Scratch (Wẹ́búsaìtì lori Ayélujára)

thumb|aami ti Scratch
thumb|Scratch, webusaiti lati siseto ati se koodu

## Kini je Scratch?
Scratch je aaye lori ayelujara fun awon omodé lati kiko bawo siseto. O je igbadun ati ajọṣepọ fun awon omodé. Bee ni Scratch wa ni awon orisirisi ede, Faransé, Geesi, ati èdè Sipeeni, sugbon ko wa ni èdè Yoruba. Boya nigbamii, o ma yipada be, sugbon won nilo awon onitumo Yoruba lati se itumo fun Scratch ni èdè Yoruba. Pelu Scratch awon omodé won le kọ́ koodu ati bawo siseto ati gbadun ni akokò kanna.

Won ti da webusaiti Scratch ni odun egberun meji-o-le-méje (2007), oruko ti èniyàn ti o ti da Scratch jé Oluko Mitchel Resnick.

Scratch jẹ oju opo wẹẹbu ti o pinnu ni akọkọ si awọn ọmọde bi ohun elo eto-ẹkọ, pẹlu olugbo ibi-afẹde ti ọjọ-ori 8 si 16.[9][10] Awọn olumulo lori aaye naa le ṣẹda awọn iṣẹ akanṣe lori oju opo wẹẹbu nipa lilo wiwo-pipe. Scratch ti loyun ati ṣe apẹrẹ nipasẹ awọn ifunni ifowosowopo National Science Foundation ti a fun Mitchel Resnick ati Yasmin Kafai.[11] Scratch jẹ idagbasoke nipasẹ MIT Media Lab ati pe o ti tumọ si awọn ede 70+, ni lilo ni ọpọlọpọ awọn ẹya ni agbaye. Scratch jẹ kikọ ati lo ni awọn ile-iwe lẹhin-ile-iwe, awọn ile-iwe, ati awọn kọlẹji, bakanna bi awọn ile-iṣẹ imọ gbangba miiran. Ni ọjọ 15 Kínní 2023, awọn iṣiro agbegbe lori oju opo wẹẹbu osise ti ede fihan diẹ sii ju awọn iṣẹ akanṣe miliọnu 123 ti o pin nipasẹ awọn olumulo miliọnu 103, ati diẹ sii ju awọn abẹwo oju opo wẹẹbu oṣooṣu 95 million.[12] Lapapọ, diẹ sii ju awọn iṣẹ akanṣe bilionu 1.15 ni a ti ṣẹda ni apapọ, pẹlu aaye naa de iṣẹ akanṣe bilionu kan rẹ ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 12th, Ọdun 2024.

Scratch gba orukọ rẹ lati ilana ti a nlo nipasẹ awọn jockey disk ti a npe ni "scratching", nibiti awọn igbasilẹ fainali ti wa ni gige papọ ti a si ṣe ifọwọyi lori ẹrọ titan lati ṣe awọn ipa didun ohun ati orin ti o yatọ. Gẹgẹbi fifin, oju opo wẹẹbu n jẹ ki awọn olumulo dapọ awọn media oriṣiriṣi (pẹlu awọn eya aworan, ohun, ati awọn eto miiran) ni awọn ọna ẹda nipa ṣiṣẹda ati “ṣatunṣe” awọn iṣẹ akanṣe, bii awọn ere fidio, awọn ohun idanilaraya, orin, ati awọn iṣeṣiro.[13]

Awọn olumulo ti Scratch ni a npe ni "Scratchers". Scratchers ni agbara lati pin awọn iṣẹ akanṣe wọn ati gba esi. Awọn iṣẹ akanṣe le ṣe ikojọpọ taara lati agbegbe idagbasoke si oju opo wẹẹbu Scratch ati pe eyikeyi ọmọ ẹgbẹ ti agbegbe le wo ati ṣe igbasilẹ koodu orisun ni kikun lati ṣe iwadi tabi lati ṣe atunṣe sinu awọn iṣẹ akanṣe tuntun.[29][30] Scratchers tun le ṣẹda awọn ile ise agbese, asọye, ayanfẹ, ati “ifẹ” awọn iṣẹ akanṣe awọn miiran, tẹle awọn ọmọ ẹgbẹ miiran lati wo awọn iṣẹ akanṣe ati iṣẹ ṣiṣe wọn, ati pin awọn imọran. Awọn iṣẹ akanṣe lati awọn ere ati awọn ohun idanilaraya si awọn irinṣẹ to wulo. Ni afikun, lati ṣe iwuri ẹda ati pinpin laarin awọn olumulo, oju opo wẹẹbu n ṣe agbekalẹ awọn italaya “Scratch Design Studio” nigbagbogbo.[31]

Ẹgbẹ MIT Scratch ṣiṣẹ lati rii daju pe agbegbe yii ṣetọju agbegbe ore ati ọwọ fun gbogbo eniyan.[32][33]

"Dino Kọ ẹkọ si Eto: Abala 1", apẹẹrẹ ti ere idaraya ti a ṣẹda pẹlu Scratch 2.0

Awọn olukọni ni agbegbe ori ayelujara tiwọn ti a pe ni ScratchEd, ti dagbasoke ati atilẹyin nipasẹ Ile-iwe Ẹkọ Graduate Harvard. Ni agbegbe yii, awọn olukọni Scratch pin awọn itan, paarọ awọn orisun, ati beere awọn ibeere.[34]

## Ile-Isise Scratch
Scratchers le gbejade awọn iṣẹ akanṣe wọn si awọn ile-iṣere nibiti awọn Scratchers miiran le gbejade iṣẹ akanṣe wọn fun awọn miiran lati rii ati fun awọn Scratchers miiran lati wo, asọye ati ṣe atunṣe iṣẹ akanṣe wọn. Ile-iṣere kan nigbagbogbo ni awọn iṣẹ akanṣe oriṣiriṣi ti a ṣe nipasẹ Scratchers. Diẹ ninu awọn ile-iṣere Scratch jẹ ipilẹṣẹ nipasẹ Scratchers lati fi gbogbo awọn iṣẹ akanṣe wọn sinu ile-ikawe kan.

## Wiki ti Scratch
Wiki Scratch jẹ orisun atilẹyin fun Scratch ati alaye nipa oju opo wẹẹbu rẹ, itan-akọọlẹ, ati awọn iyalẹnu agbegbe rẹ. Botilẹjẹpe atilẹyin nipasẹ Ẹgbẹ Scratch (awọn olupilẹṣẹ ti Scratch), akọkọ ni kikọ nipasẹ awọn olumulo Scratch (Scratchers) ati pe o gbalejo ni ominira ti oju opo wẹẹbu Scratch akọkọ.[35] Wiki miiran wa ni awọn ede lẹgbẹẹ Gẹẹsi ti o wa lori aaye ipilẹ Scratch Wiki.