Safi Faye

**Safi Faye** (a bi ni ọjọ kéjìlélógún Oṣu kọkànlá, Ọdun 1943 – ọjọ kọkànlelógún Oṣu Kẹta, Ọdun 2023) jẹ oludari fiimu ara ilu Senegal ati onimọ-jinlẹ .  O jẹ obinrin Afirika akọkọ lati ṣe itọsọna fiimu ẹya ti o pin ni iṣowo, *Kaddu Beykat*, èyítí o jáde ni ọdún 1975. O ti ṣe ìtọ́sọ́nà ọpọlọpọ àwọn itan-akọọlẹ ati awọn fiimu itan-akọọlẹ ti o da lóri igbesi aye ìgbèríko ni Senegal.

## Ìgbésí ayé ibẹrẹ ati ẹkọ
A bi Safi Faye ni ọdún 1943 ni Dakar, Senegal, si ìdílé ọlọlá Serer kan.  Àwọn òbí rẹ, àwọn Fayes, wa lati Fad'jal, abúlé kàn ni gúúsù ti Dakar.  O lọ si École normal de Rufisque, tabi Ile-iwe deede, nígbà isque ati gbígbà ìwé ẹ̀rí sí ikọni rẹ ni ọdún 1962 tabi 1963, o sí bẹrẹ ikọni ni Dakar.  

Ni ọdún 1966 o lọ si Ajọ̀dun Dakar  ti Negro Arts o si pàdé ará French tí o jẹ amòye nípa ẹyà ènìyàn ati olùṣe fíìmù t'in ṣe Jean Rouch .  O gbà a ni iyànjú láti má lo ṣiṣe fiimu gẹ́gẹ́bí ohun èlo lati wà ìmọ̀n nípa àsà ati iṣe ènìyàn.  O ni ipa iṣere ninu fiimu rẹ 1971 *Petit à petit* .  Faye ti sọ pe òun ko fẹran fíìmù Rouch ṣugbọn ṣiṣẹ pẹlu rẹ jẹ ki o kọ ẹkọ nipa ṣiṣe fiimu ati cinéma-vérité . 

Ni àwọn ọdún 1970 o kọ ẹkọ nipa ìmọn ènìyàn ni École pratique des hautes études  lẹhinna ni Ile-iwe Fíìmù Lumière.   O ṣe àtìlẹ́yìn fún ararẹ nípa ṣiṣẹ bi àwòṣe, oṣere ati ninu awọn ipa ohùn inú fiimu.  Ni ọdún 1979, o gba PhD kan nínú ìmọ nípa ènìyàn lati Fásitì ti Paris .  Láti ọdún 1979 si ọdún 1980, Faye kọ ẹkọ iṣelọpọ fídíò ni Berlin ati pe o jẹ olukọni alejo ni Ile-ẹkọ giga ọfẹ ti Berlin .  O gba oye siwaju sii nínú ìmọ ènìyàn lati Sorbonne ni 1988. 

## Síṣe fíìmù
Nipa iṣẹ Faye, olupilẹṣẹ fiimu ati ọmọwe Janaína Oliveira ti kọ:"Lati ibẹrẹ iṣẹ rẹ, Faye ti ni lérò lati sọrọ *nipa* agbègbè rẹ, *fun* agbègbè rẹ, ati ju gbogbo rẹ lọ, *pẹlu* agbègbè rẹ. Fún idi eyi, awọn àsọtẹlẹ ṣe pàtàkì. Wọn ṣe itọnisọna fún awọn ìdí méjèèjì ti o mu ki o ṣe iwadi nínú ìmọ ènìyàn ni France ati ipinnu rẹ ti sinima gẹ́gẹ́bí ọna lati ṣe afikun iwadi rẹ. " Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo àwọn fíìmù Safi Faye (eleyi ti o jẹ akọ̀wé àti ìtàn àròsọ) dá lé lórí ipa àti ìkọjú àwọn obìnrin ní ìgbèríko Áfíríkà. Bo tiẹ jẹwipe o padà, kọ èrò náà pe wọn dá nikan yọ àwọn obirin ati pe "Awọn obirin nikan ko le gbe ni Afirika. Awọn obirin n gbe ni agbegbe kan, ati pe emi ko le pa agbegbe naa ." 

Ìkọ́kọ́ fíìmù tí Faye kọ́kọ́ darí, ninu eyiti òun na kopa nínú rẹ, jẹ eré kukuru ti ọdún 1972 ti a pe ni *La Passante* ( *The Passerby* ), ti o fa lati awọn iriri rẹ bi obinrin ajeji ni Ilu Paris.   O tẹle obinrin kan (Faye) ti nrin ni òpópó-ònà kan ati akiyesi awọn sí awọn ọkunrin ti o wà nitosi.  Eyi ni atẹle nipasẹ *Revanche* ni 1973, èyítí a ṣe pẹlu awọn ọmọ ilé-ìwé miiran ni Ilu Paris ati ṣe afihan ìgbìyànjú ailerò ènìyàn lati gun Pont Neuf . 

Fiimu ẹya akọkọ ti Faye kópa nínú rẹ ni *Kaddu Beykat* (1975), eyiti o túmọ si Ohùn àwọn agbẹ́ ní Wolof ati pe a mọ ni kariaye bi *Lẹta lati Abule Mi* tabi *Awọn iroyin lati Abule Mi.* 

Ni ọdun 1979 *Fad'jal wa,* iṣẹ ìmọ nípa ènìyàn ti n ṣalaye itan abule Faye. 

Fiimu itan-akọọlẹ ti Faye ti ọdún 1983 *Selbe: Ọkan Lara Ọpọlọpọ* o tẹle arábìnrin ẹni ọdun mọ́kàndínlógójì kan ti a npè ni Selbé ti o ṣiṣẹ lati ṣe atilẹyin fun awọn ọmọ rẹ mẹjọ láti ìgbà ti ọkọ rẹ ti fi abule wọn silẹ lati wa iṣẹ.  Selbé máa ń bá Faye sọ̀rọ̀ déédéé, ẹni tí kò fọwọ́ sowọ́ pọ̀, ó sì ṣe àpèjúwe àjọṣe rẹ̀ pẹ̀lú ọkọ rẹ̀ àti ìgbésí ayé ojoojúmọ́ ní abúlé. 

Awọn fiimu ti o kẹhin ti o ko pa nínú rẹ ti o jáde ni ọdún 1996. Ti àkọlé rẹ njẹ *Mossane*, fiimu naa wa ni Wolof ati pe a fun ni àmì ẹ̀yẹ *Un Certain Regard* ni Cannes Film Festival . 

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2023
Ẹ̀ka:Àwọn ojọ́ìbí ní 1943