open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sophie Alakija

**Sophie Rammal Alákijà** (bíi ni ọjọ́ keje oṣù kejì ọdún 1994) jẹ́ òṣèré ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó gbajúmọ̀ fún ipa tí ó kó nínú eré Halita àti Assistant Madam

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Alákijà ní ọjọ́ keje oṣù kejì ọdún 1994 sí ìdílé Mùsùlùmí. Ó jẹ́ olólùfẹ́ fún gbajúmọ̀ olórin, Wizkid láti ọdún 2010 di ọdún 2016. Ní ọdún 2016, ó fẹ́ Wale Alákijà tí ó jẹ́ ọmọ fún obìnrin tí ó lọ́wọ́ jù ní ilé Áfríkà: Folorunsho Alákijà. Wọ́n ṣe ìgbéyàwó wọn ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2016 ní ìlú Surulere ní ìpínlẹ̀ Èkó. Ó sì bí ọmọ méjì.

## Iṣẹ́
Ní ìgbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún, ó kópa gẹ́gẹ́ bí oníjó nínú eré orin *Holla At Your Boy* èyí tí Wizkidgbé jáde.
Ó tí kópa nínú orísìírísìí eré bíi *Drawing Strands, Getting over him, àti Small Chops*. Ní ọdún, 2017, ó kópa nínú eré *Scandals**.* Ní ọdún 2019, ó kópa nínú eré tẹlẹfíṣọ̀nù tí àkòrí rẹ jẹ *Halita*.

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Franca Brown

**Franca Obianuju Brown** (bíi ni ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù karùn-ún, ọdún 1967), jẹ́ òṣèré lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó gbà àmì ẹ̀yẹ City People Movie Special Recognition Award láti ọ̀dọ̀ City People Entertainment Awards ní ọdún 2016.

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Brown bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ rẹ̀ ní ilé ẹ̀kọ́ St Mary's Primary School ní ìlú Onitsha ní ìpínlẹ̀ Anambra. Ó gboyè nínú ìmò òfin láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Ahmadu Bello University. Ó tẹ̀ síwájú sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of Jos níbi tí ó tí gboyè nínú ìmò eré orí ìtàgé. 

## Iṣẹ́
Brown gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré fún ipá tí ó kó nínú eré *Behind The Clouds*. Kí ó tó kópa nínú eré náà, ó má ń ṣe eré orí ìtàgé rán pé. Ó kópa nínú eré rán pé tí àkọ̀rí rẹ̀ jẹ́ *Swam Karagbe*. 
Brown jẹ́ adarí fún eré, òun sì ni ó dárí eré * Women at Large.*

Ní ọdún 2019, ọmọ ọ̀dọ̀ rẹ̀ dáná sun ilé rẹ̀

## Àmì Ẹ̀yẹ
Ní ọdún 2016, ó gbà àmì ẹ̀yẹ City People Movie Special Recognition Award láti ọ̀dọ̀ City People Entertainment Awards. 

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Mercy Eke

**Mercy Èké** jẹ́ òṣèré, oníjó àti oníṣòwò lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó gbé ìgbà orókè níbi ìdíje Big Brother Naija tí apá kẹrin tí wọ́n ṣe ní oṣù kẹwàá ọdún 2019. Òhun ní obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má kọ́kọ́ dé ipò náà. Ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 2020, ó gbà àmì ẹ̀yẹ obìnrin tó múra tí ó dára jù lọ níbi ayẹyẹ Africa Magic Viewer's Choice Award. 

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Eke jẹ́ ọmọ Ìpínlẹ̀ Ímò. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Egbu Girls Secondary School ní ìlú Owerri. Ó gboyè jáde láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Imo State University ní ọdún 2014. 

## Iṣẹ́
Eke darapọ̀ mọ́ ìdíje Big Brother Naija ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹfà ọdún 2019. Ó gbé ìgbà orókè ní oṣù kẹwàá ní ọdún náà. Ní ọdún 2020, ó farahàn nínú eré Alakada, èyí sì ni eré tí ó má kọ́kọ́ ṣe. Ó farahàn gẹ́gẹ́ bí oníjó nínú eré orin *Baby Mama* èyí tí Davido àti Ichaba gbé kalẹ. Ó tún jó nínú orin *Nawo Nawo* èyí tí Airboy kọ. 
Eke jẹ́ àmbásẹ́dọ̀ fún Ciroc àti Mr Taxi. 

## Àmì ẹ̀yẹ tí ó ti gbà

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Latefa Ahrar

**Latefa Ahrar** (tí a bí ní 12 Oṣù Kọkànlá Ọdún 1971) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Mòrókò.

## Isẹmi rẹ
A bí Ahrar ní ìlú Meknes. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré tẹlifíṣọ̀nù rẹ̀ pẹ̀lú kíkópa nínu eré *Bent Lafchouch* látọwọ́ Abdelatif Ayachi ní ọdún 1990. Lẹ́hìn náà, ó lọ ilé-ẹ̀kọ́ Institut supérieur d ›art dramatique et d’animation culturelle (ISADAC) níbití ó ti gboyè ní ọdún 1995. Láti ìgbà náà, ó ti ṣe àwọn eré ìpele àti sinimá àgbéléwò, ó sì ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àmì-ẹ̀yẹ fún àwọn iṣẹ́ takuntakun rẹ̀. Ahrar ṣàlàyé pé òun fẹ́ràn láti máa kó àwọn ipa tí ó nì ìpèníjà, bẹ́ẹ̀ lòún sì gbádùn láti máa ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú oríṣiríṣi àwọn olùdarí eré láti mú ìdàgbàsókè bá iṣẹ́ òṣèré rè.

Láti ọdún 2005 sí 2008, Ahrar kópa nínu eré *La dernière nuit* tí ààjọ *Institut du monde arabe* gbé kalẹ̀ ní ìlú Paris. Ní ọdún 2008, ó kópa nínu fíìmù méjì kan tí àkọ́lé wọn ń ṣe *Une famille empruntée* àti *Les victimes*. Nínu fíìmù àkọ́kọ́, ó kó ipa apanilẹ́ẹ̀rín kan gẹ́gẹ́ bi ọ̀rẹ́bìnrin Mouna Fettou, ṣùgbọ́n gẹ̀gẹ̀ bi ìyàwóolé tí ó ní àwọn ọmọ mẹ́ta nínu fíìmù ẹ̀kejì.

Ní ọdún 2009, ó kópa nínu eré Eduardo De Filippo kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Douleur sous clé*, èyítí wọ́n túmò sí èdè Mòrókò, pẹ̀lú àjọṣepọ̀ Hicham Ibrahimi àti Henri Thomas. Atúmọ̀ èdè náà jẹ́ Abdellatif Firdaous tí olùdarí sì jẹ́ Karim Troussi.

Eré rẹ̀ kan tí àkọ́lé rẹ̀ n ṣe “Kafar Naoum” fa àríyànjiyàn nítorí wíwọ ṣòkòtò pénpé rẹ̀ nínu eré náà, èyítí ó mú kí àwọn ẹnìkan dérùbàá pẹ̀lú ìjìyà ikú. Á tún mọ Ahrar gẹ́gẹ́ bi ọ̀jọ̀gbọ́n nínu ìmọ̀ eré ìtàgé.

## Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* 2006 : *Les dix commandements* : Tribes Woman #3
* 2008 : *Les Hirondelles... Les Cris de jeunes filles des hirondelles*
* 2008 : *Une famille empruntée*
* 2008 : *Les victimes*
* 2011 : *Taza* : Meryem
* 2014 : *Black Screen* (short film)
* 2014 : *Safae Lkbira: La Grande Safae* (short film)
* 2015 : *Aida*
* 2015 : *Starve Your Dog* : Rita
* 2017 : *Headbang Lullaby* : Rita

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

*  at the Internet Movie Database
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1971
Blanche Bilongo

**Blanche Bilongo** (tí a bí ní 26 Oṣù Kínní, Ọdún 1974) jẹ́ òṣèrébìnrin, ònkọ̀tàn, àti olóòtú ọmọ orílẹ̀-èdè Kamẹrúùnù.

## Ìsẹ̀mí rẹ̀
Bilongo wá láti agbègbè-ààrin ti orílẹ̀-èdè Kamẹrúùnù. Ó lọ sí ilé-ìwé Johnson College ní ìlú Yaoundé níbi tí ó ti ṣe àwọn eré ijó. Ní ọdún 1987, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní lọ sí àwọn àtúnyẹ̀wò ẹgbẹ́ ìṣeré orí ìtàgé ti André Bang tí wọ́n pe orúkọ wọn ní *Les Pagayeurs*. Níbè ló ti há àwọn ọ̀rọ̀ tó wà fún akópa  olú-ẹ̀dá-ìtàn sórí. Ní ọjọ́ kan tí wọ́n ṣàfẹ́rí akópa  olú-ẹ̀dá-ìtàn náà, Bilongo rọ́pò rẹ̀ láti kó ipa náà, èyí tí ó fun ní ànfàní láti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà.

Bilongo kó àkọ́kọ́ ipa sinimá àgbéléwò rẹ̀ nínu fíìmù *Tiga, L'Héritage* ní ọdún 2000. Ní ọdún 2005, Bilongo kópa gẹ́gẹ́ bi Sabine nínu eré tẹlifíṣònù *N'taphil*. Bákan náà ní ọdún 2007, ó kópa gẹ́gẹ́ bi Pam nínu eré Hélène Patricia Ebah kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Les Blessures Inguérissables*.  Ó di olóòtú fún ìkànnì tẹlifíṣọ̀nù CRTV ní ọdún 2009.

Ní ọdún 2019, Bilongo ṣe àgbéjáde àkọ́kọ́ orin àdákọ rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ n jẹ́ "Le temps de Dieu". Ó kọ orin náà ní èdè Beti fún ìyá rẹ̀ tí ó ti di olóògbé. Ní ọdún 2020, ó kópa gẹ́gẹ́ bi Marie Young nínu eré aláwàdà tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Coup de Foudre à Yaoundé*.

## Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* 2000 : *Tiga, L'Ipejuwe*
* Ọdun 2006 : *Mon Ayon* : Eda
* Ọdun 2006 : *Enfant Peau Rouge* : ayaba
* 2007 : *Les Blessures Inguérissables* : Pam
* Ọdun 2010 : *Les Bantous vont au Cinéma*
* 2011 : *Deuxième Bureau*
* 2020 : *Coup de Foudre à Yaoundé* : Marie Young

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

*  at the Internet Movie Database
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1974
Nadine Ibrahim

thumb|Nadine Ibrahim
**Nadine Ibrahim** (tí a bí ní ọdún 1993/1994 ) jẹ́ olùdarí eré ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Ìsẹ̀mí rẹ̀
A bí Ibrahim ní ìlú Kaduna ó sì dàgbà sí inú ẹ̀sìn Mùsùlùmí. Ìyá rẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ n ṣe  Amina J. Mohammed ti fìgbà kan jẹ́ òjíṣẹ́ ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà rìí fún ètò àyíká. Láti ìgbà tí ó ti wà lọ́mọdé ni ó ti ní ìfẹ́ sí ṣíṣe fíìmù. Ó kó lọ sí Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́rìnlá níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ṣíṣe fíìmù láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga *Gloucestershire University*.  Ó tún maá n ṣiṣẹ́ lóri àwọn iṣẹ́ àkànṣe fún Ajo Agbaye pẹ̀lú ṣíṣe àwọn fíìmù tó dá lóri ìrírí ayé. Ibrahim jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí wọ́n gbé eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Hakkunde* jáde. Eré náà dá lóri ará Gúúsù Nàìjíríà kan tí ó ṣe alábàápàdé àṣà Ariwa fún ìgbà àkọ́kọ́.

Ibrahim tọ́ka sí Tyler Perry, Alfred Hitchcock, Spike Lee àti Ang Lee gẹ́gẹ́bi àwọn àwòkọ́ṣe rẹ̀.Ó tún tọ́ka sí ìyá rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi ẹni tí ó tún ní ipa pàtàkì lóri rẹ̀. Wọ́n dárúkọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi ọ̀kan lára àwọn ọ̀dọ́ olùbéréjáde tí ó ní ìlérí jùlọ ní Nàìjíríà. Ibrahim ṣe ìgbeyàwó pẹ̀lú Nasir ní ìlú Àbújá ní ọdún 2014.

## Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* 2015: *Idéar* (short film)
* 2017: *Hakkunde* (short film)
* 2017: *[[:en:Through_Her_Eyes_(film)|Through Her Eyes]]* (short film)
* 2018: *Tolu* (short film)
* 2019: *I am not corrupt* (short film)
* 2019: *Marked* (short film)
* 2019: *Words cut deep* (short film)

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

*  at the Internet Movie Database
* Naila Media
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Jill Levenberg

**Jill Levenberg** (tí a bí ní 20 Oṣù Kẹẹ̀sán, Ọdún 1977) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Gúùsù Áfríkà.

## Ìsẹ̀mí rẹ̀
Levenberg gbé ní agbègbè Kensington, il̀ú Cape Town. Láti ìgbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́fà ló ti ṣe àkọ́kọ́ eré rẹ̀ lóri ìpele nígbà kan tí ó fí kọrin ní ilé-ìṣeré *Kensington Civic Centre*. Ó kópa nínu ọ̀pọ̀lopọ̀ àwọn eré, bẹ́ẹ̀ ló sì tún jẹ́ alápọn nínu ẹgbẹ́ akorin ní àkókò ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ rè. Levenberg lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga *University of Cape Town* níbi tí ó ti gba oyè-ẹ̀kọ́ nínu ìmọ̀ eré ìtàgé àti èdè Gẹ̀ẹ́sì. Levenberg kópa nínu ọ̀pọ̀lopọ̀ àwọn eré bii *Medea*, *Blood Brothers* àti *Orpheus in Africa* ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀. Ó gba àmì-ẹ̀ye amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ òṣèré tí ó tayọ jùlọ fún ipa rẹ̀ nínu *Orpheus in Africa*

Levenberg kópa gẹ́gẹ́ bi Beulah nínu fíìmù ti ọdún 2015 kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Abraham*. Ní ìbẹ̀rè ọdún 2015, ó ti kópa gẹ́gẹ́ bi Mymoena Samsodien nínu eré tẹlifíṣọ̀nù alátìgbà-dègbà kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Suidooster*. Ní ọdún 2020, Levenberg dá àbá pé kí eré náà tún sọ̀rọ̀ lóri ìlóbìnrin púpọ̀, èyítí ó mú kí AB tí ó jẹ́ ọkọ rẹ̀ nínu eré náà fẹ́ Farah gẹ́gẹ́ bi ìyàwó ẹlẹ́kejì.

Ní ọdún 2018, Levenberg kó ipa Ellen Pakkies nínu eré *Ellen: The Ellen Pakkies Story*, èyí tí ó jẹ́ àkọ́kọ́ ipa rẹ̀ nínu sinimá àgbéléwò.

Levenberg jẹ́ olùjàfẹ́tọ̀ọ́ àwọn òṣèré tí ó sì maá n tako ṣíṣe ayédèru fíìmù. Levenberg tún maá n ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ọ̀fẹ́ nípa eré yógà àti eré orí-ìtàgé fún àwọn ọ̀dọ́ ní ìlú Cape Town. Ó jẹ́ elédè Gẹ̀ẹ́sì, Afrikaans, àti Jẹmánì

## Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* 2015: *A Whistle Blows/Fluit-Fluit* (as Gwen Isaacs)
* 2015: *While You Weren't Looking* (as Yasmin)
* 2015: *Uitvlucht* (as San)
* 2015: *Abraham* (as Beulah)
* 2015-present: *Suidooster* (TV series, as Mymoena Samsodien)
* 2018: *Ellen: The Ellen Pakkies Story* (as Ellen)

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

*  at the Internet Movie Database
* TVSA profile 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1977
Ngardy Conteh George

**Ngardy Conteh George** (tí a bí ní ọdún 1979) jẹ́ olùdarí eré àti olóòtú ọmọ orílẹ̀-èdè Siẹrra Léónè àti Kánádà

## Ìsẹ̀mí rẹ̀
Ìlú Freetown ni wọ́n bí George sí, ṣùgbọ́n ó lọ sí ìlú Kánádà   ní àsìkò ìgbà èwe rẹ̀. Ó lọ sí Yunifásitì ìlú New Orleans pẹ̀lú owó-ìrànlọ́wọ́ ìwé kíkà. Lẹ́hìn ìparí ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó gbájúmọ́ iṣé fíìmù ṣíṣe tó sì n sọ àwọn ìtàn nípa fífọ́nká àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfríkà. Ní ọdún 2004, ó ṣe adarí fíìmù fún ìgbà àkọ́kọ́ rẹ̀ nígbà tí ó fi dári eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Soldiers for the Streets,* èyí tí n ṣàlàyé nípa akitiyan Ras King láti kọ́ àwọn ọ̀dọ́ lẹ́kọ̀ọ́. Ó ṣe adarí eré oníìrírí tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Literature Alive* ní ọdún 2005. Yàtọ̀ sí ṣíṣe adarí eré, George tún ti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bi olóòtú fún àwọn eré bíi *I Want to Be a Desi (apà kejì)*, *Something Beautiful*, *Arts & Minds*, *Food & Drink TV* àti *The Marilyn Denis Show* fún ìkànnì CTV. Láti ilé-iṣẹ́ rẹ̀ tí ó pè ní *Mattru Media*, ó ṣe àgbékalẹ̀ ètò tẹlifíṣọ̀nù kan tí a pè ní *The Rhyming Chef Barbuda*.

Ní ọdún 2008, ó darí eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *The Circle of Slavery* pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn ọ̀rẹ́ àti àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ ní Siẹrra Léónè. Eré náà dá lóri àwọn ìbátan àtijọ́ tí ó wà láàrin orílẹ̀-èdè Siẹrra Léónè ati Kánádà. Ní ọdún 2014, George darí eré *The Flying Stars* pẹ̀lú owó tí *Sundance Documentary Film Fund* gbé kalẹ̀. Eré náà gba àmì-ẹ̀yẹ eré ìrírí tí ó dára jùlọ níbi ayẹyẹ *BronzeLens Film Festival* ti ọdún 2015.

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀

* *Soldiers for the Streets* (2004)
* *Literature Alive* (2005)
* *The Circle of Slavery* (2008)
* *The Rhyming Chef Barbuda* (2009)
* *The Flying Stars* (2014)
* *Dudley Speaks for Me* (2016)
* *Mr. Jane and Finch* (2019)

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

*  at the Internet Movie Database
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Princess Peters

**Princess Osayomwanbor Peters** jẹ́ akọrin ìhìnrere àti òṣèré ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. 

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Peters sí ìlú Benin ní Ìpínlẹ̀ Ẹdó. Òun ní ọmọ kẹjọ nínú ọmọ mẹ́wàá tí àwọn òbí rẹ bí. Ó gbà NCE rẹ̀ nínú ìmò Biology àti Integrated Science láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí College of Education ní Benin ní ọdún 2006. Ó tẹ̀ síwájú sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Benson Idahosa University  láti gboyè nínú ìmò Mass Communication. 

## Iṣẹ́
Peters bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ nígbà tí ó wà ní ọmọdé. Ó wá ní ẹgbẹ́ akọrin tí àwọn ọmọdé ní ilé ìjọsìn tí àwọn òbí rẹ̀. Ó tí gbé oríṣiríṣi àwọn orin jáde bíi *Kpomwen Ijesu,Urhuese, Ose, àti Ogboviosa*. 
Ó ṣe eré àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọdún 2014. Òun ni olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ Lifted Hands Initiative àti Princess Peters Foundation èyí tí ó gbé kalẹ̀ láti le máa fi ṣe iranlọwọ fún àwọn aláìní. 

## Àṣàyàn àwọn eré tí ó tí ṣe

* What's Within (2014)
* Destiny Gate 
* Home in Exile
* Girls Are Not Smiling (2017)
* About Tomorrow
* Adesuwa
* ATM
* Desperate Love
* Singles Clinik

## Àmì ẹ̀yẹ

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Genny Uzoma

**Genny Uzoma** jẹ́ òṣèré ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó sì tún jẹ́ Ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Enugu ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.Genny ka ìwé gboyè ní Ilé Ẹ̀kọ́ gíga ti Ìpínlẹ̀ Enugu. Òsì jẹ́ òsèré orí ìtàgé. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣe eré ìtàgé ní ọdún 2005, ó sì ń ṣe títí dòní.

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Genny sí Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu, ìbẹ̀ sì ní o dàgbà sì. Ó jẹ́ ọmọ Ìpínlẹ̀ Ímò. Ó gboyè jáde nínú ìmò òṣèlú láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Enugu State University of Science and Technology. 

## Iṣẹ́
Uzoma bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe eré nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún méjìdínlógún. Ó gbà àmì ẹ̀yẹ Revelation of The Year láti ọ̀dọ̀ Best of Nollywood Awards ní ọdún 2015. Ní ọdún 2018, wọ́n yàán fún àmì ẹ̀yẹ Most Promising Actress láti ọ̀dọ̀ City People Movie Award. 

## Àṣàyàn àwọn eré tí ó tí ṣe

* *I wish She Would*
* *The Shopgirl*
* *Birthday Bash*
* *[[:en:Husbands_of_Lagos|Husbands of Lagos]]*
* *The Vendor*
* *Our Society*
* *Best of the Game*
* *Classical Fraud*
* *Royal Doom*
* *Eagles Bride*
* *Who killed Chief*
* *A Love story*
* *Emem and Angie*
* *Reconciliation*
* *The Gateman*
* *Baby Shower*
* *Baby mama*
* *Commitment Shy*
* *Scream*
* *A face in the Crowd*
* *Caught in between*
* *King of Kings*
* *Love in the wrong places*
* *The washerman*
* *Once upon an adventure*
* *Bond* (2019)

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Uju Okeke

**Obianuju Blessing Okeke** tí ó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bíi Uju Okeke jẹ́ òṣèré ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó gbajúmọ̀ fún ipa tí ó kó nínú eré Mission to *Nowhere àti The Barrister*. 
Wọ́n bíi Obianuju sí ìpínlè Anambra. Ó gboyè nínú ìmò eré orí ìtàgé láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Yunifásítì Nnamdi Azikiwe. Ní ọdún 2012, ó fẹ́ Melekh, wọ́n sí ṣe ìgbéyàwó wọn ní ilé ìjọsìn ti Saint Barth Anglican Church ní ìpínlẹ̀ Èkó. 

## Iṣẹ́
Ní ọdún 2006, Okeke kó ipa ọmọ ọ̀dọ̀ nínú eré Mission to Nowhere èyí tí Teco Benson gbé kalẹ̀. Ní ọdún 2017, ó gbà àmì ẹ̀yẹ Next Upcoming Artist láti ọ̀dọ̀ Africa Movie Academy Awards fún ipa tí ó kó nínú eré náà. 

## Àṣàyàn àwọn eré tí ó tí ṣe

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Linda Osifo

**Linda Osifo** (bíi ni ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 1991)jẹ́ òṣèré àti atọkun ètò lórí tẹlẹfíṣọ̀nù ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó gbé ipò kejì nínú ìdíje Miss Nigeria Entertainment ní ọdún 2011, ó sì gbé ipò kẹta níbi ìdíje Miss AfriCanada ní ọdún 2011. Ní ọdún 2015, wọ́n yàán fún àmì ẹ̀yẹ láti ọ̀dọ̀ ELOY Awards fún ipa tí ó kó nínú eré Desperate Housewives Africa. Òun ní olùdásílẹ̀ LAOFFoundation. 

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Linda sí ìlú Benin ní Ìpínlẹ̀ Ẹdó. Òun ní obìnrin àkọ́bí tí àwọn òbí rẹ bí. Ó gboyè nínú ìmò Psychology láti ilé ẹ̀kọ́ gíga tí York University ní ọdún 2013. 

## Iṣẹ́
Ó bẹ̀rẹ̀ eré ṣíṣe ní ọdún 2012, pẹ̀lú eré Family Secrets, In New Jersey èyí tí Ikechukwu ṣe adarí fún. Lèyín tí ó padà sí ìlú Nàìjíríà ní ọdún 2013, ó farahàn nínú eré King Akubueze. Ó kọ ipa Nínà Fire nínú eré Tinsel. Ní ọdún 2017, ó kó ipa Adesuwa Dakolo nínú eré Fifty àti ipa Noweyhon nínú eré Jemeji. Òun  àti Segun Arinze ní atọ́kun fún ètò Give n Take National Jackpot. Ní oṣù kẹfà ọdún 2018, ó wá láàrin àwọn tí ó ṣe ìpolówó fún Campari Make it Red. 

## Àmì ẹ̀yẹ

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Tina Mba

**Tina Mba** jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n yàn fún àmì-ẹ̀yẹ òṣèrébìnrin tí ó tayọ níbi ayẹyẹ ẹlẹ́keèje ti Africa Movie Academy Awards

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀
Ní ọdún 2017, Tina kópa nínu àwọn eré bíi *Isoken*, *Bariga Suger*, *Okafor's Law* àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ, tí ìwé ìròyìn *pulse* sì ṣe àpèjúwe rẹ̀ bíi “òṣèrébìnrin tí ó dára jù lọ́dún”. Níbi ayẹyẹ  Africa Magic Viewers Choice Awards ti ọdún 2017, wọ́n yàán fún àmì-ẹ̀yẹ òṣèrébìnrin tí ó tayọ jùlọ nínu eré aláwàdà. Ó ṣàlàyé wípé òun kò bá ti fẹ́ràn eré orí ìpele ju sinimá àgbéléwò lọ tóbá ṣe wípé owó rẹ̀ pọ̀ dáada. Ní ọdún 2016, ó kópa nínu eré afìfẹ́hàn kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Ufuoma*, èyítí Ikechukwu Onyeka darí. Ní Oṣù Kẹẹ̀wá ọdún 2017, ó tún kópa nínu eré *Omoye*, èyítí ó jẹ́ láti lòdì sí ìfipábánilòpọ̀. Ní ọdún 2017 kan náà ló kópa nínu eré *Isoken* ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Fúnkẹ́ Akíndélé àti Dakore Àkàndé. Ó kó ipa ìyá kan tó n fẹ́ kí ọmọ rẹ̀ obìnrin ṣe ìgbeyàwó ní kíákíá. 

### Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* *Isoken*
* *Okafor's Law*
* *Make a Move*
* *Married but Living Single*
* *Heroes and Zeroes*
* *Tango with Me*
* *The Tenant*
* *Beneath Her Veil* (2015)
* *Three Wise Men (2016)*
* *Banana Island Ghost* (2017)
* *The Bridge (2017 film)*
* *Nigerian Prince* (2018)
* *The Set Up* (2019)

## Ọ̀rọ̀ ayé rẹ̀
Ó jẹ́ ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu, ó sì ti bí ọmọ méjì.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Ọdún ọjọ́ìbí kòsí (àwọn ènìyàn alààyè)
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ígbò
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Gloria Young

**Gloria Young** (bí ní ọjọ́ kẹrin oṣù kejì ọdún 1967) jẹ́ òṣèré ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó gbà àmì ẹ̀yẹ Movie Couple of the Year láti ọ̀dọ̀ City People Entertainment Awards ní ọdún 2018.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ayé Àti Ẹ̀kọ́ Rẹ̀
Wọ́n bí Gloria sí ìpínlẹ̀ Abia. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Methodist Girls High School ní Yaba ní ìpínlẹ̀ Èkó. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga ni orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. 

## Iṣẹ́
Gloria bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi oníróyìn. Ó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré ní ọdún 2014 lẹ́hìn tí ó kó ipa Doris nínú eré Glamour Girls. 

## Àmì Ẹ̀yẹ

## Ayé Ti Rẹ̀
Young ti ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú ẹlẹ́gbẹ́ Nollywood rẹ̀ Norbert Young àti pé àwọn méjéèjì ní ọmọ mẹ́ta papọ̀. . Ìdíje eré bọ́ọ̀lù tuntun kan ni wọ́n ṣètò ní pápá ìṣeré ti orílẹ̀-èdè ní Surulere, ìpínlẹ̀ Èkó ní òmìrán láti ṣe ayẹyẹ 'jubilee' fàdákà rẹ̀ ní Nollywood. 

## Àṣàyàn Àwọn Eré Tí Ó Tí Ṣe

* *Flee*
* *Passionate Appeal*
* *The Soul That Sinneth*
* *Wanted At All Cost*
* *Back To Life*
* *The Return*
* *Deadly Affair*
* *Glamour Girls*

## Ìgbésí Ayé Rẹ̀
Gloria jẹ́ ìyàwó fún Nobert Young, wọ́n sì ti bí ọmọ mẹ́ta.

## Àwọn Ìtọ́kàsi
Bayray McNwizu

**Eberechukwu Nwizu**  tí a tún mọ̀ sí **Bhaira Mcwizu** tàbí **Bayray McNwizu** jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. O dí gbajúmò lẹ́hìn tí ó gbégbá orókè níbi ètò Amstel Malta Box Office (AMBO) ẹlékẹẹ̀ta. Ní ọdún 2009, wọ́n yàán fún àmì-ẹ̀yẹ kan ti *Africa Movie Academy Awards*.

## Àṣàyàn àwọn eré rẹ̀

* *Cindy's Note*njg
* *Tales of Eve*
* *Kiss and Tell* (2011)
* *Calabash*
* *Lies Men Tell*
* *My Rich Boyfriend* (2014)
* *A Lonely Night*
* *Cruel Intentions*
* *The Visit (2015)*
* *Tiwa's Baggage*

## Àwọn eré tẹlifíṣọ̀nù rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Ọdún ọjọ́ìbí kòsí (àwọn ènìyàn alààyè)
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ígbò
Ufuoma McDermott

**Ufuoma Stacey McDermott** (tí a bí ní 23 Oṣù Kẹẹ̀rin, Ọdún 1981) jẹ́ òṣèrébìnrin, afẹwàṣiṣé, àti olùgbéré-jáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayẹ́ rẹ̀
A bí Ejenobor ní Ìlú Benin ṣùgbọ́n àwọn òbí rẹ̀ jẹ́ ẹ̀yà Urhobo tí ó wá láti Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà. Nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́je, bàbá rẹ̀ fun ní orúkọ ìnagi tí n ṣe ISIO (èyítí ó túmọ̀ sí “oníràwọ̀” ní èdè Urhobo ). Wọ́n sọ orúkọ rẹ̀ láti fi jọ ti gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin kan tí ó maá n ṣe atọ́kùn ètò *The Pot of Life* lóri ìkànnì NTA Benin.

## Ọ̀rọ̀ ayé rẹ̀
Ejenobor di aládélórí ní 23 Oṣù Kẹẹ̀rin Ọdún 2010 pẹ̀lú fífẹ́ Steven McDermott, ṣùgbọ́n ó yí orúkọ rẹ̀ padà sí Ufuoma McDermott ní 23 Oṣù Kaàrún Ọdún 2014 ní ilé-ẹjọ́ gíga ti ìlú Èkó.

## Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ó lọ sí Alama Private School ní ìlú Jọs, ìpínlẹ̀ Plateau. Ó tún lọ sí Tunwase Nursery and primary school ní ìlú Ikeja, ní Ìpínlẹ̀ Èkó kí ó tó tún wá lọ sí Molly International Nursery and primary school ní Ajao Estate fún ètò-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀. Lẹ́hìn náà, ó lọ sí Federal Government College, Odogbolu, Ìpínlẹ̀ Ògùn fún ètò-ẹ̀kọ́ girama rẹ̀.

Ufuoma ti gba oyè nínu ìmọ̀ èdè Faransé láti Yunifásítì ìlú Èkó. Ó tún ní oyè gíga nínu ìmọ̀ Ọ̀rọ̀ Ìlú àti Káríayé láti Yunifásítì ìlú Èkó bákan náà.

Ní ọdún 2011, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga *New York Film Academy* tí ó wà ní ìlú Los Angeles láti kọ́ ẹ̀kọ́ eré ṣíṣe. Ní ọdún 2013, ó gba oyè nínu ìmọ̀ ìṣàkóso àwọn òṣìṣẹ́ láti *London Business School*.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré ìdárayá gẹ́gẹ́ bi afẹwàṣiṣẹ́ ní ọdún 2000 kí ó tó tún wá lọ fún ìdíje ẹwà.
thumb| Ufuoma Ejenobor on the runway for Collectibles

### Ìdíje ẹwà
Ní ọdún 2002, ó ti kópa nínu àwọn ìdíjẹ méji kan. Ó gbégbá orókè níbi ìdíje ẹwà *Miss Ebony beauty pageant* ṣùgbọ́n ó gba ẹ̀bùn ti *Miss Congeniality* níbi ìdíje ẹlẹ́kejì, ìyẹn ti *Miss Commonwealth*.

### Eré sinimá àgbéléwò
Ní Oṣù Kejì, Ọdún 2004, Ejenobor pinnu láti máa ṣiṣẹ́ fíìmù. Ó kọ́kọ́ kópa nínu eré Zeb Ejiro kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *The President Must Not Die*. Ní Oṣù Kaàrún Ọdún 2005, ó kó àkọ́kọ́ ipa Olú-ẹ̀dá-ìtàn rẹ̀ nínu eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Life and Death*.
thumb| Ufuoma Ejenobor on the set of ''My Mum and I'' as "Lillian Wright"
Ní ọdún 2008, ó kópa gẹ́gẹ́ bi “Lillian Wright” nínu eré tẹlifíṣònù tí àkọ́lé rẹ̀ n ṣe  *My Mum and I.* 

* 

thumb| Ufuoma Ejenobor níbi ayẹyẹ  Golden Nymph

thumb| Ufuoma Ejenobor níbi ayẹyẹ   Terracotta Awards 2010

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Rosaline Meurer

**Rosaline Ufuoma Meurer** (tí a bí ní 15 Oṣú Kejì Ọdún 1992), jẹ́ òṣèrébìnrin àti olùgbéréjáde ọmọ orílẹ-èdè Gámbíà àti Nàìjíríà. Ó gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ kan tí ó kó ní ọdún 2014 gẹ́gẹ́ bi Kaylah nínu eré tẹlifíṣọ̀nù tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́  *Oasis*; àti fún ipa tí ó kó nínu eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Merry Men: The Real Yoruba Demons* ti ọdún 2018 gẹ́gẹ́ bi Kẹ́mi Alẹ́ṣinlọ́yẹ́.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Meurer dag̀bà ní orílẹ̀-èdè Gámbíà níbití ó ti ní ètò-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀. Ó ti ní oyè-ẹ̀kọ́ nínu ìmọ̀ ìṣàkóso òwò, ó sì tún kẹ́kọ̀ọ́ bí a ti ṣé n ya àwòrán.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀
Meurer bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi afẹwàṣiṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè Gámbíà, ṣááju kí ó tó wá sí Nàìjíríà ní ọdún 2009. Desmond Elliot ló gbàá nímọ̀ràn láti máa ṣiṣé eré ìtàgé ní Nàìjíríà. Ó dé sí ìlú Èkó níbi tí ó ti kọ́kọ́ ṣe eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Spellbound* ní ọdún 2009 kí ó tó tún kópa nínu eré *In the Cupboard* ní ọdún 2011.

Ní ọdún 2012, ó tún kó ipa  kékeré kan nínu eré *Weekend* *Getaway*. Lẹ́hìn kíkópa nínu fíìmù ti 2012 náà, ó dá iṣé eré ṣíṣe rẹ̀ dúró fún ìgbà díẹ̀ láti le ráyẹ̀ tún tẹ̀síwájú nínu ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ní ọdún 2014, ó padà sídi iṣẹ́ fíìmù rẹ̀ nígbà tí ó kópa nínu eré tẹlifíṣọ̀nù tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Oasis.* Ní ọdún tí ó tẹ̀le, ó kópa nínu àwọn eré tí àkọ́lé wọn ń ṣe *Damaged Petal*, *Red Card* àti *Open Marriage*.

Ní ọdún 2017, ó kó ipa olú-ẹ̀dá-ìtàn nínu *eré Our Dirty Little Secret.* Ní ọdún kan náà, ó tún kópa nínu àwọn eré bíi *Philip, Polycarp*, *The Incredible Father* àti *Pebbles of Love*.  Ó ṣe agbéréjáde fún ìgbà àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú eré tí àkólé rẹ̀ jẹ́ *The Therapist's Therapy*. Ní ọdún 2018, ó kópa olú-ẹ̀dá-ìtàn gẹ́gẹ́ bi Valerie nínu fíìmù kan tí Eniola Badmus ṣe táa pe àkọ́lé rẹ̀ ní *Karma*, bẹ́ẹ̀ ló tún kópa gẹ́gẹ́ bi  Kẹ́mi Alẹ́ṣinlọ́yẹ́ nínu eré Ayo Makun kan tí a pe àkọ́lé rẹ̀ ní *Merry Men: The Real Yoruba Demons.*

Ní ọjọ Kẹẹ̀dọ́gbọ́n Oṣù Kaàrún Ọdun 2017, Meurer ṣe àtúnṣe sí èrọ omi tí ó wà láàrin ọjà ní ìlú Udu, Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà. Ó tún ti fi owó fún aláboyún kan ní ilé-ìwòsàn *3-H Clinic and Maternity* tó wà ní ìlú Warri, Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà.

## Àkójọ àwọn eré rẹ̀

### Àwọn sinimá àgbéléwò rẹ̀

### Àwọn eré tẹlifíṣọ̀nù rẹ̀

## Àwọn ìyẹ́sí rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Gámbíà
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1992
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Abdullahi Burja

**Abdullahi Dan Kanajeji**, tí a mọ̀ sí **Abdullahi Burja**, jẹ́ ọba ìlú Kano kẹrìndínlógú. Látàri dídá ìbáṣepọ̀ àti ọ̀nọ̀n okòwò tí ó péye sílẹ̀, Butja ni ó yí ìlú Kano kúrò sí ìlú ìṣòwò tí a mọ Kano àti àwọn ará Kano sí lóde òní  Ó jẹ́ ọba Hausa àkọ́kọ́ tí ó tẹríba fún ìlu Bornu tí èyi sì jẹ́ kí àjọṣepọ̀ tí ó dánmọ́ran wà láàrin wọn tí èyí sì jẹ́ kí okòwò wọn gbòòrò láti Gwanja sí Bornu. Ó sì tún jẹ́ ọba àkọ́kọ́ tí ó máa kọ́kọ́ ní ràkúnmí ní gbogbo ilẹ̀ Hausa.  Èyí sì fa kí ìṣòwò ẹrú gbòòrò lati Kano sí gúùsù sí Bornu. 

Abdullahi Burja nípasẹ̀ Galadima rẹ̀ ṣẹ̀dá àwọn ìleto ẹrú tuntun mọ́kànlélógun, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan tó bí ẹgbẹ̀rún àwọn ẹrú tí ó ipín dọ́gba láàrín àwọn ẹrú ọkùnrin àti obìnrin.  Díẹ̀ díẹ̀, ìṣòwò ní Ìlú Kano yípadà sí àwọn òwò mííràn. 
Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Nàìjíríà

## Àwọn ìtọ́kasí
Battle of Gurin

**Ogun Gurin** ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ mokandilogbon, oṣù Kẹ́rín, Ọ́dùn 1916 nigbá Kamẹrúùnù Campaign ni ògun àgbàyè ákọkọ ni **Gurin**, British Nigeria lèti ààlà pẹ́lù German Kamerun. Ògun naa je ọ́kan ninu akókó to tobi julọ ti Jẹ́mánì fi kọ́lu ileto Britani.  O jẹ́ aseyọ́ri fun ifesi Britani si ipa Jẹ́mánì.
Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Nàìjíríà
Gbaja-Biamila

**Gbaja-Biamila** tàbí

iàjàbíàmílà

è **a**ọ́ka**i**milí**la** le tọka si:

* Akbar Gbaja-Biamila tí a bí ní ọdún 1979, jẹ́  aláfesẹ̀gbá ọmọ :Àmẹ́ríkà
* Fẹ́mi Gbàjàbíamílà (a bi ní ọdún 1962), agbẹjọ́rò orílẹ̀-edè Nàìjíría, olóṣèlú Action Congress, àti Alákòso Ilè Ìgbìmọ̀ Aṣojú.
*
Bauchi Emirate

Bauchi Emirate jẹ́ ẹ̀yà Fulani tíwọ́n sedásilẹ̀

Bauchi **Emirate jẹ́ ẹ̀yà Fulani tíwọ́n gbẹ́** kalẹ̀  ní bíi igba odún sẹ́yìn  ni ìpínlẹ̀ Bauchi loni, nìlẹ̀ Nigeria, tí olú ìlú rẹ̀ jẹ́ Bauchi . Emirate yìí  wà  lábẹ́ ìdàabọ̀bọ̀ ìlú  Gẹ̀ẹ́ṣi ní àkókò ìjoba amúnisìn.   

## ÌTÀN BAUCHI EMIRATE.
Kí Ogun Fulani tó bẹ̀rẹ̀  àwon ẹ̀yà kékèkẹ̀ niwọ́n fi ìlù Bauchi sebùgbẹ̀, lára won èdẹ́ Hausa ni wọ́n nso, tíwọ́n sìjẹ́ elẹ́sìn mùsùlùmí. Ogun Fula èyítí Yàkúbù Gerawa enití ó jẹ́ omo ọ̀kán nínú adarí agbègbẹ́ ìlú  saaju rẹ̀ tí ó keko ní ìpínlẹ̀ Sókótó labe Usman Dan Fodio.

ni ó kówon laarin odún 1809 sí 1818.

Èyí lómúkí wọ́n wà lábẹ́ àṣẹ àti ìdarí Fula títí di ọdún 1902. Nígbàtí ìjoba ilẹ̀ Britiko  darí olú ìlú Bauchi laisi wàhálà kankan. Àwon niwọ́n fagilé òwò ẹrú tóti gbilẹ̀ kíwọ́n tógbajoba.. Won sì fi Emir tuntun sípò enití o kú lẹ́yìn osù pépéte tó dépò.

Lọ́dún 1904 Emir miiran tó dípò re sẹ́búra nílànà tilẹ̀ Britiko ó ṣì gbadé.

## Àwọn￼ Emir wọn
Àwọn adarí ìÌpínlẹ̀ Bauchi ni wọ́n ma ń jẹ́ Lamido ni

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Bauchi
Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Nàìjíríà
Beverly Naya

**Beverly Naya** (tí àbísọ rẹ̀ jẹ́ **Beverly Ifunaya Bassey**; tí wọ́n bí ní 17 Oṣù Kẹẹ̀rin Ọdún 1989) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti òṣèré tí ó ní ìlérí jùlọ níbi ayẹyẹ *Best of Nollywood Awards* ti ọdún 2010. Ó tún gba àmì-ẹ̀yẹ òṣèrébìnrin tó yára tayọ jùlọ níbi ayẹyẹ *City People Entertainment Awards* ti ọdún 2011.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Ìlú Lọ́ndọ̀nù ni wọ́n bí Beverly sí, ó sì jẹ́ ẹyinjú àwọn òbí rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe iṣẹ́ òṣèré nígbà tí ó n kàwé lọ́wọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga Brunel University ní ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún. Ó kẹ́kọ̀ọ́ kíko ìtàn-eré láti ilé-ẹ̀kọ́ gíga Roehampton University. Ó tọ́ka sí Ramsey Nouah àti Genevieve Nnaji gẹ́gẹ́ bi àwọn àwòkọ́ṣe rẹ̀.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀
Ó bẹ̀rẹ̀ eré ṣíṣe ní ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún. Ní ọdún 2011, Wọ́n mu gẹ́gẹ́ bi òṣèrébìnrin tó yára tayọ jùlọ níbi ayẹyẹ City People Entertainment Awards. Nígbà tí wọ́n bií léèrè ìdí tí ó fi padà wá sí Nàìjíríà, ó fèsì lédè gẹ̀ẹ́sì báyìí wípé:

"*After I graduated from university, I just knew that I wanted to act, I knew I wanted to act, and in London I could shoot a film probably once in a year and that's it.  Whereas coming to this industry, I can build a brand as well as shoot films more often and be given a more diverse amount of scripts.  So, I decided to come back for that reason"*

## Àkójọ àwọn eré rẹ̀

* *Guilty Pleasures* (2009)
* *Death Waters* (2012)
* *Tinsel*
* *Home in Exile*
* *Alan Poza*
* *Forgetting June*
* *Make a move*
* *Up Creek Without a Paddle*
* *Stripped*
* *Weekend Getaway*
* *...When Love Happens* (2014)
* *Brother's Keeper* (2014)
* *Before 30* (2015–)
* *Oasis* (2015)
* *Skinny Girl in Transit* (2015)
* *Suru L'ere* (2016)
* *The Wedding Party* (2016)
* *The Wedding Party 2* (2017)
* *Chief Daddy* (2018)
* *Dinner*
* *Affairs of the Heart*
* *Jumbled*
* *The Arbitration*
* *Dibia*
* *In Sickness and Health*

## Àwọn ìyẹ́sí rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1988
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Monicazation

**Monica Omorodion Swaida** (tí ọjọ́ ìbí rẹ̀ jẹ́ 5 Oṣù Kaàrún) tí a mọ̀ sí **Monicazation** jẹ́ òṣèrébìnrin, akọrin, àti olùgbéréjáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà. Ó tún jẹ́ òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ Máàdámidófò kan.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì ni wọ́n bí Swaida sí ṣùgbọ́n ó dàgbà ní ìlú Warri, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Nana Primary School ní ìlú Warri, àti ilé-ìwé girama Mount Wachusett Community College ní ìlú Massachusetts .

Ní àkókò tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga *University of Massachusetts Lowell*, Monica jẹ́ asíwájú àwọn ẹgbẹ́ oníjó ní ilé-ẹ̀kọ́ náà. Ó ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn eré ijó, ó sì tún kọ ewì fún ẹgbẹ́ eré orí-ìtàgé nígbà náà. Ó maá n tẹ́tí sí orin Majek Fashek, ẹnití ó pè ní àwòkọ́ṣe rẹ̀.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀

### Orin kíkọ
Omrorodion bẹ̀rẹ̀ sí ní kọrin láti ọmọ ọdún mẹ́rìnlá. Ó pàdé àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ òṣìṣẹ́ akọrin bíi Sam Morris àti Majek Fashek, ó sì maá n lọ sí ilé-ìṣeré fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́. Ó maá n tẹ̀lé Majek Fashek káàkiri lọ síbi àwọn iṣẹ́ orin rẹ̀. Monicazation ṣe àgbéjáde àkójọ àwọn orin rẹ̀ tí ó pe àkólé rẹ̀ ní Monicazation ní Oṣù Kẹẹ̀sán Ọdún 2014.

### iṣẹ́ òṣèré
Omorodion ti kópa nínu ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù gígùn tó fi mọ́ *Affairs of the Heart* ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Joseph Benjamin àti Stella Damasus ní ọdún 2014. Ní ọdún kan náà, ó tún kópa nínu eré *Burning Love,* èyí tí  Obed Joe kọ ìtàn rẹ̀. Ó tún ti gbé eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Faces of Love* jáde*,* èyí tí ó padà gba àmì-ẹ̀yẹ.

## Àwọn orin tí ó ti kọ

### Àwọn àṣàyàn orin àdákọ rẹ̀

* "TGIF" (2017)
* "Under Your Influence" (2016)
* "Jesus" (2015)
* "Mambo" (2015)
* "Moved On" (2015)
* "Na You" (2015)
* "Palava Dey" (2015)
* "My Baby Is Gone" (2015)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Ọdún ọjọ́ìbí kòsí (àwọn ènìyàn alààyè)
Ogun Àdùbí

**Ogun Àdùbí** (tí àwọn èèyàn tún mọ̀ si Rògbòdìyàn Ẹ̀gbá) jẹ́ rògbòdìyàn tó wáyé nínú oṣù kẹfà sí oṣù keje ọdún 1918 ní àwọn ìlú tí ìjọba ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì ń ṣàkoso ní ilẹ̀ Nàìjíríà, nítorí àfikún owó orí to wáyé lásìkò náà. Àwọn alákòóso ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì ló gbé ètò owó orí yìí kalẹ́ àti bí wọ́n ṣe ń fipá mú àwọn èèyàn ṣiṣẹ́ lásìkò náà. Lọ́jọ́ keje oṣù kẹfà, làwọn alákòóso ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì mú àwọn àáádọ̀rin olóyè ilẹ̀ Ẹ̀gbá sátìmọ́lé, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì tún fi òfin lé e pé ẹnikẹ́ni kò gbọdọ̀ fa wàhálà kan, àti pé kí àwọn tó ń tako owó orí tuntun náà yọ̀nda ohun ìjà olóró tí wọn ń lò, kí wọ́n sanwó orí wọ́n, kí wọ́n má sì dìtẹ̀ aṣáájú.

## Ogun náà
Lọ́jọ́ kọkànlá, àwọn jagun-jagun, tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dé láti ojú ogun ní apá ìlà-oòrùn ilẹ̀ Áfríkà, ni wọ́n pè, wá paná rògbòdìyàn ọ̀hún, kí àlááfìà lè jọba. Lọ́jọ́ kẹtàlá, oṣù kẹfá náà, àwọn ọlọ̀tẹ̀ ilẹ̀ Ẹ̀gbá fa àwọn irin tí wọ́n ṣe fún rélùwéè ní Agbesi tu nílẹ̀, wọ́n sì já ọkọ̀ ojú irin tó wà lórí eré kúrò lọ́jú ọ̀nà. Àwọn ọlọ̀tẹ̀ yóokù bá àwọn ibùdókọ̀ ọkọ̀ ojú irin to wa ni Wasinmi jẹ́, wọ́n sì tún ṣekúpa aṣojú ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì; Ọba Ọ̀ṣilẹ̀, tó jẹ́ adarí apá àríwá-ìlà-oòrùn nílẹ̀ Ẹ̀gbá, èèyàn dúdú ni Ọ̀ṣilẹ̀ yií. Fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta làwọn ọlọ̀tẹ̀ ilẹ̀ Ẹ̀gbá àti àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì fi kọjú ìjà sí ara wọn ní Otite, Tappona, Mokoloki ati Lalako ṣùgbọ́n nígbà tó di ọjọ́ kẹwàá, oṣù keje, wọ́n ti paná ìdìtẹ̀ yíi, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì mú àwọn ọlọ̀tẹ̀ kan sí àtìmọ́lé bó tiẹ̀ jẹ́ pé wọ́n pa àwọn kan nínú wọn dànù.

## Ohun tó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn ogun
Àwọn eèyàn tó tó ẹgbẹ̀ta làwọn ọmọ ogun ṣekúpa, nínú wọn náà ní aṣojú ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì, Ọba Ọ̀ṣilẹ̀, bó tiẹ̀ jẹ́ pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ ọ̀rọ̀ ilẹ̀ tó fàjà lásìkò náà ṣùgbọ́n tí kò jẹ mọ́ ọ̀rọ̀ owó orí tún pẹ̀lú ohun tó fà á tí ọ̀pọ̀ eèyàn fi pàdánù ẹ̀mí wọn. Ìṣẹ̀lẹ̀ yíi ló mú kí wọ́n fagilé òmìnira ilẹ̀ Ẹ̀gbá lọ́dún 1918, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ ìfipámúnisìn láwọn agbègbè náà; bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sí tún sọ gbígba owó orí di ọdún 1925. Àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n paná ọ̀tẹ̀ yíi ni wọ́n tún fi àmì-ẹ̀yẹ Africa General Service Medal dá lọ́lá.
Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Nàìjíríà
Queen Nwokoye

**Queen Nwokoye** (tí a bí ní 11 Oṣù Kẹẹ̀jọ, Ọdún 1982) jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ó gbajúmọ̀ fún kíkó ipa olú-ẹ̀dá-ìtàn nínu eré kan ti ọdún 2014 tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Chetanna*, èyítí ó ṣokùn fa tí wọ́n fi yàán fún àmì-ẹ̀yẹ  "Òṣèrébìnrin tó dára jùlọ" níbi ayẹyẹ *Africa Movie Academy Awards* .

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Ìpínlẹ̀ Èkó ni wọ́n bí Nwokoye sí, ṣùgbọ́n àwọn òbí rẹ̀ wá láti  Ìpínlẹ̀ Anámbra. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Air Force Primary School. Ó sì tún parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀ ní Queen's College ti ìlú Enúgu ṣááju kí ó tó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga  Yunifásítì Nnamdi Azikiwe ní ìlú Awka, Ìpínlẹ̀ Anámbra níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ àwùjọ. Ó dàgbà pẹ̀lú ìpinnu láti di amòfin.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀
Láti ìgbà tí ó ti ṣe àkọ́kọ́ eré rẹ̀ ní ọdún 2004, Nwokoye ti ṣe bẹ́ẹ̀ kópa nínu ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù ti Nàìjíríà, tó sì tún gba aẁọn àmì-ẹ̀yẹ lóríṣiríṣi

## Àtòjọ àwọn àṣàyàn eré rẹ̀

**Nna Men* (2004)
**His Majesty* (2004)
**The Girl is Mine* (2004)
**Security Risk* (2004)
**Save The Baby* (2005)
**Back Drop* (2005)
**Speak The Word* (2006)
**My Girlfriend* (2006)
**Last Kobo* (2006)
**Lady of Faith* (2006)
**Disco Dance* (2006)
**Clash of Interest* (2006)
**The Last Supper* (2007)
**When You Are Mine* (2007)
**The Cabals* (2007)
**Show Me Heaven* (2007)
**Short of Time* (2007)
**Sand in My Shoes* (2007)
**Powerful Civilian* (2007)
**Old Cargos* (2007)
**My Everlasting Love* (2007)
**Confidential Romance* (2007)
**The Evil Queen* (2008)
**Temple of Justice* (2008)
**Onoja* (2008)
**Heart of a Slave* (2008)
**Female Lion* (2008)
**Angelic Bride* (2008)
**Prince of The Niger* (2009)
**Personal Desire* (2009)
**League of Gentlemen* (2009)
**Last Mogul of the League* (2009)
**Jealous Friend* (2009)
**Makers of Justice* (2010)
**Mirror of Life* (2011)
**End of Mirror of Life* (2011)
**[[Chetanna]]* (2014)
**Nkwocha* (2012)
**Ekwonga* (2013)
**Ada Mbano* (2014)
**Agaracha* (2016)
**New Educated Housewife* (2017)
**Blind Bartimus* (2015)

* Coffin Buburu (2016
* Iyawo Ti a Yan

## Àwọn ìyẹ̀sí rẹ̀

## Ọ̀rọ̀ ayẹ́ rẹ̀
Nwokoye ti ṣe ìgbeyàwó pẹ̀lú Ọ̀gbẹ́ni Uzoma, ó sì ti bí àwọn ọmọ ìbejì okùnrin àti ọmọbìnrin kan. 

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

* 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1982
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Idris Alooma

Idrís Àlóómà, Idris ibn  óbá àwọn Kanem-Bornu Empire, tí à lè rí ní àgbébgé Chad, Kamẹrúùnù, Nìjẹ̀r àtí Nàìjíríà(orílẹ̀-èdè olómìnira). Bí àgbékale oro- oruko ré sé rí ní yin Idris Alawma tabi Alauma. Labe isakoso Alooma, kanem-Bile oba ka o di ilu alagbara ju lo 

Mai) à

ọ

won pe ni Mai obtí o wà ní àgBegbe Empi, kamẹrúùnù, Nìgèr aNàìjíríà(ìlu olómi ní rà wa).

* "A Country Study: Chad". Library of Congress Country Studies. 1990.
Ẹ̀ka:Àwọn ọba àti ìjòyè ní Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Chad
Ebube Nwagbo

**Ebube Nwagbo** jẹ́ òṣèrébìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún jẹ́ olùdákoòwò.

## Ìsẹ̀mí rẹ̀
Nwagbo wá láti Umuchu, ní ìjọba agbègbè Aguata Local Government Area, Ìpínlẹ̀ Anámbra, ṣùgbọ́n ó dàgbà ní ìlú Warrí, Ìpínlẹ̀ Dẹ́ltà. Ó jẹ́ ewé àkọ́já ti àwọn òbí rẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ Ìgbéròyìn síta ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga  Yunifásítì Nnamdi Azikiwe.

## Àtòjọ àwọn àṣàyàn eré rẹ̀
Ó bèrè eré ṣíṣe rẹ̀ ní ọdún 2003 nígbà tó wà lọ́mọ ogún ọdún.

* *Arrested by Love*
* *Eyes of the Nun*
* *Before My Eyes*
* *Against My Blood*
* *Royal Palace*
* *Mama, I Will Die for You*
* *Power of Trust*
* *Not Yours!*
* *Ojuju calabar*
* *Me Without You (2019)*

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1983
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ngozi Nwosu

Wọ́n bí **Ngozi Nwosu** ní Ọjọ́ Kínní, Oṣù Kẹẹ̀jọ Ọdún 1963. Ó jẹ́ gbajúgbajà òṣèrébìnrin àti olùgbéréjáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré ṣíṣe rẹ̀ pẹ̀lú ṣíṣe eré èdè Yorùbá ṣááju kí ó tó wá kópa nínu eré èdè ígbò kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Living in Bondage*.

## Ọ̀rọ̀ ayé rẹ̀
Nwosu jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Arochukwu ní Ìpínlẹ̀ Abíá. ó dàgbà ní ìlú Èkó níbi tí wọ́n bi sí. Ó pàdánù bàbá rẹ̀ ní àkókò Ogun Abẹ́lé Nàìjíríà. Ó gbọ́ èdè Gẹ̀ésì, Yorùbá, àti Ígbò dáada. Ó ní ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní St Paul Anglican School, Idi Oro. Lẹ́hìn náà, ó lọ sí Maryland Comprehensive High School ní ìlú Ìkẹjà, Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó gba àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún iṣẹ́ òṣèré rẹ̀ lábẹ Reverend Fabian Oko ní ilé-ìṣeré *Royal Theatre Art Club School.*

Ó ṣàìsàn ní ọdún 2012, ṣùgbọ́n ó gba ìtọ́jú ní ilẹ̀ òkèrè nípasẹ̀ ìrànlọ́wọ́ ìjọba àti àwọn ilé-iṣẹ́ míràn.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré rẹ̀ ní àkókò ìgbà tí ó wà ní ilé-ìwé. Ó ti kópa gẹ̀gẹ̀ bi “Madam V boot” nínu eré tẹlifíṣọ̀nù tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Ripples*. Ó tún ti kópa gẹ́gẹ́ bi "Peace" nínu eré tẹlifíṣọ̀nù aláwàdà kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Fuji House of Commotion* (èyí tíAmaka Igwe gbé kalẹ̀). Òun ni ìyàwó kẹẹ̀ta ti Olóyè Fújì nínu eré náà. Ní ọdún 2018, ó kópa gẹ́gẹ́ bi "Ene" nínu fíìmù "Sade". Ó tún ti ṣe olóòtú àwọn eré bíi  *Evil Passion*, *Stainless* àti ètò rédíò kan tí n ṣe *Onga*.         

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1963
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ígbò
Emma Nyra

**Emma Chukwugoziam Obi** (tí a bí ní 18 Oṣù Keèje, Ọdún 1988) tí a mọ̀ sí **Emma Nyra** jẹ́ òṣèrébìnrin, akọrin, àti afẹwàṣiṣẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Amẹ́ríkà.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Emma Nyra ni a bí tó sì dàgbà ní agbègbè Tyler ní ìlú Texas, orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ó ní ètò-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ìlú yìí bákan náà, níbẹ̀ ló sì tún ti gba oyè-ẹ̀kọ́ nígbà tí ó fi lọ sí Texas Southern University tó sì kẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ ìsàkóso Ìlera. Ní ọdún 2012, ó gbéra wá sí Nàìjíríà láti lépa iṣẹ́ orin àti afẹwàṣiṣẹ́.

## Iṣẹ́ ìṣe rẹ̀

### Iṣẹ́ orin kíkọ rẹ̀
Emma Nyra ṣe àgbéjáde àwọn àkọ́kọ́ orin rẹ̀ tí àkólé wọn ń ṣe "Do It" àti "Everything I Do" ní ọdún 2011 ní àkókò tí ó wà ní Amẹ́ríkà. Lẹ́hìn tí ó padà sí Nàìjíríà ní ọdún 2012, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ pẹ̀lu D'Tunes àti Iyanya, àwọn tí ó ti pàdé ní ọdún 2010 ní Amẹ́ríkà.

Ní ọdún 2013, Emma Nyra gba àmì-ẹ̀yẹ òṣèré tí ó ní ìlérí jùlọ níbi ayẹyẹ *Nigeria Entertainment Awards*. Ó ti wá ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn òṣèré akọrin bíi Davido, Patoranking, Olu Maintain àti àwọn míràn. Àkọ́kọ́ àkójọpọ̀ àwọn orin rẹ̀ tí ó pe àkólé rẹ̀ ní *Emma Nyra Hot Like Fiya Vol. 1* kò tíì jẹ́ gbígbéjáde.

### Iṣẹ́ fíìmù rẹ̀
Yàtọ̀ sí orin kíkọ, Emma Nyra tún jẹ́ òṣèré. Ó ti kópa nínu àwọn fíìmù mẹ́ta tí àkọ́lé wọn ń jẹ́ *American Driver*, *Rebound* àti *The Re-Union*.

## Àwọn ìyẹ́sí rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí

## Àwọn ìtakùn Ìjásóde

* 
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1988
Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Uzee Usman

**Uzee Usman Adéyẹmí** tí wọ́n bí ní ọjó Kọkànlá oṣù Kọkànlá ọdún 1986, jẹ́ Òṣèré orí-ìtàgé àti sinimá, olùgbéré-jáde, adarí eré, òun ni ó gbé eré tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́  *Oga Abuja* jáde.
Ó jẹ́ òṣèré tí ó ní agbáea láti máa kópa nínú agbo Nollywood àti Kanywood  lápapọ̀ láì fara gbọ́n ibìkan. Akitiyan yí sì ti fun ní ànfaní láti gba àwọn Amì-ẹ̀yẹ iríṣiríṣi bíi amì-ẹ̀yẹ* Young Entrepreneur of the Year* níọdún  2016 níbi ayẹyẹ "National Heritage Award".

## Ìgbà èwe rẹ̀
Usman ni ó jẹ́ ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Kwara, àmọ́ wọ́n tọ dàgbà ní Ìpínlẹ̀ Kàdúná, Ó ti kàwé gboyè nínú ẹ̀kọ́ ìmò nípa ìṣèlú àti ìmó̀ nípa èdè Gẹ̀ẹ́sì ní ilé-ẹ̀kọ́ Yunifásitì Àbújá àti Yunifásitì Jos ṣáájú kí ó tó lọ sí orílẹ̀-èdè South Africa láti tún lọ kọ́ ìmọ̀ síwájú si.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aṣara-lóge ní ọdún 2003, tí ó sì tún bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré ṣíṣe ní àárín ọdún  2013. Ó ti gbé àwọn eré ọlọ́kan-ò-jọ̀kan eré tí ó ti gba àmì-ẹ̀yẹ jáde ní abẹ́ ilé-iṣẹ́ Kannywood àti Nollywood pẹ̀lú.including *Oga Abuja*, which won Best Hausa Movie of the Year at the 2013 City People Entertainment Awards; Ọ̀kan lára àwọn eré rẹ̀ tí ó gba àmì-ẹ̀yẹ *Sinimá àgbéléwò tí ó dára jùlọ* ní agbo Kannywood ní ọdún 2014 níbi ayẹyẹ  "City People Entertainment Awards", tí wọ́n sì tún yàn fún àmì-ẹ̀yẹ "Eré tí àwòrán rẹ̀ dára jùlọ" níbi ayẹyẹ 2014 Nigeria Entertainment Awards ni *Maja*. 

## Àwọn Àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀

## Ẹ tún lè wo
* List of Nigerian film producers

## Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1986

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè

_
Àdéhùn Àbùrí

Wọ́n ṣe **** lọ́dún 1967 níbi ìpàdé kan tí ó wáyé láàárín àwọn aṣojú olórí ìṣèjọba ológun ti ìjọba Àpapọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti àwọn aṣojú olórí àwọn ènìyàn ní apá ìlà-oòrùn Nàìjíríà tí Ajagun Colonel Odumegwu Ojukwu darí. Wọ́n pe ìpàdé yìí láti wá ọ̀nà àbáyọ ìkẹyìn kí ogun abẹ́lé, Biafra máà bẹ́ sílẹ̀ nígbà náà. Ìpàdé yìí wáyé lọ́jọ́ kẹrin àti karùn-ún oṣù kìíní ọdún 1967.

## Ibi ìpàdé Àbúrì
Àbúrì jẹ́ ìlú kan lápá ìlà oòrùn lórílẹ̀-èdè Ghana, wọ́n yan ìlú yìí fún ìpàdé àlàáfíà náà nítorí àbò olórí àwọn aṣojú ìlà oòrùn Nàìjíríà, Odimegwu Ojukwu, tí ó jẹ́ Gómìnà nibẹ nígbà náà kò dájú láwọn ẹkùn àríwá àti ìwọ oòrùn Nàìjíríà nígbà rògbòdìyàn náà

## Àwọn kókó ìpàdé Àbúrí

*Àtúntò ọmọ-ogun Nàìjíríà 
*Òfin Nàìjíríà Arrangement
*Ọ̀rọ̀ nípa àwọn tí wọ́n sá kúrò nílé wọn nítorí rògbòdìyàn ní Nàìjíríà.(c)1999-2006 Segun Toyin Dawodu

## Àwọn aṣojú

Àwọn wọ̀nyí ni aṣojú kọ̀ọ̀kan níbi ìpàdé Àbúrí:
*Alága Ghana National Liberation Council, Ọ̀gágun Lt.-General J.A. Ankrah-Chairman
*Ọ̀gágun Lt.-Col. Yakubu Gowon- Ààrẹ Ológun Nàìjíríà 
*Ọ̀gágun, Lt.-Col. Odumegwu Ojukwu - Gómìnà ẹkùn ìlà Òòrùn Nàìjíríà
*Ọ̀gágun, Major Mobolaji Johnson - Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó 
*Ọ̀gágun, Lt.-Col. Hassan Katsina - Gómìnà ẹkùn àríwá 
*Ọ̀gágun, Lt.-Col. David Ejoor - Gómìnà ẹkùn ààrin ìwọ oòrùn 
*Ọ̀gágun, Commodore Joseph Edet Akinwale Wey - Igbakeji Ààrẹ Nàìjíríà 
*Ọ̀gágun, Colonel Robert Adebayo - Gómìnà ẹkùn ìwọ oòrùn 
*Alhaji Kam Selem
*Mr. T. Omo-Bare

Àwọn yòókù ni:
*N. Akpan, Akọ̀wé Gómìnà ìjọba ológun ẹkùn ìlà Òòrùn Nàìjíríà 
*Alhaji Ali Akilu Akọ̀wé Gómìnà ìjọba ológun ẹkùn àríwá Nàìjíríà
*D. Lawani Under, Akọ̀wé Gómìnà ìjọba ológun ẹkùn ààrin ìwọ oòrùn Nàìjíríà
*P. Odumosu, Akọ̀wé Gómìnà ìjọba ológun ẹkùn ìwọ Òòrùn Nàìjíríà
*S. Akenzua (ẹni tí ó wá jọba ní ìlú Benin, Erediauwa I)

## Àwọn ìtọ́kasí
Ebele Okaro

**Ebele Okaro Onyiuke** jẹ́ òṣèrébìnrin àti olùgbéréjáde ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà   

## Ìgbé ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Okaro ní ìlú Lọ́ndònù, wọ́n sì tọ dàgbà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní Ìpínlẹ̀ Enugu. Ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣeré  orí-ìtàgé láti ìgbà tí ó ti wà ní ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ " Santa Maria Primary School". ti ́ó sì tẹ̀ síwájú nínú eré rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ Nsukka's Queen of the Holy Rosary Secondary School. Lẹ́yìn tí ó parí, ó wọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga  Yunifásitì Calabar láti kọ́ nípa ìmọ̀ ìkọ́ni,.  Okaro dara pọ̀ mọ́ àwọn eléré oníṣe orí ìtàgé lẹ́yin tí ó kàwé gboyè tán.  Her mother was a full-time television producer and her father was an engineer who had great interest in arts and literature.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Lẹ́yìn tí ó jáde Fásitì tán, tí ó sì ṣe àgùnbánirọ̀ rẹ̀ tạn ní ilé-iṣẹ́ amóhùn-máwòrán NTA, ibẹ̀ ni ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ní ìfẹ́ sí ṣíṣe iṣẹ́ lórí ẹ̀rọ amóhùn-máwòrán 
 Bákan náà, ó ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́  tí ó ń rí sí ìrìnà lọ sí òkè òkun ní ìpínlẹ̀ Èkó, ṣáájú kí ó tó padà sí ẹnu iṣẹ́ eré ṣíṣe.
Ní ọdún 2014, Ebele Okaro Onyiuke gbé eré kan jáde tí ó pè ní *Musical Whispers*, eré tí ó ké gbàjarè fún ìtọ́jú àwọn ọmọ tí wọ́n ní àìsànautism. It features other prominent Nigerian actors and actresses, most notably Chioma Chukwuka and Kalu Ikeagwu.
Látàrí eré yí, wọ́n fun ní àlàjẹ́ "Mama of Nollywood".

## Òun àti ẹbí rẹ̀
Ó lọ́kọ sí ìdílé Onyiuke.

## Àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
Òun ni ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti  African Magic Viewers Choice Award
In 2017, her performance in *4-1 Love* won Okaro the for Best Supporting Actress. She was nominated for her rolei  the movie 'Smash' at 2020 Africa Magic Viewers' Choice Awards for Best Actress in a Comedy (Movie/TV Series). 

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀

## Àwọn Ìtọ́kasí

## External links
*

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Susan Kelechi Watson

**Susan Kelechi Watson** tí ó jẹ́ òṣèré Amẹ́ríkà àti ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kọkànlá oṣù Kọkànlá ọdún 1981. Ó di lààmì-laaka látàrí ipa rẹ̀ tí ó ma ń kó ní orí àwọn eré orí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán ''Louie'' àti ipa tí ó kó gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá-ìtàn *Beth Pearson* nínú eré *[[This Is Us]]*. Wọ́n yàn án fún àmì-ẹ̀yẹ Critics' Choice Television Award for Best Supporting Actress in a Drama Series .

## Ìgbà èwe rẹ̀
Won bi Waston ni ilu Brooklyn ní ọjọ́ Kọkànlá oṣù Kọkànlá ọdún 1981.Nígbà tí wọ́n bí àwọn òbí rẹ̀ mèjèjì náà sí orílẹ̀-èdè Jàmàíkà. Orúkọ rẹ̀ "Kelechi" tí Watson's ń jẹ́ ṣàfihàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọ bíbí ẹ̀yà  Ìgbò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí ó túmọ̀ sí *Olúwa ṣeun*. Watson obtained a Bachelor of Fine Arts degree from Howard University and a Master of Fine Arts degree from the Tisch School of the Arts Graduate Acting Program.

## Iṣẹ́ rẹ̀
Watson ti ń kópa ní orí eré àtìgbàdégbà ''Louie'' láti ọdún 2012 títí di ọdún 2014. Ó tún ń kópa nínú ''NCIS'', *[[The Following]]*, àti *[[The Blacklist (TV series)|The Blacklist]]*. Ó tún kópa nínú eré oníṣe ti American Airlines Theatre ní ìlú New York, eŕe tí  ọ̀gbẹ́ni Richard Greenberg kọ tí ọ pe àkòrí rẹ̀ ní *[[A Naked Girl on the Appian Way]]* ni odun 2005. Ó ti ń kópa lórí eré oníṣe onípele àtìgbàdégbà ti *[[This Is Us (TV series)|This Is Us]]* náà gẹ́gẹ́ bí ẹ̀dá-ìtàn Beth Pearson.

Waston tún pẹ̀lú Tom Hanks kópa nínú eré tí Fred Rogers gbé jáde tí àkòrí rẹ̀ ń jẹ́ *[[A Beautiful Day in the Neighborhood]]* ní ọdún 2019.

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀

## Àwọn Ìtọ́kasí

## Ìtàkùn ìjásóde
* 

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1981
Bob-Manuel Udokwu

**Bob-Manuel Obidimma Udokwu** tí wọ́n bí ní ọjọ́ Kejìdínlógún oṣù Kẹrin, jẹ́ òṣèré, adarí eré, olùgbéréjáde àti olóṣèlú ọmo orílẹ̀-èdè NàìjíríàOun ni o gba ami-eye ti *Lifetime Achievement* ni odun 2014 nibi ayeye 10th Africa Movie Academy Awards. Wọ́n tún yàn án fún àmì-ẹ̀yẹ ti *Òṣèrékùnrin amúgbálẹ́gbẹ́ tí ó peregedé jùlọ* ní bi ayẹyẹ àmì-ẹ̀yẹ ti 2013 Nollywood Movies Awards fún ipa ribi ribi tí ó kó nínú eré *[[Adésuwà]]*.

## Ìgbé ayé rẹ̀
Wọ́n bí Obidimma ní ìlú Nkwelle-Ogidi, ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ àríwá "Idemmili" ní Ìpínlẹ̀ Anambra, ní orílẹ-èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ ẹ̀yà  Igbo pẹ̀lú.

## Ètò èkọ́ rẹ̀
Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti St. Peters, tí ó wà ní Coal Camp ní Ìpínlẹ̀ Enugu, nígbà tí ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ girama  rẹ̀ ní Oraukwu Grammer School ni ìpínlẹ̀ kan náà, ṣáájú kí ó tó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì ti ìlú Port Harcourt ní Ìpínlẹ̀ Rivers. Ó kẹkọ̀ọ́ gboyè àkọ́kọ́ nínú ìmọ̀ *Eré Oníṣe*, Ó sì gboyè ẹlẹ́kejì nínú ìmọ̀ *Ìṣèlú* ní ilé-ẹ́̀kọ́ Fásitì ti Ìpínlẹ̀ Èkó.

## Òun àti ẹbi rẹ̀
Ó ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú arábìnrin Cassandra Udokwu, tí wọ́n sì bímọ méjì fúnra wọn. Ó sọ ọmọ rẹ̀ ọkùnrin ní *Garvey Udokwu* ní ìfisọrí ọ̀gá rẹ̀ nínú ìṣèlú Marcus Garvey.

## Àwọn àṣàyàn eré rẹ̀
**[[Living in Bondage]]*
**[[Karishika]]*
**The Key for Happiness*
**Black Maria*
**Heaven after Hell*
**A Time to Love*
**Cover Up*
**Endless Tears*
**Naked Sin*
**My Time*
**Home Apart*
**Games Men Play*
**Soul Engagement*
*Living in Bondage: Breaking Free

## Ẹ tún wo
* List of Igbo people
* List of Nigerian film producers

## Àwọn Ìtọ́kasí

## External links
*

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Mary Njoku

**Mary Nnena Njoku** (bí ní ọjọ́ ogún, oṣù kẹta ọdún 1985) jẹ́ òṣèré àti adarí fún ilé iṣẹ́ ROK Studios ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Óun ni ó gbé eré Thy Will be Done àti Husband of Lagos jáde, ó sì ṣe adarí fún eré Single Ladies àti Festac Town. 

## Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
Mary Njoku jẹ́ ọmọ kẹfà nínú àwọn ọmọ mẹ́jo tí àwọn òbí rẹ bí. Wọ́n bí sí ìlú Amuwo Odofin ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Ó jẹ́ ọmọ Nsukka ní Ìpínlẹ̀ Ẹnúgu. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Amuwo Odofin High School. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Lagos State University níbi tí ó tí gboyè nínú ìmò èdè gẹ̀ẹ́sì. Njoku darapọ̀ mọ́ Nollywood ní ọdún 2003, nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́tadínlógún . 

## Iṣẹ́
Njoku kópa nínú eré Home Sickness ní ọdún 2004, èyí sì ni eré tí ó má kọ́kọ́ ṣe. Ó di gbajúmọ̀ lẹ́yìn tí ó kópa nínú eré Blackberry Babes ní ọdún 2011. Láàrin ọdún 2011 àti 2013, ó dá iRoktv kalẹ̀. Ní ọdún 2018, ó gbé eré rẹ̀ kalẹ̀ tí ó pè ní Nwanyioma. 

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Mary Njoku ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú Jason Njoku ní ọjọ́ kẹjidínlógún oṣù kẹjọ ọdún 2012. Ó ti bí ọmọ mẹ́ta. 

## Àwọn Ìtọ́kàsi