open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pópù Gregory 12k

**Pope Gregory XII** (c. 1326 &ndash; 18 October 1417), oruko abiso **Angelo Correr*** tabi ***Corraro**, je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Martin 5k

thumb|Pópù Martin ìkarùn ún
**Pope Martin V** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Eugene 4k

**Pope Eugenius IV** (1383 &ndash; February 23, 1447), orúkọ àbíṣọ **Gébúr̀ẹ̀̀̀̀ẹ̀̀lì Condulmer** j́ẹ́́ Pòòpù Ìjọ Kátólìkì tí a m̀ọ̀ sì Ìjọ Àgùd̀a t́ẹl̀ẹ.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Póòpù
Pópù Callixtus 3k

thumb|Àwòrán Pópù Calixtus ìkẹta
**Pope Callixtus III** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Adrian 6k

thumb|Àwòrán Pópù Adrian ìkẹfà (lẹ́yìn Jan van Scorel)
**Pope Adrian VI** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Clement 7k

thumb|Àwòrán Pópù Clemente ìkeje, por Seb astiano del Piombo
**Pope Clement VII** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Páúlù 3k

thumb|Àwòrán ti Pópù Paul ìkẹta Farnese (nípasẹ̀ Titian) - Ilé ọ̀nọ̀ ti orílẹ̀-èdè ti Capodimonte
**Pope Paul III** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Julius 3k

thumb|Girolamo Sicciolante - Paus Julius ìkẹta
**Pope Julius III** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Páúlù 4k

thumb|Àwòrán Pópù Páúlù ìkẹrin – Jacopino Conte (Manner) ọdún 1560
**Pope Paul IV** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Pius 4k

thumb|Àwòrán ti Pópù Pius ìkẹrin, ní gígùn mẹ́ta níbití ó ti jókòó níbi tábìlì tí a gbé sílẹ̀ (Ní àyíká ti Scipion Pulzone)
**Pope Pius IV** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Pius 5k

thumb|Bartolomeo Passarotti - Pius ìkarùn ún
**Pope Pius V** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Gregory 13k

thumb|Àwòrán Pópù Ritratto di Gregory ìkẹtàlá - Passarotti
**Pope Gregory XIII** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Sixtus 5k

**Pope Sixtus V** (13 December 1520 – 27 August 1590), oruko abiso **Felice Peretti di Montalto** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Urban 7k

thumb|Àwòrán ti Pópù Urban ìkeje Castagna (Jacopo del Conte,musiọmu ti Vatican )
**Pope Urban VII** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Gregory 14k

thumb|Pópù Gregory ìkẹrìlá
**Pope Gregory XIV** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Innocent 9k

thumb|Àwòrán Pópù Innocent ìkẹsàn án
**Pope Innocent IX** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Clement 8k

thumb|Papa Clemente ìkẹjọ Aldobrandini – Giuseppe Cesari
**Pope Clement VIII** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Alexander 7k

thumb|Àwòrá ti Pópù  Alexander ìkeje
**Pope Alexander VII** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Clement 10k

thumb|Àwòrán ti Pópù Clement ìkẹwàá, nípasẹ̀ Giovanni Battista Gaulli (Baciccio) - mùsíọ̀mù ti àwòrán
**Pope Clement X** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Clement 11k

thumb|Pope Clement ìkokànlá (ọdún 1708)
**Pope Clement XI** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Clement 12k

thumb|Agostino Masucci – Àwòrán ti Pópù Clement ìkejìlá, ní orí ìjókòó
**Pope Clement XII** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Benedict 15k

**Pope Benedict XV** (1854–1922) je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1854
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1922
Pópù Pius 12k

**Pópù Pius XII** (; ; abiso **Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli** ni 2.3 1876) je Pópù Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Pópù Jòhánù Páúlù Èkejì

**The [[Venerable]] Pope John Paul II** (, , , , ), born **Karol Józef Wojtyła** (; 18 May 1920 – 2 April 2005) served as Supreme Pontiff of the Catholic Church and Sovereign of Ìlú Fatikan from 16 October 1978 until his death over 26 years later.

**Pópù Jòhánù Páúlù Èkejì** je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Pópù
Mir

***Mir*** (, , *Peace* or *World*) ni ibudo-oko lofurufu to je ti Sofieti ko to di ti Rosia. Ohun ni o je ibudo lofurufu ibi isewadi akoko lagbaye ti awon eniyan gbe ninu re fun ojo pipe, o si tun je akoko iru iran eketa awon ibudo-oko lofurufu, won bere sii ko lati 1986&nbsp;de&nbsp;1996 pelu awoda modular. Ibudo oko yi sise fun odun medogun titi di March 23, 2001, nigbati won moomo mu kuro loju ona-iyipo re, ki o to ja si wewe ninu ipadawole si ojuorun lori Guusu Okun Pasifiki.

## Itokasi
Ìfòlókè òfurufú ènìyàn

[thumb|300px|[Edward Higgins White|Edward White on a spacewalk during the Gemini 4 mission]]
[thumb|305px|<center>The US featured White and his space walk on its 'Accomplishments in [Postage stamps and postal history of the United States#US Space Commemorative Issues|Space' commemorative Issue of 1967 ~]]
**Ìfòlókè òfurufú ènìyàn** ni ifoloke ofurufu pelu eniyan 

## Itokasi
Patrick Yakowa

**Patrick Ibrahim Yakowa** (1 December 1948 – 15 December 2012) je gomina Ipinle Kaduna lati 20 May, 2010 tit di ojo 15 Ou Kejila 2012 nigba to se alaisi ninu ijamba elikopita ni Ipinle Bayelsa.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kàdúná
Condoleezza Rice

**Condoleezza Rice** (; ojoibi November 14, 1954) je ojogbon, diplomat ati olukowe ara orile-ede Amerika. O di Asakoso Oro Okere Orile-ede Amerika labe Aare George W. Bush.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Aṣàkóso Ọ̀rọ̀ Òkèrè Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Òkun Kàríbẹ́ánì

thumb|right|350px|The Caribbean Sea
**Okun Karibeani** je omi okun ti Okun Atlantiki ni ibioloru ni Western hemisphere. O ni ala ni guusuiwoorun mo awon orile-ede Arin Amerika ti Panama, si iwoorun mo Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Guatemala, Belize, ati Mexico, si ariwa mo The Greater Antilles (Cuba, Jamaica, Hispaniola, ati Puerto Rico), ati si ilaorun mo the Lesser Antilles.

## Itokasi

Karibeani
Gulf ilẹ̀ Guinea

[thumb|right|350px|Maapu Ikun-omi Guinea, a ri ijapo awon erekusu ti won je didasilepo latowo [Cameroon line|ila Kameruun awon ileru.]]
**Gulf of Guinea**

## Itokasi

Arabia
Orílẹ̀-èdè olómìnira onílànàìrẹ́pọ̀

**Orílẹ̀-èdè olómìnira onílànà-ìbágbépọ̀** kan je ibijoba nibiti olori ibijoba ati awon oniseoba miran je asoju awon enia (ninu orile-ede olominira oseluarailu awon asoju yi je didiboyan latowo awon enia) won si gbodo sejoba gege bi ofin ilana-ibagbepo to wa to fa ala si agbara ijoba lori awon omoolu. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn irú ìjọba
Joseph Oni

**Joseph Ola Oni** ni gomina Ipinle Niger lati July 1978 titi de October 1979. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Niger
Àwọn apá ilẹ̀ Kòlómbìà

## Chart of departments
Each one of the departments of Colombia in the map below links to a corresponding article.



### Maps gallery

Image:Mapa de Colombia (+municipios).svg|Map of the Departments of Colombia with Municipalities.
Image:Mapa de Colombia (departamentos).svg|Map of Departments of Colombia with names overlaid.
Image:Colombia-departamentos.svg|Map of Colombia with numbered Departments
Image:Colombia, administrative divisions - de - colored.svg|Political map of Colombia


## Itokasi
Quindío Department

**Apa Quindío** je apa kan ninu 33 ni orile-ede Kòlómbìà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn apá ilẹ̀ Kòlómbìà
Medellín

**Medellín** (), fun onibise bi *Municipio de Medellín* (Spanish) tabi *Municipality of Medellín*, je ilu titobijulo keji ni Kolombia.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Kòlómbìà
Grytviken

[right|thumb|230px|[South Georgia settlements.]]
**Grytviken** (ede Swidin fun 'The Pot Cove') ni is the principal ibudo olorini agbegbe Britani ti South Georgia ni Guusu Atlantiki. 

## Itokasi
Àkójọ àwọn olúìlú àti àwọn ìlú títóbijùlọ gẹ́gẹ́ bíi orílẹ̀-èdè

## Countries

In case that the capital is not the largest city, the third column gives the cities that are larger. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn àkójọ àwọn ìlú

zh-min-nan:Siú-to· lia̍t-toaⁿ (Àn-chiàu kok-ka pâi-lia̍t)
Orúkọ

**Orúkọ** ni alemo fun oroije/oro oruko lati seyato ohun kan si omiran.

## Itokasi
 


Oruko ilu
Oruko Eniyan
Adebisi Akande

**Abdukareem Adebisi "Bisi" Bamidele Akande** je gomina Ipinle Osun tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Nàìjíríà
Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé-Plateau

**Ipinle Benue-Plateau** je ipinle tele ni Naijiria. O je dida ni 27 May 1967 lati awon apa Agbegbe Apaariwa o si wa titi di 3 February 1976, nigba ti won pin si ipinle meji - Benue ati Plateau. Ilu Jos lo je oluilu re nigbana.

## Itokasi

## Awon Gomina Ipinle Benue-Plateau
*Joseph Gomwalk (28 May 1967 – July 1975)
*Abdullahi Mohammed (July 1975 – March 1976)

Ẹ̀ka:Àwọn ìpín amójútó Nàìjíríà tẹ́lẹ̀
Ìpínlẹ̀ Ìlàòrùn-Àrin

**Ipinle East Central** je ipinle amojuto tele ni Nigeria. O je dida ni 27 May 1967 lati awon apa Agbegbe Apailaorun o si wa titi di 3 February 1976, nigbati o je pinpin si ipinle meji - Anambra ati Imo. Loni awon ipinle marun ni won wa nibi to wa tele: Anambra, Imo, Enugu, Ebonyi ati Abia.  Ilu Enugu ni o je oluilu re nigbana.

## Awon Gomina/Olumojuto Ipinle East Central
*Ukpabi Asika, Administrator (1967 – July 1975)
*Anthony Ochefu, Governor (July 1975 – February 1976)

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìpín amójútó Nàìjíríà tẹ́lẹ̀
Agbègbè Àrin-Apáìwọ̀òrùn Nàìjíríà

**Agbegbe Mid-Western** je ipin ile ni Nigeria lati 1963 de 1967. Ni 1967 o yi oruko pada di **Ipinle Mid-Western** titi di 1976 nigba to di  **Ipinle Bendel**. Ni 1991 o je pinpin si Edo ati Delta.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìpín amójútó Nàìjíríà tẹ́lẹ̀
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bendel

This is a list of administrators and **governors of Bendel State**, Nigeria. Mid-Western region was created in June 1963 from the Benin and Delta provinces. The status of the region was changed to a state on 27 May 1967, and the state was renamed Bendel State on 17 March 1976.  
Bendel State was divided into Delta State and Edo State on 27 August 1991. 

==See also==
*List of Governors of Delta State
*List of Governors of Edo State
*States of Nigeria
*List of all Nigerian state governors

## References

*
Committee on the Rights of the Child

**** je agbajo kariaye fun awon eto omoniyan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn àgbájọ àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn káríayé
Human Rights Council

**United Nations Human Rights Council** je agbajo kariaye fun awon eto omoniyan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn àgbájọ àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn káríayé
Ìgbìmọ̀ Akáríayé Àgbéléèbú Pupa

**Igbimo Akariaye ti Agbelebu Pupa** (Geesi: *International Committee of the Red Cross*; **ICRC**) je aladani aseteyan to budo si Geneva, Switzerland. O je agbajo kariaye fun awon eto omoniyan.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn àgbájọ àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn káríayé
Àgbájọ Òṣìṣẹ́ Akáríayé

**Àgbájọ Òṣìṣẹ́ Káríayé** (*International Labour Organization*; **ILO**) je ile-ise agbajo akariaye ti Agbajo awon Orile-ede Asokan to je mo oro osise, agaga opagun osise akariaye ati ise to niyi fun gbogbo aye. Bi gbogbo awon omoegbe awon Orile-ede Asokan (185 ninu 193) ni won wa ni ILO.

## Itokasi


Ẹ̀ka:Àwọn àgbájọ àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn káríayé
Àjọ Ìlera Àgbáyé

**Àjọ Ìlera Àgbáyé** ti agekuru re nje WHO jẹ́ àjọ Àgbájọ àwọn Orílẹ̀-èdè Aṣòkan tí wọ́n dá sílẹ̀ fún ètò ìlera gbogbo àgbáyé. Erongba dida WHO sile ni "ki gbogbo eniyan le de ipele ilera to ga ju to see see". Olú ilé iṣẹ́ rẹ̀ wà ní Geneva, Swítsàlandì, o si ni ile-ise agbegbe mefa ati ibi ise àádọ́jọ kaakiri agbaye.

Wọ́n dáa WHO sílẹ̀ ní Ọjọ́ keje Oṣù kẹrin Ọdún 1948. Ipade akoko ti apejo ilera agbaye, ajo ti o n sakoso WHO, waye ni ojo kerinlelogun osu keje odun naa. **Àjọ Ìlera Àgbáyé** gba awon dukia, osise, ati ojuse Ajo Ilera ti Ajumose Orilede, ile-ise agbaye d'Hygiène Publique, ati isori ailera gbogboogbo mora. Ise re bere ni odun 1951 leyin asopo ti oro inawo ati ise ona to lapere.

Ète àti èròngbà aájọ WHO ni láti mú kí ìlera pé káàkiri àgbáyé. Wọ́n ma ń ran àwọn orílẹ̀-èdè àgbáyé lọ́wọ́ láti kọjú àrùn, wọ́n sì ma ń ṣe òfin nípa ètò ìlera láti mú kí ìlera péye. 

Àjọ WHO kó ipa ribiribi nínú líle àrùn smallpox sígbó, nínú ìṣẹ́gun ribiribi tí ìran ènìyàn ti ní lórí Àrùn Polio, àti nínú ṣíṣe abẹ́rẹ́ ajé sára Àrùn Ebola. Àwọn nkan tí ó múmú láyà wọn lọ́wọ́ ni ọ̀nà láti ségun àwọn àrùn tí ó sé ràn, pàápàá jù lọ àrùn HIV/AIDS, Ebola, COVID-19, malaria àti tuberculosis; àwọn àrùn tí ó sé ràn bi àrùn ọkàn àti cancer; àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn àgbájọ àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn káríayé
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Ẹ̀ka:Àgbájọ àwọn Orílẹ̀-èdè Aṣòkan
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Sófìẹ̀tì Sósíálístì Kasakstan

**Orile-ede Olominira Sofieti Sosialisti Kasakh** (; ), bakanna bi **Kazakh SSR** ni soki, je ikan ninu awon orile-ede olominira ti won je Isokan Sofieti.

## Itokasi
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àpapọ̀ Sófìẹ̀tì Sósíálístì Rọ́síà

**Orile-ede Olominira Apapo Sofieti Sosialisti Rosia** (,  *Rossiyskaya Sovetskaya Federativnaya Sotsialisticheskaya Respublika* [RSFSR]), tabi **Orile-ede Olominira Pipapo Sofiti Sosialisti Rosia**, **Russian SFSR**, ati **RSFSR** ni soki, ni orile-ede olominira Sofieti totobijulo ati toni iye eniyan julo ninu Isokan Sofieti. 

## Itokasi

ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè tẹ́lẹ̀ ní Ásíà
Jẹ́ọ́gráfì ilẹ̀ Rùwándà

**Jógíráfì ilè Rwanda** jé àkójopò àpapò ohun tí ó n jé ile Ruwanda.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Jẹ́ọ́gráfì bíi orílẹ̀-èdè
Jẹ́ọ́gráfì ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà

**Geography of the Central African Republic** 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Jẹ́ọ́gráfì bíi orílẹ̀-èdè
Mbarek Bekkaï

thumb|Mbarek Bekkaï
**Mbarek Bekkaï** je Alakoso Agba ile Moroko tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Mòrókò
Ahmed Bahnini

thumb|Ahmed bahnini
**Ahmed Bahnini** (Arabic: **أحمد بحنيني**) je Alakoso Agba ile Moroko tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Mòrókò
Ahmed Balafrej

thumb|Ahmed Balafrej
**Ahmed Balafrej** (1908, Rabat - April 14, 1990) je Alakoso Agba ile Morocco lati 12 Osu Karun, 1958 titi di 2 Osu Kejila, 1958. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1908
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1990
Ẹ̀ka:Àwọn ará Mòrókò
Àwọn àkójọ nọ́mbà átọ́mù àwọn apilẹ̀sẹ̀

Ọ́ jẹ́ tábìlì àwọn ẹ́límẹ̀ntì tí a tò gẹ́gẹ́ bí atomic number wọn tí a sì fi àwọ̀ se àmì ìyàtò láàrin wọn.  

## Notes

## References
*  (for atomic weights of elements with atomic numbers from 1-102)
* 
*  (for atomic weights of elements with atomic numbers 103-118)

*
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Aiyedaade

**Agbegbe Ijoba Ibile Aiyedaade** je ijoba ibile ni Ipinle Osun ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Gbongan

## Itokasi

Ayedaade
Gnassingbé Eyadéma

**Gnassingbé Eyadéma** (oruko abiso **Étienne Eyadéma**, December 26, 1935 – February 5, 2005), je Aare ile Togo lati 1967 titi di ojo iku re ni 2005.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1935
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2005
Ẹ̀ka:Àwọn ará Tógò
Mwambutsa 4k Bangiriceng ilẹ̀ Bùrúndì

**Oba Mwambutsa IV Bangiricenge** (1912 - April 26, 1977) je Aare orile-ede Burundi tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Bùrúndì
Ntare 5k ilẹ̀ Bùrúndì

**** jẹ́ Ààrẹ orílè-èdè Burundi tẹ́lẹ̀ rí.

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Bùrúndì
Michel Micombero

thumb|Adarí ìgbìmọ̀ ìjọba Micombero ní ọdún 1966
**** je Aare orile-ede Burundi tele.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Bùrúndì
Cyprien Ntaryamira

thumb|Cyprien Ntaryamira ní àpéjọ FRODEBU kan
**** je Aare orile-ede Burundi tele.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Bùrúndì
Sylvie Kinigi

thumb|Sylvie Kinigi ní pápá ọkọ̀ òfurufú ti Bujumbura, ọdún 1993
**** je Aare orile-ede Burundi tele.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Bùrúndì
Alassane Ouattara

**Alassane Dramane Ouattara** (; born 1 January 1942) is an Ivorian politician who has been President of Côte d'Ivoire since 2011. An economist by profession, Ouattara worked for the International Monetary Fund (IMF) and the Central Bank of West African States (, BCEAO), and he was the Prime Minister of Côte d'Ivoire from November 1990 to December 1993, appointed to that post by President Félix Houphouët-Boigny.

## Itokasi
Pascal Affi N'Guessan

**Pascal Affi N'Guessan** je Alakoso Agba orile-ede Côte d'Ivoire.

Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, thingee n kede oludije rẹ fun idibo Alakoso 2025.

## Itokasi
Seydou Diarra

**Seydou Elimane Diarra** ti won bi ni ojo ketalelogun OSU kokanla odun1933 ti o papo da ni ojo kokandinlogun OSU keje odun 2020 ni o je oloselu ati adari ile asofin agba, ni orile-ede Ivory Coast  

## Itokasi
Charles Konan Banny

**Charles Konan Banny** (ọjọ́ kọkànlá oṣù kọkànlá ọdún 1942 – ọjọ́ Kẹ̀wá oṣù kẹsàn-án ọdún 2021) jẹ́ olóṣèlú orílẹ̀-èdè Côte d'Ivoire, tí ó jẹ́ Alákóso àgbà orílẹ̀ èdè Côte d'Ivoire láti ọjọ́ keje oṣù Kejìlá ọdún 2005 títí di ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin ọdún 2007.

## Itokasi
Hassan Gouled Aptidon

**Hassan Gouled Aptidon** (Somali: *Xasan Guuleed Abtidoon*. Arabic: حسن جولد أبتيدون) (October 15, 1916 - November 21, 2006) lo je Aare akoko orile-ede Djibouti lati 1977 de 1999.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Djìbútì
Abdallah Mohamed Kamil

**Abdallah Mohamed Kamil** je Alakoso Agba orile-ede Djibouti tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Djìbútì
Ìtàn ilẹ̀ Benin

**Ìtàn ilẹ̀ Benin** 

ni ọna pipẹ ni Ipinle Benin, jẹ orilẹ-ede ni Iwọ-oorun Afirika. O ni bode pelu Togo si iwoorun, Nigeria si ilaorun, ati Burkina Faso ati Niger si ariwa. Ni guusu, o ni eti okun kukuru kan lẹba Bight of Benin.

Agbegbe rẹ jẹ nipa 110,000 km² ati pe iye eniyan ti a pinnu rẹ jẹ 85 lakhs.

## itokasi
Ìtàn ilẹ̀ Guinea

**Ìtàn ilẹ̀ Guinea** 

Ni Oṣu Kẹsan ọjọ 5, ọdun 2021, igbidanwo igbidanwo kan waye lodi si ijọba Alpha Condé.

## itokasi
Ìtàn ilẹ̀ Nìjẹ̀r

**Ìtàn ilẹ̀ Nìjẹ̀r** 

## Idibo ajodun 2020-2021
Igbidaniyan ijọba kan waye ni alẹ Oṣu Kẹta Ọjọ 30 si 31, 2021, awọn ọjọ diẹ ṣaaju ifilọlẹ ti Mohamed Bazoum, aarẹ ti a yan.

Ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 2, ọdun 2021, Mohamed Bazoum ti bura o si gba ọfiisi.

## itokasi
Ìtàn ilẹ̀ Mòsámbìk

**Mòsámbìk** jẹ́ ìlú kan ní ilẹ̀ Portugal. Ó sì gbòmìnira lọ́wọ́ orílẹ̀-èdè Portugal ní ọdún 1975.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ìṣèlú ilẹ̀ Bòtswánà

**Ìṣèlú ilẹ̀ Bòtswánà** je ti orile-ede Bòtswánà. Iselu ni Botswana unwaye labe eto orile-ede olominira oloselu asoju, nibi ti Ààrẹ ilẹ̀ Bòtswánà ti je olori orile-ede ati olori ijoba, ati labe sistemu egbe oloselu pupo. Agba apase wa lowo ijobat. Agbara Asofin wa lowo ijoba ati Iléaṣòfin ilẹ̀ Bòtswánà. Idiboyan aipe, ikewa iru re, waye ni ojo 16 Osu Kewa 2009.

Lati igba ilominira, oselu ni Botswana ti je gigaba latowo Egbe Oloselu Botswana. Adajo ni ilominira latodo apase ati asofin. Gege bi Isekedere Akariaye se so, Botswana ni orile-ede Afrika to ni iwa ibaje to din julo, be sini ipo re sunmo Portugal ato Korea Guusu. Nevertheless the country is considered to have the most secretive public institutions.

## Itokasi

Iselu
Ìṣèlú ilẹ̀ Gámbíà

**Ìṣèlú ilẹ̀ Gámbíà** únwáyé lórí àgbékalẹ̀ ààrẹ orílẹ̀-èdè olómìnira, ní bi tí Ààrẹ ilẹ̀ Gámbíà jẹ́ olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba, lábẹ́ sístẹ́mù ẹgbẹ́ olóṣèlú púpọ̀. Agbára aláṣe wà lọ́wọ́ ìjọba. Agbára aṣòfin wà lọ́wọ́ ìjọba àti lọ́wọ́ ilé-aṣòfin.

## Itokasi

Iselu
Ìṣèlú ilẹ̀ Màláwì

**Ìṣèlú ilẹ̀ Màláwì** je ti orile-ede Màláwì

Malawi jẹ aṣoju ijọba tiwantiwa olominira pẹlu eto ẹgbẹ-ẹgbẹ pupọ kan, ti o jẹ idari nipasẹ Alakoso ti a yan ti o nṣe iranṣẹ bi Ori ti Ipinle ati Ijọba mejeeji, pẹlu agbara alaṣẹ. Orile-ede naa ti ri awọn iṣipopada ni agbara, paapaa idibo 2020 nibiti oludije alatako Lazarus Chakwera (MCP) ti ṣẹgun oluṣeto, awọn atunṣe ti o ṣe ileri lodi si ibajẹ ati fun ofin ofin, bi o tilẹ jẹ pe ilọsiwaju ti lọra nitori awọn owo-owo ati awọn ọrọ-aje. Awọn italaya pataki pẹlu ibajẹ endemic, inira ọrọ-aje, agbofinro alailagbara, ati awọn ọran bii iwa-ipa ti o da lori abo, laibikita awọn ilọsiwaju ninu awọn ile-iṣẹ ijọba tiwantiwa ati ikopa ninu awọn ara agbegbe bii SADC.

## Itokasi

Iselu
Ìṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà

**Ìṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà** je ti orile-ede Nàìjíríà**Nigeria** je Orile-ede Olominira Apapo bi orile-ede Amerika, pelu agbara apase lowo aare, be tun Naijiria tun ni apere sistemu Westminster ninu bi awon ile oke ati kekere asofin oniyewumeji. Sugbon, Aare ile Naijiria ni olori orile-ede ati olori ijoba, be si tun ni oun lo sistemu egbe oloselupupo. Iselu Naijiria unsele ninu alugba ijoba apapofederal, presidential, representative democratic republic, whereby Executive power is exercised by the government. Legislative power is vested in both the government and the two chambers of the legislature, the House of Representatives and the Senate. Together the two chambers make up the law-making body in Nigeria called the National Assembly.  The highest judiciary arm of government in Nigeria is the Supreme Court of Nigeria.  Nigeria also practices Baron de Montesquieu's theory of the separation of powers.  The National Assembly serves as a watchdog to the excesses of the executive arm of government.

## Sistemu abofinmu
Ofin ile Naijiria duro lori bi ilana ofin ba se wi ati ilominira adajo, be si tun o duro lori sistemu British common law—ni to ri ipa ti Britani amunisin ni. Sistemu abofinmu ri bakanna bi awon sistemu ofin wiwopo ti won lo ni Ilegeesi ati Welsi ati ni awo orile-ede Ajola miran. Alugba ilana-ibagbepo fun sistemu abofinmu je pipese ninu Ilana-ibagbepo Naijiria. 

## Itokasi

Iselu
Ìṣèlú ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà

**Ìṣèlú ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà** je ti orile-ede Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà

## Itokasi

Iselu
Ìṣèlú ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò

**Ìṣèlú ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò** je ti orile-ede Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò

## Itokasi

Iselu
Ìṣèlú ilẹ̀ Sìmbábúè

**Ìṣèlú ilẹ̀ Sìmbábúè** je ti orile-ede Sìmbábúè

President : Emmerson Mnangagwa (2017-)

## Itokasi
Omar Bongo

**El Hadj Omar Bongo Ondimba** (30 December 1935 – 8 June 2009), bibi bi **Albert-Bernard Bongo**, je oloselu ara Gabon to di Aare ile Gabon fun odun 42 lati 1967 titi di igba to ku lenu ise ni 2009.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Gàbọ̀n
Naoto Kan

**Naoto Kan** (菅 直人 *Kan Naoto*, ojoibi ojo kewa, osu owawa, odun1946) ni Alakoso Agba orile-ede Japan. ati egbe Democratic.
  

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1946
Ẹ̀ka:Àwọn ará Japan
Saionji Kinmochi

thumb|Saionji Kinmochi

**** jẹ́ Alákòóso Àgbà orílẹ̀-èdè Japan tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Japan
Yamamoto Gonnohyōe

, also called **Gonnohyōe** je Alakoso Agba orile-ede Japan tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1852
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1933
Ẹ̀ka:Àwọn ará Japan
Saitō Makoto

thumb|Makoto Saito
**** jẹ́ Alákòóso Àgbà orílẹ̀-èdè Japan tẹ́lẹ̀.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Fumio Gotō

thumb|Fumio Gotō ọdún 1924 sí ọdún 1928
**** je Alakoso Agba orile-ede Japan tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Kantarō Suzuki

thumb|Kantaro Suzuki suit
**** jẹ́ Alákòóso Àgbà orílẹ̀-èdè Japan tẹ́lẹ̀..

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Takeo Miki

**** tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹta ọdún 1907, tí ó sìn kú ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹwàá ọdún 1988 jẹ́ Alákòóso Àgbà orílẹ̀-èdè Japan tẹ́lẹ̀. Òun ni Alákòóso Àgbà ókànlélógójì tí orílẹ̀ èdè Japan. Ó bẹ̀rẹ̀ ìṣèjọba rẹ̀ lọ́dún 1974 sí 1976. Ó gba ìjoba lọ́wọ́ Kakuei Tanaka gẹgẹ bíi Alákòóso Àgbà. Ìyàwó rẹ̀ ni Matusko Miki. Ó kẹ́kọ̀ọ́ jáde ní Meiji Unifásítì, Tokyo. Ó gbà ìwé-ẹ̀rí dókítà amòfin ní unifásitì`́ gúsù California, Los Angeles.  

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Japan
Tsutomu Hata

thumb|200px|Tsutomu Hata
**Tsutomu Hata** je Alakoso Agba (1935-2017) orile-ede Japan tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Tomiichi Murayama

ni oloselu ara Japan to ti feyinti, to di Alakoso Agba orile-ede Japan 81k lati June 30, 1994 titi di January 11, 1996.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Ryutaro Hashimoto

**Ryutaro Hashimoto** (橋本 龍太郎 *Hashimoto Ryūtarō*, tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 1937 tí ó sì kú ní ọjọ́ kìíní oṣù keje ọdún 2006) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Japan tó di Alákòóso Àgbà ilẹ̀ Japan láti ọjọ́ kọkànlá oṣù kìíní ọdún 1996 títí di ọgbọ̀n ọjọ́ oṣù keje ọdún 1998. Ó jẹ́ adarí ọ̀kan lára àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó lágbára jù lọ ní orílẹ̀-èdè náà kí ó tó di pé ó kọ ìṣèlú sílẹ̀. Nítorí ìtìjú, kò kópa nínú ìdìbò gbogboogbò tí orílẹ̀-èdè Japan ní ọdún 2005. Ó kú ní ọjọ́ kìíní oṣù keje ọdún 2006 ní ilé-ìwòsàn kan ní ìlú Tokyo.

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Shinzō Abe

je oloselu ara Jepanu  ati Aare Egbe Òṣèlúaráàlú Onífẹ̀ẹ́òmìnira (LDP). Abe lo je Alakoso Agba ile Jepanu 90k, o je didiboyan nigba ijoko pataki Diet ni 26 Kẹ̀sán 2006. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Japan
Noynoy Aquino

**Benigno Simeon "Noynoy" Cojuangco Aquino III** (born February 8, 1960) ni Aare ile Philippines lati June 30, 2010 leyin idiboyan 2010 pelu 15,208,678 ibo, gege bi asiwaju egbe oloselu Liberal Party.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Filipínò
Choe Yong-rim

**Choe Yong-rim** (KCNA: **Choe Yong Rim**) ni Asiwaju (*naegak ch’ongri*, ) ile Orile-ede Olominira Toseluarailu awon Ara Korea (ti a mo bi Ariwa Korea) lati 7 June, 2010.

## Itokasi
Pápá Ọkọ̀ Òfurufú Đồng Hới

250px|right|thumb|Pápá Ọkọ̀ Òfurufú Đồng Hới

**Pápá Ọkọ̀ Òfurufú Đồng Hới** (*Dong Hoi Airport*, Sân bay Đồng Hới)  je papa oko ofurufu ni ilu Đồng Hới, ni Quảng Bình, Vietnam.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn pápá ọkọ̀ òfurufú ní Vietnam
Ẹ̀ka:Quảng Bình
Agbádá

**Agbádá** jẹ́ ẹ̀wù ńlá àti fífẹ̀ ti ìbílẹ̀ tí àwọn Yorùbá máa ń wọ̀ kárí Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà. Ó máa ń ní ẹ̀wù abẹ́nú tí gígùn rẹ̀ yàtọ̀ síra, ó sì tún máa ń wá pẹ̀lú aṣọ abẹ́rù (ìwọ̀-sísàlẹ̀) tí ó jẹ́ ṣòkòtò ìbílẹ̀ tí a ń pè ní ṣòkòtò. Wọ́n tún sábà máa ń wọ̀ ọ́ pẹ̀lú oríṣiríṣi fìlà bíi fìlà tàbí . Wọ́n sábà máa ń wọ̀ ọ́ pẹ̀lú ìlẹ̀kẹ̀ ìbílẹ̀ àwọn Yorùbá. Agbádá jẹ́ aṣọ tí àwọn ọkùnrin sábà máa ń wọ̀ fún àwọn ayẹyẹ àkànṣe tàbí fún ìgbésíayé ojoojúmọ́, èyí sinmi lórí bí aṣọ náà ṣe rí tàbí bí wọ́n ṣe ṣe ẹ̀ṣọ́ sí i tó. Ó jẹ́ ẹ̀wù tó ṣàrà ọ̀tọ̀ tó ń wá ní onírúurú sítaìlì àti àwòrán.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Agbádá ni wọ́n fi aṣọ aṣọ òkè tàbí aṣọ òfì rán, ṣùgbọ́n wọ́n lè fi àwọn irúfẹ́ aṣọ mìíràn rán an pẹ̀lú, nínú èyí tí àdìrẹ wà. Agbádá yàtọ̀ sí boubou (babanriga) yàtọ̀ sí pípapọ̀ díẹ̀ tí wọ́n jọ ara wọn. Wọ́n yàtọ̀ nínú ìrísí, sítaìlì, ìdá, aṣọ àti àwọn ohun-èlò tí wọ́n fi ń ṣe é, wọ́n sì jẹ́ èyí tí a lè dá mọ̀ yàtọ̀ sí èkejì. Agbádá sábà máa ń ní iṣẹ́ ọnà rírán ti ìbílẹ̀ Yorùbá pẹ̀lú kókó-ìbílẹ̀ (Grand knot) tó jẹ́ ti àṣà Yorùbá lópọ̀ ìgbà. Lọ́pọ̀ ìgbà, Agbádá máa ń ní apá kúkúrú tí wọ́n ká sókè tí wọ́n sì máa ń wọ̀ pẹ̀lú oríṣiríṣi sítaìlì ṣòkòtò. Agbádá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn aṣọ ọkùnrin Yorùbá, pẹ̀lú àwọn mìíràn bíi Gbárìyẹ̀, Pàkàjà, Sùlíà, Ọ̀yàlà, àti Kẹ́mbẹ́. Gbárìyẹ̀ jọ Agbádá ní ìrísí, wọ́n sì sábà máa ń kà á mọ́ irúfẹ́ Agbádá kan.
Ẹ̀ka:Àṣà Yorùbá
Amadou & Mariam

**Amadou & Mariam** je awon eniyan meji olorin lati Mali, awon ni **Amadou Bagayoko** (gita ati ohun) (ojoibi Bamako 24 October 1954 o si ku ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 4, Ọdun 2025) ati **Mariam Doumbia** (ohun) (ojoibi Bamako 15 April 1958). Awon mejeji pade ni Ile-Eko fun awon Odo Afoju ti Mali nibi ti won ti ri pe awon mejeji feran orin kiko. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ẹgbẹ́ olórin ará Málì
Ẹ̀ka:àwọn afọ́ju olórin
Pápá Ọkọ̀ Òfurufú Tân Sơn Nhất

250px|right|thumb|Pápá Ọkọ̀ Òfurufú Tân Sơn Nhất

**Pápá Ọkọ̀ Òfurufú Tân Sơn Nhất** (*Tan Son Nhat International Airport*, Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất)  je papa oko ofurufu ni ilu Hochiminh City, ni Dong Nam Bo, Vietnam.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn pápá ọkọ̀ òfurufú ní Vietnam
Samson Siasia

**Samson Siasia** (ojoibi August 14, 1967 ni Eko) ni agbawaju boolu-elese ara orile-ede Nigeria totifeyinti. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Peter Rufai

**Peter Rufai** (ojoibi August 24, 1963 ni Eko o si ku ni Oṣu Keje ọjọ 3, ọdun 2025) je amule fun agbaboolu agba  omo ile Naijiria. O ba won kopa ninu ifesewonse to wa ye nilu Belgium, Netherlands ati ile Spain gege bi Amule Agba fun awon agbaboolu ile wa Super Eagle. O sise naa fun ogun odun gege bi ise oojo re.
Bakan naa, o tun kopa ninu awon ifesewonse bii : idije agbaboolu ile Adulawo,  idije ife ile-agbaye

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Augustine Eguavoen

**Augustine Owen Eguavoen** (ojoibi August 19, 1965 ni Sapele, Nigeria) je agbaboolu elese omo ile Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1965
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Benedict Iroha

**Benedict Iroha** (ojoibi November 29, 1969) je agbaboolu elese omo ile Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1969
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
XHTML

**XHTML (Extensible Hypertext Markup Language)** je ebi kan awon ede ifala XML to jo iru Hypertext Markup Language (HTML) to wopo daada, ede to n je lilo fun kiko awon ojuewe itakun.  

## Itokasi
Uche Okechukwu

**Uche Alozie Okechukwu** (ojoibi September 27, 1967) je agbaboolu elese omo ile Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì fún Nàìjíríà
Thompson Oliha

** Thompson Oliha ** (4 October 1968 ni Benin City, Nigeria – 30 June 2013 ni Ilorin, Nigeria) je agbaboolu elese omo ile Naijiria.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1968
Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Jay-Jay Okocha

**Augustine Azuka "Jay-Jay" Okocha** (won bi ni 14 August 1973 ni Enugu) je agbaboolu elese omo ile Naijiria. O ni idije mẹtalelaadorin fun ikọ agbabọọlu orilẹede Naijiria laarin ọdun 1993 si 2006, o gba ami ayo mẹrinla wọle, o si jẹ ọmọ ẹgbẹ agbabọọlu FIFA World Cup mẹta. O jẹ ọkan ninu awọn agbabọọlu Afirika nla julọ ni gbogbo igba ati ọkan ninu awọn dribblers ti o ni ipa julọ ni itan-akọọlẹ bọọlu agbaye.[3] O ṣere kọja awọn liigi lọpọlọpọ, bẹrẹ iṣẹ rẹ ni Enugu Rangers ni Ajumọṣe Bọọlu Ọjọgbọn Ọjọgbọn Naijiria ṣaaju gbigbe si Borussia Neunkirchen ni Oberliga Südwest, ipin kẹta ti Germany, ni Oṣu Keje ọdun 1990. O ṣe bọọlu ni Bundesliga, Süper Lig, Ligue 1, Premier League, EFL Championship, ati Qatar Stars League ṣaaju ifẹhinti rẹ ni 2008.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbábọ́ọ̀lù-ẹlẹ́sẹ̀ ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì fún Nàìjíríà
Julia Gillard

**Julia Eileen Gillard** (ojoibi 29 September 1961) ni Alakoso Agba 27k orile-ede Austrálíà. Ohun ni obinrin akoko ti yio je ipo yi ni ile Austrálíà.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Austrálíà
Mari Kiviniemi

**Mari Johanna Kiviniemi** (ojoibi 27 September 1968) je oloselu ara Finlandi ati Alakoso Agba ile Finlandi. O je didiboyan gege bi Alakoso Agba ni 22 June 2010-22 June 2011.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Fínlándì
Sergei Sidorsky

**Sergei Sergeevich Sidorsky** (, , Siarhiei Sidorski ) (ojoibi March 13, 1954 in Homiel, BSSR, Soviet Union) ni Alakoso Agba ile Belarus.  O je yiyan bi Adipo Alakoso Agba ni July 10, 2003 lati ropo Gennady Novitsky ti o je lile kuro, o je mimudaju gege bi Alakoso Agba gangan ni December 19, 2003.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Bẹ̀lárùs
Michel Suleiman

**Michel Suleiman** (, ojoibi 21 November 1948) ni Aare orile-ede Lebanon lowolowo.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1948
Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Ahmed Abdallah Mohamed Sambi

**Ahmed Abdallah Mohamed Sambi** (,   tí wọn bí ní (5 June, 1958) je oloselu ati olórí ẹ̀sìn Mùsùlùmí ọmọ ilẹ̀  Komoro, òhun ló jẹ́ Ààrẹ ilẹ̀ Komoro láti 2006 sí 2011.

=Àwọn Ìtọ́ka sí=

Ẹ̀ka:Àwọn ará Kòmórò
Juan Manuel Santos Calderón

**Juan Manuel Santos Calderón** (ojoibi 10 August 1951) je oloselu ara Kolombia, Alakoso Eto Abo tele, ati lowolowo Aare orile-ede Kolombia lati 7 Osu Kejo, 2010, leyin ti o bori ninu idiboyan aare Kolombia 2010.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1951
Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Kòlómbìà
René Moawad

**René Moawad** (April 17, 1925, Zgharta - November 22, 1989) je Aare orile-ede Lebanoni tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1925
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1989
Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Bachir Gemayel

**Bachir Gemayel** (Ọjọ́ kẹwá Oṣù kọkànlá ọdún 1947 – Ọjọ́ kẹrìnlá Oṣù kẹsán ọdún 1982) (ó ṣeé kọ bákanáà bí **Bashir** bẹ́ẹ̀ sì ni orúkọ ìdílé náà ṣeé kọ bí **al-Jumayyil**, **El Gemaiel**, **Joomayyeel**) (بشير الجميّل) jẹ́ olóṣèlú, ọ̀gágun àti ààrẹ orílẹ̀ èdè Lebanese. 
## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1947
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1982
Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Charles Helou

thumb|Ààrẹ Lebanoni Charles Helou (òsì) àti Ààrẹ Egipti Gamal Abdel Nasseọ̀túntuní àpéjọ àjùmọ́ṣe ti ne Arab kejì ní Alexandria, Egi ọdun 1964pti
**** je Aare orile-ede Lebanoni tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Camille Chamoun

**** jẹ́ Ààrẹ orílẹ̀-èdè Lebanon tẹ́lẹ̀.
## Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Bechara El Khoury

thumb|Bechara El khoury
**** je Aare orile-ede Lebanoni tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Ayoub Tabet

thumb|Ayoub Tabet
**** je Aare orile-ede Lebanoni tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Lẹ́bánọ́nì
Windows 7

**Windows 7** je iru Microsoft Windows, to je sistemu isise ti Microsoft se fun awon komputa adani.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Microsoft Windows
Windows Vista

**Windows Vista** je sistemu isise komputa ti Microsoft se fun awon komputa adani.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Microsoft Windows
IPhone

**iPhone** ( ) jẹ́ irú fóònù olóye tó ní ẹ̀rọ ayélujára àti amóùnmáwòran tí ilé-iṣé Apple ṣe jáde ní Ojọ́ kẹsán Oṣù kínín (Sééré) Ọdún 2007.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Apple
Steve Jobs

**Steven Paul** "**Steve**" **Jobs** (February 24, 1955&nbsp;– October 5, 2011) je onisowo ara Amerika ati olukokoda. Ohun ni alajodasile ati oga agba ile-ise Apple.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Apple
Pál Schmitt

**Pál Schmitt** (ojoibi  1942 ni Budapest) je oloselu ara Hungari ati lowolowo Agbenuso Ile Asofin ile Hungari lati  2010. O je didiboyan bi Aare ile Hungari pelu ibo 263 si 59 ni Ile Asofin ile Hungari, o bo si ori aga ni  2010 de 2012.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Húngárì
Christian Wulff

**Christian Wilhelm Walter Wulff** (ojoibi  1959) je oloselu omo ile Jemani ti egbe oloselu Christian Democratic Union. O je Aare ile Jemani lati  2010 titi di 17 February 2012.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Johannes Rau

**Johannes Rau** (16 January 1931 – 27 January 2006) je Aare orile-ede Jemani tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1931
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2006
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Roman Herzog

thumb|Roman Herzog
**Roman Herzog** (1934-2017) war Aare orile-ede Jemani tele.

He died 10 january 2017 at 82 years old.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Stevie Wonder

**Stevland Hardaway Judkins** (ojoibi May 13, 1950), o yi oruko re si **Stevland Hardaway Morris**, eni to gbajumo pelu oruko itage re **Stevie Wonder**, je akorin, alu ilu orin, olootu awo orin ati alakitiyan ara Amerika. O fo loju laipe ti a bi, Wonder towobowe pelu ile-ise Tamla to je ti Motown Records nigba to je omo odun mokanla, o si untesiwaju lati gbe awo orin re jade nibe titi doni.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Richard von Weizsäcker

**Richard Karl [[Freiherr]] von Weizsäcker**  (born 15 April 1920), je Aare orile-ede Jemani tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1920
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Karl Carstens

**Karl Carstens** (14 December 1914 – 30 May 1992) je Aare orile-ede Jemani tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Jẹ́mánì
Walter Scheel

thumb|Walter Scheel (1974)
**Walter Scheel** je Aare orile-ede Jemani tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Theodor Heuss

**Theodor Heuss** (31 January 1884 &ndash; 12 December 1963) je Aare orile-ede Jemani tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1884
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1963
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Elisabeti Kìnní Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì

**Elizabeth Kìnní** (*Elizabeth I*) (7 September 1533 – 24 March 1603) ni Ayaba ti o je oba lori Ilegeesi ati Ayaba to joba lori ile Irelandi lati 17 November 1558 titi de ojo iku re. Won tun mo bi **Ayaba Wundia** (*The Virgin Queen*), **Gloriana**, tabi **Ayaba Bess Enirere** (*Good Queen Bess*), Elizabeth lo je oba karun ati to gbeyin lati Ebi Tudor.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1533
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1603
Ẹ̀ka:Àwọn ará Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì
Àgbàjọ Ìlàorùn Áfríkà

**Àgbàjọ Ìlàorùn Áfríkà** (**EAC**; *East African Community*) je àgbájọ alabajobapo to ni awon orile-ede ilaorun Afrika marun Burundi, Kenya, Rwanda, Tanzania, ati Uganda.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìlàorùn Áfríkà
Àgbàjọ Tòkòwò àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọòrùn Áfríkà

**Àgbàjọ Tòkòwò àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọòrùn Áfríkà** (*Economic Community of West African States*; **ECOWAS** tabi **EKOWAS**) je adipo awon orile-ede meedogun ni agbegbe Iwoorun Afrika to je didasile ni May 28, 1975, pelu itowobowe Adehun ilu Eko. Ise re ni lati segbesoke asepo okowo. 

## Itokasi
Roza Otunbayeva

**Roza Isakovna Otunbayeva** (, ; ọjọ́ ibi August 23, 1950) ni Aare orílẹ̀èdè Kyrgyzstan. Wọ́n búra fún un ní July 3, 2010, lẹ́yìn tó ti dípò bí i olórí fún ìgbà díẹ̀ lẹ́yìn ijidide April 2010 tó fa lílé kúrò Ààrẹ Kurmanbek Bakiyev lórí ipò. Otunbayeva jẹ Alákóso ọ̀rọ̀ òkèrè tẹ́lẹ̀ àti olórí ìpàdé ilé aṣòfin fún Ẹgbẹ́ Tòṣèlú aráàlú Àwùjọ ilẹ̀ Kyrgyzstan. Roza Isakovna Otunbayeva jẹ́ ẹni pàtàkì nínú ìṣèlú orílẹ̀-èdè Kyrgyzstan, tí a mọ̀ fún ipa pàtàkì rẹ̀ nínú mímú ìlú náà ni ṣẹ nípasẹ̀ àkókò ìsọdọ̀tun ìṣèlú. 
Otunbayeva ni obìnrin àkọ́kọ́ tí yíò jẹ Ààrẹ orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ CIS/SCO. Bákan náà, ó ti jẹ́ Ajàfẹ́tọ̀ó àwọn obìnrin, tí ó sì ti kó àwọn ipa takuntakun nínú ètò láti gbé ẹ̀kọ́, àwùjọ ìlú, àti ìjàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn síwájú si ní Ìlà Oòrùn Àárín ti Asia. 

## Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Tẹ́nìs

**Tẹ́nìs** je a ere idaraya kan to le sele larin awon atayo meji (enikan soso) tabi lari egbe meji ti won ni atayo mejimeji (àwon meji). Atayo kookan unlo raket lati gba boolu oniroba koja ori awon si ori papa olodi re.

## Itokasi
Hillary Rodham Clinton

**Hillary Diane Rodham Clinton** (; ojoibi October 26, 1947) je oloselu ara orile-ede Amerika. Lowolowo ohun ni Alakoso Oro Okere orile-ede Amerika 67th labe ijoba Aare Barack Obama. O ti je tele bi Alagba Ile Igbimo Asofin Amerika fun Ipinle New York lati 2001 de 2009. Gege bi iyawo Aare Bill Clinton, ohun lo je Iyaafin Akoko Amerika lati 1993 de 2001. Ninu idiboyan 2008, Clinton je eniagbewo fun  idaloruko ipo aare egbe oloselu Democratiki.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn Aṣàkóso Ọ̀rọ̀ Òkèrè Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Arthur Ashe

**Arthur Robert Ashe, Jr.**(July 10, 1943&nbsp;– February 6, 1993) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfasẹ́ gbá tenis, tí wọ́n bí, tó dàgb̀a, sí Richmond, Virginia. Nípa iṣẹ́ bọ́ọ̀lù rẹ̀, ó jáwé olúborí tí ́ó sì gba ife-ẹ̀yẹ Grand Slam mẹ́ta, èyí tí ó sò di ìkan nínú àwọn tó dára jùlọ nínú tenis ní Amẹ́ríkà. Ashe, tí ó jẹ́  ọmọ Afrika Ameríkà, tún jẹ́ riranti fun akitiyan re fun ilosiwaju awujo.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Austrálíà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Ìdíje Wimbledon
Althea Gibson

**Althea Gibson** (August 25, 1927&nbsp;– September 28, 2003) je obinrin elere idaraya eni iye 1 lagbaye ara Amerika to je obinrin omo Afrika Amerika akoko to kopa ninu idije tenis lagbaye ati eni akoko to bori lati gba ife eye Grand Slam ni 1956. Won unpe nigba miran bi "Jackie Robinson ti tenis" nitoripe o mu opin wa si iwa "eleyameya ninu tenis." 

## Igbesiaye

A bi ni August 25, 1927 ni Silver, Clarendon County, South Carolina fun Daniel ati Annie Bell Gibson, Althea ni awon aburo meji, Daniel Jr. (to je mimi bi "Bubba"), ati Mildred ti se obinrin.     
 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 1930

The **Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 1930** je idije agbaye akoko fun boolu elese kariaye - Ife Eye Agbaye FIFA. O waye ni orile-ede Uruguay lati  de .

## Itokasi
Ọ̀ni Nílò

**Ọ̀ni Nílò** (*Crocodylus niloticus*) je iru ọ̀ni ti Afrika to wopo si Somalia, Ethiopia, Uganda, Kenya, Egypt, Zambia and Zimbabwe.

## Itokasi

Oni Nilo
Ray Charles

**Ray Charles** (September 23, 1930June 10, 2004) je olorin omo orilee-ede Amerika. Charles je asiwaju ninu iru orin soul larin awon odun 1950 nipa sisadalu rhythm & blues, gospel, ati blues sinu awon awo orin re ni Atlantic Records.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1930
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2004
Ẹ̀ka:àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Manuel Blanco Encalada

**Manuel José Blanco y Calvo de Encalada** je Aare orile-ede Tsile tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Agustín Eyzaguirre

thumb|Agustín Eyzaguirre Arechavala, (ọdún 1768 sí ọdún 1837)
**Agustín Manuel de Eyzaguirre y Arechavala**  je Aare orile-ede Tsile tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Ramón Freire

thumb|Ramón Freire
**Ramón Freire Serrano** je Aare orile-ede Tsile tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Eduardo Frei Ruiz-Tagle

**Eduardo Alfredo Juan Bernardo Frei Ruiz-Tagle**  (; ojoibi June 24, 1942) je oloselu ati oniseero abele ara ile Tsile to je Aare ile Tsile lati 1994 di 2000.

## itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Augusto Pinochet

**Augusto José Ramón Pinochet Ugarte**, to gbajumo lasan bi **Augusto Pinochet** (), (25 November 1915 – 10 December 2006) je Ogagun ajagun ara Chile ati apase to fipa gbajoba ninu kuupu 11 September 1973. He was the Commander-in-Chief of the Chilean army from 1973 to 1990, president of the Government Junta of Chile from 1973 to 1974 and President of the Republic from 1974 until transferring power to a democratically elected president in 1990.

## itokasi

 

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Arturo Alessandri

**Arturo Fortunato Alessandri Palma** gbé láti ọjọ́ ogún oṣù kéjìlá, ọdún 1868 sí ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹ́jọ, ọdún 1950. Arturo jẹ́ Àrẹ orílẹ̀-èdè Chile tẹ́lẹ̀ fún ìgbà mẹ́ta láàrín ọdún 1920 sí 1925 àti ọdún 1932 sí 1938.

## itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Augustus Aikhomu

Ọ̀gágun **Augustus Akhabue Aikhomu** tí wọ́n bí lógúnjọ́ oṣù kẹwàá ọdún 1939,ti o sìn papòdà lọ́jọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹjọ ọdún 2011 jẹ́ Ọ̀gágun orí omi, olóyè Admiral tí orílẹ̀ èdè Nigeria, tí ó sìn jẹ́ Igbákejì Ààrẹ Ológun orílẹ̀-èdè Nigeria lábẹ́ Ààrẹ Ológun, Ọ̀gágun-yányán, General Ibrahim Babangida ní ọdún 1986 sí 1993.

## Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Ọ̀gágun Augustus Aikhomu ní ìlú  Idumebo-Irrua, ní Ìpínlẹ̀ Ẹdó, ní Nàìjíríà . Augustus lọ sí ilé-ìwé gíga ti Yaba College of Technology, Royal Britannia Naval College ní Dartmouth, England, Long Gunnery Specialist Course, India àti National Institute of Policy and Strategic Studies, Kuru, Nigeria. 

## Iṣẹ́ ológun orí omi rẹ̀
Aikhomu dara pọ̀ mọ́ àwọn ológun orí omi Nigeria lọ́jọ́ kìíní oṣù Kejìlá ọdún 1958. Ó dára pọ̀ mọ́ akẹ́kọ̀ọ́ ọmọ ogún, Royal Navy gẹ́gẹ́ bí akọ́ṣẹ́ ní HMSFisgard, lẹ́bàá Torpoint, East Cornwall ní oṣù kìíní ọdún 1959. Ó wà ní Grenville Division ní HMS Fisgard, tí ó sìn yẹ kí ó parí ìkẹ́kọ̀ọ́ oṣù mẹ́rìndínlógún, abala kìíní rẹ̀ ní ìparí oṣù kẹrin ọdún 1960.

Aikhomu jẹ́ Ọ̀gágun-àgbà, NNS Dorina, Ọ̀gágun orí omi ní olú-ilé-iṣẹ́ àwọn ológun orí omi ní ọdún 1983 sí 1984. Bẹ́ẹ̀ náà ló jẹ́ chief of naval staff lọ́dún (1984–86).

## Igbákejì Ààrẹ àti Olórí-yáyán àwọn òṣìṣẹ́
Ọ̀gágun jẹ Nigeria, tí ó sìn jẹ́ Igbákejì Ààrẹ-ológun Nigeria lábẹ́ Ọ̀gágun Ibrahim Babangida ní ọdún 1986 sí 1993.

## Iṣẹ́ lẹ́yìn ológun
Òun ni Alága àwọn ìgbìmọ̀ máàjẹ́-ò-bàjẹ́ tí ẹgbẹ́-òṣèlú alátakò All Nigeria Peoples Party, ní Nigeria.  Aikhomu ṣe ìrànlọ́wọ́ ìwòsàn àrùn ibà-lásà, lassa fever ní ilé-ìwòsàn, Irrua Specialist Hospital. Ó kú ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹjọ ọdún 2011. Aya àti ọmọ márùn-ún tí ẹbí ló gbẹ̀yìn rẹ̀.

## Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olórí ilẹ̀ Nàìjíríà
Àwòdì

**Àwòdì (hawk)**

## Òwe
*A kì í fini joyè àwòdì ká má lè gbádìẹ. 
*A kì í du orí olórí kí àwòdì gbé tẹni læ.
*Ìlérí adìẹ, asán ni lójú àwòdì.
*Iṣu àtẹnumọ́ kì í jóná; ọ̀kà àtẹnumọ́ kì í mẹrẹ; àwòdì kì í gbé adìẹ à-tẹnu-kunkun-mọ́.

## Pẹ̀lú
*Àwòdì apẹja  (*Pandion haliaetus*) 
*Èékán-àwòdì  (*Capparis brassii*)

Ẹ̀ka:Àwọn ẹyẹ
Ìkokò

**Ìkokò (hyena)** awon Ìkokò le sare pelu iyara ti merin-le-ogota kilomita ni wakati okan (64km/w). Won le saré kiakia, kiakia ju eniyan, ati kiakia ju Usain Bolt, e ma duro pelu won o! 

## Pẹ̀lú
Ìkokò àbàwọ́n (*Crocuta crocuta*)
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn afọmúbọ́mọ
Ajá

= Kini Awon Ajá? =

thumb|hound ni oko
**Ajá** (Dog) Àjà je ẹranko pelu ẹsẹ mẹrin. Won sáré kiakia ati won le ran awon èniyàn lowo, awon èniyàn ti ko le ri, awa n pe won "èniyàn afójú".

Awon ajá le sáré pèlú iyara ti àádóta kilomita ni wakati ọkan (50km/w). Sugbon o ma yipada fun ajá yato nitori awa ni orisirisi aja.

Awon ajá je dabi kọlọkọlọ, akátá, ati awon ikokò. Awon ajá je lokiki, won ti ran awon ọdẹ lowo lati dẹ àwọn ẹranko.
thumb|àwọn ajá ibọn
Àwọn miiran ajá ti awa ni je "hounds" tumo si ni èdè Yoruba je "oninunibini" awa n pe won yi nitori pé won n lo àwọn hounds lati se inunibini si àwọn ẹranko miiran dabi ehoro ati agbonrin.  Ati won n lo àwọn ajá ibọn lati wa ati mo ipo ti àwọn ẹranko ti o le parada ati pamó ara won dada. Àwọn ajá yii, ajá ibon si wa àwọn eye aparo ati àwọn eranko kékeré.
## Itokasi
Ẹtù mákswẹ́lì

**Ẹtù** (*Philantomba maxwellii* tàbí *Cephalophus maxwellii*)

 
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn afọmúbọ́mọ
Pedro Montt

thumb|Retrato de Pedro Montt
**Pedro Elías Pablo Montt Montt** je Aare orile-ede Tsile tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tsílè
Àdán

Àwọn **àdán** ní àwọn ẹranko afọmúbọ́mọ tí wọ́n wà nínú ìtòsílẹ̀ àwọn ẹranko **Ọlọ́wọ́-ìyẹ́** tàbí **Chiroptera**; tí wọ́n ún lo apá wọn bíi ìyẹ́-ìfò, àwọn níkan ní ẹranko afọmúbọ́mọ tí wọ́n le fò.

 
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn afọmúbọ́mọ
Bòtújẹ̀

**Bòtújẹ̀** tàbí **Lóbòtújè** , **Làpálàpá ** (*Jatropha curcas*) 

 
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Àgbàdo

**Àgbàdo** () ni ó jẹ́ óuńjẹ jij́ẹ oní hóró tí àwọn ènìyàn ilẹ̀ apá Gúúsù ilẹ̀ Mexico ṣe àwárí rẹ̀ ní ǹkan bíi egberun mewa odun seýin.. Igi àgbàdo ma ń yọ ewé sooro, tí ó sì ma ń yọ ìrùkẹ̀rẹ̀ ní ọwọ́ òkè èyí tí ó ma ń ṣe atọ́nà fún yíyọ ọmọ àgbàdo . Àwọn onímọ̀ sáyẹ́nsì fẹ́ràn láti máa pèé ní Maize (àgbàdo) nítorí wípé orúkọ yí ni ó gbajúmọ̀ jùlọ fún irúfẹ Oúnjẹ oníhóró yí, tí ó sì ní it̀umọ̀ oríṣiríṣi lọ́dọ̀ àwọn ènìyàn ní orílẹ̀ àgbáyé.

 
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Ẹ̀ka:Àwọn ónjẹ
Ẹ̀ka:Àwọn ohun ọ̀gbìn jíjẹ
Igi dúdú

**Igi dúdú** (*Diospyros mespiliformis*)
 

## Itokasi
 

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Ẹ̀ka:Àwọn ohun ọ̀gbìn jíjẹ
Ọkànli

**Ọkànli** (*Paspalum scrobiculatum*)

 
## Itokasi
 

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Ẹ̀ka:Àwọn ohun ọ̀gbìn jíjẹ
Ìkokò àbàwọ́n

**Ìkokò àbàwọ́n** (*Crocuta crocuta*) (hyena), awon Ìkokò le sare pelu iyara ti merin-le-ogota kilomita ni wakati okan (64km/w). Won le saré kiakia, kiakia ju eniyan, ati kiakia ju Usain Bolt, e ma duro pelu won o! 

 
## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn afọmúbọ́mọ
Adjara

**Adjara** ( ),(),  onibise bi **Orile-ede Olominira Aladawa ile Adjara** (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა;  ), je orile-ede olominira aladawa ile Georgia. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Georgia
Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Urho Kekkonen

**Urho Kaleva Kekkonen** (; 3 September 1900 &ndash; 31 August 1986) je oloselu ara Finlandi to je bi Alakoso Agba ile Finladi (1950–1953, 1954–1956) ati eni kajo Aare ile Finlandi (1956&ndash;1982) . 

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Fínlándì
Carl Gustaf Emil Mannerheim

**Carl Gustaf Emil Mannerheim** () (4 June 1867 – 27 January 1951) je Aare orile-ede Finland tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1867
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1951
Ẹ̀ka:Àwọn ará Fínlándì
Martti Ahtisaari

**Martti Oiva Kalevi Ahtisaari ** (pronounced ) (23 June 1937-16 October 2023) je Aare orile-ede Finland tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Fínlándì
Rafael Erich

**Rafael Waldemarr Erich** je Alakoso Agba orile-ede Finland tele.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Fínlándì
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Sósíálístì ilẹ̀ Kroatíà

**Orile-ede Olominira Sosialisti ile Kroatia** (*Socialist Republic of Croatia* to unje kikekuru bi  **SR Croatia**; ede Kroatia: *Socijalistička Republika Hrvatska*, *SR Hrvatska*) je orile-ede sosialisti ati orile-ede alabagbepo alaselorile ti Orile-ede Olominira Sosialisti Apapo ile Yugoslafia tele. Ohun lo siwaju Orile-ede Olominira ile Kroatia ode oni. O di apa Apapo Toseluarailu Yugoslafia ni 1943. Ni 1990 , o je titundasile bi Kroatia, o gba sistemu egbe oloselu pupo ati okowo oja ainidekun mu (free market economy).

## Itokasi
Josip Broz Tito

**Josip Broz Tito** (bibi bi **Josip Broz**; 7 or 25 May 1892&nbsp;– 4 May 1980) je ara ile Yugoslafia to je olujidide ati agbailu. Ohun lo je Akowe Agba (o di Aare leyin) Egbe awon Komunisti ile Yugoslafia (1939–80), o si lewaju irinkankan agbogun Yugoslafia nigba Ogun Agbaye Keji, ati awon Partisan Yugoslafia (1941–45). After the war, he was the authoritarian Alakoso Agba (1943–63) ati leyin re Aare (1953–80) Orile-ede Olominira Sosialisti Apapo (SFRY). Lati 1943 di ojo iku re ni 1980, o di ipo Kakanfo ile Yugoslafia mu, nibi to ti je alase patapata ile ise ologun Yugoslafia, eyun Yugoslav People's Army (JNA).

Tito lo je bi eni to sedasile "Yugoslafia keji", ile apapo sosialisti to wa lati Ogun Agbaye Keji de 1991. Botilejepe o je ikan ninu awon oludasile egbe Cominform, ohun na tun ni eni akoko (ti yio yori si rere) omo egbe Cominform to lodi si ilelori Sofieti. 

## Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1892
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1980
Ẹ̀ka:Àwọn ará Kroatíà
Orílẹ̀-èdè sósíálístì

Bi **orile-ede sosialisti** tabi **orile-ede olusalawujo** (tabi **orile-ede olominira sosialisti**, **orile-ede awon osise** tabi) le ni orisirisi awon itumo ti won baramu.

## Itokasi

Ẹ̀ka:Ìṣesósíálístì
Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè sósíálístì
Àdájọba

**Àdájọba** tabi **Ìdọ́bajẹ** (*monarchy*) je iru ijoba kan nibi ti gbogbo agbara oloselu wa patapata tabi ni oloruko lowo enikan tabi awon eyan kan. Gege bi ohun oloselu, oludajoba ni olori orile-ede, won wa nipo yi titi di igba ti wo ba ku tabi sakuro lori ite, be sini "o je yiyasoto kuro lodo gbogbo awon omo egbe orile-ede miran." Eni toun solori ijoba adajoba ni aunpe ni **adobaje** tabi **oludajoba**. Iru ijoba yi lo wopo laye nigba ijoun ati oju dudu. 

Lowolowo, awon orile-ede 44 ni won ni oludajoba gege bi awon olori orile-ede, 16 ninu won je Ile Ajoni ti won gba Queen Elizabeth II gege bi olori orile-ede won.

## Itokasi