Tunde Kelani

**Túndé Kèlání** ni wọ́n bí ní  ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 1948 (born 26 February 1948),jẹ́ gbajú gbajà olùgbéré jáde,ayàwòrán, adarí eré àti  Onímọ̀ nípa Sinimá ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ni **TK**. Ohun tí TK mọ̀ọ́ṣe ju ni kí ó gbe eré tí ó polongo àṣà àti ìṣe Yorùbá tí ó nítàn tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nínú, àkọsílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti ìmóríwú, tí ó si tún ń dà ní lára ya nínú àṣà Yorùbá jáde nílẹ̀ Nàìjíríà Yorùbá.

Ó tún jẹ́ olókìkí fún àwọn ìyípadà rẹ̀ sí fíìmù, ti àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nàìjíríà. Àwọn wọ̀nyí pẹ̀lú Koseegbe, O le ku, Thunder Bolt: Magun, The Narrow Path, White Handkerchief, Maami àti Dazzling Mirage.https://en.wikipedia.org/wiki/Tunde_Kelani#cite_note-BFI-2

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí Ayé rẹ̀

Tunde Kelani ni a bí ní ìlú Èkó.  

Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùn-ún, wọ́n rán an láti lọ gbé pẹ̀lú àwọn òbí òbí rẹ̀ ní Abeokuta ní Ìpínlẹ̀ Ogun.  

Ó lọ sí Ilé-Ẹ̀kọ́ Girama Oke-Ona ní Ikija, Abeokuta, ó sì ka ìwé girama ní Abeokuta Grammar School fún ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.  

Bàbá Bàbá rẹ̀ jẹ́ olórí, Balogun ti Ijaiye Kukudi, ẹni tí ó fún ọmọdé Kelani ní ìfarajìnjìn jíjìn sí ìwé Yorùbá, ẹ̀sìn, ìmọ̀ ọgbọ́n orí àti àwọn iṣẹ́ ọnà.

Ó ní ipa àti àwòkóse pàtàkì gan-an láti ọwọ́ eré ìtàgé Yorùbá, nígbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ girama, ó sì rí ọ̀pọ̀ àwọn eré ìtàgé Yorùbá àtàtà, pẹ̀lú The Palm-Wine Drinkard, Oba Koso, Kurunmi àti àwọn iṣẹ́ láti ọwọ́ olùkọ́ eré Herbert Ogunde.

Láti ìgbà tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, ó tún ní ìfẹ́ sí fótógíráfì(Ìyàwòrán) , ó sì di akẹ́kọ̀ọ́ fótógíráfà lẹ́yìn tí ó parí ilé-ẹ̀kọ́ girama.  Lẹ́yìn náà, ó gba ìdálẹ́kọ̀ọ́ ní Western Nigeria Television (WNTV) kí ó tó lọ sí London Film School.

## Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé Iṣẹ́

Ní àwọn ọdún 1970, Kelani ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí akọ̀ròyìn BBC TV àti Reuters àti nínú tẹlifíṣọ̀n Naijiria.  Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fún Reuters pẹ̀lú ìrìnàjò lọ sí Ethiopia láti sàgbéyẹ̀wò ìyàn omi àti lọ sí Zimbabwe láti ròyìn lórí òmìnira rẹ̀.  Lẹ́yìn tí ó parí ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní London Film School, ó padà sí Nigeria, ó sì ṣe ìṣèjáde fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú Adebayo Faleti, The Dilemma of Rev. Father Michael (Idaamu Paadi Minkailu) pẹ̀lú ìwé eré láti ọwọ́ Lola Fani-Kayode.  Àwọn olùṣèjáde mìíràn pẹ̀lú Alhaji Lasisi Oriekun, Wale Fanubi, alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ láti Cinekraft, àti Yemi Farounbi.

Kelani tún ti ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pọ̀ fíìmù Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí olùyàwòrán (cinematographer). Àwọn kan lára àwọn fíìmù 16mm wọ̀nyí ni: Anikura; Ogun Ajaye; Iya Ni Wura; Taxi Driver; Iwa àti Fopomoyo.

Ní 1990, Kelani jẹ́ olùrànlọ́wọ́ olùdarí (assistant director) àti òṣèré nínú fíìmù 1990 Mister Johnson, èyí tí í ṣe fíìmù Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ tí wọ́n ya ní ibùdó ní Nàìjíríà.  Fíìmù náà, tí Pierce Brosnan àti Maynard Eziashi ṣe eré pàtàkì nínú rẹ̀, dá lórí ìwé àròsọ 1939 láti ọwọ́ Joyce Cary.

## Àwọn Ìwé Tí wọ́n so di fíìmù

Kelani jẹ́ olùfẹ́ ìwé gan-an láti ìgbà èwe rẹ̀, ó sì ní ìfẹ́ pàtàkì sí àwọn oníṣọ̀rọ̀ bíi D. O. Fagunwa tí wọ́n fi àṣà ìbílẹ̀ Yorùbá ṣe àkọ́kọ́ ìwé wọn. Lẹ́yìn tí ó rí ìsopọ̀ tó wà láàárín lítíréṣọ̀ àti ṣíṣe fíìmù, ó pinnu láti fi àwọn iṣẹ́ lítíréṣọ̀ yí padà sí fíìmù jẹ́ ohun pàtàkì.  Àwọn oníṣọ̀rọ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ pẹ̀lú Kola Akinlade, Pa Amos Tutuola, Cyprian Ekwensi, Akinwunmi Ishola, Adebayo Faleti, Wale Ogunyemi àti Wole Soyinka.

Àwọn kan lára àwọn fíìmù Kelani tí ó ṣàṣeyọrí jù lọ jẹ́ àwọn ìyípadà lítíréṣọ̀ Nigerian bíi: Koseegbe (1995), Oleku (1997), Thunderbolt: Magun, The White Handkerchief (1998), The Narrow Path (2006), Maami (2011) àti Dazzling Mirage (2014).

## Àwọn Eré Fíìmù Rè

## Ilé Isé Aya-Fíìmù

Ní Odún 1991, Kelani dá ilé-iṣẹ́ Ìyà-Fíìmù rẹ̀ sílẹ̀, Mainframe Films and Television Productions, pẹ̀lú ìfojúsùn pàtàkì lórí yíyí àwọn ìwé àròsọ àti eré ìtàgé Nigerian padà sí fíìmù ńlá.

Lábẹ́ àmì Mainframe, Kelani darí fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ Ti Oluwa Nile (1993), èyí tí ó ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù Yorùbá tí ó tà jù lọ.  Àwọn ìṣèjáde Mainframe mìíràn tí Kelani darí tẹ̀lé e, pẹ̀lú Ayo Ni Mo Fe (1994), Koseegbe (1995), Oleku (1997), Thunderbolt: Magun, Saworoide (1999), Agogo Eewo (2002), The Campus Queen (2004), Abeni (2006), The Narrow Path (2006), Arugba (2008), Maami (2011), àti Dazzling Mirage (2014), èyí tí í ṣe ìyípadà ìwé àròsọ Olayinka Egbokhare nípa ẹni tí ó ní àìsàn sickle-cell tí ó borí ìtìjú àwùjọ, ìkọ̀sílẹ̀ àti ìwọ̀n ara ẹni kékeré, láti ṣàṣeyọrí, ṣe ìgbéyàwó àti di ìyá.  Kelani fẹ́ mú kí àwọn ènìyàn mọ̀ sí sickle-cell kí wọ́n sì lè ṣe ìpinnu tó dára jù lọ.

## Àwọn Ìtọ́kasí