Henry Okah

**Henry Okah** (ti a bi ni ọdún 1965, Ìpínlè Eko, ni orílè-èdè Nàìjíríà  ) ni a ro pe o jẹ olórí jagunjagun Nàìjíríà  ti Movement for the Emancipation of Niger Delta (MEND), eyiti o jẹ ko di mimọ wípé ohùn ko. 

## Akopọ
MEND jẹ  okunfa fun ikọlu awọn ile-iṣẹ èpò ti n ṣiṣẹ ni agbègbè Niger Delta nigbagbogbo nipasẹ lilo ipakokoro, ija ija tàbí jini gbé awọn oṣiṣẹ epo ajeji. Àfojúsùn àwọn ọlọ̀tẹ̀ náà ni láti sọ ọ̀rọ̀ èpò rọ̀bì nílẹ̀ Niger Delta ki o dórí kodò, tí àwọn ọlọ̀tẹ̀ náà sọ pé àwọn ń fìyà jẹ àwọn aráàlú. MEND kéde ìdásílẹ̀ rẹ ni ibẹrẹ ọdun 2006 pẹlu ọpọlọpọ awọn ikọlu l'ori awọn amayederun èpò ni orílè-èdè Nàìjíríà ti o ti dín  ìṣe  ojúmọ́ kan kù  pẹ̀lú idamẹrin.  bakannaa ìpolongo lórí  èrò  ayélujára ti o ni ilọsiwaju ti o kan awọn atẹjade ifiweranṣẹ imeeli láti ṣe déédéé pẹlu ikọlu náà.  MEND ṣẹda awọn akọle ni orílè-èdè  Nàìjíríà nígbàtí o kéde pe yoo kópa ninu awọn ìjíròrò àlàáfíà, ti wọn ba jẹ alárinà nipasẹ Alákóso Amẹrika tẹlẹ Jimmy Carter tàbí oṣere George Clooney .  O tun sọ pe àjò náà n gbèrò láti  jẹ  kí  ogún  o mí lẹhin gbígba “ẹbẹ” nipasẹ Alakoso AMẸRIKA Barrack Obama, ẹnití o sẹ pe o ṣe afilọ ni ibẹrẹ. 

Wọ́n mú Okah ní Àǹgólà tí wọ́n sì kó lọ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní oṣù kejì ọdún 2008, wọ́n sì fi ẹ̀sùn méjìlélọ́gọ́ta [62] kàn tí wọ́n bí  ìwà ọ̀tẹ̀, ìpániláyà, ohun ìjà tí kò bófinmú  àti gbígbé ohun ìjà ogun, pẹ̀lú àwọn agbẹjọ́rò tí wọ́n ń wá ìjìyà ikú.  O ni oun n ṣe asiwaju awọnolùgbé àgbègbè  Delta ti wọn ko ni ẹtọ, ti wọn riànfàní  diẹ nínú èpò ti wọn n jáde labẹ wọn.  Agbẹjọro Okah, Femi Falana, sọ pe ijọba Nàìjíríà fẹ láti ra pẹlu, nípa fífún ni nin ọpọlọpọ awọn bulọọki epo, botilẹjẹpe o kọ.  Ìwádìí náa, èyítí o bẹrẹ ni Oṣu Kẹrin ọdun 2008, wáyé ni ikọkọ, nit'ori Alakoso Umaru Yar'Adua sọ pe “yoo ṣe ààbò orilẹ-ede”.   Awọn agbẹjọro fún Okah sọ pe Ìwádìí pipade jẹ iruko awọn ẹtọ rẹ àti beere lọwọ ile-ẹjọ gíga kan lati yi ìpinnu náà padà. 

Ni ìdáhùn, ni Oṣu Karun ọjọ 26, ọdun 2008, MEND kọlu ọ̀pọ̀ opa èpò  Royal Dutch Shell ni àgbègbè Delta, o sọ pe o ti pa awọn ọmọ ogún Nàìjíríà 11.  Lákòókò ti ijọba orilẹede Nàìjíríà jiyàn iku náà, owó èpò  gbéra  sókè si $1 lórí awọn ọja àgbáyé láàrin awọn wákàtí ti ikọlu náà.  Imeeli kàn làti ọdọ MEND kilo “awọn ikọlu [wọn]… jẹ igbẹsan si imuni ti ko wúlò ti ko sì bá òfin mún.” 

Ni Oṣu Keje, ọdun 2009, agbẹjọro Okah kéde pe òun gbà ìdáríjì  kàn, èyítí ijọba orílè-èdè Nàìjíríà ti fun èyíkéyìí ọlọtẹ ti o fẹ láti fi ohùn ìjà sílẹ, ni igbiyanju láti fòpin si ikọlu ti ile-iṣẹ epo.  Oṣiṣẹ MEND àgbà "Gbogbogbo" Boyloaf sọ pe, ti Okah ba ti tu silẹ, ajo náà yòò fi ọwọ rẹ silẹ nitõtọ. Jomo Gbomo, agbẹnusọ fún ajọ náà, ṣe atilẹyin ìpinnu Okah, nit'ori ìlera rẹ ti kùnà.  Sibẹsibẹ, awọn olùdarí MEND mìíràn sọ pe wọn yóò kọ ìdáríjì náà.  Ni Oṣu Keje Ọjọ 13, Ọdun 2009, Adajọ Mohammed Liman kéde pe Okah gbà itusilẹ, o sọ fun u ni ènìyàn pe: “Lẹhin ti atunyẹwo òhun ti agbẹjọro gbogbogbo sọ, o ti di èniyàn ọfẹ ni àkókò yíì.” 

Okah ni wọ́n tun mú ni ìlú Johannesburg ni Satidee, Oṣu Kẹwa ọjọ 2, lẹyin ikọlu Ọjọ òmìnira Nàìjíríà ti ọdun 2010 ti o pa ènìyàn méjìlá. O "so pe oun ko mọ nkankan ti èyíkéyìí ninu àwọn bombu wọnyi."

Ni ọjọ Mọnde, ọjọ kọkanlelogun oṣu Kínní, ọdun 2013, ile-ẹjọ kàn ni orílè-èdè South Áfíríkà da Okah lẹbi ẹsun 13 ti ipanilaya, pẹlu awọn bombu ti o pa ènìyàn 12 ni Abuja ni Oṣu Kẹwa Ọjọ 1, Ọdun 2010. Nígbàtí o ṣe  idajọ náa, Adajọ Nels Claassen sọ pe, "Mo ti wa si ìpárí pe ìpínlè náa ṣe àfihàn láìsí iyèméjì ti o jẹbi ẹsun náà."  Okah jẹ ẹwọn ọdun 24 ati pe o n ṣiṣẹ idajọ yii lọwọlọwọ ni Ile-iṣẹ Atunse Ebongweni ni Kokstad, South Africa. Ni gbogbo ìgbà idajọ náà o jẹ alaimọ rẹ, o sọ pe idajọ náa jẹ àbájáde ti kíkọ atilẹyin ti Ààrẹ Nàìjíríà Goodluck Jonathan ati awọn ẹsun pe awọn ikọlu Ọjọ Ominira Oṣu Kẹwa 1st ti waye nipasẹ awọn olori làti Northern Nàìjíríà. 

Lẹhin igbejọ ile-ẹjọ kan ni Oṣu Kẹta Ọjọ 7, Ọdun 2018, Charles Okah, arakunrin rẹ, jẹbi pe o ṣe akoso ikọlu ọjọ ominira ati pe o jẹ idajọ ikú gbere.

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1965