open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adetunji Femi Fadina

**Adetunji Femi Fadina** ni alága ẹgbẹ́ Tourism Practitioners of Nigeria (ATPN), èyí tó wà ní apá Ìwọ̀-oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Òun sì ni adarí àgbà ti ilé-iṣẹ́ Jethro Tours and Awori initiative, ó sì tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Trade Promotion Board fún ẹ̀ka tó ń rí sí ètò ìṣòwò àti ilé-iṣẹ́ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. 

## Ètò ẹ̀kọ́
Ilé-ìwé Loyola college ní Ìbàdàn ní ó ti parí ẹ̀kọ́ girama, ní ọdún 1980. Ó sì tẹ̀síwájú láti kẹ́kọ̀ọ́ gboyè nínú ìmọ̀ Business Administration and Management ní Samford University, láti ọdún 1981 wọ ọdún 1984. 

## Iṣé rẹ̀
Adetunji ni olùdásílẹ̀ Awori Tourism Consulting firm, àti Ààrẹ Association of Tourism Practitioners in Nigeria, èyí tó jẹ́ ẹgbẹ́ tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ìrìn-àjò àti ìgbéga àti ìdúróṣinṣin àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ìrìn-àjò. Òun náà sì ni olùdarí àgbà àti olùdásílẹ̀ ilé-iṣé Dinat Consulting Inc. Adetunji tí ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìrírí nínú iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ìrìn-àjò, èyí sì hànde nínú ìṣèdásílẹ̀ ẹgbẹ́ kan tó sọ ní Jethro Tours Institute.

Ní ọdún 2019, ẹ̀ka tó ń rí sí ọ̀rọ̀ àṣà àti ìrìn-àjò ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, pe Adetunji láti wá sọ̀rọ̀ níbi ayẹyẹ ọdọọdún wọn láti ṣègbélárúgẹ àṣà àti ètò ìrìn-àjò tó máa ń wáyé ní ìlú Abẹ́òkúta. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Ajégúnlẹ̀

**Ajégúnlẹ̀** tí eọ́n tún ń dàpè ní "**AJ City"** or simply "**AJ"**, jẹ́ agbègbè kan ní ìpínlẹ̀ Èkó tí ó wà ní abẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Ajérọ̀mí Ifẹ́lódùn.

Ajégúnlẹ̀ pààlà pẹ̀lú ibùdó etíkun Àpápá  wharf àti  Tincan, tí wọ́n jẹ́ ibùdó ìkẹ́rù wọlé lórí omi tí ó tòní jùlọ ní Ìpínlẹ̀ Èkó tí oríṣiríṣi nkan ti wọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 
Iye awọn plùgbé Ajégúnlẹ̀ jẹ́ ẹgbẹ̀taléláàádọ́ta ènìyàn níbi tí a ti rí gbogbo ẹ̀yà Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Àwọn tí wọ́n jẹ́ olùgbé tí wọ́n pọ̀ jùlọ ní agbègbè náà ni àwọn ẹ̀yà Yorùbá tí wọ́n jẹ́ Ijaw àti Ìlàjẹ. 

## Àwọn lààmì-laaka ènìyàn ibẹ̀
Oríṣiríṣi àwọn ènìyàn tí wọ́n jẹ́ lààmì-laaka ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ati gbogbo agbáyé ni wọ́n tara Ajégúnlẹ̀ dìde. Lára wọn ni a ti rí agbábọ́ọ̀lù tẹ́lẹ̀rí fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó tún ti jẹ́ akọ́nimọ̀ọ́gbá un orílẹ̀-èdè Nàìjíríà rí Samson Siasia. Bákan náà ni a tún ti rí agbábọ́ọ̀lù atamátàsé tí ó ń gbà bọ́ọ̀lù lọ́wọ́ iwájú fún ikọ̀ Manchester United, ìyẹn Odion Ighalo., Ibẹ̀ náà ni a tún ti rí agbábọ́ọ̀lù lọ́wọ́ ẹ̀yìn fún ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ rí, ìyẹn Taribo West. Bẹ́ẹ̀ náà ni  a rí Chinwendu Ihezuo tí ó gbà bọ́ọ̀lù jeun nínú ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù obìnrin ilẹ̀ Nàìjíríà. A tún rí Emmanuel Amuneke, tí òun náà jẹ́ agbábọ́ọ̀lù fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀. Lára wọn náà ni ìlúmọ̀ọ́ká olórin tàkasúfè Daddy Showkey.

## Àwọn itọ́kasí
Ẹ̀yà Awori

**Awori** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹ̀yà àwọn ọmọ Yorùbá tí ń sọ èdè kan pàtó, èyí tí í ṣe èdè Yorùbá.

## Ìwọ̀n agbègbè
Ní ìbámu pẹ̀lú àṣà, àwọn ẹ̀yà Àwórì wà ní Ìpínlẹ̀ Ògùn àti Ìpínlẹ̀ Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà  Àwọn ìlú bíi Ikorodu, Epe, Badagry, Ota, Ado-Odo, Isheri, Igbesa, Agbara, Ilobi, àti Tigbo jẹ́ ibùgbé àwọn Awori, láàárín ìpínlè Ògùn, tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1976, ní orílè-èdè Nàìjíríà.

Àwọn ará Awori ní ìtàn-àkọọ́lẹ̀ pípẹ́ nípa níní ibùgbé sí àárín Èkó, èyí tó bẹ̀rẹ̀ ṣáájú ìjọba amúnisìn. Àwọn ni wọ́n dá ìlú Èkó sílẹ̀, wọ́n jẹ́ pẹjapẹja àti oníṣòwò, ó sì fìdí múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òwò tí wọ́n ń ṣe ní apá Ìwọòrùn Áfíríkà.

## Ìtàn orísun
thumb
Ìtàn náà ni pé, Olófin àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ kúrò ní ààfin Ọba Odùduwà (tó jẹ́ olùṣẹ̀dásílẹ̀ ilẹ̀ Yorùbá) ní Ilé-Ifẹ̀, wọ́n sì ṣí lọ síhà Gúúsù létí odò kan. Odùduwà ti fún Olófin ní àwo kan tí wọ́n mọ, ó ní kí ó gbé e sórí omi, kí ó tẹ̀lé e títí tí ó fi máa rì sínú odò.

Lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ tí wọ́n kúrò ní Ilé-Ifẹ̀, àwo náà dúró lójijì sí agbègbè Olókèméjì, nítòsí Abeokuta tòde òní. Lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́tàdínlógún, ó tún bẹ̀rẹ̀ sí í lọ, ó sì dúró sí Òkè-Ata fún ọjọ́ mẹ́tàdínlógún mìíràn. Ní ìparí ọjọ́ mẹ́tàdínlógún, àwo náà tún bẹ̀rẹ̀ síí lọ, ṣàdédé ni ó dúró sí ìhà Gúúsù ti Abẹ́òkuta lónìí, níbi tó ti dúró fún ọjọ́ mẹ́t̀dínlógún mìíràn. Níbí yìí ni àwọn ọmọ Ọlọ́fin kan pinnu láti dúró, tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Osho Aro-bi-ologbo-egan sì jẹ́ olórí. Àwo náà tẹ̀síwájú sí ìsàlẹ̀, ó sì tún dúró ní Isheri. Ọlọ́fin bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́ àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ pé kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í dá àwọn ìletò kan sílẹ̀. Àwọn ọmọlẹ́yìn náà sì béèrè pé "níbo ni àwo náà wà?", ó sì dáhùn pé "àwo ti rì". Báyìí ni wọ́n ṣẹ̀dá orúkọ wọn "Awori". 

Ọlọ́fin ní ìyàwó méjì, orúkọ wọn sì ni Akesan àti Ajaiye. Akesan bímọ ọkùnrin méjì (ìyẹn Ogunneru àti Ogunbiyi), tí Ajaiye sì yàgàn. Lẹ́yìn tí wọ́n tẹ̀dó sí ìlú Ìṣerì, Olófin lọ wádìí ọ̀rọ̀-onífẹ̀ẹ́ Ifá níbi tí wọ́n ti ní kí wọ́n lọ síbi tí omi iyọ̀ wà. Wọ́n si ṣí kúrò ní Iṣeri, tí wọ́n wá lọ sí Iddo, níbi tí wọ́n sì gbé. Ajaiye bí ọmọ mẹ́jọ lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn, tí wọ́n sì máa dàgbà di Idejo òde-òní. Ó fún wọn ní ilẹ̀ láti máa ṣe oko. Àwọn Idejo náà ni: Aromire, Ojora, Onikoyi, Oniru, Oluwa, Oloto, Olumegbon àti Elegushi.

Ogunneru ló padà gorí oyè lẹ́yìn Ọlọ́fin, tí ó sì di Ọlọ́fin Isheri, nígbà tí Ogunbiyi sì lọ tẹ àwọn ìlú mìíràn dó ní Awori.

### Ayẹyẹ ọdún ìbílẹ̀
Orò àti Oree, Egúngún, Elegba, Ìgunukó, Opa, Osugbo àti Gẹ̀lẹ̀dé wà lára àwọn ayẹyẹ ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n máa ń ní ní ìlú Awori. Wọ́n sì máa ń ṣayẹyẹ àwọn ọdún ẹ̀sìn mìíràn, bíi ẹ̀sìn Musulumi àti ọdún Kérésìmesì fún àwọn Kìrìsìtẹ́ẹ́nì. Èyí sì máa ń mú kí àwọn ọmọ-ìlú tó wà nílẹ̀ òkèèrè padà wálé láti wá bá wọn ṣàjọyọ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Yetunde Ayeni-Babaeko

**Yetunde Ayeni-Babaeko** (ojoibi 1978) je oluyaworan omo Naijiria. 

## Igbesi aye
Yetunde Ayeni-Babaeko ni a bi ni Enugu, Agbègbè Apáìlàoòrùn Nàìjíríà ni ọdun 1978. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ Nàìjíríà, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ará Jámánì. O gbe lọ si Jamani bi ọmọde, lọ si ile-iwe giga nibẹ o si pari iṣẹ ikẹkọ fọto yiya ni Studio Be ni Greven . Ni 2005 o pada si Nàìjíríà. Ni 2007 o ṣii ile-iṣere tirẹ, Kamẹra Studios,  ti o wa ni Ikeja . 

Ifihan Ayeni-Babaeko ti odun 2014 ni a pe ni 'Eko Moves', ni ifowosowopo pẹlu Ajo awon olosere ti Nàìjíríà, ṣe afihan awọn onijo ni awọn aaye gbangba ni Ilu Eko .  Ifihan 2019 rẹ ni 'White Ebony' ṣe afihan ipo ti awọn eniyan ti o ni albinism . 

## Àwọn itọkasi

Ẹ̀ka:Ayafoto obinrin
Trade Union Congress (Àjọ àwọn òṣìṣẹ́ àgbà)

**Trade Union Congress of Nigeria** (TUC), jẹ́ ọ̀kan lára àjọ National Trade Union Federation lórílẹ̀-Nigeria, tí ó dálé ṣíṣojú àwọn òṣìṣẹ́ àgbà.
National Trade Union Federation

**National Trade Union Federation** jẹ́ àgbájọpọ̀ àwọn àjọ ayédáadé àti àjà fẹ́tọ̀ọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan. Ó fẹ́ẹ̀ jẹ́ pé gbogbo orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan ni ó ní ajọ̀ yìí káàkiri ní orílẹ̀-èdè wọn, tí wọ́n sì ní ilé-iṣẹ́ àjọ yìí káàkiri. Àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ni ju ilé-isé kan lọ fún àjọ yìí. Làwọn àgbègbè mìíràn, pàápàá jù lọ àwọn orílẹ̀-èdè apá àríwá Europe, wọ́n ni ilé-isé àjọ yìí fún àwọn oníṣẹ́-ọwọ́, bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n tún ní i fún àwọn alákọ̀wé òṣìṣẹ́.

## Àwọn Ìtọ́kasí
George Edozie

**George Edozie** (ojoibi 1972),  je oluyaworan omo Naijiria . ngbe ni Lagos, Nigeria. 

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Won bi George Edozie  ni 11 Oṣu Karun ọdun 1972. O lọ si Ile-iwe alakọbẹrẹ University, ni Nsukka, Ile-iwe Iranti Iranti Washington, Onitsha . Edozie kawe Fine & Applied Arts ni Yunifasiti ti Benin ni Ilu Benin nibi ti o ti kọ ẹkọ ni kikun ti o si gba oye BA ni ọdun 1996. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
George Edozie ti ṣe afihan pupọ ni awọn ifihan ẹgbẹ ni Nigeria ati ni okeere. Diẹ ninu wọn pẹlu: " *Awọn olorin Egbeda mẹfa* " ni National Museum, Onikan, Lagos, 2002; " *Iwadi* " ni Ile-iṣẹ Aṣa Faranse, Ikoyi, Lagos, 2004; " *Pẹlu Oju Eniyan* " ni Ile-ẹkọ giga Pan-African, Lagos, 2006; ati " *A Kaleidoscope of Nigerian aso ibile* " ni Abuja, 2009.  

O ti lo si awon iworon pupo peelu awan egbe re ti won , jon sise kan no bi awon Ebenezer Akinola, Olusegun adejumo peelu Gerald chuckwuma ati bee bee  lo   

## Àwọn ìtọ́kasí

* George EDOZIE
* Fun Edozie, idanimọ lori idanwo
Dotun Popoola

**Dotun Popoola** (a bi ni ọdun 1981, ni ilu Eko  ) jẹ olorin ọmọ orilẹede Naijiria ti ode oni ti o ṣe amọja ni fifin irin amuṣiṣẹpọ. O ṣẹda awọn ege iṣẹ ọna lati awọn irin alokuirin ti a sọnù. Awọn iṣẹ rẹ ni idojukọ lori yiyi idọti pada si awọn iṣura, idoti si awọn iyùn ati egbin si ọrọ nipa sisọ awọn egbin ti o halẹ si ilolupo eda abemi. 

## Ibẹrẹ Igbesi aye
Dotun kọ ẹkọ kikun ati iṣẹ ọna gbogbogbo ni Auchi Polytechnic, Auchi, Ipinle Edo nibiti o ti gba iwe-ẹkọ giga orilẹ-ede ni kikun ati aworan gbogbogbo ni ọdun 2004.  Lẹhinna o lọ si Ile-ẹkọ giga Obafemi Awolowo,   nibiti o ti gba oye akọkọ ati keji ni imọ-jinlẹ ati iṣẹ-iṣe pẹlu amọja ni ere ati aworan lẹsẹsẹ.  Dotun jẹ olorin olugbe ni Lopez Studio ni Lemmon, South Dakota, o si rin irin-ajo laarin Amẹrika ati Naijiria lati kun awọn aworan ti a fun ni aṣẹ.  O jẹ olutọju ni National Gallery of Art . 

## Awọn ifihan, awọn iṣẹ ati awọn ẹbun
Popoola ṣiṣẹ ni akọkọ pẹlu irin alokuirin,  nibiti ṣiṣẹda awọn fọọmu ẹranko jẹ ọna ayanfẹ rẹ lati lo alabọde.  Diẹ ninu awọn iṣẹ rẹ ni a ṣe afihan ni ART X ni ilu Eko .  O si ní a adashe aranse ti a npe ni "Irin Ajo" (Ajo) ni Ibuwọlu Beyond Art Gallery, Lagos, ibi ti o ti gbekalẹ ni ayika 24 irin iṣẹ rẹ. 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981
Àtòjọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó

Èyí ni àtòjọ àwọn **Gómìnà** àti **adarí** **ológun** tí ó ti dárí **ìpínlè Ẹ̀kọ́** láti ìgbà tí wọ́n ti da kalẹ̀ ní ọjọ́ mẹ́tàdínlógbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 1967. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Bernice Oasis Outreach

*Bernice Oasis Outreach* je iṣẹ iranti ti o mọ ipa lati siṣẹ fun alaini ati lati yipada awọn ọgbọn awọn aye siwaju ninu awọn ilu ti o gbajumo. Ifihan wa ni lati gba ifẹ, ipilẹ ati awọn ohun ti o nilo fun awọn ti o wọ ifiṣọra laaye ni odo, lẹhinna ni awọn ipa rẹ ati awọn ọdọ wa si awọn wa ni opin. Awa ni wa ti wọle si eyikeyi miiran ni ifẹ lati gba ifẹ ati ifiṣẹ laarin awọn ti o wọ ipa ti won si aye ti o gbajumo.

Ni ijọba ifihan wa, Bernice Oasis Outreach ni ipilẹ awọn ohun ti o nilo fun awọn alaini ti o nilo ni ifiṣọra laaye. Awa gbagbọ pe ifẹ ni iṣẹwo alaisan, ati gbogbo eniyan, ninu iwadi awọn ifiṣẹyan wọle, ko nilo lati kọja ifẹ ati ifiṣẹyan. Lati siṣẹ fun iṣẹwo wa, a si gba ifẹ ati awọn ohun ti o nilo fun awọn ti o wọ ipa ti o gbajumo ati ti a dara julọ lori aye gbajumo.

Njẹ, a ṣe nikan si oriṣiriṣi ohun ti a ti gbe si awọn ifẹ funrare ti Bernice Oasis Outreach ni asefihan fun awọn ilu ti o gbajumo. Awa gbagbọ pe ifẹ ni iṣẹwo alaisan, ati gbogbo eniyan, ninu iwadi awọn ifiṣẹyan wọle, ko nilo lati kọja ifẹ ati ifiṣẹyan. Lati siṣẹ fun iṣẹwo wa, a si gba ifẹ ati awọn ohun ti o nilo fun awọn ti o wọ ipa ti o gbajumo ati ti a dara julọ lori aye gbajumo.
Bernice Akinwande

Bernice Akinwande ni olugbeji alagbeka ti o dara julọ ti o dun lati gba ifẹ ni ifiṣẹyan rẹ. Ni ifiṣẹyan rẹ ti o dara julọ ati lati ifiṣẹyan, o ti da lori aye ni odo ti o mu ifẹjọmọluwabi awọn ọmọde rẹ si ona ifẹ pataki ti o dara julọ. Ifẹjọmọluwabi Bernice ati lati ṣe ifẹjọmọluwabi ati lati ro ṣe afẹfẹ ni awọn eniyan miiran se iranlọwọ kan fun eyikeyi agbara-oorun.

Lati ṣe alagbeka, Bernice ni awọn ewu idaduro ti o dara julọ ti o dara julọ ti o ba awọn ọmọde rẹ si ifiṣẹ ati lati ifiṣẹyan pataki. O rọrun awọn iṣẹyan, o ṣeto eyikeyi ipa, ati o rọrun ati oṣùpọ ni aro kan, ti o mọ o lori ọdọ ti o dara julọ ati ti a gbajumo lati kọ orisirisi itumo.

Agbeka ti o dara julọ ni ifẹjọmọluwabi Bernice ni agbara ti o ni lati ṣe iṣẹ pataki ati lati fi awọn ohun ti o nilo jẹ ohun ti o nilo. O ni idanwo lati rin lati ọrọ ti o dara julọ, o yọ iṣẹ, ati o pese iranlowo ati irinṣẹ fun awọn ọmọde rẹ. Agbekẹ ṣiṣẹ ti o dara julọ fi ti oṣẹ lati pese ayaṣe ati lati ki awọn ọmọde rẹ ma jẹ ifẹran ni iwadi ti o dara julọ, awọn ti o nilo ifẹran ti o jẹ ohun ti o ni ọrọ.

Awọn iṣẹ to dara julọ ti o jẹ irinṣẹ iṣẹ ati idagbasoke Bernice ni idagbasoke lati fi awọn aṣayan ti o dara julọ fun awọn iṣẹyan rẹ. O ni idanwo lati wo awọn iṣẹ mejeeji ati lati fi awọn iṣẹ ti o nilo si awọn ifẹfẹ. Agbeka rẹ ti o dara julọ lati jẹ irinṣẹ fun awọn iṣẹ ti o si ọkan ninu awọn iṣẹyan, o ti dara julọ lori iṣẹṣe, iṣẹṣe, ati awọn iṣẹyan ti o dara julọ.

Pẹlu agbara iṣẹ ti o dara julọ ati lati fi owo ri, Bernice jẹ ọmọ alaboyun kan ti o dara julọ ti o dara julọ ati ti o ni adayeba. O jẹ abajade to dara julọ, o jẹ ọmọ kanlati gba awọn ọmọde rẹ lati dide lọ ati lati se afẹfẹ ni awọn iṣẹyan rẹ.
African leadership university

African Leadership University (ALU) jẹ iṣẹ iranti to da lori igbala awọn alaboyun ti o wulo ni Afrika. Nipa irinṣẹ ti o ni lati pese iṣẹdọmu ti o dara julọ, ALU fi awọn olori iṣẹrọ, ifunni, ati ojogbon lori iṣẹ ti o nilo fun wọn lati fi gba iṣẹsi aye ti o wulo ni Afrika si awọn alaboyun. Iṣẹdọmu ti o dara julọ ti ALU jẹ iranti ti o ma n rinrin iṣẹ, ati iṣẹda, pẹlu iṣẹsẹ, ati ifarahun alaboyun lati ṣe iṣẹ afara ti o wulo ni awọn ile-iwe ati nipa ojojumọ kan ni Afrika.

ALU ni ipinlẹ ti o mọ pe ni Afrika ni gbogbo inu ẹnu ti awọn ọmọde ni ifẹ si jẹ idunnu ati lati ṣe iṣẹ tirẹ lati ṣeto fun iwa kan ti o wulo ni Afrika. Nipa awọn iforukọsilẹ to dara julọ ati awọn iṣẹdọmu ti o wulo, ALU ti ṣe ọpọlọpọ alaboyun lati ṣe olori idasile ati olori-iranlowo ti o le fi iṣẹ wa ṣe ati lilo aye yii.

ALU ni oṣere nipa awọn iṣẹdọmu ile-iwe ti o wulo ni ilera ti o le wa ni awọn ẹrọ oṣelu ti o gbẹkẹle awọn akọle ti o wa, fun awọn iṣẹ ti o nilo ninu afunfun iṣẹ, iṣẹ idagbasoke, iṣẹkun, ati bee ni. Iwadi ti o nilo fun alaboyun jẹ asopọ ti o ni awọn asopọ pupọ ati awọn ohun ti o nilo fun wọn ti o wẹwẹ lori iṣẹmọ ti o wulo ni Afrika.
Christopher Gwabin Musa

**Ọ̀gágun** **Major General** **** (tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1967) jẹ́ Ọ̀gágun-àgbà tí ó ga jùlọ fún ààbò orílẹ̀-èdè Nigeria, ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Kàdúná sùgbọ́n tí wọ́n bí sí Sokoto. Ààrẹ Bọlá Ahmed Tinubu ni ó yàn án gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gágun-àgbà tí ó ga jùlọ fún ààbò orílẹ̀-èdè Nigeria lọ́jọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹfà ọdún 2023 lẹ́yìn tí Ààrẹ pàṣẹ láti yọ àwọn Ọ̀gágun àgbà tí wọ́n ga jùlọ lẹ́nu iṣẹ́.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Kayode Egbetokun

**** (tí wọ́n bí lọ́jọ́ kẹrin oṣù kẹsàn-án ọdún 1964) jẹ́ Ọ̀gá-àgbà Ọ̀lọ́pàá Yànyàn ọmọ Ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀-èdè Nigeria. Ààrẹ Bọlá Ahmed Tinubu ni ó yàn án lọ́jọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹfà ọdún 2023 láti rọ́pò Ọ̀gá-àgbà Ọ̀lọ́pàá Yàn yàn-Àná, Usman Alkali Baba lẹ́yìn tí ó kéde yíyọ ọ́ kúrò nípò lọ́jọ́ kan náà.

Ọ̀gá Ọ̀lọ́pàá Àgbà-yànyàn Káyọ̀dé Ẹgbẹ́tókùn dára pọ̀ mọ́ iṣẹ́ Ọ̀lọ́pàá gẹ́gẹ́ bí Cadet ASP lọ́jọ́ kẹta oṣù kẹta ọdún 1990. Ó kàwé gboyè Bachelor nínú imọ̀ ìsirò ní ilé-ìwé Ifáfitì ìjọba àpapọ̀ ti ìlú Èkó, University of Lagos. Ní ilé-ìwé yẹn bákan náà, ó kàwé gboyè Bachelor kan náà nínú Lámèyító ìmò-ẹ̀rọ (Engineering Analysis àti ìmò okoòwò. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó sì kàwé gboyè ọ̀mọ̀wé (PhD) nínú ìmọ̀ ìwàlálàáfíà àti ìpètùsáwọ̀ ní Ifáfitì Al-Hikmah University, ní ìlú Ìlọrin, ní Ìpínlẹ̀ Kwara.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Eewo ninu awon igbagbo Yoruba

**Èwọ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá** Èwọ̀ jẹ́ ohun tí àwọn ènìyan àwùjọ kan gbà gẹ́gẹ́ bí ìwà ìdọ̀tí, ìwà ìtìjú, ìwà ẹ̀gbin tí a kò gbọdọ̀ ṣe láarín àwùjọ.
Lára rẹ̀ ni: 
## Jijoko sori odó
Awọn eniyan maa n lo odó lati pese diẹ ninu awọn ounjẹ ti wọn fẹ julọ gẹgẹbi iyán, fufu ati bẹbẹ lọ. Ikilọ pataki kan lẹhinna fun wa lati ma joko lori odó. Eyi jẹ lilo adaṣe bi ọna ti imototo. Nítorí náà, wọ́n ń lò ó gẹ́gẹ́ bí èèwọ̀ láti kó ìbẹ̀rù sínú ọkàn àwọn ènìyàn.

## Pipa igun
ara yii ko wọpọ ni ọpọlọpọ awọn aaye. Ikilọ pataki kan wa pe ẹiyẹ yii ti o jẹun lori awọn ẹranko ti o ku ko yẹ ki o pa. O ti wa ni wi pe enikeni ti o ba pa igo yoo ku ti won ba se bee.

## Gbígbé àkàbà lé èjìká
Ní àwọn ibì kan ní ilẹ̀ Yorùbá, gbígbé àkàbà igi lé èjìká dúró fún pósí.  Nítorí náà, kí ìwà ibi má baà borí, ó jẹ́ èèwọ̀ láti gbé àkàbà kan gẹ́gẹ́ bí àwọn alágbàṣe tí wọ́n ń gbé pósí lé èjìká wọn nígbà ìsìnkú.

## Gbigba òjò pẹlu ọwo
Ni pataki julọ ni a kilo fun awọn ọmọde lati ma gba omi òjò nipa titan owo wọn ni jijo.  Kódà wọ́n tún máa ń sọ pé ààrá lè lù èèyàn bó bá ṣe bẹ́ẹ̀.  Eyi ni lilo gangan bi igbesẹ kan si imototo ti ara ẹni.

## Òrò sisọ lakoko yiyọ awọn iyẹ ẹyẹ adie
Awọn iye ara ẹiyẹ nigbati o ti yọ kuro lẹhin pipa ni a sọ pe o pọ si ti o ba tẹsiwaju lati sọrọ lakoko yiyọ kuro.  Awọn agbalagba rii daju pe awọn ọmọde pa ẹnu wọn mọ nigba ti wọn ṣe.  Eyi jẹ ipilẹ lati mu iyara ati ṣiṣe lakoko ti o wa.

## Lilu ọmọ akọ pẹlu ìgbálẹ
Eyi jẹ eewọ ti o wọpọ.  Wọ́n ní tí ẹ bá fi ìgbálẹ lu ọmọ akọ, ẹ̀yà ara ìbálòpọ̀ yóò pòórá.  Eyi jẹ apẹrẹ ti a lo lati daabobo ọmọ naa lọwọ ilokulo ti ara.  Ṣugbọn, kilode ti o kan ọmọ ọkunrin tilẹ?

Aboyun ti nrin ni ọjọ ti oorun==
O tun jẹ eewọ fun alaboyun lati ma rin kiri ni oorun gbigbona.  Igbagbo awon Yoruba ni awon esu maa n rin kiri ni asiko yii.  Wọ́n gbà pé ọmọ tí kò tíì bí tàbí ìyá náà lè gba àwọn ẹ̀mí èṣù wọ̀nyí.  Eyi tun lo bi ọna aabo fun aboyun.  Njẹ gbogbo wa ko nilo itanna diẹ lati oorun?

## Nigbati o ba ri Oyà ni ọsan
Ko jẹ ami ti o dara lati ri oyà (eran igbo) ni ọjọ. Ìgbàgbọ́ ni pé wàhálà tàbí ibi ń bẹ lọ́dọ̀ ìbátan ẹni tí ó rí ẹranko yìí ní ọ̀sán.

**Nigbati aja/ologbo ba kigbe:** A ri bi ohun buburu fun aja tabi ologbo obo lati kigbe. Wọn gbagbọ pe wọn sunmọ ẹmi nitori naa nigbati wọn ba sunkun, o fihan pe iku wa ni kiakia si ibatan ti eni.  Awọn  eniyan gbagbọ pe ni kete ti a ba pa ẹranko yii, ibi naa yoo yago fun.

## Nígbà tí Ọba bá wo adé rẹ̀
èèwọ̀ ni fún ọba tí ń ṣàkóso láti wo adé tirẹ̀.  Eyi ni idi ti awọn ọba ko fi yọ awọn ade wọn kuro nipa yiyi pada.  Eyi jẹ lẹta kan si iku gẹgẹbi awọn eniyan ti gbagbọ.

## Àwọn ìtọ́kasí
Folashodun Adebisi Shonubi

**** (tí wọ́n bí lọ́jọ́ keje oṣù kẹta ọdún 1962)  jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nigeria àti Gómìnà-fìdíhẹ Ilé-ìfowópamọ́-àgbà, the (Central Bank of Nigeria) tí Ààrẹ Bọlá Ahmed Tinubu yàn lọ́jọ́ kẹwàá oṣù kẹfà ọdún 2023 láti rọ́pò Gómìnà-àná Ilé-ìfowópamọ́-àgbà, Godwin Emefiele tí wọn dá dúró lẹ́nu iṣẹ́ fún ìgbà díẹ̀ nítorí àwọn ẹsùn àwọn ìwà àjẹbánu kan.  

## Àwọn Ìtọ́kasí
Alex Oti

Alex Otti jẹ̀ Gómìnà ìpínlẹ̀ Abia, o dii Gómìnà ní ìdìbò gbogbogbò nii ọdún 2023, ní abẹ ẹgbẹ Labour.￼
Taoreed Lagbaja

Ọ̀gágun Major General **Taoreed Abíọ́dún Lágbájá** (ni wọ́n bí lọ́jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kejì ọdún 1968 o si ku ni Oṣu kọkanla ọjọ 5, ọdun 2024) jẹ́ Ọ̀gágun-àgbà tí ó gboyè Major General nínú iṣẹ́ ológun orílẹ̀ - èdè Nigeria. Òun ni Ọ̀gágun-àgbà yányán àwọn ológun Nigeria, Chief of Army Staff. He was appointed on 19 June 2023 by President Bola Tinubu to succeed Lieutenant General Faruk Yahaya.

## Ìgbà èwe rẹ̀
Wọ́n bí Lágbájá ní ìlú Ìlobù ní ìjọba Ìbílẹ̀ Ìrẹ́pọ̀dùn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀sun lọ́jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kejì ọdún 1968. Ó lo ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀ ní ìlú Òṣogbo, níbi tí ó ti kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ ní ilé-ìwé St Charles Grammar School and Local Authority Teachers College.

## Iṣẹ́
Wọ́n gbà á sí ilé-ìwé àwọn ológun Nigerian Defence Academy ọdún 1987. Wọ́n fún un lóye ológun (Second Lieutenant) lọ́jọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1992 ẹgbẹ́ ológun Nigerian Infantry Corps.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Dauda Lawal

(ojoibi 2 osu kesan odun 1965) je okunrin banki ati oloselu omo Naijiria ti o je gomina ipinle Zamfara. Wọ́n dìbò yàn án lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party (PDP) nínú ìdìbò gómìnà orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́dún 2023 tí wọ́n ṣẹ́gun Gomina Bello Matawalle ti ẹgbẹ́ òṣèlú APC.
Agbu Kefas

jẹ́ olóṣèlú Nàìjíríà àti Olóṣèlú Nàìjíríà tó ti fẹ̀yìn tì lẹ́nu iṣẹ́ gómìnà ìpínlẹ̀ Taraba láti ọdún 2023.
Abba Kabir Yusuf

A bi Abba Kabir Yusuf ni ojo karun osu kinni odun (1963)[2] O je oloselu Naijiria to je gomina ipinle Kano ni odun 2023. O sise gege bi komisanna ti igbimo alase ni ipinle Kano lati odun 2011 si 2015.
Alifabeeti Oduduwa

Alifabeeti Odùduwà ni won da lati ko èdè Yorùbá ni odun 2017. O ti wa ni igbega ni mejeji Nàìjíríà ati Benin.

Awọn lẹta ti alifabeeti:


Oduduwa a.svg|a
Oduduwa e.svg|e
Oduduwa b.svg|b
Oduduwa j.svg|j
Oduduwa o.svg|o
Oduduwa gb.svg|gb
Oduduwa d.svg|d
Oduduwa f.svg|f
Oduduwa t.svg|t
Oduduwa e-dot.svg|ẹ
Oduduwa o-dot.svg|ọ
Oduduwa l.svg|l
Oduduwa w.svg|w
Oduduwa u.svg|u
Oduduwa m.svg|m
Oduduwa n.svg|n
Oduduwa i.svg|i
Oduduwa h.svg|h
Oduduwa r.svg|r
Oduduwa s.svg|s
Oduduwa s-dot.svg|ṣ
Oduduwa k.svg|k
Oduduwa g.svg|g
Oduduwa y.svg|y
Oduduwa p.svg|p


Awọn nọmba:

Oduduwa 0.svg|0
Oduduwa 1.svg|1
Oduduwa 2.svg|2
Oduduwa 3.svg|3
Oduduwa 4.svg|4
Oduduwa 5.svg|5
Oduduwa 6.svg|6
Oduduwa 7.svg|7
Oduduwa 8.svg|8
Oduduwa 9.svg|9


## External links
*Poor-quality non-Unicode fonts and experimental keyboard
*Oduduwa Alphabet: Òmìnira èdè ti dé fún Port Novo báyìí, BBC Yoruba, 15 Sẹ́rẹ́ 2019 (15 Èbibi 2020)
*Oduduwa alphabets: Ǹjẹ́ ó mọ̀ nípa Álífábẹ́ẹ̀tì Oduduwa àti bí o ṣe lè lòó fi gbé èdè Yorùbá ga?, BBC Yoruba, 17 Èrèlè 2022
Darlington Nwokocha

**Darlington Nwokocha** jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ asójú agbègbè Abia Central federal láti ọdún 2023. Kí ó tó di Sénátọ̀, ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Ilé ìgbìmò asofin kékeré tí ó sójú Isiala-Ngwa North/Isiala-Ngwa South láàrin 2015 sí 2019. Nwokocha jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Abia State House of Assembly láàrin 2007 sí 2015.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ishaku Abbo

**Ishaku Elisha Abbo** (tí a bí ní Mubi North, Nàìjíríà) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Sénátọ̀ tí ó ń ṣe aṣojú àgbègbè Adamawa North Senatorial District ní Ìpínlẹ̀ Adamawa. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òsèlú All Progressives Congress (APC) lọ́wọ́ lọ́wọ́.
## Ipa rẹ̀ nínú òsèlú
Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kejì ọdún 2019, wọ́n yan Abbo gẹ́gẹ́ bi Sénátọ̀ tí ó ń sójú agbègbè apá àríwá Adamawa, iye àwọn tí ó dìbò fun tó 79,337.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Binos Dauda Yaroe

**Sen. Binos Dauda** **Yaroe** jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Sénátọ̀ tí ó ń sójú agbègbè *Adamawa South Senatorial District* ti Ìpínlẹ̀ Adamawa ní ilé ìgbìmò Aṣòfin àgbà lọ́wọ́lọ́wọ́.
## Ìpìlẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Binos Dauda Yaroe ní ọjọ́ kínní oṣù kínní ọdún 1955, ní Wagole, abúlé kan ní agbègbè Ribadu Ward ti ìjọba ìbílè Mayo-Belwa ní Ìpínlẹ̀ Adámáwá, Nàìjíríà. Ó fẹ́ Mrs. Gimbiya Joshua, ní ọdún 1983; wọ́n bí ọmọ mẹ́rin.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Gwagwalada

**Gwagwalada** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Íjọba Ìbílẹ̀ ní Federal Capital Territory, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

Gwagwalada ní ilẹ̀ tí ó tó 1,043&nbsp;km2 àti olùgbé 157,770 ní ìgbà ìkànìyàn ti ọdún 2006.  Kí wọ́n wọ́n tó dá Gwagwalada kalẹ̀, ó wà lábẹ́ agbègbè Kwali ti Abuja tẹ́lẹ̀.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Abidi Braille

Awọn abidi *Braille* jẹ eto kikọ fun afọju ti a fi ọwọ ka. Awọn abidi *Braille* wa fun ọpọlọpọ awọn ede, pẹlu èdè Yorùbá.

## Lẹta
Awọn lẹta ti alifabeeti:


Braille A1.svg|a, 1
Braille B2.svg|b, 2
Braille C3.svg|c, 3
Braille D4.svg|d, 4
Braille E5.svg|e, 5
Braille F6.svg|f, 6
Braille G7.svg|g, 7
Braille H8.svg|h, 8
Braille I9.svg|i, 9
Braille J0.svg|j, 0


Braille K.svg|k
Braille L.svg|l
Braille M.svg|m
Braille N.svg|n
Braille O.svg|o
Braille P.svg|p
Braille Q.svg|q, kw
Braille R.svg|r
Braille S.svg|s
Braille T.svg|t


Braille U.svg|u
Braille V.svg|v
Braille W.svg|w
Braille X.svg|x
Braille Y.svg|y
Braille Z.svg|z
Braille Semicolon.svg|gb
Braille QuestionMark.svg|ẹ
Braille Ö.svg|ọ
Braille SH.svg|ṣ
Threads

**Thread** jẹ́ ìkànnì ayélujára tí ó jẹ́ ìní ilé isé Meta. Ó dà bi àwọn ìkànnì ayélujára bi Twitter: Àwọn tí ó wà lórí ìkànnì náà le fi ọ̀rọ̀ àti fọ́tò léde, wọ́n le fi èsì sí ọ̀rọ̀. Ìkànnì náà wà lórí iOS àti Android. Àwọn tí ó ń lò ó dé iye mílíọ̀nù ọgọ́rin ní àárín wákàtí méjìdínládọ́tá.

Wọ́n fi ìkànnì Threads lélẹ̀ ní ọjọ́ karùn-ún oṣù keje ní ọgọ́rùn-ún orílẹ̀ èdè, àwọn orílẹ̀ èdè bi United States, United Kingdom, Australia, New Zealand, Canada, àti Japan.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Andrea Pirlo

**Andrea Pirlo** (tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlógún 1979) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀ èdè Italy tí ó jẹ́ olùtoni àgbà ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Serie B Sampdoria. Ó wà lára àwọn tí ọ̀pọ̀lopọ̀ kà sí agbábọ́ọ̀lù ipò àárín tí ó da jùlọ.

Pirlo bẹ̀rẹ̀ sí ń gba bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ Brescia ní ọdún 1995, ó jáwé olúborí borí Serie B ní ọdún 1997. Ó fọwọ́ síwẹ̀ fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Serie A ti Inter Milan lẹ́yìn ọdún kan, ṣùgbọ́n ó padà lọ sí ẹgbẹ́ AC Milan ní ọdún 2001. Ní ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù náà ní Pirlo ti di ògbóòntarìgì agbábọ́ọ̀lù, ó jáwé olúborí nínú ipò Serie A méjì, UEFA Champions League méjì, UEFA Super Cup méjì, FIFA Club World Cup méjì, Coppa Italia méjì, àti Supercoppa Italiana kan.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Tom Holland

**Thomas Stanley Holland** (tí a bí ní ọjọ́ kínní oṣù kẹfà ọdún 1996) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Britain. Ara àwọn àmì ẹyẹ rẹ̀ ni British Academy Film Award àti saturn awards mẹ́ta. Àwọn àtẹ̀jáde míràn ti pèé ní òṣèré tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní ìran rẹ̀.

Holland jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́sàn-án nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ erẹ́ ṣíṣe, ó darapọ̀ mọ́ ẹ̀kọ́ ijó kan nígbà náà, ọkàn lára àwọn oníjó sì kíyèsí, èyí mú kí ó ràn lọ́wọ́ láti fi ìfẹ́ hàn sí jíjẹ́ ara àwọn òṣèré nínú eré *[[Billy Elliot the Musical]]* ní Victoria Palace Theatre. Holland bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣeré ní pere wu nígbà tí ó ṣeré nínú fíìmù *[[The Impossible (2012 film)|The Impossible]]* (2012) gẹ́gẹ́ bi ọ̀dọ́kùnrin tí ó sọnù sínú  tsunami. Lẹ́yìn èyí, Holland tí ṣeré nínú àwọn eré bi *[[How I Live Now (film)|How I Live Now]]* (2013), *[[In the Heart of the Sea (film)|In the Heart of the Sea]]* (2015) àti *[[Wolf Hall (TV series)|Wolf Hall]]* (2015).

Holland di gbajúmọ̀ káàkiri orílẹ̀ èdè nígbà tí ó ṣeré gẹ́gẹ́ bi Spider-Man/Peter Parker nínú eréMarvel Cinematic Universe (MCU) mẹ́fà, ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú *[[Captain America: Civil War]]* (2016). Ní ọdún tó tẹ̀le, Holland gba àmì-ẹ̀yẹ BAFTA Rising Star Award, ó tún ṣeré nínú *[[Spider-Man: Homecoming]]*, *[[Spider-Man: Far From Home|Far From Home]]* (2019), *[[Spider-Man: No Way Home|No Way Home]]* (2021), *[[Uncharted (film)|Uncharted]]* (2022), *[[The Devil All the Time (film)|The Devil All the Time]]* (2020), *[[Cherry (2021 film)|Cherry]]* (2021). 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Umo Eno

**Umo Bassey Eno**  tí wọ́n bí  ní ọjọ́ Kẹrìnlélógún oṣù kẹrin ọdún 1964, jẹ́ olùṣọ́ àgùtàn ilé-ìjọsìn All Christain Ministary International àti olóṣèlú tí ó tún jẹ́ gómìnà ní Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom nínú ìdìbò tó wáyé ní ọdún 2023., ó sì jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Òun ni kọmíṣánà tẹ́lẹ̀ rí fún ọ̀rọ̀ ilẹ̀ àti omi àlùmọnì fún ìpínlẹ̀ Akwa Ibom. 

## Ibẹ̀rẹ̀ ayé ati ẹ̀kọ́ rẹ̀
wọ́n bí  ní ọjọ́ Kẹrìnlélógún oṣù kẹrin ọdún 1964, ní ìlú rẹ̀ Ikot Ekpene Ìró tí ó wà ní abẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Nsit-Ubium. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Local Authority Primary School tí ó wà ní Ìpínlẹ̀ Èkó, níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí ẹ̀kọ́ akọ́bẹ̀rẹ̀   He attended Local Authority primary school in Lagos State, where he got his first school leaving certificate. Ó tún lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ndìrì ti St. Francis tí ó wa ní ilú Eket tí ó sì parí ìpele ẹ̀kọ́ yí ní Victoey High School tí ó wà ní Ìkẹjà ní  ípínlẹ̀ Èkó . Ó gba ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́ agba jáde nínú ìmọ̀ Ìbáṣepọ̀ Àwùjọ  ní ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì Uyo tí ó sì gba ìwé ẹ̀rí Masters jáde nínú ẹ̀ka ìmọ̀ yí kan náà.

## Iṣẹ́nṣe rẹ̀
Wọ́n gbàá sisẹ́ ní ilé-iṣẹ́ Union Bank lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́ sẹ́kọ̀ndìrì rẹ̀ ṣáájú kí ó tó lọ ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́ Bertola Machine Tools Nigeria Limited àti Norman Holdings Limited, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀gá àgbà ṣáájú kí ó tó lọ dá ilé-iṣẹ́ Royalty Group tí ó jẹ́ olùdásílẹ̀ rẹ̀. Wọ́n yànán sí ipò kọmíṣánà fún ọ̀rọ̀ ilẹ̀ ati omi àlùmọ́nì ní Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom ní ọdún 2021 lábẹ́ gómìnà Udom Emmanuel Ó kọ̀wé dupò náà sílẹ̀ láti díje du ipò Gómìnà ní Ìpínlẹ̀ náà ní ọdún 2023.  

## Àwọn ìtọ́kasí
Tom Hiddleston

**Thomas William Hiddleston** (tí a bí ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kejì ọdun 1981) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Britain. Ó gbajúmọ̀ káàkiri orílẹ̀ èdè nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí ń kópa gẹ́gẹ́ bi Loki nínú àwọn eré Marvel Cinematic Universe (MCU), ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú *[[Thor (film)|Thor]]* ní ọdún 2011, ó sì ti farahàn nínú àwọn eré mìíràn bi Avengers, *[[Ant-Man and the Wasp: Quantumania]]* tí ó jáde ní ọdún 2023, àti  *[[Loki (TV series)|Loki]]* tí ó jáde ní ọdún 2021.

Ó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣeré nínú àwọn fíìmù ní ere Joanna Hogg tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *[[Unrelated]]* (2007) àti nínú*[[Archipelago (2010 film)|Archipelago]]* (2010). Ní ọdún 2011, Hiddleston kópa F. Scott Fitzgerald nínú fíìmù Woody Allen tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Midnight in Paris]]*, àti ere Steven Spielberg tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[War Horse (film)|War Horse]].* Ní ọdún kan náà, ó gba àmì-ẹ̀yẹ Empire Award for Best Male Newcomer. Àwọn eré míràn tí ó ti kópa ni m Terence Davies' *[[The Deep Blue Sea (2011 film)|The Deep Blue Sea]]* (2012), Jim Jarmusch's romantic vampire film *[[Only Lovers Left Alive]]* (2013) àti Guillermo del Toro's *[[Crimson Peak]]* (2015).
## Àwọn Ìtọ́kasí
Andrés Iniesta

**Andrés Iniesta Luján** (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlá Oṣù karùn-ún ọdún 1984) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀ èdè Spain. Ó wà lára àwọn tí ọ̀pọ̀ kà sí agbábọ́ọ̀lù àárín tí ó da jù ní àgbáyé.  Iniesta lọ ọ̀pọ̀lopọ̀ ọdún rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi agbábọ́ọ̀lù ní Barcelona, ní ibi tí ó ti jẹ́ adarí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù náà fún ṣáà mẹ́ta.  

Iniesta ran orílẹ̀ èdè Spain lọ́wọ́ láti jáwé olúborí nínú UEFA Euro 2008. Iniesta tún agbábọ́ọ̀lù gbòógì tí ó ran ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Spain láti jáwé olúborí nínú 2010 FIFA World Cup.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Samuel L. Jackson

**Samuel Leroy Jackson** (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù Kejìlá ọdún 1948) jẹ́ òṣèré ọmọ orilẹ̀-èdè actor Amerika. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òṣèré tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní ìran rẹ̀ a, àwọn fíìmù tí ó ti ṣeré ti pa iye owó tí ó lé ní bílíọ́nù mẹ́tàdínlógún dọ́là ($27 billion), èyí mú kí ó jẹ́ òṣèré kejì tí àwọn eré rẹ̀ ti pa owó jù.. Ní ọdún 2022, ó gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Honorary Award.

Jackson bẹ̀rẹ̀ isẹ́ òṣèré perewu ní ọdún 1980 nígbà tí ó ṣeré nínú *[[Mother Courage and her Children]]* ní The Public Theatre. Láàrin ọdún 1981 sí ọdún 1983, ó ṣeré *[[A Soldier's Play]]* off-Broadway. Ó tún ṣeré nínú fíìmù *[[The Piano Lesson]]* ní ọdún 1987 ní Yale Repertory Theatre. Ó kópa Martin Luther King Jr. nínú fíìmù *[[The Mountaintop (play)|The Mountaintop]]* (2011). 

Àwọn eré tí Jackson kọ́kọ́ ṣe ni *[[Coming to America]]* (1988), *[[Juice (1992 film)|Juice]]* (1992), *[[True Romance]]* (1993), *[[Menace II Society]]* (1993), àti *[[Fresh (1994 film)|Fresh]]* (1994). 
## Àwọn Ìtọ́kasí
Josh Brolin

**Josh James Brolin** (; tí a bí ní ọjọ́ kejìlá oṣù kejì ọdún 1968) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.

Josh jẹ́ ọmọ James Brolin, ó sì di gbajúmọ̀ nígbà tí ó ṣeré nínú fíìmù *[[The Goonies]]* (1985). Lẹ́yìn òpò ọdún, Brolin tún ṣeré nínú fíìmù *[[No Country for Old Men]]* (2007). Ó gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Award for Best Supporting Actor fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Dan White  nínú *[[Milk (2008 American film)|Milk]]* (2008).

Brolin gbajúmọ̀ si nígbà tí ó kó ipa Thanos nínú àwọn fíìmù Marvel Cinematic Universe, àwọn bi **' (2018) àti **' (2019), àti gẹ́gẹ́ bi Cable fún *[[Deadpool 2]]* (2018). Àwọn fíìmù míràn tí ó ti ṣeré ni *[[W. (film)|W.]]* (2008), gẹ́gẹ́ bi Jonah Hex nínú fíìmù *[[Jonah Hex (film)|Jonah Hex]] (2010)*, *[[True Grit (2010 film)|True Grit]]* (2010), *[[Wall Street: Money Never Sleeps]]* (2010), *[[Men in Black 3]]* (2012) gẹ́gẹ́ bi Agent K, *[[Oldboy (2013 film)|Oldboy]]* (2013), *[[Inherent Vice (film)|Inherent Vice]]* (2014), ''Everest'' (2015), *[[Sicario (2015 film)|Sicario]]* (2015), *[[Hail, Caesar!]]* (2016), àti nínú *[[Dune (2021 film)|Dune]]* (2021). Ní ọdún 2022, Brolin ṣeré nínú fíìmù *[[Outer Range]]*.
## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1968
Letitia Wright

**Letitia Michelle Wright** (tí a bí ní ọjọ́ kàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹ̀wá ọdún 1993) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Guyana mọ́ Britain. Ó bẹ̀rẹ̀ isẹ́ òṣèré pẹ̀lú àwọn fíìmù bi *[[Top Boy]]*, *[[Coming Up (TV series)|Coming Up]]*, *[[Chasing Shadows (TV series)|Chasing Shadows]]*, *[[Humans (TV series)|Humans]]*, *[[Doctor Who]]*, àti *[[Black Mirror]]*. Wọ́n yàn sí ara àwọn tí ó tó sí àmì-ẹ̀yẹ Primetime Emmy Award. Ó di gbajúmọ̀ nígbà tí ó ṣeré nínú fíìmù *[[Urban Hymn]] tí ó jáde ní ọdún 2015,* èyí tí ó sì gba àmì ẹyẹ British Academy of Film and Television Arts (BAFTA) fún.

Ní ọdún 2018, ó di gbajúmọ̀ káàkiri orílẹ̀ èdè nígbà tí ó kó ipa Shuri nínú fíìmù Marvel Cinematic Universe, *[[Black Panther (film)|Black Panther]]*, èyí tí ó sì gba àmì ẹyẹ NAACP Image Award àti SAG Award fún. Ó tún kó ipa náà nínú fíìmù **' (2018), **' (2019), àti *[[Black Panther: Wakanda Forever]]* (2022). Ní ọdún 2019, ó gba àmì-ẹ̀yẹ BAFTA Rising Star Award. Ó tún kó ipa nínú ''Small Axe'', èyí tí ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ Satellite Award fún.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Youtube

= Kini Youtube? =
thumb|Aami ti Youtube
**YouTube** jẹ pinpin fidio ori ayelujara ti Amẹrika ati ipilẹ ẹrọ awujọ awujọ ti o wa ni San Bruno, California, Amẹrika. Wiwọle si agbaye, ti ṣe ifilọlẹ ni Kínní 14, 2005, nipasẹ Steve Chen, Chad Hurley, ati Jawed Karim. O jẹ ohun ini nipasẹ Google ati pe o jẹ oju opo wẹẹbu keji ti a ṣabẹwo julọ, lẹhin wiwa Google. YouTube ni diẹ ẹ sii ju 2.5 bilionu awọn olumulo oṣooṣu, ti o n wo awọn fidio ti o ju bilionu kan lọ lojoojumọ. Ni Oṣu Karun ọdun 2019, awọn fidio ti n gbejade ni iwọn diẹ sii ju awọn wakati 500 ti akoonu fun iṣẹju kan.

Ni Oṣu Kẹwa Ọdun 2006, Google ra YouTube fun $1.65 bilionu. Ohun ini Google ti YouTube faagun awoṣe iṣowo aaye naa, ti n pọ si lati jijẹ owo-wiwọle lati awọn ipolowo nikan si fifun akoonu isanwo gẹgẹbi awọn fiimu ati akoonu iyasọtọ ti YouTube ṣe. O tun funni ni Ere YouTube, aṣayan ṣiṣe alabapin sisan fun wiwo akoonu laisi ipolowo. YouTube tun fọwọsi awọn olupilẹṣẹ lati kopa ninu eto AdSense Google, eyiti o n wa lati ṣe ina owo-wiwọle diẹ sii fun ẹgbẹ mejeeji. YouTube royin wiwọle ti $29.2 bilionu ni ọdun 2022. Ni ọdun 2021, owo-wiwọle ipolowo ọdọọdun YouTube pọ si $28.8 bilionu, ilosoke ninu owo-wiwọle ti 9 bilionu lati ọdun iṣaaju.
thumb|Youtube pèlú awò pupa

Niwon rira rẹ nipasẹ Google, YouTube ti fẹ siwaju si oju opo wẹẹbu pataki sinu awọn ohun elo alagbeka, tẹlifisiọnu nẹtiwọọki, ati agbara lati sopọ pẹlu awọn iru ẹrọ miiran. Awọn ẹka fidio lori YouTube pẹlu awọn fidio orin, awọn agekuru fidio, awọn iroyin, awọn fiimu kukuru, awọn fiimu ẹya, awọn orin, awọn iwe itan, awọn tirela fiimu, awọn teasers, awọn ṣiṣan ifiwe, awọn vlogs, ati diẹ sii. Pupọ akoonu jẹ ipilẹṣẹ nipasẹ awọn ẹni-kọọkan, pẹlu awọn ifowosowopo laarin YouTubers ati awọn onigbọwọ ajọ. Awọn ile-iṣẹ media ti iṣeto bi Disney, Paramount, NBCUniversal, ati Warner Bros. Awari ti tun ṣẹda ati faagun awọn ikanni YouTube ajọ wọn lati polowo si olugbo nla.

YouTube ti ni ipa awujọ ti a ko tii ri tẹlẹ, ni ipa lori aṣa olokiki, awọn aṣa intanẹẹti, ati ṣiṣẹda awọn olokiki oloye-pupọ. Laibikita idagbasoke ati aṣeyọri rẹ, o ti ṣofintoto pupọ fun ẹsun ni irọrun itankale alaye ti ko tọ ati pinpin akoonu ti aladakọ, ilodi si ni igbagbogbo awọn aṣiri awọn olumulo rẹ, ṣiṣe ihamon muu, ati fifi aabo ati alafia ọmọ lewu, ati fun awọn itọsọna rẹ ati bii wọn ṣe ṣe imuse.
Simu Liu

**Simu Liu** ( ; ; tí a bí ní ọjọ́ kandínlógún oṣù Kerin ọdún 1989) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Kanada. Ó gbajúmọ̀ fún kíkọ́ ipa Shang-Chi nínú fíìmù Marvel Cinematic Universe, *[[Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings]]* tí ó jáde ní ọdún 2021. Ó tún kó ipa gẹ́gẹ́ bi Jung Kim nínú fíìmù CBC Television *[[Kim's Convenience]]* ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ ACTRA Award àti Canadian Screen Awards fún ipa rẹ̀ nínú *[[Blood and Water (Canadian TV series)|Blood and Water]]*.

Ní ọdún 2022, Liu ko ìwé *We Were Dreamers*, *[[Time (magazine)|Time]]* sì pè é ní ará àwọn òṣèré ọgọ́rùn-ún tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní àgbáyé.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Ben Affleck

**Benjamin Géza Affleck** (tí a bí ní ọjọ́ keedógún oṣù kẹjọ ọdún 1972) jẹ́ òṣèré àti aṣe fíìmù ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó tì gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Awards fún àwọn fíìmù rẹ̀. Affleck bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣeré láti ìgbà èwe nígbà tí ó ṣeré nínú eré PBS  tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[The Voyage of the Mimi]]* (1984, 1988). Ó tún padà ṣeré nínú *[[Dazed and Confused (film)|Dazed and Confused]]* (1993) àti àwọn eré àwàdà míràn tí Kevin Smith ṣe, àwọn eré bi *[[Chasing Amy]]* (1997).

Affleck tún gbajúmọ̀ si nígbà tí òun àti Matt Damon gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Award for Best Original Screenplay fún kíkọ *[[Good Will Hunting]]* (1997). Ó tún ṣeré nínú àwọn fíìmù bi *[[Armageddon (1998 film)|Armageddon]]* (1998), *[[Pearl Harbor (film)|Pearl Harbor]]* (2001), *[[The Sum of All Fears (film)|The Sum of All Fears]]* àti *[[Changing Lanes]]* (both 2002). Lẹ́yìn ìgbà tí ó dàbí pé isẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré fẹ́ ma lọlẹ̀, ó tún padà sọ jí nígbà tí ó kó ipa George Reeves nínú fíìmù *[[Hollywoodland]]* (2006), ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ Volpi Cup for Best Actor.

Àwọn eré tí ó ti dárí ni *[[Gone Baby Gone]]* (2007), *[[The Town (2010 film)|The Town]]* (2010) àti *[[Argo (2012 film)|Argo]]* (2012).

## Àwọn Ìtọ́kasí
Àgbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Abadam

**Abadam** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìjọba ìbílẹ̀ Ìjọba ìbílẹ̀ Ìpínlẹ̀ Borno, Nàìjíríà, ní apá ìwọ oòrùn Lake Chad. Àwọn àlà rẹ̀ ni Chad àti Niger, ó sì sún mọ́ Cameroon, ní ọdún 2016, àwọn olùgbé rẹ̀ tó 140,000   Olú ìlú rẹ̀ wà ní Malumfatori. Ètò àbò àti ìlera ara wà lára àwọn ìdojúkọ ní agbẹ̀gbẹ̀ ìjọba ìbílẹ̀ Abadam. Abadam ní ilẹ̀ tí ó tó 3,973 km2
## Àwọn Ìtọ́kasí
Jared Leto

**Jared Joseph Leto** ( ; tí a bí ní ọjọ́ kẹrindínlógbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1971) jẹ́ òṣèré àti olórin ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ nínú iṣẹ́ òṣèré tí ó ti ń ṣe fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, àwọn àmì ẹyẹ bi Academy Award àti Golden Globe Award. Pẹ̀lú pẹ̀lú, ó gbajúmọ̀ fún iṣẹ́ orin kíkó gẹ́gẹ́ bi ara àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rock band Thirty Seconds to Mars.

Lẹ́yìn ìgbà tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré nínú fíìmù *[[My So-Called Life]]* (1994), Leto ṣeré nínú *[[How to Make an American Quilt]]* (1995), ó sì gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ nínú fíìmù *[[Prefontaine (film)|Prefontaine]]* (1997). Ó tún ṣeré nínú àwọn fíìmù bi *[[The Thin Red Line (1998 film)|The Thin Red Line]]* (1998), *[[Fight Club]]* (1999), *[[Girl, Interrupted (film)|Girl, Interrupted]]* (1999) àti *[[American Psycho (film)|American Psycho]]* (2000). Leto gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìyìn ipa rẹ̀ nínú *[[Requiem for a Dream]]* (2000). Lẹ́yìn èyí, ó bẹ̀rẹ̀ sí ń gbajúmọ́ isẹ́ orin kí ó tó padà sí isẹ́ òṣèré pẹ̀lú *[[Panic Room]]* (2002), *[[Alexander (2004 film)|Alexander]]* (2004), *[[Lord of War]]* (2005), *[[Chapter 27]]* (2007), àti *[[Mr. Nobody (film)|Mr. Nobody]]* (2009). Ó gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Award for Best Supporting Actor fún ipa rẹ̀ nínú *[[Dallas Buyers Club]]* (2013). Láàrin ọdún 2016 sí 2022, ó ṣeré nínú àwọn fíìmù bi *[[Suicide Squad (2016 film)|Suicide Squad]]* (2016), *[[Blade Runner 2049]]* (2017), *[[The Little Things (2021 film)|The Little Things]]* (2021), *[[House of Gucci]]* (2021), àti *[[Morbius (film)|Morbius]]* (2022).

## Àwọn Ìtọ́kasí
Terence Stamp

**Terence Henry Stamp** (tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù keje ọdún ) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Britain. Ó gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi alátakò nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ Golden Globe Award, Cannes Film Festival, àti Silver Bear wọ́n sì yán kún ara àwọn tí ó tó fún àmì-ẹ̀yẹ Academy Award àti BAFTA Awards méjì.

Lẹ́yìn ìgbà tí ó kó ẹ̀kọ́ gboyè ní ilé ẹ̀kọ́ eré Webber Douglas Academy of Dramatic Art ní London, ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré ní ọdún 1962. Fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀, mú kí ó gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Award àti BAFTA fún Best Newcomer. Ó ṣeré pẹ̀lú òṣèré Christie nínú eré *[[Far from the Madding Crowd (1967 film)|Far from the Madding Crowd]]* (1967). 

Ọ́ tún gbajúmọ̀ sí nígbà tí ó kó ipa General Zod nínú eré *[[Superman (1978 film)|Superman]]* (1978) àti *[[Superman II]]* (1980). Ipa rẹ̀ nínú eré *[[The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert]]* (1994) mú kí ó gba àmì-ẹ̀yẹ BAFTA Award ó sì tún mú kí wọ́n yán mó ara àwọn tí ó tó sí àmì ẹyẹ Golden Globe Award. Lẹ́yìn èyí, ó ṣeré nínú eré *[[The Limey]]* (1999) èyí tí ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ Independent Spirit Award fún. Àwọn fíìmù míràn tí ó ti ṣeré ni *[[Star Wars: Episode I – The Phantom Menace]]* (1999), *[[The Haunted Mansion (2003 film)|The Haunted Mansion]]* (2003), *[[Elektra (2005 film)|Elektra]]* (2005), *[[Wanted (2008 film)|Wanted]]* (2008), *[[Get Smart (film)|Get Smart]]* (2008), *[[Yes Man (film)|Yes Man]]* (2008), *[[Valkyrie (film)|Valkyrie]]* (2008), *[[Big Eyes]]* (2014) àti *[[Last Night in Soho]]* (2021).
## Àwọn Ìtọ́kasí
Brandon Routh

**Brandon James Routh ** (; tí a bí ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù Kẹ̀wá ọdún 1979) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó ṣeré Superman nínú fíìmù 2006 film *[[Superman Returns]]*, èyí tí ó mú kí ó gbajúmọ̀ káàkiri orílẹ̀ èdè. Ní ọdún 2011, ó ṣeré nínú fíìmù *[[Dylan Dog: Dead of Night]]*. Ó tún kó ipa Daniel Shaw nínú fíìmù NBC tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Chuck (TV series)|Chuck]]*. Ara àwọn eré míràn tí Routh ti kópa ni *[[Zack and Miri Make a Porno]]* àti *[[Scott Pilgrim vs. the World]]*.

Ní ọdún 2014, ó kó ipa Ray Palmer / The Atom nínú eré *[[Arrow (TV series)|Arrow]]*. Ó tún kó ipa kan náà nínú Arrowverse shared universe: *[[The Flash (2014 TV series)|The Flash]]* àti *[[Legends of Tomorrow]]*.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Antje Traue

**Antje Traue** (; tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kínní ọdún 1981) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Jámánì. Ó ṣeré nínú fíìmù Gẹ̀ẹ́sì fún ìgbà àkọ́kọ́ nígbà tí ó ṣeré nínú *[[Pandorum]]*. Ó di gbajúgbajà káàkiri àgbáyé nígbà tí ó ṣeré nínú gẹ́gẹ́ bi Faora nínú fíìmù *[[Man of Steel (film)|Man of Steel]]* (2013) àti *[[The Flash (2023 film)|The Flash]]* (2023), àti gẹ́gẹ́ bi Agnes Nielsen nínú eré Netflix kan tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Dark (TV series)|Dark]]*.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Laurence Fishburne

**Laurence John Fishburne III** (tí a bí ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù keje ọdún 1961) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó ti gba àmì-ẹ̀yẹ Emmy Award ní ẹ̀mẹ́ta tí àti àmì ẹyẹ Tony Award. Ó gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Morpheus nínú ''The Matrix'' series (1999–2003), Jason "Furious" Styles nínú eré John Singletontí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Boyz n the Hood]]* (1991), Tyrone "Mr. Clean" Miller nínú eré Francis Ford Coppola tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Apocalypse Now]]* (1979), àti gẹ́gẹ́ bi "The Bowery King" nínú ''John Wick'' film series (2017–títí I di ìsinsìnyí).

Fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Ike Turner nínú *[[What's Love Got to Do with It (1993 film)|What's Love Got to Do With It]]* (1993), Fishburne wà lára àwọn tí wọ́n yàn pé ó tó sí àmì ẹyẹ Academy Award for Best Actor. Ó tún gba àmì-ẹ̀yẹ Tony Award for Best Featured Actor in a Play fún ipa rẹ̀ nínú *[[Two Trains Running]]* (1992), àti Emmy Award for Outstanding Guest Actor in a Drama Series fún ipa rẹ̀ ní *[[TriBeCa (TV series)|TriBeCa]]* (1993).

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Joel Olaniyi Oyatoye

Ọba ** Joel Ọláníyì Ọyátóyè**  tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí *Bàbá Àṣà*, Oloro ti Oro ni ijoba ibile Irepodun ni ipinle kwara. jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Kánádà, ó jẹ́ akọ ewì, olùgbóhùnsafẹ́fẹ́, oníṣẹ́ ara-ẹni, ajíyìnrere,  olùpolongo àti olùgbélárúgẹ àṣà àti ìṣe Yorùbá. 
## Ibẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Ọláníyì ní Ìpínlẹ̀ Kwara ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kínní, ọdún 1984 níbi tí ó ti lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀  àti girama ṣáájú kí ó tó lọ sí orílẹ̀-èdè Canada láti lọ tẹ̀ siwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀. 

Ọyátóyè tí ó jẹ́ ọmọọba nífẹ́ sí gbígbé àṣà Yorùbá lárugẹ jákè-jádò agbáyé, pàá pàá jùlọ bí ó ṣe ma ń  wọ aṣọ ìbílẹ̀ tí ó sì ń lo gbogbo ohun èlò ìbílẹ̀ Yorùbá láti fi pàtàkì àṣà Yorùbá hàn fáyé rí. Ọyátóyè jẹtọ́ àṣà òun ìgbéga Yorùbá láti kékeré láti ara bàbá rẹ̀ Olóyè Titus Ọyátóyè Títíloyè tí ó ti dolóògbé. Iya re Cicilia Oyatoye

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ọyátóyè ṣàkíyèsí wípé iná àṣà àti ìṣe Yorùbá ti ń jó àjórẹ̀yìn, èyí kò sì bójúmu, àìbìkítà sí ìgbéga àṣà òun ìṣe Yorùbá lè ṣakóbá fún láti ròkun ìgbagbé. Èyí ni ó múmú láyà rẹ̀ tí ó fi ń gbé àdá Yorùbá lárugẹ. 
Ifẹ́ rẹ̀ sí èdè Yorùbá ni ó mu kọ́ṣẹ́ nípa ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ láti lè ma polongo ohun ina àjogúnbá Yorùbá lórí afẹ́fẹ́. Ó ti ṣe àwọn ìṣeẹ́ àkànṣe nípa èdè, àṣà Yorùbá gẹ́gẹ́ olùgbóhùnsafẹ́fẹ́ pàá pàá jùlọ lórí àwọn ilé-iṣẹ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ bíi: Paramount FM tí ó wà ní ìlú Abẹ́òkúta, Radio Lagos tí ó wà ní ìlú Ìkẹjà, Choice FM . Ó gbajúmọ̀ fún [ewì][ kíké, [Rárá sísun, ìjálá, ẹkún ìyàwó sísun àti oríkì kíké.
Láti lè mú èrò àti àlá rẹ̀ ṣẹ, ó gbéra lọ sí orílẹ̀-èdè Canada láti lọ kẹ́kọ̀ọ́ tí ó sì ń ṣiṣẹ́ mọ. Ó lọ ilé ẹ̀kọ́ Red River College, àti Academic College tí àwọn méjèjì wà ní agbègbè Winnipeg ní ìlú Canada, O ko eko nipa Eto isiwa (Immigration Consultant) ni Ashton College British Columbia Canada. 
Ó ti ṣisẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ ààbò ''Impact Security láàrín ọdún 2013 sí 2015, bákan náà ni ó ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú St Amant láàrín ọdún 2013 sí 2020 ní orílẹ̀-èdè Canada. Lati 2020 o ti n sise Ara re. 
O je Aare ati Oludasile Egbe ti a n pe ni Asa Day Worldwide Inc. Canada, ti n se igbe laruge Asa Yoruba kakiri agbaye, Oun si tun ni Oludasile ati alamojuto Asa Day Museum ni Canada.

## Àwọn ìtọ́kasí
Peter Sarsgaard

**John Peter Sarsgaard** (; tí a bí ní ọjọ́ keje oṣù kẹta ọdún 1971) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó ṣeré fún ìgbà àkọ́kọ́ nínú eré *[[Dead Man Walking (film)|Dead Man Walking]]* ní ọdún 1995. Ó tún ṣeré nínú fíìmù independent tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *[[Another Day in Paradise (film)|Another Day in Paradise]]* àti nínú *[[Desert Blue]]*. Ní ọdún kan náà, Sarsgaard kópa Raoul nínú eré *[[The Man in the Iron Mask (1998 film)|The Man in the Iron Mask]]* (1998). Sarsgaard padà di gbajúmọ̀ nígbà tí ó kópa John Lotter nínú eré *[[Boys Don't Cry (1999 film)|Boys Don't Cry]]* (1999). 

Fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Charles Lane nínú erẹ́ *[[Shattered Glass (film)|Shattered Glass]]*, wọ́n yan Sarsgaard mọ́ ara àwọn tí ó tọ́sí àmì-ẹ̀yẹ Golden Globe Award for Best Supporting Actor. Sarsgaard ti ṣeré nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré, bí àpẹẹrẹ: *[[K-19: The Widowmaker]]* (2002), *[[Garden State (film)|Garden State]]*, *[[Kinsey (film)|Kinsey]]* (both 2004), *[[Jarhead (film)|Jarhead]]* (2005), *[[Flightplan (film)|Flightplan]]* (2005), *[[Elegy (film)|Elegy]]* (2008), *[[An Education]]* (2009), *[[Lovelace (film)|Lovelace]]* (2013), *[[Night Moves (2013 film)|Night Moves]]* (2013), *[[Blue Jasmine]]* (2013), *[[Black Mass (film)|Black Mass]]* (2015), *[[Jackie (2016 film)|Jackie]]* (2016), àti *[[The Lost Daughter (film)|The Lost Daughter]]* (2021). Ó gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ nínú àwọn eré *[[Green Lantern (film)|Green Lantern]]* (2011), *[[Knight and Day]]* (2010), *[[The Magnificent Seven (2016 film)|The Magnificent Seven]]* (2016) àti *[[The Batman (film)|The Batman]]* (2022).
Jeffrey Dean Morgan

**Jeffrey Dean Morgan** (tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹrin ọdún 1966) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà, tí ọ̀pọ̀lopọ̀ mọ̀ fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Negan nínú fíìmù AMC horror drama tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[The Walking Dead (TV series)|The Walking Dead]]* (2016–2022), àti nínú *[[The Walking Dead: Dead City]]* (2023-present), ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ oríyìn fún ipa rẹ̀ nínú eré yìí. Àwọn eré míràn tí ó ti farahàn ni gẹ́gẹ́ bi John Winchester ní eré the CW tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ *[[Supernatural (American TV series)|Supernatural]]* (2005–2007; 2019), gẹ́gẹ́ bi Denny Duquette nínú eré ABC tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[Grey's Anatomy]]* (2006–2009), gẹ́gẹ́ bi Jason Crouse nínú eré CBS tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ gẹ́gẹ́ bi *[[The Good Wife]]* (2015–2016), aláwadà nínú *[[Watchmen (film)|Watchmen]]* (2009), àti nínú àwọn eré bi ''P.S I Love You (2007)'', *[[The Losers (2010 film)|The Losers]]* (2010), *[[Red Dawn (2012 film)|Red Dawn]]* (2012),àti *[[Rampage (2018 film)|Rampage]]* (2018).
## Àwọn Ìtọ́kasí
Hilarie Burton

**Hilarie Ros Burton** (tí a bí ní ọjọ́ kínní oṣù keje ọdún 1982), tí àwọn mìíràn mọ̀ sí **Hilarie Burton Morgan**, jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó ti fi ìgbàkan jẹ́ olótùú fún ètò MTV tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *[[Total Request Live]]*, ó ṣeré gẹ́gẹ́ bi Peyton Sawyer nínú eré WB àti CW tí àkòrí rẹ̀ jẹ́ *[[One Tree Hill (TV series)|One Tree Hill]]* (2003–2009). Lẹ́yìn *One Tree Hill*, Burton ṣeré nínú *[[Our Very Own (2005 film)|Our Very Own]]*, *[[Solstice (film)|Solstice]]*, àti *[[The List (2007 film)|The List]]*. Ó tún kó ipa Sara Ellis nínú eré *[[White Collar (TV series)|White Collar]]* (2010–2013), Dr. Lauren Boswell nínú ABC medical drama *[[Grey's Anatomy]]* (2013), Molly Dawes nínú eré ABC pẹ̀lú àkọ́lé *[[Forever (2014 TV series)|Forever]]* (2014), àti gẹ́gẹ́ bi Karen Palmer nínú Fox, bákan náà ó farahàn nínú *[[Lethal Weapon (TV series)|Lethal Weapon]]* (2016). Burton jẹ́ ara àwọn olóòtú ètò *Drama Queens* òun pẹ̀lú Sophia Bush àti Bethany Joy Lenz.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Amy Adams

**Amy Lou Adams** (tí a bí ní ọjọ́ ogún oṣù kẹjọ ọdún 1974) jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó gbajúmọ̀ fún apepe àti àwàdà nínú àwọn eré tí ó ma ń ṣe, ó wà lára àwọn òṣèrébìnrin tí wọ́n ń san owó fún jùlọ ní àgbáyé. Ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ, àmì-ẹ̀yẹ bi Golden Globe Awards méjì, wọ́n sì yán ní emefà mọ́ ara àwọn tí ó tó sí àmì ẹyẹ Academy Awards, ní emeje mọ́ ara àwọn tí ó tó sí British Academy Film Awards, àti ní emejì mọ́ ara àwọn tí ó tó sí Primetime Emmy Awards.

Adams bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi oníjó ní gbọ̀ngán oníjó láàrin ọdún 1994 sí 1998, ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré nígbà àkọ́kọ́ nínú eré *[[Drop Dead Gorgeous (film)|Drop Dead Gorgeous]]* (1999). Láti ìgbà náà, ó ti ṣeré nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré bi "mean girl", *[[Catch Me If You Can]]* (2002), *[[Junebug (film)|Junebug]]* (2005) - èyí tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Award fún.

Àwọn eré míràn tí ó ti farahàn ni *[[Enchanted (film)|Enchanted]]* (2007), *[[Doubt (2008 film)|Doubt]]* (2008), *[[The Fighter]]* (2010), *[[The Master (2012 film)|The Master]]* (2012), *[[American Hustle]]* (2013), *[[Big Eyes]]* (2014), *[[Arrival (film)|Arrival]]* (2016), *[[Sharp Objects (miniseries)|Sharp Objects]]* (2018), *[[Vice (2018 film)|Vice]]* (2018). Láàrin ọdún 2017,ó kó ipa Lios Lane nínú àwọn eré DC extended universe.
## Àwọn Ìtọ́kasí