open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nnimmo Bassey

**Nnimmo Bassey** ( a bini ọjọ kọkanla, óṣu June, Ọdun 1958) jẹ ayaworan ilẹ ti Naijiria, ajijagbara fun àyika, onkọwe ati akewi to ṣè agbatẹ̀ru ọrẹ ti ayika agabaye lati ọdun 2008 de 2012.

## Igbèsi Àyè ati Ẹkọ Nnimmo Bassey
Bassey kẹkọ nipa ayaworan ilè to si ṣiṣẹ ijọba fun ọdun mẹwa lẹyin naa lo tẹsiwaju lori iṣẹ aladani nipa aworan ilè. Arakunrin naa jijagbara lori ẹtọ ọmọ eniyan ni ọdun 1980s nibi to ti jẹ Board awọn óludari ti Nigeria Civil Liberties Organization. 

Ni ọdun 1993, Bassey da awujọ aladani ti oloyinbo mọsi NGO silẹ pẹlu ẹlomiran eyi ti orukọ rẹ jẹ Ọ̀rẹ ti aiye ilẹ Naijiria (Friends of the Earth Nigeria) eyi ti da lari awọn igbèsè lori wiwo ati ṣiṣe atunṣè si idaamu to deba ayika ẹtọ ọmọ eniyan ni órilẹ ede Naijiria 

Lati ọdun 1996, Bassey ati igbèsẹ ẹtọ ayika dari Oil watch ilẹ Afrika, ni ọdun 2006, Bassey dari Global South Network, Oil watch ti àgbaye lati lodi titan rirọ fossil fuels jade ni agbègbè. Bassey ti ṣiṣẹ labi ajọ ti Oil watch ilẹ Afrika ati ti àgbaye.

## Ìṣẹ Nnimmo Bassey
Bassey dari Ọrẹ Ayika agbaye lati ọdun 2008 de 2012 fun ọdun mẹwa lọna mèji, oludari igbèsẹ lori ẹto ayika. Arakunrin naa jẹ oludari ilera ti Mother Earth Foundation. Bassey ti ṣiṣẹ pẹlu To Cook a Continent: Destructive Extraction ati Idààmu oju ọjọ ni ilẹ Afrika.

## Ẹyẹ ati idanimọ
*Akọni Àyika Time Magazine ni ọdun 2009

*Olugba Àmi ẹyẹ Laureate Right Livelihood ti ọdun 2010.

*Olugba ẹbun Rafto ti ọdun 2012

*Oye Doctorate Idanilọla, Ile iwe giga ti York, UK.

## Awọn itọkasi
Liberland

Liberland, ni ifowosi ti a pe ni Ominira Ominira ti Liberland, jẹ micronation ti o bẹrẹ lori ilẹ ti ko ni ẹtọ ni apa iwọ-oorun ti Odò Danube laarin Croatia ati Serbia. Liberland jẹ idasile ni ọjọ 13 Oṣu Kẹrin Ọjọ 2015 nipasẹ alakitiyan ominira Czech Vít Jedlička.

Oju opo wẹẹbu Liberland osise sọ pe orilẹ-ede naa ni a ṣẹda lori ilẹ ti kii ṣe eniyan (terra nullius) ti o jade nitori Croatia ati Serbia ko gba adehun lori awọn aala ti o wọpọ fun ọdun 25 ju ọdun 25 lọ. Ija aala yii pẹlu diẹ ninu awọn agbegbe si ila-oorun ti Danube eyiti o jẹ ẹtọ nipasẹ mejeeji Serbia ati Croatia. Croatia ka diẹ ninu awọn agbegbe ni apa iwọ-oorun ti odo, pẹlu Liberland, lati jẹ apakan ti Serbia, botilẹjẹpe Serbia ko tun sọ pe ilẹ naa mọ.

Ilẹ naa ti jẹ iṣọ nipasẹ Croatia lati igba Ogun Ominira Croatian  ṣugbọn Croatia ti dina awọn eniyan lati wa si Liberland lati igba diẹ lẹhin ti o ti ṣẹda rẹ, pẹlu awọn ara ilu Croatian ati awọn ọmọ ilu EU miiran. Ṣaaju ki o to pe, o kan nipa ẹnikẹni le ṣabẹwo si agbegbe naa. Awọn ode iwe-aṣẹ, awọn apẹja ati awọn oṣiṣẹ ti Hrvatske šume d.o.o. (Croatian Forests Ltd., ile-iṣẹ igi ti ijọba kan) ṣe awọn abẹwo igbakọọkan. Lati Oṣu Kẹjọ ọdun 2023, awọn Liberlanders ti wa ni agbegbe naa,   botilẹjẹpe ọlọpa aala Croatian ṣayẹwo iwe irinna gbogbo eniyan ti nwọle ati ti nlọ. Ọlọpa aala Croatia fa awọn ofin Croatian lodi si awọn ina ṣiṣi ati awọn agọ pipade.

Ko si orilẹ-ede kan ti o jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Ajo Agbaye ti o fun ni ifọwọsi ni kikun ti ijọba ilu Liberland, botilẹjẹpe Liberland ti ṣii awọn ibatan osise pẹlu Somaliland ati Haiti ati awọn ipinlẹ miiran ti a mọ ni apakan ati ti a ko mọ ati awọn micronations. Ni Oṣu kọkanla ọdun 2021, El Salvador gba aṣoju aṣoju ijọba kan lati Liberland. 

## Awọn itọkasi

## Awọn oju opo wẹẹbu miiran
* [//liberland.org/ Official website], in [//liberland.org/en/main/ English] and [//liberland.org/cz/main/ Czech]
* Interview with founder Vít Jedlička 
* http://inserbia.info/today/2015/04/czech-proclaims-new-sovereign-state-between-serbia-and-croatia-liberland/
* Welcome to Liberland, the World’s Newest Country (Maybe) 
* Documentary film about Liberland – "This No Man’s Land Of Mine"
Jagun Jagun (Fíìmù Nàìjíríà)

***Jagun Jagun*** jẹ́ fíìmù àgbéléwò tí Netflix gbé jáde ní ọdún 2023. Ó jẹ́ fíìmù àgbéléwò ajẹmọ́-ìtàn-akọni, èyí tí Fẹ́mi Adébáyọ̀ àti Euphoria360 Media ṣàgbéjáde. Adebayo Tijani àti Tope Adebayo Salami ni olùdarí eré náà. Lára àwọn akópa eré náà ni Femi Adebayo, Lateef Adédiméjì, Bimbo Ademoye, Faithia Balogun, Mr Macaroni, Bukunmi Oluwashina, Ibrahim Yekini àti Muyiwa Ademola. Ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹjọ ọdún 2023 ni Netflix gbé eré náà jáde, fún wíwò. 

## Àhunpọ̀ ìtàn
Fíìmù *Jagun Jagun* dá lórí ìtàn jagunjagun kan, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ògúndìjì. Jagunjagun yìí lágbára, ó jẹ́ olókìkí, tó sì máa ń mú ìbẹ̀rùbojo bá àwọn ìlú tó wà ní agbègbè rẹ̀, àmọ́ agbára ọ̀dọ́mọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Gbọ́tìjà tó wá kọ́ṣẹ́ ogun kó ba lè gbẹ̀san ìkú bàbá rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sì ní bà á lẹ́rù. Láti ilẹ̀ ní Ògúndìjì ti jẹ́ amúnisìn tó sì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àṣeyọrí nínú gbígba ìlú onílùú láti fi fún àwọn adarí tí kò tọ́. Ṣàdédé ni dídé Gbọ́tìjà já sí ẹ̀rù fun, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní wá oríṣiríṣi ọ̀nà láti mu kúrò lójú ọ̀nà.

## Àwọn akópa

* Femi Adebayo as Ogundiji
* Lateef Adédiméjì as Gbotija
* Adebayo Salami (Oga Bello)
* Bukunmi Oluwashina
* Odunlade Adekola as Jigan
* Muyiwa Ademola as Oniketo
* Ibrahim Yekini Itele
* Bimbo Ademoye as Morohunmbo
* Faithia Balogun as Erinfunto
* Dayo Amusa as Ajepe
* Mr Macaroni
* Yínká Quadri
* Ibrahim Chatta
* Kunle Afod
* Yemi Elesho (Alfa Ebenezer)
* Aishah Lawal
* Dele Odule
* Ayo Ajewole (Woli Agba)
* Soji Taiwo  

## Ìṣàgbéjáde
Apá Ìwọ̀-oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà ní wọ́n ti ṣe fíìmù *Jagun Jagun*, ó sì gbà wọ́n ju oṣù kan lọ láti gbé e jáde. Òṣèrébìnrin tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Bukunmi Oluwashina sọ ọ́ di mímọ̀ pé Femi Adebayo ti yan òun fún ẹ̀dá-ìtàn tí òun ṣe lọ́dún kan sẹ́yìn, kí iṣé tó bẹ̀rẹ̀ lórí fíìmù náà.

Femi Adebayo tó ṣàgbéjáde fíìmù ''King of Thieves'', fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé èròńgbà òun ni láti kí àṣeyọrí fíìmù *Jagun Jagun* jú ti àwọn èyí tí òun tí ṣe sẹ́yìn lọ, kó sì tún ju ti *King of Thieves*.

Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹjọ (10 August), ọdún 2023, wọ́n ṣàgbéjáde fíìmù *Jagun Jagun* sí orí Netflix. Láàárín wákàtí méjìdínláàádọ́ta (48) tí wọ́n gbé e jáde, ó bẹ̀rẹ̀ sì tàn kálẹ̀ ní United Kingdom àti orílẹ̀-èdè mẹ́tàdínlógún mìíràn. Láàárín ọjọ́ mẹ́ta tí ó jáde, àwọn ènìyàn tó wo fíìmù náà tó 2,100,000, ìgbà tó dẹ̀ máa fi di ọjọ́ 20, oṣù kẹjọ, ọdún 2023, àwọn tó ti wo fíìmù náà ti wọ 3,700,000. Èyí sì mu kó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù mẹ́wàá àkọ́kọ́ tí àwọn ènìyàn ń wò jù.

## Àwọn ìtọ́kasí
Ádèsuwà Ọbàsùyi

**Ádèsuwà Ọbàsùyi** ( A bini òṣu February, ọdun 1990) jẹ ónimọ nipa ayika ti ilẹ Naijiria, ajijagbara lori ayipada afẹfẹ tabi óju ọjọ, oludasilẹ ti Sustainable Africa Cities and Communities Initiative, eyi jẹ awujọ aladani to da lori ẹgbin ati isakoso ẹgbin data ni ilẹ naijiria ati ilẹ Afrika.

## Ẹkọ Ádèsuwà Ọbàsùyi
Ádèsuwà lọ si ilẹ iwe giga ti ipinlẹ Delta nibi to ti gba òye ẹkọ lori imọ Biochemistry ni ọdun 2010. Lẹyin naa ni arabinrin naa tẹsiwaju lati gba óye ẹkọ ti master lori imọ ti Iṣakoso ayika didara ni ilẹ iwe giga Benin.

## Ìṣẹ Ádèsuwà
Ni ibẹẹrẹ iṣẹ rẹ, Ádèsuwà ṣiṣẹ gẹgẹbi oluranlọwọ iwadi nibi to ti ṣè alagbawi fun ayipada ayika ati afẹ́fẹ. Ádèsuwà tẹsiwaju lọsi ipo ti alabójutò Operations ni Sustainable Africa Waste Initiative (SAWI). Lẹyin naa lodi àṣoju fun TeachSDGS.

Àdesuwa di àṣoju agbaye ti awọn ọdọ fun awujọ to da lori afẹfẹ.
Arabinrin naa ti ṣiṣẹ fun awujọ awọn ọdọ to da lori SDGs ni ilẹ Naijiria,pick that trash, ati NYSC/NDLEA drug-free club ni ipinlẹ Bayelsa. Ádèsuwà jẹ àṣoju fun órilẹ ede Naijiria fun awujọ ti Circular Economy ti ilẹ Africa ati òluṣeto ilu fun Circular Economy Club.

## Awọn Itọkasi
Willie Reid (bọọlu afẹsẹgba, ti a bi ni ọdun 1884)

**William Reid** (3 May 1884 - 13 May 1964) jẹ agbabọọlu agbabọọlu agbaye ti ilu Scotland ati oluṣakoso, ti o ṣere bi ikọlu .

## Ti ndun ọmọ

### Ologba
Bibi ni Baillieston, Lanarkshire,  Reid bẹrẹ iṣẹ agba rẹ ni ọdun 1903 pẹlu Morton, ẹniti o darapọ mọ Baillieston Thistle. O gba awọn ibi-afẹde Ajumọṣe 11 ni awọn akoko meji ṣaaju gbigbe si Lanark Kẹta ni Oṣu Kẹrin ọdun 1906; irisi osise rẹ nikan fun ẹgbẹ naa wa ni ijatil ipari ipari Scotland Cup si Hearts nigbamii ni oṣu yẹn.  Gbigbe kan si Motherwell tẹle, nibiti o ti gba awọn akoko aadogbon ni awọn akoko meji  ṣaaju akoko awin kan ni England pẹlu Portsmouth . 

Reid pada si Scotland ni Oṣu Kẹrin ọdun 1909 nigbati Rangers fowo si, nibiti akọkọ rẹ tun wa ni ipari ipari Ife Scotland kan  (ninu ọran yii atunwi iṣẹlẹ ti 1909 eyiti o tẹle nipasẹ rudurudu nipasẹ awọn oluwo ti o ni idaduro idije) ṣugbọn eyi akoko ti o duro pẹlu rẹ titun club fun igba pipẹ,  ati ki o gba meta otelemuye Ajumọṣe. O jẹ agbaboolu agba bọọlu fun awọn akoko itẹlera mẹfa laarin 1910 ati 1916. Iṣẹ bọọlu afẹsẹgba rẹ ni idilọwọ nipasẹ Ogun Agbaye akọkọ, lakoko eyiti o ṣiṣẹ bi ibon ni Royal Field Artillery 52nd Lowland Division ati ṣere ni ẹẹkan fun Rangers ni ọdun mẹta, ti o pada lati ṣe alabapin si aṣaju miiran ni ipolongo 1919 – 20 . 

Ni ọdun 1920 Reid gbe lọ si Albion Rovers bi oluṣakoso ẹrọ orin,  nibiti o ti pari iṣẹ ṣiṣere rẹ pẹlu awọn ibi-afẹde Ajumọṣe erindinlogoji fun ẹgbẹ naa.

Reid wa ni ibi-afẹde oke kẹrin ti gbogbo akoko ninu ọkọ ofurufu oke ilu Scotland pẹlu awọn ibi-afẹde 270.  Ninu iwọnyi, 188 ni o gba wọle lakoko akoko rẹ ni Rangers.

### Okeere
Reid gba gbogbo awọn fila rẹ fun ẹgbẹ orilẹ-ede Scotland lakoko ti o wa pẹlu Rangers. O ṣe akọbi ilu Scotland rẹ ni iyaworan meji si meji pẹlu Wales ni ọdun 1911 ati pe o jere fila ikẹhin rẹ ni ọdun mẹta lẹhinna, lodi si England .  O tun ṣe aṣoju Ajumọṣe Bọọlu Scotland XI, ti o gba wọle ni igba mẹwa ni awọn ifarahan mẹjọ,  o si ṣe ifarahan akoko ijade laigba aṣẹ fun awọn ara mejeeji.  

## Iṣẹ iṣakoso
Reid ṣe ipa ti akowe / oluṣakoso pẹlu Albion Rovers ṣaaju ki o to di oluṣakoso Dundee United ni ọdun 1931. Reid ko lagbara lati tọju United ni atẹle igbega wọn o si lọ ni ọdun 1934 pẹlu ẹgbẹ ni wahala inawo.  O jẹ ipo ikẹhin rẹ ni bọọlu agba. 

## Awọn ọlá
**Lanark kẹta**

* Scotland Cup : Asare-soke 1905–06

**Rangers** 

* Ajumọṣe Bọọlu afẹsẹgba Scotland : 1910–11, 1911–12, 1912–13, 1919–20
* Ife Scotland : Aṣepari 1908–09
* Glasgow Cup : 1910–11, 1911–12, 1912–13, 1913–14
* Glasgow Merchants Charity Cup : 1910–11

**Olukuluku**

* Scotland Division Ọkan Top afojusun: 1910–11, 1911–12

## Wo eleyi na

* Akojọ awọn bọọlu afẹsẹgba ni Ilu Scotland nipasẹ nọmba awọn ibi-afẹde Ajumọṣe (200+)

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1964
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1884
Desmond Màjẹkòdùnmì

**Desmond Òlùmùyiwá Màjẹkòdùnmì** (A bini óṣu June, Ọdun 1950) jẹ ònimọ nipa ayika ti ilẹ Naijiria. Desmond jẹ alaga ti ipinlẹ Lekki ti igbo ilu, Ipinlẹṣẹ Ibugbe awọn ẹranko ati olugbalejo ti redio ti Green hour lori iroyin Naijiria 99.3 FM. Màjẹkòdùnmì jẹ̀ ounkọwe, olorin, àgbẹ ati óṣèrè lọkunrin.

## Ìgbèsi Àyé Desmond
Desmond jẹ ọmọ ọkunrin Federal Minister Republic ti akọkọ, Oloyé Moses Màjẹ̀kòdunmi ati iyawo rẹ, Nora Màjẹ̀kòdunmi, Òludasilẹ̀ ile iwe ti Corona.

Desmond ṣè apéjuwé Ayipada lori afẹfẹ, òjò,ìjì ati ìjì lilè ni agbaye gẹgẹbi awọn amọyè ti ṣè sọtẹlẹ ati nkan ti a rin lọwọ. Ninu ọ̀rọ rẹ, yoo ma lọ si, nkan ti awa eniyan lè ṣè nipe ka gbarukuti.

Desmond jẹ agbẹ to gba iwe ẹri lori experimental extension fun ilẹ iṣẹ̀ IITA ni Ilu Ibadan to si tun ṣiṣẹ ni Eto ọgbin ti Màjẹ̀kòdunmi; eyi jẹ igbo to da lori amujoto oko ati didasi ni ilu Eko.

## Ìṣẹ rẹ
Màjẹkòdunmi jẹ alaga ti Awareness and Fund Raising committee of the Nigeria Conservation Foundation (NCF). Arakunrin naa maa nṣè idanilẹkọ lori ayika, imojuto ati ifarada lori ayipada afẹfẹ.

Ilè isẹ Redio 99.3 FM iroyin Naijiria maa ngba alejo Desmond lọsẹ eyi ti oloyin pe ni Environment Report. Party ti German Green yan Desmond lati kopa ninu ere agbelewo lori ayipada afẹ̀fẹ ni órilẹ ede Naijiria.

## Ámi ẹ̀yẹ̀ ati idanilọla
Desmond Màjẹkòdùnmi ti gba órìṣìrìṣi ami ọla latari iṣẹ takun takun nipa ayika ati nkan ọgbin. Desmond ti gba óriṣirìṣi ami ẹyẹ nipa ayipada afẹfẹ ati imojuto ayika.

*Desmond ni a sọ ni àkọni ayika ati ọkunrin ti ọdun fun Tv Silverbird ni ilẹ Naijiria.
*Ami ẹyẹ̀ lati ọdọ Paschal Dozie

## Awọn Itọkasi
Tom draper

short description|Elérè Agbà ice hockey ni orílé èdè Canada}}

**Thomas Edward Draper** (tí ọjọ́ ìbí é jó oh kẹẹ̀dọgun, Osù Kọkànlá, Ọdún 1996) jẹ́ ọ̀kan lára eléré Agbá Ice Hockey tí ipò é níbẹ̀ sì jẹ́ Asọ́ ibi awon (goaltender). Wọ́n yán àn ní igbà 165th lápapọ̀ ní ipò kẹjọ ní ẹ̀kẹ̀jọ ní Winnipeg Jets ní ọdún 1972-96 ní NHL Entry draft èyí tí wọ́n gbá ní ọdún 1985.

## Career statistics
### Regular season and playoffs

## Àmì Ẹ̀yẹ àti Àmì ìyìn

* Hap Holmes Memorial Award (lowest GAA in AHL): 1998–99
*  In the 1985–86 and the 1986-87 seasons Draper was named to East Coast Athletic Conference All-Star First Team.
*  AHL Second All-Star Team, 1988-1989

## Àwọn Ìtọ́kasí

## External links
*
Hunturu (Igba Otutu)

**Igba otutu** jẹ akoko otutu ati kurukuru pupọ ati ni awọn orilẹ-ede kan ọpọlọpọ omi yinyin wa nigbati igba otutu ba de.

## Igba otutu ni Afirika
Ni ilẹ Afirika, **igba otutu** wa lati Kẹrin si *[[Oṣù Kẹjọ|Oṣu Kẹjọ]]*  ni ọdun kọọkan. 

## Igba otutu ni Europe
Ni awọn orilẹ-ede Yuroopu, igba otutu jẹ eyiti o wọpọ julọ lati Oṣu Kini si Oṣu Kẹrin ni gbogbo ọdun. 

## Ọkọ rẹ
Ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

Ìwé-òfin ọdún 1999 ni ó ń dáàbòbò **Ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Human rights in Nigeria**. Nígbà tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ṣe àwọn àtúnṣe gbòógì nínú ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn ní abẹ́ ìwé-òfin yìí, àjọ Àbọ̀ àwọn Ẹ̀tọ́ Ọmọ Ẹnìyàn ní orílẹ̀-èdè America ti ọdún 2012 ṣe àfihàn àwọn ibi tó nílò àtúnṣe èyí tó jẹ́: ọṣẹ́ tí àwọn ẹgbẹ́ Boko Haram, ìṣekúpani láti ọwọ́ àwọn ọmọ-ogun ìjọba, àìsí ìdọ́gbà ní àárín ẹgbẹ́ àti ìṣòro pẹ̀lú  òmìnira àti sọ̀rọ̀. Èsì àgbáyé ti Àjọ Tó ń mójútó Ẹ̀tó ọmọ ènìyàn tí ọdún 2015  fihàn pé wàhálà tí àwọn ẹgbẹ́Boko Haram ti pọ̀jù, dídẹ́kún ẹ̀tọ́ LGBTIQ àti pé  jẹgúdújẹrá àwọn ìjọba pẹ̀lú àwọn ohun tí ó ń tẹ́ḿbẹ́lú ìpò Ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn in Nigeria.

## Ìtàn láti ìgbà òmìnira.
Ní àsìkò òmìnira Nàìjíríà ní ọdún 1960 tí ó sì padà sí ìjọ̀ba alágbádá ní ọdún 1999, olórí ìpínlẹ̀ méjì ní orílẹ̀-èdè ní, ẹni tí a dìbò yàn kan, arọ́pò ìjọba ológun kan, àti coups d'état méje, èyí tó túmọ̀ sí  ìṣèjọba àwọn ológun lẹ́yìn tí wọ́n fí ipá gba agbára. Coup d'état jé ìjà tó bẹ́ sílẹ̀ láàárín olórí àwọn ológun tí wọ́n ṣàkóso àwọn ìpínlẹ̀ ní ètè àti gba agbára lọ́wọ́ wọ́n. Ó ṣeéṣe kó jẹ́ pé torí olórí náà jẹ́ oníwà ìbàjẹ́ tàbi kò mú ìlérí rẹ̀ ṣe ní àsìkò tó wà lórí òyè. Ní ọdún 1979, Nàìjíría fàyè gba ìjọba alágbádá láti lè dìpbò yan olórí rẹ̀ pẹ̀lú ìwé òfin titun.. Ìwé-òfin yìí fi ààyè gbá ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn tí wọ́n máa ń tẹ̀mọ́lẹ̀.

Àsìkò Ọ̀gágun Ibrahim Babangida, láàárín àwọn yòókù máa ń fi ẹ̀tọ́ ọmọ ènìyàn dú àwọn ará-ìlú.

## Àwọn ìtọ́ka sí
Erosion Surface (Ogbara dada)

Ninu ẹkọ nipa ẹkọ nipa ẹkọ nipa ilẹ-aye ati geomorphology, **ilẹ ogbara** jẹ dada ti apata tabi regolith ti a ṣẹda nipasẹ ogbara kii ṣe nipasẹ ikole (fun apẹẹrẹ awọn ṣiṣan lava, ifisilẹ erofo ) tabi iṣipopada aṣiṣe . Erosional roboto laarin awọn stratigraphic gba ti wa ni mo bi unconformities, sugbon ko gbogbo unconformities ti wa ni sin ogbara roboto. Awọn ipele ogbara yatọ ni iwọn ati pe o le ṣe agbekalẹ lori oke oke tabi apata.  Ni pataki awọn aaye ogbara nla ati alapin gba awọn orukọ ti peneplain, paleoplain, planation dada tabi pediplain . Ohun apẹẹrẹ ti ogbara dada ni opopona ogbara ogbara eyi ti o ṣẹlẹ nipasẹ adayeba ki o si anthropogenic ifosiwewe. Ilẹ ogbara le ṣe iwọn nipasẹ taara, awọn ọna wiwọn olubasọrọ ati aiṣe-taara, awọn ọna wiwọn ti kii ṣe olubasọrọ.

## Ogbo oju opopona
Gẹgẹ bi awọn oke-nla ati awọn apata, ogbara tun le waye lori awọn opopona ti ko ni idi nitori awọn nkan adayeba ati anthropogenic . Ogbara oju opopona le fa nipasẹ yinyin, ojo ati afẹfẹ. Ohun elo ati eefun ti oju opopona, ite opopona, ijabọ, ikole, ati itọju tun le ni ipa lori oṣuwọn ogbara oju opopona. Lakoko igba otutu, ideri yinyin fa fifalẹ oṣuwọn ogbara nipa idilọwọ awọn olubasọrọ taara laarin omi ojo ati oju opopona. Fun apẹẹrẹ, ni awọn oke-nla ti Idaho, AMẸRIKA, isubu snow nfa o kere ju 10% lakoko ti ojo ojo fa ida 90% ti iṣelọpọ erofo lododun lori oju opopona. Ni afikun si awọn ifosiwewe adayeba, iwọn-ọja ti o ga julọ tun le yara awọn oṣuwọn ogbara ni opopona. Ija ti o ṣẹlẹ nipasẹ awọn ọkọ gbigbe le ja si fifun pa ati abrasion, nitorinaa fọ awọn patikulu isokuso lori oju opopona. Ite oke jẹ ifosiwewe pataki miiran ninu ogbara dada - awọn ọna ti o ga julọ maa n ni awọn oṣuwọn ogbara ti o ga julọ.

## Wiwọn ti ogbara dada
Awọn ọna meji lo wa lati wiwọn oṣuwọn ti iyipada oju: taara, awọn ọna wiwọn olubasọrọ ati aiṣe-taara, awọn ọna wiwọn ti kii ṣe olubasọrọ. Wọn le ṣe wiwọn wọnyi fun awọn ẹya oriṣiriṣi ti apata tabi fun awọn oriṣi apata. Oṣuwọn ipadasẹhin dada apata ni a le wọn nipasẹ lilo awọn aaye itọkasi tabi awọn ọkọ ofurufu itọkasi ati wiwọn aaye laarin awọn aaye ati ọkọ ofurufu ni awọn ọdun. Oṣuwọn ogbara dada apata tun le ṣe iwọn lilo Mita Ibapapọ (MEM). Ohun elo onigun mẹta yii ni a gbe sori awọn studs mẹta ti o wa titi lailai sinu dada apata lati pese aaye wiwọn kan. Ifaagun ti iwadii lẹhinna lo lati wiwọn ogbara. Aiṣe-taara, awọn ọna wiwọn ti kii ṣe olubasọrọ pẹlu ṣiṣayẹwo laser ati fọtoyiya oni nọmba. Lakoko ti ọlọjẹ laser nilo ọpọlọpọ alamọja ati ohun elo gbowolori, tun fọtoyiya ati fọtoyiya oni nọmba tun le ṣee lo lati gba data fun awọn oniwadi pẹlu isuna ti o kere pupọ.

## Awọn itọkasi
Adolph Zukor

**Adolph Zukor** (; ; ọjọ́ keje oṣù kíni ọdún 1873– ọjọ́ Kẹ̀wá oṣù kẹfà ọdún 1976) jẹ́ òṣeré ọmọ orílẹ̀ èdè Hungary mọ́ Amẹ́ríkà tí ó gbajúmò gẹ́gẹ́ bi ọkàn lára àwọn mẹ́ta tí ó dá Paramount Pictures kalẹ̀. Ó ṣe àgbéjáde *[[The Prisoner of Zenda (1913 film)|The Prisoner of Zenda]]* ní ọdún 1913.
## Ìpìlẹ̀
A bí Zukor sínú ìdílé Ashkenazi Júù ní Ricse, nínú Ìjọba Hungary ní oṣù kíní ọdún 1873, Ìjọba Hungary jẹ́ ara ìjọba Austro-Hungarian nígbà náà. Bàbá rẹ̀, Jacob, tí ó ń ṣiṣẹ́ nílé ìkọ́jà sí kan, fi ayé sílẹ̀ nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún kan, Ìyá rẹ̀, Hannah Liebermann, sì fi ayé sílẹ̀ nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún méje. Adolph àti arákùnrin rẹ̀, Arthur kó wọlé pẹ̀lú Kalman Liebermann, arákùnrin bàbá wọn. Liebermann, ẹni tí ó jẹ́ rabbi, ní ìrètí pé Adolph àti arákùnrin rẹ̀ ma di rabbi, ṣùgbọ́n Adolph kọ́ iṣẹ́ ní ilé ìkọ́jà sí kan. Nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún 16, ó pinu láti kó lọ sí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó rírìn àjò rẹ̀ láti Hamburg lórí s/s Rugia ní ọjọ́ kíní oṣù kẹta ó sì wọ New York City pẹ̀lú orúkọ **Adolf Zuckery** ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta ọdún 1981. 

## Àwọn Ìtọ́kasí
Chief Daddy 2: Going for Broke (Fíìmù Nàìjíríà)

***Chief Daddy 2: Going for Broke*** jẹ́ fíìmù apanilẹ́rìn-ín ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tó jáde ní ọdún 2022. Ó jẹ́ ìtẹ̀síwájú fíìmù Chief Daddy. Bode Asiyanbi, Hiedi Uys, Salah Sabiti, Mo Abudu, ni ó ṣe àkọsílẹ̀ fíìmù náà, Ebonylife Tv ló sì ṣe àgbéjáde rẹ̀, tí Niyi Akinmolayanèyí tó jẹ́ olùdarí àgbà tó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ sì darí. Lára àwọn akópa fíìmù náà ni ògbóǹtarìgì àwọn òṣèré bí i: Shaffy Bello, Funke Akindele-Bello, Joke Silva, Rahama Sadau, Mawuli Gavor, Beverly Naya, Falz àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ  Àmọ́ ṣáá, ìgbà tí fíìmù náà jáde, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ní àríwísí sí fíìmù náà, pé ìgbìyànjú wọn nínú fíìmù yẹn ò tó nǹkan tí wọ́n ń retí. Nítorí náà, olùdarí àgbà ti EbonyLife, ìyẹn MO Abudu, tọrọ àforíjì lọ́wọ́ àwọn òǹwo-fíìmù náà, ó sì ṣe àfikún pé wọ́n máà ṣàtúnṣe.

## Àwọn akópa
Shaffy Bello, Funke Akindele-Bello, Joke Silva, Kate Henshaw-Nuttal, Rahama Sadau, Mawuli Gavor, Beverly Naya, Falz, Linda Ejiofor Beverly Osu, Broda Shaggi, Uzor Arukwe, Zainab Balogun, Dakore Egbuson-Akanga, Rachel Oniga ati Nedu Wazobia 

## Àwọn ìtọ́kasí
Kris draper

**Kristopher Bruce** "**Kris**" **Draper** (tí wọ́n ní oṣù kàrún-un ọdún 1971) sí Canada jẹ́  ọ̀kan lára Eléré Agbá Hockey, tí ó sì jẹ́ Olùdarí Àgbà lọ́wọ́lọ́wọ́ fún àwọn ṣẹ̀ṣẹ̀dé àti Olùrànlọ́wọ́ gbogbogbò fún Detroit Red Wings, tí ẹgbẹ́ rẹ̀ sí gbà Hockey fún sáà mẹ́tàdínlógún ní gbogbo ìgba tó fí gbà Hockey.

Draper tí gbà Àmi ẹ̀yẹ Stanley Cup ní ẹ̀ẹ̀mẹrin ọ̀tọ́tọ̀ ní Detroit, o tún jẹ́ eni tí ó gbà Àmi ẹ̀yẹ Frank J. Sells, ó sí tí gbà bọ́ọ̀kù sí àwọ̀n ni ìgbà ọgọ́rùn-ún ní igbà tí ó ń gbà Hockey pẹ̀lú Red Wings. 
Draper jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí ó ní òkìkí ní Grind Line]  ní Detroit, ti àwọn akẹgbẹ́ rẹ sí jẹ́ Kirk Maltby àti Joe Kocur  tabi Darren McCarty. Àwọn Eré ìparí 222 rẹ̀ẹ jẹ́ kí ó wà ní ipo kẹwàá ní Atoókọ ti àwọn Olùdarí ìṣirò NHL #Playoff.

## Àwọn iṣé lẹ́yìn eré

Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn ìfẹ̀yìntì Draper nídì iṣé hockey, Wọ́n gbàá sí iṣé Red Wings gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára Òṣìṣẹ́ ọ́fìsì.Ó ti ṣiṣẹ́ tẹ́lẹ̀ rí bí olùrànlọwọ pàtàkì sí olùṣàkóso gbogbogbò, ẹni tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ken Holland.

Ní ipò yìí, Draper ṣiṣẹ́ ní pẹ́kípẹ́kí pẹ̀lú ẹgbẹ́ ìṣàkóso Detroit, láti ṣe ìrànlọ́wọ́ ìgbéléwọ̀n fún àwọn eléré Hockey fún àwọn tí wọn sẹ̀sẹ̀ bè àti àwọn tí wọn tì dì àgbà ọ̀jẹ̀ tàbí ọ̀jọ̀gbọ́n nínú eré Hockey.

Wọn yóò béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ láti pèsè ìgbéwòlè nípa àwọn ìṣòwò tí ó pọ́jú àti àwọn ìforúkọsílẹ aṣojú ọ̀fẹ́, àti pèsè òye sí àwọn yíyan tí ó pọ̀jù ní àkópamọ́ NHL lọ́dọọdún.

 Ni osù keje, ọdún 2019, Draper ní ìgbéga sí ipò Olùdarí àwọn ṣẹ̀ṣẹ̀ dé, eyi tí  Steve Yzerman tí ó jẹ́ akẹgbẹ re náà wà ní ipò olùṣàkóso gbogbogbò tuntun, lẹ́yìn tí Tyler Wright kúrò lọsí Edmonton. Ní oṣù keje náà ní ọdún 2023, Ó tún rí ìgbéga sí Red wing gẹ́gẹ́ bí olùrànlọwọ Kejì sí Olùdarí gbogbogbò.

## Igbé ayé
Draper àti aya rere ní ọmọ Obìnrin Méjì, Kenndi àti Kamryn, oẹ̀lú ọkùnrin kàn, Keinan.
Kienan wà l'ára àwọn tí Saginaw Spirit yàn ní round kẹjọ ní Ontario Hockey League ní ọdún 2018. He played for the Chilliwack Chiefs of the British Columbia Hockey League during the 2020–2021 season, and currently plays for the Michigan Wolverines. Kienan was drafted in the seventh round, 187th overall, overall by the Detroit Red Wings in the 2020 NHL Entry Draft.

## Ere òkèrè

Draper participated in eight international tournaments for Canada:
* 1990 World Junior Ice Hockey Championships 
* 1991 World Junior Ice Hockey Championships 
* 2000 IIHF World Championship 
* 2001 IIHF World Championship 
* 2003 IIHF World Championship 
* 2004 World Cup of Hockey
* 2005 IIHF World Championship 
* 2006 Winter Olympics
## Career statistics
### Regular season and playoffs

### International

## Àmì Ẹ̀yẹ àti Àmì ìyìn

## Ẹ tún wo
*List of NHL players with 1000 games played
## Àwọn Ìtọ́kasí

## External links

*
Salah Zulfikar

**Salah El-Din Ahmed Mourad Zulfikar** (, ; tí a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kìíní ọdún 1926 tí ó sì fi ayé silẹ̀ ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kejìlá ọdún 1993), jẹ́ Òṣeré àti olùṣe fíìmù ọmọ orílẹ̀ èdè Íjíbítì nígbà ayé rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi Ọlọ́pàá orílẹ̀ èdè Íjíbítì, kí ó tó di òṣeré ní ọdún 1956. Ọ̀pọ̀ káà mọ́ ara àwọn òṣeré tí ó gbajúmò nínú ìtàn Íjíbítì. Zulfikar kó ipa nínú eré tí ó tó ọgọ́rùn-ún láàrin ọdún mẹ́tàdínlógójì tí ó fi jẹ́ òṣeré kí ó tó fi ayé silẹ̀.
## Àwọn Ìtọ́kasí
Ishaya Bako

**Ishaya Bako** tí a bí ní ọjọ́ ọjọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá ọdún 1986 jẹ́ olùdarí fíímù Nàìj́iríà àti òǹkọ̀wé fíimù.

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí-ayé ẹ̀
Ìlú Kaduna ni wọ́n bí i, níbi tó ti gbé ní gbogbo ayé rẹ̀ tó sì tún padà lọ sí ìlú Lọ́ńdọ̀nù, níbi tó ti kàwé ní Ilé-ẹ̀kọ́ Fíìmù Lọ́ńdọ̀nù.

## Iṣẹ́-ṣíṣe
Lẹ́yìn tí ó lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ Fíímù ti Ìlú Lọ́ńdọ̀nù, Bako tẹ̀síwájú sí ìwé àfọwọ́kọ àti ṣe ìdarí Awards Africa Movie Academy Awards (AMAA) tí ó gba *[[:en:Braids_on_a_Bald_Head|Braids on a Bald Head]]*. Ó jáwé olúborí fún Àwọn Ẹ̀bùn Fíímù Kúkúrú Tí ó dára jùlọ ní 8th Africa Movie Academy Awards. Ó jẹ́ ohùn tí ó ń yọjú tàbí dìde ní ti ìran rẹ̀ àti ọmọ ẹgbẹ́ kan tí a yàn èyiun Global Shapers, ìkójọpọ̀ àwọn aláfojúsùn ọ̀dọ́ tí ó bẹ̀rẹ̀ nípasẹ̀ World Economic Forum.

Fíìmù rẹ̀, *Fueling Poverty*, ìwé ìtàn lórí òsì àti owó-ìrànlọ́wọ́-lórí-epo ní Nàìjíríà, jẹ́ ohun tí onímọ̀-lítírésọ̀ Wọlé Ṣóyínká jẹ́ asọ̀tàn rẹ̀. Ó ń gbé ní olú-ìlú Nàìjíríà Abuja, FCT. Fíìmù rẹ̀ *The Royal Hibiscus Hotel* ni a ṣe àfihàn ní 2017 Toronto International Film Festival.

Ó tún jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn òǹkọ̀wé fún fíímù Lionheart (fíìmù ọdún 2018). 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1986
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Saint Obi

**Obinna Nwafor 9 (**tí a bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún Oṣù Kọkànlá ọdún 1965, tí ó sì kú ní ọjọ́ keje oṣù karùn-ún ọdún 2023) tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí **Saint Obi**, jẹ́ òṣèré ọmọ Nàìjíríà, olóòtú fíímù àti olùdarí fíìmù. Òbí ni a mọ̀ fún àwọn ipa rẹ̀ nínú fíímù *Candle Light*, *State of Emergency*, *Sakobi*, *Goodbye Tomorrow*, *Heart of Gold*, *Festival of Fire*, *Executive Crime* and *Last Party*.

## Ìgbésí ayé àti iṣẹ́ ẹ rẹ̀
A bí Obi ní ọjọ́ kẹrìndínlógún Oṣù Kọkànlá ọdún1965. Ó ṣe pàtó ìmọ̀ Iṣẹ tiata èyiun Theatre Arts ni University of Jos, ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ eré-oníṣe ní ọdún 1996 nípasẹ̀ tẹlifisiọnu Peugeot. Ní ọdún 2001, Obi ṣe fíìmù àkọ́kọ́ rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Take Me to Maama*, níbití ó ti kópa bí Jerry, papọ̀ pẹ̀lú Ebi Sam, Rachel Oniga, Nse Abel ati Enebeli Elebuwa.

Obi kú ní Oṣù Karùn-ún ọjọ́ keje, ọdún 2023, ní ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́ta.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1965
Priscilla Achapka

**Priscilla Achapka** jẹ ajijagbara onimọ ayika ti ilẹ Naijiria. Priscilla jẹ oludasilẹ ati ààrẹ agbaye ti awujọ awọn obinrin ti wọn mujoto ayika eyi ti ólóyinbo pe ni Women Environment Programme (WEP). Ajọ yi jẹ eyi ti o maa npèsè alagbero ojutu fun iṣóró óójójumọ.
Ninu eto ayika ti UN, Priscilla ni a fijẹ́ alabojuto keji.

## Ìgbèsi Áyè ati Ẹkọ Priscilla Achapka
Priscilla fẹ ọkọ ni ọmọ mẹrin dinlógun ti o si bi ọmọ mẹta fun. Ọkọ naa ku to si sọ arabinrin naa di ópó kèkèrè. 

Arabinrin naa lọ si ile iwe to si gba ami ọye ti ẹkọ lori igbegba ati amujuto ọrọ aje ti oloyibo pe ni Developmental Studies, Business Administration and Management.Lẹyin naa lo tẹsiwaju ninu ẹkọ rẹ to si pari Ph.D lati ilè iwè giga ti Business Engineering ati Amòjuto. Arabinrin naa gba iwè ẹri lati ilè iwè giga to da lóri ọrọ aje ti Havard.

## Iṣẹ Priscilla
Lati ọdun 1989 de 2001, Achapka ṣiṣẹ ni ile ifowopamọ ti Savannah to si bẹrẹ si ni kẹkọ lori iṣóró ayika lati lè ṣiṣẹ lori imọ ayika. Iṣẹ rẹ da lori fifi ọrọ nipa abo tabi akọ si amujuto ómi. Arabinrin naa ṣiṣẹ gẹgẹbi àṣoju Awujọ àgbègbè Awọn óbinrin pẹlu summit ti óju ọjọ UN. Priscilla ni ayan lati ṣè amójuto ètò ayika ti United Nations lori awujọ awọn óbinrin eyi ti ólóyinbo pe ni Women's Major Group. Ìṣẹ rẹ da lori titọ awọn awujọ óbinrin lapapọ ni óri ofin ayika ti UN, ólugbọwọ fun ẹto naa. 

Priscilla jẹ̀ alaga ti awujọ ti Abaagu to da lori fifi ọdọ si iṣẹ̀ ati amojuto awujọ.
Ni ọdun 2012, Priscilla kopa ninu idunadura to waye ni alapejọ ti UN lori Idagbasoke ti o pe (Rio+20). Arabinrin naa ti sọrọ ni Àpejọ ti UN ni Nairobi lori pataki ninu ẹtọ ọmọ eniyan ti awọn óbinrin lori ijagbara ayika.

Achakpa gba ipo ti oludari apapọ fun amojuto omi ati ibaṣèpọ eyi ti ólóyinbo pe ni Water Supply and Sanitation Collaborative Council (WSSCC), ọkan lara eto ti UN gbe kalẹ fun iṣẹ Project ti ólóyinbo pe ni United Nations Office for Project Services (UNOPS).
Ni ọdun 2015, Vogue Magazine fi si ori iwe lori apejọ ti UN to da lori ayipada oju ọjọ ti wọn si ri bi ọkan lara mẹtala gẹgẹbi eyi ti òlòyinbo pe ni "formidable women leading the way"

## Ami Ẹyẹ ati Idanilọla
Achakpa jẹ ti Ashoka lati ọdun 2013. Priscilla ni a sọ ni Eco Hero lati ọdọ Germany's Deutsche Welle ati Nigeria's Channels Television. 

Priscilla gba ami ẹyẹ ti imọ tuntun lori ayika lati ọdọ Deutsche Welle. . Achakpa ni a yẹsi lati ọdọ Nobel Women's Initiative gẹgẹbi ajijagbara.

## Awọn Itọkasi
Chief Daddy (Fíìmù Nàìjíríà)

***Chief Daddy*** jẹ́ fíìmù apanilẹ́rìn-ín ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríàtó jáde ní ọdún 2018, tí olùdarí rẹ̀ sì jẹ́ Niyi Akinmolayan, tí Bode Asianbi sì ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀, tí Mosunmola Abudu àti Temidayo Abudu sì ṣàgbéjáde, ní oṣù kejìlá, ọdún 2018. Ọ̀pọ̀ àwọn ògbóǹtarìgì òṣèré bí i Funke Akindele Bello, Kate Henshaw, Nkem Owoh, Joke Silva, Patience Ozokwor, Richard Mofe Damijo àti Racheal Oniga ló kópa nínú rẹ̀.

## Ìsọníṣókí
*Chief Daddy* dá lórí ìtàn olóyè kan, tó lówó, tó lọ́là, tó sì ní ọ̀pọ̀ ilé-iṣẹ́, tó tún máa ń fi owó rẹ̀ ṣàánú fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdílé, àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ àti àwọn ìyáwó rè. Sàdédé ló kú tí ikú rẹ̀ sì fa wàhálà fún ìdílé rẹ̀.

## Àwọn Òṣèré Akópa

* Bisola Aiyeola kópa gẹ́gẹ́ bíi Alásè Simbi
* Dakore Egbuson-Akande kópa gẹ́gẹ́ bíi Remi Castle
* Funke Akindele kópa gẹ́gẹ́ bíi Tinu Beecroft
* Zainab Balogun kópa gẹ́gẹ́ bíi Ireti Beecroft
* Shafy Bello-Akinrimisi kópa gẹ́gẹ́ bíi Nike Williams
* Chioma Omeruah kópa gẹ́gẹ́ bíi Chuchu
* Ini Edo kópa gẹ́gẹ́ bíi Ekanem
* Ihuoma Linda Ejiofor-Suleiman kópa gẹ́gẹ́ bíi Justina
* Falz kópa gẹ́gẹ́ bíi Femi Beecroft
* Mawuli Gavor kópa gẹ́gẹ́ bíi Damilare Kofi Mensah
* Kate Henshaw kópa gẹ́gẹ́ bíi Teni Beecroft
* Lepacious Bose kópa gẹ́gẹ́ bíi Madam Tasty
* Richard Mofẹ́ Damijo kópa gẹ́gẹ́ bíi Tega Castle
* M.I. Abaga kópa gẹ́gẹ́ bíi Mr. X
* Beverly Naya kópa gẹ́gẹ́ bíi Adaora
* Chinedu Ani kópa gẹ́gẹ́ bíiJoro D
* Taiwo Obileye kópa gẹ́gẹ́ bíi Chief Daddy
* Rachel Oniga kópa gẹ́gẹ́ bíi Aunty Joke 
* Beverly Osu kópa gẹ́gẹ́ bíi Sandra Bello
* Nkem Owoh gẹ́gẹ́ bíi Shoffa Donatus 
* Patience Ozokwor kópa gẹ́gẹ́ bíi Madam Pat
* Joke Silva kópa gẹ́gẹ́ bíi Lady Kay Beecroft
* Demi Banwo kópa gẹ́gẹ́ bíi Mr. Barnabas
* Kayode Freeman kópa gẹ́gẹ́ bíi Dr. Bada
* Ayo Lijadu kópa gẹ́gẹ́ bíi Prelate Malachi
* Nicole Ofoegbu kópa gẹ́gẹ́ bíi Dame Esther
* Uti Nwachukwu kópa gẹ́gẹ́ bíi Dare Edwards
* Solomon Bryan kópa gẹ́gẹ́ bíi Kasali

## Ìṣàfihàn àti àgbéjáde
*Chief Daddy* jáde ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ní oṣù kejìlá ọdún 2018, àti ní Netherlands ní oṣù kẹta ọdún 2019, tipasẹ̀ Netflix. Wọ́n ṣàfihàn àkọ́kọ́ fún fíìmù náà níí Oriental Hotel, ní ìlú Eko, pẹ̀lú àọn ògbóǹtarìgì òṣèré bí i Olu Jacobs, Joke Silva àti Richard Mofe Damijo.

## Ìgbóríyìn fún ilé-iṣé àti àwọn olùpín
Ebony Life Films ní ó ṣá̀gbéjáde fíìmù yìí, tí Film One Entertainment sì pin káàkiri ní Nàìjíríà àti ní Netherlands.

## Àwọn ìtọ́kasí
King of Thieves (2022 film)

***King of Thieves*** (***Agẹṣinkólé***) jẹ́ ọ̀kan lára àọn fíìmù orílẹ̀-èdẹ̀ Nàìjíríà, tó jáde ní ọdún 2022, èyí tí Femi Adebayo ṣàgbéjáde, tí Tope Adebayo àti Adébáyọ̀ Tìjání sì darí. Ọ̀pọ̀ àwọn ògbóǹtarìgì òṣèré bí i Odunlade Adekola, Femi Adebayo, Toyin Abraham, Broda Shaggi, Adebowale "Debo" Adedayo aka Mr Macaroni, Lateef Adédiméjì, àti Ibrahim Chatta ló kópa nínú fíìmù náà. Fíìmù ìgbaanì ajẹmọ́-ìtàn-akọni tí wọ́n fi èdẹ̀ Yorùbá ṣe jẹ́ èyí tí ilé-iṣẹ́ Femi Adebayo tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Euphoria360 gbé jáde. Ilé-iṣẹ́ Níyì Akínmọláyàn tí orúkọ rè ń jẹ́ Anthill studios sì ni aṣèrànwọ́-ìṣàgbéjáde. Wọ́n ṣàfihàn àkọ́kọ́ fún fíìmù náà ní ọjọ́ 4 oṣù kẹrin, ọdún 2022, tó wáyé ní IMAX Cinemas, ní Lekki, Ìpínlẹ̀ Èkó. Fíìmù náà wọ orí sinimá ní ọjọ́ 8 oṣù kẹjọ, ọdún 2022 bákan náà.

## Àṣàyàn àwọn akópa

* Femi Adebayo gẹ́gé bí i Agesinkole
* Odunlade Adekola gẹ́gẹ́ bí i King of Ajeromi
* Toyin Abraham gẹ́gé bí i Queen of Ajeromi
* Ibrahim Chatta
* Lateef Adédiméjì
* Aisha Lawal
* Broda Shaggi
* Segun Arinze - òǹsọ̀tàn
* Mr Macaroni
* Dele Odule
* Adebayo Salami

## Ìṣọníṣókí
"King of Thieves" (Ògúndábède) dá lórí ìtàn ìlú ọlọ́lá kan tí wọ́n ń pè ní Ajeromi. Ayé ní ìlú Ajeromi tòrò, àlàáfíà jọba, ó sì tún kún fún ọlá. Àmọ́ ìfọ̀kànbalẹ̀ ìlú náà doríkodò nígbà tí Ageṣinkólé, tó jẹ́ olè ọlọ́ṣà kan bẹ̀rẹ̀ sí ní dààmú ìlú náà.

Làtàrí ìpinnu ìlú láti dáàbò bo àlàáfíà ìlú wọn, wọ́n pawọ́ pọ̀ láti gbógun Agesinkole yìí. Lára ìgbìyànjú tí wọ́n sà ni àwọn ògbójú ọdẹ, àjẹ́ tó lágbára, àti àwọn ògbóǹtarìgì oṣó, tí wọ́n parapọ̀ láti sa gbogbo ipá àti agbára wọn láti kojú ẹni tó ń halẹ̀ mọ́ ìlú wọn.

## Ìṣàfihàn
Ìṣàfihàn àkọ́kọ́ tí fíìmú yìí wáyé ní ọjọ́ 4, oṣù kẹrin, ọdún 2022, ní IMAX Cinemas, Lekki, ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Àkọ́lé ìṣàfihàn náà ni ajẹmọ́-ìtàn-akọni-tí-ìgbaanì àti eléwu, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn gbajúmọ̀ ló sì yẹ́ ayẹyẹ náà sí, tí wọ́n sì múra ní ìbámu pẹ̀lú àkọ́lé náà. Lára àwọn gbajúmọ̀ òṣèré tí wọ́n wà níbi ayẹyẹ náà ni Tade Ogidan, Tunde Kelani, Iyabo Ojo, Antar Laniyan, Segun Arinze, Mercy Aigbe, Dayo Amusa, Eniola Ajao, Denrele Edun, Muyiwa Ademola àti bẹ́ẹ̀ béẹ̀ lọ. Ilé-iṣẹ́ StarTimes, èyí tí Femi Adebayo jẹ́ aṣojú fún gba Femi Adebayo lálejò, wọ́n sì kí i kú oríire fún ìṣá̀gbéjáde fíìmù rè. Ìgbàlejò yìí wáyé ní sinimá Silverbird, ní Ikeja City Mall.

## Awards and nominations

## Àwọn ìtọ́kasí
Segun Arinze

**Segun Arinze** (tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́  **Segun Padonou Aina,** tí wọ́n bí ní ọdún 1965) jẹ́ òṣèrékùnrin ti orílẹ̀-èdẹ̀ Nàìjíríà àti òǹkọrin.

## Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
Òun ni àkọ́bí láàárín àwọn ọmọ méje tí Lydia Padonu bí. ÌlúBadagry, ní Ìpínlẹ̀ Èkó ló ti wá. Ilé-ìwé Victory College of Commerce ní Ilorin ló lọ, kí ó tó wá lọ sí Taba Commercial College ní Ìpínlẹ̀ Kàdúná láti parí ẹ̀kọ́ girama rẹ̀. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa Dramatic Arts ní Obafemi Awolowo University. Ó gba orúkọ ìnagijẹ Black Arrow làtàrí ẹ̀dá-ìtàn tó ṣe nínú eré ọdún 1996 kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ "Silent Night" èyí tí Chico Ejiro gbé jáde.

Ó fẹ́ òṣèrébìnrin ẹgbẹ́ rẹ̀, tórúkọ rè ń jẹ́ Anne Njemanze, àmọ́ ìgbéyàwọ́ yìí ò pẹ́ rárá. Tọkọ-taya náà bímọ obìnrin kan, tí wọ́n sọ ní Renny Morenike, tí wọ́n bí ní ọjọ́ 10, oṣụ̀ karùn-ún.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Segun Arinze bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tó yàn láàyò gẹ́gẹ́ bí i akọrin àti òṣèré. Orin kíkọ ló kọ́kọ́ gbe síta gbangba, lẹ́yìn ṣàbéjáde orin kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ *Dream.* Ó bẹ̀rẹ̀ sí ní kópa nínú fíìmù àgbéléwò ní ìlú Ilorin. Yàtọ̀ sí iṣé òṣèré tó yàn, Segun tún jẹ́ akọ́nimọ̀ọ́ṣe-fíìmù, tó sì ń ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú African international film festival, tó sì ń fún àwọn ìran òṣèré tó ń bọ̀ lẹ́yìn mu nínú omi ìmọ̀ rẹ̀.

## Àṣàyàn fíìmù rẹ̀

* *Across the Niger*
* *Silent Night*
* *Chronicles* (pẹ̀lú Onyeka Onwenu àti Victor Osuagwu)
* *[[Family on Fire]] (2011)*
* *A Place in the Stars* (2014)
* *Invasion 1897* (2014)
* *Deepest Cut* (2018) - pẹ̀lú Majid Michel àti Zach Orji
* *The Island Movie* (2018)
* *Gold Statue* (2019)
* *Òlòtūré* (2019)
* *She Is* (2019)
* *Who's the Boss* (2020)
* *Blood Sisters* (2022)
* *Blogger's Wife* (2017)
* *Highway to the Grave* (1999)

## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀

## Àwọn ìtọ́kasí
Antar Laniyan

**Antar Laniyan** jẹ́ ògbóǹtarìgì òṣèrékúnrin, aṣàgbéjáde eré àti olùdarí eré ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ìlú Òṣogbo tó jẹ́ olú-ìlú Ọ̀ṣun, ní apá Ìwọ-oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà ni wọ́n bí Laniyan sí. Ìlé-ìwé Baptist Secondary School ni ó ti gba ìwé-ẹ̀rí ( WAEC ), ní Ìpínlẹ̀ Èkó kó tó di pé ó wá lọ sí Yunifásítì ìlú Ìbàdàn, láti lọ kọ́ ẹ̀kọ́ nípa iṣẹ́ tíátà.

## Iṣé tó yàn láàyò
Laniyan bẹ̀rẹ̀ iṣé eré-ṣíṣe ní ọdún 1981, ẹ̀dá-ìtàn àkọ́kọ́ tó sì kọ́kọ́ ṣe ni major general nínú fíìmù kan tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ *Everybody wants to know* lákòokòtó wà ní Kakaki Art Squad. Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà bí i *Sango*, èyí tó jẹ́ fíìmù tí Wale Ogunyemi ṣe, tí Obafemi Lasode sì jẹ́ olùdarí eré náà. Òun ní olùdarí tó darí apá kìíní ti fíìmù *Super Story,* tí Wale Adenuga ṣàgbéjáde ní ọdún 2000, tó sì ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ. Òun sì ló tún darí fíìmù *Oh Daughter* àti *This Life* tí Wale Adenuga bákan náà ṣàgbéjáde.

## Àṣààyàn àwọn fíìmù rẹ̀

* *Sango (1997)*
* *Super Story (episode 1)*
* *Kakanfo (2020)*
* *Lucifer* (2019)

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Victor Osuagwu

**Victor Osuagwu** jẹ́ òṣèrékùnrin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó ti gba àmì-ẹ̀yẹ ní City People Entertainment Awards,  ó sì fìgbà kan jẹ́ ààrẹ̀ ti Actors Guild of Nigeria, ẹka ti ìpínlẹ̀ Èkó.

## Ìgbésí ayé àti ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀
Agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Mbaise ní Ipinle Imo ni Osuagwu ti wá. Ìlú Surulere, ní Ìpínlẹ̀ Èkóló dàgbà sí Ó parí ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti girama ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí WAEC.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Osuagwu di mímọ̀ gẹ́gẹ́ bí i òṣèrékùnrin ní ọdún 1997. Fíìmù àkọ́kọ́ tó kópanínú rẹ̀ ni apá kejì fíìmù àgbéléwò kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ *Evil Passion 2,* lásìkò tó ṣì jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ìwé gíga.

## Àṣààyàn àwọn fíìmù rẹ̀

* *Keke Soldiers*
* *Professional Beggars*
* *My Classmate*
* *Corporate Beggar*
* *Evil Passion*
* *Evil Passion 2*
* *One Dollar (pẹ̀lú [[Patience Ozokwor]])*
* *Adam Goes to School*
* *He Goat*
* *Ofeke*
* *My Only Love*
* *Lion Finger*
* *Our Daily Bread*
* *Onye Amuma (pẹ̀lú [[Nkem Owoh]])*
* *The Chronicles (pẹ̀lú [[Onyeka Onwenu]] àti [[Segun Arinze]])*
* *Bird Flu*
* *Powerful Civilian*
* *Anti-Crime*
* *Chelsea/Liverpool*
* *Men On The Run*
* *My Kingdom Come*
* *Store Keeper*
* *Tears From Holland*
* *Joshua*
* *Trouble Makers*
* *My Only Love*
* *No Shaking (pẹ̀lú [[Chiwetalu Agu]] àti [[Sam Loco Efe]])*
* *Nwa Teacher*
* *Slow Poison*
* *Onye-Eze*
* *Agaba*

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Battle on Buka Street

***Battle on Buka Street*** jẹ́ fíìmù apanilẹ́rìn-ín ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí Funke Akindele àti Tobi Makinde darí.

Funke Ayotunde Akindele (FAAN) àti FilmOne Studios ló pawọ́ pọ̀ ṣagbátẹrù fíìmù yìí. Wọ́n ṣe àgbéjáde fíìmù yìí ní ọjọ́ 16, oṣù kejìlá ọdún 2022, tó sì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àríwísí. Fíìmù náà di àseyọrí ńlá, tí wọ́n sì pa owó rẹpẹtẹ lórí rẹ̀.

## Ìsọníṣókí
̀Àhunpọ̀ ìtàn náà dá lórí ìjà láàárín obìnrin méjì tó ń jìjàkadì nínú ìdíje oúnjẹ sísè, láti lè di 'King of Buka Street', èyí to jẹ́ oyè tí wọ́n máa ń fún olóúnjẹ tó dára jù lọ ní agbègbè náà.

## Àwọn akópa

* Funke Akindele gẹ́gẹ́ bí i Yejide
* Mercy Johnson gẹ́gẹ́ bí i Awele
* Sola Sobowale gẹ́gẹ́ bí i Asake
* Tina Mba gẹ́gẹ́ bí i bi Ezinne
* Nkem Owoh gẹ́gẹ́ bí i Maduka
* Femi Jacobs gẹ́gẹ́ bí i Lanshile
* Kelvin Ikeduba gẹ́gẹ́ bí i Chukwuemka
* Sani Musa Danja gẹ́gẹ́ bí i Kazeem
* Bimbo Ademoye gẹ́gẹ́ bí i Asake kékeré
* Uche Obunse gẹ́gẹ́ bí i Ifunnaya
* Moshood Fattah gẹ́gẹ́ bí i Ademide
* Judith Ushi gẹ́gẹ́ bí i Fadekami
* Gbemi Akinlade gẹ́gẹ́ bí i Kaira
* Iyanu Gabriel gẹ́gẹ́ bí i Kaiso
* Mike Afolarin
* Wumi Toriola gẹ́gẹ́ bí i ọ̀rẹ́ Yedije ore kìíní
* Regina Chukwu gẹ́gẹ́ bí i ọ̀rẹ́ Yedije ore kejì

## Ìṣàgbéjáde
Fíìmù yìí jẹ́ fíìmù àgbéléwò ẹlẹ́ẹ̀kẹta tí Funke Akindele jẹ́ olùdarí fún, lẹ́yìn tó darí *[[Your Excellency]]* àti *[[Omo Ghetto: The Saga]]*. Ó ṣeé ṣe kí èyí jẹ́ fíìmù àṣekágbá rẹ̀ nítorí ó ti pinnu láti dara pọ̀ mọ́ òṣèlú, àti láti kópa nínú ìdìbo ti ọdún 2023.
## Àtòjọ àwọn àmì-ẹ̀yẹ tó gbà àti èyí tí wọ́n yàn án fún

## Àwọn ìtọ́kasí
Nkem Owoh

**Nkem Owoh** (tí wọ́n bí ní ọjọ́ 7 oṣù February, ọdún 1958) jẹ́ òṣèrékùnrin àti apanilẹ́rìn-ín orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2008, ó gba àmì-ẹ̀yẹ ti African Movie Academy lábẹ́ ìsọ̀rí "Òṣèrékùnrin tó jẹ́ olú ẹ̀dá-ìtàn tó dára jù lọ", fún àwọn ìkópa rè nínú fíìmù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, bí i "*Stronger than Pain"*.

## Ìgbésí ayé rẹ̀
Ipinle Enugu, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni wọ́n bí Nkem Owoh sí. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti girama rẹ̀, ó lọ sí Yunifásítì ìlú Ìbàdàn, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ ẹ̀rọ. Láti ìgbà tó ti wà ní Yunifásiti náà ni ó ti ń kópa nínú fíìmù ṣíṣe.

## Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ó tún gbajúmọ̀ fún orin kan tó kọ, tí àkọ́lé rè jẹ́ "I Go Chop Your Dollar", èyí tó sọ̀rọ̀ nípa lílu ènìyàn ní jìbìtì. Àjọ Economic and Financial Crimes Commission gbẹ́sè lé orin náà. Ní ọdún 2007, àwọn ọlọ́pàá mú Owoh ní ìlú Amsterdam, ní Netherlands nítorí àbájáde ìwádìí olóṣù méje tí wọ́n ṣe. Wọ́n mú Owoh ní ibi t́ ti ń kọrin ní ayẹyẹ kan, níbi tí àwọn ọlọ́pàá ti kó ènìyàn 111, nítorí wọ́n fura sí wọn pé wọ́n ń ṣiṣẹ́ jìbìtì, àmọ́ wọ́n padà tú u sílẹ̀. Ní oṣù kọkànlá ọdún 2009, àwọn ajínigbé gbé Owoh ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ní apá Ìlà-oòrùn ilẹ̀ náà. Àwọn ajínigbé yìí bèèrè 15 million naira. Wọ́n padà tú Owoh sílẹ̀ nígbà tí àwọn ẹbí rẹ̀ san 1.4 million naira.

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1958
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Aniebiet Inyang Ntui

Ọjọgbọn **Aniebiet Inyang Ntui** jẹ afọrọwèrọ ati ònimọ ayika to ti ṣoju fun EU ti óju ọjọ Europe Pact lati ọdun 2022, óṣu December. Arabinrin naa ṣè alakoso awọn panel ni òniruru apejọ ti United Nations ni ọdun 2022 to waye ni Montreal, Canada,, Summit ti Bali G20 ọdun 2022 ni ilu Indonesia, apejọ ayipada òju ọjọ ti United Nations ni ọdun 2022 to waye ni Sharm el-Sheikh, Egypt, Summit lori òmi ilẹ ti United Nations to waye ni ólu ilu UNESCO, Paris, , Òju ọjọ 2023 Stockholm ati Economic Forum agbaye to waye ni Davos, Switzerland.

## Ẹkọ Aniebiet
Aniebiet gba ami oye ti ólóyinbọ pe ni Bachelor's Degree lori imọ Botany lati ile iwe giga ti ipinlẹ Cross River, Arabinrin naa gba Diploma lori iṣẹ Kọmputa ati lilo rẹ ni ile iwe giga ti Ìbadan ati ami oye ti masters lori ẹkọ ni ilè iwè giga ti Calabar.Arabinrin naa tun gba ami oye ti Masters ni imọ ti yara ikawé, Archival ati iroyin lati ilé iwé giga ti Ìbadan, ami oye ti Ph.D lori yara ikawé ati iroyin lati ilè iwé giga ti Uyo.

## Ìṣẹ Aniebiet
Aniebiet ti ṣè iwadi to damọran lori ilókuló ayika, awọn iwadi yi "Ariwó pipa ninu ayika ilè iwè giga" ti a fi afiti rẹ si ilè iwè giga ti Calabar, Calabar, órilẹ ede Naijiria" ni a ti kọ si Journal ti awujọ ayika ilẹ Naijiria ni ọdun 2004. Awọn iwadi yii to jẹ̀ koko iwadi ariwo pipa ni órilẹ ede Naijiria.

Ni óṣu December, ọdun 2022 Aniebiet ni a fi jẹ àṣoju ti EU European pact ti óju ọjọ. Awọn àṣoju EU maa gbe ófin ati ìṣẹ óju ọjọ larugẹ ni ayika ati agbègbè wọn.

Ni óṣu June, Ọdun 2023, Ọjọgbọn Aniebiet ṣè ipade pẹlu ààrẹ Volodymyr Zelenskyy ti ilu Ukraine lati sọrọ nipa ipa ti wiwo Dam ti Kakhovka dasi ayika pẹlu awọn eniyan jakan jakun ati ólóṣèlu.

## Awọn itọkasi
Ọmọ onílé

**Ọmọ onílé** tàbí **Ọmọnlé** tàbí **Ọmọọ́lé** jẹ́ ẹranko kékeré tí ó ma ń jẹ àwọn kòkòrò àti labalábá, ìrísí rẹ̀ dàbí ti  Alángbá. Kò sí ibi tí ọmọnlé kò sí ní orílẹ̀ àgbáyé àyà fi ibi tí wọ́n ń pe ní Antarctica tí ó tutù jùlọ lórilẹ̀ àgbáyé.  Ọmọ́ólé jẹ́ ìkan nínú ẹbí ẹranko infraorder. Àwọn agbègbè tí wọ́n jẹ́ agbègbè olóoru tàbí tí ó lọ́ wọ́rọ́ ni ọmọọ́lé ma ń gbé. Wọ́n ma ń gùn tó ìwọ̀n bàtà  kan àbọ̀ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ .

Ọmọ onílé yàtọ̀ gidi gan láàárín àwọn aláàmù tókù nípa bí wọ́n ṣe ma ń bára wọn sọ̀rọ̀ tí ó yàtọ̀ sí ti àwọn ẹ̀yà wọn tókù. Wọ́n sábà ma ń lo ohùn wọn tí ó ma ń dún bí ìfé.  Àwọn ọmọńlé sábà ma ń pariwo tí wọ́n bá ń gura wọn lọ́wọ́. Wọ́n sì ma ń pòṣé nígbà tí wọ́n bá  ẹ̀mí wọn  bá wà nínú ewu.   Nínú ẹbí alaángbá àwọn ni wọ́n ní ẹ̀yà tí ó pọ̀ jùlọ, tí wọ́n tó ẹgbẹ̀rún kan niye. 

## Àwọn itọ́kasí
Fernando Peyroteo

Fernando Baptista de Seixas Peyroteo de Vasconcelos ( 10 Oṣu Kẹwa 1918 – 28 Oṣu kọkanla ọdun 1978 ) jẹ ẹlẹsẹ ẹlẹsẹ ara ilu Pọtugal kan ti o ṣe bọọlu afẹsẹgba.

O lo gbogbo iṣẹ amọdaju rẹ pẹlu Sporting CP, ti o ṣe afẹri awọn ibi-afẹde 544 ni gbogbo awọn idije, ti o ṣẹgun awọn akọle pataki 11 ati pe o jẹ ade ti ipin-ipin ipin ti orilẹ-ede rẹ ni awọn iṣẹlẹ mẹfa.

## Iṣẹ́ òṣèré
Ti a bi ni Humpata, Huíla Province, Angola Portuguese, Peyroteo de Sporting CP ni ọjọ 26 Oṣu Karun ọdun 1937 lẹhin ti a ṣe afihan rẹ si ẹgbẹ nipasẹ ọrẹ ẹbi Aníbal Paciência, ati pe o yara ṣe iwuri fun oluṣakoso tuntun József Szabó nipa fifa ẹtan-ẹtan kan ni ere adaṣe kan. Uncomfortable idije rẹ wa ni ọjọ 12 Oṣu Kẹsan, o si fi àmúró kan si awọn abanidije S.L. Benfica. O tẹsiwaju lati jẹ apakan ti laini ikọlu ti ẹgbẹ ti o wa pẹlu Albano, Jesu Correia, José Travassos ati Manuel Vasques ati pe a pe ni Cinco Violinos ( Five violins ), Ifimaaki awọn ibi-afẹde 57 ni awọn ere 30 nikan ni ọdun akọkọ rẹ lati ṣẹgun mejeeji Lisbon Championship ati Taça de Portugal, lẹhinna lorukọ aṣaju Portuguese.

Lakoko ikọsilẹ rẹ pẹlu ẹgbẹ Lisbon, Peyroteo ṣẹgun awọn idije Primeira League marun, awọn agolo ile marun ati ẹda akọkọ ti Supertaça Cândido de Oliveira ni Estádio Nacional tuntun, Ifimaaki lẹẹmeji ni idije ikẹhin fun iṣẹlẹ iṣẹlẹ 3 – 2 afikun akoko win lori Benfica. O ṣakoso mẹsan ni ere kan lodi si Leça F.C. ati mẹjọ lodi si Boavista FC, ati ipin-ere-ere-ere rẹ jẹ eyiti o dara julọ ni bọọlu Ilu Pọtugali, ni awọn ikọlu aṣeyọri 1.68 fun ere kan.

Peyroteo ṣe alabapin awọn ibi-afẹde 40 ni ipolongo 1948 – 49 bi awọn kiniun ti ṣẹgun Ajumọṣe kẹta wọn ni ọna kan. O ti fẹyìntì laipẹ lẹhin ọdun 31, pẹlu owo ti n wọle lati ere ijẹrisi lodi si Atlético Clube de Portugal ni a lo lati san awọn gbese ti o ti gba pẹlu ile itaja ere idaraya ti o ṣii.

Peyroteo lẹhinna pada si Angola, ṣugbọn pada si Ilu Pọtugali lati ṣe olukọni ẹgbẹ ti orilẹ-ede: lẹhin ere keji rẹ, pipadanu merin si meji ni minnows Luxembourg fun awọn oludije FIFA World Cup 1962 eyiti o mu ọdọ Eusébio jẹ fila akọkọ rẹ, o yọ ara rẹ kuro ninu awọn iṣẹ rẹ, o si kuro ni bọọlu lapapọ. Lẹhin ere ti awọn Ogbo kan ni Ilu Barcelona, o fi agbara mu lati faragba iṣẹ-abẹ ti o mu awọn ilolu nigbamii, ti o yori si idinku ẹsẹ kan; o ku ni olu-ilu Pọtugal, ni ọmọ ọdun ogofa.

## Iṣẹ́ àgbáyé
Peyroteo ṣe awọn akoko 20 fun Ilu Pọtugali ni o fẹrẹ to ọdun 11, o ṣe afẹri awọn ibi-afẹde 14. O ṣe igba akọkọ rẹ ni ọjọ 24 Oṣu Kẹrin ọdun 1938, ninu ere ifihan pẹlu Germany ni Frankfurt.

## Ìgbésí ayé ara ẹni
José Couceiro, tó jẹ́ ọ̀jáfáfá tó sì tún di ọ̀gá àgbà, ni ọmọ ọmọ Peyroteo. António César de Vasconcelos Correia, Viscount 1st ati Count 1st ti Torres Novas ati Gomina 93rd ti India Portuguese, jẹ baba-ọmọ rẹ; Augusto de Vasconcellos jẹ ọmọ-ọmọ keji rẹ ni kete ti a yọ kuro.

Ọmọ ilẹ̀ Sípéènì ni bàbá àgbà Peyroteo.

## Ìròyìn nípa iṣẹ́

### Àwùjọ

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1978
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1918
Kashim Ibrahim Library

**Ile-ikawe Kashim Ibrahim** jẹ ọkan ninu ile-ikawe ile-ẹkọ giga ti Afirika ti o wa ni ogba akọkọ ti Ile-ẹkọ giga Ahmadu Bello ni Zaria, Nigeria. O ti wa ni commonly tọka si bi KIL nipasẹ awọn Abusites.

Ile-ikawe naa jẹ ọkan ninu awọn ile-ikawe ile-iwe giga julọ ni Nigeria ni awọn ofin ti awọn ohun elo to dara, asopọ intanẹẹti iduroṣinṣin ati iraye si Ile-ikawe E-ikawe. Oṣiṣẹ ile-ikawe yunifasiti ni Ọjọgbọn Doris Bozimo  Orukọ Akọwe ile-iwe giga Yunifasiti lọwọlọwọ ni Abdulhamid Gambo ti o n ṣe Akọwe. 

## Itan
Ile-ikawe Ile-iwe giga ti Ile-ẹkọ giga ti dasilẹ ni ọdun 1963 lẹgbẹẹ ile-ẹkọ giga pẹlu idi ti sìn gbogbo agbegbe Ile-ẹkọ giga. Ile-ikawe ti o wa lọwọlọwọ jẹ ṣiṣi silẹ ni deede ni Oṣu kejila ọdun 1976, nipasẹ Alhaji Sir Kashim Ibrahim, lẹhin ẹniti a fun ni orukọ.  ile naa ni agbara fun iwọn 500,000 awọn iwe-iwe ati awọn oluka 2000 ni akoko kan.  

## Ilana
Ile-ikawe akọkọ wa ti o jẹ ile alaja mẹta ti o wa ni ogba akọkọ, o jẹ oriṣiriṣi awọn ẹka ati awọn ọfiisi . Ile-ikawe naa ni awọn ipin amọja bii apakan ni tẹlentẹle, apakan Itọkasi, Yara Wiwa CD-ROMS, Pipin Media, Ẹka Awọn iwe ti a fi pamọ ati iyẹwu Kika Casual. Awọn ẹka miiran ti ile-ikawe wa ni ile-iwosan ikọni ati ni ita ilu nibiti ile-ẹkọ giga, Zaria. 

## Awọn akojọpọ
Awọn iwe iroyin 160,000 wa ati awọn iwe iroyin 5138 ni ibi-ikawe Kaṣhim Ibrahim ni ile-iṣẹ akọkọ, lakoko ti awọn fun ara ẹrọ, iṣoogun ati imọ-ẹrọ ti a rii ni ilẹ keji.   Ile-ikawe naa ni awọn apakan pupọ ti o ni gbogbo awọn akojọpọ eyiti o jẹ atẹle yii:

* Idagbasoke Oro Eniyan
* Idagbasoke Oro Oro
* Ṣiṣeto Awọn orisun Alaye
* Serial ìpín
* Media pipin
* Alaye ati Imọ-ẹrọ Ibaraẹnisọrọ (ICT)
* Onibara Service Division

## Satẹlaiti ikawe
Kashim Ibrahim Library ni awọn ile-ikawe satẹlaiti ti o ṣe atilẹyin ikọni, ẹkọ ati iwadii eyiti o jẹ atẹle yii:  

* Ile-ikawe Agricultural ni Institute of Agricultural Research ni Samaru eyiti o pese alaye Oro ni imọ-jinlẹ ogbin.
* Ile-ikawe Iṣoogun fun Oluko ti oogun eyiti o wa ni Ile-ẹkọ ti Ilera.
* Lee T. Railsback Library ti o sin awọn Oluko ti Veterinary oogun, elegbogi Imọ.
* Ile-ikawe Alakoso Kennedy ni ogba Kongo ti o nṣe iranṣẹ Oluko ti iṣakoso.
* Ile-ikawe Ofin ṣe iranṣẹ Oluko ti ofin ni ogba Kongo
* Ile-iṣẹ fun ile-ikawe awọn ẹkọ ofin Islam ni ogba Kongo
* Ile-iṣẹ Iwadi iṣelọpọ Ẹranko ti Orilẹ-ede (NAPRI)

## Wo eleyi na
Eniyan Kanuri 

## Awọn itọkasi

*
Odo Katsina Ala

**Katsina Ala** (tabi Katsina-Ala) jẹ odo kan ni agbedemeji Naijiria, ti o wa laarin Aarin igbanu rẹ. Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí odò ńlá kan ní Odò Benue ní Nàìjíríà . Orisun odo naa wa ni awọn agbegbe giga Bamenda ni ariwa iwọ-oorun Cameroon .  Ó ń ṣàn  ariwa-iwọ-oorun ni Ilu Kamẹra, ti n kọja aala Naijiria – Cameroon si Naijiria .  

## Ipo
Odo Katsina Ala ti wa ni pataki ni ipinle Benue ti Nigeria, lẹhin ti o ti kọja aala laarin Nigeria ati Cameroon, ṣaaju ki o to so awọn akoonu rẹ sinu odò Benue .  

## Awọn ilu
Katsina-Ala je oluilu ati ilu pataki ijoba ibile Katsina Ala ni ipinle Benue ni Naijiria . O wa ni ipa ọna ti odo Katsina Ala pẹlu ọpọlọpọ awọn abule ati awọn abule ni ọna. O ni ọja aarin ti o ni gbogbo awọn Ọjọbọ ti ọsẹ.  

## Idoti
Odo Katsina-ala ti doti die; Akoonu irin ti o wuwo lati awọn eefin abattoir binu iwọntunwọnsi physicochemical ti odo; bioaccumulation ati bio-magnification ti eru awọn irin le waye lati pẹ lilo omi odo fun mimu; ati pe a gbaniyanju pe ki a toju idoti apanirun ṣaaju ki o to lọ sinu odo lati dinku awọn ewu ayika ati ilera. 

## Awọn itọkasi