open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chin ce

**Chin Ce** (tí wọ́n bí ní ọdún 1966) jẹ́ ònkọ̀wé ewì, ìtàn-àkọ́ọ́lè àti àròsọ àti olóòtú àwòrán.

## Ìgbésíayé rẹ̀
O ti kọ ẹ̀kọ́ ní ilé-ìwé ti ìlú Calabar. Ó jẹ́ ònkọ̀wé ti ìtàn-àkọ́ọ́lẹ̀ ìtàn-mẹ́ta, tí àkọ́leh rẹ̀ ń jẹ́ *Children of Koloko*, *Gamji College* àti *The Visitor*.

## Àwọn iṣẹ́ rẹ̀
Chin Ce tún jé ònkọ̀ọ̀wé ti àwọn ipele mẹ́ta tí ewì: *An African Eclipse*, *Full Moon* àti *Millennial*.

Àwọn ipele méjì rẹ̀ tí àwọn àròsọ, Bards àti àwọn aládé: Àwọn àròsọ ni ìkọ̀wé Áfíríkà tí òde òní àti àwọn àròsọ àti Bash: Iṣẹ́ ìṣe Áfíríkà àti àwọn àtúnyẹwò Lítírésò, ṣe ìṣirò díẹ̀ nínú àwọn ààyé àti àwọn ìran tí kíkọ́ Áfíríkà àti ìbáwí ni àwọn iṣẹ́ tí Chinua Achebe, Ngugi wa Thiong'o, Wole Soyinka, Nwoga, Chinweizu, Ernest Emenyonu, Nnolim àti àwọn ewì tuntun mìíràn, ìtàn àròsọ àti àwọn ohun tó ṣe pàtàkì láti kakiri orílẹ̀-èdè.

Òǹkọ̀wé àwọn ohun afòyemọ̀, òǹkọ̀wé ìtàn kékèèké, bí i *The Dreamer àti the Oracle* tí ó kọ sí Chinua Achebe, Ce tún ṣàtúnṣe sí *African Short Stories vol 1* àwọn ìwé ítírésọ̀ ilẹ̀ Áfíríkà mìíràn.

## Àwọn ìtọ́kasí
Pius Nwankwo Okeke

Pius Nwankwo Okeke (ti a bí ní ọjọ́ ọgbọ́n Oṣù Kẹwá Ọdún 1941) jẹ amọrawo àti olùkọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ṣe alábàápín lọpọlọpọ sí ìwádìí ààyè Afíríkà. À mọ ọ si Bàbá tí Astronomy ní Nàìjíríà.

## Ìgbésí Aye Ibẹrẹ
Pius Nwankwo Okeke ni a bí ni ọjọ́ ọgbọ́n oṣù  Kẹwá ọdún 1941 ni Oraukwu. Okeke lo si ile iwe alakobere ni Oraukwu, níbi tí o tí gboyè ní Math, lẹ́yìn naa ló lọ si ilé-ìwé gírámà ni Washington memorial Grammar school láti 1957 titi di 1962. Okeke lọ si ilé ẹ̀kọ́ imọ pajawiri ni ilu Èkó, níbi tó ti ṣe ipele A. Ni 1965, wọn gba wọlé si University of Lagos lati kọ ẹkọ fisiksi. Ṣùgbọ́n nítorí ogún abele, wọn gbé é lọ si University of Nigeria, níbi tí o tí pari ẹ̀kọ́ gboyè ninu ẹ̀kọ́ Fisiksi ni ọdún 1971. O tesiwaju gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilé ìwé gíga junior iwadi ni fasiti naa ki o tó parí PhD ni ọdún 1975, ó sì di ẹni àkọ́kọ́ ti ó gba ṣé bẹ.

## Àwọn itọkasi
Philip Begho

**Philip Begho** (tí a bí ní ọjọ́ 11 Oṣù Kiní ọdún 1956) jẹ́ oǹkọ̀wé ọmọ orílẹ̀ èdè Naìjíríà (òṣèré, oǹkọ̀wé fún àwọn ọmọ, oǹkọ̀wé ìtàn kúkurú, àti akéwì), ó ti kọ ju ìwé ogójì lọ. A bí I ní Warri, Ipinle Delta, Itsekiri ni baba rẹ̀ ìyá a rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ ẹlẹ́yàmẹyà, ó gba ẹ̀kọ́ ilé-ìwé gíga rẹ̀ ní King's College, Èkó, ó sì gba LLB. láti Yunifásitì ìlú Èkó àti LL. M. láti Yunifásitì ìlú Lọ́ńdọ̀nụ̀ ( Ile-ẹkọ Iṣowo ti Ilu Lọ́ńdọ̀nù ).  Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ń ṣiṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ bí oǹkọ̀wé, ó ti ṣiṣẹ́ bí oníròyìn, òṣìṣẹ́ báǹkì, oníṣòwò, amòfin àti olùkọ́ni ilé-ẹ̀kọ́ gíga. Ó tún ti ṣiṣẹ́ ní fíìmù àti eré orí ìtàgé.  Àwọn ìwé ere oníṣe rẹ̀ fara hàn nínú fíìmù, tẹlifísìọ̀nù, rédíò àti gbàgede, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn eré orí-ìtàgé rẹ̀ ti gba àwọn àmì-ẹ̀rí. Ó tún máa ń kọ àwọn orin àti àwọn ìtàn nípa ìrírí, ìwé òfin rẹ̀ *Company Formation: Precedents on Objects of Incorporation* ti lọ sínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìpín.

## Ìgbésíayé

### Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
Díẹ̀ lára ètò ẹ̀kọ́ Philip Begho ni ètò ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ni ó gbà ní Grange School, Ikeja ní Èkó, ṣùgbón nígbà tí bàbá rẹ̀, tí ó ti fìgbà kan jé olórí adájọ́ ní Ikeja, gba tiransifa lọ sí Benin City ti a sì yàn gẹ́gẹ́ bí adájọ́ ní  Mid-Western Region,  ó tẹ̀síwájú nínu ètò-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ilé-ìwé aládàáni Emotan. Ní ọdún 1967 ó lọ sí King's College, Èkó ó sì bẹ̀rẹ̀ ìwé kíkọ ní ọmọ ọdún mọ́kànlá fún àwọn àtẹ̀jáde méjì ilé-ìwé rẹ̀ - *The Searchlight* àti *The Mermaid*.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1956
Oyin Adejobi

**Oloye Oyin Adejobi** (1926–2000) jẹ́ òǹṣèré ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Orúkọ rẹ̀, Oyin tunmọ si "*Honey*" ni èdè gẹ̀ẹ́sì. Ó kọ oríṣiríṣi itan, o si kópa nínú eré orí ìtàgé Yorùbá lori ẹrọ amóhùnmáwòrán ati ninu fíìmù. Ọ ṣe ìgbéyàwó pẹlu òṣèré Grace Oyin-Adejobi, ti wọn sì jọ wà pọ̀ títí di ọjọ́ ikú rẹ̀.
Pàápàá jùlọ, o gbajumo fún eré agbelewo "*Orogun Adedigba", eyi ti o jẹ ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀. O tún ní eré amóhùnmáwòrán ọ̀sẹ̀ẹ̀ṣẹ̀ 'Kootu Ashipa', eyi tí o ma n nṣe ni adari ilé iṣẹ amóhùnmáwòrán Naijiria* (Nigerian Television Authority) ni abala ti ìlú Ibadan. A sọ gbọ̀gàn iṣèré 'Oyin Adejobi' ti o gbajúmọ̀ lẹyìn orúkọ rẹ̀.

## Àtòjọ àwọn fíìmù rẹ̀

* *Iya Olobi*
* *Orogun Adedigba*
* *Ile Iwosan*
* *Kootu Asipa (Ashipa's Court)*
* *Iyekan Soja*
* *Ekuro Oloja*
* *Kuye*

## Àwọn ìtọ́kasí
Abimbola Abolarinwa

**Abímbọ́lá Ayọ̀dèjì Abọ́lárìnwá** (tí wọ́n bí ní 1979), jẹ́ oníṣègùn ọmọ Nàìjíríà. Ó jẹ́ Urọ́lọ́jístì obìnrin àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
A bí Abímbọ́lá ní ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì, ìlú Ọba (UK) fún ìyà rẹ̀ tí ó jẹ́ agbẹjọ́rò, bàbá rẹ̀ sí jẹ́ ọmọ ógun òfuurufú àti dókítà onísẹ́ abẹ. Abọ́lárìnwá jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìlọfà, tí ó jẹ́ ọ̀kan lára agbègbè Ìjọba ìbílẹ̀ Òkè Ẹ̀rọ́ ní Ìpínlẹ̀ Kwara. Ó ka ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ni ilé ẹ̀kọ́ ọmọ ógun òfuurufú Nàìjíríà alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní Kaduna, ó ṣi parí ilé ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní ilé ẹ̀kọ́ ọmọ ógun òfuurufú obìnrin tó wà ní ìlú Jos kí ó tó tẹ̀síwájú láti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ìmò ìṣègun ní Yunifásítì Ibadan ni ọdún 2004. Lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́, ó ṣe ikẹ́kọ̀ọ́ ìṣe (internship) rẹ̀ ní Ilé-iwosan àwọn ọmọ ologun orí òfurufú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (Nigerian Air Force), ní Ikeja, Ìpínlẹ̀ Èkó, lẹ́yìn náà ó tún parí àgùnbánirọ̀ (NYSC) rẹ̀ ní ilé-ìwòsàn àwọn ọmọ ologun orílè-èdè Nàìjíríà (Nigerian Army Reference Hospital), ní Kaduna, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ́fíṣà ìṣègùn (medical officer). Ní ọdún 2009, wọn gba a síṣẹ́ ní ilé-ìwòsàn Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State University Teaching Hospital), níbi tí ó ṣi ń ṣiṣẹ́ títí dòní, fún ẹ̀kọ́ ìmúṣẹ́ rẹ̀ (residency training) nínú abẹ́ (surgery). Ní Oṣù Kẹwàá ọdún 2013, ó di onímọ̀ urology tí a fọwọ́si (certified urologist) lẹ́yìn tí ó yege nínú ìdánwò Apá Kejì (Part 2) ti àwọn onímọ̀ iṣẹ abẹ ìwọ̀-oòrùn afríkà (West African College of Surgeons). Ó tún jẹ́ olùgbà àmì-ẹ̀yẹ àkọ́kọ́ (First Awards) tí a mọ̀ sí Zakilo Awards fún àwọn aṣáájú-ọ̀nà nínú iṣẹ́ wọn ní Oṣù Kínní ọdún 2019. Ó jẹ́ olùkọ́ ní Fásitì kọlẹẹjì ògùn ní ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State University College of Medicine), ó sì tún jẹ́ Onímọ̀ ìtọ́jú ìbáṣepọ̀ (Honorary Consultant) sí ilé-ìwòsàn Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State University Teaching Hospital), ní Ikeja.

## Àwọn ìtọ́kasí
Bidemi Olaoba

**Abidemi Ayodeji Ogunmolu, tí** a tún mọ̀ sí **Bidemi Olaoba, jẹ́** olórin ìhìnrere àti akọrin. Wọ́n mọ̀ ọ́n gẹ́gẹ́ bí òǹkọrin ìhìnrere ní ìlànà fújì.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀
Wọ́n bí Olaoba ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kẹwàá, ọdún 1991 sínú ìdílé kírítẹ́nì; mẹ́fà ni wọ́n jẹ nínú ìdílé náà ní ìlú Èkó, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó wá láti ìlú Ìkálẹ̀ Okitipupa ni ìlú Ondo. Bidemi kọ́ nípa Civil Engineering ní ilé ìwé gíga tí Yaba College of Technology ní ìlú Èkó àti ẹ̀kọ́ Economics ní ilé ìwé gíga Yunifásítì tí Èkó (UNILAG), orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Ìgbésí ayé àti iṣẹ́ tó yàn láàyò
Olaoba bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin kíkọ gẹ́gẹ́ bíi adarí orin ìyìn nínú ìjọ àpósítélì ti Kristi, ó sì dárapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ akọrin ìjọ CAC àti ti ìjọ àwọn ìràpadà kírítẹ́nì. Lẹ́yìn tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ yìí, Olaoba gbé orin àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde tí ó pe orúkọ rẹ̀ ní "Final Say" ní ọdún 2016. Ó lókìkí nípa ọ̀rọ̀ tó máa ń sọ pé "The Bible Says".

Wọ́n pe Olaoba sí ibi ìyìn àṣẹ è dánu dúró (marathon praise) èyí tí ìjọ àwọn ìràpadà kírítẹ́nì (RCCG) ṣágbékalẹ̀ rẹ̀ tí wọ́n sì lókìkí lọ́pọ̀lọpọ̀. Ó ní orin àdàkọ mẹ́fà, ti orí pápá méjì àti orin àjọkọ pẹ̀lú àwọn olórin ìhìn rere lóríṣiríṣi. Olaoba lọ sí àwọn ìlú bíi Íróòbù, Amẹ́ríkà àti àwọn ìlú Áfíríkà, Ó gbé ìyìn kalẹ̀ níbẹ̀, òun sì ni agbátẹrù ìyìn orí afẹ́fẹ́ tí ó pè ní "Unrestricted Praise" tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2020 Ó sì dàpọ̀ mọ́ àwọn olórin ìhìnrere bíi Buchi, Tope Alabi, Mike Abdul, Adeleke Adeboye, Eben, àti Samie Okposo láti kọ orin. 

Olaoba ṣeré ní ibi ìpéjọpọ̀ àwọn kírítẹ́nì tó tóbi jù ní Nàìjíríà àti ìyìn Mèsáyà àṣe è dánu dúró tì wọ́n pè ní Festival of Life tí ìjọ àwọn kírítẹ́nì ìràpadà gbé kalẹ̀ (Dubai, Dublin, Italy àti United Kingdom), MASS, HI-impact Praise, àti COZA. concert by the Redeemed Christian Church Of God, Festival Of Life

## Àwọn orin rẹ̀

### Studio albums

* *Final Say* (2016)
* *Bonjour* (2017)
* *My Life* (2018)
* *Baba* (2019)
* *Holy Gyration* (2020)

### Àwọn àwo àṣepọ̀ orí pápá rẹ̀

* *Winning Praise* (2019)
* *Mass* (2020)

## Àwọn orin fíìmù rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí
Moses Bliss

Moses Bliss Uyoh Enang,ti ọpọlọpọ awọn ẹniyan mọ si Moses Bliss (wọn bi ni ogunjo osu keji,odun 1995)o je akọrin ọmọ oriledẹ Niajiria,ada esin ati oluko orin.o je oludasile "Spotlite Nation", ile ise orin orilede Naijiria.
Onos Ariyo

**Onoriode Ebiere Ariyo** tí a mọ̀ sí **Onos Ariyo** jẹ́ akọrin àti akọrin tí ó da lórílẹ̀ ẹ̀dẹ̀ Nàìjíríà. A mọ̀ ọ́n jùlọ sí orin ìyìn rẹ̀ *“Alagbara” tí ó jẹ́ àkórí Orin tí ọ kọ tí Ọ̀gbẹ́ni Wilson Joel* bá a jẹ́ agbéjáde rẹ̀ ni orílẹ̀  èdè Nàìjíríà .  Ni Oṣù Kẹsàn án ọdún 2018, o jẹ́ ẹni Kan tí a dárúkọ  lára àwọn tí o jẹ́ gbajúmọ̀ àti àwọn tí ọ jẹ́ ìkíní títí dé ti ọgọ́rùn ún Àwọn ènìyàn ti o ní ipa jùlọ ti ilẹ̀ Áfíríkà (MIPAD). 

## Ibẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
A bí Onos ni ìpínlẹ̀ Delta ni Gúúsù Nàìjíríà níbi tí ó ti gba ẹ̀kọ̀ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ áti gírámà lẹ́yìn ìgbà tí ó gba ìdàsílẹ̀ si Delta State University, Abraka níbi tí ó ti parí ẹ̀kọ́ gíga àkọ́kọ́ ni èdè Faranse.  Onos ti bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ rẹ̀ láti ìgbà tí o ti wà ni ilé ẹ̀kọ́ alakọbẹrẹ,  tí o šì jẹ́ akópa lára àwọn tí wọ́n wà ní onírúurú ẹgbẹ́ akọrin àti àwọn ẹgbẹ  ṣáájú ki o to lọ si ìlú Èkó ni ọdún 2004 níbi tí o ti bẹ̀rẹ̀ gbígbà sílẹ̀ orin àkọ́kọ́ rẹ, *“Ijó”* ti FLO ṣe jáde. . 

## Iṣẹ́

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Moses Bliss (akọrin)

**Moses Bliss Uyoh Enang**, tí gbogbo ènìyàn mọ sí **Moses Bliss** (tí a bí ní oṣù kejì ọjọ́ ogún ọdún 1995), jẹ́ akọrin ìhìnrere ni ilu Nàìjíríà, adarí orin àti Ònkọ̀wé orin. Ó tún jẹ́ òlùdásílẹ̀  "Spotlite Nation", aami akọọlẹ Nàìjíríà.   Moses Bliss kọ́kọ́ ṣe ifilọlẹ akọkọ rẹ ní Oṣù Kìíní ọdún 2017 tí àkọlé jẹ́ “E No Dey Fall My Hand” tí ó sì dìde ní òkìkí pẹ̀lú orin tí o kọlù “Tóò faithful” tí o gbé jáde ní oṣù karùn-ún ọdún 2019.   Ní ọdún 2020, ó gbé gba ó ròkè ní Loveworld International Music and Arts Eye (LIMA 2020) nípasẹ̀ Chris Oyakhilome fún orin rẹ “Iwọ Mo N gbe fun”.

## Iṣẹ́ orin
Moses Bliss bẹ̀rẹ̀ sí nifẹ sí orin nígbà ewé rẹ. Láti ọmọ ọdún márùn-ún, ní o tí kọ́ àti bí ó tí lù àwọn irinse orin. Lẹ́yìn náà, ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ akọrin ní ìjọ onígbàgbọ́ Loveworld.

Moses Bliss bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin ní ọdún 2017 pẹ̀lú akọrin àkọ́kọ́ “E No Dey Fall My Hand”.  Ní ọdún 2019, ó ṣe ìfìlọ́lẹ̀ orin 'Olododo' àti pé ó si tọọ ní ọdún 2020 pẹ̀lú ọkan 'Bigger Everyday'.  Awo-orin akọkọ rẹ “Olododo Ju” ti tu silẹ ni Oṣu Karun ọdun 2021 ati pe o ni awọn orin 13 pẹlu “Itọju Itọju”, “Pipe” ati “E No Dey Fall Hand Mi”. Ni Oṣu Keji ọdun 2023, o ṣe ifilọlẹ awo-orin keji rẹ ti akole “Die Ju Orin lọ (Ijọsin Ikọja”, pẹlu awọn orin 13 ninu.
## Àwọn orin rẹ̀

### Àwọn àwo-orin

### Orin àdákọ

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1995
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè

## Àwọn fọ́nrán orin

* Daddy Wey Dey Pamper (2023)
* Miracle No Dey Tire Jesus (2023)
* Marvelous God (2023)
* Taking Care (remix featuring Mercy Chinwo) (2022)
* Count On Me (2022)
* Never Seen (2022)
* I Prepare (2022)
* Ima Mfo (2022)
* Taking Care (2021)
* Jesus is Here (2021)
* In Your Hands (2021)
* Too Faithful (2020)
* E No Dey Fall My Hand (2019)
* Carry Am Go (2024)

## Àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn itọ́kasí
Nikki Laoye

**Oyenike Laoye**, tí a mọ iṣẹ rẹ sí agbohùn olórin sílẹ̀, olórin ní,ẹnití o máa ṣe ohun kan fún àwọn ènìyàn , o máa n ko orin sí lè , oníjó, òṣèré ní. Tí a mọ̀ ipa takuntakun tí òun kò nínú orin , atí eré orí ìtàgé. Gẹ́gẹ́ bí agbohùn olórin sílè, ilé iṣé orin Laoye o tí gbà ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì ẹ̀yẹ bí Obìnrin tó dáńgájiá nínú orin kíkọ ní ọdún 2013 àti All African Music Awards (AFRIMA) ní ọdún 2014 fún *Best Female Artiste in African Inspirational Music*. Ó gbajúmọ̀ fún orin tó kọ ní ọdún 2006, tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Never felt this Way before*, orin oníjó ti ọdún 2013 "1-2-3", orin "Only You", èyí tí ó kọ pẹ̀lú Seyi Shay ní ọdún 2006 àti orin *Onyeuwaoma* pẹ̀lú Banky W.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ayo Vincent

**Ayodele Enitan Vincent** (tí a bí ọjọ́ kejìdínlógún oṣù Kínní ọdún 1980) tí a mọ̀ ní iṣẹ́-ìṣère bi **Ayo Vincent**, jẹ́ olórin ìhìnrere Nàìjíríà kan, akọrin-akọrin àti òǹkọ̀wé.   Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin ní 2012 lọ́dún 2012 pẹ̀lú ìtúsílẹ̀ àwo orin àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ *, èmi Ni tìrẹ* . 

## Ìgbésí ayé ibẹrẹ àti ẹ̀kọ́
Ayodele ní a bí sí Reverend Sunmbo Quashie àti Felicia Bajulaiye ní ọjọ́ 18 Oṣù Kejì ọdún 1980, ó sì dàgbà pẹ̀lú àwọn n arákùnrin rẹ̀ mẹ́fà ní Ojúẹlẹ́gba, Èkó .  Fún ètò-ẹ̀kọ́ gírámà rẹ̀, ó lọ sí Queens College Yaba, Lagos ó sì gbòye jáde ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti ìpínlẹ̀ Ekó, pẹ̀lú B.Sc ní Economics

## Iṣẹ́ orin
Ọmọ ọdún mẹ́jo ni Ayodele bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ, nígbà tó fi dí ọmọ ọdún méjìlá ló ti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ akorin ilé ìwé rẹ̀, Queens College Yaba. Ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga, ó darapọ̀ mọ́ Àwọn onígbàgbọ Love World Campus Fellowship àti lẹ́yìn náà ṣiṣẹ́ bí Olùdarí Orin.  Lẹ́yìn náà, ó darapọ̀ mọ́ Ẹgbẹ́ akọrin Embassy Christ, ó sì dìde láti di Olùdarí Orin Zonal. 

Ó bẹ̀rẹ̀ ní ifowosi iṣẹ́ orin rẹ̀ ní Oṣù kọkànlá ọdún 2012 pẹlú àwo-orin àkọkọ “Èmi Ni Tìrẹ”. Àwo-orin náà ni àwọn orin 10 ayti ìfihàn àwọn òṣèré ìhìnrere mìíràn bí Joe Praize àti Florocka.  Ní ọdún kànnà, ô ṣe ìfilọ́lẹ̀ àkọrin àkọkọ́ rẹ̀ “You are great”. Ní ọdún 2014, ó ṣé ìfilọ́lẹ̀ ẹyọ̀kan mìíràn ti àkọlé “Sin Olúwa” tí ó nfihàn Don Jazzy . 

Ní ọdún 2019, ó ṣe ìfilọ́lẹ̀ ẹ́yọ̀ kan “Your presence is here" èyítí ó gbà Aàmì-ẹyẹ́ LIMA fún Orin Tí ó dára jùlọ tí ọdún.  Ó ti ṣeré pap pẹ̀lú àwọn Olórin ìhìnrere bíi Todd Dulaney, Sinach, LeCrae, Onyeka Onwenu, Nathaniel Bassey, Ada Ehi, Mercy Chinwo àti òmíràn.   Ní ọjọ́ 30 Oṣù Kẹfà ọdún 2023, Ayodele ṣé ìfilọ́lẹ̀ àwo-orin kàn tí àkọlé rẹ̀ “Supernatural EP”. ******

## Aworan aworan

### Awọn awo-orin

* *Emi Ni Tirẹ* (LP)
* *Olori-aye* (EP) ******

## Ìgbésí ayé ará ẹni
Ayodele ṣe ìgbéyàwó ní 25 june 2005 pẹ̀lú Hilary Vincent tí wọn sì bí ọmọ mẹ́rin.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1980
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Minisita GUC

) 

**Gift Ugochukwu Christopher** (tí a bí ní October 8, 1993) ó jẹ́ akọrin ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà olórin àti àwọn tí ó máa ń kọ orin àwọn onigbagbọ ti a mọ sì **Minister** **GUC****.** Ó jẹ́ olùdámọ̀ nígbà tí ó ṣe álúbọ́ọ̀mù rẹ̀ ni oṣù kejìlá ọdún 2020 with the hit tracks *All that matters, Desperate and Yours.* He officially began his music career in 2019 after he was signed by a record label, Eezee Conceptz.

A bí GUC ní Oṣù Kẹwàá Ọjọ́ 8, Ọdún 1993, ní Port Harcourt àti pé ó wá láti ìjọba ìbílẹ̀ Emuoha, Ìpínlẹ̀ Rivers.  Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti girama, ó tẹ̀síwájú láti kẹ́kọ̀ọ́ ní University of Port Harcourt, Nigeria, ní ọdún 2013. 

Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin rẹ̀ ní Port Harcourt gẹ́gẹ́ bí i ọ̀kan láàrin ẹgbẹ́ olórin pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀  Ní Oṣù Kọkànlá ni ọdún 2019, GUC ti fọwọ́ sí àmì ìgbàsílẹ̀, EeZee Conceptz láti daràpó mọ́ Mercy Chinwo, Judikay àti àwọn Òṣèré ìhìnrere mìíràn.   Ó gbé orin  àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde ní ọdún 2020 tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ “Ìfiránṣẹ́ náà” tí ó ní àwọn orin 12 pẹ̀lú *Gbogbo nǹkan tí ó ṣe pàtàkì, Desperate, Tìrẹ* àti *Ọlọ́run ti Olùgbèsan.* Ní Oṣù Kẹwàá Ọdún 2020, GUC ṣe àfikún ńlá tí àwọn akorin ìhìnrere ní Nàìjíríà láti dé ìwọ̀n tó ga jùlọ ní ọdún kan náà ní YouTube .   
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1993
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Segun Awolowo

Olúṣẹ́gun Awólọ́wọ̀ Jr. (wọ́n bí i ní 27 September 1963), jẹ́ agbẹjọ́rò ọmọ nàìjíríà, ó jẹ́ Alákòóso Àgbà fún Nigerian Export Promotion Council, láti ọdún 2013 dé ọdún 2021 .. Ó jẹ́ ọmọ-ọmọ àgbà Olóṣèlù Nàìjíríà nnì, Olóyè Obafemi Awolowo . Ní oṣù keje ọdún 2021, wọ́n panupọ̀ dìbò yàn-án gẹ́gẹ́ bí i ààrẹ  àwọn àjọ tóń ṣe ìgbélárugẹ fún òwò ní orílẹ̀ èdè yìí (TPOs) láti ara  ECOWAS member States. 

## Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé Rẹ̀
Wọ́n bí Awólọ́wọ̀ ní 27 September 1963, bàbá rẹ̀ (Ṣẹ́gun Awólọ́wọ̀ Sr.) kú ní 1965 ní ẹni ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n láti ara ìjàm̀bá ọkọ̀ ní òpópó márosẹ̀  ìbàdàn sí Èkó àtijọ́  . Ẹ̀yìn oṣù méjì tí bàbá rẹ̀ kú ni wọ́n bí i , ọ̀dọ̀ Ẹ̀gbọ́n Bàbá rẹ̀ ni ó gbé ka ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀, Abilékọ Tola Oyediran (nee Awolowo) àti ọkọ rẹ̀, Ọ̀jọ̀gbọ́n Kayode Oyediran. Kí ó tó dìgbà náà, ó gbé lọ́dọ̀ ìyá rẹ̀ àti àwọn tòun ti àwọn ẹ̀gbọ́n àti àbúrò rẹ̀.

## Ẹ̀kọ́
Awólọ́wọ̀ bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Mayhill Convent School tòun ti Dolapo Osinbajo, ìyàwó igbákejì ààrẹ Yemi Osinbajo,lábẹ̀ àmójútó Ọ̀jọ̀gbọ́n àti Mrs Oyediran. láti ibẹ̀ , ó tẹ̀ síwájú lọ sí  Igbobi College, Yaba, Ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State) fún ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdírì tí ó sì parí ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdírí rẹ̀ ní Government College, Ibadan. Lọ́gán tí ó parí ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdírì rẹ̀ ni ó tẹ̀síwájú lọ sí Ogun State University (now Olabisi Onabanjo University), Ago Iwoye tí ó sì kẹ́kọ̀ọ́ jáde pẹ̀lú oyè ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ LLB. 

## Iṣẹ́
Awolowo ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ilé iṣẹ́ amòfin Abayomi Sogbesan & Co. àti  ilé iṣẹ́ amòfin ti GOK Ajayi & Co. lẹ́yìn ìgbà tí ó wọ àwùjọ àwọn agbẹjọ́rò ní oṣù kejìlá ọdún 1989. Ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìjọba President Olusegun Obasanjo's  gẹ́gẹ́ bí Olùrànlọ́wọ́ Pàtàkì lórí àwọn ohun tó jẹ mọ́ àbàláyé, ètò àti ọ̀rọ̀ òfin. 

Ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìjọba Umaru Musa Yar'Adua  gẹ́gẹ́ bí Olùrànlọ́wọ́ Pàtàkì tí ó sì ṣiṣẹ́ ní agbègbè ìjọba Àpapọ̀ gẹ́gẹ́ bí i akọ̀wé fún ètò ìdàgbàsókè àwùjọ àti Akọ̀wé fún ètò ìrìnà ọkọ̀ láti 2007 di 2011. Ó padà sí ìdí iṣẹ́ òfin rẹ̀ lẹ́yìn ètò ìdìbò ọdún 2011 títí di 2013 tí  Ààrẹ t Goodluck Jonathan yàn-án sí ipò Alákòóso àgbà fún ilé iṣẹ́  Nigerian Export Promotion Council tí iṣẹ́ rẹ̀ sì tẹnubodò ní ọdún 2017, oṣù kọkànlá ṣùgbọ́n Ààrẹ Muhammadu Buhari tún tún-un yàn sí ipò yìí kan náà  ní Oṣù kejì 2018 fún sáà ọdún mẹ́rin mìíràn.

## Ìgbésí Ayé
Awólọ́wọ̀ ní ìyàwó pẹ̀lú àwọn ọmọ. Ọmọbìnrin rẹ̀ Ṣeun jẹ́ ọlọ́rọ̀ ìyànjú tí ó sì ń darí ilé iṣẹ́ kan tí kìí ṣe ti ìjọba  tí à ń pè ní Teach-A-Girl Nigeria. Èyí tí ó gbájú mọ́ ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin ní  Nigeria. Òun yìí kan náà ni Òlùdásílẹ̀ Leads Africa àti 3D Living Moments.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Damilola Sunday Olawuyi

**Damilola Sunday Olawuyi, [[Agbẹjọ́rò Àgbà ilẹ̀ Nàìjíríà|SAN]]**, FCIArb, jẹ́ agbani-nímọ̀ràn káàkiri àgbáyé, ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ̀ òfin, òǹkọ̀wé àti agbaniníyànjú lórí ọ̀rọ̀ epo-rọ̀bì, iná, ìwa-ohun-àlùmọ́nì àti òfin. Òun ni igbá kejì adarí Yunifasiti Afe Babalola, Ado Ekiti, Nigeria .   Wọ́n fún ọ̀jọ̀gbọ́n Ọjọgbọn Ọlawuyi ní ìgbéga sí ipò ọ̀jọ̀gbọ́n kíkún nígbà tó wà ní ọmọdún méjìlélọ́gbọ̀n 32. Ó di ọkàn lára àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n tó kéré jù lọ nínú ìtàn ìmọ̀ òfin ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Ó di alágbàwí àgbà ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ìyẹn Senior Advocate of Nigeria ( Queen's Counsel eqv.) ní ọdún 2020, ẹni ọdún mẹ́tàdínlógójì, ó di ọmọ ilé ẹ̀kọ́ àbíkẹ́yìn tí wọ́n gbéga sí ipò àgbà agbẹjọ́rò lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà.   

Ó jẹ́ igbá kejì alága tíInternational Law Association .  Ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ti ṣe iranṣẹ bi BOK Visiting International Professor (VIP) ní University of Pennsylvania Law School,

ọ̀jọ̀gbọ́n tó ṣe àbẹwò síColumbia Law School, New York, China University of Political Science àti Law, IAS Vanguard Fellow ní University of Birmingham, àti olùṣèwádìí àgbà ní Oxford Institute fún ẹ̀kọ́ Energy.

Ní ọdún 2019, ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n tó ṣe àbẹ̀wò sí  Herbert Smith Freehills at Cambridge University. Ó ti ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí òfin tó dá lórí ọ̀rọ̀ iná ní orílẹ̀-èdè ogójì. Ní ọdún 2020, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bíi amòye olómìnira lórí African Union's Working Group lórí àwọn ilé-iṣẹ́ kan, àyíká àti ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn.  Ní ọdún 2021, Ààrẹ Muhammadu Buhari yàn án gẹ́gẹ́ bíi ọmọ-ẹgbẹ́ igbìmọ̀ ìṣàkóso ti Nigeria Extractive Industries Transparency Initiative. Ní ọdún 2022, ààrẹ United Nations Human Rights Council yàn án láti jẹ́ aṣojú ilẹ̀ Afirika gẹ́gẹ́ bíi Amòye olómìnira lórí ìdókòwò àti ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn.  Ó jẹ́ alága UNESCO lórí òfin agbègbè àti Sustainable Development ní Hamad Bin Khalifa University, Doha, Qatar.

## Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ó jẹ́ ọmọ ìlú Igbajo ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Boluwaduro ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà,  ìlú  Ibadan ní wọ́n bí i sí. Ó gba ẹ̀kọ́ alákòóbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní INRI Nursery and Primary School, ní Ìbàdàn, ó sì lọ sí Igbinedion Secondary School, Benin City, láti lọ parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀. Ibẹ̀ sì ni ó ti jókòó láti kọ ìdánwò àṣekágbá láti gba ìwé-ẹ̀rí WAEC ní ọdún 2000. Lákòókò tí ó wà ní ilé-ìwé, wọ́n mọ̀ ọ́ sí “Authority” nítorí ìfẹ́ tó ní sí ọ̀rọ̀ ìṣèlú, òfin àti orílẹ̀-èdè. Ó máa ń fi ìtara ka ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé-ìròyìn tó gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà náà. 

## Awards ati iyin

** 2023: American Society of International Law, Certificate of Merit for high technical craftsmanship and utility to lawyers and scholars, for *Environmental Law in Arab States* (Oxford University Press, 2022).
** 2020: Senior Advocate of Nigeria.2022).  
* 2020: Alagbawi agba ti Nigeria . 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Rajaona Andriamananjara

Rajaona Andriamananjara FAAS FTWAS (1 Oṣù Kejìlá ọdún 1943–30 Oṣù Kẹsán 2016) jẹ olùkọ́ Malagasy ti àwọn imọ-jinlẹ àwùjọ àti ti ọrọ ajé. O jẹ  oludasile àti olùdarí gbogbogbo ti Malagasy Institute of Planning Techniques àti   alága ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Orílẹ̀ èdè Madagascar ti Arts, Àwọn lẹta àti Àwọn sáyẹnsì (AcNALS).

## Ẹkọ
A bí Andriamananjara ni ọjọ àkọ́kọ́ ninu Oṣù Kejìlá ọdún 1943 ni Ambatomena, Madagascar. Lẹhìn alefa ilé-ìwé gíga rẹ lati Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Princeton ní ọdún 1966,  Andriamananjara gba àwọn iwọn Masters méjì ní International Affairs àti Economics lati Ilé-ẹ̀kọ́ gíga George Washington àti University of Michigan ní 1967 àti 1969 ní atele. O gba oye dókítà rẹ ní University of Michigan ni ọdun 1971.

## Iṣẹ ṣíṣe
Andriamananjara ṣiṣẹ gẹgẹbi onimọ-ọrọ-ọrọ pẹlú International Monetary Fund. O tún ṣiṣẹ pẹlú ìjọba Madagascar gẹgẹbi oludamọran ní Olùdarí Ètò Eto, olùdarí gbogbogbo ti ètò ni Ile-iṣẹ ti Isuna àti Ètò, àti oludari gbogbogbo ti Institute of Madagascar fún Àwọn ìlànà Ìlànà. O jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Malagasy Ethics Committee for Science and Technology  (CMEST) àti Alákóso Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Orílẹ̀ èdè Madagascar ti Arts, Àwọn lẹta àti Àwọn sáyẹnsì.

## Ikú
Andriamananjara ku látara akàn pancreatic ní ọjọ 30 Oṣu Kẹsán ọdún 2016.

## Awọn ẹbun àti ìyìn
Wọn yàn Andriamananjara gẹgẹbi ẹlẹgbẹ ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Àwọn sáyẹnsì ti Afirika ní ọdún 2006,  ati Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Àgbáyé ti Imọ-jinlẹ ní ọdún 2010. O jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Malagasy Ethics Committee for Science and Technology  (CMEST) àti pé ó jẹ alága ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Orílẹ̀ èdè Madagascar ti Arts, Àwọn lẹta àti Àwọn sáyẹnsì (2002 – 2016).

Wọn fún Andriamananjara ní ẹbùn Knight ti Madagascar ti Àṣẹ ti Oye, àti AFGRAD Alumni Awards ti Amẹrika Institute of USA gbekalẹ.

## Àwọn atẹjade ti á yan

* **Andriamananjara, R.** (1973). *Labour Mobilisation in Morocco*. The Journal of Modern African Studies, 11(1), 145–151.
* Andriamanerasoa, Nirina, and **Rajaona Andriamananjara**. "POUR UN DÉVELOPPEMENT AU SERVICE DES MASSES DES PAYS SOUS-DÉVELOPPÉS". Revue Tiers Monde, vol. 18, no. 71, 1977, pp. 481–92. JSTOR
* **Rajaona Andriamananjara**: *Economic Development Cycles In Madagascar, 1950–1990*.|url=https://msuweb.montclair.edu/~lebelp/CERAFRM014Andriamananjara90.pdf}}

## Àwọn Itokasi
Bayo Ojo

**Christopher Adebayo Ojo**, SAN  fìgbà kan jẹ́ Attorney General ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó sì tún fìgbà kan jẹ́ olórí Nigerian Federal Ministry of Justice. Ó jẹ́ amòfin, ó sì láṣẹ láti ṣiṣẹ́ ní Nigeria, England àti Wales. Ó tún jẹ́ Senior Advocate of Nigeria.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ojo wá láti Ife-Ijumu, Kogi State, ní Nigeria. Ó kẹ́kọ̀ọ́ alákòóbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní Maiduguri àti Kaduna àti àwọn ẹ̀kọ́ ìyókù ní Zaria àti Kaduna State. Ó ṣiṣẹ́ fún ìgbà díẹ̀ ní Ilorin, Kwara State, kí ó tó lọ sí University of Lagos (in Lagos) níbi tí ó ti gboyè ẹ̀kọ́ nínú ìmọ̀ òfin ní June 1977. Ó fẹ́ He is  Hon. Justice Folashade Bayo-Ojo, wọ́n sì jọ ní ọmọ méjì, Babatomiwa àti Olubusola. Ó ní àbúrò ọkùnrin méjì, Daniel Oluwasegun Ojo àti Victor Olanrewaju Ojo.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ojo di agbẹjọ́rò ní July 1978. Ó ní ìṣàfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹjọ́ lórí ọ̀rọ̀ ìfipábálòpọ̀ kan, níwájú Hon. Justice Anthony Iguh ti High Court of Justice, Enugu, ní ọdún 1978. Lásìkò náà, ó jẹ́ agùnbánirọ̀

Ó ṣiṣẹ́ ní Ministry of Justice, ní ìpínlẹ̀ Kwara, gẹ́gẹ́ bíi agbẹjọ́rò fún ìpínlẹ̀ náà fún ọdún mẹ́rin. Lásìkò yìí, ó gba ìwé-ẹ̀rí ní Royal Institute of Public Administration, ní London ní September, 1981. Lẹ́yìn náà, ó lọ sí London School of Economics and Political Science, University of London, láti gboyè LLM ní September 1982. Ní March 1983, ó fi iṣẹ́ ìjọba sílẹ̀ láti darapọ̀ mọ́ Oniyangi & Co gẹ́gẹ́ bíi olórí ilé-iṣẹ́ náà. Ní ọdún 1986, ó ṣèdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ tirẹ̀ tó pè ní Bayo Ojo & Co.

Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bíi Nigeria Bar Association (NBA) ní ọdún 2004. Nígbà kan náà ni wọ́n yàn án sípò Attorney General àti Minister of Justice láti ọwọ́ President Olusegun Obasanjo.

Ní ọdún 2007, ó di ọmọ-ẹgbẹ́ United Nations International Law Commission. Títí di òní, ó ń ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú Nasir EL-Rufai àti Nuhu Ribadu.

## Àtòjọ àwọn iṣẹ́ rẹ̀

* Oyekunle Tinuade, and Ojo Bayo *[https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20190326/281895889590691 Handbook of Arbitration and ADR Practice in Nigeria]* LexisNexis: 2018 

## Àwọn ìtọ́kasí
Tina Fey

**Elizabeth Stamatina** "**Tina**" **Fey** (; tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù karùn-ún ọdún 1970) jẹ́ òṣerébìnrin, aláwàdà ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Fey wà lára àwọn tí ó ko eré NBC sketch comedy tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ *[[Saturday Night Live]]* láti ọdún 1997 títí di 2006. Òun ni ó sagbátẹ̀rù sitcom *[[30 Rock]]* (2006–2013, 2020) àti eréNetflix tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ *[[Unbreakable Kimmy Schmidt]]* (2015–2020). Fey tún gbajúmò fún ipa rẹ̀ nínú àwọn eré bi *[[Mean Girls]]* (2004), *[[Baby Mama (film)|Baby Mama]]* (2008), *[[Date Night]]* (2010), *[[Megamind]]* (2010), *[[Muppets Most Wanted]]* (2014), *[[Sisters (2015 film)|Sisters]]* (2015), *[[Whiskey Tango Foxtrot (film)|Whiskey Tango Foxtrot]]* (2016), *[[Wine Country (film)|Wine Country]]* (2019), *[[Soul (2020 film)|Soul]]* (2020), àti *[[A Haunting in Venice]]* (2023).

Fey tí gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹyẹ bi àmì ẹyẹ Primetime Emmy mẹ́sàn-án, Golden Globe Awards mẹ́ta, àmì ẹyẹ Screen Actors Guild márùn-ún, àti àmì ẹyẹ Writers Guild of America méje. Ní ọdún 2008, Associated Press fún Fey ní àmì ẹyẹ AP Entertainer fún ọdún náà fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Sarah Palin ní *SNL*. Ní ọdún 2010, Fey tún gbà àmì ẹyẹ Mark Twain Prize for American Humor.

## Ìpìlẹ̀ rẹ̀
A bí Elizabeth Stamatina Fey ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù Kàrún ọdún 1970 ní Upper Darby Township, Delaware County, Pennsylvania. Bàbá rẹ̀, Donald Henry Fey, wà lára àwọn tí ó fìgbà kan ja ogun ní orílẹ̀ èdè Korea, ó fìgbà kan jẹ́ adarí Yunifásítì ti Pennsylvania àti Yunifásítì Thomas Jefferson.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Ahmed Gomaa Ahmed Radwan

Ahmed Gomaa Ahmed Radwan jẹ olùkọ́ ọjọgbọn ara Egipti ti Imọ-ẹrọ Imọ-ẹrọ àti Àwọn Imọ-iṣe Imọ-iṣe ní Olùkó ti Imọ-ẹrọ, Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Cairo, Egypt. O jẹ ẹlẹgbẹ ti a yan ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Imọ-jinlẹ Afirika, ọmọ ẹgbẹ agba ti Institute of Electrical and Electronics Engineers. O jẹ olùdarí ile-iṣẹ ìṣáájú ti Nanoelectronics Integrated Systems Centre tí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Nile, àti Olùdarí Ile-iṣẹ Imọ-ẹrọ fún Ìdàgbàsókè Iṣẹ (TCCD), Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Cairo. Lọwọlọwọ ó jẹ Alákóso Alákóso ti Iwadi àti Àwọn iṣẹ àkànṣe onigbọwọ, Ilé-ẹ̀kọ́  gíga Nile, Egypt.

## Ẹkọ
Ahmed Gomaa Ahmed Radwan lọ sí Yunifásítì ti Cairo lati B.SC si ipele PhD. O gbà oye B.SC ni Electronics Communications ni 1997. Ọdún méjì lẹ́yìn, Ó fí iwe ẹ̀rí Diploma ni Engineering Mathematics (1999) o si parí M.Sc ni Engineering Mathematics ni 2002. O gbà oye oye oye oye ni Engineering Mathematics ni 2006.

## Ẹ̀bùn ati ẹgbẹ
Ní ọdún 2003, ó gba ẹbun Masters ti o dára jùlọ (2001-2004) ni Oluko ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Imọ-iṣe-Cairo, Egypt. Ní ọdún 2011, ó gba ẹbun iwe 2 ti o dára jùlọ ni àpéjọ káríayé ti microelectronics (ICM) ni Tunis. Ní ọdún 2012, wọn fún ni ọmọ ẹgbẹ IEEE Agba. Ní ọdún kanna, o tún gba ami ẹyẹ àṣeyọrí Ìpínlẹ̀. Ní ọdún 2013, ó gba ẹbun Imọ-iṣe ti ara ni Ìdíje Itẹjade Káríayé 2013 nípasẹ̀ Misr El-Khair Institution Ni ọdun kanna, o gba ẹbun awọn aṣeyọri ile-ẹkọ giga Cairo, Ní ọdún 2014, ó yan bí ọmọ ẹgbẹ ninu igbimọ imọ-jinlẹ akọkọ ti ara Egipti ile-iṣẹ fún Ìlọsíwájú ti Imọ-ẹrọ, Imọ-ẹrọ àti Innovation (ECASTI). Ní ọdún 2016, ó gba ẹbun Ọjọgbọn Mohamed Amin Lotfy. Ní ọdún 2018, ó gba àmì ẹri kilasi akọkọ ti Ìpínlẹ̀ ti imọ-jinlẹ àti iṣẹ ọnà àti ní ọdún 2019, ó gba ẹbun dídára jùlọ ti Ìpínlẹ̀ àti tún gba ẹbun scopus ní imọ-ẹrọ àti imọ-ẹrọ.

## Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Muhammad Mustapha Olaroungbe Akanbi

**Muhammad Mustapha Olaroungbe Akanbi** SAN (tí wọ́n bí ní 24 January 1971, tó sì ṣaláìsí ní 20 November 2022) jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ẹ̀kọ́ òfin ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, àti igbá kejì olùarí Yunifásitì ìpínlè Kwara. Ó fìgbà kan jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Senior Advocate of Nigeria àti Nigeria Bar Association.

## Ìbẹ̀rèpẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Mustapha Akanbi ní ọdún 1971 ní Ile Magaji Kemberi, Awodi, Gambari Quarters, Ilorin East, ní Ìpínlẹ̀ Kwara ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí ìdílé Mustapha Akanbi, tó jẹ́ òṣìṣẹ́ ìjọba. Ó gba ìé-ẹ̀rí West African School Certificate láti Federal Government College Okigwe ní ọdún 1989. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ìmọ̀ òfin ní Obafemi Awolowo University ní ọdún 1993. Ó gboyè ẹ̀kọ́ ní Nigerian Law School ní ọdún 1995 wọ́n sì pè é sí iṣẹ́, sí ilé-ẹjọ́ ní ọdún kan náà. Ní ọdún 1998, ó gboyè Masters degree nínú ìmọ̀ òfin ní University of Lagos, ní ọdún 1998 ó gboyè Ph.D ní  University of London's King's College London, ní United Kingdom ní ọdún 2006.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò

### Iṣẹ́ ní ìlànà ẹ̀kọ́
Mustapha Akanbi bẹ́rẹ́ iṣé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i olùkọ ní faculty of Law ní University of Ilorin, ó sì di ọ̀jọ̀gbọ́n ní ọdún 2012. Akanbi fìgbà kan jẹ́ olórí ẹ̀ka Department of Business Law, àti Dean of faculty of Law ní University of Ilorin. Ó sì jẹ́ igbá kejì olùdarí Kwara State University, Malete, títí tí ó fi kú.

### Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gé ní onímọ̀ òfin
Mustapha Akanbi ṣiṣẹ́ fún orílẹ̀-èdè rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i legal assistant ní legal department ti Central Bank of Nigeria ní Èkó láti ọdún 1995 wọ ọdún 1996. Ní legal firms Gafar & Co, Ilorin àti Wole Bamgbala & Co, Lagos, Olawoyin àti Olawoyin, Lagos àti Ayodele, bákan náà ló ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i òṣìṣé kékeré láti March 1996 títí wọ 1998.

## Àwọn ẹgbẹ́ tó darapọ̀ mọ́
Ó di ọmọ-ẹgbẹ́ Nigerian Bar Association ní ọdún 1995, àti ọmọ-ẹgbẹ́ Senior Advocate of Nigeria ní ọdún 2018.

## Àṣààyàn àwọn ìwé tó kọ

* Corruption and the challenges of good governance in Nigeria;
* Rule of law in Nigeria;
* The Case For The Integration;
* Customary arbitration in Nigeria: a review of extant judicial parameters and the need for paradigm shift (2015);

## Àwọn ìtọ́kasí
Fadwa Taha

Fadwa Abd al-Rahman Ali Taha tí orúkọ rẹ̀ ní èdè (Lárúbáwá jẹ́: فدوى عبد الرحمن علي طه; ti a bi 23 ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹtàlélógún oṣù kẹwàá ọdún 1955 agbègbè *Arbaji*, ní ìpínlẹ̀ Gezira, ní orílẹ̀-èdè Sudan. Ó jẹ́ olùkọ́ ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìtàn Sakaani, ní ilé-ẹ̀kọ́ University of Khartoum.[1]

## Igbesiaye

### Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Fadwa Abd al-Rahman Ali Taha ni a bi ni Arbaji, Ipinle Gezira, ni ọjọ 23 Oṣu Kẹwa Ọdun 1955, o si dagba nibẹ. Arabinrin naa jẹ akoitan ti o kọ ẹkọ ti o gba Apon ti Arts ni ọdun 1979, Master of Arts ni ọdun 1982, PhD ni ọdun 1987, gbogbo rẹ lati Ile-ẹkọ giga ti Khartoum. Lẹhinna o gba Titunto si ti aworan ni itumọ, ni ọdun 2002, ni afikun si oye oye oye lati Ile-ẹkọ giga ti Bergen ni Norway ni ọdun 2004.[2]

### Iṣẹ-ṣiṣe
Fadwa darapọ mọ Yunifasiti ti Khartoum gẹgẹbi oluranlọwọ ikọni ni ọdun 1979, o di olukọni ni 1997, olukọ oluranlọwọ ni 1992, olukọ ẹlẹgbẹ ni ọdun 2000 ati olukọ ni kikun ni ọdun 2012. Ni ọdun 2010, o di olootu Iwe Iroyin ti Olukọni ti Arts ni University of Khartoum, ati awọn ti a yàn bi awọn ori ti awọn Itan Ẹka. Ni ọdun 2007, o di Igbakeji Dean ti Oluko ti Awọn Ikẹkọ Graduate.[3] Lẹhinna o gbe lọ si Saudi Arabia ati nipasẹ 2010 lati di iduro fun didara, iwadii ati awọn ẹkọ imọ-jinlẹ ni Ile-ẹkọ giga ti Ẹkọ ni Hafr Al-Batin.[4] O jẹ Alakoso ti Ile-ẹkọ giga ti Khartoum ni Oṣu Kẹwa ọdun 2019.[5][6]

Fadwa kopa ninu Iyika Sudan ni ọdun 2019, eyiti o mu ijọba Omar al-Bashir silẹ. O tun ṣe ipa ninu awọn ijiroro laarin Awọn ologun ti Ominira ati Iyipada ati Igbimọ Ologun, eyiti o rọpo ijọba al-Bashir ni kete lẹhin igbimọ naa. Igbimọ Alakoso Iyipada ti Orilẹ-ede ṣe itọsọna orilẹ-ede naa ni akoko iyipada titi ti awọn idibo tuntun yoo fi ṣeto ti ijọba ti o dibo yoo jẹ idasile.[7] Lẹhin ti awọn ẹgbẹ mejeeji ti de ojutu ti o wọpọ ni 5 Keje 2019.[8][9] O pe lati darapọ mọ igbimọ ṣugbọn o kọ.[10]

O fi ipo silẹ ni Oṣu kọkanla ọdun 2021 ni ilodi si adehun lati da Abdalla Hamdok pada sipo gẹgẹbi Prime Minister lẹhin igbimọ ijọba Sudan 2021.[11]

### Igbesi aye ara ẹni
Fadwa ti ni iyawo si Al-Miqdad Ahmed Ali ati pe wọn ni ọmọ meji; Hatem, ẹniti o kọ ẹkọ ni Ile-iwe ti Awọn Imọ-iṣe Isakoso, Ile-ẹkọ giga ti Khartoum, ati Ezzat, ti o jade ni Sakaani ti ina lati ile-ẹkọ giga kanna.[12]

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1955
Abdellatif Berbich

Abdellatif Berbich FAAS (Larubawa: عبد اللطيف بربيش, May 17 1942–1 January 2015) jẹ olùkọ́ ọjọgbọn ti oogun inu. O jẹ Alága idasile ti nephrology ile-iṣẹ Moroccan, Akowe Yẹ ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Ìjọba Ilu Morocco, àti aṣojú Ilu Morocco si Algiers.

## Ẹkọ
Berbich ní a bí ní Fez, Morocco ní 17 May, 1934. O lọ si àwọn ilé-ìwé gíga Moulay Youssef àti Gouraud fún ẹkọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga rẹ. O gbà oye dókítà ninu oogun ní ọdún 1961 lati Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Montpellier. Láàrin 1962 àti 1964, ó lépa pataki kan ní Nephrology àti isọdọtun iṣoogun ní Ile-iṣẹ Ile-iwosan tí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Paris (Hospital Necker).

## Iṣẹ
Ní ọdún 1967, Berbich jẹ olùkọ́ ọjọgbọn ti oogun ní University of Rabat àti ni ọdún 1968, ó dì dókítà agba ti ile-iwosan Ibn Sina-Avicenne. Ní ọdún kanna, ó yan gẹgẹbi Dean ti Olùkó ti Isegun ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Rabat titi di ọdún 1974. Ní ọdún 1982, ó dì akọwe ayérayé ti Ìjọba Ilu Morocco àti ní 1988, ó dì aṣojú Ilu Morocco ní  Algiers.

Ní Oṣù Kẹwá Ọdún 1968, ó dì olùdarí akọkọ ti asopo kíndìnrín ni Ilu Morocco àti ni ọdún 1973, ó ṣẹda hemodialysis onibaje akọkọ ni Ilu Morocco.

## Idapọ ati ẹgbẹ
Berbich jẹ ẹlẹgbẹ ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Imọ-jinlẹ Afirika ní ọdún 1986. Ó jẹ ọmọ ẹgbẹ Olupilẹṣẹ ti àwọn ẹgbẹ Moroccan ti àwọn imọ-jinlẹ iṣoogun àti nephrology, ọmọ ẹgbẹ ti Faransé àti àwọn ẹgbẹ Nephrology káríayé, Ẹgbẹ ti Orílẹ̀ èdè Faransé ti Oògùn Inu, àti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí Orílẹ̀ èdè Faransé ti oogun.

## Àwọn ẹbùn àti ìyìn
Berbich ni a fún ni Medal Hassi Beida àti ẹbùn Star tí Ogun ni ọdún 1963, Alákóso Royal Victorian ni ọdún 1987, Alákóso Faransé ti Iṣẹ ọnà àti Àwọn lẹta ni ọdún 1989, Alákóso àṣẹ ti itẹ ti Morocco ni ọdún 1989, àti Alákóso ti Legion of Honor 2000. Wọn tún fún ni àṣẹ Alákóso ti Àṣẹ ti Merit ni Spain, Germany, Denmark, Italy, Portugal àti Senegal.

O gba àmì ẹri lẹhìn ikú ni medal itẹ, òṣìṣẹ́ nla ti Ilu Morocco ni ọdún 2015.

## Ikú
Berbich ku ní Rabat, Morocco ní ọjọ 1 Oṣù Kini ọdún 2015, ẹni ọdún 80, wọn si sin i si ibi iteku Martyrs.

## Àwọn Itokasi
Mubarak Shaddad

**Mubarak al-Fadil Shaddad** (Larubawa: مبارك الفاضل شداد; 1915–1980) je alamọdaju iṣoogun ti ara ilu Sudan ati oloselu. Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nínú iṣẹ́ ìkọ́bí àti gynecology, nígbẹ̀yìngbẹ́yín ó di olùdarí ilé ìwòsàn Ìkọ́ni Omdurman. O kopa takuntakun ninu Ẹgbẹ Iṣoogun ti Sudan ati pe o ṣe ipa ninu Iyika Oṣu Kẹwa Ọdun 1964 olokiki, ti n ṣagbero fun iyipada iṣelu ni Sudan. Shaddad ṣiṣẹ ni Igbimọ Alakoso Ijọba ti Sudan Keji o si di ipo olori orilẹ-ede ni ṣoki. O tun ṣe olori ile-igbimọ aṣofin ti o jẹ alaṣẹ ṣugbọn ti ijọba gba ijọba ni 1969.

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Mubarak Al-Fadil Shaddad ni a bi ni ọdun 1915, ni Barah, Sudan. O pari Iwe-ẹkọ Diploma lati Ile-ẹkọ Isegun Kitchener ni 1934 ati lẹhinna ṣiṣẹ ni Omdurman, Khartoum, Juba, Yei, Sinja, Sennar, Ad-Damazin, Gedaref ati El-Obeid.

## Iṣẹ iṣoogun
Shaddad sise ni Omdurman Teaching Hospital 1961-1964 nibiti o ti di alamọja agba ni obstetrics ati gynecology, ati lẹhinna oludari. Awọn ifunni rẹ gbooro si Igbimọ ti Ẹgbẹ Iṣoogun ti Sudanese, nibiti o ti ṣe alabapin taratara fun awọn akoko pupọ lati 1961 si 1964.

## Oselu ọmọ
Ni ikọja awọn igbiyanju iṣoogun ati ẹkọ rẹ, o di awọn ipo pataki gẹgẹbi Akowe ti Ile-igbimọ Gbogbogbo ti Graduates ni Juba lati 1939 si 1940, ati Aare lati 1943 si 1945. Ile-igbimọ Gbogbogbo ti Graduates ṣe iwe-iranti akọkọ ni 1942, nbeere ominira lati ọdọ 1942. ojúṣe Anglo-Egypti. O ṣiṣẹ bi adari ilu El-Obeid ati pe o di ipo alaga ti Ẹgbẹ Bọọlu agbegbe rẹ nigbakanna lati 1951 si 1956.[2] [3]
thumb| Igbimọ Keji ti Nupojipetọ (3 Kejìlá 1964–10 Okufa 1965) lati osi si otun: Tigani El Mahi, Mubarak Shadad, Ibrahim Yusuf Sulayman, Luigi Adwok Bong Gicomeho ati Abdel Halim Mohamed
Shaddad jẹ ọkan ninu awọn aṣoju ti Ẹgbẹ Onisegun lakoko Iyika Oṣu Kẹwa Ọdun 1964 olokiki, ti o duro ni iwaju ti ronu ti o yori si awọn iyipada iṣelu pataki ni Sudan. Wọ́n fún un ní ipò aṣáájú-ọ̀nà, ṣùgbọ́n ó kọ ànfàní náà sílẹ̀ nítorí ipò ààrẹ Lieutenant General Abboud ni akoko yẹn. Ni atẹle lati yiyọ Abboud kuro, o gba awọn ipa ni Igbimọ Alakoso Ijọba ti Sudan Keji, ti n ṣiṣẹ gẹgẹbi ọmọ ẹgbẹ ati nigbamii bi aarẹ iyipo lati 3 Oṣu kejila ọdun 1964–10 Okudu 1965. Oun ni Alakoso igbimọ, ati nitoribẹẹ naa olori ẹgbẹ naa. ipinle laarin 1–31 Jan 1965 ati 1–10 June 1965.

Shaddad di ààrẹ Apejọ Apejọ fun igba 1966–1968, eyiti o jẹ tituka lẹyin naa nipasẹ ifipabalẹ ilẹ Sudan 1969. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1915
Medlar

thumb|Àwòrán Medlar
***Mespilus germanica***, ti a mọ si **medlar** tabi **medlar ti o wọpọ**, jẹ igbo nla kan tabi igi kekere ninu idile Rosaceae . Awọn eso igi yii, ti a tun pe ni medlar, ni a ti gbin lati awọn akoko Romu, nigbagbogbo wa ni igba otutu ati jẹun nigbati o ba jẹ .  O le jẹ ni aise ati ni ọpọlọpọ awọn ounjẹ ti a ti jinna. Nigbati iwin *[[Mespilus]]* wa ninu iwin *[[Crataegus]]*, orukọ ti o pe fun eya yii jẹ ***Crataegus germanica*** ( Kuntze ). Ni guusu iwọ-oorun ti England ni itan-akọọlẹ o ni nọmba awọn orukọ apeso aibikita, gẹgẹbi **ṣiṣi-arse** ati **isalẹ ọbọ**, nitori irisi calyx nla rẹ. 

## Awon Atokasi
Farida Fassi

Farida Fassi FAAS (Larubawa: فريدة الفاسي) jẹ ọjọgbọn Moroccan tí ẹkọ fisiksi ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Mohammed V ní Rabat. O jẹ oludasilẹ ti Ìlànà Afirika fún Fisiksi Ìpìlẹ̀ Ìpìlẹ̀ àti ọmọ ẹgbẹ ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Imọ-jinlẹ Afirika.

## Igbesi aye ati ẹkọ
Fassi ni à bi ní Larache nibiti ó ti lọ si ilé-ìwé arin àti gíga ṣáájú kí o tó ko lọ Tetouan lati parí àwọn ẹkọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga rẹ. Ó gba Bachelor of Science ni fisiksi lati Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Abdelmalek Essâd ni ọdún 1996. Lẹhìn ìyẹn, ó lọ si Ilu Sipania, Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Valencia, nibiti ó ti gba Titunto si Imọ-jinlẹ ní ọdún 1999. Ni ọdún 2003, o gba ipò Dókítà ti Imọye ni fisiksi patiku nítorí iṣẹ rẹ lórí ìdánwò ATLAS ni CERN.

## Iṣẹ ati iwadi
Titi di ọdun 2003, Fassi wa lára àwọn ATLAS ati Compact Muon Solenoid (CMS) ẹgbẹ àdánwò àpapọ̀ èyítí ó padà ṣé àwárí Higgs boson ní ọdún 2012. Lẹhinna, ó ṣiṣẹ ní Grid Computing àti Pínpín Data Analysis. Ní ọdún 2007, wọn yan Fassi fún idapo ni CERN. Pàápàá, fún ọdún mẹtala, ó ti n ṣiṣẹ ni oríṣiríṣi àwọn ipò lẹhìn-doctoral àti Iwadi gẹgẹbi Igbimọ Iwadi Orílẹ̀ èdè Ilu Sipeeni, Ile-iṣẹ Orílẹ̀ èdè Faransé fún Iwadi Imọ-jinlẹ, àti Ile-iṣẹ Ilu Sipeeni fún Patiku, Astroparticle, àti Fisiksi Nuclear. O jẹ olùkọ́ ọjọgbọn ti fisiksi ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Mohammed V ni Rabat.

Fassi tún jẹ ìfihàn ninu atokọ ti àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ sayensi 50 ti o ga jùlọ ní àgbáyé ní ìbámu si Atọka Imọ-jinlẹ AD tí káríayé 2021. Won tí tọka sii ju àwọn àkókò 250,000 àti pe ó ni itọka h-219. O wa ni ipo mejidinlogoji ni agbaye ati ipò kejì ni continent Afirika àti Aarin ìlà-oòrùn. Fassi jẹ akọwe gbogbogbo ti Àwùjọ ti ara Arab, àti olupilẹṣẹ ti Strategy Afirika fún Ìpìlẹ̀ àti Fisiksi ti á ló.

## Ẹ̀bùn àti ìyìn
Fassi jẹ àwọn ẹlẹgbẹ ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Imọ-jinlẹ Afirika ní ọdún 2020.

## Àwọn atẹjade ti á yan

* CERN ATLAS (2012-9-17). *Observation of a new particle in the search for the Standard Model Higgs boson with the ATLAS detector at the LHC*, Physics Letters B, 716:1, 1-29
* **Farida Fassi**, " African Strategy for Fundamental and Applied Physics (ASFAP)", The African Physics Newsletter - 8 April 2021.

* Miquel Senar, P. Lason, **Farida Fassi**: Organization of the International Testbed of the CrossGrid Project.

## Àwọn Itokasi
Nosa (olórin)

**Nosa Omoregie**, tí a mọ̀ sí **Nosa**, jẹ olórin  Naijiria, akọrin,  àti òṣẹ̀ré. O ti wa ni Lọwọlọwọ wole si Warner Music Group African alabaṣepọ, Chocolate City .  

## Ìgbésí-ayé rẹ̀ ní ibẹrẹ
Nosa Omoregie, tí a mọ̀ sí Nosa, a bi ní ọjọ́ mẹ́rin ẹ́rìndìnlọ́gbọ̀n oṣù kejì 1981, ó jẹ́ ọmọ ìlú Benin, ￼Ìpínlẹ̀ Edo .

Ó Kọ́ ẹ́kọ́ Imò-ẹ̀ro ni Yunifásítì Benin ( UNIBEN ). ￼Ìpínlẹ̀ Edo 

Orísun ayọ̀ ti Nosa bí ọmọdé tí ń dàgbà ni orin àti   Ilé ìjọsìn , níbi tí ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ṣàwárí àwọn tálẹ́ńtì ìdàgbàsókè rẹ̀ . Ó bẹ̀rẹ̀ ní akọrin àwọn ọmọdé ní ilé ìjọsìn àti pé ó ní ipa nípasẹ̀ àwọn akọrin ìhìn rere bí Fred Hammond àti Kim Burrell àti àwọn ọkùnrin R n B ẹgbẹ́ àwọn ọkùnrin II tí ó ṣe àkíyèsí . Ó padà nífẹ̀ẹ́ jazz àti orin ọkàn àti  rọọkì, fún ayédero rẹ.  

Èrò Nosa pẹ̀lú orin rẹ̀ ni láti ṣẹ̀dá afárá láàrín ￼àwọn oríṣi  orin lákòókò tí ó ríi dájú pé abala ìhìn rere tí ó wà lórí pẹpẹ iwájú gẹ́gẹ́ bi àwọn irú mìíràn bíi ìdápapọ̀ aláìlẹ́gbẹ́ tí irú : tí ìpilẹ̀ṣẹ̀ tí ó borí ohùn orin ẹ̀mí lórí ìgbésí ayé gíga kan pẹ̀lú , orin ègbè rọ́kì tàbí orin ' Pidgin ' Gẹ̀ẹ́sì pẹ̀lú adùn R n B nígbà  

Àwo orin ilé -ìṣeré àkọ́kọ́ rẹ̀ , *Ṣí ìlẹ̀kùn*, tí tú sílẹ̀ ní  Ọjọ́ mẹ́rìnlá oṣù kẹrin , Ọdun 2014 àti àtìlẹ́yìn nípasẹ̀ àwọn ọrin “Gbàdúrà fún Ọ Nígbà gbogbo (ALWAYS PRAY FOR YOU) ”, “Kílódé Tí O Nífẹ̀ẹ́ Mi ( WHY YOU LOVE ME) ” àti “Nígbà gbogbo Lórí Ọkàn M(ALWAYS ON MY MIND) ”.  NÍ Oṣù Kàrún ọdún 2014, ó ṣe àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Nokia fún  orin rẹ̀ “Ìfẹ́ ń pè ”.  Ní ọjọ́ mẹ́rin dínlógún oṣù kẹrin , Ọdun 2014, Ìwé Ìròyìn *[[The Punch|Punch]]* ròyìn pé Nosa fowó sí ìwé àdéhùn kan pẹ̀lú Unilever .  Ní ọjọ́ ẹ́rìndìnlọ́gbọ̀n oṣù Kínní 2020, èyí tí ó tún jẹ́ ọjọ́ ìbí rẹ̀ , Nosa tẹ̀síwájú láti ṣí ilé orin rẹ̀ **Orin ìyọ̀.** 

### Iṣẹ́ orin àti àṣeyọrí rè
Nosa fọwọ́  sí ìwé ìdáhùn (Chocolate City)   ní ọdún 2012.  Ní ọjọ́ Kọkànlá Oṣù Kọkànlá , ọdún 2009 Nosa  ṣe ìfilọ́lẹ̀ orin rẹ̀ , “Gbàdúrà fún Ọ Nígbà gbogbo” lábẹ́ ￼Chocolate City 

. "Gbàdúrà fún O Nígbà gbogbo " 

### Àwọn àwo -orin

* *￼Àwọn ìlẹ̀kùn ṣíṣí*  (2013) 

### Kekeke

* Akojọ ti awọn Nigerian awọn akọrin

* Akojọ awọn akọrin ihinrere Naijiria

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Ita ìjápọ

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981
Annona nutans

***Annona nutans*** jẹ́ ẹ̀yà ti ọgbin nínú ìdílé Annonaceae . Ó jẹ́ abínibí sí Argentina, Bolivia, Brazil àti Paraguay .  Robert Elias Fries, onímọ̀-jinlẹ̀ ará ìlú Sweden tí o kọ́kọ́ ṣàpèjúwe ẹ̀dá náà ni ìpílẹ̀ṣẹẹ̀, sọ orúkọ rẹ̀ lẹ́hìn àwọn peduncles recurved èyítí ó fún àwọn òdodo ní nodding (  ni Latin) irisi.  

## Àpèjúwe rẹ̀
Ó jẹ́ igbó  ní gíga. Àwọn ẹ̀ka rẹ̀ ní àwọn lentil aláwọ̀ àwọ̀ búrẹ́dì . Membranous rẹ̀, àwọn ewé ofali jẹ́ 3-5 nípasẹ 2.5-3.2 centimeters pẹlú apex tí ó parí ní ààyè kékeré lójijì. Àwọn ewé kò ní irun lórí òkè wọn àti ní ìsàlẹ̀ wọn àyàfi lẹ́gbẹ̀ẹ́ àárín àti àwọn iṣọn nígbàtí ó jẹ́ ọdò. Àwọn ewé náà ni àwọn iṣọn Kejì 10 ti ń jáde láti ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ti àárín. Àwọn petioles rẹ̀ jẹ́ milimita 2 gígùn àti pé ó ní ihò ní ẹgbẹ́ òkè wọn. Àwọn peduncles tí o tún padà jẹ́ gígùn 2.5-4 centimeters, àfikún- axillary àti nígbà gbogbo farahàn ní idàkejì ewé kan. Àwọn peduncles jẹ́ adashe tàbí ní méjì-mèjì. Àwọn peduncles ní bract, tí a bò ni àwọn irun awọ ipata, ní ìpìlẹ̀ wọn àti òmìíràn ní ààyè àárín wọn. Àwọnsepal rẹ̀ ti wá ní ìṣọ̀kan láti ṣe calyx kan pẹ̀lú àwọn lobes onigun mẹ́ta tí ó wà sí ààyè kan. Ide òde ti calyx wà ní àwọn irun siliki tí ó ní àwọ̀ ìpáta. Àwọn petals rẹ̀ ti wà ní iṣọkan láti ṣé corolla kan, 1.5-2.3 centimeters ní ìwọ̀n ìlà òpin, tí ó ní àwọn lobes gbòòrò 3 tí ó pààrọ̀ pẹ̀lú àwọn lobes dín 3. Ojú ìta ti corolla ti wà ní bò ní àwọn irun tí ó ní awọ-ipata dáradára. Corolla jẹ́ ofeefee sí àwọ̀ ocher pẹ̀lú àwọn ààyè eléyi ti inú. Àwọn stamen rẹ̀ jẹ́ 1.8-2.2 millimeters gígùn pẹ̀lú àwọn filamenti alapin. Àsopọ̀ tí ó wà láàrin àwọn lobes tí anther ti gbòòrò síi láti ṣe fìlà kan. Àwọn òdodo rẹ̀ ni àwọn carpels púpọ tí ó jẹ́ gynoecium tí ó ní àpẹrẹ konu. Àwọn ovaries tí ó ní apá 4, tí ó ní ìrísí prism jẹ́ 0.9-1 millimeters gígùn. Ẹran ara rẹ̀, àwọn aza onígùn jẹ́ 0.9-1 millimeters gígùn àti fòpin sí ni àwọn àbùkù ovoid. Àwọn àṣà ìta tí ó wà ní bò ní àwọn irun glandular tí ó dára. Àwọn èso ọsàn tí ó dàgbà jẹ́ 5 centimeters ní ìwọ̀n ìlà òpin àti 7 centimita gígùn.   

### ìsèdálè ibisí
Eruku adodo ti *Annona nutans* ti wà ní ta bí tetrads yẹ. 

### Pínpín àti ibùgbé
Ó ti ṣe àkíyèsí dàgbà ní àwọn ààyè, àwọn pẹ̀tẹlẹ iyanrìn àti àwọn àfonífojì. 

A ṣe àpèjúwe rẹ̀ bí jíjẹ ní ọdún 1914 nípasẹ onímọ̀-jinlẹ̀ Amẹ́ríkà William Edwin Safford .  Àwọn èso ti egan, èso tuntun ti ròyìn bí lílò bí orísun oúnjẹ ní Ìlú Brazil. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Apricot

**Apricot** (, ) je eso tabi igi ti o nso eso ,órí eya orisirisi lati inu genus *[[Prunus]]*.

Nigbagbogbo, apricot wa lati eya  *[[Prunus armeniaca|P. armeniaca]]*,sugbon eso ọrịsi eya ninu *Prunus* sect.  *Armeniaca* le je apricots.

## Etymology

*Apricot koko farahan ni ede geesi ni 16th orudun gegebi* *abrecock* lati Middle French *aubercot* tabi nigbamii  *abricot*, lati Spanish ** ati Catalan *a(l)bercoc*, nigbamiran lati Arabic الْبَرْقُوق (al-barqūq, "the plums"), lati Giriki Byzantine ,Greek βερικοκκίᾱ (berikokkíā, "apricot tree"), afayo lati inu Giriki to ti pe *πραικόκιον* (*praikókion*, "apricot") lati  Latin *[persica ("peach")] praecocia* (*praecoquus*, "early ripening").

## Awon Atokasi
Annona paludosa

***Annona paludosa*** jẹ́ ẹ̀yà ti ògbin nínú ìdílé Annonaceae . Ó jẹ́ abínibí si Brazil, French Guiana, Guyana, Suriname àti Venezuela .  Jean Baptiste Christophore Fusée Aublet, onímọ̀-oògùn Faransé àti onímọ̀-jinlẹ̀ tí o kọ́kọ́ ṣàpèjúwe ẹ̀dá náà ni ìpílẹṣẹ̀, sọ orúkọ rẹ̀ lẹyìn swampy (  ni Latin) ibùgbé.   

## Àpèjúwe
Ó jẹ́ igbó tí ó dé 1.2-1.5 mita ní gíga. Àwọn ẹ̀ka rẹ̀ ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn lentil brown ina. oblong, àwọn ewé membranous jẹ́ 16-20 nípasẹ 6-7.5 centimeters àti pé ó wà sí ààyè kan ní ìparí wọn. Àwọn ewé tí ó dàgbà kò ní irun lórí Dàda aláwọ̀ ewé wọn, ṣùgbọ́n ní àwọn irun àwọ̀ ìpáta woolly lórí àwọn ipele ti ìsàlẹ̀ pupa wọn. Àwọn ewé náà ni àwọn iṣọn keji 18-20 tí ó jáde láti ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan tí àwọn agbedeméjì wọn. Àwọn petioles rẹ̀ jẹ́ 5 nípasẹ 3 millimeters, tí a bò ní ìwúwo ní àwọn irun irun-agutan, tí wọn sì ní iho lórí òkè wọn. Àwọn òdodo rẹ̀ wà lórí àwọn peduncles gígùn 10-15 millimeter tí ó wáyé nìkan tàbí ní àwọn orísìí. Àwọn peduncles ti wà ní bò ni àwọn irun wooly àti kí o ní bracteole ní ìpìlẹ wọn àti ààyè àárín. Àwọn sepal rẹ̀ ti wà ní ìṣọ̀kan láti ṣé calyx kan pẹ̀lú àwọn lobes onígùn mẹ́ta mẹ́ta tí ó jẹ́ 10 nípasẹ 10 milimita tí ó wà sí ààyè títẹ̀. Àwọn ojú ìta tí àwọn sepals ti wà ní bò ní àwọn irun irun-agutan tí ó ní àwọ̀ ìpáta. Àwọn òdodo rẹ̀ ni àwọn petals 6 tí a ṣètò sí àwọn orí ìlà méjì ti 3. Àwọn nípọn, ofali, àwọn petals ita ni awọn ala ti o fi ọwọ kan ṣugbọn ko ni iṣọkan. Awọn petals ita jẹ 15-18 nipasẹ 15 millimeters, ni oke ti aarin, ati pe a bo ni awọn irun grẹy daradara. Awọn petals inu tinrin jẹ 14-15 nipasẹ milimita 6 ati idakeji pẹlu awọn petals ita. Awọn petals inu jẹ concave ati ti a bo lori awọn aaye mejeeji pẹlu awọn irun irun grẹy dáradára. Àwọn òdodo rẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn stamens tí ó jẹ́ 2.8-3 millimeters gígùn. Àwọn velvety àsopọ tí ó so àwọn lobes ti anthers fọ́ọ̀mù kan fìlà lórí òkè ti àwọn stamens. Àwọn òdodo rẹ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn carpels . Ogbo rẹ̀, ófálì, èso pupa jẹ́ 6 nípasẹ 4 centimeters àti tí a bò ní ẹran-ara, àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tókasí. Gbòòrò rẹ, dán, àwọn irúgbìn ófálì jẹ́ 8 nípasẹ 4 millimeters pẹ̀lú caruncle olókìkí ní ìpìlẹ̀ wọn.  

### ìsèdálè ibisí
Erúkú adodo ti *Annona paludosa* ti wà ní ta bi tetrads yẹ. 

### Ìbùgbé àti pínpín
Ó dàgbà ní àwọn aláwọ̀ ewé gbígbẹ. 

### Nlò
Ó jẹ́ ijabọ nípasẹ onímọ̀-jinlẹ̀ Amẹ́ríkà àti onímọ̀-jinlẹ̀ Edward Lewis Sturtevant ní ọdún 1919 láti ní àwọn èso tí ó jẹun, sísànra, àti ofeefee. 

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ita ìjápọ

* Annona paludosa Aubl. at the Global Biodiversity Information Facility