open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rebeca Gyumi

**Rebeca Z. Gyumi** ni olùdásílẹ̀ àti olùdarí àgbà fún Msichana Initiative, NGO kàn ti owá ní  orílè-èdè Tanzania tí ó ní èrò láti fún àwọn ọmọbirin ni àgbàrá nipasẹ ètò ẹkọ, àti làti kojú awọn ipenija gbòógì nípa ẹtọ ẹkọ awọn ọmọ obìnrin. O ti ṣiṣẹ fún ìgbà diẹ bí ọdun 8 pẹlu ìlẹ̀ṣẹ̀ Femina, pẹ̀lú ìfojúsùn fún awọn ọdọ, o ṣiṣẹ́ gẹgẹbi sọ̀rọ̀ sọ̀rọ̀ lórí tẹlifisiọnu ati alágbàwí fún awọn ọdọ.

## Ìgbésí ayé ìbéèrè àti ẹ̀kọ́
A bi i ni ìlú Dodoma, ní orílè-èdè Tanzania, ní bìtì o ti bẹrẹ ẹkọ rẹ ni Ilé-ìwé alakọbẹrẹ Mazengo. O tẹ̀síwájú ẹkọ rẹ ní Ilé-ìwé giga Kikuyu Day ni Dodoma, ṣáájú ki o tó lọ si Ilé-ìwé giga Kilakala ní ìlú Morogoro . Lẹhinna o kàwé gba ìwé-ẹ̀rí nípa ofin ni Yunifásítì ti Dar es Salaam, èyítí o ti parí ẹkọ.

## Ìṣẹ́
Gyumi jẹ́ agbẹjọ́rò àti olùdásílẹ̀ àti olùdarí àgbà ní Msichana Initiative, àjọ NGO kan ní orílè-èdè Tanzania tí ó ń gbìyànjú láti fún àwọn ọmọbìnrin ní agbára nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ wọn, àti láti kojú àwọn ìpèníjà tí ó ń dín ẹ̀tọ́ ẹkọ ọmọbìnrin kù. Gyumi bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ pẹ̀lú Femina ní ọdún 2008, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ń ṣe iṣẹ́ lórí tẹlifíṣọ̀n àti gẹ́gẹ́ bí agbẹjọ́rò àwọn ọ̀dọ́.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ

## Àwọn Ìtọ́kasí
Helen Taft

**Helen Louise Taft** (ìbí **Herron**; June 2, 1861 - May 22, 1943) jẹ́ ìyàwó Ààrẹ Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti 1909 sí 1913 gẹ́gẹ́ bí ìyàwó Ààré William Howard Taft.

## Ìgbà èwe àti ìgbéyàwó rẹ̀
Wọ́n bí Helen Herron ní ọjọ́ kejì oṣù kẹfà, ọdún 1861, ní Cincinnati, ọmọ kẹrin nínú àwọn ọmọ mọ́kànlá.

Wọ́n bí i sí ìdílé tí wọ́n ti sopọ̀ mọ́ ìṣèlú ní Ohio, ó ní ìfẹ́ sí ìṣèlú, ó sì pinnu nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún pé òun fẹ́ di obìnrin ààrẹ orílè-èdè.  

Herron fẹ́ Taft ní ọdún 1886, ó sì tọ́ ọ sọ́nà jálẹ̀ gbogbo iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀, ó sì fún un níṣìírí láti gbé àwọn ìgbésẹ̀ tí yóò mú un sún mọ́ ààrẹ. Ó tẹ̀lé ọkọ rẹ̀ lọ sí Philippines ní ọdún 1900, ó sì di olókìkí ní Manila, ó sì ń ṣe àfikún sí àjọṣepọ̀ US àti Philippines. Nígbà tí wọ́n yan ọkọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Akọ̀wé Ogun, ó kó ipa pàtàkì nínú yíyí i lérò padà láti díje fún ààrẹ ní ìdìbò ọdún 1908 àti ṣíṣe àwọn ìbáṣepọ̀ tó yẹ láti rí i dájú pé ó ṣe àṣeyọrí. 

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin ààrẹ, Taft ní ipa nínú ọ̀ràn ìṣèlú ààrẹ, ó máa ń jókòó sí ìpàdé déédéé, ó sì máa ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdámọ̀ràn ọkọ rẹ̀ tí ó sún mọ́ ọn jù. Ó ní ipa tó lágbára lórí ìpinnu ààrẹ, ó ń sọ àníyàn rẹ̀ nígbà tí kò bá fara mọ́ ọn, ó sì ń fi èrò rẹ̀ hàn lórí yíyàn ààrẹ.

Ó tún ṣé àtúntò àwọn òṣìṣẹ́ àti àwọn ohun èlò ilé ní Ilé Ààfin. Nípa ìmísí àwọn ìrírí rẹ̀ ní Philippines, ó yí pápá oko funfun ilé White House padà sí ibi gbogbogbòò tí ó máa ń ṣe àfihàn àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ déédéé. Ipinnu rẹ̀ láti gbin igi ṣẹ́rí sí ọgbà ìtura náà yọrí sí rere, èyí sì mú kí ó gbajúmọ̀ láàárín àwọn arìnrìn-àjò. Ipa Taft gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin àgbà jẹ́ àrùn kékeré ní oṣù méjì lẹ́yìn ìgbà tí ó wà ní ipò rẹ̀, ó dín ìrìn àjò rẹ̀ kù pátápátá, ó sì fi í sílẹ̀ kúrò ní iṣẹ́ fún ọdún kan nígbà tí ó ń gbádùn díẹ̀.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ lẹ́yìn gẹ́gẹ́bí olóṣèlú àti ikú rẹ̀
Nígbà tí Ààrẹ Taft ní ìtura pé àkókò rẹ̀ ti parí, Helen Taft bínú nípa ìpàdánù rẹ̀ fún àtúndìbò. Ó dúró ní ìtara lẹ́yìn tí ó fi Ilé Ààrẹ sílẹ̀, ó ń ṣètìlẹ́yìn fún Red Cross nígbà World War I, tí ó ń kópa nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà.

Ó kú ní ọdún 1930, wọ́n sì sin ín sí ẹ̀gbẹ́ ọkọ rẹ̀ ní Itẹ́ òkú Arlington National lẹ́yìn ikú rẹ̀ ní ọdún 1943.

## Àwọn ìtọ́kasí
Mary Harrison McKee

**Mary Scott McKee** (orúkọ ìbí **Harrison** ; April 3, 1858 – October 28, 1930) ni obìnrin àkọ́kọ́  ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lábẹ́ baba rẹ̀, Benjamin Harrison . Ó gbé ní Ilé Ààrẹ nígbà tí baba rẹ̀ wà ní ipò ààrẹ, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ fún ìyá rẹ̀, Ààrẹ Àkọ́kọ́ Caroline Harrison. Ó di obìnrin àkọ́kọ́ lẹ́yìn ikú ìyá rẹ̀ ní oṣù kẹwàá ni ọdún 1892, ó sì dúró ní ipò yẹn títí di ìgbà tí bàbá rè parí ìjọba rẹ̀.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Mary Harrison ní April 3, ọdún 1858, ní ìlú Indianapolis, láti inú ìdílé Benjamin Harrison àti Caroline Harrison. Ó lọ sí iléèwé ìkọ́kọ́ nígbà tó wà lọ́mọdé, àmọ́ ìyá rẹ̀ kọ́ ọ ní kíláàsì pítáọ̀ọ́ọ̀lù àti fífi àwòrán ṣe àwòrán.

Ó lọ síléèwé. Nígbà tí wọ́n yan bàbá rẹ̀ sí Sénátì Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ó dara pọ̀ mọ́ ọn ní Washington, D.C.

Harrison ló ń ṣe ìgbéyàwó níbi ìgbéyàwó àbúrò rẹ̀, J. Robert McKee sì ń gbéṣẹ́. Harrison àti McKee ṣègbéyàwó ní November 5, 1884.

Ní March 15, ọdún 1887, Mary McKee bí ọmọkùnrin rẹ̀ kan tó ń jẹ́ Benjamin Harrison McKee. Nígbà tí bàbá rẹ̀ di olóṣèlú nínú ìdìbò ààrẹ ọdún 1888, McKee dá sí iṣẹ́ ìpolówó ọjà, ó sì ń ran ìyá rẹ̀ lọ́wọ́ láti bójú tó ọ̀ràn ìpolówó òjà. Iṣẹ́ tó ń ṣe gẹ́gẹ́ bí ìyá dín ìyínilára tó ní nínú ìgbòkègbodò náà kù nítorí pé ó bí ọmọbìnrin kan, Mary Lodge McKee, ní July 4, 1888.

## Ìgbàtí wọ́n ń gbé ní White House
Nígbà tí bàbá wọn di ààrẹ, McKee ran ìyá rẹ̀ lọ́wọ́ láti bójú tó àwọn iṣẹ́ àlejò rẹ̀ àti láti bójú tó lẹ́tà tó ń gbà. Ó sábà máa ń gba àwọn àlejò sí Ilé Ìbílẹ̀ nígbà tí ìyá rẹ̀ àti ọmọ ẹ̀gbọ́n rẹ̀ bá ti ń ṣe bẹ́ẹ̀. Nígbà tó ń bá ìyàwó àbúrò rẹ̀ ṣiṣẹ́, ó ṣètò ètò orin fún Ilé-Ibí-Oòduà. 

Nígbà tí ìyá rẹ̀ ṣàìsàn, McKee gba ojúṣe ipò náà gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú. Èyí fa awuyewuye díẹ̀, nítorí pé ìyàwó kejì àti ìyàwó ọ̀gá àgbà rò pé àwọn tóótun láti ṣojú fún ayaba. 
Nígbà tí ìlera ìyá rẹ̀ ń dín kù, McKee àtàwọn ará ilé mìíràn jókòó sí ibùsùn rẹ̀.

Caroline Harrison kú ní October 25, 1892, McKee sì gba iṣẹ́ tó kún fún ìgbòkègbodò tó jẹ́ olùgbàlejò ilé-ìríran funfun.

## Ikú rẹ̀
McKee wà pẹ̀lú bàbá rẹ̀ lẹ́yìn tó kúrò ní White House, ó sì pa dà sí Indianapolis níbi tí wọ́n ti jọ ṣiṣẹ́ láti tún ilé wọn ṣe. Ó tún bá a rìnrìn àjò nígbà tó di ààrẹ. Ó bínú nígbà tí bàbá òun tún ṣègbéyàwó ní ọdún 1896, nígbà tó sì yan ọmọ àbúrò ìyàwó òun, Mary Dimmick láti di aya òun. 

McKee kò fara mọ́ bàbá rẹ̀ títí tó fi kú ní 1901. Ó kú ní Connecticut, ní October 28, 1930.

## Àwọn ìtọ́kasí
Caroline Harrison

**Caroline Lavinia Harrison** (orúkọ ìbí rẹ̀ jẹ́ **Scott** ; Oṣù Kẹ̀wàá 1, 1832 – Oṣù Kẹ̀wàá 25, 1892) jẹ́ olùkọ́ orin ará Amẹ́ríkà, olórin, àti ìyáàfin àkọ́kọ́ Amẹ́ríkà láti ọdún 1889 títí di ìgbà ikú rẹ̀ ní ọdún 1892. Ó fẹ́ Ààrẹ Benjamin Harrison, òun sì ni ìyàwó kejì àkọ́kọ́ tó kú nígbà tó wà ní ipò.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé àti ìgbéyàwó rẹ̀
Wọ́n bí Caroline Lavinia Scott ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 1832 ní Ohio láti ọ̀dọ̀ àwọn olùkọ́. Bàbá àgbà rẹ̀ ni olùdásílẹ̀ ìjọ Presbyterian àkọ́kọ́ ní Amẹ́ríkà, ó sì ní àwọn arábìnrin méjì àti àwọn arákùnrin méjì. Ìdílé náà kó kúrò ní ìlú ìbílẹ̀ wọn sí Cincinnati.

Àwọn òbí rẹ̀ jẹ́ olùtìlẹ́yìn fún ẹ̀kọ́ àwọn obìnrin, wọ́n sì rí i dájú pé ó gba ẹ̀kọ́ tó dára. Nígbà tí ó wà ní Cincinnati, Caroline lọ sí ilé ìwé àwọn ọmọbìnrin tí baba rẹ̀ dá sílẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ni.

Caroline bẹ̀rẹ̀ ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú Benjamin Harrison, ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ baba rẹ̀. Wọ́n fẹ́ ara wọn ní ọdún 1852, wọ́n sì ṣe ìgbéyàwó ní ọjọ́ ogún oṣù kẹwàá, ọdún 1853, pẹ̀lú baba Caroline tí ó ń ṣe àkóso rẹ̀.

## Nípa ìdílé rẹ̀ àti ìgbésí ayé òṣèlú rẹ̀
Wọ́n bí ọmọ mẹ́ta, méjì nínú wọn sì wà láàyè títí wọ́n fi dàgbà.

Wọ́n ń ṣiṣẹ́ ní ṣọ́ọ̀ṣì Presbyterian, ó sì tilẹ̀ ń lu dùùrù.

Harrison ní àwọn àkókò ìdánìkanwà àti ìsoríkọ́ nígbà tí ọkọ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀, nítorí pé ó sábà máa ń wà níbẹ̀. Èyí burú sí i nígbà tí Ogun Abẹ́lé bẹ̀rẹ̀, nígbà tí Caroline àti Benjamin fẹ́ ran lọ́wọ́ nínú ogun náà. Caroline dara pọ̀ mọ́ àwùjọ àwọn olùyọ̀ǹda ara-ẹni kan. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ lẹ́yìn ogun náà, ó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìwé àti ìmọ̀ ọgbọ́n orí.

Benjamin tẹ̀síwájú láti máa lépa ìṣèlú lẹ́yìn ogun náà. Ó díje fún Gómìnà Indiana ní ọdún 1876 láìsí àṣeyọrí, wọ́n sì dìbò yàn án sí Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Amẹ́ríkà ní ọdún 1880. Lẹ́yìn ìdìbò rẹ̀, ìdílé náà kó lọ sí Washington, D.C. níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdámọ̀ràn fún iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀, ó sì ràn án lọ́wọ́ nínú ìpolongo òṣèlú rẹ̀. Wọ́n yan ọkọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, wọ́n sì búra fún un ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹta, ọdún 1889.

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Ó ni ẹrù iṣẹ́ láti ṣàkóso ìdílé ńlá wọn ní White House.

Ó tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ àánú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin, ó sì fún un ní àkókò díẹ̀ láti ṣètò àsè alárinrin kan. Ó ṣe àwọn àtúnṣe díẹ̀ sí àpèjẹ ààrẹ; Harrison dáwọ́ àṣà láti ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti gba ipò wọn dúró, ó sì tún dá ijó padà gẹ́gẹ́ bí àṣà tí ó wọ́pọ̀.

Harrison ṣe àtìlẹ́yìn fún ìgbésẹ̀ ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin nígbà tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí obìnrin ààrẹ. Ìmọ̀ràn rẹ̀ ló mú kí ọkọ rẹ̀ yan Alice Sanger sí iṣẹ́ White House, obìnrin àkọ́kọ́ tó wà ní ipò yìí. Ó tún ṣe àtúnṣe sí White House.

## Àìsàn àti ikú rẹ̀
Ní ọdún 1891, wọ́n ṣe àyẹ̀wò Harrison pé ó ní ikọ́ ẹ̀gbẹ. Bí ìlera rẹ̀ ṣé ń dínkù, ó fi iṣẹ́ rẹ̀ lé àwọn ẹbí rẹ̀ lọ́wọ́, pàápàá jù ọmọbìnrin rẹ̀ Mary. Èyí fa ìjà láàrin obìnrin kejì àti ìyàwó akọ̀wé ìpínlẹ̀, tí wọ́n rò pé àwọn tó yẹ fún ipò náà jù.

Ó fi Ilé Ààfin sílẹ̀, ó sì kú ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá, ọdún 1892, ọ̀sẹ̀ méjì ṣáájú ìdìbò tí ọkọ rẹ̀ kú.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìwé kíkà
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mary Arthur McElroy

**Mary McElroy** (orúkọ ìbí rẹ̀ jẹ́ **Arthur** ; Keje 5, 1841 – January 8, 1917) jẹ́ obìnrin ará Amẹ́ríkà tí a mọ̀ gẹ́gẹ́ bí arábìnrin Ààrẹ 21 ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, Chester A. Arthur, ẹni tí ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò (ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́) fún ìṣàkóso rẹ̀ (1881–1885). Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà nítorí pé ìyàwó Arthur, Ellen, kú ní ọdún méjì sẹ́yìn.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Mary Arthur ní ìlú New York, ọmọ tí ó kéré jùlọ nínú àwọn ọmọ mẹ́sàn-án.  

Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́, ó sì ní èrò láti di olùkọ́ nígbà tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa onírúurú ẹ̀kọ́. 

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Wọ́n yan arákùnrin rẹ̀ Chester gẹ́gẹ́ bí ààrẹ èkejì ní ọdún 1880, ó sì di ààrẹ nígbà tí James A. Garfield kú ní ọdún 1881. Ní oṣù kìíní ọdún 1883, Ààrẹ Arthur ní kí ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò ní Ilé Ààrẹ. Nítorí pé Arthur jẹ́ opó, kò sí obìnrin àkọ́kọ́ ní Ilé Ààrẹ fún ọdún àkọ́kọ́ ààrẹ rẹ̀. 

Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ààrẹ, ó ṣètò àti gbàlejò ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ayẹyẹ àwùjọ, ó sì bu ọlá fún àwọn Ìyáàfin Ààrẹ tẹ́lẹ̀ Julia Tyler àti Harriet Lane nípa bíbéèrè lọ́wọ́ wọn láti ràn án lọ́wọ́ láti gba àwọn àlejò ní .

## Ikú rẹ̀
Lẹ́yìn tí Arthur fi Ilé Ààfin sílẹ̀, McElroy dúró pẹ̀lú rẹ̀ ní Washington fún ọ̀sẹ̀ díẹ̀ kí ó tó lọ sí Albany. 

McElroy kú ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kìíní ọdún 1917, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùndínlọ́gọ́rin ní Albany.

## Àwọn ìtọ́kasí
Lucretia Garfield

**Lucretia Garfield** (tí a bí **Rudolph** ; April 19, 1832 – March 13, 1918) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti March sí September 1881, gẹ́gẹ́ bí ìyàwó James A. Garfield, Ààrẹ 20 ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
A bí Lucretia "Crete" Rudolph ní Ohio, ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹrin, ọdún 1832. Ọmọbìnrin oníṣẹ́ ọnà ni, òun sì ni àkọ́bí nínú àwọn ọmọ mẹ́rin.

Ó lọ sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ìwé, ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn sì jẹ́ ti baba rẹ̀. Rudolph sọ ìgbàgbọ́ rẹ̀ pé àwọn obìnrin lè ṣe àwọn iṣẹ́ wọn gẹ́gẹ́ bí ẹnìkọ̀ọ̀kan àti ní àwùjọ, àti pé wọ́n gbọ́dọ̀ gba owó oṣù kan náà fún iṣẹ́, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó fi àwọn ìgbàgbọ́ wọ̀nyí sílẹ̀ lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga.

Rudolph àti Garfield bẹ̀rẹ̀ sí ń fẹ́ ara wọn ní oṣù kọkànlá ọdún 1853, wọ́n sì ṣe ìgbéyàwó ní ọdún 1858. Ìgbà èwe wọn jẹ́ aláìlágbára, nítorí pé James máa ń wà níbẹ̀ nígbà gbogbo, ó máa ń bá àwọn obìnrin mìíràn lòpọ̀. Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín, wọ́n á bí ọmọ méje papọ̀, márùn-ún nínú wọn sì dàgbà. Nítorí pé ó ní ìmọ̀ tó ga gan-an nípa ìṣèlú Washington, Garfield jẹ́ olùdámọ̀ràn fún ọkọ rẹ̀ nígbà gbogbo, ó sì ràn án lọ́wọ́ nínú ìpolongo ààrẹ rẹ̀.

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Garfield di obìnrin àkọ́kọ́ ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹta, ọdún 1881, nígbà tí wọ́n fi ọkọ rẹ̀ sí ipò Ààrẹ Amẹ́ríkà.

Láìdàbí Lucy Webb Hayes, Garfield kò ní èrò tó lágbára nípa ìgbìmọ̀ amúniláradá, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í mu ọtí ní àwọn ayẹyẹ White House. 

Oṣù méjì péré lẹ́yìn ìgbà tí Garfield wà ní ipò Ààrẹ, ó kó àrùn ibà tó léwu sí ẹ̀mí rẹ̀. Ó sí dá ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ rẹ̀ dúró fún ìgbà díẹ̀ kí ó lè ṣe é fúnra rẹ̀. Ní ọ̀sẹ̀ mélòó kan lẹ́yìn náà, ní July 2,  Charles J. Guiteau sí ó yìnbọn fún ààrẹ.  

Láàárín oṣù mélòó tí wọ́n yín ọkọ rẹ̀ ní ìbọn, Lucretia wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ibùsùn James bí àìsàn tó ń ṣé sí ń burú sí. Bí Garfield ṣé ń bá a nìṣó láti máa gbé lórí ìpọ́njú ikú ọkọ rẹ̀ mú kí ọ̀pọ̀ èèyàn máa káàánú rẹ̀. Ààrẹ náà pàdà kú ní September 19, 1881.

## Ikú rẹ̀
Garfield kú nítorí àrùn ẹ̀dọ̀fóró ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹta, ọdún 1918, wọ́n sì sin ín pẹ̀lú ọkọ rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Lucy Webb Hayes

**Lucy Ware Hayes** (tí a bí ní **Webb** ; August 28, 1831 – June 25, 1889) ni ìyàwó Ààrẹ Rutherford B. Hayes, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1877 sí 1881.

## Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ìgbà èwe rẹ̀
Ọjọ́ kẹjọ oṣù August ọdún 1831 ni wọ́n bí Lucy Webb ní ìpínlẹ̀ Ohio. Ó ní àwọn àbúrò méjì tó dàgbà jùlọ, àwọn méjèèjì sì di dókítà.

Lọ́dún 1833, bàbá Lucy lọ sílé àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ nílùú Lexington, Kentucky, ó sì dá àwọn ẹrú kan sílẹ̀ tí àbúrò bàbá Lucy ti gba lọ́wọ́ wọn. Àìsàn tó ń fa àrùn jẹjẹrẹ ló ń ṣẹlẹ̀ nígbà yẹn, ó sì ń bójú tó àwọn aláìsàn. Kò pẹ́ sígbà yẹn ni àrùn ẹ̀gbà kú.

Lucy lọ sí Ohio Wesleyan College  ní ìpínlẹ̀ Ohio bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ò gba àwọn obìnrin sínú yunifásítì nígbà yẹn. Ní oṣù díẹ̀ lẹ́yìn náà, Lucy lọ sí Cincinnati Wesleyan Female College ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ níbẹ̀ ní ọdún 1850. Lucy kọ́ ẹ̀kọ́ tó dára fún obìnrin kan ní àkókò rẹ̀.

## Ìgbéyàwó rẹ̀
Lucy pàdé Rutherford B. Hayes ní Yunifásítì Ohio Wesleyan. Nígbà náà, Lucy jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìnlá, Rutherford sì jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélógún.

Ní ọdún 1851 nígbà tí Lucy jẹ́ ọmọ ọdún 19, ó tún padà bá Hayes. Wọ́n ṣe ìgbéyàwó ní ọdún 1852. Wọ́n sì bí ọmọ mẹ́jọ.

Nígbà tí ìròyìn nípa Ogun Abẹ́lé Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀, Lucy ṣètìlẹ́yìn fún ogun náà. Ó rò pé tí òun bá dúró pẹ̀lú àwọn ọmọ ogun obìnrin ní Fort Sumter ó ní òun kò ní dúró síbẹ̀., kò ní lè fi ara rẹ̀ sílẹ̀. Ìtara rẹ̀ fún Rutherford níṣìírí láti dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ológun.

## Ìṣèlú rẹ̀ àti bí Ìyá Àkọ́kọ́
Nígbà tí Rutherford ń sìn ní Ìgbìmọ̀ Àpapọ̀, Lucy bá a lọ sí Washington fún ìgbà òtútù tí wọ́n bá ń bára wọn ṣòfò, nígbà tí Rutherford di Gómìnà Ohio, Lucy sábà máa ń bá ọkọ rẹ̀ lọ sí ọgbà ẹ̀wọ̀n, ilé ìtọ́jú fún àwọn ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin, ilé ìwòsàn fún àwọn tó ń ṣiṣẹ́ abẹ́ ara, àti ilé fún àwọn adití àti adití.

Ó kópa pàtàkì nínú ìṣàkóso ọkọ rẹ̀, ó sì fún àwọn aṣòfin ìpínlẹ̀ náà ní owó tó pọ̀ sí i láti fi bójú tó ilé ìwé, ilé àwọn ọmọ òrukàn àti ilé ìtọ́jú àwọn tó ń bímọ.

## Ayaba Àkọ́kọ́ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Nígbà tí ọkọ rẹ̀ Rutherford ṣẹ́gun ìbò ààrẹ ní March 1, 1877, Lucy tẹ̀ lé e lọ sí White House 

Nígbà tí Rutherford ya ara rẹ̀ sí mímọ́, ipò obìnrin tó jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ ní ipò tó gbajúmọ̀ gan-an. Àwọn obìnrin òpìtàn tó ń gbé ní ìparí ọ̀rúndún kọkàndínlógún ló ń pọ̀ sí i, tí wọ́n sì ń lo àkókò wọn fún obìnrin àkọ́kọ́.

Lucy ni obìnrin àkọ́kọ́ tó gba ẹ̀kọ́ yunifásítì, àmọ́ ó kọminú sí ọtí líle nítorí pé kò sìn nínú Ilé-Ibí-Olú, ìyẹn sì jẹ́ ìpínyà ọkàn tó gbòde kan. Ó tún ti ṣèlérí fún àwọn ọmọ Áfíríkà Amẹ́ríkà.

## Ikú rẹ̀
Lẹ́yìn tí ọkọ rẹ̀ di ààrẹ, ọdún mẹ́jọ tó lò kẹ́yìn ni Lucy fi gbé ní Spiegel Grove. Ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn tí ó ní àrùn ọpọlọ, ó kú ní ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́ta, ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n Okudu kẹfà, ọdún 1889. Wọ́n gbé àsíá káàkiri orílẹ̀-èdè náà ní ìdajì ibi tí wọ́n ti ń bọlá fún un.

Rutherford kú ní ọdún mẹ́ta ààbọ̀ lẹ́yìn náà, wọ́n sì sin ín sí ẹ̀gbẹ́ ìyàwó rẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Deborah Adewale

**Deborah Adewumi Adewale** (tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún 1997) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù eré ìje àti olùgbèjà àwọn ọ̀dọ́ ní orílè-èdè Nàìjíríà. Ó ń díje nínú àwọn ìdíje eré ìje, títí bí 100 mítà, 200 mítà, àti 400 mítà, ó sì ti kópa nínú àwọn ètò tí a gbé kalẹ̀ láti fún àwọn ọmọbìnrin kékeré ní agbára ní orílè-èdè Nàìjíríà .
## Ìgbésí ayé ìbéèrè
A bí Deborah Adewale ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún 1997 ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ìròyìn nípa ẹ̀kọ́ àti ìtọ́jú rẹ̀ kò pọ̀ tó ní àwọn orí  ẹ̀rọ  ayélujára.
## Àwọn iṣẹ́ eré ìdárayá
Adewale jẹ́ ògbóǹtarìgì nínú àwọn ìdíje eré sísá. Gẹ́gẹ́ bí World Athletics ti sọ, ó ní àwọn eré ìdárayá tó tí ṣe dára jùlọ nínú:
*100 mita – 11.87 ìṣẹ́jú-àáyá
*Àwọn mítà 200 – ìṣẹ́jú-àáyá 24.06
*400 mita – 53.89 ìṣẹ́jú-àáyá

Ó tí kópa nínú ọpọlọpọ idíje awọn idije orílè-èdè Naijiria, pẹlu awọn ìdíje ti a ṣe ni papa ere ìdárayá Samuel Ogbemudia ni ìlù Benin.

## Àwọn Ìtọ́kasí
{Reflist}}
Rose Cleveland

**Rose Elizabeth Cleveland** (June 13, 1846 - November 22, 1918) jẹ́ òǹkọ̀wé àti olùkọ́ ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà. Ó di Ìyá àgbà fún Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1885 sí 1886, nígbà tí àbúrò rẹ̀ ọkùnrin tó ń jẹ́ Grover Cleveland tó ṣègbéyàwó lọ́dún 1886 di ààrẹ.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ní June 13, ọdún 1846, wọ́n bí Rose Elizabeth Cleveland ní Ìlú New York. Ọmọ kẹsàn-án àti ọ̀dọ́kùnrin kan tó jẹ́ ọmọ Reverend. Ìdílé rẹ̀ kó lọ sí orílẹ̀-èdè England.

Nígbà Ogun Àdúgbò Amẹ́ríkà, nígbà tí Cleveland wà lọ́mọ ọdún mẹ́rìnlá, gbogbo àwọn àbúrò rẹ̀ ti kúrò nílé, àyàfi àbúrò obìnrin rẹ̀ obìnrin tó ń jẹ́ Susan, tó jẹ́ ọmọ ọdún méjìdínlógún. Arákùnrin wọn Grover ló sanwó fún wọn láti lọ sí yunifásítì. Cleveland lọ sí Ilé Ẹ̀kọ́ Houghton láti ọdún 1864 sí 1866 ó sì kẹ́kọ̀ọ́ èdè Gíríìkì àti Látìn. Ó wá bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ lẹ́yìn tó parí ilé ìwé rẹ̀.

Àwọn arákùnrin Cleveland méjì, Frederick àti Louis, rì sínú òkun lọ́dún 1872 nígbà tí wọ́n wà nínú ọkọ̀ ojú omi kan.

Ọmọ ọkùnrin rẹ̀ tó ń jẹ́ Grover ni wọ́n yàn gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìlú New York lọ́dún 1882. Cleveland kọ̀wé pé òun ò ní kọ́ni nílùú New York City torí pé ó fẹ́ láti ràn án lọ́wọ́. Cleveland wà pẹ̀lú àbúrò rẹ̀ nígbà tó gbọ́ pé wọ́n ti yan òun gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, àmọ́ ó dúró tì í nígbà ìyàsímímọ́ ààrẹ rẹ̀.

## Ìṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Nígbà tí Grover di ààrẹ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọdún 1885, kò ní ìyàwó láti jẹ́ ìyáàfin, nítorí náà ó ní kí Cleveland ṣe iṣẹ́ náà. Ó gba ipò náà bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò nífẹ̀ẹ́ sí i rárá; ó fẹ́ràn ìgbésí ayé ẹ̀kọ́ ju ìgbésí ayé gbogbogbò lọ. Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú àwọn obìnrin àkọ́kọ́ ìgbà náà, Cleveland nìkan ló ní ẹrù iṣẹ́ fún àwọn ohun tó jẹ mọ́ ilé White House, títí kan ètò àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ gbogbogbòò. Ìlà ìgbàlejò ilé White House parí ní Cleveland. Arabinrin rẹ̀, Mary Hoyt, máa ń ràn án lọ́wọ́ nígbà míì.

Cleveland ní ìmọ̀ ju ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn obìnrin ìgbà ayé rẹ̀ lọ, ẹ̀kọ́ rẹ̀ sì ṣe ìrànlọ́wọ́ fún un ní Ilé Ààfin, níbi tí ìmọ̀ rẹ̀ nípa ìtàn àti èdè ti jẹ́ ohun ìní nígbà tí ó bá àwọn olórí láti gbogbo àgbáyé sọ̀rọ̀.

Cleveland ṣì ń ṣiṣẹ́ ní ìṣèlú. Ó ní èrò tó lágbára láti tẹ̀síwájú, ó sì tẹ̀síwájú láti sọ wọ́n nígbà tó ń ṣe gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́ tó fòfin de ọtí ní Ilé Ààrẹ. Cleveland ti gbèjà àwọn obìnrin, ó sì ti gbé ìgbésẹ̀ ní gbangba láti yan àwọn obìnrin.

## Ikú rẹ̀

Nígbà tí ó wà ní Ilé Ààfin, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olóòtú ìwé ìròyìn.

Nígbà tí Ogun Àgbáyé Kìíní bẹ̀rẹ̀, ó ran àwọn ọmọ ogun tó fara pa lọ́wọ́. Ní ọdún 1918, àrùn ibà ilẹ̀ Spain dé, àwọn obìnrin sì bá olórí ìlú ṣiṣẹ́ láti ṣètò ìdáhùn. Cleveland kó àrùn ibà, ó sì kú ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kọkànlá ọdún 1918.

## Àwọn ìtọ́kasí

## Ìwé kíkà
* 
* 
* 
*
Bridget Ibenero

**Bridget Ibenero** jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tó ń gbá bọ́ọ̀lù eré ìdárayá badminton, tó sì ń díje ní àwọn ìdíje tó wà ní ìpele kọ́ńtínẹ́ǹtì, títí kan ìdíje Badminton ti ilẹ̀ aláwò dúdú Áfíríkà.

## Ìṣẹ́
Ibenero ni o ṣoju fún orílè-èdè Nàìjíríà nínú awọn eré ìdíje badminton káríayé ni awọn ọdún 1990 àti ibẹrẹ ọdun 2000.

Nínú ìdíje eré Badminton ti ilẹ̀ >>Áfíríkà]], ó díje ní oríṣìíríṣìí ẹ̀ka bíi ti àwọn obìnrin tí kò ní ìdíje, ti àwọn obìnrin tí kò ní ìdíje, àti ti àwọn obìnrin tí kò ní ìdíje. Nínú ìdíje Badminton ti ilẹ̀ Áfíríkà tí a ṣe ní ọdún 1996 ní ìlú Èkó, ó parí láàárín àwọn tí ó gba àmì ẹ̀yẹ nínú ìdíje àwọn obìnrin tí o kópa nínú ìdíje náà.

Ó tún díje nínú ìdíje àwọn obìnrin méjì àti àwọn ìdíje onípele méjì ní àwọn ìdíje kàn náà, ó sì bá àwọn òṣèré orílè-èdè Nàìjíríà mìíràn ṣiṣẹ́ pọ̀.

Ní ìdíje eré ìdárayá Badminton ti ilẹ̀ Áfíríkà ní ọdún 2000 ní ìlú Bauchi, Ibenero tún kópa nínú ìdíje àwọn obìnrin méjì àti àwọn ìdíje onípele méjì, ó sì ń tẹ̀síwájú nínú ìkópa rẹ̀ ní ìpele ilẹ̀ adúláwọ̀.

## Àwọn àfikún míràn
Ibenero ti kópa nínú iṣẹ́ ẹ̀kọ́ ti o ni ìbátan si eré ìdárayá. O tún se ìwádìí l'ori oúnje ati awon ọgbọ́n bi òmì mímu nínú iṣẹ́ eré ìdárayá pẹ̀lú ajọṣepọ àwùjọ ti a mọ́sì National Institute for Sports, ni ìlú Èkó.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Mary Krueger Izaguirre

**Mary Krueger Izaguirre** jẹ́ ọmọ òṣìṣẹ́ ológun ti o wa nípò Lieutenant General àti Dókítà ọmọ ogun orílè-èdè Amẹ́ríkà tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí oníṣẹ́ abẹ gbogbogbò fún ẹgbẹ́ ọmọ ogun Amẹ́ríkà. Ó ti ṣiṣẹ́ tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olórí ogun fún Medical Readiness Command East àti olórí ẹgbẹ́ ìṣègùn United States Army Medical Corps.

Ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2023, wọ́n yan Izaguirre sí ipò Lieutenant General àti gẹ́gẹ́ bí oníṣẹ́ abẹ gbogbogbòò ti ẹgbẹ́ ọmọ ogun Amẹ́ríkà, olórí gbogbogbòò ti ẹgbẹ́ ọmọ ogun Amẹ́ríkà, àti olórí ẹ̀ka ìṣègùn ẹgbẹ́ ọmọ ogun.  Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin fọwọ́ sí i ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kejìlá ọdún 2023.  Ní oṣù kẹfà ọdún 2023, wọ́n yan Izaguirre sí ipò Major General, wọ́n sì gbé e ga sí ipò yẹn pẹ̀lú ọjọ́ tí ipò rẹ̀ yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kejìlá ọdún 2023, ọjọ́ tí wọ́n fi ìfìdí múlẹ̀ fún un ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin.

Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 2024, Izaguirre rọ́pò R. Scott Dingle gẹ́gẹ́ bí oníṣẹ́ abẹ àgbà ti ẹgbẹ́ ọmọ ogun Amẹ́ríkà, àti olórí gbogbogbòò ti ẹgbẹ́ ọmọ ogun Amẹ́ríkà ní ayẹyẹ kan ní Fort Sam Houston, Texas.

## Láti kà síwájú
*
*

## Àwọn Ìtọ́kasí
Cindy Jebb

**Cindy R. Jebb** (tí a bí ní Cindy Glazier ) jẹ́ ọ̀gágun àgbà ti ẹgbẹ́ ọmọ ogun orílè-èdè Amẹ́ríkà tí ó ti fẹ̀yìntì, tí ipò ìkẹyìn rẹ̀ sì jẹ́ adarí kẹrìnlá (14th) ti Ilé-ẹ̀kọ́ Ọmọ-ogun ti United States Military Academy (West Point).

## Ìgbésí ayé ìbéèrè àti ẹ̀kọ́
Jebb kọ́kọ́ lọ sí West Point ní ọdún 1978, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ọdún 1982 pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí Bachelor of Science. Ó gba ìwé ẹ̀rí MA nínú ìmọ̀ ìṣèlú láti Yunifásítì Duke ní ọdún 1992, ó sì gba ìwé ẹ̀rí PhD nínú ìmọ̀ ìṣèlú ní ọdún 1997. Ó gba ìwé ẹ̀rí MA nínú ìmọ̀ ààbò orílẹ̀-èdè àti ẹ̀kọ́ nípa ètò láti ilé-ẹ̀kọ́ ogun ojú omi ní ọdún 2000.

## Ìrìnàjò rẹ gẹ́gẹ́bíi ológun
Ní ọdún 1982, wọ́n yan Jebb gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ológun ní Ẹ̀ka Ìmọ̀ Àwùjọ ti West Point, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ ní National Security Agency (NSA). Nígbà tí ó wà ní NSA, ó jẹ́ ara àwọn olùkọ́ àgbà gẹ́gẹ́ bí igbákejì olórí ẹgbẹ́ ọmọ ogun ológun 704th. Ní ọdún 2000 sí 2001, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga US Military Academy Fellow Naval War College gẹ́gẹ́bíi olùkọ́ni, ó ń kọ́ni nípa ọgbọ́n àti ètò agbára ọmọ ológun. Ní ọdún 2006 sí 2007, ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùbẹ̀wò ní Pell Center.

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Jebb fẹ́ ọkàn lára àwọn ọmọ kíláàsì rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ ọmọ ológun, tí a mọ̀ sí Joel Jebb, tí wọ́n sì bí ọmọ mẹ́ta pẹ̀lú fúnra wọn.

## Àwọn Ìtọ́kasí
Olatorera Oniru

**Olatorera Oniru** (tí a bí ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹta ọdún 1987) jẹ́ oníṣòwò ará Nàìjíríà àti olórí ìṣòwò tí a mọ̀ fún iṣẹ́ rẹ̀ nínú iṣẹ́ títà ọjà lórí ayélujára àti ìṣòwò oní-nọ́ńbà ní Áfíríkà. Ó jẹ́ olùdásílẹ̀ àti Ààrẹ ilé-iṣẹ́ Dressmeoutlet.com, ìpèsè ìṣòwò orí ayélujára kan tí a dá sílẹ̀ láti ta aṣọ, ẹwà, àti àwọn ọjà ìgbésí ayé Áfíríkà fún àwọn oníbàárà ní àárín àti lóde Áfíríkà. Iṣẹ́ rẹ̀ dá lórí ríran àwọn apẹ̀rẹ àti àwọn oníṣòwò kékeré lọ́wọ́ láti dé ọjà tí ó gbòòrò lórí ayélujára.     

A bi Oniru ni Ibadan, Ipinle Oyo, Nigeria, o si ti lo apakan igbesi aye re ni Nigeria ati United States. O kẹkọ nipa iṣakoso iṣowo ati iṣowo ni North Carolina A&amp;amp;T State University, o si gba oye Master of Business Administration (MBA) lati Emory University. Ṣaaju ki o to bẹrẹ ile-iṣẹ tirẹ, o ṣiṣẹ ni apa ile-iṣẹ, o ni iriri ninu eto inawo, idagbasoke iṣowo, ati awọn ọja kariaye. 

Ní ọdún 2015, ó ṣe ìfilọ́lẹ̀ Dressmeoutlet.com pẹ̀lú èrò láti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ilé iṣẹ́ ajé Áfíríkà àti láti mú kí àwọn àǹfààní ìṣòwò oní-nọ́ńbà gbòòrò sí i ní ilẹ̀ náà. Iṣẹ́ ìṣòwò rẹ̀ ti gba àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀ ní agbègbè ìṣòwò àti ìdarí, pàápàá jùlọ nínú ìjíròrò nípa àwọn obìnrin nínú ìṣòwò àti ìṣẹ̀dá tuntun. Ó tún ń kópa nínú àwọn ètò ìṣàkóso àti àwọn ìpàdé ìsọ̀rọ̀ ní gbangba tí ó ń fún ìdàgbàsókè àwọn ọ̀dọ́ àti ìdàgbàsókè ìṣòwò ní Áfíríkà níṣìírí.    [  [   

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1987
Julia Grant

**Julia Boggs Grant** (ti wọ́n bí **Dent**; January 26, 1826 - December 14, 1902) jẹ́ Ayaba Àkọ́kọ́ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti aya Ààrẹ Ulysses S. Grant. Gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́, ó di obìnrin àkọ́kọ́ tó wà ní ipò láti kọ ìwé ìrántí.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
A bi Julia Boggs Dent ni ojo kerindinlogun osu kinni odun 1826, ni Missouri. Ìdílé rẹ̀ jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, nìtọrí pé wọ́n ìyá rẹ̀ ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì.

Ó dàgbà sí oko ìdílé rẹ̀, ó sì lọ sí ilé ìwé. Nígbà tí Grant jẹ́ ọ̀dọ́mọbìnrin, ó jẹ́ ẹni tó ní ẹ̀bùn láti máa fi dùùrù ṣeré, ó jẹ́ ògbóǹkangí nínú gígun ẹṣin, ó sì tún jẹ́ ẹni tó máa ń ka ìwé ìròyìn dáadáa.

## Fífẹ́ ọkọ rẹ̀
Nígbà tí ó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní New York, ó pàdé Ààrẹ Ulysses S. Grant, akẹ́kọ̀ọ́ ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ nígbà náà, ní ọdún 1844.

Wọ́n fẹ́ ara wọn fún ọdún mẹ́rin, wọ́n sì ṣe ìgbéyàwó ní ọdún 1848, wọ́n sì bí ọmọ mẹ́rin.

Ọkọ rẹ̀ ṣiṣẹ́ nínú ẹgbẹ́ ọmọ ogun nígbà Ogun Abẹ́lé Amẹ́ríkà.

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ní White House  ó ṣé àtúnṣe púpọ̀ sí àwọn ohun tí àwọn òṣìṣẹ́ ń retí, títí bí àwọn ìlànà aṣọ àti àwọn òfin tí ó kà á léèwọ̀ jíjẹ tàbí mímu sìgá nígbà tí wọ́n bá wà níbi iṣẹ́. Wọ́n rí Julia gẹ́gẹ́ bí obìnrin àkọ́kọ́ tí gbogbo orílẹ̀-èdè gbà àfiyèsí, èyí sì mú kí àwọn ọmọ rẹ̀ fẹ́ràn ìwé ìròyìn. Lẹ́yìn tí ó fi ilé White House sílẹ̀, ó tún di obìnrin àkọ́kọ́ àkọ́kọ́ láti kọ ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀ fún ìtẹ̀jáde.

Ní àsìkò àkọ́kọ́ tí ọkọ rẹ̀ wà ní ipò, Julia tún ilé ìdílé náà ṣé sí Ilé Ààfin. Julia ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ tí wọ́n gba sílẹ̀ lórí fíìmù.

## Ikú rẹ̀
Julia kọ ìwé ìrántí kan nígbà tí ó wà ní Ilé Ààfin.

Julia Grant kú nítorí àrùn ọkàn àti kíndìnrín ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù Kejìlá, ọdún 1902, ní Washington, D.C.

## Àwọn ìtọ́kasí
Eliza Johnson

**Eliza McCardle Johnson** (Ọjọ́ kẹrin oṣù kẹwàá, ọdún 1810 – ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kíní, ọdún 1876) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1865 sí ọdún 1869 gẹ́gẹ́ bí ìyàwó Ààrẹ Andrew Johnson. Ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti oṣù kẹta sí oṣù kẹrin ọdún 1865 nígbà tí ọkọ rẹ̀ jẹ́ ààrẹ ékejì. Johnson kò ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́, ó sì wà ní ipò tí kò sí lójú àwọn ènìyàn nígbà tí ọkọ rẹ̀ wà ní ipò ààrẹ. Òun ni Ìyá Àkọ́kọ́ tí ó kéré jù láti ló sí ilé ọkọ nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún.

## Ìgbésí ayé rẹ̀

Ní October 4, ọdún 1810, wọ́n bí Eliza McCardle ní ìpínlẹ̀ Tennessee. Òun ni ọmọ kan ṣoṣo tí John McCardle, ayàwòrán àti onímọ̀ nípa ilẹ̀, àti Sarah Phillips bí. Òun nìkan ni ìyá ọkọ rẹ̀ fi sílẹ̀ nígbà tí baba rẹ̀ kú.

McCardle pàdé Andrew Johnson nígbà tí ìdílé rẹ̀ padà sí Tennessee ní oṣù kẹsàn-án ọdún 1826. McCardle àti Johnson bẹ̀rẹ̀ sí ń fẹ́ ara wọn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Wọ́n fi orílẹ̀-èdè náà sílẹ̀ nígbẹ̀yìn ọdún náà, àwọn méjèèjì sì pa lẹ́tà pọ̀ títí di ìgbà tí ó fi padà dé ní ọdún 1827. Wọ́n ṣe ìgbéyàwó ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù karùn-ún, ọdún 1827. Òun ni àbíkẹ́yìn jù nínú gbogbo àwọn obìnrin àkọ́kọ́ tí wọ́n fẹ́, ó ti ṣe ìgbéyàwó nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún. Wọ́n bí ọmọ márùn-ún papọ̀.

Eliza ran ọkọ rẹ̀ lọ́wọ́ gan-an ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀, ó ń kọ́ ọ ní ọ̀nà tó yẹ, ó sì ń fún un níṣìírí láti mú kí òye ọ̀rọ̀ rẹ̀ lágbára sí i, kí ó sì wá iṣẹ́. Ṣùgbọ́n Johnson kò kópa nínú ìṣèlú socialist, ó sì dúró sílé nígbà tí ọkọ rẹ̀ gba ipò. Nígbà Ogun Abẹ́lé Amẹ́ríkà, wọ́n fipá mú un lọ sí ìgbèkùn nítorí ìdílé rẹ̀. Ó ní àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà ayé rẹ̀, iṣẹ́ tí ó yàn sì ní ààlà nítorí ìlera rẹ̀.

Eliza ni obìnrin tó kéré jù ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ó sì tún jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ ní orílẹ̣̀-èdè náà, ọkọ rẹ̀ sì jẹ́ ààrẹ kejì títí dìgbà tí wọ́n dí pá Abraham Lincoln. Lẹ́yìn tí Eliza di aya àkọ́kọ́, ó gbé iṣẹ́ tó ń bójú tó àwọn èèyàn lé ọmọbìnrin rẹ̀ Martha Johnson Patterson lọ́wọ́. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìgbà méjì péré ló fi ṣé ìjíròrò ní gbangba nígbà tó wà nípò àṣẹ gẹ́gẹ́ bí aya àkọ́kọ́, Eliza ní ìfẹ́ tó jinlẹ̀ sí ọkọ rẹ̀, ó sì máa ń lọ sọ́dọ̀ rẹ̀ fún ìmọ̀ràn. Johnson padà sílé rẹ̀ ní Tennessee lọ́dún 1869 pẹ̀lú ìdílé rẹ̀ lẹ́yìn tó kúrò ní White House, ó sì fi ìsinmi síbì kan. Ó kú ní January 1876, oṣù mẹ́fà lẹ́yìn tí ọkọ rẹ̀ kú.

## Àwọn ìtọ́kasí
Mary Lincoln

**Mary Ann Todd Lincoln** (Ọjọ́ kẹtàlá oṣù Kejìlá, ọdún 1818 – ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Keje, ọdún 1882) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1861 títí di ìgbà tí wọ́n pa ọkọ rẹ̀, Ààrẹ Abraham Lincoln, ní ọdún 1865.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Todd ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù Kejìlá, ọdún 1818 ní Kentucky, ọmọ kẹrin nínú àwọn ọmọ méje. Ní ọdún 1825, nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́fà, ìyá rẹ̀ kú nígbà tí ó ń bímọ. Bàbá rẹ̀ tún fẹ́ ìyàwó mì ní ọdún 1826, wọ́n sì ní ọmọ mẹ́sàn-án papọ̀.  

Wọ́n bí Mary Todd sí ìdílé ọlọ́rọ̀ tí wọ́n ní ẹrú ní Kentucky, bó tilẹ̀ jẹ́ pé Mary kò ní ẹrú kankan, nígbà tí ó sì dàgbà, ó tako ìsìnrú. Ó ní ìmọ̀ tó dáa, lẹ́yìn tó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ nígbà tó wà ní ọ̀dọ́langba, ó kó lọ sí Springfield, olú ìlú Illinois. Kí Mary tó fẹ́ Abraham Lincoln, ó ní alátakò kan tí ó ti pẹ́ pẹlú Stephen A. Douglas.

## Ẹ̀kọ́ rẹ̀ àti ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ààrẹ
Todd pàdé Lincoln, agbẹjọ́rò tó ń ṣòro nígbà náà, ní ilé ẹ̀gbọ́n rẹ̀ obìnrin Elizabeth Edwards. Àwọn méjèèjì bẹ̀rẹ̀ àjọṣepọ̀ nítorí ìfẹ́ tí wọ́n ní sí ìṣèlú, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ń fẹ́ ara wọn.

Lẹ́yìn ọdún kan ààbọ̀, tọkọtaya náà ṣé ìgbéyàwó ní ìkọ̀kọ̀ ní ọjọ́ kẹrin oṣù kọkànlá ọdún 1842. Todd jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélógún, Lincoln sì jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n. Wọ́n bí ọmọkùnrin mẹ́rin, èyí tí àkọ́bí wọn nìkan ló ṣẹ́kù nínú wọn. 

Mary Lincoln jẹ́ olùtìlẹ́yìn gidi fún iṣẹ́ ọkọ rẹ̀ àti ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ nínú ìṣèlú, nígbà tí ó jẹ́ ààrẹ, ó ń ṣe gbogbo ohun tí ó lè ṣe láti gbé ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn lárugẹ nígbà Ogun Abẹ́lé Amẹ́ríkà . Ó ṣiṣẹ́ bí ẹni tí ó jẹ́ alájọṣepọ̀ ni , tí ó ń ṣé àwọn àríyá aládùn àti títúnṣe Ilé Ààrẹ pẹ̀lú owó púpọ̀; ìnáwó rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ń fa ìbẹ̀rù ńlá. Ó jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ Abraham nígbà tí wọ́n pa á ní Ford's Theater ní Washington, D.C., ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹrin, ọdún 1865.

## Ikú rẹ̀
Ikú ọkọ rẹ̀ àti àwọn ọmọkùnrin rẹ̀ mẹ́ta bà á nínú jẹ́ gidigidi. Mary Lincoln ní àwọn ìṣòro ìlera ara àti ti ọpọlọ. Ó ní orí fífó tó ń jáde lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, èyí tó burú sí i nítorí ìpalára orí ní ọdún 1863.

Ní ọdún 1875, wọ́n fi sí ilé ìwòsàn fún ìgbà díẹ̀ nítorí àìsàn ọpọlọ ní ọdún 1875, ó sì lo ọdún mélòó kan ní Europe. Lẹ́yìn náà, ó fẹ̀yìntì sí ilé arábìnrin rẹ̀ ní Springfield, níbi tí ó kú ní ọdún 1882 ní ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́ta. Wọ́n sin ín pẹ̀lú ọkọ rẹ̀ àti àwọn ọmọkùnrin mẹ́ta ní Ibojì Lincoln.

## Àwọn ìtọ́kasí
Harriet Lane

**Harriet Rebecca Lane Johnston** (Ọjọ́ kẹsàn-án oṣù karùn-ún, ọdún 1830 – ọjọ́ kẹta oṣù keje, ọdún 1903) ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Obìnrin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nígbà ìjọba àbúrò rẹ̀, Ààrẹ James Buchanan, láti ọdún 1857 sí 1861.

## Ìgbà tó wà lọ́mọdé
Ìdílé Harriet Lane wá láti Pennsylvania. Òun ni àbíkẹ́yìn ọmọ Elliott Tole Lane, oníṣòwò kan, àti Jane Ann Buchanan Lane. Ìyá rẹ̀ kú nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́sàn-án; nígbà tí baba rẹ̀ kú ní ọdún méjì lẹ́yìn náà, tí ó fi sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọ aláìníbaba, ó béèrè pé kí wọ́n yan àbúrò rẹ̀ tí ó fẹ́ràn jùlọ, James Buchanan, gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú òfin.

Buchanan, ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin tí kò tíì ṣe ìgbéyàwó, ló tọ́jú ọmọ ìyá rẹ̀ ọkùnrin àti obìnrin, ó sì fi wọ́n sí ilé ìwé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní Virginia àti ní Washington, D.C. Nígbà yìí, Buchanan ni Akọ̀wé Ìjọba, gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣèlérí, ó sì mú wọn mọ àṣà àti ìṣèlú.

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Nígbà tí James Buchanan di ààrẹ, ó yàn án gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àkọ́kọ́ nígbà tí kò tíì ṣe ìgbéyàwó; ààrẹ kan ṣoṣo ní Amẹ́ríkà tó ṣe bẹ́ẹ̀.

Harriet jẹ́ àlejò tó gbajúmọ̀ ní ọdún mẹ́rin tí Buchanan fi jẹ́ ààrẹ, àwọn obìnrin sì tún ṣe àwòkọ irun àti aṣọ rẹ̀. 

Nígbà tí ó wà ní Ilé Ààfin, ó lo ipò rẹ̀ láti gbé àwọn ètò àwùjọ lárugẹ, bíi mímú kí ipò ìgbésí ayé àwọn ará Amẹ́ríkà tí wọ́n wà ní àwọn ilé ìpamọ́ dára sí i. Ó tún fi hàn pé òun ń pe àwọn òṣèré àti àwọn olórin sí àwọn ayẹyẹ ilé funfun. Nítorí òkìkí àti iṣẹ́ agbẹjọ́rò rẹ̀, wọ́n ti pè é ní ọ̀kan lára àwọn obìnrin àkọ́kọ́ ní àkókò òde òní.

## Ìdámọ̀ àti ikú rẹ̀
Lane fẹ́ Henry Elliott Johnston, olùtọ́jú báńkì nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógójì. Wọ́n bí ọmọkùnrin méjì, ṣùgbọ́n láàárín ọdún 18 láti ọdún 1867 sí 1885, àbúrò bàbá rẹ̀, ọkọ rẹ̀, àti gbogbo àwọn ọmọ rẹ̀ kú.

Lane nìkan ni ẹni tí ó ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́ fún ààrẹ tí kò tíì ṣe ìgbéyàwó, Buchanan sì ni ààrẹ Amẹ́ríkà kan ṣoṣo tí kò ṣé ìgbéyàwó. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn obìnrin mọ́kànlá tí wọ́n ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ààrẹ, ṣùgbọ́n tí wọn kò fẹ́ ààrẹ; ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn obìnrin yòókù jẹ́ ẹbí àwọn ààrẹ wọn tí wọ́n ti kú.

Nínú ìwé ìdánimọ̀ rẹ̀, ó fi owó sílẹ̀ fún ilé ìwé tuntun kan ní ilẹ̀ Washington National Cathedral.

## Àwọn ìtọ́kasí
Jane Pierce

**Jane Means Pierce** (tí a bí ní **Appleton** ; Oṣù Kẹta Ọjọ́ Kejìlá, Ọdún 1806 – Oṣù Kejìlá Ọjọ́ Kejì, Ọdún 1863) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1853 sí 1857, ó fẹ́ Franklin Pierce, ààrẹ kẹrinlá ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Wọ́n bí í ní New Hampshire, ó fẹ́ Pierce, ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin nígbà náà, ní ọdún 1834 láìka àníyàn ìdílé rẹ̀ sí. Ó kọ̀ láti gbé ní Washington, D.C., ní ọdún 1842, ó yí ọkọ rẹ̀ lérò padà láti fẹ̀yìntì kúrò nínú ìṣèlú.

## Ìgbésí ayé rẹ̀ àti ìgbéyàwó rẹ̀
Wọ́n bí Jane Means Appleton ní New Hampshire láti inú ìdílé àwọn ọmọ mẹ́fà.

Inú ìdílé tó ní àjọṣe tó dáa ni Jane ti wá, ó sì kàwé dáadáa.

Ó pàdé Franklin Pierce nígbà tí ó ń kọ́ ẹ̀kọ́ òfin, wọ́n sì ń fẹ́ ara wọn fún ọdún méje títí tí ìdílé rẹ̀ fi kọ̀ láti fẹ́ ẹ nítorí pé wọ́n wá láti oríṣiríṣi àwùjọ. 

Franklin àti Jane ṣé ìgbéyàwó ní ayẹyẹ kékeré kan ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kọkànlá ọdún 1834, nígbà tí Franklin jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Congress . Wọ́n fi Washington sílẹ̀ lẹ́yìn ìgbéyàwó wọn, wọ́n sì bí ọmọkùnrin mẹ́ta, gbogbo wọn sì kú nígbà tí wọ́n wà ní ọmọ ọwọ́.

Franklin ń tọ́jú ìdílé rẹ̀ nípasẹ̀ iṣẹ́ òfin rẹ̀, ṣùgbọ́n ó jà fún ìgbà díẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ogun. Nígbà kan, Ààrẹ James Polk yàn án gẹ́gẹ́ bí United States Attorney General ṣùgbọ́n ó kọ̀ fún ìfẹ́ Jane ìyàwó rẹ̀.

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Ní ọdún 1852, ọkọ Pierce gba ipò ààrẹ ti ẹgbẹ́ òṣèlú Democratic Party. Wọ́n sọ pé ó banújẹ́ nígbà tí ó gbọ́ ìròyìn náà. Ó purọ́ nípa ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ láti di ààrẹ, ó sì sẹ́ bí ó ṣé fẹ́ ipò náà tó.

Ó fi dá a lójú nípa àwọn àǹfààní tí òun yóò jẹ tí òun bá di ààrẹ, ṣùgbọ́n ó ṣì gbàdúrà pé kí òun borí nínú ìdìbò náà. Àdúrà rẹ̀ ò gbà, nítorí pé wọ́n yan án ní ọjọ́ kejì oṣù kọkànlá ọdún 1852.

Nígbà tí wọ́n yan Franklin gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, ọkọ̀ ojú irin kan pẹ̀lú ìdílé rẹ̀ nínú ọkọ̀ náà yípadà, ó sì pa ọmọkùnrin wọn kékeré Benjamin níwájú àwọn òbí rẹ̀. Pierce ní ìbànújẹ́ ọkàn tó ga lẹ́yìn tó rí ikú ọmọ rẹ̀ tó kẹ́yìn, ó gbàgbọ́ pé Ọlọ́run gba àwọn ọmọ wọn gẹ́gẹ́ bí ìyà fún ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ nínú ìṣèlú. Kò lọ síbi ìfìdíkalẹ̀ ààrẹ rẹ̀, ṣùgbọ́n dípò bẹ́ẹ̀ ó lo ọ̀sẹ̀ méjì ní Baltimore.

Nígbà tí ó dé sí Ilé Ààfin, kò gbàlejò àwọn ayẹyẹ gbogbogbò tàbí kó ṣe àkóso iṣẹ́ Ilé Ààfin àti àwọn iṣẹ́ ìbílẹ̀ Ààfin, ó fi àwọn iṣẹ́ wọ̀nyí sílẹ̀ fún àbúrò ìyá rẹ̀ àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ tímọ́tímọ́ Abby Kent-Means. Ó yẹra fún ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn, ó sì ń kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì déédéé.

Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ààrẹ, Pierce tẹnumọ́ pé kí àwọn ènìyàn máa ṣe ìsìn ní Ilé Ààrẹ, ó pàṣẹ fún àwọn òṣìṣẹ́ láti máa lọ sí ṣọ́ọ̀ṣì àti láti máa ṣe ìsìn ní Ilé Ààrẹ.

## Ikú rẹ̀
Jane àti ọkọ rẹ̀ gbé ní Washington fún oṣù kan lẹ́yìn tí ààrẹ ọkọ rẹ̀ parí kí wọ́n tó kó lọ sí New England. Wọ́n tún lọ sí òkèèrè, wọ́n sì padà sílé.

Ikọ́ ẹ̀gbẹ Pierce burú sí i ní àwọn ọdún lẹ́yìn ìgbékalẹ̀ Franklin, ó sì kú ní ọjọ́ kejì oṣù Kejìlá, ọdún 1863, nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́ta.

## Àwọn ìtọ́kasí
Abigail Fillmore

**Abigail Fillmore** (tí wọ́n bí **Powers** ; Oṣù Kẹta 13, 1798 – Oṣù Kẹta 30, 1853) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1850 sí 1853 gẹ́gẹ́ bí ìyàwó àkọ́kọ́ Ààrẹ Millard Fillmore.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Abigail Powers ní ìlú New York ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹta, ọdún 1798. Ó jẹ́ ọmọ àbíkẹ́yìn nínú àwọn ọmọ méje tí pásítọ̀ kan bí.

Ike bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún, nígbà tí ó ń kọ́ni, ó mú Millard Fillmore gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ọ́. Wọ́n fẹ́ ara wọn ní ọdún 1819, ṣùgbọ́n wọn kò ṣe ìgbéyàwó fún ọ̀pọ̀ ọdún. Millard kò ní ọrọ̀ tó láti gbọ́ bùkátà ìdílé náà, àwọn ìdílé Abigail sì kọ̀ láti fẹ́ ẹ. Wọ́n dúró nínú ìbáṣepọ̀ títí wọ́n fi ṣé ìgbéyàwó ní ọdún 1826, nígbà tí Millard di agbẹjọ́rò; wọ́n bí ọmọ méjì.

Wọ́n yan Millard sí United States Congress ó sì kó lọ sí Washington, DC nígbà tí ó wà ní Buffalo. Lẹ́yìn náà, ó rìnrìn àjò lọ sí Washington láti ṣètìlẹ́yìn fún iṣẹ́ òṣèlú ọkọ rẹ̀.

Nígbà kan, ó farapa ẹsẹ̀ rẹ̀ nígbà tí ó ń rìn lójú ọ̀nà líle, ó ṣubú, ó sì yí ẹsẹ̀ rẹ̀ padà débi pé kò lè rìn fún ọ̀sẹ̀ méjì. Fún ọdún méjì tó tẹ̀lé e, wọ́n máa fipá mú un láti rìn pẹ̀lú ọ̀pá ìrọ̀sẹ̀. Kò tíì yá pátápátá, ó sì máa ń ní ìrora tó máa ń bá a nìṣó títí ayé.

Ó di ẹni tí a mọ̀ sí nígbà tí ọkọ rẹ̀ di agbábàákẹ́lé fún ipò ààrẹ ní ìdìbò ààrẹ ọdún 1848, àwọn èèyàn sì mọ̀ ọ́ dáadáa.

## Gẹ́gẹ́ bí Obìnrin Àkọ́kọ́
Ààrẹ Zachary Taylor kú ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù keje, ọdún 1850, èyí tó fi Millard sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ àti Abigail gẹ́gẹ́ bí ìyàwó àkọ́kọ́ rẹ̀.

Ní Ilé Ààrẹ, Fillmore jẹ́ obìnrin ààrẹ tó ń ṣe onígbọ̀wọ́ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ayẹyẹ gbogbogbòò, ó sì tún ń gba ọkọ rẹ̀ nímọ̀ràn lórí àwọn ọ̀ràn ìṣèlú. Ṣùgbọ́n, nítorí àìlera rẹ̀, ó fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ rẹ̀ lé ọmọbìnrin rẹ̀ Abbie lọ́wọ́, ẹni tí ó jẹ́ olùṣe ìpàdé pẹ̀lú àwọn olùpè níta Ilé Ààfin.

## Ikú rẹ̀
Abigail ṣàìsàn, ó sì kú nítorí àìsàn rẹ̀ ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹta, ọdún 1853, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùndínlọ́gọ́ta.

Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kejì, ọdún 1858, ní nǹkan bí ọdún márùn-ún lẹ́yìn náà, ọkọ rẹ̀, tí ó jẹ́ ọmọ ọdún méjìdínlọ́gọ́ta nígbà náà, fẹ́ Caroline Fillmore, obìnrin ọlọ́rọ̀ kan tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìnlélógójì, ní ìyàwó. Wọ́n ti ṣé ìgbéyàwó fún ọdún mẹ́rìndínlógún títí tí Millard fi kú nítorí àrùn ọpọlọ ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹta, ọdún 1874, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́rìnléláàádọ́rin.

## Àwọn ìtọ́kasí
Shilshila Acharya

**Shilshila Acharya** jẹ́ onímọ̀ nípa àyíká ní Nepal tó ṣe àṣeyọrí nínú ìpolongo láti mú kí àtúnlo ike ní Nepal pọ̀ sí i. Ó ti dín lílo àpò ike ní orílẹ̀-èdè rẹ̀ kù, ó sì ti rí àwọn ìdọ̀tí tí àwọn olùbẹ̀wò sí òkè kọ̀ sílẹ̀. Ní ọdún 2024, ó dara pọ̀ mọ́ àkójọ àwọn obìnrin ogorun tí wọ́n ní ìṣírí nínú BBC.

## Ìgbésí ayé
A bí Acharya ní Baglung. Ó ya ìdílé rẹ̀ lẹ́nu lẹ́yìn tí ó gba ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ Bachelor of Medicine, Oye ẹkọ nipa iṣẹ abẹ tó ṣe pàtàkì tí yóò fi í hàn gẹ́gẹ́ bí oníṣẹ́ abẹ. Ó yí ìdílé rẹ̀ lérò padà pé òun yóò fẹ́ láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ nípa àyíká bó tilẹ̀ jẹ́ pé owó ìnáwó kò ní ìtumọ̀. Ó ní láti san owó ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Yunifásítì Kathmandu nítorí pé kò sí ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ fún ìmọ̀ nípa àyíká. Lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó lọ sí Norway láti kẹ́kọ̀ọ́ ní àkókò yìí pẹ̀lú ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ tí ìjọba Nepal àti Norway ń ṣe àtìlẹ́yìn fún. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa onírúurú ẹ̀dá alààyè àti ìmọ̀ nípa àyíká. ní Yunifásítì Tribhuvan àti Yunifásítì Bergen, ó sì gba oyè master.  

Ọ̀kan lára àwọn ìpolongo àkọ́kọ́ rẹ̀ ni láti dábàá pé kí wọ́n gbin igi sí ẹ̀gbẹ́ ọ̀nà Nepal tí ó wà ní Nepal. 

Ní ọdún 2014, ó dara pọ̀ mọ́ ètò ìdàgbàsókè ojú ọjọ́ Himalaya nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ìgbésẹ̀ láti dín lílo àwọn àpò ike kù ní Nepal,  bó tilẹ̀ jẹ́ pé kìí ṣe èrò àkọ́kọ́ nìyí. Ẹgbẹ́ rẹ̀ fẹ́ dín iye àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n ń tà ní òkèèrè kù. Ẹgbẹ́ rẹ̀ dara pọ̀ mọ́ àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Bhat-Bhateni Supermarket, ilé ìtajà ńlá kan,  láti fún àwọn ènìyàn níṣìírí láti lo àwọn àpò aṣọ dípò àwọn àpò ike tí a lè sọ nù. Àwọn àpò aṣọ náà gbajúmọ̀ gan-an. Àwọn ènìyàn rà wọ́n, ṣùgbọ́n wọn kò lò wọ́n. egbẹ́ náà nílò láti wá ọ̀nà tuntun láti nípa lórí àwọn ènìyàn.  Àkọlé ìpolongo tuntun wọn ni "Rárá o, mo gbé àpò mi" èyí sì yí ìwà padà. Ó mú kí ìjọba Nepal fòfin de lílo àpò ike ní Kathmandu. 

Ní ọdún 2018, Àjọ Àgbáyé fún awọn eranko Aláìsàn ní Nepal ṣe ayẹyẹ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n wọn, wọ́n sì pinnu láti tún ṣe àmì ẹ̀yẹ Ìpamọ́ wọn. Acharya gba ọ̀kan lára ​​àwọn àmì ẹ̀yẹ náà, tí a fún àwọn ènìyàn kọ̀ọ̀kan, nítorí iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà fún Ìṣẹ̀dá Àyíká Himalaya. 

Ní ọdún 2019, ó kópa nínú ìpolongo láti dín iye ìdọ̀tí tí àwọn olùbẹ̀wò sí òkè Himalayas kù. Ìpolongo rẹ̀ yọrí sí pé wọ́n kó ìdọ̀tí tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 120 tọ́ọ̀nù kúrò. 

Ní ọdún 2024, wọ́n yàn án láti dara pọ̀ mọ́ àkójọ àwọn obìnrin 100 tí ó ní ìmísí nínú BBC. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Elaha Soroor

**Elaha Soror** (Dari/Hazaragi الهه سرور; ti a bi ni ọdun 1988) jẹ́ akọrin àti olùkọrin láti Afghanistan .  Ó kópa nínú eré orin Ìràwọ̀ Afghan,ètò tẹlifíṣọ̀n kan tó jọ ti Idol. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹ̀yà Hazara ti Afghanistan, ó sì jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹgbẹ́ akọrin Kefaya.

## Ìgbésí ayé ara ẹni
Wọ́n bí Soror ní Iran nínú ìdílé àwọn olùsálà tí wọ́n fi Afghanistan sílẹ̀ nígbà ogun abẹ́lé, wọ́n sì gbé ibẹ̀ fún ọdún mẹ́rìnlá. Òun àti ìdílé rẹ̀ padà sí Afghanistan ní ọdún 2005. Nígbà tí ó wà ní ilé ìwé gíga, Soror ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí oníròyìn fún ilé iṣẹ́ rédíò kan ní Kondoz, ìlú kan ní àríwá Afghanistan, ó tún ṣiṣẹ́ fún ilé iṣẹ́ ìròyìn Bakhtar. Ní àkókò kan náà, ó kọ́ àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin láti àdúgbò rẹ̀ ní ìmọ̀ kíkà àti ìṣirò, tí wọn kò gbà láyè láti lọ sí ilé ìwé lábẹ́ òfin Taliban.

Gẹ́gẹ́ bí ọ̀dọ́mọbìnrin ní Kondoz (nígbà náà, àwọn Taliban ṣì ní ipa lórí àwọn ènìyàn agbègbè náà), Soror kò bẹ̀rù láti tako àwọn èrò onímọ̀-ọkàn àti láti jà fún àwùjọ tí ó dọ́gba. Àwọn ará ìlú pè é ní ajàfẹ́tọ̀ọ́ òṣèlú, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé òun àti ìdílé rẹ̀ ní láti fi Kondoz sílẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n ti gba ìhalẹ̀ ikú láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ onímọ̀-ọkàn.

## Iṣẹ́ orin
Lẹ́yìn tí ó kó lọ sí Kabul pẹ̀lú ìdílé rẹ̀ ní ọdún 2007, Soroor bẹ̀rẹ̀ sí í ní ìfẹ́ sí orin. Ó kẹ́kọ̀ọ́ ní ilé ìwé orin níbi tí ó ti jẹ́ ògbóǹkangí nínú orin àṣà ìbílẹ̀ Afghan nígbà tí ó tún ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìbáṣepọ̀ ìwọ̀ oòrùn, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣeré pẹ̀lú ẹgbẹ́ Afghan, Aryan. Gbogbo èyí ni wọ́n ṣe ní ìkọ̀kọ̀ láìsí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tàbí ìtìlẹ́yìn ìdílé rẹ̀, tí wọ́n lòdì sí i láti máa ṣeré gẹ́gẹ́ bí olórin ọ̀jọ̀gbọ́n. Nígbà tí wọ́n gbọ́, wọ́n dá a dúró láti má ṣe kọrin fún ọdún kan.

Àwọn adájọ́ ti eré tẹlifíṣọ̀n Afghan Star ló rí ohùn Soror ní ọdún 2009, níbi tí ó ti gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè láàrín àwọn agbègbè Afghan kárí ayé.

Àwọn orin àkọ́kọ́ rẹ̀ méjì, "Abi Jan" àti "Be Bahana" ni wọ́n tú jáde ní ọdún 2009. Ní ọdún 2010, ó gba orin "Sangsar" sílẹ̀, orin kan tí ó tako "òfin òkúta" tí àwọn àwùjọ Mùsùlùmí kan ń ṣe ní gbangba.

Ó jẹ́ ara ẹgbẹ́ akọrin Kefaya tí ó wà ní ìlú Lọndọnu.

## Àwọn ẹ̀bùn
Ní ọjọ́ kẹta oṣù Kejìlá, ọdún 2024, wọ́n fi Elaha Soror kún àkójọ àwọn obìnrin 100 ti BBC ti ọdún 2024 fún ìṣírí àti ipa rẹ̀.  Ní àkókò kan tí wọ́n ń pa ohùn àwọn obìnrin ní Afghanistan rẹ́ kúrò nínú ìgbésí ayé gbogbogbòò, akọrin Elaha Soroor kọ orin Naan, Kar, Azadi! (Burẹ́dì, Iṣẹ́, Òmìnira!) láti kojú ìdènà yìí kí ó sì fi ìránṣẹ́ ìṣírí ránṣẹ́. Orin náà bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹwàá níbi ìpàdé All Afghan Àpérò Àwọn Obìnrintí kò tíì ṣẹlẹ̀ rí ní Albania. 

## Àwòrán orin

; Àwọn ìṣeré àti àwọn eré orin láàyè

* Ere orin ni Copenhagen, Denmark (Okudu kẹfà, ọdún 2011)
* Ere ni Nederland, Holland (June 2011) 
* Ìfarahàn pàtàkì lórí ìfihàn ọdún tuntun ti BBC ti BBC Persian TV ní ọdún 2013

; Àwọn fídíò orin

* "Báábáánà"
* "Abi Jan"
* "Devanegi"
* "Meyane Tariki"

; pẹlu Kefaya

* *Àwọn Orin Àwọn Ìyá Wa* (2019, Bella Union )

## Wo tun

* *Ìràwọ̀ Afghan*
* Shakeeb Hamdard

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1988
Ẹ̀ka:Articles with hCards
Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí
Margaret Taylor

**Margaret Mackall Taylor** (orúkọ tụntụn rẹ̀ jẹ́ **Smith** ; Oṣù Kẹsàn 21, 1788 – Oṣù Kẹjọ 14, 1852) ni Ìyáàfin Àkọ́kọ́ ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1849 sí 1850 gẹ́gẹ́ bí ìyàwó Ààrẹ Zachary Taylor. Ó fẹ́ Zachary ní ọdún 1810, ó sì gbé gẹ́gẹ́ bí ìyàwó ọmọ ogun, ó tẹ̀lé ọkọ rẹ̀ lọ síbi tí wọ́n ti ń gbé e sí ní àwọn agbègbè Amẹ́ríkà.

## Ìgbésí ayé ọmọdé àti ìgbéyàwó rẹ̀
Wọ́n bí Margaret Mackall Smith ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1788 ní Maryland fún àwọn àgbẹ̀. Nígbà tí Smith jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́wàá, ìyá rẹ̀ kú. Lẹ́yìn náà, yóò máa gbé pẹ̀lú àwọn òbí àgbà rẹ̀.

Ó pàdé Zachary Taylor, ọmọ ogun kan, nígbà tí ó wà ní Kentucky ní ọdún 1809, lẹ́yìn oṣù méje, ó fẹ́ ẹ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹfà, ọdún 1810.

Wọ́n ń gbé ní ààlà, Margaret sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìyàwó ológun díẹ̀ tí wọ́n tẹ̀lé ọkọ wọn lọ sí ààlà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àkókò pípẹ́ ni ìyàsọ́tọ̀ náà wà nígbà tí Margaret kò lè rìnrìn àjò pẹ̀lú Zachary. Nígbà tí wọ́n wà ní ààlà, wọ́n bí ọmọ mẹ́fà. 

Wọ́n pe Zachary láti ṣiṣẹ́ ní Mexican–American War ní ọdún 1845, àṣeyọrí rẹ̀ nínú iṣẹ́ ológun mú kí ó gba ìyìn orílẹ̀-èdè, Whig Party  yàn ní 1848 United States Presidential election . Margaret gbàdúrà pé kí ó má ṣe yan òun, ṣùgbọ́n ó jẹ́ kí ó bínú pé wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí ààrẹ. Ṣùgbọ́n, láìka ìdánilójú rẹ̀ sí, ó láyọ̀ fún àṣeyọrí ọkọ rẹ̀.

## Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Àkọ́kọ́
Gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ààrẹ, ó ń ṣe àkóso Ilé Ààrẹ láti orí òrùlé nítorí ìlera rẹ̀ nígbà tí ó ń yan iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò White House sí ọmọbìnrin rẹ̀. Ó jẹ́ onímọ̀ràn gidigidi nígbà tí ó wà ní ipò ààrẹ gẹ́gẹ́ bí ìyáàfin, èyí tí ó parí lójijì pẹ̀lú ikú ọkọ rẹ̀ ní ọdún 1850.

## Ikú rẹ̀
Lẹ́yìn ikú àti ìsìnkú ọkọ rẹ̀, ó fi Ilé Ààfin sílẹ̀, ó sì padà sílé pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin rẹ̀ méjì.

Ó gbé ní àwọn ibi gbangba ní gbogbo ìgbésí ayé rẹ̀. Taylor kú nítorí ibà ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹjọ ọdún 1852, wọ́n sì sin ín sí ẹ̀gbẹ́ ọkọ rẹ̀. Nígbà tí ó kú, ó lo àkókò tó kú jù ní Ilé Ààrẹ fún obìnrin àkọ́kọ́ ní ọdún méjì àti ọjọ́ mẹ́rìndínlógójì, ṣùgbọ́n ó máa gba àkọọ́lẹ̀ yìí fún ìgbà díẹ̀, nítorí pé Abigail Fillmore, ẹni tó gba ipò rẹ̀, kú ní ọdún tó tẹ̀lé e ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lẹ́yìn tí ó fi Ilé Ààrẹ sílẹ̀.

## Àwọn ìtọ́kasí
Sarah Polk

**Sarah Childress Polk** (September 4, 1803 - August 14, 1891) jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1845 sí 1849. Ó jẹ́ ìyàwó James K. Polk tó jẹ́ ààrẹ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà tó jẹ́ ọmọ ọdún mọ́kànlá.

## Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀
Wọ́n bí Sarah Childress ní ọdún 1803 - ọmọ kẹta nínú àwọn ọmọ mẹ́fà wọn. Ó gbá ẹ̀kọ́ tó dára fún obìnrin tó ní àkókò àti ibi tó wà, ó sì lọ sí Moravians' Salem AcademyMoravians Salem Academy ni a da sílè ni North Carolina ni odun 1817, ọkàn lára àwọn ilé-èkó gígá diẹ ti o wà fún àwọn obìnrin ni ìbẹrẹ ọ̀rúndún 19.

Sarah Childress pàdé James K. Polk nígbà tí àwọn méjèèjì ń gba ìtọ́ni láti ọ̀dọ̀ Samuel P. Black ní ilé rẹ̀ ní Tennessee, ọmọ ọdún mọ́kàndínlógún ni; ọmọ ọdún méjìlá ni, ọmọ ọdún méjìlá ni. Kò pẹ́ lẹ́yìn tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í fẹ́ ẹ, àwọn méjèèjì gbà pé ní ọdún 1823, ní ọjọ́ kìíní oṣù kìíní, ọdún 1824, Sarah Childress, ọmọ ogún ọdún, fẹ́ James Polk, ọmọ ọdún méjìdínlọ́gbọ̀n.

Wọ́n ti ṣe ìgbéyàwó fún ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n, wọn kò sì bímọ. Èyí ni a sábà máa ń sọ nípa iṣẹ́ abẹ òkúta àpò ìfun Polk nígbà tí ó wà ní ọ̀dọ́mọkùnrin, èyí tí a gbàgbọ́ pé ó fa àìlera rẹ̀. Àwọn ni tọkọtaya ààrẹ kan ṣoṣo tí wọn kò tíì bímọ nígbà tí wọ́n ń gbé pọ̀, yálà nípasẹ̀ ìbílẹ̀, ìtọ́jú ọmọ, tàbí ìgbéyàwó tẹ́lẹ̀. Wọ́n tọ́ ọmọ àbúrò rẹ̀, Marshall Tate Polk, dàgbà gẹ́gẹ́ bí ọmọ ìtọ́jú wọn fún ọdún díẹ̀ kí James tó rán an lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ ní Washington, D.C., àti lẹ́yìn náà Georgetown University.

## Iṣẹ́ rẹ̀ nínú ìṣèlú àti ìyàwó ayaba
Nígbà tí ó ń ṣe òṣèlú, Polk ń ran ọkọ rẹ̀ lọ́wọ́ nínú ọ̀ràn rẹ̀, ó ń lo òye rẹ̀ láti darí àwọn ètò rẹ̀ àti láti fún un ní ìdánilójú pàtàkì. Ó máa ń tẹ̀lé ọkọ rẹ̀ nígbàkúgbà tí ó bá lè lọ sí Washington nígbà tí ó bá ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn ọ̀ràn ìṣèlú.

Ní ọdún 1845, Sarah Polk di Ìyáàfin Àkọ́kọ́ 11 ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lẹ́yìn tí ọkọ rẹ̀ gba ìdìbò ní ọdún tó kọjá. Ó jẹ́ aláápọn, olóye, ọlọ́gbọ́n, àti ẹni tó mọ bí a ṣe ń sọ̀rọ̀ dáadáa. Ààrẹ Polk máa ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọ̀ràn òfin nígbà míì. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó nífẹ̀ẹ́ sí ìṣèlú, ó tún kìlọ̀ fún ọkọ rẹ̀, ẹni tí ìlera rẹ̀ kò tíì dára rí, pé kí ó má ṣiṣẹ́ kára jù.

## Lẹ́yìn rògbòdìyàn òṣèlú àti ikú rẹ̀
Lẹ́yìn ìgbékalẹ̀ Zachary Taylor Ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹta, ọdún 1849, Polk àti ọkọ rẹ̀ gbéra pẹ̀lú ẹṣin àti kẹ̀kẹ́ lọ sí ilé tuntun wọn ní Nashville, Tennessee. Lẹ́yìn náà ni wọ́n rìnrìn àjò láti Nashville sí Columbia láti lo ọ̀sẹ̀ méjì pẹ̀lú ìyá ọkọ rẹ̀ kí wọ́n tó lo ọjọ́ díẹ̀ pẹ̀lú ìdílé rẹ̀ ní Murfreesboro kí wọ́n tó padà sí Nashville. Oṣù mẹ́ta lẹ́yìn náà, James Polk kú nítorí àrùn kọ́lẹ́rà, nítorí pé ó ti fẹ̀yìntì díẹ̀ ju ti ààrẹ Amẹ́ríkà èyíkéyìí lọ. Ó jẹ́ ẹni ọdún mẹ́tàléláàádọ́ta. Polk dúró ní Nashville ní àwọn ọdún ìkẹyìn ìgbà tí ó di opó, ó máa ń tiraka láti lọ, ó sì ń di ẹni tí kò lè ṣe nǹkan kan.

Nígbà tí ìyàwó rẹ̀ di opó, Polk gba ọmọ-ọmọbìnrin Sarah Polk Jetton, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ "Sallie", ó sì rí i gẹ́gẹ́ bí ọmọbìnrin tirẹ̀. Lẹ́yìn tí ọmọ ìyá Polk kú, wọ́n mú un wá láti gbé pẹ̀lú Polk. Wọ́n gbé papọ̀ ní Nashville títí di ìgbà tí Polk kú ní ọdún 1891 nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́rin.

## Àwọn ìtọ́kasí