Nigerian Army

**Ọmọ Ogun Ọrílé-èdè** 

Ọmọ ogun **ilẹ̀ Nàìjíríà** (Nigerian Army - NA) jẹ́ apá ilẹ̀ ti Àwọn Ọmọ Ogun Nigeria.  Ó jẹ́ apá tó tóbi jù lọ nínú Àwọn Ọmọ Ogun Nàìjíríà.  Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni Olórí Àṣẹ Gíga Jù Lọ ti Ọmọ Ogun Nàìjíríà, olórí amòye rẹ̀ sì ni Olórí Òṣìṣẹ́ Ọmọ Ogun (Chief of Army Staff), ẹni tí í ṣe ológun tó ga jù lọ nínú Ọmọ Ogun Nàìjíríà.  Ìgbìmọ̀ Ọmọ Ogun Nigeria (Nigerian Army Council - NAC) ni ó ń ṣàkóso rẹ̀.  Ọmọ ogun náà ní ìpín iṣẹ́ àti àgbègbè sí ẹ̀ka mẹ́wàá, èyí tí í ṣe ìpìlẹ̀ ìṣètò pápá.  Ọmọ ogun náà ti kópa nínú àwọn iṣẹ́ jákèjádò orílẹ̀-èdè náà, pàtàkì jù lọ nígbà Ogun Abẹ́lẹ̀ Nàìjíríà, ó sì ti ṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì ní òkèèrè.  Àwọn olóye Ọmọ Ogun Nàìjíríà ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ààbò ní àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn, pẹ̀lú Brigadier General Maxwell Khobe tí ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí òṣìṣẹ́ ní Sierra Leone láàárín 1998–1999, àti àwọn olóye Nàìjíríà tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olórí Àṣẹ Àwọn Ọmọ Ogun Liberia láti ọdún 2007.

## 1 Ìtàn
### 1.1 Ìdásílẹ̀

Ọmọ ogun ilẹ̀ Nàìjíríà tọpasẹ̀ ìtàn rẹ̀ lo sí Constabulary Force ti Lieutenant John Hawley Glover, èyí tí ó jẹ́ pàtàkì jù lọ lára àwọn ẹrú Hausa tí a dá sílẹ̀ ní ọdún 1863.  Constabulary Force náà ni a dá sílẹ̀ pẹ̀lú ìfilọ́lẹ̀ pàtàkì láti dáàbò bo Royal Niger Company àti àwọn ohun ìní rẹ̀ lọ́wọ́ ìkọlù ológun tí ń tẹ̀síwájú láti ọ̀dọ̀ Ìjọba Ashanti tó wà nítòsí.  Ètò ọlọ́pàá yìí yóò máa dàgbà díẹ̀díẹ̀ ní iye àti agbára láti bá àwọn ìwúlò Ìjọba Britain mu ní àwọn ilẹ̀ rẹ̀ ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfríkà, ó sì wá di ìpìlẹ̀ fún Gold Coast àti Hausa Constabulary, èyí tí ó wá di Ghana Regiment àti Southern Nigeria Regiment ní ọdún 1879.  Àwọn ẹgbẹ́ ogun wọ̀nyí ni a fi pọ̀ mọ́ Royal West African Frontier Force (RWAFF) ní 1900 láti ọ̀dọ̀ Ọ́fíìsì Ìjọba Àwọn Aláwọ̀funfun Britain, lẹ́yìn ìrírí ológun Britain ní Benin Expedition til Odún 1897, àti àwọn ìgbìyànjú gbòòrò Britain láti tún àwọn ẹ̀ka ológun Áfríkà rẹ̀ ṣètò pátápátá bí ti Egyptian Army ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún yẹn.  Nígbà Ogun Àgbáyé Kejì, àwọn ọmọ ogun Nigeria tí àwọn ará Britain fún ní ìdálẹ́kọ̀ọ́ rí iṣẹ́ ogun pẹ̀lú 1st (West Africa) Infantry Brigade, 81st àti 82nd (West Africa) Divisions tí ó jagun ní East African Campaign (Ogun Àgbáyé Kejì) àti ní Far East.

### 1.2 Òmìnira
  
Àwọn gbòǹgbò ìyàtọ̀ ẹ̀yà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í ya ọmọ ogun nígbà lẹ́yìn òmìnira ní àwọn ìbẹ̀rẹ̀ wọn láti inú àwọn ìlànà ìgbà tí wọ́n ń gba ọmọ ogun nígbà ìjọba àwọn aláwọ̀funfun, látàrí gbígba àwọn ọmọ ogun ẹlẹ́sẹ̀ àti àwọn ohun ìjà ńlá kalẹ̀ láti Àríwá nikan, ṣùgbọ́n nígbà ìfẹ̀ síwájú ẹgbẹ́ ogun nígbà Ogun Àgbáyé Kejì, ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ará gúúsù tí wọ́n ní ẹ̀kọ́ jù ni a mú wá láti gba ipò tí ó nílò ìmọ̀ ẹ̀rọ jù.  Gẹ́gẹ́ bí ní Ghana, ìfípá ńlá wà láti "sọ di ti ará Nàìjíríà" nínú àwọn ọmọ ogun, fún àpẹẹrẹ, wọ́n gbée méjì sí ipò Brigadier gẹ́gẹ́ bí èróngbà àwọn ará ìlú nígbà tí olórí ọmọ ogun Britain tó kẹ́yìn dé Èkó.  Láti agbára 8,000 nínú àwọn battalion ẹlẹ́sẹ̀ márùn-ún àti àwọn ẹ̀ka ìtìlẹ́yìn, agbára rẹ̀ gòkè lọ sí nǹkan bí 120,000 nínú ẹ̀ka mẹ́ta ní ìparí Ogun Abẹ́lẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1970.  Ní ti ìlànà ogun, iṣẹ́ ti ọmọ ogun àpapọ̀ Nàìjíríà kò yí padà ní ìpìlẹ̀: iṣẹ́ rẹ̀ ṣì jẹ́ láti dojú kọ ọ̀tá tí ó ti ṣètò dáadáa kí ó sì ṣẹ́gun rẹ̀.

### 1.3 Ogun Abélé
Ìfẹ̀-síwájú ọmọ ogun Nàìjíríà tó yára gan-an lẹ́yìn ogun abẹ́lẹ̀ fa ìdinku tó le jù nínú didára àti ìkójú òṣùwọ̀n àwọn ọmọ ogun.  Ìlànà ìfẹ̀ síwájú tí àwọn olórí ọmọ ogun Naijiria ń bójú tó fa àìtó àwọn olóye tí a yàn (commissioned officers), tí àwọn lieutenant-colonel tuntun tí ó ń darí brigade, àti pé platoon àti company máa ń wà lábẹ́ àṣẹ sergeant àti warrant officers.  Èyí fa ìṣàkóso àti ìdarí tí kò dúró ṣinṣin àti iṣẹ́ òṣìṣẹ́ tí kò péye láti ọwọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà.  Ọ̀kan lára àbájáde ìdarí tí ó rẹwẹ̀sì ni pé àwọn ẹ̀ka pápá mẹ́ta ti ìjọba àpapọ̀ jagun lọ́tọ̀ọ̀tọ̀, wọ́n sì ń dije fún ènìyàn àti ohun èlò.  Ní kíkọ nínú ìwádìí ọdún 1984, Major Michael Stafford ti United States Marine Corps ṣàkíyèsí èyí: "Àwọn ọmọ ogun tí kò ní ìrírí, tí wọn kò ní ìdálẹ́kọ̀ọ́ dáadáa àti tí wọ́n ń darí lọ́nà tí kò tọ́nà fi hàn pé wọn kò ní òye ìṣẹ́ àti ìbàùwọ̀n nípa ìpànìyàn àwọn aráàlú aláìṣẹ̀ àti ìkùnà láti ṣe àwọn ọ̀nà ìjà ẹlẹ́sẹ̀ dáadáa."  Ọ̀kan lára àbájáde ìkùnà ìrírí ìṣàkóso àti òye ìṣẹ́ ni ìpànìyàn tí Asaba ní Odún 1967, èyí tí ó fa ikú nǹkan bí ẹgbẹ̀rún ènìyàn àti àwọn ọmọ Igbo.

Ní oṣù kọkànlá ọdún 1970, àwọn amòye ìsọ̀rọ̀ ìjọba Amẹ́ríkà parí ìwádìí wọn pé:  "Ogun Abẹ́lẹ̀ Nigeria parí pẹ̀lú làásìgbò ránpé tí ó yàtọ̀ sí ìfojúsọ́nà. Àwọn Igbo tí wọ́n ṣẹ́gun ni a gbà gẹ́gẹ́ bí aráàlú bakanaa ní ọ̀pọ̀ apá Naijiria, ṣùgbọ́n kì í ṣe ní àwọn apá kan ti Biafra tẹ́lẹ̀ níbi tí wọ́n ti jẹ́ olórí. [Ilẹ̀ Igbo] jẹ́ agbègbè tí olùgbé pọ̀ jù, tí ètò ìṣúná owó ti rẹ̀wẹ̀sì, níbi tí àìsíṣẹ́ púpọ̀ yóò sì máa wà fún ọ̀pọ̀ ọdún."  
Pẹ̀lú èyí, àwọn amòye Amẹ́ríkà tẹ̀síwájú láti sọ pé:  "Nigeria ṣì jẹ́ àwùjọ ẹ̀yà kan, níbi tí ìfẹ́ ẹ̀yà, ìjà àti àwọn ìfẹ́ àgbègbè je pàtàkì jù tí ìfẹ́ orílẹ̀-èdè lọ. General Gowon, Olórí Ìjọba Ológun Àpapọ̀ (FMG), jẹ́ olórí orílẹ̀-èdè tí a gbà,tí ìfẹ́ran rẹ̀ sì ti pọ̀ sí i láti ìgbà tí ogun parí."
Ìsisé Ìjọba Ológun Àpapọ̀ (FMG) kò da músé músé tó tàbí ní agbára ìyípadà púpò, ṣùgbọ́n ìkéde láìpẹ́ pé òun fẹ́ di agbára mú fún ọdún mẹ́fà mìíràn kò fa ìtakora púpọ̀ títí di ìsinsìnyí.  Ọmọ ogun Nàìjíríà, tí ó gbòòrò lọ́pọ̀lọpọ̀ nígbà ogun, jẹ́ ìtìlẹ́yìn pàtàkì fún FMG, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ewu tó pọ̀ jù lọ fún un.  Àwọn ọmọ ogun náà kò ní ìdálẹ́kọ̀ọ́ àti ìbáwí tó tọ́, àwọn olóye kan sì ń yíjú sí ìdìtẹ̀ àti ìṣètò ìfipá bàlẹ̀.  A retí pé Gowon yóò ní ìṣòro ńlá láti dúró ní ipò rẹ̀ títí di àkókò tí ó sọ pé ó nílò kí ó tó fi agbára lé àwọn aráàlú lọ́wọ́.  Bí wọ́n bá yọ Gowon kúrò ní ipò rẹ̀ lójijì, èyí yóò dín ìfojúsọ́nà ìdúróṣinṣin Nàìjíríà kù.
Ìpa àwọn ènìyàn kọ̀ọ̀kan máa ń pọ̀ sí i, pàápàá jù lọ ní àwọn ọmọ ogun àwọn orílẹ̀-èdè tí ń dàgbà, nítorí pé wọ́n máa ń ní ètò ìgbékalẹ̀ tí kò lágbára gan-an.  Àwọn ènìyàn pàtàkì tí ó kópa ní Nàìjíríà pẹ̀lú Colonel Olusegun Obasanjo nígbà yẹn.  Obasanjo ṣe pàtàkì gan-an nítorí ìgbìyànjú rẹ̀ láti tún ìṣètò àṣẹ rẹ̀, Ẹ̀ka 3, nígbà ogun abẹ́lẹ̀ láti mú kí ìṣètò ohun èlò àti ìṣèlú rẹ̀ sunwọ̀n sí i.  Ìtúnṣètò tí ó gbé kalẹ̀ jẹ́ kí Ẹ̀ka 3 lè ṣe àwọn iṣẹ́ ìkọlù tí ó yọrí sí ìparí ogun abẹ́lẹ̀ ní Nàìjíríà.  
Ọmọ ogun Nàìjíríà jagun Ogun Abẹ́lẹ̀ pẹ̀lú àìsí ohun èlò tó pọ̀; àwọn ìwé ìrántí Obasanjo sọ̀rọ̀ nípa àìsí ìkójọpọ̀ ohun èlò àfikún fún ìkójọ ọmọ ogun àti "ètò ìrọ̀rọ̀ àti ìpèsè tí kò ní ètò tó sì gbára lé" tí ó wà jákèjádò gbogbo àkókò ogun náà.  
Àwọn ìfòfindé ohun ìjà tí ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè Ìwọ̀ Oòrùn gbé lé e lórí mú kí ipò náà le sí i.

### 1.4 Lẹ́yìn Ogun Abẹ́lẹ̀
  
Ní ìparí Ogun Abẹ́lẹ̀, wọ́n tún àwọn ẹ̀ka mẹ́ta ti Ọmọ Ogun ṣètò sí ẹ̀ka mẹ́rin, ti eka kọ̀ọ̀kan sì ń ṣàkóso àwọn ilẹ̀ tí ń lọ láti Àríwá sí Gúúsù láti dín ìtòlẹ́sẹẹsẹ àgbègbè tẹ́lẹ̀ kù.  
Ẹ̀ka kọ̀ọ̀kan ní ayè sí òkun, èyí tí ó mú kí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín àwọn apá mẹ́ta (triservice) àti ìtìlẹ́yìn ohun èlò rọrùn.  
Ìlànà ìfìsílẹ̀ yìí ni a padà paatì lẹ́yìn náà fún ìpín àwọn abala sí àwọn ẹ̀ka lónìí.  
Nítorí náà, Ẹ̀ka 1 pẹ̀lú Olú Ilé iṣẹ́ ní Kaduna ni a pín abala Àríwá Ìwọ̀ Oòrùn; Ẹ̀ka 2 pẹ̀lú Olú Ilé iṣẹ́ ní Ìbàdàn abala Gúúsù Ìwọ̀ Oòrùn, Ẹ̀ka 3 pẹ̀lú Olú Ilé iṣẹ́ ní Jos abala Àríwá Ìlà Oòrùn àti Ẹ̀ka 82 pẹ̀lú Olú Ilé iṣẹ́ ní Enugu abala Gúúsù Ìlà Oòrùn.

### 1.5 Ìtàn Àkókò

Àwọn ìpìlẹ̀ rẹ̀ pẹ̀lú Ẹ̀ka 1, tí olú ilé iṣẹ́ rẹ̀ wà ní Kaduna ní àríwá ìwọ̀ oòrùn, àti Ẹ̀ka 2 (Olú ilé iṣẹ́ ní Ìbàdàn ní gúúsù ìwọ̀ oòrùn, èyí tí ó ní 32 Artillery Brigade ní Abeokuta).  
Ẹ̀ka 2 tún ṣeé ṣe kó ní 4 Brigade ní Benin City, pẹ̀lú 19 Battalion ní Okitipupa àti 195 Battalion ní Agenebode.  
52 Signal Regiment lè jẹ́ ẹ̀ka ìsọ̀rọ̀ abala.  
Olú ilé iṣẹ́ Ẹ̀ka 3 wà ní Rukuba Cantonment, Jos, ní àríwá ìlà oòrùn, ó sì ní 21 Armoured Brigade Maiduguri, 23 Brigade Yola, àti 33 Artillery Brigades.  
Ẹ̀ka 81  (Amphibious) olú ilé iṣẹ́ ní Lagos, èyí tí ó ní 9 Brigade, tí ó dúró ní Ikeja Cantonment ní àríwá Lagos, Ẹ̀ka 82 (Airborne and Amphibious) olú ilé iṣẹ́ ní Enugu ní gúúsù ìlà oòrùn, èyí tí ó ní 2 Brigade ní Port Harcourt, 13 Brigade ní Calabar àti 34th Artillery Brigade ní Obinze/Owerri.  
Composite Division ní Enugu ni a dá sílẹ̀ ní 1964 gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀ka 4, ní 1975 di Lagos Garrison Organization; ní 1981 di 4 Composite Division; di Composite Division ní May 2002.  
Ẹ̀ka 3rd Armoured ní ojúṣe ní 1983 fún ààbò àwọn agbègbè tó ní ààlà pẹ̀lú Chad.

Èkó àti Abuja ní àwọn àṣẹ garrison, pẹ̀lú garrison Lagos tí ó tóbi tó ẹ̀ka kan.  
Ẹ̀ka 81st jẹ́ ẹ̀ka tó kéré jù tẹ́lẹ̀, tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọjọ́ kerìndínlógbòn Oṣu Karùn-ún Odún 2002 nígbà tí wọ́n gbée Lagos Garrison Command (gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nígbà yẹn) sí ipò ẹ̀ka.  
Nítorí náà, Ẹ̀ka náà jogún àwọn ojúṣe ààbò tí Lagos Garrison Command tí ó ti parẹ́ ṣe tẹ́lẹ̀.  
Ṣùgbọ́n àkọsílẹ̀ kan tí kò ní ọjọ́ nínú ìwé ìròyìn orí ayélujára ará Nigeria sọ pé Ẹ̀ka 81st tún di orúkọ Lagos Garrison Command lẹ́yìn náà.  
Ní àwọn ọdún 1980, àwọn brigade ọmọ ogun ti 7th Infantry Brigade na tún wà ní Sokoto.  
Àwọn Divisional Artillery Brigades tún wà, lára wọn ni 32 àti 34 Artillery Brigades, àwọn ẹ̀ka ordnance corps àti Combat Engineer Regiments, àti ọ̀pọ̀ àwọn ẹ̀ka ìtìlẹ́yìn iṣẹ́ mìíràn tí ó tàn káàkiri orílẹ̀-èdè náà.

Ẹ̀ka 7 (tí a tún mọ̀ sí JTF-RO) ni a dá sílẹ̀ ní Oṣù Kèjo ọdún 2013 láti gbógun ti Boko Haram.  
Ìdásílẹ̀ ẹ̀ka tuntun yìí mú kí iye àwọn ẹ̀ka di mẹ́fà.  
Olú ilé iṣẹ́ ẹ̀ka 7 wà ní Maiduguri.  
Ẹ̀ka náà ní ẹ̀ka alùpùpù ìjà (combat motorcycle unit) gẹ́gẹ́ bí apá kan ti 25th Task Force Brigade rẹ̀.  
Ète ẹ̀ka yìí ni a sọ pé ó jẹ́ láti dáàbò bo àwọn òpópónà ní Yobe àti láti jẹ́ agbára ìlọ́po nínú àwọn iṣẹ́ ìjà.  
Training and Doctrine Command ni a dá sílẹ̀ ní 1981, ó sì wà ní Minna.  
Ó ń bójú tó àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ọmọ ogun, pẹ̀lú Depot náà.

Ní ọjọ́ Kẹtàládínlógbòn Oṣu kèrin Odún 2023, Ọmọ Ogun ilẹ̀ Nàìjíríà ṣe ìfilọ́lẹ̀ Àwọn Àmì Àṣẹ (Presentation of Colours) tó tóbi jù lọ ní Commonwealth Eagle Square, Abuja, wọ́n sì fún àwọn ẹ̀ka tó wà tẹ́lẹ̀ ní àwọn àmì àṣẹ tuntun 53 àti àwọn ẹ̀ka tuntun 28 (àpapọ̀ 81 àmì àṣẹ).

## 2 Ìṣètò Àwùjọ Àwọn ọmọ ológun orílè-èdè Nàìjíríà
Ní ọdún 2016, ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́fà (6,000) àwọn ológun, ẹgbẹ̀rún mẹ́rin (400,000) àwọn ọmọ ogun Reserve àti ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá (150,000) àwọn ọmọ ogun tí wọ́n ti forúkọ sílẹ̀.

### Ìdarí
Igbimọ Ọmọ-ogun Naijiria (NAC) ni o n ṣakoso ẹgbẹ́ ọmọ-ogun naa. Awọn ọmọ ẹgbẹ rẹ ni:

### Àwọn ọmọ ogún
Ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà wà ní ìṣètò àwọn ohun ìjà ogun, tí wọ́n jẹ́ ọmọ ogun ẹlẹ́sẹ̀ àti àwọn ohun ìjà ogun; àwọn ohun ìjà ogun, àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ, àwọn àmì ìfiranṣẹ́, àti àwọn olóye.

### Àwọn ìṣẹ̀dá

### Àwọn ibùdó ọmọ ológun kakiri orílè-èdè Nàìjíríà

The following are installations owned by the Nigerian Army:
* Ribadu Cantonment (Kaduna)
* Adaka Boro Barracks (Elele)
* Giwa Barracks (Maiduguri)
* Maimalari Barracks (Maiduguri)
* Fort Nagwamatse (Kontagora)
* Obienu Barracks (Bauchi)
* Ejoor Barracks (Effurun)
* Camp Wu Bassey (Abuja)
* Niger Barracks (Formerly Fort IBB) (formerly Fort Obasanjo) in Abuja
* Mogadishu Cantonment (Formerly Sani Abacha Barracks) (Abuja)
* Mambilla Barracks (Formerly Yakubu Gowon Barracks) (Abuja)
* Aguiyi-Ironsi Barracks (Abuja)
* Lungi Barracks (Formerly Gado Nasko Barracks) (Abuja)

## Awọn oṣiṣẹ

### Àwọn ẹ̀ka ilé iṣẹ́ ọmọ ológun orílẹ̀ ti orílẹ̀èdè Nàìjíríà
*Ẹ̀ka Ìlànà àti Ètò Ọmọ-ogun
*Ẹ̀ka Ìṣàkóso Ọmọ-ogun
*Ẹ̀ka Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Ọmọ-ogun
*Ẹ̀ka Iṣẹ́ Ọmọ-ogun
*Ẹ̀ka Àwọn Iṣẹ́ Àkànṣe àti Àwọn Ètò
*Ẹ̀ka ti Àwọn Ọ̀ràn Àwùjọ-Ogun
Welfare Limited/Àtìlẹ́yìn
*Ile-iṣẹ Iyipada ati Imudaniloju Ọmọ-ogun
*Ẹ̀ka Àwọn Ẹ̀rọ Ogun
*Iṣẹ́ Àjọṣepọ̀ Gbogbogbò ti Ọmọ-ogun
*Aṣẹ Ogun Cyber

## 3 Àwọn Òṣìṣẹ́
 
### 3.1 Ìdálẹ́kọ̀ọ́

Training and Doctrine Command (TRADOC) tí ó wà ní Minna ni ó ní ojúṣe fún ìlànà ogun, ìdálẹ́kọ̀ọ́ àti ìdàgbàsókè ìjà, ó sì ń bójú tó àwọn ilé-ìdálẹ́kọ̀ọ́.  
Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ìdálẹ́kọ̀ọ́ ẹgbẹ́ ogun (Corps Training Schools) mẹ́tàdínlógún (17) àti Nigerian Army College of Logistics (NACOL) wà.
Ọmọ ogun tún ń ṣe agbátérù Nigerian Military School ní Zaria àti Command Secondary Schools jákèjádò ìpínlẹ̀ gbogbo.

## Ilé-iṣẹ́ Ológun ní ilé òkèèrè

Ní oṣù Kejìlá ọdún 1983, ètò tuntun ti Olórí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Major General Muhammadu Buhari, kéde pé Nàìjíríà kò le fún àwọn ajàfẹ́tọ̀ọ́ láti kó ipa ní Áfíríkà mọ́. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì ti Àjọ Ọrọ̀-ajé ti Àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà (ECOWAS) dá ECOMOG sílẹ̀, tí ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà ń ṣàkóso, ní ọdún 1990 láti dá sí ogun abẹ́lé ní Liberia. Àwọn ọmọ ogun kékeré ti ṣe iṣẹ́ UN àti ECOWAS tẹ́lẹ̀ ní Yugoslavia àtijọ́, Angola, Rwanda, Somalia, àti Sierra Leone.
Gbólóhùn ìlànà ìlòdì sí ìjọba amúnisìn kò dá Nàìjíríà dúró lábẹ́ àwọn ọ̀gágun Ibrahim Babangida ní ọdún 1990 àti Sani Abacha ní ọdún 1997 láti má ṣe rán àwọn ọmọ ogun àlàáfíà gẹ́gẹ́ bí ara ECOMOG lábẹ́ àkóso ECOWAS sí Liberia àti lẹ́yìn náà sí Sierra Leone nígbà tí ogun abẹ́lé bẹ̀rẹ̀ ní àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyẹn. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2003, Ààrẹ Olusegun Obasanjo fi àwọn ọmọ ogun Nàìjíríà sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i sí Liberia,  ní oṣù kẹjọ ọdún 2003, láti pèsè ìdúró fún ìgbà díẹ̀ títí tí ẹgbẹ́ UN UN UNMIL yóò fi dé. Lẹ́yìn náà, wọ́n yọ Charles Taylor kúrò ní agbára nípasẹ̀ ìfúngunmọ́ US, wọ́n sì kó o lọ sí Nàìjíríà
Ní oṣù kẹwàá ọdún 2004, wọ́n kó àwọn ọmọ ogun Nàìjíríà lọ sí Darfur, Sudan láti ṣe olórí ẹgbẹ́ ọmọ ogun Àpapọ̀ Áfíríkà láti dáàbò bo àwọn aráàlú níbẹ̀
Ní oṣù kìíní ọdún 2013, Nàìjíríà bẹ̀rẹ̀ sí í kó àwọn ọmọ ogun lọ sí Mali gẹ́gẹ́ bí apá kan lára iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ àgbáyé tí àwọn ará Áfíríkà ń ṣe sí Mali
Nàìjíríà sọ pé òun ti fi àwọn ọmọ ogun àti ọlọ́pàá tó lé ní ẹgbẹ̀rún ogún sí onírúurú iṣẹ́ UN láti ọdún 1960. Àwọn ọlọ́pàá Nàìjíríà àti àwọn ọmọ ogun ti ṣiṣẹ́ ní àwọn ibi bíi UNIPOM (UN India-Pakistan Observer mission) 1965, UNIFIL ní Lebanon 1978, UN Observer mission, UNIIMOG tí ó ń ṣàkóso ìdádúró ogun Iran-Iraq ní ọdún 1988, Yugoslavia tẹ́lẹ̀ ní ọdún 1998, East Timor 1999, àti ní Democratic Republic of Congo ( MONUC ) 2004.

### Àwọn ohun èlò ogún
Láìka ìtẹnumọ́ tí a fi hàn lórí ohun èlò àti ọgbọ́n àwọn ọmọ ogun Nàìjíríà, àti pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ní àwọn ohun èlò tó lágbára, ẹgbẹ́ ọmọ ogun ti ní ìṣòro nítorí àìtó ìmọ̀ ẹ̀rọ àti àìtó ìtọ́jú tó dára. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùpèsè láti òkèèrè, títí bí Austria, Brazil, France, Germany, Italy, Sweden, Switzerland, Romania, Turkey, Ukraine, Soviet Union àtijọ́, United States àti United Kingdom, tún ní àwọn ètò ìṣiṣẹ́ tó díjú. Ṣíṣàrò ìwọ̀n àti ìwọ̀n àwọn ohun èlò ìyípadà nìkan kò ṣeé ṣe nítorí pé àwọn ohun èlò tí a ń lò kò pọ̀ tó.
Ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà ní ó kéré tán ọgọ́rin-méjì àwọn ohun ìjà tó yàtọ̀ síra àti oríṣiríṣi ohun ìjà mẹ́rìnlélógún (194), láti oríṣiríṣi ẹ̀ka ọgọ́ta-méjì, láti ọ̀dọ̀ àwọn olùṣe mẹ́rìnlá

### Àwọn Ọkọ̀ òfúrufú ọmọ ológun orílè-èdè Nàìjíríà
Ilé-iṣẹ́ ọmọ-ogun Nàìjíríà ṣe àṣeyọrí pàtàkì kan lẹ́yìn tí wọ́n ti mú kí ẹgbẹ́ ọmọ-ogun Aviation Corps wọn ṣiṣẹ́ ní ọdún 2024 nígbà tí wọ́n gba ọkọ̀ òfúrufú Bell UH-1H méjì, "Huey". Ilé-iṣẹ́ ọmọ-ogun Nàìjíríà ní ọkọ̀ òfúrufú tó lé ní ọgọ́ta tí wọ́n pàṣẹ fún, títí kan:

*Bell UH-1H 
*Cayuse Warrior Scout
*Bell 412Ep
*Eurocopter EC135
*Bell UH-1D
*MF212 

Nǹkan bí $3.2 mílíọ̀nù ni wọ́n yà sọ́tọ̀ fún ìdàgbàsókè ibi ìdúró ọkọ̀ ojú omi láti gba àwọn ọkọ̀ ojú omi wọ̀nyí ní Pápá Òfurufú Àgbáyé Bola Ahmed Tinubu, Minna, Ìpínlẹ̀ Niger.
Ìjíròrò láti ra àwọn ọkọ̀ òfúrufú HAL Prachand mẹ́rin tí wọ́n ń gbógun ti ọkọ̀ òfúrufú ti wà ní ìpele tó ga jù. Àwọn awakọ̀ òfúrufú Nàìjíríà ti gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní Íńdíà lórí bí wọ́n ṣe ń lo àwọn ọkọ̀ òfúrufú bíi HAL Dhruv, èyí sì ń jẹ́ kí ìyípadà náà rọrùn

## Àwọn ìtọ́kasí


Ẹ̀ka:Iṣẹ́ Ológun ilẹ̀ Nàìjíríà