Rose Leke

**Rose Gana Fomban Leke** jẹ onimọ-jinlẹ nipa iba ara Ilu Kamẹrika ati Ọjọgbọn Emeritus ti Imunoloji ati Parasitology ni Ile-ẹkọ giga ti Yaounde I.

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Nigbati Leke dagba o jiya lati ibà ni ọpọlọpọ igba, o jẹ apakan deede ti igbesi aye. O nifẹ akọkọ si oogun nitori itọju ti o gba fun abscess ẹdọfóró ni Limbe nigbati o jẹ ọmọ ọdun mẹfa. Iya rẹ ko lọ si ile-iwe, sibẹsibẹ baba rẹ jẹ olukọ ile-iwe, ati pe awọn mejeeji gba ọ niyanju lati lepa awọn aye eto-ẹkọ. O lọ si Ile-ẹkọ giga Saint Mary-of-the-Woods, Indiana, AMẸRIKA ni ọdun 1966 fun awọn ẹkọ ile-iwe giga rẹ, ati lẹhinna University of Illinois ni Urbana – Champaign fun alefa ọga rẹ ni laabu ti David Silverman. Leke lepa PhD rẹ, ti akole Murine plasmodia: onibaje, virulent ati awọn akoran aropin ara ẹni, ni Université de Montréal, Canada ni 1975.

## Iwadi
Iwadi Leke ti da lori iba ti o ni nkan ṣe pẹlu oyun, ninu eyiti paapaa awọn obinrin ti o ni idagbasoke ajesara si awọn iru iba ti o buruju julọ le jẹ ikọlu nipasẹ ọna eewu eewu ti ẹmi, pẹlu awọn ipa lori ilera ọmọ naa. O ṣe agbekalẹ ifowosowopo igba pipẹ pẹlu Diana Taylor ni University of Hawaii ni Manoa lati ṣe iwadii ipo yii. Papọ wọn ṣe agbejade iwadi kan ni ọdun 2018 ti o tọka pe awọn nọmba parasites ti o pọ si lakoko iba ti o ni ibatan oyun ni aabo ti o dara julọ ninu ọmọ naa si awọn akoran iba ọjọ iwaju, ati daba pe ikolu ti oyun ti o ni ibatan ti ko lagbara le ṣe asọtẹlẹ ọmọ naa si isẹlẹ nla ti arun.

## Awards ati idanimọ
Leke ti jẹ ọmọ ẹgbẹ agba ti ọpọlọpọ awọn ajo ni awọn aaye ti ajẹsara ati iba. Leke ṣe idasile Iṣọkan Cameroon Lodi si Iba. Arabinrin naa jẹ alaarẹ Federation of African Immunological Societies laarin 1997 ati 2001, ati ọmọ ẹgbẹ igbimọ kan ti International Union of Immunological Societies lati 1998 si 2004. Ni ọdun 2002 aṣẹ Alakoso kan ṣe Leke ni Alaga Igbimọ Awọn oludari ti Ile-iṣẹ Iwadi Iṣoogun ti Orilẹ-ede Cameroon. Leke gba Aami Eye Imọ-jinlẹ Kwame Nkrumah ti ọdun 2011 fun Awọn Obirin, ṣe agbekalẹ Ẹgbẹ Afirika, pẹlu awọn olugba marun miiran. Leke ti fẹyìntì lati awọn ipo giga giga ni 2013, nigbati o jẹ olori Ẹka ti Oogun ati Oludari Ile-iṣẹ Imọ-ẹrọ ni University of Yaoundé I. Yunifasiti ti Ghana pe rẹ fun 2014 Aggrey-Fraser-Guggisberg Memorial Lecturer. Lẹhin iyẹn o ni Dokita Honoris Causa (DSc) lati Ile-ẹkọ giga ti Ghana.[Itọkasi ti o nilo] Ni ọdun 2015 Leke ni a yan ẹlẹgbẹ agbaye ọlọla ti Awujọ Amẹrika ti Oogun Tropical ati Hygiene, o si ṣeto Ile-ẹkọ giga fun Growth ni Iwadi Ilera fun Awọn Obirin Consortium to olutojueni awon onimo sayensi obinrin ni Cameroon. Lakoko Apejọ Ilera Agbaye ti 2018, Geneva, o bu ọla fun bi Akikanju ti Ilera nipasẹ Awọn obinrin ni Ilera Agbaye ati Itọju Ilera Ina Gbogbogbo, ati ni ọdun 2019 o jẹ orukọ ayẹyẹ ni Queen Iya ti Community Medical Community Cameroon, nipasẹ Igbimọ Iṣoogun Cameroon. O wa lori Igbimọ Advisory Afihan Afihan Ajo Agbaye ti Ilera ati Igbimọ Pajawiri Awọn Ilana Ilera ti Kariaye ti Parẹ Polio. Rose Leke gba Ẹbun Virchow ti 2023 fun Ilera Kariaye, ti o bọla fun iwadii aṣaaju-ọna aarun ajakalẹ-arun rẹ si agbaye ti ko ni iba ati ifarabalẹ ailopin ni ilọsiwaju imudogba abo. Ẹbun kariaye jẹ ẹbun pẹlu awọn owo ilẹ yuroopu 500,000 ati pe o ti fi idi rẹ mulẹ nipasẹ Virchow Foundation ti kii ṣe èrè fun Ilera Kariaye.

## Igbesi aye ara ẹni
Leke ni ọpọlọpọ awọn ọmọ-ọmọ. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè