Abdullahi Aliyu Sumaila

**Abdullahi Aliyu Sumaila** (ọjọ kẹtàlélógún oṣù kẹta ọdún 1946 – ọjọ kọkànlá oṣù kínní ọdún 2003) jẹ olóṣèlú ati alabojuto Nàìjíríà. Ọkan ninu awọn alákóso akọkọ lati jogún ipo ijọba olómìnira akọkọ ti awọn ológun ti ṣeto, o ṣe iranṣẹ fun Igbimọ Ẹkọ Agbegbe, Ijọba Ipinle Kano ati ìjọba àpapọ Nàìjíríà láti ọdún 1967 si 2003 ni àwọn ipó oriṣiriṣi. 

## Ìpìlẹ
A bi ni Kofar Kudu, Sumaila, baba rẹ ti a npè ni Malam Aliyu - Talle Sumaila ni apá ọ̀dọ̀ baba lati ìdílé Madinawan Kano ti iya rẹ síwá láti apá Fulani Chango ati Jobawa Fulani Clan, nígbà ti iya rẹ ti a npè ni Amina Idris Ali láti Kofar Yamma Sumaila, lẹhìn ti o ti gbá ìwé-ẹ̀rí olukọni Grade II ni ọdún 1967 o lọ si Advanced Teachers ti Kano lọsí Advanced Teachers Institute ABU Zaria ni ọdún 1970 ati Ahmadu Bello University Zaria, ẹka ìmọn nípa ìjọba (nípa òṣèlú sáyẹnsì) lati ọdún 1970 si 1974, nibi ti o ti gba oye BSc àwùjọ sayensi ni ijoba (òṣèlú sáyẹnsì), o ti gba ìwé ẹ̀rí ẹkọ ni ẹka òṣèlú sáyẹnsì ni Fásítì yẹn bákannáà láti ọdún 1976 to 1977. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Awọn ipo ti o dimu ni igbákejì ọgá Tsangaya Primary School, igbákejì akọwe mínísítà ọfiisi, igbákejì akọwe ipinlẹ Kano mínísítà fún ọ̀rọ̀ ilè àti ìròyìn, akọwe si awọn Alase kansu ipinlẹ̀ Kano, ọgá akọwe si gómìnà, Akọwe ayérayé mínísítà fún ọ̀rọ̀ iṣẹ ati lilọ bibọ, Akọwe ti ara ilu titilai, Akowe gbogboògbò People's Redemption Party ), Igbakeji Alaga People's Redemption Party ipinlẹ Kano, Igbákejì Alaga III ipinlẹ Kano Social Democratic Party ( Nigerian State Committee). Hoki Association, Alaga Aurum Nigeria Limited, oludari Precise Oil Resources Nigeria Limited, oludari Katday Modern Furnitures Nigeria Limited, director Dayekh Tiles Nigeria Limited, director Hayder Trading and Manufacturing Nigeria Limited, director United Confectionery Nigeria Limited, director Dayekh Ali and Sons Nigeria Limited, Olùdarí gbogboògbò ati Olùdarí ìgbimọ Arewa Steel Works, alága Hadejia Jama'are River Basin Development Authority ati Alága ti Ipinlẹ Kano.   Pupọ ninu awọn atunṣe ìṣàkóso rẹ ni a ṣe sínú ètò ijọba ti àpapọ̀ orílẹ-èdè Nàìjíríà.     

## Akẹkọ ijijagbara
O jẹ alakitiyan nínú òṣèlú ọmọ ilè ìwé, o si di ipò akọwe àgbà fún Muslim Students Society of Nigeria, Advanced Teachers College Kano, Treasurer Third World Association Ahmadu Bello University Zaria ati akọwe àgbà fún àjọ akẹkọ ipinlẹ Kano. 

## Awọn ipolongo ẹgbẹ oselu
Ọdún 1964 ló ṣe ìpolongo fun Musa Said Abubakar  Northern Elements Progressive Union (NEPU) olùdíje fun ile ìgbìmò aṣòfin ìjọba àpapọ fún agbègbè Sumaila ti o dije kọjú Alhaji Inuwa Wada ti ẹgbẹ Northern Peoples Congress (NPC), nínú ìdìbò ọdún 1983 o jẹ alága ìpolongo Abubakar Rimi Ẹgbẹ Nigeria Peoples Party (NPP) olùdíje fún ipò Gómìnà ìpínlẹ̀ Kano, nígbà ti òun si jẹ akọwe ẹgbẹ oṣelu fún Ahmadu fun ipo Gómìnà ìpínlẹ̀ Kano. Ipinlẹ Kano labẹ ẹgbẹ òṣèlú Social Democratic Party (SDP) ni ọdún 1991, o tun jẹ olùdarí ìpolongo àríwá ibùwọ̀ orun ti Shehu Musa Yar'adua fún ọdún 1992 níbi ètò ìdìbò alabẹle fún ààrẹ ni ẹgbẹ̀ òṣèlú SDP ati ní ọdún 1997 ọmọ ẹgbẹ ti National Contact and Moblization Committee of United Nigeria Congress Party (UNCP). Ni ọdún 1998 o jẹ ọmọ ìgbìmò ti Kano State Peoples Democratic Party (PDP) ẹka ibò Gómìnà ati ẹka olùmójútó ibo ilè ìgbìmò aṣòfin tí ipinlẹ, o jẹ ọmọ ẹgbẹ ti àjọ àgbagbà tí ẹgbẹ òṣèlú PDP ni ipinlẹ̀ Kano o si ṣíṣe gẹgẹbi Oludari Gbogbogbò ti ìpolongo Hon Nura Mohammed Dankadai nibi ètò ìdìbò alabẹle ti Sénétọ gúúsù ti ipinlẹ Kano ni ọdún 2002.  

## Iṣẹ agbègbè
Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ Àwọn Iṣẹ́ Ìfàjẹ̀sínilára, Akọ̀wé Ìjọba Ìpínlẹ̀ Kano General Murtala Muhammed Memorial Committee, Iṣura Dr Bala Mohammed Memorial Committee, Alaga Igbimọ Ijọba ipinlẹ Kano Lodi si Anti-Apartheid, Akọwe owó Wudil Teachers College Old Students Association, Alaga Isuna ètò ajo ipinlẹ Kano to ìjọba ìbílẹ̀ Wudil, ọmọ ẹgbẹ́ yin darí ajọ ipinlẹ Kano ni ijọba ibilẹ Wudil, bàbá isalẹ ti ẹka ipinlẹ Kano Nigeria, àjọ àwọn ọdọ tí ipinlẹ Kano Nàìjíríà. Igbimọ Alakoso Orile-ede Nàìjíríà Ijọba Ipinle Kano, ọmọ ẹgbẹ igbimọ akọkọ ìyípadà ijọba ti Ipinle Kano.   

## Ìdílé
O ni iyawo t'in jẹ ìyá àfín Saude Abdullahi Aliyu (nee Sarkin Fulani Abdullahi-Maikano Mahmoud Dawaki Bello Sarkin Wudil) o si bi ọmọ meje. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2003
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1946