JB Danquah

**Joseph Kwame Kyeretwie Boakye Danquah** (18 December 1895 &#x2013; 4 February 1965) jẹ́ ọlóṣèlú ara Ghana, ọ̀mọ̀wé, anglophile, agbẹjórò àti olóṣèlú. Ó jẹ́ olóṣèlú ní ìṣáájú ati léhìn ìjọba amúnisìn Ghana, eyiti o jẹ Gold Coast tẹ́lẹ̀.

Lakoko iṣẹ́ ìṣèlú rẹ, Danquah jẹ òkan nínú àwọn olùdarí alátakò àkókó si Alakoso Ghana ati adarí òmìnira Kwame Nkrumah si ẹniti o fi ẹsun kan pé ó ṣe iṣe idaluru ni igbẹyin aye rẹ. Danquah jẹ ẹni tí wọ́n ṣe apejuwe bi “Olóyè àgbàti iṣelu Gold Coast” nipasẹ Igbimọ Watson ti Iwadii sinu awọn rudurudu Accra ni 1948 . 

## Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé ati ẹkọ
Danquah ni a bi ni Ọjọ́ kẹtàlá oṣù kejìlá, ọdún 1985 ni ilu Bepong ni Kwahu ni Ila-oorun ti Ghana (nígbà na Gold Coast ). Ó wá láti ìdílé ọba ti Ofori Panin Fie, tí ó jẹ́ Alákóso ni àwọn ìpínlẹ̀ Akyem, ati ọkan ninu awọn idile ti o ni ipa julọ nínú ìṣèlú Ghana. Arákùnrin rẹ ní Nana Sir Ofori Atta I omo re si je osere Paul Danquah .

Ni ọmọ ọdún mẹ́fà, Danquah bẹrẹ ilé-ìwé ni Ilé-ìwé Ipinnu Basel ni Kyebi . Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ àgbà ti Basel Mission ní Begoro . Lẹ́hìn aṣeyọri tí ó parí àwọn ìdánwò méje rẹ ni Ọdún 1912, Vidal J. Buckle, agbẹjọro kan ni Accra gba a ṣiṣẹ gẹgẹ bi akọwe, iṣẹ kan ti o jẹ kò ni ifẹ si ise amòfin.

Lẹhin ti o ti kọja Awọn idanwo Awọn Iṣẹ Ilu ni 1914, Danquah di akòwe ni Ile-ẹjọ́ gíga ti Gold Coast, eyiti o fun u ni ìrírí lati yan arákùnrin rẹ, Nana Sir Ofori Atta I, ti o ti di olori ni ọdun meji sẹyin, gẹgẹ bi akọwe ti Ile-ẹjọ Omanhene ni Kyebi.  Ni atẹle ipa ti arakunrin rẹ, Danquah ni a yan gẹ́gẹ́ bi Ọlùrànlówó akọwe ti Apejọ ti Awọn olórí Alákóso ti Ìlà-oòrùn, èyítí ó fún ni idanimọ ti ofin lati di Igbimọ Alakoso Ila-oorun. Imọlẹ rẹ ni ipa lori arakunrin rẹ lati firanṣẹ si Ilu Gẹẹsi ni ọdun 1921 lati ka ofin.

Lẹhin awọn igbiyanju meji ti ko ni aṣeyọri ni University of London Danquah ṣe Ìforúkọsílẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ kọja ni 1922, ti o jẹ ki o wọle si University College of London gẹgẹbi ọmọ ilé-ìwé ìmòyẹ. O gba alefa BA rẹ ni Ọdún 1925, ti o je ẹ̀kọ́ ìmò ọ̀fẹ́ tí John Stuart Mill nipa Iwọye ti Ọkàn ati Ìmúlò ọgbọ́n. Léhìnna ó bẹ̀rẹ̀ tèsíwájú fun ìmò òyẹ dokita ijinlẹ, eyiti o gba ni ọdun méjì Pẹ̀lú iwe àfọwókọ kan ti o ni àkọlé “ The Moral End as Moral Excellence”. O di àkókò akeko láti Iwo-oorun Afirika lati gba Oyè dókítà ti Philosophy lati ilé-ẹ̀kọ́ gíga Gẹ̀ẹ́sì kan. Lakoko ti o ṣiṣẹ lori iwe afọwọkọ rẹ, o wọ Tẹmpili inu ati pe a pe si Pẹpẹ ni ọdun 1926.

Lakoko ti ójé akẹkọ, o bi ọmọkùnrin meji ati ọmọbìnrin meji Nípasẹ̀ àwọn obinrin oríṣiríṣi méjì, tí ko si fẹ ìkan kan nínú wọ́n. Ni Ilu Lọndọnu, Danquah ya àkókò kúrò nínú ikẹkọ rẹ láti kópa nínú ìṣèlú àwọn ọmọ ile-iwe, ṣiṣẹ́ bi olootu ìwé ìròhìn Ẹgbẹ Awọn ọmọ ile-iwe Iwọ-oorun Afirika (WASU) ati pe o di aarẹ Union.

## Iṣẹ́-ṣísẹ
Danquah bèrè iṣẹ ofin aladani nígbàtí o pada si Ghana ní ọdún 1927. Ni 1929 o ṣe iranlọwọ fun JE Casely Hayford lati da Apejọ Awọn ọdọ ti Gold Coast kale (GCYC) ati pe o jẹ Akowe Gbọgbọgbò lati 1937 si 1947.  Ni 1931, Danquah ṣe ìdásílẹ̀ *The Times of West Africa*, tí àkọ́kọ́ ńpè ni *West Africa Times* tí ó jẹ́ akọkọ iwe iroyin ni Ghana pelu atẹjade láàrin 1931 si 1935.  Iwe kan ti a npe ni "Igun Awọn Obirin" ni a ko ni orukọ nipasẹ Mabel Dove, ọmọbìnrin olókìkí barrister Frans Dove . O di iyawo akọkọ Danquah ni ọdun 1933, o bi ọmọkùnrin kan fun u.  Danquah padà tún fẹ Elizabeth Vardon.   Ni ọdun 1935, o di ọmọ ẹgbẹ alaṣẹ ti International African Friends of Ethiopia, ẹgbẹ Pan-Africanist ti o fi ìdí mú lè ni Ilu Lọndọnu.

### Ìṣèlú
Danquah di ọmọ ẹgbẹ́ ti Igbimọ Ile-igbimọ asòfin ni Ọdún 1946 o si lepa ofin òmìnira fún àrin gbùngbùn Akan ti Gold Coast. Ni 1947 o jẹ ọmọ ẹgbẹ ti o ṣẹda ti Pro-independence United Gold Coast Convention (UGCC) tí a ṣètò nípasẹ̀ George Alfred Grant gẹgẹbi Àpapọ̀ àwọn ọlórí, awọn ọmọwé ati awọn agbẹjórò   Robert Benjamin Blay, RA Awoonor-Williams, Edward Akufo-Addo, ati Emmanuel Obetsebi-Lamptey . A pe Kwame Nkrumah lati jẹ akọwe gbọgbọgbò ti ẹgbé tuntun. Ní ọdún 1948, ni atẹle yiyọkuro ti awọn agbewọle ilu Yuroopu nipasẹ olori kan ni Accra ati rúdurùdu ti o tẹle ní Accra, Danquah jẹ ọkan ninu “ The Big Six ” (awọn miiran jẹ Nkrumah, Akufo-Addo, Obetsebi-Lamptey, Ebenezer Ako-Adjei ati William Ofori Atta ) ti awọn alaṣẹ ijọba ti amúnisìn fi si àtìmọ́lé fún oṣù kan.

Iwadi itan Danquah mu ki o gba pẹlu ìmọ̀ràn Nkrumah pe ni òmìnira ni Gold Coast ni a tún ọrukọ na si Ghana lẹhin ijọba Afirika akọkọ ti orukọ naa . 

Ṣùgbọ́n leyin igbana ni Danquah ati Nkrumah ni ìtakò lori itọsọna ti ẹgbẹ òmìnira wọn si pín yà lẹhin ọdún méjì. Nkrumah tẹsiwaju lati ṣe àgbékalẹ̀ Ẹgbẹ Awọn eniyan Adehun (CPP) o si gba òmìnira Ghana ń ìkẹyìn o si di Aàrẹ àkọ́kọ́ ti Ghana.

#### Ipa Danquah nípa ìdásílẹ̀ University of Ghana
Ipa Danquah nípa ìdásílẹ̀ Ile-ẹkọ giga ti Ghana, Alakoso ati ile-ẹkọ giga ti o tobi julọ ni Ghana jẹ ọrọ àríyànjiyàn gbọgbọ ènìyàn látàrí pe nipasẹ Dokita Kwame Nkrumah ti o jẹ Prime Minister Ghana nigbana lọ ko.  Lara awọn ẹni-kọọkan ati awọn ẹgbẹ ni gbogbo Gold Coast ati West Africa, o tun ṣe agbẹjórò fun idasile rẹ ni 1948 lẹhin ijabọ British kan lori ile-ẹkọ giga ni Iwò-oòrùn Afirika ṣe iṣeduro pe ile-ẹkọ giga kan nikan, ti o wa ni Nigeria, ni àjọṣepọ̀ Pẹ̀lú University of London, yoo ṣee ṣe fun gbogbo Ìwọ̀ Oorun Afirika. 

#### Mímú, ìdádúró ati ikú
Danquah duro bi ọlùdíjẹ Alákóso ìlòdì si Nkrumah ni Oṣu Kẹrin ọdun 1960 ṣugbọn o pàdánù ìdìbò naa. Ni ọjọ 3 Oṣu Kẹwa Ọdun 1961, a mu Danquah labẹ Ofin Idaduro Idena, lori awọn ìfèsùn kan

Wọn Tun mu Danquah ni ọjọ kejo Oṣu Kini, laisi ẹsun kan pàtó ti a sọ di mimọ. O pàdánù ikọlu ọkan - diẹ ninu awọn ènìyàn sọ pe wọn jẹ ní ìyà ni - o si ku lakoko tí atimọle ni Ẹwọn Alabọde Nsawam ni ọjọ kerin oṣù Kínní ọdún 1965. 

Lẹhin ìgbàjoba kúrò lówó CPP ni oṣù Kínní ọdún 1966 nipasẹ Igbimọ Ominira ti Orilẹ-ede (NLC), Danquah ni a fun ni ìsìnkú ọlólá orilẹ-ede.

## Àwọn atẹjade
Lara awon iwe re ni *Gold Coast: Akan Laws and Customs and the Akim Abuakwa Constitution* (1928), ere kan ti akole re je *The Third Woman* (1943), ati *The Akan Doctrine of God* (1944).  Ìwé ìgbèhìn ṣe afihan ibamu ti èsìn Áfíríkà pẹlu Kristiẹniti, ati pe a kà si “pataki”  fun àwọn Alátẹnumọ́ Áfíríkà ti n wa awọn ọna lati gba ohun-ini Afirika wọn pada. Ko ni ikẹkọ bi ẹlẹsin.

## Idile
Kwaku Boateng ati JB Danquah jẹ ibatan nipasẹ igbeyawo. 

## Ìrántí rere
JB Danquah Memorial Lecture Series je ìfilólè ní ọdún 1968 ni ìrántí Danquah, ẹniti o tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìdásílẹ̀ ti Ile-ẹkọ giga ti Ile-ẹkọ giga ti Iṣẹ ọna ati sáyẹnsì (GAAS).  Ile-ẹkọ Danquah jẹ “ojò ironu iṣelu ti Ẹgbẹ Patriotic Tuntun (NPP)”  ni Ghana. O ti ṣeto ni iranti iṣẹ rẹ ati lati gbe awọn imọran rẹ laruge lẹhin ikú. 

Danquah Circle, je Òpó yíká ni Osu ni Accra, ti a fun ni oruko ni ìrántí rẹ.

## Àwọn ìtọ́kasí
Tú
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1965
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1895