Igbajo

Igbajo je ilu ti o wa ni apa guusu ìwọ oòrùn orile-ede Naijiria ni ijoba ibile Boluwaduro ni ipinle Osun. Ilu Igbajo je didasile ni orundun mejila seyin. Ni odun 2015, awon olugbe ilu Igbajo je 25,117. Pupo ninu awon olugbe ilu Igbajo je omo ile Yoruba. Awon ilu ti o wa ni agbegbe ilu Igbajo ni Iresi, Okemesi, Ila Orangun, Ada, Otan-ile, Iree, Otan-ile, Imesi-Ile, Edemosi ati Oyan. Ilu Igbajo wa ni okoole loodunrun o le kan kilomita ni apa ìwọ oòrùn ilu Abuja ti o je olu-ilu orile-ede Naijiria.

Awon ibugbe kereje ti o to mewa wa ni agbegbe Ilu Igbajo, awon ibugbe kereje yii ni Aragba, Edi-Araromi, Peete, Aiyetoro, Ajegunle, Osoro-Odoka, Kajola, Oke Budo ati Budo Kiriji. Ogun Kiriji, ogun abele ti o be sile fun odun merindinlogun laarin awon Yoruba pari ni ilu Igbajo. Ile-iwe sekondri akoko ni agbegbe nan ti oun je Kiriji Memorial College ni won so ni oruko nan lati ranti adehun alaafia ti won se. 

Ile-iwe imo-ero giga ti o wa ni Igbajo ni won da sile ni odun 2005.

## Afe

Awon ibi mejila ti o se pataki lati lo ni ilu Igbaji niwonyi:

Ookan: Okuta Mewa

Okuta Mewa je ibi ti awon ti o te awon ilu orisirisi sinmi si ni igba ti won un bo lati ilu Ile-Ife. Okọọkan won joko lori okuta, eyi lo sokun fa oruko okuta mewa lati ṣàpẹẹrẹ isele nan. Won joko, won si tun jiroro ki won to lo si orisirisi ibi ti won tedo si. 

Ilu Igbajo nikan ni ilu ti itan so wipe oba mewa joko sori apata ki won to lo da orisirisi ilu ati agbegbe sile. Awon oba nan ni Orangun ti Ilu Ila, Ajero ti Ilu Ijero Ekiti, Alara ti Ilu Aramoko, Owa ti Ilu Otan Ayegbaju, Olojudo ti Ilu Ido-Ekiti, Owalare ti Ilu Ilare, Onire ti Ilu Ire Ekiti, Oloore ti Ilu Otun Ekiti ati Owa ti Ilu Igbajo

Eeji: Agbegbe Ti Ogun Kiriji Ti Waye

Agbegbe ti ogun Kiriji ti waye wa ni bi iwon kilomita meje si ilu Igbajo. Di e lara awon ibi ti o se pataki ni agbegbe nan ni:

- Igi Faragbota: Igi Faragbota yi ni igi ti won gbagbo wipe o gba ota pupo si ara ni igba ogun Kiriji ti ko si wo, igi nan wa titi di ode oni.

- Odo Fejewe: Odo Fejewe di eje leyin opolopo iku ni igba ogun Kiriji. Awon jagun-jagun ti o ye ni lati fi odo eje nan we. Isele yi ni o sokunfa oruko "Fejewe" ti won un pe odo nan titi di oni.

- Ipago Ogun Aare Latoosa: Ipago ogun Aare Latoosa je ibudo ipase ti olori ogun ile Ibadan Aare Ona Kakanfo wa. Aare Ona Kakanfo igba nan ku si ipago yi ni ilu Igbajo.

Eeta: Ile Ikawe Gbogbogbo ni Igbajo.

Ile-ikawe yi je didasile ni odun 1968 nipase akitiyan awon ara ilu.

Eerin: Ile Oyinbo

Ile Oyinbo wa ni Oluju Hill ni egbe ojubo Esile. Ile Oyinbo yi ni Osise ijoba fun agbegbe nan gbe ni igba kan ri. Ile yi je ile fun ojusun asoromagbesi amayederun fun Igbajo ni odun 1959 si odun 1963. 

Aarun: Ile-iṣẹ ilera Igbajo 

Ile-iese ilera ti o wa ni ilu Igbajo je idunnu fun enikeni ti o wa si ile iwosan nan. Awon agbegbe ti awon eweko wa to 15 acres ti o bere lati ile itojo alaisan titi ti o fi de ibugbe awon eniyan.

Eefa: Oke Elenyina

Oke yi ni oke ti o ga ju laarin gbogbo awon oke ti o yi ilu Igbajo po. Egberun marun mita ni oke nan wa si ile. Oke nan wa ni bi kilomita marun ni ona Koro.

Eeje: Ile-iwe imo-ero giga ti ilu Igbajo

Ile-iwe yi wa lara awon ile-iwe aladani ni ilu Igbajo. Ile-iwe yi je didasile ni odun 2005. 

Eejo: Ogba ati ibi igbafe Victoria

Ogba ati ibi igbafe Victoria ni ibi igbafe ati ogba ti o tobi julo ni ile Igbajo. Ogba yi wa lori ile acre marundinlogun pelu orisirisi igi. Ogba yi ni ohun elo igbafe fun omode ati agbalagba.

Eesan: Odo ti o wa ni Koleji Kiriji ni Igbajo

Odo yi je gbajugbaja odo ti awon alejo ni lati sokale pelu akaso mokandinlogoji ki won to de ibi ti odo nan wa. Odo yi je orisun omi fun awon akeko ti oun gbe ninu ile ayagbe ti ile-iwe nan.

Eewa: Oja-Olua ati Orogun Meji

Lara awon nkan afojuri ti o wa ni Igbajo, awon okuta ikayefi kan wa ni onan Oke Edi. Lara awon okuta yi ni Oja-Olua, Orogun Meji ati ejo gigun meta wa. Oja-Olua je okuta ti o jo oja gigun ni agbegbe Oriba. Orogun Meji je okuta meji ti o jo obinrin meji ti won gbagbo wipe awon ni iyawo fun okunrin kan ni aye atijo ti o di okuta leyin ede ayede ti o sele laarin won.

Ookanla: Ojubo Oroke

Ojubo Oroke nibiti odun Oroke olododun ti ma un waye ni osu erena. Odun yi ma un ko gbogbo idile ti oun joba po pelu ojusun lati se ajoyo awon adari ati molebi won ti o ti di ologbe. Awon ebi idile oba ni won ma un fi ilu, oriki ati orin sin lo si ojubo yi.

Eejila: Ile-ise redio Tungba 

## Itan Ilu Igbajo

Igbajo jeyo lati inu oro "gbajo" ti o tunmo si agbajo eniyan. Ilu Igbajo ni won gbagbo wipe o je didasile ni Odunrun CE nipase omo-oba ile Yoruba ti o je omo Oduduwa. O je mimo kakakiri wipe ilu yi ni ibi ti ogun Kiriji tabi ogun Ekiti-Parapo ti waye ni bi odun 1800.

Ilu Igbajo ni a gbagbo wipe o je ibi ipade fun oba mewa ki won to tesiwaju lati lo te awon ilu won do. Ki won to tesiwaju, won gbe okuta mewa duro lati fi se iranti ipade won ni ilu Igbajo. Awon Oba yi ni Orangun ti Ila, Ajero ti Ijero-Ekiti, Alara ti Aramoko, Owa ti Otan Ayegbaju, Olojudo ti Ido-Ekiti, Owalarre ti Ilare, Onire ti Ire-Ekiti, Owa ti Igbajo ati Oloore ti Otun-Ekiti.

Awon Oba ilu Igbajo ni a mon si Oye Owa ti ilu Igbajo.

## Oro Aje

Awon olugbe ilu Igbajo ni a mon wipe won un se orisirisi ise. Ise agbe je ise ti pupo ninu awon olugbe ilu Igbajo un se nitori ti ile ilu nan je ile ti o lora. Igbajo ni ile-ise ti won ti un wa awon okuta oniye-lori. Awon ibi afe ni Igbajo ni Oke eleyinla, Obalara, Oluajo, Aruka, Oke Agere, Ile Oyinbo, Okuta Mewa ati Ija-Oke. Owo igi gige ati tita ni Sango, agbegbe kan ni ilu Ibadan ni awon omo Igbajo tun wa jantirere nitori ibasepe ti o gun rege ti o wa laarin ilu Ibadan ati Igbajo.

## Awon Itokasi