open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ọba

**Ọba** jẹ́  ọkùnrin tí ó ń ṣolórí Ìlú ilẹ̀ tàbí orílẹ̀-èdè nítorí wípé ó lẹ́tọ̀ọ́ láti wà nípa adarí. O le je tààrà lati inú ebi re tabi nitoripe ebi re lokan. Opo awon ni ile Yoruba lori bayi. Won ni awon afọbajẹ ti won gbimo ibo ni tabi inú ẹbí wo ni oba to kan yio ti wa. Ni Europe oba n je lati inu ebi kanna. Yio gori ite tààrà láti ọ̀dọ̀ bàbá tabi ìyá re.
IÌyàwó ba ni a n pè ni ayaba tabi ayaoba. Ni Europe obìnrin yi le gun ori ite ti oba ba ku, eyi ko je be ni ile Yoruba nibi ti obinrin ko le di oba.
Ti olori orílè-èdè kkàn a je oọba  n pe irú iìjọba i ni idobaje, ti ọba na si n je adobaje.

## Ẹ̀kọ́ nípa orísun orúkọ naa
Ọ̀rọ̀ náà ọba tọ́ka sí cyning Gẹ̀ẹ́sì àtijọ́, tí ó túmọ̀ sí “alákòóso” tàbí “aṣáájú,” tí a mú láti inú Proto-Germanic kuningaz . Gbòǹgbò yìí tún fúnni ní àwọn ọ̀rọ̀ kan náà ní gbogbo àwọn èdè Germanic mìíràn, bíi Dutch koning, Old Norse konungr, Danish konge, àti German König . Orísun pàtó ti “kuningaz” kò dájú, ṣùgbọ́n ó lè ní ìsopọ̀ mọ́ Old English cynn (“ìdílé, ẹ̀yà”), tí ó fihàn pé a kọ́kọ́ wo ọba gẹ́gẹ́ bí “aṣáájú ìbátan” tàbí “olórí àwọn ènìyàn.” Ìròyìn mìíràn dábàá pé ọ̀rọ̀ náà tọ́ka sí “ẹni tí ó jẹ́ ọmọ ìran ọlọ́lá,” tí ó so ìjọba pọ̀ mọ́ ìdílé àtọ̀runwá tàbí ti àwọn ọlọ́lá. Àwọn onímọ̀ èdè àti àwọn òpìtàn ti ń jiyàn lórí ìtumọ̀ àwùjọ àti èrò-orí tí ó wà lẹ́yìn ìbátan yìí láàárín ọba àti ìbátan, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a gba ìsopọ̀ èdè náà ní gbogbogbòò.

## Àwọn ọba lọ́wọ́lọ́wọ́
Lọ́wọ́lọ́wọ́ ( Títí di 2023 ), àwọn ọba méjìdínlógún ni a mọ̀ sí àwọn olórí orílẹ̀-èdè alágbára . Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọba wọ̀nyí ló ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí orílẹ̀-èdè ní àwọn ìjọba ọba tó wà lábẹ́ òfin . Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn tó ń ṣàkóso àwọn ìjọba ọba pátápátá ni Ọba Saudi Arabia àti Ọba Eswatini.

## Àwọn ọba aládé ní ilé Yorùbá
}
|9 May 2010
|Oyè ìdílé, Ìlànà òfin
|-
| 
|
|Abimbola Akeem Owoade
| 
|
|13 January 2025
|Oyè ìdílé, Ìlànà òfin
|-
| 
| 
|Adéyẹyè Ẹnitàn Ògúnwúsì
|
|
|7 December 2015
|Oyè ìdílé, Ìlànà òfin
|-
|}

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àṣà
Ìyá

[thumb|right|Ìyá àti [ọmọ rẹ̀]]
**Ìyá** (**màmá** tabi **mọ̀nmọ́n**) ni òbí tó jẹ́ obìnrin èèyàn kan. Ìyá àti bàbá jẹ́ òbí fún ọmọ tàbí ènìyàn kan. Àwọn Yorùbá bọ, wọ́n ní, " Ìyá ni wúrà"... Bẹ́ẹ̀ náà tún ni, " Gbẹ̀dẹ̀ bí Ogún Ìyá, aninilára bí Ogún Baba". Ìyá jẹ́ ọ̀kan gbógì tí wọn kò ṣéé fojú rénà láwùjọ, ní ìlú, Ìpínlè pàápàá jùlọ lagbaye. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ìgbà, ìyá ló máa ń bí ọmọ fún ara rẹ̀, nígbà mìíràn ó lè gba ọmọ ẹlòmíràn bí ọmọ rẹ̀ tàbí kí ó gba ọmọ ẹlòmíràn tọ́. 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ẹbí
Òbí

thumb|Òbí méjì àti ọmọ wọn.Òbí ni ọkùnrin tàbí obìnrin tí ó bí ọmọ tàbí tí ó ń tọ́jú ọmọ. Bàbá ni orúkọ tí a ń pe ọkùnrin tí ó jẹ́ òbí, ìyá sì ni orúkọ tí a ń pe obìnrin tí ó jẹ́ òbí. Òbí lè jẹ́ òbí ìbílẹ̀ (tí ó bí ọmọ náà) tàbí òbí ìtọ́jú (tí ó gbà ọmọ náà síná tàbí tí ó ń tọ́jú rẹ̀).

Ẹ̀ka:Ẹbí
ISO 3166-2:SK

**ISO 3166-2:SK** ni àkóólé nínú ISO 3166-2, apá ọ̀pagun ISO 3166 ti International Organization for Standardization (ISO) tẹ̀jadesíwe to ṣe ìtumọ̀ àwọn àmìòrò fún orúko àwón ìpínsábẹ̀́́ kókó àwọn orílẹ́-édé.

## Itokasi

Ẹ̀ka:ISO 3166
ISO 3166-1 alpha-2

Awon amioro **ISO 3166-1 alpha-2** je leta meji àmìọ̀rọ̀-orílẹ̀-èdè ti itumo re wa ninu ISO 3166-1, apa opagun ISO 3166 ti Àgbájọ Káríayé fún Ìṣọ̀págun tesiwejade lati soju awon orile-ede ati awon agbegbe won.

Ẹ̀ka:ISO 3166
Ìkólẹ̀jọ Saint Barthélemy

**Saint Barthélemy** (, ; ), officially the **Collectivity of Saint Barthélemy** (French: *Collectivité de Saint-Barthélemy*)

Saint Barthélemy
Saint Barthélemy
Gùyánà Fránsì

**Gwiyánì faransé** (, ; *Guyane* ní èdè àjùmọ̀lò) jẹ́ ìpínlẹ̀ kan lára ilẹ̀ Fránsì ní apá àríwá Gúúsù Amẹ́ríkà. Gwiyánì faransé budo lari Sùrìnámù ní ìwọ oòrùn àti Bràsíl ní gúúsù àti ìlà oòrùn.

## Itokasi

Gwiyánì
Gwiyánì
Guadeloupe

**Guadeloupe** jẹ apá kan tó ní àwọn erékùṣù meje ní Kàríbẹ́ánì, abẹ́ àkóso ìjọba orílẹ̀-èdè Fránsì wà.

## Itokasi

Guadeloupe
Guadeloupe
Guadeloupe
Gúúsù Georgia àti àwọn Erékùṣù Gúúsù Sandwich

**South Georgia and the South Sandwich Islands** (**SGSSI**)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Agbègbè Òkèrè Brítánì
Erékùṣù Heard àti Àwọn Erékùṣù McDonald

thumb|200px|Location of Heard and McDonald Islands
thumb|200px|Map of Heard and McDonald Islands

**Heard Island and McDonald Islands**
Mártíníkì

**Mártíníkì** () jẹ ẹya erékùṣù Fránsì kan ni Kàríbẹ́ánì.

## Itokasi

Mártíníkì
Mártíníkì
Mártíníkì
Kalẹdóníà Tuntun

**New Caledonia** (French: officially: *Nouvelle-Calédonie*; colloquially: *(la) Calédonie*; popular nicknames: *(la) Kanaky*, *(le) Caillou*)

## Itokasi

Kalẹdóníà Tuntun
Ìkólẹ̀jọ Saint Pierre àti Mìkẹ́lọ̀n

The **Territorial Collectivity of Saint Pierre and Miquelon** (; )

## Itokasi

Saint Pierre àti Mìkẹ́lọ̀n
Àwọn Erékùsù Pitcairn

**Awon Erekusu Pitcairn** (; Pitkern: *Pitkern Ailen*) 

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn Agbègbè Òkèrè Brítánì
Àwọn Agbègbè ilẹ̀ Palẹstínì

**Awon agbegbe ile Palestini** je kikodapo awon  agbegbe meji ti won ko japo mora won:
* The West Bank (5,640 km2 of land and 220 km2 water, the northwest quarter of the Dead Sea)
* The Gaza Strip (360 km2 )  

## Itokasi
Saint Helena, Ascension àti Tristan da Cunha

**Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha** 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Agbègbè Òkèrè Brítánì
Ẹ̀ka:Saint Helena, Ascension àti Tristan da Cunha
Àwọn Agbègbè Apágúúsù àti Antárktìkì Fránsì

The **French Southern and Antarctic Lands** (, abbreviated *TAAF*), full name **Territory of the French Southern and Antarctic Lands** (French: *Territoire des Terres australes et antarctiques françaises*)

Ni Oṣu Kẹwa Ọdun 2024, Alakoso Madagascar, Andry Rajoelina, tẹnumọ ifẹ rẹ lati gba ipadabọ awọn Erékùṣù Tuka, ti Madagascar sọ lati ọdun 1973 lati Francehttps://www.tf1info.fr/international/visite-d-emmanuel-macron-a-madagascar-pourquoi-les-iles-eparses-sont-si-strategiques-pour-la-france-2366729.html.

Àtúnṣe sí Àwọn Agbègbè Apágúúsù àti Antárktìkì Fránsì
Àwọn Erékùṣù Kékèké Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

[thumb|250px|The [flag of the United States is used for all of the United States Minor Outlying Islands]]
thumb|250px|Map showing the location of the islands in the Pacific Ocean (highlighted with red boxes)
The **Awon Erekusu Kekeke Orile-ede Amerika**, fun amioro ISO 3166-1 International Organization for Standardization didapo mo Baker Island, Howland Island, Jarvis Island, Johnston Atoll, Kingman Reef, Midway Islands, Navassa Island, Palmyra Atoll, and Wake Island.

## Itokasi
Erékùṣù Howland

thumbnail|Howland Island seen from space
[thumbnail|[Orthographic projection (cartography)|Orthographic projection centered over Howland Island]]
**Howland Island** ()
Erékùṣù Jarvis

[thumb|right|260px|[NASA picture of Jarvis Island; note the submerged reef beyond the eastern end.]]
thumb|right|Map of Jarvis Island
thumb|right|Orthographic projection over Jarvis Island
**Jarvis Island** (; formerly known as **Bunker Island**)
Wallis àti Futuna

**Wallis and Futuna**, officially the **Territory of the Wallis and Futuna Islands** (French: *Wallis et Futuna* or *Territoire des îles Wallis et Futuna*, Fakauvea and Fakafutuna: *Uvea mo Futuna*)

## Itokasi

Wallis àti Futuna
Mayotte

**Mayotte** (, ; Shimaore (Swahili dialect): *Maore*, ; ), officially the **Departmental Collectivity of Mayotte** ()

## Itokasi

Mayotte
Mayotte
Àwọn Erékùṣù Wúndíá Brítánì

**Àwọn Erékùṣù Wúndíá Brítánì** tabi **British Virgin Islands** (**BVI**)

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn Agbègbè Òkèrè Brítánì
Erékùṣù

[right|thumb|A small [Fijian island.]]
[right|thumb|[Sazan, the largest island of Albania.]]
[right|thumb |A small [Croatian island in the Adriatic Sea]]
[thumb|An island in the [Seine river (France)]]
[thumb|[Ko Samui|Samui island, Surat Thani, Thailand]]
[thumb|A small island in [Lower Saranac Lake in the Adirondacks in the U.S. ]]

**Erékùsù** ni ile ti omi yi ka.
* Tropical Island Pictures 

## Itokasi
Zaire

**Olominira ile Saire** (;  )  ni oruko orile-ede oni to n je Olominira Toselu ile Kongo larin 27 October 1971, ati 17 May 1997.

## Itokasi
Mobutu Sese Seko

**Mobutu Sésé Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga** (14 October 1930– 7 September 1997), to gbajumo gege bi **Mobutu** tabi **Mobutu Sésé Seko** (), oruko abiso **Joseph-Désiré Mobutu**, lo di olori orile-ede Zaire (loni gege bi Olominira Toselu ile Kongo) leyin igba to fipagbajoba lowo Joseph Kasavubu.

## Itokasi

 

Ẹ̀ka:Àwọn ará Orílẹ̀-èdè Olómìnira Tòṣèlúaráìlú ilẹ̀ Kóngò
Joseph Kasavubu

**Joseph Kasa-Vubu** (1910 [other sources have 1913, 1915 and 1917] – March 24, 1969) lo je Aare akoko (1960–1965) orile-ede Olominira ile Kongo,  loni to n je Olominira Toselu ile Kongo.
Olómìnira ilẹ̀ Kóngò (Léopoldville)

Orile-ede **Olominira ile Kongo** () je aladawa olominira to je didasile leyin igba ti imusin Kongo Belgiomu gba ominira ni 1960. Oruko yi lo je titi di 1 August 1964, nigba ti won yi si **[[Democratic Republic of the Congo|Olominira Toselu ile Kongo]]**, lati yatosoto si orile-ede keji toni bode mo to n je Olominira ile Kongo, imusin Kongo Fransi tele.
Usman dan Fodio

thumb|Àwòrán iṣẹ́-ọnà ìwé kíkọ ti Usman dán Fodio.
**Shaihu Usman dan Fodio** (), bibi Usuman ɓii Foduye, (won tun pe ni Shaikh Usman Ibn Fodio, Shehu Uthman Dan Fuduye, tabi Shehu Usman dan Fodio, 1754 - 1817) lo je oludasile Sokoto Caliphate ni 1809.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1754
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1817
Ẹ̀ka:Àwọn Sùltánì ìlú Sókótó
Ẹ̀ka:Àwọn Fúlàní
Àwọn Fúlàní

**Eya Fulani** tàbí **Fula** tàbí **Fulani**  jẹ́ ẹ̀yà abínibí Kansas ní ilè Adúláwò. Wọ́n wà lára àwọn ẹ̀ya tí ó tóbi jù ló ni ilè Adúláwò pẹ̀lú iye ènìyàn tí ó lé ní Ogójì Mílíọ̀nù. Àwọn Fúlàní a máa pe ara wọn ní Fulbe tàbí Fula. Wọ́n fọ́kán sí orí ilẹ èdè bí mẹ́rìnlélógún ní ìwọ̀ oòrùn àti ààrin gbùngbùn Áfíríkà láti ilẹ̀ Senegal dé Ethiopia. Orísun wọn ò dá ẹnikẹ́ni lójú, ṣùgbọ́n àwọn kan rò pé wọ́n wá láti ààrin ìlà oòrùn tàbí árèwá Áfíríkà. Wọ́n wà lára àwọn apẹ̀sìndà àkọ́kọ́ sí ẹ̀sìn Islam ìsàlẹ̀ asálẹ̀ Saharan tí wọ́n sì tàn án ká gbogbo agbègbè náà nípa orísirísi ọ̀nà bí i ogun mímọ́ 

## Iṣẹ́ àwọn Fulani
Iṣẹ́ àwọn Fulani  ni ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìrìnkiri darandaran (ìṣọ́-ẹran màlúù, àgùntàn, àti ewúrẹ́) káàkiri agbègbè Sahel ti Ìwọ̀ Oòrùn Áfríkà

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Fúlàní
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn

This is a list of administrators and **Governors of Ogun State**, Nigeria.
Ogun State was formed in 1976-02-03 when Western State divided into Ogun, Ondo, and Oyo states.



## E tun wo
*Nigeria
*Awon Ipinle Naijiria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Kóngò Bẹ́ljíọ̀m

The **Belgian Congo** (French: *Congo Belge*; Dutch: ) was the formal title of present-day Democratic Republic of the Congo (DRC) between King Leopold II’s formal relinquishment of his personal control over the state to Belgium on 15 November 1908, and Congolese independence on 30 June 1960.

## Itokasi
Congo Free State

The **Congo Free State** was a large area in Central Africa which was privately controlled by Leopold II, King of the Belgians.  Its origins lay in Leopold's attracting scientific, and humanitarian backing for a non-governmental organization, the *[[Association Internationale Africaine|Association internationale africaine]]*.  Using first the multi-national AIA, then the "Committee for Studies of the Upper Congo" (), and finally the International Association of the Congo (), Leopold secured control of most of the Congo basin.  Unlike the multinational AIA, the AIC was Leopold's personal vehicle.  As the sole shareholder and chairman, he increasingly used it to gather and sell ivory, rubber, and minerals in the upper Congo basin (though it had been set up on the understanding that its purpose was to uplift the local people and develop the area). He gave the AIC the name Congo Free State in 1885. The state included the entire area of the present Democratic Republic of the Congo and existed from 1885 to 1908. The Congo Free State eventually earned infamy due to the increasingly brutal mistreatment of the local peoples and plunder of natural resources, leading to its abolition and annexation by the government of Belgium in 1908.

Under Leopold II's administration, the Congo Free State became one of the greatest international scandals of the early twentieth century. The report of the British Consul Roger Casement led to the arrest and punishment of white officials who had been responsible for killings during a rubber-collecting expedition in 1903 (including one Belgian national for causing the shooting of at least 122 Congolese people).

The loss of life and atrocities inspired literature such as Joseph Conrad's *[[Heart of Darkness]]*, and raised outcries, even from such upholders of the colonial mission as Winston Churchill. One view is that the forced labour system directly and indirectly eliminated 20% of the population.

European and U.S. reformers exposed the conditions in the Congo Free State to the public through the Congo Reform Association. Also active in exposing the activities of the Congo Free State was the author Arthur Conan Doyle, whose book *The Crime of the Congo* was widely read in the early 1900s. By 1908, public pressure and diplomatic manoeuvres led to the end of Leopold II's rule and to the annexation of the Congo as a colony of Belgium, known as the Belgian Congo.

## Itokasi
Mamluk Sultanate (Cairo)

The **Mamluk Sultanate of Egypt** was the final independent Egyptian state prior to the establishment of the Muhammad Ali Dynasty in 1805. It lasted from  the overthrow of the Ayyubid Dynasty until the Ottoman conquest of Egypt in 1517. The sultanate's ruling caste was composed of Mamluks, soldiers of predominantly Kipchak Turkish/Cuman, and Circassian slave origin. While Mamluks were purchased, their status was above ordinary slaves, who were not allowed to carry weapons or perform certain tasks. Mamluks were considered to be "true lords", with social status above freeborn Egyptian Muslims. Though it declined towards the end of its existence, at its height the sultanate represented the zenith of Egyptian and Levantine political, economic, and cultural glory in the Islamic era.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Ẹ́gíptì
Quincy, Massachusetts

**Quincy** je ilu kan ni ipinle Massachusetts ni orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Amẹ́ríkà Brítánì

**British America** is the anachronistic term used to refer to the territories under the control of the Crown or Parliament of the United Kingdom in present day North America (including Bermuda), Central America, the Caribbean, and Guyana.  Colonial America consisted of the English and later British Empire in continental North America in the 17th and 18th centuries. Formally, the British Colonies in North America were known as **British America**
and the British West Indies until 1776, when the Thirteen British Colonies located along the Atlantic seaboard declared their independence and formed the United States of America. After that, British North America (or, simply but not inclusively, Canada) were used to describe the remainder of Britain's continental North American possessions. The term "British North America" was first used informally in 1783, but it was uncommon before the Report on the Affairs of British North America (1839), called the Durham Report.

British America gained large amounts of new territory following the Treaty of Paris which ended Britain's involvement in the Seven Years' War. At the start of the American War of Independence in 1775, the British Empire included 20 colonies north and east of New Spain (Present day areas of Mexico and the Western United States). East Florida and West Florida were ceded to Spain in the Treaty of Paris (1783) which ended the American Revolution, and then ceded by Spain to the United States in 1819.  All but one of the remaining colonies of British North America apart from the British West Indies united together from 1867 to 1873 forming  the Dominion of Canada. Newfoundland joined Canada in 1949.

## Itokasi
Mẹ́rkúríù (pálánẹ́tì)

**Mẹ́rkúríù** ni pálánẹ́tì to sunmojulo si Orun ninu Sistemu Orun, o unyipo Orun ni ekan ni 87.969 ojo Aye.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn plánẹ̀tì Síṣtẹ̀mù Òrùn
Havana

**Havana** (, IPA: [la aˈβana], officially *Ciudad de La Habana*,) ni oluilu orile-ede Kúbà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Kúbà
Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Santo Domingo

thumb|Santo Domingo.

**Santo Domingo** ni oluilu orile-ede Dómíníkì Olómìnira.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Hispaniola

**Hispaniola** (lati ede Hispani, *La Española*) je erekusu ninla ni Karibeani, to damupo Haiti ati Dominiki Olominira. 

Ẹ̀ka:Kàríbẹ́ánì
Àgùàlà

**Àgùàlà** (*Venus*) tí a tún ń pè ní *Ajá òṣùpá*, jẹ́ pílánẹ́ẹ̀tì kejì sí Oòrùn.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn plánẹ̀tì Síṣtẹ̀mù Òrùn
Port of Spain

**Port of Spain** tabi ilu **Ebute Hispania** ni oluilu orile-ede Trinidad ati Tobago o si je ilu keta ni itobi leyin San Fernando ati Chaguanas.

## Itokaki

Ẹ̀ka:Trínídád àti Tòbágò
Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Port-au-Prince

right|thumb|270px|Port-au-Prince, Haïtiright|thumb|270px|A taptap (shared taxi) in central Port-au-Prince.

**Port-au-Prince** (; ; Haitian Creole: *Pòtoprens*) ni oluilu ati ilu titobijulo ni orile-ede Haiti.  

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
San Juan, Púẹ́rtò Ríkò

thumb|San Juan, Puerto Rico.

**San Juan** (, , láti *San Juan Bautista* "Jòhánnù Onítèbomi Mímó") ní olúìlútitóbijùlo ní Puerto Rico. Juan Ponce da sílè ní odún 1521. Orúkọ áílándì ní Púẹ́rtò Ríkò, tí orúkọ ìlú s̀i jẹ San Juań. San Juan ní ibi gbóógì méta: San Juan àtijó, bííṣì àti agbègbè  ríṣọ́ọ́tì àti bẹẹbè lọ. Óhun ni ó tóbi jù ní ààrin gùngùn Áílándì tí ó ní ilé iṣẹ́ bíi: epo rọ̀bì àti  `súgà, ilé ìpọtín, síméntì,apo ògùn òyì́nbó,Ilé isé irin, aṣo àti tábà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Òṣèlú

thumb|400px|

**Òṣèlú** je ijoba ìṣèlú ará ìlu boya to ba wa taara lati owo awon ara ilu tabi ki won fun awon asoju won lase ninu idiboyan lati lo agbara yi. Àwon elédè  Gèésì n pèé ní *democracy* to wa lati inú ede Griiki: *δημοκρατία - (dēmokratía)* tí ó tumo si "agbara aralu" eyi ti won yi wa lati *δῆμος (dêmos)*, "aralu" ati *κράτος (krátos)* "agbara" larin orundun ikarun-ikerin kJ lati toka si iru ìlànà oselu to wa nigba náà ni awon ilu orile-ede Grisi, pataki ni Ateni Atijo leyin rogbodiyan odun 508 kJ. 

## Itokasi
Port Louis

**Port Louis** (pipe ni Faranse ) ni oluilu orile-ede Mọ́rísì.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà
Mamoudzou

thumb|left|A view of the sea from the city
**Mamoudzou** ni oluilu orile-ede Mayotte, to wa larin Okun India.

## Itokasi

Mamoudzou
Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà
Moroni, Comoros

**Moroni** (ni ede Arabu موروني *Mūrūnī*) ni ilu titobijulo ni orile-ede Comoros ati oluilu ibe lati 1958.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà
Saint-Denis, Réunion

**Saint-Denis** (tabi **Saint-Denis de la Réunion** fun isojutuu) ni oluilu agbegbe ati apa France okere Réunion, to wa larin Okun India.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Áfríkà
Saint-Denis de la Réunion
Saidu Ayodele Balogun

**** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn
Harris Eghagha

**Harris Otadafevwerha Deodemise Eghagha** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn
Mohammed Lawal

**** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwárà
Segun Osoba

**Olúṣẹ́gun Ọ̀ṣọbà** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù keje ọdún 1939) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn tẹ́lẹ̀. 

## Ìgbésí ayé ìbéèrè àti ẹ̀kọ́
Olúṣẹ́gun Osoba ni wọ́n bí fún Ògbẹ́ni àti Arábìnrin Jonathan Babatunde Osoba. Osoba lọ sí oríṣiríṣi àwọn ẹ̀kọ́ ọ̀jọ̀gbọ́n lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga Methodist Boys’ High School, Lagos . Ó gba ìwé ẹ̀rí iṣẹ́ ìròyìn ní Yunifásítì ti Èkó ó sì lọ sí ẹ̀kọ́ ọdún kan ní United Kingdom lórí ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ láti ọwọ́ Commonwealth Press Union ní ọdún 1967. Ní ọdún 1969, ó ń kẹ́kọ̀ọ́ ní Bloomington, USA ní ẹ̀ka iṣẹ́ ìròyìn ti Indiana University. Ní ọdún 1974, ó gba ẹ̀bùn Nieman Fellowship fún iṣẹ́ ìròyìn fún ọ̀pọ̀ ọdún tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní Harvard University, Cambridge, Massachusetts, USA. Òun ni ọmọ Nàìjíríà àkọ́kọ́ tí ó ti gba ẹ̀bùn Nieman Fellowship fún iṣẹ́ ìròyìn.

## Iṣẹ́ ìròyìn
Osoba bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìròyìn ní ọdún 1964, ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Daily Times of Nigeria gẹ́gẹ́ bí oníròyìn tí ó ń kọ́ṣẹ́ nípa ìtàn ìwà ọ̀daràn, nígbà tí ó sì di ọdún 1966, ó jẹ́ aṣojú ìjọba fún Times. Ó di olóòtú ìròyìn ní ọdún 1968, igbákejì olóòtú ìwé ìròyìn Sunday Times ní ọdún 1971 àti igbákejì olóòtú ìwé ìròyìn Times ní ọdún 1972. Ní oṣù kẹjọ ọdún 1975, ó di olóòtú ìwé ìròyìn Daily Times of Nigeria, lẹ́yìn náà ó fi ilé-iṣẹ́ náà sílẹ̀ ní oṣù kọkànlá ọdún 1975 láti gba iṣẹ́ Olùdarí Gbogbogbò ti Nigerian Herald tí ó wà ní Ilorin . Ó padà sí Times ní ọdún 1984 gẹ́gẹ́ bí olùdarí àgbà. Ní àgbáyé, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí oníròyìn tàbí aṣojú ìbílẹ̀ fún British Broadcasting Corporation, The Times of London, Newsweek Magazine, àti United Press International News Agency. Ó jẹ́ alága Ìgbìmọ̀ Olùdarí ti Nigerian Institute of Journalism àti ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ àgbà ti International Press Institute tí ó ń ṣojú fún Black-Africa láti ọdún 1984 sí 1992.
Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Àpérò Àwọn Oníròyìn Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 1988. Ó tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Commonwealth Press Union, London àti Nigerian Union of Journalist.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Cayenne

**Cayenne** ni oluilu Gùyánà Fránsì, to agbegbe ati apa Fránsì lokere to wa ni Gúúsù Amẹ́ríkà.

## Itokasi

Cayenne
Montevideo

thumb|200px|1890 German map of Montevideo

**Montevideo** () ni ilutitobijulo, oluilu ati ebute pataki orile-ede Uruguay.

## Itokasi
Afidimule awon Onimose-ero Onitanna ati Ero-aloitanna

**IEEE** to duro lede Geesi fun **Institute of Electrical and Electronics Engineers** (*Afidimule awon Onimose-ero Onitanna ati Ero-aloitanna*) je agbajo alagbase aije fun ere kariaye fun ilosiwaju onaimuse to je mo itanna. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn àgbájọ ọ̀págun
La Paz

thumb|La Paz.

**La Paz, Chuqi Yapu** (Oruko onibise: **Nuestra Señora de La Paz**) ni oluilu amojuto orile-ede Bolivia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Bòlífíà
Maghreb

right|thumbnail|300px|Awon Orile-ede Isokan Maghreb
**Maghreb** je agbegbe ile ayé ni Ariwa Afrika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Áfríkà
Áfríkà Ìsàlẹ̀-Sàhárà

thumb|Àwòrán ìṣètọ́sọ́nà ti Áfíríkà.
**** je agbegbe ile ayé.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Áfríkà
Gbọ̀ngàn Àrin Europe

thumb|300px|Central European states and historic lands at times associated with the region
**Gbọ̀ngàn Àárín Yúróòpù** jẹ́ agbègbè ilẹ̀ ayé.

## Itokasi
Melanésíà

thumb|right|300px|Melanesia

**Melanesia** je omo agbegbe Oseania to fe lati apaiwoorun opin Okun Pasifiki titi de Okun Arafura, ati tokoju si ilaorun si Fiji. Agbegbe kopo opo awon erekusu to wa ni ariwa ati ariwailaorun Ostrelia. Oruko *Melanesia* (lati Greek: μέλας, *dudu*; νῆσος, *erekusu*) koko je lilo latowo Jules Dumont d'Urville ni 1832 lati setokasi awon eya eniyan ati idipo jeografi awon erekusu to yato si Polynesia ati Maikronesia.

## Itokasi
Austrálásíà

thumb|250px|right|Australasia
[thumb|250px|Regions of [Oceania.]]
**Australasia** je agbegbe ni Oseania: Australia, New Zealand, erekusu New Guinea, ati awon erekusu itosi ara won ni Okun Pasifiki. Charles de Brosses ni o koko lo oruko yi ninu *Histoire des navigations aux terres australes* (1756). O mu wa lati Latin fun "guusu Asia" o si seyato agbegbe yi si Polynesia (ni ilaorun) ati guusuilaorun Pasifiki (*[[Magellanica]]*). Bakanna o tun yato si Micronesia (ni ariwailaorun). Australasia joko lori Abo India-Autralia, pelu India.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀
Òkun Atlántíkì

[thumb|The Atlantic Ocean, not including [Arctic and Antarctic regions.]]

thumb
**Òkun Atlántíkì** je okun totobijulo keji ile ayé.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òkun
Òkun Índíà

thumb|Òkun Íńdíà lórí àwòrán ìṣètọ́sọ́nà.
**Òkun Índíà** ni Òkun Eleketa ti o tobi Ju lo ni Àgbáyé lehin Òkun Atlántíkì, ati okun Pasifiki. Ni iha Iwo Orun si okun naa, ni Orile erekusu Afrika,ni iha Ila Orun si okun naa si ni apa Ila orun-Guusu orile erekusu Asia.Si ariwa okun naa ni apa guusu Asia. Orile ede ti o tobi ju lo, Ninu awon orile ede ti o wa ni iha naa ni orile ede India, nibi ti okun naa ti mu oruko, tabi ti okun naa f'oruko jo.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn òkun
Òkun Pàsífíkì

thumb|Òkun Pàsífíkì lórí àwòrán ìṣètọ́sọ́nà.
**** je agbegbe ile ayé.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òkun
Antárktìkà

thumb|right|Antárktìkà


File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg
Aulliminden

Awon **Aulliminden** jẹ́ ọ̀kan nínú ẹ̀yà Tuareg. A lè rí wọn ní orílẹ̀-èdè Niger àti ní apá àríwá Nàìjíríà.
Twi

thumb|Àwọn agbègbè Ghana tó ń sọ èdè Twi.

**Twi** () je ede ti àwọn Akan ti won wa ni Ghana.
Nassau, Àwọn Bàhámà

**Nassau** ni oluilu, ilu titobijulo, ati gbongan osowo ni Ajoni awon Bahamaasi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Ìlú-ọba Brítánì Olókìkí

**Ìlú-ọba Brítánì Olókìkí**, to tun je mimo si **Sisodokan Ilu-oba Britani Olokiki**, je orile-ede alaselorile ni ariwaiwoorun Europe, to wa lati 1707 titi di 1801.

## Itokasi
Fidel Castro

**Fidel Alejandro Castro Ruz** (Fidel Kastro  ( audio); August 13, 1926 – November 25, 2016) je oloselu ara Kuba, ikan ninu awon olori Ijidide ara Kuba, Alakoso Agba Kuba lati February 1959 titi de December 1976, ati leyin re *[[President of Cuba|Aare ile Kuba]]* titi di igba to kosesile kuro lori aga ni February 2008.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Kúbà
Ẹgbẹ́ Kọ́múnístì ilẹ̀ Kúbà

**Ẹgbẹ́ Kọ́múnístì ilẹ̀ Kúbà** (, PCC) ni egbe oloselu to n sejoba lowolowo ni Kuba.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹgbẹ́ kọ́múnístì
Àsìá ilẹ̀ Bangladẹ́shì

right|thumb|208px| Civil ensign. Flag Ratio: 1:2
right|thumb|208px| Air Force Ensign. Flag Ratio: 1:2
right|thumb|208px| Naval ensign. Flag Ratio: 1:2
thumb|right|208px|The first flag of an Independent Bangladesh with the country map that does not exist in the current flag.
**Àsìá ilẹ̀ Bangladẹ́shì** je asia orile-ede Bangladẹ́shì

## Itokasi

Bangladesh
Àsìá ilẹ̀ Bárbádọ̀s

**Àsìá orilẹ̀-ede [[Bárbádọ̀s]]** koko je lilo lonibise ni 30 November 1966.

## Itokasi

Barbados
Àsìá ilẹ̀ Bẹ̀rmúdà

**Àsìá ilẹ̀ [[Bermuda]]** je gbigbalo ni October 4, 1910. O je Ami Pupa Britani pelu Asia Isokan ni apa oke osi re, ati ami opa ase ile Bermuda ni apa isale otun re. 

## Itokasi

Bermuda
Àsìá

= Kini awon asia? =

**Àsíá** jẹ́ aṣọ pélébé tí ó ni àwọn àpẹẹrẹ àrànbara tí ó dúró fún àmì, amí tàbí èṣọ́. Ìwúlò kan pàtàkì tí ó ni ni wípé wọ́n a maa lòó gẹ́gẹ́ bí àmi orílẹ̀ èdè.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àsíá
Àsìá ilẹ̀ Bùrúndì

[right|thumb|188px|[Fáìlì:FIAV 111000.svg|20px Flag ratio: 3:5]]
**[[Àsìá]] ilẹ̀ [[Burundi]]**

## Itokasi

Burundi
Haruna Ishola

**Hárúnà Bello Ìṣọ̀lá** (1919 - 9 November, 1983) jẹ́ gbajúgbajà Olórin Àpàlà ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. 

## Iṣẹ́ orin kíkọ
Ìlú Ibadan ni wọ́n bí wọn sí, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Àwo-orin akọ́kọ́ tí Ishola ṣe jáde ní ọdún 1948. Ní ọdún 1955, wọ́n tún orin náà gbà sílẹ̀ lẹ́yìn tí ọba Adeboye wàjà nínú ìjàmbá ọkọ̀ òfurufú kan. Orin tí wọ́n tún kọ yìí mú wọn gbajúmọ si. Haruna Ishola bẹ̀rẹ̀ sí kọ orin àpàlà, tí ó si tún ń gba á sílẹ̀ ní ọdún 1955, èyí sì sọ ọ́ di olókìkí si. Nínú orin rẹ, ó máa ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn òwe Yorùbá àti ẹsẹ Kuraani. Ni ọdún 1950, o fi Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ kun orin rẹ̀, ó sì kọ orin "Punctuality is the Soul of Business" fún Decca Records.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olórin ará Nàìjíríà
Ronald Golias

**Ronald Golias** (4 May, 1929 – 27 September, 2005) je osere ara orile-ede Brazil.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Corbin Bleu

**Corbin Bleu Reivers** (February 21, 1989) je akorin ati osere ara Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Èdè Slofákíà

**Èdè Slofakia** (**, *slovenčina* , o yato si *[[slovenščina]]*, tabi *[[Slovene language|Slovenian]]*), je ede ile Indo-Europe to je ikan ninu awon ede Iwoorun Slaf (pelu ede Tseki, ede Polandi, Silesian, Kashubian, ati ede Sorbia).

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn èdè
Czechoslovakia

**Czechoslovakia** (*Československo*; from 1990 ) je orile-ede olominira ni Arin Europe to wa lati October 1918, nigba to gba ominira latowo Austro-Hungarian Empire, titi di 1992 nigba to pin si orile-ede Tseki Olominira ati orile-ede Slovakia.


File: Czechoslovakia01.png
File:Czechoslovakia.png


## Itokasi
Maxime Carlot Korman

**Maxime Carlot Korman** (ojoibi 1942) je oloselu ara Vanuatu, lowolowo ohun ni agbenuso Ile-asofin ati gege bi oludipo Aare tele.

## Itokasi
Teddy Pendergrass

**Theodore DeReese "Teddy" Pendergrass, Sr.** (March 26, 1950 &ndash; January 13, 2010) je akorin R&B/soul ara Amerika. Pendergrass koko gbajumo gege bi akorin asiwaju egbe olorin Harold Melvin & the Blue Notes ninu awon odun 1970 koto bere sini da korin nipari ewadun na. Ni odun 1982 o ni ipalara gidi leyin ijamba oko ni Philadelphia eyi fa iyaro re lati ibadi de sale.

## Igba ewe
O je bibi gege bi Theodore DeReese Pendergrass ni Kingstree, South Carolina ni Amerika, omo Jesse Pendergrass ati Ida Geraldine Epps. Nigba ewe Pendergrass, baba re fi ebi re sile ko to ku ni 1962. Lodun melo leyin eyi ni won ko lo si Philadelphia ibi ti Theodore to lo si Thomas Edison High School for Boys. O je omo egbe akorin Edison Mastersingers. Leyin eyi lo fi ile-eko sile fun ise orin. Gege bi olukowe Robert Ewell Greene se so Pendergrass di alufa nigba ewe re. Ko pe sigba yi lodi onilu ati akorin fun egbe akorin.       

## Ise orin
Pendergrass bere ise orin gege ni onilu fun The Cadillacs ki won o to darapo mo Harold Melvin & the Blue Notes. Nigbati Pendergrass fi egbe akorin Harold Melvin & the Blue Notes sile leyin ijiyan pelu Harold Melvin, o bere si ni dakorin o si gbe awo-orin bi "The More I Get the More I Want," "Close the Door," "I Don't Love You Anymore," "Turn Off the Lights" ati awon miran jade.   

Awo-orin to koko da gbejade ni akole *Teddy Pendergrass* (1977), eyi to tele ni *Life is a Song Worth Singing* (1978), *Live Coast to Coast* ati *Teddy* (1979), *TP* (1980) ati *It's Time for Love* (1981). O tun korin pelu Whitney Houston ninu orin "Hold Me" lati awo-orin Houston.

## Awon awo-orin
*1977: *Teddy Pendergrass*
*1978: *Life Is a Song Worth Singing*
*1979: *Teddy*
*1980: *TP*
*1981: *It's Time for Love*
*1982: *This One's for You*
*1983: *Heaven Only Knows*
*1984: *Love Language*
*1985: *Workin' It Back*
*1988: *Joy*
*1991: *Truly Blessed*
*1993: *A Little More Magic*
*1997: *You and I*

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1950
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2010
Ẹ̀ka:àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Sebastián Piñera

**Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique** (; ojoibi December 1, 1949) ni Aare orile-ede Chile lowolowo lati 11 March 2010.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Jesse Jackson

**Jesse Louis Jackson, Sr.** (ojoibi October 8, 1941) je alakitiyan eto arailu omo orile-ede Amerika. O je olósèlú pelu ati àlúfà ní ijo Baptisti   

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:àwọn ará Amẹ́ríkà
Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè

thumb|Ṣíṣe ìṣirò ìpawó orílẹ̀-èdè.
**Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè** (GIO) ni ona iwon gbogbo okowo orile-ede kan. Eyi ni iye owo itaja gbogbo oja ati isisefun to waye ninu bode orile-ede kan larin odun kan. 

## Itokasi
André-Marie Ampère

**André-Marie Ampère** FRS (20 January 1775 – 10 June 1836) je onimosayensi omo orile-ede Fransi ti o je gbigba gege bi oluwari isetannagberingberin. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1775
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1836
Ẹ̀ka:Àwọn ará Fránsì
Roger Milla

**Roger Milla** (oruko abiso **Albert Roger Mooh Miller**, ojoibi May 20, 1952) je agbaboolu-elese omo orile-ede Cameroon tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1952
Ẹ̀ka:Àwọn ará Kamẹrúùn
Ẹ̀ka:Àwọn Agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ Ọdọdún ará Áfríkà
Abedi Pele

**Abedi Ayew**, bakanna gege bi **Abedi "Pele"** (ojoibi November 5, 1964) je agbaboolu omo orile-ede Ghana tele. Won pe ni Agbaboolu Ara Afrika Odun ni 1991, 1992 and 1993.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1964
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Ghánà
Ẹ̀ka:Àwọn Agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ Ọdọdún ará Áfríkà
Odò Bẹ́núé

[thumb| Odo Benue duro ni guusu ila-oorun lati [Jimeta .]]
right|thumb| Maapu ti o toka si agbada omi Odò Benue.
**Odò Benue (Faransé: la Bénoué), tí a mọ̀ sí Odò Chadda tàbí Tchadda, jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn odò tí ó ń sùn sínú Odò Niger. Odò yìí gùn tó ìwọ̀n ẹgbèje (Àádọ́rinlẹ́gbẹ̀rin) ìsun jágere dáadáa lásìkò ẹ̀ẹ̀rùn. Fún ìdí èyí, ó jẹ́ ọ̀nà pàtàkì ní àgbègbè tí ó ti ń ṣàn.**

## Ojú-ilẹ̀
Ó máa gbéra láti Adamawa Plateau ní apá Àríwá Cameroon, ní apá ìwọ̀-oòrùn tí yóò ti gba ìlú Garoua àti amù-ìsọlọ́jọ̀ Lagdo ṣàn lọ sí apá gúúsù Nàìjíríà tí àwọn òkè Mandara, yóò gba Jimeta, Makurdi kí ó tó wà pàdé Odò Niger ní Lọ́kọ́ja.

Àwọn ìsun-omi ńláńlá ni Odò Faro àti Gongola àti Mayo ní Kebbi, èyí tí ó so Odò Logone (lára odò Chad) lásìkò omíyalé. Àwọn ìsun-omi yòókù ni Odò Taraba àti Odò Katsina Ala. Níbi tí odò tí ń pàdé, odò Benue jù tí Niger lọ pẹ̀lú ìwọ̀n. Ìdásílẹ̀ gbòógì kí ó ti di ọdún 1960 jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ó lé irínwó (3,400) ìwọ̀n cubic ní ìṣẹ́jú àáyá (120, 000 cu ft/s) fún odò Benue tí Niger sì jẹ́ (2,500) ní ìṣẹ́jú àáyá (88,000 cu ft/s). Ni gbogbo ọdún yẹn, ìsun omi dinku torí pé kò sí omi.

Omíyalé wáyé ní odò Benue ní oṣù Òwàrà, 2012 tí ó fa àlékún púpọ̀ bá àwọn ejò olóró ní ẹ̀kùn Duguri,  ìjọba Ìbílẹ̀ Alkaleri, Ìpínlẹ̀ Bauchi.

Ìròyìn kan ní 2013 sọ pé ó lé igba èèyàn ti oró ejò ti pá ní ẹ̀kùn yìí. Iléwòsàn ìjọba ní Kaltungo, Ìpínlẹ̀ Gombe ní Nàìjíríà ní ibùdó ìtọ́jú tó súnmọ́ jù. "Ẹni tí orí bá kó yọ tí ó dé Kaltungo fún ìtọ́jú yóò padà láàárin sílé ọjọ́ méjì.

i 


Fáìlì:Drone view Benoue.jpg|Awọn ile kekere Benoue
Fáìlì:Drone view at Benoue.jpg|Benoue wiwo lati drone
Fáìlì:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Kọja Odò Benue lati Lagdo pẹlu Canoe kan


## Awọn itọkasi
 

## Awọn ọna asopọ ita

Ẹ̀ka:Awon Odò ilẹ̀ Nàìjíríà
Ita David Ikpeme

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Bode George

**Olabode Ibiyinka George**  jẹ́ àgbà olóṣèlú ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Eko ní apá ìwọ̀-oòrùn orilẹ-ède Naijiria. A bíi ní ọjọ kọkànlelógún, oṣù kọkànlá ọdún 1945. O ti fìgbà kan jẹ Gómìnà ìjọba ológun  Ipinle Ondo ní ọdún 1988 si 1990. Títí di àsìkò yìí, Bode George jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́-òsèlú alátakò People Democratic Party

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé
George ti a bí ní ọjọ́ kọkànlá-lé-lógún, oṣù kọkànlá, ọdún 1945 ní Èkó. Ó gba ìwé-ẹ̀rí B.Sc. àti MBA. Bode George di Commodore nínú ọmọ olóògùn orí omi Nàìjíríà, wọ́n sì yàn án gẹ́gẹ́ bí Gómìnà ìjọba ológun ti Ìpínlẹ̀ Ondo láàrin ọdún (1988–1990).

Ní àjọṣe ìfọrọ̀wánilẹ́nuwò ti owaye ní Oṣù Keje ọdún 2002, Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó, Bola Tinubu sọ pé Bode George nilò láti kọjú  ilé ẹjọ́ ìhùwà ọdaràn lórí ìṣe rẹ̀ lorí ipò gómìnà nípínlẹ̀ Ondo. Ó ní: “Bode George àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ tí wọ́n gbàgbọ́ nínú ìjọba ọmọ-ologun gbọ́dọ̀ mọ̀ gbangba pé àkókò wọn ti parí, a wà ní abẹ́ ìjọba olóminira báyìí.” Ní ìdáhùn, Ààrẹ ẹgbẹ́ PDP, Alhaji Muhammed Muritala Ashorobi, sọ pé Bode George ní àkọsílẹ̀ rere gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Ondo tẹlẹ ri, àti pé àwọn ilé tó kọ jẹ́ àmì ìrántí dáadáa.Ní ọdún 1990, ó dá Rufus Giwa Polytechnic, Owo sílẹ̀ nípasẹ̀ àṣẹ òfin , ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ní ju ọmọ-ẹ̀kọ́ ẹgbẹ̀run lọ́nà mẹrin 4,000 lọ báyìí.

Ó tún di Olùdarí Ìṣẹ́ (Principal Staff Officer) sí General Oladipo Diya nígbà tí Diya jẹ́ Olórí Ìṣẹ́ Gbogbogbò (Chief of General Staff) láàárín ọdún 1993 sí 1997. George tún jẹ́ Olùdarí ní Ilé-ẹ̀kọ́ Ogún Orílẹ̀-Èdè Nàìjíríà (Nigerian National War College, NWC).

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Anthony Onyearugbulem

**Anthony Ibe Onyearugbulem** (1955–2002) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹdó
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Moses Fasanya

**Moses Fasanya** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina awon Ipinle Ondo ati Abia tele.

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó

Èyí ni  **Àtòjọ àwọn Gómìnà àti àwọn Olùmójútó ti Ìpínlẹ̀ Òndó**.
Ìpínlẹ̀ Òndó jẹ́ dídásílẹ̀ láti apá ti Ìpínlẹ̀ Ìwọ̀orùn ní 17 Mar 1976.



## See also
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
*
*
*"Nigeria death fails to halt poll", BBC News, March 29, 2007.
D'banj

**Dapo Daniel Oyebanjo** tí a bí ni ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹfà, ọdún 1980 ní Zaria, Ipinle Kaduna, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bíi **D'banj** jẹ́ akọrin àti oníṣòwò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni oludásílẹ̀ Mo' Hits Records, tí Don Jazzy jẹ́ aṣàgbéjáde orin ní ilé-iṣẹ́ náà. Ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ̀, díẹ̀ lára wọn ni; akorin ilè Africa tó dára jù lọ ní MTV Europe Music Awards 2007, akọrin toh dára jù lọ ní ọdún 2009 ní MTV Africa Music Awards 2009, òṣèré tó dára jù lọ ni àgbáyé ní 2011 BET Awards, àti akọrin ilẹ̀ Africa tó nh tà jù ní 2014 World Music Awards.

Oyebanjo mú orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ tí ń ṣe D'banj láti ara orúkọ àkọ́kọ́ rẹ̀, Dapo àti orúkọ bàbá rẹ̀, Oyebanjo. Ó di gbajúgbajà látara orin "Oliver Twist" tó kọ ní ọdún 2012.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
D'banj, tí àwọn èèyàn mọ̀ sí Kokomaster tàbí Bangalee, ni a bí ni ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹfà, ọdún 1980 ní Zaria, apá Àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ajagun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ oníṣòwò láti ìlú Shagamu, ní Ogun. D'banj ní àwọn àbúrò tó jẹ́ ìbeji, Taiwo àti Kehinde Oyebanjo.

### Ìbẹ̀rẹ̀ orin kíkọ
Femi Oyebanjo, tí ń ṣe ẹ̀gbọ́n D'banj ló sọ D'banj di ẹni tó nífẹ̀ẹ́ orin kíkọ. Femi kú nígbà tó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún nínú ọkọ̀ òfurufú kan tó já . Ìfẹ́ tí D'banj ní sí orin kíkọ borí ìtakò tó dojuhkọ láti ọ̀dọ̀ àwọn òbí rẹ̀. Oh tiraka láti gba àṣẹ lọ́wọ́ àwọn òbí rẹ̀, ìtàn yìí wà nínú orin rẹ̀ kan *All Da Way.*

Lẹ́yìn ikú ẹ̀gbọ́n rẹ̀, ó mú dùrù ẹ̀gbọ́n rẹ́, ó sì máa ń lò ó láti fi kọrin ní ilé-ilwé rẹ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló máa ń wá tẹ́tí si. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti lọ kọ́ mechanical engineering ní Lagos State University, àmọ́ kò parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ nítorí ìdaṣẹ́sílẹ̀ àwọn olùkọ́. Ó lọ sí ìlú London láti lọ parí ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ibẹ̀ ló ti pàdé Don Jazzy, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ aṣógbà ní ilé-iṣẹ́ náà. Don Jazzy ràn án lọ́wọ́ láti gbé orin àkọ́kọ́ rẹ̀ "Tolongo" jáde.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Nàìjíríà blah blah blah
Akin Omoboriowo

**Akinwole Michael Omoboriowo** (12 January, 1932 &ndash; 10 April 2012) je omo orile-ede Naijiria ati Igbakeji Gomina Ipinle Ondo tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Michael Bamidele Otiko

**** je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Ekundayo B. Opaleye

**** (1946-2023) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Mike Torey

**Lucky Mike Torey** je omo ologun orile-ede Naijiria totifeyinti ati Gomina awon Ipinle Ondo ati Enugu tele.

## Itokasi
  

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu
Philadelphia

**Philadelphia** () ni ilu titobijulo ni ipinle Pennsylvania ati ilu kefa nibi ti awon eniyan posijulo ni orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Marvin Gaye

**Marvin Pentz Gay, Jr.**, to gbajumo pelu oruko ori-itage re ** Marvin Gaye**, (April 2, 1939 – April 1, 1984) je akorin omo orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1939
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1984
Gaye, Marvin
Curtis Mayfield

**Curtis Lee Mayfield** (June 3, 1942 &ndash; December 26, 1999) je omo orile-ede Amerika akorin ati atokun soul, rhythm and blues, ati funk, ohun lo se atokun ati akorin fun filmu *Super Fly*. Nitori bi ise orin bayi o je gbigba gege bi asiwaju ninu orin Funk ati awon orin awon ara Afrika Amerika to je mo toloselu. 

## Itokasi

Mayfield, Curtis
Whitney Houston

**Whitney Elizabeth Houston** (August 9, 1963 – February 11, 2012) jẹ́ akorin, òṣèré, olóòtú eré, àti ẹlẹ́yinjú-àánú ará Amẹ́ríkà. Arábìnrin yìí tí ìnagijẹ rẹ̀ jẹ́ "Ohùn Náà", jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn òṣèré orin gbogbo ìgbà tí ó gbajúgbajà jùlọ, lẹ́yìn tí ó fojú hànde nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò ìgbajúgbajà. Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fojú hànde lórí àtẹ òrin tó gbajúgbajà, àti pé àwọn ìkópa rẹ̀ kópa nínú ìbẹ́níṣòó ẹlẹ́yàmẹ̀yà àti àṣà tó gbajúgbajà. 

Houston gbajúgbajà fún ìgbólohùn rẹ̀, ìdáyàtọ̀ rẹ̀, àtí mímú kí ìlò ọ̀nà orin ẹ̀mí láti fi kọ orin tàkasúfèe. Ní ọdún 2023, ilé-iṣẹ Rolling Stone ṣe àfihàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni kejì lórí àtò àwọn olórin olókìkì ìgbàdégbà. Houston ti ta okòólénígba mílíọ̀nù àwo-orin káàkiri àgbáyé, léyìí tó mú un jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórin tó tà jù lágbàáyé, nínú ìtàn. Ó tún rí òkìkí rẹ̀ nípa ṣíṣe olóòtú àti kíkópa nínú àwọn eré àgbéléwò ajẹmọ́-oríṣiríṣi-àṣà. Ìgbéayé àti iṣẹ́ rẹ̀ ti jẹ ohun àmẹ́nubà fún ìkótànjọ àti ìmẹ́nubà lórí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán. 

Houston bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ ní New Hope Baptist Church ní Newark, New Jersey, gẹ́gẹ́ bí i ọmọdé, bẹ́ẹ̀ sì ni ó ń kọrin ní ilé-ìwé rẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọbìnrin ilẹ̀ Adúláwọ̀ láti farahàn nínú orin tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Seventeen,* lẹ́yìn tí ó ti ṣiṣé módẹ́ẹ̀lì ní ọdún 1981. Pẹ̀lú ìtọ́nisọ́nà alága Arista Records, ìyẹn Clive Davis, Houston tẹwọ́bọ̀wé pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ náà ní ọmọdún mọ́kàndínlógún (19). Àwọn orin àkọ́kọ́ rẹ̀ ni *Whitney Houston* (1985) àti *Whitney* (1987), tí ó sì tà gan-an lọdún náà. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Orin Soul

**Orin Soul** ni iru orin to bere wa lati orile-ede Amerika to sedapo awon apilese gospel music ati rhythm and blues.

## Itokasi

*
Ajman

**Ajmān** (tabi **Ujman**;  ) je ikan ninu awon Emireti meje orile-ede Awon Emireti Sisokan Arabu.

## Itokasi
Fujairah

**Fujairah** (, ) je ikan ninu awon Emireti meje ti won parapo je orile-ede Awon Emireti Sisokan Arabu.

## Itokasi
Ras al Khaimah

**Ras al-Khaimah** (, , to tumo si "The Top of the Tent"), mimo tele bi **Julfar**, je ikan ninu awon Emireti meje orile-ede Awon Emireti Sisokan Arabu.

## Itokasi
Um Al Quwain

**Umm al-Quwain** (Arabiki: **أمّ القيوين**, , to tumo si "Iya awon alagbara meji") je ikan ninu awon Emireti orile-ede Awon Emireti Sisokan Arabu.

## Itokasi
Alice Walker

**Alice Malsenior Walker** (ojoibi February 9, 1944) je olukowe omo orile-ede Amerika. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Amẹ́ríkà
John Edgar Wideman

thumb|John Edgar Wideman.

**John Edgar Wideman** (ojoibi June 14, 1941, ni Washington, DC) je olukowe omo orile-ede Amerika.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Sharjah

**Sharjah** (; Arabic: **الشارقة** ) je ikan ninu awon Emireti Àwọn Emireti Sisokan Arabu.

## Itokasi
Àjọṣepọ̀

thumb|300px|Maapu awon orile-ede ijoba apapo onibise

**Ìjọbapọ̀** tabi **Orílẹ̀-èdè ìjọba àpapọ̀** tabi **orile-ede apapo** ni iru ijoba ibiti awon opo orile-ede ti darapo sokan lati ni ijoba kan soso larin ara won.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìṣeìjọbapọ̀
William Faulkner

**William Faulkner** (September 25, 1897 – July 6, 1962) je olukowe omo orile-ede Amerika to gba Ebun Nobel ninu Litireso.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1897
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1962
Faulkner William
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Lítíréṣọ̀
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Amẹ́ríkà
Bertrand Russell

**Bertrand Arthur William Russell, 3rd Earl Russell**, OM, FRS (18 May 1872 – 2 February 1970) je onimo oye omo orile-ede Britani Botilejepe o gbe gbogbo ile aye re ni Ilegeesi, Welsi ni won ti bi, ibe na ni o si ku si.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1872
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1970
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Lítíréṣọ̀
Ẹ̀ka:Àwọn ará Brítánì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Brítánì
Ludwig Wittgenstein

**Ludwig Josef Johann Wittgenstein** (26 April 1889 – 29 April 1951) je omo Austria-Britani onimo oye ti ise re ni pataki da le lori ogbon, imo-oye mathematiki, imo-oye okan, ati imo-oye ede. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River

This is a list of administrators and **governors of Cross River State**, Nigeria, including leaders of South-Eastern State.
South-Eastern State was formed on 1967-05-27 when Eastern Region was split into East-Central, Rivers and South-Eastern states. The state was renamed Cross River State in 1976.


## See also
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*
Managua

thumb|Avenida Bonivar A Chavez, Managua.

**Managua** ni oluilu orile-ede Nicaragua.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá

Èyí ni àkójọpọ̀  àwọn **alákòóso àti àwọn gómìnà Ìpínlẹ̀ Abia ní orílẹ̀ èdè** Nàìjíríà, tí a dá sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ (Ògún) ọdún (1991)láti ìgbà tí ó ti dá dúró kúrò lábẹ́ àkóso Ìpínlẹ̀ IMO. 

** Military administrators appointed by the ruling [[President of Nigeria|dictators]] of their respective times.*


## References
*

## See also
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors

## References

*
Donald Duke

**Donald Duke** (ojoibi 30 September 1961 ni Calabar) lo je Gomina Ipinle Cross River, Nigeria lati 29 May 1999 titi di 29 May 2007. Je okan ninu awon oludari Voice of Nigeria ni 1991.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Cross River
Hutu

Awon **Hutu** (IPA: *Hūtū*) je eya eniyan ni Arin Afrika agaga ni Rwanda ati Burundi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Áfríkà
Ìlú Quezon

**Quezon City** (Filipino: *Lungsod Quezon*), ni o ti je oluilu tele ati ilu titobijulo ni orile-ede Philippines. 

## Itokasi
Mùhammédù 6k ilẹ̀ Mòrókò

**Mohammed VI** () ni Oba orile-ede Morocco lowolowo. Won bi ni 21 August 1963, o si gori ite ni July 1999.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Mòrókò
Abbas El Fassi

**Abbas El Fassi** (; ojoibi September 18, 1940) ni Alakoso Agba orile-ede Morocco lati September 19, 2007.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Mòrókò
Luisa Diogo

**Luísa Dias Diogo** (ojoibi April 11, 1958) je Alakoso Agba orile-ede Mozambique lati February 2004 titi di January 2010. O dipo Pascoal Mocumbi, to ti je Alakoso Agba fun odun mesan. Ki o to di Alakoso Agba, o je Alakoso Iseto ati Isuna, ipo to dimu titi di February 2005.

## Itokasi

Ẹ̀ka:ìgbésíayé
Aires Ali

**Aires Bonifácio Ali** (ojoibi 6 December 1955) ni Alakoso Agba orile-ede [Mozambique]] lowolowo lati January 16, 2010. Tetetele o je Gomina Igberiko Inhambane (2000-2004) ati Alakoso Eto Eko (2005-2010).

## Itokasi

Ẹ̀ka:ìgbésíayé
Paramaribo

**Paramaribo** (àlàjẹ́: **Par′bo**) ni olú-ìlú àti ìlú tí ó tobí jùlọ ní orílẹ̀-èdè Suriname. Eti bebe odo Suriname ni agbegbe Paramaribo yi wa. Eniyan ti o to oji-le-nigba o le eyokan ni eto ikaniyan orile-ede Suriname ni odun 2012 se akosile re wipe o ngbe ni agbegbe Paramaribo. Ni apa ariwa-ila-oorun gusu Amerika ni agbegbe Paramaribo ti wa ri.

## Itokasi

## External links
*UNESCO website

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Gúúsù Amẹ́ríkà
Carlyle Glean

**Sir Carlyle Arnold Glean**, GCMG je oloselu ati Gomina Agba orile-ede Grenada. O je Alakoso Eto Eko ni igba ijoba Nicholas Brathwaite lati 1990 titi di 1995. Won yan sipo Gomina Agba ni November 2008.

## Itokasi

Ẹ̀ka:ìgbésíayé
Jean-Marie Doré

**Jean-Marie Doré** (ojoibi 1939?) je oloselu ara orile-ede Guinea. O je Aare egbe oloselu Union for the Progress of Guinea (UPG) ati Alakoso Agba ile Guinea lati January 2010. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1939
Ẹ̀ka:àwọn ará Guinea
Ivo Josipović

**Ivo Josipović** [] (ojoibi 28 August 1957 ni Zagreb, PR Croatia, FPR Yugoslavia) ni Aare ile Kroatia lowolowo lati February 2010.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Kroatíà
Sékouba Konaté

**Sékouba Konaté** (ojoibi 1964) je oga ologun ni Ise Ologun ile Guinea ati Adipo Aare ile Guinea ti ijoba ologun ibe, National Council for Democracy and Development. Ohun ni Igbakeji Aare tele si Moussa Camara. Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, o ti fẹyìntì lati ọmọ ogun.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Guinea
Lansana Conté

**Lansana Conté** (*c*. 1934 &ndash; 22 December 2008) je Aare orile-ede Guinea lati 3 April 1984 titi di ojo iku re. Elesin musulumi lo je ati eya eniyan Susu.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Guinea
Albert Camille Vital

**Albert Camille Vital** (ojoibi on 18 July 1952) je oga ologun ara orile-ede Madagascar ati Alakoso Agba ijoba ibe lati 20 December 2009 nigba to ropo Eugène Mangalaza.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Màlàgásì
Miftah Muhammed K'eba

**Miftah Muhammed K'eba** (Arabiki:مفتاح محمد كعيبة ) je oloselu ara orile-ede Libya.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Líbyà
Ilé ọba àwọn Nẹ́dálándì

**Ilẹ̀ ọba àwọn Nẹ́dálándì** (Dutch: ) jẹ́ orílè-èdè pẹ̀lú agbèègbè ní apá ìwoòrùn Europe (Netherlands) àti ní Karibeani (ẹ̀yún Aruba àti Netherlands Antilles).

## Àwọn Ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Adámáwá

This is a list of administrators and **Governors of Adamawa State**, Nigeria, which was formed on 1991-08-27 when Gongola State was divided into Adamawa and Taraba states. 



## See also
*Nigeria
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*

*
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Gongola

This is a list of administrators and **Governors of Gongola State**. 
Gongola State was formed on 1976-02-03 when North-Eastern State was divided into Bauchi, Borno, and Gongola states. In 1991-08-27 Gongola State was divided into Adamawa State and Taraba State.



## See also
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors
## References
*