open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blessing Oladoye

**Blessing Oladoye** (Ti a bi ni ọjọ kẹrin oṣu Kẹsán odun 2000) je elere ije  Omo orilẹ-ede Naijiria .  O dije ninu idijẹ isọdọtun mita 4 × 400 ti awọn obinrin ni  ere-idije ti ere-idaraya Agbaye ni ọdun 2019 .  Ni ọdun 2019, o gba ami-eye goolu ni isọdọtun mita 4 × 400 awọn obinrin ni ere Afirika 2019 ti o waye ni Rabat, ni orilẹ-ede Morocco. 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 2000
Sarah Adegoke

**Sarah Adegoke** (ojoibi 1997) je elere tenisi omo orilẹ-ede Naijiria. Lọwọlọwọ oun lo jẹ agbabọọlu tẹnisi ti o ga julọ ni isọri ẹyọkan ti awọn obinrin gẹgẹ bi Federation Tennis Nigeria. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Ti o dagba ni ilu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ, Adegoke kọ ẹkọ bọọlu tẹnisi lati owo baba rẹ, Adedapo Adegoke, ẹniti o ṣe akiyesi pe ko lẹkọ nipa ere idaraya na, ṣugbọn o ka ninu iwe awọn nkan ere idaraya ati iwe iroyin lati kọ ọ ni awọn ofin ti ere naa. Ọdun 2010 lo bẹrẹ si ṣoju orilẹede Naijiria, nigba ti o fi di ọdun 2014 o ti jẹ obinrin to ga julọ ni ipo tẹnisi ni orilẹ-ede Naijiria. O ṣapejuwe Serena Williams gẹgẹbi iwuri rẹ ti o tobi julọ ninu ere naa.  Adegoke ni o gbe ipo keji ninu ẹka obinrin agba ni idije 34th ti CBN Tennis Open Championship ni ọdun 2012.  Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ Nàìjíríà díẹ̀ tí wọ́n ti dé àṣekágbá ìdíje Gómìnà Cup Tenisi Lagos, iṣẹ́ ìyanu kan tó ṣe lọ́dún 2014, tí o si pàdánù si owo Zarah Razafimahatratra ti Madagascar nínú eré tó kẹ́yìn.  Ni idije Ikoyi Club Masters Tennis Championship ti 2014, Adegoke to je omo odun merindinlogun nigba naa lo fa idamu nigba to jawe olubori ninu idije ifesewonse Open Tennis ti CBN lodun 2013, Ronke Akingbade ninu idije ifesewonse obinrin. 

Ni oṣu keji ọdun 2017, o bori Ikoyi Club Masters Tennis Championship .  Ninu odun naa bakanna, o gba ami eye ti ẹka àwọn obirin ni idije 39th CBN Tennis Open Championship, nibiti o ti bori Marylove Edwards.  Ni osu kejila ọdun 2017, o bori orogun re, Blessing Samuel, 6–3, 6–3 lati gba idije Rainoil Tennis Open ni Lagos Country Club. 

Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2018, o de ipo akọkọ ati ikẹta ninu ẹka ẹyọkan ati ti eeyanmeji ni ibamu si Fedirasan Tenisi Nigeria. 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Sarah Adegoke at the International Tennis Federation 
* 
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1997
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Victoria Macaulay

**Victoria Macaulay** (ti a bi ni ọjọ keje oṣu kejo ọdun 1990) jẹ agbabọọlu inu agbọn ọmọ orilẹede Naijiria fun ẹgbẹ agbabọọlu inu agbon orilẹede Naijiria ati pe o jẹ aṣoju ọfẹ ti Ẹgbẹ bọọlu inu agbọn ti Orilẹ-ede Awọn obinrin (WNBA) ati . Ni ọdun 2015 ati 2019 o gba fun Chicago Sky ni Ẹgbẹ bọọlu inu agbọn ti Orilẹ-ede Awọn obinrin . 

## Statistiki Ile Eko Giga

## Ise Ọjọgbọn
Lakoko rẹ ni ẹgbẹ Faranse Nice, o ni ami ayo 15.8, atungba 8.6 ati atungba 0.8. 

## Statistiki WNBA

### Igba deede

|-
| style="text-align:left;"| 2015
| style="text-align:left;"| Chicago
| 4 || 0 || **6.3** || .286 || .000 || .000 || **1.0** || 0.0 || **0.5** || **0.3** || **0.8** || 1.0 
|-
| style="text-align:left;"| 2019
| style="text-align:left;"| Chicago
| **5** || 0 || 4.4 || **.400** || .000 || **1.000** || 0.8 || 0.0 || 0.4 || 0.2 || 0.0 || **1.2**
|-
| style='text-align:left;'| Career
| style='text-align:left;'| 2 years, 1 team
| 9 || 0 || 5.2 || .333 || .000 || 1.000 || 0.9 || 0.0 || 0.4 || 0.2 || 0.3 || 1.1

Macaulay ni won pe, o si soju orile-ede Naijiria ni 2019 FIBA Women's AfroBasket nibi ti egbe naa ti gba goolu ti won ti lu orilẹ-ede senegal ti o gba alejo, ni ilu Dakar.  O gbaa ami ayo 6.4, atungba 3.4 ati iranlọwọ 1.2 ni dije naa ni Dakar.  O tun kopa ninu idije Iyẹyẹ olimpiiki FIBA ti Awọn obinrin ni Belgrade.  

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1990
Enejoh Abah

**Eneojo Joseph Abah** (ti a bi ni ọjọ kerindinlogun osu keji ọdun 1990) je elere badminton omo orilẹ-ede Naijiria.  Abah wa lati Ipinle Kogi, Ariwa aarin ni orilẹ-ede Nigeria. O bẹrẹ ṣi ṣere badminton ni ọdun 2003. Wọ́n yàn án láti ṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nínú ìdíje àgbáyé ní ọdún 2005 ní African Junior Championships ní orilẹ-ede Ethiopia.  Ni ọdun 2010, o dije ni ere Agbaye ni New Delhi, India. 

## Awọn aṣeyọri

### Awọn ere Afirika
*Awọn ọkunrin ká ė*

### African Championships
*Okunrin kekeke*

*Awọn ọkunrin ká ė*

*Adalu onilopomeji ė*

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Enejoh Abah at BWF.tournamentsoftware.com
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1990
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ubong Williams

**Ubong Williams** jẹ agbabọọlu afẹsẹgba kan ti o ṣere bii ohun elo ati eniti oun gba agbedemeji fun Abia Warriors .   O gba bọọlu fun Delta Force tẹlẹ.  Ubong Williams Edet bẹrẹ iṣẹ bọọlu rẹ lati ọdọ ẹgbẹ ọdọ rẹ Karamone FC ti o gba awin akoko losi Delta Force FC ni Nigeria National League ṣaaju ki o to darapọ mọ Abia Warriors lati ẹgbẹ obi rẹ Karamone FC

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Mary Essiful

**Mary Essiful** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 22, óṣu June ni ọdun 1993. Agbabọọlu naa ṣere fun Rivers Angels F.C. gẹgẹbi midfielder.

## Àṣeyọri
*Mary kopa ninu ere idije awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2014.
## Itọkasi
Gloria Foriwa

**Gloria Adwoa Foriwa** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 11, óṣu May ni ọdun 1981. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbọrin ghatel gẹgẹbi forward.
## Àṣeyọri
*Gloria kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 2007.
## Itọkasi
Nana Gyamfuah

**Nana Amma Gyamfuah** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ kẹrin, óṣu August ni ọdun 1978. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbọrin postal gẹgẹbi forward.

## Àṣèyọri
*Nana kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 1999.
## Itọkasi
Priscilla Hagan

**Priscilla Hagan** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ kẹrin, óṣu April ni ọdun 1996. Agbabọọlu naa ṣere fun Konak Belediyespor gẹgẹbi forward.
## Àṣeyọri
*Priscilla kopa ninu Cup awọn obinrin ilẹ turkey ti ọdun 2020.
## Itọkasi
Aminatu Ibrahim

**Aminatu Ibrahim** tí a bí ní ọjọ kẹta osù kíní ọdún 1979 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-ède Ghana tí òkè-òkun tí ó ń seré gẹ́gẹ́ bí olùgbèjà . Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àwọn obìnrin orílẹ̀-ède Ghana  . Ó wà lára àwọn tí ó kópa ní bi FIFA Women's World Cup ti ọdún 2003 àti FIFA World Cup Women ti ọdún 2007. Lórí ìpele ẹgbẹ́, ó ṣeré fún Ghatel Ladies ní Ghana. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1979
Juliana Kakraba

**Juliana Kakraba** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 29, óṣu December ni ọdun 1979.
## Àṣeyọri
*Juliana kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 1999.

## Itọkasi
Belinda Kanda

**Belinda Kanda** jẹ agbabọọlu lobinrin ti a bini ọjọ kẹta, óṣu November ni ọ̀dun 1982. Agbabọọlu naa ṣere fun Alabama A&M gẹgẹbi midfielder.
## Àṣeyọri
*Belinda kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 2007.

## Itọkasi
Hillia Kobblah

**Hillia Kobblah** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ kenya ti a bini ọjọ keje, óṣu July ti ọdun 1991. Agbabọọlu naa ṣere gẹgẹbi midfielder. 
## Àṣeyọri
*Hillia kopa ninu ere idije awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2014.
## Itọkasi
Alice Kusi

**Alice Kusi** jẹ agbabọọlu lobinrin ti a bini ọjọ 12, óṣu January ni ọdun 1995. Agbabọọlu naa ṣere fun Club sebian gẹgẹbi midfielder.

## Àṣeyọri
*Alice kopa ninu Cup Nations awọn obinrin ilẹ̀ afirica ti ọdun 2018.
## Itọkasi
Daddy Showkey

**Daddy Showkey** tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ **John Odafe Asiemo** tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Daddy Showkey** jẹ́ gbajúmọ̀ Olórin Orílè-èdè Nàìjíríà. Irúfẹ́ orin tó ń kọ ni a mọ̀ sí ghetto dance. Ó gbajúmọ̀ ní Ajegunle, ní ọdún 1990 sí 1999. Orúkọ àbísọ rẹ̀ ni **John  Odafe Asiemo** àmọ́, orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jé **Daddy Showkey** káàkiri gbogbo ghetto nígbà náà. Ó wá láti ìlú Olomoro, ní apá Gúúsù Isoko, ní ìpínlẹ̀ Delta.

## Àwọn orin àdákọ rè

* 1996 "Diana"
* 1991 "Fire Fire"
* 2011 "The Name"
* 2011 "The Chicken"
* 2011 "Sandra"
* 2011 "Young girl"
* 2011 "Ragga Hip hop"
* 2011 "Asiko"
* 2011 "Mayazeno"
* 2011 "Girl's cry"
* 2011 "What's gonna be gonna be"
* 2011 "Welcome"
* 2011 "Ghetto Soldier"
* 2011 "Jehovah"
* 2011 "Dancing scene"
* 2017 "One Day"
* 2017 "Shokey Again"

## Àwọn ìfọwọsí-ìwé rẹ̀
Ní ọdún 2018, Daddy Showkey  jẹ́ asojú fún ilé-iṣẹ́ Real Estate Management Revelation Property Group ní ipinle Eko.

Ó wà lára àwọn gbajúgbajà oṣèré bíi Alex Ekubo, Ikechukwu Ogbonna, Belindah Effah, Mary Lazarus àti Charles Inojie.

## Àwọn àwo-orin rẹ̀

* 2011 "The Name"somebody call my name showckey
* 2011 "Welcome"

## Àwọn ìtọ́kasí
Patricia Mantey

**Patricia Mantey** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 27, óṣu september ni ọdun 1992. Agbabọọlu naa ṣere fun River Angels F.C. gẹgẹbi goalkeeper.
## Àṣeyọri
*Patricia kopa ninu ere idije awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2014.
## Itọkasi
Timi Dakolo

**Timi Dakolo** (tí a bí ní ọjọ́ ogún, oṣù kìíní, ọdún 1981) jẹ́ olórin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, akọrin-kalẹ̀ àti agbórin-jáde. Ó kópa nínú ìdíje *Idols West Africa*  ní ọdún 2007, ó sì jáde pẹ̀lú ipò kìíní. Lẹ́yìn aṣeyọrí rẹ̀ yìí, ó tẹwọ́bọ̀wé iṣẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ Sony BMG, ó sì gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn mìíràn.

## Àtòjọ àwọn orin rẹ̀

### Albums

* 2011: "Beautiful Noise"
* 2019: “Merry Christmas, Darling “

### Singles

* 2011: "There's a Cry"
* 2011: "Great Nation"
* 2014: "Iyawo Mi"
* 2015: "Wish Me Well"
* 2016: "The Vow"
* 2017: "Medicine"
* 2018: "I Never Know Say"
* 2019: "Merry Christmas Darling feat. Emeli Sande"
* 2020: "Take" Ft. Olamide
* 2021: "Everything (Amen)"

## Àwọn àmì-ẹ̀yè rẹ̀

* 2010: Hip Hop World Revelation of the Year – Nominated, during The Headies
* 2015: Best Recording of the Year- Wish Me Well

## References
Di'Ja

** Hadiza Blell**, tó ti wá ń jẹ **Hadiza Blell-Olo**, tí gbogbo ayé mọ̀ sí **Di'Ja**, jẹ́ olórin ti orìlẹ̀-èdè Naijiria. Lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí, ó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Mavin Records. Ní ọdún 2009, ó gbórin àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Rock Steady", tí wọ́n padà yàn gẹ́gẹ́ bíi orin àdákọ Urban/R&B tó dára jù lọ ní 2009 Canadian Radio Music Awards. Yàtọ̀ sí èyí, ó gba ẹ̀bùn Best New Artist award Beat Music Awards ní ọdún 2008.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Di'Ja ti gbé ní orílẹ̀-èdè Naijiria, Sierra Leone, United States àti Canada. Ìyá rẹ̀, Asma'u Blell wá láti apá Àríwá ilẹ̀ Naijiria, bàbá rẹ̀, Amb Joseph Blell sì wá láti orílẹ̀-èdè Sierra Leone.

Di'Ja's gboyè ẹ̀kọ́ nínú ìmọ̀ biology àti psychology.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ̀ tó gbà

## Àtọ̀jọ orin rẹ̀

### Orin àdákọ

## Àwọn fọ́rán rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí
Eedris Abdulkareem

**Eedris Turayo Abdulkareem Ajenifuja** (tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlélógún, oṣù kejìlá, ọdún 1974) tí gbogbo ayé mọ̀ sí Eedris Abdulkareem, jẹ́ olórin ilẹ̀ Naijiria tó máa ń kọ orin hip-hop, RnB àti Afrobeat, ó tún máa ń kọ orin kalẹ̀.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Ìdíle olórogún ni a bí Eedris Turayo Abdulkareem Ajenifuja sí ní ìpínlẹ̀ Kano, ní orílẹ̀-èdè Naijiria. Ìlú Ilesha, ní ipinle Osun ni bàbá rẹ̀ ti wá, ìyá rẹ̀ sì wá láti ipinle Ogun, tí ó wà ní apá Gúúsù ilẹ̀ Naijiria, àmọ́ ó yan Ipinle Kano gẹ́gé bíi ìlú tó ti wá.

## Àtòjọ orin rẹ̀

### Studio albums

* *P.A.S.S (2002)*
* *Mr. Lecturer (2002)*
* *Jaga Jaga (2004)*
* *Letter to Mr. President (2005)*
* *King Is Back (2007)*
* *Unfinished Business (2010)*'
* *Nothing But The Truth (2020)*

### Singles

* "Jaga Jaga part 2" (2012)
* "Wonkere ft Fatai rolling dollar" (2011)
* "Sekere" ft Vector (2013)
* "Fela ft Femi Kuti" (2013)
* "I Go Whoze You ft Vtek" (2013)
* "Trouble Dey Sleep" ft Konga (2016)̀
* "Jaga Jaga Reloaded" (2021)
* "Oti Get E" (2021)

## Àwọn ìtọ́kasí
Eva Alordiah

**Elohor Eva Alordiah** (tí a bí ní ọjọ́ ketàlá, ọdún 1989)  tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí **Eva**, jé akọrin ti ilè Naijiria, aṣojú-lóge, aránsọ àti olókòwò. Ó jé ọ̀kan lára àwọn rápà obìnrin tó dára jù lọ ní Naijiria.

## Àtòjọ àwọn orin rẹ̀

; Studio albums

* *1960: The Album* (2016)

; Mixtapes

* *Eva* (2014)
* *Because You Been Waiting* (2016)

; EPs

* *[[The GIGO E.P]]* (2011)

## Awards and nominations
}
|-
| colspan="5" style="font-size:110%" |
|-
!Year
!Recipient
!Award
!Result
!Ref
|-
|2012
|Herself
|Promising Artist|
|
|}

## Àwọn ìtọ́kasì
Priscilla Mensah

**Priscilla Mensah** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini 19, óṣu April ni ọdun 1974. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbinrin portal gẹgẹbi goalkeeper.
## Aṣeyọri
*Priscilla kopa ninu FIFA Cup awọn obinrin agbaye ti ọdun 1999.
## Itọkasi
Vivian Mensah

**Vivian Mensah** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 13, óṣu June ni ọdun 1972. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbinrin La gẹgẹbi forward.
## Àṣeyọri
*Vivian kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 1999.
## Itọkasi
Fati Mohammed

**Fati Mohammed** tí a bí ní ọjọ́ kẹrin osù kẹfà ọdún 1979 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá obìnrin ará ilẹ̀ Ghana kan tí ó ń ṣeré gẹ́gẹ́ bí asọ́lé. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá obìnrin ti orílẹ̀-ède Ghana. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí ó kópa ní bi 2003 FIFA Women's World Cup àti 2007 FIFA World Cup Women. Lórí ìpele ẹgbẹ́ ó ṣeré fún Robert Morris College ní Amẹrika. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1979
M'Bala Nzola

**M'Bala Nzola** (ti a bi ni ọjọ kejidinlogun Oṣu Kẹjọ ọdun 1996) jẹ alamọdaju agbabọọlu  ti orilẹ-ede Angola ti o ṣere bi agbabọọlu fun Olugba Serie A Spezia ati ẹgbẹ orilẹ-ede Angola .

## Ise Egbe Agbabọọlu
Ni 28 Oṣu Kini 2015, Nzola gba bọọlu akọbgba ti ọjọgbọn rẹ pẹlu Académica de Coimbra ni 2014-15 Taça da Liga ninu ifẹsẹwọnsẹ lodi si FC Porto, nibiti bi ti je aropo ninu ti won ti pàdánù si 4-1. 

Ni ọjọ keje oṣu kejo ọdun 2016, o darapọ mọ egbe agbabọọlu Lega Pro kan Virtus Francavilla Calcio . 

Ni ọjọ keje oṣu kejo odun 2017, lẹhin ti o ṣe iranlọwọ fun Virtus Francavilla Calcio de Lega Pro igbega play-offs, Nzola fowo si adehun ọdun mẹrin pẹlu Carpi FC 1909 . 

Ni ọjọ kerindinlogun Oṣu Kẹjọ 2018, o darapọ mọ egbe agbabọọlu Serie C Trapani lawin. Trapani ṣe adehun lati ra lati ọdọ Carpi ni opin akoko ni awin ti  Trapani  na ni igbega si Serie B.  Ni ọjọ keedogun Oṣu kẹfa o gba goolu akọkọ ninu ifẹsẹwọnsẹ Trapani ti na Piacenza, ati lẹhin iyẹn ni Trapani ni igbega si Serie B lẹhin ọdun meji ni Serie C.

Ni ọjọ ketala Oṣu Kini Ọdun 2020, o darapọ mọ ẹgbẹ agbabọọlu Serie B Spezia ni awin pẹlu aṣayan lati ra. 

Ni ọjọ keje Oṣu Kẹwa Ọdun 2020, Nzola fowo si iwe adehun ọdun mẹta pẹlu Spezia. 

Ti a bi ni orilẹ-ede Angola, ṣugbọn o dagba ni orilẹ-ede Faranse, Nzola le ṣe aṣoju awọn orilẹ-ede mejeeji ni ipele kariaye. 

Ni oṣu Kẹta ọdun 2021, awọn oṣu diẹ lẹhin ti o ṣalaye ifẹ rẹ lati ṣoju orilẹ-ede Angola,  o gba ipe akọkọ rẹ si ẹgbẹ agbabọọlu orilẹ-ede.  Awọn ọjọ diẹ lẹhin, ni ọjọ karundinlgbon Oṣu Kẹta Ọdun 2021, o ṣe akọse ise rẹ fun *Palancas Negras* ninu ifẹsẹwọnsẹ pẹlu Gambia, ni idije ti o yẹ fun Ife orilẹ-ede Afirika .

Ti a bi ni Cabinda, ara Angolan exclave, Nzola ṣilọ si orilẹ-ede Faranse nigha to je ọmọde. 

## Awọn iṣiro iṣẹ

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1996
Alima Moro

**Alima Moro** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ karun, óṣu february ni ọdun 1983. Agbabọọlu naa ṣere fun Tavagnacco gẹgẹbi goalkeeper.
## Àṣeyọri
*Alima jẹ goalkeeper to daju lati ọdọ awọn ẹgbẹ bọọlu ti ilẹ ghana.
## Itọkasi
Dice Ailes

**Shasha Damilola Alesh** tí orúkọ ìnagije rẹ̀ ń jẹ́ **Dice Ailes**, jé akọrin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, akọrinkalẹ̀, àti rápà. Ní oṣù keje, ọdún 2014, ó tẹwọ́ bòwé pẹ̀lú Chocolate City. Wọ́n yàn án fún Rookie of the Year ní The Headies 2016. Ní ọdún 2016, orin rẹ̀ *TooXclusive* ṣe àfihàn orin rè, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Miracle,* ó sì wọ ipò kẹta nínú àwọn orin mẹ́wàá tó dára jù lọ fún oṣù kẹwàá. Ní ọdún 2017, tooXclusive dárúkọ rẹ̀ lára àwọn olórin tó yẹ kí a mọ̀.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀ àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni ó ti kékọ̀ọ́ girama, ní ilé-ìwé girama Lagooz, ó sì tún kẹ́kọ̀ọ́ ní  Republic of Benin, àti Ghana kí ó tó kó lọ Canada níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní York University. Ní ilé-ìwé gíga yìí ni ó ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin kíkọ kí ó tó padà sí Nàìjíríà lẹ́yìn tí ó tẹwọ́ bòwé pẹ̀lú Chocolate City ní ọdún 2014.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ó bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ nígbà tí ó darapọ̀ mọ́ àwọn ẹgbẹ́ akọrin kan, pẹ̀lú Hyce- age, coker, Millie àti Reihnard nígbà tí ó wà nínú ẹgbẹ́ náà. Ó di gbajúmọ̀ ní ọdún 2016, nígbà tí ó kọ orin "Miracle" pẹ̀lú Lil kesh.

Ní ọjọ́ kọkànlélógún, oṣù kejìlá, ọdún 2016, Dice Ailes kọrin pẹ̀lú WSTRN, Krept and Konan, Migos àti Lil kesh ní "Beat FM lọ́jọ́ ayẹyẹ kérésì" ní ọdún 2016 ní Ìpínlẹ̀ Èkó.

## Àtòjọ àwọn orin rẹ̀

### Orin àdákọ

### Compilation singles

### Compilation albums

### Cover

## Àtòjọ àmì-ẹ̀yè tó gbà

## Àwọn ìtọ́kasí
Shasha Damilola Alesh dara julọ mọ nipasẹ orukọ ipele rẹ kú Ales,jẹ akọrin olorin ọmọ Naijiria kan, akọrin-akọrin ati olorin kan.Ni Oṣu Keje 2014, o fowo si akọsilẹ kan pẹlu Chocolate Ilu.[1] O pe fun Rookie ti ọdun ni pẹtẹlẹ pari ti ọdun 2016.[2] [3] Ni ọdun 2016, TooXclusive rẹ tun wa ni ipo aṣeyọri "Iyanu lori atokọ ti "Awọn orin 10 Top fun oṣu Oṣu Kẹwa". [4] Ni 2017, tooXclusive ti a npè ni bi "ọkan ninu awọn olorin ti o nilo lati mọ. [5]

Jabọ A
kú kùnà
Gbogbo ìgbà ló máa ń yẹ àwọn odi rẹ̀ wò
Bi
Shsha Damilola Alesh
1 August 1996 (ọjọ-ori 25)
Orilẹ-ede
Nigeian- Canada
Alma
Yunifasiti York
Iyalẹnu
olorin, akọrin
Awọn ọdun ṣiṣẹ
2014–bayi
Irinse orin
Awon
Agbejade, Afro agbejade, ibadi-akọrin
Ni kutukutu igbesi aye ati ẹkọ
Iṣẹ
Igbadun
Awọn ẹbun ati yiyan
Wo tun
Awọn itọkasi
Awọn ọna asopọ ita
Ni oṣu to kọja 7 sẹyin nipasẹ Kkbshow
Mercy Myles

**Mercy Myles** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti o ṣere gẹgẹbi midfielder nibi ti elere naa ti kopa ninu ere gbogbo ilẹ afirica ti ọdun 2011.
## Àṣeyọri
*Mercy kopa ninu ere idije awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2014.
## Itọkasi
Lily Niber-Lawrence

**Lily Niber-Lawrence** jẹ agbabọọlu lobinrin ti a bini ọjọ 23, óṣu June ni ọdun 1997. Agbabọọlu naa ṣere fun Primera Nacional gẹgẹbi midfielder.
## Àṣeyọri
*Lily kopa ninu Nations Cup awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2018.
## Itọkasi
Nina Norshie

**Nina Norshie** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 14, óṣu september ni ọdun 2001. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbinrin Berry gẹgẹ̀bi defender.
## Àṣeyọri
*Nina kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 2016 ati 2018.
## Itọkasi
Patricia Ofori

**Patricia Ofori** jẹ agbabọọ̀lu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ kẹsan, óṣu June ni ọdun 1981 ti o si ku ni ọjọ 20, óṣu April ni ọdun 2011. Agbabọọlu naa ṣere gẹgẹbi defender.
## Àṣeyọri
*Patricia kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 2003 ati 2007.
## Itọkasi
Sheila Okai

**Sheila Okai** tí a bí ní ọjọ kẹrìnlá osù kejì ọdún 1979 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá àwọn obìnrin ará ilẹ̀ Ghana kan tí ó ń ṣeré ní ipò agbedeméjì àti iwájú. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá àwọn obìnrin ti orílẹ̀-ède Ghana . Ó wà lára àwọn tí o kópa ní bi FIFA Women's World Cup ti ọdún 1999  àti ní FIFA World Cup Women's World Cup ti ọdún 2007 . Lórí ìpele ẹgbẹ́, ó ṣeré fún Ghatel Ladies ní Ghana. 

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1979
Florence Okoe

**Florence Okoe** jẹ agbabọọlu lobinrin ti ilẹ ghana ti a bini ọjọ 12, óṣu November ni ọdun 1984. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbinrin ghatel gẹgẹbi midfielder.
## Aṣeyọri
*Florence kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 2007.
## Itọkasi
Priscilla Okyere

**Priscilla Okyere** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ kẹfa, óṣu June ni ọdun 1995.

## Àṣeyọri
*Priscilla kopa ninu Cup Nations awọn obinrin ilẹ afirica ti ọdun 2018.
## Itọkasi
Sonia Opoku

**Sonia Opoku** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti o ṣere fun Club Turkey gẹgẹbi midfielder.

## Àṣeyọri
*Sonia kopa ninu Cup FIFA U-17 awọn obinrin ilẹ́ afirica.

## Itọkasi
Vida Opoku

**Vida Opoku** jẹ agabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 15, óṣu December ni ọdun 1997. Agbabọọlu naa ṣere fun awọn ọdọmọbinrin Olympique Marseille gẹ̀gẹbi defender.
## Àṣeyọri
*Vida kopa ninu Cup FIFA U-17 awọn obinrin agbaye ti ọdun 2012, 2014 ati 2016.
## Itọkasi
Myralyn Osei Agyemang

**Myralyn “Mimi” Nartey** jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ karun, óṣu November ni ọdun 1981. Agbabọọlu naa ṣere fun Portland Rain gẹgẹbi forward.
## Àṣeyọri
*Myralyn kopa ninu Cup FIFA awọn obinrin agbaye ti ọdun 2003.
## Itọkasi
Sandra Owusu-Ansah

**Sandra Owusu-Ansah** jẹ agbabọọlu lobinrin ti a bini ọjọ 29, óṣu january ni ọdun 2000. Agbabọọlu naa ṣere fun ZFK Spartak Subotical gẹgẹbi forward.
## Àṣeyọri
*Sandra kopa ninu Cup FIFA U-17 awọn obinrin agbaye ti ọdun 2016.
## Itọkasi
Blackface

**Ahmedu Augustine Obiabo** (tí a bí ní Ogwule, ìlú Agatu, ipinle Benue, Naijiria), tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **Blackface Naija** tàbí **Blackface**, jẹ́ olórin, oníjó àti akọrin-sílẹ̀. Ó di gbajúmọ̀ nígbà tí ó kọrin "African Queen" pẹ̀lú 2face Idibia ní ọdú 2004.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ahmad Hasan Amrohi

Ọ̀gbẹ́ni**Ahmad Hasan Amrohi** (eni tí a tún mọ̀ sí **Muhaddith Amrohi**, tí wọ́n bí lọ́jọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta 1850 ọdún 1912) jẹ́ jẹ́ ọ̀mọ̀wé làmìlaka Mùsùlùmí ọmọ Indian tí ó jẹ́ ọ̀gá àkọ́kọ́was Madrasa Shahi ní Moradabad. Ó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́-àná ti Darul Uloom Deoband, tí ó sìn tún jẹ́ ọ̀kan lára olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ Mahmud Hasan Deobandi ti **Thamratut-Tarbiyat**. Ó jẹ́ aláṣẹ ọmọlẹ́yìn Imdadullah Muhajir Makki.

## Ìgbèsi Àye Ahmad Hasan Amrohi
Ahmad Hasan ni á bisi Amroha ni ọdun 1850 si àgbègbè Moradabad. Arakunrin naa kawè ibẹẹrẹ lati Sayyid Rafat Ali, Karim Bakhsh Bakhshi, Muhammad Hussain Jafri atipe ó kọ iṣẹ iṣègun pẹlu Amjad Ali Khan. Lẹyin naa o lọsi Meerut lati kẹẹkọ giga pẹ̀lu Muhammad Qasim Nanautawi. O kawè jàdè ni ọdun 1290AH lati Darul Uloom Deoband pẹlu Mahmud Hasan Deobandi ati Fakhrul Hasan Gangohi.

Ahmad jẹ ọmọlẹyin Imdadullah Muhajir Makki ninu ijọ Sufi to si tun gba hadith pẹlu Ahmad Ali Saharanpuri ati Shah Abdul Ghani. Hasan di ọga ilè ẹkọ ti Madrasa Qasmia èyi ti ólukọ rẹ Nanautawi dasilẹ ni Khurja . 

Hasan ku latari plague ni óṣu March, ọdun 1912. Adura isinku rẹ ni Hafiz Muhammad Ahmad dari ti Kifayatullah Dehlawi, Habibur Rahman Usmani ati Mahmud Hasan Deobandi si daro ikurẹ.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Madrasa Shahi

Ọ̀gbẹ́ni **Madrassa Shahi** (tí a tún mọ̀ sí **Jamia Qasmia**) jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ Mùsùlùmí ní Moradabad, Uttar Pradesh. Àwọn at àpáta-dìde ọmọ Mùsùlùmí ni wọ́n  dá a sílẹ̀ lọ́dún 1879, lábẹ́ ìṣàkóso onímọ̀-àgbà ẹ̀kọ́ Mùsùlùmí, Muhammad Qasim Nanautawi, ẹni tí ó tún dá Darul Uloom Deoband sílẹ̀. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ eléyìí Madrasatul Ghuraba, ṣùgbọ́n tí wọ́n wá di làmìlaka gẹ́gẹ́ bí Madrasa Shahi. Ọ̀gá-àgbà wọ́n àkọ́kọ́ wọn ni Ahmad Hasan Amrohi.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Moradabad

**Moradabad** jẹ́ ìlú-ńlá àti olú-ìlú ní Moradabad district ní Ìpínlẹ̀ Uttar Pradesh ní Indian. Moradabad jẹ́ ìlú tí ó tẹ̀dó sẹ́bàá òdò Ramganga, tí kò jìnnà sí olú-ìlú Indian, New Delhi. 

## Àwọn IÌtọ́kasí
Brymo

**Ọlawale Ọlọfọrọ** (tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ **Olawale Ibrahim Ashimi**; tí a bí ní ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù karùn-ún, ọdún 1986), tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **Brymo**, jẹ́ olórin orílẹ̀-èdè Naijiria, akọrin, oṣèré orí-ìtàge àti òǹkọ̀wé. Ó tẹwọ́bọ̀wé iṣẹ́ pẹ̀lú Chocolate City ní ọdún 2010, àmọ́ wọ́n fi ẹ̀sún kàn án pé ó tàpa sí òfin ìwé-iṣẹ́ náà ní ọdún 2013.

## Àtòjọ orin rẹ̀

; Studio albums

* *Brymstone* (2007)
* *[[The Son of a Kapenta]]* (2012)
* *[[Merchants, Dealers & Slaves]]* (2013)
* *[[Tabula Rasa (Brymo album)|Tabula Rasa]]* (2014)
* *[[Klĭtôrĭs]]* (2016)
* *[[Oṣó]]* (2018)
* *[[Yellow (Brymo album)|Yellow]]* (2020)
* *“9 – Esan” (2021)*
* *“9 – Harmattan & Winter”* (2021)
* *[[Theta (Brymo album)|Yellow]]* (2022)
* *[https://xclusiveloaded.com/brymo-theta-ep-album/ Theta]  (2022)*

; Compilation and live albums

* *Trance* (2015)
* *Live! at Terra Kulture Arena* (2019)

; EPs

* *[[A.A.A (EP)|A.A.A]]* (with Skata Vibration as A.A.A) (2019)
* *Libel (EP)* (2020)

## Àwọn ìwé rẹ̀

* *Oriri's Plight* (2018)
* *Verses* (2020)

## Àwọn ìtọ́kasí
Masihuzzaman Khan

**Masīhuzzamān Khān** (1840 – 17 December 1910) fìgbà kan jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè India, tó jẹ́ gíwá kejì fún ilé-ìwé Darul Uloom Nadwatul Ulama. Òun  ni olùkọ́ fún Mir Laiq Ali Khan àti Mahboob Ali Khan.

## Ìtàn ayè Masihuzzaman Khan
A bí Masīhuzzamān Khān ní ọdún 1840 (1256 ọdun Hijri AH) ní ìlú Shahjahanpur. Ó gboyè ẹ̀kọ́ ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní Aḥmad Ali Shahabādi, ó sì lọ sí Hyderabad láti kẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú ẹ̀gbọ́n rẹ̀, Muḥammad Zamān Khān.

Lẹ́yìn tí ó parí ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀, Khān di olùkọ́ fún Mir Laiq Ali Khan àti Mīr Sa'ādat Ali Khān, tí wọ́n jọ jẹ́ ọmọ Mir Turab Ali Khan. Ní Muharram 1293 AH, wọ́n yàn án gẹ́gé bí i olùkọ́ fún Mahboob Ali Khan, tó jẹ́ ẹlẹ́ẹ̀kẹfà Nizam of Hyderabad. Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí i olùdarí gbogbo ọ̀rọ̀ tó ní ṣe pẹ̀lú ètò ẹ̀kọ́ ní Nizam. Lẹ́yìn ikú Mir Turab Ali Khan ní1300 AH, wọ́n ṣe ìdásílẹ̀ àjọ mìíràn, wọ́n sì yan Khurshīd Jah àti Narendra Prashad gẹ́gẹ́ bí i ọmọ ẹgbẹ́. Wọ́n bínú sí Masīhuzzamān Khān wọ́n sì mú kí ìdínkù wà nínú ipò tó dìmú, wọ́n sì fi ìwé àfẹ̀yìntì-ìfimùni ránṣẹ́ sí i ní ọjọ́ kẹrin, oṣù kìíní, Muharram 1301 AH. Lẹ́yìn oṣù mẹ́rin, ó padà lọ sí ìlú Shahjahanpur. Khān darapọ̀ mọ́ ìpàdé gbogboogbò, ẹ̀ẹ̀kan-lọ́dún ti Nadwatul Ulama ní́ ọdún 1895 ní ìlú Lucknow, wọ́n sì fi jẹ olùdarí ẹgbẹ́ náà. Wọ́n fi jẹ adarí Nadwatul Ulama fún ọdún mẹ́ta, lẹ́yìn tí Muhammad Ali Mungeri fẹ̀yìntì ní ọjọ́ kọkàndínlógún, oṣù keje, ọdún 1903. *Al-Nadwah*, èyí tí ń ṣe ìwé àkọsílẹ̀ ti Nadwatul Ulama bẹ̀rẹ̀ ní ìlú Shahjahanpur, nígbà tí ó jẹ́ adarí. Ó fẹ̀yìntì iṣẹ́ rẹ̀ ní Nadwatul Ulama ní ọjọ́ kọkànlélógún, oṣù kẹrin, ọdún1905. Ó kú ní ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kẹwàá, ọdún 1910.

## Àwọn ìtọ́kasí

### Bibliography

* 
*
Mazhar Nanautawi

**Muḥammad Mazhar Nanautawi** (1821–1885) fìgbà kan jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè India àti àjà fétò òmìnira tó kópa pàtàkì nínú ìdàgbàsókè Mazahir Uloom. Ó kópa nínú Battle of Shamli.

## Ìtàn ìgbésíayé Mazhar Nanautawi
A bí Muḥammad Mazhar sínú ìdílé Siddiqi family of Nanauta ní ọdún 1821.  Bàbá rẹ̀ Lutf Ali tán mọ́ Mamluk Ali Nanautawi. Mazhar ṣe àkàsórí ìwé Kùráànì, ó sì gboyè ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ lọ́wọ́ bàbá rẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú Mamluk Ali Nanautawi ní ilé-ìwé girama ti Delhi College. Ó tún kẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú *Muwatta Imam Malik*  pẹ̀lú ìmọ̀ àwọn ìwé hadith mìíràn pẹ̀lú Shah Abd al-Ghani Dehlawi àti *Sahih Bukhari* àti Shah Muḥammad Ishāq Dehlawi. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹ̀yìn  Rashid Ahmad Gangohi ní Sufism.

Wọ́n yan Mazhar  sípò olùkọ́-àgbà ti ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ìmọ̀ Arabic ní Government College ní Varanasi láti ọwọ́ Aloys Sprenger. Ó padà di olórí ẹ̀ka Arabic department ti Government College, Ajmer. Ó jẹ́ olùkọ́ ní ilé-ìwé Agra College. Mazhar kópa nínú ìjà-fómìnira ti orílẹ̀-èdè India, ó sì jà pẹ̀lú Imdadullah Muhajir Makki ní Battle of Shamli. Èrò rẹ̀ nípa ṣíṣe iṣẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ ìjọba yí padà ní ọdún 1857.  Ó dára pọ̀ mọ́ Nawal Kishore Press, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi olóòtú, ó sì ṣiṣẹ́ fún ọdún méje. Àwọn iṣẹ́ tó ṣe olóòtú fún ni iṣẹ́ Al-Ghazali, tí ń ṣe *Ihya al-Ulūm* àti Tāhir Patni's *Majma' al-Bahhār*; èyí tó padà di ìwé ètò ẹ̀kọ́ nígbà náà. Ní oṣù kejì, ọdún 1867, Mazhar dara pọ̀ mọ́  Mazahir Uloom; níbi tí ó ti kọ́ ẹ̀kọ́ bíi tafsir, hadith, fiqh, ìwé lítíreṣọ̀ àti ìwé ìtàn. Òun ni olùdásílẹ̀ Mazahir Uloom, ó sì rí sí ìdàgbàsókè rẹ̀.

Mazhar kú ní ọjọ́ kẹta, oṣù kẹwàá, ọdún 1885.  Díẹ̀ lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ni Muhammad Qasim Nanautawi àti Khalil Ahmad Saharanpuri.

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Bibliography

* 
* 
*
Noor Alam Khalil Amini

**Noor Alam Khalil Amini** (tí wọ́n bí lọ́jọ́ kejìdínlógún oṣù Kejìlá ọdún 1952, tí ó sìn ṣaláìsí lọ́jọ́ kẹta oṣù kẹta ọdún 2021) onímọ̀ àgbà Mùsùlùmí, ọ̀mọ̀wẹ́ àti oǹkọ̀wé èdè Arabic àti Urdu ọmọ Indian. Ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n àgbà èdè Lárúbáwá àti lítíréṣọ̀ ní Darul Uloom Deoband. Ìwénrẹ̀ *Falastin Fi Intezari Salahidin* jẹ́ àkànṣe lámèyítọ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gboyè àwọn ọ̀mọ̀wẹ́ ní Assam University, bákan náà, ìwé rẹ̀, *Miftahul Arabia* wà lára àwọn ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ dars-e-nizami ní madrasas.

Amini jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́-àná Darul Uloom Mau, Darul Uloom Deoband, Madrasa Aminia àti King Saud University. Lára àwọn ìwé rẹ̀ ni *Wo Koh Kan Ki Baat*, *Harf-e-Shireen*, *Miftah al-Arabiyyah* àti *Falastin Fi Intezari Salahidin*.

## Ìgbèsi Àye Noor Alam Khalil Amini
Amini kọ litireso larubawa ni Darul Uloom Nadwatul Ulama fun ọdun mẹwa lati ọdun 1972 de 1982. Lẹyin naa lo ṣiṣè ólukọ ni Darul Uloom Deoband fun ọkan dinlógóji ọdun. Noor jẹ olori olootu fun Iroyin óṣóóṣu Darul Uloom Deoband ti èdè larubawa Al-Dai. A fun ni iwe ẹri idanilọla ti ààrẹ ni ọdun 2017. Awọn ọmọ ààkẹẹkọ rẹ ju ẹgbẹẹrun lọ, lara wọn sini Mohammad Najeeb Qasmi.

## Awọn ìṣẹ rẹ
*Al-dawatul islamiyyah bayn al-ams wa al-yawm
Al-sahabatu wa makanatuhum fi al-Islam
*al-Muslimoona fi al-Hind
*Falastin Fi Intezari Salahidin 
*Harf-e-Shireen 
*Kya Islam Paspa Horaha hai
*Maujuda Saleebi Saihuni Jang
*Miftahul Arabia
*Mujtama'tuna al-ma'asarah wa al-tareequ ila al-Islam
*Mata Takoon ul Kitabaat-o- Muassirah?
Pas-e-Marg-e-Zindah 
*Ta'allamu Al-arabiya Fa'innaha Min Deenikum 
*Wo Koh Kan Ki Baat

## Àwọn Ìtọ́kasí
Mamluk Ali Nanautawi

thumb|Iboji Mamluk Ali Nanautawi
**Mamluk Ali Nanutawi**, (èyí tí wọn tún máa ń pè ní Mamluk al-Ali Nanautawi) (tí wọ́n bí lójó keje oṣù kẹwàá ọdún 1789, tí ó ṣaláìsí lọ́dún 1851) jẹ́ ọ̀mọ̀wé ìmọ̀ Mùsùlùmí Súńní tí orílé èdè Índíà tí ó ṣíṣe-sìn gégé bí Adarí fún èdè Lárùbáwá ní Zakir Husain Delhi College . Lára àwọn akékòó rẹ̀ ní: Muhammad Wasimi Nanautawi, Rashid Ahmad Gangohu àti Muhammad Yaqub Nanautawi.

## Ibí àti Ètò Ẹ̀kọ́
Mamluk Ali Nanautawi ní tí abí ni ọdún 1789 sí ìdílé Siddiqi Family tí Nanauta. A kò rí ohun tí ó pé lóri ètò ẹkọ aláàkọ bèrè ti Nanautawi. Wàyìó, wọ́n pé ó parí ìwé aláàkọ bèrè rẹ̀ lọ́wọ àwọn àgbàlagbà inú ẹbí ẹni. Nūr al-Hasan Rāshid Kāndhlawi lérò pé ẹ̀kọ́ rẹ̀ wá lábẹ́ ìmojutó àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Nanautawi tí Mufti Ilaji Bakhsh tí orúkọ wón ń jẹ́ Abdur Rahman àti Abdur Raheem. Ó sì parí ekó alákọ̀bẹ́rẹ́ labẹ́ Mufti Ilāhi Bakhsh Kāndhlawi àti Muhammad Qalandar Jalālābadi. Ó kọ̀ ẹ̀kó kan tí bá kò mọ̀ lọdọ Shah Abdul Aziz. Àlàyé mìíràn wá pé ó kó ẹ̀kọ́ labẹ́ Abdullah Khan Alvin. Ó sí parí ìmọ ẹ̀kọ́ gba gíga lábé Rasheed-ud-Dīn Khan.

## Iṣé
Lèyìn tí o parí ẹkọ rè, Mamluk Ali bẹ́ẹ̀rẹ́ sí ní ṣe iṣé Olùkọ̀wé ní Delhi. Ni osù kẹfa, ọdún 1825, wón Yàn sí pó láti di Olùkọní Àgbà ní ilé ẹkọ gíga Zakir Husain Delhi, wọ́n sí padà gbé sí ipò Adarí ni oṣù kọkànlá ní ọdún 1841. Bákan náà ó ń ṣé iṣẹ Adarí fún ilé ẹkọ ní gbogbo ọjọ́ ayé rẹ̀. Yàtọ̀ sí kíkọ àwọn rational science, èdè lárùbáwá,Fiqh, ọ tún kọ́bawon ìwé Sihah Sittah. 
Ní ìbámu pẹlú Asir Adrawi, Nanautawi fí Gbogbo ojọ́ ayé tí ó fí ṣe iṣé Olúkóni ní Delhi. Àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n kan ní ìgbà náà tí wón jóọ́ kàwé tí wá ní àkọsílẹ

## Àwọn Akẹ́kọ̀ọ́
Àwọn akékòó rẹ̀ ni:

* Muhammad Qasim Nanautawi, Olùdásílẹ̀ Darul Uloom Deoband
* Syed Ahmad Khan, Olùdásílẹ̀ Aligarh Muslim University. [b]
* Rashid Ahmad Gangohi, adájọ́ Hanafi.
* Muhammad Yaqub Nanautawi, Adarí àkọ́kọ́ tí Darul Uloom Deoband.
* Nazir Ahmad Dehlvi, Ẹni tí ó kọ́ ìwé eré-oníṣe Urdu .
* Muhammad Mazhar Nanautawi
* Ahmad Ali Saharanpuri, Ọ̀jọ̀gbọ́n Hadīth 
* Zulfiqar Ali Deobandi (Ọ̀kan lára àwọn olùásílẹ̀ Darul Uloom Deoband àti bàbá Mahmud Hasan Deobandi)
* Fazlur Rahman Deobandi (Ọ̀kan lára Olùdásílẹ̀ Darul Uloom Deoband and father of Shabbir Ahmad Usmani)
* Muhammad Munir Nanautawi ( Ààrẹ Ana ti Deoband)
* Zakaullah Dehlvi

## Ikú àti àwọn àṣesílẹ̀ rẹ̀
Nanautawi kú ní ọjọ́ 7 oṣù October, ọdún 1851, wọ́n sì sin ín sí Munhadiyan, ní New Delhi, ní ẹ̀gbẹ́ sàárè Shah Waliullah Dehlawi. Ọmọ rẹ̀ Muhammad Yaqub Nanautawi sìn gẹ́gẹ́ bí i adarí àkọ́kọ́ ti Darul Uloom Deoband. Muhammad Qasim Nanautawi, tó jẹ́ olùdarí Darul Uloom Deoband máa ń ka àwọn ìwé rẹ̀ pẹ̀lú Mamluk Ali. Khalil Ahmad Saharanpuri, tó jẹ́ òǹkọ̀wé *Badhl al-Majhud*, èyí tó jẹ́ àsọyé nípa *Sunan Abu Dawud*.

Syed Ahmad Khan, tó jẹ́ olùásílẹ̀ Aligarh Muslim University gbóríyìn fun, ó sì sọ pé, "ẹ̀bùn ìrántí tí Mamlūk Ali ní jinlẹ̀ débi pé tí gbogbo ilé-ikàwé ní àgbááyé bá sọnù, Mawlāna á ṣàtúnkọ rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan si, láti ọpọlọ rẹ̀."

## Àwọn itokasi
Hafizur Rahman Wasif Dehlavi

**Hafizur Rahman Wasif Dehlavi** (Ọjọ́ Kẹwàá, Oṣù Kejì, Ọdún 1910 – Ọjọ́ Kẹtàlá, Oṣù Kẹ̀ta, Ọdún 1987) jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Índíà, Ọ̀jọ̀gbọ́n lórí Ìmọ̀ Mùsùlùmí, Agbẹjọ́rò, Lámèyítọ́ iṣẹ́-ọnà lítíréṣọ̀, àti Akéwì èdè Urdu, Ó sì tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí ilé kéwú kan tí ó ń jẹ́ Madrasa Aminia láti ọdún 1955 sí ọdún 1979. Ó kópa nínú ìjà fún òmìnira orílẹ̀ èdè India, Ó jẹ̀ tún kọ àwọn ìwé bíi Adabī bhūl bhulayyān̲, Urdū Masdar Nāmā àti Taz̲kirah-yi Sā'il. Ó tún ṣe àkójọpọ̀ iṣẹ́ bàbá rè lórí ẹ̀sìn láti Kifayatullah Dehlawi sí Kifāyat al-Mufti lọ́nà mẹ́sàn-án ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

## Ìtan Ìgbèsi Àye Hafizur Rahman
Hafizur Rahman Wasif Dehlavi jẹ́ ọmọ tí wọ́n bí ní Ọjọ́ Kẹwàá, Oṣù Kejì, Ọdún 1910 ni Shahjahanpur. Òun ni Àkọ́bí Kifayatullah Dehlawi, tó jẹ́ olùdarí àwọn Mùsùlùmí ní orílẹ̀ èdè India. Ilé kéwú tí ó ń jẹ́ Madrasa Aminia ní ó lọ pẹ̀lú bàbá rẹ̀ Kifayatullah Dehlawi àti àwọn ọ̀mọ̀wé mìíràn bíi Khuda Bakhsh àti  Abdul Ghafoor Aarif Dehalvi. Ó kọ́ bí wọn ṣe ń kọ kéwú pẹ̀lú Hamid Hussain Faridabadi àti  Munshi Abdul Ghani..

Wasif bẹ̀rẹ iṣẹ rẹ gẹ̀gẹ̀bi ólukọ ti ede larubawa ati litirèṣọ ni ilè ẹ̀kọ ti Ijọba ni Delhi. Ni ọdun 1936, Baba rẹ̀ fi jẹ óludari ti Kutub Khana Rahimiya. Arakunrin naa kopa ninu ijàgbàra óminira ilẹ India to si ku ni ọjọ mẹtala, óṣu March, ọdun 1987 ni Delhi.

## Awọn Ìṣẹ rẹ̀
Wasif ṣè akójọpọ iwè ẹsin ti baba rẹ Kifayatullah Dehlawi pẹlu akọlè *Kifāyat al-Mufti* ni iwọ didun mẹsan  ónimọ itan  Abu Salman Shahjahanpuri pè iṣẹ yii ni ti ẹkọ, ẹsin ati ti Óṣèlu  Awọn iṣẹ Wasif to ṣẹ ky:
* *Adabī bhūl bhulayyān̲: zabān-o-qawā'id aur Urdū imlā par tanqīd*
* *Jamī'at-i Ulamā par ek tārīk̲h̲ī tabṣirah* 
* *Sih lisānī Masdar Nāmā* 
* *Taz̲kirah-yi Sā'il* 
* *Urdū Masdar Nāmā*
* *Zar-i gul*

## Àwọn ìtọ́kasí
Abu Salman Shahjahanpuri

**Abu Salmān Shahjahānpūri** tí orúkọ àbísọ ń jẹ́ Tasadduq Hussain Khan ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kiní ọdún 1940 ní Shahjahanpur.

## Ìgbésíayé àti iṣẹ́ rẹ̀
Abu Salmān Shahjahānpūri tí orúkọ àbísọ ń jẹ́ Tasadduq Hussain Khan ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kiní ọdún 1940 ní Shahjahanpur. Ó lọ sí í ilé ìwé ní Madrasa Saeedia ní       

Shahjahanpàti ti Jamia Qasmia Madrasa Shan ní Morada. Nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́wàá, Ó ṣí lọ ío Pakian ninu ọdún 1950.0. Ó gba BA àti MA dìgígì/iyì láti Ilé-ìwé gíga tí Karachi ó sì parí ìmọ̀ ẹ̀kọ́ dókítà a rẹ̀ ní Ilé-ìwé gíga Sindh. Kókó ìdí pàtàkì i ìmò dókítà a rẹ̀ ni láti ṣàkójọpọ̀ àti ka *Khānwada-e-Waliullāhi* ti Syed Ahmad Khan.

Shahjahānpūri sìn/ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ọjọ̀gbọ́n fún Government National College, Karachi ó sì fẹ̀yìntì lénu iṣẹ́ nínu odùn 2002. A kà á yẹ sí Aláṣẹ lórí i ìtàn-Àkọọ́lẹ̀ àti ètò Òṣèlú ti Ìlú u Indian. Ó ní ǹkan ṣe pẹ̀lú Abul Kalam Azad ṣèwádìí ilé-ẹ̀kọ́ gíga, ó tún ṣàbẹ̀wo  India nígbà 2014 láti pèsè àwọn ìwé rẹ̀ ní ìlú àwọn ọlùmọ̀wé tí òkèèrè nípa Abul Kalam Azad àwọn aláṣẹ àwùjọ Iran ṣe ètò àti Maulan Ab̀ul Kalam Azad Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Asian Studies ní Kolkata. Ìtàn-àkọ̀ọ́lẹ̀ ẹ rẹ̀ jẹ yọ nínu *Ma'ārif* ti  Ilé-ẹ̀kọ́ ọ Shibli , ti *Burhān* ti Nadwatul Musannifeen, *Madina* àti ti *Chattan*. Nínú ọdún 2010, Ó fi  ìwé tí ó ti kọ tí ó sì ju ẹgbẹ̀rún kan lọ, kún iyì í rẹ̀. Ó dáwọ́ ìwé kíkọ dúró nínú ọdún 2016 nítorí  àìlera a rẹ̀ àti ogbó ọjọ́ orí í rẹ. 

Shahjahānpūri, Wọ́n dáná sun ilé rẹ̀ nígbà tí Qasba Aligarh massacre ní ọdún 1986. Gẹ́gẹ́ bí i 2019  Ìròyìn Pópónà fẹsùn kàn, pé ẹgbẹ̀rún iṣẹ́ ni ó bọ́ nípasẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ àti àwọn ìwé tí ó jẹ́ ohun-ìní i rẹ̀.

## Abul Kalamism

Shahjahānpūri ni wọ́n gbà bí “Abul Kalāmi” pàtàkì ní Pakistan lẹ́hìn Agha Shorish Kashmiri àti Ghulam Rasool Mehr. Ó bẹ̀rẹ̀ kíkọ ìwé sílẹ̀ ní ọdún 1957, àti pé átíkù àkọ́kọ́ rẹ̀ hàn lẹ́hìn ikú Abul Kalam Azad. Ó ṣe kóódù oríṣiríṣi àwọn ìwé àkọsílẹ̀ (átíkù) ti Azad ó sì jẹ́ kí wọ́n ṣe àtẹjáde ẹ̀. Ó kọ àwọn àkọsílẹ̀ àlàyé sí ìtumọ̀ Urdu ti Azad's India Wins Freedom". Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ lórí Azad pẹ̀lú Maulana Abul Kalam Azad: Ek Siyasi Mutala, Maulana Abul Kalam Azad: Ranchi mai nazarbandi awr uska faizān, Maulana Abul Kalam Azad awr Khwajah Hasan Nizami, Maulana Abul Kalam Azad ke chand buzurg ati Abul Kalam Azad awr un 'àsirin.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Florence Banku Obi

**Florence Banku Obi** jẹ́ òṣìṣẹ́ akadá ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, òǹkọ̀wé àti ọ̀jọ̀gbọ́n ti ìmọ̀ ẹ̀kọ́ tí ó yàtọ̀. Ó jẹ́ gíwá kọkànlá ti Fásitì Calabar àti gíwá-obìnrin àkọ́kọ́ láti ìgbà tí wọ́n tí dá ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà. Lẹ́yìn tí wọ́n ti yàn án gẹ́gẹ́ bí adarí tuntun, ní Sẹ́nítọ̀ Ovie Omo-Agege tí ó jẹ́ alága ìgbìmọ̀ tó ń ṣáyẹ̀wò lórí ìwé òfin, ṣàpèjúwe ọ̀jọ̀gbọ́n Obi gẹ́gẹ́ bí "àwòkọ́ṣe ètò-ẹ̀kọ́ tó yanrantí.” Ó jẹ́ igbá-kejì gíwá tẹ́lẹ̀ rí, fún àwọn iṣẹ́ akadá àti kọmísánnà fún àjọ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àwọn obìnrin ní Ìpínlẹ̀ Cross River. Ó jáde fún ipò gíwá ní ọdún 2015 ṣùgbọ́n kò wọlé títí di ọdún 2020 tí ó di obìnrin àkọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ jẹ. Ní ọdún 2007, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí amáwùjọ gbèrú àti ọmọ-ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ aṣòfin, Ìpínlẹ̀ Cross River.
Wasif Dehlawi

**Hafizur Rahman Wasif Dehlavi** (10 February 1910 – 13 March 1987) jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè India, alárìíwísí àwọn ìwé lítíreṣọ̀ lóríṣiríṣi àti akéwì èdè Urdu, tó jẹ́ olórí Madrasa Aminia láti ọdún 1955 wọ 1979. Ó kópa nínú ètò ìgbòmìnira ti ìlú India, ó sì kọ oríṣìíríṣìí ìwé bíi *Adabī bhūl bhulayyān̲*, *Urdū Masdar Nāmā* àti *Taz̲kirah-yi Sā'il*. Ó ṣe àtòjọ àwọn ìwé òfin ẹ̀sìn ti bàbá rẹ̀, tí í ṣe Kifayatullah Dehlawi gẹ́gẹ́ bíi *Kifāyat al-Mufti* sí apá mẹ́sàn-án.

## Ìtàn ìgbésíayé
A bí Hafizur Rahman Wasif Dehlavi ní ọjọ́ kẹwàá, oṣù kejì, ọdún 1910 ní ìlú Shahjahanpur. Òun ni ọmọkùnrin àkọ́bí Kifayatullah Dehlawi, tó jẹ́ Grand Mufti ti ìlú India. Ó kẹ́kọ̀ọ́ ní Madrasa Aminia pẹ̀lú bàbá rẹ̀ Kifayatullah Dehlawi àti àwọn onímọ̀ mìíràn bíi Khuda Bakhsh àti Abdul Ghafoor Aarif Dehalvi. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa kíkọ èdè Lárúbáwá sílẹ̀ pẹ̀lú Hamid Hussain Faridabadi àti Munshi Abdul Ghani.

Wasif jẹ́ onímọ̀ èdè, alárìíwísí àwọn ìwé lítíreṣọ̀, akéwì àti akọ̀wé òfin Islam. Láti bíi ọmọdún márùn-úndínlógún, ní ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ ewì ní Persian. Ọ̀kan lára àwọn ewì àkọ́kọ́ rẹ̀ ní èdè Urdu ni marsiya nípa Hakim Ajmal Khan, tí ó hàn ní Al-Jamiat ti ọjọ́ kejìlélógún, oṣù kìíní, ọdún 1928 .

Wasif bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi olùkọ́ èdè Lárúbáwá àti ìwé lítíreṣọ̀ ní Government of Delhi's education department. Ní ọdún 1936, bàbá rẹ̀ fi sípò olùdarí Kutub Khana Rahimiya. Wọ́n yàn án sípò igbá-kejì rector Madrasa Aminia ní ọdún 1953. Ó di rector ní oṣù kẹsàn-án, ọdún 1955, ó sì dáwọ́ iṣẹ́ dúró ní ọdún 1979. Ó di olóògbé ní ọjọ́ kẹtàlá, oṣù kẹta, ọdún 1987 ní ìlú Delhi.

## Àwọn ìwé lítíreṣọ̀ rẹ̀
Wasif ṣe àtòjọ àwọn ìwé òfin ẹ̀sìn ti bàbá rẹ̀, tí í ṣe Kifayatullah Dehlawi gẹ́gẹ́ bíi *Kifāyat al-Mufti* sí apá mẹ́sàn-án.  Àwọn iṣẹ́ Wasif mìíràn ni:

* *Adabī bhūl bhulayyān̲: zabān-o-qawā'id aur Urdū imlā par tanqīd*
* *Jamī'at-i Ulamā par ek tārīk̲h̲ī tabṣirah* (A book discussing the history of Jamiat Ulama-e-Hind and its establishment)
* *Sih lisānī Masdar Nāmā* (Dictionary of Urdu verbs with their Arabic and Persian equivalents)
* *Taz̲kirah-yi Sā'il* (*Biography of [[Saail Dehalvi]]*)
* *Urdū Masdar Nāmā*
* *Zar-i gul* (Poetic collection)

### Bibliography

* 
* 
* 
* 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Jumiat Ulama-e-Hind

**Jamiat Ulema-e-Hindd** tàbí **Jamiat Ulama-i-Hind** jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ẹgbẹ́ adarí Ọ̀mọ̀wé Mùsùlùmí   tí ó jẹ́ ti Deobandi Ilé-ìwé amòye ti Ìpìlẹ̀ rẹ̀ wáyé ní oṣù kọkànlá ọdún 1919 láti ọwọ́ ẹgbẹ́  Ọ̀mọ̀wé Mùsùlùmí pẹ̀lú Abdul Bari Firangi Mahali, Kifayatullah Dehlawi, Muhammad Ibrahim Mir Sialkoti àti Sanaullah Amritsari.

Jamiat jẹ́ ẹni tó ṣiṣẹ́ gidi ní Khilafat Movement pẹ̀lú ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú u Indian National Congress. Ó tún   lòdì sí ìpín yà tí India, gbígba ipò ti composite nationalism: tí Mùsùlùmí àti aláìṣe-Mùsùlùmí dá orílẹ̀-èdè kan. Gẹ́gẹ́ bí èsì àbájáde, Ilé-iṣẹ́ yìí tú ká díè ní ìgbà náà tí a mọ̀ sí èka Jamiat Ulema-e-Islam, tí ó pinu láti fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Pakistan movement.

Ìwé òfin ti Jamiat  di tí tẹ̀ jáde láti ọwọ́ ọ Kifayatullah Níhi. Ní 2021, ó tàn ká lẹ̀ àwọn Ìpínlẹ̀ ẹ India àti pé ó dá ilé-ẹ̀kọ́ àti ìyẹ́ bí i ti Idara Mabahith-e-Fiqhiyyah, 'Jamiat National Open School', Jamiat Ulama-e-Hind Halal Ìgbẹ́kẹ̀lé, padi olófìn ti Ilé ẹ̀kọ́ àti ti Jamiat kumo ẹgbẹ́ ọ̀dọ́. Arshad Madani ṣàṣeyọrí arákùnrin rẹ̀ Asad Madani gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ ní oṣù kejì ọdún 2006, síbẹ̀ síbẹ̀ Ilé-iṣẹ́ pín sí í ẹgbẹ́ ẹ Arshad  àti ẹgbẹ́ ẹ Mahmood  ní oṣù kẹta ọdún 2008. Usman Mansoorpuri di Ààrẹ ti ẹgbẹ́ Mahmood, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní sin ipò náà títí ó fí kú ní oṣù karùn ọdún 2021. Mahmood Madani ṣàṣeyọrí lórí ẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi Ààrẹ kí ó tó di yíyàn gẹ́gẹ́ bíi Ààrẹ ní ọjọ́ méjìdínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 2021. Arshad Madani ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi Ààrẹ ti ẹgbẹ́ ẹ Arshad.

## Ìtọ́kasí
Taha Karaan

**Taha Karaan** (2 June 1969 – 11 June 2021)  jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè South Africa àti amòfin. Òun ni olórí Muslim Judicial Council, ti ilẹ̀ South Africa nígbà náà. Òun ni olùdásílè Mahajjah Research Institute àti Dar al-Uloom al-Arabiyyah al-Islamiyyah ní Strand, Western Cape.

## Ìtàn ìgbésíayé rẹ̀
Ọjọ́ kejì, oṣù kẹfà, ọdún 1969 ni a bí Taha Karaan, ní Cape Town. Òun ni ọmọ  Yusuf Karaan.Ó ṣe àkàsórí ìwé Kùráànì ní Waterfall Islamic Institute, ó sì lọ kẹ́kọ̀ọ́ ní Darul Uloom Deoband, níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 1991 pẹ̀lú èsì ìdánwò tó dára jù lọ. Ó padà lọ kàwé ní Cairo University fún ọdún méjì. Díẹ̀ nínú àwọn olùkọ́ rẹ̀ ni: Saeed Ahmad Palanpuri.

Wọ́n rí Taha gẹ́gẹ́ bíi onímọ̀ gbajúgbajà ní ilẹ̀ South Africa. Wọ́n fi oyè "ash-Shāfi‘ī as–Sagīr" dá a lọ́lá (Al-Shafi'i kékeré) láti ọwọ́ Khalil Ibrahim Mula Khatir. Ní ọdún 1996, Taha ṣe ìdásílẹ̀ Dar al-Uloom al-Arabiyyah al-Islamiyyah (DUAI) ní Strand, Western Cape. Lábé ìṣàkóso rẹ̀,wọ́n ṣe ìdásílẹ̀ DUAI ti àwọn obìnrin ní ọdún 2016, ibẹ̀ sì ni Taha ti ṣe onímọ̀ràn fún àyàn iṣẹ́. Taha rọ́pọ̀ bàbá rẹ̀, Yusuf Karaan gẹ́gẹ́ bíi olórí-mufti ti Muslim Judicial Council ní ọdún 2015. Òun ni olùdásílè àti olùdarí Mahajjah Research Institute tí ó bẹ̀rẹ̀ láti gbèjà "Companions of the Prophet". Ó kọ *Fleeing from Fate to Fate: 40 [[Ahadith]] on Contagion and Pandemics*.

Ó kú ní ọjọ́ kọkànlá, oṣù kẹfà, ọdún 2021, látàri ìnira àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19. 
Àwọn onímọ̀-ìjìnlẹ̀ àti àwọn onímọ̀ òye ti Islam Abdur Rahman ibn Yusuf Mangera, Faraz Rabbani, Ismail ibn Musa Menk, Omar Suleiman àti Yasir Qadhi fi ìbanújẹ́ hàn lórí ikú rẹ̀ .
## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìjápọ̀ gbangba

* FNB sharia banking credentials questioned as board quits
* The Loss of A Giant, The Western world has lost one of its major scholars
Kafilur Rahman Nishat Usmani

**Kafīlur Rahmān Nishāt Usmānī** (5 March 1942 – 1 August 2006)  jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè India, amòfin, àti akéwì tó jẹ́ Mufti ti Darul Uloom Deoband. Òun ni ọmọ-ọmọ  Azizur Rahman Usmani. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Darul Uloom Deoband àti Aligarh Muslim University. Ó ṣe ògbufọ̀ *Fatawa 'Alamgiri* sí èdè Urdu, ó sí ṣe ìgbéjáde àwọn ìlànà ẹ̀sìn tó ju bí i ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta lọ.

## Ìtàn ìgbésíayé
A bí Kafīlur Rahmān Nishāt Usmānī sínú ìdílé Usmani family of Deoband ní ọjọ́ kẹta, ọdún 1942. Bàbá rẹ̀ ni Jalilur Rahmān Usmānī, tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ Azizur Rahman Usmani àti olùkọ́ "tajwid" àti"qirat" ní Darul Uloom Deoband.

Usmānī kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Darul Uloom Deoband ní ọdún 1961, ó sì gboyè M.A nínú èdè Lárúbáwá ní Aligarh Muslim University ní ọdún 1975. Àwọn olùkọ́ rẹ̀ ni Syed Fakhruddin Ahmad àti Muhammad Tayyib Qasmi. Ní ọdún 139, wọ́n yan Usmāni sípò Mufti ní Darul Uloom Deoband. Ó wà nípò náà fún ọdún méjìlélọ́gbọ̀n, nígbà yìí gan-an ni ó ṣe ìgbéjáde àwọn ìlànà ẹ̀sìn tó ju bí i ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta lọ. Ó tún jẹ́ akéwì, ó sì kọ àwọn ewì bíi: ghazal, hamd, naat, nazm, marsiya, àti qasīda, tí ó jẹ́ ewì Urdu.

Usmānī kú ní ọjọ́ kìíní, oṣù kẹjọ, ọdún 2006, wọ́ sì sin ín sí ìtẹ́ ìsìnkú Qasmi, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìté òkú bàba-bàbá rẹ̀, Azizur Rahman Usmani. Ẹ̀gbọ́n rẹ̀, Fuzailur Rahman Hilal Usmani ni ó darí àdúrà ètò ìsìnkú rẹ̀.

## Iṣé lítíreṣọ̀ rẹ̀
Usmānī kọ àwọn ìwé bíi: *Shanāsa*, *Ziyārat-e-Quboor*, *Hayāt Ibn Abbās*, *Hayāt Salmān Fārsi*, *Hayāt Abu Hurairah*, *Sirāj al-Īdāh* (èyí tó jé àsọyé fún Hasan Shurunbulali's *Nur ul Idāh*) àti *Ā'īna-e-Bid'at*.

Usmānī ṣe ògbufọ̀ àti àlàyé àwọn ìwé lórí "dars-e-nizami" láti èdè Lárúbáwá àti Persia sí èdè Urdu. Àwọn ìwé láti èdè Lárúbáwá sí èdè Urdu ni: *Sirāj al-Ma'āni*, *Sirāj al-Wiqāya* (ògbufọ̀ sí Urdu àti àsọyé fún *Sharh-ul-Wiqāya*), *Sirāj al-Matālib*, *Tafhīm al-Muslim* (ògbufọ̀ sí Urdu àti àsọyé fún *Fath al-Mulhim* tí Shabbir Ahmad Usmani kọ), àti *Fatawa 'Alamgiri*. Àwọn ìwé láti èdè Persia sí Urdu ni: *Gulzār-e-Dabistān*, *Tuhfat al-Muwahhidīn*, *Masā'il Arba'īn*, àti *Rubāʿiyāt tí Baha' al-Din Naqshband* kọ.

## Àwọn ìtọ́kasí

### Bibliography

* 
*
Rafiq Ahmad Pampori

**Rafiq Ahmad Pampori** (born 13 February 1956)  jẹ́ onímọ̀ Mùsùlùmí ti orílẹ̀-èdè India, onímọ̀ àti òǹkọ̀wé, tó ṣe ìdásílẹ̀ Darul Uloom Ilahiya, tó jẹ́ ilé-ìwé Islam ní ìlú Srinagar.

Ahmad kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Sri Pratap College àti Government Medical College, Srinagar. Òun ni rector Darul Uloom Ilahiya, ní Srinagar àti olùdarí Illahiya Dialysis ní Soura. Ó fígbá kan jẹ́ ọ̀gá ilé-ìwé Government Medical College. Ó ti kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé bíi: *Aijazul Qur'ān* àti *Ra'fatul Baari*, ìwé alápá márùn-ún *Sahih Bukhari.*

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Rafiq Ahmad Pampori ní ọjọ́ 13 oṣù February, ọdún 1956 ní Safa Kadal, Srinagar. Ó lọ sí ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Karan Nagar, ó sì parí ẹ̀kọ́ girama ní Sri Pratap College, ní ọdún 1974. Ó kẹ́ẹ̀kọ́ nípa ìṣègùn, ní Government Medical College, Srinagar, níbi tí ó ti gboyè Bachelor of Medicine and Surgery (MBBS) ní ọdún 1979, ó sì tún tẹ̀síwájú láti gboye Master of Surgery nínú ẹ̀kọ́ Otorhinolaryngology (ENT) láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà, ní ọdún 1983. Ó ṣe Neurotology fellowship ní All India Institute of Medical Sciences ní New Delhi. Ó gba àǹfààní Muhammad Masihullah Khan nínú Sufism.

Ní ọdún 1983, wọ́n yan Ahmad sípò alákòóso ìforúkọsílẹ̀ ti Government Medical College, ní Srinagar. Ní ọdún 1990, wọ́n yàn án sípò olùkọ́ lábé ẹ̀ka ENT tí ilé-ẹ̀kọ́ náà, tí ó sì padà di olórí àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n. Wọ́n yàn án sípò olùdarí ilé-ìwé náà, ní 1 oṣù October, ọdún 2012. Ó gba ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́ ní oṣù December, ọdún 2015, tó sì bèrè fún ìfẹ̀hìntì, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọjọ́ 1 oṣù February, ọdún 2018 ló yẹ kí ó fẹ̀yìntì. Wọ́n fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé Lal Singh Chaudhary, tó jẹ́ olóṣèlú BJP kàn án nípá láti fẹ̀hìntí láìtọ́jọ́.

Ahmad ṣe àyọkúrò ẹ̀bẹ̀ rẹ̀ fún ètò ìfẹ̀hìntì rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Mufti Mohammad Sayeed ṣe béèrè fun. Àmọ́, Lal Singh ti yan Kaiser Ahmad gẹ́gẹ́ bí i olùdarí ilé-ìwé náà, ní ọjọ́ 19 oṣù December, ọdún 2015, tó kọ̀ láti fi ipò náà sílẹ̀. Wọ́n ri bí i "ìfìgagbágba àti ogun láàrin PDP v/s BJP" láti ọwọ́ Omar Abdullah.

## Àwọn iṣẹ́ àtẹ̀jáde rẹ̀
Ahmad ti kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé bíi: *Aijazul Qur'ān*, *Instrument For Understanding Qur'ān*, *Ra'fatul Baari* (a five-volume commentary on *[[Sahih Bukhari]]*) àti *The Need for Divine Guidance*. Àwọn iṣẹ́ àtẹ̀jáde rẹ̀ mìíràn ni:

* *Chronic Suppurative Otitis Media*, 10th chapter in *Textbook of Ear, Nose and Throat Diseases* by Mohammad Maqbool and Suhail Maqbool.
* *Primary tumor of the facial nerve: Diagnosis and management*.
* *Transcervical foreign body*.

## Àwọn ìtọ́kasí

### Bibliography

* 
* 

## Ìjápọ̀ ìtagbangba

* A collection of religious discourses of Rafiq Ahmad Pampori