Àbújá

**Àbújá** ni olu-ilu orile-ede Naijiria,  ti o wa ni ipo pataki ni aarin agbegbe orile-ede naa laarin Agbegbe Olu-ilu Federal (FCT). Gẹgẹbi ibujoko Ijoba Apapọ ti Naijiria, oriṣiriṣi awọn ile-iṣẹ orilẹ-ede pàtàkì ni wón wà ní bè, awọn ami-ami, ati awọn ile ti o tan kaakiri awọn agbegbe bi àádọ́ta. O rọpo Ìpínlẹ̀ Èkó (ilu ti o ni eniyan julọ ni Naijiria) gẹgẹbi olu-ilu ni ọjọ Kejìlá, Oṣu Kejila ọdun 1991.

Aso Rock ni a fi n ṣe àpèjúwe ilẹ̀ ìlú Abuja, ogangan ibi tí omi àgbàrá yalé tí gbena àpáta tio ga tó 400 mítà. Ilé Ààrẹ, Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Orílẹ̀-èdè,  Ilé Ẹjọ́ Gíga Jùlọ, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlú náà wá ní gúúsù àpáta náà. Àpáta Zuma, tí ó ga tó mítà 725, wà ní àríwá ìlú náà ní ojú ọ̀nà tí ó lọ sí Kaduna.

Níbi ìkànìyàn ọdún 2006, ìlú Abuja ní iye àwọn ènìyàn tó tó 776,298 àti àwọn ilé tó tó 179,674  tó sọ ọ́ di ọ̀kan lára àwọn ìlú mẹ́wàá tó ní ènìyàn jùlọ ní Nàìjíríà (ipò kẹjọ ní ọdún 2006). Gẹ́gẹ́ bí Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè ti sọ, Abuja pọ̀ sí i ní 139.7% láàárín ọdún 2000 sí 2010, èyí tó mú kí ó jẹ́ ìlú tó ń dàgbàsókè kíákíá jùlọ ní àgbáyé. ,  Títí di 2015 , ìlú náà ń ní ìdàgbàsókè ọdọọdún tó kéré tán 35%, ó sì dúró gẹ́gẹ́ bí ìlú tó ń dàgbàsókè kíákíá ní ilẹ̀ Áfíríkà àti ọ̀kan lára àwọn ìlú tó ń dàgbàsókè kíákíá ní àgbáyé.

Àwọn ibi ìsìn pàtàkì ni Mọ́sálásí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Ilé-iṣẹ́ Kristẹni Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà . Pápá Òfurufú Àgbáyé Nnamdi Azikiwe ló ń ṣiṣẹ́ fún ìlú náà.  Abuja jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìlú olú ìlú díẹ̀ tí a kọ́ ní Áfíríkà, àti pé ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọlọ́rọ̀ jùlọ.

Abuja ni olu-ilu iṣakoso ati iselu Naijiria. O tun jẹ olu-ilu pataki lori ilẹ Afirika nitori ipa ti orilẹ-ede Naijiria ni lori awọn ọran agbegbe.   Abuja tun jẹ ile-iṣẹ apejọ ati pe o gbalejo awọn ipade oriṣiriṣi lododun, gẹgẹbi ipade Awọn olori Ijọba Commonwealth ti ọdun 2003 ati awọn ipade Apejọ Eto-ọrọ Agbaye (Afirika) ti ọdun 2014.. Abuja darapọ mọ UNESCO Global Network of Learning Citys ni ọdun 2016.

## Ìtàn

Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún, ìlú tí wọ́n ń pè ní Suleja ni ègbé Abuja ni wọn ń pè ni Abuja tẹ́lẹ̀.

Àwọn onile olugbe ti Abuja ni awọn Abawa (Ganagana), Basa, Gwandara, Gbagyi (Gwari) nini awọn opolopo olugbe ni ekun. Awọn ẹgbẹ miiran ni agbegbe pẹlu Egburra, Nupe ati Koro.

Awọn eniyan ti n sọ Gwandara ni Federal Capital Territory ni a rii pupọ julọ ni AMAC ati Igbimọ Agbegbe Bwari.  Diẹ ninu awọn abule / ibugbe wọn ni Wuse, Asokoro ti gbe lọ si Sabon Wuse, Aso ni Niger ati awọn ipinlẹ adugbo miiran. Others are Karshi, Kurudu, Nyanya, Idu, Gwagwa, Jiwa, Sheretti, Karmo, Takunshara, Burum, Dutse Alhaji, Zuba, Kuje, Kwoi, Karonmagaji, Ija, Kanwu, and Sherre.   

Ni ibamu si awọn ipin ẹya ati ẹsin ti Nigeria, àwọn ètò ti ṣe àgbékalẹ̀ lati ìgbà òmìnira Nàìjíríà lati ni olu-ilu rẹ ni aaye kan ti a ro pe kọ́nì dàbí ifasipaya si gbogbo awọn ẹgbẹ ẹya pataki, ati tó tún sunmọ gbogbo àwọn agbègbè ni Naijiria. Nikẹhin ipò naa ni a yan ni ààrin ti orilẹ-ede ni ìbéèrè àwọn ọdun 1970 bi o ti ṣe àfihàn ìṣọ̀kan orilẹ-ede. 

Ìṣírí mìíràn fún Abuja wá nítorí ìbísí iye ènìyàn ní ìlú Èkó tí ó mú kí ìlú náà kún fún ènìyàn àti pé àwọn nǹkan kò dára.  Bí Èkó ti ń ní ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé kíákíá, ìjọba Nàìjíríà nímọ̀lára pé ó yẹ kí wọ́n fẹ̀ sí i ní àárín orílẹ̀-èdè náà, nítorí náà wọ́n pinnu láti gbé olú ìlú wọn lọ sí Abuja. [2] Ìlànà tí wọ́n lò jọ bí Brazil ṣe ṣètò olú ìlú rẹ̀, Brasília.

Ìjọba Ológun Àpapọ̀ ti Nàìjíríà gbé Òfin Nọ́mbà 6 kalẹ̀ ní ọjọ́ kẹrin oṣù Kejì ọdún 1976, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í gbé Olú-ìlú Àpapọ̀ kúrò ní Èkó sí Abuja. Ìjọba Ológun ti Ọ̀gágun Murtala Mohammed àti Olusegun Obasanjo ló ṣe iṣẹ́ àkọ́kọ́ fún ètò àti ìmúṣẹ Abuja. Síbẹ̀síbẹ̀, ìpìlẹ̀ Abuja wà lábẹ́ ìṣàkóso Shehu Shagari ní ọdún 1979. Ìkọ́lé bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1979 ṣùgbọ́n, nítorí àìdúróṣinṣin ọrọ̀ ajé àti ìṣèlú, àwọn ìpele àkọ́kọ́ ìlú náà kò parí títí di ìparí ọdún 1980.

Ìgbéraga Olú-ìlú Nàìjíríà sí Abuja jẹ́ àríyànjiyàn, àti pé Obafemi Awolowo ló ṣe àkóso àwọn alátakò tó tóbi jùlọ sí i.  Awolowo, gẹ́gẹ́ bí olóṣèlú àti aṣojú àwọn ará Yorùbá, gbèjà ẹ̀sùn wọn lòdì sí gbígbé Olú-ìlú kúrò ní Èkó. Nígbà ìpolongo ààrẹ tí ó gbóná janjan, ó ṣèlérí láti gbà American Walt Disney Company láti yí ibi tuntun náà (Abuja) padà sí ibi ìtura tí wọ́n bá yàn án.  Ṣùgbọ́n, lẹ́yìn ìdìbò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, Alhaji Shehu Shagari fi ìpìlẹ̀ àkọ́kọ́ lélẹ̀ fún ètò ìṣiṣẹ́ ìlú Abuja ó sì gbìyànjú láti parí rẹ̀ ní kùtùkùtù. Ìrìn àjò àkọ́kọ́ rẹ̀ níta Èkó lẹ́yìn ìdìbò rẹ̀ ni sí Abuja, níbi tí ó ti ṣèbẹ̀wò sí àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ àti àwọn òṣìṣẹ́ ní ibi iṣẹ́ náà láti rọ Alhaji Abubakar Koko láti parí iṣẹ́ náà kíákíá. Nígbà tí ó padà dé, ó fi ìjákulẹ̀ rẹ̀ hàn fún Alhaji Abubakar Koko nípa ìlọsíwájú iṣẹ́ tí ó lọ́ra. Shehu Shagari tún ṣètò ìgbéraga tí wọ́n gbèrò láti gbé sí Àbújá láti ọdún 1986 sí 1992 èyí tí ó wá ṣòro lẹ́yìn náà.

Wọ́n yan International Planning Associates (IPA) ní oṣù kẹfà ọdún 1977, láti ọwọ́ Federal Capital Development Authority (FCDA)  láti ṣe àgbékalẹ̀ Abuja Master Plan àti àkójọpọ̀ agbègbè rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìtọ́kasí, ìlànà ètò ìṣàkóso gbọ́dọ̀ ní àtúnyẹ̀wò àwọn ìwífún tó báramu, yíyan ibi tí olú ìlú kan wà, ìmúrasílẹ̀ àwọn ètò agbègbè àti ìlú àti ìwé ìtọ́ni nípa àwọn ìlànà ìdàgbàsókè àti ìtẹ̀síwájú.

Kò sí IPA tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ tó ní orúkọ rere kárí ayé láti ṣe àgbékalẹ̀ ètò pàtàkì náà. Àjọ àwọn ilé-iṣẹ́ Amẹ́ríkà mẹ́ta tí wọ́n gba ìdíje kárí ayé ló dá IPA sílẹ̀. Àwọn ilé-iṣẹ́ náà ni Planning Research Corporation (PRC), Wallace, McHarg, Roberts àti Todd, àti Archisystems (ẹ̀ka kan ti Hughes Organization). Lẹ́yìn tí wọ́n ti gba ìdíje náà, tí wọ́n sì parí iṣẹ́ náà, wọ́n tú àwọn ilé-iṣẹ́ náà ká.
Wọ́n fi ìròyìn ìkẹyìn ránṣẹ́ sí Akọ̀wé Àgbà fún FCDA, Alhaji Abubakar Koko, ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kejì ọdún 1979. Nínú ọ̀rọ̀ ìṣáájú ètò pàtàkì náà, IPA ṣe ìkéde yìí:

Ètò pàtàkì fún Abuja ṣàlàyé ìṣètò gbogbogbòò àti àwọn ẹ̀yà pàtàkì ti ìlú náà tí a lè rí báyìí. Ayàwòrán ilé ará Japan , Kenzo Tange, ṣe àgbékalẹ̀ àlàyé síi nípa àwọn agbègbè àárín gbùngbùn olú ìlú náà, pàápàá jùlọ ààrin gbùngbùn rẹ̀, pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ olùṣètò ìlú rẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ Kenzo Tange àti Urtec.  Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè gbé àwọn ilé-iṣẹ́ aṣojú wọn lọ sí Abuja, ọ̀pọ̀ sì ń tọ́jú àwọn ilé-iṣẹ́ aṣojú wọn tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn aṣojú ní Lagos, olú-ìlú ìṣòwò Nàìjíríà. Abuja ni olú-ìlú ti Àjọ Ètò-ọrọ̀ ti Àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà (ECOWAS) àti olú-ìlú agbègbè ti OPEC . Abuja àti FCT ti ní ìrírí ìdàgbàsókè iye ènìyàn púpọ̀; a ti ròyìn pé àwọn agbègbè kan ní àyíká Abuja ti ń dàgbàsókè ní 20% sí 30% lọ́dún. Àwọn ibùgbé àti àwọn ìlú tí ń gbé ní ìlú ti tàn kálẹ̀ kíákíá ní àti ní ìta ààlà ìlú náà. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún ènìyàn ni wọ́n ti lé kúrò nílé láti ìgbà tí mínísítà FCT tẹ́lẹ̀ Nasir Ahmad el-Rufai ti bẹ̀rẹ̀ sí í wó ilé lulẹ̀ ní ọdún 2003. Abuja jẹ́ ìlú tí a gbèrò láti kọ́ ní àwọn ọdún 1980 tí a gbé kalẹ̀ lórí ètò pàtàkì láti ọwọ́ International Planning Associates (IPA).  àjọpọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ètò àti àwòrán ilẹ̀ Amẹ́ríkà mẹ́ta tí Wallace, Roberts, McHarg & Todd (WRMT – ẹgbẹ́ àwọn ayàwòrán ilé) ṣe gẹ́gẹ́ bí olórí, Archi systems International (ẹ̀ka ilé iṣẹ́ Howard Hughes Corporation), àti Planning Research Corporation. Ayàwòrán ilé ilẹ̀ Japan Kenzo Tange ló ṣe àgbékalẹ̀ Central Business District ti Abuja.

## Ìṣàkóso
Igbimọ Agbegbe Ilu Abuja (AMAC) ni alaṣẹ ijọba agbegbe ti o ni iduro fun iṣakoso ilu Abuja. O n ṣiṣẹ labẹ abojuto Iṣakoso Agbegbe Ilu Federal (FCTA), eyiti o nṣakoso gbogbo Agbegbe Olu-ilu Federal (FCT). Alaga AMAC ni o ni iduro fun didari awọn iṣẹ igbimọ ati aṣoju awọn anfani ti awọn olugbe agbegbe naa.  Minisita fun FCT, Nyesom Wike,  ni o dari FCTA nigba ti alaga AMAC jẹ Christopher Zaka Maikalangu.

### Àwọn ìsọ̀rí ìsọ̀rí

Fún ìrọ̀rùn àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ìsapá ìdàgbàsókè, àwọn olùṣètò ìlú náà pín ìlú náà sí ‘Àwọn Ìpele’, pẹ̀lú ìdàgbàsókè ìlú náà tí ó gba ìpele kan pẹ̀lú Ìpele 1, èyí tí ó ní àwọn agbègbè àárín ìlú náà - Agbègbè Àárín Gbùngbùn, Maitama, Asokoro, Wuse, Wuse II, Garki, Garki II, Guzape àti Guzape II - ní àárín rẹ̀ tí ó tàn ká láti ẹsẹ̀ Àpáta Aso, nígbà tí Ìpele 5, tí ó ní Agbègbè Kyami tuntun tí a dá sílẹ̀ tí ó bo àyíká Papakọ̀ Òfurufú Àgbáyé Nnamdi Azikiwe àti ibùdó tí ó wà fún gbogbogbòò ti Yunifásítì ti Abuja, tí ó ju 40 kìlómítà lọ sí ìwọ̀ oòrùn Àpáta Aso. Ìpele kọ̀ọ̀kan ni a yà sọ́tọ̀ kúrò ní èkejì nípasẹ̀ ọ̀nà gíga kan (àwọn kan ṣì ń kọ́ lọ́wọ́); Fún àpẹẹrẹ, ọ̀nà Nnamdi Azikiwe expressway yà àwọn ìpele 1 àti 2 sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ ara wọn, nígbàtí gbogbo ìlú náà (Ìpele 1–5) ni a fi àwọn ọ̀nà gíga Murtala Muhammed (Outer Northern-ONEX àti Outer Southern-OSEX) sé mọ́, àti ọ̀nà gíga Federal A2 tí ó gba Agbègbè Olú-ìlú Federal kọjá ní ọ̀nà rẹ̀ sí Kaduna (tó lọ sí àríwá) àti Lokoja (tó lọ sí gúúsù). Nítorí náà, ìṣọ̀kan ọ̀nà ìlú náà wà pẹ̀lú ọ̀nà gíga Federal, èyí tí ó ń fúnni ní àǹfààní láti wọ àwọn ìgbèríko tí ó wà ní ìta àti àwọn ìpínlẹ̀ tí ó yí orílẹ̀-èdè náà ká, ìyẹn Ìpínlẹ̀ Niger ní ìwọ̀-oòrùn, Ìpínlẹ̀ Kaduna ní àríwá, Ìpínlẹ̀ Nasarawa ní ìlà-oòrùn àti Ìpínlẹ̀ Kogi ní gúús⅘ù.
A ṣeto Abuja si awọn ìpele, èyítí a tun pín si awọn àgbègbè.

### Agbègbè Ìsọ̀rí kìni
#### Agbègbè Asokoro
Asokoro, ọmọ ogun agbegbe naa, ni gbogbo awọn ile ibugbe/ile alejo ti ipinlẹ naa. Ile-iṣẹ ECOWAS jẹ ààyè pàtàkì. Asokoro wa ni ìlà-oòrùn Àgbègbè Garki ati gúúsù Àgbègbè Central. O jẹ ọkan nínú awọn agbegbe iyasọtọ jùlọ ni Abuja ati pe o fẹrẹ jẹ gbogbo awọn minisita ijọba apapọ ati ọpọlọpọ awọn agbegbe aṣoju ni ìlú náà; ni àfikún, Ààfin Alakoso (ti a maa n pe ni Aso Rock) wa ni Àgbègbè Asokoro. Nitori otitọ yii, Asokoro ni agbègbè ti o ni ààbò julọ ni ilu naa.

### Agbègbè Central Business
Agbegbe Central District ti Abuja, ti a tun n pe ni Central Area, jẹ ilẹ ti o nà lati Aso Rock ni ila-oorun si Papa ere idaraya ti Orilẹ-ede ati ẹnu-ọna Old City ni Iwọ-oorun. O dabi ọpa ẹhin ilu naa, ti o pin si apa ariwa pẹlu Maitama ati Wuse, ati apa gusu pẹlu Garki ati Asokoro. Lakoko ti agbegbe kọọkan ni awọn apa iṣowo ati ibugbe ti o ya sọtọ, Agbegbe Central ni Agbegbe Iṣowo akọkọ ilu naa, nibiti o fẹrẹ jẹ pe gbogbo awọn ile-iṣẹ parastatal ati awọn ile-iṣẹ kariaye ni awọn ọfiisi wọn. Agbegbe ti o wuyi ni Agbegbe Central ni agbegbe ti a mọ si Agbegbe Awọn Ohun-ọpa Mẹta, eyiti a pe ni nitori pe o ni awọn ọfiisi iṣakoso ti awọn alaṣẹ, awọn aṣofin, ati awọn apa idajọ ti ijọba apapo. Diẹ ninu awọn aaye miiran ti o yẹ ki a rii ni agbegbe naa ni awọn ile-iṣẹ ijọba apapọ lẹgbẹẹ Shehu Shagari Way, Aso Hill, Ile-iwosan ọgbin Abuja, Eagle Square (eyiti o ni pataki itan pataki, nitori pe ni idi eyi ni akoko ti ijọba tiwantiwa lọwọlọwọ ti bẹrẹ ni ọjọ 29 Oṣu Karun ọdun 1999) ati ninu eyiti gbogbo awọn ayẹyẹ ifilọlẹ Alakoso ti o tẹle ti waye. Ibojì Ọmọ-ogun Aimọkan wa ni odi Shehu Shagari Way, ti o kọju si Eagle Square. A maa n ti apa yii si awọn ọkọ oju irin ni awọn ayẹyẹ Ọjọ́ Ìrántí Àwọn Ọmọ-ogun ọdọọdún, ti a nṣe ni ọjọ karundinlogun oṣu Kini. Mossalassi Orilẹ-ede ati Ile-iṣẹ Kristiẹni Orilẹ-ede wa ni ojukoju ara wọn ni apa mejeeji ti Opin Independence Avenue. Ile-iṣẹ ijọba ti a mọ daradara ni Ile-iṣẹ Aabo, ti a pe ni "Ship house". Bákannáà wa níhìn-ín ni National Square, Millennium Tower ati Ile-iṣẹ Cultural Centre ti a ko tíì parí.

### Agbègbè Garki

Agbègbè Garki ni agbègbè tó wà ní ìgun gúúsù ìwọ̀ oòrùn ìlú náà, ó ní Agbègbè Àárín ní àríwá àti Agbègbè Asokoro ní ìlà oòrùn. A pín agbègbè náà sí àwọn ẹ̀ka tí a ń pè ní "Agbègbè". Garki lo orúkọ pàtàkì kan tí a ń pè ní "Agbègbè" láti tọ́ka sí àwọn apá kan ní Garki. Àwọn wọ̀nyí ni a yàn gẹ́gẹ́ bí Agbègbè 1 sí 11. A lo Garki II láti ya agbègbè náà sọ́tọ̀ kúrò ní Agbègbè Garki 2. Àwọn àlejò lè rí ètò yìí tó ń dàrú.
Garki ni agbegbe iṣowo ati ìṣàkóso akọkọ ni Abuja lọwọlọwọ. Ọpọlọpọ awọn ile ti o nifẹ si wa ni agbegbe yii. Diẹ ninu wọn ni Ọ́fíìsì Ifiweranṣẹ Gbogbogbo, Ile-iṣẹ Apejọ Kariaye ti Abuja ni òpópónà Herbert Macaulay ti o kun fun eniyan, Nicon Luxury Hotel (ti a mọ tẹlẹ si Abuja Sofitel Hotel ati Le Meridian), Agura Hotel àti Old Federal Secretariat Complex Buildings (Àgbègbè 1). Hótéẹ̀lì tuntun kan ti o ni irawọ marun-un, Hawthorn Suites Abuja, wa ni Garki.

### Agbègbè Maitama

Agbègbè Maitama wà ní àríwá ìlú náà, pẹ̀lú àwọn agbègbè Wuse àti Central Districts tí ó wà ní ìwọ̀-oòrùn àti gúúsù ìlà-oòrùn rẹ̀, ní ìtẹ̀léra. Agbègbè yìí jẹ́ ilé àwọn apá pàtàkì nínú àwùjọ àti iṣẹ́ ajé, ó sì ní orúkọ rere gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó jẹ́ ti àdánidá àti owó gọbọi. Àwọn ilé tí ó dùn mọ́ni ní Transcorp Hilton Abuja,  Olú Ilé Iṣẹ́ Ìbánisọ̀rọ̀ ti Nàìjíríà (NCC), Ìgbìmọ̀ Àwọn Yunifásítì ti Orílẹ̀-èdè (NUC), Ilé Ìtọ́jú Ilẹ̀, àti Ìgbìmọ̀ Ìdìbò Orílẹ̀-èdè Olómìnira (INEC). Ìgbìmọ̀ Gíga ti Britain wà ní ẹ̀bá Aguiyi Ironsi Way, ní Maitama.

#### Maitama II

Àgbègbè Cadastral Àgbègbè Maitama II A10 jẹ́ agbègbè tuntun tí ìjọba FCT ti Muhammed Bello dá sílẹ̀ ní ọdún 2018. A dá Maitama 2 sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń pè é ní àìjẹ́-bí-àṣà láti Mpape Hills, agbègbè kan tí ó ń yọ àwọn agbègbè Bwari àti Maitama ní FCT lẹ́nu. Maitama II ní owó gíga ní àwọn ènìyàn pàápàá jùlọ àwọn aṣòfin gẹ́gẹ́ bí ìpín, èyí tí ó mú kí ó jẹ́ ibi tí àwọn olùdókòwò dúkìá tí wọ́n fẹ́ rí ọjọ́ iwájú gbà lónìí.
Kò ṣe kedere ohun tí ìjọba ń gbèrò fún agbègbè náà nítorí pé àwọn aṣojú ìjọba kò tíì sọ púpọ̀, ṣùgbọ́n ìpínkiri ìpínlẹ̀ A fihàn pé ìjọba ní ètò tó dára fún Maitama 2 láti ṣàtúnṣe àwọn àṣìṣe kan ní agbègbè Maitama.
A gbọ́ pé wọ́n ti gba ilẹ̀ kúrò ní àwọn ilẹ̀ tí wọ́n pín fún agbègbè Mpape láti dá agbègbè Maitama II tuntun sílẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ètò ìsanpadà kan ń lọ lọ́wọ́ láti gbé àwọn ilẹ̀ tí wọ́n yí padà sí agbègbè mìíràn tí ìjọba fẹ́ dá sílẹ̀. Ó ṣe tán, àwọn olùgbékalẹ̀ kan ní àgbègbè Mpape tí wọ́n ti fọwọ́ sí ètò ìkọ́lé tí wọ́n sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́lé ń tọ́jú àwọn ilẹ̀ àti ìpín wọn, wọ́n sì wà nínú ètò agbègbè Maitama II. Kò ṣe kedere bóyá wọ́n ti fún àwọn ilẹ̀ tuntun tí ó ní agbègbè Maitama II ní ìpín yìí.
Àwọn àmì pàtàkì ní agbègbè Maitama 2 ni Jubilation Avenue, Mount Pleasant Haven àti Hilltop Estate.
Àwọn ètò ìpèsè agbègbè náà wà ní ìpele tó ga jùlọ gẹ́gẹ́ bí ìjọba àpapọ̀ ṣe ní ìnáwó ọdún 2018 àti 2019 tó tó N1.3b fún àwòrán ẹ̀rọ agbègbè náà. Àwọn abúlé tó wà ní àyíká àgbègbè náà ń gbé nínú ìbẹ̀rù ìwó lulẹ̀ nígbàkigbà pẹ̀lú ìròyìn tó ń dé ọ̀dọ̀ wọn pé ìjọba yóò bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àgbékalẹ̀ agbègbè Maitama II.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Oluilu ipinle Naijiria
Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà