National Primary Health Care Development Agency (Nigeria)

Ilé-iṣẹ́ Ìdàgbàsókè Ìlera Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè tí a mọ̀ sí NPHCDA jẹ́ ilé-iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ ti Nàìjíríà tí a dá sílẹ̀ láti mú kí àǹfààní sí àwọn iṣẹ́ ìtọ́jú ìlera àkọ́kọ́ tó dára, láti mú kí ààbò àjẹsára pọ̀ sí i, àti láti gbé àwọn ètò ìlera tó dúró ṣinṣin lárugẹ fún àwọn agbègbè káàkiri orílẹ̀-èdè náà. 

## Itan
Ìjọba Àpapọ̀ ti Nàìjíríà dá àjọ náà sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá oṣù Kejìlá, ọdún 1992, lẹ́yìn ìgbékalẹ̀ Òfin Nọ́mbà 29. Òfin yìí ní èrò láti yanjú àwọn àìtó tó wà nínú ètò ìlera àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà nípa ṣíṣẹ̀dá ẹgbẹ́ tó ṣe pàtàkì fún ìdàgbàsókè, ìṣọ̀kan, àti ìmúṣẹ rẹ̀ káàkiri orílẹ̀-èdè náà. A dá àjọ náà sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí apá kan lára ​​ìlérí ìjọba láti ṣàṣeyọrí àwọn iṣẹ́ ìlera tó péye àti tó rọrùn fún gbogbo àwọn ọmọ Nàìjíríà, pàápàá jùlọ ní àwọn agbègbè tí kò ní olùtọ́jú àti àwọn agbègbè ìgbèríko.. 

Ète pàtàkì ti NPHCDA ni láti ṣètìlẹ́yìn fún Ilé Iṣẹ́ Ìlera Àpapọ̀ láti mú kí àwọn ètò ìlera àkọ́kọ́ lágbára sí i àti láti rí i dájú pé gbogbo àwọn aráàlú ni wọ́n lè rí àwọn iṣẹ́ ìlera pàtàkì, títí bí àjẹsára, ìlera ìyá àti ọmọdé, àti ìdènà àrùn. A tún fún àjọ náà ní iṣẹ́ láti ṣètò àwọn ètò ìlera orílẹ̀-èdè, láti kó àwọn ohun èlò jọ, àti láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn àjọ àgbáyé, bíi Àjọ Ìlera Àgbáyé (WHO), UNICEF, àti Gavi, Àjọ Àjẹ́sára. 

Gẹ́gẹ́ bí àṣẹ rẹ̀, NPHCDA ti kó ipa pàtàkì nínú àwọn ètò ìlera, bí ètò àjẹsára orílẹ̀-èdè, ìdènà ibà, àti pípa àrùn polio run. Ó tún ń mú kí àwọn ètò ìlera tó wà ní àwùjọ rọrùn, ó sì ń ṣiṣẹ́ láti so ìtọ́jú ìlera àkọ́kọ́ pọ̀ mọ́ ìpele ìtọ́jú kejì àti ìpele kẹta. 

Ìdásílẹ̀ NPHCDA fìdí múlẹ̀ lábẹ́ Òfin Àpapọ̀ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Nọ́mbà 29, èyí tí ó sọ pé:

:: “A o da ẹgbẹ́ kan silẹ ti a o mọ si National Primary Health Care Development Agency, ti yoo ni ojuse lati ṣe agbekalẹ ati imuse awọn eto itọju ilera akọkọ jakejado Naijiria.” 

### Aṣẹ
A pàṣẹ fún àjọ náà láti mú kí ètò ìlera àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà lágbára síi, láti rí i dájú pé àwọn ènìyàn ní àǹfààní tó tọ́ sí àwọn iṣẹ́ ìlera pàtàkì, láti gbé àjẹsára lárugẹ, àti láti ṣètò àwọn ètò ìlera orílẹ̀-èdè. Ó tún ń kó àwọn ohun èlò jọ, ó ń gbé àjọṣepọ̀ lárugẹ, ó sì ń ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ètò ìlera tó dá lórí àwùjọ láti mú kí iṣẹ́ ìlera gbogbogbòò kárí orílẹ̀-èdè dára síi. 

### Aṣẹ
Ó ń ṣiṣẹ́ kárí-ayé, pẹ̀lú àṣẹ lórí gbogbo agbègbè àti agbègbè ní Nàìjíríà. Ilé-iṣẹ́ náà dojúkọ sí mímú kí àwọn ètò ìlera àkọ́bẹ̀rẹ̀ lágbára ní ìpele ìpele, rírí dájú pé àwọn iṣẹ́ ìlera pàtàkì wà ní ìlú àti àwọn agbègbè ìgbèríko, àti fífún àwọn agbègbè tí kò ní ìtọ́jú tó yẹ. Ilé-iṣẹ́ náà ń ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú àwọn ìjọba ìpínlẹ̀, àwọn aláṣẹ ìbílẹ̀, àti àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ kárí-ayé láti ṣe àwọn ètò rẹ̀ ní gbogbo orílẹ̀-èdè.

### Olori ati be
Olùdarí àgbà tí ààrẹ Nàìjíríà yàn ló ń darí àjọ náà. Olùdarí àgbà lọ́wọ́lọ́wọ́, Dókítà Muyi Aina, ló ń ṣe àkóso ìtọ́sọ́nà ètò àjọ náà, ìmúṣẹ àwọn ètò ìlera, àti àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn. 

Eto rẹ pẹlu ọpọlọpọ awọn ẹka pataki ati awọn ẹka ti o ni iduro fun idagbasoke eto ilera akọkọ, pẹlu ajesara, iṣakoso arun, ilera iya ati ọmọde, ati awọn amayederun eto ilera. Awọn ẹka wọnyi n ṣiṣẹ papọ lati ṣe awọn ipilẹṣẹ NPHCDA ati rii daju pe ifijiṣẹ awọn iṣẹ itọju ilera ni gbogbo Nàìjíríà munadoko. 

Àwọn olórí náà tún ní ìgbìmọ̀ olùdarí tí ó ní àwọn olùníláárí pàtàkì láti ẹ̀ka ìlera tí wọ́n ń ṣe àbójútó àti ìtọ́sọ́nà. Ní àfikún, igbákejì olùdarí àgbà kan tí ó ń ran ilé iṣẹ́ náà lọ́wọ́ láti ṣàkóso àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ àti àwọn olórí àti òṣìṣẹ́ mìíràn tí wọ́n ń ṣe àbójútó àwọn ètò ìlera pàtó àti àwọn iṣẹ́ àkànṣe. 

## Wo tun

* Ilé Iṣẹ́ Ìlera Àpapọ̀ (Nàìjíríà)
* Àjọ Ìlera Àgbáyé (WHO)
* UNICEF

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ