open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aranso

### Aránṣọ ni ẹnikẹ́ní tí ó ti yan láti máa so aṣọ pọ̀ tàbí se àtúnṣe aṣọ tí a ti rán tẹ̀lẹ̀(bíí àpẹẹrẹ, ẹ̀wù, ṣòkòtò àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀lọ) láti mú kí o ṣe déédé ẹni tí a dáa fún un. Aránṣọ gbúdọ̀ jẹ́ ẹni tí ó ti ní ìmọ̀ tẹ́lẹ̀, yálà kí ó ti kọ́ọ ṣáájú tàbí kí ó jogún báa lọ́wọ́ ìyá tàbí bàbá rè. Ẹnikẹ́ni tí ó bá ní ojú ọnà leè sé.
Àwọn gbajúgbajà aránṣọ pọ̀ káàkiri gbogbo orílèèdè lára wọn ni: Yomi casuals, Lumini, Tania, Treasure stitches, Bvic stitches àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀lọ

Àwọn ohun èlò tí a fí n bẹ̀rẹ̀ aṣọ rírán ni:

Òwú

Abẹ́rẹ́

ìwọ̀n

Efun

Áyọ́ọ́nù

sísọ́ọ́sì

Mọsíínì

Àwọn ìtọ́kasí

https://www.google.com/search?q=tailor+definition&oq=tai&aqs=chrome.0.69i59l3j0i20i263i433i512j69i57j46i433i512j69i60l2.5178j1j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8

https://www.thesprucecrafts.com/sewing-tools-and-equipment-to-sew-4122025
Ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́

thumb|Ìfẹ́ òbí sí ọmọ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àpẹẹrẹ ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́
**Ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́** jẹ́ ìfẹ́ tí kò ní gbèdéke, tàbí tí kò ní àní-àní. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ní ó ní ìtumò tí wón fún ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ gbàgbọ́ pé ó jẹ́ ìfẹ́ tí kò ní gbèdéke tí kò sì lẹ yí padà lábé oun tí ó bá wù kí ó ṣẹlẹ̀. 

Gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ àwọn Ẹ̀lẹ́sìn Krístì gbàgbọ́ pé ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìfẹ́ mẹ́rin tí ó wà; Ìfẹ́ láàrin àwọn ẹbí, Ìfẹ́ láàrin ọ̀rẹ́, ìfẹ́ ìbálòpọ̀, àti ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́. 

## Àwọn Ìtókasí
Ife North

**Ife North j**e ọkàn nínú àwọn ìjọba ibile ín agbegbe Osun State, ní orílè èdè Nigeria. Olú ilé rẹ wà ní ilu Ipetumodu ni ariwa tó wà ní .
ṢE (Idanilaraya)

A bí **Doh Kyung-soo** ní ọjọ́ Kejìlá, oṣù kìn-ín-ní (ṣẹẹrẹ) ní Korea, ọkùnrin yìí ni a tún mọ̀ sí tí **D.O.**. Ó jẹ́ akọrin àti Òṣeré South Korea, tí a mọ jùlọ bi ọmọ ẹgbẹ ti ẹgbẹ ọmọkùnrin South Korea-Chinese Exo . Yàtọ̀ si àwọn iṣẹ́ ẹgbẹ rẹ, D. O. tí ṣe eré ni ọpọlọpọ àwọn eré orí tẹlifisiọnu àti àwọn fiimu bíi  *Pure*  love (2016), *m annoying brother* (2016), *Positive Physique* (2016), *Room No.7* (2017), *100 Days My Prince* (2018) ), *Along with the God: the two worlds, swing kids*(2018) ati *Bad presecutor*  (2022). Ni ọdún 2021, o ṣe àríyànjiyàn bi adashe kán pẹ̀lú eré àkọ́kọ́ tí extended play *Empathy* . Ní àfikún, D.O. wọn yàn nípasẹ̀ Igbimọ Fiimu Korean gẹ́gẹ́ bí ọkàn nínú àwọn Òṣeré igbá Korean ti o ṣe aṣojú  lọwọlọwọ àti ọjọ́ iwájú tí ipele fiimu Korea.   

## Igbeseaye àti iṣẹ

1993 –2015: Ìbéèrè igbeseaye rè àti iṣẹ 

### 1993–2015: Igbesi aye ibẹrẹ ati awọn ibẹrẹ iṣẹ
D.O. a bi ni Oṣu Kìíní Ọjọ́ 12, Ọdún 1993, ní Nonhyeon-dong ti Agbegbe Gangnam, Seoul, South Korea, o si dàgbà  ní Ilsandong-gu ti Goyang, Agbegbe Gyeonggi .   Ó lọ sí Goyang Poongsan Elementary School, Baekshin Middle School, àti Baekseok High School.  Ó ní arákùnrin àgbàlagbà ti o fí ọdún mẹ́ta ju u lọ.  D.O. bẹ̀rẹ̀ orin ni ilé -ìwé alakọbẹrẹ àti pé ó jẹ alabaṣe alarinrin nínú àwọn ìdíje orin àgbègbè jákèjádò iṣẹ ilé -ìwé gíga rẹ.  Lẹ́hìn ti o ṣẹ́gun ọkàn nínú àwọn ìdíje , wọn gba níyànjú láti ṣe ìdánwò fún SM Entertainment .  O ṣe  Na Yoon-kwon "ìrètí" ati Brown Eyed Soul 's “Ìtàn Mí” ni ìdánwò rẹ.  D.O. lẹhin náà di olukọni nígbà ọdún méjì ti o kẹhin ti ilé -ìwé gíga.
left|thumb| ṢE ni Oṣu Kẹwa ọdun 2013

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1993
Ẹ̀ka:Articles with hCards
Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí
AbdulRahman AbdulRazaq

**AbdulRahman AbdulRazaq** (tí a bí ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1960) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílè-èdè Nàìjíríà, ẹni tí ó jẹ́ gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara láti ọdun 2019. Òun ni alága télèrí ilé-isé First Fuels Limited. Ó dupò gómìnà ìpínlè Ìpínlẹ̀ Kwara ní 2003, 2007 àti 2011 lábé ẹgbẹ́ òsèlú Congress for Progressive Change ṣùgbọ́n ó fìdí rẹmi, Abubakar Bukola Saraki dé ipò náà ní ọdun 2003 àti 2007, tí Abdulfatah Ahmed sì dé ipò náà ní 2011. Ní ọdun 2019, ó dupò náà lẹ́kan si lábé ẹgbẹ́ òsèlú tí ó wá ìjọba, ẹgbẹ́ òsèlú All Progressive Congress, ó sì jáwé olúborí gẹ́gẹ́ bi gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara. Ní 2021, ó dá KwaraLEARN kalẹ̀ ní ilé ìwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ láti ran àwọn ògá lọ́wọ́ nínú kíkó àwọn akẹ́kọ̀ọ́.

## Ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀
A bí AbdulRahman ní Ilorin West Local Government. Òun nìkan ni ọmọ ọkùnrin Alhaji A. G. F. AbdulRazaq SAN., agbejọ́rò àkókò ní àríwá Nàìjíríà

Ó lọ ilé-ìwé Capital School, ní ìpínlẹ̀ Kaduna láàrin 1966 and 1968; ó tún lọ ilé-ìwé Bishop Smith Memorial School Ilorin láàrin ọdún 1970 àti 1971; àti Government College Kaduna níbi tí ó ti gba ìwé ẹrí West African Senior School Certificate Examination (WASSCE) rẹ̀ ní ọdún 1976.
## Òṣèlú
Ó bẹ̀rẹ̀ sí ń kópa nínú òsèlú ní ọdún 1999 nígbà tí Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ ìjọba tiwa n tiwa. Ní ọdún 2003 àti 2007, ó dupò Gómìnà ìpínlè Kwara lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Congress Progressive Change(CPC) ṣùgbọ́n ó fìdí remi ó tún dupò náà lábé ẹgbẹ́ òsèlú People Democratic Party (PDP) ní ọdún 2011 àti 2015. Ó jáwẹ́ olúborí nígbà tí ó dupò náà ní ẹ̀kan si lábé ẹgbẹ́ òṣèlú  All Progressive Congress ni ọdún 2019.

Ó búra wọlé sí ipò Gómìnà ìpínlè Kwara ní ọjọ́ kandínlọ́gbọ̀n oṣù Kàrún ọdún 2019.
## Ìdílé
Ìyàwó AbdulRahman ni Olufolake Molawa Davies Abdulrazaq àwọn méjèèjì sì ní ọmọ mẹ́ta.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Gèlè

**Gèlè** jé irúfé aṣọ tí a máa n gbá mọ́ orí. Kòsí aṣọ tí o leè wuyì-wúni-lórí lára obìnrin Yorùbá láìsì gèlè. Gèlè ti wá di gbajú-gbajà láàrín àwọn obìrin ní gbogbo orílẹ̀-èdè wa Nàìjíríà. 

Gèlè jẹ́ ǹkan pàtàkì tí ọmọ-bìnrin kìí fií falẹ̀ lọ́jọ́ ayẹyẹ Ìgbéyàwo wọn. Bákannaáà ni, àwọn alábáṣe kò gbẹ́hìn. A sì tún se àmúlò rẹ̀ níbi ayẹyẹ ìsìnkú tàbi oríṣi ayẹyẹ míràn.

Gèlè tí a ṣe pẹ̀lú aṣọ tí a mọ sí dàmáàsì wuyì púpò lásìkò tirẹ̀( bí ótilẹ̀ jẹ́ wípé àsìkò rẹ̀ ti kọjá). Ó ṣe é gẹ̀ dáadáa sí orísi onà tí a fẹ́ fi da. 
Bí Gèlè bá ṣe ga tó, ni ẹwà a rẹ̀ yíó ṣe pọ̀ to. Olórin Lágbájá kọ orin "Oní Gèlè" nínú àwo-orin "Skentele Skontolo"The higher the gele is, the more beautiful it is. Even Lagbaja sang a song about an “Oni Gele” in a track called “Skentele Skontolo”. Àwọn kan a máa da láṣà pé, bí gèlè bá ṣe tóbi tó ni inú ẹni wée sórí ṣe dùn to, àti pe, Gèlè ò dùn bíi ká mọ́ọ́ wé, ká mọ́ we ò dà bíi kó yẹ ni.

Àrọbá kan sọ wípé, gèlè wíwé a máa sọ ìyàtọ̀ láàrín abilékọ àti omidan. abilékọ a gẹ gèlè sápá ọ̀tun bẹ́ẹ̀ ni omidan a gẹ tirẹ̀ sápá òsì.

Nígbà  míràn, a máa ṣe àfihàn ipò láwùjọ nípa bí o ti wọ́n lówó ju-ra-wọn-lọ.

lásìkò yìí, gèlè Aṣọ-òkè ni o gbàgbooro, kìí si ṣe yaayaa púpọ̀, síbẹ̀-síbẹ̀, a lèè ṣe lẹ́ṣọ, ṣe e lárà lórísirísi láti jẹ́ kí ó tún bọ̀ jẹ ojú ní gbèsè.

## Àwọn ìtọ́kasí
Joyce Meyer

**Pauline Joyce Meyer** (née **Hutchison**; June 4, 1943) jẹ́ òǹkọ̀wé onígbàgbọ  onígbàgbọ ọmọ Amẹ́ríkà kan, agbọ̀rọ̀sọ̀ àti alága tí àwọn mínísítà Joyce Meyer.   Joyce àti ọkọ rẹ̀, Dave pèlú àwon ọmọdé merin tun ti dàgbà, gbé ní ìta st. Louis Missouri. Iṣẹ́-ìránṣẹ́ rẹ̀ wà ní ilé-iṣẹ́ nítòsí agbègbè St. Louis ti Fenton Missouri.
## Àwọn itọ́ka sí
Ashoka Olókìkí

**Ashoka Olókìkí** aka **Ashoka the Great** (304 BC si 232 BC) jẹ ọba ilu Índíà kan. O jẹ ọba kẹta ti Ijọba Maurya. O si ti wa ni kà awọn ti o tobi olori India ti lailai ní. Ijọba rẹ jẹ lati 269 BC si 232 BC ni India atijọ.

Ijọba Emperor Ashoka wa lori pupọ julọ agbegbe India, Pakistan, Afiganisitani, Nepal, ati Bangladesh lonii. Ijọba Maurya nla yii ti jẹ ijọba India ti o tobi julọ lati akoko yẹn titi di oni.

Emperor Ashoka tun jẹ mimọ fun iṣakoso daradara daradara ati igbega agbaye ti Ẹ̀sìn Búddà. Aami ipinle ti Orilẹ-ede India ni a gba lati Origun ti Emperor Ashoka. Emperor Ashoka's 'Ashoka Chakra' tun ti fun ni aaye ni asia orilẹ-ede India.

## Itokasi
* Ashoka
*Ashoka

Ẹ̀ka:Àwọn ará Índíà
Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Margaret Adebisi Sowunmi

**Margaret Adebisi Sowunmi** tí wọ́n ń pè ní  Jádesimi) tí ọjọ́ ìbí rẹ̀ jẹ́ ọjọ́ Kẹ́rìnlélógún oṣù kẹsán, ọdún 1993 jẹ́ oníṣe botany ní orílé èdè Nàìjíríà àti Onímọ̀ Nípa Archaeology. O jẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n, àti Pùròfẹ́sọ̀ nínú iṣẹ Palynology àti Onímọ̀ àti oníṣe ìwàádìí lórí àwọn ohun tí o jẹ́ mọ Environmental Archaeology ní Fásitì tí ó wà ní ìbàdàn, Fásitì Ìlú Ìbàdàn. A lè pé Margaret Sowunmi ní ẹni àkọ́kọ́ tí ó kọ́kọ́ kọ́ ẹ̀kọ́ Environmental Archaeology àti Paleoethnobotany ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. ó sì jẹ́ olùdásílẹ̀ àti olùdarí ẹgbẹ́ Palynological tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ayé Rẹ̀
Wọ́n bí Sowunmi sí ìpínlẹ̀ Kano, àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ Kẹ́rìnlélógún oṣù kẹsán, ọdún 1993. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ìránṣẹ́ Ọlọ́run alààyè ní ìjọ Nàìjíríà náà. Ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí ilé-ẹ̀kọ́ St Anne ti ìlú Ibadan fún ẹ̀kọ́ ilé mẹ́wàá rẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè Pàtàkì BSc nínú Botany ní ẹ̀ka-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ti Botany, ní Fáṣítì kọ́lẹ́jì ti Ibadan, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ jáde ní ọdún 1962. Ó gba ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ ti ẹ̀kọ́ PhD ní ọdún 1963 láti ṣiṣẹ́ ìwádìí nínú ẹ̀kọ́ Palynology. Láti ṣiṣẹ́ ìwádìí Palynology yìí, Sowunmi rìnrìn àjò lọ sí Sweden láti lọ kẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú Gunnar Erdtman, ẹni tí ó ṣe alábòójútó rẹ̀ fún ẹ̀kọ́ PhD rẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè PhD rẹ̀ nínú botany láti Fáṣítì ti Ibadan ní ọdún 1967.
Betty Aberlin

**Betty Aberlin** (ti a bi **Betty Kay Ageloff** Oṣu kejila ọjọ 30, ọdun 1942, Ilu New York  ) jẹ oṣere Amẹrika kan, akewi, ati onkọwe . O ni ipa deede lori eto *Awọn arakunrin Smothers ([[:simple:Smothers_Brothers|Smothers Brothers Show]])* . Aberlin ṣiṣẹ lori ọpọlọpọ awọn eto tẹlifisiọnu . O ṣere Arabinrin Aberlin ninu eree *Adugbo Ogbeni Rogers ([[:simple:Mister_Rogers'_Neighborhood|Mister Rogers' Neighborhood]])* . Awọn ipa fiimu rẹ pẹlu iṣẹ ni *[[Dogma (movie)|Dogma]]* ati *[[Jersey Girl (movie)|Jersey Girl]]* .

## Awọn itọkas[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]

# ↑ "Betty Aberlin Bio Biography". TV Rage. Archived from the original on January 17, 2012. Retrieved January 1, 2013.

## Awọn oju opo wẹẹbu miiran

* Betty Aberlin on IMDb

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré tẹlifísàn ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ojọ́ìbí ní 1942
Grace Lin

**Grace Lin** jẹ akọwe ara ilu Amẹrika ati alaworan ọmọde. Iwe akọkọ rẹ, *Awọn ẹfọ ẹlẹgbin(The Ugly Vegetables)*, ni a tẹjade ni ọdun 1999. O ti kọ iwe itan mẹrin: *Ọdun Aja(The Year of the Dog)*, *Ọdun Eku(The Year of the Rat)*, *Nibiti Oke ti Pade Oṣupa(Where the Mountain Meets the Moon)*, ati *Odò Starry ti Ọrun(Starry River of the Sky)* . O tun kọ lẹsẹsẹ fun awọn oluka akọkọ pẹlu awọn ibeji ti a npè ni Ling ati Ting, ati awọn iwe miiran fun awọn oluka ọdọ. O mu iwe afọwọya rẹ wa sibi gbogbo, o si kọ awọn imọran silẹ fun awọn iwe rẹ. O fẹ dagba lati jẹ elere idaraya figure skater . O yi ọkan rẹ pada nitori pe o gbadun yiya awọn aworan ara rẹ bi elere idaraya ice skater. 

## Igbesi aye ibẹrẹ ati igbesi aye ara ẹni
A bi Lin ni a bi ni 17 osun karun, odun 1974. Awọn obi rẹ jẹ aṣikiri. O dagba si New York. O ni Egbon obinrin kan ti a npè ni Lissy, ati arabinrin aburo kan ti a npè ni Ki-Ki. O fẹ ọkunrin kan ti a npè ni Robert Mercer. O ku lati akàn ni 2007. O ko iwe kan ti a npe ni Robert's Snow lati wa owo jo fun iwadi akàn. O ni bayi ni ọmọbirin kan ti a bi ni 2012. Ni 2010, o fẹ ọkọ rẹ keji, Alex. Lin jẹ ọmọ ile-iwe giga ti Rhode Island School of Design. O ngbe ni Florence, Massachusetts.

## Awọn ẹbun
*Nibo ni Oke pade Oṣupa(Where the Mountain Meets the Moon)* ti gba Aami Eye John Newbery 2010 kan. O tun gba Apejuwe Ọla lati APAAL (Aami Eye Asian/Pacific American fun Literature) ni 2007 fun *Ọdun ti Aja(Year of the Dog).*Wọ́n yàn án fun Aami Eye Texas Bluebonnet 2007-08. Ọpọlọpọ awọn iwe rẹ ti yan fun Al Roker 's Today Show Book Club. 

## Awọn itọkasi
↑ Jump up to:1.0 1.1 "Grace Lin: Home Archived 2015-03-19 at the Wayback Machine. N.p., n.d. Web. Accessed 23 Mar. 2015.

↑ "Author Interview: Grace Lin (in Bookslut)". BookDragon. N.p., 02 Aug. 2010. Web. Accessed 23 Mar. 2015.

↑ "Grace Lin: Press Kit" Archived 2018-09-24 at the Wayback Machine. N.p., n.d. Web. Accessed 23 Mar. 2015.

"Grace Lin: Fun Facts: Main" Archived 2015-03-19 at the Wayback Machine. N.p., n.d. Web. Accessed 23 Mar. 2015.

"Ore-ọfẹ Lin: Awọn Otitọ Idunnu: Akọkọ"  Archived   . Np, nd Ayelujara. Wọle si 23 Oṣu Kẹta 2015.
Mary Morrissey

**Mary Morrissey** (ti a bi ni 1949) jẹ onkọwe ara ilu Amẹrika   ati alapon fun aise iwa-ipa kariaye.  O jẹ onkọwe ti *Ṣiṣe aaye Awọn ala Rẹ* (*Building Your Field of Dreams),* eyiti o sọ awọn ijakadi Morrissey ati awọn ẹkọ lati igbesi aye ibẹrẹ rẹ.   O tun jẹ onkọwe ti *Ko kere ju Titobi lọ (No Less Than Greatness),* iwe kan nipa awọn ibatan iwosan.   Ni ọdun 2002 o gba ati ṣatunkọ iwe *Èrò Tuntun: Ẹ̀mí Tó Gbéṣẹ́* (*New Thought: A Practical Spirituality).* 

Onkọwe ara ilu Amẹrika Wayne Dyer pe ni "ọkan ninu awọn olukọ ti o ni imọran julọ ti akoko wa." 

Nṣiṣẹ lati iṣẹ ibẹrẹ rẹ ni iṣẹ omoniyan agbaye, Morrissey ṣe àjọ-da Ẹgbẹ fun Ero Titun Agbaye ni ọdun 1995 ati pe o jẹ alaga akọkọ rẹ.  

Ni ọdun 1997 o darapọ pẹlu ọmọ-ọmọ Mahatma Gandhi, ti oruko re nje Arun Gandhi, ni idasile ''Akoko kariaye fun Aiṣe-ipa'' .   Ni Oṣu Kini ọdun 2019, *Akoko fun Aise ipa* ni a ṣe ayẹyẹ ni gbogbo agbaye bi aye “lati mu awọn agbegbe papọ, fifun wọn ni agbara lati ṣe akiyesi ati iranlọwọ lati ṣẹda agbaye ti kii ṣe iwa-ipa.” 

## Lodi
Ninu iwe rẹ, *Oogun Ojiji: Ibi-aye ni Awọn Itọju Ajọpọ ati Yiyan*(*Shadow Medicine: The Placebo in Conventional and Alternative Therapies),* John S. Haller kilo pe awọn ọna yiyan si oogun, gẹgẹbi ti Mary Morrissey funni, ko yẹ ki o jẹ aropo si oogun ti aṣa. 

## Iwe akosile

* *Ṣiṣe aaye Awọn ala Rẹ*, Mary Morrissey, Ile ID, 1996. ISBN 978-0-553-10214-7 

* *Ko kere ju Titobi lọ*, Mary Morrissey, Ile ID, 2001. ISBN 978-0-553-10653-4 

* *Ero Tuntun: Ẹmi Wulo*, Mary Morrissey (olootu), Penguin, 2002. ISBN 978-1-58542-142-8

## Awọn akọsilẹ
Outboard motors

#### Ohun ti o wa outboard Motors?
Awọn mọto ti ita jẹ iru eto imudara ti a lo lati fi agbara fun awọn ọkọ oju omi. Wọn ti wa ni igbagbogbo gbe sori gbigbe, tabi sẹhin, ti ọkọ oju omi ati lo ẹrọ ijona inu lati tan ategun kan. Awọn ọkọ ayọkẹlẹ ti ita gbangba wa ni ọpọlọpọ awọn titobi ati awọn agbara agbara, ti o wa lati awọn ẹrọ-ọpọlọ 2-ọpọlọ kekere si awọn ẹrọ 4-stroke nla ti o lagbara lati ṣe agbara awọn ọkọ oju omi nla.

#### Anfani ti [https://outboaredengines.com/ outboard Motors]
Awọn mọto ti ita n funni ni ọpọlọpọ awọn anfani lori awọn oriṣi miiran ti awọn ọna ṣiṣe itunnu. Wọn jẹ iwuwo fẹẹrẹ ati rọrun lati fi sori ẹrọ, ṣiṣe wọn jẹ apẹrẹ fun awọn ọkọ oju-omi kekere tabi awọn ti o nilo isọdọtun loorekoore. Awọn ita gbangba tun pese afọwọṣe ti o dara ju awọn ẹrọ inu inu lọ, gbigba fun iṣakoso kongẹ diẹ sii nigbati o ba nlọ kiri awọn aaye to muna tabi awọn omi aijinile. Ni afikun, awọn ita gbangba ko gbowolori ni gbogbogbo ju awọn ẹrọ inu inu ati nilo itọju diẹ.

#### Alailanfani ti outboard Motors
Pelu awọn anfani wọn, awọn mọto ti ita le jẹ alariwo ati gbe awọn eefin eefin ti o le ṣe ipalara si ayika. Ni afikun, wọn le nira lati bẹrẹ ni oju ojo tutu ati nilo itọju deede gẹgẹbi awọn iyipada epo ati awọn iyipada sipaki. Nikẹhin, awọn ita gbangba le ma pese agbara to fun awọn ọkọ oju omi nla tabi awọn ti o nilo awọn iyara to ga julọ.

#### Ipari
Iwoye, awọn ọkọ ayọkẹlẹ ita gbangba nfunni ni ọna ti ifarada ati igbẹkẹle lati fi agbara awọn ọkọ oju omi kekere lakoko ti o n pese agbara ti o dara ati irọrun fifi sori ẹrọ.

Awọn enjini ti ita  ni a lo nigbagbogbo lati fi agbara awọn ọkọ oju omi, lakoko ti awọn ẹrọ ọkọ ayọkẹlẹ ni a lo lati fi agbara awọn ọkọ ayọkẹlẹ. Àwọn ẹ́ńjìnnì ìta gbangba sábà máa ń kéré, wọ́n sì fẹ́rẹ̀ẹ́ ju ẹ̀rọ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, wọ́n sì ń lo irú epo bẹ́ẹ̀. Awọn enjini ti ita ni igbagbogbo lo petirolu tabi Diesel, lakoko ti awọn ẹrọ ọkọ ayọkẹlẹ lo igbagbogbo petirolu tabi epo diesel.
Patty Aubrey

**Patty Aubrey** jẹ onkọwe ara ilu Amẹrika kan lati California . O fowosowopo kọ *ọbe* *adiẹ fun jara Ọkàn(Chicken Soup for the Soul series)*, pẹlu *ọbe Adie fun Ẹmi Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Soul).*

Asiwaju ti ifiagbara fun awon obirin, Aubrey fọwọsowọpọ ko iwe kan ti o ni ero si awọn obinrin nikan, *Ọbẹ adiẹ fun Ẹmi Obinrin Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Woman's Soul).* Iwe naa ṣe afihan awọn itan otitọ ti awọn obinrin ti nkọju si ipenija, awọn akoko iṣoro ati isọdọtun igbagbọ. Awọn ipin naa pẹlu Igbagbọ, Ifẹ ti Ẹbi, Agbara Iwosan Ọlọrun, Ọrẹ, Ṣiṣe Iyatọ, Awọn italaya ati Awọn Iyanu. 

O farahan lori eto *"Ji!"* lori TV ni ọdun 2015.   Ni ọdun 2017 o jẹ ifihan ninu fiimu *Ọkàn ti Aṣeyọri(The Soul of Success).*  Awọn iwe-kikọ rẹ ti ni mimo pataki laarin oriṣi iranlọwọ ara-ẹni.   O jẹ oluranlọwọ si awọn iwe pupọ ni agbegbe ti iranlọwọ ara ẹni,    ọkan ati ara,  ikẹkọ,  ijakadi aye,  owo,  aṣeyọri,  ati ĭdàsĭlẹ.  Onkọwe Lisa Nichols kowe pe Aubrey “ wipe o jẹ agbara fun iṣeeṣe”.  Awọn iwe rẹ ni a kà si kika pataki nipasẹ ọpọlọpọ awọn iwe afọwọṣe ara ẹni. 

## Iwe akosile
**Obe Adie fun Ẹmi Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Ọbẹ adiẹ fun Ẹmi Obinrin Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Woman's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Ẹmi Mama Tuntun(Chicken Soup for the New Mom's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe** **adie fun Ẹmi Arabinrin(Chicken Soup for the Sister's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Ẹmi Olufẹ Okun(Chicken Soup for the Beach Lover's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Baba & Ọmọbinrin Soul(Chicken Soup for the Father & Daughter Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Ẹmi Ọdọmọkunrin Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Teenage Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Ẹmi Iya ton reti(Chicken Soup for the Expectant Mother's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Ẹmiti o yori kuro ninu akàn(Chicken Soup for the Cancer Survivor's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery 

**Obe adie fun Ọkàn Iwalaaye(Chicken Soup for the Surviving Soul)** nipasẹ Jack Canfield, Bernie S. Siegel, ati Patty Aubrey. 

**Gbigbanilaaye(Permission Granted)** nipasẹ Kate Butler Cpsc ati Patty Aubrey. 

**Mu Agbara Rẹ(Capture Your Power)** nipasẹ Patty Aubery ati Mark Mirkovich. 

## Awọn itọkasi
2023 Nigeria Election

Ìbò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2023 yóò wáyé ní rẹpẹtẹ, ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù kejì àti ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹ́ta ọdún 2023. Ìdìbòyan Ààrẹ àti igbá-kejì Ààrẹ yóò wáyé ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù kejì, Ààrẹ lọ́wọ́ lọ́wọ́, Muhammad Buhari kò le díje, nítorí gbèdéke àkókò rẹ̀ ti tó. Láfikún, ìdìbòyan àwọn aṣojú-ṣòfin náà yóò wáyé bákan náà ní ọjọ́ kan náà àti àwọn ti ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin. Ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹ́ta, gómìnà méjìdínlọ́gbọ̀n ni wọn yóò dìbò yàn pẹ̀lú ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ti gbogbo ìpínlẹ̀ mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n. Àwọn àfikún ìdìbò gómìnà mẹ́ta yóò wáyé nígbà mìíràn nínú ọdún yìí Pẹ̀lúpẹ̀lú àwọn àtúndì ìbò fún àwọn ìdìbò tí wọ́n ti máa ń ṣètò fún àwọn ìbò tí wọ́n fagilé ní bẹ̀rẹ̀ ọdún yìí.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìdìbòyàn
Ẹ̀ka:Ìṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà
Idibo Ni Naijiria

**Ìdìbò ní Nàìjíríà** jẹ́ àwọn ọ̀nà yíyan àwọn aṣojú sí ìjọba àpapọ̀ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti oríṣiríṣi àwọn ìpínlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè olómìnira kẹrin Nàìjíríà. Ìdìbò ní Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ láti ọdún 1959 pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú oríṣiríṣi.  Ó jẹ́ ọ̀nà ti yíyan àwọn olùdarí níbití àwọn ará ìlú ti ní ẹ̀tọ́ láti dìbò àti láti dìbò fún. Fún ọdún 2023, àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ń múra sílẹ̀ fún àwọn ìdìbò Ààrẹ pẹ̀lú àwọn olùdìbò bíi mílíọ̀nù mẹ́tà-lé-láàdọ́rún ó lé ní irínwó (93.4 m) tí ó yẹ ní gbogbo orílẹ̀-èdè fún ìdìbò ọjọ́ karùn-lé-lógún oṣù kejì.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀
Àwọn ọmọ Nàìjíríà máa ń yan olórí orílẹ̀-èdè ní ìpele ìjọba àpapọ̀ (Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà) àti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin (Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Orílẹ̀-Èdè). Àwọn ènìyàn ló ń yan Ààrẹ. Àpéjọ orílẹ̀-èdè ní àwọn ìyẹwu méjì. Ilé àwọn aṣojú ní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ 360, tí a yan fún ọdún mẹ́rin ní àwọn agbègbè ìjókòó kan. Ilé Ìgbìmọ̀ náà ní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ 109, tí a yàn fún ọdún mẹrin: ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìpínlẹ̀ ẹ̀rìn-dín-lógójì ti pín sí àwọn agbègbè ìgbìmọ̀ mẹ́ta, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn jẹ́ aṣojú nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ kan; Agbègbè Olú-ìlú àpapọ̀ jẹ́ aṣojú nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ kan ṣoṣo.

Nàìjíríà ní ètò ẹgbẹ́ òṣèlú, tí ó ní ẹgbẹ́ méjì tàbí mẹ́ta alágbára àti ẹgbẹ́ kẹta tí ó ṣàṣeyọrí nínú ìdìbò. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ti People's Democratic Party (PDP) ti ṣàkóso ipò ààrẹ láti ìgbà tí ìdìbò ti bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1999 títí di ọdún 2015 nígbà tí Muhammadu Buhari borí nínú ìdìbò ààrẹ.

## Ìdìbò 2007
Àwọn ìdìbò gbogboògbò Nàìjíríà ti ọdún 2007 wáyé ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹrin àti ọjọ ọ̀kàn-lé-lógún oṣù kẹrin ọjọ́ 2007. Gómìnà àti àwọn ìdìbò àpéjọ ìpínlẹ̀ wáyé ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹrin, ní àkókò tí àwọn ìdìbò alákoso àti ti orílẹ̀-èdè wáyé ní ọ̀sẹ̀ kan lẹ́hìn náà ní oṣù kẹrin ọjọ́ ọ̀kàn-lé-lógún. Olóògbé Umaru Yar'Adua jáwé olúborí nínú ìdìbò tí ó ní àríyànjiyàn púpọ̀ jùlọ fún ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party (PDP) àti pé ó bura ní ọjọ́ ọ̀kàn-dín-lógbọ̀n oṣù karùn.

Lẹ́hìn ìdìbò ààrẹ, àwọn ẹgbẹ́ tí ń ṣàkíyèsí ìdìbò náà fún ní ìgbéléwọ̀n àìbalẹ̀. Olóyè European Union Olùwòye Max van den Berg ròyìn pé mímú ti àwọn ìdìbò náà “ṣubú kuru” ti àwọn ìpìlẹ̀ àgbáyé ìpìlẹ̀, àti pé “a kò lè gba ìlànà náà láti jẹ́ ìgbẹ́kẹ̀lé. "  Àgbẹnusọ fún ẹ̀ka ìpìlẹ̀ United States ti Amẹ́ríkà sọ pé “ó jẹ́ wàhálà púpọ̀” nípasẹ̀ àwọn ìdìbò dìbò, ó pè wọ́n ní “àṣìṣe”, ó sọ pé ó nírètí pé àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú yóò yanjú èyíkéyìí ìyàtọ̀ lórí ìdìbò nípasẹ̀ àlàáfíà, àwọn ọ̀nà t’ólófin. 
## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Ballot

Bálọ́tì jẹ́ ohun èlò ìdìbò fún ìbò dídì tí a sì lè rí gẹ́gẹ́ bí ẹyọ pépà tàbí bọ́ọ̀lù kékeré tí wọ́n máa ń lò fún ìbò ìkọ̀kọ̀. Ó sábà máa ń jẹ́ bọ́ọ̀lù kékeré (wo ìkọ̀sílẹ̀ òǹdíje) tí wọ́n fi ń ṣàkọsílẹ̀ ìpinnu tí àwọn òǹdìbò ṣe ní orílẹ̀-èdè Italy ní ẹgbẹ̀rún ọdún mẹ́rìndínlógún.

Òǹdìbò kọ̀ọ̀kan máa ń lo bálọ́tì, àti pé wọ́n kìí pín àwọn bálọ́tì lò. Nínú àwọn ìbò tí kò le rárá, bálọ́tì kan le jẹ́ pépà lásán tí àwọn òǹdìbò máa ń kọ orúkọ àwọn aṣojú wọ́n, àmọ́ àwọn ìjọba máa ń lo àwọn àtẹ̀ẹ́lẹ̀ bálọ́tì láti dáàbò bo ìbò ìkọ̀kọ̀. Àwọn òǹdìbò máa ń di ìbò wọn sínú àpótí ní gbọ̀ngán ìdìbò. 

Ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, èyí ni wọ́n máa ń sábà pè ní "Ballot papper''. Bálọ́tì jẹ́ ọ̀rọ̀ tí wọ́n máa ń lò fún ètò ìdìbò láàárín àwọn ìgbìmọ̀ (bíi kí ẹgbẹ́ ìdàpọ̀" máa ṣe ìdìbò" àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn).

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìdìbòyàn
INEC card reader

**Ẹ̀rọ ìyẹkáàdì-wò** ti àjọ INEC náà jẹ́ ẹ̀rọ oníná béléjá fún ìṣàrídájú ìdìbò tí wọ́n ṣe láti máa ṣàyẹ̀wò àwọn Káàdì ìdìbò alálòpẹ́ (PVCs) tí àwọn àjọ tí ó ń bójú tó ètò ìdìbò ní gbogbo orílẹ̀-èdè (INEC) ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Wọ́n ṣe Ẹ̀rọ ìyẹkáàdì-wò náà fún ètò ìdánimọ̀ (ìdá ojúlówó òǹdìbò ṣáájú ìbò dídì mọ̀). Wọ́n ṣe ẹ̀rọ náà láti ṣàyẹ̀wò àwọn káàdì. ìdìbò, PVC ti ibùdó ìdìbò kan ní pàtó àti pé ọjọ́ ìdìbò nìkan ni ó lè ṣiṣẹ́.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Tẹknọ́lọ́jì
Ẹ̀ka:Ìdìbòyàn
Pufu pufu

**Puff-puff**, gẹgẹbi a ti n pe ni Nigeria, jẹ ipanu ibile Afirika ti a ṣe ti iyẹfun sisun .

Pufu pufu tí wá ni ṣẹ tí esufulawa tí o ní awọn iyẹfun, iwukara, suga, bota, iyo, omi ati eyin (èyí tí o jẹ́ iyan), àti kí o jìn sísun ní Ewebe epo sí kàn tí n mú kàn burawun awọ. Yan lulú le ṣee lo ni ibi iwukara, ṣugbọn iwukara jẹ wọpọ julọ.  Lẹhìn didin, pufu pufu le ti yiyi ní gàárì. Bíi beignet Faranse àti zeppole Ìlú Italia, àwọn pufupufu le yiyi ní èyíkéyìí tùràrí tàbí adùn gẹgẹ bí eso igi gbigbẹ oloorun, fanila ati nutmeg . Wọn lè ṣẹ iranṣẹ pẹlú fibọ èso gẹgẹ bí iru eso didun kan tàbí rasipibẹri . Àwọn ará ìlú Kamẹrúùn tẹle àwọn ẹwu-puff pẹlu àwọn èwà. 

## Àwọn orúkọ mìíràn
Àwọn orúkọ mìíràn fún oúnjẹ pẹlú **buffloaf** (tabi **bofrot** ) ní Ghana, **botokoin** ni Togo, **gato** ni Guinea ati Mali, **bofloto** ni Ivory Coast, **mikate** ni Congo, **micate** tabi **bolinho** ni Angola, **beignet** ni Faranse tabi camfranglais ni Cameroon, **legemat** in Sudan, **kala** ni Liberia, ati , **amagwinya,** tabi **magwinya** ni South Africa ati Zimbabwe . Òkìkí oúnjẹ yìí nà dé ìhà gúúsù àti ìhà ìlà oòrùn Áfíríkà, níbi tí a ti mọ̀ ọ́n jùlọ sí mandazi . 

## Wo eleyi na

## Awọn itọkasi


* 
*
Epa bimo

**Ọbẹ̀ ẹpa** tàbí **ọbẹ ẹ̀pà** jẹ́ ọbẹ ti a ṣẹ láti ẹpa, nigbagbogbo pẹlú ọpọlọpọ àwọn èròjà mìíràn. O jẹ oúnje pataki ti Afirika ṣùgbọ́n o tún jẹun ní Ila-oorun Asia ( Taiwan ), Amẹ́ríkà (pàápàá ní Virginia )   àti àwọn àgbègbè mìíràn ní àyíká àgbáyé. O tún wọpọ ní díẹ nínú àwọn agbègbè, gẹgẹ bí Argentina ariwa-oorun,   Bolivia  àti Perú,  níbití o ti lè jẹ́ nígbà mìíràn pẹlú ẹran egúngún àti pasita kúkúrú tàbí didin. Ní orílẹ̀-èdè Gánà, wọ́n máa ń jẹ ẹ́ pẹ̀lú fufu tàbí omo tuo, wọ́n sì máa ń jẹ́ adùn púpọ̀.  Ọbẹ̀ pẹlẹbẹ tún jẹ́ ọbẹ̀ àbínibí tí awọn ara ilu Benin (Edo) ní Naijiria ti wọ́n sì máa n jẹ́ pẹlú iyan.    Díẹ nínú àwọn èròjà pàtàkì tí a lo ninu ṣiṣẹ ní *Piper guineense* (irugbin uziza) àti *[[Ewúro|Vernonia amygdalina]]* (ewé kikorò).  

A sè pelu epa ta fọ si petepete,  máa npe

e ẹi epa lẹẹ. Ao fi eba, fufu, banku, kenkeà, ati beebeọ lo, aẹ jímọiIo ile.  O jẹ úunjẹ aádùun íi Naijiria, ọmọ Ghanaàatiàawọnènìyàan íiàawọn oílẹ̀-èdèeÁfíríkàa ìíràan jẹun, gẹg bíi íi Sierra Leone .  NiíGhaánà a mọ ̀ọ sií*nkatenkwan* niíeèdèAkaà.

## Ilé aworan

Fáìlì:Ground nut soup.jpg|Eso ilẹ ti a ṣe ọṣọ tabi ọbẹ ẹpa
Fáìlì:Fufu in groundnut soup with fish.jpg|Bimo epa pelu fufu ati eja
Fáìlì:Latin American Peanut Soup.jpg|Latin American bimo epa
Assétou Diakité

**Assétou Diakité** tí a bí ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún osù kejì Ọdún 1998 jẹ́ agbá bọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá fún Stade Malien àti ẹgbẹ́ orílẹ̀-ède Malian . 

Ó ṣe asojú Mali ní bi  Afrobasket fún àwọn Obìrin ní Ọdún 2019 . 

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ita ìjápọ

* Assétou Diakité at FIBA
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1998
Nkem Akaraiwe

**Nkem Akaraiwe** tí a bí ní Ọjọ́ kejìlélógún osù kejìlá Ọdún 1996 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-ède Nàìjíríà fún First Bank àti ẹgbẹ́ Nàìjíríà .

Ó kópa nínú ife àgbáyé eré bọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá ti àwọn obìrin ti ọdún 2018 (2018 FIBA Women's Basketball World Cup).

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1996
Nkechi Akashili

**Nkechi Akashili** tí a bí ní Ọjọ́ kejìlélógún Osù kejì Ọdún 1990 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti ilẹ̀ Nàìjíríà fún First Bank BC àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-ède Nàìjíríà . 

## Iṣẹ́ síse òkè- òkun
Ó kópa níbi  Afro2017 Women's Afrobasket . 

## Àwọn ìtọ́kasí


## Ita ìjápọ

* Nkechi Akashili at FIBA 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1990
Onome Akinbode-James

**Onome Akinbode-James** tí a bí ní Ọjọ́ kẹ̀sán Osù kẹta Ọdún 2000 jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti orílẹ̀-ède Nàìjíríà. Ó ṣojú orílẹ̀-ède Nàìjíríà ní bi FIBA Africa Under-16 Championship fún àwọn Obìrin . Ó gbá bọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti ilé ẹkọ́ girama fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti obìnrin ti Duke Blue Devils .  

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
A bí Onome ní Ọjọ́ kẹ̀sán Osù kẹta Ọdún 2000 ní ìlú Abẹ́òkúta, ní ìpínlẹ̀ Ogun, gúsù iwọ̀ oòrùn orílẹ̀-ède Nàìjíríà . Ó ka ẹ̀kọ́ alákọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ìlú  Abẹ́òkúta . Ó wà ní ilé ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà tó bẹ̀rẹ̀ sí gbá bọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ní ọmọ ọdún mẹ́rìnlá.  Ó gba gbígbé lọ sí Blair Academy ní Blairstown, New Jersey, níbití ó ti parí ètò-ẹ̀kọ́ ilé-ìwé gíga rẹ̀. 

## Iṣẹ́ tí ó yàn láàyò ní Ilé-ìwé gíga
Wọ́n gba Onome sí iṣẹ́ ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Blair lẹ́yìn ìdíje FIBA Africa Under-16 Championship fún àwọn obìrin . Nígbà tí ó wá ní ọdún àgba rẹ̀, ó gba àmì mẹ́tàlá, àwọn àtúnṣe mọ́kànlá ó lé mẹ́jọ, àti àwọn ìdíwọ́ méjì ó lé méjì fún eré kọ̀ọ̀kan. 

Onome sọ ọ̀rọ TED ní ilé-ìwé gíga Blair Academy lásìkò tí ó wà ní ọdún àgba rẹ̀. Ọ̀rọ̀ náà ni àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Africa, Country or Continent: The Broken Perception. 

## Iṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga
Onome bẹ̀rẹ isẹ́ ní Duke Blue Devils nípasẹ̀ olùkọ́ni àgbà Duke tẹ́lẹ̀ Joanne P. McCallie . Ní àkókó tí ó kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀, ó ní àròpin àmì mẹ́rin àti ìdíwọ́ máàrún ó lé méje fún eré kọ̀ọ̀kan. 

## Iṣẹ́ ẹgbẹ́ òkè- òkun
Onome ṣe aṣojú orílẹ̀-ède Nàìjíríà nínú ìdíje FIBA Africa Under-16 Championship fún àwọn obìnrin níbití ó ti ní àròpin àmi máàrún ó lé méje,  àti àwọn ìdíwọ́ mẹ́wa ó lé mẹ́ta àti ìrànlọ́wọ́ ẹyọ̀kan dín díẹ̀ fún eré kan ní àkókò ìdíje náà.   Ẹgbẹ́ Nàìjíríà gba àmì ẹ̀yẹ fàdákà lẹ́yìn ìjákulẹ̀ méjìdínlọ́gọ́ta sí mẹ́rìndínláàádọ́ta sí Mali ní Ìkẹyìn, tí ó sì tipa bẹ́ẹ̀ tóótun sí ìdíje U-17 ti Àgbáyé fún Àwọn Obìnrin . Nàìjíríà kò kópa nínú ìdíje náà. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 2000
Oderah Chidom

**Oderah Obiageli Chidom** tí a bí ní ọjọ́ kẹsan osù keje Ọdún 1995 jẹ́ ogbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù ãláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti ẹ̀ya Nàìjíríà-Amẹrika tí ó ńṣeré fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àwọn obìrin ti orílẹ̀ède Nàìjíríà .

Chidom ní àwọn àbúrò méjì: ọkùnrin kan, tí ó ń jẹ́ Arinze, àti obìnrin kan, tí ó ń jẹ́ Amara. Ó lọ sí Ilé-ìwé gíga Bishop O'Dowd ní Oakland, California, ó sì ṣeré ní bi ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù ãláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti àwọn obìnrin ti ilé-ẹ̀kọ́ gíga.

Ó gbá bọ́ọ̀lù fún Ilé-ẹ̀kọ́ gíga Duke .  Ó gbá bọ́ọ̀lù fún Tsmoki-Minsk.  Ó buwọ́lùwé láti gbá bọ́ọ̀lù fún Angers. 

Ó kópa nínú U17 Women's Basketball Championship. Ó tún kópa nínú 2019 EuroCup Women. Ó yege fún 2020 Summer Olympics

## Àwọn ìtọ́kasí
Oderah Chidom FIBA EuroCup Women Ifojusi 2019/2020 Akoko
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1995
Ugo Oha

**Ugochukwu Henrietta Oha** tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún Oṣù Keje ọdún 1982, ní Houston, Texas jẹ́ agbábọ̀ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti àwọn obìnrin ti Nàìjíríà-Amẹrika . Ó díje ní bi 2004 Summer Olympics pẹ̀lú ẹgbẹ́  agbábọ̀ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti àwọn obìnrin ti orílẹ̀-ède Nàìjíríà ó sì lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga George Washington .  Oha lọ sí Ilé-ìwé gíga Alief Hastings ní Houston. 

## George Washington statistiki

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1982
Rashidat Sadiq

**Rashidat Odun Sadiq**(tí a bí ní ọjọ́ kẹta osù kínní ọdún 1981 ní ìlú Ìbàdàn) jẹ̀ agbábọ́ọ̀lù omo orílẹ̀-ède Nàìjíríà.  Ó gbábọ́ọ̀lù ní ilẹ̀ Amẹrika pẹ̀lú University of Connecticut Huskies àti Oklahoma State Cowgirls . Ó tún gbábọ́ọ̀lù pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àwọn obìnrin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní 2004 Summer Olympic Games àti 2006 Commonwealth Games . 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981
Patty Aubery

**Patty Aubery** jẹ onkọwe ara ilu Amẹrika kan lati California . O fowosowopo kọ ọ *ọbe* *adiẹ fun jara Ọkàn(Chicken Soup for the Soul series)*, pẹlu *ọbe Adie fun Ẹmi Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Soul).* 

Asiwaju ti ifiagbara awon obirin, Aubery fọwọsowọpọ iwe kan ti o ni ero si awọn obinrin nikan, *Ọbẹ adiẹ fun Ẹmi Obinrin Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Woman's Soul).* Iwe naa ṣe afihan awọn itan otitọ ti awọn obinrin ti nkọju si ipenija, awọn akoko iṣoro ati isọdọtun igbagbọ. Awọn ipin naa pẹlu Igbagbọ, Ifẹ ti Ẹbi, Agbara Iwosan Ọlọrun, Ọrẹ, Ṣiṣe Iyatọ, Awọn italaya ati Awọn Iyanu. 

O farahan lori eto *"Ji!"* lori TV ni ọdun 2015.   Ni ọdun 2017 o jẹ ifihan ninu fiimu *Ọkàn ti Aṣeyọri(The Soul of Success).*  Awọn iwe-kikọ rẹ ti ni mimo pataki laarin oriṣi iranlọwọ ara-ẹni.   O jẹ oluranlọwọ si awọn iwe pupọ ni agbegbe ti iranlọwọ ara ẹni,    ọkan ati ara,  ikẹkọ,  ijakadi aye,  owo,  aṣeyọri,  ati ĭdàsĭlẹ.  Onkọwe Lisa Nichols kowe pe Aubery “ wipe o jẹ agbara fun iṣeeṣe”.  Awọn iwe rẹ ni a kà si kika pataki nipasẹ ọpọlọpọ awọn iwe afọwọṣe ara ẹni. 

## Iwe akosile
**Obe Adie fun Ẹmi Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Ọbẹ adiẹ fun Ẹmi Obinrin Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Woman's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Ẹmi Mama Tuntun(Chicken Soup for the New Mom's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe** **adie fun Ẹmi Arabinrin(Chicken Soup for the Sister's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Ẹmi Olufẹ Okun(Chicken Soup for the Beach Lover's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Baba & Ọmọbinrin Soul(Chicken Soup for the Father & Daughter Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Ẹmi Ọdọmọkunrin Onigbagbọ(Chicken Soup for the Christian Teenage Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Ẹmi Iya ton reti(Chicken Soup for the Expectant Mother's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Ẹmiti o yori kuro ninu akàn(Chicken Soup for the Cancer Survivor's Soul)** nipasẹ Jack Canfield ati Mark Victor Hansen ati Patty Aubery

**Obe adie fun Ọkàn Iwalaaye(Chicken Soup for the Cancer Survivor's Soul)** nipasẹ Jack Canfield, Bernie S. Siegel, ati Patty Aubery.

**Gbigbanilaaye(Permission Granted)** nipasẹ Kate Butler Cpsc ati Patty Aubery.

**Mu Agbara Rẹ(Capture Your Power)** nipasẹ Patty Aubery ati Mark Mirkovich.

## Awọn itọkasi
Olayinka Sanni

**Olayinka Sanni** tí a bí ní ọjọ́ kọkànlélógún osù kẹjọ ọdún1986 jẹ́ ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù sínú agbọ̀n ti Nàìjíríà-Amẹrika.  A bí ní Chicago Heights, Illinois,  Láìpẹ́ ni ó gbá bọ́ọ̀lù tí ó sì wà ní ipò àárín sí iwájú fún Phoenix Mercury ní bi WNBA àti fún Charleville-Méz ní Ìlú France - LFB. 

## Iṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga
Ní ọdún àgba rẹ̀ ní West Virginia,  ṣe Iṣẹ́ Sanni gbé ìwọ̀n mẹ́rìndílógún ó lé méjì gíga níbi eré kọ̀ọ̀kan tí ó ṣe àti àwọn àtúnṣe tí ó jẹ́ méje ó lé ẹyọọ̀kan fún eré kọ̀ọ̀kan. 

## Iṣẹ́ WNBA
Sanni jẹ́ àpẹrẹ ẹlẹ́ẹ̀kejìdínlóguñ lápapọ̀ ní bi 2008 WNBA Draft nípasẹ̀ Detroit Shock . Nínú àwọn eré mọ́kànlélọ́gbọ̀n tí ó ṣe ní àkókò rookie rẹ̀, ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú mẹsan. Ó ta ìdá àádọ́ta géérégé láti ilẹ̀ (41–82) ní àkókò tí ó jẹ àròpin díẹ̀ síi ju ìṣẹ́jú mẹwa fún eré kọ̀ọ̀kan.

Ó ń ṣeré fún Calais ní Ìlú France ní àkókò ìgba 2008 – 09 WNBA. 

Ó ń gbá bọ́ọ̀lù lọ́wọ́lọ́wọ́ fún ESB Villeneuve-d'Ascq ní Ìlú France ní àkókò ìgba 2009–10 WNBA.

## Àwọn ìṣirò iṣẹ́ tí ó ti ṣe

### Ilé-ìwé gíga
Orísun 

### WNBA

#### Ìgbà déédé

 

#### Àwọn eré ìdárayá

 

## Oore ṣíṣe
Oláyínká Sanni ńṣe àbójútó Oláyínká Sanni Foundation, tí kìí ṣe-fún-èrè tí ó ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìdàgbàsókè àwọn ọmọkùnrin àti àwọn ọmọbìrin nípasẹ̀ àwọn dídarí àti àwọn ibùdó bọ́ọ̀lù inu agbọn. Ni ọdun 2017, o gbalejo ibudó gbígbá bọ́ọ̀lù sínú agbọ̀n kan fún àwọn ọ̀dọ́mọkùnrin àti àwọn ọ̀dọ́mọbìrin ní ìlú Èkó ní orílẹ̀- ède Nàìjíríà. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1986
Taiwo Rafiu

**Taiwo Rafiu** tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún Osù Kẹ̀fà ọdún1972 ní Ìpínlẹ̀ Èkó jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n obìnrin ti ilẹ̀ Nàìjíríà.  Ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Ìlú Oklahoma ní Amẹrika pẹ̀lú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfọwọ́gbá sínú agbọ̀n ti àwọn obìrin ti orílẹ̀-ède Nàìjíríà ní bi  2004 Summer Olympics.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1972
Cecilia Okoye

**Cecilia Nkemdilim Okoye** tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá osù kẹsán ọdún 1991 jẹ́ ọmọ orílẹ̀-ède Nàìjíríà tí a bí sí orílẹ̀-ède  Amerika tí ó jẹ́ agbábọ́ọ̀lù sínú agbọ̀n ti Nàìjíríà fún BBC Etzella àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-ède Nàìjíríà . 

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
A bí ní New York sí àwọn òbí tí ó jẹ́  ọmọ orílẹ̀-ède Nàìjíríà. 

## Iṣẹ́ òkè-òkun
Ó kópa ní bi 2017 Women's Afrobasket .  ó ṣe àròpin ìwọ̀n mẹ́rin, àtúnse méjì ó lé mẹ́rin àti àwọn ìrànlọ́wọ́ ìlàjì fún eré kọ̀ọ̀kan ní àkókò ìdíje fún D’Tigress .  Àwọn ẹgbẹ́ náà gba Wúrà ní bi ìfigagbága náà .

## Iṣẹ́ orílẹ̀-ède Nàìjíríà
Arábìnrin náà gbá bọ́ọ̀lù fún ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù sínú agbọ̀n ti àwọn obìnrin First Bank ti orílẹ̀-ède Nàìjíríà ti ìlú Èkó tí a mọ̀ sí Elephant Girls nígbà ìdíje 2017 FIBA Africa champions Cup fún ìdíje obìnrin ní Angola. Ìdíje náà wáyé láti ọjọ́ kẹ̀wá di ọjọ́ kejìdínlógún Oṣù kọkànlá, ní àkókò tí ìdíje àjùmọ̀ṣe ti Ìlú Spanish kò tíí bẹ̀rẹ̀.  Ó ṣe àròpin íwọ̀n mẹwa ó lé mẹ́ta, àwọn àtúnṣe máàrún ó lé mẹ́ta àti àwọn ìrànlọ́wọ́ ẹyọ̀kan  fún eré kọ̀ọ̀kan ní àkókò ìdíje náà. 

## Àwọn ìtọ́kasí


## Ita ìjápọ

* Cecilia Okoye at FIBA 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1991
Oluchi Okorie

**Oluchi Mercy Okorie** tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlọgbọ̀n osù kẹjọ ọdún 1981 ní Ìlú Èkó jẹ́ agbábọ́ọ̀lù sínú agbọ̀n ti orílẹ̀-ède Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ rí tí ó gbábọ́ọ̀lù fún First Bank BC àti ẹgbẹ́ orílè-èdè Nàìjíríà. Ó ṣe aṣojú Nàìjíríà ní bi 2005, 2006 àti 2007 FIBA Africa Championship.

## iṣẹ́ Ìdárayá síse
Láti ogúnjọ́ sí ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá, ní gbọ̀ngàn eré ìdárayá inú ilé ní Abuja, Nàìjíríà tí wọ́n ti gbàlejò FIBA Africa Championship fún àwọn obìnrin ní ọdún 2005 . Níbi ayeye náà, Oluchi ló sojú orílẹ̀-ède Nàìjíríà tó sì gba ààmì ẹ̀yẹ wúrà.

Ní bi 2006 FIBA Africa Women's Club Champions Cup èyí tí ó kópa, Oluchi gba ààmì ẹ̀yẹ idẹ.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981
Libianca

**Libianca Kenzonkinboum Fonji**,tí wọ́n mọ̀ sí  **Libianca**, jẹ́ ọ̀kọrin Afrobeat ti won bí sí Kameroon tí ó sì ń kọrin ní ìlú Amẹ́ríkà. Ó wà lára àwọn tí wọn díje lórí ètò tí wón ń pè ní The Voice èyí tí o jẹ́ Ìràn kàn ní ìlú Amẹ́ríkà ní ọdún 2021. Ó ti ìpasẹ̀ orin àkọ́kọ́ tí tí ó pè ní "People" tí ó fí di olókìkí ní ọdún 2022, èyí tí ó jẹ́ pé Cyclothymia ní ó wù lórí. Orin "People" jẹ́ orin tí òkiki rẹ kàn dé bi ó wà ní nípò Kejì lórí Billboard kan ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà tí wón ń pè ní U.S Billboard Magazine tí ó jẹ́ tí àwọn orin Afrobeat beats tí ó sì jẹ́ ohun tí ó tán ká lórí èrò Social Media.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀ Ìgbé Ayé àti Iṣẹ́
Wọ́n bí sí Minneapolis ní Ìlú tí wọ́n pè ní Minnesota, sùgbọ́n Libianca wà láti orílè èdè Kamẹrúùn.  Ó díje nínú 21st season tí NBC tí wọn pè ní "The Voice ", níbi tí Blake Shelton tí jẹ́ Olùkọ́ni rẹ̀. She made her way to the top 20 before being eliminated. Ó jẹ́ ọ̀kọrin ní ilé-iṣẹ́ orin tí wọn pè ní 5k Records and RCA Records.

## Àwọn Orin
*'Àdákọ*

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Oxlade

**Ikúforíjì Oláìtán Abdulrahman**, tí ayé mọ sí **Oxlade**, jẹ́ Ọ̀kọrin àti Olórin tí wà lábé ilé iṣé orin kàn ní orílé èdè faransé tí ó ń jẹ́ Troniq Music, ẹ̀ka Epic records àti ilé iṣé orin mìíràn ní U.K tí orúko rẹ̀ ń jẹ́ Fuenlabrada Records. Ó di olókìkí nígbà tí orin tí ó pè ní Away jáde tí ó jẹyọ nínú àwọn àádọta orin tí Rolling Stone fẹràn julọ ní 2020. Oxlade gbà orúkọ àti àmì Africa's Next Artist ni Pandora Alákọkọ́ ní ọdún 2022. 

## Àwọn Àríyànjiyàn
Ni ọjọ kejìdínlógún ọdún 2020, Oxlade wà lára àwọn tí wọn fara pa ni ìgbà ìfi ẹ̀honú  hàn tí EndSARS ní Surulere, agbègbè kan ní Ìpínlè Èkó. Àwọn olùgbé àti àwọn tí wọn jáde láti fí fi ẹ̀honú hàn pé àsìkò yìí àti ìsèlè náà lórí àwọn èrò ayélujára ní #EndSARS, nínú àgekurú fídíò kan tí olusàkóso Oxlade ti orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ojah'B gbé sójú ẹrọ internet ní a tí rí àwọn ọlọpa tí lùú níbi tí wọn tiń fi agbára pa àtakò náà. 

Ni ọjọ kẹjọ, oṣù Kejì ọdún 2022 ni téèpù fídíò ìbálòpọ̀  tí Oxlade jáde sórí ẹ̀rọ Ayélujára Snapchat, èyí tí ódi ohun àríyànjiyàn lórí èrò Twitter. Ní oṣù Kejì ọjọ kẹwàá Ọdún 2022, Obìnrin inú Téèpù náà jáde pé òun yóò pé Oxlade ní ẹjọ́ , èyí tí ilé ẹjọ ní kìí Oxlade san ogún mílíọ́nù náírà. Ní ọjọ kejìlélógún oṣù Kejì, odun náà ní Oxlade tọrọ Ìdáríjì lórí Twitter lọ́wọ́ àwọn olólùfẹ́ rẹ àti obìnrin tí ó wà nínú fídíò náà.

## Isẹ́ Ọnà
Gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbéni Efe Ukpebor tí ilé iṣẹ Nigerian Entertainment Today ṣe ṣàpèjúwe Ohùn Oxlade, ó ní, ohùn rẹ̀ dán  bẹ́ẹ̀ síni ó wà ní ìbámu pẹ̀lú ìdàpọ̀ orin àlàígbẹ́. Ó ṣẹ àpèjúwe ohùn rẹ̀  bí afárá láàrin Alte (Afro-fusion àti experimental music expressions) àti àwọn mainstream.Àwọn orin rẹ̀ jẹ́ àdàlú Gẹ̀ẹ́sì, àti Pidgin English, nígbà gbogbo ní ó ń ṣàwarí àwọn kókó-ọ̀rọ̀ ìmísí gẹ́gẹ́ bí ìfẹ.

## Àwọn Orin
### EPs

### Singles
#### As lead artist

#### As featured artist

## Filmography

## Awards and nominations

## Àwọn Ìkọsílẹ̀

## Àwọn Ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Godwin Emefiele

**Godwin Emefiele** (tí a bí ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹjọ ọdun 1961) jẹ́ olóṣèlú ọmọ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. àti Gómìnà-àná Ilé ìfowó pamọ́ àgbà Nàìjíríà láti ọjọ́ kẹrin oṣù kẹfà ọdun 2014 títí di ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹfà ọdún 2023 tí Ààrẹ Bọlá Ahmed Tinubu pàṣẹ láti dá a dúró lẹ́nu iṣẹ́ nítorí ẹ̀sùn àwọn ìwà àjẹbánu kan. 

## Igbesiaye
Emefiele lọ Ansar Udin Primary School àti Maryland Comprehensive Secondary ní ìpínlẹ̀ Èkó, kí ó tó lọ Yunifásítì ilẹ̀ Nàìjíríà (UNN) láti tẹ ẹ̀kọ́ rẹ̀ síwájú. Ó gba àmì-èye nínú ìmò Banking and Finance, Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí ó yege jù láàrin àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ìyókù rẹ̀. Léyìn ìgbà tí Emefiele sin ilẹ̀ baba rẹ̀, ó padà sí Yunifásitì ti Nàìjíríà láti gba àmì-ẹyẹ Masters Degree nínú ìmò Finance ní ọdun 1986. Ni Oṣu Kẹfa Ọjọ 10, Ọdun 2023, Ẹka Awọn Iṣẹ ti Ipinle ṣe idaniloju imuni Emefiele nipasẹ oju-iwe Twitter osise rẹ. Iroyin fi to wa leti wipe won gbe e wa fun iforowero gege bi ara iwadii ninu ofiisi re.https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/06/12/nigeria-le-gouverneur-de-la-banque-centrale-arrete-apres-avoir-ete-suspendu_6177236_3212.html. Ni Oṣu Kini ọdun 2024, ile-ẹjọ kan ni Abuja paṣẹ fun ijọba apapọ orilẹ-ede Naijiria lati san 100 milionu naira (€100,000) ni bibajẹ fun Godwin Emefiele fun atimọle arufin.https://www.rfi.fr/fr/afrique/20240109-nigeria-la-justice-condamne-le-gouvernement-%C3%A0-d%C3%A9dommager-l-ancien-gouverneur-de-la-banque-centrale. Ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 5, Ọdun 2024, Igbimọ Ẹṣẹ Iṣowo ati Iṣowo (EFCC), fi ẹsun tuntun kan Godwin Emefiele. Godwin Emefiele ti wa ni ẹsun ti arekereke ipinnu eke ti paṣipaarọ ajeji ti $ 2 bilionu Awọn ẹsun naa sọ pe ipin naa ni a ṣe laisi awọn ipese atilẹyin. Godwin Emefiele ṣe awọn ẹṣẹ laarin 2022 ati 2023, Igbimọ naa sọ.https://www.reuters.com/world/africa/nigerias-ex-central-bank-head-emefiele-faces-fresh-charges-monday-2024-04-06/.

## Àwọn Ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Alemitu Tariku

**Alemitu Tariku Olana** ti a bini ọjọ kèji dinlọgbọn óṣu september ni ọdun 2000 jẹ elere to man sare fun idije ti ilẹ Ethiópíà.

## Iṣẹ ati Ipa Àràbinrin naa
Alemitu kopa ninu idije agbaye ti ilu Aarhus ni ọdun 2019 nibi ti arabinrin naa gba ami ẹyẹ ti silver ninu U20 ni iṣẹju 20:50 lẹyin naa logba ami ẹyẹ ti gold pẹlu team rẹ to wa lati ilu Ethiopia.

Arabinrin naa dije ninu ere idije junior ti ilẹ afirica ni ilu abidjan nibi toti yege ninu 3000 meter dash ni iṣẹju 9:33:53.

## Ami Ẹyẹ ati Idanilọla

## Àwọn Itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Ethiópíà
Oríṣi Ṣọ́ọ́ṣì Àti Àwọn Ọ̀nà Wọn.

Kíló mú ilé ìjọsìn dúró? Kíni àwọn àmì àsọ̀yè, àwọn àbùdá tí ó yà á sọ́tọ̀?
Èyí ni ohun tí a ó wò nínú ọ̀rọ̀ yìí àti ìṣọwọ́lò èdè wọn.

= Ọ̀nà Ilé Ìjọsìn Ti Pẹ́ńtíkọ́sì =
Àkọ́kọ́ tí a ma yẹ̀ wò ni ìjọ tí a ń pè ní Gẹ̀ẹ́sì ní "Pentecostal". Ó jẹ́ ọ̀nà kan ní ẹ̀sìn Kìrìtẹ́nì tí ó tẹnumọ́ iṣẹ́ ti Ẹ̀mí Mímọ́ àti ìrírí tààrà ti wíwà Ọlọ́run nípasẹ̀ onígbàgbọ́.
Àwọn ìjọ Pẹ́ńtíkọ́sì gbàgbọ́ pé ìgbàgbọ́ gbọ́dọ̀ jẹ́ ìrírí tí ó lágbára àti pé kìí ṣe nǹkan tí a ríi nípasẹ̀ àṣà tàbí ìrònú lásán. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ gbàgbọ́ pé agbára Ọlọ́run tí ń gbé láàrín wọn ní ń darí wọn.
Níhìn-ín, ìrírí tààràtà ti Ọlọ́run ni a fi hàn nípasẹ̀ àwọn ẹ̀bùn ẹ̀mí bíi sísọ̀rọ̀ ní ahọ́n èdè, àsọtẹ́lẹ̀ àti ìwòsàn.
Púpọ̀ nínú àwọn Pẹ́ńtíkọ́sì àti àwọn alámọ́dájú ro sísọ àwọn èdè mìíràn láti jẹ́ ti Ọlọ́run tàbí “ èdè àwọn áńgẹ́lì ” yàtọ̀ sí àwọn èdè ènìyàn. 

**Ọ̀nà Wọn:**

1. Púpọ̀ jùlọ àwọn Pẹ́ńtíkọ́sì ni kò kín mu ọtí tàbí tábà.

2. Àwọn obìnrin tí wọ́n jẹ́ Pẹ́ńtíkọ́sì ní àpọ́sítélì náà máa ń wọ aṣọ gígùn, wọn kì í gé irun wọn, bẹ́ẹ̀ ni wọn kì í kun àtíkè.

3. Wọ́n sì gbàgbó nípa kí a má ṣe ìgbéyàwó ṣáájú àlòpọ̀.

**Ìlò Èdè Àwọn Ìjọsìn Pẹ́ńtíkọ́sì**

1. Ní orúkọ Jésù – báyìí ni wọ́n máa ń gbàdúrà.

2. Èmí Mímọ́.

3. Pásítọ̀.

4. Àdarí ìjọ.

5. Ó ma ṣé to bá gbàágbọ́.

6. Ẹ dìde dúró.

7. Nínú Èmí Mímọ́.

8. Èmí èṣù.

9. Ìdá mẹ́wàá.

10. Ọmọ Ọlọ́run.

11. Kí gbogbo ènìyàn forí balẹ̀, kí gbogbo ojú wà ní dídì.

= Ọ̀nà Ilé Ìjọsìn Ti Kérúbù àti Séráfù =
Kérúbù àti Séráfù nígbàgbọ́ nínú lílo omi àti òróró. Wọ́n gbà pé omi ní irú agbára ìwòsàn, nítorí agbára ìbatisí àti ẹ̀mí Ọlọ́run tí ń gbé inú rẹ̀. Wọ́n tún gbàgbọ́ nínú lílo òróró ìyàsọ́tọ̀, nítorí pé Bíbélì ti Jákọ́bù kárùn-ún, ẹ̀ṣẹ̀ kẹ́rìnlá sí ẹ̀ṣẹ̀ kárùn-ún-dín-lógún (5:14-15) ti ran ìgbàgbọ́ yìí lọ́wọ́. 

**Ìlò Èdè Àwọn Ìjọsìn Kérúbù àti Séráfù.**

1. Ẹ kí alelúyà méje.

2. Ozánà.

3. Iyè.

4. Ògo.

5. Orí òkè: àwọn ló máa ń sábà lọ sí orí òkè.

= Ọ̀nà Ilé Ìjọsìn Ti Kátólíìkì =
Ẹ̀sìn Kátólíìkì jẹ́ ẹ̀sìn kan ṣoṣo, ó túmọ̀ sí pé àwọn Kátólíìkì gbà pé ẹ̀dá kan ṣoṣo ló wà tó ga jù lọ, tí wọ́n ń pè ní Ọlọ́run. Ọlọ́run Kátólíìkì ni àwọn ẹ̀yà mẹ́ta, tí a mọ̀ sí Mẹ́talọ́kan.
Ẹni tí ó ga jùlọ ni Ẹlẹ́dàá, tí a ń pè ní Ọlọrun tabi Ọlọrun Baba, tí ń gbé ní ọ̀run, tí ó sì ń ṣọ́ ohun gbogbo tí ó wà lórí ilẹ̀ ayé, tí ó sì ń darí rẹ̀. A mọ̀ ọ́n gẹ́gẹ́ bí Olúwa ọ̀run àti ayé, tí a sì ń tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí Olódùmarè, ayérayé, àìdiwọ̀n, àìlóye, àti àìlópin ní òye, ìfẹ́, àti pípé. 

**Àwọn òfin ti ilé ìjọsìn Kátólíìkì.**

1. Wọ́n gbọ́dọ̀ lọ sí "Mass" ní gbogbo àwọn ọjọ́ ìsimi àti àwọn Ọjọ́ Mímọ́.

2. Wọ́n gbọ́dọ̀ gbàwẹ̀, kí ó sì yàgò fun àwọn ọjọ́ tí a yàn.

3. Jẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ léèkan lọ́dún.

4. Gba "Communion" Mímọ́ ní Ọjọ́ àjíǹdé Kírísítì.

5. Kíyèsi àwọn òfin ti ìjọ nípa ìgbéyàwó.

**Ìlò Èdè Àwọn Ìjọsìn Kátólíìkì.**

1. Ní orúkọ baba, ọmọ àti ẹ̀mí mímọ́.

2. Mo kí ọ Màríà!

2. Olúwa yóó wà pẹ̀lú yín.

3. Ẹ káwọ́ sókè.

4. Ìyìn rere ti Olúwa.

5. Àláfíà fún un yín.

6. Màríà Mímọ́ gbàdúrà fún wa.

7. Ìyá mímọ́ Olúwa.

## Àwọn Ìtọ́ka Sí
Attahiru Jega

**Attahiru Muhammadu Jega** (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kínní ọdún 1957) jé Ọ̀mọ̀wé àti gíwá àná Yunifásítì Báyéró tí ìpínlè Kano tẹ́lẹ̀rí. Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹfà ọdun 2010, ààrẹ Goodluck Jonathan yan(pẹ̀lú ìfọwọsí ilé ìgbìmò asòfin) gẹ́gẹ́ bi alága Independent National Electoral Commission (INEC), ajo tí ó ń rí si ètò ìdìbò ní Nàìjíríà, ààrẹ yan, àwọn ilé ìgbìmò asofin sì fi owó si yíyàn rẹ̀ láti rọ́pò Ọ̀jọ̀gbọ́n Maurice Iwu, ẹni tí ó fi ipò náà lè ní ọjọ́ kejìdínlógbọ̀n oṣù kẹrin ọdun 2010. Jega nìkan ni alága ààjọ INEC tí ó se àmójútó ìdìbò Nàìjíríà méjì (ọdun 2011 àti ọdun 2015). Jega fi ipò náà kalẹ̀ ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹfà ọdún 2015, ó fi ipò náà lé Amina Zakari gẹ́gẹ́ bí ààrẹ Muhammadu Buhari se pá láṣẹ fun.

## Ìpìlẹ̀ àti Ẹ̀kọ́ rẹ̀
A bí Jega ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kínní ọdún 1957 ní Jega, Kebbi State. Ó lọ ilé-ìwé Sabon Gari Town Primary School, Jega láàrin 1963 sí 1969 fún ẹ̀kọ́ àkọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ kí ó tó tẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ síwájú ní Government Secondary School tí Birnin Kebbi. Ní ọdun 1974, ó wọlé sí Bayero University College ti Yunifásítì Àmọ́dù Béllò Zaria's, ó sì kẹ́kọ́ gboyè nínú ìmò Sáyẹ́ǹsì Òṣèlú ní ọdun 1979. He wopadà dé ipò  adarí Bayero University ní ọdun 2005.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Daniel Nathaniel

**Daniel Nathaniel**(tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù keje ọdun 1992) jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ọkùnrin eléré ìdáyará volleyball tó gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ sunshine apikers ti Akure ní orílẹ̀-èdè Nàíjíría.

## Igbèsi Aye Arakunrin naa
Daniel kaweja pẹlú Electrical Electronic Engineering to ṣèrè gẹgẹbi setter fun Sunshine Spikers team ti volleyball ni Akure, ipinlẹ ondo.

## Asèyọri
Daniel jẹ captain fun awọn ọkunrin ti volleyball team ni ilẹ naigiria lapapọ. Arakunrin naa yege ninu Volleyball league Division Akọkọ ni ilu Bauchi ni ọdun 2019.

Daniel siwaju awọn ọkunrin elere ti volleyball team ni ọdun 2019 lọsi game ilẹ afirica ni Morocco. Arakunrin naa jẹ ara awọn team to yege ninu idije Regional Unity Cup ni ipinlẹ kwara ni ọdun 2022.

## Àwọn Itọkasi
Amina Zakari

**Amina Bala Zakari** (tí a bí ní ọjọ́ kẹtalélógún oṣù kẹfà ọdun 1960) jẹ́ alága aájò Àjọ elétò ìdìbò lorílẹ̀-èdè Nàìjíríà (INEC) tẹ́lẹ̀rí. Ìyàn sípò rẹ̀ fìdí múlè ní ìgbà tí ààrẹ Muhammadu Buhari fi sí ipò náà lẹ́yìn tí sáà Attahiru Jega wá sí ìparí ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù keje ọdun 2015.

Zakari ni obinrin àkọ́kọ́ tí ó kókó dé ipò adarí àjọ INEC.
## Ìpìlẹ̀ àti Ẹ̀kọ́ rẹ̀
Zakari jẹ́ ọmọ ọba ní Ìpínlẹ̀ Jígàwà. A bi ní ọjọ́ kẹtalélógún oṣù kẹfà ọdun 1960 sínú Emir ti Kazaure, Hussaini Adamu. Zakari parí ìwé mẹ́wàá rẹ̀ ní Shekara Girls Primary School, ti Ìpínlẹ̀ Kano ní ọdun 1971 àti ìwé sẹ́kọ́ndìrì rẹ̀ ní Queens College ti ìpínlè Èkó. Ó ní àmì ẹyẹ Bachelor Science degree nínú ìmò Pharmacy(òun sì ni akẹ́kọ̀ọ́ tí èsì ìdánwò rẹ̀ da jù nígbà tirẹ̀) Yunifásítì Àmọ́dù Béllò tí Zaria ní ọdun 1980.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Bhimrao Ramji Ambedkar

**Bhimrao Ramji Ambedkar** (April 14, 1891 – December 6, 1956), je oloye ara India, adajo, onimo eto-aje, oloselu, onkọwe, onimoye ati alatunse awujo. O jẹ aṣáájú-ọnà ni ija fun awọn ẹtọ ti ẹhin ati imudogba awujọ ni India. O ṣe atilẹyin ẹgbẹ Dalit Buddhist o si ṣe ipolongo lodi si iyasoto ti awujọ lodi si awọn aibikita (Dalits). Ni akoko kanna, o tun jẹ ohun ti ẹtọ awọn oṣiṣẹ, awọn agbe ati awọn obinrin. Ambedkar jẹ alaga ti igbimọ ikọsilẹ ti Apejọ Agbegbe Ilu Índíà. O di Ofin akọkọ ati Minisita Idajọ ti ominira India. O jẹ baba ti ofin orileede India ati ọkan ninu awọn oludasilẹ ti Orilẹ-ede India.

Ambedkar jẹ ọmọ ile-iwe ti talenti nla. O gba oye oye oye ni eto-ọrọ lati Ile-ẹkọ giga Columbia mejeeji ati Ile-iwe Iṣowo ti Ilu Lọndọnu. O tun ṣe iṣẹ iwadi ni ofin, eto-ọrọ aje ati imọ-ọrọ oloselu.

Ni ọdun 1956, ti o jẹ pẹlu awọn iṣe ti kurutis ati aibikita ti o gbilẹ ni Hinduism, o gba Buddhism. Ni ọdun 1990, o ti fun ni ẹbun ni “Bharat Ratna” lẹhin ikú, ọla ara ilu India ti o ga julọ.

Ajogunba Ambedkar gẹgẹbi oluṣatunṣe awujọ ati iṣelu ti ni ipa nla lori India ode oni. Dokita Ambedkar ni a ti yan gẹgẹbi “Indian Julọ Julọ” ninu ibo ibo kan ti iwe irohin Outlook India ṣe ni ọdun 2012. O fẹrẹ to awọn ibo miliọnu 20 ni ibo ibo yii, lẹhin eyi o jẹ apejuwe bi “Eniyan India Gbajumo Julọ”.

## Àwọn Ìtọ́kasí