Ìtàn Darul Uloom Deoband (History of Darul Uloom Deoband)

Ìtàn Darul Uloom Deoband (tí a tún mọ̀ pẹ̀lú orúkọ Urdu rẹ̀ Tareekh e Darul Uloom Deoband) jẹ́  ìwé itan alápá méjì tí Syed Mehboob Rizwi kọ ní ọdún 1976.  Gbogbo àwọn èniyàn gbà iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́bí ìtọ́kasí àkọ́kọ́ tí ó f'ẹsè múlẹ̀ lọ́rí ẹ̀ka ìmọ̀ náà  Iṣẹ́ yìí tọ'pasẹ̀ Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ ọgọ́rùn-ọdún àti ipá tí Darul Uloom Deoband ń kó láti ara dídunúmọ́ ṣíṣe àtẹ̀jádè àtìgbàdégbà lati ọjọ́ gbọgbọrọ. Apá kiní sọ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ láti ìdásílẹ̀ Darul Uloom Deoband títí di ọdún 1976 ní ṣísẹ̀-n-tẹ̀lé. Ní àkókò kan náà, apá keji sọ nípa àwọn ènìyàn àti ìlànà ìgbékalẹ̀ tí ń júwe Darul Uloom Deoband. Títúmọ̀  apá kiní sí Gẹ̀ẹ́sì ṣáájú ayẹyẹ ọgọ́rùn-ún ọdún ti Darul Uloom Deoband ṣe, tí ìtúmọ apá Kejì jẹ́ títẹ̀jáde lẹ́hìn ayẹyẹ náà, ti ìtumọ̀ ní èdè Lárúbáwá ń farahàn nínú ìwé àtìgbàdégbà tí Al-Da’i nìgbà gbogbo.

## Ìpìlẹ̀ ọ̀rọ̀
Muhammad Tayyib Qasmi kọ ìwé kan ní ṣókí ti ó pe  àkọ́lé rẹ̀ ní Darul Uloom Ki Sad Sali Zindagi ní ọdún 1965, ó fún wa ní ọ̀rọ̀ àkorí kúkúrú nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ Darul Uloom Deoband , ètò ẹ̀kọ́, ìhìnrere, àti àwọn ìṣàkóso rẹ̀.  

## Àkóónú
Ìwé náà jẹ́ àkọọ́lẹ̀ ìdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ náà, tí ó ń ṣàpèjúwe àwọn ìṣẹ̀lẹ̀, àwọn amóríyá, àti àwọn ènìyàn tí ó kópa. Ó sọ nípa àfojúsùn àwọn Olùdásílẹ̀, àwọn àfojúsùn  ilé-ẹ̀kọ́ náà, àwọn olùkọ rẹ̀, àwọn akẹ́ẹ̀kọ́, ẹ̀ka-ẹ̀kọ́, ìwé ìtọ̀nà rẹ̀, àti ìdàgbàsókè tí ó tẹ̀le e àti ipa tí Darul Uloom Deoband kó ní àwọn agbègbè oríṣiríṣ, láàrin orílẹ-èdè náà àti káàkiri àgbá-nlá-ayé. Ìfihàn àtúnṣe àkọ́kọ́ láti ọwọ́ Muhammad Tayyib Qasmi ní àádọ́ta ojú-ìwé , tí ó sàlàyé ìtàn ìlọsíwájú  àti àwọn àṣeyọrí Darul Uloom Deoband.

## Ìgbàwọlé
Taqi Usmani Taqi Usmani ka ìwé náà ohun tí ó ṣe pàtàkì púpọ fún àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn àti àwọn ènìyàn tí ń gbẹ òǹgbẹ ìmọ. Muhammadullah Khalili Qasmi, ònkọ̀wé Darul Uloom Deoband Ki Jame O Mukhtasar Tareekh, pé é ní ìgbìyànjú tí ó pàtàkì jùlọ nínú Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ Darul Uloom Deoband. Saeed Ahmad Akbarabadi Saeed Ahmad Akbarabadi jẹ́wọ́ pé ònkọ̀wé náà kún ojú òṣùwọ̀n, ó yin ìwé náà fún ìṣàfihàn Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ ṣókí nípa ìtàn ẹ̀kọ́ àti àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Ìsìláámù nípasẹ àwọn orísun òdodo, àsọyé, àti Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ tí ó dára Ní ìdàkejì, Muhammad Naveed Akhtar láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga Ghazi ṣe àtokò pé ìwé náà lo ọ̀nà kíkọ tí ó lẹ̀ (bíi ẹni fi ẹ̀lẹ̀ sọ ohun tí ó yẹ kí a là mọ́lẹ̀) tàbí sísọ̀rọ̀ pẹ̀lù ẹ̀bẹ̀, tí kò ní jẹ́ kí òye èróngbà ẹgbẹ́ náà tí ó ṣe pàtàkì gan-an ye àwọn ènìyàn dáadáa.

## Àṣeélẹ̀
Ni ọdun 2016, Majlis-e Shura ti Darul Uloom Deoband yan Muhammadullah Qasmi láti kọ Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ ti ọdún àádọ́jọ àkọ́kọ́ ilé-ẹ̀kọ́ náà, ìmísí èyí wá nípasẹ̀ ìwé iṣaaju tí Sayed Rizvi kọ pẹ̀lú àkọ́lé Darul Uloom Deoband Ki Jame O Mukhtasar Tareekh. Abu Ukashah bu ẹnu àtẹ́ lu èyí ní ọdún 2019, ẹni tí ó jiyàn pé Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ò wúlò àtipé ìtọ́kasí ìfẹ̀  láti ṣe àtúnṣe àṣeélẹ̀ Rizwi; Dípò bẹ́ẹ̀, ó dábàá kí wọ́n kọ Ìtàn Darul Uloom Deoband apá kẹta. Ní ìgbẹ̀yìn ọdún náà, Abu Hisham Qasmi dábà pé fífi “Mukhtasar” (ní ṣókí) sínú àkọlé ìwé tuntun náà túmọ̀ sí pé Ìtàn-àkọọ́lẹ̀ Darul Uloom Deoband le koko, nítorí náà kí wọ́n ṣọ́ra fún kíkóyán iṣẹ́ ìpìlẹ̀ kéré.

## See also
* Bibliography of Darul Uloom Deoband

## References

## External links
*  at Internet Archive
*