Irene Ododo Odaro

Olóògbé **Irene Ododo Odaro** (née Lawal-Osula) tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹta, ọdún 1951 jẹ́ ọmọ Ọba obìnrin láti ìpínlẹ̀ Edo,  agbẹjọ́rò, ẹlẹ́yinjú àánú,  ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó di gbajúmọ̀ lẹ́yìn tí di ògbóntagi agbẹjọ́rò àgbà fún ìpínlẹ̀ Edo  Òun ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó kọ́kó di ipò méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ pàtàkì mú  gẹ́gẹ́ bí Akọ̀wé Àgbà olùṣàgbéyẹ̀wò òfin ti Ìpínlẹ̀ Edo àti akọ̀wé àgbà fún ilé iṣẹ́ amòfin àgbà ti Ìpínlẹ̀ Edo, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bákàn náà ni ó tún jẹ́ alátìlẹyìn àti olùpolongo fún ẹ̀tọ́ àti ọ̀rọ̀ tí ó bá nííṣe pẹ̀lú àwọn obìnrin àti àwọn ọmọdé.  Bákàn náà ni ó tún jẹ́ olùgbé àṣà àti iṣẹ́ ọnà àtọwọ́dáọ́, lárugẹ ṣáájú kí ó tó papò dá ní ọgbọ̀n ọjàọ oṣù kẹta ọdún 2021. 

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀
A bí Irene Ododo Lawal-Osula ní ìlú Benin ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹta, ọdún 1951, sí ìdílé ọba Benin. Ó jẹ́ àkọ́bí Olóyè Usman Mofeyintioluwa Lawal-Osula, Arala ti ìjọba Benin, àti Olóyè Dókítà Lydia Modupe Lawal-Osula (tí a bí ní Imona-Russell), ọ̀kan lára àwọn ọmọ ìdílé ọba Ozalla. Ìyá rẹ̀ ni ọmọ àkọ́kọ́ ti Reverend Isaiah Imona-Russell, Ọmọ-aládé Ozalla, ẹni tí ó fi ipò rẹ̀ sílẹ̀ láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àlùfáà Anglican. Orúkọ náà "Ododo," tí ó túmọ̀ sí "Púpa", ni Ọba Àgbà, Oba Akenzua Kejì, fún un ní orúkọ náà, èyí tí ó dúró fún ipò ọba rẹ̀ nínú àṣà ìbílẹ̀ Benin. 

Ìrìn àjò ẹ̀kọ́ Odaro bẹ̀rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ St. James Anglican àti ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àwọn ọmọbìnrin Anglican ní ìlú Benin. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Fiwasiaye Girls Grammar School ní Akure, Ondo State, lẹ́yìn náà ó sì tún lọ sí Anglican Girls' Grammar School, Benin City. Lẹ́yìn tí ó ń lépa ẹ̀kọ́ gíga, ó lọ sí ẹ̀kọ́ òfin ní Ahmadu Bello University, Zaria àti University of Lagos níbi tí ó ti gba oyè Bachelor of Laws, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú àmì ẹ̀yẹ ní ọdún 1977. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Ilé-ẹ̀kọ́ Òfin Nàìjíríà, Victoria Island, Ìpínlẹ̀ Èkó, wọ́n sì pè é sí Agbẹjọ́rò gẹ́gẹ́ bí Agbẹjọ́rò àti Agbẹjọ́rò Ilé Ẹjọ́ Gíga Jùlọ ti Nàìjíríà ní oṣù kẹfà ọdún 1978.

## Iṣẹ́ àti àwọn àṣeyọrí
Iṣẹ́ òfin Odaro fún ohun tó lé ní ọgbọ̀n ọdún jẹ́ iṣẹ́ ìjọba. Ó kó ipa pàtàkì nínú ìṣàkóso ìdájọ́ òdodo ní Bendel àti Ìpínlẹ̀ Edo, ó ń ṣe àtúnṣe òfin àti gbígbé òfin lárugẹ. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ ní ọdún 1979 gẹ́gẹ́ bí Agbẹjọ́rò Ìpínlẹ̀, Bendel State. Ó ya ara rẹ̀ sí mímọ́, wọ́n sì fi àwọn ipò pàtàkì lé e lọ́wọ́, títí bí Olùdarí Àwọn Ẹjọ́ Ìgbẹ́jọ́, Olùdarí Ẹjọ́ Ìlú, Olùdarí Ìkọ̀wé Òfin, ó sì jẹ́ Olùdarí Àgbà àti Olùtọ́jú Àgbà fún Ìpínlẹ̀ Edo tó pẹ́ jùlọ - ipò tí ó wà fún ọdún mẹ́jọ láti ọdún 1991 sí 1998. Wọ́n tún yàn án gẹ́gẹ́ bí Akọ̀wé Àtijọ́, Ìgbìmọ̀ Àtúnyẹ̀wò Òfin, Ìpínlẹ̀ Edo. Níkẹyìn, mo fẹ́yìntì gẹ́gẹ́ bí Agbẹjọ́rò Àgbà ti Ìpínlẹ̀ Edo àti Akọ̀wé Àtijọ́ ti Ilé Iṣẹ́ Ìdájọ́.

Lẹ́yìn ìfẹ̀yìntì, òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tí Gómìnà ìpínlẹ̀ Edo, Godwin Obaseki, yàn gẹ́gẹ́ bí Kọmíṣọ́nà fún Ìgbìmọ̀ Ìdìbò Olómìnira ti ìpínlẹ̀ Edo (EDSIEC) - ipò kan tí ó wà títí di ìgbà ikú rẹ̀. 

## Alágbàwí àti ìrànlọ́wọ́
Yàtọ̀ sí iṣẹ́ rẹ̀, Odaro fi gbogbo ọkàn rẹ̀ sí iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tó ń ṣiṣẹ́ kára ní International Federation of Women Lawyers (FIDA), ó sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Alága (Ààrẹ) ti ẹ̀ka ìlú Benin fún ohun tó lé ní ọdún mẹ́wàá (1998-2012). Nínú ipò yìí, ó ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ìpolongo lòdì sí ìtajà ènìyàn, ìkọlà obìnrin, àti ìhùwàsí àìdáa sí àwọn opó, ó ń gbìyànjú láti dáàbò bo ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin àti àwọn ọmọdé.

Ni afikun, o jẹ ọmọ ẹgbẹ igbimọ ti Society To Heighten Awareness of Women And Children Abuse (SOTHAWACA), agbari kan ti o yasọtọ si fifọ iyipo ilokulo ati aibikita, ati fifun awọn idile lagbara. 

Odaro ṣe onígbọ̀wọ́ fún àtúnṣe Ilé Àkójọ Ohun Ìṣẹ̀m̀báyé ti Orílẹ̀-èdè, ní ìlú Benin, ìpínlẹ̀ Edo. Wọ́n gbé ìgò rẹ̀ tí wọ́n fi idẹ ṣe sí ìpele kẹta ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé náà láti fi hàn pé ó ti kópa nínú iṣẹ́ ọnà àti àṣà. Chief (Dr.) Iyaafin Ododo Odaro rejuvenates National Museum, Benin City. 

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Odaro jẹ́ òǹkọ̀wé tí a tẹ̀ jáde nínú ìwé ewì, àròkọ, àti ìwé àwọn ọmọdé. Ó fẹ́ Dókítà Moses Osaruyi Odaro, onímọ̀ nípa báńkì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, àti olùdarí àgbà ti New Nigeria Bank tẹ́lẹ̀. Papọ̀ wọ́n bí ọmọ mẹ́rin: Esohe, Otasowie, Ame àti Osayaba. 

## Ikú àti ogún

Ọmọ-ọba Irene Ododo Odaro kú lójijì ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹta, ọdún 2021, lẹ́yìn àìsàn díẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló ṣọ̀fọ̀ ikú rẹ̀, títí kan ìjọba ìpínlẹ̀ Edo àti ìdájọ́, tí wọ́n ṣe ìsìn pàtàkì kan fún ọlá rẹ̀.  

Ogún rẹ̀ tẹ̀síwájú nípasẹ̀ Irene Ododo Foundation tí a dá sílẹ̀ ní oṣù kẹta ọdún 2022, tí a sì yà sọ́tọ̀ fún ìrànlọ́wọ́ àti ìdàgbàsókè àṣà, èyí tí ó ń fi ìfẹ́ rẹ̀ fún mímú àwùjọ sunwọ̀n síi hàn ní gbogbo ọjọ́ ayé rẹ̀.

Àjọ náà ń ṣe àwọn owó ìrànlọ́wọ́ àti ẹ̀bùn lásìkò kọ̀ọ̀kan gẹ́gẹ́ bí àwọn olùtọ́jú ṣe gbà pé ó yẹ láti gbé àwọn ohun tí Irene Ododo ní ìfẹ́ sí lárugẹ àti láti ṣẹ̀dá àwọn àbájáde rere fún àwọn ènìyàn àti àwùjọ.

## Àwọn ìtọ́kasí