó kópa nínú fíìmù náà ni Funke Akindele, Timini Egbuson, Tobi Makinde, Faithia Balogun, Olumide Oworu, Jide Kene Achufusi, Nse Ikpe-Etim, Juliana Olayode, Uzor Arukwe, Yvonne Jegede, Genoveva Umeh àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Wọ́n ṣàgbéjáde fíìmù náà ní sinimá ní ọjọ́ 15 December 2023. Akindele tó jẹ́ aṣagbátẹrù fíìmù náà sọ ọ́ di mímọ̀ pé òun fi fíìmù náà sọrí ìyá òun.

## Ìṣàgbéjáde
Wọ́n ṣàgbéjáde fíìmù *A Tribe Called Judah* sí àwọn sinimá ní 15 December 2023. Lẹ́yìn ìṣàgbéjáde yìí, fíìmù náà gòkè láti jẹ́ fíìmù Nollywood àkọ́kọ́ tó máa ní ju ₦113 million ní ọ̀sẹ̀ tí wọ́n gbe jáde.

## Àṣàyàn àwọn akópa

* Funke Akindele gẹ́gẹ́ bíi Jedidah Judah
* Jide Kene Achufusi gẹ́gẹ́ bíi Emeka Judah
* Timini Egbuson gẹ́gẹ́ bíi Pere Judah
* Tobi Makinde gẹ́gẹ́ bíi Shina Judah
* Uzor Arukwe
* Juliana Olayode gẹ́gẹ́ bíi Hilda
* Olumide Oworu gẹ́gẹ́ bíi Ejiro Judah
* Genoveva Umeh as Testimony
* Uzee Usman gẹ́gẹ́ bíi Adamu Judah
* Faithia Balogun
* Yvonne Jegede
* Ibrahim Yekini gẹ́gẹ́ bíi Itele

## Ìsọníṣókí
*A Tribe Called Judah* sọ̀rọ̀ nípa ìtàn arábìnrin kan Jedidah Judah (èyí tí Funke Akindele ṣe), tó ń dá tọ́ àwọn ọmọ márùn-ún. Àwọn ọmọ márààrún yìí ní bàbá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí wọ́n sì wá láti ẹ̀yà márùn-ún Ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn ọmọkùnrin méjì àkọ́kọ́ sọmọ gidi, tí wọ́n sì ń sa gbogbo ipá wọn láti ṣiṣẹ́ kí wọ́n ba lè ran ìyá wọn lọ́wọ́. Àmọ́, ìkan-ò-gbékan ni àwọn mẹ́ta yòókù, àwọn náà ni; Pere (èyí tí Timini Egbuson ṣe) jẹ́ ògbóǹtarìgì olè, Shina (èyí tí Tobi Makinde ṣe) jẹ́ oníjàgídíjàgan ní àdúgbò, àti àbígbẹ̀yìn, tí ń ṣe Ejiro (èyí tí Olumide Oworu ṣe), jẹ́ oníbàjẹ́ ọmọ tó jẹ́ pé ọ̀rọ̀ ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀, ìyẹn Testimony (èyí tí Genoveva Umeh ṣe) nìkan ló jẹ ẹ́ lógún. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìwà ọwọ́ wọn burú jáì, Jedidah ò ṣààárẹ̀ nípa ṣíṣe ìtọjú fún wọn àti ṣíṣe ìgbìnyànjú láti yọ wọ́n nínú wàhálà.

Gbogbo nǹkan sorí kodò nígbà tí Jedidah dùbúlẹ̀ àìsàn, tó ní ààrùn kídìnrìn, tí ó sì nílò ₦18 million fún iṣẹ́ abẹ rẹ̀ àti ₦400,000 lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ fún dialysis. Ọmọ àkọ́bí rẹ̀ pàdánù iṣẹ́ rẹ̀, èyí sì já àwọn ọmọ márààrún sí kòròfo. Èyí ló mú wọ́n pinnu láti lọ ja ọ̀gá Emeka lólè láti rí owó fún ìtọ́jú ìyá wọn. Gbogbo ènìyàn ló mọ̀ pé ọ̀nà ẹ̀bùrú ni ọ̀gá Emeka ń gbà rí owó rẹ̀. Àmọ́, lásìkò yẹn, ohun tó jẹ wọ́n lógún ni ṣíṣàkójọ owó fún ìwòsàn ìyá wọn.

## Àwọn ìtọ́kasí
Sulafa Khalid Mohamed Ali

**Sulafa Khalid Mohamed Ali** FRCPCH (Larubawa: سلافة خالد محمد علي; ti a bi 24 Oṣu Kẹwa Ọdun 1964, ni Khartoum) jẹ aṣaaju-ọna ni Ẹkọ nipa ọkan ọmọ ni Sudan.

## Ìgbà ọmọdé àti ilé ẹ̀kọ́
Sulafa Khalid Mohamed Ali ni a bi ni ọjọ 24 Oṣu Kẹwa ọdun 1964 ni Khartoum, Sudan. Sulafa pari ile-iwe giga rẹ ni Khartoum North High School laarin ọdun 1980 ati 1983. O gba oye oye oogun, Bachelor of Surgery lati Ẹka Oogun, University of Khartoum ni ọdun 1989. Ni ọdun 1995, o jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Royal College of Paediatrics ati Ilera Ọmọ ati pe o di ẹlẹgbẹ ni ọdun 2006.

## Iṣẹ-ṣiṣe
Sulafa bẹrẹ ikẹkọ iṣoogun rẹ bi Oṣiṣẹ Ile ni Ile-iwosan Ikẹkọ Khartoum (1990 – 1991), ṣaaju ki o to di oniwosan ọmọde (1991 – 1993). Ni 1993, o gbe lọ si Saudi Arabia lati darapọ mọ Ile-iwosan Aabo Aabo, Riyadh, gẹgẹbi olutọju ọmọ inu olugbe, ṣaaju ki o darapọ mọ Ile-iwosan Prince Salman, Riyadh, ni ọdun 1997 gẹgẹbi alamọja ọmọ wẹwẹ, ati lẹhinna King Abdul-Aziz Cardiac Centre ni 1999 bi Oluranlọwọ Oluranlọwọ ati Ẹkọ nipa Ẹkọ nipa Ẹdun Ọdọmọkunrin.

Sulafa pada si Sudan lati sise ni Sudan Heart Centre ati Jafar Ibn Ouf Children ká Hospital bi a Onimọran Pediatric Cardiologist lati July 2004 ati awọn ẹya Iranlọwọ Ojogbon ni Oluko ti Oogun, University of Khartoum. O ti gbega si Ọjọgbọn Alabaṣepọ ni Oṣu Keje ọdun 2008 ati nigbamii si olukọ ọjọgbọn ni Oṣu Keje ọdun 2012 ni Sakaani ti Awọn Ẹjẹ ati Ilera Ọmọ, Ile-ẹkọ giga ti Khartoum.  

O ti ṣe awọn akitiyan iṣakoso arun ọkan valvular ni ọpọlọpọ awọn agbegbe jijin ni Sudan pẹlu aṣeyọri nla nipasẹ igbega owo ati lilo igbeowosile iwadi.   Ni ọdun 2012, O ṣe ipilẹ Eto Idapọ Ẹkọ nipa ọkan ti Awọn ọmọ wẹwẹ ni Igbimọ Iṣoogun Iṣoogun ti Sudan.  Paapọ pẹlu Ile-iṣẹ Ilera ti Federal, o ṣẹda eto kan lati ṣakoso arun ọkan valvular ni ọdun 2012. Ni afikun si Igbimọ Amoye WHO lori Arun Ọkàn Rheumatic, o jẹ ọmọ ẹgbẹ ti ọpọlọpọ awọn ẹgbẹ onimọ-jinlẹ orilẹ-ede ati kariaye miiran. 

O jẹ olupilẹṣẹ ati alaga ti Eto Iṣakoso Arun Arun Rheumatic ti Sudan ati Ẹgbẹ Ọkàn Awọn ọmọde ti Sudan, agbari ti ko ni ere ti n ṣe atilẹyin fun awọn ọmọde ti o ni arun ọkan. Ó tún ti jẹ́ Ààrẹ Ẹgbẹ́ Pan African Network of Paediatric and Congenital Heart Arun láti ọdún 2022. 

## Àwọn àmì ẹ̀yẹ àti ìyìn
Sulafa gba ẹ̀bùn Ẹ̀kọ́ Ìṣègùn, Ẹ̀bùn Ìṣègàn Agbegbe ní Yunifásítì Khartoum ní ọdún 1988 àti Ẹ̀bùn Ọ̀ràn Ìṣègún Àwọn Ọmọdé ní ọdún 1989. ó tún gba èrè olùwádìí ọ̀dọ́ tó ṣeyebíye láti ilé ìwòsàn àwọn ọmọ ogun ààbò, ní ìlú ríádì, ní ọdún 1996. Sulafa ti di Oludari Ile-iwe Royal ti Awọn ọmọde ati Ilera Ọmọ ni ọdun 2006, ati Oludari ile-iwe American College of Cardiology ni ọdun 2007.  

Lakoko ipade 67th ti Igbimọ Agbegbe WHO fun Agbegbe Ila-oorun Mẹditarenia ni Cairo, Egypt, ni Oṣu Kẹwa ọdun 2020, Sulafa gba Ẹbun Ipinle Kuwait fun Iṣakoso ti Akàn, Awọn arun inu ọkan ati ẹjẹ ati Àtọgbẹ ni Agbegbe Ila-oorun Mẹditarenia fun ipa pataki rẹ ninu aaye ti awọn arun inu ọkan ati ẹjẹ. Sulafa ni a fun ni Aami Eye agbawi Ọkàn Agbaye ni ọdun 2022.

## Àwọn àlàyé

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Chineze Anyaene

**Chineze Anyaene** (ojoibi 28 December 1983) je onise fiimu ati olupilese fiimu. O jẹ olokiki julọ fun aworan ti o ni iyin ni 2010.

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Chineze Anyaene ni won bi ati dagba ni Abuja, Nigeria, West Africa. O gba B. A ni Iṣẹ iṣe tiata ni Fasiti olokiki ti Abuja, Nigeria. Ni ọdun 2005, o gbe lọ si Amẹrika nibiti o ti gba oye titunto si ni Itọsọna ni  2017.

(NYFA). Ó fẹ́ ọ̀gbẹ́ni Chibuzor Abonyi ní ọdún 2017. 

### Igbimọ Aṣayan Oscar Naijiria (NOSC)
Chineze Anyaene jẹ Igbimọ Aṣayan Oscar ti Naijiria (NOSC) ati pe o gba ifọwọsi lati Ile-ẹkọ giga ti Motion Picture Arts and Sciences ni ọdun 2012 bi ajo Naijiria ti fọwọsi lati fi silẹ ati aṣoju titẹsi ẹya fiimu ti orilẹ-ede ni ẹya International Feature Film (IFF) ẹka; Igbimọ ti o jẹ alaga fun ni a fọwọsi fun akoko ṣiṣe ti ọdun 5. 

Igbimọ tun-fọwọsi ni ọdun 2019 nipasẹ Ile-ẹkọ giga ti Iṣipopada Aworan Arts ati Awọn ẹbun sáyẹnsì pẹlu rẹ ṣi bi Alaga ti igbimọ ọkunrin 12. Ni ọdun 2019 igbimọ naa fi titẹsi akọkọ orilẹ-ede Naijiria silẹ fun Oscars fun Ẹka Fiimu Ẹya Kariaye Ti o dara julọ ti a npe ni Ẹka ede ajeji ti o dara julọ tẹlẹ  

## Awọn ẹbun
Awọn ami-ẹri olokiki ti o gba ni:

Ẹbun ti Ọlọla ni Festival International Film Festival ,

Eye Golden Ace ni Las Vegas International Film Festival, 

Aami Eye Ọpẹ Silver ni Mexico International Film Festival ,

Melvin van Peebles Eye ni San Francisco Black Festival,  

Ẹbun Festival fun Ọmọ ile-iwe International ti o dara julọ ni Festival Film Festival Swansea Bay, ti a fun ni nipasẹ Catherine Zeta-Jones ati Michael Sheen . 

## Wo eleyi na

* Akojọ ti awọn Nigerian film ti onse

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ígbò
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
AbdulRahman AbdulRasaq

**AbdulRahman AbdulRazaq** (tí a bí ní ọjọ́ karún oṣù Kejì ọdún 1960) jẹ́ olósèlú ará Nàìjíríà, ẹni ti o ti nṣe gómìnà ipinlẹ̀ Kwara láti odun 2019 titi di ìsín.  

Ó jẹ́ ẹni tí ó ti jẹ́ Alákóso (CEO) First Fuels Limited nígbà kan rí. Ó ti gbìyànjú lálái wọlé gẹ́gẹ́ bí olùdíje fún Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara ní ọdún 2003, 2007 àti 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Congress for Progressive Change (CPC), ṣùgbọ́n kò wọlé ní àwọn àkókò wọ̀nyí. Bukola Saraki ló borí rẹ̀ ní ọdún 2003 àti 2007, nígbà tí Abdulfatah Ahmed sì jáwé olúborí ní ọdún 2011.
Síbẹ̀, ní ọdún 2019, ó tún jáde lẹ́ẹ̀kan síi lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress (APC), ẹgbẹ́ olóṣèlú alákòóso ní Nàìjíríà, ó sì jáwé olúborí nínú ìdìbò gómìnà ọdún 2019 nípínlẹ̀ Kwara, ó sì di Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara.
Ní ọdún 2021, ó ṣe àfihàn KwaraLEARN ní ẹ̀kọ́ ìbílẹ̀ láti kún àwọn olùkọ lọ́wọ́. Ní oṣù kàrún ọdún 2023, nígbà tí KwaraLEARN pé ọdún kan, ó sọ pé ètò yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìlànà tó dára jù lọ tí ó ti ṣe rí.
Ní ọjọ́ kínní Ọ̀ṣù Kọkànlá, ọdún 2023, òun pẹ̀lú àwọn gómìnà mẹ́fà míì wà pẹ̀lú Ààrẹ Bola Ahmed Tinubu ní ìrìnàjò lọ sí Orílẹ̀-Èdè Benin fún ayẹyẹ ọjọ́ òmìnira wọn ọdún kẹtàlélọ́gọ́ta (63rd).

## Igbesi aye ibẹrẹ
Won bi ni ìpínlẹ̀ Kanu.  AbdulRahman jẹ́ ọmọ Alh. Abdulganiyu AbdulRazaq SAN. , agbẹjọro ariwa akọkọ ni Nigeria. 

Ó lọ sí ile-ẹ̀kọ́ Capital School, Kaduna láàárín ọdún 1966 sí 1968; lẹ́yìn náà, ó lọ sí Bishop Smith Memorial School ní Ilorin láàárín ọdún 1970 sí 1971; ó tún lọ sí Government College, Kaduna, níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí ìdánwò ìyàtọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ gíga (WASSCE) ní ọdún 1976. 

## Iṣẹ-ṣiṣe

### Oselu
Ọdún 1999 ló darapọ̀ mọ́ òṣèlú nígbà ti Nàìjíríà padà si inú ìjọba tiwantiwa. Ni ọdún 2011, kò yege fun un láti díje du ipò Gómìnà ni Ìpínlẹ̀ Kwara lábẹ́ ẹgbẹ òṣèlú Congress for Progressive Change (CPC)  o si tun dije laibobo fun Kwara Central Senatorial District ni egbe Peoples Democratic Party (PDP) ni odun 2011 ati Ọdun 2015.  O bori ninu idibo alakọbẹrẹ gomina ti Gbogbo Progressive Congress fun Ipinle Kwara ni Oṣu Kẹwa  ọdún 2018.  

Wọ́n di bo yàn án gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Kwara níbi ìdìbò gómìnà ọdún 2019 tí ó wáyé ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹta ọdún 2019 tí wọ́n sì búra ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2019. Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kẹta, ọdún 2023, Abdulrahman Abdulrazaq ni wọ́n kede gẹ́gẹ́ bí ẹni tó tún jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò Gómìnà ìpínlẹ̀ Kwara lẹ́lẹ́kejì, níbi tí ó ti ṣẹ́gun alatako rẹ̀ to súnmọ́ jùlọ, Yaman Abdullahi, ti Ẹgbẹ́ People's Democratic Party (PDP), lẹ́yìn tí ó kó púpọ̀ jùlọ nínú àwọn ibò.   

Ni ọjọ kẹrinlélógún, Oṣù Kaàrún ọdún 2023, o di alága tuntun ti Àpéjọ Àwọn Gómìnà Nàìjíríà ní ìpàdé àti lẹ̀kùn mọn tí àwọn Gómìnà ti o wáyé ní Abuja ti o tẹle Gómìnà ti tẹ́lẹ̀ ti Ìpínlẹ̀ Sokoto, Aminu Tambuwal, ti o di alága ní ọdún 2022,  pẹ̀lú Gómìnà ipinle Oyo, Seyi Makinde gẹ́gẹ́bí igbákejì alága. 

## Ìgbé-ayé ti ara ẹni
Ó fẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Olúfọlákẹ́ Molawa Davies Abdulrazaq (tí a bí ní ọjọ́ keji, oṣù kẹjọ, ọdún 1967), wọ́n sì ní ọmọkùnrin mẹ́ta.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1960
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Joice Takaidza

**Joice Takaidza** tun ṣe sipeli bi **Joyce Takaidza** (ti a bi 10 Oṣu kejila ọdun 1983) jẹ bọọlu afẹsẹgba ara ilu Zimbabwe kan ti o ṣe aṣoju zimnabuwe ni kariaye ati ṣere ni awọn ipo ikọlu ibi-afẹde ati aabo ibi-afẹde.   Arabinrin naa jẹ ọmọ ẹgbẹ ẹgbẹ agbabọọlu Zimbabwe ti o pari ni ipo kẹjọ lakoko Iyo àgbáyé Netball 2019, eyiti o jẹ itan-akọọlẹ akọkọ ti Zimbabwe ni ifarahan akọkọ lailai ni idije Netball World Cup kan.  Lakoko idije naa, o jẹ asiwaju ojuami asiwaju fun Zimbabwe ti o pari pẹlu awọn aaye 198 ni awọn ere-kere 7.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Aly Tewfik Shousha

**Sir Aly Tewfik Shousha, Pasha** (Arabic: علي توفيق شوشة; 17 August 1891 - 31 May 1964) jẹ dokita Egipti ati ọmọ ẹgbẹ oludasile ti Ẹgbẹ Ilera Agbaye.

## Ìgbà ọmọdé àti ilé ẹ̀kọ́
Aly Tewfik Shousha ni a bi ni Cairo, ni 17 Oṣu Kẹjọ ọdun 1891. O pari ile-iwe ti Oogun, Ile-ẹkọ giga Humboldt ti Berlin ni ọdun 1915, o si ṣe amọja ni ikẹkọ ti coronation ni University of Zurich. Lẹhinna o di oluranlọwọ ni Ile-ẹkọ Hygienische ni Zurich (1916–1917).

## Iṣẹ́ Òjíṣẹ́
Shousha pada si Egipti lati ṣiṣẹ bi onimọ-arun kokoro ni 1924, ṣaaju ki o to ṣiṣẹ bi Oludari Awọn Laboratories ti Ile-iṣẹ Ilera Agbaye ni ọdun 1930.  si di Oludari Igbimọ ti Ile-iṣẹ Ilera ni ọdun 1939. Ni Oṣu Keje Ọjọ 1, ọdun 1949, o di Oludari Agbegbe akọkọ ti Ipinle Mẹditarenia Ila-oorun ti Ẹgbẹ Ilera Agbaye (WHO) ni ibẹrẹ rẹ. O tun jẹ ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ oludasile ti WHO ati Alakoso Igbimọ Alakoso ti WHO.

Shousha tẹjade ọpọlọpọ awọn nkan lori kokoro arun, pẹlu imunoloji.  Ó ṣe ìmúratán Ìwé gbédègbẹ́yọ̀ èdè Árábù tí wọ́n ṣe é láyè, wọ́n sì yàn án sí Ilé Ẹ̀kọ́ Èdè Árábù ní ìlú Cairo ní ọdún 1942.

## Ikú
Shousha kú ní May 31, 1964, ní ọjọ́ orí ọdún 72, nígbà tó ń lọ sí ìpàdé Ìgbìmọ̀ Olùdarí Àjọ Ìlera Àgbáyé ní Geneva. O n lọ bi aṣoju ti Ẹgbẹ ti Awọn orilẹ-ede Arabù, ti o ṣakoso awọn iṣẹ ilera rẹ.

## Àwọn àmì ẹ̀yẹ àti ìyìn
Ọpọlọpọ awọn ẹṣọ Shousha pẹlu Orukọ Nile ni 1936, Aṣẹ Iṣeduro Tifu US ni 1944, Orukọ Pashwiya ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 26, ọdun 1945,  ati Oludari ati lẹhinna Knight ti Orukọ Agbaye Gẹẹsi ni ọdun 1948.   kan ní Ìlú Nasr, ní Cairo, ni orúkọ rẹ̀ wà.

Lọ́dún 1966, Ìpàdé Àgbáyé Àrùn Kẹsàn-án gbé ìpìlẹ̀ kan kalẹ̀ láti bọlá fún ìrántí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn tó dá Àjọ Ìlera Àgbáyé sílẹ̀ àti Olùdarí Àgbègbè Àgbáyé fún Ìlà Oòrùn Mẹditaréníà. Ohun tí àjọ náà ní lógún ni láti fúnni ní èrè kan tí wọ́n ń pè ní Ogun Shousha, èyí tí wọ́n ń fún ẹni tó ṣe ìfọwọ́sowọ́ pàtàkì jù lọ sí ìṣòro ìlera èyíkéyìí ní àgbègbè tí Dokita Shousha ti ń sìn fún Àjọ Ìlera Àgbáyé. Àjọ náà tún ń fúnni ní ẹ̀bùn ìtìlẹ́yìn ní gbogbo ọdún mẹ́fà, èyí tó tó ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [1,500] dólarọ́là.  

## Àwọn àlàyé

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1964
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1891
Khotso Mokhele

**Mokhele Khotso David Kenneth** jẹ oniṣowo kan ati oludamọran pataki si minisita ti imọ-jinlẹ ati imọ-ẹrọ South Africa. Ó jẹ́ ọ̀gá àgbà Yunifásítì ti Ìpínlẹ̀ Ọ̀fẹ́, olùdásílẹ̀ àti ààrẹ ti South African National Research Foundation àti Academy of Science of South Africa. O jẹ oludari ominira ti oludari alaṣẹ ti MTN Group.

## Ìgbà ọmọdé àti ilé ẹ̀kọ́
ìlú Bloemfontein ni wọ́n bí khotso mokhele sí. Ó lọ sí Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Moroka, ó sì gba ẹ̀kọ́ ìkọ́kọ́ ní àgbẹ̀ ní Yunifásítì Fort Hare. Ó gba ìjùmọ̀sòye rẹ̀ nínú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì oúnjẹ àti PhD nínú ìmọ̀ nípa ohun alààyè àjùmọ̀ nípa ohun alà alààyè ní Yunifásítì California lábẹ́ àyè ìjùmọ́ràn Fulbright-Hays Programme. Lẹ́yìn ìyẹn, ó ṣe ìwádìí tó ń gbé ní ilé ẹ̀kọ́ ìjùmọ̀sọ̀ṣe ní Yunifásítì Johns Hopkins àti Yunifásítì Pennsylvania ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. O tun ti gba awọn iwọn ẹyẹ ẹyẹ mẹjọ kọja awọn ile-ẹkọ giga South Africa ati AMẸRIKA.

## Iṣẹ́ Òjíṣẹ́

### Iṣẹ́ ilé ẹ̀kọ́
Khotso Mokhele bẹrẹ iṣẹ rẹ bi olukọni ni Ile-ẹkọ giga ti Fort Hare laarin ọdun 1987 ati 1989 o si lo ọdun meji ni Ile-iwe giga ti Cape Town. Ni ọdun 1992 o darapọ mọ Ile-iṣẹ fun Iwadi Iwadani bi ọkan ninu awọn alakoso rẹ ati rọpo Dokita Rein Arndt bi Alakoso ni ọdun 1996.  

### Iṣẹ́ àjọ̀gbọ́n
Ọ̀kan lára àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó kọ ìwé àbájáde ìmọ̀ sáyé́ǹsì àti ìmọ̀ iṣẹ́ ẹ̀rọ ní Gúúsù Áfíríkà ni. O jẹ oludari oludasile ti Ile-ẹkọ Imọ-ẹrọ ti South Africa (ASSAF), ọmọ ẹgbẹ igba meji ti Igbimọ Igbimọ lori Innovation si Minisita ti Imọ-jinlẹ ati Imọ-ini ati tun jẹ igbakeji Alakoso ti Eto Imọ-ni-jinlẹ ti Igbakeji fun Imọ-nimọ-jinlẹ (ICSU).   

### Ìdarí àti iṣẹ́ òṣìṣẹ́
Khotso Mokhele jẹ alaga ti kii ṣe Alakoso ni Impala Platinum Holdings Ltd., Aare ti Tiger Brands Ltd., Aari & Alakoso Alakoso Alakose ni ArcelorMittal South Africa Ltd., Alakoso Alakoko Alakoso Alakosile Alakoso Alakosi Alakoso Alakokoso Alakoso ni African Oxygen Ltd., ati Alakoso Alakosa Alakoso ti Adcock Ingram Holdings Ltd. Alakoso & Alakoso alakoso Alakoso ti Ile-iṣẹ Iwadi Iwadi ti Orilẹ-ede, Alakoso ti Academy of Science of South Africa ati Alakoso ni Ile-iṣẹ Imọ-ẹkọ ti Orilẹ Amẹrika.

O jẹ alakoso alailẹgbẹ alailẹgbẹ ti ko ni igbimọ ni MTN Group, Afrox Limited ati alakoso alaiṣẹ ti Hans Merensky Holdings (Pty) Limited.

## Àwọn àmì ẹ̀yẹ àti ìyìn
Ààrẹ ilẹ̀ Faransé ló fún un ní ẹ̀bùn Knight of the Legion of Honor. Ni ọdun 2009 o gba Ẹbun Awọn aṣeyọri Igbesi aye 100 ti Imọ-ẹrọ ati ni ọdun 2015 o gba Ẹyẹ Diplomasi Imọ-jinlẹ lati ọdọ Minisita Imọ-ni-ẹrọ ati Imọ-ini ni South Africa.

## Àwọn àlàyé

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Saheed Popoola

**Saheed Adekeye Olalekan Popoola** tí a bí (17 January 1971) jẹ́ olósèlú Nàìjíríà àti ayaworan  ile ó jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Kwara (7th Legislator) tó ń ṣoju ẹkùn Ojomu/Balogun. Ó sì jẹ gẹ́gẹ́ bí alága aláṣẹ ìjọba ìbílẹ̀ Offa ní ìpínlẹ̀ Kwara ní Nàìjíríà tẹ́lẹ̀.   

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
A bi si idile Ogbeni ati Iyaafin Popoola ti agbo-ile Obatiwajoye ni Offa ni ojo 17 osu kini odun 1971. O kàwé gba oye lati ile iwe giga Obafemi Awolowo ni imo oselu, o si lo si Delar College of Education, IdoOsi, Ekiti State Fun Certificate of Education National re 

## Oselu ọmọ
Popoola bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí alága aláṣẹ ìjọba ìbílẹ̀ Offa ní ìpínlẹ̀ Kwara ní Nàìjíríà láàárín ọdún 2011-2013. Ti o ti ṣiṣẹ tẹlẹ gẹgẹbi Komisana fun Awọn ọdọ ati ere idaraya laarin ọdun 2008-2011 Labẹ Gomina Bukola Saraki ati Gomina Abdulfatah Ahmed, O jẹ ọmọ ẹgbẹ, Ile-igbimọ aṣofin Kwara laarin ọdun 2011-2019. Ó yí ẹgbẹ́ òṣèlú rẹ̀ padà láti All Progressive Congress (APC) sí Social Democratic Party (SDP).    

Ni ojo kejidinlogbon osu keta odun 2022 omo ile igbimo asofin ipinle kwara ti kede ipo Saheed Popoola ofifo Latari bi o ti yapa si Social Democratic Party (SDP) lati egbe All Progressive Congress (APC) Party Platform ti o gba e nipo. Ṣaaju ki o to jẹ pe iyẹn ni iroyin pe Popoola jẹ ẹsun awọn iṣẹ Antiparty nitori ibatan rẹ pẹlu ọkan ninu awọn ti oro kan ninu ẹgbẹ alatako ti o jẹ Aarẹ Sẹnetọ tẹlẹ Dokita Bukọla Saraki ṣaaju ki o to fi iṣẹ rẹ silẹ si Social Democratic Party. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1971
Ẹ̀ka:Àwọn àyọkà aláìní ohun-inú Wikidata
Igbimọ apapọ (aṣofin)

**Igbimọ apapọ** jẹ igbimọ ti o ni awọn ọmọ ẹgbẹ ti awọn iyẹwu meji ti ile-igbimọ aṣofin meji kan. Ni awọn aaye miiran, o tọka si igbimọ kan pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ lati ẹgbẹ ti o ju ọkan lọ.

## Jẹmánì
Igbimọ apapọ kan ( *Gemeinsamer Ausschuss* ) ni awọn ọmọ ẹgbẹ mejeeji ti Bundestag (idamẹta meji) ati awọn aṣoju ti *[[Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì|Länder]]* (ẹẹta kan).  

Igbimọ ilaja kan ( *Vermittlungsausschuss* ), ti o ni awọn nọmba dogba ti awọn ọmọ ẹgbẹ ti Bundestag ati awọn aṣoju ti awọn ipinlẹ, ṣe irọrun awọn adehun laarin Bundestag ati Bundesrat ni ofin - ni pataki ti ifọwọsi Bundesrat jẹ ibeere t’olofin. 

## India

Ni Ilu India, Igbimọ Aṣoju Aṣojuuṣe (JPC) jẹ iru igbimọ ad hoc Asofin  ti a ṣeto nipasẹ ile asofin India .  Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àjùmọ̀ṣe máa ń dá sílẹ̀ nígbà tí ilé kan bá fọwọ́ sí i pé ilé kan bá fọwọ́ sí i tí ilé mìíràn sì fọwọ́ sí i.

## Philippines
A ṣe agbekalẹ igbimọ apejọ bicameral fun iwe-aṣẹ kọọkan nibiti Alagba ati Ile Awọn Aṣoju ni awọn ẹya ti o fi ori gbarawọn. Igbimọ naa ni nọmba kanna ti awọn ọmọ ẹgbẹ lati iyẹwu kọọkan. Ni kete ti o ti kọja, awọn iyẹwu lẹhinna ni lati fọwọsi ẹya ti o kọja nipasẹ igbimọ alapejọ bicamera ki o le firanṣẹ fun ibuwọlu Alakoso.

Ti Ile asofin ijoba ba kuru ni akoko, iyẹwu kan le fọwọsi ẹya ti iyẹwu miiran dipo.

## Orilẹ-ede Ireland

Igbimọ Ajọpọ ti Irish Oireachtas (aṣofin) ni awọn ọmọ ẹgbẹ mejeeji ti Dáil Éireann (aafin kekere) ati Seanad Éireann (ile giga).

## apapọ ijọba gẹẹsi

Igbimọ Ajọpọ ti Ile-igbimọ ti United Kingdom jẹ mejeeji ati Ile Oluwa .  Awọn igbimọ Ajọpọ le jẹ igbagbogbo tabi fun igba diẹ. Awọn igbimọ ayeraye mẹta pade ni igbagbogbo lati gbero eyiti a yan ni akọkọ ni ọdun 1894,  ṣe akiyesi gbogbo awọn owo-owo ti o n wa lati fikun awọn ofin ti o wa tẹlẹ. Ni ọna ti o jọra, ṣayẹwo gbogbo awọn owo-owo ti o wa lati rọrun awọn ofin owo-ori. Awọn igbimọ igba diẹ ti gbero awọn koko-ọrọ kan pato ti o wa lati awọn iwe-owo yiyan lori awọn iṣẹ inawo ati iyipada oju-ọjọ si  aafin ti Westminster .  Awọn igbimọ ofin meji wa ti o ni awọn ọmọ ẹgbẹ lati awọn Ile-igbimọ mejeeji, Igbimọ Oniwasu ati Igbimọ Aabo .

## Orilẹ Amẹrika
Igbimọ Ajọpọ ti Ile-igbimọ Amẹrika jẹ igbimọ apejọ kan ti o ni awọn Alagba mejeeji ati awọn ọmọ ẹgbẹ Ile ati nini aṣẹ lori awọn ọran ti iwulo apapọ. Apẹẹrẹ ti igbimọ apapọ kan ni Igbimọ Ajọpọ lori Ile-ikawe .  Pupọ awọn igbimọ apapọ jẹ igbagbogbo (gẹgẹbi pẹlu Igbimọ Ile-ikawe) ṣugbọn awọn igbimọ apapọ igba diẹ ni a ti ṣẹda lati koju awọn ọran kan pato (bii Igbimọ Ajọpọ lori Iwa Ogun lakoko Ogun Abele Amẹrika ).

## Wo eleyi na

* Apapọ igba

## Awọn itọkasi
Odolaye Aremu

**Mohammodu Odolaye Aremu** je omo bibi ilu Ilorin, olorin Dadakuada ti o korin ni opolopo ilu Yoruba ti o si se awo orin pupo sile titi o fi ku lodun 1997.  Nigba aye re, o ti gbe ni opolopo agbegbe pẹlu Ibadan, Ilorin, Abeokuta, Okeho, Shaki ati Eko. Sugbon, o lo opolopo akoko re ni ilu Ibadan.

## Iṣẹ iṣe orin
Gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀ àwọn olórin Yorùbá, ó kọrin ìyìn fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn pàtàkì àti olókìkí láwùjọ. Eyi pẹlu Dokita Olusola Saraki, Oloye Alhaji Abdul-Azeez Arisekola Alao ; Alhaji Jimoh Saro, Chief Meredith Adisa Akinloye, Oba Lamidi Adeyemi Olayiwola III, Chief Ladoke Akintola, Ariyibi Adedibu and many others. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn olórin ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1997
Mokope Modjadji

Infobox **Mokope Modjadji V** (27 Kẹrin 193728 Okudu 2001) jẹ karun ti ẹya Balobeedu ni Limpopo Province ti South Africa lati ọdun 1981 titi o fi ku ni ọdun 2001.

## Ìgbésí ayé
Mokope Modjadji jẹ́ àṣà àṣà púpọ nì ipá rẹ bi Rain Queen. O ngbé ni ìkọkọ ni Royal Compound ni Khetlhakone Abule o si tẹle gbogbo awọn aṣa ti ojo Queens yẹ ki o tẹle.

Mokope Modjadji pàdé ó sì di ọ̀rẹ́ àtàtà pẹ̀lú Ààrẹ orílẹ̀-èdè South Africa nígbà náà Nelson Mandela ní ọdún 1994. Mandela le ba Mokope sọrọ nikan nipasẹ agbedemeji ibile.

. >&#x5B; &#x5D;

. >&#x5B; &#x5D;

Mokope Modjadji ni ọmọ mẹta, pẹlu arọpo rẹ ti o yan, Ọmọ-binrin ọba Makheala. Sibẹsibẹ, Ọmọ-binrin ọba Makheala ku ni ọdun 2001, ọjọ meji ṣaaju iku iya rẹ. Queen Mokope ku ni ẹni ọdun 65. Ọmọbinrin Makheala, Makobo, di ayaba Ojo ti o tẹle. Ọmọ Mokope, Prince Masopha Edwin Modjadji, ku ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2005.

## Ita ìjápọ

* Alaye lori Rain Queen kọsitọmu
* Ikú Modjadji V lati *New York Times*
* Obituary ti Queen Modjadji V lati *Ominira* (London)

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2001
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1937