open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agbassa

**Agbassa** ni oruko okan ninu awon ijoba Urhobo meji to wa ni ijoba ibile Warri South, Delta State Nàìjíríà, ekeji ni Okere-Urhobo. Orukọ 'Agbassa' jẹ ti Ilu Brítánì ti o wa lati orukọ atilẹba rẹ 'AGBARHA', eyiti o tun wa ni lilo. Ọba ti o wa lọwọ ni H.R.M Orhifi Ememoh II.

## Awujo
Agbegbe meje lo wa ti o jẹ ijọba Agbarha (Agbassa):
#Otovwodo
#Igbudu
#Edjeba
#Ogunu
#Okurode
#Oteghele
#Ukpokiti

Ni Agbassa, ajọdun Iyerin ni a nṣe lọdọọdun, bakannaa pẹlu Esemor ati Iniemor. Ayeye miran ti a mo si Idju ni won maa n se ni gbogbo odun meji ni gbogbo agbegbe Agbassa ati Okere-Urhobo. Ayeye yii ni won n pe ni Idju Owhurie Festival, ti gbogbo eniyan mo si Agbassa Juju, ti o si da lori ijosin Owurhie, orisa Urhobo.

## Itokasi
Accountant General of the Federation

**Accountant General of the Federation** jẹ́ olùṣàkóso ti ilé-ìṣura ti orílẹ̀-èdè Federal Republic of Nigeria.
Àrẹ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ló máa ń yan olùṣàkóso yìí sípò láti sìn fún ọdún mẹ́rin pẹ̀lú ìṣàkóso tí ìwé-òfin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ọdún 1988 ni wọ́n dá ọ́fíísìì yìí sílẹ̀ lábẹ́ àṣẹ àtúntò àwọn iṣẹ́ ìlú ẹlẹ́kẹ̀kẹtàlélógójì.

## Àwọn ojúṣe lábẹ́ òfin
Ọ́fíísìì yìí ni ojúṣe láti ṣe àkóso gbogbo ètò ìṣúná lọ́lọ́kan-ò-jọ̀kan láti orí àwọn ìwé-ẹ̀rí-owó  títí ó fi dé orí owó-sísan ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti láti ri dájú pé àkọọ́lẹ̀ tó péye wà ní gbogbo ẹ̀ka ti ilé-ìṣura ti orílẹ̀-èdè náà. Wọ́n tún ní ojúṣe láti ṣe àmójútó àwọn ìwé-ẹ̀rí owó tó ń wọlé àti àwọn ìnáwó tí orílẹ̀-èdè náà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ọjọ́ ayẹyẹ ìgbòmìnira ní orílẹ̀-èdè Gambia (1965)

**Ofin Ominira Gambia 1964** (1964 c. 93) jẹ ofin ti Ile-igbimọ aṣofin ti United Kingdom ti o funni ni ominira fun Gambia pẹlu ipa lati 18 Kínní 1965.
Òògùn

**Oogun** jẹ eyikeyi nkan, yato sí Óúnjẹ, ti ó sé lò fún itọju tabi imularada àìlera tàbí aìsàn. A lè lo oogun nipa fi fíi simu, di daje(gbí gbémì), abere ati béèbè lo.
Oúnjẹ

[thumb|[Oúnjẹ ti Nigeria]]
**Óúnje** jẹ ohun ti a lẹ́ je tàbí mú lati fún ara wa ni okun, Oúnjẹ máa ń sáábà ní eka afùn ni ló kún,ti oloyinbo pé ni 'carbohydrate', ọ̀rá àti àwọn ohun aṣara lóore mìíràn ti ó ṣe pàtàkì fún ìtọ́jú , idagba pẹlú agbára tí ó yẹ fún ara. A má ń saba ri oúnjẹ ni ara ewéko, ẹranko tàbí elu(fungi), ó sì má ń nilo yíyí padà láti so di nkán tí o ṣé je. Óúnjẹ kìí ṣe fún ènìyàn nìkan, ẹranko àti ewéko náà ń jeun. Àwọn ewéko ń rí óúnjẹ wọn nípasẹ̀ agbára Oòrùn ( Co2 àti omi). A nílò oúnje láti wà láàyè, bí ó ti lẹ̀ jé wípé ènìyàn lè wà láàyè fún oṣù kan sí mejì láì jeun.ṣugbọ́n sibẹ oúnjẹ ṣe pàtàkì púpọ̀.

Apẹrẹ óúnjẹ ni ìrẹsì, iṣu, ẹ̀wà, iyán, àmàlà, èfó àti béè béè lọ

## Otún Le Ka Èyí
• Àìjeun dáradára

## Àwon Ìtókasí
HÅLO

**Brian Wadley**, ti a mọ nipasẹ orukọ ipele rẹ HALO (ti a ṣe si HÅLO) jẹ akọrin, akọrin ati akọrin lati Detroit, Michigan, AMẸRIKA.

### Àwọn àwo orin rẹ̀

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn olórin rap Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan
David Nnaji

**David Nnaji** ( a bi ni oṣù keje ọdún 1985) jẹ òṣèré fíìmù Nàìjíríà àti onkọwe ọmọ ilẹ Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé rẹ àti ẹkọ rẹ
A bí Nnaji ni oṣù keje ọdún 1985 ni ìpínlẹ̀ Èkó ní ilẹ̀ Nàìjíríà. Ìlú Èkó ni o ti lọ sí gbogbo ilé ìwé tí o lọ.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1985
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Oyún

**Oyún** jẹ́ àkókò tí ọ̀kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, ọmọ tí ń dàgbà sínú ilé-ọmọ obìnrin.

Oyún púpọ̀ kan máa ń jẹ́ ju ọmọ kan lọ, gẹ́gẹ́ bí Ìbejì.
Oyún máa ń wáyé nípasẹ̀ ìbálòpọ̀, ṣùgbọ́n ó tún lè wáyé nípasẹ̀ àwọn ìlànà ìrànlọ́wọ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ láti gbáyán mì. 
Oyún lè já sí ìbímọ láàyè, ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó wáyé nígbà tí oyún bá jábọ́ lára obìnrin, ìṣẹyun, tàbí ìbímọ tí ọmọ ti kú láti inú wá. Ìbímọ máa ń wáyé ní àyíká ogójì ọ̀sẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò nǹkan oṣù tí ó kẹ́hìn, ìgbà tí a mọ̀ sí ọjọ́ oyún.  
Èyí ju oṣù mẹ́ẹ̀sán lọ. Tí a bá ka àkókò tí olẹ̀ sọ, àkókò ẹ̀ jẹ́ bí èjì-dín-lógójì ọ̀sẹ̀. 
 Oyún jẹ́ ìfarahàn ọlẹ̀ tó so nínú obìnrin; ìfarahàn yìí máa ń wáyé ní ó kéré jù ọjọ́ mẹ́jọ sí mẹ́sàán lẹ́hìn tí ọlẹ̀ bá so. 
Ọmọ inú oyún jẹ́ ọ̀rọ̀ fún ọmọ tó ń ṣẹ̀ṣẹ̀ ń dàgbà sókè ní ọ̀sẹ̀ méje àkọ́kọ́ tí ọlẹ̀ ti so (àpẹẹrẹ: ọjọ́-orí oyún: ọ̀sẹ̀ mẹ́wàá), lẹ́hìn tí a ma lo ọ̀rọ̀ - ọmọ inú oyún títí di ìbímọ tí ọmọ ma sọ̀. 

## Olè ka eléyí na
•Omi Omú 

• Ilé-omo 

## Àwon Ìtókasí
Up North

***Up North*** jẹ́ fíìmù àgbéléwò tí ó jáde láti ọwọ́ Anakle Films and Inkblot Productions ní ọdún 2018 ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí diTope Oshin ṣe olùdarí rẹ̀. Naz Onuzo and Bunmi Ajakaiye ló kọ ire náà látàrí itan tí Editi Effiong kọ. Ní ìlú Bauchi ￼ni wọ́n ya iṣẹ́ náà, pẹ̀lú yíya ọ̀sẹ̀ kan ní ìlú Èkó Lagos.

## Àwọn akópa
*Banky W bíi Bassey Otuekong
*Rahama Sadau bíi Mariam
*Kanayo O. Kanayo bíi Chief Otuekong
*Adesua Etomi bíi Zainab
*Michelle Dede bíi Idara Otuekong
*Hilda Dokubo bíi Mrs Otuekong
*Ibrahim Suleiman bíi Sadiq
*Rekiya Attah  bíi Principal Hassan
*Akin Lewis bíi Otunba

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ayo Makun

**Ayodeji Richard Makun**, tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ AY, jẹ́ òṣèré ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, apanilẹ́rìn-ín, òńkọ̀wé, olóòtú àti olùdarí ere,́ ó sì máa ń ṣe ètò lórí rédíò àti lórí ẹ̀rọ̀ amóhùn-máwòrán. Ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1971 ni a bí Ayo. Ìlú Ifon, ti ìjọba ìbílẹ̀ Ose ní Ìpínlẹ̀ Òndó ni ó ti wá. Òun ni agbátẹrù ètò “AY live shows” àti ”Ay comedy skits”. Fíìmù àgbéléwò àkọ́kọ́ rẹ̀ ni *[[30 Days in Atlanta]]*, òun sì ni olóòtú fíìmù náà, àmó, Robert Peters ni olùdarí rẹ̀. Ó ti fìgbà kan rí jẹ́ aṣojú àlááfíà àwọn UN

## Àwọn Ìtọ́kasí
Afang soup

**Obe afangi** (ti a ko gbodo sipe ni obe okazi tabi obe ukazi, obe ti awọn ti o wa ní ìyá gúúsù-iwo oorun ile Naijiria), je obe ti o ṣẹda lati ọdọ awọn Efiki ni Ìpínlẹ̀ Cross River ati awọn Ibibio ni Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm ni ìyá gúúsù ilẹ Nàìjíríà.
O jẹ oúnjẹ ti oni okiki gidigan ni ile Nàìjíríà àti àwọn apá kankan ni Afrika. Òsé pataki paapa ni ọdọ àwọn Ibibio ati awọn ara Anangi ti Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm ati Ìpínlẹ̀ Cross River ti wọn ti gba ounjẹ yii gẹgẹ bíi lara àṣà àti ìṣe wọn. A man jẹ oúnjẹ yii nile, ati ni oriṣiriṣi ayẹyẹ bíi igbeyawo, ìtoku, ati ajọdun paapa ni ìyá guusu- iwọ oorun ile Naijiria. Ọbẹ afangi je obe ti ọ ni aanfani lọpọlọpọ lara atipe owo ti a yóó na lati ṣe lè ba apo onikaluku mu. Awọn eroja ti a ma fi se ọbẹ afangi ni eran, ẹja,epo pupa, èdè, ata,shaki, ẹfọ gbure, ewe gbure, alubosa, iyọ, ati bebe lọ.

## Ìtókasí

## Gallery


Fáìlì:Afangsoup1.jpg|alt=Afang Soup| Obe Afang
Fáìlì:Afang_Soup.jpg
Fáìlì:Afang_soup.jpg


## Ingredients

Awọn eroja ti a n lo lati se ọbẹ Afang ni wonyi: eran maalu, ẹja (ti gbẹ ati eja panla), epo pupa, ede, ata, pomo (awo maalu gbigbe), saki ( inu eran gbigbe ), gbure, ewe okazi, alubosa, isawuru, iyọ, amobedun ati awon eroja ibile miiran.
Frank Donga

**Kúńlé Ìdòwú**, tí orúko ìnagije rẹ̀ jẹ́ **Frank Donga,** jẹ́ òṣèré àti apanilẹ́rìn-ín orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó di gbajúmọ̀ nígbà tí ó ṣe eré kan lórí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán tí àkọlé rẹ̀ jẹ́, *The Interview,* ní Ndani TV. Eré yìí jẹ́ eré apanilẹ́rìn-ín tó dá lórí awáṣẹ́ aláìbìkítà kan. Nípasẹ̀ yìí, wọ́n yán-án láti jẹ́ òṣèré apanilẹ́rìn-ín tó dára jù ní Africa Magic Viewers Choice Award ní ọdún 2015. Ó ti kópa nínú àwọn eré àgbéléwò mìíràn bi *[[The Wedding Party (2016 film)|The Wedding Party]]* àti apá kejì rẹ̀*[[The Wedding Party 2]]*. Ó ti fi ìgbà kan jẹ́ akọ̀ròyìn  tí ó sì ǹ ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ayàwòran.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Naeto C

**Naetochukwu Chikwe,** tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Naeto C, jẹ́ rápà ti orílẹ̀-èdẹ Nàìjíríà, olórin Afrobeat àti aṣagbátẹ́rù rẹ́kọ́ọ̀dù.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Ìlú Houston, ní Texas ni wọ́n bí i sí, àmọ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria ni.
Gómínà Ìpínlẹ̀ Imo, Emeka Ihedioha yan Naeto C láti jẹ́ olùrànlọ́wọ́ rẹ̀ nígbà tí ó wá sí Ipinle Eko.

## Awon Itokasi
Robert Peters

**Robert Peters** Tí wọ́n tún máa ń pè ní **Roberts O. Peters** jẹ́ òṣèré fíìmù àgbéléwò ti orílẹ̀-èdè Naijiria, aṣagbátẹrù eré, olùyàwòrán, àti alóhunlóyìn òṣèré. Ó di gbajúmọ̀ nígbà tí ó ṣagbátẹrù fíìmù kan ní ọdún 2014 tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Breakout30 Days in Atlanta, *Shades of Attractions* (2015), *Boxing Day* (2016) àti *A trip to Jamaica(2016)*  àwọn fíìmù yìi ́ni ó ti ṣe àfihàn Ayo Makun, Ramsey Nouah, Richard Mofe Damijo, Vivica Fox, Dan Davies, Lynn Whitfield, Eric Anthony Roberts, Paul Campbell, Funke Akindele, Karlie Redd, Nse Ikpe-Etim, Desmond Elliott, Rasaaq Adoti, Chet Anekwe àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Peter sí ìlú Gari, ní Ìpínlẹ̀ Kàdúná, apá Àríwá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ-àbíṣìkejì láàrin àwọn ọmọ mẹ́jọ tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Àwọn òbí rẹ̀, Lawrence Adagba àti Comfort Peters wá láti ìlú Ososo, ní Akoko Edo, ní Ìpínlẹ̀ Ẹdó.

Peter bẹ̀rẹ̀ ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní St. Gregory Primary School, ní Ìpínlẹ̀ Kàdúná, ibẹ̀ sì ni ó ti parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀. Ó sì lọ sí ilé-ìwé gíga, Yunifásítì ìlú Jos tí ó wà ní ipinle Jos, níbi tí ó ti kọ́ ẹ̀kọ́ nípa Geology and Mining.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Peters bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi òṣèré fíìmù àgbéléwò ní ọdún 1998 níbi tí ó ti kópa nínú fíìmù *&nbsp;Mama Sunday,* lẹ́yìn náà, ó kópa nínú fíìmù kan tí wọ́n máa ń ṣe àfihàn rẹ̀ lórí ẹ̀rọ̀ amóhùn-máwòrán lójoojúmọ́, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *&nbsp;Everyday People,* tí Tajudeen Adepetu gbé jáde. Ní ọdún 2004, ó kó kúrò lórílẹ̀-èdè Naijiria láti lọ sí òkè-òkun, ní U.S, níbi tí ó ti gboyè nínú Visual Storytelling, ní New York University. Lẹ́yìn náà, Peters dara pọ̀ mọ́ àwọn òṣèré ní ìlú Atlanta, ibẹ̀ sì ni ó ti rí iṣẹ́ láti máa kọ́ nípa bí a ṣe ń darí fíìmù àgbéléwò. Wọ́n tún mú u ní REDucation, ibí sì ni àwon akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ti fún un lẹ́kọ̀ọ́ tó kójú òṣùwọ̀n nípa bí a ṣe ń ya eré lóríṣiríṣi àti bí a ṣe ń lo àwọn ohun èlò kámẹ́rà láti fi yàwòrán dáadáa, tí ó sì kọ́ṣẹ́mọṣẹ́.

Peters bẹ̀rẹ̀ iṣé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi olóòtú àti ayàwòrán àti fọ́rán fún fíìmù àgbélewò ní pẹrẹu lọ́dún 2006, ó sì ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré tí wọ́n ṣe nílẹ̀ Afirika àti Amerika. . Láàrin ọdún mẹ́wàá, ó ti bá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn gbajúmọ̀ òṣèré ṣiṣẹ́ lọ́lọ́kan-ò-jọ̀kan bíi; &nbsp;Vivica A. Fox, Lynn Witfield, Eric Roberts, Karlie Redd, Paul Cambell, Richard Mofe-Damijo, Neville Sajere, Ayo Makun, Ramsey Nuoah, Desmond Elliott, Majid Michel, Jim Iyke, Chris Attoh, Funke Akindele, Oc Ukeje, Jeta Amata, Van Vicker, Nse Ikpe Etim, Lisa Raye McCoy, Mercy Johnson, Stella Damasus, James Michael Costello, Sulehk Sunman, Yvonne Okoro, Carl Anthony Payne, Joseph Benjamin àti Tangi Miller.

Ní ọdún 2014, ìròyìn jẹ́ ka mọ̀ pé fíìmù àgbéléwò kan tí Peters jẹ́ olùdarí fún, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ 30 Days in Atlanta ló jèrè owó tó pọ̀ jù lọ. Ó sì di àkọsílẹ̀ lọ́dọ àwọn Guiness Book of Records pé fíìmù ọ̀hún ló jèrè owó tó pọ̀ jù lọ láàrin àwọn fíìmù orílẹ̀-èdè Naijiria, India àti Amerika 

## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ tó gbà

## Àtòjọ àwọn eré rẹ̀
**Feature Films**

## Awon Itokasi
Ogba Agodi

**Ogbá Agodi** jé ibi àpéwò ní ìlú Ìbàdàn ní orílè èdè Nigeria. A tún mò ó si ogbà ewéko àti igi ìgbé. Ogbà Agodi ní ìlú Ìbàdàn fi ìdí solè sí oríi àádòta lé l'ógòrún ékà.

**Itan**

Teletele ni a n pe ni ogba eranko ati igi igbe. Ni odun 1967 ni a da ogba Agodi sile. Ijamba omiyale ti Ogunpa ba ogba naa je ni odun 1980 ti agbara si wo opolopo ninu awon eranko naa lo. ijoba ipinle Oyo tun ogba Agodi se ni odun 2012 a si tun ogba tuntun naa si ni odun 2014. 

**Awon Ohun Ifanimora**

* Ibi isere olomi
* Adagun odo
* Ogba eranko kekere
* Ibi isere ati ohun isere ti awon omode le gun
* Ogba ati ibi ti a ti le se apeje ranpe
Majid Michel

**Majid Michel** tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógójì, oṣù kẹsàn-án, ọdún 1980 jẹ́ òṣèré ti orílẹ̀-èdè Ghana, olóòtú ètò lórí ẹ̀rọ̀ amóhùn-máwòrán, ajíhìnrere àti oníwà-ìranmọlàkejì-lọ́wọ́. Wọ́n yàn án fún ìdíje gbígba àmì-ẹ̀yẹ fún òṣèré-kùnrin tó dára jù lọ ní ayẹyẹ Africa Movie Academy Awards ní ọdún 2009, 2010, 2011, 2012, 2014 àti 2017. Ó pàpà gba àmì-ẹ̀yẹ ọ̀hún ní ọdún 2012 lẹ́yìn tí wọ́n ti yàn án ní ọdún mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. 

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀.
Ìlú Accra ní orílẹ̀-èdè Ghana ni wọ́n bí Michel sí. Lebanese ni bàbá rẹ̀ tí ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ ìlú Ghana, ìlú Accra sì ni ó gbé dàgbà pẹ̀lú àwọn ọmọ ìyá rẹ̀ mẹ́sẹ̀sán. Ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ St. Theresa ni ó lọ, lẹ́yìn tí ó wá lọ ilé-ìwé Mfantsipim, tí Van Vicker àti akọ̀wé àgbà ti United Nations (Kofi Annan) ti kàwé. Nígbà ti ó wà ní ilé-ìwé girama, ó sábà máa ń kópa nínú eré orí ìtàgé, ó sì dara pọ̀ mọ́ àwọn eléré-oníṣe, èyí sì mu kí ó gba àmì-ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí òṣèré tó dára jù lọ ní Cape Coast, ní Ghanalọ́hùn-ún. 

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ní kété tí Michel dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ àwọn òṣèré, ó kópa nínú eré kan tí woṇ́ máa ń ṣàfihàn rẹ̀ lórí ẹ̀rọ amóhùn-máwòrán tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Things We Do for Love*, lẹ́yìn èyí ni ó gbé fíìmù rẹ̀ jáde tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Divine Love*. Jackie Aygemang àti Van Vicker sì kópa nínú eré náà.

Ní ọdún 2018, ó tún kópa nínú fíìmù kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Agony of the Christ,* èyí sì mú u kí àwọn èèyàn yàn án fún ìdíje gbígba àmì-ẹ̀yẹ ti Africa Movie Academy Awards ní ọdún 2009. Ní ọdún 2009, ó fi ìdí ẹ̀ múlẹ̀ níbi ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pé òun máa ń gbà tó dọ́là mẹ́ẹ̀dógún lọ́nà ẹgbẹ̀rún kan($15,000) sí dọ́là márùndínlógójì lọ́nà ẹgbẹ̀rún kan ($35,000) lórí fíìmù kan. Àti pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn eré-ajẹmọ́fẹ̀ẹ́ ni òun máa ń sábà ṣe, òun ò fìgbà kan rí ní ìbálòpò pẹ̀lú àwọn òṣèré-bìnrin tí wọ́n jọ ń ṣiṣẹ́. Ní ọdún 2017, ó sọ ọ́ di mímọ̀ lórí ètò rédíò kan tí wọ́n ti gbà á lálejò pé òun ò ní máa gbà láti ṣe fíìmù kọkan tí òun máa nílò láti fẹnu ko èèyàn lẹ́nu.[5]
## Aato awon ere re
{{columns-list|colwidth=30em|
* *[[Things We Do for Love (Ghanaian TV series)|Things We Do For Love]]*
* *[[Chelsea (film)|Chelsea]]*
* *[[Agony of Christ (film)|Agony of Christ]]*
* *[[Somewhere in Africa]]*
* *Shakira*
* *Evil Doctor's Do*
* *[[The Game (2010 film)|The Game]]*
* *[[Bursting Out]]*
* *[[4 Play (film)|4 Play]]*
* *4 Play Reloaded*
* *[[A Sting in a Tale]]*
* *[[Silent Scandals]]* (2009)
* *Passion of the Soul*
* *Crime to Christ*
* *Royal Battle* 
* *Divine Love*
* *Gangster*
* *[[Guilty Pleasures (2009 film)|Guilty Pleasure]]* (2009)
* *Tears of a Womanhood*
* *St. Michael*
* *Shattered Mirror*
* *Save the Prince*
* *The Beast*
* *Royal Madness*
* *Her Excellency*
* *Reason to Kill*
* *Blood of Fire*
* *Final Crisis*
* *Captain*
* *Under the Sky*
* *The Three Widows*
* *Professional Lady*
* *[[House of Gold (film)|House of Gold]]* (2013)
* *[[Nation Under Siege]]* (2013)
* *[[Forgetting June]]*
* *Matters Arising* (2014)
* *[[Knocking on Heaven's Door (2014 film)|Knocking on Heaven's Door]]* (2014)
* *[[Being Mrs Elliot]]* (2014)
* *[[30 Days in Atlanta]]* (2014)

## Àwọn Ìtọ́kasí
Karlie Redd

**Karlie Redd** (*[[née]]* **Lewis**) tí a bí ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kẹrin, ọdún 1974, tí wọ́n sì sọ ní Keisha Lewis,  jẹ́ gbajúmọ̀ lórí ètò lọ́lọ́kan-ò-jọ̀kan lórì ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán ní orílẹ̀-èdè Amerika. Ó tún jẹ́ òṣèré àti olórin.

## Atojo awon ere re
### Fiimu

### Eto lori ero amohunmaworan

## Awon Itokasi
Ilé-ọmọ

**Ilé-omo** jẹ́ èyà ara obìnrin tàbí abo eranko nínú èyi tí ọmọ inú ma ń dàgbà sí tí ó sì ma ń rí oúnjẹ àti àwọn nǹkan míràn tí ó nílò kí ó tó di ìgbà ibí. Ilé-ọmọ jáde sí ojú ara obìnrin (eléyìí jẹ́ ọ̀nà tí ọmọ ma ń gbà jáde nigba ìbí). Nígbà tí ìyá bá lóyún, Ilé ọmọ ma ń tóbi si láti gba ọmọ bí ọmọ bá ṣe ń tóbi si.  

Ní ososù, àwọn ìyípadà kan ma ń dé bá ilé ọmọ láti gbáradì fún oyún, nígbà yìí ni àwọn èlò tí ó ń gbé ẹ̀jẹ̀ lọ sínú ara ma pọ̀ si, ara ilé ọmọ sì ma tóbi si, àwọ̀ míràn a tún bo ilé ọmọ, bí obìnrin bá lóyún lásìkò yìí, àwọn ìgbáradì yìí ma mú kí ọmọ yẹ̀, bí obìnrin kò bá sì lóyún láàrin ìgbà náà, àwọ̀ tí ó bo ilé omo ma kúrò, yó sì jáde láti ojú ara obìnrin, èyí ma ń ṣẹlẹ̀ lósosù, èyí sì ló ma ń fa àlejò òṣùṣù tí àwọn obìnrin ma ń ní.

## Àwon Ìtókasí
Àsà Ìwé kíkà

thumb|Ìwé kíkà
**Ìwé Kíkà**

Àsà iwé kíkà se pàtàkì nítorí pé ó je ìpìlè fún imo ati ìserere ninu eko kiko. Pelu aniyan l'orisisrisi ti o je mo mimo ko ati mimo ka,  opolopo orlleede ni o ti gbaju mo eto ilana iwe kika ti o yaranti.

Ni ida keji, asiko ti nkan ba din ku je asiko ti nkan naa ba ti n baje diedie tabi ti o ti fe ku bi efin. O tun je igba ti nkan ba ti d'enu k'ole, ti o n kere si tabi ti ko se dede mo.

Lati igba de igba ni awon eyan ti n beere, kini idi ti iwe kika fi se pataki. Iwe kika je okan lara awon ona pataki ti a fi n mo nipa aye ti o yi wa ka. O ma n je ki a dagba ninu ogbon, ninu iwuwasi, ati nipa ise opolo. Gbogbo iwe lo ma n fun ni ni anfaani lati ko nkan tuntun ati lati s'awari ero tuntun. Iwe kika ma n fun ni ni alekun imo ati pe o ma n je ki opolo ji pepe.

Ní àwon ìlú tí ó ti ní ìlosíwájú tó gbámúsé bi ilè America ìwé kíkà láti kékeré je àsà tí kò se e f'owó ró séyìn. Kódà òpòlopò òbí ni ó ma n gbìyànjú láti ka ìwé fún àwon omo won kí wón tó f'ojú ba orun ní alé.

Iwé kíkà dára lópòlopò fún àwon òjè wéwé wa, pàápàá jùlo àwon iwé aláwòrán tó ní àló l'orisirisi tí n kó ni l'ógbón tí ó sì n fún ni l'òye.
Michael Babatunde Olátúnjí

**Michael Babatunde Olatunji** (April 7, 1927&nbsp;– April 6, 2003) oje onílù Nàìjíríà, olukọni, alapon nínú awujọ, ati Olorin .

## Kutukutu ayé rẹ
Olatunji jẹ ọmọ bíbí ìlú Ajido, ni èbá Badagry, Lagos State, ni guusu iwọ-oorun Nigeria. ọkàn lára Ogu people, a ṣe àfihàn Olatunji sí orin ìbílẹ̀ ní áfríkà ni tete ọjọ ori. Orúkọ rẹ , Bàbátúndé, tunmọ sí  'baba tí dé', nítorí a bi lẹhin oṣù Méjì tí bàbá rẹ̀ kú, eni Ogu (Egun) ọkunrin, Zannu kú, a sì pé Olatunji ni Bàbátúndé reincarnation. Baba re je apẹja father to fẹ jẹ olóyè chieftain, iya re sí je amọkoko ti ọ jẹ ọkan lára ọmọ Ogu people. Olatunji lati ma so ède Gun (Ogu/Egun) ati  Yoruba language. Ìyá ìyá rẹ àti  ìyá ìyá rẹ -  ìyá àgbà je  alufa ti Vodun ati ìgbàgbọ Ogu,wo má sìn Vodun, bí Kori, ti ọ jẹ oriṣa ti irọyin. nitori ikú bàbá rẹ̀ of his father's , ni tete ọjọ ori a kò láti jẹ oyè gẹgẹ bí olóyè .

Ni ọmọ ọdún méjìlá, o mọ pé ohun o fe di olóyè. O ka ìwé *[[Reader's Digest]]* ìwé ìròyìn nípa Rotary International Foundation's scholarship program, ti ọ sí kó ìdánwò rẹ . A gbà wọlé ọ lọ sí ilé ìwé gíga  United States of America ni ọdún 1950.

## Èkó
Olatunji gbà Ebun ìwé o fẹ ni ọdún 1950 o sí ka ìwé Morehouse College ni Atlanta, Georgia, níbití o ni èròngbà, sùgbón kó korin  Morehouse College Glee Club. Olatunji je ọrẹ gidigidi sí oludari Glee Club  Dr. Wendell P. Whalum o so'wopo láti dá egbé akọrin choir's repertoire, "Betelehemu", orin keresimesi Naijiria . Lẹyìn tí ọ jade ni ile iwe  Morehouse, o tẹsiwaju sí  New York University láti kà nípa  public administration. Níbi tí ọ ti bẹrẹ, egbé onílù kékeré láti má pa owó bi ọ ṣe tẹsiwaju ninu iwe re .
Èjè

Èjè jé ìsàn(fluid) tí o má ún sàn káà kiri inú ara láti fún ara ní okun, oxygen àti àwon nkan míràn tó wúlò fún ara. Èjè kún fún orisirisi nkan tí ara nílò bi; homonu, okun, seeli funfun inú èjè, seeli pupa inú èjè àti be be lo. Pilasima(tí ódà bí omi) àti àwon seeli èjè bí seeli èjè funfun, seeli èjè pupa àti platelet ló parapò di èjè. Ìdásí aadorun ninú ogorun pilasima jé omi. Hemoglobin ara seeli èjè pupa ló fún èjè ní àwò pupa rè

, hemoglobin ara seeli èjè tún wa fún gigbe oxygen kaakirara. Seeli èjè funfun wà fún bíbà kòkòrò tó le fa aìsàn lara je, plateleti  fún diídí ìsun èjè sita nigba tí ènìyàn bá sese. Èjè sàn ká kiri ara ninú àwon ohun èlò èjè tí a ún pè ní artiri ati veini, artiri ngbe èjè láti okàn ló sí ara, veini sì ún gbe èjè láti ara padà ló sí okan.

## Àwon Ìtókasí

#  
#
Kunle odunlami

**Kúnlé Ọdúnlamí** ( Tí wọ́n bí ní ọjọ́ karùn-ún, oṣù Ẹrẹ́nà ọdún 1990) jẹ́ ọ̀gbọ́ǹtarìgì Abábọ́ọ̀lù Nàìjíríà , tí ó jẹ́ dìfẹ́ẹ́dà fún Gokulam Kerala FC.
Kunle Remi

**Kúnlé Rẹ̀mí** (Wọ́n bi ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹwàá, ọdún 1988  | Orúkọ ìbí- **Oyèkúnlé Ọpẹ́yẹmí Olúwarẹ̀mí**) jẹ́ Òṣèré Nàìjíríà , tí wọ́n mọ̀ ọ́ fún àwọn ipa ribiribi rẹ̀ ní  *[[Falling (2015 film)|Falling]]*, *Family Forever* and *[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]*. Ó di olókìkí lẹ́hìn ìgbà tí ó borí ìgbà kéjẹ tí wọ́n ṣe Gulder Ultimate Search ní ọdún 2010. Ó parí láti New York Film Academy.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ikechukwu Uche

**Ikechukwu Uche** (Wọ́n bi ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kìíní (ṣẹrẹ), ọdún  1984) jẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Nàìjíríà tó gbá bọ́ọ̀lù ní ìpò iwájú (Sítíráíkà)

tí wọ́n mọ̀ fún eré-ìtakìtì fún ayẹyẹ òpin bọ́ọ̀lù rẹ̀,

Uche gba bọọlu fun Naijiria ni Africa Cup of Nations.

## Awon Itokasi
William Kumuyi

Olùṣọ́ àgùntàn **William Folorunsho Kumuyi** tí òpòlopò ènìyàn mò sí Pastor Kumuyi tàbí Olùsọ àgùntàn Kúmúyì ni olùdásílè àti alábòójútó ìjọ Deeper Life Bible Church gbogbo àgbáyé. William Kumuyi jẹ́ ọmọ abínibí ìpínlè Ọ̀ṣun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, abí William Kumuyi ní ìlú orunwa ìpínlè Ògùn ní ojó kẹfà, osù kẹfà, ọdún 1941(6th June, 1941). William Kumuyi jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́talélọ́gọ́rin báyìí. À bí William Kumuyi sí ilé onígbàgbọ́ (Kristieni) ní ìlú Orinle, wón sì lọ ilé-ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ǹdìrì ilé-ìwé Mayflower, léyìn igbana, wón ló ilé ìwé gíga tí Ìbàdàn láti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ìmọ̀ Ìṣirò (mathematics). William Kumuyi ní ìyàwó (Esther Folashade Kumuyi)  àti ọmọ méjì

## Àwon Ìtókasí

#
Aso Villa

Aso villa jé ilè ibùgbé fún Ááre orílè-èdè Nàìjíríà láti odún 1991(Nígbà tí Olori ologun Ibrahim Badamasi Babangida so ìlú Abuja di Olú ìlú Nàìjíríà). Aso villa wa ní Ìlú Abuja, àwon olùgbé re si ni Àárè Bola Tinubu àti idile rè

Kíkó Aso Villa bere ni ojo Ketala osu kewa odún 1989, ásì pari kíkó rè ní ojo kini, osu kokanla tí odún 1991

## Àwon Ìtókasí

#  
#
Elijah Abina

**Elijah Oludele Abina**(bi i Okudu 16, 1935) je pasito ati Agba Aguntan ti The Gospel Faith Mission International (GOFAMINT).

## Ibere aye
Elijah Ogundele Abina ti wo bi sinu ile Pa Abraham Akowanu Abina ni Aradagun, Badagry Ipinle Eko

## Aye ara eni
Pastor Abina gbe Felicia Abina ni iyawo ni Osu Keta Ojo 30, Odun 1966.
Papo, won ni omo mefa, ti won je Folorunsho, Olabisi, Funmilayo, Ebunoluwa, Gbenga ati Femi. Matron Felicia Abina ku ni Osu Kefa Odun 2014.

## Awon Itokasi
Vivica A. Fox

**Vivica Anjanetta Fox** ti a bi ni ojo kogbon, osu keje, odun 1964 je osere ti orile-ede Amerika, olootu fiimu agbelewo ati eleto lori ero amohunmaworan. Fox bere ise to yan laayo lori *Soul Train* ni odun 1983 si odun 1984. Leyin igba naa, o bere si ni maa se awon fiimu ogoji iseju lori ero amohun-maworan, die lara awon fiimu naa ni; *Days of Our Lives* (1988), *Generation* (1989-1991), *Out All Night* (1992-1993). Fox bo si gbangba, o si di gbajumo ni odun 1996 pelu fiimu *Independence Day* ati *Set It Off*.
Awon fiimu ti Fox ti kopa ninu re ni; *Booty Call* (1997), *Soul Food* (1997), *Why Do Fools Fall in Love* 1998, *Kingdom Come* (2001), *Boat Trip* (2002), *Ella Enchanted* (2004).
## Ise to yan laayo
NI odun 1982, Fox ko lo si ilu California lati lo si Golden West College. Nigba ti o wa ni ilu ohun, o dara po mo awon onijo ti Soul Train lati odun 1983 si 1984. Leyin naa, o safihan ninu fiimu *Born on the Fourth of July* (1989),  Fiimu *Generations* ti o kopa ninu re je fiimu African-American akoko ologoji iseju ti o je mo eto idile.

Ni odun 1990, Fox bere si ni fara han ninu awon fimu lori ero amohun-maworan bii; *The Fresh Prince of Bel-Air*, *Beverly Hills, 90210*, *Family Matters*, *Matlock* àti *Martin*.
Fox ti figba kan je adajo ninu idije ijo kan The WB's talent show *[[The Starlet]]* 
Ni odun, 2012, o kopa ninu fiimu Nigerian kan ti akole re n je *[[Black November]]*, ti  Mickey Rourke, Kim Basinger, Akon ati Wyclef Jean kopa ninu e.

Ni odun 2013, o kopa ninu fiimu to da lori esin kirisiteeni kan ti akole re n je *Home Run*. O tun fi ohun re soro ninu fiimu awon omode kan 

## Àtòjọ àwọn fíìmù àgbéléwò rẹ̀
### Fíìmù

### Fiimu ori telifisoonu

### Ere-idaraya alaworan

### Akole awon orin to kopa ninu
Margaret Bandele Olayinka

**Margaret Bandele Olayinka** (a bi ní ọjọ kẹrinla oṣù kẹsán ọdún 1958) tí gbogbo àwọn èèyàn mọ sí **Iya Gbonkan**, jẹ òṣèré obìnrin onitiata ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ikechukwu Kalu

**Ikechukwu Kalu** ti won bi ni ojo kejidinlogun, osu kerin ni 1984 je agbaboolu Naijiria to gba boolu gege bi Olutayo. Oruko e Ikechukwu, tunmo si "agbara oluwa”.

## Ise re bii a-gba-boolu
O bere ise e ni Jasper United ni Nàìjíríà. O tewo bowe pelu U.C. Sampdoria ni summer 2002. Leyin to gba fun akoko kan ni Genoa, A.C. tewo bowe pelu ni summer 2003 pelu apapo-nini fun €1 million, ati o ri Luca Antonini sun si odi keji ni apapo-nini idaradura (fun €2 million),

won ya lo si Pisa and Chiasson. O gba goolu mejidinlogbon in 44 games ni akoko meji ni Swiss second division, which saw Sampdoria recall him in summer 2007. He made his Serie A debut on 10 November 2007 against Empoli F.C.

Ni osu kefa 2008, Sampdoria gbe Kalu pada lati Milan fun €250,000 ati ni akoko yii tewo bowe pelu Paolo Sammarco fun €2.5 million. Igba to tun ya, won ta a fun awon ara Swiss fun, egbe a-gba-boolu AC Bellinzona fun€400,000.

## Awon Itokasi
Awon ara Ṣainiisi ni ile Naijiria

## Awọn ara Ṣáínà ni ile Naijiria
Awọn ara ilu Ṣáínà ti n gbe ni Naijiria pọ gidigan, lara sì jẹ awon Ṣáíniisi ti wọn bí sí Naijiria pelu irandiran Hakka.

### Itan iṣiwa sí ilẹ Nàìjíríà
Ni Ọdún 1930, a ka awọn Ṣainiisi pẹlu iran Hakka mẹrin ti n gbe ni ile Nàìjíríà. Awọn oniṣowo ti ilu hongi kongi bẹrẹ si n ṣi ile iṣẹ sílẹ ní ọdún 1950. Nígbàtí o di ọdún 1965, awọn bíi ìgbà omo ṣáínà ni won wa ni Naijiria. Ni ọdún 1999, iye awon ṣáíniisi ti n gbe ni Nàìjíríà ti di Ẹgbàata din ni igba (5,800) pẹlu ojì-din-lẹwá le ni ẹgbẹ́ta (630) omo tewan ati ọta-din-lẹwá din ni ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ́fà (1050) omo ilu Họngi kọngi.
Homonu

**Homonu** jẹ kemikali ti àwon glandì kòkan ninú ara n se láti fofin si isé seeli àti àwon eya ara kòkan. Èjè tàbí ìsàn(fluid) ara lóma ún gbé homonu láti ìbí tí a ti sé ló sí ibi tí o ti ma sisé. Homonu le fofin sí bí ènìyàn tàbí eranko se ún dàgbà, jeun, wúwà tàbí sun, nígbà ti okunrin bá ún balaga, homunu ni oun mú kí ohùn re ki tàbí ti irun wà ní abíyá, ikùn, ojú àti àwon èyà ara míràn, homonu sì ló ún mú kí obinrin wu omú, òun sì ló ún mú kí irun wu labiya obinrin àti igba tí nkan osu obinrin ma bere sí ún wa . Àwon glandì tí oun se homonu ninú ara ni àún pè ní "endocrine gland", ìbàjé fún won si le jé ewu nlá fún ara.

## Apere Homonu inú ara eniyan
• Testosterone 

• Estrogen 

•Progesterone 

• Growth hormone 

• Oxytocin 

## Àwon Ìtókasí

#
Paulette Goddard

**Paulette Goddard** (ti orúkọ abisọ rẹ jẹ **Marion Levy**) gbé ayé lati ọjọ kẹta oṣù kẹfà ọdún 1910 titi dé ọjọ ketalelogun oṣù kẹrin ọdún 1990. O jẹ òṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.
 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1910
Omi Ọ́mú

**Omi Omú**(tí àwon ènìyàn tún mò sí "**Omi Oyàn**") jẹ́ omi tí ó ma ń jáde nínú omú aláboyún tàbí ìyá tí ó ń fún ọmọ lọ́yàn. Omi omú jẹ́ orísun okun gbòógì fún ọmọ titun, ó sì ní gbogbo èròjà tí omo nílò láti dàgbà, àwọn èròjà bi omi, carbohydrate, aramuaradagba àti òrá.

Omi ọmú sì tún ní àwọn eroja tó ma ń bàrùn jà nínú ara, omi omú ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ànfàní fún ọmọdé, Aájọ Ètò Ìlera Àgbáyé sí ti pàrọwà fún àwọn ìyá láti fún ọmọ wọn ní omi ọmú nìkan fún osù mefa àkọ́kọ́ ayé wọn láì fun ní ounje mirán, wọ́n sì tún pàrọwà pé láti fún ọmọ ní omi omú fún pẹ̀lú oúnjẹ miran fún ó kéré jù, odún méjì.

## Ànfàní omi ọmú
Fífún ọmọ lọ́yàn ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ànfàní fún ọmọ àti ìyá. Díẹ̀ nínú àwọn ànfàní yìí ni pé ó mú kí ọpọlọ ọmọ sí, ó sì ma ń ran ara ọmọdé lọ́wọ́ láti dojú kọ àrùn bí àrùn etí, òfìkìn àti flu 

Fífún ọmọ lọ́yàn tún ní àwọn ànfàní fún ìyá ọmọ, ó ma ń jẹ́ kí ilé ọmọ ìyá padà sí bí ó ti rí tẹ́lẹ̀ kí ó tó lóyún, ìwádìí sì ti fi hàn pé àwọn ìyá tí ó ń fún ọmọ lọ́yàn kìí sábà ní àwọn àrùn Diabetics tàbí àrùn Breast Cancer bí àwọn tí kò fún ọmọ lọ́yàn.

## Àwon Ìtókasí
Mount Zion Faith Ministries

## Kini fiimu Mount Zion?
Mount Zion Faith Ministries jé isẹ́ ìránṣẹ́ eré ìtàgé tí a ti owo Evang. Mike Bamiloye àti Gloria Bamiloye dálè ní odun 1985 Ète dídá isé iranse na kalè ni(gege bi Olùdásílè Mike Bamiloye sé so) láti se isé ihinrere kari aye àti láti sé igbero ìjo Olorun
thumb|Mike Bamiloye
Ní ọjọ́ kọkànlá, osù keje, ọdún 1986, isé ìránṣẹ́ e na ṣe eré ìtàgé àkọ́kọ́ ní ilé ìwé St. Margaret girls granted school ní Ilesha, ní odún tó tẹ́le, Mike Bamiloye Kọ̀wé fi isé sílẹ́ láti gbájúmọ́ iṣé ìránṣẹ́ Mount Zion Faith Ministries Fiimu àkókò tí Mount Zion Faith Ministries se jáde ni "the inprofitable servant" ní odun 1990, léyìn ìgbàyí, wón tí sé olé ni igba(200) fiimu jáde. Òkan lára àwon fiimu won tó gbajugbaja ni "agbára nlá"

## Àwon Ìtọ̀kasí
Tilburg

thumb|Tilburg kerk
**Tilburg** jẹ ìlú kàn ní gúúsù tí orílẹ̀-ède Netherlands. O fẹ́rẹ̀ tó ènìyàn eègbá lè ní ọkẹ mọ̀kanla (222,000) tó ngbé níbẹ (2021).
Tilburg ní òkìkí nítorí Schrobbeler rẹ, tó jẹ́ ọtí líle tó wà fún mímú. 
Ni Tilburg bákan náà , Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Tilburg wa níbẹ.

        
                                              
         

## Àwọn Ìtọ́kasí
Dj snake

**William Sami Étienne Grigahcine** ( wọ́n bi ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù karùn-ún, ọdún 1986), tí wọ́n mọ orúkọ-ìtàgé rẹ̀ ní  **DJ Snake**, jẹ́ Atọ́kùn rẹ́kọ̀dù Faransé. Ó àkọ́kọ́ rí ìfojúsí lára láàgbáyé ní ọdún 2013 láti ara wí pé ó ṣe ohun-èlò ajẹmórìn tí ó ní ṣe pẹ̀lú àgbègbè rẹ̀ tó dá ní tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ "Turn Down for What" (featuring Lil Jon).

Ó ṣe àkọ́kọ́ orin àgbáyé pẹ̀lú àwọn orin tó dá kọ "Bird Machine" and "Turn Down for What" ni ọdún 2013. "Bird Machine" ṣe ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú Akẹgbẹ́ olórin Faransé Alesia. Orin àdákọ náà jẹ́ gbígbà lọ́wọ́ Mad Decent, rẹ́kọ̀dù lébẹ́lì tí ó wà ní Los Angeles olówó rẹ̀ jẹ́ Diplo.

Wọ́n kéde DJ Snake láti má ṣíṣe lórí ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú Diplo, tí wọ́n fẹ́ gbé orin náà jáde ọdún 2014; orin náà padà jáde mí ọdún 2015 released in 2015 as the single "Lean On" tó ṣe ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú MØ àti Diplo's Major Lazer. Ní ọjọ́ kọgbọ̀n oṣù kẹ́rin ọdún 2014, DJ Snake bọ́ sí ipò "Òṣèré tó gba wíwò" láti ọwọ́ FoxWeekly. Òun àti Dillon Francis gba ìkéde gẹ́gẹ́ bí àwọn Òṣèré méjì tí wọ́n jẹ́ igi lọ́gbà ẹ̀yìn fún ara wọn fún sọ́mà Mothership Tour ni ọdún 2014 pẹ̀lú Skrillex. Ní oṣù kẹ́ta ọdún 2018, *[[Billboard (magazine)|Billboard]]* Sọ orúkọ DJ Snake ní Òṣèré kẹsàn-án ní òdìnwọ̀ ọdún 2018 fún àwọn Akọrin-óníjó tí wọ́n pẹ̀ ní *Billboard* Dance 100.
Handman

**Handman** jẹ ilẹ nlá onigi ní Manchester, ní orílẹ̀-èdè England. O jẹ ọkàn lára awọn ilẹ onigi diẹ tí o ṣẹku ni United Kingdom.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Whatsapp

Whatsapp jé ikanni ibanidore lori èro ayelujara, o gba àwon olumulo rè láyè lati fí òrò ranse si arawon, ó sì tún sé fi se ipe fidio. A lè ló ìkànnì ibanidore WhatsApp lori foonu, komputa tábìlì àti komputa alagbeka. Jan Koum àti Brain Acton(àwon mejeji jé alabasise Yahoo télèrí) lódá Whatsapp kalè ní odun 2009 kí Facebook(tí a mo sí "meta" báyìí) tó ra ní bilionu mọkandilogun dọla($19 billion) ní odun 2014 Orílè è

dè India ni oní olumulo WhatsApp topojù, Brazil àti Orílè èdè Amerika sì tele

## Awon Ìtókasí

#  
# 

## WhatsApp Iṣòwò

WhatsApp mú àwọn ìwé ìṣàmúlò méjì tí ó kọjú sí iṣòwò jáde ní January 2018, tí a pín gẹ́gẹ́ bí àwọn òǹlò tí a pinnu:

* Ìwé ìṣàmúlò **WhatsApp Iṣòwò** fún àwọn ilé-iṣẹ́ kékeré

* Ojútùú Ilé-Iṣẹ́ tí a mọ̀ sí **WhatsApp Business Platform** fún àwọn ilé-iṣẹ́ ńlá tí ó ní àwọn oníbàárà káàkiri àgbáyé, bí i àwọn ilé-iṣẹ́ ọkọ̀ òfúrufú, àwọn oníṣòwò e-commerce àti àwọn bánkì, tí wọ́n lè pèsè iṣẹ́ oníbàárà àti òwò ìjíròrò (e-commerce) nípasẹ̀ ìforọ̀ WhatsApp, nípa lílo àwọn aṣojú láàyè tàbí àwọn chatbots (títí padà sí ọdún 2015, àwọn ilé-iṣẹ́ bí i Meteordesk[2] ti pèsè àwọn ojútùú àìlọ́fíìṣìà fún àwọn ilé-iṣẹ́ láti ṣètọ́jú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òǹlò, ṣùgbọ́n WhatsApp ti wọ́n mọ́)**

Ojútùú yìí wà fún orí-agbègbè nìkan ní àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n ní ọdún 2022, WhatsApp Cloud API wà. Wọ́n ti sọ orí-agbègbè API di àtìjọ́ a sì yóò dá a dúró pátápátá ní October 23, 2025.

Bí WhatsApp API kò ṣe ní ẹ̀rọ ojú òpó iwájú, àwọn ilé-iṣẹ́ nílò láti forúkọsílẹ̀ nípasẹ̀ ọ̀kan nínú àwọn Olùpèsè Ojútùú Iṣòwò tí Meta fọwọ́sí. Àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí fi respond.io, Gupshup, Trengo, Wati àti Manychat sí i.

Ní October 2020, Facebook kéde ìmúwá àwọn ipele iye owó fún àwọn iṣẹ́ tí a pèsè nípasẹ̀ WhatsApp Business API, tí a máa ń gba owó rẹ̀ lórí ìpìlẹ̀ ìjíròrò kọ̀ọ̀kan. Ní July 1, 2025, ètò ipele iye owó tuntun kan bẹ̀rẹ̀ síṣẹ́ èyí tí ó ń gba owó fún ìfiránṣẹ́ kọ̀ọ̀kan dípò fún ìjíròrò kọ̀ọ̀kan.

## Àwọn ọ̀nà àsopọ̀ ìta

* 
*
Ere-idaraya abele

**Ere-idaraya abele** jẹ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn eré elétò tàbí àwọn àdáṣe ti ara ìdíje tí a ṣe ní ìgbà gbogbo boya ní ilé, ní ilé tí ó ní ààbò dáradára, tàbí ní ibi ìṣeré eré tí a ṣe ní pàtàkì gẹ́gẹ́ bíi ibi ìdárayá kan, omi-ìlúwẹ̀ẹ́ gbàgede tabi pápá ìṣeré ti òrùlé kan.

Pupọ awọn ere oni-kaadi ni a ma nta pẹlu kaadi mejilelaAdota, eyi ti  a ma n pin si ona merin ọgbọọgba larare ni a ti ma nri: spades, clubs, hearts ati diamonds. Okookan ninu awon Kaadi merin ti a menuba yi niwon ma  nni nomba meji si mewa lori won. Won si ma nni Aṣọ kọọkan ni Jack, **Q**ueen and **K**ing (Ayaba ati Oba)  ati ace pelu a lekun ẹyọ̀kan. Ninu awon meran a ma nfi ace si ipo kinni. Nigba miran ewe, ipo re ju ti Oba lo. Ninu akojo awon Kaadi ere Geesi, aworan awon Kaadi a ma je J,Q,K ati ace A. 

Awọn ile ere idaraya inu ile n dagba ni ayika orilẹ-ede naa (fun apẹẹrẹ: South Shore Sports Complex ni Oceanside, NY  ). Awọn eka wọnyi nigbagbogbo pese aaye Koríko ti o fun laaye ni ọpọlọpọ awọn ere idaraya ita gbangba lati ṣere ninu ile. Awọn aaye koríko wọnyi tobi ati pe o ni itọlẹ koriko si laisi itọju ti o nilo lati jẹ ki o jẹ alawọ ewe ati didan. Ọpọlọpọ awọn ere idaraya ni a nṣe lori iru iṣẹ yii, gẹgẹbi bọọlu afẹsẹgba, baseball, bọọlu asia, bọọlu afẹsẹgba ibon, lacrosse, rugby, ati ọpọlọpọ awọn miiran 

## Awọn itọkasi
Kang Young - Hoon

**kang Young-Hoon** (o gbè ayé ni oṣù kàrún ọjọ ọgbọn, ọdún 1922 sí oṣù kàrún ọjọ kẹwàá,2016) o jẹ Àgbà olóṣèlú ni orilẹ ède South Korea Kan. O jẹ Alákòóso àgbà tí orilẹ ède South Korea láti ọjọ kàrún oṣù Kejìlá ọdún 1988 títí di ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣù Kejìlá ọdún 1990,o tún jẹ adele alákòóso mínísítà títí di ọjọ kẹ̀rindinlogun oṣù Kejìlá.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1922
Rafeal Pereira Da Silva

**Rafeal Pereira da Silva** (a bí i ní ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù keje, ọdún 1990) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Brasil, iṣẹ́ bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá ló ń ṣe. Ó tún ń gbà bọ́ọ̀lù fún ikọ̀ Manchester United ní orílẹ̀-èdè England.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1990
Sibi

**Ṣíbí** jẹ́ ohun èlò onínú kodoro tí ó ní ibi ìgbámú láti fi ro nǹkan àti láti fi jẹ ohun jíjẹ tàbí mímu. Oríṣiríṣi ṣíbí ló wà. Ṣíbí onírín, ṣíbí oníké àti ṣíbí onígi.

## Onírúurú Ṣíbí

* Ṣíbí Ewébẹ̀, èyí ni ṣíbí ńlá tí a fi ń bù ewébẹ̀
* Ṣíbí Tábììlí, èyí ni ṣíbí kékeré tí a fi ń jẹun 
* Ṣíbí Ìpanu, èyí jẹ́ ṣíbí onírin tí a fi ń jẹ ìpanu.

## Awon Itokasi
Ẹ̀mi Àìrí

Àwọn Yorùbá gbàgbó pé ẹ̀mí áìrí méjì  ni ó wà. Bí rere ṣe wà bẹ́ẹ̀  náà ni búburú náà wa. Wọn tún ní èrò pé oríṣi ẹ̀mí áìrí méjì ló wà (àwọn òrìṣà ati àwọn òkú ọ̀run.
    Àwọn wọn èmi áìrí rere yìí ni ó máa ń ṣe àtilẹhin fún ènìyàn ní ojojúmọ́ ayé rẹ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn lé bínú sí ẹnikẹ́ni to bá kọ tàbí kùnà láti ṣe ojúṣe rẹ fún ẹlòmíràn.
   Láti ọ̀dọ̀ Orunmila tí ó jẹ agbẹnusọ àwọn ẹ́mi áìrí yìí ni ó máa ń mọ ẹbọ tàbí ètùtù tí wọn yóò gbà nígbà tí àwọn ẹ́mi áìrí yìí bá ń bínú láti fi tú wọn lójú. Àmọ́ sá a Yorùbá gbàgbó pé àwọn ẹ́mi yìí kì dédé bínú sí ẹnikẹ́ni ní kó ṣe pé wọn dabobo ẹni náà lọ́wọ́ èmi búburú yòókù.
    Oríṣi méje ni wọn gba pe ẹ̀mí áìrí búburú yìí pín sí. Àwọn ni Ajogun àti àwọn Ẹlẹyẹ tí a mọ sì àwọn Àjẹ́. Àwọn èyí wá láti bá Ire ọmọ ènìyàn jẹ tàbí yẹ kádàrá daada tí ènìyàn bá yàn. Orúkọ àwọn ajogun náà ni :Ikú, Àrùn, Ọfọ̀,Èpè, Éwọ̀n àti Ọ̀ràn. Ẹbọ ni wọn fi ń tú àwọn atogun yìí lójú.
     Gbogbo agbaye gbàgbọ́ pé kí ńkan bàjẹ̀ ni àwọn àjẹ̀ wá fún,wọn ṣe tán láti bà ohùn tí ó dà àti dùn jẹ́.ọ̀pọ̀ igbá orí ẹni ní máa ko ni yọ lọ́wọ́ wọn tàbí ẹbọ rírú. Àwọn Yorùbá gbàgbó pé ọ̀tá ènìyàn ni Iwin jẹ àti pé òru ni wọn máa ń jáde ti wọn si rìn bi ọmọ ènìyàn. Àwọn mìíràn ni ojú mẹ́ta tí òmíràn sì ni ojú kan ni ìpàkọ̀. Imúra ìjà àti ìjàmbá ni wọn má ń sábà ṣe fún ẹni tí wọn ba pade ni ojú ọ̀nà..
Amúlétutù

**Amúlétutù tàbí èro amúlétutù** tí òpòlopò ènìyàn mò sí "AC" jé èro tí a fi ún mu ilé tùtù, amúlétutù má ún lo kemikali tí a mò sí "refrigerant" láti fa ooru kúrò ni inú ilé, apakan amúlétutù tí a mo sí "condenser" a sì ti oru na jade  Engr. Willis Havilland ní o kókó se èro amúlétutù ní odun 1902  láti igba na, òpòlopò ilé ni o ti ún lo amúlétutù. 

## Àwon Ìtókasí
Federal University of Technology, Minna

alt=Àmì ẹ̀yẹ Federal University of Technology, Minna|thumb|Àmì ẹ̀yẹ Federal University of Technology, Minna**Federal University of Technology, Minna** (FUT Minna) jẹ́ amọ̀ja nípa ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ, ó sì ń fúnni ní àmì ẹ̀yẹ ìgbàgbọ́ àti àmì ẹ̀yẹ olùkọjáwè ní oríṣiríṣi ẹ̀ka ìmọ̀ ẹ̀rọ. Ilé-ẹ̀kọ́ náà jẹ́ Àárín Ìlérí fún Ẹ̀kọ́ ìmọ̀ Biotechnology àti Genetic Engineering, ó sì ní amọ̀ja ní ìdàgbàsókè àwọn ajẹsára àti oogun, àti pẹ̀lú àpẹrẹ ìmọ̀ ọ̀kọ̀ ìkùn nínú ìfẹ́jọ́sá pẹ̀lú Àwọn Ẹ̀ṣọ̀ Ilé Nàìjíríà.

Wọ́n dá FUT Minna sílẹ̀ ní ọdún 1983, àti àkọ́kọ́ Olórí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga rẹ̀ ni Professor J.O. Ndagi, tó ṣíṣẹ́ láti ọdún 1983 títí di 1990. Àwọn igbìmọ̀ tí ó ń ṣàkóso ilé-ẹ̀kọ́ náà ni Ìgbìmọ̀ Àgbà àti Ìgbìmọ̀ Akẹ́kọ̀ọ́. Ní ìbẹ̀rẹ̀, ilé-ẹ̀kọ́ náà gba àwọn ohun èlò ti College of Education Bosso fún lílo títílọ́. Ààyè yìí sì di Bosso Campus fún ilé-ẹ̀kọ́ náà ní báyìí. Àkànṣe ilé-ẹ̀kọ́ pàtàkì tí ó wà ní **Gidan Kwano**, tó wà ní 10,650 ẹ̀ká ilẹ̀, wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ opópónà Minna - Kataeregi - Bida. Ilé-ẹ̀kọ́ náà wà nínú ìwé ìtòsọ́nà fún Ẹ̀kọ́ Gíga ní Àfríkà, Ẹgbẹ́ Àwọn Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga ní Àfríkà, àti Àjọ Ẹ̀kọ́ Gíga Àgbáyé ní ọdún 1999.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Federal University of Technology, Minna
Ẹ̀ka:FutMinna
Aṣọ

Yoruba 

Aṣọ jẹ́ nnkan tí àwọn elédè Yorùbá ń wọ sára láti fi gbé àṣà lárugẹ, bákan náà àwọn ẹ̀yà mìíràn yàtò sì Yorùbá bí Togo, Benin nígbà mìíràn a  máa múra báyìí 

Aṣọ jé ohun tí ènìyàń ń wọ̀ láti bo ìhòhò. Oríṣi ohun èlò ni a fi ń hun aṣọ, àwọn ohun èlò bíi òwú, ọ̀rá, awọ sílìkì àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, lẹ́yìn híhun aṣọ, aṣọ tún nílò rírán kí ó tó le di wíwọ̀. Yàtò sí fún bíbo ìhòhò, aṣọ tún wà fún oge àti ìdánimọ. Àpẹẹrẹ oríṣi aṣọ ilé Yorùbá ni ìró àti bùbá, Agbádá, dànsíkí, búbù, kẹ̀mbẹ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. (ní òpòlopò ìgbà) olùwọ àwọn asọ wọ̀nyí ma ń jé ọmọ Yorùbá  . 

## Aṣọ Àwọn obìnrin
Àwọn èyí tó jẹ́ ohun pàtàkì nínú aṣọ obìnrin ni:

* **Ìró àti Bùbá**: Bùbá jẹ́ ẹ̀wù tí o ń bo òkè ara wa nígbà tí ìró jẹ́ ohun tí o ń  bo ara wa láti ibi ikùn dé ìsàlẹ̀.  Wọ́n lè fi irúfé aṣọ kaná ṣe ìró àti ibùba, bákan náà o sì lè jẹ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Orísìírísìí ọrùn ni ó lè wá ní bùbá, bẹ́ẹ̀ náà ni apá aṣọ, oríṣiríṣi ohun èso náà sì lè wá ní iwájú buba gẹ́gẹ́ bí ohun tí oníkálukú bá fẹ́. Ìró náà sì lè gùn bí ó bá ṣe wùn ẹni tí ó fẹ́ wọ̀ọ́. Wọ́n a máa fi orísìírísìí ohun rán ìró àti bùbá bíi ; aṣọ òkè, aṣọ òfì, àdìre, Àrán, Seghosen, Jawu, Aṣọ ọ̀lọ́nà, Sílikì, láásì, Dàmásì, Brocade àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Wọn máa ń wọ Gèlè àti ìpèlé sórí ìró àti ibùba. Wọ́n a máa ró ìró láì wọ bùbá orísìí ìró náà pẹ̀lú aṣọ bùbá mìíràn.

## Àwon Ìtókasí
Indian Premier League

**Indian Premier League** (**IPL**) jẹ aṣaju-ija cricket ti awọn ọkunrin, ti njijadu nipasẹ awọn ẹgbẹ mẹwa ti o da lori awọn ilu India mẹwa mẹwa. Ajumọṣe jẹ ipilẹ nipasẹ Board of Control for Cricket in India (BCCI) ni ọdun 2007.

Ni 2010, IPL di iṣẹlẹ ere idaraya akọkọ ni agbaye lati tan kaakiri lori YouTube. 

Awọn akoko mẹrinla ti wa ti idije IPL. Awọn onimu akọle IPL lọwọlọwọ jẹ Chennai Super Kings, ti o bori akoko 2021.

## Àwọn itọ́ka sí
Skales

**Raoul John Njeng-Njeng** (tí a bí ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹrin, ọdún 1991) tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **Skales** (tí àpèja rẹ̀ ni **Seek Knowledge Acquire Large Entrepreneurial Skills**), jẹ́  olórin tàkasúféé àti akọrin kalè tí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2000, ó bèrè sí ní ṣe àkọsílẹ̀ orin tàkasúféé ni ilu Kaduna, Nàìjíríà . Larin odun 2007 ati 2008, ó rin ìrìn àjò lọ sí ilu Jos láti sise pẹ̀lú Jesse Jagz àti Jeremiah Gyang. In 2008, ó kopa ninu ìdíje gbogbogbọ̀ tí àríwá Zain ó sì borí idije ọ̀hún. Àwọn èèyàn ṣe ìtẹ́wọ́gbà orin adákọ rẹ̀ "Must Shine" ní Ìpínlẹ̀ Èkó, Jos àti Abuja. Ó padà kó lọ sí Èkó láti máa ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Empire Mates Entertainment (E.M.E) ní ọdún 2009.

Skales ti kọrin pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ gbajúgbajà akọrin bíi Akon, eLDee, tekno, Harmonize, Jeremiah Gyang, Banky W àti Knighthouse. Orin rẹ̀ tí ọ̀pọ̀ èèyàn mọ̀ ni "Shake Body", "Mukulu", "Keresimesi", "Komole", "My Baby", "Take Care of Me" ati "Denge Pose". Lẹ́yìn tó dẹ́kun máa ṣiṣẹ́ pẹ̀lú E.M.E ní oṣù karùn-ún ọdún 2014, ó dá ilé-iṣẹ́ agbórinjáde tirẹ̀ kalẹ̀ tí ó sọ ní OHK Music record label. Ọdún 2015 ni ó gbé álíbọ́ọ̀mù rẹ̀ jáde tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ *Man of the Year* was released.

## Àwọn itokasi
Russo-Ukrainian War

**Ogun Russo-Ukrainian** je ogun ti Russia,Belarus ati Ukraine lowosi. Russia, ati Belarus l'egbe kan ati Ukraine l'egbe miran. Rogbodiyan yii bere ni osu February, 2014 leyin Isote ti Iyi, leyin ti otun dojuko ipo Crimea ati awon abala Dobeas, t'amo kariaye ni abala ti Ukraine. Rogbodiyan pelu afikun Crimea mo Russia (2014), ogun ni Donbas (2014-present), awon isele ogagun, ogun t'ayelujara, ati edofu t'oselu de. Nigba ti yo ma fi ilowosi re pamo, Russia se atiliyein t'ologun de fun awon oloto ni Donbas. Pelu pe o ti oni ogun nla ni l'eti aala lati opin 2021. Russia se ifilole igbogun ti (asekale nla) Ukraine ni ojo 24th February,2022.
Òjògbón

Ojogbon jé ipò èkó tí o ga jù ní yunifásitì tàbí ilé-èkó miran , àwon ojogbon ma ún jé oloye gíga/pupo ní aaye èkó won , kí ènìyàn tó Le di ojogbon, o gbodo kókó keko láti di Dokita tí ìmòye(PhD) 

## Àwon Ìtókasí
Òjògbón Abdulrasheed Na'Allah

Ọ̀jògbón Abdulrasheed Na'allah tí a bi ní ìlú Ilorin, ní ìpínlè kwara, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, a bi ní ojó kokànlélógún, oṣù kejìlá(December 21), ọdún 1962 . Òjògbón Abdulrasheed ni olori ilé-ẹ̀kọ́ yunifásitì ìpínlè Kwara láàárín ọdún 2009 sí  ọdún 2019.  ósì di olori ilé-ẹkọ́ Yunifásitì ti ìlú Àbújá ní odun 2019  ipò tí ó wà titi di asiko ti a n kọ àyọkà yí. Ojogbon Abdulrasheed keko gboyè nínú ìmò Art(Bachelor of Art) ní yunifásitì Ìlorin ní odun 1988, o si tún kẹkọ gboyè nínú ìmò literature Gẹẹsi ni le-ẹkọ  yunifásitì kanáà ní odun 1992 ., Òjògbón Abdulrasheed ti kọ ìwé tí ó pọ̀. Lára rẹ ni 

# Seriya, 
# Omolekewu 
# Ilorin fa
# Yoruba Oral Traditions
# Africa Discourse  

## Àwon Ìtókasí
Yunifásitì ìpínlè Kwara

**Yunifásitì ìpínlè Kwárà** (**Kwara State University**, tí a mò sí **KWASU**) tí o kalè sí malete jé yunifásitì ìjoba ìpínlè kwara, adá yunifásitì ìpínlè kwara kalè ní osù kokanla(November) odun 2009 , óun ni Yunifásitì karundinlogorun ti wọn da kalè ní Nàìjíríà. 

Òjògbón Abdulrasheed Na'allah ní olori àkókó Yunifásitì náà, oun ní olori yunifásitì náà fun odun mewa(2009-2019), orúko olori yunifásitì náà lówólówó ní Òjògbón Muhammed Mustapha Akanbi, yunifásitì ìpínlè Kwara ní ogun egbèrún akeko . Adá yunifásitì ìpínlè kwárà kalè labé isejoba Dokita Bukola Saraki gege bí Gomina ìpínlè Kwara.

## Àwon Ìtókasí

Kwara
Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Kwárà
Dokita(PhD)

Dokita(PhD) tí a tún mò sí Dokita tí ìmò òye jé ara àwon ipò èkó tí o ga jù ní yunifásitì tàbí ilé èkó míràn, o jé oyè-ekó tí ènìyàn ma ún sé iwádí tó dájú ní èka èkó rè tí o to le ri gba . Òpòlopò ipò akeko ní yunifásitì àti ilé-èkó giga olodun merin miran ní lò oludije akeko láti ní Dókítá ìmò òye kí won tó le gba sísé, ósì tún jé ipò tí ènìyàn gbodò ní ní òpòlopò igba tí o tó le di ojogbon .

## Otún le ka eyi
• Òjògbón 

• Dókítá Onisegun

## Àwon Ìtókasí
Ọwọ́

**Ọwọ́** ni a lè pè ní ẹ̀ya ara tí fi ń di nkan mú tí ó si ni  ọmọ-ìka púpọ̀ ní ìparí rẹ̀, òun ni ó sì kẹ́yìn ọrùn ọwọ́. A lè ṣalábàá-pàdé ọwọ́ lára àwọn ẹranko elégungun bíi: Ènìyàn, Ọ̀bọ Ìnàkí àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ọwọ́ ènìyàn sábà máa ń ní ìka mẹ́rin tí àtànpàkò sì ṣ'ìkarùn ún wọn.
 Àpapọ̀ gbogbo àwọn ọmọ ìka yí ni a ń pè ní ọwọ́. Ọwọ́ tí a ń sọ yí ní egungun mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n(ọwọ́ kan), ọwọ́ méjéjì lápapò ní egungun mẹ́rìnléláàdọ́ta , èyí tí kò sí egungun sesamoid , èyí tí  kìí jẹ́ iye kan náà lára ènìyàn kan sí ìkejì. Egungun mẹ́rìnlá nínú àwọn egungun ọwọ́ jẹ́ àkójọ egungun ìka pẹ̀lú àtànpàkò. Àwọn egungun àtẹ́lẹwọ́ (metacarpals) ni ó di egungun ìka pẹ̀lú egungun ọrùn ọwọ́ mú. Ọwọ́ ènìyàn kan a máa ní egungun àtẹ́lẹwọ́ márùn-ún pẹ̀lú egungun ọrùn ọwọ́ mẹ́jọ.

Ọwọ́ kọ́ ipa pàtàkì lára ènìyàn ní ṣíṣe itọ́ka sí àti àpèjúwèé aláìlo gbólóhùn. Bákannáà, a máa ń lo ọmọ ìka mẹ́wẹẹ̀wá pẹ̀lu àwọn egungun ọmọ ìka làti ṣe ohunkà àti fún ìṣirò.

## Àgbékalẹ̀
Pùpọ̀ nínú àwọn ẹranko onírunlára àti àwọn ẹranko míràn ní ẹ̀ya ara tí wọ́n fi ń di nkan mú, ṣùgbọ́n ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ kò kà wọ́n kún ọwọ́. Ọwọ́ ni a lè rí lára ipín àwọn ẹranko tí ó jọ ọ̀bọ àti ìnànkí. Kí a tó lè ka ẹ̀ya ara kún ọwọ́, ó gbọdọ̀ ní àtànpàkò tí ó dojúkọ àwọn ìka mẹ́rin míràn.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Anatomy
Ile-iwe giga

Ile-iwe giga tí a tún mò sí ilé-èkó giga jé ile-iwe tí a ti ún keko(àti keko gboye) léyìn ilé-ìwé sekondiri . Gbòógì orisi meta ilé-èkó ni ówà ní Nàìjíríà, ilé-èkó yunifásitì, polytechnics àti college ti education . Yunifásitì fún akeko gboyè ní oyè básélò(Bachelor degree) , polytechnic fún akeko gboyè ní oyè diploma àti higher diploma , college ti education sì ún fún akeko gboye ní NCE(National certificate of education) . 

Kikeko gboyè ní ilé-ìwé giga ma ún saba jé nkan àmúye fún òpòlopò isé, ní òpòlopò ìgbà, àwon tí o gbá oyè èkó ilé ìwé giga ma ún gbà èrè ti o pò ní isé ju awon tí ko lò ile-iwe giga lo  

## Àwon Ìtókasí
Ilé-ìwé sekondiri

thumb|Ilé-Èkó Girama
**** tí a tún mọ̀ sí **Ilé-ẹ̀kọ́ girama** jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ ọlọ́dún mẹ́fà tí ó kàn lẹ́yìn ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀.. Ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ilé-ẹ̀kọ́ girama ti ọ̀jẹ̀-wẹ́wẹ́ ọlọ́dún mẹ́ta akọ́kọ́ (junior secondary), nígbà tí ìkejì jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ girama ti àgbà ọlọ́dún mẹ́ta (senior secondary). . Lẹ́yìn ìpele ẹ̀kọ́ àkọ́kọ́ yí ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yí yóò ní ànfaní láti kọ ìdánwò àṣekágbá tí a ń pè ní (Junior Waec) kí wọ́n lè yege láti wọ ilé-ẹ̀kọ́ ìpele girama ti àgbà. , lẹ́yìn tí wọ́n bá parí ẹ̀kọ́ ti ìpele àgbà yí, wọn yóò tún ṣe ìdánwò àṣekágbá  níbi tí wọn yóò ti kópa nínú ìdánwò tí àjọ WAEC gbé kalẹ̀ fún wọn. Wọ́n tún lè ṣe Neco, NABTEB kí wọ́n lé wọlé sí ilé-ẹ̀kọ́ fáfitì tàbí àwọn mìíràn bẹ́ẹ̀. 

## Àwon Ìtókasí
Deeper Christian Life Ministry

Ìjọ Deeper Christian Life Ministry tí a tún mò si ìjo *Deeper Life* jé ìjo onihinrere tí o olú rè kalè sí Gbàgádà, ìpínlè eko ní Nàìjirià . Láti ọwọ́ Pastor Folorunso William Kumuyi(eni tí o jé adari ijo náà) dá ijo náà sílẹ̀ ní ọdún 1973 , ìjo náà bere bí egbe ikeko bibeli pèlú àwon akeko meedogun ti Yunifásitì ìlú èkó  ní odún 1973, láti igbana, ijona ti gboro kakiri agbaye.

## Àwọn ìtọ́kasí
Johnson Suleman

**Johnson Suleman** tí a tún mò sí Aposteli Johnson Suleman(tí a bí ní March 24, 1971  ) jé omo bibi ìpínlè Edo, a bi sí ìlú Benin ní ìpínlè edo, Nàìjirià. A bi sínú idile tí musulumi, léyìn ojó díè tí a bi, awon woli wà si Benin(ìlú tí a bi sí) láti wá so fun òbí rè pé a ti bi omo tí yó je Woli niwaju Oluwa . Aposteli Johnson Suleman lo ilé-èkó akobere àti secondary ní ìlú Auchi , ìpínlè Edo. Aposteli Johnson dá ìjo Omega fire ministry kalè ní odun 2004  . Apostle Johnson Suleman fé Lizzy Johnson Suleiman ní odun 2004 , tokotoya náà sì bí omo marun 

## Àwon ìtókasí
END SARS

**End SARS** jẹ́ ìwọ́de ìfẹhónúhàn tí àwọn ọ̀dọ́ Orílẹ̀ Èdè  Nàìjirià láti fòpin sí ẹ̀ka olópá orílè-èdè Nàìjirià tí a mò sí SARS àti láti fòpin sí ìsì àgbàrá lò Ẹ̀ka olopa Nàìjirià, ìwọdé ìfẹhónúhàn náà bẹrẹ̀ ní oṣù kẹwàá 2020  ní ìgbà tí fiimu bí àwon olopa SARS kan sé pa okurin kan farahan lórí ìkànnì ayelujara . Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀dọ́ Nàìjirià ni ó ya síta láti kópa 
nínú ìwọ dé náà, wón sì parapọ̀ fẹ̀honúhàn ní orí ẹ̀rọ ayélujára, ní orí ìkànnì Twitter, "tweet" méjìdínlógbọ̀n mílíọ̀nù titun tí o sọ̀rọ̀ nípa End sars ni ó farahàn láàrin ọjọ́ méjì , ìyọrísí ìwọ dé ìfẹhónúhàn náà ni pé kí ìjọba fi òpin sí Ẹ̀ka SARS bí o tilè jé pé wón dá Ẹ̀ka mìíràn; SWAT láti rọ́pò wọn 

## Àwon ìtọ́kasí
Nigerian Police

**Nigeria Police** jẹ́ ẹ̀ka pàtàkì  nínú ilé-iṣẹ́ agbófinró ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí òfin àgbà orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣe fi lélẹ̀ ní ọdún 1999, ilé-iṣẹ́ ọlọ́pá ní àṣẹ láti ní ẹ̀ka jákè-jádò orígun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Nígbà tí yóò fi di ọdún 2016, àwọn tí wọ́n jẹ́ òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ yí ti tó  371,800., ìjọba àpapọ̀ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ń gbèrò láti mú àlékún bá àwọn òṣìṣẹ́ ibẹ̀ sí 650,000 nígbà tí wọ́n bá fi 280,000 kún 370,000. Ilé-iṣẹ́ ọlọ́pá ni ó jẹ́ àjọ ìjọba àpapọ̀ kan tí ó tóbí jùlọ pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ní ẹ̀ka káàkiri Ìpínlẹ̀ mẹ́rìndínlógójì tí ó wà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà , tí wọ́n pín sí ẹkùn mètàdínlógún àti ẹ̀ka àṣẹ mẹ́jọ.     Ní àsìkò tí a ń kọ àyọkà yí, ẹni tí ó jẹ́ Inspector General of Police (Nigeria)|IGP (Inspector General) ni Usman Alkali Baba. Oríṣiríṣi àtúntò ni ó dé bá ilé-iṣẹ́ náà ní ọdún 2020 látàrí rógan ti END SARS tí ó wáyébláàrín àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn ọlọ́pá jákè-jádò Nàìjíríà.

## Ìtàn

Wọ́n  ilé-iṣẹ́ àjọ ọlọ́pá sílẹ̀ ní ọdún 1820 ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Ní ọdún 1879, àwọn ẹ̀yà Hausa tí wọ́n jẹ́  1,200 níye tí wón jẹ́ kọ́nstebu ni wọ́n fi bẹ̀rẹ̀ ẹ̀ka àjọ yí.  Nígbà tí ó fi ma di ọdún 1896, wọ́n ṣe ìfilọ́lẹ̀ ilé-iṣẹ́ ọlọ́pá ní ní Èkó tí ó jẹ́ olú ìlú fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà náà. Bákan náà ni wọ́n ṣ’ẹ̀dá irú rẹ̀náà ní ẹkùn  Niger Coast, ní ìlú Calabar ní ọdún 1894 l'ábẹ́ ilẹ̀ tuntun tí wọ́n dá sílẹ̀ tí wọ́n pè ní: (Niger Coast Protectorate). Ní apá òkè ọya lọ́hùn ún, ilé-iṣẹ́ Royal Niger Company ṣe agbékalẹ̀ ọlọ́pá tiwọn náà tí wọ́n pè ní : ‘’Royal Niger Company Constabulary'' ní ọdún 1888  tí wọ́n sì fi ìlú Lokoja ṣe olú Ilé-iṣẹ́ náà.

## Àwọn ìtọ́ka sí