Ile-iṣẹ Ibaraẹnisọrọ Ethiopia

**Aṣẹ Ibaraẹnisọrọ ilẹ Ethiopia** (Amharic: የኢትዮጵያ ኮምኒኬሽን ባለስልጣን, ECA) jẹ apakan ijọba Ethiopia ti o n ṣakoso eka ibaraẹnisọrọ ati ifiweranṣẹ ni orilẹ̀-èdè Ethiopia. Àfojúsùn pataki rẹ ni lati ṣe agbega idagbasoke iṣẹ ibaraẹnisọrọ to ga, to munadoko, to gbẹkẹle, ati ti ko gbowolori ni Ethiopia. Aṣẹ naa tún jẹ ẹni ti Alákóso Àpapọ̀ (Prime Minister) n ṣàbójútó. Alákóso Gbogbogbo rẹ lọwọlọwọ ni Ẹnjinia Balcha Reba lati ọdún 2019.

## Itan
Ìfihàn iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀ ìbánisọ̀rọ̀ ní Etiopia ti pẹ́ sẹ́yìn nígbà ìṣàkóso Emperor Menelik Kejì ní 1894.  Ó ṣe àfihàn fónutologọ́ (telephony) nígbà tí arákùnrin rẹ̀, Ras Mekonnen, ṣe àkọ́kọ́ amúnisọ̀rọ̀ nígbà tó ṣàbẹ̀wò sí ilẹ̀ Ítálì, ó sì padà sí Ethiopia, ó sì dá ilé iṣẹ́ tirẹ̀ sílẹ̀. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹrìnlá (20th century), ìjọba ni ìṣàkóso ilé iṣẹ́ yìí, lẹ́yìn náà ni wọ́n fi sí abẹ́ Ẹka Iṣẹ́ Ìfìkàsí àti Ìbánisọ̀rọ̀. Ní ọdún 1952, wọ́n yà iṣẹ́ amúnisọ̀rọ̀ kúrò lọ́dọ̀ ìjọba iṣẹ́ ifiweranṣẹ́, wọ́n sì fi sí abẹ́ Ẹka Iṣẹ́ Ọkọ̀ àti Ìbánisọ̀rọ̀. Ní àsìkò yẹn, iṣẹ́ náà wà lábẹ́ Ẹgbẹ́ Amúnisọ̀rọ̀ Ethiopia (ETC). 

Labẹ ijọba Derg, ETC pin si awọn ile-iṣẹ meji: Ile-iṣẹ Ibaraẹnisọrọ Ethiopia (ETS) lati Oṣu Kẹwa 1975 si Kínní 1981 ati Alaṣẹ Ibaraẹnisọrọ Ethiopia (ETA) ni Oṣu Kini ọdun 1981. Mejeeji ETS ati ETA ni o ni iduro fun ilana ibanisoro ati iṣẹ ni Etiopia. Labẹ ilana Igbimọ Awọn minisita nọmba 10/1996, ETA rọpo ETC ninu eyiti gbogbo awọn ẹtọ rẹ ti gbe lọ si ETC. Awọn ibudo iṣẹ ti gbogbo eniyan 966 wa ati awọn paṣipaarọ kaakiri orilẹ-ede naa. Ni ọdun 2010, ETC ni ero lati gbe iṣẹ tẹlifoonu de ọdọ awọn kebele igberiko 15,000. Iye iraye si tẹlifoonu ti pọ si ni awọn kebele igberiko lati 60 nikan ni ọdun 2004/05 si 8,676 ni ọdun 2007/08. 

Iye awọn olumulo nẹ́wọọki foonu alágbèéká tó ní ìbánisọ̀rọ̀ lórí intanẹẹti pọ̀ sí i ní ìṣe márùn-ún igba ju ti ọdún 2004/5 lọ ní ọdún 2007/8, tí ó dé 1,954,527. Ní ọdún 2005, ETC fi amóhùnmáwòrán oní-fáìbà sori ilẹ̀ tó gbooro sí ibi tó tó 4,000 km pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà mẹ́fà láti Addis Ababa: sí Dire Dawa, Djibouti, Dessie-Mekelle, Bahir Dar-Nekemte, Jimma àti Hawassa, tí ó ń fi redio oní-ìtànkálẹ̀ dídìjítà, tẹlifísàn, intanẹẹti àti àwọn iṣẹ́ onímọ́ ẹ̀rọ mìíràn ránṣẹ́. Ní Oṣù Kinínní ọdún 2005, ETC yípadà láti narrowband sí broadband pẹ̀lú ìtẹ̀wọ̀n sílẹ̀ àkọ́kọ́ rẹ̀ ti intanẹẹti, broadband VSAT àti amáyédẹrùn oníbẹrẹ̀rẹ̀ jùlọ tí wọ́n kà sí àmilọ̀kànlà ńlá jùlọ lẹ́nu ọdún mẹ́wàá. Balcha Reba jẹ Alakoso Agba ti ETC lọwọlọwọ.

## Ìlànà Pataki àti Ìṣe rẹ
Agbẹjọro Ibaraẹnisọrọ ilẹ Ethiopia (Ethiopian Telecommunication Agency, ETA), tí a dá sílẹ̀ nípasẹ̀ Ofin No. 49/1996, ni a fún ní agbára àṣẹ láti ṣàbójútó àti láti ṣe àgbékalẹ̀ ẹ̀ka ibaraẹnisọrọ orílẹ̀-èdè Ethiopia. Díẹ̀ lára àwọn iṣẹ́ àkọ́kọ́ rẹ̀ ni:

* Ìtẹ̀síwájú ìdàgbàsókè àjọṣepọ̀ àti ọrọ̀ ajé nípasẹ̀ àwọ̀n iṣẹ́ ibaraẹnisọrọ.
* Fífún àti abojútó àwọn onímọ́ iṣẹ́ ibaraẹnisọrọ.
* Ìṣàkóso owó iṣẹ́ ibaraẹnisọrọ ìbẹ̀rẹ̀.
* Fìdí ẹrọ ibaraẹnisọrọ múlẹ̀ kí a tó lo fún àkọ́kọ́.
* Ìṣàkóso ojú òfurufú tí Ethiopia ní lórí àkànṣe ibaraẹnisọrọ.
* Aṣojú Ethiopia ní àwọn ìpàdé ibaraẹnisọrọ àgbáyé.
* Ṣíṣe agbára ofin àti iṣe àjọṣepọ̀, pẹ̀lú fífi ìwé ìdúnáṣẹ́ sílẹ̀ àti ìní tó jẹ́ ti àjọ náà.

## Ẹ wo tún

* Ìbánisọ̀rọ̀ pẹ̀lú fónáà ní Ilẹ̀ Ethiopia"
* Àtòjọ àwọn agbóyè tó ń ṣàkóso iṣẹ́ ibánisọ̀rọ̀.
* Alákóso Àṣẹ ìbánisọ̀rọ̀ ti Botswana
Ẹ̀ka:Telecommunications regulatory authorities
Ẹ̀ka:Telecommunications in Ethiopia