Ìjàpá àti Ìyá Alákàrà

Ìjàpá àti Ìyá Alákàrà 

APÀÀLỌ́:Àlọ́ o! 

AGBÁÀLỌ́:Àlọ̀! 

APÀÀLÓ:Àlọ́ mi dá fìrìgbagbòó, ó dá lérí ljàpá àti lyá Alákàrà kan

Ni igbà kan, obìnrin kan wà ní ilú Ìjàpá; obìnrin yìí ń din àkàrà olóròóró. Àkàrà rẹ̀ yìí máa ń tasánsán, ó sì ń dá ènìyàn lọ́fun bí olùwarẹ̀ bá wà nítòsí ìyá yìí. Ìyá yìí ní omidan kan tí ó ń bá a kiri àkàrà káàkiri ilú; tí ó bá ta ti ìlú tán, ọmọge yìí yóò tún kọjá sí abúlé kejì tí ó súnmọ́ ìlú tiwọn. Lójoojúmọ́ ni ọmọbìnrin yìí máa ń kọjá ní ojúde Ìjàpá nígbà tí ó bá ń kiri àkàrà lọ sí abúlé keji.

Ìjàpá rèé, alápámáṣisẹ́ ni. Bí ó jí lówùúrò kò ní oko tí yóò lọ, kò ní odò tíyóò rè, aṣọ ní í sán mọ́ idí kiri àdúgbò. Kí ó máa ya ojúlé kiri láti máa fẹnu he àhejẹ ló mọ̀. Ṣùgbọ́n ó mọ ìlùú lù, ó sì ní ohùn orin. Ki í fi ìlù lílù ṣe iṣẹ́ ṣe, torí náà ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ ènìyàn ni kò mò pé ó tilẹ̀ lè korin. Ọ̀kan nínú oúnjẹ tí Ìjàpá fẹ́ràn jù lọ ni àkàrà, pàápàá àkàrà olóròóró irúfẹ́ èyí tí ìyá yìí ń dín.

Lójoojúmọ́, tí ọmọ alákàrà bá ti ń polówó ni ó máa ń wu Ìjàpá a jẹ, itọ́ á máa dà sí i lẹ́nu, á máa fi imú fa òórùn títasánsán àkàrà, á máa fi ojú jẹ ẹ́ lórí àtẹ ọmọ alákàrà. Báwo lòun ó şe máa ri àkàrà jẹ yìí o?

Nígbà tó yá, ó ronú já ọgbọ́n kan. Tí òun bá lè dẹ́rùba ọmọ alákàrà yìí, tó bá sá ju àkàrà sílẹ̀, òun á jẹ, òun á kó lọ fún àwọn ọmọ àti ìyàwó òun. Ìjàpá bá lọ wá ìràwé ògèdè, màriwò ọ̀pẹ; saworo tí ó ti sín sókùn, ó lọ wá gbogbo nńkan wọ̀nyí jọ. Ijàpá bá di àwọn ìràwé yẹn mọ́ra bàbàtutu, ó so saworo mó ẹsẹ̀, ó sì fi ẹfun àti osùn sa ojú; ìrísí rẹ̀ banilẹ́rù gidigidi. Bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ló so saworo mọ́ àwọn ọmọ rè lẹ́sẹ̀, ó kó ìlù lé wọn lọ́wọ́, gbogbo wọn sá pamọ́ sínú oko ẹgbẹ́ ọ̀nà tí ọmọ alákàrà ń gbà lọ sí abúlé keji.

Bí ọmọ alákàrà tỉ ń lọ, tí ó ń polówó àkàrà rẹ̀, tí ó dé ibi tí Ìjàpá àti àwọn ọmọ rẹ̀ farasoko sí, làwọn ọmọ náà bẹ̀rẹ̀ ìlù, orin àti ijó.

Bí wọn ti ń jó ni wón ń fi ẹsẹ̀ jinlẹ̀, tí saworo ẹṣẹ̀ wọn sì ń dún jinwinjinwin, tí iró ẹsẹ̀ wọn dà bíi ti ọgọ́rùn-ún ènìyàn, Ìjàpá nìkan ló yọ sí ojú ọ̀nà, tí ń jó, tí gbogbo ìràwé ń ṣe rìyà, rìyà, rìyà, tí gbogbo igbó ń dún jinwinjiwin, tí orin ń dùn yùngbà. Bí ọmọ alákàrà ti rí èyí, pẹ̀ẹ́ ló ju igbá àkàrà sílẹ̀ ló fi eré sí i, ni gìgìrísè rẹ̀ ń kàn án nípàkọ́ bí ó ti ń sáré àsápajúdé relé ìyá rẹ̀.

Ọmọ délé, ó kó, ó rò fún ìyá rẹ̀. Ìyá ò gbàgbọ́, ó tọ́wọ́ bọ òkè àjà ó mú pàșán, ó kó o bo ọmọ rẹ̀, ó lù ú bí ejò àìjẹ. Ó na ọmọbìnrin yìí débi pé aṣọ ni wọ́n tẹ́ fún un sùn; fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ ni gbogbo ara rẹ̀ bó.

Nígbà tí ó dọjọ́ kejì, ìyá dín àkàrà tán, ó gbé e lé ọmọ lórí pé kí ó kiri lọ. Nígbà tí ọmọ yìí tún dé ibi àná, tó tún gbó orin, tó rí ìràwé tí ń mì rìyẹ̀ lójú ọ̀nà, tí àwọn ọmọ Ìjàpá tún forin sí i báyìí pé:

Lílé:Kélépo má kọjá mọ́,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Kálákàrà má rìnnà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Ọmọ alákàrà ju igbá nú, ó sáré àsádijú, gèlè rẹ̀ tú dànù, gbogbo rẹ̀ di yẹbẹyẹbẹ. Éémí kọ̀ọ̀kan ló kù lẹ́nu rẹ̀ nígbà tó délé. Ìyá rẹ̀ wá gbàgbọ́ wàyí pé ọmọ òun kò purọ́ fún òun. Ó tọ́jú rẹ̀ dáradára ó sì pinnu pé òun yóò tẹ̀lé ọmọ náà lọ sí abúlé kejì, òun á wá wo ohun tí yóò lé òun alára lọ́nà tí òun ti í gbà láti bíi ogójì ọdún sẹ́yìn, tí nǹkankan ò tíì dẹ́rùba òun níbẹ̀ rí.

Ilẹ̀ mọ́, lyá Alákàrà yìí dín in, ó múra, ó gbé àkàrà lé ọmọ rẹ̀ lórí, òun náà fi ọ̀já gbá inú, ó múra láti dojú ijà kọ ohun náà tí ń gba àkàrà lórí ọmọ náà. Bí wọn ti dé ibi kan náà tí ọmọ polówó, Àkàrà olóóóró rèé o, láròdó!", bẹ́ẹ̀ ni ìlù dún, saworo ń mì, ilè ń rọ́ gìrigiri, gbogbo igi igbó ń mì rìyà rìyà, làwọn ọmọ ljàpá bá tún mórin bọ ẹnu 

Lílé:Kélépo má kọjá mọ́,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Kálákàrà má rìnnà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Gbùlà ti ljàpá bẹ́ sí ọ̀nà tó ń lọ́ bíríbírí lábẹ́ ìràwé, tó ń yí gbirigbiri lo sọ́dọ̀ lyá, tí ilẹ̀ ń rọ́ gìrigìrì bí ẹni pé ogun ọ̀run ń bọ̀ láti ìsálú ọ̀run, Ìyá ló kọ́kọ́ sọgbá nù, ó fẹsẹ̀ fẹ́ ẹ; bó ti ń sáré, ló ń subú, ló ń dide, ló ń fọwọ́ rá, ló ń forúnkún fà, lọmọ rẹ̀ fò ó lórí dá, ògbùrùgburu; orí ni lyá fi se ẹsẹ̀ rìn délé. Wì tó subú lulẹ̀ lẹ́nu ọ̀nà ilé rẹ̀, ó dákú lọ gbári, omi ni wọ́n ń dà lé e lórí, tí wón ń fẹ́ ẹ látẹ́gùn kó tó lè sọjí.

Nígbà tó sọjí tán, tójú rè wálẹ̀, ó mí kanlẹ̀, ó ní, ‘Èèmò lukutupẹ́bẹ́, baálé jí kọ́bọ̀ lọ́jà! Ojú mi nìkan kọ́ ni yóò rí èyí, Ọba pàápàá yóò fojú gánní àwọn ará ọ̀run tí ń jí mi lákárà jẹ.'

İyá Alákàrà múra, ó di ilé Ọba. Nígbà tó débẹ̀, ó kó, ó rò fún Ọba. 'Kábíyèsí, Aláṣẹ, Ibikejì òrişà. Èyí tí mo rí lónìí ṣe mi ni kàyééfi, n kò gbọ́ ọ rí, n kò sì rí irúfẹ́ èyí rí láti ìgbà ti mo ti ń dín àkàrà tà ní ìlú yìí, ọjọ́ pẹ́. Ọmọ mi obìnrin ló sì máa ń bá mi kiri àkàrà mi; tó bá tà ní ìlú yìí, à tún kiri lọ ẹ̀yìn odi. Kinní kan kò dẹ́rùbà á rí, olè kan kò dá a lọ́nà rí. Ṣùgbọ́n lánàá ló kiri àkàrà lọ abúlé kejì, àfi bí ó ti káwọ́ lérí tó ń sunkún bọ̀ wálé pé nńkan kan gba àkàrà mi; mo gba ni igi títí ara rè fi bó félefèle, mo sì pinnu àti bá a lọ sí abúlé náà lónìí láti rí òkodoro ọ̀ràn náà. Ṣùgbọ́n nígbà tí mo débẹ̀, ọ̀rọ̀ kò wọ̀. Ati igbá àkàrà mi o, àti àkàrà ni o, gbogbo rẹ̀ ni mo sọnù, eré àsápojúdé ni mo sá délé. Ìdí rèé tẹ́ ẹ fi dédé rí mi o. Kábiyèsí.'

Ọba farabalẹ̀ gbọ́ ẹjọ́ obìnrin yìí, ó yà á lẹ́nu pé irú rẹ̀ lè ṣẹlẹ̀ ní àgbégbè rẹ̀. O pàṣẹ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pé kí ẹsẹ̀ gbogbo ilú pé láti wá jíròrò lórí ohun tí wón lè ṣe láti kojú işòro yìí. Kálángbá tó paradà légbèé ògiri, ojúde Ọba ti kún; àwọn olóyè, àwọn bọ̀rọ̀kinní, àwọn ọlọ́lá, àwọn ọ̀tọ̀kùlú gbogbo ló foríkorítí wọ́n sì pinnu pé kí àwọn ọdẹ aperin àti àwọn ògbójú babaláwo, kí wọ́n tẹ̀lé obìnrin yìí láti lọ mú ìgárá náà ti ń dá Alákàrà yìí lọ́nà.

Ní àfẹ̀mọ́jú ni obìnrin yii ti gbé igbá àkàrà rẹ̀ síta, ó po ẹ̀wà, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í dín àkàrà. Àwọn ọlọ́dẹ náà múra, oníbọn gbé ìbọn, aládàá mú àdá, olọ́fà kó ọfà; bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni àwọn babaláwo àti olóògùn kò kẹ̀rẹ̀; àdó kò níye, ató kò lónkà, ẹlòmíràn sán bàntẹ́, òmíràn fi ońdè se bèbè sí idí; gbogbo wọn múra bíi jagunjagun láti mú àṣẹ Ọba wọn ṣẹ.

Ní déédéé ìdákọmu, lyá Alákàrà ti din àkàrà tán, gbogbo rẹ̀ ń já fírífírí, ó ń tasánsán; ó gbé e lé ọmọ rẹ̀ lórí, wọ́n múra ó di ilé Ọba. Ẹsẹ̀ àwọn ọdẹ àti babaláwo ti pe sánsán kí lyá Alákàrà tó dé. Bí ó sí ti dọ́hùn-ún ni gbogbo wọ́n gbéra, tí wọ́n forílé ọ̀nà abúlé keji.

Nígbà tí wọn ti dé ọ̀gangan ibi ti ljàpá máa ń farapamọ́ sí, wọ́n ní kí ọmọ polówó àkàrà. Bí ọmọbìnrin náà ti polówó: “Láròdó àkàrà olóòóró!', bẹ́ẹ̀ ni ilú dún láti inú oko, tí girigiri ẹsẹ̀ àwọn ọmọ Ìjàpá dàbí ìró ààrá, tí Ìjàpá fò já ọ̀nà tó forin sí i pé:

Lílé:Kélépo má kọjá mọ́,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Kálákàrà má rìnnà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Nígbà tí àwọn ọdẹ àti babaláwo tó tẹ̀lé àwọn alákàrà gbọ́ ohùn orin, tí wón rí 'oníràwé' lójú ọ̀nà, tó ń mìlẹ̀gbẹ̀, tó ń pòòyì bí ìgunnu, híhọ ni gbogbo wọn họ; ó di bí-o-ò-lọ-yà-fún-mí, pùrù pùrù, kìtà kìtà, àsubulébu ni wọ́n subú, gbogbo won ló farapa kí wọ́n tó délé wọn. Wọn kò lè wí fọ́ba ohun tójú rí. Ìyá Alákàrà ló tún dọ́dọ̀ Ọba, tó lọ ròyin fún un.

Ọba tún kéde pé kí ẹsẹ̀ ìlú pé o láti sàsàrò lórí nǹkan tí ń ṣẹlẹ̀ yìí o. Nínú ìpàdé yìí ni ẹnì kan ti dábàá pé Ọ̀sanyìn Ẹlẹ́sẹ̀kan ló lè ṣiṣẹ́ yìí o. Ọ̀sanyìn tí à ń wí yìí ni imọlẹ̀ tí ń ṣàkóso iṣẹ́ ìwòsàn ní ìlú yẹn, òun sì ni olórí àwọn babaláwo. Ni wón bá ránșé sí Ọ̀sanyín. 

Ẹlẹ́sẹ̀kan o; gbogbo ilú ló ró tẹ̀lé e: àtọ́ba, àtijòyè àti mẹ̀kúnnù àtọlọ́lá. Ọ̀sanyín yìí mú òòlu kan lọ́wọ́, ó gbé ewìrì rẹ̀ dání.

Nígbà tí wón débẹ̀, Ọ̀sanyìn dáná àgbẹ̀dẹ, ó sì í fin ẹwiri fẹ́ ẹ, ó ki òòlu bọ iná. Nígbà tí òòlu gbóná tí ó bẹ yòò, Ọ̀sanyin fi ara pamọ́, ó sì sọ fún ọmọ alákàrà kó polówo àkàrà rẹ̀ bí ó ti máa ń șe. Bí ọmọbìnrin náà ti ké ‘Làròdó àkàrà olóòóró, ni Ìjàpá tún bé sọ́nà, tí ìlú ń dún kíkankikan, tí àwọn ọmọ rẹ̀ sì ń fi ẹsẹ̀ jinlẹ̀ pé

Lílé:Kélépo má kọjá mọ́,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Kálákàrà má rìnnà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Lílé:Oníràwé mo gbọ̀nà,

Ègbè:Tórófínní torofinnì,

Àwọn èrò tó tẹ̀lé Ọ̀sanyìn àti Ọba, àti ijòyè, àti İyá Alákàrà, gbogbo wọn bá ẹsẹ̀ wọn sọ̀rọ̀, wọ́n sá lọ pátápátá. Nígbà tí Ìjàpá rí i pé ilè ti gbẹ, ó gbé ìràwé kúrò lórí, ó na ọrùn tòò pé kí òun máa jàkàrà, ni Ọ̀sanyìn Ẹlẹ́sẹ̀kàn fò jáde níbi tó fara pamọ́ sí, ló mú òòlu gbígbóná ló tì í bọ Ìjàpá lọ́rùn ni Ìjàpá ké pé, 'Osanyìn Ẹlẹ́sẹ̀kan, mo dẹrú ẹ, Ọ̀sanyìn Ẹlẹ́sẹ̀kan, mo dẹrú ẹ'.

Báyìí ni Òsanyin Ẹlẹ́sẹ̀kan pa Ìjàpá o. Àsejù àti ojúkòkòrò ló pa Ìjàpá o. Tí ó bá ti ṣe kinní yẹn bí ẹ̀ẹ̀mejì tó dúró, ọwọ́ kì bá tí tẹ̀ ẹ́ o. 'Torí náà ìwọ̀ntúnwọ̀nsì ni nìkan yẹ o.

Láti ọjọ́ náà ni wọ́n ti ń fi Ìjàpá bọ Òsanyín o.

Ìtàn yìí kọ́ wa pé ọjọ́ gbogbo ni tolè, ọjọ́ kan ni tolóhun. Kò dára kí á máa fi ojúkòkòrò àti àsejù lo ayé wa.

Ìdí àlọ́ mi rèé gbáńgbáláká,

Ìdí àlọ́ mi rèé gbảngbàlàkà;

Bí n bá purọ́ kí agogo ẹnu mi ó má ròó

Bí ǹ bá purọ́ kí agogo ẹnu mi ó máa ró lẹ́ẹ̀mẹta

Ó di pó... pó... pó!