Voodoo (ẹmi)

**Hoodoo** jẹ́ ìṣètò tí àwọn ayẹyẹ ti ẹmi, àwọn àṣà, àti àwọn ìgbàgbọ́ — pẹ̀lú idan àti àwọn iṣẹ́ àṣà mìíràn — ti o dàgbàsókè nípasẹ̀ awọn ọmọ Afirika ti o jẹ ẹrú ni Gusu Amẹrika láti oríṣiríṣi awọn ẹmi ti Afirika ti aṣa ati awọn eroja ti imọ-jinlẹ ara ilu Amẹrika.   Àwọn tí ń ṣe Voodoo ni a máa ń pè ní àwọn òní mímọ egbò ewé àti Egbò, dókítà dúdú, ọkùnrin àṣẹ tàbí obìnrin àṣẹ, àti dókítà agbomolà. Àwọn orúkọ mìíràn tí wọ́n fi ń pè Hoodoo ní agbègbè kan-kan ni: oníṣègùn, Adáhunse, àti babaláwo Gẹ́gẹ́ bí ètò ẹ̀mí aládàáṣe, ó sábà má ń darapò pẹ̀lú àwọn ìgbàgbọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹ̀sìn bíi Islam, Protestantism, Catholicism, àti Spiritualism .  

## Awọn itọkasi

## Ìtúpalẹ̀ òrò (tàbí Ìfáfihàn).

Ìtúpalẹ̀ òrò nínú Hoodoo wá láti inú àwọn ìṣe ibílẹ̀ ilẹ̀ Afrika. Ní Apá Ìwọ̀-Oòrùn Àárín Afrika, a máa ń lo ìtúpalẹ̀ òrò/ Ìtúpalẹ̀ òrò (tàbí Ìfáfihàn) láti mọ ohun tí ẹni kọọkan tàbí àgbègbè kan gbọ́dọ̀ mọ tí ó ṣe pàtàkì fún ìyè, àlàáfíà, àti ìdàpọ̀ ẹ̀mí.  Ní Áfíríkà àti Hoodoo ará Amẹ́ríkà, àwọn èèyàn máa ń wá ìtọ́sọ́nà látọ̀dọ̀ alàgbà kan tàbí àwòrawò tó jáfáfá nípa àwọn ìyípadà pàtàkì nínú ìgbésí ayé wọn. Dókítà àṣẹ máa ń fi ìtúpalẹ̀ òrò lójú ọ̀nà ifá dídá láti ṣàwárí àìsàn àti ọ̀nà tí àgbá tọ́jú rẹ.

Ìṣe yìí ni wọ́n gbé wá sí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nígbà tí wọ́n ń ta ẹrú kọjá òkun, èyí tí ó ṣe okùnfà ìfarakínra pẹ̀lú àwọn ọ̀nà mìíràn tí an'n gba ṣe ẹ̀sìn ìtúpalẹ̀ bí ifá 

.  

Awọn oríṣiríṣi ọ̀nà ló wà tí wọ́n lọ ní Hoodoo láti ṣe ìwádìí tàbí àtúpalẹ̀ . 

### Awòràwò
Awọn Adáhunse ama ṣafikun imo awọn agbara aye ati ipilẹ ninu iṣẹ ẹmi wọn (awọn lọkọọkan). Wá tún má lọ Numerology nínú Hoodoo, pẹ̀lú ìdarapọ̀ rẹ̀ mọ́ ìmọ̀ irawọ̀ (astrology) fún iṣẹ́ ẹ̀mí. Àwọn ọmọ Afrika-Amerika tó wà ní Indiana ti darapọ̀ àmì-ọdún (numerology) ìmọ̀ irawọ̀ (Astrology) àkójọpọ̀ àṣà àìmọ̀ ( Àwọn Rootworkers níbẹ̀ gba ìkẹ́kọ̀ọ́ lábẹ́ àwọn ọmọ Afrika-Amerika amòye nípa irawọ̀ nínú Àwọn aláwọ̀ dúdú ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ti máa ń wo ìràwọ̀ fún ìtọ́sọ́nà. Àpẹẹrẹ ni pé, Nat Turner gba àmì ìparí oorun gẹ́gẹ́ bí àmì láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run láti bẹ̀rẹ̀ ifi òpin sí ìmúni lẹrú ní Southampton County, Virginia, ní ọdún 1831.

.

### Àmì-ọ̀ràn
Ìṣe àmì-ọ̀ràn ni àtúmọ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ (àwọn àmì) tí a gbà gbọ́ pé wọ́n ń sọ ohun tó ń bọ̀ l'ọ́jọ́ iwájú, tí ó sábà máa tọ́ka sí íyípadà. Kó tó bẹ̀rẹ̀ ìsòtè rẹ̀, Nat Turner ní àwọn àríyànjiyàn àti àmì láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹ̀mí àìrí pé kó gba àwọn ẹrú ní òmìnira nípasẹ̀ ọgun..  Nínú àwọn àdúgbò ọmọ Afrika-Amerika, a gbà gbọ́ pé ọmọ tí a bí tí aṣọ ibi (caul) bá bo ojú rẹ̀ ní ẹ̀bùn àtọrunwa láti rí àwọn ẹ̀mí àti láti wo ohun tó ń bọ̀ ní ọjọ́ iwájú. Ìgbàgbọ́ pé aṣọ ibi (caul) máa ń mú ẹ̀bùn àtọrunwa wá ni a rí ní Ìwọ̀-Oòrùn Afrika, pàápàá jùlọ ní Benin (Dahomey). Lẹ́yìn tí wọ́n bá bí ọmọ náà, wọ́n á yọ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ náà kúrò, wọ́n tọ́jú rẹ̀, wọ́n á sì lò ó láti lé lọ tàbí lé àwọn ẹ̀mí èṣù jáde.   A gbà gbọ́ pé ọmọ tí a bá bí ní àgọ́ ọ̀kan òru yóò ní ojú keji tàbí agbára àtọrunwa láti mọ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ti sele. 

### Ìtúpalẹ̀ tàbí ìdáfá pẹ̀lú kaadi.
Cartomancy jẹ́ ọ̀nà àtúpalẹ̀ tó ní ṣe pelu lilo Tarot ati awọn kaadi ere poka láti gba àwọn ifiranṣẹ láti ọdọ àwọn ẹ̀mí. Ọ̀nà ìránṣẹ́ yìí ni a fi kún Hoodoo lẹ́yìn náà.  Àwọn kan lára àwọn olùṣe Hoodoo máa ń lo àwọn méjèèjì.