open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Toyota

thumb|Ilé-iṣẹ́ ọkọ̀ Toyota.

 Toyota Jidōsha Kabushiki-gaisha (), tabi **Toyota** lasan, je ile-ise lorile-ede pupo ti ibujoko re wa ni Japan ati ile-ise asemoto titobijulo laye gege bi oja tita. Awon osise ni ile-ise Toyota to bi 320,808 eniyan kakiriaye.

## Itokasi
Stephen King

**Stephen Edwin King** (ojoibi September 21, 1947) je olukowe ara orile-ede Amerika.

## Itokasi

King Stephen
Alexandre Dumas, bàbá

**Alexandre Dumas, bàbá**, ibi **Dumas Davy de la Pailleterie** (24 July 1802 – 5 December 1870) je olukowe omo orile-ede Fransi.
Awon eniyan mo fun iwe to ko, ninu won ni  The Count of Monte Cristo ati The Three Musketeers. Awon iwe re ti di ere to po ju 200, ton lo ni ore ede to ju 100. Iwe to ko gbeyin ni The Knight of Sainte-Hermine, shungban oku ki oto pari e,ni 2005 awon alakawe pari e fun.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé

This is a list of administrators and **governors of Benue State**. 
Benue State was formed on 1976-02-03 when Benue-Plateau State was divided into Benue and Plateau states. 



## E tun wo
*Awon Ipinle Naijiria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Sókótó

This is a list of administrators and **Governors of Sokoto State**, Nigeria, which was formed on 3 February 1976 when North-Western State was split into Niger and Sokoto states.



## E tun wo
*Awon Ipinle Naijiria
*List of all Nigerian state governors

## External links
* Sokoto State Government 
## References
*
Àkójọ àwọn Alákòóso ilẹ̀ Agbègbè Olúìlú Ìjọba Àpapọ̀ Abùjá

This is a list of **ministers of the Abuja Federal Capital Territory**.
The Federal Capital Territory, Abuja, Nigeria was formed in 1976 from parts of former Nasarawa, Niger, and Kogi States.


## E tun wo
*Federal Capital Territory Administration
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## Àwọn ìtọ́ka sí

*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm

This is a list of administrators and **governors of Akwa Ibom State**.
Akwa Ibom State was formed in 1987 when it was split from Cross River State. 



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra

This is a list of administrators and **governors of Anambra State**. 
Anambra State, Nigeria was formed on 3 February 1976 when East-Central State was divided into Anambra and Imo (Owerri) states.



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of Nigerian state governors
## References
*
Frank Ajobena

**Frank O. Ajobena** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Abia tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá
Temi Ejoor

**Temi Ejoor** jẹ́ ajagunfẹ̀yìntì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó ti fìgbà kan jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Abia ati Enugu tẹ́lẹ̀ rí.

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá
Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu
Anthony Obi

**Anthony Obi** (1952-2022) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Abia tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá
Orji Uzor Kalu

**Orji Uzor Kalu** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹrin ọdún 1960) jẹ́ olóṣèlú ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Abia lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ṣáà méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ló lò gẹ́gẹ́ bí Gómìnà ìpínlẹ̀ Abia. Lọ́dún 2019, ó díje dùpò Sínétọ̀ lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, ó sìn wọlé. Lọ́jọ́ karùn-ún oṣù Kejìlá ọdún 2019, ilé ẹjọ́ dá a lẹ́bi ẹsùn jìbìtì owó tí ìjọba àpapọ̀ fi kàn án, wọ́n sì fi i sẹ́wọ̀n ọdún méjìlá gbáko. 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá
Tunde Ogbeha

**Jonathan Tunde Ogbeha** je Ogagun nibi Ise Ologun ile Naijiria to tifeyinti lati ipinle Kogi, o je olumojuto/gomina ologun fun ipinle Akwa Ibom ati leyin re fun Ipinle Bendel nigba ijoba ologun Ogagun Ibrahim Babangida (1985-1993). Leyin ti oselu pada ni 1999 o je didiboyan gege bi alagba fun Iwoorun Kogi ni Ile-igbimo Asofin Naijiria lati May 1999 titi di May 2007.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm
Godwin Abbe

thumb|Godwin Osagie Abbe, Minisita tẹlẹ fun aabo ni orile-ede Naijiria

**** je ara orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Akwa Ibom tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm
Victor Attah

**Victor Bassey Attah** (ọjọ́ ìbí 20 November 1938) jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ti fi ìgbà kan jẹ Gómìnà ní Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom láàrin ọdún 1999 sí ọdún 2007. Ó jẹ́ ẹni tí ó máa ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn. Bẹ́ẹ̀ ni ó jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ yaléyalé.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1938
Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm
Dáníẹ́l Archibong

**Daniel Archibong** je omo ologun nibi Ise Ologun ile Naijiria. Nigba ijoba ologun Ogagun Muhammadu  Buhari o je yiyan sipo gege bi Gomina Ipinle Cross River lati 1984 de 1986.

## Itokasi

Archibong
Gregory Agboneni

**Gregory Agboneni** je omo ologun ile Nigeria to tifeyinti ti o di Olumojuto Ologun fun Ipinle Adamawa ati Ipinle Cross River larin December 1993 ati August 1996 nigba ijoba ologun Ogagun Sani Abacha.

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Jazz

thumb|Louis Armstrong akọrin Jazz.
**Jazz** je iru orin to bere ni Amerika larin awujo awon Omo Afrika Amerika.

## Itokasi
Labalábá

= **Kini àwon labalábá?** =
Awon labalábá je awon kokoro pèlú awon iye apa méji, iye apa yi je sẹlẹgẹ, ati won le fo ni orun, sugbon won ko le fo ni òjò, nigba òjò subu.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Kòkòrò

zh-min-nan:Ô͘-tia̍p

bat-smg:Petelėškės
Kòkòrò

thumb|Kòkòrò
**Kòkòrò,** won n gbé ni koriko awa ni orisirisi Kòkòrò: Edé, Irè, Kòkòrò lédíbọọ̀gì, Aáyán, Lámilámi, Eṣinṣin, Ọbọnbon, Oyin, Ẹ̀fọn ati kòkòrò ti o poju. 

Awon kokoro je eranko at ohun ti o kekere gidigan.
Iṣu

**Iṣu** (*Dioscorea*) jẹ́ ọ̀gbìn gbòǹgbò onítááṣì tí a lè gbìn nílẹ̀ olóoru, pàápàá jù lọ ní Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà. Nílẹ̀ Yorùbá Iṣu jẹ́ ọ̀gbìn tó ṣe pàtàkì gan-an. A ma ún gbin isu nipa gbi gbin orí isu, o ma ún to àkókò osù mefa is mejila laarin igba ogbin si igba ìkórè isu

A lè jé isu, ásì le fi isu se iyan(oúnje tó gbajumo gan nílè Yorùbá 
Àwọn iṣu wọ̀nyí bí i *D. communis*, jẹ́ iṣu olóró. Iṣu jẹ́ ohun ọ̀gbìn tí ń lo ọdún mẹ́ta àti bẹ́ẹ̀ béẹ̀ lọ. A máa ń gbin iṣu láti jẹ ẹ́ bí i oúnjẹ, pàápàá jù lọ, ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣu ni ó wà nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbẹ̀ ní ń gbin iṣu.
## Àwọn Ìtọ́ka sí

# 

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Ẹ̀ka:Àwọn ohun ọ̀gbìn jíjẹ
Ẹ̀gẹ́

**Ẹ̀gẹ́** (*Manihot esculenta*)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Ẹ̀ka:Àwọn ohun ọ̀gbìn jíjẹ
Venus Williams

**Venus Ebony Starr Williams** (ojoibi 17 Osu Kefa, 1980) je ara Amerika agba tenis alagbase to wa ni ipo karun lagbaye fun awon adije enikan ati ipo kinni lagbaye fu awon adije enimeji. O ti wa ni ipo kinni lagbaye fun awon adije enikan latowo WTA ni emeta otooto. O bo si ipo akoko lagbaye ni igba akoko ni ojo 25 Osu Keji, 2002. Venus ni egbon Serena Williams to un na je agba tenis.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Ìdíje Wimbledon
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Rafael Alburquerque

thumb|Àwòrán Rafael Albuquerque àti Jacques Wagner.

**Rafael Francisco Alburquerque De Castro** (ojoibi 14 June 1940, ni Santo Domingo) ni Igbakeji Aare orile-ede Dominiki Olominira, labe Aare Leonel Fernández, lati August 2004 to si je titundiboyan ni May 2008. O bura si ise ni 16 August 2008.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1940
Ẹ̀ka:Àwọn ará Dómíníkì Olómìnira
Òṣèlú aṣojú

**Òṣèlú aṣojú** is a variety of democracy founded on the principle of elected people representing a group of people, as opposed to direct democracy. For example, two countries which use representative democracy are the United Kingdom (a constitutional monarchy) and Germany (a federal republic).

It is an element of both the parliamentary system and presidential system of government and is typically used in a **[[lower chamber]]** such as the House of Commons (UK) or Bundestag (Germany), and is generally curtailed by constitutional constraints such as an upper chamber. It has been described by some political theorists as Polyarchy.

## Itokasi
Àwọn ènìyàn dúdú

**Ẹ̀yà àwọn Ènìyàn dúdú** 
jẹ́ ọ̀kqn  ìpínsísọ̀rí àwọn èya lágbàáyé, látàrí ìrísí àwọ̀ àti ìrísí wọn. Àmọ́ ṣá, kìí ṣe.gbogbo ẹni tí abá pè ní Aláwọ̀ dúdú náà ni wọ́n dú láwọ̀, bí kò ṣe wípé wa fi ma ń ṣàdáyanrí irúfẹ́ ẹ́yà tí ẹnìkan tabí ẹlòmíràn jẹ́ ni. Ní ìlú àwọn aláwọ̀ funfun, wọ́n ma ń tọ́ka sí ẹni tí kò bá fín láwọ̀ bíi tiwọn gẹ́gẹ́ bí ènìyàn dúdú. Wọ́n sábà ma ń lo gbólóhùn "Dúdú" fún àwọn ènìyàn tí wọ́n wá láti Sub-Saharan Africa àti àwọn ènìyàn tí wọ́n bá ti wá láti Oceania. Ẹ̀wẹ̀, àwọn ènìyàn Áfíríkà kìí nàka kìí le ara wọn ní "Dúdú" gẹ́gẹ́ bí àwọn aláwọ̀ funfun ṣe ma ń tọ́ka sí wọn. Wọ́n ka gbólóhùn "*Dúdú* kún èdè ìperí àwọn aláwọ̀ funfun. The *[[AP Stylebook]]* 
Ọ̀nà oríṣiríṣi ni àwọn ènìyàn àwùjọ kọ̀ọ̀kan ma ń lò láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá aláwọ̀ dúdú ni ẹnìkan tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. Àmọ́ àwọn ọ̀nà wọ̀nyí ti yí padà ní òde òní. Púpọ̀ nínú àwọn orílẹ̀-èdè àgbáyé lónìí ni wọ́n lè pe ẹnìkan ní aláwọ̀ dúdú látàrí àwọ̀ tàbí irúfẹ́ ipò tí ẹni bẹ́ẹ̀ bá wà ní àwùjọ àwọn ènìyàn kan. Ní orílẹ̀-èdè Bríténì, wọ́n lè tọ́ka sí *Dúdú* gẹ́gẹ́.bí ẹ́ni àwọ̀ rẹ̀ dúdú, tí kìí ṣe ọmọ bíbí orílẹ̀ Yúróòpù. Ní ẹkùn Australasia, àwọn ma ń tọ́ka sí *Dúdú* gẹ́gẹ́ bí àwọn tí ìran wọn *dú* láwọ̀l.
Ní ọkàn ẹnikẹ́ni, àwùjọ, Ìlú, agbègbè tàbí orílẹ̀-èdè yóòwù lágbàáyé, gbólóhùn *Dúdú* jẹ́ gbólóhùn ijọ́un, tí ó ń tàbùkù, kó ẹrẹ̀ báni tabí gbólóhùn ìfojú pani rẹ́ tí kò yẹ.kí ẹnikẹ́ni ó ma lò láti ṣàpèjúwe, tọ́ka, tàbí ṣàdáyanrí ẹnìkan, tàbí àwùjọ ènìyàn kankan lágbàáyé. Bí kìí ṣe láti fi sọ irúfẹ́ àwọ̀ tí irúfẹ́ ẹni tàbí àwọn ènìyàn náà ní. 
 

## Ilẹ̀ Áfíríkà

### Apá Àríwá ilẹ̀ Áfíríkà

Ọpọ àwùjọ àwọn ènìyàn aláwọ̀ dúdú apá Àríwá ilẹ̀ Áfíríkà ni wọ́n ti wà ṣáájú kí wọ́n ó to ní ìmọ̀ àti òye a ń kọ̀tàn nípa àwọn ènìyàn. Àwọn mìíràn lára wọn jẹ́ àwọn ènìyàn tí wọ́n tẹ̀dó sí àwọn ìletò káàkiri látàrí òwò àti kárà-kátà tí wọ́n ma ń ṣe, tàbí lẹ́yìn tí àwọn Lárúbáwá kò wọn lẹ́rú ní ńkan bí ọ̀rùndún méje sèyìn (7th centuries). 
In the 18th century, the Moroccan Sultan Moulay Ismail "the Warrior King" (1672–1727) raised a corps of 150,000 black soldiers, called his Black Guard.

## Àwọn Itokasi
Àkójọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Benin

Àtòjọ Àwọn Ààrẹ orílẹ̀-èdè Olómìnira Benin

## Presidents of Benin, 1960&ndash;present

## Notes

## Latest election

*

## Itokasi

Ẹ̀ka:Benin
Mathieu Kérékou

**Mathieu Kérékou**, bakanna bi **Ahmed Kérékou**, (ojoibi 2 September 1933) je Aare orile-ede Benin lati 1972 de 1991 ati lati 1996 de 2006.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Pítsílẹ́mu

thumb|Agbègbè ìbílẹ̀ Augustín Ross, Pítsílẹ́mu.

**Pichilemu** (, ) je ilu kekere leba odo igbadun tobudo si arin orile-ede Tsili bakanna o tun je oluilu Igberiko Cardenal Caro.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Tsílè
Basseterre

thumb|Basseterre.
**** je oluilu ni Ariwa Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Belmopan

thumb|Ilé-aṣòfin Belmopan.

**Belmopan** (), pelu iye eniyan to je 16,400, ni oluilu ile Belize.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Bridgetown

thumb|Bridgetown.
**** jẹ́ olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà. 

## ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Charlotte Amalie, Àwọn Erékùṣù Wúndíá ti Amẹ́ríkà

thumb|Ìwò St. Thomas, Charlotte Amalie.
**** je oluilu ni Ariwa Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Marigot, Saint Martin

**** je oluilu ni Ariwa Amerika. 
thumb|Marigot_Saint_Martin

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Fort-de-France

thumb|250px|Fort Saint Louis seen from the sea
[thumb|250px|The frigate ''[FS Ventôse|Ventôse* can be seen behind the old fort]]

*'Fort-de-France''' ni oluilu Martinique tii se ipinpa okere Fransi ni Karibeani ni Ariwa Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Fort-de-France
Plymouth, Montserrat

**Plymouth** lo je oluilu ati bode kan soso si Montserrat, to je agbegbe okere ti Isokan Ile-oba to budo si Caribbean Sea.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Road Town

**Road Town**, to budo si Tortola, je oluilu ti British Virgin Islands.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Roseau

**Roseau** (Kwéyòl: *Wozeau*) ni oluilu ati ilu titobijulo ni orile-ede Dominica.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
St. George's, Grẹ̀nádà

thumb|The Carenage C, St. George.
**** je oluilu ni Ariwa Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
San José, Kóstá Rikà

**San José** (, ) ni oluilu ati ilu titobijulo ni orile-ede Kosta Rika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
San Salvador

**San Salvador** je oluilu ati ilu titobijulo ni orile-ede El Salvador. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Willemstad, Ántíllès àwọn Nẹ́dálándì

**Willemstad** je oluilu Netherlands Antilles ni apa Ariwa Amerika.
 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Kollington Ayinla

**Kọ́láwọlé "Kollington" Ayinla (tí a bí ní ọdún 1953)** jẹ́ òlòrín fújì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó wá láti ilọta, èyí tí í ṣe abúlé kan tí ó wà ní gbangba ìlú Ìlọrin ní Ìpínlẹ̀ Kwara, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ènìyàn tún ma ń pe Kollington Ayinla ní Bàbá Alátíká, Kèbè-n-Kwara, àti Bàbá Alágbàdo.

## Ìgbésí ayé
Ayinla ati olùbádíje ọ̀rẹ́ rẹ, Ayinde Barrister ni wọ́n fi sí ipò kanná àn gẹ́gẹ́ bí i àwọn òṣèré olórin méjì tí ó gbajúmọ̀ jùlọ tí wọ́n sì tún jẹ́ àwọn tí ó jẹ gàba lórí orin fújì láti ìgbàtí orin fújì ti bẹ̀rẹ̀ ní àwọn ọdún 1970 sí àwọn ọdún 1990 ní àkókò tí orin fújì ti di ijó tí ó gbajúmọ̀ tí àwọn ènìyàn ń jó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Laarin àwọn ọdún 1970 sí àwọn ọdún 1980, Kollington wà ní ipò kanna pẹ̀lú Barrister gẹgẹ bí i aṣíwájú àti gbajúmọ̀ fún àwọn orin fújì bí i àpàlà àti wákà ní ilẹ̀ Nàìjíríà. Àwọn ẹlẹ́sìn mùsùlùmí ni wọ́n pọ̀jù nínú àwọn tí ń kọ àwọn orin fújì yí tí wọ́n sì ń ṣe àmúlò ohùn wọn láti kọ wọ́n ṣùgbọ́n tí wọn kò ṣe àmúlò gìtá láti le ṣe àfihàn ìjìnlẹ̀ ohùn orin ìbílẹ̀. Kollington bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gbígba orin sílẹ̀ fún EMI ti ilẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1974, àti wípé ní ọdún 1978, iṣẹ́ orin kíkọ rẹ yọrí sókè fún ìgbà díẹ̀ ju ti barrister lọ ní àkókò tí ó mú Ìlu-Bàtá wọ inú orin fújì ( títí di àkókò yẹn, ìlù aláfisọ̀rọ̀ tàbí aláfùnpọ̀ ni wọ́n má ń lò fún orin fújì) èyí tí ó mú ìwúrí bá àwọn tí ó ń ra àwo orin fújì. Ní ọdún 1982, nígbàtí orin fújì bẹ̀rẹ̀ sí ní fi igbagágba pẹ̀lú orin jùjú gẹ́gẹ́ bí i orin ìbílẹ̀ tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Kọllington ṣe ìdásílẹ̀ àmì ìdánimọ̀ orí àwo-orin tirẹ̀ tí ó pè ní kollington Records nípasẹ̀ èyí tí ó fi gbé àwo-orin ọgbọ̀n, ó kéré jù, jáde laarin ọdún márùn ún. Bí orin fújì ṣe ń gbajúmọ̀ si tí ̀atìlẹyìn àwọn olólùfẹ́ orin àwọn òṣèré méjèèjì yí si ń pọ̀ si nípasẹ̀ ríra àwo-orin wọn, bẹ́ ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni ìṣọ̀tá tí ó wà laarin Kollington àti Barrister n dinku. Ní ọdún 1983, Kọllington àti Barrister ní ànfààní làti dúró ní ẹ̀gbẹ́ ara wọn nígbà tí wọ́n lọ bá wọn ṣọ̀fọ̀ níbi ìsìnkú Haruna Iṣọla tí í ṣe gbajúmọ̀ olórin àpàlà. Ní́ àárín àwọn ọdún 1980s ní ifagagbága tuntun òmíràn tún jẹyọ pẹ̀lú Salawa Abẹni, ọba wákà, ẹni tí ó ń sòkò ọ̀rọ̀ èébú sí kọllington Ayinla lórí oríṣiríṣi àwọn àwo-orin tí wọ́n gbé jáde àti èyí tí ó tako àwọn àwo-orin tí ó jáde.

Ó jẹ́ ǹ kan ìbànújẹ́ pé àwọn tí kì i sọ èdè yòrùbá rí àwọn ọ̀rọ̀ àlùfànṣá yi gẹ́gẹ́ bí i àwọn ọ̀rọ̀ tí kò mú òye dání, bíòtilẹ̀jẹ́ wípé àfilọ̀ ẹ̀rú-ìlù àti orin afúnra yi kárí gbogbo àgbáyé.

Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1980s, Ayinla bẹ̀rẹ̀ ilé-iṣẹ́ àwo-orin tirẹ̀, èyí tí ó sọ ní Kollington Records láti má a ṣe àgbéjáde àwọn orin rẹ̀. Títí di òní yi, Kollington wà gẹ́gẹ́ bí i olórin aláìlẹ́gbẹ́, lẹ́yìn tí ó ti ṣe àkọsílẹ̀ àwo-orin àádọ́ta èyí tí ó jẹ́ wípé púpọ̀ nínú wọn ni wọ́n gbé jáde ní ilẹ̀ Nàìjíríà.

Ní ọdún 2019, Ayinla sọ wípé níṣe ni ò un fi iṣẹ́ ológun sílẹ̀ fún iṣẹ́ orin.

## Awon Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin fújì ará Nàìjíríà
Babatunde Elegbede

**Muftau Adégòkè Babátúndé Elégbèdé** (c. 1939 - 19 June 1994) òun náà tún ni **Túnde Elégbèdé**. Ó jẹ́ ọ̀gá ológun ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River nígbà kan rí. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Donald Etiebet

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Cross River tele. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Ibrahim Kefas

**** (Oṣu Kini Oṣu Kini Ọjọ 27, Ọdun 1948 - Oṣu Kẹwa Ọjọ 1, 2021) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Cross River tele. 

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà
Paul Omu

**Paul Ufuoma Omu** An haife shi a 1940 kuma ya mutu a ranar 29 ga Afrilu, 2025, je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Cross River tele. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Paul Krugman

**Paul Robin Krugman** (; ojoibi February 28, 1953) je onimo ikowo, alayokakiko ati olukowe omo orile-ede Amerika. O je Ojogbon Oro Okowo ati Ikariaye ni Woodrow Wilson School of Public and International Affairs, Yunifasity Princeton, Ojogbon Centenary ni London School of Economics, ati akoro olootu fun *[[The New York Times]]*. Ni 2008, Krugman gba Ebun Iseranti Nobel ninu Oro-okowo fun afikun re si Ero Idunaduna Tuntun ati Jeografi Oro-Okowo Tuntun. Iwe-iroyin igbadegba Prospect Magazine diboyan gege bi omowe eni ekefa larin awon 100 tolewaju lagbaye ni 2005. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1953
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Ọ̀rọ̀-Òkòwò
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Amẹ́ríkà
Yunifásítì Princeton

**Yunifásítì Princeton** je yunifasity aladani asewadi to budo si Princeton, New Jersey, orile-ede Amerika.

## Itokasi

Princeton
London School of Economics

**London School of Economics and Political Science**, ti a mo lasan bi **London School of Economics** tabi **LSE**, je ile-eko pataki ti Yunifasiti ilu London ni London, Ilegeesi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan
Chris Ngige

**Christian Nwabueze Ngige** (bíi ní Ọjọ́ kẹjọ Oṣù kẹjọ Ọdún 1952) jẹ́ gómìnà Ipinle Anambra, Nàìjíríà láti Ọjọ́ Ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù karún Odún 2003 di Ọjọ́ kẹtàdínlógún Oṣù kẹta Odún 2006 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party. Wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àárín Anambra ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà ní Oṣù kẹrin Ọdún 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Virginia Etiaba

**** je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Anambra tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
John Kpera

Brigadier-General **John Atom Kpera** (born 3 January 1941) je omo ologun orile-ede Naijiria toti feyinti ati Gomina ni gba awon ijoba ologun fun awon Ipinle Anambra ati Benue tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
Princeton, New Jersey

thumb|200px|Nassau Street, Princeton's main street.
**Princeton, New Jersey** je ilu kekere ni orile-ede Amerika. Ibe ni Yunifasiti Princeton wa lati 1756.

## Itokasi
Datti Abubakar

Colonel **Datti Sadiq Abubakar** (ojoibi 30 Osu Keta, 1939)je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Anambra tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Jim Nwobodo

**James Ifeanyichukwu Nwobodo** tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí (Jim Nwobodo) (ni a bí ní Ọjọ́ Kẹ̀sán-án oṣù karùn-ún ọdún 1940) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà ìgbà kan ní Ìpínlẹ̀ Anambra lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Christian Onoh

**** jẹ́ olósélú ọmọ orílè-èdè Naijiria àti Gómìnà Ìpínlè Anambra tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Samson Omeruah

**Samson Emeka Omeruah** (14 August 1943 in Zaria, Northern Nigeria – 4 December 2006)  je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Anambra tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Herbert Eze

**Herbert Eze** je omo ologun orile-ede Naijiria totifeyinti ati Gomina Ipinle Anambra ati Ipinle Enugu tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu
Chukwuemeka Ezeife

**** (1937-2023) je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Anambra tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Dabo Aliyu

Olùrànlọ́wọ́ Ìǹspẹ́kítọ̀ Gbogbogbò ti ọlọ́pàá (fẹ̀hìntì) Dabo Aliyu CON mni psc jẹ́ Alákoso ìjọba ní ìpínlẹ̀ Anambra láti Oṣù kọkànlá sí Oṣù kejìlá ọdún 1993, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àbojútó ìpínlẹ̀ Yobe láti Oṣù kejìlá ọdún 1993 sí Oṣù kẹjọ ọdún 1996 ní àkókò ìjọba ológun ti General Sani Abacha. Ó jẹ́ olùrànlọ́wọ́ Olùdárí NSO State House Annex nígbà kan, ó tún jẹ́ Ìrànlọ́wọ́ Ìǹspẹ́kítọ̀ Gbogbogbò ti ọlọ́pàá ti agbègbè Zone 7 Abuja. A fún un ní àmì-ẹ̀yẹ lórí Ìdènà àwọn ìwà burúkú, ẹ̀bùn lórí Kọmísọ́nà ọlọ́pàá tí ó dára jùlọ nípasẹ̀ Olùyẹ̀wò Gbogbogbò ti ọlọ́pàá àtí ẹ̀bùn lórí iṣẹ́ ọlọ́pàá tó dára jùlọ ní Ìpínlẹ̀ Anambra. Ó ń gbé ní Ìpínlẹ̀ Kaduna, ó jẹ́ Sardaunan Ruma àkọ́lé ní ìlú abínibí rẹ̀, Ruma.

## Àwọn Ìtọ́ka Sí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Uduokaha Esuene

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Cross River tele. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Laura Chinchilla

**Laura Chinchilla Miranda** (ojoibi 28 March 1959) je oloselu ara Kosta Rika ati obinrin akoko Aare ile Kosta Rika. Ohun ni ikan ninu awon Igbakeji Aare si Óscar Arias Sánchez ati Alakoso Idajo ijoba re. Ohun aduroibo fun egbe PLN fun idiboyan Aare ninu ibiboyan gbogbogbo odun 2010 nibi to ti bori pelu 46.76% awon ibo didi. O je obinrin kefa ti yio je didiboyan bi Aare ni orile-ede Amerika Latini kan. She was sworn as president of Costa Rica on May 8, 2010.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Kóstá Rikà
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bàyélsà

This is a list of administrators and **Governors of Bayelsa State**, Nigeria. Bayelsa State was formed in 1996 from part of Rivers State.



## See also
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bauchi

This is a list of administrators and **governors of Bauchi State**, Nigeria.
Bauchi State was formed in 1976-02-03 when North-Eastern State was divided into Bauchi, Borno, and Gongola states. 



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹ̀bọ́nyì

This is a list of administrators and **Governors of Ebonyi State**, Nigeria.
Ebonyi State was created in October 1996 from the old Abakaliki division of Enugu State and old Afikpo division of Abia State.



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu

This is a list of administrators and **governors of Enugu State**.
Enugu State was formed on 27 August 1991 when it was split from Anambra State.

 
## E tun wo
*List of Governors of Anambra State 
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Emmanuel Ukaegbu

**** je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Anambra tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kébbí

This is a list of Kebbi State administrators and *Governors of Kebbi State*. 
Kebbi State was formed on 27 August 1991, when it was split off from Sokoto State. 



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Gòngólà

This is a list of administrators and **Governors of Taraba State**, Nigeria. Taraba State was created out of the former Gongola State on 27 August, 1991 by the military government of General Ibrahim Babangida.



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors

## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà

This is a list of administrators and **Governors of Delta State**, Nigeria, which was formed on 27 August 1991, when the old Bendel State was split into Edo State and Delta State. 


## E tun wo
*Nigeria
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ímò

Ìpínlẹ̀ Imo ni wọ́n dá sílẹ̀ ní ọjọ́ Kẹtàdínlógún oṣù kẹta ọdún 1976, àwọn Àtòjọ àwọn Gómìnà Gómìnà tí wọ́n ti ja ní Ìpínlẹ̀ naa:  



## Ẹ tún lè wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors

## Àwọn ìtókasí
*

Gomina
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kánò

This is a list of administrators and **governors of Kano state**.
Kano State was formed in 1967-05-27 when the Northern region was split into Benue-Plateau, Kano, Kwara, North-Central, North-Eastern and North-Western states.



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kogí

This is a list of Kogi State administrators and governors. Kogi State was formed in 1991-08-27 from parts of Benue State and Kwara State. 


## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwárà

This is a list of administrators and **Governors of Kwara State**. 
Kwara State, Nigeria was formed in 1967-05-27 when the Northern region was split into Benue-Plateau, Kano, Kwara , North-Central, North-Eastern and North-Western states; 



## E tun wo
* States of Nigeria
* List of all Nigerian state governors
## Itokasi
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun

This is a list of administrators and **governors of Osun State**. 
Osun State was formed on 1991-08-27 when it was split from Oyo State.


## E tun wo
*States of Nigeria
*List of Nigerian state governors
## References
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Rivers

This is a list of administrators and **Governors of Rivers State**, Nigeria. 
Rivers State was created in  1967 with the split of the Eastern Region of Nigeria.



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## Àwọn Ìtọ́kasí
*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Zamfara

Èyí ni àtòjọ àwọn **Gómìnà ìpínlẹ̀ Zamfara**, Nàìjíríà. Títí di ọdún 1996, agbègbè náà jẹ́ ara Ìpínlẹ̀ Sokoto.



## E tun wo
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Abubakar Salihu

thumb|Oloogbe ọgagun apaṣẹwa ti awọn ọmọ ogun oju ofurufu  Abubakar Salihu ń sọ̀rọ̀ ní Ìpínlẹ̀ Gongola tẹ́lẹ̀ (tí wọn pin si Ipinle Adamawa àti Taraba nísinsìnyí)

**** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Adámáwá tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Abubakar Saleh Michika

thumb|Asmi àti El-Rufi'a.

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Adamawa tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Mustapha Ismail

**** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Adámáwá tẹ́lẹ̀.

## Itokasi
 

 

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwárà
Ahmadu Hussaini

**Ahmadu Hussaini** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Adamawa tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Boni Haruna

**Boni Haruna** (ojoibi 12 June 1957) lo je Gomina fun Ipinle Adamawa ni orile-ede Nigeria lati 29 May 1999 titi di 29 May 2007. O je omo egbe oloselu People's Democratic Party (PDP).

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
James Shaibu Barka

**** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Adípò Gómìnà Adámáwá tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹdó

This is a list of administrators and **governors of Edo State**, Nigeria, which was formed in 27 August 1991 when the former Bendel State was divided into Edo State and Delta State.


## E tun wo
*List of Governors of Bendel State
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors

## References
*
Mohammed Kaliel

**Mohammed Bello Kaliel** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Bauchi tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bauchi
Mohammed Sani Sami

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Bauchi tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bauchi
Jóṣúà Madaki

**Joshua Mamman Madaki** (1947–2003), Ogagun Agba, je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Bauchi tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bauchi
Àsìá ilẹ̀ Sẹ̀nẹ̀gàl

[thumbnail|250px|right|[Fáìlì:FIAV 111111.svg|23px Flag ratio: 2:3]]
**Àsìá ilẹ̀ [[Sẹ̀nẹ̀gàl]]**

## Itokasi

Senegal
Àwọn àmì ọ̀pá àṣẹ Áfríkà

right|250px

African countries have the following coats of arms or national emblems:
}(ǀXam: ''Unity In Diversity")(literally "Diverse People Unite")
|Coat of arms of South Africa
|-
|Sudan
|100px
|Al-Nasr Lana()
|Coat of arms of Sudan
|-
|Swaziland
|100px
|Siyinqaba()
|Coat of arms of Swaziland
|-
|Tanzania
|100px
|Uhuru na Umoja()
|Coat of arms of Tanzania
|-
|Togo
|100px
|Travail, Liberté, Patrie()
|Emblem of Togo
|-
|Tunisia
|100px
|Order, Liberty, Justice
|Coat of Arms of Tunisia
|-
|Uganda
|100px
|For God and My Country
|Coat of arms of Uganda
|-
|Zambia
|100px
|One Zambia, One Nation
|Coat of arms of Zambia
|-
|Zimbabwe
|100px
|Unity, Freedom, Work
|Coat of arms of Zimbabwe
|}

## Dependencies, Autonomous Regions, Autonomous Cities and other territories

Ẹ̀ka:Áfríkà
Samuel Odulana Odugade I

Oba **Samuel Odulana Odugade I** (ojoibi 20 October, 1920)  ni Olubadan ogoji lowolowo ni ilu Ibadan. O gun ori ite ni 2007. O ropo Oba Yunusa Ogundipe, *Arapasowu 1*.  

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Olúbàdàn
Ẹ̀ka:àwọn ará Nàìjíríà
Oladipo Phillips Ayeni

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Bayelsa tele.

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bàyélsà
Omoniyi Caleb Olubolade

**Omoniyi Caleb Olubolade** (ojoibi 30 November 1954 o si ku ni Oṣu Karun ọjọ 11, Ọdun 2025) je Navy Captain totifeyinti ni ibise ologun ojuomi orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Bayelsa tele. O je yiyansipo Alakoso Ojuse Pataki ninu kabineti Aare Goodluck Jonathan ni 6 Osu Kerin, 2010.

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bàyélsà
Diepreye Alamieyeseigha

**Diepreye Solomon Peter Alamieyeseigha** ("DSP") (tí a bí ní ọjọ́ kerìndínlógún oṣù kọkànlá, ọdún 1952) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Bayelsa télèrí. Ní oṣù kejì ọdún 2023, orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fọwọ́ sí àdéhùn pẹ̀lú Nàìjíríà fún ìdápadà nǹkan bíi mílíọ̀nù kan dọ́là tí Deprieye Alamieyeseigha ti kó jẹ. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bàyélsà
Abdullahi Shelleng

**** (ibi 1942) je omo ologun orile-ede Naijiria toti feyinti ati Gomina Ipinle Benue tele.

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
Aper Aku

**Aper Aku** (1938 - 1987) je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Benue tele lati October 1979 - December 1983.

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
Adebayo Lawal

**Adebayo Hamed Lawal** (born 14 September 1941 o si ku ni Oṣu Karun ọjọ 23, Ọdun 2024) je omo ologun orile-ede Naijiria to ti feyinti ati Gomina Ipinle Benue tele lati July 1978 de October 1979.

Adebayo je oga adari awon omo ologun labe ijoba olusegun obasanjo.

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
Moses Adasu

**Moses Orshin Adasu** (ibi 1942) je oloselu omo orile-ede Naijiria to fi gba kan je Gomina Ipinle Benue tele.

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
George Akume

**George Akume** (bíI Ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀ Oṣù kejìlá Ọdún 1953) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Benue tẹ́lẹ̀. Òhun ni ààrẹ Ile-igbimo Asofin Naijiria tí ó sì jẹ́ aṣojú fún  abasoju Àríwá-ìwòorùn Benue láti Ọjọ́ Ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù karún Ọdún 2007.
 
Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2007 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress of Nigeria.

## Àwọn ìtọ́kasí

 

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Shehu Musa Yar'Adua

**Shehu Musa Yar'Adua** (March 5, 1943 – December 8, 1997) je omo orile-ede Naijiria to je onisowo, jagunjagun ati oloselu. Nigba ijoba ologun Ogagun Olusegun Obasanjo, Yar'Adua ni o je igbakeji olori orile-ede gege bi Oga Gbogbo Omose Ologun. Yar'Adua ku ni ogba ewon ni ojo 8 osu 12, 1997 leyin atimole re lowo ijoba ologun Ogagun Sani Abacha nitori akitiyan re fun ijoba arailu.

Shehu Musa Yar'Adua ni egbon Aare Naijiria tele Umaru Yar'Adua.    

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Yar'Adua wa lati ilu Katsina lati idile oba . Baba Musa Yar'Adua, je  oluko,won je oye Minisita fun ọrọ Eko  lati 1957 si 1966 nigba Naiijiria Orilẹ -ede Akọkọ won je oye Tafidan Katsina ni ilu Katsina ati Mutawallin Katsina (*keeper of the treasury*). Baba  to bi baba Yar'Adua's , Malam Umaru je Mutawalli, aburo  e  Umaru Yar'Adua, je olori ede ti Naiijiria  lati 2007 to 2010 . 

Yar'Adua ka ile-ẹkọ ni Sẹkọndiri Katsina Middle School ati  Katsina Provincial School (ti je Government College, Katsina) awon ati  Muhammadu Buhari jo je ọmo ile -iwe naa. 

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:àwọn ará Nàìjíríà
Owoye Andrew Azazi

Ogagun ** Owoye Andrew Azazi** (rtd) (1 February 1952 – 15 December 2012) je oga agba fun oro abo ara Naijiria to sise bi Oludamoran Abo Orile-ede fun Aare Goodluck Jonathan, o tun sise bi  Oga awon Omose Ologun (CDS) ile Nigeria, ati Oga awon Omose Agbogun (COAS). Ki o to di oga awon omose agbogun, ohun lo je Alase Gbogbo Osise (GOC) Eka 1k Ile-ise Agbogun Naijiria to budo si Kaduna.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ọ̀gá Ọmọṣẹ́ Agbógun Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
Martin Luther Agwai

Ogagun **Martin Luther Agwai**(ojoibi 8 Osu Kokanla 1948) omo ologun orile-ede Naijiria. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
Paul Dike

**** je omo ologun orile-ede Naijiria. 

## Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
Babafemi Ogundipe

**Babafemi Ogundipe** (6 September, 1924 - November, 1971) je oga ologun ni Ile-ise Ologun orile-ede Naijiria. O je Ẹlẹ́ẹ̀ṣọ́.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
J. E. A. Wey

**Joseph Edet Akinwale Wey** (ojoalaisi 12 December 1990)  je omose ologun ojuomi orile-ede Naijiria to figba kan je,  bi olori Ile-ise Ologun Ojuomi Naijiria, adipo Alakoso Oro Okere, ati Oga Gbogbo Omose Ologun ni Ibujoko Togajulo, eyi to so di *[[de facto]]* Igbakeji Aare ile Naijiria nigba ijoba Yakubu Gowon. O fi tipatipa feyinti nigba ti Murtala Mohammed fitipagbajoba lowo Gowon.

## References

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
Taliban

thumb|Àwon atako ìjọba ní ìlú Taliban.

Awon **Taliban** ( **', to tumosi "awon akeko"), tabi **Taleban''', je Egbe igbesekankan oloselu asemale Sunni to sejoba orile-ede Afghanistan lati 1996 titi digba ti won je lile kuro ni opin 2001 nigba Operation Enduring Freedom.

## Itokasi
Sunni

Awon **Sunni** ni eka awon musulumi to pojulo laye, won 85% gbogbo awon 1.5 legbegberunkeji elesin islam.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn mùsùlùmí
Èdè Pashtó

**Pashto** (Naskh: پښتو - ; tabi transliterated *Pakhto*, *Pushto*, *Pukhto*, *Pashtu*, *Pathani *or *Pushtu*), tabi bakanna bi **Afghani,** je ede Indo-Europe ti won so agaga ni Afghanistan ati apaiwoorun Pakistan. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn èdè
Miami

**Miami** ( tabi ) je ilu totobi to budo si et oku Atlanti ni apaguusuilaorun Florida, ni Orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Florida
Stuttgart

thumb|Stuttgart (2007)
**** je ilu ni orile-ede Jẹ́mánì.

## Gbajumo osere
* Torsten Haß: O kọ ẹkọ ni Stuttgart (1994-1996)
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel: A bi i ni Stuttgart (1770)
* Theodor Heuss: O ku ni Stuttgart (1963)
* Max Horkheimer: A bi i ni Stuttgart (1895)
* Friedrich Schiller: O kọ ẹkọ ni Stuttgart (1773-1780)
* Richard von Weizsäcker: A bi i ni Stuttgart (1920)
* Timo Werner: A bi i ni Stuttgart (1996)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Baden-Württemberg
Munich

**Munich** (, ; ) je oluilu Bavaria, Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ilú àti abúlé ní Jẹ́mánì
Hamburg

**** je ilu ni orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Ẹ̀ka:Àwọn ilú àti abúlé ní Jẹ́mánì
Wiesbaden

**** je ilu ni orile-ede Jẹ́mánì, ni oluilu *[[States of Germany|Ipinle]]* Hesse.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ilú àti abúlé ní Jẹ́mánì
Saarbrücken

thumb|right
**** je ilu ni orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ilú àti abúlé ní Jẹ́mánì
Dresden

thumb|Aerial view of the city of Dresden

**Dresden** () ni oluilu ipinle Free State of Saxony ni orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ilú àti abúlé ní Jẹ́mánì
Magdeburg

**Magdeburg** (; local: ; Low Saxon: *Meideborg,* ), ni oluilu *[[States of Germany|Ipinle]]* Saxony-Anhalt, Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ilú àti abúlé ní Jẹ́mánì
Baden-Württemberg

**** je ikan ninu awon ipinle 16 orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Brandenburg

**Brandenburg** (; Lower Sorbian: *Bramborska*; Upper Sorbian: *Braniborska*) je ikan ninu awon ipinle 16 orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Nordrhein-Westfalen

**North Rhine-Westphalia** je ikan ninu awon ipinle 16 orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Saxony-Anhalt

thumb
**** je ikan ninu awon ipinle 16 orile-ede Jẹ́mánì.

## County-ipele ilu
* Magdeburg (*olu*)
* Halle (Saale)
* Dessau-Roßlau

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Saxony

[thumb|300px|The climate of [Dresden, the capital of Saxony and situated on the Elbe in eastern middle Germany, as measured and recorded in Klotzsche (altitude 227&nbsp;m)]]
**Free State of Saxony** ( ; ) je ikan ninu awon ipinle 16 orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Thuringia

thumb|Erfurt cathedral àti Ilé-ìjọsìn sever, Ìpínlẹ̀ Thuringia.
**** je ikan ninu awon ipinle 16 orile-ede Jẹ́mánì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì
Àwọn Ìpínlẹ̀ Jẹ́mánì

Órile-ede Jẹ́mánì je orile-ede olominira ijoba apapo to ni awon ipinle 16 ti won pe ni Jemani ni Länder (eyokan *Land*).

### Agbewo

## Itokasi
Àsìá ilẹ̀ Jẹ́mánì

**Àsìá ilẹ̀ [[Jẹ́mánì]]** pinsi awometa to ni ida gbooro to dogba meta to ni awo onibibibi ile Germany: dudu, pupa ati wura.

## Itokasi

Jemani
Àsìá ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Tòṣèlúaráìlú ilẹ̀ Kóngò

**Àsìá ilẹ̀ [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Tòṣèlúaráìlú ilẹ̀ Kóngò]]** 

## Itokasi

Kongo
Bhisho

thumb|Bhisho

**Bhisho** je ilu ni orile-ede Guusu Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Gúúsù Áfríkà
Polokwane

**Polokwane**, totumosi "Ibi Abo", je ilu ni orile-ede Guusu Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Gúúsù Áfríkà
Mbombela

**Mbombela** tàbí Nelspruit jé ìlú ní orílè-èdè Gúsù Afíríkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Gúúsù Áfríkà
Eastern Cape

thumb|Seal Point Lighthouse, EC.
**** je ikan ninu awon igberiko 9 ni orile-ede Guusu Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Free State

**Free State** jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn igberiko 9 ní orílẹ̀-èdè Guusu Áfíríkà.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Gauteng

**Gauteng** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìgbèríko 9 ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
KwaZulu-Natal

thumb|KwaZulu-Natal ilé ìṣofin, Pietermaritzburg, South Africa
**** jẹ ọ̀kan nínú àwon igberiko mẹsan (9) ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Limpopo

**Limpopo** is the northernmost province of South Africa. It is named after the Limpopo River, which forms the province's western and northern borders. The capital and largest city in the province is Polokwane (formerly Pietersburg).

The province was formed from the northern region of Transvaal Province in 1994, and was initially named **Northern Transvaal**. The following year, it was renamed **Northern Province**, which remained the name until 2003, when it was formally changed to Limpopo after deliberation by the provincial government and amendment of the South African Constitution. An alternate name considered for the province was Mapungubwe.

**** jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn igberiko 9 ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Northern Cape

**** je ikan ninu awon igberiko 9 ni orile-ede Guusu Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Rustenburg

**** je ilu ni orile-ede Guusu Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Gúúsù Áfríkà
Suleiman Saidu

**Suleiman Saidu** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Rivers tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Rivers
Anthony Ukpo

**Stephen Anthony Ukpo** (b. 16 July 1947 d. - 6 September 2021) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Rivers tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Rivers
Gúúsù Sudan

**Gúúsù Sudan**, lonibise bi **Orileominira ile Gúúsù Sudan**, je orile-ede tileyika kan ni Ilaorun Afrika. Juba ni oluilu re. O ni bode mo Ethiopia ni ilaorun; Kenya, Uganda, ati Orileominira Oseluarailu ile Kongo ni guusu; Orileominira Aringbongan Afrika ni iwoorun; ati Sudan ni ariwa. 

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Áfríkà
Àsìá ilẹ̀ Ẹ́gíptì

thumb|right|300px| 
thumb|right|200px|Presidential Standard
  
**Àsìá ilẹ̀ Ẹ́gíptì** je ti orile-ede Ẹ́gíptì ni Afrika.  

## Itokasi

Egypt
Àsìá ilẹ̀ Ghánà

**Àsìá ilẹ̀ [[Ghánà]]** ni Afrika.  

**Àsìá** kìí ṣe agbègbè ni Ghana, sùgbọ́n kọnputa kan, sibẹsibẹ Ghana, orilẹ-ede Iwọ-oorun Afirika kan, ni awọn ibatan to lagbara pẹlu Asia nipasẹ iṣowo (fifiranṣẹ awọn ohun elo aise bi goolu si awọn ile-iṣelọpọ Asia), awọn paṣipaarọ aṣa (bii Awọn ẹkọ Asia ni Afirika), ati awọn ere bọọlu ọrẹ kariaye to ṣẹṣẹ pẹlu awọn ẹgbẹ Esia (Japan, South Korea) ni ipari 2025. Ghana tun n yi idojukọ idagbasoke idagbasoke rẹ si idiyele agbegbe, lakoko ti Asia tun n gbe awọn ohun elo idagbasoke rẹ pọ si. awọn agbegbe ti ngbe inu rẹ.  

## Itokasi

Ghana
Àsìá ilẹ̀ Màláwì

**Àsìá ilẹ̀ Màláwì ** je ti orile-ede Màláwì ni Afrika.  

## Itokasi

Ẹ̀ka:Màláwì
Malawi
Àsìá ilẹ̀ Guinea-Bissau

**Àsìá ilẹ̀  [[Guinea-Bissau]]** ni Afrika.  
[252px|right|thumb|[Fáìlì:FIAV 111111.svg|23px Flag ratio: 1:2]]

## Itokasi

Guinea
Vancouver

**Vancouver** () je ilu eti odo to wa ni Lower Mainland ti British Columbia, Kanada. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Kánádà
John Dewey

**John Dewey** (October 20, 1859 – June 1, 1952) je amoye omo Orile-ede Amerika.

## Awon Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1859
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1952
Ẹ̀ka:Àwọn amòye ará Amẹ́ríkà
Paul Samuelson

**Paul Anthony Samuelson** (May 15, 1915 – December 13, 2009) je aseoro-okowo ara orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1915
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2009
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Ọ̀rọ̀-Òkòwò
Ẹ̀ka:àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Amẹ́ríkà
Musa Usman

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bọ̀rnó
Mohammed Maina

**** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Borno tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bọ̀rnó
Maina Maaji Lawan

**Maina Maaji Lawan** jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Borno tẹ́lẹ̀. Wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àríwá Ìpínlẹ̀ Borno ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Nigeria Peoples Party ANPP.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bọ̀rnó
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Abubakar Waziri

**Abubakar Waziri** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina won ipinle Bendel ati Borno tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bendel
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bọ̀rnó
Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà

**Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà** jẹ́ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin gíga ti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin oníbínibí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. O ní àwọn asò̀fin 109: ìkọ̀ọ̀kan àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́r̀ndínlógójì jẹ́ pípín sí agbèègbè asòfin mẹta tí wón dìbòyàn asòfin kọ̀ọ̀kan; bé̀ẹ̀ sì ni agbè̀gbè olúìlú ìjọba àpapọ̀ náà dìbòyàn asòfin kan pééré.

## Awon Arannise Ipinle Naijiria

## Àwọn Alàgbà

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà
Martins Yellowe

**Martins Yellowe Ibiapaye** (1946-2009)
je Alagba ni Ile Alagba Asofin Naijiria lati 1999 de 2003 ati lati 2003 de 2007.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Májẹ̀mú Titun

**Majẹmu titun** ni ìpín kejì tí Bíbélì mímọ Kristẹni. Ó sọ nípa àwọn ẹ̀kọ́ àti ìgbẹ́ ayé Jesu,o tún sọ nípa ìgbé ayé àwọn Kristẹni.

Májẹ̀mú titun jẹ́ àpapọ̀ àwọn ìwé Kristẹni tí wón ko ní èdè Griki, oríṣi àwọn ènìyàn mimo ni ó ko àwọn ìwé yìí. Majẹmu titun ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjọ jẹ́ àpapọ̀ ìwé metadinlogbon. 

* Àwọn ìwé Ìhìn réré mẹ́rin(Mátíù, Maru, Lúùkù àti Jòhánù). 
* Ìwé ìṣe àwọn Àpọ́sítélì 
* Àwọn ìwé mẹ́tàlá Àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù 
* Ìwé sí àwọn Hébérù
* 7 Àwọn ìwé méje sí àwọn Kristẹni 
* Ìwé ìfihàn.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Ìhìnrere Jòhánù

**** ni iwe kerin akoko ninu majemu titun ti Bibeli Mimo. Ójé ara àwon ìwé Bibeli Mimo tí o soro lopolopo nípa ise ìránsé Jesu, a ti awo Johanu Aposteli ko ìwé yi. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Ìhìnrere Márkù

**** tí àwọn miran ń pè **Ihinrere gẹ́gẹ́ bi ti Marku** tàbí **Marku** ni ìwé kejì nínú àwọn ìwé mẹ́rin ti ìhìn rere nínú Bíbélì. Ó sọ nípa ìsẹ́ ìránṣẹ́ Jésù láti ìgbà tí a ti ọwọ Jòhánù onitebomi rìí bomi títí di ìgbà tí wọ́n kàn mọ́ àgbélébùú, tí wón sin sí ibojì àti ìgbà tí ibojì rẹ́ ṣófo. Bí ó tilè jé wípé ìhìn rere Marku kò sọ nípa ibí rẹ̀ láti owó Èmi Mímọ́ tàbí ìfarahàn rẹ̀ lẹ́yìn àjíǹde(àwọn ìwé Ìhìn Rere tó kù fi ìdí èyí múlè.. 

Ìhìn rere Marku fi Jésù hàn gẹ́gẹ́ bi Olùkọ́, awonisan, onísẹ́ ìyanu àti ọmọ ènìyàn. Ìhìn rere Marku parí pẹ̀lú sí ṣófo ibojì tí a sin Jesu sí, pẹ̀lú ìlérí láti pàdé ní Galilee, àti sí sọ fún àwọn ọmọ ẹ̀yìn láti polongo àjíǹde Jesu.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ onímò ìtàn gbàgbó pé a kò ìhìn rere Marku láàrin 66-74 AD. Ìgbà dí ẹ̀ sáájú tàbí lẹ́yìn tí wọ́n wọ́ tempili kejì ní 70AD..

## Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Episteli Kìnní sí àwọn ará Tẹsalóníkà

**Episteli Kìnní sí àwọn ará Tẹsalóníkà** jẹ́ ìwé Májẹ̀mú Titun nínú Bíbélì Mímọ́.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Bíbélì
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ìwé Ìfihàn

**Ìwé Ìfihàn Jòhánù** tabi **Ìwé Ìfihàn** tabi **Ìfihàn** ni soki je iwe to gbeyin ninu Majemu Titun inu Bibeli Mimo. Iwé Ìfihàn so nipa awon ohun ti o ma dé ninu awon ojo ni ipari agbayé. O n so nipa Jésu, ìpọ́njú ńlá, idajo, orun-apaadi, aami 666, ati be be lo.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Májẹ̀mú Láéláé

thumb|Àwòrán tó ń ṣàfihàn májẹ̀mú láéláé.
**Májẹ̀mú Láéláé** je apa kinni ninu Bibeli Mimo, tí ó ní ìwé ọkàn dín logoji, tí wón kó ni èdè Hébérù. Apá kejì Bíbélì mímọ́ ni májẹ̀mú tuntun, èyí tí a ko ni èdè Griki, tí ó sì jẹ́ àkójọ ìwé metadinlogbon. 

Májẹ̀mú láéláé jẹ́ akojopo orísi àwọn ìwé tí orisi àwọn ènìyàn mímọ́ ko ni ọpọlọpọ ọdún sẹ́yìn..

Àwọn Kristẹni pín majẹmu Láéláé sí merin: àkókò ni ìwé marun àkókò; àwọn ìwé tí ó sọ nípa ìtàn àwọn ọmọ Israeli, láti ìṣẹ́gun wọn ní Canani sí ìgbà tí a kọ Bábílónì lẹ́ru; àwọn ìwé ọgbọ́n àti ewì àti àwọn ìwé nípa àwọn wòlíì májẹ̀mú Láéláé.

Májẹ̀mú láéláé jẹ́ àkójọ ìwé ọkàn dín logoji, bí ó tilè jẹ́ wípé ìwé Májẹ̀mú Láéláé tí àwọn ìjọ míràn bí ìjọ Kátólíìkì ń lò ní ìwé tí ó tó merindinladota.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Fáráò

[thumb|After [Djoser of the third dynasty, pharaohs usually were depicted wearing the Nemes headdress, a false beard, and an ornate kilt]]

 
**Fáráò**

## Itokasi
Karachi

**Karachi** (, , Hindi: कराची, *Karāchi*) ni ilu titobijulo, ebute gbongan ati oluilu idunadura orile-ede Pakistan.

## Itokasi
Ẹgbẹ́ olóṣèlú

**Ẹgbẹ́ olóṣèlú** je agbajo oloselu kan to n wa lati gba ati lo agbara iselu ninu ijoba, nipa pipolongo idiboyan, eko aralu tabi iseakitiyan. Awon egbe oloselu le ni ero iselu ti won ko sinu eto egbe oloselu to ni ohun pato ti won fe se ninu eyi to ko gbogbo won papo.

Ẹgbẹ́ olóṣèlú je okan gbógì nínú oselu ni gbogbo orilẹ èdè, gẹgẹ bí  ìgbàlódé a ko jopo egbé ti a da to sí tan kari gbogbo àgbáyé ni orundun ti ọ ti kò já lo  . O jẹ ohun ti ọ sòrò fún ìlú lati má ni  no political parties. Awọn orilẹ ède miran ni  only one political party awọn miran sí ní several. Egbé olóṣèlú se pàtàkìi nínú in òṣèlú autocracies gẹgẹ bí democracies, sùgbón púpò ijoba tiwantiwa ni ọpọlọpọ egbé olóṣèlú jù ijoba ẹnikan. Ijoba ẹnikan jẹ ẹgbẹ òṣèlú kan ti ọ dárí orilẹ èdè, ati  political scientist ri ifi ga gbágà larin ẹgbẹ púpò bi ohun tó ṣe pàtàkì nínú ìjọba tiwantiwa.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Ìṣèlú
Ìjọba àìlólórí

**Ìjọba àìlólórí** (Anarchy, ἀναρχίᾱ anarchíā) le je ikan ninu iwonyi:
* "Ko si olori tabi alase kankan." 
* Aisi ijoba; ailofin nitori aisi ijoba kankan to le gbofin ro.
* Awujo to je pe ko si eni kankan ni ipo ijoba, sugbon ti olukaluku ni ominira patapata (laisi modaru).

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn irú ìjọba
Central Intelligence Agency

[right|thumb|The entrance of the CIA [Headquarters]]
**Central Intelligence Agency** (**CIA**) je Ile-ise olofofo ti ijoba orile-ede Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

## Purpose

Nigbati a ṣẹda CIA, idi rẹ ni lati ṣẹda ile-iṣẹ aṣàkóso fun awọn oye ati itupalẹ eto imulo ilẹ ajeji, gbigba, itupalẹ, iṣiro, ati itankale awọn oye ilẹ ajeji, ati ṣiṣe awọn iṣẹ aṣiri. 

Ní ọdún 2013, CIA ní àwọn ohun pàtàkì márùn-ún: 

* Ìdènà Ìgbesumomi
* Àìsí ìdàgbàsókè àwọn ohun ìjà ìparun gbogbogbòò
* Àwọn àmì àti ìkìlọ̀ fún àwọn olùṣètò òfin àgbà
* Ìdena Oye
* Ọye nípa ayelujara Íńtánẹ́ẹ̀tì

## Iṣẹ tí òun ṣe

Nigbati a ṣẹda CIA, iṣẹ rẹ ni lati ṣẹda ile-iṣẹ aṣàkóso fun awọn oye ati itupalẹ eto imulo ilẹ ajeji, gbigba, itupalẹ, iṣiro, ati itankale awọn oye ilẹ ajeji, ati ṣiṣe awọn iṣẹ aṣiri. 

Ní ọdún 2013, CIA ní àwọn ohun pàtàkì márùn-ún: 

* Ìdènà Ìgbesumomi
* Àìsí ìdàgbàsókè àwọn ohun ìjà ìparun gbogbogbòò
* Àwọn àmì àti ìkìlọ̀ fún àwọn olùṣètò òfin àgbà
* Ìdena Oye
* Ọye nípa ayelujara Íńtánẹ́ẹ̀tì