Agnes Tirop

thumb|Àṣekágbá ti àwọn mítà10,000 ti àwọn obìnrin nì ọdún 2019 nibi eré ìdárayá ti àwọn aṣíwájú àgbáyé.
**Agnes Jebet Tirop** (A bi ni ọjọ ketalelogun Oṣu Kẹwa Ọdun 1995 - kẹ̀talá Oṣu Kẹwa Ọdun 2021) jẹ́ elere olona jinjin ara ni orílẹ̀-èdè Kenya kan ti o dije ni mita 5000 àti ṣiṣiṣẹ orilẹ-ede agbekọja . Ni 2015 IAAF World Cross Orilẹ-ede Championships o di ẹlẹẹkeji goolu ti o kere ju lailai ninu idije àwọn obinrin lẹhin Zola Budd . Ó jẹ́ akọni-méjìdínlógún ní ipele kékeré ni Orilẹ-ede Agbelebu Agbaye ati Awọn idije Junior Agbaye ni àwọn elere idaraya . Arabinrin naa tun jẹ́ akọnimọọgba junior ni African Cross Country Championships ni ọdun 2014. O gba 5000 kan&nbsp;m tí o dara ju 14:50.36 iṣẹju. O gba ami-eye idẹ ninu ere Mita 10,000 ni 2017 ati 2019 Awọn ere-idije elere idaraya agbaye àti, ni akoko iku rẹ ni ọdun 2021, o jẹ́ oludimu igbasilẹ agbaye ni iṣẹlẹ àwọn kilomita 10 nikan tí àwọn obinrin.

## Iṣẹ-ṣiṣe
Tirop kọkọ di olokiki ni ipele orilẹ-ede ni ọdun 2012, nigbati o gbe ipo keji ninu ere idaraya ti world junior championships ti Faith Chepngetich Kipyegon ni Awọn aṣaju-ija Cross Country Kenya .  Eyi yori si yiyan orilẹ-ede akọkọ ati ami-eye agbaye ni 2012 African Cross Country Championships ; nibi ti o tun jẹ olusare-soke si Kipyegon o si mu ami-ẹri fadaka kekere.  O jẹ oluwọle olokiki julọ ni Kenya fun awọn mita 5000 ni 2012 World Junior Championships ni Awọn elere idaraya o si pari pẹlu ami-eye idẹ kan ni ti ara ẹni ti o dara julọ ti 15:36.74 iṣẹju lẹhin atako Etiopia.  

Tirop tun gen ipo keji si Kipyegon ni 2013 Kenya Cross Country Championships ati iṣiṣẹpọ laarin won naa yori si Kenya 1–2 ati Ife ni 2013 IAAF World Cross Country Championships - Kipyegon gbeja fun akọle rẹ ti Tirop jẹ iṣẹju-aaya dín lati gba ẹtọ rẹ. akọkọ medal ni idije.   O ṣe itesiwaju lori ere ori ila ni ọdun yẹn, ṣeto awọn ti o dara julọ ti ni iṣẹju 8:39.13 fun  mita 3000 ati ni iṣẹju 14:50.36 fun mita 5000, ati paapaa lori ere -ije opopona idaji kan ti o dara julọ ni iṣẹju 71:57. 

Ni akoko 2014 o papa jeyo Kipyegon. Tirop gba akole junior ti orilẹ-ede agbelebu Kenya ati lẹhinna jẹ gaba lori ere-ije ti junior ni 2014 African Cross Country Championships, ti o dari awọn ara Kenya si iṣẹgun nipasẹ ala 14 elekeji (Kipyegon gba Ife ti idije agba mejeeji).   Ko le ṣaṣeyọri iru ala bẹ lori Alemitu Heroye ti o jẹ olusare ile Afirika ni 2014 World Junior Championships ni Awọn elere idaraya ati pe o tun jẹ kẹta ni Mita 5000&nbsp;, nigba ti awon ara Etiopia tun je ki o le fun Kenya lati gba amin goolu ninu idije naa. 

Tirop tun wọ ipo giga ni akoko 2015 ati wipe lẹsẹkẹsẹ lo ṣe daradara, o bori Eldoret Discovery Cross Country ni Kenya.  O sẹ ipo keji si Kipyegon ni idije aṣaju orilẹ-ede Kenya ti o si je ki o gba yiyan si orilẹ-ede agba kan - iṣẹ ṣiṣe ti o kun fun igboya. O sọ ni akoko yẹn “Emi na ko paapaa gbagbọ pe mô le wô ẹgbẹ naa. Emi kii yoo bẹru awọn agbalagba.”  Ni 2015 IAAF World Cross Orilẹ-ede Championships, lẹhin Kipyegon ti yọ asiwaju agbaye ti ijọba Emily Chebet gege bi asiwaju elere-ije Kenya, ati Tirop gẹgẹbi ọmọ ẹgbẹ pataki kan.  Bi o ti jẹ pe eyi jẹ igba akoko ti yio tele won lo fun to agbaye ati elere idaraya kẹrin ti o kere julọ ni ori pāpā,  Tirop gba iwaju o si lọ siwaju diẹdiẹ lati ori pāpā ki ole gba ami-eye goolu agba ni iṣẹju-aaya marun siwaju Senbere Teferi ti Etiopia. Eyi jẹ ki ọmọ ọdun mọkandinlogun naa jẹ olubori keji ti o kere ju ti akọle yẹn ninu itan-akọọlẹ idije, lẹhin ti Zola Budd ṣẹgun ni ọdun 1985, ati pe o tun mu ami ẹyẹ 300th Kenya fun ni idije naa.  Pelu Ethiopia ti o bori awọn mẹrin to ga julọ ati asiwaju Chebet ni ipo kẹfa, Kenya wa ni ipo keji ni idije ẹgbẹ. 

Ni ọdun 2017 o kopa ninu Awọn ere- idije Agbaye ti o waye ni Ilu Lọndọnu, ti o bori ami-idẹ idẹ ni iṣ ere 10,000 mita,  pẹlu akoko 31:03.50, ti ara ẹni ti o dara julọ ni ijinna.  Ni ọdun 2018, o bori idije agbaye 10K Bangalore ni akoko igbasilẹ iṣẹ kan.  O gba ami-eye idẹ kan ni ere idaraya naa ni Awọn ere-idije Ati ere-idaraya Agbaye 2019 . 

Ni Awọn Olimpiiki Igba ooru 2020 pelu idaduro ti o selé nigba naa. Tirop gba ipo kẹrin ninu  ere mita 5000 .  Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, Tirop gba igbasilẹ agbaye ni iṣẹlẹ ti o jẹ kilomita 10 ti awọn obinrin nikan. O ṣeto akoko 30:01 ni iṣẹlẹ kan ni Herzogenaurach, Jẹmánì.   Ni Oṣu Kẹwa Ọdun 2021, o wa ni ipo keji ni idije Giants Geneva lẹhin Kalkidan Gezahegne ni akoko 30:20. 

## Iku
Won ba oku Tirop ni ile rẹ ni Iten, Agbegbe Elgeyo-Marakwet, ni ọjọ 13 Oṣu Kẹwa Ọdun 2021; ó ní ọgbẹ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú ọrùn àti ikùn rẹ̀.    Awọn alaṣẹ gbagbọ pe ariyanjiyan le waye ni ile rē ti o fa ki won gun Tirop, nitori wọn tun rii pe ferese ọkọ ayọkẹlẹ rẹ ti fọ.  Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í wá ọkọ Tirop, Emmanuel Rotich, nígbà tó sọnù lẹ́yìn tó pe àwọn ẹbí rẹ̀ tí o si sunkún tí o sì tọrọ ìdáríjì Ọlọ́run fún ohun tó ṣe. Lẹhinna o kopa ninu ilepa kan, o ngbiyanju lati sa kuro ni orilẹ-ede naa, nigbati o pari ọkọ ayọkẹle sinu  ọkọ akẹru kan nitosi Mombasa .  Lẹhinna, won ri mu, won si beere nipa iku Tirop. 

Tirop ni alejo bi 1,000 eniyan ti won kopa, wọn si sin si Ilu rẹ. 

## Awọn didara ti ara ẹni

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2021
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1995