open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anyako

**Anyako** jẹ́ ìlú kan ní Agbegbe Volta ti Ghana .   O wà ní bode gúúsù létí odo Keta . Àwọn ará ìlú náà jẹ́ ti ẹ̀yà Ewe .  Ṣiṣayẹwo ìdásílẹ̀ rẹ̀ sí ìpinnu ti o dá nípasẹ Anlos lakoko íjírá láti Notsie ní Togo ode oni. Ìlú náà jẹ́ ibí tí wọn ti bí olórin ará ìlú Ghana-Amẹrika El Anatsui . Ìlú náà kò ní ìdàgbàsókè ní ọgbọn ọdún sẹyìn nítorí àgbàrá òkun ti o kan àwọn iṣẹ iṣowo. 

## Agbègbè
left|thumb|Eriali wiwo ti Anyako

* Konu
* Atigate
* Aborme
* Woeto
* Laṣibi
* Aƒegame
* Kpota

## Ìlọ́wọ́sí sí ìṣèlú Ghana
Anyako gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olóṣèlú jáde nínú ìtàn Ghana. Olùyẹ̀wò Gbogbogbò àkọ́kọ́ ti Àwọn ọlọpa Ghana John Willie Kofi Harlley ti o tún jẹ mínísítà àjèjì tẹlẹ rí ti Ghana; ati ọmọ ẹgbẹ ti Ìgbìmọ̀ Alákóso ti o ṣe àkóso Ghana lakokò ológun ti Ìgbìmọ̀ òmìnira ti Orílẹ-èdè tí o wa lati Anyako. &#x5B; **' &#x5D;</sup>

== Àsà ==
Diẹ nínú àwọn oúnjẹ olókìkí ti àwọn agbègbè náà jẹ́: Akple, Yakayake, Abolo ati Gbovilolo kalami, Agbeli kaklo kple azi, ati Ayikp. 

== Ẹkọ ==
[[Fáìlì:School_bell_tower.jpg|left|thumb|Ile-iṣọ agogo ile-iwe]]
Anyako ní ilé-ìwé gíga àti ìpìlẹ̀ mẹta àti àwọn ilé-ìwé gíga ìpele àkọ̀kọ̀. Àwọn ilé-iṣẹ́ iyipo keji tí a mọ si [[Anyako Secondary School|Ile-iwe gíga Anyako]], èyítí a mọ tẹlẹ si Ilé-ìwé Anlo Awoamefia. Àwọn ìpìlẹ̀ àti àwọn ilé-ìwé kékeré jẹ́ Ilé-ìwé Ìpìlẹ EP, AA Fia/LA ìpìlẹ àti ilè ìwé gíga kékeré, àti RC ìpìlẹ ati ilè ìwé gíga. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

## Àwọn ènìyàn olókìkí

* John Willie Kofi Harlley ni Olùyẹ̀wò Gbogbogbò ti ọlọpa akọkọ ti Iṣẹ ọlọpa Ghana (IGP) ni Ghana.  O jẹ igbákejì alága ti ijọba NLC ati pé o tún ṣiṣẹ ni àwọn ipò mínísítà púpọ pẹlú ṣiṣiṣẹsin gẹgẹbi minisita fun ọrọ ajeji ati minisita fun inu ilohunsoke . 
* El Anatsui je imusin olórin. O gbé ní Nàìjíríà láti ọdún 1975. Wọn fun ní àmì ẹ̀yẹ Golden Lion fún Àṣeyọrí Ìgbésí ayé ní Venice Biennale (2015)  o si tún gba àwọn iwe-ẹri ọlá láti Fásítì Harvard, Fásítì Cape Town, ati Fásítì ìmọ̀ sáyẹ́nsì àti ìmọ̀ ẹ̀rọ Kwame Nkrumah Accra. 
* Komla Agbeli Gbedemah jẹ́ olósèlú ará Ghana àti Mínísítà fún Ìṣúná ni ìjọba Nkrumah ti Ghana láàrin ọdún 1954 àti 1961. 
* Alex Segbefia - Igbákejì Olóyè ti Oṣiṣẹ ati Mínísítà Ìlera lakokò Atta Mills àti ìjọba John Mahama lẹsẹsẹ.
* Ignatius Kutu Acheampong – Olórí Ológun àti Olórí Ìpínlẹ̀ Ghana.
* Isaac Dogboe – asíwájú tẹlẹ rí ti Ẹgbẹ ẹlẹ́sẹ àgbáyé .  
* Corporal Patrick Gagbale Attipoe – Ó jẹ́ òṣìṣẹ́ ọmọ orílẹ̀- èdè Gánà àtijọ́ nígbà Ogun Àgbáyé Kejì . O jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ogbo mẹta ti Major Imray yìnbọn pa. lakokò ti wọn nlọ láti fi ẹbẹ ranṣẹ si Sir Gerald Creasy ti o jẹ Gomina àkókò d Coast ni akoko yẹn. Ikú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí tí wọ́n jẹ́ ìránṣẹ́ tẹ́lẹ̀ rí sí 1948 Accra Riots .   Nínú ìrántí ifẹ rẹ, wọn ti fi eré rẹ hàn ní Kpota.  

## Awọn itọkasi
Borokiri

**Borokiri** (ti a tun pe ni **Borikiri** ) jẹ adugbo ilu Port Harcourt ti o wa ni gusu ti GRA atijọ ni Ipinle Rivers, Nàìjíríà. . O wa ni awọn latitudes 4.749° N ati ìgùn 7.035° E.   Adugbo naa wa ni opopona Ahoada si ariwa, Erekusu Okrika si ila-oorun (laja Aboturu Creek), oko epo Orubiri si guusu ati Opopona Ọkọ ni iwọ-oorun. Awọn lilo ilẹ rẹ pẹlu ibugbe, iṣowo, igbekalẹ ati ere idaraya .  

## Ẹkọ
Atẹle ni atokọ ti awọn ile-iwe ti n ṣiṣẹ laarin agbegbe yii:

* Ile-iwe giga Enitonna 
* Ile-iwe Atẹle giga ti Ijọba
* Ile-iwe Atẹle Majẹmu Tuntun
* Ile-iwe Atẹle Ọgagun Naijiria 
* Wa Lady of Fatima College
* Awọn ile-iwe agbaye Ọgbọn Ọmọ 
* Atọrunwa Nursery & Primary School
* Divine International College
* Springfield Nursery & Ile-iwe alakọbẹrẹ
* Ilaorun School
* Lifeway Christian Center School

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ
Abor, Ghana

**Abor** ( **Abaw**, **Abↄ** ) jẹ́ ìlú kan ní agbègè Kẹta Municipal ti Agbègbè Volta ní gúúsù ìla-orùn Ghana . Abor wà ní ìlà-orùn ti Odò Volta àti ní àríwá ti Keta Lagoon . Abor jẹ́ olókìkí fún **Ilé-ìwé gíga Abor**, nígbàgbogbo tí wọ́n máa npè ní **ABORSCO.**   Ilé-ìwé náà jẹ ilé-ẹ̀kọ́ iyipo kejì.

## Ìtàn
Abor jẹ́ ilé àwọn ọmọ Anlo Ewe tí wọ́n ṣí lọ síbẹ̀ ní apá ìparí ọ̀rúndún kẹtàdínlógún.  Wọ́n dá ìjọba Anlo sílẹ tí Abor jẹ́ apákan rẹ̀. 

Láti ìrisi ọ̀dọ̀ àwọn European Abor jẹ́ apá kan nínú àwọn Dutch "agbegbe ti ipa" Kẹta bẹrẹ ní nkán bí ọdún 1784, títí tí àwọn British fi gbàá tí ó sì ṣe pọ̀ sínú ìletò British Gold Coast, eyi ti o ti padà di Ghana.

## Àwọn ìtọ́kasí
Elele

Elele je okan lara awon ilu nla to wa ni ijoba ibile Ikwerre ni Ipinle Rivers ni Naijiria . Ile-ẹkọ giga Madonna wa ni Elele ni agbegbe ijọba ibilẹ Ikwerre. Elele, okan lara awon ilu pataki ni Ipinle Rivers, je ilu alagbedemeji ni Ipinle Niger Delta. O ni iye eniyan ti o to 20,620.   Ijinna laarin Elele ati Port Harcourt, olu-ilu Rivers, jẹ aijọju bii awọn kilomita 42 (kilomita 26) ti o jinna. Yoo gba to kilomita 445 (276 mi) lati gba lati Elele si Abuja, olu-ilu Naijiria.

## Awọn itọkasi
6.
Rumuekini

**Rumuekini** je agbegbe to wa ni ijoba ibile Obio/Akpor ni Ipinle Rivers ni Naijiria . Rumuekini gẹgẹbi agbegbe ṣe ipin awọn aala pẹlu Rumuosi, Aluu, Choba, Ozuoba. Agbegbe Rumuekini jẹ ọkan ninu awọn agbegbe ti a ṣe akojọ si ibi ti iṣẹ ikole opopona oruka ni Ipinle Rivers ti n waye.  

## Ìkún-omi / idaamu
Ni ọdun 2017, ijabọ sọ pe ikun omi kan agbegbe Rumuekini eyiti o yori si awọn olugbe ti o ju 200 ti Rumodu, ni Agbegbe Rumuekini di aini ile ati da ọpọlọpọ awọn ọmọ ile-iwe duro lati lọ si ile-iwe. Ogbeni John Nnamdi Ohor to je Alaga igbimo Idagbasoke Ilẹ Rumodu tun sọ pe lati akiyesi, ikun omi naa jẹ abajade ti aini awọn ṣiṣan ti o yẹ ni iṣẹ ikole ni opopona Obiri/Ikwere Papa ọkọ ofurufu, ati Opopona Ada-George . 

Ni odun kan naa ni awon ara ilu Rumuekin ba awon ara ilu Ogbogoro rogbodiyan eleyii to fa iparun ati isonu ohun ini ni adugbo Rumuekin. Ikogun ti awon ara ilu Ogbogoro yii waye latari iku okan lara awon omo bibi ilu Ogbogoro ti won ri oku re larin aala Aluu ati Rumuekini. 

## Awọn itọkasi
Iṣan omi ti Nàìjíríà ni odun 2024

PÌkún omi ní Nàìjíríà ti di ìṣẹ̀lẹ̀ ọdọọdún tí ó ń gba ẹ̀mí ènìyàn tí ó sì ń ba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun ìní jẹ́. Gegebi Minisita fun Oro Omi ati imototo, Joseph Utsev, lẹhin awọn iku meji ti o niiṣe pẹlu iṣan-omi ni Abuja ni Oṣu Keje 2024, ojo naa ti tẹsiwaju, ti o nfa ohun-ini ati idalọwọduro iṣowo ni arin aje ti o rọ ni ibi ti awọn idiyele ounjẹ ti npọ sii ti n mu ki ọrọ buru si awọn ọmọ Naijiria . 

Bi ojo ti n pọ si ni Ojo kerin,  Ojobo, Osun Keke, odun 2024, ijoba apapo royin pe awọn ipinle mewa ati apapo olu agbegbe ti Abuja, ti ni iriri awọn ipele ti o yatọ si iṣan omi tabi ti royin awọn ipalara.  Ikun omi orilẹ-ede Naijiria jẹ iṣoro ti o nipọn ti o ṣẹlẹ nipasẹ awọn okunfa adayeba ati ti eniyan . Idi akọkọ ti adayeba jẹ ojo ti o pọ ju, eyiti o bori ọpọlọpọ awọn eto idominugere ilu. 

Omi-omi fa iku meji ni ilu Abuja ti ojo naa si tesiwaju. Eyi yorisi ohun-ini ati iparun iṣowo ni ilu Abuja. 

Ni adugbo Mushin ni ilu Eko, omiyale ti o tẹle e ba ile oloke meji jẹ ti o si bori awọn olugbe agbegbe, ti ko jẹ ki awọn ọmọ ile-iwe lọ si ile-iwe ni ọpọlọpọ awọn agbegbe ni ipinlẹ naa. Omi omi gbe akeko kan lo ni agbegbe Ketu ni ipinle Eko . 

Ni Oṣu Kẹsan ọjọ kewa, Idibo Alau ṣubu, ti o fa iṣan omi ni Ipinle Borno, ti o pa eniyan 150 o kere ju, nipo 419,000 miiran ti o si mu ki agbegbe naa di 70%.  

Omi-omi kan ni Ipinle Bauchi fa iku eniyan 24, ipalara ti o kere ju 163 miiran ti o si fa ki awọn 122,330 miiran nipo. 

Awọn ipinlẹ ogbò o le okan ti ni ipa nipasẹ iṣan omi, nfa awọn ọgọọgọrun ti iku, ṣe ipalara ẹgbẹẹgbẹrun awọn miiran ati ni ipa 1.2 milionu.

## Awọn itọkasi
Togbe Agorkoli

**Togbe Agorkoli** ( Eʋegbe : **Togbe Agɔ Akɔli** ) jẹ́ olùlàlélẹ̀ àti aláṣẹ Onísègùn tiNotsie, ìlú kan ní Togo .  Lákòókò ìṣàkóso rẹ̀, àwọn ará Ewe tó wà ní àgbègbè tí a mọ̀ sí Gánà àti Tógò nísinsìnyí sá kúrò ní Notsie lọ sí ilẹ̀ tí wọ́n wà nísinsìnyí. 

## Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ará Tógò
Mentally

***Mentally*** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà tí wọn ṣe ní ọdún 2017 ti James Abinibi kọ, tí o ṣe tí o sì darí rẹ.    àwọn gbajúgbajà òṣeré tí o kópa nínú eré náà ní Kunle Idowu, Toyin Abraham, Woli Arole àti Adekunle Gold 

## Afoyemọ
Fíìmù náà ń sọ̀rọ̀ nípa ọ̀dọ́kùnrin kan tó lọ sí Èkó, ibi tó ti mọ ẹnì kan ṣoṣo, tó ń wá pápá oko tútù láìka ìkìlọ̀ ìyá rẹ̀ sí. 

## Àfihàn
Ti ṣe àfihàn fíìmù náà ní akọkọ ni ọjọ àìkú ọjọ kọkàndinlọ́gbọ̀n Oṣù Kẹ̀sán ọdún 2017. 

## Àwọn òṣeré tó kópa nínú rẹ

* Toyin Abraham gẹ́gẹ́bí Ewa
* Frank Donga gẹ́gẹ́bí Akin
* Adekunle Gold
* Jude Chukwuka
* Steve Onu gẹ́gẹ́bí Yaw
* Woli Arole gẹ́gẹ́bí Ara
* Kunle Idowu gẹ́gẹ́bí Akin
* Chris Okagbue gẹ́gẹ́bí Awe
* Sunkanmi Omobolanle
* Erick Didie
* Rotimi Salami gẹ́gẹ́bí Udi
* Wale Waves; ati
* Koloman Prosper.  

## Àwọn ìtọ́kasí
The Wildflower

***The Wildflower*** jẹ́ fíìmù Nàìjíríà ọdún 2022 tí Niyi Akinmolayan àti Mannie Oiseomaye kọ tí Vincent Okonkwo sì ṣée tí Biodun Stephen sì jẹ́ Olùdarí rẹ labẹ ile-iṣẹ pínpín ti FilmOne Entertainment . Fíìmù náà ṣe àfihàn oríṣiríṣi àwọn ìlòkulò inú ilé tí awọn obìnrin dojukọ ni àwùjọ.  ó kó àwọn gbajúgbajà òṣeré sínú bíi Toyin Abraham, Deyemi Okanlawon, Etinosa Idemudia, Nosa Rex and Zubby Michael .  

## Afoyemọ
Fíìmù náà dá lóri àwọn obìnrin mẹta ti o rí ìkọlu ti wọn ngbé ní agbègbè kannáà. Fíìmù náà gba ìwọ̀n tuntun nígbàtí ọkan nínú wọn sọrọ si òkè ati pe o fa ìyípadà nlá kan.   

## Àfihàn
Botilẹjẹpe wọn ṣe àfihàn fíìmù náà ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n Oṣù Kàrún ọdún 2022 jakèjadò orílẹ-èdè si àwọn àtúnyẹwò idapọmọra láti ọ̀dọ̀ àwọn olùgbọ, fíìmù náà ṣe ipilẹṣẹ ogójì mílíọ̀nù náírà láti apotí ọfiisi . 

## Àwọn òṣeré

* Damilare Kuku gẹ́gẹ́bí Rolake Dabiri
* Deyemi Okanlawon gẹ́gẹ́bí Gowon
* Toyin Abraham gẹ́gẹ́bí Mama Olisa
* Sandra Okunzuwa
* Zubby Michael gẹ́gẹ́bí Johntana
* Etinosa Idemudia gẹ́gẹ́bí Mummy Osapolo
* Nosa Rex gẹ́gẹ́bí Igwe
* Imoh Eboh gẹ́gẹ́bí Yinka
* Kiki Omeili gẹ́gẹ́bí Dokita Naomi
* Eso Dike gẹ́gẹ́bí Kayode
* Mojisola Adebanjo gẹ́gẹ́bí Pamela
* Joy Adeyemi gẹ́gẹ́bí Onijo
* Doreen Alex gẹ́gẹ́bí Mama T
* Adeola Alonge gẹ́gẹ́bí Lady
* Tise Awodiya gẹ́gẹ́bí Nurse
* Veronica Choj gẹ́gẹ́bí Onijo
* Ayo Esin gẹ́gẹ́bí Kenny
* Faith Fucio gẹ́gẹ́bí Lady
* Tracey George gẹ́gẹ́bí TV onirohin
* Caroline Igben gẹ́gẹ́bí Lamide
* Chris Iheuwa gẹ́gẹ́bí Barrister Tosan
* Nini Mbonu gẹ́gẹ́bí Barrister Susan
* Kachi Nnochiri gẹ́gẹ́bí Pastor Dotun
* Jessica Okpara gẹ́gẹ́bí Nike
* Sandra Okunzuwa gẹ́gẹ́bí Ada Olisa
* Kester Opeyemi gẹ́gẹ́bí Lady
* Angel Unigwe gẹ́gẹ́bí Cecilia
* Igbagbọ Washington gẹ́gẹ́bí onijo
* Emem Isaac gẹ́gẹ́bí Onirohin
* Alafia Joel gẹ́gẹ́bí Kachi
* Jide Kosoko gẹ́gẹ́bí adajo agba
* Angel Unigwe
* Rachel Emem Isaac. 

## Wo tún
IMDb

## Àwọn ìtọ́kasí
Kọ́kọ́rọ́

thumb|Typical modern padlock with keys
thumb|Padlocked door
**Kọ́kọ́rọ́ tàbí àgádá-n-godo** ni èròjà Irin kan tí a rọ tí ó ṣe kọdọrọ tí a lè tlkì bọ inú ara wọn láti fi ti nkan, tí a sì tún lè fi ọmọ rẹ̀ ṣí i. A ma ń lo kọ́kọ́rọ́ fún kí àwọn Ènìyàn ó má le mú, wọ̀ tàbí lo nkan tí a fi kọ́kọ́rọ́ tì pa. 

## Ohun tí kọ́kọ́rọ́ ma ń ní
thumb|k cutaway
Àgádá-n-godo tàbí kọ́kọ́rọ́ ma ń rí rogodo, rubutu tàbí pẹlẹbẹ. Orí rẹ̀ sábà ma ń rí kọdọrọ tí ó sì ma ń ní ibi tí a ti lè tì í pa tí kò ní ṣí;àyàfi tí a bá fi ọmọ rẹ̀ ṣi.  Kọ́kọ́rọ́ ma ń ní ojú ihò tí wọ́n lè gbà ṣíi pẹ̀lú ọmọ rẹ̀. 

Lágbàáyé lónìí, oríṣi kòkóọ́rọ́ méjì ló wà, èkínini ni kọ́kọ́rọ́ lásán, tí ekejì sì jẹ́ kọ́kọ́rọ́ alátò (mechanised) tí wọ́n ma ń fi ònkà ṣí. 

## Àwọn ìtọ́kasí
Toluwalase Awoyemi

**Toluwalase Awoyemi** jẹ oníṣẹ́ ìlera ọmọ orilẹ-ede Nàìjíríà ati iwadi nípa ìmọ̀ ìpooògùn ti o ṣe amọja ni ajakalẹ-arun inu ọkan ati ẹjẹ ati awọn iyatọ ilera iya. Awoyemi gba oye Rhodes Scholar ati Aami Eye Dale Abel, iwadii rẹ da lori awọn ami-ara molikula fun preeclampsia ati lilo oye atọwọda ni aworan ọkan. O jẹ ẹlẹgbẹ ọkan nipa ọkan ni Massachusetts General Hospital ati Harvard Medical School.

## Ẹkọ ati iṣẹ
Abi Toluwalase ni ilu Osogbo, Ipinle Osun, Nigeria, Awoyemi gba oye iwosan (MBBS) pẹlu iyatọ ninu Pharmacology lati University of Ibadan ni ọdun 2016. Toluwalase gbaSikolashipu Rhodes ni ọdun 2018, o pari DPhil ni ori Ilera Awọn Obirin ati Ibisi ni Ile-ẹkọ giga ti Oxford, nibiti iwadii dokita rẹ ṣe iwadii awọn ami molikula ni awọn vesicles extracellular placental ti o sopọ mọ ibẹrẹ Pre-eclampsia.

O pari ibugbe oogun inu rẹ ni Northwestern University Feinberg School of Medicine(2021–2024), gbigba Aami Eye Dale Abel 2025 fun didara julọ ni itọju ile-iwosan, iwadii, ati idamọran. O bẹrẹ idapo Ẹkọ nipa ọkan rẹ ni Ile-iwe Iṣoogun Harvard/Ile-iwosan Gbogbogbo ti Massachusetts ni ọdun 2025.

## Iwadi
Iwadii Awoyemi ṣe afihan ilera inu ọkan ati ẹjẹ ti iya ati oye atọwọda ninu oogun. Iwadi 2023 kan ni *Frontiers in Medicine Cardiovascular*, ti o kan igbekale transcriptomic ti awọn vesicles extracellular ti o jẹri syncytiotrophoblast  (STB-EVs), ṣe idanimọ awọn jiini dysregulated 12 bi awọn ami-ara ti o pọju fun preeclampsia ibẹrẹ-ibẹrẹ.

O ṣe agbekalẹ ọna perfusion placental meji-lobe lati ya sọtọ awọn iru-ori EV pẹlu pipe to gaju. Ninu atẹjade 2022 *Imọ-jinlẹ Isẹgun*, ẹgbẹ rẹ lo itupalẹ proteomic lati ṣe idanimọ awọn ọlọjẹ Filamin B ati Collagen 17A1 ti o ga, ti n tẹnumọ agbara iwadii aisan wọn.

Atunwo 2025 ni *Clinical Cardiology*, eyiti o ṣe akọwe, ṣe ayẹwo awọn ohun elo AI ni aworan ọkan ti kii ṣe invasive, jiroro lori ipa rẹ ni imudara didara aworan, iyara itupalẹ, ati deede iwadii aisan fun awọn ọna bii echocardiography, MRI, ati CT, pẹlu idojukọ lori awọn abajade iya.

## Awọn ẹbun ati awọn ọlá

## Awọn itọkasi

__INDEX__
Iṣẹ Ero Agbẹbi

**Eto Iṣẹ Ero Agbẹbi (MSS)** jẹ eto ilera ti orilẹ-ede ti a ṣe ifilọlẹ nipasẹ Ijoba apapo orile-ede Naijiria ni ọdun 2009.  O ṣe ifọkansi lati koju awọn oṣuwọn iku ti iya ati ọmọde ti o ga ni orilẹ-ede nipa gbigbe awọn agbẹbi ti oye lọ si awọn agbegbe igberiko nibiti wiwọle si awọn iṣẹ ilera ti ni opin. Eto naa jẹ abojuto nipasẹ Orile-ede Ile-iṣẹ Idagbasoke Itọju Ilera akọkọ (NPHCDA)  labẹ Ijoba apapo fu  ti Ilera.  

## Abẹlẹ
Nàìjíríà ní ọ̀kan lára ​​àwọn òṣùnwọ̀n tó ga jùlọ nínú ikú àwọn ìyá àti ọmọ ọwọ́ ní àgbáyé. Gẹgẹbi Ajo Agbaye ti Ilera (WHO), ọpọlọpọ awọn iku wọnyi jẹ idilọwọ pẹlu wiwa awọn alamọdaju ilera ti oṣiṣẹ lakoko oyun ati ibimọ. Ni idahun si awọn italaya wọnyi, MSS ti ṣe afihan bi awọn orisun eniyan fun idasi ilera ti o ni ero lati mu ilọsiwaju iya, ọmọ tuntun, ati awọn abajade ilera ọmọde (MNCH), paapaa ni awọn agbegbe igberiko ti ko ni aabo.  

## Awọn afojusun
Awọn ibi-afẹde pataki ti MSS pẹlu:

* Npo wiwọle si wiwa ibimọ ti oye ni igberiko ati awọn agbegbe ti ko ni ipamọ.
* Idinku iku iya, ọmọ ikoko, ati ọmọde.
* Fikun eto ilera akọkọ ni Nàìjíríà.
* Ṣiṣẹda awọn aye iṣẹ fun awọn agbẹbi ati awọn oṣiṣẹ ilera agbegbe.  

## Igbekale ati imuse
A ṣe apẹrẹ MSS gẹgẹbi ipilẹṣẹ ifowosowopo laarin Ijọba apapọ, Awọn ijọba ipinlẹ, ati Awọn agbegbe Ijọba Agbegbe (LGA). Eto naa gba awọn oṣiṣẹ tuntun, alainiṣẹ, ati awọn agbẹbi ti fẹhinti ti wọn ran lọ si Awọn ile-iṣẹ Itọju Ilera akọkọ (PHCs) ni awọn agbegbe igberiko ti a yan kaakiri orilẹ-ede naa.

Olukuluku PHC ti o kopa nigbagbogbo gba ẹgbẹ kan ti o ni:

* Mẹrin agbẹbi
* Osise itẹsiwaju ilera agbegbe kan (CHEW) 
* Oluranlọwọ ilera kan

Awọn oṣiṣẹ ilera ilera wọnyi jẹ yiyi ni idamẹrin lati ṣetọju agbegbe ati ṣakoso rirẹ. Ijọba apapọ ni o ni iduro fun sisanwo awọn isanwo ti awọn agbẹbi, lakoko ti ipinlẹ ati awọn ijọba ibilẹ pese ibugbe ati atilẹyin ohun elo miiran. 

## Awọn aṣeyọri
Lati ipilẹṣẹ rẹ, MSS ti ṣe alabapin si:

* Ilọsiwaju si itọju aboyun ati awọn iṣẹ ifijiṣẹ oye ni awọn agbegbe igberiko.
* Alekun iṣamulo ti awọn iṣẹ ilera ti iya ati ọmọde.
* Idinku iku iya ati ọmọ tuntun ni awọn agbegbe ti o kopa.
* Awọn orisun eniyan ti o lagbara fun ilera ni ipele akọkọ.  

## Awọn italaya
Pelu awọn aṣeyọri rẹ, ero naa ti dojuko ọpọlọpọ awọn italaya, pẹlu:

* Ifunni aisedede ati isanwo idaduro ti awọn isanwo.
* Awọn amayederun ti ko dara ni diẹ ninu awọn ohun elo ilera.
* Aini awọn ilana ibojuwo to dara ati igbelewọn.
* Ifaramo alaibamu lati diẹ ninu awọn ipinlẹ ati awọn ijọba agbegbe.  

## Awọn atunṣe ati ilosiwaju
Ni awọn ọdun to nbọ, awọn ipe ti wa fun atunto ati imudara ti MSS lati rii daju iduroṣinṣin ati imunadoko. Ijọba Naijiria, ni ifowosowopo pẹlu awọn alabaṣepọ idagbasoke bii UNICEF, WHO, ati Banki Agbaye, tẹsiwaju lati ṣawari awọn ọna lati mu ero naa dara ati ni ibamu pẹlu awọn ibi-afẹde gbooro ti Ibobo Ilera Agbaye (UHC) ati Awọn ibi-afẹde Idagbasoke Alagbero (SDGs)   

## Wo tun

* Eto ilera ni Nigeria
* Ilera iya
* National Primary Health Care Development Agency
* Ifojusi Idagbasoke Alagbero 3

## Awọn itọkasi
Abayomi Alagbara

Abayomi Rotimi Mighty (ojoibi March 29, 1985) je asoju odo Naijiria si Ajo Agbaye. Mighty ni Aṣáájú Ọ̀dọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà (NIM) tí ó jẹ́ olórí àwọn ọ̀dọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní báyìí tí Olórí Ìtọ́ Ọmọnìyàn Nàìjíríà, Olisa Agbakoba.  O tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti O tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti Igbimọ Alakoso Orilẹ-ede ti Iṣọkan ti Awọn ẹgbẹ Oṣelu United (CUPP).    

## Iṣẹ ati iselu
Ni ọjọ ori metadinlogun, O jẹ Agbẹnusọ Awọn ọdọ Afirika ti United Nations (UN) ni Apejọ Awọn Alakoso Afirika lori HIV / AIDS ti o gbejade Ikede Abuja (2001)Ọrọ rẹ ṣe ipa kan ninu idasile ati aṣeyọri ti 'Iyika Ilowosi Awọn ọdọ' ti ọrundun 21st ni Afirika.    

Abayomi jẹ Agbọrọsọ Ilu ati pe o ni onkọwe iwe kan ti akole rẹ ni 'Awọn nkan fun Awọn ọdọ' ati 'Iyika Atanpako'.      O ti kọ awọn orin 1,217 ati idagbasoke awọn itan 987 ti o ṣetan lati sọ ati kikọ sinu fiimu ati awọn aramada tun kọ iwe kan nipa Damola Victor Ayegbayo nipa akọle igbesi aye iṣẹ ọna rẹ 'Aworan jẹ igbesi aye'.  Ó sìn gẹ́gẹ́ bí Manager Project ti Adegrange Child Foundation, NGO kan ti minisita fun eto ilera tẹlẹri lorilẹede Naijiria, Ọjọgbọn Adenike Grange dasilẹ.    

Abayomi jẹ aṣoju ọdọ Naijiria si United Nations . Lọwọlọwọ o jẹ Alakoso Awọn ọdọ ti Orilẹ-ede ti Nàìjíríà Idasi Gbigbe (NIM) ti Olisa Agbakoba jẹ olori ti o ti ṣe ajọṣepọ oselu pẹlu People's Trust (PT)    ati pe o tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti National Steering Committee of the Coalition of United Political Parties (CUPP).      

## Awọn ẹbun
Asiwaju Tuntun Kariaye fun Aami Eye Ọla nipasẹ Crans Montana Forum, Monaco ati Yessiey ti awọn ẹbun .   

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1985
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Tajudeen Abdul-Raheem

**Tajudeen Abdul-Raheem** (6 January 1961 – 25 May 2009) je omowe Pan-African ati alapon. Iṣẹ ti o ṣe pataki julọ ni bi Akowe Gbogbogbo ti Ile-igbimọ Pan-Afirika Keje ni 1994. O tun ṣiṣẹ gẹgẹbi oludari ti Idajọ Afirika, Igbakeji Oludari ti Ipolongo Millennium ti United Nations fun Afirika, bakannaa onkọwe fun awọn iwe iroyin ati awọn iwe iroyin ni gbogbo Afirika.  

## Igba ewe ati awọn ẹkọ
A bi Abdul-Raheem ni Funtua, Nigeria ni ọdun 1961..

Abdul-Raheem gba oye ninu imo oselu lati Bayero University Kano, o si je omowe Rhodes ni University Oxford, nibi to ti gba PhD ninu oselu. O tun kọ ẹkọ ni Ile-ẹkọ giga Buffalo.

Lakoko ohun elo rẹ fun Sikolashipu Rhodes si Ile-ẹkọ giga ti Oxford, Abdul-Raheem farahan ni ifọrọwanilẹnuwo ti o wọ aṣọ ile Afirika ti aṣa ati ṣe ibeere ajọṣepọ ti ẹbun olokiki yii pẹlu Cecil Rhodes, eeya ti o ṣe afihan imunisin ati ijọba ijọba. Bi o ti lẹ jẹ pe eyi, o fun un ni iwe-ẹkọ sikolashipu ati pe o tẹsiwaju lati kọ ẹkọ iṣelu ni Oxford, nibiti o ti gba oye oye oye oye.

## Ajafitafita ati onkowe
 
Abdul-Raheem gbe lọ si Ilu Lọndọnu ni ọdun 1989. Lakoko ti o n gbe nihin, o ṣe idasile Ajọ Iwadi ati Alaye ti Afirika (ARIB) ni ọdun 1990. O tẹsiwaju lati di olokiki gẹgẹ bi Akowe Gbogbogbo ti Seventh Pan-African Congress ti o waye ni Kampala ni ọdun 1994. O gba a ni iyanju lati gba ipo yii nipasẹ oloselu Tanzania tẹlẹri A.M. Babu.  Ó tún ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí ìdájọ́ Áfíríkà, igbákejì olùdarí Ìpolongo Ẹgbẹ̀rúndún Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè fún Áfíríkà, àti òǹkọ̀wé fún àwọn ìwé ìròyìn àti àwọn ìwé ìròyìn jákèjádò ilẹ̀ Áfíríkà, tí ó kọ ìwé ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ tí ó gbajúmọ̀ tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ “Pan-African Postcard.” 

Abdul-Raheem kọ ẹkọ ni ọpọlọpọ awọn ile-ẹkọ ẹkọ, pẹlu Ile-iwe ti Ila-oorun ati Ijinlẹ Afirika (SOAS) ati Ile-ẹkọ giga Goldsmiths ni Ilu Lọndọnu, ati awọn ile-ẹkọ giga ni Amẹrika. O tun ṣe iranṣẹ bi olukọ abẹwo si UNESCO ni Germany. Ni gbogbo iṣẹ-ẹkọ ẹkọ rẹ, o jẹ idanimọ fun otitọ rẹ ati awọn itupalẹ incisive ni eto-ọrọ oloselu.

Taju, gẹgẹ bi a ti n pe ni itunu, fi igbesi aye rẹ fun iran Pan-African ati isokan alaafia ti Afirika. O fi iyawo kan silẹ, Mounira Chaieb, ati awọn ọmọbirin meji, Ayesha ati Aida. 

Onirohin ati onkọwe, ṣugbọn ju gbogbo agbọrọsọ alagbara kan lọ, o ṣe atilẹyin ati ni ipa lori gbogbo iran ti awọn ọmọ Afirika ati awọn ọmọ ile Afirika pẹlu idapọ ti ifẹ ati awada rẹ. O jẹ ironu pe o ku ni Oṣu Karun ọjọ 25 - Ọjọ Afirika. 

## Iku
Abdul-Raheem ku ni ẹni ọdun 48 ni ijamba opopona kan ni 25 May 2009 ni Nairobi, Kenya. Ó ń lọ sí pápákọ̀ òfuurufú láti gba ọkọ̀ òfuurufú lọ sí Rwanda, níbi tí wọ́n ti ṣètò láti bá Ààrẹ Rwanda pàdé.   Ni ibamu si geographer Patricia Daley, awọn ijamba mu ibi ni koyewa ati ki o seese ifura ayidayida: "Awon ti o ri awọn ara sọ pé rẹ nosi ko ni ibamu pẹlu wiwakọ ni kan to ga iyara ati nibẹ ni ko si miiran ọkọ lowo.” 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* O wa si Afirika ohun ti Che Guevara jẹ si South America nipasẹ Dimas Nkunda, *Oluwoye*, May 27, 2009
* Tajudeen Yoo Yi Awọn angẹli Si Pan Africanists nipasẹ Nathan Byamukama, *Gbogbo Africa*, May 31, 2009

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2009
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1961
Dide and Fall of Idi Amin

Dide ati Isubu ti Idi Amin, ti a tun mọ ni Amin: Dide ati Isubu, jẹ fiimu itan-aye ti ọdun 1981 ti Sharad Patel ṣe oludari ati kikopa Joseph Olita bi Idi Amin. Olita tun ṣe Amin ni fiimu 1991 Mississippi Masala. 

## Idite
O ṣe alaye awọn iṣe ariyanjiyan ati awọn iwa ika ti Alakoso ijọba tẹlẹ ti Uganda, Idi Amin Dada, lakoko dide iwa-ipa rẹ si agbara ni ọdun 1971 titi di igba ti o bori rẹ ni ọdun 1979 gẹgẹbi abajade Ogun Uganda – Tanzania. Dide ati Isubu ti Idi Amin jẹ iṣelọpọ ti United Kingdom, Kenya, ati Nigeria, pẹlu pupọ julọ aworan ti a ṣe ni Kenya,   O kere ju ọdun kan lẹhin isubu Amin. 

## Ipeye itan
Bi o ti jẹ pe o jẹ ami iyasọtọ bi fiimu ilokulo, o jẹ deede deede pẹlu awọn otitọ ati awọn ọjọ ti awọn iṣẹlẹ ti a fihan, pẹlu igbogun ti Israeli, ogun pẹlu Tanzania, ati imudani, ẹwọn ati idajo ti oniroyin Ilu Gẹẹsi Denis Hills (ẹniti o ṣe afihan ararẹ ninu fiimu naa) lori awọn ewa ati awọn ẹsun iṣọtẹ lẹhin awọn asọye nipa Idi Amin ninu iwe kan ti Hills ti kọ.

## Idahun
Nigbati a ba tu silẹ ni agbaye, pupọ julọ awọn ohun ni a gbasilẹ nitori iṣelọpọ ohun ti ko dara.

Fiimu naa gba awọn ami-ẹri marun, pẹlu oṣere ti o dara julọ, ni Las Vegas International Film Festival. 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

*  ni aaye data sinima Intanẹẹti
Osuofia ni Ilu Lọndọnu

Osuofia ni Ilu Lọndọnu jẹ fiimu alawada ti orilẹ-ede Naijiria ti ọdun 2003 ti Kingsley Ogoro ṣe ti o si ṣe adari rẹ, ti Nkem Owoh ti n ṣe. Ni ijiyan fiimu naa jẹ ọkan ninu awọn fiimu Nollywood ti o ga julọ ni itan-akọọlẹ.  O tẹle pẹlu atẹle 2004 ti akole Osuofia ni Ilu Lọndọnu keji 

## Idite Lakotan
Osuofia ( Nkem Owoh ti n se) is a were villager  ngbe ni Naijiria. O gba ọrọ ti iku arakunrin rẹ, Donatus (ti Francis Odega ṣe) ni Ilu Lọndọnu. Sibẹsibẹ, ninu ifẹ rẹ, Donatus ti fi Osuofia silẹ pẹlu ohun-ini nla rẹ gẹgẹbi oluṣe nikan. Osuofia ṣe ọna rẹ si Ilu Lọndọnu nikan lati rii pe afesona arakunrin arakunrin rẹ ti o ku, Samantha (ti o ṣe nipasẹ Mara Derwent) ko da ara rẹ loju, nipa aṣa Naijiria (ie, Osuofia jẹ oluranlọwọ awọn dukia arakunrin rẹ).   Awọn aiyede ti aṣa ja si awada ti awọn aṣiṣe.

## Simẹnti

* Nkem Owoh - Osuofia
* Mara Derwent - Samantha
* Charles Angiama - Ọgbẹni Charles
* Cynthia Okereke - Uremma
* Victoria Summers - Osuofia's Daughter
* Francis Odega - Obiekwe
* Sebastian Hall - Ben Okafor
* Sabina Mole - Ijeoma
* Oluchi Agunwa - Uloaku
* Chiwendu Onaga - Adaku
* Ibukun Onolleka - NKechi
* Paul Udonsi - Olukọni Charles
* Rosa Nicholson-Ellis
* Lucie Bond
* Alessandro Sanguinetti
* Ester Lauren

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2003

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

*
Aiwanose Odafen

**Aiwanose Odafen** jẹ ọmọ Nàìjíríà òǹkọ̀wé obìnrin. Ilu Eko ni Naijiria ni won bi i. Iwe aramada akọkọ rẹ, Ọla Mo Di Obinrin, ni a tẹjade ni ọdun 2022 ati aramada keji rẹ, A Jẹ Ọmọbinrin Lẹẹkan, ni ọdun 2024.   O lọ si Nàìjíríà Turkish International Colleges, ti o pari ni 2009. Gẹgẹbi ọmọ ile-iwe giga, o gba awọn ami-ẹri goolu ati fadaka ni idije Olympiad Mathematics ti orilẹ-ede Naijiria. Ni ọdun 2013, o pari ile-ẹkọ giga ti majẹmu pẹlu alefa kilasi akọkọ ni Iṣiro, n gba iyatọ ti Ọmọ ile-iwe ti o dara julọ ni Sakaani ti Iṣiro, Ile-iwe ti Iṣowo ati Ọmọ ile-iwe ti Idagbasoke 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Odafen jẹ oniṣiro ti a fọwọsi pẹlu Association of Chartered Certified Accountants, United Kingdom. Ni ọdun 2015, o gba MBA lati University of Oxford.  Lẹ́yìn ayẹyẹ ìkẹ́kọ̀ọ́yege rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbaninímọ̀ràn ní onírúurú ilé iṣẹ́. Odafen ni ireti lati gba MFA rẹ ni Creative Writing lati Iowa Writers Idanileko ni 2024. Gẹgẹbi onkqwe, o ti ṣe alabapin si awọn iṣẹ ti kii ṣe itan-akọọlẹ ati kopa ninu Chimamanda Ngozi Adichie's Purple Hibiscus Trust Writing Workshop. Awọn oju itan kukuru rẹ ti ṣe atokọ gigun fun Ẹbun Itan Kukuru Agbaye  2020.      

Ni ọdun 2020, aramada akọkọ rẹ ni Ọla Mo Di Obinrin ni o gba nipasẹ Scribner UK, oniranlọwọ ti Simon & Schuster UKBrittle Paper, ni adehun iwe mẹta kan.  IIwe aramada naa ni a tẹjade ni ọdun 2022 ati pe o gba idanimọ kaakiri orilẹ-ede Naijiria ati kọnputa naa. A ṣe akojọ rẹ bi ọkan ninu Awọn iwe-itumọ ti 100 Brittle ti Awọn iwe Afirika ti 2022,  Awọn iwe akiyesi 60 Iwe irohin OpenCountry ti 2022.  ati Afrocritik's Top 25 Awọn aramada Afirika ti 2022.[1] O ti jẹ koko-ọrọ ti awọn iwe ẹkọ ati pe o ti kọ wọn ni awọn ile-iwe pẹlu Otto-Hahn-Gymnasium Bensberg ni Germany.

Ni ọdun 2022, Odafen ṣe alabapin si I Am Adona, akojọpọ awọn itan lati ọdọ awọn obinrin Afirika nipa awọn aṣeyọri orilẹ-ede wọn ni ilọsiwaju ẹtọ awọn obinrin ati ifiagbara. Akopọ naa pẹlu awọn iwe kikọ lati ọdọ ọpọlọpọ awọn obinrin ti o jẹ aṣaaju-ọna ni aaye wọn, pẹlu olugba 2020 ti BBC World News Award Komla Dumor, Victoria Rubadiri; Botswana ká akọkọ TED elegbe ati LGBT alapon, Katlego K Kolanyane-Kesupile; ati awọn miiran.

Iwe aramada keji rẹ, A Jẹ Ọmọbinrin Ni ẹẹkan, ni a tẹjade ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 25, Ọdun 2024. Iwe irohin Isele ti ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi “didasilẹ, ti ko ṣe ọṣọ, ati aibikita” pẹlu Ukamaka Olisakwe n sọ pe “o gba ọkan agidi ti onkqwe ifarabalẹ lati ru iru ironu ti o ni ironu” soke.".

## Awọn iwe ohun
Ọla Mo di obinrin  (2022)

A jẹ ọmọbirin nigbakan (2024)

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Oriyomi Hamzat

**Oriyomi Abdulrahman Hamzat** jẹ akọroyin igbohunsafefe Naijiria ati ajafẹtọ ọmọ eniyan ti o nṣe iranṣẹ bi Alaga Agidigbo 88.7 FM .  

## Abẹlẹ ati eko
Won bi Hamzat, ti won si dagba ni ilu Ibadan, ni ipinle Oyo ni orile-ede Naijiria, lati odo baba Asimiyu Adekunle Hamzat, onise iroyin ti Nigerian Television Authority (NTA). Hamzat pari eko girama ni Iroko Community Grammar School ki o to tesiwaju si Oyo State School of Sciences, Pade. O gbo iwe eri nipa Geology lati The Polytechnic, Ibadan, o si tesiwaju ninu eko nipa Mass Communication ni Eruwa Campus ti igbekalẹ naa (eyi ti a n pe ni Adeseun Ogundoyin Polytechnic, Eruwa bayii). Ni Oṣu kọkanla ọdun 2023, Hamzat ni oye oye oye ni linguistics ati iṣẹ-ede ni Fasiti ti Ibadan. 

## Iṣẹ-ṣiṣe
Hamzat bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníròyìn fún ìwé ìròyìn The Guardian ti Nàìjíríà. O ṣiṣẹ ni ọpọlọpọ awọn ile-iṣẹ ti o ṣiṣẹ pẹlu Broadcasting Corporation ti Ipinle Oyo (BCOS) ni Ile Akede, Ibadan, apapo Radio Ajọ ti Nàìjíríà, Raypower, ati 32 FM 94.9. Ni atẹle iriri iṣẹ rẹ ni media, o ṣe ifilọlẹ pẹpẹ ti ara rẹ Agidigbo 88.7 FM. 

Ọ̀kan lára ​​àwọn àfikún tí a mọ̀ sí ni fífúnni ní èrò fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a yà sọ́tọ̀ àti tí a dákẹ́.   Ninu ọran ti Timothy Adegoke, ọmọ ile-iwe kan ti iku rẹ labe awọn ọran ti o jẹ ibeere ti fa ibinu ni Hamzat da si.   

Ni ọdun 2017, Ẹka Aabo ti Ipinle mu u lori awọn ẹsun eke.  

## Awọn ẹbun ati idanimọ

## Ipilẹ Alanu ti Oriyomi Hamzat
Oriyomi Hamzat tun ni ipile alaanu nibi to ti n toju awon omo ti ko ni iya, o ni ojuse ti ounje ati onigbowo fun eko won.
alt=Oriyomi Hamzat gifting his staff a car|thumb|Oriyomi Hamzat fun awon osise re ni oko ayokele
Laipe yii lo fun awon osise re ti won ba a sise ni ile ise redio re Agidigbo 88.7 FM moto

## Awọn itọkasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ìbàdàn
Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Abuja Asopọ

Abuja Connection jẹ fiimu iṣere Nollywood kan ni ọdun 2003 ti Michael Ezeanyaeche ṣe oludari ati Clarion Chukwura-Abiola ti n ṣe. Awọn ẹya meji miiran tun wa, Abuja Connection 2 ati Abuja Connection 3, mejeeji ti Adim Williams dari wọn.

## Idite
Fiimu naa ṣe afihan ijakadi fun agbara, owo ati bi nini awọn asopọ ti o ni ipa ni Abuja, Nigeria, ṣe le di ila laarin osi ati ọrọ.  Jennifer ati Sophia jẹ abanidije ninu ere yii.  Wọn ṣẹlẹ lati jẹ ti idile kanna ati pe wọn ni alaye inu ti iṣẹ apinfunni kọọkan miiran. Sibẹsibẹ, Jennifer jina siwaju ere naa.  Nigbagbogbo o ṣẹgun Sophia. Ti o jẹ pẹlu itiju, Sophia pinnu lati da idije naa duro ati ki o wa owo ati agbara ni ibomiiran. Ṣé yóò ṣàṣeyọrí? Tabi ti Jennifer nipari ṣẹgun ogun naa?

## Simẹnti

* Emeka Ani - Peter
* Clarion Chukwura-Abiola - Jennifer
* Sandra Ejikeme - Eno
* Eucharia Anunobi - Sophia
* Enebeli Elebuwa - Senator
* Ngozi Ezeonu - Princess
* Chidi Mokeme - Maxwell
* Chioma Okoye - Agnes
* Nneka Onyekwulujeikem - Joan
* Tony Umole - Victor
* Alex Lopez - Doris
* Florence Ogeleka - Rita
* Jude Ezenwa - Olivier
* Miracle Bob-Ekechukwu - Kate
* Tony Goodman - Segun
* Eliel Otote - Reubeni
* Oby Edezieh - Carol

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2003

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

*
Kingsley Ogoro

Kingsley Eloho Ogoro (ti a bi ni August 29, 1965), jẹ oludari fiimu Naijiria kan, onkọwe iboju, olupilẹṣẹ orin ati onijo tẹlẹ. Ogbontarigi olokiki si ni odun 2003 ni fiimu Osuofia ni ilu London ti Nkem Owoh ti n se, latigba naa si ti n sise pupo gege bi oluse ati oludari ni ile ise fiimu Nollywood.

## Igbesi aye ibẹrẹ
Ogoro lo si Yunifasiti ti Sokoto nibi ti o ti kawe Banking & Finance, ti o jade ni 1988, ṣugbọn o nifẹ si orin laibikita awọn obi rẹ ko gba. Ṣaaju ẹkọ ile-ẹkọ giga rẹ, o de opin awọn idije idije idije John Player Disco Dancing, lẹhin eyi o bẹrẹ idojukọ lori iṣẹ orin kan gẹgẹbi olupilẹṣẹ. 

## Igbesi aye ara ẹni
Ogoro ti se igbeyawo pelu olorin agbejade tele, Esse Agesse. Awọn tọkọtaya ni ọmọ mẹta. Ọmọbinrin akọkọ wọn, Ewoma Ogoro, jẹ Miss Nigeria Ireland ni ọdun 2012 ati pe o jẹ ẹlẹrọ ni bayi. Ọmọbinrin wọn keji, Mamobo Ogoro jẹ oniṣowo awujọ ni Ilu Ireland, o jẹ oludasile GORM ati olutayo lori NewstalkFM.  Ọmọ wọn àbíkẹyìn Sean Ogoro ń ṣiṣẹ́ ó sì ń gbé ní Ireland. 

## Olupilẹṣẹ

* Opó (2005)
* Ni gbogbo Niger (2004)
* Osuofia in London 2 (2004)
* Veno (2004)
* Ọmọ ikoko ti o lewu (2003)
* Osuofia in London (2003)

## Oludari

* *Opó* (2005)
* *Osuofia in London 2* (2004)
* *Veno* (2004)
* *[[Osuofia ni Ilu Lọndọnu|Osuofia in London]]* (2003)
* *Ipadabọ* (2003)

## Onkọwe

* Opó (2005)
* Osuofia in London 2 (2004)
* Osuofia in London (2003)

## Wo tun

* Akojọ ti awọn Naijiria film ti onse

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Kingsley Ogoro at IMDb 

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1965
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Minah Eye

Minah Ogbenyealu Bird (ti a tun mo si Mynah Bird ati Minah Uko) (11 March 1950 – July 1995)  je awoṣe Naijiria ati oṣere ti n ṣiṣẹ ni United Kingdom ni awọn ọdun 1970.  

## Igbesi aye ibẹrẹ
A bi Bird ni ilu Aba ni Naijiria  o si kọ ẹkọ ni Naijiria  ati Finland.

O farahan ni ọpọlọpọ awọn fiimu UK ti awọn ọdun 1970.

Ti ṣe apejuwe bi “Starlet dudu pataki nikan ni awọn fiimu ibalopọ Ilu Gẹẹsi”,  O parẹ ni wiwo gbangba lati opin awọn ọdun 1970 ati pe o ti ku ni ile igbimọ igbimọ London rẹ, ọsẹ diẹ lẹhin ijiya ikọlu ọkan ti o han gbangba ni ọdun 1995   

## Iṣẹ-ṣiṣe
A ṣe atokọ Bird gẹgẹbi ọkan ninu “awọn awoṣe aṣa dudu oke ti o pa ọna fun awọn obinrin dudu ni aṣa” lẹgbẹẹ Iman ati Grace Jones. 

O farahan lori oju-iwe irohin Oz ni Oṣu kọkanla ọdun 1970. O ti wa ni ka pẹlu kan lẹsẹsẹ ni Sunday Mirror ni aarin-1970s ti o bi awọn aṣa ti Kiss N Sọ itan ninu awọn iwe iroyin.  

## Filmography

## Awọn itọkasi
 

## Ita ìjápọ

* Minah Bird at IMDb

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1995
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1950
Angẹli sonu

Angeli ti o padanu jẹ fiimu Naijiria ti ọdun 2004 ti Charles Novia ṣe oludari ati ti Stella Damasus Aboderin ati Desmond Elliot ṣe. Ulzee Naijiria Ltd ti ṣe agbejade, awọn atẹle meji ni atẹle rẹ. Idite naa ṣe pẹlu Dolly (Aboderin), ọdọbinrin ti o ni wahala ti o jẹri fun Ọlọrun pe ki o ku ni ọjọ ibi ọdun karun-ẹẹdọgbọn rẹ, ti ipọnju rẹ ba tẹsiwaju. Angeli dudu (Elliot) ni a firanṣẹ lati ṣe afọwọyi, ṣugbọn laiyara ṣubu ni ifẹ pẹlu rẹ.

## Afoyemọ
Dolly jẹ alainibaba o si jẹ talaka bi eku ijo. Imọlẹ ireti rẹ kanṣoṣo, ti o jẹ arakunrin rẹ kekere, ku nitori ko le ni ounjẹ ati itọju ile-iwosan to dara fun u. Ó ti rẹ̀ ẹ́ fún gbogbo ìjìyà rẹ̀, ó sì jẹ́jẹ̀ẹ́ pé ní ọjọ́ ìbí ọdún 25 òun, tí Ọlọ́run kò bá dáhùn àdúrà òun, kí ó gba ẹ̀mí òun. Àwọn áńgẹ́lì òkùnkùn gbé e sókè lórí ẹ̀jẹ́ yìí. O gba a lotiri, ati awọn rẹ orire yi pada. O di obinrin olowo kan pẹlu iṣowo ti o pọ si lakoko ti ọjọ-ibi ọdun 25 rẹ ti n sunmọ. Ọrẹ rẹ ti o dara julọ, ti o fẹ ki o ṣe igbeyawo pinnu lori siseto ọjọ afọju fun u pẹlu ọrẹkunrin ọrẹkunrin rẹ ti o pada lati UK. Ọba Hédíìsì kọlù. Ó rán áńgẹ́lì rẹ̀ tó dúdú láti lọ yọ ìwọ̀n ẹran ara rẹ̀ jáde! Ohun ti unfolds jẹ aigbagbọ.

## Simẹnti

* Stella Damasus Aboderin - Dolly
* Desmond Elliot - Angel
* Empress Njamah - Julie
* Norbert Young - Aguntan James
* Tuvi James - Thompson
* Don Richards - Oluwa Hades
* Chris Ibonye - Manager
* Wale Olaseson - Bobo
* Ojurere Chuks - Demon 1
* Tony Johnson - Ẹmi 2
* Nkechi Chilaka - Olutọju 1
* Angela - Mama Femi
* Yvonne Jegede - Rosa
* Steven Essiet - Ijo Afikun

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2004

## Ita ìjápọ

* https://web.archive.org/web/20070704160806/http://www.africanmoviechannel.tv/movieDetails.asp?idm=56
* http://www.klubafrik.com/films/details.asp?filmid=1802 
* Sonu Angel ni IMDb
Razaaq Adoti

Razaaq Adoti (ti a bi 27 Okudu 1973) jẹ oṣere ara ilu Gẹẹsi kan, olupilẹṣẹ ati akọwe iboju.

## Igbesi aye ibẹrẹ
A bi Adoti ni Igbo ibode, London ti idile Naijiria. O gbe ipa iboju alamọdaju akọkọ rẹ lori ifihan tẹlifisiọnu Ilu Gẹẹsi, Tẹ Gang, ti nṣere ọlọpa kan. Lẹhin akoko kan pẹlu National Youth Music Theatre (NYMT) gba Edinburgh odun Fringe akọkọ ẹbun pẹlu Aesop, Opera Tuntun kan ati ki o dun awọn asiwaju Nathan Detroit ni Guys ati Dolls, Adoti ti a gba sinu Aringbungbun ile-iwe ti Ọrọ ati eré ibi ti o iwadi fun odun meta ati ki o mina rẹ ìyí ni osere. 

## Iṣẹ-ṣiṣe

### Oṣere
*A ṣe simẹnti Adoti bi Yamba ni apọju ẹya Steven Spielberg, Amistad lẹgbẹẹ Anthony Hopkins, Morgan Freeman ati Matthew McConaughey. Lẹhin ipari Amistad, o pada si Ilu Lọndọnu nibiti o ti ṣiṣẹ lori oriṣiriṣi tẹlifisiọnu ati awọn iṣẹ akanṣe fiimu. Eyi pẹlu. Paul McGuigan's Gangster Nomba akoko, ati Black Hawk Down pẹlu director Ridley Scott, ti ndun awọn antagonist Yousuf Dahir Mo'alim. Lati igbanna, Adoti ti ṣe irawọ ni ọpọlọpọ awọn iṣelọpọ pẹlu Paul W. S. Anderson's Resident Evil: Apocalypse, Haven, Doom (da lori ere fidio olokiki ti orukọ kanna) ati Hard Corps. Adoti tun ṣe irawọ bi Dutch Maas ni fiimu Bill Duke's 2008, Ideri* . 

### Olupilẹṣẹ
Adoti, nipasẹ ile-iṣẹ iṣelọpọ Agbegbe ọmọkunrin rẹ, ti kọwe sikirinifoto Omo Ile (eyiti o jẹ Agbegbe ọmọkunrin tẹlẹ) lati yinbọn ni England ati Nàìjíríà.  O tun jẹ agbalejo ati olupilẹṣẹ lori ifihan tẹlifisiọnu Fox Soccer Channel tuntun ti akole Aago Afikun ti a ṣeto fun iṣafihan igba ooru 2008 kan.

## Filmography

### Fiimu

### Tẹlifisiọnu

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Razaaq Adoti ni IMDb

Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1973
2 Eku

2 Rats jẹ fiimu awada Naijiria ti Andy Chukwu ṣe oludari ni ọdun 2003. 

Awon osere Nollywood ti won n gbowo julo, Osita Iheme (A-boy) ati Chinedu Ikedieze (Bobo) n sere omokunrin meji ti baba won ti pa baba won.   Ni igbiyanju amotaraeninikan, Amaechi Muonagor fẹ ki wọn ṣiṣẹ gẹgẹbi awọn ọmọkunrin ile ni ile baba wọn.  Fiimu yii n ṣe afihan awọn ọmọkunrin 2 ti a npè ni A-boy ati Bobo, bi wọn ṣe ṣawari awọn ipọnju ti sisọ awọn ọrẹ ati ẹbi wọn si apakan fun oniṣowo ti o ni oye ti o ṣe ileri fun wọn ni owo nla ni ipadabọ fun iṣẹ wọn. Awọn ẹtan ati awọn iro wa lati itan yii ti o wa ninu ifiranṣẹ ti "maṣe ṣe aja awọn ọmọkunrin". A-boy ati Bobo ni awọn eto miiran. Fiimu naa ṣe afihan awọn iṣe nipasẹ Aki ati Pawpaw.

## Simẹnti

* Amaechi Muonagor - Ndukwe
* Osita Iheme - Aboy
* Chinedu Ikedieze - Bobo
* Suuru Ozokwor - Oriaku
* Andy Chukwu
* Prince Nwafor
* David Ihesie
* Chidinma and Chidiebere Aneke
* Ricky Eze

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2003

## Awọn itọkasi
Esra (fiimu 2007)

Esra jẹ fiimu eré ti ọdun 2007 ti a dari nipasẹ Newton I. Aduaka. O han ni 2007 Sundance Fiimu odun ati 2007 Ouagadougou Panafrican Fiimu ati Tẹlifisiọnu odun nibi ti o ti gba nla joju.

## Afoyemọ
Ẹzra, ọ̀dọ́kùnrin kan tó jẹ́ ọmọ ogun orílẹ̀-èdè Sierra Leone tẹ́lẹ̀ rí, ń tiraka láti rí ohun tó lè ṣe kó sì pa dà sí ìgbésí ayé bó ṣe yẹ lẹ́yìn ogun abẹ́lé tó sọ orílẹ̀-èdè rẹ̀ di ahoro. Igbesi aye rẹ lojoojumọ ti pin laarin ile-iṣẹ isọdọtun ọpọlọ ati ile-ẹjọ ilaja ti orilẹ-ede ti a ṣeto labẹ abojuto UNO. Nígbà ìgbẹ́jọ́ ìmúpadàbọ̀sípò tí Ẹ́sírà kópa nínú rẹ̀, ó ní láti kojú àbúrò rẹ̀ tó ń fẹ̀sùn kàn án pé ó pa àwọn òbí wọn. Ṣùgbọ́n Ẹ́sírà kò rántí nǹkan kan. Ṣé Ẹ́sírà máa gba ẹ̀rù yìí, á sì tipa bẹ́ẹ̀ rí ìdáríjì ẹ̀gbọ́n rẹ̀ àti àdúgbò rẹ̀?

## Simẹnti

* Mamoudu Turay Kamara bi Esra
* Augustine Maturi bi Ọdọmọkunrin Esra
* Abubakarr Sawaneh bi Mitschach
* Malcom Smith bi Young Mitschach
* Mariame N'Diaye bi Onitcha
* Mamusu Kallon bi Mariam
* Merveille Lukeba bi Mose
* Richard Gant bi Mac Mondale
* Mercy Ojelade bi Cynthia
* Emile Abossolo M'Bo

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2007

## Awọn itọkasi

*  
*  
*  
*  

## Ita ìjápọ
Nipasẹ Gilasi

A yan fiimu naa fun Sikirinifoto Ti o dara julọ ni Aami-ẹri 5th Africa Movie Academy Awards ni ọdun 2009.

***Nipasẹ Gilasi*** jẹ fiimu awada Amẹrika-Nigeria ni ọdun 2008, ti a kọ, ṣe itọsọna ati ṣe nipasẹ Stephanie Okereke  Fiimu naa ni a yan fun *Sikirinifoto Ti o dara julọ* ni Awọn ẹbun Ile-ẹkọ fiimu 5th Africa Movie Academy ni ọdun 2009. 

## Ipilẹ
Fiimu naa sọ itan ti Jeffrey (Garrett McKechnie), ẹniti o rii ara rẹ di pẹlu ọmọ ti a ko mọ. Lẹhinna o beere lọwọ aladugbo rẹ Naijiria (Stephanie Okereke) fun iranlọwọ nitori pe o ni lati wa iya ọmọ naa ṣaaju ki ẹmi rẹ to bajẹ patapata.. 

## Simẹnti

* Garrett McKechnie bi Jeffery
* Stephanie Okereke bi Ada
* Christy Williams bi Nicole
* Pascal Atuma bi Lawyer Robert
* Susy Dodson bi Iyaafin Lucas
* Dana Hanna bi Gina
* Brion Rose bi Matt
* Geno Giordan bi Donald
* Ranier L. Kenny bi Martha
* Erin Connarn bi Nanny 2
* Maria Coloma bi Nanny 3
* Ronu Davis bi Adajọ
* Matthew Godbey gẹgẹ bi James

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2008

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Nipasẹ Gilasi ni IMDb
Awọn Mayors

***The Mayors*** jẹ fiimu 2004 Naijiria ti a kọ, ti Dickson Iroegbu ṣe ati oludari rẹ, ti Richard Mofe-Damijo, Sam Dede, Segun Arinze ati Mike Ezuruonye ṣe. Fiimu naa gba awọn ami-ẹri 5 ni ẹda wundia ti Africa Movie Academy Awards ni ọdun 2005, pẹlu awọn ẹbun fun Aworan Ti o dara julọ, Aworan ti o dara julọ, Oludari ti o dara julọ, Oṣere Ti o dara julọ ni ipa Asiwaju ati Oṣere Atilẹyin Dara julọ.   

## Simẹnti

* Richard Mofe-Damijo
* Sam Dede
* Segun Arinze
* Mike Ezuruonye

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2004

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Fidio osise ni ikanni Nollywood osise lori YouTube
Nima, Accra

thumb|Orule ti Nima
**Nima** jẹ ilu Zongo ni Agbègbè Accra Nla ti Ghana . Ìlú náà jẹ́ olókìkí nítorí ọjà rẹ̀ - ọja Nima . 

## Ipìlẹ̀ṣẹ̀
Nima ni ipilẹ̀ṣẹ̀ rẹ láti Èdè Ga . O túmọ̀ si "ìlú Oba". *Ó* túmọ̀ si *Ọba* ni ede Ga, nígbà ti òrò ìlú ni ede kanna jẹ́ *Mann* . Ni ómìíràn, Nima le jẹ ìtọ́kasí si òrò Lárúbáwá *Ni'ma*, eyiti o túmọ̀ sí ìbùkún.

## Ìtàn
Nima jẹ eyiti o tóbi jùlọ ati òkan nínú àwọn agbègbè Zongo àtijọ́ jùlọ ni Ghana pẹ̀lú àwọn ipilẹ̀ṣẹ̀ títí di ọdún 1836. Òkan nínú àwọn ìtàn Ìpìlẹ̀ṣẹ̀ olókìkí ni pe agbègbè naa je gbígbà láti Osus Nípasẹ̀ àwọn Odoi Kwaos Pẹ̀lú àwọn ero lati ṣe oko. Ni àkókò diẹ lẹhinna, bótilẹjépé, ó gbàgbọ́ pe Odoi Kwaos fi ilẹ naa fún Malam Amadu Futa lati lo gégébi ibùgbé. Nítorínà, ìdílé Futa ni a kà si àwọn ọlùdásìlè Nima. Ibùgbé naa ni a maa n pe ni ìdajì kan ti agbègbè ibeji, Mamobi-Nima, bi o tilẹ jẹ pe o jẹ julọ lati tọka si awọn ilu meji ti o sunmọ.

## Àṣà
Nima jẹ agbègbè ti Musulumi jẹ́ gàba lórí. Bii òpòlọpò àwọn agbègbè Zongo, bótilẹjépé, o ṣe àfihàn onírúurú nla ni ẹ̀sìn ati ẹ̀yà (ti awọn eniyan Dogon ti Mali jẹ gàba lórí, ti a tun mọ ni Kaado tabi kardo). Òkan nínú àwọn ile ìjọsìn ti o tobi jùlọ, Ilé-ìjọsìn ti Pentikọst, wa ni òpópónà akọkọ.

## Ọrò Ajé
Nima ni idagbasoke gẹgẹbi ipinnu fun awọn oniṣowo lati awọn ẹkun ariwa ti Ghana ati lati awọn orilẹ-ede to wa nitosi gẹgẹbi Togo ati Burkina Faso . O jẹ ibudo iṣowo pataki kan. Ọja Nima, ti a mọ ni agbegbe bi Kasoa Mamudu, jẹ ọkan ninu awọn ọja ti o tobi julọ ti o si n ṣiṣẹ julọ ni Accra; O wa ni opopona Al-Waleed Bin Talal Highway.  Ọjọbọ jẹ awọn ọjọ ọja, ati pe ọja n ṣowo ni awọn woro irugbin, awọn irugbin, ẹfọ, awọn turari, ati ẹran-ọsin. Diẹ ninu awọn olutaja ṣe iṣowo ni awọn oogun ibile. Ọja naa nfunni ni ẹiyẹ pẹlu alailẹgbẹ tabi awọ ẹyọkan fun awọn iṣé Pàtàki. Àwọn ọníṣòwò ati awọn ti n ta ọja dudu n ṣiṣẹ nítòsí ọja naa.

Ọja miiran ti n ṣowo pupọ julọ nípa ẹfọ títà wa ni  kuro ni ilu ìbẹjì Mamobi.

## Ìṣẹ̀lẹ̀ Ìbọn yínyìn
Ni ọjọ kejìdínlógún Oṣu Kini ọdun 2022, ikọlu ìwà-ipá wáyé láàárín àwọn ẹgbẹ́ ọrọgún méjì ni Nima ati Mamobi. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ti awọn ọníjàgídíjàgan kọlu Pẹ̀lú Ìbọn, gilaasi gígé, ati awọn ìgò . Diẹ ninu àwọn ènìyàn meje ni Ile-iṣẹ ọlọpa Ghana mu. GHS20,000 ẹbun ni a fi si ori awọn olori ẹgbẹ meji: Kumordzi ati Bombom ati pe wọn ti sọ pe wọn nfẹ.  Farouk Daudi ni a mu fun ipa rẹ ninu ija naa. 

## Ọlókìkí

* Mohammed Kudus

## Awọn itọkasi
Lancelot Oduwa Imasuen

**Lancelot Oduwa Imasuen**(ti a bi ni 20 Okudu 1971) jẹ oludari fiimu Naijiria ati olupilẹṣẹ fiimu. https://guardian.ng/saturday-magazine/with-isff-de-guvnor-lancelot-oduwa-imasuen-gives-back-to-moviedom/

## Iṣẹ-ṣiṣe
Imasuen ti ṣiṣẹ ni ile-iṣẹ fiimu lati ọdun 1995, ni pataki bi oludari fiimu ati olupilẹṣẹ. Lọwọlọwọ o ngbe ni ilu Eko.

Awọn fiimu rẹ ṣe afihan awọn ẹya ti a ko ṣawari ti iriri Afirika pẹlu ẹya, ajẹ, ilufin, osi, ẹsin, ati awọn igbagbọ eniyan.

IImasuen ti ya fiimu apọju kan ti akole re ni Nogbaisi Ovonramwen ni odun 2013. Fiimu naa je nipa Oba Ovonramwen, Oba ti ilu Benin to koja lominira. 

## ''Nollywood Babiloni''
Ni ọdun 2008, iwe-ipamọ Ilu Kanada kan, Nollywood Babylon, ti o ṣe itọsọna nipasẹ Ben Adelman ati Samir Mallal, ati ti a ṣe nipasẹ AM Pictures ati National Film Board of Canada ni ajọṣepọ pẹlu ikanni Documentary, tẹle Lancelot Oduwa Imasuen lakoko ti o n ya fiimu 157th rẹ Bent Arrows. 

Iwe akọọlẹ ti o ṣere ni Idije Iṣiṣẹba ni Sundance Film Festival ni Oṣu Kini ọdun 2009 Bent Arrows jẹ idasilẹ si ọja ile Naijiria ni ọdun 2010.

## Filmography ti a ti yan

* *Ọkàn Ti Sinneth (1999)*
* *Isinku Ikẹhin (2000)*
* *Isakaba (2001)*
* *Ẹṣẹ ikọkọ (2003)*
* *Ti di ẹrú (2004)*
* *Akoko ti Otitọ (2005)*
* *Awọn ere Awọn ọkunrin Play (2006)*
* *Yahoo Milionu (2007)*
* *Ife Arabinrin (2008)*
* *Ifaramọ (2009)*
* *Tun gbejade (2009)*
* *Ile ni igbekun (2010)*
* *Awọn itọka ti a tẹ (2010)*
* *Iji Ikọkọ (2010)*
* *Adesuwa (2012)*
* *Ikọlu 1897 (2014)*
* *ABCs ti Ikú 2 (Apakan L jẹ fun Legacy) (2014)*
* *"ATM (Igbeyawo Tentative Tentative)" (2016)*
* *Ifẹ Lori Awọn Oke (2018)*
* *Rant Queens (2019)*
* *Enakh (2020)[1]*
* *Awọn anfani Ibaṣepọ (2021)*
* *Fun Ife Isiuwa (2021)*
* *Gbege (2022)[2]*
* *Ifẹ Labẹ Tunṣe (2023)*
* *Okunrin Agba (2023)*
* *Issakaba Pada (2024)*

## Awọn ẹbun ati yiyan

## Wo tun

* Akojọ ti awọn Nigerian film ti onse

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Lancelot Oduwa Imasuen pa IMDb
* Lancelot Oduwa Imasuen at Rotten Tomati

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1971
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè
Ilu ti ko ni isinmi

***Ilu Restless*** jjẹ 2011 ominira eré film kọ nipa Eugene M. Gussenhoven ati oludari ni Andrew Dosunmu. O irawọ Sy Alassane, Sky Nicole Grey, Tony Okungbowa, Stephen Tyrone Williams, ati Danai Gurira.  Fiimu naa ṣe afihan ni Oṣu Kini Ọjọ 23, Ọdun 2011, ni 2011 Sundance Film Festival ati gba itusilẹ lopin ni Amẹrika ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 27, Ọdun 2012. 

## Idite
Djibril, ọdọmọkunrin ọmọ ilu Senegal kan, ti n gbiyanju lati ṣe igbesi aye fun ara rẹ ni awọn opopona Harlem ni New York. Oṣere onifẹẹ kan, o nireti lati gba adehun igbasilẹ kan ni ọjọ kan, ṣugbọn lẹhin ọdun mẹrin ni Ilu Amẹrika o tun ṣagbe igbesi aye papọ nipasẹ tita awọn CD ni opopona ati gbigbe awọn ere bi oluranse pẹlu iranlọwọ ti moped rẹ. Lati gba owo ti o to lati ṣe awo-orin kan, Djibril gba lati ṣiṣẹ fun Bekay, pimp ati yanyan awin. Iṣẹ apinfunni Djilbri lati mu ala rẹ ṣẹ ni idilọwọ nigbati o ba pade Trini, panṣaga ti o ṣiṣẹ fun Bekay. Djibril fi ohun gbogbo wewu lati gba Trini là kuro ninu igbesi aye squalid rẹ.

## Simẹnti

* Sy Alassane bi Djibril
* Sky Nicole Gray bi Trini
* Tony Okungbowa as Bekay
* Danai Gurira bi Sisi
* Babs Olusanmokun as Cravate
* Hervé Diese bi Lido
* Ger Duany bi Rocky
* Momo Dione bi Pesher
* Osas Ighodaro bi Adinike
* Lenore Thomas Douglas bi Candy
* Maduka Duro bi Igbesẹ mẹwa
* Aspen Steib bi Letta
* Stephen Tyrone Williams bi Kareem

## Gbigbawọle
Lori oju opo wẹẹbu alaropo atunwo Rotten Tomati, 45% ti awọn atunwo awọn alariwisi 11 jẹ rere, pẹlu iwọn aropin ti 6/10.

Ninu atunyẹwo rere kan, Wesley Morris ti  Awọn Boston Globe kowe, "'Iri-isinmi' ti nwaye pẹlu oju-aye", ati "isẹ-afẹ kan wa si igbesi aye ni [Dosunmu's] Harlem ni idakeji si oogun ti igbesi aye" ti awọn fiimu miiran. Ernest Hardy ti Awọn Village Voice sọ pé, "So fun ni ohun elliptical ara pẹlu kan pacing ati jagged rhythms ti o gba diẹ ninu awọn nini lo lati, awọn titari ati agbara ti awọn fiimu da ni awọn oniwe-ewi aworan, ni ọna Dosunmu ati cinematographer Bradford Young lo ina ati tiwqn lati ṣe fere gbogbo fireemu (mimi awọn profaili; sunmọ-soke lori awọn oju-ọna ati awọn ita ilu. Ipa ikojọpọ ti iṣẹ ọwọ wiwo wọn mu ipa airotẹlẹ wa nigbati ajalu ba kọlu nikẹhin.” 

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Osise aaye ayelujara
* Ilu ti ko ni isinmi ni IMDb
* Ilu Restless ni Awọn tomati Rotten
Awọn ọjọ 30 (fiimu 2006)

***30 Days*** jẹ fiimu iṣere ti orilẹ-ede Naijiria ti ọdun 2006 ti Mildred Okwo kọ ati ṣe itọsọna. Fiimu naa gba awọn yiyan 8 ni 2008 Africa Movie Academy Awards, pẹlu Joke Silva ti o gba ami-eye fun Oṣere Atilẹyin Dara julọ 

## Simẹnti

* Genevieve Nnaji as Chinora Onu
* Joke Silva bi Dupe Ajayi
* Segun Arinze as Inspector Shobowale
* Ntalo Okorie
* Chet Anekwe bi Kene Alumona
* Najite Dede bi Temilola brisbee
* Kalu Ikeagwu as Jerry Ehime
* Nobert Young bi Aguntan Hart
* Ebele Okaro-Onyiuke bi Mama Alero
* Ekwi Onwuemene bi Faye Dako  
* Gbenga Richards bi Aare 

## Afoyemọ
Ní orílẹ̀-èdè kan tí ìpànìyàn àti ìwà ìbàjẹ́ ti wáyé, ọ̀dọ́kùnrin kan rí obìnrin kan ní ilé ìgbafẹ́ kan tó nífẹ̀ẹ́ sí. Sibẹsibẹ arabinrin naa jẹ ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ ti ẹgbẹ awọn apaniyan ti o pa awọn oṣiṣẹ ijọba jẹ ibajẹ ni orilẹ-ede naa. 

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2006

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Awọn ọjọ 30 ni IMDb
Oore-ọfẹ Iyalẹnu

***Ore-ọfẹ Kayeef*** jẹ fiimu ere itan-akọọlẹ Ilu Gẹẹsi ti Ilu Naijiria ti ọdun 2006 ti Jeta Amata ati Nick Moran kọ, ti Jeta Amata ṣe oludari ati ṣe nipasẹ Jeta Amata & Alicia Arce. Ara fiimu naa Joke Silva, Nick Moran, Scott Cleverdon, Mbong Odungide, Fred Amata ati Zack Amata. Fiimu naa gba awọn yiyan 11 ati gba ami-eye fun Achievement in Cinematography ni Africa Movie Academy Awards ni ọdun 2007       

## Ipilẹ
Fíìmù náà, lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan tí Joke Silva sọ̀rọ̀ rẹ̀, sọ ìtàn àtúnṣe tí oníṣòwò ẹrú ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, John Newton (Nick Moran), tó rìnrìn àjò lọ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà báyìí láti ra ẹrú. Lẹ́yìn náà, bí ìwà òǹrorò ti oko ẹrú ṣe túbọ̀ yà á lẹ́nu, ó jáwọ́ nínú òwò náà ó sì di àlùfáà Anglican.   Newton nigbamii kọ orin irapada Amazing Grace o si di abolitionist.

## Simẹnti

* Nick Moran bi John Newton
* Joke Silva bi Maria Davies
* Scott Cleverdon bi Oliver
* Mbong Odungide as Ansa
* Fred Amata bi Etim
* Zack Amata bi Village alufa
* Itam Efa Williamson bi Orok
* James Hicks bi Simmons
* Ita Bassey bi Oloye
* Nick Goff bi Rupert

## Wo tun

* Akojọ awọn fiimu Naijiria ti ọdun 2006

## Awọn itọkasi

## Ita ìjápọ

* Oore-ọfẹ Iyanu ni IMDb
* Oore-ọfẹ Iyalẹnu ni Awọn tomati Rotten