open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Àtòjọ àwọn Òjíṣẹ́ Ọlọ́run Pásítọ̀ ní Nàìjíríà

## Orúkọ àwọn gbajúmọ̀ Pásítọ̀ ní Nàìjíríà

*Elijah Abina olùdásílẹ̀ tí ìjọ The Gospel Faith Mission International (GOFAMINT)
*Enoch Adeboye adarí ìjọ Redeemed Christian Church of God (RCCG)
*Paul Adefarasin, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ The House on the Rock
*Godman Akinlabi, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  The Elevation Church
*Matthew Ashimolowo olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ Kingsway International Christian Centre
*Olóògbé Joseph Ayo Babalola oludasile Tunde Bakare olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ the Latter Rain Assembly.
*Done P. Dabale, Olùdásílẹ̀ ìjọ the United Methodist Church in Nigeria (UMCN).
*Jeremiah Omoto Fufeyin, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  of Christ Mercyland Deliverance Ministry
*David Ibiyeomie, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ Salvation Ministries
*T. B. Joshua olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ the Synagogue, Church Of All Nations – SCOAN
*William F. Kumuyi (olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  Deeper Christian Life Ministry)
*Chris Kwakpovwe olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ 
*Lazarus Muoka olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  The Lord's Chosen Charismatic Revival Movement.
*Timothy Oluwole Obadare olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ the World Soul Winning Evangelistic Ministry.
*Bola Odeleke, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ The Power Pentecostal Church
*Taiwo Odukoya, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ.
*Chris Okotie olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ the Household of God Church.
*Gabriel Olutola olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ The Apostolic Church Nigeria 
*Emmanuel Omale olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  Divine Hand of God Prophetic Ministry.
*Lawrence Onochie jẹ pásítọ̀ Nàìjíríà àti alábòójútó gbogbogbòò ti Kings Heritage Church.
*Ayo Oritsejafor olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  Life Bible
*Olóògbé Samuel Oshoffa (1909–1985) olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ Celestial Church of Christ C. C .C
*Chris Oyakhilome olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  Christ Embassy
*Bishop David Oyedepo olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ  Winners' Chapel
*Johnson Suleman, olùdásílẹ̀ àti adari ìjọ Omega Fire Ministry, Auchi, Ìpínlẹ̀ Edo.

*Isaiah Ogedegbe, elesin aguntan ati oluso buloogi
*Paul Eyefian
## Àwọn ìtọ́kasí
Ayitale

Ayitale je ere oni se ti won gbe jade ni orilrde Naijiria ni odun 2013. Adebayo Salami je olu gbere jade ati oludari ere. . Ere naa gba ami eye ere to daraju ni Nollywood ni odun odun 2013.

## Awon eda itan

* Femi Adebayo
* Adebayo Salami
* Bimbo Akintola
* Joke Muyiwa
* Lanre Hassan
* Iyabo Oko
* Adewale Elesho
* Toyin Adegbola
* Razak Olayiwola
* Tunbosun Odunsi

## Awon itoka si
The Hard Case

***The Hard Case*** jẹ́ fíìmù orílẹ̀-èdè Britain tí ó jáde ní ọdún 1995. Guy Ritchie ni ó kọ fíìmù yìí tí ó sì tún darí rẹ̀. Àwọn akópa fíìmù yìí ni Darren Spencer tí ó ṣe The player, Benedick Bates tí ó ṣe player àti Wale Ọjọ́ tí ó ṣe gambler. Fíìmù ogún ìṣẹ́jú yìí gbéwọ̀n ju fíìmù Ritchie kan tí í ṣe *[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]*.

## Àwọn Akópa
* Darren Spencer bíi *The player*
* Benedick Bates bíi *a Player*
* Wale Ojo bíi *The Gambler*

## Àwọn Ìtọ́kasí
Oga Bolagi

***Oga Bolaji***     jẹ́ èré óńìṣè kan lati orile-ede Ńáìjírìá ńì ọ̀dùń 2018 tì   ọ̀táń átì ólùdárì jẹ́ Kanọ̀dè Ka su mu. Èré yì ṣè áfìháń  Ikponmwosa Gold, Omowumi Dada átì Idowu Philips gẹ́gẹ̀ bi olù ẹ́dá ítáń Èré óńíṣè yí jádé ńí ọ̀jọ̀ kèjé oṣù kejè ọ̀dùń 2018 tì áwọ̀ń irísì àwọ̀ń èyáń ńìpá èré ńá ńìpè òdá.  Wọ̀ń ṣè áfìháń Ògá Bolaji ńì áwọ̀ń ọ̀dùń káń bì  New York African Film Festival, Nollywood week Paris, Zimbabwe International Film Festival, RTF Film Festival, Cardiff Film Festival and Zanzibar International Festival. Olùdárì èré yì ṣè áfìháń rẹ́ lọ̀fè lórì  YouTube Ni ọ̀dùń 2020 fun Awọ̀ń eyan ti wọ̀ń wa ni ílé nigba átìmọ̀lè nipa ájákàlẹ̀ Coronavirus coronavirus pandemic in the country.

## Áfòyèmọ̀
Oga Bolaji, jẹ́ ákórìń tì kò kọ́ órìń mọ̀ látì igbá tì ótì dì ómọ̀ ógòjì,bẹ́ńì ígbèsì aye re yi pada lati igba ti ó sa la pa de omọ̀ óbíńrìń kèkérè kan ti onẹ́ omọ̀dùń me je.

## Awọ̀ń óṣérè

* Ikponmwosa Gold gege bi Oga Bolaji
* Idowu Philips gẹ́gẹ̀ bì Mama Bolaji
* Omowumi Dada gẹ́gẹ̀ bì Victoria
* Gregory Ojefua gẹ́gẹ̀ bì Omo
* Jasmine Fakunle gẹ́gẹ̀ bì Ajua
* Ronke Ojo
* Officer Woos

## Awọ̀ń itọ̀kásì

## External links

*
Code of Silence

***Code of Silence *** jẹ́ eré oníṣẹ́ tí Bola Aduwo kọ tí òṣèré olùgbéré-jáde Emem Isong gbé jáde ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní 2015. Royal Art Art Academy ati Nollywood Workshop fọwọ́sowọ́pọ̀ gbé jáde. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Makida Moka, ẹni tí ó jẹ́ olú-ẹ̀dá ìtàn tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí *Adanma* . Eré yí da lé ìtako Ìwà ìfipá báni lò pọ̀ ati ọ̀nà abáyọ sí ìwà yí pàá pàá jùlọ àwọn tí wọ́n ti lùgbàdì rẹ̀ rí ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Agbékalẹ̀ eré náà
Adanma tí ó jẹ́ olú ẹ̀dá ìtàn   tí ó jẹ́ ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ imọ ìṣègùn,   ni olóṣèlú àdúgbò àti àwọn ẹmẹ̀wà rẹ̀ fipá bá ní aṣepọ̀ nígbà tí ó ń bọ̀ láti ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀ wá sílé. Nígbà tí ó dé ilé, ó ṣalàyé ohun tí ó ṣẹlẹ̀ si, amọ́ àwọ òbí rẹ̀ gbàá níyànjú láti máṣe sọ ohunkóhun látàrí àìlówó lọ́wọ́ wọn, ẹ̀rù sì tún ń bá wọ́n láti fẹjọ́ sun fún àwọn agbófinró pẹ́lú.   Ìfipá-báni lòpọ̀ yí jẹ́ kí Adanma ó ní ìpèníjà orísirṣi tí ó sì ń ṣakóbá fún ìgbésí ayé rẹ̀.     

## Àwọn ẹ̀dá ìtàn eré náà
*Makida Moka gẹ́gẹ́ bí Adanma
*Patience Ozokwor
*Ini Edo
*Omoni Oboli
*Amechi Muonagor
*Kofi Adjorlolo
*Desmond Elliot
*Shawn Faqua
*Mena Sodje

## Bí wọ́n ṣe gbé eré náà jáde
Àwọn ilé iṣẹ́ agbéré-jáde méjì ni wọ́n fọwọ́sowọ́pọ̀ gbé eré náà jáde. Emem Ìsinmi sọ wípé oun gbà láti kópa nínú eré náà nítorí ila tí oun ń kó nípa ìpolongo tako ìwà ìfipá-báni lòpọ̀, nítorí rẹ̀ ni oun sì ṣe ke eré náà jáde pẹ̀lú láti fi da àwọn ènìyàn lẹ́kọ̀ọ́ pàá pàá jùlọ àwọn tí wọ́n bá lùgbàdì ìwà buruku náà kí wọ́n lè Mọ bí  a ṣe ń ke gbàjarè síta nígbà tí wọ́n bá hu irúfẹ́ ìwà bẹ́ẹ̀ sí wọn. Oun sì gbìyànjú láti bá àwọn eda ìtàn inú eré náà ṣiṣẹ́ pọ̀  nítorí wípé oun ti bá wọn ṣiṣẹ́ ri, wọ́n sì lè ṣe ipa tí wọ́n bá fún wọn dàra dára". Wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípéMakida Moka ni ó ń sunkún lẹ́yìn tí ó ti kópa nínú abala tí ó ti yìnbọn tán, èyí fi hàn bí iṣẹ́ náà ṣe mú u lọ́kàn sí. 

## Bí àwọn ènìyàn ṣe gba eré náà
Wọ́  gbé eré ye jáde ní ọjọ́ Kẹjọ oṣù Kẹjọ ọdún 2015 ní * Silverbird Galleria* ní  Victoria Island ní ìlú Èkó. Ẹnìkan sọ wípé eré náà lè mú kí àwọn tí wọ́n ti farakásá ìwà ìfipá bá ni lòpoọ̀ ó pinu láti má ṣe sọ̀rọ̀ síta mọ́ látàrí ohun tí àwọn ènìyàn yóò ma sọ nípa wọn   

## Àwọn itọ́ka sí
Beverly Adams

They had four children: daughter Catya (1968–2002), an actress who died from a drug-induced heart attack; son Elan BenVidal  (b. January 17, 1970); son David (b. ca. 1972); and daughter Eden Sassoon (born ca. 1973).

**Beverly Adams Sassoon** (ti a bi ni Oṣu Kẹwa Ọjọ 7, Ọdun 1945) jẹ oṣere ati onkowe ara ilu Amẹrika ati Canada.

## Ibere igbesi aye ati iṣẹ re
Won bi Beverly Adams si ilu Edmonton, Alberta, iya re si je ara ilu Canada, baba re omo ogun ti US Army Air Force (ẹniti o ti fi igbakan gba boolu afowogba) ti o wa ni Edmonton HQ ni Ilẹ Ariwa Iwọ-oorun nigba Ogun Agbaye II keji .

Adams, ti o dagba si Roman Catholic, tele awon ẹbi rẹ lọ si Burbank, California lẹhin ogun nibiti, bi ọdọmọkunrin, o dije ati gba awọn idije ẹwa ṣaaju ki o di oṣere.  

Lakoko iṣẹ rẹ, Adams farahan ni ọpọlọpọ igba ninu tẹlifisiọnu ni bi ọdun 1960. O tun farahan ni ọpọlọpọ awọn fiimu, paapaa julọ bi klutzy, ori pupa Cassandra ni Bii o *How to Stuff a Wild Bikini* ati ipa loorekoore ti Lovey Kravezit ninu awọn fiimu Matt Helm  eyi ti. Dean Martin kopa.

O pade aṣaro irun ori Vidal Sassoon ni ọdun 1966, nigbati a  ran ni iṣẹ si ibi-iṣọ London rẹ lakoko ti o n ṣe fiimu *Ọgba Torture .* Wọn si se igbeyawo laarin ọdun kan, ati pe Adams  fẹyìntì ninu ise ere sise, lẹhin ti o mu adehun ṣẹ lati farahan ni *Hammerhead*, lati gbe awọn ọmọ tọkọtaya naa.

They had four children: daughter Catya (1968–2002), an actress who died from a drug-induced heart attack; son Elan BenVidal  (b. January 17, 1970); son David (b. ca. 1972); and daughter Eden Sassoon (born ca. 1973).

## Awon itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1945
Amenze Aighewi

**Amenze Aighewi** (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kọkànlá ọdún 1991) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà  kan tí o ń gbá ọwọ́ iwájú fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Naijiria . Ó jẹ́ ọ̀kan  nínú àwọn ti o gbá bọ́ọ̀lù nínú ìdíje FIFA World Cup ti ọdún 2011.  

O gbá bọ́ọ̀lù fún ikọ̀ Rivers Angel  ní ìpínlẹ̀ Rivers ní orilẹ̀-èdè Nàìjíríà

## ÀWỌN IPA RẸ̀
05/07/11  FWW Canada 0-1 Nàìjíríà

30/06/11  FWW Germany 1-0 Nàìjíríà

26/06/11  FWW Nàìjíríà 0-1 France 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1991
Abobaku

**Abobaku** jẹ fiimu kukuru ti won se ni 2010 nipasẹ Femi Odugbemi ati oludari ni Niji Akannii. Fiimu naa gba ami eye fiimu to ta yo ni nu awon fiimu to kukuuru ju ni igba gede Zuma Film Festival ni odun 2010 ati ami eye fun eso ti o dara julọ ni ibi ayeye ’’Africa Movie Academy Awards’’ ele kefa iru e ti o waye ni ọjọ kewa osu Kẹrin ọdun 2010 ni Ile-iṣẹ Aṣa Gloryland ni agbegbe Yenagoa, ni Ipinle Bayelsa, orilede Niajiria..

## Itoka si
Nigerian People's Party

Ẹgbẹ́ òṣèlú **Nigerian Peoples Party** (NPP) jẹ́ ọ̀kan pàtàkì nínú àwọn ẹgbẹ́ẹ́ òṣèlú tí wọ́n ìdíje sípò ase nígbà ìṣèjọba alágbádá ẹ́lẹ́kejì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ òṣèlú yí ni ó jẹ́ àkójọpọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀; àwọn ni *Lagos Progressive*, *Club 19* àti  *Nigerian Council of Understanding* tí gbogbo wọn kalẹ̀ sí  Èkó. Lara àwọn tí wọ́n jẹ́ lààmì-laaka inú ẹgbẹ́ òṣèlú náà ni Adeniran Ogunsanya, T.O.S. Benson àti  Kola Balogun láti inú ẹgbẹ́ òṣèlú NCNC. Àwọn abẹnugan bíi: Matthew Mbu, Solomon Lar, Omo Omoruyi, Paul Unongo, Antonio Fernandez wá láti inú ẹgbẹ́ *The National Council of understanding*,nígbà tí  Waziri léwájú fún àwọn ẹgbẹ́ *Club 19*. 
Lóòtọ́, wọ́n da ẹgbẹ́ òṣèlú yí sílẹ̀ láti díje sípò ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà. Wọ́n da ẹgbẹ́ òṣèlú yí sílẹ̀ láti fi díje dupò Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ẹgbẹ́ òṣèlú yí ti ní àtìlẹyìn àwọn ìpíe bíi *Imo*, *Rivers* ,*Plateau* ati *Èkó* pàá pàá jùlọ àwọn Ìpínlẹ̀ apá ìlà Oòrùn. Amọ́, ọ̀gbẹ́ni Waziri fẹ́ di alága àti olùdíje sípò Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Nigerian Peool's Party. Gbogbo àwọn abẹnugan inú ẹgbẹ́ òṣèlú náà fa Ààrẹ tẹ́lẹ̀ Nnamdi Azikiwe kalẹ̀ láti díje dupò Ààrẹ fún ẹgbẹ́ òṣèlú náà.

Wọ́n yan àwọn àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn sípò òṣèlú bíi Gómìnà, aṣojú nílé ìgbìmọ̀ aṣòfin Àti ipò Ààrẹ  tí ó jẹ́ ọ̀kan pàtàkì nínú ẹgbẹ́ òṣèlú ní Ìpínlẹ̀ Imo. Lara àwọn adìbò yan náà ni Mbakwe nínú ìdìbò tó wáyé ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 1979. 
Ẹgbẹ́ òṣèlú yí gbé àwọn ìgbésẹ̀ tó lààmì-laaka ṣáájú kí ìdìbò gbogbo gbò ọdún 1979 tó wáyé. Wọ́n ja Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn tí wọ́n tó 254 kúrò nílò adije dupò òṣèlú, nígbà tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn tí wọ́n jáwé olúborí sí ipò ilé Ìgbómìnà asòfin àgbà jẹ́ ìdá mẹ́tàdínlógún tí wọ́n sì ní Gómìnà mẹ́ta nínú ọmọ ẹgbẹ́ wọn.

## Ìṣèlú ìjọba alágbádá ẹlẹ́kejì
Ní Ìṣèlú ìjọba alágbádá ẹlẹ́kejì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ẹgbẹ́ òṣèlú  National Party of Nigeria (NPN) náa ní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tó pọ̀ jùlọ nílé ìmgbìmọ̀ aṣòfin agbà, èyí mú ìrẹ̀pọ̀ wà láàrín àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú NPP ati NPN tí wọ́n léwájú. Lára àwọn abẹnugan ẹgbẹ́ òṣèlú  NPP bíi Ishaya Audu tí ó jẹ́ igbákejì Ààrẹ tí ó ń díje dupò sí ipò Ààrẹ ni wọ́n yan sípò Mínísítà  weak hold on the House of Assembly led to an alliance between the NPP and the NPN. The NPP submitted a few candidates for ministerial appointments to consummate the alliance. NPP personalities such as Ishaya Audu, a vice presidential candidate of the party, were selected as ministers. However, the accord hit the rocks in 1981, and Adeniran Ogunsanya, the chairman of the party, asked all ministers to resign; many did not heed his call and some transferred to the NPN.

## Àwọn itọ́ka sí
*Ergun Ozbudun, Myron Weiner; *Competitive Elections in Developing Countries*, Duke University Press, 1987
The virgin

***The Virgin***   jẹ́ íwé tì o tájù ńì ọ̀dùń 1985 tì Báyọ̀ Adebowale je ákọ̀wè ná.Bayo Adebowale. Íwé tì wọ̀ń ṣè átẹ̀jádè rẹ̀ ńì ọ̀dùń 1985,sọ̀ ńìpá wàálá tì óbìńrìń káń dójùkọ̀ ńì ìlú rẹ̀ ńìpá kì ómù íkáń lárà áwọ̀ń ókùńrìń mẹ́tá káń tìwọ̀ń dà èńù ífẹ̀ sì ,tí wọ̀ń mọ̀ pè ótìjábàlé tábì kí áwọ̀ń tù áṣírì ẹ́ ńí álè ìgbèyáwò rẹ́. Scholar Wendy Griswold ṣe afihan iwe yi gẹ́gẹ̀ bí "ìgbèsì aye abule". "Íwé yì tùńṣè áfìháń áṣá átì íṣè ìgbèsì áyé áwọ̀ń órìlé-èdé Ńáìjìrìá tì ó sí dábì ákọ̀wè káń tí óńjẹ̀ Chinua Achebe.

## Ágbékálẹ̀
Obìńrìń káń tì ó wá látì ílẹ́ Yoruba ńì ábùlè káń, tì òsí tí fẹ́ ọ́dẹ̀ káń látì ábùlè íbomíráń . Bẹ́ńá ńí árákùńrìkáń tì óńbọ̀ látì ígbòrò  dá èńù ífékọ̀ bẹ́ńá ńì ótùń fí ọ́wọ̀ rá gbògbó árá ẹ́.   Árábìńrìń yì durò tìtì dì ọ́jọ̀ álẹ̀ ígbè ìyáwò rẹ́. 

## Background
Adebowale jẹ́ ẹ́gbẹ̀ "third generation" tì àwọ̀ń àkọ̀wè órile-ede Ńáìjìrìá tí wọ̀ń má ṣè áfìháń  áwọ̀ń nkan igbalode tì óyátọ̀si awon akowe aye atijọ̀. Pùpọ̀ ńìńù áwọ̀ń íṣẹ̀ Adebowale ,óma sonipa awọ̀ń árá abùlè. . *The Virgin jẹ́ nkan lara awon iṣẹ́ naa. Adebowale Ni igbagbo pe awọ̀ń akowe orile-ede Naijiria kìwọ̀ń màṣè afihan Awa ati íṣé órìlè edé Ńáìjìrìá.*

Átùńṣè íwé ńáà si ere óńìṣè

Tunde Kelani tùń íwé yì ṣè tì ósì sọ̀dì ere óńíṣè tí ó sí dárì ére  95-minute film version, tì o ai pè ákọ̀lé rẹ́ ńì tit *[[The Narrow Path (2006 film)|The Narrow Path]]*,Ti òjade Ni ọ̀jọ́ ke ji la óṣù kárùń ọ̀dùń 2012.  Èré ṣè áfìháń  Sola Asedeko, Ayo Badmus átìKhabirat Kafidipe  .  Beautiful Nubia. jẹ́ enì tí ókọ̀ órìń ńáà.  Mumin Wale Kelani átì Frank Efe Patrick Ni wọ̀ń ṣè átùńṣè rẹ́., ti  Abiola Atanda jẹ́ ẹ́ńì tì óf7ùń wọ̀ń ńí ẹ́ṣọ̀ átì àṣọ̀. Ere je otìtọ̀ si iwe naa laye yọ́ ikan kan kuro ńìbẹ́ bayi ẹ́jẹ̀ pe afihan àṣá Ati ise wa ninu ere naa.

## Awọ̀ń itọ̀kásì
Mokalik

***Mokalik*** jẹ́ fíìmù apanilẹ́rìn-ín ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ elédè méjì tí a gbé jáde ní ọdún 2019. Kúnlé Afọláyan ni olùdarí àti ẹni tí ó gbé fíìmù yìí jáde. Fíìmù náà ṣe àfihàn Toni Afolayan tí ó ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ eré ṣíṣe tí ó jẹ́ olú ẹ̀dá ìtàn lọ́kùnrin pẹ̀lú Fẹ́mi Adébáyọ̀. Fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2019, ó sì jẹ́ ìtẹ́wọ́gbà àwọn ará ìlú, kò ṣàìní àríwísí àwọn èèyàn. Àwọn Netflix ṣe ìtẹ́wọ́gbà fíìmù yìí ni osù Keje ọdún 2019, wọ́n sì ṣe àfihàn rẹ̀ ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹsàn-án, ọdún 2019. Fíìmù náà ti wà lára àwọn fíìmù abẹ́ "Made in Africa" ní oṣù karùn-ún ọdún 2020 láti ọwọ́ Netflix tí wọ́n sì máa ṣe àgbéjáde rẹ̀. A tún yan fíìmù náà gẹ́gẹ́ bíi fíìmù tó dára jù lọ ní 2019 Durban International Film Festival. A sì tún ṣe àfihàn fíìmù yìí ní film festivals lóríṣiríṣi.

## Àwọn Akópa

* Toni Afolayan bíi Ponmile
* Fẹ́mi Adébáyọ̀ bíi Mr. Ogidan
* Wale Akorede bíi Baba Nepa
* Charles Okocha bíi Emeka
* Halimat Adegbola bíi Mama Goke
* Tobi Bakare bíi Goke
* Simi

## Àwọn Ìtọ́kasí
Àtòjọ àwọn oúnjẹ Ilẹ̀ Adúláwọ̀

Àwọn wọ̀nyí ni **àtòjọ àwọn oúnjẹ Ilẹ̀ Adúláwọ̀**, Áfíríkà. Ilẹ̀ Áfíríkà jẹ́ ilẹ̀ kejì tó tóbi jù ní àgbáyé, pẹ̀lú oríṣiríṣi àṣà, ẹyà àti ènìyàn pẹ̀lú oríṣiríṣi oúnjẹ. Àwọn ẹ̀yà kọ̀ọ̀kan ló sìn ní oúnjẹ kọ̀ọ̀kan wọn, àwọn nǹkan tí wọ́n fi ń sè é àti bí wọ́n ṣe ń sè é.

## Àwọn oúnjẹ Ilẹ̀ Adúláwọ̀

## Àwọn ìtọ́kasí
Mainframe Films and Television Productions

Mainframe Films and Television Productions (eyiti a mọ ni Mainframe Studios tabi Mainframe Films) jẹ ile-iṣẹ iṣelọpọ fiimu ti won da si le ni 1991 nipasẹ oṣere fiimu fiimu ti Nigeria ati olupilẹṣẹ fiimu, Tunde Kelani.. Lati igba idasilẹ ni ọdun 1991, ile-iṣẹ iṣelọpọ ti ṣe ọpọlọpọ awọn fiimu olokiki ti Naijiria..

## Awon ise to oti jade

## Àwọn itọ́ka sí
Irapada

***Irapada*** (English: ***Redemption***) jẹ́ eré adẹ́rùbani tí wọ́n gbé jáde ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 2006, tí Kunle Afolayan sì jẹ́ olùdarí eré náà.  Ní ọdún 2017, eré náà gba  amì-ẹ̀yẹ Africa Movie Academy Award for Best Film in an African Language. Fiimu náà tún wà lara àwọn eré tí wọ́n gba amì-ẹ̀yẹ *Best African Films of the 21st century* CNN ní ''African Voices in 2013'.  It was released on DVD in July 2008.

## Àwọn Itọ́ka sí
Àtòjọ àwọn ẹ̀yà Nàìjíríà

Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ ilẹ̀ tí ó kún fún oríṣiríṣi ẹ̀yà tí ó ju 250 pẹ̀lú èdè tí ó tó bí i 500.

## List of ethnic groups
The following is a non-exhaustive **list of ethnic groups in Nigeria**.
Marsha Hunt

**Marcia Virginia Hunt** (ojoibi Oṣù Kẹ̀wá 17, 1917) je osere ara Amerika.

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Amẹ́ríkà
Jagua Nana

***Jagua Nana*** ni ìwé àkàgbádùn tí Cyprian Ekwensi kọ ní ọdún 1961. Wọ́n kọ́kọ́ gbé ìwé yí jáde ní ọdún 1975, lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Heinemann African Publisher.

Ìwé yí da lórí iyè-méjì tí ó ń ṣẹlẹ̀ẹ̀ nínú ayé obirin tí ó jẹ́ olówò nàbì tí ó ti ń dàgbà (Jagua Nana) tí ó jẹ́ olú-èdá ìtàn.  The novel is set in the city of Lagos. Oríṣiríṣi àyẹ̀wò ni wọ́n ti fi ìwé yí ṣe pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ ònkọ̀wé Charles Dickens, àwọn ayẹ̀wò wọ̀nyí da lè ìgbé ayé àwọn ènìyàn ní inú àwọn ìlú tó ti lajú àti àríwísí nípa ìsòro àwọn ènìyàn tí ó ń gbé nínú àwọn ìlú wọnyí.   Critics of the work in the 1980s noted that the novel relies heavily on stereotypical depictions of women, hampering its depiction of life in Africa.

## Àwọn Itọ́ka sí

## Ẹ kà síwájú si
*
Ti Oluwa Ni Ile

***Ti Olúwa Ni Ilẹ̀*** jẹ́ eré oníṣe agbéléwò Yorùbá tí alàgbà Túndé Kèlání darí rẹ̀.  Wọ́n gvé eré yí jáde ní ọdún 1993, lábẹ́ ilé-iṣẹ́ agbéré-jáde ti Mainframe Films and Television Productions. Eré yí ni ó gbé alàgbà Túndé Kèlání gẹ́gẹ́ bí adarí eré.

## Àwọn òṣèré akópa
*Kareem Adepoju
*Dele Odule
*Lekan Oladapo
*Yemi Shodimu
*Yetunde Ogunsola
*Oyin Adejobi
*Gbolagbade Akinpelu
*Jide Oyegunle
*Akin Sofoluwe

## Àwọn itọ́ka sí

## Àwọn Ìtàkùn ìjásóde
*
419 (novel)

***419*** ni ìwé àkàgbádùn tí ọmọ orílẹ̀-èdè   Canada tí ó ń jẹ́ Will Ferguson kọ tí ilé-iṣẹ́ ìtẹ̀wé Penguin Canada ní ọdún 2012. Ìwé yí ni ó gba amì-ẹ̀yẹ Scotiabank Giller Prize ní ọdún 2012.
Àkòrí ìwé yí ni ó da lórí ìwà ọ̀daràn alọ́nilọ́wọ́gbà tí ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ń gbógun tì. Ìwé yí ni ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀dá ìtàn kan tí ó ń jẹ́ Albert tí ó sì jẹ́ olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ Calgary. Albert pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ nínú ìjàmbá ọkọ̀ lẹ́yìn tí wọ́n Lù ú ní jìbìtì owó tí òun ati ẹbí rẹ̀ sì ti di ẹdun arinlẹ̀. Lẹ́yìn tí ó pàdánù ẹ̀mí rẹ̀, ọmọ rẹ̀ obìrin wá sí ìlú Èkó. 
Akòrí ìwé yí ni ó da lé bí ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣe ń gbógun ti ìwà jìbìtì ati ilọ́nilọ́wọ́-gbà àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 
Ìṣẹ̀lẹ̀ inú ìwé yí bẹ̀rẹ̀ níbi tí Albert tí ó fìgbà lan jẹ́ olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ Calgary tí ó kú nínú ìjàmbá ọkọ̀ lẹ́yìn tí àwọn alọ́nilọ́wọ́-gbà tí wọ́n sì sọ òun ati ẹbí rẹ̀ di ẹdun arinlẹ̀. Lẹ́yìn ikú rẹ̀, ọmọ rẹ̀ obìnrin kan ṣoṣo tí ó bí wá sí ìlú Èkó láti wá lépa àwọn tí wọ́n lu bàbá rẹ̀ ní jìbìtì kí ó sì fi wọ́n jófin.
Irúfẹ́ ìwé àpilẹ̀kọ tí wọ́n Mọ Ferguson mọ́ ni kíkọ ìwé apanilẹ́rìín. 

## Àríwísí nípa ìwé náà
Àwọn oríṣiríṣi ònkàwé ni wọ́n sọ̀rọ̀ nípa ìwé náà dára dara. Àjọ*[[The Globe and Mail]]* oe ìwé náà ní "Riveting. Provocative." Àjọ *[[Toronto Star]]* náà pe ìwé náà ní  "a persuasive work of fiction based on a very original premise."

## Àwọn itọ́ka sí
Family on Fire

**Family on Fire** Jẹ́ eré tí wọ́n gbé jáde ní ọdún 2011, tí Tade Ogidan darí rẹ̀. Àwọn gbajú-gbajà òṣèré bíi:  Saheed Balogun, Segun Arinze, Sola Fosudo àti  Sola Sobowale ni wọ́n kópa nínú rẹ̀.
Wọ́n ṣàfihàn fiimu náà ní ọjọ́ Kẹrin oṣù Kọkànlá ọdún 2011ní gbọ̀ngàn Lighthouse ní Camberwell ní ìlú London.
Lara àwọn gbajúmọ̀  òṣèré tí wọ́n tún kópa nínú rẹ̀ ni: Kunle Afolayan, Richard Mofe Damijo,  Ramsey Nouah, Teju Babyface, Saheed Balogun, Segun Arinze àti Bimbo Akintola.
Wọ́n ṣàfihàn eré yí ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní inú oṣù Kẹrin ọdún 2012. Lara àwọn òṣèré jànkàn-jànkàn tí wọ́n wá síbẹ̀ ni: Femi Adebayo, Desmond Elliot, Yemi Shodimu, nígbà tí àwọn lààmì-laaka eniyan tí wọ́n tún kópa níbiẹ̀ ni : Molade Okoya-Thomas, Business magnate, Abimbola Fashola àti Oladipo Diya, tí ó jẹ́ ọ̀gágun ajagun fẹ̀yìntì tẹ́lẹ̀ nílé iṣẹ́ ológun orí ilẹ̀ Nàìjíríà  Chief of the Defence Staff.

## Bí wọ́n ṣe gbé eré náà kalẹ̀
Kunle (Saheed Balogun) gẹ́gẹ́ bí olú ẹ̀dá ìtàn ṣe ẹ̀ṣẹ̀ kan tí ó ń ti àwọn Oba rẹ̀ lójú. Ohun tí ó ṣe ni wípé, ó fi àpò oògùn olóró Kokéènì sínú báàgì Ìyá rẹ̀, tí ó ń lọ sí ìlú London láti lọ kí àbúrò rẹ̀. Ìyá Kúnlé ja ajà bọ́ lọ́wọ́ àwọn ẹ̀ṣọ́ aṣọ́bodè ní ìlú London, Kúnlé fúnra rẹ̀ náà pòfo láti mú oògùn olóró yí kúrò nínú àpamọ́wọ́ Ìyá rẹ̀ látàrí bí wọ́n ṣe yí ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú tí ó wọ̀ padà láti lọ sí UK. Amọ́, ìyàwó Fẹ́mi tí ó jẹ́ àbúrò ìyá rẹ̀ ṣalábàá-pàdé oògùn olóró náà nígbà tí ó ń tu eru óńjẹ tí Ìyá ọmọ rẹ̀ gbé bọ̀ láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ọmọ ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Moyọ̀ tí ó sì tún jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ji oògùn olóró náà gbé níbi tí wọ́n tọ́jú rẹ̀ sí tí ó sì tàá ní owó gọbọi. Kò pẹ́ kò jìnà, àwọn tí wọ́n gbéṣẹ́ fún Kúnlé bẹ̀rẹ̀ sí ń dààmú ẹbí Kúnlé. 

## Awọn amì-ẹ̀yẹ tí eré náà gbà
Eré yí gba amì-ẹ̀yẹ ti 8th Africa Movie Academy Awards tí ó wáyé ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kẹrin ọdún 2012 ní Expo Centre ní Èkó Hotel &Suites ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Wọ́n yan eré náà fún  amì-ẹ̀yẹ Best Nigerian Film ní orílẹ̀-èdè Naìjíríà. Àwọn àmì-ẹ̀yẹ yí ni wọ́n fún *[[Adesuwa]]* àti *[[State Of Violence]]* lọ́tọ̀ọ̀tọ̀.

## Àwọn ẹ̀dá ìtàn
*Saheed Balogun
*Segun Arinze
*Sola Fosudo
*Sola Sobowale
*Bukky Amos
*Lanre Hassan

## Àwọn itọ́ka sí
Abọ́bakú

**Abọ́bakú** ni eré oníṣẹ́ agbéléwò kan tí Femi Odugbemi ṣe akọsílẹ̀ rẹ̀ tí Niji Àlàmú sì darí rẹ̀ bákan náà.
Eré náà gba amì-ẹ̀yẹ * Most Outstanding Short Film* ní ibi ayẹyẹ *Zuma Film Festival* àti * Best Costume* tí wọ́n ṣe ní ibi ayẹyẹ 6th Africa Movie Academy Awards ní ọdún 2010. Àwọn ayẹyẹ yí ni wọ́n wáyé ní ìlú Yenagoa ní Ìpínlẹ̀ Bayelsa ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 2010.

## Àwọn Itọ́kasí
The Narrow Path

**The Narrow Path** Ni eré oníṣẹ́ tí wọ́n gbé jáde ní ọdún 2006, tí alàgbà Túndé Kèlání gbé jáde tí ó sì darí rẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Wọ́n ṣe àfàyọ eré yí láti inú ìwé onítàn The Virgin, ìwé tí Bayo Adebowale ke jáde.

## Agbékalẹ̀ eré náà
Eré yí ni ó sọ nípa ìṣòro tí ẹ̀dá ìtàn kan tí ó jẹ́ *Awẹ̀ró* tí ó ní láti mú ọ̀kan nínú àwọn ọkùnrin méjì *Ọdẹ́jìmí* ati *Lápàdé* tí ó jẹ́ ọmọ ọdẹ tí wọ́n ń dẹnu ifẹ́ kọ. 

## Àwọn Ẹ̀dá-ìtàn
*Sola Asedeko as Awero
*Segun Adefila as Dauda
*Ayo Badmus as Lapade
*Seyi Fasuyi as Odejimi
*Khabirat Kafidipe
*Joke Muyiwa
*Olu Okekanye
*Eniola Olaniyan

## Àwọn itọ́ka sí
Oduwacoin

**Oduwacoin** jẹ ilolupo sisanwo oni-nọmba ti a kọ lori ipilẹ alugoridimu POW / POS. O nlo imọ-ẹrọ ẹlẹgbẹ-si-ẹgbẹ lati yanju gbogbo awọn iṣowo rẹ laarin nẹtiwọọki. 
O jẹ abinibi akọkọ Pure-PoS Cryptocurrency ti a ṣe ni ile Afirika.

## Ipinle
Oduwacoin jẹ ilolupo eto isanwo oni-nọmba onijagidijagan ati ojutu fintech si iṣoro owo ti Afirika. Oduwa wa lati ijọba Benin atijọ, otumo - Ọna to lo si ọrọ.

Lilo ẹlẹgbẹ si imọ-ẹrọ ẹlẹgbẹ lati yanju gbogbo awọn iṣowo rẹ laarin nẹtiwọọki, Oduwacoin jẹ iṣẹ akanṣe ṣiṣi ọfẹ kan ti o waye lati awọn ilana idena ifowosowopo ti o bori diẹ ninu awọn ọfin ti Bitcoin.
Oduwacoin pese gbogbo awọn olumulo OWC pẹlu seese lati daabobo awọn ohun-ini wọn lodi si ailagbara ọjọ iwaju. Ni akoko kan nibiti a ti ni irẹwẹsi owo, fifun awọn agbegbe ti ko ni aabo ni gbogbo agbaye jẹ pataki ju ti tẹlẹ lọ.

## Akopọ
Oduwa ni a kọ lori ipilẹ ti arabara Àkọsílẹ POW / POS, awọn imotuntun bii iranlọwọ-ti-igi ṣe iranlọwọ siwaju ilosiwaju aaye ti owo-iworo.
O jẹ iṣẹ akanṣe ṣiṣi ọfẹ kan ti o niyọ lati Digi dẹkun ifowosowopo ti Bitcoin, PPCoin, ati Novacoin (NVC) pẹlu ibi-afẹde ti pipese owo-ọrọ-ṣiṣe agbara-igba-akoko ti o da lori crypto-owo.
Oduwacoin n ṣe alekun fere awọn idiyele idunadura-iye owo fun gbogbo awọn olumulo rẹ ati ṣiṣẹda awọn iṣeduro aabo dukia ọjọ iwaju lodi si iyipada iṣowo. Owo yi jẹ owo iworo ti o tumọ fun awọn sisanwo, iṣowo, ati ikojọpọ ọpọlọpọ eniyan.
Oduwacoin ni yiyan NextGen si Bitcoin, nẹtiwọọki cryptocurrency ti o fun laaye ẹnikẹni lati gbe owo oni-nọmba si ẹbi, awọn ọrẹ, ati awọn alataja lati ibikibi si ibi gbogbo kakiri agbaye laisi awọn idiyele.

## Egbe to da sile
Bright Enabulele: jẹ onitumọ oniye-ọrọ blockchain, ati oludokoowo ti o pinnu lati ṣii ilẹkun fun awọn eniyan pẹlu olu-ilu kekere lati kopa ninu nini ọrọ. O tun jẹ ọmọ ẹgbẹ oludasile ti Oduwa Blockchain Solutions Ltd.
Awọn ọmọ ẹgbẹ miiran pẹlu Charles Anchang, Michael-Vitally Vernon, James Cunningham ati Haseem Sultan.

## Refrences
Tolulope Arotile

**Tolúlọpẹ́ Olúwatóyìn Sarah Arótilé** tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹtalélógún oṣù Kejìlá ọdún 1996)5 tí ó ṣaláìsí ní ọjọ́ọ́ Kẹrìnlá  oṣù Keje ọdún 2020. Tolúlọpẹ́ jẹ́  olùkọ́ ọkọ̀ òfurufú àwọn jagunjagun ní ilé iṣẹ́ ológun òfurufú, ó sì tún jẹ́ obìnrin akọ́kọ́ tí yóò jẹ́ jagunjagun tí ó ń fi ọkọ̀ ìjà òfurufú jagun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 
Tolúlọpẹ́ jẹ́ ọmọ bíbí arákùnrin àti abilélkọ Akíntúndé Arótilé tí wọ́n ń gbé ní ìlú Kàdúná. O si lo si ile-iwe alakọbẹrẹ Airforce ati Secondary ṣaaju ki o to lọ si aabo Ile Eko Oro Abo Naijiria  (NDA) fun ede tetiary education nibi ti o ti ka Iṣiro.

## Ìgbà èwe rẹ̀
Tolulope losi ile iwe Airforce alakobere ati secondary ko to ileiwe giga tan pe ni  ile Eko Oro Abo Naijiria NDA o je lara awon ọmọ ẹgbẹ ti iṣẹ deede 64 ni oṣu kẹsan ọdun 2012 ati pe a fun ni aṣẹ si Nigerian Airforce gẹgẹbi Oṣiṣẹ Pilot ni Oṣu Kẹsan 2017.Tolulpe jẹ pataki ni ija ogun lori iṣọtẹ ni Nigeria pẹlu igbejako Boko Haram ni agbara rẹ bi awakọ baalu kekere ajagun kan.

## Iku re
Arotile ku ni Oṣu Keje Ọjọ 14 2020 fun awọn ipalara ti ori ti o ni ijamba gẹgẹbi agbẹnusọ Airforce sọ.A sin Arotile pẹlu awọn ola ologun ni kikun ni ọjọ 23 Oṣu Keje ni Cemetry Abuja ti ologun.Iwadii ti n lọ lọwọ ni Airforce ṣe nipa awọn ayidayida iku rẹ lẹhinna gbe lọ si ọlọpa Naijiria lati tẹsiwaju

## Àwọn itọ́ka sí
Owe Yoruba

***Òwe*** ni ohùn ìjìnlẹ̀ ẹnu àwọn àgbà-gbà ní ilẹ̀ Yorùbá tí ó kun fún ọgbọ́n, ìmọ̀, ìṣítí, ìkìlọ̀, àti òye àwọn bàbá ńlá baba wa ní ilé káàrọ̀-o-kò- jíire. Àwọn àgbà-gbà Yorùbá ma ń ṣe àmúlò òwe láti lè sọ́ra fún àsọjù tàbí àsọdùn ọ̀rọ̀ nígbà tí wọ́n bá wà ní àwùjọ tàbí wọ́n ń tàkurọ̀sọ pẹ̀lú ẹlòmíràn. Ọmọ Yorùbá tí kò bá mọ bí a tí ń lo òwe ti pàdánù ọ̀ṣọ́ kan tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nínú èdè rẹ̀.  

## Ìsọ̀rí òwe
Oríṣiríṣi ni òwe Yorùbá pín sí, Yorùbá Ma ń sábà lo òwe fún orisirisi nkan nínú ìgbésí ayé wọn. Àwọn ọ̀nà tí òwe Yorùbá pín sí ni:
### Òwe Ìkìlọ̀
Òwe yí ni wọ́n ma ń ló láti kìlọ̀ ìwà pàá pàá jùlọ ìwà ẹ̀gbin àti ìbàjẹ́ fún ènìyàn. Àpẹẹrẹ irú rẹ̀ ni:
**Diẹ̀ diẹ̀ ni [[imú]] ẹlẹ́dẹ̀ ń wọ'gbà*
**Awí fúni kí ó tó dáni, àgbà ìjàkadì ni*
**Ìgbà kò lọ bí òréré, ayé kò tọ́ lọ bí ọ̀pá [[ìbọn]]*
**Bí a bá sọ̀kò sọ́jà, ará ilé ẹni ní ń bá*
**Kèrègbè tó fọ́, dẹ̀yìn lẹ́yìn odò*.
**Ohun tí o ń wá nídí akọṣu, wà á kàn án nídí ewùrà*.
*Ọbẹ̀ tí baálé ilé kìí jẹ, ìyáálé ilé kìí sé

### Òwe Ẹ̀kọ́-ilé
Yorùbá ma ń fi òwe yí kọ́ àwọn ọmọ wọ́n bí wọ́n tile ṣojú àwọn òbí wọn ati bí wọ́n ṣe lè hùwà láwùjọ. Àpẹẹrẹ irúfẹ́ òwee bẹ́ẹ̀ ni: 
**Ilé là á'wò kí a tó sọmọ lórúkọ*
**Bílé bá sani bí kò sani, àwọ̀ la tí ń mọ̀*.
**Ilé ẹni la ti ń jèkúté onídodo*
**Agùtan tó bájá rìn, yóò jẹ̀gbẹ́*
**Yára gbọ́rọ̀, lọ́ra láti fèsì* àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

### Òwe ìmọ̀ran
Wọ́n ma ń fi òwe yí lani lọ́yẹ̀ tàbí gbani níyànjú lórí àwọn ọrọ̀ tó bá ta kókó. Àpẹẹrẹ rẹ̀ ni:
*Bí ó bá kọjú sí ọ kò o ta, bí ó bá kọ̀yìn sí ọ kí o ta, bí ó bá ku ìwọ nìkan; kí o tún èrò rẹ pa*.
**Bíṣu ẹni bá ta , A máa dọwọ́ bòó jẹ ni'' àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
*Àbọ̀ ọ̀rọ̀ là ń sọ fún ọmọlúàbí, tóbà dènú rẹ̀ à do didi 

## Orísun òwe
Èyí ni orísi tàbí onírúurú ọ̀nà tí àwọn Yorùbá ma ń gbà láti ṣẹ̀dá tàbí kó àwọn òwe jọ nínú èdè Yorùbá.  Àwọn ọ̀nà náà ni: 
### Ìtándòwe
Èyí jẹ́ ọ̀nà kan gbòógì tí a lè fi ṣẹ̀dá òwe láti ara ìtàn ìṣẹ̀mbáyé. Àpẹẹrẹ ni:
*Akíni ń jẹ́ akíni, afinihàn ń jẹ́ afinihàn, èwo ni ti lẹ̀lẹ́ ará Ìjàyè tó ń lọ lójúdé Ogunmọ́lá.
*Àdáọ̀rọ̀ yán ọrọ̀ ló pa báálẹ̀ bàrà tó ní ibi tí mo bá fiṣu sí ni kí ẹ gún lódó. 
*Ọmọdé gbọ́n àgbà gbọ́n lafi dá ilẹ̀-Ifẹ̀. Àti bbl.

## Àwọn itọ́ka sí
Patrick Bijou

**H.E. Sir Patrick Tristram Bijou** (ti a bi ni Oṣu kejila ọjọ 1, ọdun 1958) jẹ Agbẹjọro ati onkọwe. O jẹ Adajọ fun  International Court of Justice-International Criminal Court (ICJ-ICC) ati Ambassador fun World Peace Tracts. Sir Patrick wa knighted ni ọdun 2018 nipasẹ aṣẹ ti awọn adari ọba ti Ilu China ati Ilu họngi kọngi ati pe wọn fun un ni knighthood fun ile-ifowopamọ ati awọn iṣẹ alanu.

## Igbesi aye ibẹrẹ ati ẹkọ
Sir Patrick ni a bi ni Georgetown, Guyana, South America. Ni ọdun 1958, o se ẹkọ akọkọ rẹ ni Ilu Lọndọnu ati MBA rẹ ni AMẸRIKA. O pari ile-ẹkọ bachelor ni Awọn Iṣowo Iṣowo ati oluwa ni Iṣowo ati Ile-ifowopamọ Ilu Kariaye (1986) ni Ile-iwe giga Camden County, AMẸRIKA. 

## Iṣẹ
Sir Patrick bẹrẹ iṣẹ rẹ ni ọdun 1986 pẹlu Wells Fargo Bank lori Wall Street. Nigbamii, o darapọ mọ Deutsche Bank lori Odi Street. O di oniduro fun iṣeto ti MTN & Private Placement Desk and dealer function laarin Lloyds Bank PLC.
Sir Patrick ṣe iṣakoso Iṣowo The Tigger lẹhinna di Oluṣakoso Iṣeduro Fund Hejii fun Blackstone.
O darapọ mọ United Nations fun ipo kan laarin Ẹka International Court of Justice Redemption Department gege bi amoye ninu iṣuna owo ati pe o dibo si Panel of Arbitrators of the International Centre for the Settlement of Investment Disputes. Lọwọlọwọ o jẹ Adajọ Idande Agba. O tun wa ni Lọwọlọwọ Oluṣakoso Iṣuna fund fun LWD Capital ati Ambasssador fun The World Peace Tracts.
Sir Patrick ti kọwe ju awọn iwe itan-akọọlẹ ti a gbejade 20 ati ti kii ṣe itan-akọọlẹ kọja ọpọlọpọ awọn oriṣi.

## Apapo gbogbo dukia re
Sir Patrick Bijou jẹ Banker ati Onisowo, Aṣoju UN ati Adajọ Alakoso Agba fun Ile-ẹjọ Idajọ Kariaye ati Ile-ẹjọ Ọdaràn Kariaye, laarin awọn ipa profaili giga miiran. O jẹ olokiki pupọ ni ọkan ninu awọn amoye aṣeyọri julọ ni Ibi Ikọkọ, Idogba Ikọkọ, Imudara, ati awọn ọja eleto eka. Sir Patrick ti ṣakoso ati ṣeto Tiger Fund ti o ṣaṣeyọri ipadabọ apapọ lododun ti 30% lati 1988 si 2002. O wa ni alamọran ati onimọran si awọn ijọba, ile-iṣura, Banki Agbaye ati awọn ile-ifowopamọ akọkọ ti ile-iṣẹ ati funni ni imọran ati awọn iṣẹ idoko-owo si awọn SMEs. ati igbeowosile ise agbese.

Ara ilu Gusu Amẹrika ti a bi Sir Patrick tun jẹ mimọ fun awọn iṣẹ iṣe alaanu rẹ. O ti ṣetọrẹ awọn miliọnu dọla si awọn idi oriṣiriṣi nipasẹ awọn ipilẹ ati awọn alanu rẹ. O jẹ aṣaju igba pipẹ ti ilọsiwaju, omoniyan, ati awọn idi ti ọrọ-aje.
 
Oloye Sir Patrick Bijou ni a gbagbọ pe o ni iye owo ti a ko sọ, ṣugbọn ọrọ ti a pinnu rẹ jẹ ọpọlọpọ bilionu bi ti 2021, ati pe o ti ṣetọrẹ diẹ sii ju $50 million si awọn idi alaanu. Pupọ ninu owo yẹn ti lọ lati ṣe inawo eto-ẹkọ ati awọn eto ilera, awọn akitiyan ẹtọ eniyan, ati ilọsiwaju ti ijọba tiwantiwa. Ni awọn ọdun aipẹ, o ti ṣetọrẹ awọn owo lati ṣẹda awọn iṣẹ apinfunni ni Ilu abinibi rẹ South America, nibiti o ti ṣeto awọn amayederun, awọn ile-iwosan, itọju iṣoogun ati awọn ile-iwe fun awọn ara ilu Amazon ara ilu India ni iranti iya rẹ ti o ku, Ọjọ ajinde Kristi an Amerindian funrararẹ.

## Àwọn ìtọ́kasí
Achu

**Achu** jẹ́ oúnjẹ ilẹ̀ adúláwọ̀ tó gbajúmọ̀ láàrin àwọn ara ́orílẹ̀-èdè kamẹrúùnù. Ó jẹ́ oúnjẹ kan tí wọ́n maá n fi iyán kókò pèlòo rẹ̀  pẹ̀lú epo pupa pẹ̀lú pànmá àti àwọn èròjà mìíràn.
Ijan Ekiti

**Ìjàn Èkìtì**  jẹ́ ìlú ńlá kan tí ó wà ní Ìpínlẹ̀ Èkìtì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Iye àwọn olùgbé ibẹ̀ jẹ́ ọmọ Yorùbá àtàtà tí wọ́n sì yan iṣẹ́ àgbẹ̀ láàyò gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ òòjọ́ wọn tí wọ́n sì ń gbin àwọn ohun ọ̀gbìn bíi: Ìrẹsì ,Ẹ̀gẹ́ , Iṣu , tábà, òwú àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, bá kan náà ni wọ́n yan iṣẹ́ aṣọ híhun láàyò. Gẹ́gẹ́ bí ètò ìkànìyàn ọdún 2004 ṣe fi léde, iye àwọn olùgbé ìlú Ìjàn jẹ́ 46,749 lápapọ̀. Orúkọ adarí tàbí Ọba wọn ní Ìlú ìjàn Èkìtì ni *Oníjàn ti Ìjàn Èkìtì*

## Àwọn ìtọ́ka sí
Èrúwà

**Èrúwà** tàbí (Èrú wà níbí o) ni ó túmọ̀ sí wípé ẹ̀rún iṣu wà ní ibí, jẹ́ olú ìlú fún agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ìlà Oòrùn Ìbàràpá ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́  ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Èrúwà sí ìlú Abẹ́òkúta ní Ìpínlẹ̀ Ògùn tó kìlómítà ọgbọ́ta 60&nbsp;km  nígbà tí ó tó kìlómítà 72&nbsp;km sí ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

## Ìtàn Èrúwà
Ìlú Èrúwà rí orúkọ rẹ̀ láti ara bí àwọn ọláọ́jà ṣe ń ìpolówó iṣu sísè fún àwọn àrìnrì-àjòapá òkè ọya tí wọ́n bá ń kọjá ní ìgboro ìlú náà nígbà ìwáṣẹ̀. Bí wọ́n ṣe ń polowó náà ni* Èrú wà níbí oooo! *. 
Àwọn agboolé mẹ́rin bíí: *An ko, Ìwà bá, Òkè Ọba, àti Abọ́rẹ́rìn*  tí wọ́n wà ní inú Èrúwà nígbà náà ni wọ́n tẹ̀dó sí orí òkè **Ilewu**, tí Òkè náà sì ma ń ṣíji bo wọ́n ní àsìkò ogun pàá pàá jùlọ bí ogun ṣe pọ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá ní nkan bí (1830 sí 1890). Àwọn tí.wọ́n ta.Èrúwà do ni wọ́n ṣẹ̀ wá láti ìlú Ọ̀yọ́. Ẹni tí.ó jẹ́ adarí wọn nígbà náà ni a mọ̀ sí Ọba Sẹ̀ẹ́kú tí ó jẹ́ Arẹ̀mọ, jagun-jagun àti Oníṣègùn. Ọba Sẹ̀ẹ́kú fẹ́ aya rẹ̀ Oyinlọlá tí ó jẹ́ ọmọ Ọba láti ìlú Ọ̀yọ́, tí ó sì bí mọ ọkùnrin méjì. Ọmọ ọkùnrin akọ́kọ́ ni wọ́n sọ ní *Àkàlàkòyí* nígbà tí ìkejì ń jẹ́ *Ọláríbikúsí* ìdílé awọn méjèèjí yí ni ó di Èrúwà lóní.  Àwọn òrìṣà oríṣiríṣi ni wọ́n ma ń bọ́ ní Èrúwa, lára wọn ni òrìṣà Orò, Ṣàngó, Egúngún, Orisa oko, Osanyin, Yemọja ati Ifá. 
Ilé akọ́kọ́ tí wọ́n fi páànù bò ní Èrúwà ni wọ́n kọ́ ní ọdún 1908, àwọn ènìyàn bẹ̀rẹ̀ sí ń fi páanù kọ́lé lẹ́yìn tí iná jo púpọ̀ nínú àwọn ilé ikí tí àwọn ti kọ́ ní ọdún 1922.
Ọba Elérúwà ni ó jẹ́ alákòóso àti aláṣẹ fún gbogbo Èrúwà, àmọ́ àwọn Bàálẹ̀ ń ràn ọ́lọ́wọ́ lórí ìṣàkóso ìlú náà. Gómìnà tẹ́lẹ̀ tí ó ṣàkóso Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ níọdún 1977 tí ó jẹ́ lásìkò ológun ìyẹn Jemibibeon ni ó to Elerúwa sí ipò Karùn-ún nínú ipò àwọn lọ́ba lọ́ba gẹ́gẹ́ ó ti wà nínú ètò Ìjọba Ìpínlẹ̀. 
Oríṣiríṣi nkan ni ìlú Èrúwà fi pegedé, lára rẹ̀ ni wípé ibẹ̀ ni ìṣàkóso g ogbo ilẹ̀ Ìbàralá méjèèje wà. Èrúwà yí kan náà ni Aláàfin Ọ̀yọ́ gbà wípé oun ni aṣojú gbogbo ìẹ̀ Ìbaràpaá pátá ní àsìkò ìmúnisìn àwọn Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn ìbàràpá méjèèje náà: IgbóỌrà, Ìgàngàn, Ayétẹ̀, Lànlátẹ̀, Ìdèrè, Tápà, àti Èrúwà fúnra rẹ̀. 
Èrúwà yí kan náà ni wọ́n gbé ilé ìṣeẹ́ ìṣàkóso gbogbo ilẹ̀ ìbàrapá sí ní àsìkò awọ Èèbó àmúnisìn ní ọdún 1915, tí wọ́n sì tún kọ́bilé-ẹjọ́ akọ́kọ́ síbẹ̀ nígbà náà ní ọdún tí ó tẹ̀le.

## Àwọn olùgbé ibẹ̀
Iye àwọn tí wón wà ní ìlú  Èrúwà ní ọdún 1934 lápapọ̀ jẹ́ 9,110. Nígbà tí ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríàyóò fi ṣe ètò ìkànìyàn  akọ́kọ́ ní ọdún 1951, iye àwọn olùgbé ibẹ̀ ti tó 11,000. Nígbà tí ó di ọdún 1963 ti ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tún ṣe ètò ìkànìyàn míràn, iye àwọn olùgbé ibẹ̀ ti wọ 26,963. Ní ọdún 2006, wọ́n ti tó 118,288.

### Ètò Ẹ̀sìn wọn
Papọ̀ nínú àwọn ènìyàn Èrúwàw ni wọ́n jẹ́ ẹlẹ́sìn ìgbàgbọ́ tàbí ọmọ lẹ́yìn Jésù,  ẹ̀sìn Mùsùlùmí ni ó ṣìkejì tí ó gbajúmọ̀ láàrín wọn, ba kan náà ni àwọn ẹlẹ́sìn abáláyé náà ń ṣe tiwọn ní mẹ̀lọ mẹ̀lọ. Gbogbo wọn sì ń gbà pọ̀ láì sí ìyọnu bí ó ti wulẹ̀ kí ó mọ nílé, lẹ́nu ìṣeẹ́ àti nílé ẹ̀kọ́ pẹ̀lú 

## Àwọn ìtọ́ka sí
Attiéké

thumb|Ìpapánu Attiéké
**Attiéké** jẹ́ ìpapánu tí a maá n ṣe látara ẹ̀gẹ́, èyí tí ó gbajúmọ̀ tó sì jẹ́ oúnjẹ àṣà orílẹ̀-èdè Côte d'Ivoire àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ní ìwọ-òrùn Áfríkà.
Baba ghanoush

thumb|Baba ghanoush, oúnjẹ àwọn Lárúbáwá
Baba ghanoush jẹ́ oúnjẹ amébipanú kan tí wọ́n maá n pèlò ní ilẹ̀ Lárúbáwá. Wọn a máa pẹ̀lo rẹ̀ pẹ̀lú èso ìgbá tí wọ́n ti gún àti àwọn orísirísi èrònjà mìíràn. Wọn a máa jẹ Baba ghanoush pẹ̀lú àlùbọ́sà tàbí nígbà mìíràn pẹ̀lú ata tòmátò.
Ọbẹ̀ banga

thumb|Ẹ̀bà àti ọbẹ̀ banga
Ọbẹ̀ Banga jẹ́ ọbẹ̀ kan tí wọń maá n pèlò látara èkùrọ́ táa fí n pèsè epo pupa. Ó wọ́pọ̀ láàrin àwọn ìran Urhobo ti ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà  lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó sì gbajúmọ̀ káàkiri àwọn orílè-èdè mìíràn ní ilè adúláwọ̀. Ìran Akan ti orílẹ̀-èdè Ghánà mòó sí "Abenkwan."
Kiliṣi

Kílìṣi jẹ́ irúfẹ̀ ẹran ìpapánu tí ó ṣẹ̀ wá láti ẹ̀yà àwọn Haúsá. Ó jẹ́ oríṣi ẹran tí  wọ́n maá n gé sí pẹlẹbẹ tí wọ́n sì tún maá n sa sóòrùn, lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n bá ti rìí bọ omi ata tí wọ́n ti pọ̀ mọ́ àwọn èrònjà mìíràn.
Asida

thumb|Oúnjẹ Asida
**Asida** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn oúnjẹ tó gbajúmọ̀ láàrin àwọn Lárúbáwá ti ilẹ̀ Áfríkà. Wọ́n maá n pèlòo rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti maá dáná òkèlè. Nígbà mìíràn, wọn a máa sèé pẹ̀lú oyin tàbí bọ́tà.
Alloco

**Alloco** jẹ́ Ìpápánu ilẹ̀ adúláwọ̀ tí a máa ń jẹ pẹ̀lú ata gúngún àti alùbọ́sà ní orílẹ̀-èdè Côte d'Ivoire àti Bọ̀kínà Fasọ̀. Òun náà ni a tún máa n pè ní dòdò, èyí tó gbajúmọ̀ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bákan náà àwọn ará Kamẹrúùnù mọ̀ọ́ sí missolè, bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn ará Ghánà a máa pèé ní Kelewele. Wọ́n maá n pèlòo rẹ̀ pẹ̀lú díndín ọ̀gèdẹ̀ pẹ̀lu lílo epo pupa tàbí òróró.
Brik

thumb|Oúnjẹ Brik
**Brik** jẹ́ oúnjẹ tó gbajúmọ̀ ní apá árèwá Áfríkà, pàápàá jùlọ ní orílẹ̀-èdè Tùnísíà. Ó jẹ́ ẹ̀yà oúnjẹ tí wọ́n maá n ṣe látara èròjà bíi èlùbọ́ ẹ̀gẹ́, ẹyin, ẹja, ata àti àwọn èròjà mìíràn.
Boerewors-roll

**Boerewors-roll** jẹ́ ẹ̀yà búrẹ́dì tí wọ́n máa ń fi Sọ́séèjì Boerewors, èyì tí ati yan dáadáa sí àárín méjì rẹ̀. Ó tún máa ń ní àlùbọ́sà láti fún oúnjẹ náà ní adùn tó dára.  Ó gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà àti àwọn agbègbe rẹ̀.
Chakalaka

**Chakalaka** jẹ́ oúnjẹ ilẹ̀ adúláwọ̀ tó gbajúmọ̀ ní apá Gúúsù Áfríkà, pàápàá jùlọ ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfríkà fúnrarẹ̀ àti Sìmbábúè. Ó jẹ́ irúfẹ̀ oúnjẹ kan tí wọn kò kí n dájẹ lóun nìkan àyàfi kí wọ́n fi jẹ búrẹ́dì tàbí mu ẹ̀kọ. Ó wọ́pọ̀ ní ìlu Johannesburg ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfríkà.
Chermoula

**Chermoula** jẹ́ èròjà oúnjẹ tí wọ́n maá n pèlò ní ilẹ̀ adúláwọ̀, èyí tó gbajúmọ̀ ní apá árèwá Áfríkà ní àwọn orílẹ̀-èdè bíi Àlgéríà, Líbyà, Mòrókò àti Tùnísíà. Wọ́n maá n lòó láti lékún aadùn oúnjẹ.
Bunny chow

**Bunny chow** jẹ́ oúnjẹ ilẹ̀ adúláwọ̀ tó gbajúmọ̀ ní apá Gúúsù Áfríkà, pàápàá jùlọ ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfríkà fúnrarẹ̀. Ó jẹ́ irúfẹ̀ oúnjẹ kan tí wọ́n maá n pèlò pẹ̀lú yíyọ ihò sáàrin búrédì láti lè da ọbẹ̀ ẹran tàbí ọbẹ̀ mìíràn sáàrin búrẹ́dì náà. Ó wọ́pọ̀ láàrin àwọn ìran índíàn tí wọ́n fi ìlu Dúrbàn ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfríkà ṣebùgbé.

## Awọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Gúúsù Áfríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ónjẹ
Ilu Osu

Osu jẹ ilu ti o wa ni Iwọ-oorun ti Ipinle Osun ni Iwọ-oorun Iwọ-oorun Najiiria.

## Ipo
Osu wa ni agbegbe ijoba ibile Atakumosa-West ti Ipinle Osun. Ipinle Osun jẹ apakan ti agbegbe ndagba koko ti ndagba ni Iwọ-oorun  lẹhinna O ti jẹ opin irin-ajo pataki fun awọn agbe agbe lati awọn ẹya miiran ti Nigeria.

## Aje
Osu jẹ ohun akiyesi fun iyatọ ti onjẹ agbegbe ti a pe ni Akara .O mọ bi Akara Osu. Akara osu ni ode alawọ pupa alailẹgbẹ ti o yatọ nigbati o ba ge sinu rẹ, inu inu rẹ funfun

Iṣowo naa ti jẹ iṣowo iran ti awọn obinrin wa ni ilu OSU. O ti dagba ni awọn ọdun 1970 si 1990 pẹlu itumọ opopona kiakia nipasẹ Sonnel Bonnel eyiti o kọja nipasẹ ilu ati ṣiṣi Osu si ijabọ nla bi awọn arinrin ajo ti o lọ si Ekiti, Ondo, mejeeji Awọn apa Ariwa ati Ila-oorun ti Nigeria lẹhinna kọja nipasẹ Osu.Lẹhinna, Osu jẹ aarin ifamọra nibiti obinrin ti o kopa ninu ile-iṣẹ di ọlọrọ pupọ ati ṣe alabapin si owo-ori ile wọn. Ọpọlọpọ awọn iya ni wọn kọ awọn ile tiwọn ti wọn ṣe alabapin si ilọsiwaju ẹkọ ti awọn agbegbe wọn.

Idaraya goolu tun ti ṣe ni ilu Osu, goolu lati Ileṣa ni wọn nṣe nibẹ

## Itan
Awọn eniyan Osu ni ipilẹṣẹ wọn lati ẹya Yoruba, ti wọn ni Ile Ife ni ipilẹṣẹ wọn.Omo Oduduwa ni omo ilu naa gegebi bi awon omo Yoruba eyioku je.Won ni ede abinibi won ti yoruba

## Itoka
Okeho

Òkehò jẹ́ ọkan lara awọn ìlú ti o wa ni Ijọba ibilẹ Kajola ni apa iha Iwọ-oorun ipinlẹ Ọyọ, ni orilẹ-ede Nàíjíríà.  Okeho ni olu-ilu Ijọba ibilẹ.

## Ipo
O jẹ ilu afonifoji ati agbegbe igberiko kekere ni awọn ẹhin ẹhin ti Ipinle Oyo.  Awon oke-nla ati awọn afonifoji  yi ilu ka. Awọn ilu bii Ilero, Ilua, Ayetoro-oke, Isemi ile, Iwere-oke, Ilaji-oke yi kaari . Ilu afonifoji kan ti wa ni ibugbe lori pẹpẹ kan ti o ni ẹwa julọ ti o gba ẹmi ati ilẹ ẹlẹwa. O ti ni igbega bi ifamọra arinrin ajo. Wiwo panoramic rẹ ni a sọ pe o jẹ rewa gan.

## Itan
Okeho wa ni awọn oke-nla ati awọn oke-nla tele ṣugbọn wọn tun pada si afonifoji nitori awọn ikọlu ailopin lati ọdọ awọn ọta Okeho jẹ idapọpọ ti awọn abule mọkanla ti o fi atinuwa pinnu lati wa papọ fun aabo ati iwalaaye ti ara ẹni; .

Awọn abule ti o pejọ lati ni afowosopo ni Isia, Olele, Isemi, Imoba, Gbonje, Oke-Ogun, Ogan, Bode, Pamo, Alubo ati Ijo.

Baale ti Ijo ti olori ileto yẹn kan naa ni oludasile ilana yii o si lepa rẹ ni pẹlẹpẹlẹ bi o ti n pe awọn ẹgbẹ miiran. Iṣe yii ti aifọkan-ẹni-nikan ṣe ami rẹ bi awọn oludari miiran, o gba idari gbogbogbo ilu ti idasilẹ titun layi baa jiyun 

Okeho ṣe ayẹyẹ  ọgọrun ọdun ti won fi ipadabọ lati idalẹjọ atijọ lati mu ọkan wa ni ọdun 2017 

Oba ti o joko lori oye nije  Onjo ti Okeho, eyi ti o wa lọwọlọwọ ni Royal Majesty, Oba Rafiu Osuolale Mustapha, Adeitan II. Awọn ọmọ Anjos mejidilogun lo wa titi di asiko yii.

## Ara Ilu
Awọn aara ilu Okeho jẹ ti ẹya Yorùbá iyatọ ti o wa ni agbegbe jẹ itẹwọgba nipasẹ iyatọ wọn ti Yorùbá ti wọn pe Onko ti a fihan ninu fidio bi alailẹgbẹ kan ti n sọ ede naa. 

Awọn ara ilu Okeho jẹ agbe julọ ati awọn oniṣowo , Okeho nigbagbogbo tọka si bi agbọn ounjẹ ti Ipinle Oyo. Iṣowo ti Okeho jẹ ilu ilu eyiti awọn eniyan ṣe alabapin ninu apamọwọ kan fun ilọsiwaju ti agbegbe nipasẹ igbowo ti awọn ẹni-kọọkan ti o sanwo nigbamii fun. 

Eto yii jẹ ipilẹ nipasẹ igbega ti iduroṣinṣin ati gbekele aṣa kan ti a wọpọ julọ ninu ẹya iran ti Yorùbá ti a pe ni Omoluwabi . Eyi tan si iṣowo ati ọjà nibiti awọn oniṣowo ti ni awọn aṣoju ọja ṣe aṣoju wọn ninu eyiti wọn ni igboya ninu awọn agbara wọn.

## Itoka

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Temi Dee

**Tèmídayọ̀ Adébanjọ** tí gbogbo ènìyàn  mọ̀ jùlọ sí **Temi Dee**, jẹ́ akọrin àti ònkọ̀wé ọmọ orílè-èd̀e Nàìjíríà.

## ibere aye ati iṣẹ orin re
A bí Temi Dee  ní Ìpínlẹ̀ Èkó,ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun àti ẹbí rẹ̀ kó lọ sí ìlú London nígbà tí ó wà ní èwe.
Temi Dee bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́  orin rẹ̀ ní ọdún 2014. Ó gbé àwo orin rẹ̀ àkọ́kọ́ jáde tí ó pè ní *Ko si Iwiregbe*  ní ọjọ́ kẹrìndínlógbọ̀n oṣù Keje ọdún 2015, lábẹ́ ilé-ịṣẹ́ agborin-jáde Predz UK pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ LinkUp TV.O ṣe ifowosowopo pẹlu Predz lẹẹkansii ni ọdun to nbọ pẹlu awọn akọrin “Gba lori” ati “Pada Pada Pẹlu Mi”.Ó tún gbé àwo orin míràn jáde ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù Kẹta ọdún 2016 tí ó pè ní "Waini Slow" (Jẹ́jẹ́).Ẹyọ kan lọ siwaju lati ṣe ifihan lori iwọn Afropop 16. Ni ọdun 2017, Blingy forukọsilẹ Temi Dee lori awọn akọrin “Ko si nkankan” ati “Go Gaga” eyiti o ṣe ifihan lori idapọpọ akọkọ rẹ ‘‘ Gbogbo mi ”’ ti a tu ni ọjọ 18 Oṣu Kẹwa ọdun 2017.Temi Dee ṣe agbejade ẹẹkeji rẹ "Alase la" ni Oṣu Kini ọjọ 14, Oṣu Kini ọdun 2020.

### Àwọn àwo orin rẹ̀

#### Àwọn orin tí ó ti kópa

## Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Nàìjíríà
Otan Ayegbaju

**Ọ̀tan Ayégbajú** (Òtan tabi Ọ̀tan Kòtò gẹ́gẹ́ bí  wọ́n  ṣe ń pe ni ìgbà ìwáṣẹ̀ ) jẹ́ ìlú ìtàn ní ilẹ̀ Yorùbá tí wọ́n jẹ́ ọmọ bíbí Odùduwà  tí wọ́n wá láti Ilé-Ifẹ̀ ní nǹkan bí ọdún ẹ̀ẹdẹ́gbẹ̀ta sẹ́yìn,Ó jẹ̣́ olú-ìlú tí ó wà ní Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bólúwadúró . Àwọn ìlú tí ó wà nítòsí rẹ̀  ni : Eripa, Ìrẹ̀sì, Ìgbájọ, Òkè-run àti Ọ̀yan. 

***Ọwá*** ni oruko ti won n pe Ọba Ọ̀tan Ayégbajú. Ọwá ti Ọ̀tan Ayégbajú ni ó jẹ́  ọmọ ìkẹrìndínlọ̀gbọ̀n tí Odùduwà. Ọwá ti ó wà ní orí apèrè lọ́wọ́lọ́wọ́ ni Ọba *Lukman Adéṣọla Òjó Fádípẹ́ Arẹ́níbíowó*(Ọwá Ọlátànká III). O goróyè ní inú oṣù kẹfà ọdún 2009.

## Ìtàn

Ohun tí ìtàn àtẹnudẹ́nu fi yé wa ni wípé àwọn ọmọ Odùduwà tí  wọ́n rin ìrìn-àjò wá sí Ọ̀tan ní ǹkan bí  ọgọ́rùn ún  márùn ún ọdún sẹ́yìn láti Ilé-Ifẹ̀ ni wọ́n tẹ̀dó sí Ọ̀tan-Ilé ṣáájú kí wọ́n tó lọ sí Ọ̀tan Kòtò tí ó di Ọ̀tan Ayégbajú lónì-ín. Ọ̀tan jẹ́ ìlú tí àṣà àti ìṣe Yorùbá ti  fìdí múlẹ̀ púpọ̀, tí púpọ̀ nínú àwọn  olùgbé ibẹ̀ yàtọ̀ sí àwọn ọmọ bíbí ibẹ̀ jẹ́ àwọn elédè Ìjẹ̀ṣà àti Ọ̀yọ́.

## Bí Ọ̀tan ṣe rí
Ọ̀tan wà ní agbègbè àríwá Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, ó sì jìnà sí ìlú Òṣogbo  ní ǹkan bí ibùsọ̀ mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n. Àwọn ìlú  tí Ọ̀tan bá pààlà ni: Erípa, Ìrẹ̀sì, Òkè-run, Ìgbájọ àti Ọ̀yan. Lára àwọn ìlú tí ó yí Òtan ka ni Òkè-ńlá, Igbó Ńlá, Eweko àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Àwọn ìtọka sí
Taiwo Kola-Ogunlade

alt=Taiwo Kola-Ogunlade|thumb| Taiwo Kola-Ogunlade
**Taiwo Kola-Ogunlade** jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ní ìmọ̀ nípa ìbáraẹnisọ̀rọ̀. Lọ́wọ́lọ́wọ́, oun ni olùṣàkóso ti Ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti ọ̀rọ̀ ìlú fún ilé iṣẹ́ ayélujára Google ti ìla òòrùn Áfíríkà. 

## Iṣẹ́
Kọ́lá-Ògúnlàdé gba oyè láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga  Yunifásítì Ìpínlẹ̀ Èkó ní Nàìjíríà lórí i Biochemistry ní ọdún 2001. Ní ọdún 2013, ó gba oyè lórí ìṣàkóso ìṣòwò(MBA) láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì yìí kanna. Ó ti ṣiṣẹ́ bí aláàkóso olùṣirò owó, ọ̀gá àgbà aláàkóso olùṣirò owó àti ọ̀gá àgbà pátápátá gẹ́gẹ́ bí olùṣirò owó ní Insight Gray (ilé iṣẹ́ tí wọ́n ńpè ní Insight Publisis lọ́wọ́lọ́wọ́ bayi) èyí tí ó jẹ́ àwọn ilé-iṣẹ́ ìbáraẹnisọ̀rọ̀ tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ jáde kúrò ní Ìpínlẹ̀ Èkó, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 

Ní oṣù kejìlá ọdún 2011, Kọ́lá-Ògúnlàdé bẹ̀rẹ̀ síní kó ipa kan ní ilé-iṣẹ́ Google gẹ́gẹ́ bíi olórí fún àwọn ètò nípa ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti àwọn ọ̀rọ̀ tí ó jẹmọ́ àwùjọ fún apá ìwọ̀-oorun Áfíríkà. Kọ́lá jẹ́ agbenusọ fún ilé-iṣẹ́ ẹ rẹ̀ lórí ìṣàkóso àwọn ohun ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti lílọ́wọ́sí onírúurú media ní ìta àti nípa ìkọ́ ẹ̀kọ́, àti ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn yàrá ìròyìn ní ilẹ̀ Áfíríkà láti ṣàfihàn àwọn media tuntun àti àwọn ìmọ̀ràn oríi ayélujára sínú àwọn ìròyìn.

Kọ́lá-Ògúnlàdé jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ti ìgbìmọ̀ ìwáìdí nípa ìròyìn àwùjọ ti media ní Nàìjíríà látipasẹ̀ ilé-iṣẹ́ àjùmọ̀sọ̀rọ̀ ti Alder ní ọdún 2013. Ní ọdún 2017, òun ni olórí fún ìpèníjà ilẹ̀ Áfíríkà tuntun àti ṣíṣẹ àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ìròyìn ti ìgbàlódé, ìjábọ̀ ìwáìdí àti lílo àwọn ẹ̀rọ ayárabíàsá ní àwọn yàrá ìròyìn àti ìgbóhùn sí afẹ́fẹ́ ní Áfíríkà.

## Ìdánimọ̀

Ní ọdún 2016, wọ́n dìbò yan Kọ́lá-Ògúnlàdé gẹ́gẹ́ bíi ọ̀kan lára ọgọ́rùn ún àwọn gbajúmọ̀ ọ̀dọ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Onitsha Market

**[[Ọjà]] Onitsha** **tí a tún mọ̀ ní Ọjà Onitsha àkọ́kọ́**  jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ọjà  tí ó tóbi júlọ ní ìwọ̀-òòrù Áfíríkà èyí tí ó dá lóríi bí ó ti tóbi tó àti oríṣiríṣi ọjà tí ó wà níbẹ̀. Ọjà yí fìdí kalẹ̀ sí ìlú Onitsha, olú-ìlú ìṣòwò ti Ìpínlẹ̀ Anámbra ní gúúsù ìla-òòrùn Naijiria. Ẹgbẹ́ oníṣòwò ọjà Onitsha tí àdàpè rẹ ńjẹ́ OMATA, èyítí ìgbàgbọ wà pé ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹgbẹ́  ọlọ́jà tí ó gbajúmò ní àgbáyé ni ó ńṣe àkóso ọjà yí. Púpọ̀ nínú àwọn tí ó ní ìmọ̀ nípa gbígbé ọjà wọlé láti ìla-òòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni wón ní olórí ọfiisi wọn ní inú ojà yìí. Àpapọ̀ àwọn oníṣòwò ní agbègbè náà máa ńmú ó kéré jú àwọn ẹrù bíi méfà tí tọọnu wón jẹ́ ogójì (àwọn àpótí tí ẹsè wọn tó ogójì) àwọn ẹrù lọ́dọọdún.  Díẹ̀ nínú àwọn olúgbéọjá wọlé pàtàkì máa nkó ọjà tí ó lé díẹ̀ ní ọgọ́rùn ún tí àwọn tọọnu wọn jẹ́ ogójì wọlé ní ọdún kan. Àwọn ọjà wọnyí pẹlú  ohun-ọ̀ṣọ́ aṣọ, ilé, ilé-iṣẹ́ àti ohun èlò ọfiisi.

Ó wà níbí ààlà odo Niger lọ sí ìwọ̀-oorun àti Fegge látipàṣẹ òpópónà Osumaru láti ìlá-oorun wa. Àwọn àjọ ojúlalákàn fi ń ṣọ orí tí ọjà Onitsha gangan tí ó sì jẹ́ wípé wón ń ṣiṣẹ́ lábé ọ̀wọ́ àwọn olópàá Nàìjíríà ni wón ń ṣọ́ ọjà yii. A lè ṣe àpèjúwe ọjà yi dáradára gégé bíi ilé agbára ìṣòwò tii ìwò-oorun Áfíríkà. Ó jẹ́ ọjà tí ọ̀pọ̀ àwọn oníṣòwò tí wón wà ní agbègbè ECOWAS ma ń wá fún káràkátà tí ó fi mọ́ Accra, Abidjan, Douala, Niamey àti Cotonou àti àwọn ibòmíràn ní àgbáyé tí a bá níkí á ménuba díẹ̀.

Òpòlopò orísirísi nkán ni wón ń pèsè ní ọjà Onitsha. Pẹ̀lú pé ààbò tí ó dára wa nínú ọjà yí, òpòlopò àwọn jàgùdà àti àwọn elétàn ni wón ṣì wà nínú ọjà yí lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Saginaw Grant

**Saginaw Morgan Grant** (July 20, 1936) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Àtòjọ Àwọn Pápákọ̀ Òfurufú ilẹ̀ China

Èyí ni àtòjọ àwọn pápákọ̀ òfurufú tí wọ́n wà fún àwọn ìlò gbogbo àwùjọ ní orílẹ̀-èdè China pẹ̀lú ìpínsísọ̀rí wọn pẹ̀lú ìlú tí wọ́n wà. Lára àwọn ọkọ̀ òfurufú náà ni àwọn èyí tí wọ́n ti ṣe tán tàbí àwọn èyí tí wọ́n ṣe lọ́wọ́.Àmọ́ kò sí àwọn èyí tí wọ́n ti di àlòpatì níbẹ̀
military air bases.
Ní àsìkò ọdún 2017, iye pápákọ̀ òfurufú tí ó wà jẹ́ 229 , pẹ̀lú àìmọye tí wọ́n ń kọ́ lọ́wọ́. 
.  Àwọn iye tí a ṣàkójọ rẹ̀ síbí ni wọ́n abẹ́ àkóso  Civil Aviation Administration of China (CAAC) kò sì sí àwọn ti special administrative regions of Hong Kong àti Macau (tàbí the area administered by Taiwan) níbẹ̀. Ìlú Hong Kong àti  Macau ní àjọ tí wọ́n darí wọn  (the Civil Aviation Department and the Civil Aviation Authority lọ́tọ̀ọ̀tọ̀).

## Àwọn Pápákọ̀ Òfurufú

## Ẹ tún  wo
* List of the busiest airports in China
* List of People's Liberation Army Air Force airbases
* List of busiest airports by passenger traffic
* List of airports by ICAO code: Z

## Àwọn ìtọ́ka sí

 
* 
*  - includes IATA codes
* Great Circle Mapper: Airports in China - IATA and ICAO codes
* World Aero Data: China  - ICAO codes

## Àwọn ìtàkùn ìjásóde
* Asia Times: Airlines & Airports in China
* Chinese airport list and search page on feeyo.com  
* English airport list and flight schedules of the airports