open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Devil in Agbada

***Bìlísì nínú Agbada*** jẹ́ eré 2021 ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà,Chinneylove Eze lo ko fíìmù náà ati Umanu Elijah lo 'ludari rẹ̀.  Awọn oṣere fíìmù náà ni Erica Nlewedim, Linda Osifo, àti Efe Irele.  Awọran ti fíìmù náà jáde ni March 2021.   Fíìmù naa ni iṣafihan pàtàkì rẹ ni Oṣu Karun ọjọ ketadinlogbon, odun 2021 àti pe o jáde ni tiata ni ọjọ keji Oṣu Keje odun 2021 àti ṣii si àwọn atunyẹwo láti ọdọ àwọn alariwisi ṣugbọn o farahan bi aṣeyọri ni ọfiisi apoti.   fíìmù náà ni atilẹyin áti àwọn eroja tí Hollywood. 

## Àwọn Akópa

* Linda Osifo bí Irene
* Efe Irele bí Okikiola
* Erica Nlewedim bí Tomi
* Uzor Arukwe bí Machado
* Akin Lewis as Otunba Shonibare
* Uche Jombo
* Alexx Ekubo
* Nosa Rex
* Etinosa Idemudia
* Desmond Elliot
* Alexander Okeke
* Soso Sobrekan

## Idite
Awọn ọdọbinrin mẹta Irene, Okikiola, àti Tomi ṣe ifọwọsowọpọ láti wa ona bi won o se mu ijakule ba Otunba Shonibare,  oloselu ti ko laanu. won ni lati wa ona ti won o gba wọ inu ile re nla tí o ni aabo pupọ àti tí ko ṣee ṣe. 

## Awọn itọkasi
Descent (2017 film)

**Descent** jẹ́ fíìmù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí Bridget Phathudi kọ, Abdulfatai Awal tí Nwankwo Chibuzor ṣe àti oludari rẹ̀ ni Abdulfatai Awal.   Fíìmù naa ṣe afihan ni sinima ni Oṣu kejila ọjọ kini ọdun 2017. Fíìmù naa n se ṣapejuwe àwọn ọran tí o jọmọ idile, ogun oloro, ifẹ, ẹ̀san àti ọpọlọpọ nkan die sii. Descent ti gba Aami Idanimọ fun Aworan Tirela Kariaye tí o dara julọ àti ni ọdun tí o gba Aami Eye fíìmù Pataki (SMA) ni Orilẹ-ede Gambia.  

## Afoyemọ
Fíìmù naa n sọ ìtàn kan tí àwọn ọba abẹ́lẹ̀ méjì tí ojúkòkòrò àti òùngbẹ fún agbára àti ẹ̀san mú wọn wá sínú ìpalára fún ẹbí ara wọn. Fíìmù naa jẹ apapo ere àti iṣe bi ifura àti awọn ẹdun le fi àwọn oluwo re si eti kan ati ni omije. Fíìmù naa ṣe afihan itan-akọọlẹ otitọ tí Afirika ti idile, iwa-ipa, igbẹkẹle, ojukokoro àti agbara. 

## Àwọn Akópa
Diẹ ninu àwọn oṣere pataki ninu fiimu naa pẹlu; 

* Zack Orji bi Kalu Achebe

* Matt Stern bi Andrew Morgan
* Palesa Madisakwane
* JT Medupe
* Tayo Faniran
* Benedikt Sebastian

## Awọn itọkasi
Àpá Lagos

**Apá** jẹ́ ọ̀kan lara àwọn ìlu tí ọjọ rẹ̀ pẹjulọ labẹ ijọba ibilẹ  Agbadrigi no ijọba ipinlẹ Eko,Aṣeeṣe ọmọ Odudua lati ile ifẹ̀ tojẹ awori lotẹ ilu yi do ni ọrundun kejila (1200 AD).
Ni ila oorun o paala pẹluu Agbadarigi,ni iwọ oorun o paala pẹlu Inọgi,ni guusu opaala pẹluu okun ni ẹnubode sẹmẹ,ni ariwa o paala pẹluu Ọsa to lọsi ipinlẹ ogun
## Ìtàn ìlú Apá
## Àwọn ti Apá ṣakoso
## Awọn adugbo towa ni Apa
## Awọn ọba toti jẹ
Chico Ejiro

**Chico Ejiro** (tí a bí ní **Chico Maziakpono;** kú lójó 25 Oṣù Kejìlá ọdún 2020)  jẹ́ oludarí fíìmù Nàìjíríà , ònkọ̀wé eré ìtàgé, àti olupìlẹṣẹ̀. Ejiro jẹ́ ọmọ Isoko, Delta, Nàìjíría, tí ó kọ èkọ́ iṣẹ-ogbin ní ilé ìwé Èkó gíga. Ara iṣẹ́ nlá rẹ̀ jẹ́ aṣojú ti iran keji ti o bẹ̀rẹ̀ ní àwọn ọdún 1990 nígbàtí ohun èlò ìṣelọ́pọ̀ fídíò olówó pókú ti bèrè sí ní wà ní orílẹ̀-èdè náà. 

Wón má ń pe ní Mr. Prolific. Ó ṣe ìtọ́sọ́nà àwọn fíìmù tí o ju 80 lọ láàrin àkókò ọdún márún. Ó ṣe àfihàn àwọn ìtàn tí ó ní ìbátan pẹ̀lú àwọn ọmọ Nàìjíríà. Wọ́n gbe sí inú ìwé ìròyìn *The New York Times*,  ati Iwe ìròhìn *Time Magazine* ni ọdún 2002. 

Ìyàwó rè ni Joy Ejiro, tí wọ́n sì bi ọmọ mẹ́rin. Ó ní àwọn ọmọ ìyá méjì: Zeb Ejiro, ati Peter Red Ejiro.

Ejiro ṣẹ ìfihàn nínu ìwé ìpamọ́ 2007 *Welcome to Nollywood*, eyiti o sọ bí o ṣe ṣe *Family Affair 1* àti *Family Affair 2*.
## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2020
Ruth Ndulu Maingi

**Ruth Ndulu Maingi** tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógún Osù kàrún Ọdún 1983, jẹ́ òṣèré orílẹ̀ ède Kenya kan .  Ó jẹ́ olókìkí fún àwọn ipa  tí ó ti kó nínú àwọn eré oníse *18* *[[:en:18_Hours|Hours]]*, *The Distant Boat* and *Midlife Crisis*.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
A bí ní ọjọ́ kejìlélógún Osù kàrún Ọdún 1983 ní ìlú Machakos, orílẹ̀ ède Kenya tí ó sì jẹ́ ẹ̀ẹ̀kẹ̀rin nínú ọmọ ìyá mẹ́fà.  Ó lọ sí Kathiani High School àti Township Muslim Primary School ní Machakos fún ẹ̀kó rẹ̀. Ó parí ìwé-ẹ̀kọ́ gíga ní ẹ̀ka ìṣèdúró  (insurance) lẹ́yìn ilé-ìwé gíga. 

## Iṣẹ́
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníjó. Síbẹ̀, ó padà lọ se iṣẹ́ ìse láti ní isẹ́ kan. Ó sì darapọ̀ mọ́ Kenya National Theatre Performing Arts School fún ọdún méjì. Ní ọdún 2007, ó darapọ̀ mọ́ Kigezi Ndoto Musical Theatre Performances. Lẹ́yìn náà ní ọdún 2008, ó lọ sí orílẹ̀ ède India ó sì kópa *Sauti Kimya* ati *Githa* . 

Ní ọdún 2011, ó ṣe eré oníse àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú eré "*The Marshal of Finland"* . Ní ọdún kan náà, wọ́n yàn án fún ipa aṣáájú nínú járá amóhùnmáwòrán *Lies that Bind*, èyítí ó ṣì jẹ́ àkọ́kọ́ eré amóhùnmáwòrán rẹ̀. Nínú járá ńà, ó kó ipa 'Salome', ìyàwó kẹta àti ìfẹ́ òtítọ́ Richard Juma, àti ìyàwó kẹta. Lẹ́yìn náà ní ọdún 2013, ó kópa nínú eré olókìkí Swahili "*Mama Duka* pẹ̀lú ipa orúko eré náà.  Fún ipa rẹ̀, wọ́n dáa lọ́lá ní bi ayẹyẹ 2014 Africa Magic Viewers Choice Awards . 

Ó kó ipa pàtàkì gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni nínú járá amóhùnmáwòrán "The Team" pẹ̀lú Media Focus on Africa tí Dreamcatcher ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Ní ọdún 2014, ó kópa nínú àwọn eré méjì: *The Next East African Film Maker* àti *Orphan* .  Ní ọdún 2018, ó ṣe àkọ́kọ́ eré Nollywood pẹ̀lú eré "Family" tí Lancelot Imasuen kọ́kọ́ ṣe adarí rẹ̀. 

## Eré tí ó ti kópa

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ará Kẹ́nyà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Category:Awọn awoṣe obinrin ara Naijiria
Ẹ̀ka:Category:Awọn oṣere ara ilu Naijiria ti ọdun 21st century
Ẹ̀ka:Category:Awọn irin-ajo 1960
Ẹ̀ka:Category:Awon Odò ilẹ̀ Nàìjíríà
Ayẹyẹ fíìmù gbogbo obìrin káríayé ni Salé

**Ayẹyẹ fíìmù awọn Obirin Káríayé ti Salé** ( Larubawa : المهرجان الدولي لفيلم المرأة بسلا) tabi **FIFFS**, jẹ ajọdun fiimu ti o waye ni Salé, Morocco.   

Ti a ṣeto nipasẹ Ẹgbẹ Bouregreg labẹ ìṣàkóso ti Ọba Mohammed VI pẹlu ero lati ṣe igbega si sinima obinrin ati fifi awọn obinrin han ni sinima, ajọdun naa ni a ṣẹda ni ọdun 2004     atẹjade keji wáyé ni ọdun 2006. O ti jẹ iṣẹlẹ ọdọọdun lati ọdun 2009  (with the exception of 2020, due to the Covid-19 pandemic). (ayafi ti ọdún 2020, nitori ajakaye-arun Covid-19).  

Nibi atẹjade akọkọ, gbogbo awọn adájọ sì jẹ obìnrin, alàkóso won ni Narjiss Nejjar olùṣe fiimu Moroccan. 

## Awọn itọkasi
Mbeki Mwalimu

**Mbeki Mwalimu** jẹ́ òṣèré ará Kenya, olùdásílẹ̀ àti olùdarí tí ó ju ọdún mẹ̀wá lọ nínú eré ìtàgé àti ìrírí TV. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ ní ibi ìṣeré ti Kenya ní ọdún 2004 ní Mbalamwezi Players ṣaájú kí ó darapọ̀ mọ́ Festival Of Creative Arts (FCA) ní ọdún 2007 àti pé láti ìgbà náà, ó ti di orúkọ tí a mọ̀ mó ọ gẹ́gẹ́ bí òsèré orí ìtàgé àti eré oníse, olùṣàkóso ìṣelọ́pọ̀, olùdarí eré orí ìtàgé àti olùdásílẹ̀. 

Ò jẹ́ olókìkí fún àwọn eré orí ìtàgé làárín FCA àti fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Zoe Mackenzie nínú eré Swahili telenovela *Selina*  ní ọdún 2018 lórí Maisha Magic àti pé ó tún se ìfihàn nínú eré *<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Sincerely_Daisy" rel="mw:ExtLink" title="Sincerely Daisy" class="cx-link" data-linkid="8">Sincerely Daisy</a>*, èyítí ó ṣe àfihàn lórí Netflix ní Ọjọ́ kẹ̀sán Oṣù Kẹ̀wá , Ọdún 2020. 

## Iṣẹ́
Ó ti ṣiṣẹ́ bí olùgbékalẹ̀ èto TV ní Kenya Broadcasting Corporation tí ó sì jẹ́ olóòtú èto *[https://www.kbc.co.ke/good-morning-kenya-on-kbc/ Good Morning Kenya]* àti *The Ultimate Choir* .

Ó bẹ̀rẹ̀ ìpìlẹ aṣọ ìtàgé rẹ̀ *Padà sí ìpìlẹ̀* ní ọdún 2018,  pẹ̀lú èrò láti kópa nínú ìdàgbà sókè ìgbésí ayé eré orí ìtàgé ní Kenya.

Ó tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ kan ní  Kenya Actors Guild (KAG).

Ó bẹ̀rẹ̀ The Mbeki Mwalimu Initiative (TMI), ìpìlẹ̀ kan tí ó gbèrò láti yí ìgbésí ayé àwọn ọmọ tó nílò ìrànlọ́wọ́ nípasẹ̀ ìpèse ohun èlò àti ìmọ̀ràn.

## Àwọn Ààmì Ẹ̀yẹ
Ó gba ààmì ẹ̀yẹ Olùdarí eré orí ìtàgé tí ó dára jùlọ ní ọdún 2018 - Ààmì Ẹ̀yẹ Sanaa. 

## Àwọn ìtọ́kasí
 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Teni (olórin)

**Teniola Apata**, tí a bí ní 23 Oṣù kejìlá ọdún 1992, tí a mọ̀ sí **Teni**, jẹ́ akọrin ati amúlúdún ọmọ orílẹ̀ èdè  Nàìjíríà.

## Ìgbésí ayé àti ìbẹ̀rẹ̀ orin rẹ̀
A bí Teni ní 23 Oṣù kejìlá ọdún 1992,  ni ìpínlẹ̀ Èkó. Ó jẹ́ àbúrò olórin ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí à ń pè ní Niniola .  

Ó kàwé ni lé ìwé gírámà Apata Memorial High School. Ó sì kàwé ni ilé ìwé gíga America Intercontinental University níbi tí ó ti gboyè nínú imọ ìṣàkóso ìṣòwò iṣowo. 

### 2016-2019: ''Fargin, Askamaya ati Awọn igbasilẹ miiran''

Orin tí Teni kọ́kọ́ kọ ní "Amen" nígbà tí ó wà ní ìgbà ti Shizzi ń ṣe àkọ́so rẹ lábẹ́ rẹ́kọ́ọ̀dù "Magic Fingers Record". Ó kúrò nibẹ lọ sí Doctor Dolor ní ọdún 2017.  

Òkìkí rẹ bẹ̀rẹ̀ sí ní gbòòrò lẹ́yìn tí ó kọ  “Fargin” ní oṣù Kẹ̀sán ọdún 2017. Ìlú sì mọ ọkà lẹ́yìn tí ó kọ "Askaya", "case" àti "Uyo meyo" 

Askamaya wà ní ipò karun dínlógún ní àwọn orin ogún tí wọ́n yà sọ́tọ̀ ní MTV Base,ti ó jẹ́ orin tí wọ́n nifẹ sí jùlọ ní ọdún 2018.

### Àwọn amàṣàjọ orin rẹ̀ kookan

## Àwọn ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1992
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Nàìjíríà
[Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá]]
Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ẹ̀sìn Hinduism

thumb|Om, aami ti Hinduism.

**Hinduism** jẹ ẹsin India, eyiti o jẹ ẹsin kẹta ti o tobi julọ lẹhin Kristiẹniti ati Islam.

## Awọn oniwadi eniyan
center|frameless|393x393px

## Wo eleyi na

* Ẹ̀sìn Búddà
* Índíà

Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn
Ọyẹ́

**Ọyẹ́** jẹ́ àsìkò kan lápá ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà tí ó má a ń wáyé láàárín ìparí oṣù kọkànlá sí àárín oṣù kẹta ọdún. Ó jẹ́ àsìkò ẹrùn tàbí ọ̀gbẹlẹ̀ tí ó máa ń fa eruku.  Orúkọ náà farajọ ọ̀rọ̀ náà ọyẹ́, ní èdè  Twi. Ó má a ń jẹ́ àsìkò òtútù, ní àwọn àgbègbè mìíràn ẹ̀wẹ̀, ó máa ń jẹ́ àsìkò oru, èyí máa ń dá lórí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ojú ọjọ́ ní irú àgbègbè bẹ́ẹ̀.

Afẹ́fẹ́ **Ọyẹ́** máa ń fẹ́ lásìkò ẹ̀rùn tàbí ọ̀gbẹlẹ̀, ní àsìkò tí ọ̀òrùn kì í fi bẹ́ẹ̀ ràn dáradára.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Àkànlò èdè áyàwòrán

E̩wà èdè ni àkànlò èdè jé̩ nis̩e ni àkànlò èdè máa ń ya àwòran sí o̩kàn e̩ni tí ó bá gbo̩ sétí tàbí tí ó bá kà á nínú ìwé. Ìtumò̩ méjì ni àkànlò èdè máa ń ní: Ìtumò̩ eréfèé àti Ìtumò̩ ìjìnlè. 

Ajíbóyè (2002:57) s̩e àpèjúwe àkànlò – èdè ayàwòrán gé̩gé̩ bíi àwo̩n hóró ò̩rò̩, àpólà tàbí gbólóhùn tí as̩afò̩ lò láti mú adùn èdè wo̩nú afò̩ rè̩.  Ajiboye (2002: 58 – 91) la àwo̩n àkànlò èdè ayàwòrán tó wó̩pò̩ nínú lítírés̩ò̩ alohùn Yorùbá sílè̩ báyìì:

1.	Àfidípò

2.	Àfiwé tààrà

3.	Àfiwé e̩lé̩lò̩ó̩

4.	Ìfohunpèèyàn

5.	Àwítúnwí

6.	Àsọrégèé

7.	Àjùmò̩rìn ò̩rò̩

8.	Ìfìrómò̩rísí

9.	Ìfò̩rò̩dárà

10.	Ìwó̩hùn
Historic Centre of Arequipa

Ni osu kejila odun 2000, UNESCO kede ibi historical center of Arequipa gẹgẹ bi World Heritage Site, nipa  sisọ awọn ohun wọnyi:

: "Ibi *historical center of Arequipa jẹ apẹrẹ ornamented architecture, osi duro gẹgẹbi  iṣẹ asetan ti ojade lati iparapọ awọn  iwa ti oyinbo ati  awọn abinibi.Ilu amunisin ti o ni awọn ipenija nipasẹ awọn ipo ti iseda, awọn ipa abinibi, ilana iṣẹgun ati ihinrere ati fun oju iṣẹlẹ adayeba iyalẹnu kan. ”* 

none|thumb|Map of the historical cennre

## Àpèjúwe
Ile-iṣẹ itan ti Arequipa, ti a ṣe sinu apata sillar folkano, duro fun isọpọ ti awọn imọ-ẹrọ ile Yuroopu ati abinibi ati awọn abuda, ti a fihan ninu iṣẹ iyalẹnu ti awọn ọga ileto ati Criollo ati awọn masons India. Ijọpọ awọn ipa yii jẹ afihan nipasẹ awọn odi ti o lagbara ti oyi ilu ka, awọn ọna opopona ati awọn ibi isere, awọn agbala ati awọn aaye ṣiṣi, ati ọṣọ Baroque intricate ti awọn igbagede rẹ.
none|thumb|Monastery of Santa Catalina
Lamu old Town

Lamu tàbí Ìlú Lamu jẹ́ ìlú kékeré ni erékùṣù Lamu, tí o jẹ́ apá kan lára Lamu Archipelago ni Kenya. Ó wà ní ìwọ̀n ẹsẹ̀ bàtà 341 (212 mi) ní ojú ọ̀nà ilá-oòrùn àríwá tí Mombasa ó sì parí sí èbúté Mokowe, níbi tí a níláti gba ọ̀sà kọjá lọ sí Erékùṣù Lamu. Òun ni Olú iléeṣẹ́ àgbègbè Lamu àti Ibùdó Ohun Àjogúnbá Àgbáyé ti UNESCO.

Ilé agbára Lamu tó wá níwájú ọ̀sà tí wọ́n kọ lásìkò Fumo Madi Ibn Abi Bakr, Sultan ti Pate, tí wọ́n parí lẹ́yìn ikú rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ 1820s. Mọ́ṣáláṣí mẹ́tàlélógún, pẹ̀lú Mọ́ṣáláṣí Riyadha tí wọ́n kọ́ ní ọdún 1900 àti ibùgbé kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ ló wà ní ìlú náà.

### Ìtàn ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀
Ojúlówó orúkọ ìlú náà ni Amu, èyí tí àwọn Áráàbù pé ní Al - Amu tí àwọn Pọ́tugí pè ní "Lamon". Àwọn Pọ́tugíl lo orúkọ yìí fún àpapọ̀ erékùsù torí pé Amu ni olú ibùdó. 

Ojúlówó orúkọ ìlú náà ni Amu, èyí tí àwọn Áráàbù pé ní Al - Amu tí àwọn Pọ́tugí pè ní "Lamon". Àwọn Pọ́tugíl lo orúkọ yìí fún àpapọ̀ erékùsù torí pé Amu ni olú ibùdó.

Ìlú Lamu ní erékùṣù Lamu ni ìlú Kenya tí ó tí wá tipẹ́, tí o sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ojúlówó ibùdó Swahili ni Ilà oòrùn Adúláwọ̀. A gbàgbọ́ pé wọ́n da sílẹ̀ ni 1370.

Lóde òní, Mùsùlùmí ni púpọ̀ nínú àwọn olùgbé Lamu.
Ilojo Bar

**Ilojo Bar**, tí wọ́n tún ń pè ní Ilé Ọláìyá tàbí Casa da Fernández jẹ́ ilé ìṣẹ̀ǹbáyé tí wọ́n kọ́ bí ti àwọn Brazil tí ó wà ní Tinubu Square, Lagos Island, Ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà .  

## Orúkọ "Ilojo Bar"
Lẹ́yìn tí wọ́n tá ilé náà fún Alfred Omolona ní ọdún 1933, o yí orúkọ rẹ dà sí “Ilojo" èyí tí ó jẹ́ orúkọ ìlú rẹ̀ “Ilojo" ní Ìjẹ̀sà Ìṣù ni Ipinle Ekiti. 

## Àwọn ìtọ́kasí
ABBA

**ABBA** jẹ́ ẹgbẹ́ were an Sweden olórin pop ará Swídìn tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ìlú Stockholm ní 1972, pẹ̀lú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tó ní akọrin Agnetha Fältskog, Anni-Frid Lyngstad, Björn Ulvaeus àti Benny Andersson.

## Àwo-orin

* *[[Ring Ring]]* (1973)
* *[[Waterloo]]* (1974)
* *[[ABBA (album)|ABBA]]* (1975)
* *[[Arrival (ABBA-album)|Arrival]]* (1976)
* ** (1978)
* *[[Voulez-Vous]]* (1979)
* *[[Super Trouper]]* (1980)
* *[[The Visitors]]* (1981)
* *[[Voyage]]* (2021)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹgbẹ́ olórin
Billie Eilish

**Billie Eilish Pirate Baird O'Connell** ( ; tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù Kejìlá ọdún 2001) jẹ́ akọrin ọmọ orílè-èdè Amerika. Ó di gbajúgbajà ní ọdún 2015 nígbà tí ó ṣe àgbéjáde orin "Ocean Eyes", tí arákùnrin rẹ̀ Finneas O'Connell kọ sílẹ̀. Ní ọdún 2017, ó sàgbéjáde orin extended play (EP), *[[Don't Smile at Me]]*.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Agnetha Fältskog

**Agnetha Fältskog** (oruko abiso **Agneta Åse Fältskog**, Jönköping, Sweden, 5 April 1950)  je olorin ara Sweden, to gbajumo daada gegebi asiwaju akorin ati akoweorin egbe olorin pop ABBA.

## Itokasi
Anni-Frid Lyngstad

**Anni-Frid „Frida“ Synni Lyngstad** (Narnik, Norway, 15 November 1945) je ara Sweden akori asaju ati amorindun egbe olorin pop ABBA.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1945
Old town of Ghadames

**Old town of Ghadames** () ni ó jẹ́ ìlú atìjọ́ kan tí wọ́n ń pè ní Ghadames, tí ó wà ní orílẹ̀-èdè Libya tí ó sì jẹ́ ìkan nínú ìlú tí ó wà ní ilẹ̀ aṣálẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Libya tí wọ́n ń pè ní  "***Jewel of the Desert***" wọ́n fi ìlú náà sí abẹ́ UNESCO world heritage ní ọdún  1986.

## Ètò ìkọ́lé wọn

Ìlú Ghadames ni ó pín sí ìletò méje tí wọ́n já pọ̀ mọ́ra wọn láti di ìlú ńlá kan. Àwọn ilé tí eọ́n kọ́ náà ni ó bá ìlànà ìkọ́lé ní àwọn ilé aṣálẹ̀ mu látàrí bí ][om]]  ṣe wọ́n níbẹ̀. Bí wọ́n ṣe kọ́lé gbe ara wọn wọ̀nyí ni ó mú kí ooru gbígbóná ibẹ̀ ó dínkù.
Medina of Essaouira

**Medina of Essaouira**, tí a mọ̀ sí Mogador tẹ́lẹ̀ ni ó jẹ́ ìdá kan nínú ìdá mẹ́rin ìlú  Medina tí ó wà ní  Essaouira, ní orílẹ̀-èdè Morocco. Àjọ  UNESCO sọ ibẹ̀ si ibi àbojúwò World Heritage Site ní ọdún 2001.

## Ìtàn

Essaouira ni ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìlú tí ó yàtọ̀ gidi láti òrùndún Kejìdínlógún tí wọ́n kọ́ pẹ̀lú ìlanà ìjẹ gaba àwọn ọmọ ogun àmúnisìn ṣe gbe kalẹ̀  ní apá àríwá Ilẹ̀ Adúláwọ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìpìlẹ̀ ìlú náà ni ó ti jẹ́ ojúkò okòwò orí omi tí ó so orílẹ̀-èdè  Morocco àti àwọn ìyàngbẹ ilẹ̀ Saharan pẹ̀lú  Yúróòpù ati gbogbo àgbáyé.

## Àwọn orísun

## ÀWọn ìtọ́ka sí
Medina of Tetouan

**Medina of Tetouan** ni ó wà ní ara àwọn ìpín mẹ́rin ilẹ̀ Medina ní Tetouan ní orílẹ̀-èdè Morocco. Àjọ UNESCO sọ ibẹ̀ di  World Heritage Site ní ọdún 1985.

## Ìtàn
Tétouan ni ó jẹ́ ìkan nínú àwọn ìlú tó lààmì-laaka ní àsìkò ìpolongo ẹ̀sìn Mùsùlùmí, ìyẹn láti ọ̀rùndún kẹjọ sìwájù si. Ìlú yí jẹ́  ìlú tí ó so Morocco àti Andalusia  pọ̀. Àwọn ọmọ bíbí Andalusia ni wọ́n tún ìlú náà gbé sókè lẹ́yìn tí wọ́n gba ìlú wọn padà lọ́wọ́ àwọn àmúnisìn Spain . Èyí ni a lè rí lára àwọn ìṣọwọ́ kọ́lé wọn tí ó fi hàn gbangba wípé wọ́n ti fìgbà kan wà lábẹ́ ìmúnisìn rí. Lóòtọ́ ni ìlú yí jẹ́ ìlú kékeré ní ẹkùn Medina, àmọ́ kò sí làbẹ́ ìmúnisìn kan kan mọ́ lẹ́yìn tí wọ́n ti gbàá padà.
.

## Àwọn ẹ̀rí má a jẹ́mi nìṣó

## Àwọn ìtọ́ka sí
Medina of Sousse

**Medina of Sousse**  ni ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpín mẹ́rin ilẹ̀ Medina ní Sousse, Governorate of Sousse, ní orílẹ̀-èdè  Tunisia. Àjọ UNESCO sọ ibẹ̀ di  World Heritage Site ní ọdún 1988. Ìlú yí fi àpẹẹrẹ ìṣèjọba ẹ̀sìn Mùsùlùmí hàn pẹ̀lú àwọn ilé aláràmbara tí wọ́n ti kọ́ ní aìmọye ọdún ẹ́yìn ní agbègbè Maghreb.
Lára rẹ̀ ni:  Kasbah, fortification àti  Great Mosque of Sousse. Lóde òní, ìlú Medina ni ilé ìṣẹ̀mbáyé  Archaeological Museum of Sousse wà. 

## Ìtàn
Ìlú Median ti Sousse ni ó wà ní  Tunisian Sahel tí ó sì ní àwọn ilé àwòdamiẹnu tí wọ́n dá dúró tí wọ́n sì dá yàtọ̀, èyí rí bẹ́ẹ̀ látàrí wọ́n ti kọ́ àwọn ilé wọ̀nyí láti ìgbà tí ọ̀làjú ẹ̀sìn Islam kọ́kọ́ dé ni  , èyí ni ó fi jẹ́ kí ó wà lára àwọn ilé tí ti pẹ́ jùlọ nínú ìtàn tí ó sì tún sọ bí ìtàn ẹ̀sìn Islam ṣe tàn ká. ní agbègbè Maghreb. Ìdí tún ni wípé ìlú MedIna nílò ààbò tó péye lọ́wọ́ àwọn adàlúrú àti àwọn olè nígbà náà   .
Ìṣọwọ́ gbé ilé kíkọ́ kalẹ̀ ní ìlú náà fi bí ọ̀làjú tí ẹ̀sìn Islam mú wá nígbà náà ti láyéòde òní nlbí ó ṣe lágbára tó. Àwọ ọnà àti ọ̀nà ìkọ́lé nígbà Aghlabid ni ó fi hàn wípé wọ́n mú lele lórí ààbò nípa kíkọ́ ilé ìṣọ́ fún àwọn ọmọ ogun láti lè dojú kọ àwọn ọlọ̀tẹ̀ tàbí ọ̀tá tí wọ́n bá fẹ́ kọ lù wọ́n.    


Remparts de la médina de Sousse, 23 septembre 2013 (33).jpg|Tower of the Medina of Sousse
Remparts de la médina de Sousse, 23 septembre 2013 (06).jpg|Wall of the Medina
Remparts de la médina de Sousse, 23 septembre 2013 (02).jpg|Medina of Sousse Sign of UNESCO World Heritage
Remparts de la médina de Sousse, 23 septembre 2013 (24).jpg|Walls of the Medina of Sousse
Remparts de la médina de Sousse, 23 septembre 2013 (26).jpg|One of the gates of the Medina
Medina of Sousse-130324.jpg|Mosque of the Medina of Sousse
Medina of Sousse-130323.jpg|Ribat of the Medina of Sousse


## Àwọn ìtọ́ka sí
Ichan Kala

**Ichan Kala** () ìlú tí wọ́n mọdi  yíká  tí ó wà ní Khival ní Ùsbẹ̀kìstán Ìlú yí ti wà lábẹ́ ìnojúwò ati ìdáàbòbò àjọ  World Heritage Site  láti ọdún 1990. 
Ìlú àtijọ́ yí ní àwọn ibi ìtàn ní agbáyé tí ó tó àádọ́ta tí wọ́n sì ti wà láti ọ̀rùndún kejìdínlógún tabí kọkàndínlógún sẹ́yìn. Fún àpẹẹrẹ,  Mọ́sálásí Djuma ni wọ́n kọ́ ní àárín ọ̀rùndún Kẹwàá tí wọ́n sì tún Mọ́sálásí náà kí ní ọdún 1788 sí 1789.

Ohun tí ó ṣe pàtàkì jùlọ tí ó fijú hàn ní Ichan Kala ni àwọn bíríkì alámọ̀ tí wọ́n fi mọ géètì yíká ìlú náà.  Bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé wọ́n ti fi ìpìlẹ̀ ìlú náà lélẹ̀ ní nkan bí ọ̀rùndún kẹwàá tí ó jẹ́  tí wọ́n sì fi ìpìlẹ̀ àwọn odi náà lélẹ̀ ní àárín ọ̀rùndún kẹtalélógún tí wọ́n sì tun ṣe láìpẹ́

## Gallery

Image:KhivaWestGate.jpg|West gate
Image:KhivaStreet.jpg|A street in the Old City
Image:KhivaSayidAlauddin.jpg|Inside the Mausoleum of Pahlavān Mahmoud


## Àwọn ìtọ́ka sí

## Àwọn ìjásóde

*Ichan Kala - UNESCO World Heritage Centre

Ẹ̀ka:Ùsbẹ̀kìstán
Tallinn Old Town

**Tallinn Old Town** () is the oldest part of Tallinn, Estonia. Old Town of Tallinn has managed to wholly preserve its structure of medieval and Hanseatic origin. Old Town represents an exceptionally intact 13th century city plan. Since 1997, the area has been registered in the UNESCO World Heritage List. The old town is bordered by the Walls of Tallinn. Its area is 113 ha and there is a buffer zone of 2,253 ha.

The majority of the Old Town's structures were built during the 13th–16th centuries.

During World War II, notable destructions took place in 1944 during so-called March Bombing (). About 10% of the buildings in the Old Town were destroyed.

## References

## External links

* About old town, visittallinn.ee
*Tallinn Old Town, www.visitestonia.com
Old Towns of Djenné

Ìlú  **Old Towns of Djenné** jẹ́ ílú tí èrò pọ̀ sí gidi tí ó wà ní Djenné, ní orílẹ̀-èdè Mali.  Àwọn ibi mẹ́rin kan wà nílú yí tí wọ́ n ń gbé ìlú yí níyì, àwọn  ni: Djenné-Djeno, Hambarkétolo, Kaniana àti Tonomba. Ọdún 1988 ni àjọ UNESCO fi ìlú yí sí abẹ́ ìbojúwò wọn ni  World Heritage list.

## Ìtàn
Àwọn ará Djenné ti ń gbé ìlú wọn láti nkan bí ọdún 250 B.C., Ìlú yí tún di ojú ọjà àti ojúkò pàtàkì fún àwọn olùta góòlù. Ní ọ̀rùndún kẹẹ̀dógún sí ìkẹrìndínlógún sẹ́yìn, ìlú yí jẹ́ ibi tí ẹ̀sìn Islam ti gbilẹ̀ dára dára tí àwọn ènìyàn sì ń kọ́ nípa ẹ̀sìn náà níbẹ̀. Púpọ̀ àwọn ilé àtjọ́ tí wọ́n tó ẹgbẹ̀rún méjì tí wọ́n fi àpáta kọ́ ni wọ́n ṣì wà ní ìdúró títí di òní àwọn ilé náà ni wọ́n pè ní (*toguere*). Wọ́n kọ́ àwọn ilé náà láti fi dẹ́kun ìṣẹ̀lẹ̀ omíyalé ni .

## Àwọn orísun

## ÀWọn ìtọ́la sí
Jewish Quarter and St Procopius' Basilica in Třebíč

**Jewish Quarter and St Procopius' Basilica in Třebíč** ni ó jẹ́ orúkọ tí wọ́n fi sílẹ̀ sí abẹ́ iṣẹ́ àkànṣe àjọ  UNESCO World Heritage site in Třebíč, Czech Republic.

Àwọn ìletò tó wà níbẹ̀ ni: 
*  Jewish Quarter of Třebíč
* àti St. Procopius Basilica in Třebíč

## Àwọn ìtọ́ka sí
Rinsa Malone

Rinsa Malone jẹ akọrin ati grime MC lati North West London. A bi ni Paddington o si dagba ni Camden o si lọ gbogun ti fun orin rẹ “Ṣi Oju Oju Kan” eyiti o jade ni ọjọ 6 Oṣu Kini ọdun 2022.

## Discography
### awọn orin
*2017: Dry Cry (feat. Cooli Carlito, Enzstar Ferrari and Scarshots)
*2020: Window (feat. Mufasah)
*2021: One Eye Open

## References

## Other websites

* 
* 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1990
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Tampere

**Tampere** (sv: **Tammerfors**) jẹ ilu inu ilẹ ni Fínlándì. O wa ni ibuso 180 ni ariwa ti Helsinki, olu-ilu naa. O fẹrẹ to eniyan 250,000 ngbe ni Tampere.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Fínlándì
Suya

**Suya** tàbí **skewer** tí àṣà tí àṣà mú skewer tí o wà láti Ariwa Naijiria, Ilẹ̀ Hausa àti pé o jẹ́ oúnjẹ tí o gbajúmọ̀ ni Iwọ-oorun Afirika . Suya (tún n pé ní Soya) jẹ́ ẹyà nla ninu àṣà àti oúnjẹ Hausa àti itan-akọọlẹ tí pèsè ati ṣe nipasẹ àwọn ọkùnrin Hausa 'Mai nama' (kìí ṣẹ àwọn obìnrin).  Suya ní gbogbogbò ní a ṣẹ pẹlú ẹran maalu, àgbò, tàbí adiẹ. Àwọn innards gẹgẹ bí kidinrin, ẹdọ àti tripe tun lo.  Eran ege tinrin naa ni ao maa fi orisiirisii turari, eleyii to wa ninu kuki epa epa ibile Hausa ti ibile ti won n pe ni 'kwulikwuli', iyo, epo efo ati awon turari ati adun miran, ao wa fi bebecue. Orisirisi Suya lo wa ninu sise sise ibile Hausa (gẹgẹbi Balangu, Kilishi ati bẹẹbẹẹ lọ..), ṣugbọn eyi ti o gbajumọ julọ ni suya. Suya ti wa ni asa pẹlu afikun iranlọwọ ti ata gbigbe papo, ibile hausa turari ati ki o ege alubosa. Bákan náà ni wọ́n máa ń ṣe é ní àṣà ìbílẹ̀ Hausa pẹ̀lú ìhà ẹ̀gbẹ́ Hausa Masa (ìrẹsi fermented/ ọkà/àkàrà àgbàdo). Awọn ọna igbaradi ẹran Halal ni a maa n lo nigbagbogbo, paapaa ni awọn agbegbe ariwa ti Nigeria nibiti o ti bẹrẹ gẹgẹ bi aṣa pẹlu awọn ounjẹ Hausa ibile,  nibiti ifura ti ko ni ibamu si awọn idinamọ ounjẹ Musulumi ni igbaradi Suya ti jẹ mimọ lati fa awọn rudurudu.  Ẹya ti o gbẹ ti Suya ni a pe ni Kilishi .  O le jẹ pẹlu Masa, Kosai, Garri tabi Ogi .
[left|thumb| Olutaja Suya ni [Àbújá|Abuja .]]
[right|thumb| Adìe suya pẹlu [Ìrẹsì Jọ̀lọ́ọ̀fù|iresi jollof àti dodo]]
Ko si ohunelo tí o ṣẹ déédé fún iṣelọpọ ti idapọpọ eka ti awọn turari àti àwọn àfikún èyítí o jẹ́ Suya marinade (tí a pè ní *Yaji* ) àti idapọ tùràrí tí a ṣiṣẹ́ pẹlú rẹ. Àwọn èròjà lẹ yàtọ ni ìbámu sí àwọn àyànfẹ tí ará ẹni àti agbègbè. 

Bí o tilẹ jẹ wi pe Suya jẹ oúnjẹ ibile Hausa tí Naijiria, o tí Gba gbogbo àwùjọ Naijiria láwùjọ, tí o ní ọwọ fún gbogbo ènìyàn àti pé o wà níbí gbogbo. Wọ́n ti pè é ní ohun tó ń múniṣọ̀kan ní Nàìjíríà.  Suya tí di satelaiti orilẹ-ède Nàìjíríà pẹlú àwọn agbègbè oríṣiríṣi tí ni ṣọ pé o ga jùlọ tí ilana wọn àti àwọn ọnà igbaradi, ṣùgbọ́n àwọn ìlànà ẹran didin tí o jọra ní o wọpọ ní ọpọlọpọ àwọn orílẹ-èdè Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà.

## Àwọn Ìtọ́kasi
Èdè Interlingue

**Interlingue**, ni **Occidental** ti o ti kọja, jẹ ede oluranlọwọ kariaye ti o ṣẹda nipasẹ Edgar de Wahl ati ti a tẹjade ni ọdun 1922.

## Litireso
Awọn ọrọ iwe-kikọ akọkọ ni Interlingue han ni *Cosmoglotta*. Àwọn iṣẹ́ kan tún wà, àwọn tí wọ́n jẹ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ àti àwọn tí wọ́n túmọ̀, tí wọ́n tẹ̀ jáde ní Interlingue. Awọn ọrọ miiran han ninu iwe irohin *Helvetia* ṣugbọn awọn wọnyi ko wọpọ. *Micri chrestomathie* jẹ apẹẹrẹ ti iṣẹ ti a tumọ, ti o nfihan akojọpọ awọn ọrọ nipasẹ Jaroslav Podobský, H. Pášma ati Jan Kajš ti a ṣejade ni 1933.

Diẹ ninu awọn ọrọ ti a gbejade gẹgẹbi awọn iwe ọtọtọ ni:
* Kajš, Jan Amos (1938) *Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst*.
* Podobský, Jaroslav (1935/1947) *Li astres del Verne*.
* Costalago, Vicente (2021) *Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas*.
* Costalago, Vicente (2021) *Antologie hispan*.
* Costalago, Vicente (2021) *Fabules, racontas e mites*.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Itokasi
* Occidental: The International Auxiliary Language

Ẹ̀ka:Èdè Ìrànlọ́wọ́ Káríayé
Gàrí

*Gàrí* ni ohun jíjẹ lẹ́bú-lẹ́bú kan tí ó ma ń ní awọ funfun tabí àwọ̀ órí tí wọ́n ma ń ṣe jáde láti ara ẹ̀gẹ́ tí a tún ń pè ní pákí. Irúfẹ́ oúnjẹ yìí wọ́pọ̀ ní apá  Ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Adúláwọ̀. 
Oríṣiríṣi ohun tí wọ́n pèsè láti ara nnkan bíi àgbàdo, ìrẹsì, iṣu tàbí ọkà bàbà tí wọ́n sì sọ di ìyẹ̀fun ni àwọn ẹ̀yà Hausa sábà máa ń pè ní gàrí, tí wọn yóò sì máa fi orúkọ ohun tí wọ́n fi ṣe ìyẹ̀fun náà kun. Àpẹẹrẹ ni: *garin dawa*, *garin masara* ati ''garin alkama' àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

Púpọ̀ nínú àwọn olùgbé àwọn orílẹ̀-èdè bíi: Nàìjíríà, Gánà, Togo, Benin Republic, Guinea, Cameroon  àti Liberia  ni wọ́n sábà ma ń jẹ gàrí gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ nígbà tí wọ́n bá fi gàrí tẹ ẹ̀bà nígbà tí wọ́n bá dà á sínú omi gbígbóná tàbí kí wọ́n wà á mu nígbà tí wọ́n bá dà á sínú omi tútù.  

## Bí wọ́n ṣe ń ṣe gàrí

Láti ṣe gàrí oníyẹ̀fun, wọn yóò bẹ ẹ̀gẹ́ ní tútù tí wọn yóò si sì fọ̀ ọ́nù kí wọ́ tó lọ̀ọ́ nínú ẹ̀rọ. Ẹni tí ó bá wù lè ta epo díẹ̀ si kí àwọ̀ rẹ̀ lè yí padà kúrò ní funfun sí rẹ́súrẹ́sú. Lẹ́yìn èyí, wọn yóò ko sínú apò tí wọn yóò sì lọ́ àpò náà ní ẹnu, wọn yóò fikalẹ̀ fún ọjọ́ díẹ̀, lẹ́yìn èyí yóò gbé nnkan ńlá bí òkúta tí ó wúwo lée  kí omi  rẹ̀ ó le ro dànù láàárín wákàtí kan sí mẹ́ta.  Lẹ́yìn tí ó bá tí gbẹmi tán, wọn yóò jọ̀ọ́ kí wọ́n tó bẹ̀rẹ̀ sí ní yan án lórí iná. Lẹ́yìn tí gàrí bá délẹ̀ tán, a lè gbe pamọ́ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ fún lílò ọjọ́ iwájú. 

## Àwọn ohun tí a lè fi garí ṣe
A lè fi gàrí tẹ ẹ̀bà nígbà tí wọ́n bá dà á sínú omi gbígbóná tí a sì ròó mọ́ra wọn dára dára kí ó le lẹ̀ lọ́wọ́., bákan náà ni a lè fi ẹ̀bà yí jẹ oríṣiríṣi ọbẹ̀ èyí tí ó bá wù wá. 
A lè fi garí ṣe kókóró, èyí jẹ́ óunjẹ ìpanu kan tí a ma ń kán jẹ tí ó wọ́pọ̀ ní àwọn ìlú bí Ẹ̀gbá tabí Yewa, Ìpínlẹ̀ Abia, ìpínlẹ̀ Rivers, Ìpínlẹ̀ Anambra àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ọ̀pọ̀ ìgbà ni wọ́n ma ń fi èlùbọ́ àgbàdo. 

Oríṣiríṣi ìrísi ni gàrí ma ń ní, ó lè jẹ́ èyí tí ó kúná, tabí kí ó má kúná, èyíkéyí tí ó bá jè níbẹ̀ ni ó ṣe é jẹ bí ońjẹ. 

A lè mu gàrí nínú omi tútù nígbà tí a lè fi ṣúgà, oyin, ẹ̀pà àti mílíkì mu ú. Bá kan náà ni a lè jẹ gàrí lásán láì tẹ̀ ẹ́ lẹ́bà tàbí fomi mu ú. 

## Oríṣìí garí tó wà
Oríṣìí garí tí ó wà pàá pàá jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni gàrí funfun àti gàrí pupa tàbí gàrí elépo.   
.

## Ẹ tún lè wo

* African cuisine
* Similar cassava-based dishes 
** Farofa
** Fufu
** Ugali
* Ogi (food)
* Poi
* List of African dishes
* Tapai

## Àwọn ìtọ́ka sí

## Àwọn Ìtàkùn ìjásóde

*Gari on Ghanaweb.com
* Igbo guide on garri
Ẹ̀bà

**Ẹ̀bà** jẹ́ óuńjẹ òkèlè tí wọ́n ma ń jẹ ní apá ilẹ̀ Adúláwọ̀ ati agbègbè rẹ̀ pàá pàá jùlọ ní orílé-èdè Nàìjíríà àti Gánà. Ẹ̀bà ni àwọn ẹ̀yà Yorùbá sábà ń pèé ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. O jé ounjẹ sítáàṣì ewébẹ̀ tí wọ́n ti sè láti inú iṣu Ègé gbìgbẹ tí wọ́n ti bè, ti wọ́n sábà máa mọ̀ sí *[[gàrí]]*.

## Bí a ṣe ń tẹ ẹ̀bà
A ó gbé omi ka iná, tí ó bá ti gbóná, a ó da gàrí wa sínú rẹ̀ a ó wá ròó pọ dára dára kí ó lè lẹ̀ lọ́wọ́. 
A lè fi oríṣiríṣi ọbẹ̀ bíi: ọbẹ̀ ilá, ọbẹ̀ ẹ̀fọ́, ọbẹ̀ àpọn, ọbẹ̀ ẹ̀gúsí, omi ọbé ati ewédú pẹ̀lú ẹja òun ẹran oríṣiríṣi. 

## Ẹ tún wo

*Amala
*ẹ̀gẹ́
*Egusi soup
*Fufu
*Garri
*Pounded yam
*Sadza
*Ugali
*Bread
*wheat
*semo
*agege bread

## Àwọn ìtọ́ka sí

## Àwọn Ìtàkùn ìjásóde
*My destination Nigeria 
*http://www.fatsecret.com/Diary.aspx?pa=fjrd&rid=247798
*http://www.myfitnesspal.com/food/calories/nigerian-yoruba-white-eba-cooked-garri-238158397
Jalingo City Stadium

The **Jolly Nyame Stadium** jẹ́ pápá ìdárayá tí wọ́n lè lò fún oun kóun ní Jalingo, Nàìjíríà. Wọn máa ń sábà lòó fún bọ́ọ̀lù gbígba. Ó sì jẹ́ pápá ìdárayá fún Taraba FC. Wọn kọ́ pápá ìdárayá yìí ní ọdún 2002, o sì lè gba èèyàn bíi 30,000.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ajibade Gbadegesin Ogunoye

**Ajibade Gbadegesin Ogunoye** je agbejoro, osise Ipinle Ondo tele. O si je oba Ilu Owo.

## Ise re
O je oba leyin ti oba ana, Folagbade Olateru Olagbegi III papo'da. Kí ó tó di Ọba, ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìjọba Ìpínlẹ̀ Òndó gẹ́gẹ́ bí Adarí ìṣàkóso ìṣúná lábẹ́ ìjọba Ìpínlẹ̀ Ondo.

## Awon itokasi

'
Àrùn ọkàn

**Àrùn okàn** jé ọrò gbogbògbò tí a lò láti ṣe àpèjuwe èyíkéyi nínú àrùn tí o kan ọkàn àti/tàbí àwọn ohun èlò èjè, wọn pẹlu orisirisi iru àrùn bi ìkùnà okàn àti aìsàn okàn míràn

Àrùn ọkàn jé okunfa ikú fun awọn ọkunrin, awọn obinrin, ati eniyan awọn òpòlopò èyà ni Ilu Amẹrika.

## Àwọn ìtọ́kasí
Okemesi

**Ilu Okemesi-Ekiti** je ijoba ibile kan ni ipinle ekiti, ti o wa ni guusu-iwoorun Naijiria.    Olugbe rẹ gẹgẹbi ikaniyan olugbe odun 2006 jẹ awọn olugbe egberun lona ogofa odin merin [56,000].

## Agbègbè
Okemesi-Ekiti wa ni Guusu-Iwọ-Oorun ti Nigeria, ti o wa laarin ilẹ-ilẹ ti olooru ni agbegbe igbo ojo . O wa lori latitude 7.82° Ariwa ati longitude 4.92° East ati giga ti o to awọn mita 541 loke iwọn ipele okun. 

Ikoro-Ekiti ati Ijero wa ni oogan Okemesi ni ila-oorun, ni Guusu Efon Alaaye, ni Ariwa Imesi-ile ati ni iwoorun Esa-Oke mejeeji ni Ipinle Osun. Wọn jẹ ti iya kanna, nipa orukọ, Seputu.
Nigba ti awon omo Olofin yoo kuro ni Ile-Ife ni igbejo won lati wa ijoba tiwon, baba won-Olofin so fun won pe ki won pin awon ohun elo oba ati dukia oun ti o ni ade ati awon orisa ipinle won (orisa) laarin ara won. Ooye -Lagbo ni akọbi ati ọmọ-binrin ọba ti o mọ diẹ sii nipa awọn ohun-ini ọba ati aṣiri awọn oriṣa wọnyi, ni ẹni ti o ni iṣẹ lati pin awọn baba-nla. Ó fún wọn ní adé ọ̀kọ̀ọ̀kan. O ye o yan awọn ti o dara ju ti awọn ade fun ara rẹ pọ pẹlu ọkan JAASE idà ati diẹ ninu awọn miiran ipinle oriṣa; bii: Obanifon, Oduduwa, Ogun and Ooni etc. Awon orisa wonyi je awon baba nla ti iran Yoruba. Olofin, funra rẹ, lẹhinna tun ti sọ di oriṣa ti a sin titi di oni. Eyi ni ipilẹṣẹ Okemesi gangan. Okemesi Ekiti jẹ olokiki fun ibatan itan-jinlẹ rẹ pẹlu awọn ijọba Ekiti ati Ijesha ati awọn eniyan wọn ni gbogbogbo. Itan Ekiti ko ni pari nikan, ofo ni yoo tun wa lai menuba oruko Omoba Fabunmi ati awon ipa re ninu OGUN KIRIJI. A ko le gbagbe oun laelae gege bi oludasile ati idasile gbogbo ijoba Ekiti ati Ijesha labe ajaga awon Ibadan ti ko le farada. Oba ilu naa ni HRM Oba Michael Gbadebo Adedeji CON Ariyowonye II. Okan lara awon oba nla ti won n pe ni ALADEMERINDINLOGUN, Awon pelupelu oba ni ilu Ekiti lati ayedaba titi dasiko yi. Okemesi Ekiti ni ilana iṣakoso rẹ ṣaaju dide ti awọn ọga ileto ati ifihan ti Kristiẹniti ati Islam ti o tẹle.

**Awọn ayẹyẹ Asa:**

Ayeye Egungun (Oladunwo ati Paraka) Festival ni osu kerin April tabi osu karun May

Ayeye Ehinle ni osu October

Ayeye Olokun

Ayeye Ose ni osu Okudu

Ayeye Oke Agbonna ni osu December

Ayeye Oro ni ojo ojo kerin lehin oro Egungun

Ayeye Orisa odo ese ni osu kerin April tabi osu karun May

Iranti Ekiti Parapo ni osu October

Ayeye Ogun ni ose keta osu December

Omo owa 'dowo ni osu September

## Awọn eniyan olokiki

* Odun 1937 ni won bi onkowe omo naa, Remi Adedeji.
* Odun 1925 ni won bi Kola Ogunmola, gbajugbaja onkọwe ere lorilẹ-ede Yoruba

## Awọn itọkasi
Adekunle Akinlade

**Adekunle Akinlade** (a bi Adekunle AbdulKabir Akinlade ni ojo kesan osu kewa odun 1969) je oloselu omo orile ede naijiria. O je asoju guusu Egbado ati poa ni ile igbimo asofin agba ti orile ede naijiria.

O dije ipo gomina je gomina ipinle Ogun.

## Awon itokasi
Hospital-acquired infection

Akoran ti a ko lati ile iwosan, ti a tun mo si **akoran nosokomia** jẹ akoran ti a ko lati ile iwosan tabi ibi ti a ti n wo awon alaisan.  Lati le je ki awon eniyan mo iyato laarin awon akoran ti a ko ni ile iwosan ati eyi ti a o ko ni ile iwosan, a maa n pe  ni akoran ile itoju.**akoran ti ile itoju ilera** .

## Awọn itọkasi
 
Ẹ̀ka:Àwọn àrùn aláàkóràn
Akoran ti a ko lati ile iwosan

**Àkóràn tí a kó láti ilé ìwòsàn**, tí a tún mò sí **àkóràn nosocmial** jẹ́ àkóràn tí a kó láti ilé ìwòsàn tàbí ibi ti a ti ń wo àwọn aláìsàn.  Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ni ènìyàn ti le kọ́ ààrùn ní ilé Ìwòsàn, ó lè jẹ́ nípa àìkíyèsí ara nígbà tí ènìyàn bá ń lo àwọn nkan èlò ilé ìwòsàn tí ààrùn ti wà lára rẹ̀ bi abéré, àwọn ọ̀be tí wón ń fi se isé abẹ́ àti àwọn ohun èlò míràn. 

Àìsàn tí ènìyàn bá kó ní ilé ìwòsàn má ń léwu gan nítorí pé bí ènìyàn bá lọ ògùn láti pa kòkòrò tí ó ń fà àìsàn, tí ogùn náà ò bá pa kòkòrò náà, kòkòrò yìí ó lọ tún agbára mú, èyí mú kí ògùn má le ran àwọn kòkòrò àti ilé ìwòsàn míràn nítorí wón ti gbìyànjú àti fi ọ̀gùn pá, ṣùgbọ́n kò kú, dípò ó lọ tún agbára mú ní.  

## Awọn itọkasi
 
Ẹ̀ka:Àwọn àrùn aláàkóràn
Egboogi Lumefantrine

**Lumefantrine** (tabi **benflumetol** ) jẹ oogun egboogi-ibà . Lilo re gbodo je pelu artemether nikan. Nigba mii, a maa n se apejuwe re gege bii "akole apapo  artemether".  

Lumenfantrine maa n duro pe ninu ara ju artemether  lo ati pe eyi je ki a ro wipe o maa n se akotan kokoro aifojuri afaisan  ti o ba  seku sinu ago ara leyin itoju pelu apapo egboogi mejeeji. 

## Awọn itọkasi
Keke Maruwa

**Keke Márúwá tàbí kẹkẹ Napep** je katakata ẹlẹsẹ mẹta ti afi nṣe kabúkabú ni orile-ede Nàìjíríà. 
Wọn bẹrẹ lílò kẹkẹ yi ní ìgbà ti ọ̀gágun Mohammed Buba Marwa jẹ Gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó ní abẹ́ ìṣàkóso ológun.

O kéré ni ìwọnba, osi gba ènìyàn mẹta lẹyìn pẹlú awakọ kan soso ni iwájú.

## Etun wo
*Auto rickshaw

## Awon itokasi
Selena Gomez

thumb|
**Selena Gomez** (ti a bi 9 Oṣu Kẹta ọdun 1992) jẹ Singer ti o jẹ ọmọ ilu USA ti o da ni California. 

## Igbesi aye ibẹrẹ ati iṣẹ
A bi Lame ni Texas ni ọjọ 9 Oṣu Kẹta ọdun 1992. Awọn ẹbi rẹ gbe lọ si ile -iṣẹ ti gbogbo eniyan ni California, nigbati o jẹ ọmọ ọdun kan. O ni meta tegbotaburo. Gomez ṣiṣẹ gẹgẹbi oniṣẹ ẹrọ CNC ni ile-iṣẹ kan nitosi Los Angeles, ṣaaju ki o to fi silẹ ni Oṣu Kẹta 2005.

Gomez bẹrẹ fifiranṣẹ lori TikTok lakoko ajakaye-arun COVID-19 lẹhin ti o ti le kuro. Awọn fidio akọkọ rẹ fihan pe o n jo ati wiwo awọn ere fidio, ati pe a ya aworan pupọ julọ ni Ilu Italia ati pẹlu awọn atunkọ Itali. O dide si olokiki pẹlu awọn idahun fidio rẹ ni irisi TikTok's “duet” ati awọn ẹya “aranpo” si awọn fidio ti n ṣe afihan idiju pupọju “awọn hakii igbesi aye”, ninu eyiti o ṣe iṣẹ-ṣiṣe kanna, ṣugbọn rọrun, laisi sisọ ohunkohun.
 

## Ita ìjápọ
* 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Infobox musical artist with missing or invalid Background field
Ẹ̀ka:Articles with hCards
Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí
Mayorkun

**Adewale Mayowa Emmanuel** (wọ́n bi ní 23 Oṣù Kẹta, ọdún1994), wọ́n mọ̀ ọ́ sí **MayorKun**, tí í ṣe orúkọ iṣẹ́ àti orúkọ ìnagijẹ rẹ̀. Ó jẹ́ olórin àti akọrin tí ó máa ń kọ orin tí ó wá láti orílẹ́-èdè Nàìjíríà, . Ó kọ orin àṣehàn fún orin Davido' kan tí í ṣe "The Money"ní orí ẹ̀rọ Twitter níbi tí Davido ti rí iṣẹ́ ẹ̀bùn orin kíkọ ẹ̀. Mayorkun ki ọwọ́ bọ̀wé láti di olórin ní abẹ́ ilé-iṣẹ́ orin Davido DMW láàrin ọdún 2016 sí ọdún 2021; àkọ́kọ́ orin ìlú mọ̀ọ́ká ẹ̀ ni "Eleko" tí ó kọ ní abẹ́ ilé-iṣẹ́ orin náà. Mayorkun ṣe àfihàn àwọn àkójọ Orin aláàkọ́kọ́ *[[The Mayor of Lagos]]* ní oṣù kọkànlá ọdún 2018. Lẹ́yìn ìgbà tí àjọse àdéhùn tí Mayorkun ní pẹ̀lú Davido Music Worldwide wá sí òpin ní Ọdún 2021. Lẹ́yìn ìgbà yìí ni ó kọ orin titun "Let Me Know" ní abẹ́ ilé-iṣẹ́ orin tí ó ṣẹ̀ kọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú tí í ṣe ilé-iṣẹ́ Sony Music West Africa. Ó ṣe àfihàn ìkójọ orin ẹ̀ nígbà kejì ìyẹn *Back In Office* ní oṣù kẹwàá, ọdún 2021, ní abẹ́ ilé-iṣẹ́ Sony Music West Africa .

## Àwọn ìtọ́kasí
Oba Saheed Ademola Elegushi

**Kabiesi, Oba Alayeluwa Saheed Ademola Elegushi, Kusenla III**, ara oba ileYoruba ni Naijiria (won bi ni 10 Osu kerin 1976), ohun ni okan le logun Elegushi ti ile ilu Ikate-Elegushi. Oba Elegushi je omo oba idile  Kusenla ti ilu Ikate ni ipinle Eko. O gbade leyin ipakoda baba e, iyen Oba Yekini Adeniyi Elegushi,  Oba Ogun ti ilu Elegushi Ikate ti o wa ni ori oye larin odun 1991 si odun 2009. Oba Elegushi gba opa ase lowo ijoba ipinle Eko Lagos State ni  27 Osu Kerin, Odun 2010. Oba Elegushi sise fun  ijoba ipinle Eko ni aye oludamoran pataki ati oludamoran agba fun ijoba Bola Tinubu ati Babatunde Fashola, ki oto di Oba alade.

## Àwọn ìtọ́kasí
Isanraju

**Ìsanra** púpọ̀ jẹ́  ipò ti òrá wà nínú ara tí ó sì lè mú ewu bá ara. A ma sọ pe ènìyàn sanra jù nígbà tí "atọ́ka ibi-ara"(tí àwon dókítà òyìnbó pè ní BMI) ju ọgbọ̀n(30) lọ nínú ara. Isanra púpò kìí dédé wáyé lásán, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé isanra púpọ̀ jù lè fàá kí ọ̀rá ó dí àwọn fọ̀rán iṣan tí a mọ̀ sí ártìrì tí ó ń gbé ẹ̀jẹ̀ lọ bọ̀ sínú ọkàn ó dí, èyí sì lè fa àrùn ọkàn tàbí kí ọkàn ènìyàn ó ma ṣe ségesège. 

## Awọn okunfa
# Jiini
# Igbesi aye 
# Homonu
# Irúfẹ́ óúnje tí a ń jẹ

## Àwọn ìtọ́ka sí
Noble Igwe

**Noble Igwe**(3 October 1984)jẹ Blogger Nàìjíríà, ti a mọ fun ifilọlẹ ere idaraya 360 Group pẹlu Tonia Soares ati Oye Akdeinde.

## Àwọn ìtọ́kasí
Seun Osewa

**Oluwaseun Temitope Osewa** (December 17, 1982) jẹ oluṣowo intanẹẹti kan ti orilẹ-ede Naijiria. Oun ni oludasile Nairaland, apejọ intanẹẹti ti o gbajumọ ti a ṣe ifilọlẹ ni Oṣu Kẹta ọdun 2005, Forbes sọ pe Nairaland jẹ apejọ ti o tobi julọ ni Afirika.

## Iṣẹ
Seun bẹrẹ Nairaland ni ọdun 2005.

## Àwọn ìtọ́kasí
Àrùn ọpọlọ

Àrùn Ọpọlọ(tí a ma ùn pe ni "Stroki") jẹ ipo ibajẹ si ọpọlọ to o ma ún selè nitori idilọwọ ipese ẹjẹ (o le jé idinku gidigidi si èjè tó lo si opolo tabi idaduro patapata). Àrùn opolo ma ún  yori si ailera awọn iṣan tabi ìropá rosè ni ẹgbẹ kan ara(ole jé apá òtún tàbí ti osi)

Ó jé àrùn asiwaju keta to un fa ikú ni àgbáyé 

## Àwon Okùnfà Ewu
• Isanraju

• Ojọ ogbó

• Otí mímu àpòjù

## Ònà Àti Dènà Àrùn
• Yera fún àjejù iyò 

•Idaraya 

• yago fun sign >
Joeboy

**Joseph Akinwale Akinfenwa-Donus** (21 May 1997) ti a mọ ni ọjọgbọn bi Joeboy, jẹ akọrin Naijiria. Mr Eazi ti aami igbasilẹ "emPawa Africa" ṣe awari rẹ ni ọdun 2017. Iru orin rẹ jẹ ti Afro pop ati R&B. O je omo ilu Eko ni Naijiria.

## iṣẹ
Mr Eazi korin "Fàají" with Joeboy on October 26, 2018; o de lo ipin rẹ ti ẹbun ti o gba lati emPawa 100 lati ya fidio kan fun orin naa. Orin Joeboy "Baby" ti o jade ni Oṣu Kẹta Ọjọ 1, Ọdun 2019; o gba awọn iworu miliọnu 20 kaakiri YouTube ati Spotify ni ọdun 2019. 

ni Oṣu Kẹjọ ọjọ 15, ọdun 2019, Fidio orin "Beginning" gba awọn iworu miliọnu 23 lori YouTube. Joeboy ṣe atẹjade awo-orin rẹ *Love & Light* ni Oṣu kọkanla ọdun 2019. awo-orin naa ti tu silẹ nipasẹ emPawa Africa ati pe o ni awon orin "Baby", "Beginning", "Don't Call Me" ati "All for You" ninu e.

Joeboy ti gba Ti o dara ju olorin ni Afirika Pop ni All Africa Music Awards ti Odun 2019 ati Pop ti o dara julọ ni 2020 Soundcity MVP Awards Festival.

## Àtójọ àwọn orin rẹ̀

### Orin alájọkò
*Somewhere Between Beauty & Magic (2021)
*Love & Light (2019)

### Orin aládàákọ

### orin pẹlu ẹnikan

## Àtòjọ àwọn àmìn-ẹ̀yẹ tí ó gbà àti àwọn tí wọ́n yàn án fún

## itọkasi
Franca gbodo

França pamiendi Gbodo (ojo ibi 1982) je asagbara omobirin orile ede nigeria, ti oun dije ni igun 58 kiloti osi n soju orile ede nigeria ni ibi idije agbaye . o kopa ni olympic ti igba eerun ti odun year 2000ni igun ti 53kilo ati niolympic ti igba eerun ti odun 2004 ni igun 58 kilo.

o kopa ni idije agbaye ni aipe vi ni idije agbara sisa ti 2003

ola ati oro re ti buyari jojo lati bi odun 2020-2021. toba ni be, elo gan ni gbogbo owo ati ola Franca Gbodo ni igba ti owa ni omo odun mokanle logoji? opolopo owo ton wole fun Franca Gbodo ko sevin aseyori re nibi awon idije toti kopa ninu re seyin
Temi Otedola

**Temiloluwa Elizabeth Otedola**(ojoibi 20 March 1996) je oserebirin omo orile-ede Naijiria ati pe o tun je onka bulọọgi. Arabinrin naa ni olokiki fun ipa Moremi Oluwa ninu fiimu Citation 2020.

## Eto Eko
O kọ ẹkọ Itan Aworan ni University College London, University of London.

## Ise
Otedola bẹrẹ bulọọgi aṣa kan ti a pe ni JTO Njagun ni Oṣu kejila ọdun 2014. O ṣe akosile aṣa, ẹwa, aworan, ati awọn iriri irin-ajo. O bẹrẹ bi oṣere Nollywood ni ọdun 2020 ni Citation nipasẹ Kunle Afolayan. Iṣe aṣaaju rẹ lori Citation, gba ami-eye ni Ghana Movie Awards fun oṣere ti o dara julọ ati pe a yan fun Revelation of the Year ni Best of Nollywood Awards ti Odun 2020

## Awards and nominations

## Itokasi
Femi Otedola

A bí Femi Otedola ní ọjọ kẹẹ̀rin, oṣù kọkànlá ọdún 1962, ó jẹ́ onísòwò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, onkowe, onínúure, àti alága tẹ́lè fún Forte Oil PLC. Lówọ́lówó, Ó jé álágá Geregu Power PLC. O je okan ninu awon o je okan ninu awon olowo agba to ni okiki ni orile ede Naijiria ati lorile Africa. Femi Otedola je aare ile eko giga ti oun je Augustine University ni Ilara-Epe ni Ipinle Eko.  

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀
Wọ́n bí Otedola ní ìlú Ìbàdàn, olú ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, gúúsù ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà, nínú ìdílé olóògbé Sir Michael Otedola, Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó láti 1992 sí 1993. Arakunrin Femi Otedola se igbeyawo pelu Nana Otedola, Ile Iwe Obafemi Awolowo University ni o ti jade leyin eyi to bere si ni mojuto  ise ite iwe baba re, to si je ipinle irin ajo re gege bi ogbontarigi oni ise aje.. 

## Itokasi
Umaru Abdullahi

**Umaru Abdullahi** (born November 30, 1939) jẹ́ adájọ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Ààrẹ tẹ́lẹ̀ ti àwọn ilé ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn ní Nàìjíríà.

## Íse rẹ gẹgẹ bí olófin
Justice Umaru was Call to the bar ni ọdún 1968 a sì Yàn gẹgẹ bí ọkan lára àwọn alága Nigerian courts of appeal ni ọdún 1983 gẹgẹ bí adájọ .
Ni odún 1987, a gbè ló sì ilú Kastina State láti je olùrànlọwọ to dá ilẹ idajo ìpínlè ni ọdún mẹta kọja,a fí je oyè àrè ile ìdájọ ko témi lọrùn,
A Yàn gẹgẹ bí President of the Nigerian courts of appeals, ipò tí o di mú fún ọdún mẹwa láti 1999 Títí dé 2009 a sì ṣí ní ipò fún Ayo Salami a tí kò ìwé nípa ìgbé ayé rẹ tí àkòrí rẹ je about , 'Once Upon Umaru' by Ibe Ikwechegh. Justice Abdullahi o jẹ oye é ni ti ọ niyi  of Walin Hausa .

## Itokasi
Tubokosemie Abere

**Tubokosemie Abere** (a bí i ní ọjọ́ kejìdínlógún, oṣù kẹjọ, ọdún 1950) jẹ́ olórí Àlùfáà ní ìjọ Anglican ní orílẹ̀-èdè Naijiria tí ó ti fẹ̀yìntì . Ó jẹ́ olórí Àlùfáà ní Okrika, ọ̀kan nínú mẹ́sàn-án ìjọ Anglican ní ìgbèríko ti Niger Delta, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú mẹ́rìnlá nínú àwọn ìjọ Naijiria. 

Wọ́n yà á sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí aṣáájú Olórí Àlùfáà ní Okrika ní ìjọ St. Cyprian ti Port Harcourt ní ọjọ́ kẹrìndínlógún, oṣù kọkànlá, ọdún  2003, o si gun ori alefa ni odun 2004. O feyinti ni odun 2020.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ilera Eko

**Ilera Eko** ni ètò ìlera tí ìjọba Èkó gbé kalẹ̀ lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Lagos State Health Management Agency (LASHMA) láti lè jẹ́ kí tẹrú-tọmọ, tólówó  ti mẹ̀kúnù lẹ́sẹ̀ kùkú ó jẹ mùkútùn ètò ìlera tó péye pẹ̀lú owó pọ́ọ́kú. Ìjọba Ìpínlẹ̀ Èkó tún gbé ìgbésẹ̀ láti ṣí ẹ̀ka ètò ìlera yí káàkiri gbogbo agbègbè Ìpínlẹ̀ Èkó.

## Iṣẹ́ àjọ Ìlera Èkó
Àwọn iṣẹ́ tí àjọ ìlera Èkó gbá ń mójútó pọ̀, lára rẹ̀ ni ìpèsè ìléra lórí ìtọ́jú awọn àìsàn  pẹ́pẹ̀pẹ́ bí *[[àìsàn ibà]], [[àìsàn ikọ́ fére]],  [[HIV]]. Bákan náà ni wọ́n ń ṣètọ́jú àwọn àìsàn tí kò mú iṣẹ́ abẹ rẹpẹtẹ lọ́wọ́ bíi: àìsàn [[làkúrègbé]], [[àìsàn ìtọ̀-ṣúgà]], [[ àìsàn ẹ̀jẹ̀ ríru]] ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ojúṣe wọn sì ún ni láti ṣiṣẹ́ gbógun ti ìtàkánlẹ̀ ajàkálẹ̀ arùn ní ìpínlẹ̀ náà. 

Àwọn ará ìlú yóò ma jẹ̀gbádùn ètò ìlera olówó pọ́ọ́kú yí nígbà tí eọ́n bá ti forúkọ sílẹ̀ sábẹ́ ilé-iṣẹ́ ọ̀hún pẹ̀lú [[owó]] péréte. Wọn yóò láànfàní sí ètò ayẹ̀wò ìlera ọ̀fẹ́, oògùn ọ̀fẹ́ ati bí wọn yóò ṣe lòó. 

==Ètò Ìforúkọsílẹ̀==
Àwọn [[ènìyàn]] yóò ma lánfaní sí oògùn ọ̀fẹ́, àyẹ̀wò ọ̀fẹ́, lórí mọ̀lèbí ẹlẹ́ni mẹ́fà. Ìyẹn (Bàbá, Ìyá, àti ọmọ mẹ́rin) pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogójì (#40.000.00), fún odidi ọdún kan gbáko. 

==Agbékalẹ̀ rẹ̀==
Àjọ tó ń rí sí agbékalẹ̀ òfin ati àlàkalẹ̀ iṣẹ́ ní ìpínlẹ̀ Èkó 
buwọ́ lu *State Health Scheme Law* ní inú oṣù Karùn-ún ọdún 2015 èyí tí ó ṣe ìfilọ́ọ́lẹ̀ ,*' LASHMA*'  lábẹ́ *Lagos State Health Scheme (LSHS)* ati * the Lagos State Health Fund (LSHF)''.

## Àwọn ìtọ́ka sí
Anglican Diocese of Aba

**Ile ijosin Anglican Diocese ti ilu Aba** jẹ ọkan ninu mẹsan laarin awọn Anglican Province ti Aba. Bishop lọwọlọwọ ni Christian Ugwuzor.

## Note
Anglican Diocese ti Abakaliki

**The Anglican Diocese ti Aba** jẹ ọkan ninu mẹsan laarin awọn Anglican Province ti Abakaliki. Bishop lọwọlọwọ ni Monday Nkwoagu.
Monday Nkwoagu

**Monday Chukwuma Nkwoagu** jẹ biṣọọbu Anglican ni Naijiria: o jẹ Bishop lọwọlọwọ ti Abakaliki, ọkan ninu awọn mejila laarin Ẹkun Anglican ti Enugu.

## Note

## External links
* The Guardian, Nigeria
Anglican Diocese ti Abuja

**Anglican Diocese ti Abuja** je okan ninu awon 13 laarin awon Anglican Province ti Abuja. Bishop lowolowo ni Archbishop Henry Ndukuba, won tun je Primate ti awon Church of Naijiria.

## Note
Anglican Diocese ti Afikpo

**Anglican Diocese ti Afikpo** je okan ninu mesan laarin awon Anglican Province ti Enugu. Bishop lowolowo je Paul Udogu.

## Note
Paul Udogu

**Paul Udogu** jẹ́ bíṣọ́ọ́ọ̀bù ìjọ Anglican ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà: Ó sì jẹ́ bíṣọ́ọ́ọ̀bù ti ẹ̀ka Afikpo, láti ọdún 2010.

## Note
Anglican Diocese ti Akoko Edo

**Anglican Diocese ti Akoko Edo** jẹ́ ọ̀kan nínú mẹ́sàn án láàrín àwọn ẹ̀ka ìjọ Anglican tí ó wà ní  Bendel. Bíṣọ́ọ́bù tó ń darí lọ́wọ́ níbẹ̀ ni Jolly Ehigiator Oyekpen.

## Note
Ilé Ìfowópamọ́

**Ilé Ìfowópamọ́** je ile-ise ti a daa sile lati gba owo wole, san owo jade, tabi ya awon onibara lowo fun idokowo.

## Awon itokasi
Endangered languages in Nigeria

**èdè ìlú Nàìjíríà tí owá ni ijamba láti parun**Mọ́kàndínlọ́gbọ̀n nínú àwọn èdè kékèké ilẹ Nàìjíríà ni ọ ti parun, mokandinlogbon omin ni o ti wa ni bèbè lati parun. Mẹ́ta nínú àwọn èdè agba ni Nàìjíríà - èdè Yorùbá, èdè Ìgbò, ati ede Itshekiri ni àwọn náà ti wa ninú ewu láti parun gẹ́gẹ́ bíi ìwádí tí awọn United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation (UNESCO) ti ṣe àti ọrọ tí awọn olùkọ́ èdè àti onimọ oríṣiríṣi èdè ti sọ.
Ni Ọdún 2006, Ẹgbẹ UNESCO so asotẹlẹ wipe ede Igbo, eyi ti awọn ti ówà ni ìyá guusu-iwoorun ile Naijiria nsọ, ti awọn ti wọn sile sọ èdè náà je bíi millionu ogun, le di iparun bíi àádọta odun siwajusi.
Ni ọdún 2017, Alagba Dahunsi Akinyemi, olukọ ede ati onkọwe iwe Yoruba ko gbọdọ ku, so wipe ede Yoruba le ku ki a to ri ogun ọdún lọjọwaju. Alagba Dahunsi tara wipe awọn ọmọ Yorùbá ìsìn yìí kò le sọ ' mo fe jeun' ni ede iya won. Iwadi kan ti Oti ṣe ní ọdún 2014 fihan wipe ni ọdún àádọta ni ojo iwaju, ede ishekiri yóó ti di ohun igbagbe, awọn ẹgbẹ àpapọ awọn onimọ ede oríṣiríṣi náà sọ wipe ti a ko ba gbe ìgbésẹ láti má sọ àwọn èdè yìí pada, bíi èdè àádọta ninu awon ede kekeke yìí ni yóò ti di igbagbe ni ojo iwaju.
Shrek

***Shrek*** jẹ fílmu ti ere idaraya ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn òṣeré fílmù

* Mike Myers gẹ́gẹ́ bí Shrek
* Eddie Murphy gẹ́gẹ́ bí Donkey
* Cameron Diaz gẹ́gẹ́ bí Princess Fiona
* John Lithgow gẹ́gẹ́ bí Lord Farquaad
* Vincent Cassel gẹ́gẹ́ bí "Monsieur" Robin Hood
* Conrad Vernon gẹ́gẹ́ bí Gingerbread Man

## Itokasi


## Àjápọ̀ òde

* 
* 

Ẹ̀ka:Àwọn fílmù ará Amẹ́ríkà
Tobi Bakre

**Tobi Bakre** tí a bí ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹfà ọdún 1994 jẹ́ òṣèré tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó sì jẹ́ aláwòṣe, olùgbàlejò ètò lórí ẹ̀rọ agbóhùn-mámōrán, àti a yàwòrán. Tobi di gbajúmọ̀ lẹ́yìn tí ó kọ́pa nínú ètò Big Brother Naija ẹlẹ́kẹ̀ẹta tí ó sì yege ní ọdún 2018.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀ àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
A bí Tobi sínú ìdílé ọlọ́mọ mẹ́rin, lára àwọn ọmọ náà ni Femi Bakre, ẹ̀gbọ́n rẹ̀ tó jẹ́ olùdarí Kraks TV àti àbúrò obìnrin méjì. Ó gboyè ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́kọ́ ní University of Lagos níbi tí ó ti jáde pẹ̀lú èsì tó tayọ nínú Banking and Finance.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Tobi ti fìgbà kan jẹ́ òṣìṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́ ìfowópamọ́ ní ọ́fììsì Accountant General of the Federation fún bí ọdún mẹ́rin. Ó kọ́pa nínú ètò gbajúmò ti orí agbóhùn-mámòrán Big Brother Naija ẹlẹ́kẹ̀kẹta.
Ó jẹ́ aṣojú àwọn ilé-iṣẹ́ bíi Unilever, Amstel Malta, àti Jumia káàkiri Nàìjíríà àti lágbàáyé.

## Àtàjọ àwọn iṣẹ́ rẹ̀
### Àwọn fíìmù àgbéléwò rẹ̀

### Ètò orí ẹ̀rọ agbóhùn-mámōrán

## Àtàjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ̀ rẹ̀

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré Yorùbá
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Yorùbá
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Valentine

**Ọjọ Valentine**, ti wọn tun pe ni Ọjọ Saint Falentaini tabi ajọdun Falentaini, ma n waye lọdọọdun ni oṣu keji ọjọ kerinla. O pilẹṣẹ gẹgẹbi ọjọ ajọdun Kristiẹni ti o bu ola fun ọkan tabi meji awọn ajẹriku Kristiẹni akọkọ ti a npè ni Saint Valentine, nipasẹ aṣa eniyan oti di asa pataki, ẹsin, ati ayẹyẹ ife ni ọpọlọpọ awọn agbegbe ni agbaye.

Orisirisi itan awon ajeriku ti o ni ṣe pẹlu ọpọlọpọ awọn Falentaini ni o sopọ mo ọjọ kerinla, oṣu keji lara re ni itan gbigbe sẹwọn ti Saint Falentaini ti Rome fun iṣẹ iranṣẹ si awọn Kristiani ti won se ijiya fun labẹ Ijọba Romu ni ọrundun kẹta Gẹgẹbi ironyin atọwọdọwọ, Saint Falentaini se iwosan fun ọmọbirin afọju onitubu re. Ọpọlọpọ awọn afikun nigbamii se arosọ ti o dara julọ ni ibatan si akori ifẹ: aroso pataki ni ọrundun mejidilogun sọ pe o kọ leta ranse si ọmọbirin afọju onitubu re ti o fowo si wipe “Emi ni Falentaini rẹ” gẹgẹbi idagbere ṣaaju ki won to pa; aroso miiran so wipe Saint Falentaini maa n ṣe igbeyawo fun awọn ọmọ-ogun Kristiẹni ti o jẹ ewọ fun lati ṣe igbeyawo.

## Ọ tún le ka

* Ìfẹ́ àìlẹ́gbẹ́

## Àwọn Ìtọ́kasí