open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ìfómipamọ ti Lagdo

**Ifómipamọ ti Lagdo** jẹ Ìfómipamọ to wa ni apa ariwa ti ilẹ Cameroon ni ódó Benue ni Basin ti Niger. Àdàgun naa bo area ti 586 km2.

## Ìtan
Ìfomipamọ Lagdo ni a kọ lari óṣu August ọdun 1977 ati óṣu July ọdun 1982 lati ọwọ óṣiṣè Ilẹ china, engineer ati labira Cameroon. Ilè iṣẹ to mojuto ìṣẹ naa ni China International Water & Electric Corp. Ìlè iṣẹ ina agbaye AES corporation lo dari Ìfómipamọ naa.

Idasilẹ Ifómipamọ naa da lori fifa ina si apa ariwa órilẹ ede naa ati fifun oun ọgbin ni omi lati isalẹ. Ifómipamọ naa ga pẹlu 308m, 40m ni height ati 9m ni titobi.
Iṣẹ Ìfómipamọ naa bẹrẹ sini dinku ni ọdun 2021 pẹlu alafo 1.6 billion m3.

## Àgbègbè
Ìfómipamọ naa wa ni ila oorun ti Garoua ni odo Benue. Ifópamipọ naa wa ni Arrondissement de Lagdo ni Département de la Benoué ni apa ariwa. Àgbègbè rẹ ni 8°53′N 13°58′E.

## Ìkun omi

Ni ọdun 2012, omi yaa lati Ìfómipamọ Lagdo lọsi ipinlẹ Adamawa ni ilẹ Naijiria eyi lo fa iku èniyan mẹwa ati ipadanu dukiya bi ẹgbẹrun dollar. Ipa ikun ómi yii pọ ni isalẹ Odo Benue nibi ti ilè bi ẹgbẹrun lọna mẹwa ṣofo. Eyi lo mu ki ókó hectares bi ẹgbẹrun lọna mẹwa kun fun ómi ti agbègbè Makurdi si kun fun awọn ẹranko buruku bi Ọọni.
 
Ni óṣu September, ọdun 2022, igbiyanju bẹrẹ̀ lati ko ninu omi ti Ìfomipọ Lagdo ni ọna lati tunṣè. Awọn alakoso Naijiria ti fi lọlẹ pe omi to wa lati Lagdo ti pa aimoye ókó run to si jasi ikun omi to lagbara ni ipinlẹ mẹtala, eyi lo fa iku eniyan maarun dinlogun ni ipinlẹ Adamawa. Ṣugbọn Minister lori akoso ómi Suleiman Adamu Kazaure sọpe pupọ ninu ikun omi to ṣẹlẹ wa latari ójó.

Aini Ìfómipamọ lati mu ómi lati ìfómipamọ Lagdo jẹ ọkan gbogi ninu oun ti o fa ikun òmi ni ilẹ Naijiria.

## Awọn Itọkasi
Federal University, Gashua

**Federal University Gashua** (FUGashua) jẹ ile-ẹkọ giga ti o da ni Ipinle Yobe, ariwa ila-oorun Naijiria.  O jẹ ile-ẹkọ ẹkọ ati iwadi ti o n wa lati yanju awọn iwulo lẹsẹkẹsẹ ti awujọ ati fun gbogbo eniyan ni aye lati ni imọ.

Ile-ẹkọ giga ti dasilẹ ni ọdun 2013 nipasẹ Alakoso Goodluck Jonathan . Eyi ni a ṣe lati fun gbogbo ipinlẹ orilẹ-ede Naijiria (awọn ti ko ni yunifasiti ti ijọba apapọ) ni aye si eto-ẹkọ giga ati lati fun gbogbo awọn ipinlẹ ni aye dogba si eto-ẹkọ. Ipinle Yobe jẹ ọkan ninu awọn alailanfani ti eto-ẹkọ pẹlu iforukọsilẹ kekere ni awọn ile-iwe ati oṣuwọn giga ti alaimọ.

Ninu atunṣe ati idagbasoke Ẹka Ẹkọ rẹ, Federal Government of Nigeria, ni ọdun 2010, fọwọsi idasile awọn ile-ẹkọ giga mejila (12) ni awọn agbegbe geopolitical mẹfa ti orilẹ-ede naa. Eyi jẹ lati faagun iraye si eto-ẹkọ giga fun awọn ọmọ Naijiria. Fun pipaṣẹ ti o munadoko ti awọn ile-ẹkọ giga, Igbimọ imuse eyiti o pẹlu Igbimọ Awọn ile-ẹkọ giga ti Orilẹ-ede (NUC), Fund Trust Education Education (TETFUND) ati awọn alabaṣepọ miiran ti o ni ibatan ni a ṣeto. Igbimọ naa ṣe awọn ijumọsọrọ pẹlu awọn gomina ti awọn ipinlẹ fun awọn ile-ẹkọ giga tuntun ati ṣayẹwo awọn aaye ti a pinnu ṣaaju fifiranṣẹ ijabọ rẹ ni ọjọ 15 Oṣu kọkanla ọdun 2010. Imuse ti ijabọ igbimọ naa wa ni awọn ipele. Imuse ti ipele akọkọ bẹrẹ pẹlu idasile ti Awọn ile-ẹkọ giga mẹsan, ni Kínní 2011. Imuse ti ipele keji jẹ idasile ti Awọn ile-ẹkọ giga mẹta pẹlu FUGashaa ni Kínní 2013. Ni 18 Kínní 2013, Ọjọgbọn Shehu Abdul Rahaman ni a yan Igbakeji-Chancellor, ati Sulu Dauda, Alakoso (awọn aṣáájú-ọnà). Ni Oṣu Karun ọdun 2015, FUGashua ṣe iṣiro awọn ọmọ ile-iwe aṣaaju-ọna 240 rẹ. Ọdun mẹta lẹhin iṣiwe ti ọmọbirin, iye ọmọ ile-iwe dagba ni pataki, ati ni Kínní ọdun 2018, awọn ọmọ ile-iwe 990 ti ni oye.  

## Ile-ikawe Ile-iwe giga
O jẹ ile-ikawe ẹkọ ti o ti fi idi mulẹ ni ọdun 2013 lati ṣe atilẹyin ikọni, ẹkọ ati iwadii lati pade iṣẹ apinfunni, awọn ibi-afẹde ti ile-ẹkọ giga. ile-ikawe naa ni awọn orisun alaye ti o ṣe atilẹyin awọn iṣẹ ikẹkọ eyiti o jẹ olori nipasẹ oṣiṣẹ ile-ikawe Yunifasiti kan. Oṣiṣẹ ile-ikawe yunifasiti lọwọlọwọ ni Dokita Adam Gambo Saleh. 

## Ẹkọ ẹkọ
FUGashua nfunni ni awọn iṣẹ ikẹkọ 20 ni awọn ẹka marun.    

## Oluko ti Agriculture
Agricultural Economics ati Itẹsiwaju

 Agronomy

Imọ Ẹranko

Fisheries ati Aquaculture

Igbo ati Wildlife Management

Home Economics ati Management / Aje  

## Oluko ti Art ati Humanities
Ede Gẹẹsi

Itan ati International Studies

Awọn ẹkọ Islam

## Oluko ti Management Science
Iṣiro

Alakoso iseowo

Isakoso ti gbogbo eniyan

## Oluko ti sáyẹnsì
Biokemistri

Isedale

Kemistri

Fisiksi

Iṣiro

Imo komputa sayensi

## Oluko ti Social Science
Aje ati Development Studies

Geography

Imọ Oselu

Psychology

Sosioloji

## Awọn itọkasi
The Looming Fogi

***Looming Fog*** jẹ aramada akọkọ ti 2006 nipasẹ onkọwe Naijiria, Rosemary Esehagu  . Itan naa tẹle igbesi aye ọmọ ibalopọ kan bi wọn ṣe n tiraka lati gbe ni abule ti iṣaaju ijọba ijọba ni Nigeria ti o ka aiṣedeede si ohun irira.

Nipasẹ olutọpa orukọ ti ko ni orukọ ati alatumọ, ọkan di mimọ ti awọn ọmọ ẹgbẹ miiran ti awujọ kekere yii, pẹlu ohun kikọ akọkọ keji, Kayinne, ti o jẹ ọmọ kanṣoṣo ti o wa laaye ti tọkọtaya agbalagba kan. Ó gbọ́dọ̀ bá àwùjọ rẹ̀ jagun nípa ìfẹ́ rẹ̀ láti di amúniláradá &#x2014; tabu pàtàkì kan fún obìnrin ní àwùjọ Nàìjíríà.

## Awọn itọkasi
Omenuko

***Omenuko*** nipasẹ Pita Nwana (nipasẹ oniṣowo kan gbẹnagbẹna  ) jẹ aramada akọkọ ti a kọ ni ede Igbo,  ti iwe naa si ṣe aṣeyọri pupọ laarin awọn ọmọ Igbo.  Iwe naa so itan igbesi aye oloṣelu naa Igwegbe Odum, Aro Igbo ti o lọ si Arondizuogu .

Ti a kọ ni 1933, o gba ẹbun kan ninu idije ti International African Institute  ti nṣe ati pe o jẹ itan-akọọlẹ igbesi aye ti oniṣowo-ẹrú,  ni akọkọ ti o jẹ akede ni 1935. 

## Awọn itọkasi
Nigeria Hockey Federation

**Nigeria Hockey Federation** (**NHF**) jẹ́ àjọ tó ń ṣàkóso eré bọ́ọ̀lu aláfigigbá orí pápá  field hockey ní orílẹ̀ èdè Nigeria. Ó wà ní abẹ́ IHF International Hockey Federation àti AHF African Hockey Federation. Olú iléeṣẹ́ NHF wà ní Abuja, Nigeria.

Engineer Obadiah Simon Nkom ní Ààrẹ NHF tí Chimezie Asiegbu jẹ́ akọ̀wé gbogboogbò.

FIH ni àjọ tó má ń fòhùntẹ̀ lu orí pápá eré bọ́ọ̀lù aláfigigbá. Lọ́wọ́lọ́wọ́ kò sí pápá ìṣẹré tí àjọ FIH fòhùntẹ̀ lù ní Nàìjíríà.  

The Nigeria Hockey men's national team made history in January at the 2022 Africa Cup of Nations in Ghana finishing third at the tournament after a 4-2 win against Kenya. It was their first ever podium finish at the Africa Cup of Nations.

## See also

* African Hockey Federation

## References

## External links

* Nigeria-FIH
* NHF-FB
Anthills of the Savannah

**Anthills of the Savannah** jẹ aramada 1987 lati ọwọ onkọwe Naijiria Chinua Achebe. O jẹ iwe-kikọ karun rẹ, ti o kọkọ ṣejade ni United Kingdom ni ọdun 21 lẹhin ti Achebe ti tẹlẹ (A Man of the People in 1966), ati pe o jẹ pe o ti "sọji orukọ rẹ ni Britain". Aṣepari fun 1987 Booker Prize for Fiction, Anthills of the Savannah ti ṣe apejuwe bi “aramada ti o ṣe pataki julọ lati jade kuro ni Afirika ni awọn [1980s]”. Awọn alariwisi yìn aramada naa lori itusilẹ rẹ.

## Idite
**Anthills ti Savannah** waye ni orilẹ-ede Iwo-oorun Afirika ti o ni imọran ti Kangan, nibiti oṣiṣẹ ti oṣiṣẹ Sandhurst kan, ti a mọ ni Sam nikan ti a mọ ni “Ọlọrun Rẹ,” ti gba agbara lẹhin igbimọ ologun. Achebe ṣe apejuwe ipo iṣelu nipasẹ awọn iriri awọn ọrẹ mẹta: Chris Oriko, Komisana fun Alaye ti ijọba; Beatrice Okoh, osise ni Ministry of Finance ati orebirin ti Chris; ati Ikem Osodi, olootu iwe iroyin kan ti o ṣe alariwisi ijọba naa. Awọn ohun kikọ miiran pẹlu Elewa, ọrẹbinrin Ikem, ati Major "Samsonite" Ossai, oṣiṣẹ ologun kan ti a mọ fun titẹ ọwọ pẹlu Samsonite stapler. Aifokanbale n dagba jakejado aramada, ti o pari ni ipaniyan ti Ikem nipasẹ ijọba, ipaniyan ati iku ti Sam, ati nikẹhin iku Chris. Iwe naa pari pẹlu ayẹyẹ isọlọmọ ti kii ṣe aṣa fun Elewa ati ọmọbinrin Ikem ti o jẹ ọmọ oṣu, ti Beatrice ṣeto.

## Gbigbawọle
Awọn aramada ti gba daradara nipasẹ awọn alariwisi. Charles Johnson, ti nkọwe fun The Washington Post, yìn iwe naa ṣugbọn o ṣe aṣiṣe Achebe fun ikuna lati ni kikun awọn ohun kikọ rẹ jade. Nadine Gordimer yìn àwàdà ìwé náà, ní pàtàkì nígbà tí a bá fi ìyàtọ̀ sí àwọn ìfihàn rẹ̀ ti àwọn ẹ̀rù.

## Awọn itọkasi


## Àwọn ìjápọ̀ àgbáyé

* D. A. N. Jones, "Àwọn Èèyàn alágbára" (ìwádìí) , London Review of Books, Vol. 9, Nọ́m. 18, 15 October 1987, ojú ìwé 24 sí 25.
* Charles Johnson, "'Anthills of the Savannah" nipasẹ Chinua Achebe" (ìjíròrò), The Washington Post, Oṣu Kẹta Ọjọ 22, 2013; ti tun tẹ lati Oṣu Keje Ọjọ 7, 1988.
Esie Musium

Esiẹ Musium jẹ ile ọnọ ni Esiẹ, Ipinle Kwara, ni orile ede Nàìjíríà. 

Esie je ilu Igbomina ni ijoba ibile Irepodun LGA ni ilu Kwara. Esiẹ Musium ni Ile ọnọ akọkọ ni orile ede Nigeria ti a da silẹ ni ọdun 1945 lati gbe ọkan ninu awọn iṣura nla julọ ti a ti fi silẹ fun ẹda eniyan, Awon Ere Esie.

Ile ọnọ yi jẹ akọkọ ti won da silẹ ti won si ṣii ni ọdun 1945. Ni igba kan ri, Ile musiọmu yii ni ohun to ju ẹgbẹrun awọn aworan ibojì tabi awọn aworan ti o nsoju eniyan.  

O jẹ ile ọnọ ti o ni akojọpọ awọn aworan ere ti awon elede geesi n pe ni soapstone ti o tobi julọ ni agbaye. Ni awọn akoko ode oni, ile musiọmu Esie ti di aye ẹsin iṣẹṣẹ ati igbalejo ajọdun kan ni oṣu Kẹrin ni ọdọọdun.

## Àwọn itọ́kasí
Salman Mazahiri

Ọ̀gbẹ́ni **Salman Mazahiri** (tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹwàá oṣù kẹwàá ọdún 1946 – ó kú lógúnjọ́ oṣù keje ọdún 2020) jẹ́ ọ̀mọ̀wé ọmọ orílẹ̀ èdè India tí ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Gíwá ilé-ẹ̀kọ́ gíga Mazahir Uloom Jadeed.

## Ìgbà èwe àti ẹ̀kọ́ life
Wọ́n bí Mazahiri lọ́jọ́ kẹwàá oṣù kẹwàá ọdún 1946. Nígbà tó wà lọ́mọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, ó wọ ilé - ẹ̀kọ́ Mazahir Uloom, Saharanpur lọ́dún 1962 (1381 AH), ó sì kàwé gboyè ní 1386 AH. Ó kàwé gboyè nínú imọ̀ *[[Sahih Bukhari]]* pẹ̀lú Muhammad Zakariyya Kandhlawi, *[[Sahih Muslim]]*, *[[Sunan Nasai]]*, *[[Tirmidhi]]* àti Munawwar Hussain, *[[Sunan Abu Dawud]]* pẹ̀lú Muzaffar Hussain àti *[[Al-Aqidah al-Tahawiyyah]]* pẹ̀lú Muhammad Asadullah. Ó kàwé gboyè nínú imọ̀ studied *[[Mishkat al-Masabih]]* pẹ̀lú Muzaffar Hussain títí di ipele "ẹsẹ̀ gbòógì" ("major sins") ó sì parí rẹ̀ pẹ̀lú Muhammad Yunus Jaunpuri.

Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọlẹ́yìn Talha Kandhlawi.

## Iṣẹ́
Mazahiri bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní Mazahir Uloom lọ́dún 1968. Ó kọ́ *[[Tafsir al-Jalalayn]]* lọ́dún 1972,nígbà tí ó di ọdún 1976 ó di ọ̀jọ̀gbọ́n hadith ní ilé-ẹ̀kọ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ àwọn Àfáà níbi tí ó ti ń kọ́wọ̀n ní imọ̀ *[[Mishkat al-Masabih]]*.
Nígbà tí ó di ọdún 1992,àwọn ìgbìmọ̀ aláṣẹ Mazahir Uloom Jadeed yàn án ní Gíwá ilé-ẹ̀kọ́ náàa. Ó sì gorí òye náà lọ́jọ́ lọ́jọ́ ọgbọ́n oṣù keje ọdún 1996. Talha Kandhlawi yàn án gẹ́gẹ́ bí adarí (Sajjada Nashin) ti khanqah ti Muhammad Zakariyya Kandhlawi.

Ní ọdún 2007, Mazahiri tako àbá ìgbìmọ̀ àpapọ̀ Central Madrasa Board ní India. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ All India Muslim Personal Law Board àti Darul Uloom Nadwatul Ulama.

## Ikú rẹ̀
Mazahiri kú lógúnjọ́ oṣù keje ọdún 2020. Ààrẹ Jamiat Ulama-e-Hind, Arshad Madani kẹ́dùn ikú Mazahiri gẹ́gẹ́ bí àjálù aburú fún gbogbo Musulumi India.

## Ebí
Mazahiri jẹ́ àna Muhammad Zakariyya Kandhlawi. Olórí Tablighi Jamat Muhammad Saad Kandhlavi jẹ́ àna Mazahiri.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Hussaini Abdu

thumb|343x343px| O jẹ idagbasoke ati alamọja omoniyan, oniwadi, ati ọmọwe. O ṣe iranṣẹ ni awọn agbara oriṣiriṣi ni awọn eto-ẹkọ, idagbasoke, ati awọn ẹgbẹ omoniyan.

## Hussaini Abdu
Hussaini Abdu jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nípa ètò ọrọ̀ ajé àti ẹ̀kọ́ agbófinró ní ilé ẹ̀kọ́ gíga Nigerian Defence Academy ní Kaduna  . Iṣẹ-ṣiṣe rẹ ni ọpọlọpọ awọn iṣẹ ṣiṣe lọpọlọpọ, pẹlu igbekalẹ igbekalẹ ati awọn atunwo ominira, igbero ilana, ati awọn ijumọsọrọ kariaye ni gbogbo Afirika ati Latin America  . O ti fi aami pataki silẹ lori agbaye ẹkọ nipasẹ awọn ifunni rẹ si awọn iwe-iwe ati awọn iwe-akọọlẹ iwe-ẹkọ, pẹlu idojukọ pataki lori Nigeria ati awujọ ara ilu Afirika, aabo, iṣakoso ijọba tiwantiwa, ati idagbasoke. Paapaa, o kọ awọn iwe itọkasi ti o gba daradara meji: “Clash of Identity: State, Society, and Ethno-Religious Conflicts in Northern Nigeria,” ti a tẹjade ni 2010, ati “Partitioned Borgu : State, Politics, and Society in a West African Border Agbegbe," ti a tu silẹ ni ọdun 2019. 

Dokita Hussaini Abdu ṣiṣẹ gẹgẹbi oludari orilẹ-ede aṣáájú-ọnà ti Plan International Nigeria, ipa ti o ṣe titi o fi lọ ni Kínní 2021, gẹgẹbi alaye kan lati ọdọ ajo naa.  Irin-ajo rẹ pẹlu Plan International bẹrẹ ni Oṣu Kẹrin ọdun 2015 nigbati o darapọ mọ lati ipo iṣaaju rẹ gẹgẹbi Oludari Orilẹ-ede ti ActionAid Nigeria, nibiti o ti ṣiṣẹ fun ọdun mẹfa. Dokita Abdu bẹrẹ si ori tuntun yii lati gba awọn italaya tuntun lẹhin ti o ṣaṣeyọri itọsọna Eto International ni Nigeria si ipo pataki kan gẹgẹbi asiwaju agbaye ti kii ṣe ijọba ti kariaye ti n gbega awọn ẹtọ awọn ọmọbirin ati awọn ọmọde. 

Dókítà Fatoumata Haidara, Olùdarí Ẹkùn Sahel ní Plan International, gbóríyìn fún Dókítà Abdu fún aṣáájú àwòfiṣàpẹẹrẹ rẹ̀ àti àwọn àṣeyọrí tó dán mọ́rán nínú ìmúgbòòrò àwọn iye pàtàkì ti àjọ náà.  O tẹnumọ bii, labẹ itọsọna rẹ, awọn eto ajo naa gbooro ni pataki ni ọdun mẹfa sẹhin, ti n fi ara rẹ mulẹ bi ọkan ninu awọn oṣere ti o tobi julọ ni agbegbe ati mu ipa asiwaju ninu awọn akitiyan omoniyan ti o nipọn laarin Okun Chad Basin. Eyi pẹlu awọn ipilẹṣẹ ifowosowopo pẹlu awọn orilẹ-ede adugbo bi Niger ati Cameroon. 

Maike Roettger, Oludari Orilẹ-ede ti Plan International Germany, tun ṣalaye itara rẹ fun awọn aṣeyọri ti Dokita Abdu. Ó fi tayọ̀tayọ̀ rántí ìbẹ̀wò rẹ̀ sí Nàìjíríà, níbi tí ó ti láǹfààní láti bá a ṣiṣẹ́ àti láti kẹ́kọ̀ọ́ lọ́dọ̀ rẹ̀, ní ṣíṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìrírí tí ó wúni lórí gan-an. Ìṣàkóso Dókítà Abdu kó ipa pàtàkì nínú àṣeyọrí Ètò Adágún Chad, èyí tí ó yí ìgbésí ayé àwọn ènìyàn púpọ̀ padà, ní pàtàkì àwọn ọmọdé, àti àwọn ọmọbìnrin, tí ó jẹ́ ẹ̀rí sí àwọn àfikún àkànṣe rẹ̀. 

## Itọkasi
Hussain Abdul-Hussain

**Hussain Abdul-Hussain** ( Arabic : حسين عبدالحسين) jẹ Ẹlẹgbẹ Iwadi ni Foundation fun Idaabobo ti Awọn ijọba tiwantiwa, agbari ti kii ṣe alaiṣedeede ni Washington. O ṣiṣẹ tẹlẹ bi Oloye Ajọ Washington ti iwe iroyin Kuwaiti *Al Rai* (eyiti o jẹ *Al Rai Alam* tẹlẹ).

Hussain Abdul-Hussain tun ṣiṣẹ fun Ile-igbimọ AMẸRIKA ti o ṣe inawo TV Arabic, Alhurra, gẹgẹbi olupilẹṣẹ iroyin. Lati ọdun 2017, Abdul-Hussain ti ṣetọju ọwọn ọsẹ kan pẹlu oni nọmba Alhurra. Ṣaaju ki o darapọ mọ Alhurra, o ṣiṣẹ bi onirohin ati nigbamii bi olootu fun Beirut 's The Daily Star http://www.dailystar.com.lb Archived   . O wa ni Baghdad ni Oṣu Kẹrin / May 2003 nibiti o ti royin lori isubu ti ijọba Saddam Hussein . O ti ṣe alabapin awọn nkan si New York Times, The Washington Post, The Christian Science Monitor, International Herald Tribune, USA Loni ati Baltimore Sun ati pe o ti han lori CNN, MSNBC ati BBC . O farahan nigbagbogbo lori awọn ibudo TV satẹlaiti ti Arab.

Abdul-Hussain jẹ ẹlẹgbẹ Abẹwo tẹlẹ pẹlu Ile Chatham, Ilu Lọndọnu . http://www.chathamhouse.org.uk

Abdul-Hussain jẹ ọmọ ile-iwe giga ti Ile-ẹkọ giga Amẹrika ti Beirut nibiti o ti kọ ẹkọ itan ti Aarin Ila-oorun.

Op-Eds ti a tẹjade:

### The New York Times

* Ìdìbò Ọpẹ́ (2010)

https://www.nytimes.com/2010/03/06/opinion/06iht-edhussain.html?_r=1&emc=eta1

* Báyìí ó ti tó US (2009)

https://www.nytimes.com/2009/04/17/opinion/17iht-edhussain.html

* Ní Iraq, Eré náà jẹ́ Nǹkan náà (2007)

https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0B14FA355A0C748CDDAC0894DF404482

* Ọjọ́ Àkọ́kọ́ Ni ti Òmìnira (2003)

### The Washington Post

* Ìdúró de Àwọn apànìyàn (2007)

https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/13/AR2007061301982.html?hpid=opinionsbox2

### Onígbàgbọ Ìmọ̀ Àtẹ̀lé

* Àwọn ojú méjì ti Arab Street (2007)

http://www.csmonitor.com/2007/0703/p09s01-coop.html

### The International Herald Tribune

* Ṣé Wọ́n Ń lọ? Imeeli lati Baghdad (2007)

http://www.iht.com/articles/2007/07/18/opinion/edhussain.php

* Ní báyìí: Ìbẹrù ìpadàbọ̀ ti àwọn ọjọ́ àtijọ́ búburú (2007)

http://www.iht.com/articles/2007/06/21/opinion/edhussain.php

* Kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ọ̀ta (2007)

http://www.iht.com/articles/2007/05/07/opinion/edhussain.php

### USA Loni

* Ìdájọ́ fún Lẹ́bánọ́ọ̀nì (2007)

https://www.usatoday.com/news/opinion/2007-06-11-oplede_n.htm?loc=interstitialskip

## Àwọn Ìwé àtẹ̀jáde

*  
*  
*  

## Àwọn iṣẹ́ mìíràn
Ní Oṣù Kẹjọ Ọjọ́ 24, Ọdún 2019, Abdul-Hussain fi ìwé ráńṣẹ́ ní ojú òpó wẹ́ẹ̀bù rẹ:  “ *Àwọn ìmọ̀ràn tí ô kọjá àwọn àálà* bèèrè lọ́wọ́ mi láti kọ síwájú síi ìwé Bari Weiss *Báwo ni Láti Ja Àtakò-Semitism*, èyí tí àjò náà ń túmọ̀ sí Lárúbáwá. Àwọn ilà tí ó wà ní ìsàlẹ̀ jẹ́ ìtumọ̀ tí ó ní ìnira sí Gẹ̀ẹ́sì ti iwájú tí Mo kọ̀wé láti kojú àwọn olùgbọ́ tí ń sọ Lárúbáwá. . ."

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Nàìjíríà-Ikowo Bank Bank

**Ile-ifowopamọ Ikowọle Ilu okeere ti Ilu Naijiria (NEXIM)** jẹ ile-iṣẹ kirẹditi okeere ti ilu okeere ni Nigeria, ti iṣeto ni ọdun 1991. Ninu iṣẹ rẹ, NEXIM fojusi lori idagbasoke ati imugboroja awọn apakan ti kii ṣe epo ti eto-ọrọ aje orilẹ-ede Naijiria, pẹlu ero lati dinku igbẹkẹle orilẹ-ede naa lori gbigbe epo okeere. 

## Iṣẹ apinfunni
Iṣẹ apinfunni **NEXIM** ni lati mu iwọn ọja okeere ti ọja ti kii ṣe epo pọ si fun awọn mejeeji kekere, alabọde, ati awọn ile-iṣẹ nla ni gbogbo awọn apakan ti eto-ọrọ nipa fifun owo, awọn eto ti o ni eewu, ati awọn iṣẹ imọran ni ila pẹlu eto imulo iṣowo ijọba. 

## Ipo
Ile-iṣẹ ti Nexim wa ni Ile NEXIM, Agbegbe Iṣowo Central, Garki, Abuja, Nigeria.  Ile Nexim jẹ bode nipasẹ Kur Mohammed Avenue si ariwa, Ahmadu Bello Way si ila-oorun ati Constitution Avenue si guusu. Awọn ipoidojuko agbegbe ni: 09°03'44.0"N, 07°29'37.0"E (Latitude: 09.062222; Longitude:07.493611). 

## Akopọ
NEXIM ti dasilẹ ni ọdun 1991 gẹgẹbi apapọ apapọ laarin Central Bank of Nigeria (CBN) ati Federal Ministry of Finance Incorporated (MOFI), pẹlu olu-ilu akọkọ ti NGN: 50,000,000,000 (isunmọ. US $ 132 million ni owo 2021).  * Akiyesi: US$1.00 = NGN379.52 ni ọjọ 27 Kínní 2021.

Gẹgẹbi oju opo wẹẹbu ti banki, diẹ ninu awọn iṣẹ pataki rẹ pẹlu atẹle naa: 

1. "Ipese iṣeduro kirẹditi okeere ati iṣeduro kirẹditi okeere si awọn onibara ti o yẹ".

2. "Ipese kirẹditi ni owo agbegbe si awọn onibara rẹ ni atilẹyin awọn ọja okeere".

3. "Itọju owo-iṣipopada paṣipaarọ ajeji fun ayanilowo si awọn olutaja ti o nilo lati gbe awọn igbewọle ajeji wọle lati dẹrọ iṣelọpọ okeere".

4. "Itọju eto alaye iṣowo ni atilẹyin ti iṣowo okeere". 

## Ohun-ini
Ile-iṣẹ inawo jẹ ohun-ini apapọ nipasẹ CBN ati MOFI, lori ipilẹ 50/50 kan. 

## Ipo owo
Ni ọjọ 31 Oṣu kejila ọdun 2015, gbogbo ohun-ini ile ifowo pamo jẹ idiyele ni NGN:64,731,403,000 (isunmọ. US$170,562,000 ni owo 2021), pẹlu olu awọn onipindoje ti NGN:41,150,885,000 (US$108,429,000).  * Akiyesi: US$1.00 = NGN379.52 ni ọjọ 27 Kínní 2021.

## Wo eleyi na

* Akojọ ti awọn bèbe ni Nigeria
* Aje ti Nigeria
* ECOWAS

## Awọn itọkasi
Hussain Abdulrahman

**Hussain Abdulrahman** ( Larubawa :حسين عبد الرحمن) (ti a bi 31 Oṣu Kẹwa Ọdun 1994) jẹ agbabọọlu Emirati ti o nṣere bii agbabọọlu fun Ajman .  

## Iṣẹ-ṣiṣe

### Dubai
Hussain Abdulrahman bẹrẹ iṣẹ rẹ ni Dubai ati pe o jẹ ọja ti eto ọdọ Dubai. Lori 10 May 2014, Hussain Abdulrahman ṣe akọrin akọkọ rẹ fun Dubai lodi si Al-Nasr ni Ajumọṣe Pro, rọpo Jehad Al-Hussain . 

### Ajman
Ni 17 Oṣu Kẹjọ ọdun 2017, lọ kuro ni Dubai ati fowo si pẹlu Ajman .  Ni ọjọ 15 Oṣu Kẹsan ọdun 2017, Hussain Abdulrahman ṣe akọrin akọrin rẹ fun Ajman lodi si Al-Jazira ni Ajumọṣe Pro. 

## Ita ìjápọ

* Hussain Abdulrahman at Soccerway

## Awọn itọkasi


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1994
Ile-iṣọ Millennium (Abuja)

Ise agbese **ile-iṣọ Millennium ati Cultural** jẹ ọkan ninu awọn iṣẹ akanṣe ni Central District ti olu ilu Naijiria ti Abuja . Ni , o jẹ ọna atọwọda ti o ga julọ ni Abuja . Ile-iṣọ ti Manfredi Nicoletti ṣe apẹrẹ ati pe o jẹ apakan ti Ile-iṣọ Orilẹ-ede Naijiria ti o tun pẹlu Ile-iṣẹ Asa Ilu Naijiria, ile-iyẹwu mẹjọ kan, ti o ga, Ile-iṣẹ Asa ti pyramid . Ikole fun ile-iṣọ bẹrẹ ni ọdun 2006 ati pe a gbejade ni ọdun 2014 lakoko ti ile-iṣẹ aṣa tun wa labẹ ikole.  
left|thumb|213x213px| Ile-iṣọ Millennium, ṣi wa labẹ ikole ni Oṣu Kini ọdun 2017
Aaye naa ti ya nipasẹ opopona akọkọ, nitorinaa awọn ẹya meji yoo ni asopọ nipasẹ arcade ipamo kan. Ile-iṣọ naa ni awọn ẹya ara ti o ni iyipo iyipo mẹta ti o yatọ ni giga ti o ni asopọ papọ nitosi tente akọkọ ile-iṣọ ni lilo apakan ti o ni apẹrẹ disiki ti o pinnu lati gbe sinu awọn ilẹ ipakà meji rẹ deki akiyesi ati ile ounjẹ wiwo. Ni ayika awọn ọwọn ti ile-iṣọ naa, awọn iyẹ irin alagbara mẹta ti o ṣipaya yipo ni ayika ipilẹ ile-iṣọ naa ati laiyara ṣii ni ita ni aṣa-afẹfẹ bi wọn ṣe fa giga ti ile-iṣọ naa. 

## Wo eleyi na

* Akojọ ti awọn ẹṣọ

## Awọn itọkas

## Ita ìjápọ

* Manfredi Nicoletti Abuja National Complex ise agbese
* 
* Fọto ikole lori Immaginionline.net
Adamawa State Polytechnic

**Adamawa State Polytechnic** jẹ ile-ẹkọ ẹkọ ile-ẹkọ giga ni Yola, Ipinle Adamawa, Nigeria . O ti dasilẹ ni ọdun 1991 nipasẹ iṣọpọ ti Ile-ẹkọ giga ti Awọn ẹkọ Ibẹrẹ Yola ati Ile-iṣẹ Idagbasoke Oṣiṣẹ, Numan. Polytechnic tuntun n pese awọn eto iwe-ẹkọ giga ti orilẹ-ede ni imọ-ẹrọ kọnputa, awọn iṣiro, iṣiro-iṣiro, awọn ẹkọ iṣowo ati awọn ikẹkọ akọwé. Polytechnic, ti ijọba ipinlẹ n ṣakoso, jẹ ifọwọsi nipasẹ Igbimọ Orilẹ-ede fun Ẹkọ Imọ-ẹrọ . Ile-ẹkọ naa ti ni ajọṣepọ pẹlu University of Maiduguri fun idi ti ṣiṣe awọn eto alefa.

## Itan
Ni ọdun 2007, imọ-ẹrọ polytechnic bẹ awọn oṣiṣẹ 200 ti ẹya ti o ni iwọntunwọnsi farabalẹ ati akojọpọ ẹsin. Lẹhin ti wọn ti ṣiṣẹ lai sanwo fun ọdun meji ẹgbẹ naa gbe ijọba ipinlẹ lọ si ile-ẹjọ ti wọn beere fun sisanwo owo osu ati awọn anfani. Ní December 2009, adájọ́ àgbà tó gbọ́ ẹjọ́ náà gbani nímọ̀ràn pé kí àwọn tó ń fìyà jẹ àwọn olùkọ́ni lẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n sì ń gbógun ti àwọn olùkọ́ náà gbọ́dọ̀ jáwọ́. Ni Oṣu kọkanla ọdun 2008, igbimọ kan ti n ṣe atunwo Ile-ẹkọ giga ti Polytechnic ṣe ijabọ pataki kan ti o si kesi Gomina Murtala Nyako lati ṣe igbese lati gba beeli ile-ẹkọ naa kuro ninu paralysis ti ẹkọ rẹ. Igbimọ naa ṣe akiyesi pe imọ-ẹrọ imọ-ẹrọ ni awọn eto ifọwọsi mẹta nikan ninu awọn 33 ti o funni, o si ṣe apejuwe “aibikita, aibalẹ” laarin awọn oṣiṣẹ ati “iro ti ẹya ati aifẹ.” Ni Oṣu Kejila ọdun 2009, ijọba ipinlẹ naa fun ni aṣẹ N20.1 million lati lo fun ile ikawe ati ibugbe awọn olukọni pẹlu odi ile-iwe naa, eyiti o ti kọ silẹ lati ọdun 2001. 

Ni Oṣu Kẹta ọdun 2021, lakoko awọn ayẹyẹ lẹhin awọn idanwo ikẹhin wọn, awọn ọmọ ile-iwe run awọn ohun elo ni ogba akọkọ ti ile-ẹkọ naa. Eyi yori si tiipa ile-iwe ni ọjọ 25 Oṣu Kẹta.    Ile-ẹkọ naa tun ṣii ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 26, Ọdun 2021. Wọn gba owo awọn ọmọ ile-iwe fun ibajẹ naa, ati pe awọn ti o san owo-ori naa nikan ni a gba laaye pada si ile-iwe lati pari idanwo wọn tabi ṣe ilana awọn abajade wọn.   

## Awọn iṣẹ ikẹkọ ti a nṣe
Awọn atẹle jẹ awọn iṣẹ ikẹkọ ti ile-iṣẹ funni;     

* Accountancy
* Agricultural and Bio-Environmental Engineering/Technology
* Business Administration and Management

* Civil Engineering
* Computer Science
* Mass Communication
* Mechanical Engineering
* Office Technology and Management
* Public Administration
* Quantity Surveying
* Science Laboratory Technology
* Social Development
* Statistics
* Surveying and Geo-informatics
* Urban and Regional Planning

## Ogba
Ile-ẹkọ naa wa ni awọn ile-ẹkọ giga mẹta. Ile-iwe akọkọ wa ni Jimeta -Yola, olu ilu ti Ipinle Adamawa. Jambutu ogba tun wa ni Jimeta nigba ti Numan ogba wa ni agbegbe Numan Local Government Area ti Ipinle.    

## Awọn ibatan
Ile-ẹkọ naa tun ni awọn ibatan pẹlu Ile-ẹkọ giga Ahmadu Bello, Zaria ati Federal University Dutse, Ipinle Jigawa . 

## Wo eleyi na
List of polytechnics in Nigeria

## Awọn itọkasi
Mazahir Uloom Jadeed

Ọ̀gbẹ́ni **Mazahir Uloom Jadeed** jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ imọ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí ní Saharanpur, lórílẹ̀-èdè India, ó yapa láti ara ilé-ẹ̀kọ́ imọ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí Mazahir Uloom, tí ó sì dá dúró lọ́dún. Ó máa ń ṣe àtẹ̀jáde ìwé jọ́nà kan tí wọ́n pe orúkọ rẹ̀ ní *Mazāhir-e-Uloom*. Títí di oṣù kẹta ọdún 2022, Muhammad Aaqil Saharanpuri ni Gíwá àti Ọ̀jọ̀gbọ́n àgbà ti ẹ̀kọ́ imọ hadith ti ilé-ẹ̀kọ́ imọ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí náà.

## Ìtàn

Ilé-ẹ̀kọ́ imọ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí náà yan Abdul Azīz gẹ́gẹ́ bí Gíwá rẹ̀ àkọ́kọ́ lọ́dún 1986 sí 1991. Salman Mazahiri served on the administration from 1996 to 20 July 2020.

Ilé-ẹ̀kọ́ náà ṣẹ̀dá ipò "Ameen-e-Aam" (Akọ̀wé Àgbà) lọ́dún 1988, tí wọ́n sì yan Muhammad Talha Kandhlawi gẹ́gẹ́ bí Akọ̀wé Àgbà àkọ́kọ́ tí ó sì wà lórí ipò náà títí di ọdún 1993.

## Àwọn tí jáde ní ilé-ẹ̀kọ́ náà àti Ẹẹ̀ka-ẹ̀kọ́
* Abdur Rahman ibn Yusuf Mangera
* Muhammad Yunus Jaunpuri, Ọ̀jọ̀gbọ́n àná ìmọ hadith tí ilé-ẹ̀kọ́ náà.
* Salman Mazahiri, Gíwá àná ilé-ẹ̀kọ́ naa

## Àwọn Ìtọ́kasí
Audu bako ilé ìwé nina àgbà ìgbàlódé

**Ilé ìwé Audu Bako** ti Dambatta, 

## Ọdun 2002 ni wọn ti da kọlẹji naa silẹ ati pe ipinlẹ Kano jẹ ohun ini ati ti iṣakoso. O jẹ ifọwọsi lati funni ni awọn iṣẹ ikẹkọ ni iṣẹ-ogbin ati imọ-ẹrọ ti o jọmọ, ati iṣẹ-tẹlẹ-ND ni Imọ-ẹrọ ati Imọ-ẹrọ.
  Ni ọdun 2005 kọlẹji naa ni awọn ọmọ ile-iwe to ju 400 lọ.  Ni ọdun 2023, kọlẹji naa ni oṣiṣẹ to ju 300 lọ, o funni ni awọn iṣẹ ikẹkọ 500 ati ju awọn eto 50 lọ. O tun ni awọn ẹka 12. 
 ==
Ni Oṣu kọkanla ọdun 2006, o wa laarin nọmba awọn imọ-ẹrọ imọ-ẹrọ pupọ fun eyiti Igbimọ Orilẹ-ede fun Ẹkọ Imọ-ẹrọ daduro gbigba awọn ọmọ ile-iwe duro fun boya kuna lati ni aabo iwe-aṣẹ tabi ṣiṣiṣẹ ofin.

## Fakotii
Kọlẹji ti Agriculture lọwọlọwọ ni ẹka kan ṣoṣo (Ẹka ti Agriculture) pẹlu awọn eto mẹrin nikan. Awọn eto wọnyi pẹlu imọ-ẹrọ / imọ-ẹrọ, imọ-ẹrọ ogbin, ilera ẹranko ati imọ-ẹrọ iṣelọpọ ati imọ-ẹrọ igbo.  

## ẸKA
Gẹgẹbi oju opo wẹẹbu osise rẹ, ile-iwe naa ni awọn apa Mejila
 
 

#iṣakoso kokoro,
#Iṣelọpọ Irugbin ìgbàlódé 
#Awọn ifaagun ogbin àti amojuto 
#Imọ-ẹrọ igbo
#Imọ-ẹrọ Àgbè Ayika,
#Ẹkọ àtúnṣe àti gbogbo n'isẹ
Kí ni ilé-ẹ̀kọ́

***kíni Madrasa?*** jé ìwé tí a ti owó Ebrahim Moosa tí ó jé onímò ìjìnlè nínú èsìn Islam tí ó sì jé olópolo pípé èdá. Ìwé yii je àkójopò ìtàn ayé, ìgbenuso, àyèwò èyà ènìyàn àti ìtàn ìgbà pípé tí ó sì n fún ni ní ìwòye gégé bíi ti eni tí ó wà nínú Deobandi madrasas nínú àdáyébá-ile kékeré ti India. A se àtèjáde rè ní ipasè ile-èkó gíga University of North Carolina Press ní osù kerin odún 2015.

## Àkópọ̀
Ìwé naa ni ipa merin, ti o si je àkójopò ìtàn ayé, ìgbenuso, àyèwò èyà ènìyàn àti ìtàn ìgbà. Ìdi gbòógi ìwé yìí ni lati fún àwon ènìyàn ní ìwòye eni tí ó wà nínú Deobandi madrasas nínú àdáyébá-ilè kékeré ti India.

Moosa ti se ìgbejade ìrírí rè odún méfà nínú ìsèse madrasa ní apá àkókó. Apá yìí se àsekágbá pèlú àwon àpeere nípa bí ìlànà tí ó bá òfin ti Hanafi mu se di lílò gégé bíi ìlòdì sí ìrònú tó nàn sàán nígbà ayé àwon amúnisìn l'ówó àgbà òmòwé Deobandi bìi Ashraf Ali Thanwi àti Muhammad Qasim Nanautawi. Apá kejì ni a pè ní *Ìtàn àti ààyè rè*, nínú èyi tí Moosa máa n lò bíi ìlànà ìtàn ìgbésí ayé láti fi owó ba ààyè àwùjo, òsèlú àti ìtàn ìgbà tí ó yí ìdásílè nétíwóòkì madrasa kà ní India àti Pakistan. Ó se àlàkalè ìyàtò ìtàn ìgbà ìdílé àti èsìn tí ó se ìrànwó fún ìdásílè àti ìdàgbà s'ókè Ahl-i Hadith, Barelwi àti àwon ilé-èkó Deobandi.

Moosa "fi ojú sí àwon àríyànjiyàn àti ìsesí tí ó ní se pèlú ìyà s'ótò àti kókó ìmò” nínú apá keta ìwé náà tí a pè ní *Òsèlú Ìmò*. Apá yíi ká'gbá pèlú títú àdìtú Islam àti eléka jè'ka Islam àti èko ìmò titun nípa bí a sé n se àwárí ìmò." Gégé bíi alátèjáde rè se se àlàyé rè, èko ìmò titun nípa Islam "ló pó mò èka gbòógì méjì", tí kò sì se ìyàsótò gbòógì kankan l'ààrin ìmò èko.  

Apá kerin *Madrasas ní ìwòye àgbáyé* níí'se pèlú ìwòye òdì sí madrasas tí ayélujára ati móhùnmáwòrán dá sí'lè. Moosa se àsekágbá apá yii pèlu létà méjì: òkan sí àwon asòfin orílè-èdè Améríkà àti ìkejì sí àwon olùkó rè télè. Nínú létà àkókó, ó se àlàyé fún ìdádúró ètò ti díròònù àti àwon òfin ilè Améríkà míràn tí ó dojú ko àtúndá àwon àwùjo mùsùlùmì àti àwon àsà àti ìse Islam ìgbà pípé, àti nínú ìkejì, ó pa àrowà sí àwon olùkó rè láti se àwon àtúnse kan sí àwon ètò madrasa. Apá yìí tako ìwòye ti ayélujára àti òfin ìjoba sí madrasas, àti wípé "àdínkù tí ó n bá ìmòye àsà madrasa, àti àwon olusàkóso nínú madrasas tí ko ní ìtara tàbí tí kò ní òye tó kún tó lati darí àwon isé àtúnse."

## Àtókasí

### Ìwé ìtàn
* 
* 
* 

## Kíkà Síwájú
*
Lateef Olufemi Okunnu

** Lateef Olufemi Okunnu**  tí wọ́n bí ní ọjọ́ kọkàndínlógún òṣù kejì ọdún 1933 jẹ́ agbẹjọ́rò àgbà ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Alága àgbà fún ilé-ẹ̀kọ́ ọ̀gbìn  University of Agriculture, Makurdi.

## Ìgbésí ayé àti iṣẹ́ rẹ̀
Wọ́n bí Lateef Okunu ní ọjọ́ kọkàndínlógún òṣù kejì ọdún 1933 ní ìlú Èkó. Ó lọ sílé ẹ̀kó alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Ansarudeen, tí ó wà ní Alakoro láàrín ọdún 1938 sí 1947. Tí ó sì tún lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Kings College láàrín ọdún 1938 sí 1953.  Ní ọdún 1956, ó wọ ilé-ẹ̀kọ́ University of London níbi tí ó ti kẹ́kọ́ gbiyè akọ́kọ́ nínú ìmọ̀ òfin tí wọ́n sì gbàá wọlé gẹ́gẹ́ bí amòfin agbẹjọ́rò ní ọdún 1960, wọ́n sì tún fi jẹ Alákòóso ìjọba apápọ̀ fún iṣẹ́ àti ilégbèé. Ó ṣakóso gẹ́gẹ́ bí adarí ní ipò yí fún ọdún méje tí sáà rẹ̀ sì tẹnubepo ní ọdún 1974. Wọ́n t tún yàn án gẹ́gẹ́ bí olùgbani nímọ̀ọ̀ràn amòfin fún ẹgbẹ́  He served in this capacity for seven years, a tenure that ended in 1974 National Party of Nigeria (N.P.N.) ní ọdún 1981.

## Iṣẹ́ tí ìjọba yàn án
Ìjọba yàn án gẹ́gẹ́bí agbẹnusọ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà  nínú àpérò Organisation of African Unity Consultative Committee nípa sísọ̀rọ̀ lórí ọ̀rọ̀ àlááfíà látàrí ogun abẹ́lé tí ó wáyé lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà láàrín ọdún 1968 àti ti ọdún 1969, Ìjọba tún yàn án gẹ́gẹ́bí agbẹnusọ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà  nínú àpérò O.A.U. Ministerial Conference.
Ní ọdún 1980, òun ni ó ṣe agbẹnusọ fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní inú àpérò U.N.O.  Lẹ́yìn náà ni wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Alákòóso àgbà fún ilé-ẹ̀kọ́ fáfitì  University of Agriculture, Makurdi ní ọdún 1982.

## Awọn amì-ẹ̀yẹ àti ìfisọrí rẹ̀
*Senior Advocate of Nigeria (S.A.N)
*Commander of the Order of the Republic of Niger (CON)
*Commander de I, Ordre National Du Dahomey and Commander National Order of Togo.
*He was awarded with an honorary doctorate degree during the 50th convocation ceremony of the University of Lagos https://www.dailytrust.com.ng/olukoya-ovia-others-to-be-conferred-phd-at-unilag-50th-convocation.html

## Òun ni
"Olúfẹ́mi" tí ó túmọ̀ sí  *Oluwaẹ́mi*  

## Àwọn itọ́kasí
Sayyid Muhammad Abid

**Sayyid Muhammad Abid** (tí a tún mọ̀ sí Hāji Abid Hussain) (1834–1912) jẹ́ ọ̀mọ̀wé mùsùlùmí ará Íńdíà kan tó dá Darul Uloom Deoband sílẹ̀. Ó jẹ́ Igbákejì Alákoso ti Darul Uloom Deoband fún ìgbà mẹ́ta.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ayé Àti Ẹ̀kọ́
Abid Hussain ni a bí ní ọdún 1834 ní Deoband, Mughal India, nínú ìdílé tí ó ní ìran sí Hussain nípasẹ̀ Ja’far al-Sadiq. Nígbà tí ó di ọmọ ọdún méje, ó kọ́ ẹ̀kọ́ Al-Qur'an àti èdè Persia ní Deoband. Ó lọ sí Delhi fún ẹ̀kọ́ gíga. L'ákọ̀ọ́kọ́, ó ní láti padà sí Deoband nítorí àwọn ọ̀ràn ìlera ti bàbá rẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, bàbá rẹ̀ kú lẹ́hìn ọjọ́ díẹ̀ èyí tí ó jẹ́ kí ó dá ẹ̀kọ́ rẹ̀ dúró. Wọ́n fun ní àṣẹ ní Tasawwuf nípasẹ̀ Imdadullah Muhajir Makki àti Karim Bakhsh Rampuri.

## Iṣẹ́
Abid Hussain jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn Olùdásílẹ̀ ti Darul Uloom Deoband. Lákọ̀ọ́kọ́, ó yàtọ̀ sí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tó dá sílẹ̀ nípa ìyapa “madrasa” kúrò ní Jama Masjid, ó sì pinnu pé “madrasa” náà gbọ́dọ̀ dúró ṣinṣin ní Jama Masjid. Ó yí èrò rẹ̀ padà lẹ́hìn náà  ó sì jẹ́ ènìyàn kejì tí ó fi ìpìlẹ̀ ilé titun Darul Uloom Deoband lé'lẹ̀ lẹ́hìn tí òkuta àkọ́kọ́ ti lélẹ̀ nípasẹ̀ Miyanji Munne Shah. Àṣẹ-títà ilẹ̀ tí ilé tuntun tí a kọ́  ilé-ẹ̀kọ́ "seminary" Deoband sí ni a fún lórúkọ ojú-rere rẹ̀.

Ó ṣe ìránṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga Deoband gẹ́gẹ́ bí igbákejì alákoso fún ìgbà mẹ́ta. Ní àkọ́kọ́, láti ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 1866 sí 1867. Ìgbà kejì láti ọdún 1869 sí 1871 àti ìgbà kẹ́ta láti ọdún 1890 sí 1892. Ó tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ti ẹgbẹ́ alákoso àkọ́kọ́ ti Darul Uloom Deoband.

## Ikú
Abid Hussain kú ní ọdún 1912 ní Deoband.  Lára àwọn ọmọ-lẹ́hìn rẹ̀ ni Aziz-ur-Rahman Usmani.
## Ìtọ́kasí
Nilofer Khan

**Nilofer Khan** jẹ́ ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ India àti òǹkọ̀wé tí ó ńṣe ìránṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ bí igbákejì-alákoso ti Fásítì Kashmir. O ti yan obinrin akọkọ igbakeji-alakoso ti University ni 19 May 2022.

## Iṣẹ́
Nilofer Khan ti ṣiṣẹ́ tẹ́lẹ̀ bí Olórí ìṣesí àwọn ọmọ ilé-ìwé (Dean) ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga , Fásítì ti Kashmir (KU). Ó jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ tí ó dí ipò yìí mú ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga náà. Tribune ròyìn ní ọjọ́ ọ̀kàn-dín-lógún oṣù kárùn-ún ọdún 2022 pé ọmọ ilé-ìwé ní “ó fẹ́rẹ̀ tó ọgbọ̀n ọdún ti ìrírí ìkọni”. Ó tún ṣe ìránṣẹ́ bí adárí ti Ìgbìmọ̀ Ìdàgbàsókè Kọ́lẹ́ẹ̀jì ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga, àti bí adárí ti Olùkọ ti Ìmọ̀-ẹ̀rọ àti Imọ-sáyẹ́nsì.

## Àwọn Àtẹ̀jáde
Àwọn iṣẹ́ Khan pẹ̀lú:

**Ìtèsíwájú àti ìdàgbàsókè ti àwọn ọmọdé ìlú Kashmiri* (Naheed Vaida)

**Ipa àwọn obìnrin Kashmiri nínú ìdàgbàsókè iṣẹ́-ogbìn àti àwọn ààyè tí ó ní ìbátan* (tí ó ṣe pẹ̀lú Nayeema Jabeen àti Nasreen Jahan)

**Arábìnrin: ipa ìwà-abẹ́lẹ́ búburú  lórí àwọn obìnrin Kashmiri* (tí ó kọ pẹ̀lú Fatima Buchh àti Naheed Vaida)
## Ìtọ́kasí
Syed Ahmad Hashmi

**Syed Ahmad Hashmi** (Ọjọ́ kẹta-dín-lógún Oṣù Kìíní, Ọdún 1932 sí Ọjọ́ kẹrin Oṣù Kọkànlá, Ọdún 2001) jẹ́ ọmọ Ilé-ìwé Mùsùlùmí ará ìlú India àti Olóṣèlú tí ó ṣiṣẹ́ bí akọ̀wé gbogbogbò kéje ti Jamiat Ulama-e-Hind àti alága ti Ìgbìmọ̀ Àwọn ohun èlò Ìrìn-àjò. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ti Rajya Sabha tẹ́lẹ̀, ilé gíga ti Ilé-ìgbìmọ̀ ti India tí ó ń ṣojú Uttar Pradesh fún ìgbà méjì.

## Ìtọ́kasí
Abdul Ghani Azhari

**Abdul Ghani Azhari** (1922 – 19 January 2023), tí a tún mò sí **Abdul Ghani Shah al-Shashi**, jé omo ilè India tí o jé oní ìmò ìjìnlè àti akoìtàn tí ó se isá gege bíi òjògbón àgbà ní ilé-èkó gíga University of Kashmir ní èka-isé èdè Lárúbáwá. Ó jé akeko jade ní Darul Uloom Deoband, Mazahir Uloom àti Al-Azhar University. Ó se alagbejade *Qadim Tarikh-e-Gujjar*, ìwé tí ó se àlàyé kikun l'órí ìtàn àwon Gujjars.

## Ibeere igbe aye ati eko
A bí Abdul Ghani Azhari ní odún 1922 ní Poonch, Jammu ati Kashmir. Ó ka ìwé ní Darul Uloom Deoband, Mazahir Uloom àti Al-Azhar University. Ó ko ìwé àkojáde dókítórèètì l'órí Al-Muslim tí ó pe àkòrí rè ní *Al Imam Al Muslim Wa Manhajuhu Fi Al Hadith Riwayatn wa Dirayatan*. . Ó kó èkó pèlú Hussain Ahmed Madani, Ibrahim Balyawi, Izaz Ali Amrohi, Muhammad Tayyib Qasmi, àti Syed Fakhruddin Ahmad, àti wípé òkan l'ára àwon olùkó rè ní Mazahir Uloom ni Muhammad Zakariyya Kandhlawi. Ní Azhar, ó kó èkó pèlú àwon onímò ìjìnlè bíi Abdel-Halim Mahmoud.

## Isé
Azhari jé omo Kashmir tí ó sì se ayeye jíjé omo Gujjar. Ó se ìdásílè Dar al-‘Ulum Nizamiyya Madinatul Islam ní Badshahibagh (l'èbá Saharanpur), tó se ìpèsè fún àwon omo Gurjar. Ó tún se ìdásílè ilé-èkó àwon adarí èsìn ní Kashmir, bíi Maktabah Anwar al Uloom, ní Kokernag, and Darul Uloom Kawthariya l'èbá Dachigam National Park. Ní odún 2003, ó se ìdásílè Darul Uloom Shah Wali Allah in Donipawa, Brakpora, ní Anantnag. Shaikh Abdullah ránsé pèé l'áti wá s'isé gégé bíi òjògbón tí ó n kó èdè Lárúbáwá ní nínú Hazratbal, Srinagarkí ó tó lo da'ra pò mó ilé èkó gíga ti Kashmir.

Àwon ènìyàn rí Azhari gégé bíi oní'mò ìjìnlè èsìn àgbà ni Kashmir. Ó s'isé gégé bíi òjògbón adarí ní èka-isé èdè Lárúbáwá ní ilé èkó gíga University of Kashmir. Ó fi ìnífésí pàtàkì hàn nínú ìlànà ètò Qadiri order ti Sufism tí ó sì se àtèjáde àwon isé l'órí Naqshbandiyyah. Ó fi ayé sí'lè ní ojó kokàndínlógún, osù kíní, Odún 2023. Saharanpur. Salahuddin Tak, tí ó jé òjògbón adarí tí ó n tu'kò èka-isé èdè Lárúbáwá ní ilé èkó gíga náà se àpèjúwe Azhari gégé bíi olùkó takuntakun, onímò èkó nlá àti onímò kíkún pèlú gíga nínú sáyénsì èsìn".

## Isé Ìwé
Àwon isé Azhari:

* *Gujjar Tareekh te Saqafat*, compiled by Javaid Rahi
* *Noor-i-Irfan*
* *Ma La Budda Minh,* a book that he translated from Persian into Urdu
* *Maktubat-i-Naqshbandiyyah*
* *Qadim Tarikh-i-Gujjar*, a detailed book on the ancient history of Gujjars in India

## Wo eléyìí náà

* List of Deobandis

## Ìtókasí

### Citations

### Ìwé Ìtàn gbogbogbò

* 
*

## Kíkà síwájú síi

*
Mahfoozur Rahman Nami

**Mahfoozur Rahman Nami** (May 1911 – 17 November 1963) jé mùsùlùmí onímò ìjìnlè, olósèlú àti ònkòwé.

A bíi ní osù karùn odún 1911, NAMI jé akékò jáde ilé-ìwé Jamia Miftahul Uloom àti Darul Uloom Deoband. Ó se ìdásílè Madrasa Nūr-ul-Ulūm àti Azad Inter College ní Bahraich. Ó kú ní ojó ketàdínlógún, osù kokànlá odún 1963.

## Ìgbésíayé
Inú osù karùn odún 1911 ni a bí Nami. Ó parí èkó alábèrè ní Jamia Miftahul Uloom pèlú Abul Lateef Nomani àti Habib al-Rahman al-'Azmi. Nami wo ilé èkó Darul Uloom Deoband ni odún Islam 1344 AH, níbití ó ti kó èkó pèlú Hussain Ahmad Madani, Izaz Ali Amrohi àti Ibrahim Balyawi. Ó jáde ilé-ìwé ní odún Islam 1348 AH.

Nami se ìdásílè Madrasa Nūr-ul-Ulum ní Bahraich. Ó tun se ìdásílè ilé-èkó gíga Maulana Azad Nur-ul-Ulūm, tí a mò bayi sí Azad Inter College, ní Bahraich. Ó díje ní 1946 Indian provincial elections l'ábé àsìá egbé Indian National Congress. Ó s'isé gégé bíi omo ilé Uttar Pradesh Legislative Assembly ní odún 1946 to 1951. Ó jé Parliamentary secretary ní èka ìjoba l'óri èkó. Ní odún 1359 AH, Darul Uloom Deoband yàn án gégé bíi omo ilé-ejó ti Aligarh Muslim University pèlú Muhammad Tayyib Qasmi àti Hifzur Rahman Seoharwi.

Nami fi ayé sí'lè ní ojó ketàdínlógún, osù kokànlá, odún 1963 ní Bahraich tí wón sì sin-ín l'èbá ibòji Shah Naeemullah Bahraichi.

## Ìsé ìwé
Nani se àtèjáde Miftah al-Quran tí Darul Uloom Azaadville, tí ilé-èkó ti èsìn Islam ti Azaadville, yàn sí àrà ètò èkó won. Àwon isé rè míràn ni:

* *Muallim ul Quran*
* *Rahmani Qiada*
* *Hilal Bagh*
* *Musalmanan-E-Hind ka Taleemi Masla*

## Àtókàsi

## Ìwé ìtàn

* 
* 
*
Syed Ahmad Dehlvi

Ọ̀gbẹ́ni **Syed Ahmad Dehlvi** (tí wọ́n tún lè kọ báyìí **Sayyid Aḥmad Dihlawī**; tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹjọ oṣù kìíní ọdún 1846 – ó kú lọ́jọ́ kọkànlá oṣù karùn-ún ọdún 1918) jẹ́ onímọ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí, onímọ̀ èdè àti ọ̀rọ̀, onímọ̀ òye, onímọ̀ ẹ̀kọ́, ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè India. Bẹ́ẹ̀ náà, ó jẹ́ oǹkọ̀wé èdè Urdu. Òun ni ó ṣe àtòjọ ìwé atúmọ èdè *[[Asifiya dictionary]]*.

## Ìgbésíayé rẹ̀
Wọ́n bí Syed Ahmad Dehlvi lọ́jọ́ kẹjọ oṣù kìíní ọdún 1846 ní ìlú Delhiní Mughal India. Òun ní ọmọ bíbí Ọ̀gbẹ́ni Hafiz Abd al-Rahman Mongheri, tí ó jẹ́ ìran Abdul Qadir Jilani.

Dehlvi ran S W Fallon lọ́wọ́ nínú iṣẹ́ ìwé atúmọ èdè láàárín ọdún ọdún 1873 sí 1879. He taught at Shahi Madrasa, located in the Arab Sarai, in Delhi. Wọ́n fìgbà kan yàn án ní olùkọ́ èdè Urdu àti Persian ní ilé ẹ̀kọ́ gíga ní Himachal Pradesh. Ó jẹ́ olùkọ́ pàtàkì àti olùdánwò ní University of the Punjab, bẹ́ẹ̀ náà ó jẹ́ igbákejì Ọ̀gá Government Book Depot ní Lahore.

Lọ́dún 1914, àwọn ìjọba ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n wà ní India] dá Dehlvi lọ́lá òye Khan Sahib. He died on 11 May 1918.
## Àwọn iṣẹ́ ọ̀nà lítíréṣọ̀ rẹ̀
Dehlvi's works include:
* *[[Farhang e Asifiya]]*
* *Hādi-un-Nisa*
* *Lughāt-un-Nisā*
* *ʻIlmullisān : yaʻnī, insān kī ibtidāʼī, darmiyānī aur ak̲h̲īr zabān*
* *Rusūm-i Dihlī*
* *Qiṣṣah-yi Mihr Afroz*
* *Munāẓirah-yi taqdīr-o-tadbīr, maʻrūf bih kunzulfavāʼid.*
* *Muhakama-e-Markaz-e-Urdu*
* *Muraqqa-e-Zuban-o-Bayan-e-Dehli*
## Àwọn Ìtọ́kasí

*
Sayyid Mumtaz Ali

**Sayyid Mumtaz Ali Deobandi** ni wọ́n bí ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàn-án ọdún 1860, tí o sì papòdà ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kẹfà ọdún 1935. Ó  jẹ́ ọ̀mọ̀wé Musulumi Sunni ará ìlu India àti alágbàwí ti ètò àwọn obìnrin ní òpin ọ̀rúndún 19th. Ó kẹ́kọ̀ọ́ jáde ní ilé-ìwé ti Darul Uloom Deoband . Ìwé rẹ̀ *Huquq-e-Niswan* àti ìwé ìròyìn *Tehzeeb-e-Niswan* tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀ Muhammadi Begum ni a sọ pé wọ́n jẹ́ àwọn iṣẹ́ aṣáájú-ọ̀nà lórí ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin. 

## Ìgbésíayé
Wọ́n bí Sayyid Mumtaz Ali  ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n Oṣù Kẹsàn-án, ọdún 1860 ní Deoband, Ìlú Gẹ̀ẹ́sì India .  Ó jẹ́ ẹlẹgbẹ́ àti àsìkò ti Mahmud Hasan Deobandi o si kọ ẹkọ ni Darul Uloom Deoband pẹ̀lú Muhammad Yaqub Nanautawi àti Muhammad Qasim Nanautawi . 

Lẹ́yìn tí Mumtaz Ali kẹ́kọ̀ọ́ yege ní ilé ẹ̀kọ́ ìkọ́wé Deoband, Mumtaz Ali kó lọ sí Lahore ó sì dá ilé itejade ìtàwé “Darul Isha’at” sílẹ̀. Ni ọjọ́ kínní oṣù Kéje ọdún 1898, ó ṣe ìwé tí àkọọ́lẹ̀ rẹ̀ jẹ́ *Tehzeeb-e-Niswan kan* sílẹ̀ lábẹ́ olóòótú ìyàwó rẹ̀ Muhammadi Begum .  Ìwé yii dáwọ́ dúró ní ọdún 1949.  Ní ọdún 1898, ó bẹ̀rẹ̀ ilé iṣẹ́ kan tí ó ń tẹ ìwé-jáde tí a pè ní " Rifah-e-Aam Press " ní Lahore èyí tí ó jẹ́ àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ní Lahore tí olùdásílẹ̀ rẹ̀ jẹ́ Musulumi.  Ní 1905, ó bẹ̀rẹ̀ ìwé-àkọọ́lẹ̀ kan, tí a pè ní, *Mushīr-e-Mādar* (oòlùmọ̀nran sí ìyá), lẹ́hìn náà, ó ṣe ìwé tí àwọn ọmọdé tí àkọọ́lẹ̀ rẹ̀ jẹ́  *Phūl* (òdòdó) ní 1909,  ó sì fi ìpìlẹ̀ àwọn ìwé ọmọdé lélẹ̀ ní Urdu . 

Mumtaz Ali ni wọ́n fi oyè "Shams-ul-Ulama" dálọ́lá nípasẹ̀ Ìjọba Gẹ̀ẹ́sì ti India ní ọdún 1934.  Ó kú ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún ọdún 1935 ní Lahore. 

## Àwọn iṣẹ́ litiréṣọ̀

* *Huquq-e-Niswan*
* *Taz̲kiratulanbiyā*
* *Tafṣīl al-bayān fī maqāṣid al-Qurʼān* ( volumes 6 )
* *Naqsh bo uṭhe*

Òpìtàn ará Amẹ́ríkà, Gail Minault jiyàn nínú àpilẹ̀kọ rẹ̀ “Sayyid Mumtaz Ali àti ‘Huquq un-Niswan’: Agbẹjọ́rò ti Ẹ̀tọ́ Àwọn Obìnrin nínú Ìsìláàmù ní Ìpẹ̀kun Ọ̀rúndún kọkàndínlógún” pé, Mumtaz Ali’s “ *Huquq-e-Niswan* láì ṣe àní-àní ti jìnnà jù ní ìlọsíwájú . tí àwọn oníwé-ìgbà. Fún àríyànjiyàn lọ́wọ́lọ́wọ́ nípa pàtàkì àtúnṣe ara ẹni Musulumi, síbẹ̀síbẹ̀, ó dára láti rántí olutayo àkọ́kọ́ ti ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin ní shari’a ."  Ní fífi ìgbóríyìn fún iṣẹ́ Mumtaz Ali, *Tafṣīl al-bayān fī maqāṣid al-Qurʼān*, Mufti Atóbilọ́lá ti Jerúsálẹ́mù tẹ́lẹ̀, Àmín al-Husseini, sọ pé “irú ìwé bẹ́ẹ̀ kò tilẹ̀ sí ní ilẹ̀ Lárúbáwá pàápàá”.  Iṣẹ́ ìwọ̀n dídùn 6 yìí ti Mumtaz Ali lori Al-Qur’an tun gba iyin lati ọdọ awọn onimọ-jinlẹ pẹlu Anwar Shah Kashmiri, Abul Kalam Azad ati Syed Sulaiman Nadwi . 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Adaparọ Apejuwe, ti a mu lati inu iwe Sayyid Mumtaz Ali ''ti Huquq-e-Niswan'' , ti Javed Anand tumọ si Gẹẹsi.
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1935
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1860
Habibur Rahman Khairabadi

**Habibur Rahman Khairabadi** (o tumọ si Mufti Habībur Rahmān; wọn bini ọjọ kọkanla, óṣu August, ọ̀dun 1933) jẹ̀ ọnimọ ẹsin musulumi ati adajọ ti Mufti Darul Uloom Deoband. Arakunrin naa jẹ Alumnus ti Darul Uloom Mau, Mazahir Uloom ati ilè iwè giga musulumi ti Aligarh. Awọn iwè rè ni Ofin didu ẹran ati pataki yiyan zakat. Ónimọ ẹsin naa fi ọwọ si ófin ẹsin akọkọ lori jagigi jagan ni ọdun 2008.

## Ìtan Ìgbèsi Àye Habibur Rahman Khairabadi
Habībur Rahmān Khairābadi ni wọn bini ọ̀jọ kọkanla, óṣu August, ọdun 1933 ni Khairabad lẹyin naa ni (Azamgarh). Habībur kẹkọ ni Madrasa Ehya-ul-Uloom ni Mubarakpur, Darul Uloom Mau ati Dārul Muballigheen ni Lucknow . Ó kẹẹkọ jade lati Mazahir Uloom nibi to ti kẹẹko lori Sihah Sitta ati iwe Tafsir al-Baydawi . 

Habībur gba B.A ati M.A lati ilè iwè ẹsin musulumi ti Aligarh. O kẹkọ Sahih Bukhari ati Jami' al-Tirmidhi pẹlu Hussain Ahmad Madani; ati Al-Mutanabbi Dīwān pẹlu  Meraj-ul-Haq Deobandi.

Lẹyin ẹkọ rẹ, Khairābadi ṣiṣẹ ólukọ ni Mahd-e-Millat ni Malegaon fun ọ̀dun mààrun lẹyin naa ni Idāra Maḥmudiyyah to wa ni Lakhimpur fun ọdun mèji . Habibur Rahman darapọ̀ Madrasa Hayāt-ul-Uloom ni Moradabad nibi to ti ṣiṣẹ lori Islamic jurisprudence fun ọ̀dun mẹta lèèlogun. 

Ni ọdun 1984, arakunrin naa ni a fi jẹ ólukọ ni Darul Uloom Deoband ti wọn si gbè lọ si ilè iwè Darul Ifta . Ni Darul Uloom Deoband, Khairābadi kọ iwe lóri Islamic jurisprudence bi Al-Durr al-Mukhtar, Rasm al-Mufti ati Sirāji. Awọn akẹẹkọ rẹ ni Mufti ti Madrasa Shahi Salmān Mansoorpuri ati Shabbīr Aḥmad.

Ni ọdun 2008, Khairābadi fi ọwọ si ẹsin lati Darul Uloom Deoband eyi to lodi si Jagidijagan. Ofin naa sọpè:"Ẹsin Islam lodi si oniru jagijagan, aifini lọkan balẹ ati ipaniyan. Ofin to di ẹsin islam mu ni riran ara ẹni lọwọ lati ṣè dàadàà ti ko si gbeja ẹni kankan lori ṣiṣẹ tabi jagidigan. Ohan gèdè pè ofin ati ilana to wa ni Iwè Qur'an mimọ pe fifi ẹsun jagidijagan kan ẹsin bi islam to faramọ ifọkanbalẹ jẹ irọ̀. Ẹsin islam ni wọ̀n da kalẹ lati dèna óriṣiriṣi jagidijagan lati mu ifọ̀kanbalẹ ba gbogbó ayè". Ófin naa jẹ akọkọ ti wọn lo ni ilè iwè naa.

## Awọn ìṣẹ rẹ
Habībur Rahmān kọ marginalia lori Jami' al-Tirmidhi ti akọle rẹ jẹ Hadīth al-misk al-shadhi. Awọn iṣẹ rẹ to ku:

*Hāshiya Fatāwa Rashīdiya (Marginalia lori Fatāwa Rashīdiya ti Rashid Ahmad Gangohi)
*Masā'il-e-Qurbāni (Ọfin to wa ni didu ẹran)
*Ramadan awr Uske Roze (Óṣu Ramadan ati gbigba awẹ)
*Shab-e-Barāt awr Qur'ān (Shab-e-barat ni imọlẹ Quran)
*Sharah Mufīd-ut-tālibīn (Marginalia lori Mufīd-ut-tālibīn)
*Zakāt ki Ahmiyyat (Pataki Zakat)

## Awọn Itọkasi
Abdul Hai Arifi

**Abdul Hai Arifi** (1898–27 March 1986) jé òmòwé mùsùlùmí omo ilè Pakistani àti olùtóni Sufi ti ìlànà Chishti order. Ó jé omo èyìn Ashraf Ali Thanwi. Ó se ìtèjáde àwon ìwé bíi *Uswah Rasool-e-Akram* àti Ikú àti ogún. Ó s'isé gégé bíi ààre ti Darul Uloom Karachi .fún bíi odún méwà.

Arifi jé akékò jáde ti ilé-èkó Muhammadan Anglo-Oriental College àti ti University of Lucknow. Ó se isé agbejórò l'àárín odún 1926 àti 1935,  àti èkó ìtójú àìsàn nípasè ohun kékèèké homeopathy láti odún 1936 títí ti o fi fi aye sí'lè ni ojó ketàdínlógbòn, osù keta odún 1986. Àwon akékò rè kan ni Sufism ni Muhammad Taqi Usmani àti Muhammad Rafi Usmani.

## Ìgbésí ayé
A bí Abdul Hai Arifi ni odún 1898 ni United Provinces of British India. Ó jade ni ilé-ìwé girama Muhammadan Anglo-Oriental College ní odún 1923 ti ó sì gba oyè LLB degree láti ilé-èkó giga University of Lucknow. Ó se isé agbejórò l'àárín odún 1926 àti 1935. Ó fi isé náà sí'lè ti ó sì lo ko isé Homeopathy ni odún 1936. Ó se isé dókítà homeopathy títí ó fi mi èémí ìgbèyìn. Ó sì ti ni àjosepò pèlú Ashraf Ali Thanwi láti odún 1923, tí ó sì di "murid" re ní odún 1927. Thanwi fun ní àkóso ní ìlànà ètò ti Chishti order ni odún 1935.

Arifi jé omo egbé ìsàkóso ti Darul Uloom Karachi tí ó sì di adarí dípò Muhammad Shafi Deobandi gégé bíi ààre Darul Uloom Karachi ti ó sì s'isé sin ilé-èkó ìmò èsìn fun bíi odún méwàá títí ó fí fi ayé sí'lè. ó fi ayé sí'lè ni ojó ketàdínlógbòn osù keta, odún 1986. Muhammad Taqi Usmani ni ó darí àdúrà ìsìnkú re tí Muhammad Zia-ul-Haq  àti Jahan Dad Khan  sí wà ní'bè. Won sin-ín sí inú ité-òkú ti Darul Uloom Karachi. Ara àwon omo l'éyìn rè ni Muhammad Taqi Usmani àti Muhammad Rafi Usmani.

## Isé ìwé
Arifi se àgbéjáde àwon ìwé bíi:

* *Uswah Rasool-e-Akram*
* *Death and Inheritance*
* *Ashraf Ali Thanvi, life & works*
* *The Islamic way in death: an authentic and comprehensive handbook of rules, and conduct in the event of death among Muslim*
* *Maʼās̲ir-i Ḥakīmulummat : irshādāt va ifādāt*
* *K̲h̲avātīn ke sharʻī aḥkām*
* *Fihrist-i taʼlīfāt-i Ḥakīmulummat*
* *Bahādur Yār Jang Akādmī kā taʻāruf*

## Àsesílè
Muhammad Rafi Usmani wrote *Mere murshid Ḥaẓrat-i ʻĀrifī* and Sayyid Riyazuddin wrote *Ārif Billāh Ḥaz̤rat Ḍākṭar Muḥammad ʻAbdulhaʼī: savāniḥ ḥayāt va taʻlīmāt*.

## Wo eyí náà

* List of Deobandis

## Àtókasí

### Citations

### Ìwé ìtàn

* 
* 
*
Akbar Shah Khan Najibabadi

**Akbar Shah Khan Najibabadi** (1875 – ọjọ kẹwa May 1938) jẹ ónimọ itan sunni ẹ̀lẹsin musulumi ti ilẹ̀ india to kọ Tarikh-e-Islam ni iwọn didun mẹta.

## Itan Ìgbèsi Àye Akbar Shah Khan Najibabadi
Najibabadi ni wọn bi ni ọdun 1875 ni Najibabad, Bijnor, United Provinces ti British India. Arakunrin naa bẹrẹ iṣẹ̀ òlukọ ni ilè iwè ààrin Najibabad Middle ni ọdun 1897 lẹyin naa lo kọ Persian ni ilè iwè to ga ni Najibabad.

Ni ọdun 1906 ati 1914, Akbar duro si Qadian to si darapọmọ ijọ Ahmadi. O sumọ Hakeem Noor-ud-Din, Adèlè fun Mirza Ghulam Ahmad, nibi to ti kọ itan igbesi ayè rẹ pẹ̀lu akọle Mirqat al-Yaqin fi Hayati Nur al-Din ni iwọ didun meji, eyi ti ko ṣè tẹjade to ri iyipada si Sunni ẹsin islam. Ni Qadian, Najibabadi ni superintendent fun Madrasa Nur al-Islam ti Ahmad fun ọdun mààrun.

Lẹyin iku Noor-ud-Din, Najibabadi dojukọ Mirza Basheer-ud-Din Mahmood Ahmad ṣùgbọn ko gbà fun. Ni ààrin ọdun 1915, Najibabadi darapọ mọ ijọ Lahori ti Ahmadi.Lẹyin igba diẹ̀, lo yipada si ijọ ti Sunni ẹ̀sin islam.

Ni ọdun 1916, Najibabadi bẹrẹ iwe akọsilẹ óṣoṣu ti akọlè rẹ jẹ Ibrat,olùkópa iwè naa ni Abdul Halim Sharar ati Aslam Jairajpuri. Muhammad Iqbal tẹ iwe órin inu rẹ jade. Arakunrin naa bojutó Zamindar fun ọdun kan nigba ti Zafar Ali Khan wa ni atimọlè to si tun kọwe fun Mansoor, Lahore.

Najibabadi ni aisan inu ni óṣu June ọdun 1937 to do ja si iku rẹ ni ọjọ kẹwa, óṣu May ni ọdun 1938.

## Awọn Ìṣẹ rẹ
*Tarikh-e-Islam (iwọ didun mẹ̀ta)
*Tarikh-e-Najibabad
*Jang-e-Angura
*Nawab Ameer Khan
*Gaay awr Uski Tarikhi Azmat
*Ved awr Uski Qudamat
*Hindu awr MusalmanoN ka ittefaq
*Aaina Haqeeqat Numa.

## Awọn Itọkasi