Nuhu Ribadu

**Nuhu Ribadu** mni (tí abí ní ọjọ kọkànlelógún oṣù kọkànlá ọdún 1960) jẹ olóṣèlú ọmọ orílẹ-èdè Nàìjíríà, agbẹjọ́rò àti olopaa tó fẹ̀yìntì ti o n ṣíṣe gẹ́gẹ́bí Olùdámọ́ràn fun Ààbò orile-ede fun Aare Nàìjíríà Bola Tinubu. 

Ribadu kò yege fún ipò Aare Naijiria ni ọdún 2011 gẹ́gẹ́bí olùdíje lábẹ ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress . O díje dupò gomina ipinle Adamawa ní odun 2015 gẹ́gẹ́bí olùdíje lábẹ ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party ; ṣáájú ki o to darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressive Congress láti díje ni ọdún 2019 ati pe o pàdánù ìdíje rẹ ni ọdún 2023 si Aishatu Dahiru Ahmed . 

O jẹ Alága Ẹgbẹ Agbofinro Owo-wiwọle Pàtàkì Epo lati ọdún 2012 si ọdún 2014  ati Alága ti Igbimọ ètò orò ajé àti Ẹṣẹ Iṣowo (EFCC) láti ọdún 2003 si 2007. 

## Ìbẹ̀rẹ̀ Igbesi ayé ati ẹkọ
A bi Ribadu ní ọjọ kọkànlelógún oṣù kọkànlá ọdún 1960 ni ilu Yola . Baba rẹ, Ahmadu Ribadu, jẹ ọmọ ile-igbimọ ijọba olominira akọkọ, ati Aṣoju si Niger, ni àkókò ijọba ologun ti Muhammadu Buhari .    Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Mustapha ní ọdún 1966 sí 1973 ní Adamawa àti Yelwa Government Secondary School, Yola láti ọdún 1973 sí 1978; Kọlẹji ti Awọn ẹkọ Ibẹrẹ, Yola lati ọdún 1978 si 1980.

Ribadu kawe nipa òfin ni Ahmadu Bello University ni Zaria, ipinle Kaduna lati 1980 titi di 1983, o gba oye ìyẹ̀wù àkọ́kọ̀ nípa òfin . Leyin ọdún kan ni Nigerian Law School, wọn pe si orí àleefà ni ọdún 1984. O tun gba oye ìyèwù Kejì nípa òfin  lati ile-ẹkọ giga kànnà. 

## Olopa iṣẹ
Ribadu darapọ̀ mọ ile ise olopaa Naijiria ni kété ti o ti parí iwe-ẹkọ, o si di ipo Ìrànlọ́wọ́ Alabojuto ọlọpa, Nigeria, ni ọjọ kínní oṣù kínní ọdún 1986; Oṣiṣẹ Ilufin Ẹka fun Ajegunle, Mushin, Apapa lati ọdún 1990 si 1997; ológun CID. AIagbon Close, Ugos; igbákejì. Alabojuto ọlọpa, ni ọdún 1992; Alabojuto ọlọpa, ni ọdún 1995; Olori Alabojuto ọlọpa, ni ọdún 1998; igbákejì adarí. ọlọpa, ni ọdún 2002; Olori, Amòfin ati Ẹka ibanirojọ, NPF.

### Olùtákò-ibaje ati EFCC
Àarẹ Naijiria, Olusegun Obasanjo, yán Ribadu gẹgẹbi aṣáájú-ọnà alaga ti EFCC ni ọdún 2003 o si tun yàn ni ọdún 2007.

Ni Ogúnjọ́ Oṣu Kẹwa Ọdun 2006, Nuhu Ribadu sọ fun BBC pe o ju ogúndínlérinwó (380) bilionu owo dọ́là Amerika lọ ti awọn ìjọba Nàìjíríà ti ji tàbí ṣe lófò lati igba ti wọn òmìnira ni ọdún 1960.  Lábẹ́ ìṣàkóso Ribadu, EFCC fi ẹsun kan àwọn gbajúgbajà òṣìṣẹ́ banki, awọn gomina ipinle tẹlẹ, awọn minisita, Sẹ́natọ̀, awọn ọmọ ẹgbẹ oselu giga, kódà tó imọ́n awọn olórí ọlọpa Nàìjíríà. 

EFCC fi ẹgbẹẹgbẹrun àwọn ẹsun kàn jade ati pe o ti ṣe ìdájọ àwọn ìdájọ bí 270 nigba ti o wa ni ọfiisi. Ẹjọ pataki kan ni ti ọga rẹ, Inspekito Gbogbogbò ti Ile-igbimọ ọlọpa Naijiria nigba náà, Tafa Balogun, ti wọn jẹbi ẹsun, ti wọn fi sẹwọn, ti wọn si sọ pe ki o da £150m pada labe ẹbẹ. 

Lakoko iṣẹ rẹ, wọn fi owó ẹyin lọ Ribadu   lati yi ọna idajọ pada, láàrin àwọn ti wọn ṣe eléyìí ni gómìnà Ìpínlẹ̀ kán ti o fun Ribadu $15 mílíọ̀nù ati ile kan ni ilú òkèèrè.  Ifọrọwanilẹnuwo lati Washington DC . lóri BBC *Hardtalk*, Ribadu sọ pe òun gbà owó náà, o si lo owó ẹyin náà gẹ́gẹ́bí ẹri lati fi ẹ̀sùn kàn gomina ipinlẹ náà.  Bo tiẹ jẹwipe, gómìnà tẹ́lẹ̀ náà ti tako ẹtọ yii ti o sọ pe o dájú pé Ribadu fífi owo naa sinu CBN kii ṣe ẹri pé o fun ni owó náà.  Ribadu móríbọ́ níbi àwọn igbiyanju ipaniyan méjì ni Nàìjíríà ṣáájú ki o to kúrò ni orilẹ-ede náà lọ si United Kingdom ni ibẹrẹ ọdun 2009. 

Kò to bíi oṣù meji ki ìṣèjọba Obasanjo fi pari, wọn gbe e si ipo Assistant Inspector General of Police.  Igbega naa tó wáyé ni ọjọ kẹsan oṣù kẹrin ọdún 2007, padà ri ìkoju lóri ipilẹ pe o jẹ “arufin, ailabawọn, asán ati òfò, ati pe ko si ipa ofin fún.”  Ni Oṣu Kejila ọdun 2007, Mike Okiro, Inspector-General of Police, sọ pe wọn o yọ Ribadu kúrò gẹgẹ bi alága EFCC ti wọn yóò si rán lọ láti kẹkọ ọdun kan. 

Ni Oṣu Kejila ọdun 2007, Inspekito Gbogbogbo ti ọlọpa Mike Okiro paṣẹ pe ki wọn yọ Ribadu fun igba diẹ lati ipo alága EFCC ati pe ki o lọ si National Institute of Policy and Strategic Studies (NIPSS) ni Kuru, Jos, Ipinle Plateau fun ikẹkọ ọdun kan ti o jẹ dandan.  Ipinnu naa ti ṣofintoto nipasẹ, awọn míìràn gẹgẹbi, Nobel Laureate Wole Soyinka, Awọn ọmọ ẹgbẹ Ile-igbimọ Aṣoju, ati Alaga orilẹ-ede Gbogbo Nigeria Peoples Party (ANPP) Edwin Ume-Ezeoke gẹgẹbi ìṣèlú tabi o ṣeéṣe lati da  igbejako iwa ibajẹ padà. 

## Ìfarapamọ́n àti ìpadà
Ni ọjọ kéjìlélógún Oṣu Kejila ọdun 2008, gẹ́gẹ́bí wọn ti sọ asọtẹlẹ rẹ kaakiri, ile iṣẹ ọlọ́pàá Nàìjíríà (PSC) yọ ọ kuro nínú iṣẹ ọlọ́pàá Nàìjíríà. O si fi orílẹ-èdè Nàìjíríà sílẹ, ni Oṣu Kẹrin o si darapọ mọn Ile-iṣẹ fun Idagbasoke Agbaye .  O wa ni ìfarapamọ́n yìi titi di ọdún 2010 nigbati o pada si Naijiria ti o sọ ìpinnu rẹ lati díje fun Ààrẹ Nàìjíríà labẹ ẹgbẹ́ òṣèlú  Action Congress of Nigeria (ACN).

## Wíwọ inu òṣèlú
Ribadu padà si orilẹ-ède Nàìjíríà o darapọ mo ẹgbẹ alátakò ACN gẹ́gẹ́bí olùdíje fun ipo Ààrẹ lọ́jọ́ kẹrìnlá oṣù kínní ọdún 2011. Tinubu ti polongo fun idapọ láàrin ẹgbẹ́ òṣèlú ACN ati CPC, sugbọn ètò náà kùnà latari bi Ribadu ko gba lati fi ipo sílẹ fun olùdíje CPC Muhammadu Buhari . Lẹ́yìn tí ọ̀rọ̀ àkópọ̀ náà já, Tinubu pinnu láti yan ẹni tí Ribadu máa dìbò fún ìdìbò ààrẹ ní oṣù Kẹrin. 

Laipẹ lẹhin ti Jonathan bori ninu idibo náà, Ribadu darapọ̀ mọ ẹgbẹ alabojuto eniyan mẹfa ti UN ti o ni iṣẹ lati ṣe àyẹwò eto iṣakoso Afghanistan, orilẹ-ede kẹta ti ibajẹ pọ̀sí ju ni àgbáyé. Igbimọ naa pinnu lati din ibajẹ ku ni Afiganisitani . Lakoko ti o ti wa lori iṣẹ agbaye yii, ijọba Jonathan beere lọwọ rẹ lati ṣe alága ẹgbẹ Agbofinro Owo-wiwọle Pataki Epo, ti o ni iṣẹ lati mu ilọsiwaju iṣiro ni eka epo ati gaasi Naijiria. 

Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2014, o darapọ mọn ẹgbẹ oṣelu PDP pẹlu ìpinnu láti díje fun ipo Gómìnà ti Ipinle Adamawa, Nàìjíríà.  Lẹyìn náà o darapọ mọn ẹgbẹ òṣèlú APC to si dije fun ipo gomina Adamawa lodun 2019 ati 2023,  o di olùgbẹ́milé fún Bola Tinubu lasiko ìpolongo ibò Ààrẹ.

## Onimọnran Ààbò Ìjọba àpapọ̀
Aarẹ Bola Tinubu yan Ribadu gẹgẹbi Oludamọran fún Ààbò Orilẹ-ede ni ọjọ kọkàndínlógún Oṣu Kẹta, Ọdún 2023.  Ni Oṣu Kẹta ọdun 2024, Ribadu ṣe abojuto imuni ati atimọle awọn oṣiṣẹ meji ti cryptocurrency Binance, pẹlu aṣojú tẹ́lẹ̀ rí ti owo orí iṣẹ Ilu Amẹrika, fun ipa ti Binance ṣe ni ifọwọyi ọja ti o yori si idinku ninu iye owo Nàìjíríà. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Ìgbófinró ní Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1960
Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ