open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fẹ́mi Adébáyọ̀

**Fẹ́mi Adébáyọ̀** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélọ̀gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1973)  jẹ́ amòfin, gbajúmọ̀ òṣèré, olóòtú àti olùdarí sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí Ìlọrin ni ìpínlẹ̀ Kwara. Bákan náà Fẹ́mi Adébáyọ̀, títí di ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2019 jẹ́ Olùdámọ̀ràn Pàtàki lórí àṣà, ìrìn-afẹ́ àti iṣẹ́-ọ̀nà fún Gómìnà ìpínlẹ̀ Kwara àná, Abdulfatah Ahmed. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò, Adébáyọ̀ Sàlámì, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ọ̀gá Bello. 

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Adebayo ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá (Ọ̀pẹ) ọdún 1978 ní ìpínlẹ̀ Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀, Adebayo Salami (Oga Bello) náà jẹ́ òṣèré tíátà àti agbéréjáde, tó jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ilorin ní Ìpínlẹ̀ Kwara.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Iyán

thumb|Àwòrán oúnjẹ; ìyàn àti ọbẹ̀
**Iyan**( Yoruba  , Hausa  , Igbo   ) je oúnjẹ òkèlè tí a máa ń jẹ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà . A máa ń ṣe ìpèsè rẹ̀ nípasẹ̀ gígún ìṣù tí pẹ̀lú Odó àti ọmọ odó ti   Iyán àti Ànàmọ́ tí a gún fẹ́ jọra ṣùgbọ́n ohun tó mú ìyàtò wà láàárín wọn ni bí iyán ṣe nípọn tó. Ó jẹ́ oúnjẹ aládùn tí a fi ọwọ́ jẹ. 

Àwọn ènìyàn Yorùbá máa ń pe iyán... Akpu laarin awọn eniyan tó ń gbé ní gúúsù orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. A má ń jẹ ìyàn ni ìpínle Ondo, Ijesha, Ipinle Kogi, Okun, ìpínlè Edo, ìpínlè Benue ati ìpínlè Ekiti ni orílè èdè Nàìjíríà laarin awon miran. A le je ìyàn pẹ̀lú ọbẹ̀ egusi, ọbẹ̀ ewedu, efo riro tabi ọbẹ̀ ìlà okra, obe Ofe Akwu, ọbẹ̀ Ofe Nsala. 

## Ìpèsè rẹ
A má ń ṣe ìpèsè nípa gígùn ìṣù tí àtiṣe pelu Odò àti ọmọ odò tàbí ká lọ èrò tí afin gùn ìyàn.  

## Iru iṣu ti o wa
Iru iṣu ti a n lo fun ìyàn ni iṣu adúláwò tí àtin ń pè ní ìṣù ọlọ, iṣu  tuntun àti ìṣù fún fún .  Iṣu adúláwò je iṣu ti ko mú na ni owo, tí ó sì ní àwo ẹrùpé àti àwo tí kò funfun tán. Ìdí wọn rẹ fe jọ tí àná mo ti o wo pò bi ìwọ̀n ese marun. 
center|thumb|800x800px|Ọjà iṣu ni Èkó
Iṣu ọlọ jẹ iṣu ti o wa ni gbogbo ọdun kò dá bí awọn irugbin miiran ti o da lori ìgbà tàbí asiko ti a wa. Iṣu adúláwò jẹ iṣu ti o kún fún èròjà a fà ra lókun . 

## Oriṣiriṣi ọbẹ̀ fun iyan
thumb|293x293px| Ọbẹ̀ Egusi
thumb| Ofe akwu(ọbẹ̀ igbó)
A lè jẹ ìyàn pelu ọbẹ̀ ìlà, efo riro, ofe akwu(ọbẹ̀ igbó), ọbẹ̀ ọgbọ́no at ọbẹ̀ gbégiri   

## Orisirisi Iyán tí ó wa
Irú ìyàn tí a ń jẹ ní llu Ile-Ife ni a mo si Iyan Gbere. Irú ìyàn yìí ni a ń ṣe pelu gbere( Treculia africana )  Lati ṣeto Iyan Gbere, a kò kọ ṣe gbere òun títí tí yọ fi rò. Lẹhin na ni a ó gùn gbere òun titi tó yọ fi ró papọ. Gbere tí a ti gùn yìí ni a ó dapo mo ìyàn tí a ti gùn láti pèsè oúnjẹ tí ó ní èròjà ó to   

Iyan Gbere ni a ń jẹ pelu orisirisi ọbẹ̀ ni orile-ede Naijiria bí ọbẹ̀ egusi tàbí ọbẹ̀ ìlà. Nípa dida gbere pomo iṣu, a má ń rí oúnjẹ tí òní èròjà tó sára lore àti oúnjẹ tí ó yàtò, èyí ló mú kó je oúnjẹ tí àwọn ènìyàn ìlú Ìfẹ́ nifẹ si. 

## Tún wo

* Èba
* Fufu
* Amala
* Akojọpo oúnjẹ adúláwò 
* oúnjẹ orile-ede Naijiria 
* ojú we oúnjẹ  

## Awọn itọkasi
Godwin Obaseki

**Godwin Nogheghase Obaseki** (Ọjọ́ ìbí: 1 Agẹmọ, 1957, ní Ilu Benin, Nigeria  ) jẹ́ olóṣèlú àti oníṣòwò kan ní ìlú Naijiria tó sì jẹ Gómìnà Ipinle Edo àtọwò. Wọ́n gbé ìpò gómíná fun ní ọjó ìkejìla, Oṣù Belu, ní ọdún 2016  Oun ló jẹ́ Olóyè Edo State Economic and Strategy Team látọwọ́ gómìnà ìṣáájú, Adams Oshiomole, ní òṣù Ẹrẹ́nà, l ọdún 2009.  

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1959
Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹdó
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Sunday Omobolanle

**Sunday Omobolanle aka Papi Luwe** // ⓘ, MON (ti a bí ní ọjọ kẹwàá oṣù kínní ọdún, 1954) jẹ́ oṣere apanilẹrin Nàìjíríà kan, òṣèré, Olùdarí fíìmù, àti olùpilẹ̀ṣẹ̀.   

## Ìbẹ̀rẹ̀ Ìgbésí ayé àti iṣẹ
A bí ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kínní ọdún 1954, ní Ilora, ìlú kan ní Ipinle Oyo ni gúúsù iwọ òòrùn Naijiria .  Òun ni bàbá Sunkanmi Omobolanle, òṣèré àti Olùdarí fíìmù Nàìjíríà kan.   Sunday Omobolanle ṣe kikọ, ṣe ìtọ́sọ́nà, ṣe àgbéjáde ati ìfihàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù Nàìjíríà bíi *Adun Ewuro*, fíìmù Nàìjíríà ọdún 2011 ti o ṣe àfihàn Adebayo Salami .  Ni ìdásí ti o se fún ile ise fíìmù Nàìjíríà, wọn fún un ní àmì ẹ̀yẹ ìjọba àpapọ̀, MON láti ọwọ́ Olusegun Obasanjo, Ààrẹ orile-ede Naijiria nigbakanri. 

## Àwọn eré tí ó ti kópa

* *Love of my life (2002)*
* *Green snake (2003) gẹgẹbi Udenwa*
* *Olorire (2003) gẹgẹbi Oluso*
* *Perosoko (2003) gẹgẹbi Oloye*
* *Lanleyin (2004)*
* *Eewo orun (2005)*
* *Adun ewuro (2006)*
* *Asoko peye (2008)*
* *Adun Ewuro (2011)*
* *Konkobilo*
* *Oba Alatise*
* *Head Gone (2014)*
* *Survival of Jelili (2019) gẹgẹbi Papi Luwe*
* *Anikulapo (2022) gẹgẹbi Oyo Chief*

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1954
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Peju Ogunmola

**** tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́ta jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, oǹkọ̀tàn, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ ni Kọ́lá Ògúnmọ́lá, gbajúgbajà òṣèré tíátà tí ó ti di olóògbé. Ọkọ rẹ̀ ní òṣèré aláwàdà sinimá àgbéléwò, Sunday Ọmọbọ́láńlé, tí gbó ènìyàn mọ̀ sí Papi Luwe . Òun ló dípò ìyá fún Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé, tí ó jẹ́ ọmọ ọkọ rẹ̀ àti òṣèré sinimá àgbéléwò bákan náà. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Súnkànmí Ọmọbọ́láńlé

**** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹta ọdún 1981) jẹ́ gbajúgbajà òṣèré àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ìlọrà ni ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Súnkànmí jẹ́ ọmọ bíbí inú gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Papi Luwe.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀

Súnkànmí bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kíkà ni Nigerian Military School, nígbẹ̀yìn, ó kàwé gboyè nínú ìmọ̀ ètò okoòwò ní Ifáfitì Ọlábísí Ọnàbáńjọ. Lọ́dún 2011, ó fẹ́ aya rẹ̀ tí ó ń jẹ́ Abímbọ́lá Bákàrè. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò ni Súnkànmí tí darí tí ó sìn kópa. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Markaz Agége

**Markaz Agége** jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ ẹ̀sin Mùsùlùmí àti Lárúbáwá tí ó fìdí kalẹ̀ sí Ìlú Agége ní ìpínlẹ̀ Èkó. Wọ́n kọ́kọ́ dá Ilé-ẹ̀kọ́ yí silẹ̀ ní ọdún 1952, ní ìlú Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣáájú kí wọ́n tó gbe wá sí ìlú Agége lábẹ́ àṣẹ Olùdásílẹ̀  rẹ̀ olóògbé Sheik Adam Abdulahi Al-Ilory ní ọdún 1954. Ilé-ẹ̀kọ́ yí kì í ṣàtìlẹyìn, tàbí ṣe ìgbélárugẹ fún ẹgbẹ́ òṣèlú tàbí olóṣèlú kan kan bí ó ti wulẹ̀ kí ó mọ.  
## Èròngbà Ilé-ẹ̀kọ́ náà
Èrò ọkàn Olùdásílẹ̀ Ilé-ẹ̀kọ́ yí ni láti mú ìdàgbàsókè, ìṣe àmúyẹ Ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ tí ó sòódó sínú ẹ̀sìn Islam, títan ìmọ́lẹ̀ sí ẹ̀sìn Mùsùlùmí káàkiri orílẹ̀-èdè àgbáyé, kíkọ́ àti kíkópa awọn akẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀sìn àti èdè Lárúbáwá nínú ìdíje, ìpéjọpọ̀(confrences), àti ìṣèwádí ìmọ̀ ní àwùjọ àgbáyé pátá. Ẹ̀wẹ̀, wọ́n tún lérò láti kọ́ àwọn ènìyàn àwùjọ ní ìmọ nípa ẹ̀sìn Mùsùlùmí, kí wọ́n si ṣí wọn lójú nípa ohun tí ó ta kókó tàbí rújú nínú ẹ̀sìn náà fún àwọn ènìyàn ẹlẹ́sìn Mùsùlùmí kárí, pàá pàá jùlọ láti lè kọ́ni nípa ètò Ìṣèlú, ọrọ̀-aje, ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn, ìgbé ayé lọ́kọ-láyà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ní ìlànà ẹ̀sìn Islam, nípa ṣiṣẹ́ ìṣítí ìta gbangba àtìgbà dégbà.   
## Ètò ẹ̀kọ́ wọn
Ilé-ẹ̀kọ́ yìí ń ṣàmúlò ìlànà ẹ̀kọ́ ti àwọn Gẹ́ẹ̀sì nínú ìkọ́ni àti ìkẹ́kọ̀ọ́. Oríṣiríṣi iyàrá ìkẹ́kọ̀ọ́ ni wọ́n ní tí wọ́n fi ń kọmọ pẹ̀lú àwọn Olùkọ.
## Àwọn ìtọ́kasí
Femi Branch

**Fẹ́mi Babáfẹ́mi Branch** ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìnlá oṣù Karùn ún, ọdún 1970 (14-5-1970). Jẹ́ òṣèré Orí-ìtàgé, Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì,olùkọ̀tàn àti akọ ewì àpilẹ̀kọ , adarí eré àti olùgbéré-jáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà .

## Ibẹ́rẹ́ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Fẹ́mi ní ìlú Ṣàgámù ní ìpínlẹ̀ Ìpínlẹ̀ Ògùn, sínú ẹbí Ọ̀ṣúnkọ̀yà ní ọdún 1970.  Ṣùgbọ́n wọ́n ṣẹ̀ wá láti ìlú Odòṣẹ̀ńbora ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ilá Oòrùn Ìjẹ̀bú. 
Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ́ Satellite Town ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Amúwó Ọ̀dọ̀fin,ní Ìpìlẹ̀ Èkó, ṣáájù kí ó tó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Girama Airforce ní  Ìkejà. Lẹ́yìn èyí ni ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́  Ifáfitì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ níbití ó ti ó ti gba ìwé ẹ̀rí akọ́kọ́ nínú ìmọ Eré Oníṣe.
## Àwọn Ìtaọ́kasí
Wólíì Àrólé

**Wólíì Àrólé** Eni tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ **Olúwatóyìn Báyégùn** ni wọ́n bí ní Ìlú Ìkàrẹ́-Àkókó ní ìpínlẹ̀ Òndó. Jẹ́ òṣèré Orí ìtàgé àti adẹ́rínpòṣónú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà.
## Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Olúwatóyìn lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ yi  Olápàdé Àgòrò tí ó wà ní Àpáta ní ìlú Ìbàdàn, tí ó si lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Girama Government College. Bákan náà ni ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Ifáfitì Obáfẹ́mi Awólọ́wọ́ níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ Psycology. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Alángbá

**Alángbá** jẹ́ ọ̀kan lára ẹbí lángbá tí ẹ̀yà wọn tó 300 níye. Irúfẹ́ Alángbá yí wọ́pọ̀ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀, Éṣíà, Australia, àti diẹ̀ ní agbègbè Southern Europe. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn alángbá yí ni wọ́n ma ń pè (dragon) nítorí ìrísí wọn. 
ó fara jọ Ọ̀gà, ṣùgbọ́n tí kìí yí àwọ̀ padà bí Ọ̀gà Ìwádìí sáyẹ́nsì fihàn pé ó tó oríṣi ẹgbẹ̀rún mẹ́fà Ọ̀gà ló wà káàkiri gbogbo àgbáyé. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ìrun wítìrí

Ìrun wítìrí ninu ẹ̀sìn Islam jẹ́ ẹ̀ka kán nínú àwọn èlé ìrun (Nafila), ó jẹ́ ìrun kán tì a ma n kí ní alaalẹ́, lẹ́yìn ìrun Ishai. Àtí pé ó jẹ́ ìrun ẹyọ̀ọ̀kan tí afí n parí ìrun ojúmọ́, lẹ́yìn Shafuhi. Ó jẹ́ ọ̀kan lára  àwọn Suhhan tí ó pọn dandan, tí àwọn Onímọ̀ nínú ẹ̀sìn Islam fọwọ́ sí. Ìrun wítìrí ni ó gbọ́dọ̀ kẹ́yìn gbogbo ìrun ojúmọ́ ní alaalẹ́. 

 .   

## Awọn itọkasi
Aláùsá Ìkẹjà

**Aláùsá ** jẹ́ àdúgbò tí ó gbòrò jùlọ ní àárín ìlú Ìkẹjà ní ìpínlẹ̀ Èkó.Ibẹ̀ ni olú ilé-iṣẹ́ ìjọba àti Ọ́físì Gómìnà ìpínlẹ̀ Èkó wà, tí ó sì jẹ́ ibùjókòó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ní ìlú Èkó.Lára àwọn ilé-iṣẹ́ tó lààmì laaka tí ó f7ìdí kalẹ̀ sí Aláùsá ni Ilé-iṣẹ́ Cadbury Nigeria Plc, ibẹ̀ náà tún ni gbàgàn ìgbafẹ́ MKO Abíọ́lá wà.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Ìpájà

**Ìpájà** jẹ́ ìlú kan tí ó kalẹ̀ sí Ìlú Èkó ní abẹ́ àṣẹ ìjọba ìbílẹ̀ Alímọ̀ṣọ́.Ìlú náà tobi púpọ̀ tí ósì fi àyè gba ọ̀gọ̀rọ̀ ènìyàn tí wọ́n jẹ́ olùgbé yálà ọmọ ìlú tàbí ààrè. Oríṣiríṣi ilé ìgbafẹ́ àti ìtura ló wà ní ìlú náà pẹ̀lú.
## Àwọn Ìtọ́ksí
Sányẹ̀rì

**Ọláníyì Mikail Àfọ̀njá**, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Sányẹ̀rì** jẹ́ Òṣèré orí-ìtàgé, adẹ́rínpòṣónú, Olùgbéré jáde ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà.
## Ibẹ̀rẹ̀ Ayé rẹ̀
Wọ́n bí Oláníyì Àfọ̀njá ní ìpìlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí ó si jẹ́ akọ́bí ẹbí rẹ̀. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ St. Micheal ní Oke-Ìbò àti Ilé-ẹ̀kọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ Girama Durbar  ní ìpínlẹ̀ [Ọ̀yọ́]] kan náà. 

## Àwọn Àmì-ẹ̀yẹ tó gbà àti àwọn tí wọ́n dárúkọ rẹ̀ sí

## Àwọn Ìtọ́kasí
Yinka Quadri

**Alhaji Àkàní Ọláyínká Quadri** tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Kọkànl, ọdún 1959 ( 6-9-1959). jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé, Olùgbéré jáde àti adarí eré ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n bi tí ó sì dàgbà sí àdúgbò Lagos Island ní ìpínlẹ̀ Èkó. Àmọ́ tí ọ́ jẹ́ baba àti Ìyá rẹ̀ wá láti ìlú Òró ní Ìpínlẹ̀ Kwara. Òun ni wọ́n fi jẹ oyè **Àgbà Akin ti Ìlú Òró**. Òun ni Olùdásílẹ̀ Ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ń kọ́ni ní eré oníṣe tí wọ́n pè ní (**Ọdúnfá Caucus**) tí ó kalẹ̀ sí Ìlú Ebute-Meta ní ìpínlẹ̀ Èkó. 
## Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé rẹ̀
Wọ́n bí yínká nínú ẹbí kòlàkò-ṣagbe tí àwọn òbí rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìgbómìnà-Owóméje ní Ìpínlẹ̀ Kwara. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti St. Catoliic, tí ó wà ní Ìdúmàgbò, Ilé-ẹ̀kọ́  Girama tí ó wà ní Èbúté Ọlọ́fin ní Ìpínlẹ̀ Èkó kan náà.

## Iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Òṣèré
Yínká bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré orí-ìtàgé ní ọdún 1976, Òun àti Taiwo Ọláyínká àti àwọn mìíràn tí wọ́n jọ bẹ̀rẹ̀ eré nígbà náà lábẹ́ Ilé iṣẹ́ ìgbéré-jáde **Àfòpiná** lẹ́yìn tí wọn Ko lè tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ wọn mọ́. Yínká ti kópa nínú eré oníṣe orí ìtàgé tí ó ju àádọ́rùún lọ, àti eré àtìgbà-dégbà ọlọ́sọọ̀sẹ̀ tí oríṣiríṣi, àmọ́ èyí tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ni**Agbódórogun**.

## Lára fíímù tó ti kópa

**Ọláníyọnu*
**Kutupu*
**Kúrá*
**Ẹkùn*
**Agbódórógun*'
**Òjìji
**Egbìnrìn Ọ̀tẹ̀*
**Àràbà*
**Ìlàrí*
**Ọdún nbákú*
**Bólóde Ò'kú*
**Èébúdọlá Tèmi*
**Abẹ̀ní*
**Àpáàdì*
**Ọjọ́ Ìdájọ́*
**Abulẹ̀ṣowó*
**Níwòyí Ọ̀la*
**Ilẹ̀kùn Ọlọ́run*
**Okini''

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Àwọn Ìtọ́kasí
Fásitì Anchor

**Ifáfitì Anchor** jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì tí  aládàáni tí ó jẹ́ ti ìjọ Deeper Christian Life Ministry. Ilé-ẹ̀kọ́ náà wà ní agbègbè kan ní ìlú Ayọ̀bọ́, Ìpájà ní  Ìpínlẹ̀ Èkó,ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

=Àwọn Ìtọ́kasí==
Ibojì Òkú

**Ibojì Òkú** tàbí**Itẹ̀ Òkú** jẹ́ ibi tí wọ́n ń sin àwọn ènìyàn tí ó ti kú tàbí papò dà sí. Wọ́n ṣẹ̀dá ọ̀rọ̀-orúkọ yí*Ibojì* láti inú( èdè Gíríkì , tí ó túmọ̀ sí "ibùsùn") tí ó túmọ̀ sí wípé ìwọ̀nba ilẹ̀ tí wọ́n yà sọ́tọ̀ yí ni wọ́n ṣàdáyanrí fún sín sin àwọn aláìsí sí. Wọ́n sábà ma ń lo àwọn gbólóhùn wọ̀nyí  "Ibojì Òkú tàbí Itẹ̀ Òkú", àmọ́ ṣá, nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì, Ibojì sábà ma ń jẹ́ apá ilẹ̀ kan tí wọ́n yà sọ́tọ̀ nínú Ilé Ìjọsìn láti máa fi sin àwọn Páítọ̀, Àlùfáà, àti Díkìnì, ìjọ sí.  

## Àwọn Ìtọ́kasí
Bayo Omoboriowo

**** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàlá oṣù karùn-ún ọdún 1978) jẹ́ ayawòrán-kọròyìn ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni ayàwòrán àgbà fún Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́wọ́́lọ́wọ́, Muhammadu Buhari.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀

Ọmọ bíbí ìlú Èkó ni Báyọ̀ Ọmọ́boríowó. Kódà, Muṣin, ní ìlú Èkó lo tí dàgbà. Báyọ̀ kàwé gboyè dìgírì nínú ìmọ̀ Applied Chemistry ní ifáfitì tí ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Èkó, University of Lagos.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Enoch Adébóyè

= Tani oníwàásù Adéboyè? =

**Pastor Enoch Adéjàré Adébóyè**, ẹni tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹta (oşù Ęrénà) ọdún 1942, jẹ́ òjíṣẹ̀ Ọlọ́run ọmọ bíbí Ifẹ̀wàrà ni ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Pásítọ̀-àgbà yànyàn ati Olùdarí ìjọ oníràpadà, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ìjọ Ìràpadà Ti Krístì (The Redeemed Christian Church of God).

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
thumb|Oniwaasu Enoch Adejare Adeboye
Wọ́n bí Òjíṣẹ́ Ọlọ́run àgbà yìí, Enoch Adéjàré Adébóyè ní Ọjọ́ kejì oṣù kẹta ọdún 1942 ni Ifẹ̀wàrà ni ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìlú Ifẹ̀wàrà wà ní ìtòsí Ilé-Ifè. Ó kàwé gboyè dìgírì àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ ìṣirò/Matimátììkì (Mathematics) ní Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Ifáfitì ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní Ìpínlẹ̀ Èkó (The University of Lagos) l'ọ́dún 1967. Ṣíwájú àkókò yìí, ó ti kọ́kọ́ lọ sí Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Ifáfitì Nàìjíríà (The University of Nigeria, UNN) ní ìlú Nsukka ṣùgbọ́n Ogun Biafra kò jẹ́ kó kàwé gboyè níbẹ̀. Ó fẹ́ aya rẹ̀, Folúkẹ̀ Adéníkẹ̀ẹ́ ní ọdún 1967 bákan náà, wọ́n sì bímọ mẹ́rin. Lọ́dún 1969, ó kàwé gboyè dìgírì kejì (Master Degree) nínú ìmọ̀ ìṣowó-ṣàn-omi àti àwọn ohun tó jo omi (hydrodynamics) láti Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Ifáfitì Ìpínlẹ̀ Èkó (University of Lagos) bákan ná à. Ó dára pọ̀ mọ́ Ìjọ Ìràpadà, the Redeemed Christian Church of God ní ọdún 1973, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí Oǹgbufọ̀ fún Pásítọ̀ ìjọ náà nígbà náà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Pásítọ̀ Josiah Olúfẹ́mi Akíndayọ̀mi. Lọ́dún 1975, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́, ó sì kàwé gboyè Ọ̀mọ̀wé (Ph.D.) nínú Àmúlò Matimátíìkì (Applied Mathematics) láti Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Ifáfitì Ìpínlẹ̀ Èkó (University of Lagos) kan ná a (University of Lagos). Ó sì tún padà gboyè ọ̀jọ̀gbọ́n (Professor) nínú ìmọ̀ ìṣirọ̀ ni Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Ifáfitì Ìpínlẹ̀ Èkó (University of Lagos) òhún pèlú. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Bàtà

**Bàtà** jẹ́ ohun tí ọmọ ènìyàn ma ń wọ̀ sí ẹsẹ̀ láti lè fi rìn ati láti se dáàbòbò ẹsẹ̀  kúrò lọ́wọ́ ìjàmbá tó lè ṣakóbá fún ẹsẹ̀ 

## Ìwúlò bàtà
Wọ́n ma ń lo bàtà yálà lásìkò ẹ̀rùn tàbí òjò.  Wọ́n ń lo bàtà láti fi ṣe iṣẹ́ èyíkéyí, ṣe eré ìdárayá, ṣe ìdáàbòbò ara àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.  
Láì Ko sí bàtà láyé Òde òní, ó lè ṣòro fún ọmọnìyàn láti ṣe ohunkóhun dára dára bí wọn ko bá wọ bàtà sí ẹsẹ̀.

## Àwọn Ìtọ́kasí
TESCOM Ìpínlẹ̀ Èkó

**TESCOM Ìpínlẹ̀ Èkó** tí ó túnọ̀ sí Teaching Service Commission, jẹ́ àjọ tí ó ń rí sí ètò ìgbanisíṣẹ́ Olùkọ́ ní ìpínlẹ̀ Èkó, ni ó ti fìgbà kan wà lábẹ́ ìṣàkóso Post- Primary Teaching Service Commission (PP- TESCOM) pẹ̀lú oríṣiríṣi àwọn  adarí láti ọdún 2004 ṣáájú kí wọ́n tó dá  Teachers’ Establishment and Pensions Office (TEPO) sílẹ̀ láti ara (PP-TESCOM) ní ọdún 2005, pẹ̀lú ìbámu ìlànà àti òfin tó làá kalẹ̀ lábẹ́ ìṣàtúntò òfin tó de ètò ẹ̀kọ́ tó dá ẹ̀ka ìṣàkóso ètò ẹ̀kọ́ sílẹ̀ẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Èkó ní ọdún 2005, tí ó si fi Tutor General àti Permanent Secretary ṣe adarí fún ẹ̀ka kọ̀ọ̀kan.Èyí wáyé lábẹ́ ìṣàkóso Gómìnà Bọ́lá Ahmed Tinubu tí ó ti fìgbà kan jẹ́ Gómìnà ìpínle Èkó rí. 
## Ojúṣe àjọ TESCOM
Ojúṣe TESCOM ni láti ma ṣe ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́  nípa bí a ṣe ń darí, àti bí a ṣe ń ṣàkósó ohun gbogbo fún àwọn Olùkọ́ tí ipò wọn ti tó àkàsọ̀ Kẹtàlélọ́gbọ̀n (Grade Level 13) àti àwọn tí ipò wọn ti ju bẹ́ẹ̀ lọ láti ri wípé ìdánilójú wà wípé wọn yòó lè ṣàkóso, ṣàmúlò ohun tí wọ́n bá ní níkàá wọ́ wọn. 
Ìgbìmọ̀ àwọn olùkọ́ àgbà àti kékeré tí Won tún jẹ́ òṣìṣẹ́ lábẹ́ àjọ yí ni wọ́n ma ń dára àjọ TESCOM. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ọdẹ

**Ọdẹ** ni orúkọ tí a ń pe àwọn àkàndá ènìyàn kan tí wọ́n yan iṣẹ́ pípa ẹranko ìgbẹ́ ,dídẹ Odò, pípa ẹyẹ oríṣiríṣi lọ́pọ̀ ìgbà. Awon ode le lo ọrún ati ọfà lati pa awon eranko. 

## Ọdẹ ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́
Ní àwùjọ Yorùbá láyé àtijọ́, Ọdẹ ṣiṣẹ́ jẹ́ iṣẹ́ abiyì láàrín tí ọ̀pọ̀ àwọn Òbí ma ń fẹ́ kí àwọn ọmọ wọn ó kọ́ gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ ọwọ́ àti iṣẹ́ òòjọ́. Gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ Yorùbá, wípé iṣẹ́ ni oògùn ìṣẹ́, wọ́n ma ń pọọ́n ní dandan fún ara wọn láti ní iṣẹ́ lọ́wọ́. Ọdẹ ṣíṣe tún jẹ́ iṣẹ́ ìdílé àwọn ẹbí kan tí wọ́n si ma ń  jẹ́ orúkọ tí ó jọ mọ́ iṣẹ́ yí. Wọn a máa jẹ́ Ọdẹ́jìnmí,Ọdẹ́wálé, Ọdẹ́gbèmí àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ẹ̀wẹ̀, àwọn Ọdẹ náà tún ma ń ṣọ́de òru léte àti dáàbò bo ìlú, ẹ̀mí, àti dúkìá pátá. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn ògbójú Ọdẹ ni wọ́n ma ń lọ sójú ogun láti dábò bo ìlú wọn.

## Ọ̀nà tí iṣẹ́ Ọdẹ pin sí
Lára àwọn ọ̀nà tí iṣẹ́ Ọdẹ pin sí ni: 
* **Ọdẹ Apẹran**. Àwọn irúfẹ́ Ọdẹ tí ó wà ní ọ̀wọ́ yí ni wọ́n ma ń dẹ̀gbẹ́, dẹ tàkúté láti  pẹran wẹ́wẹ́ àti ẹran abìjàwàrà nínú igbó tàbí aginjù yálà fún títà tàbí jíjẹ.
** **Ọdẹ Adẹdò**. Irúfẹ́ àwọn wọ̀yí ni wọ́n ma ń ṣíṣe dẹdò, dẹ̀gèrè sórí alagba-lúgbú omi láti pa ẹja oríṣiríṣi yálà fún títà tàbí tàbí fún jíjẹ nínú Ilé.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Omi Ọ̀sà

**Omi Ọ̀sà** tàbí **Omi Iró** jẹ́ omi alagba-lúgbú tí ó dúdú lójú tàbí ní ìrísí. Omi òsà jẹ́ omi tí ẹnìkan kò mọ ibi tí ó ti ṣàn tàbí ṣẹ̀ wá. Ko Kò fẹ́rẹ̀ síbi tí omi yí kò ṣán dé lórílẹ̀ àgbáyé. Oríṣiríṣi ẹja àti ẹran omi lò ń gbé nínú omi náà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Paul Adefarasin

**Paul Adeolu Adefarasin** (tí a bí ní ọjọ́ kẹẹdọ́gbọ̀n Oṣù Kínní 1963) jẹ́ pásítọ̀ àti ajíhìnrere lórí tẹlifiṣọ̀n ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni **Prelate àti Metropolitan Senior Pastor** fún ìjọ House on the Rock **tí olú-ìjọ rẹ̀ wà** ní Èkó (Nàìjíríà) pẹ̀lú àwọn ẹ̀ka ní oríṣiríṣi ìlú káàkiri Nàìjíríà pẹ̀lú Port-harcourt àti Abuja, àti ní Johannesburg, Gúúsù Áfíríkà àti London, UK. Òun tún ni olùpéjọ àti olùgbàlejò The Experience (ìpàdé orin ìyìn).

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé
A tọ́ Adefarasin dàgbà ní Nàìjíríà ní pàtàkì, nínú ẹ̀sìn ìgbàgbọ́. Ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1980, ó kó lọ sí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fún ẹ̀kọ́ gíga, níbi tí ó ti bá ìpèníjà lòkìkulò oògùn olóró jà fún ọdún mẹ́ta, ìrírí tí ó jẹ́wọ́ pé ó fi òun sílẹ̀ pẹ̀lú ìmọ̀lára òfo nínú, kí ó tó di àtúnbí.

## Iṣẹ́
Adefarasin lọ sí ilé-ìwé St Saviour's School ní Ikoyi, àti Igbobi College ní Yaba. Ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ńdírì rẹ̀ wáyé ní Haileybury College ní England. Ó tẹ̀síwájú láti kẹ́kọ̀ọ́ ní University of Miami, ó sì gboyè Bachelor of Architecture. Nígbà tí ó ń fi ohun tí ó kẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ṣiṣẹ́ ní Florida, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùyọ̀ǹda ara ẹni bí pásítọ̀ àwọn ọ̀dọ̀, kí ó tó padà kúrò ní Amẹ́ríkà láti padà sí Nàìjíríà ní ọjọ́ ìbí rẹ̀ ní Oṣù Kínní 1990.

Láàárín àwọn ọjọ́ díẹ̀ tí ó padà sí Nàìjíríà ní Oṣù Kínní 1990, àwọn ọmọ ìjọ kan ní Èkó pè é wá. Pásítọ̀ olùdarí wọn padà rí ẹ̀rí nínú ọkàn rẹ̀ pé Adefarasin yóò ṣiṣẹ́ ní ipò yòówù, èyí tí ó gbà láti ṣe fún nǹkan bí ọdún kan. Lẹ́yìn náà, olórí onígbàgbọ́ mìíràn ní kí Adefarasin di pásítọ̀ olùdarí ìjọ kan ní U.K., nítorí náà ó rin ìrìn-àjò lọ sí U.K. níbi tí ó ti gba iṣẹ́ pásítọ̀ àkọ́kọ́ rẹ̀ ní Action Chapel, London, ó sì ṣiṣẹ́ níbẹ̀ fún ọdún mẹ́ta, ó sì mú kí ìjọ náà dàgbà láti ènìyàn bíi mẹ́tàdínlógún sí ènìyàn tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 500. Ní àkókò náà, ó ń kẹ́kọ̀ọ́ ní International Bible Institute of London níbi tí ó ti gba Ìwé-ẹ̀rí Diploma nínú iṣẹ́ òjíṣẹ́ (Christian Ministry).

### Àwọn ìwé tí ó tẹ̀
Adefarasin ti kọ, ó sì ti tẹ àwọn ìwé kékeré onígbàgbọ́ tí ó ju ogún lọ àti àwọn ohun-èlò multimedia fúnra rẹ̀. Àwọn olùtẹ̀wé onígbàgbọ́ àti àwọn olùpínwé ti tẹ ìwé rẹ̀ mẹ́ta.

## Ìgbésí ayé
Ní Oṣù Kẹfà 1995, Adefarasin fẹ́ Ifeanyi Adefarasin (tí a bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún Oṣù Kẹ̀sán 1972), ẹni tí ó jẹ́ arẹwà ayaba tẹ́lẹ̀ àti òjíṣẹ́ Ọlọ́run tí a bu ọlá fún báyìí, tí ó sì gbajúmọ̀ fún ọ̀rọ̀ ìrètí àti ìgbé-ayé-ró tí ó ṣe kedere tí ó sì wúlò. Papọ̀, wọ́n ní ọmọ mẹ́ta.

Ní ọdún 2023, Adefarasin sọ pé T.D. Jakes ni olùkọ́ni àti baba tẹ̀mí òun.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ajíhìnrere lórí tẹlifiṣọ̀n Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn òǹkọ̀wé onígbàgbọ́ Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn asọ-ilé-di-ẹwà láti Èkó
Ẹ̀ka:Àwọn gbajúmọ̀ tẹlifiṣọ̀n láti Èkó
Ẹ̀ka:Ibi ìbí kò sí (àwọn ènìyàn alààyè)
Paul
Ẹ̀ka:Àwọn asọ-ilé-di-ẹwà Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn akẹ́kọ̀ọ́gboyè University of Miami School of Architecture
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Nàìjíríà ní Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akẹ́kọ̀ọ́gboyè Igbobi College
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí 1963
Odò ìṣàn Ikogòsì

**Odò ìṣàn Ikogòsì** jẹ́ ọgbà kan tí àwọn olùbẹ̀wò sí ibi ìgbafẹ́ ma ń lọ láti fúnra wọn ní ìsinmi àti ìgbafẹ́. Odò ìṣàn Ikogòsì yí wà ní ìlú Ẹ̀rìjiyàn ní ìpínlẹ̀ Èkìtì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Nínú ọgbà ìgbafẹ́ yí, ó jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu wípé omi Lílèọ́ wọ́rọ́ àti omi tútù ti pàdé tí wọn kò si díra wọn lọ́wọ́. Èyí mú kí ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ ènìyàn ó fẹ́ láti máa lọ gbàgànẹ́ níbi tí ó jẹ́ ayéẹ̀ mánigbàgbé. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Crawford University

**Ile-ẹkọ giga Crawford** jẹ Ilé-ẹ̀kọ́ gíga  aládáni ti Kristẹ́nì Apostolic Faiyh Mission. kan tí ó wà ní ilú Ìgbẹsà, ní  Ìpínlẹ̀ Ògùn ní Nigeria .
Wọ́n dá ilé-ẹ̀kọ́ yí sílẹ̀ ní ọdún 2005, nípa sẹ̀ ọ̀gbẹ́ni  Paul Akazue, tí ó jẹ́ adarí àti igbá kẹta nínú iṣẹ́ ìgbàgbọ́ ti  Apostolic jákè ja do ilẹ̀ Adúláwọ̀ nígbà náà. Olùṣọ́ Paul Akazue ni Olùdásílẹ̀ àti Alákòóso pátá pátá akọ́kọ́ fún ilé-ẹ̀kọ́ náà ṣáájú kí ó to papò dà ní oṣù Karùún ọdún 2010.  

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Àwọn ìtàkùn ìjásóde

* Oju opo wẹẹbu Crawford  
* Portal University Crawford  
* Orile-ede Naijiria: Agbara Ipilẹ-oorun Iwọ-oorun ti Oghara ni Oghara 
* https://web.archive.org/web/20100527205255/http://www.apostolicfaith.org/NewsEvents/PastorsJournal/tabid/109/PostID/38/A-New-Leader-in-West--Central-Africa .aspx
Òjó Arówóṣafẹ́

**** tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Fádèyí Olóró (ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1957) jẹ́ ọmọ bíbí Ìgbàrà odò ní ìpínlẹ̀ Èkìtì lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́

Fádèyí Olóró bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ni St. Pauls Catholic Primary School, Ìgbàrà Odò, ní ìpínlẹ̀ Èkìtì. Ó tẹ̀ síwájú ní Timmy Agbale Grammar School, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ayéjọ́un ṣùgbọ́n tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun báyìí. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà ṣíṣe ní ọdún 1977. Ìràwọ̀ rẹ̀ tàn nígbà tí ó kópa gẹ́gẹ́ bí Fádèyí Olóró nínú eré orí tẹlifíṣàn kan ní 1986 tí wọ́n pé àkọ́lé rẹ̀ ní Àrélù. Nínú eré yìí ni orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ Fádèyí Olóró tí jẹ jáde.

## Àtòjọ díẹ̀ nínú àwọn sinimá-àgbéléwò tí ó ti kópa

* Adánilóró
* Fitu fona
* Bola ele o’ ku
* Adédogun
* Rúkèrúdò

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ìjàyè

**Ìjàyè** jẹ́ ìlú kan tí ó lágbára pupọ̀ láàrín àwọn ìlú àti ilẹ̀ Ọba ní ilẹ̀ Yorùbá. Ìlú Ìjàyè wà ní ara àwọn ìlú tí àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́n ságun ní Ọ̀yọ́-Ilé sá sí nígbà tí ogun àwọn Fúlàní kó ìlú Ọ̀yọ́-Ilé ní ọdún 1836.Ẹni tí ó jẹ́ adarí àti alákòóso ìlú náà ni Ààre Kúrunmí Ìjàyè

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ọjà Oṣòdì

**Ọjà Oṣòdì** jẹ́ Ọjà tí ó wà ní apá kan ní ìlú Oṣòdì ní àárín ìgboro located in Oshodi, a suburb of Èkó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọjà tí ó tobi gidi láàrín Èkó. Nígbà kan rí, ìjọba Ìpínlẹ̀ Èkó sọ wípé àwọn ìwà búburú oríṣiríṣi bí ìlọ́ni-lọ́wọ́ gbà, olè jíjà, àpò rírẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìdí nìyí tí ìjọba fi gbé ìgbésíẹ̀ bí wọ́n ṣe da ọjà náà wó. ni ó sòódó sí inú ọjà náà wó.. Ìjọba tún ọjà náà kọ́ ní oṣù Kínni ọdún 2016.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ọjà Jànkara

**Ọjà Jànkara** jẹ́ ọjà tí ó tóbi jùlọ ní ìpínlẹ̀ Èkó tí wọ́n ti ń ta oríṣríṣi ohun èlò bí aṣọ, Ìlẹ̀kẹ̀,ẹ̀gbà ọrùn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
## Àwọn ìtọ́kasí
Áńtàr Láníyan

**** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Òṣogbo ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́
Áńtàr Láníyan jẹ́ ọmọ Yorùbá pọ́nńbélé ti ilu Òṣogbo, Olú-ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ ni Baptist secondary school ní ìlú Èkó kó tó tẹ̀ síwájú ní ifáfitì, the University of Ìbàdàn , ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì nínú iṣẹ́ tíátà.

## Aáyan rẹ̀ nínú iṣẹ́ tíátà
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lọ́dún 1981. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa pàtàkì láti ìgbà náà. Gbajúmọ̀ lára àwọn sinimá-àgbéléwò náà ni, ṣàǹgó. Kódà, gẹ́gẹ́ bí olùdarí sinimá àgbéléwò, òun ló dárí sinimá tí wọ́n máa ń ṣe àfihàn rẹ̀ lórí ẹ̀rọ tẹlifíṣàn, tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Super Story", tí gbajúmọ̀ olóòtú sinimá àgbéléwò, Wálé Adénúgà ṣe olóòtú fún lọ́dún 2000. Bákan náà òun ló dárí sinimá àgbéléwò, OH Father, OH Daughter" àti "This Life", gbogbo rẹ̀ lédè Gẹ̀ẹ́sì. Àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá ní Áńtàr Láníyan tí kópa gẹ́gẹ́ bí òṣèré àti Adarí-sinimá. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Bolanle Ninalowo

**Bọ́láńlé Nínálowó** tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ní ó (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù karùn-ún ọdún 1980) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò àti onímọ̀ Ìsirò-owó ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ṣùgbọ́n tí ó ń gbé ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Bí ó ṣe ń ṣeré tíátà, bẹ́ẹ̀ náà ló jẹ́ akọrin. 

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀

A bí Nínálowó sí ìlú Ìkòròdú ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Kí óó dèrò ìlú-ọba ó kàwé àkóbẹ̀rẹ̀ àti sẹ̀kọ̀ndìrì rẹ̀ ní ìlú Èkó. 

## Ìgbìyànjú nídìí ìṣe sinimá àgbéléwò

Gẹ́gẹ́ bí a ṣe sọ síwájú, Nínálowó jẹ́ onímọ̀ Ìsirò-owó, nítorí ìdí èyí, ó kọ́kọ́ ṣíṣe ni ilé-ìfowópamọ́ gẹ́gẹ́ bí Aṣèṣirò-owó (Accountant) fún ìgbà díẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà kí ó tó dára pọ̀ mọ́ ìṣe eré sinimá àgbéléwò ṣíṣe lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bákan náà, nígbà tí ó padà sí Nàìjíríà, ó tún bá ilé-ìfowópamọ́ Guaranty Trust Bank ṣíṣe kí ó tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà. Nínálowó kò fi bẹ́ẹ̀ rọ́wọ́ mú nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò gẹ́gẹ́ bí olóòtú, ṣùgbọ́n lọ́dún 2014, ní ó ṣẹ̀ṣẹ̀ wá di gbajúmọ̀ nídìí ìṣe sinimá àgbéléwò. 

## Àwọn àmìn ẹ̀yẹ tí ó ti gbà àti àwọn tí wọ́n dárúkọ díje rẹ̀ fún

*Revelation of the Year, Best of Nollywood Award, 2010
*Best Supporting Actor of the Year ‘English’, City People Movie Award, 2017
*The Best Actor in a Leading Role ‘English‘ Picture Perfect’ Best of Nollywood Awards (BON), 2017
*Best Actor of the Year ‘English’ City People Movie Award, 2018
*Best Actor of the Year ‘English’, City People Movie Award, 2018

## Àtòjọ díẹ̀ nínú àwọn sinimá-àgbéléwò tí ó ti kópa

* *[[Husbands of Lagos]]* 
**Ratnik* 
**[[Picture Perfect (2016 film)]]*  
**Road To Yesterday* 
**Tiwa’s Baggage* 
**Coming From Insanity* 
**Night Bus To Lagos* 
**Atlas* 
**A fire In The Rain* 
**30 Years A Virgin*

## Awon àmì ẹ̀yẹ

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Zeb Éjiró

**** jẹ́ gbajúgbajà olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Ìsókó ní ìpínlẹ̀ Delta lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ẹbí rẹ̀ ni gbajúgbajà olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò tí wọ́n ń pè ní Chico Ejiro  Lọ́dún 2005, Zeb gba àmìn ẹ̀yẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà Order of the Federal Republic pẹ̀lú gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò Lérè Pàímọ́ fún akitiyan wọn fún ìdàgbàsókè sinimá àgbéléwò lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà .

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Lérè Pàímọ́

****, OFR (tí wọ́n bí ní oṣù kọkànlá ọdún 1939) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ògbómọ̀ṣọ́, ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. 

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Lizzy Àńjọọ́rìn

**Lizzy Àńjọọ́rìn** tí orúkọ rẹ̀ gangan ń jẹ́ **Elizabeth Ìbùkúnolúwa Àńjọọ́rìn** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìjọba ìbílẹ̀ Àgbádárìgì ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Lizzy jẹ́ oníṣòwò bákan náà. 

## Aáyan rẹ̀ nínú iṣẹ́ tíátà

Lẹ́yìn tí ó di òṣèré sinimá àgbéléwò, ó ti ṣe olóòtú sinimá àgbéléwò mẹ́fà fúnra rẹ̀. Àwọn sinimá-àgbéléwò náà ni 

* Tolani Gbarada;
* Gold;
* Iyawo Abuke;
* Kofo Tinubu;
* Kofo De First Lady;
* Owo Naira Bet.
Bákan náà, ó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò kan bii;
* Owowunmi (2010);
* Arewa Ejo (2009);
* Ise Onise (2009).

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ẹ̀gbà Ọrùn

**Ẹ̀gbà Ọrùn** jẹ́ ohun tí àwọn ènìyàn, ọkùnrin àti obìnrin n lo lati fi se eṣọ́ ara.  Àwọn ènìyàn sábà ma ń lòó níbi àwọn ayẹyẹ bíb:  ayẹyẹ, ẹ̀sìn, or ìsìnkú, ìkómọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó tún wà fún ṣíse àdáyanrí tàbí ìyàtọ̀ láàrín olówó àti tálíkà láàrín àwùjọ. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ẹ̀gbà ọrùn wọ̀nyí ni wọ́n fi ohun èlò oníyebíye ṣe. 
Papòọ̀ nínú àwọn ẹ̀gbà ọrùn yí ni wọ́n ma ń ṣe pẹ̀lú ìlẹ̀kẹ̀ yálà iyùn sẹ̀gi, tàbí àko àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ẹ̀gbà ọrùn míràn ni wọ́n di góólù, ìdẹ, bàbà àti àwọn òkúta oníyebíye mìíràn ṣe.  Ninu awon ohun eso ara, egba orun da yato fun awon ti won n loo fun isaraloge. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Kamaru Usman

**** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlá oṣù karùn-ún ọdún 1987) jẹ́ gbajúmọ̀ Ajẹ̀ṣẹ́-gídígbò (mixed martial artist) ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà tí ó ń jẹ̀ṣẹ́ ònígídígbò jẹun lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.

## Àwọn ìdíje àti Àmì ẹ̀yẹ rẹ̀
Kàmárù ti díje lọ́pọ̀ ìgbà nínú ìdíje ìjà-ẹ̀ṣẹ́ ònígídígbò tí Ultimate Fighting Championship (UFC). Kódà, òun ni olùborí nínú ìdíje ìjà ẹ̀ṣẹ́-onígídígbò tí ìdíje ókànlélógún. Títí di ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 2019, Kamaru Usman ni ó wà nípò kẹjọ nínú ìmúsípò àwọn ajẹ̀ṣẹ́ onígídígbò lágbàáyé.

## Ibẹ̀rẹ̀ ayé àti iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ajẹ̀ṣẹ́-gídígbò

Ọmọ bíbí ìlú Auchi ní ìpínlẹ̀ Edo lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni Kamaru Usman. Ajagun-fẹ̀yìntì ni bàbá rẹ̀. Àwọn òbí rẹ̀ mú un lọ sí òkè-òkun, lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́jọ. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní nìjàkadì ní ilé ìwé gírámà ti Bowie High School ní Ìlú Arlington, ní ìpínlẹ̀ Texas lorílẹ̀ èdè  Amẹ́ríkà. Nítorí pé òyìnbó akọ́ni-mọ̀ọ́njà kò lè pe orúkọ rẹ̀ gan dá geere, ló bá kúkú sọ Kamaru Usman ní **"Marthy"**, èyí sìn ní orúkọ tí wọ́n ń pè é nígbà náà. Ní àkókò yìí, ọ̀pọ̀ àṣeyọrí ní Usman ṣe kí ó tó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní kọ́lẹ́ẹ̀jì. Jon Jones wà lára àwọn tí Usman bá jàjàkadì kí ó tó lọ sí kọ́lẹ́ẹ̀jì. Ní kọ́lẹ́ẹ̀jì, Usman díje ìjàkadì ní ilu Iowa ní William Penn University fún ọdún kan gbáko, ìgbà náà ló tó pegedé láti ṣojú orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà nínú ìdíje NAIA fún ti ọdún 2007. Lẹ́yìn èyí, ó kúrò ní kọ́lẹ́ẹ̀jì náà lọ sí University of Nebraska  ní  Karney (UNK), ó sìn ràn wọ́n lọ́wọ́ láti gba àmìn-ẹ̀yẹ àkókò lọ́dú 2008. Fún odidi ọdún mẹta gbáko, Usman ni ó gbà àmìn-ẹ̀yẹ ti NCAA Division II All-American

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ayẹyẹ Ìsìnkú

**Ayẹyẹ Ìsìnkú** jẹ́ ọ̀nà ìṣe ẹ̀yẹ, ètùtù tàbí ìṣípà ẹni tí ó di olóògbé (kú).
## Ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa Ikú
Yorùbá gbàgbọ́ wípé ikú kìí ṣe òpin ìrìn-àjò ẹ̀dá bí kò ṣe ìrín-àjò kúrò ní ipò alààyè sí ipò àìrí, àti wípé ikú jẹ́ ìtẹ̀síwájú nínú ìṣẹ̀mí lásán àmọ́ ní àyè ọ̀tọ̀.

## Ìdí tí wọ́n fi ń ṣòkú
Yorùbá bọ̀ wọ́n ní: "Orúkọ rere, ó sàn ju Wúrà Òun Fàdákà lọ". Gẹ́gẹ́ bí àṣamọ̀ yí ti wi, àwọn Yorùbá kúndùn láti ṣètọ́jú orúkọ kí wọ́n si dáàbòbò orúkọ náà kí ó ma bàjẹ́. Àwọn ọmọ àti ọmọmọ pẹ̀lú ẹbí Òun ojúlùmọ̀ lò ma ń ṣàjọyọ̀ lórí ìṣẹ̀mí ayé gidi tí Òkú lò ṣáájú kí ó tó tẹ́rí gbaṣọ. Àjọyọ̀ yí kìí ṣe láti ṣe yègèdè tàbí yẹ̀yẹ́ ẹni wọn tó lọ, bí kò ṣe láti ṣàfihàn ohun rere àti orúkọ rere tí Òkú fi sílẹ̀ẹ̀ lọ. Pàá pàá jùlọ, láti fi àsìkò ikẹ́dùn òun ayẹyẹ so gbogbo mọ̀lẹ́bí òkú papọ̀ kí wọ́n le wà ní ìṣọ̀kan nínú ìṣe wọn gbogbo.
## Ṣíṣayẹyẹ Òkú
Ayẹyẹ ìsìnkú ti bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ tí òkú bá ti kú. Àwọn mọ̀lẹ́bí yóò ma dín àkàrà, dín mọ́sà fún àwọn tí wón bá wá bá wọn kẹ́dùn ẹni wọn tó lọ láti àárọ̀ tí tí di ìrọ̀lẹ́. Èyí ma ń wáyé lọ́pọ̀ ìgbà fún ọjọ́ mẹ́ta tàbí méje. Èyí dúró fún sàráà (Sacrifice) fún òkú wọn. Mímú ọjọ́ ìṣàjọyọ̀ ìsìnkú ma ń dá lè bí ẹbí kọ̀ọ̀kan bá ṣe fẹnu kò sí. Púpọ̀ nínú ẹbí ni wọ́n sábà ma ń yan isán tàbí ìtàdógún láàyò lọ́pọ̀ ìgbà fún ayẹyẹ àṣekágbá ìsìnkú láyé àtijọ́. Ṣùgbọ́n láyé òde òní,  àwọn ẹbí òkú sábà ma ń fi ọjọ́ gbọọrọ tàbí ọdún sílẹ̀ẹ̀ ṣáájú kí wọ́n tó ṣe àṣekágbá òkú wọn. Ìdí èyí ni láti lérò, àti láti wá ohun tí wọn yóò fi bọ́ àwọn èrò tó bá wá síbi ayẹyẹ náà.
Ẹ̀wẹ̀, ṣíṣayẹyẹ yí kò ní ṣe kò ní ṣe pẹ̀lú ẹ̀sin, ó kan jẹ́ wípé ẹ̀sìn kọ̀ọ̀kan ni ó ní ìgbésẹ̀ àti ìlànà tí wọ́n ń tọ̀ lórí irú ayẹyẹ bẹ́ẹ̀ ni. Àmọ́ nínú gbogbo ẹ̀sìn tó gbajúmọ̀ nílẹ̀ Nàìjíríà tí a mọ̀, gbogbo wọn ni wọ́n ń ṣe òkú. Oríṣiríṣi ọ̀nà si ni àwọn ẹ̀yà tókù náà ma ń gbà ṣe ìsìnkú wọn. Ó kan jẹ́ wípé ti ẹ̀yà Yorùbá ń ìka ni a gbé yẹ̀wọ̀ lásán ni. 
## Ohun tí wọ́n fi ń ṣayẹyẹ Òkú
Lára àwọn ohun tí wọ́n fi ń ṣayẹyẹ ìsìnkú ni:
**Óuńjẹ àti ohun mímu** oríṣiríṣi tí ẹnu ń jẹ.
**Pípeléré** tí yóò kọrin , lùlù fijó dá wọn lára ya.
**Gbàgàn ìgbalejò** àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

= Oríṣiríṣi Òkú Sínsi Ní Ilè Yorùbá =

* Òkú Abuké
* Òkú Adẹ́tẹ̀
* 
* Òkú Aláboyún
* Òkú Àgbàlagbà
* Òkú Ọmọdé

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àṣà
Aisha Buhari

**** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 1971)) jẹ́ Obìnrin Àkọ́kọ́ Lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Ìyàwó Ààrẹ Muhammadu Buhari , Ààrẹ ana orílẹ̀ ède Nàìjíríà tí sa a re dopin ni ojo kokan din logbon osu kefa odun 2023. Ààrẹ Buhari gbàpò lọ́wọ́ Ààrẹ, Goodluck Jonathan lọ́dún 2015, bẹ́ẹ̀ náà ó tún borí Igbákejì Ààrẹ nígbà ìṣèjọba Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ , Atiku Abubakar nínú ìdìbò tó wáyé lọ́dún 2019 fún sáà Elékejì. Áìshà jẹ́  aṣerunlóge, aṣaralóge àti oǹkọ̀wé.

## Ìgbà èwe àti ẹbí rẹ̀

Wọ́n Áìshà bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 19711 ní  ìpínlẹ̀ Adámáwá, lápá àríwá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ àgbà Alhaji Muhammadu Ribadu ní mínísítà ààbò àkókò fún orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.  Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ẹ̀rọ ní bàbá Áìshà Buhari, Màmá rẹ̀ sìn jẹ́ ẹbí Ankali, gbajúgbajà àgbẹ̀ tí gbogbo ènìyàn mọ̀. Áìshà Bùhárí kàwé àkóbẹ̀rẹ̀ àti gírámà ní ìpínlẹ̀ Adamawa. Lọ́jọ́ kejì, oṣù Kejìlá ọdún 1989, Áìshà fẹ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari lọ́kọ, ẹni tí ó ti bímọ márùn-ún pẹ̀lú àkọ́fẹ́ ìyàwó rẹ̀,  Safinatu Yusuf. Áìshà àti Ààrẹ Muhammadu Buhari bímọ márùn-ún àti ọmọ ọmọ kan ṣoṣo fún ara wọn.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Àkàrà

**Àkàrà** jẹ́ oúnjẹ abínibí ìbílẹ̀ ilẹ̀ Yorùbá àti púpọ̀ nínú ilẹ̀ Adúláwọ̀. 

## Ṣíṣe àkàrà
Àkàrà wà nínú àrà tí wọ́n ma ń fi ẹ̀wà dá. Wọ́n ma ń rẹ ẹ̀wà sínú omi, fún bii ọgbọ̀n ìṣẹ́jú tàbí wákàtí kan kí ó lè rọ̀. Lẹ́yìn èyí, wọn yóò fi ata, àlùbọ́sà, edé àti àwọn nkan mìíràn tí ó bá wù wá si kí wọ́n tó  lọ̀ọ́ kúná. Lẹ́yìn tí wọ́n bá  lọ̀ọ́ tán, wọn yóò gbé epo tàbí òróró kaná tí wọn yóò sì ma dá ẹ̀wà  náà sínú  epo yí kí ó lè dín.

## Bí wọ́n ṣe ń jẹ àkàrà
Wọ́n lè jẹ àkàrà lásán, wọ́n lè fi jẹ̀kọ, jẹ búrẹ́dì, mùkọ, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Ṣíṣaara lóore
Akara ní àwọn èròjà láti múni sanra, torí àwọn èròjà proteins, vitamins àti minerals bí i calcium, iron àti zinc inú rẹ̀. Àmọ́ ṣáá, àwọn èròjà inú rẹ̀ lè ti dínkù nítorí àwọn àfikún kan bí iphytates, fibers, lectins, polyphenols àti tannins tí kì í ṣe ara lóore.

## Àwọn Ìtọ́kasí

ẹ̀ka:àwọn ónjẹ
Dọlápọ̀ Oṣínbàjò

**** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù keje ọdún 1967 jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti ìyàwó igbákejì Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Ọ̀jọ̀gbọ́n Yẹmí Òsínbàjò. Dọlápọ̀ jẹ́ ọmọọmọ gbajúgbajà òṣèlú àti olórí-òṣèlú àná àwọn ẹ̀yà àwọn Yorùbá, olóògbé Ọbáfẹ́mi Awolọ́wọ̀. 

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀

Bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ bí ọkọ rẹ̀, Dọlápọ̀ jẹ́ amọ̀fin. Ó kàwé gboyè gẹ́gẹ́ bí amọ̀fin tí wọ́n fún un ìwé ẹ̀rí amọ̀fin lọ́dún 1990. Ọdún 1989 ní ó fẹ́ Igbákejì Ààrẹ, Yẹmí Òsínbàjò lọ́kọ. Yàtọ̀ sí iṣẹ́ amọ̀fin, Dọlápọ̀ Òsínbàjò jẹ́ oǹkọ̀wé, òun ni oǹkọ̀wé ìwé kan lédè Gẹ̀ẹ́sì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "They Call Me Mama!"

## Àwọn Ìtọ́kasí
Jùmọ̀kẹ́ Ọdẹ́tọ́lá

**Ọlájùmọ̀lẹ́ Ọdẹ́tọ́lá** (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹwàá) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lédè Gẹ̀ẹ́sì, ṣùgbọ́n ní kété tó dára pọ̀ mọ́ tí èdè Yorùbá ní ìràwọ̀ rẹ̀ tàn.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀

Jùmọ̀kẹ́ kàwé gírámà rẹ̀ ní Abẹ́òkúta Grammar School. Ó kàwé gboyè dìgírì rẹ̀ ní ifáfitì tí  Ajayi Crowther University, níbi tí ó ti gbà ìwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ ìfitétí àti ìbánisọ̀rọ̀ nípa lílo ẹ̀rọ ìgbàlódé, kọ̀m̀pútà, lẹ́yìn èyí, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Federal University of Agriculture, Abẹ́òkúta, níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì kejì nínú ìmọ̀ ìjìnlè kọ̀m̀pútà.

## Àtòjọ díẹ̀ nínú àwọn sinimá-àgbéléwò rẹ̀
* *Somewhere in the Dark*
* *Glitterati*
* *Bíńtà Òfegè*
* *[[Heroes and Zeros]]*
* *Lágídò*
* *Bachelor's Eve*
* Alakiti
* *[[Super Story|HigiHaga]]*
* *[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]*
* *[[Papa Ajasco|The Return Of HigiHaga]]*
* *Family Ties*
* *Kanipe* (2017)
* *Wetin Women Want* (2018)

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó (NURTW)

**Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó** (NURTW) jẹ́ àgbáríjọ ẹgbẹ́ gbogbo ọlọ́kọ̀-èrò tó dá dúró lábẹ́ ẹgbẹ́ Oníṣe ọwọ́ nilẹ̀ Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ yí wà fún láti mú ìṣọ̀kan àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàrín àwọn ọlọ́kọ̀-èrò ojú pópó, gẹ́gẹ́ bí àlàkalẹ̀ inú òfin wọn. 
## Ìṣàkóso ẹgbẹ́ wọn
Ẹgbẹ́ yí ní àwọn adarí tí wọ́n jẹ́ ti àpapọ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni wọ́n ní ẹsẹ̀ kùkú (ìpínlẹ̀ sí ìpínlẹ̀). Ààrẹ àti adarí wọn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni Alhaji Tajudeen Baruwa,nígbà tí wọ́n ní àwọn adarí ní ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan. Ẹni tí ó jẹ́ adarí ti ìpínlẹ̀ Èkó jẹ́ Musiliu Ayinde Akinsanya tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí MC Oluomo.
Ṣíṣàkóso ẹgbẹ́ yí ni Akọ̀wé àgbà àpapọ̀ ẹgbẹ́ yí ma ń ṣàtìlẹyìn tí ó sì ń gbẹnusọ láàrín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àti Ìgbìmọ̀ ẹgbẹ́ kí ètò ìṣèjọba tó lọ́ọ̀rìn ó lè wà láàrín wọn. 

## Ọ̀na ìpawó sele wọn
Ẹgbẹ́ yí ma ń pawó wọlẹ́ sínú àpò ẹgbẹ́ wọn látara ọrẹ àtinúwá ọmọ ẹgbẹ́, nípa gb yiiiiiii gbígba owó ìgbà ní-wọlé ọmọ ẹ̀gbẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Owó tí wọ́n bá pa nínú ẹgbẹ́ ni wọ́n fi ń ṣe ètò ìróni lágbára, ìlanilọ́yẹ̀ lórí ètò abo ojú-pópó àti ọ̀nà ìbá olùbárà dòwò pọ̀.
## Ojúṣe Ẹgbẹ́ sí àwọn ọmọ ẹgbẹ́
Lára pàtàkì ojúṣe ẹgbẹ́ ni kí wọ́n dáàbòbò ẹ̀tọ́ ọmọ ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan níbí kíbi.
## Rúkè-rúdò inú ẹgbẹ́ y í
Wọ́n mọ ẹgbẹ́ awakọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà
mọ́ jàgídí jàgan nítorí ìjẹ gàba àti àwọn Àkàní mìíràn bíi: 
jẹgúdú jẹrá, ìlọ́nilọ́wọ́ gbà, àti ojú ìsájú. Gbogbo ìwọ̀nyí ni ẹni tí ó jẹ́ oníròyìn ọmọ ilẹ̀ American-British  Louis Theroux ṣàfihàn rẹ̀ nínú 2010 documentary film.

## Àwọn ìtọ́kasí
National Agency for Food And Drug Administration And Control (NAFDAC)

**National Agency for Food and Drug Administration and Control (NAFDAC)**
jẹ́ àjọ tí ó ń rí sí ìṣàkóso ipò Oògùn, óńjẹ ìbílẹ̀ àti tókè Òkun, ohun èlò ìṣaralóge (costmetics), ohun èlò Ilé-ìwòsàn, omi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àjọ Nafdac yí wà lábẹ́ àṣẹ àti àkóso Federal Ministry of Health ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́

**Ìjọba Ìbílẹ̀ Ọjàọ́** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìjọba ìbílẹ̀ tí lórúkọ jùlọ ní ìpínlẹ̀ Èkó, tí ó wà nínú ìlú Ọ̀jọ́ ní ìpínlẹ̀ Èkó, ibẹ̀ sì ni Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó wà.

Ìlú Ọ̀jọ́ wà ní apá ìwọ̀ Oòrùn ìpínlẹ̀ Èkó, ní òpópónà márosẹ̀ tí ó lọ sí ìlú Àgbádárìgì. Ìlú Ọ̀Jljọ́ jẹ́ ibùgbé fún tonílé tàlejò, tí ọjà oríṣiríṣi bi ọjà Gbogbo-gbò Alábà, Alábà Ràgó, ọjà Ìpàtẹ Okòwò Ìpínlẹ̀ Èkó  tẹ́lẹ̀, ọjà Ìyànà-Ìbá àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ  sì gúnwà síbẹ̀

## Ìtàn Ìṣẹ̀dálẹ̀ rẹ̀
Ìtàn àtẹnudẹ́nu fi hàn wípé Èṣùgbèmí, ìyàwó rẹ̀ Erelú àti Olúwo Òṣú tí wọ́n wá láti Ilé-Ifẹ̀ láti dá ìlú tí wọn yóò ma pè ní Ìlúfẹ̀ ni wọ́n tẹ ìlú Ọ̀jọ́. Èṣùgbèmí tí ó jẹ́ Ọdẹ ni gbèrò láti ta ìlúfẹ̀ t í ó di Ọ̀jọ́ lónìí ni ó rí agbègbè irà ni ó sọ fún Olúwo rẹ̀ Òṣú tí eyan náà sì gbéfá janlẹ̀ ní Ìkémọ tí ó di Àfin ti Ọlọ́jọ̀ọ́ lónìí.   
Ìtẹ̀síwájú àti ìdàgbàsókè ìlú yí ni ó mú kí p7pọ̀ nínú àwọn ènìyàn Àwórì, àwọn ènìyàn Ìdó àti Ìdúmọ̀tà tí ó tẹ ìlú Irewe Osólú dó wá tí wọ́n sì ń bá wọn gbé pọ̀. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Folúkẹ́ Dárámọ́lá

**** jẹ́ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kejì (15th February) ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bí Folúkẹ́ tí ń fakọyọ nínú sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá, bẹ́ẹ̀ náà ló dáńgájíá nínú tí èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa tí ó sìn pegedé.   

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ronke Ojo

**Ronke Ojo** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù keje ọdún 1974 (July 17, 1974)tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ **Rónkẹ́ Òṣòdì-Òkè** jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.Bákan náà, Rónkẹ́ jẹ́ akọrin

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́

Rónkẹ́ jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Oǹdó, ṣùgbọ́n ìpínlẹ̀ Èkó, ní ìlú Òwòròǹṣòkí ni ó ti ṣe kékeré dàgbà.
 Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà pẹ̀lú ẹgbẹ́ òṣèré tíátà kan tí wọ́n ń pè *Star Parade* tí Fádèyí Olóró jẹ́ olùdásílẹ̀ rẹ̀. Ìràwọ̀ Rónkẹ́ kò tètè tàn àfi lọ́dún 2000 tí ó gbé sinimá àgbéléwò kan jáde tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Òṣòdì-Òké. Lọ́dún 2014, ó kán ságbo orin. In 2015, she released a single titled *Ori Mi* which featured 9ice.

## Àtòjọ díẹ̀ nínú àwọn sinimá-àgbéléwò rẹ̀

**Succubus* (2014)
**Asán Layé*
**Eèsù*
**Agbèrè Ojú*
**Return of Jenifa*
**Abeke Aleko*
**Abeke Eleko 2*
**Ajílodà*
**Àìmàsìkò Ẹ̀dá* (2006)
**Okùn Ìfẹ́ 2* (2004)
**Okùn Ìfẹ́* (2004)
**Àṣírí* (2002)
**Òṣòdì Òkè* (2000)

## Àwọn Ìtọ́kasí
Àtòjọ ohun mímu afúnilókun (Energy drinks)

**Ohun mímu afúnilókun** ohun mímu tí wọ́n pèsè láti ara àwọn èròjà oríṣiríṣi. Àwọn Ohun mímu afúnilókun yí lè jẹ́ coffee,  ẹlẹ́rìndòdò bí  Coca-Cola, Mountain Dew, 
Pepsi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Àtòjọ wọn

Àwọn ìtọ́kasí
Mercy Johnson

**Mercy Johnson Okojie** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1984 (28th August 1984)jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Sinimá àgbéléwò èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Ìgboò ni Mercy Johnson máa ń kópa tí ó sìn gbajúmọ̀ nínú wọn.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Mercy Johnson-Okogie jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Okene ní ìpínlẹ̀ Kogi, ṣùgbọ́n Èkó ni wọ́n bíi sí, jagunjagun orí omi ni bàbá rẹ̀, Ọ̀gbẹ́ni Daniel Johnson, orúkọ ìyá ni Elizabeth Johnson. Mercy bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ni ìlú Calabar ní ìpínlẹ̀ Cross River. Ó tún kàwé ni ìpínlẹ̀ Èkó bákà náà nígbà tí ìṣe gbé àwọn òbí rẹ̀ wà sí Èkó. Bẹ́ẹ̀ náà ló kàwé ni Port Harcourt, ní ìpínlẹ̀ Rivers.

## Àtòjọ díẹ̀ nínú àwọn sinimá-àgbéléwò rẹ̀

## Àtòjọ àwọn àmìn ẹ̀yẹ tí ó gbà àti àwọn tí ó díje fún

## Àwọn Ìtọ́kasí
Kanayo O. Kanayo

**Anayo Modestus Onyekwere** (tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Kanayo O. Kanayo**, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹta ọdún 1962 (March 1, 1962) ni ìlú Mbaise, ní Ìpínlẹ̀ Imo,lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà  jẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Gbajúmọ̀ rẹ̀ lágbo òṣèré tíátà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ tí ó fi gba àmìn ẹ̀yẹ Academy Award òṣèré sinimá àgbéléwò olú-ẹ̀dá-ìtàn tí ó dára jù lọ  lọ́dún 2006.

## Akitiyan rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré

Ọdún 1992, Kanayo bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún nínú eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *[[Living in Bondage]]*. Kanayo has starred in over 100 films. Ní báyìí, ó jẹ́ aṣojú àjọ àgbáyé, United Nations ó sìn tún gbà àmìn ẹ̀yẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, MFR.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Ṣẹ́gun Ògúngbè

**Ṣẹ́gun Àkànní Ògúngbè** tí wọ́n bí ní ọgbọ̀n ọjọ́, kẹta jẹ́ gbajúmọ̀ oṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Akin Ògúngbè

**Akin Ògúngbè** tí wọ́n bí ní ọdún 1934 tí ó sì kú ní oṣù kọkànlá ọdún 2012 jẹ́ òṣèré orí ìtàgé, adarí eré orí ìtàgé àti agbéréjáde. Ọmọ rẹ̀ ni gbajúgbajà òṣèré, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ṣẹ́gun Ògúngbè 

## Ìgbà èwe àti ááyan ìkẹ́kọ̀ọ́

A bí ní ọdún 1934 ní ìlú Abẹ́òkúta tí ó jẹ́ olú ìlú ìpínlè Ògùn ní apá gúúsù ìwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó sì kú ní oṣù Kejìlá ọdún 2012. Ó ń gbé ní ọ̀dọ̀ ìyá ìyá rẹ̀ níbi tí ó ti ń kọ́ iṣẹ́ télọ̀. "A terrible life" ni eré orí ìtàgé àkọ́kọ́ rẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ nínú eré náà ni "bàbá ìbejì" Ó ti jẹ́ akópa, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò rẹpẹtẹ bí i ìrèké oníbùdó àti 50-50, ní ọdún 1990 tí òṣèré apanilẹ́rìn-ín Bọ́lájí Amúṣan-án kópa nínú rẹ̀.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Edirne

**Edirne** je ilu ni Ariwa iwo oorun orile-ede Turki. Ni bi odun 16 century ni Mosalasi Selimiye di kiko lati owo ayaworan ile kiko, Mimar Sinah. Awon ohun ona ati ti eso ti orileede naa ati ti musulumi je ohun afihan fun gbogbo eniyan eleyi ti o ti bere lati isejoba Ottoman. Mosalasi Uç Serefeli eleyi ti kiko re waye lati  odun 15th century, fi egbe tii ile iko ohun ona si yi.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Túrkì
Matthew Asimolowo

**Matthew Ashimolowo** ti wọ́n bí ni ọdun 1952 osu keta, jẹ́ olusho aguntan ati oludari  kingsway international Christian.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ashimolowo yipada si Kristiẹniti lati inu Islam ni ọmọ ọdun 20 lẹhin iku baba rẹ ṣaaju ki o forukọsilẹ pẹlu ile-iwe Bibeli.Forbes ifoju idiyele iye apapọ Ashimolowo ni o wa laarin $ 6-10 milionu.

Awọn akọọlẹ lododun KICC jẹrisi pe o gba owo-ori lododun ti £ 100,000 ṣugbọn ọpọlọpọ awọn ohun-ini rẹ wa lati tita ti iwe-akọọlẹ Kristiẹni ati awọn akọọlẹ lati ile-iṣẹ media rẹ, Matthew Ashimolowo media £100,000

## Àwọn àìṣedédé ti owó ìṣúná
a ṣe iwadii igbimọ ifẹ-ọfẹ rẹ.Ijabọ naa pari pe iwa aiṣedede to dara ati aiṣedeede wa ni iṣakoso ti ifẹ. Ni ipele kutukutu ninu iwadii naa, o gbero pe awọn ohun-ini oore naa wa ninu ewu, ati pe o yọ iṣakoso kuro ninu awọn olutọju ti o wa tẹlẹ ati  ati iṣakoso kuro ninu awọn olusẹto ti o wa tẹlẹ ki o fi si ọwọ awọn ile-iṣẹ ti ita ominira (iṣiro ati iṣe adaṣe itọju ijumọsọrọ KPMG), ẹniti o ṣe ilana awọn ọran alaanu.

Iroyin na rii pe:

 *aṣiṣe nla ati aṣiṣe ṣiṣakoso ni iṣakoso ti Oore (apakan 21)

*o jẹ iduro fun yiyan awọn sisanwo ati awọn anfani si ararẹ ati iyawo rẹ Yemisi, lapapọ lapapọ £ 384,000 (apakan 11).

## Àwọn ìtọ́kasí
Bolaji Amusan

**Bọ́lájí Amúṣàn-án** tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Mr. Látìn** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 1966 (October 15th, 1966) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá ti ìlú Gbọ̀ngán ni Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà .

## Ìgbà èwe àti aáyan ìṣe tíátà rẹ̀

Ìlú kan tí ó ń jẹ́ Gbọ̀ngán ni wọ́n bí ní Bọ́lájí Amúṣàn-án sí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 1966. Gbọ̀ngán jẹ́ olú-ìlú Ìjọba ìbílẹ̀ Ayédáadé ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.  Ó fẹ́
Ìyàwó rẹ̀ Rónkẹ́ Amúṣàn-án lọ́dún 1999  wọ́n bímọ méjì fún ara wọn. MR. Látìn bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 1988, lọ́dún 1992 ni ó kópa pàtàkì nínú eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "50 50". Àgbà òṣèré sinimá àgbéléwò àti Akin Ògúngbè ni ó kọ sinimá náà. Lọ́dún 1989 ló dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò tí wọ́n ń pè ní ANTP. 
Láti ìgbà náà, Bọ́lájí Amúṣàn-án tí kópa nínú àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá. Ipa aláwàdà ni ó sáàbà máa ń kó jùlọ. Òun ní Alága àti olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ Mr. Latin TV àti Mr. Latin Foundation.

## Àtòjọ díẹ̀ nínú àwọn sinimá-àgbéléwò rẹ̀
*50-50 (1992)
*Ebun Igbeyawo (1996)
*Faworaja (1999)
*Nnkan Olomoba (2000)
*Talo n gbemu (2001)
*Eegun Mogaji
*Obajobalo
*Mr President 
**Òfin mósè* (2006).
*Ile Itura (2007)
**Baba Insurance* (2009),
**Ise onise* (2009)
*Baba Gomina

## Àwọn Ìtọ́kasí
Mọ́sà

**Mọ́sà** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn omi lẹgbẹ óńjẹ ìbílẹ̀ ní ilẹ̀ Nàìjíríà. 
## Ìwúlò Mọ́sà gẹ́gẹ́ bí ọ́ńjẹ ìbílẹ̀
Ní pàtó, jíjẹ ni mọ́sà wà fún. Àmọ́,àwọn ènìyàn ma ń lòó fún sàráà ṣíṣe fún àwọn Òkú ọ̀run, nípa fífún àwọn atẹ́wọ́ gbọrẹ. Wọ́n tún ma ń lo òun àti Àkàrà láti fi ṣọdún Egúngún. 
## Bí wọ́n ṣe ń jẹ Mọ́sà
Wọ́n ma ń jẹ mọ́sà pẹ̀lú Ṣúgà, Ẹ̀wà àti onírúurú ohun mímu gbogbo tí ó bá wuni.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Fèrèsé

## Kini Fèrèsé?

File:Window of the house with number 17 on strada Mântuleasa, from Bucharest (Romania).jpg
File:Very beautiful window of the house with no. 3 on Cristofor Columb street in Bucharest (Romania).jpg
File:Window of a very beautiful Gothic Revival house on the Jean-Louis Calderon street from Bucharest (Romania).jpg
File:P1300843 Paris X rue de Paradis n18 detail rwk.jpg
File: Chartres RosetteNord 121 DSC08241.jpg


**Fèrèsé** jẹ́ ọ̀kan lára ẹ̀yà Ilé tí ó ma ń wà ní àárín ògiri méjì ilé. Ósì tún lè jẹ́ gíláàsì tí a fi sí ara ọkọ̀ láti lè jẹ́ kí òye, ohùn, tàbí afẹ́rẹ́ ó wọlé. 
thumb|fèrèsé 
## Ìyátọ́ fèrèsé ayé òde òní àti ayé àtijọ́
Láyé àtijọ́, ọ̀pọ̀ àwọn fèrèsé ló ma ń jẹ́ Pákó tí a figi ṣe, pàá pàá jùlọ ilé tí àwọn aláìní ma ń gbé ni wọ́n ma ń fi páànù àlòkù ṣe fèrèsé tàbí lẹ̀kùn. Ṣùgbọ́n láyé òde òní, àwọn gíláàsì tí ó ń dán gbinrin ni wón ma ń lò láti fi ṣe fèrèsé. 
## Ìwúlò Fèrèsé
Fèrèsé wù lò láti jẹ́ kí afẹ́fẹ́ ó wọlé yálà nígbà oru, ó sì yan ma  ń jẹ́ kí a sa fún òtútù lásìkò òjò, ọyẹ́, àti ọgìnìntì 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Rótìmí Akérédolú

**Olúwarótìmí Ọdúnayọ̀ Akérédolú**, SAN, or **Rótìmí Akérédolú**, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù keje ọdún 1956 (21st July 1956) jẹ́ òṣèlú, agbẹjọ́rọ̀ àti Gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó lọ́wọ́lọ́wọ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ,  Ó jẹ́ amòfin-àgbà SAN tí ó ti joyè alága àwọn amọ̀fin Nigerian Bar Association lọ́dún 2008. Kí ó tó di Gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó, ó jẹ́ ọ̀kan lára olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ amọ̀fin, Olujinmi & Akeredolu, a Law Firm he co-founded with Chief Akin Olujinmi, a former Attorney General and Minister for Justice in Nigeria. Ó gbapò ìṣèjọba ìpínlẹ̀ Oǹdó lọ́wọ́ Gómìnà-àná ti ìpínlẹ̀ náà, Olúṣẹ́gun Mimiko

## Àwọn Ìtọ́kasí
Julius Àràbà

**Julius O. Àràbà** jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórin tí ó di orin Jùjú mú tí wọ́n sì gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní àsìkò tirẹ̀. Òun ati àwọn bí Àkànbí Wright, Victor Ọláìyá jọ jẹ́ olórin jùjú lásìkò náà. Nínú iṣẹ́ orin rẹ̀, ó ṣalábàápàdé Àkànbí Wright tí ó ràn an lọ́wọ́ nípa ìmọ̀ràn àti ìtọ́ni lórí iṣẹ́ tí ó yàn láàyò. Ẹ̀wẹ̀, Àràbà jẹ́ ẹni tí ó kọ́ ògbóntagì olórin Jùjú Fatai Rolling Dollar níṣẹ́ orin jùjú kíkọ. 

## Àwọn ìtọ́kasí
B S Hùndéyín

**B S Hùndéyín** tí wọ́n bí ní oṣù kẹta ọdún 1934 jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú àti olùkọ́ ọmọ bíbí Ògù láti ìlú Badagry ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Nígbà ayé rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́, olùkọ́-àgbà, kọmiṣọ́nnà ní ìpínlẹ̀ Èkó àti àgbà òṣèlú. 

## Àwọn Ìtọ́kasí