Mike Falana

{Short description|Nigerian trumpeter (fl. 1960s)}}

* 'Mike Falana*' (tí ó kú ní ọdún 1995) jẹ́ akorin àti onítrọ́npẹ́ẹ̀tì jazz ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí ó tún ṣiṣẹ́ nínú orin highlife. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ọ̀pọ̀ ẹgbẹ́ orin ní ọdún 1960, tí wọ́n sì ní àwọn olórin olókìkí nínú wọn, bíi African Messengers, Johnny Burch Octet, Graham Bond Organization àti Ramong Sound. Ó di olókìkí gan-an ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1960.

## Ìtàn Àbẹ́lẹ̀
Gẹ́gẹ́ bí ìwé Kay Thompson from Funny Face to Eloise tí Sam Irvin kọ, Mike Falana jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlá kan tó jẹ́ amòye gan-an, tí ó lè kọ orin bí Miles Davis. Nígbà yẹn ni Lionel Hampton ṣe àwárí rẹ̀ nígbà tó wà ní Ìlú Èkó Lagos fún ìpàṣípààrọ̀ àṣà àti iṣẹ́ ọnà.

Ní ìgbà tí ó má fi di bí ọdún 1950, Falana jẹ́ olórin alákọ̀ọ́kan soloist pẹ̀lú ẹgbẹ́ orin Nigerian Broadcasting Corporation Dance Orchestra, tí Fela Sowande àti Steve Rhodes jẹ́ àwọn olùdarí orin ní oríṣìíríṣìí àkókò. 

Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí African Messengers tí ó sì Bayo Martins, [Peter King olórin orílẹ̀ èdè Nàìjíríà [Nigerian musician |Peter King]], Humphrey Okoh and Paul Edoh in the line up. Ẹgbẹ́ náà ní àṣeyọrí pẹ̀lú orin “Highlife Piccadilly,” ní ọdún 1964, wọ́n di àwọn aṣegun nínú World International Jazz Contest ní orílẹ̀-èdè Switzerland.
Yàtọ̀ sí fífarahàn wọn ní àwọn kílóòbù àti àjọyọ̀ orin, ẹgbẹ́ náà tún máa ń ṣe ìtìlẹ́yìn orin (backing) fún The Four Tops, The Temptations àti Diana Ross.

Falana, ẹni tí a tún mọ̀ sí Mike Fellana, jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹgbẹ́ kan tí wọ́n ń pè ní Chicago Line tàbí Chicago Line Blues Band, tí wọ́n sì tú síta orin àkọ́kọ́ kan “Shimmy Shimmy Ko-Ko Bop” / “Jump Back” ní ọdún 1966. The line up included Louis Cennamo, Mike Patto, Tim Hinkley, Viv Prince and Falana.

Òun ni ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ kẹrin tí Graham Bond Organisation, tí ó ń rọ́pò Jack Bruce. Wọn júwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Dick Heckstall-Smithgẹ́gẹ́ bí “ọmọ Nàìjíríà kékeré kan tí ó máa ń wọ aṣọ dáadáa, láti inú ìdílé ọlọ́rọ̀ kan ní Lagos” àti ẹni “tí ó ní ìwà rere gan-an sí Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, pẹ̀lú gbogbo àwọn apá rẹ̀ tí kò dára”. Heckstall-Smith tún sọ pé ó jẹ́ “akọrin tẹ̀tẹ̀ (trumpet) alárinká gan-an.”

Ní ìgbà tí ó ma fi di ọdún díẹ̀ tí ó tẹ́lẹ̀ ni Falana, òun pẹ̀lú olórin òní jassi Jazz Maud Meyergbá àmì ẹ̀yẹ tí ìkẹyìn fún ìkópa wọn lórí ìṣe jassi Jazz  

Falana jẹ́ ọ̀kan lára àwọn akọrin Áfíríkà tí a mọ̀ dáadáa tí wọ́n lọ sí Yúróòpù láti tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ wọn.

## Iṣẹ́, ìṣe rẹ̀
### 1960s
Ọdún 1960 to 1962
Mike Falana farahàn ní àjọyọ̀ tí AMSAC ṣètò ní oṣù Kejìlá ọdún 1961, tí wọ́n ṣe ní Lagos, Nàìjíríà. Àwọn akọrin àti oníṣe ọnà láti United States bíi Nina Simone , Odetta, Randy Weston, Michael Olatunji, Langston Hughes, àti Lionel Hampton wá lára àwọn tí wọ́n kópa nínú rẹ̀. Wọn sì ṣe aṣiṣe pè é ní Mike Falani.Pẹ̀lú àwọn akọrin ará Nàìjíríà ẹlẹgbẹ́ rẹ̀; oníṣeré saxophone Bobby Benson, àwọn oníṣeré tẹ̀tẹ̀ Zeal Onyia àti Chief Bill Friday, Falana ṣeré pọ̀ pẹ̀lú akọrin ìparí Lionel Hampton lórí orin àfihàn rẹ̀, “Flying Home”. Ṣùgbọ́n, lábẹ́ ìbànújẹ fún Hampton, orin náà kò dùn mọ́ àwọn olùgbọ́ bí gbogbo àfihàn rẹ̀ yòókù ṣe rí.  

Ní ìgbà tí ó má fi di ọdún 1962 Falana dé sí ìlú London, ó sì bẹ̀rẹ iṣẹ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ó ń ṣíṣe gẹ́gẹ́ bí ọkàn lára àwọn tí ó jẹ́ ọmọ lẹ́yìn àwọn akọrin tí  The Establishment tí Peter Cook pawópò láti dá sílẹ̀.
;1963
Nísinsìnyí gẹ́gẹ́ bí ọkàn lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ilẹ̀ òkèèrè tí UK titi Johnny Burch Octet, Falana kópa nínú ìkéde àgbáyé fún ilé isẹ́ BBC tí wọn ṣe ìgba ohun sílẹ̀ rẹ̀ ni oṣù kẹta ọdún 1963. Àkójọpò orin tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ yìí dá sílẹ̀ ni àwọn wọ̀nyíì"Moanin’", " Early In the Morning", "All Members", " I Remember Clifford", "Going Up North", "Nightwalk" and "Del Sasser".

Nígbà tí ó wà pẹ̀lú ẹgbẹ́ Octet, Mike Falana wà ní àpéjọ àbẹ̀wò ní Mayfair Hotel. Níbi náà, Val Wilmer ya àwòrán rẹ̀. Àwòrán náà fi hàn pé ó wà pẹ̀lú Sammy Davis, Jnr. àti MD Sammy Davis, Jnr. , George Rhodes. Àwòrán àti akọlé rẹ̀ hàn nínú ìtẹ̀jáde oṣù Karùn-ún ọdún 1963 ti ìwé ìròyìn *Crescendo*.

Nígbà tí ó má fi di ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹjọ ọdún 1963, Falana, ṣe ìpolówó rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí akọrin aláṣẹ̀pọ̀ kan, ó ń ṣeré ní Klooks Kleek ní alẹ́ kan náà pẹ̀lú Brian Auger and the Trinity àti ẹgbẹ́ Tony Baylis Quartet. Nígbà tí ó sì di ojó Àlàmísí ó kó orin pẹ̀lú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ orin John Williams ni Acton in High Street. Nígbà tí ó di ọjọ́ Ábámẹ́ta, ọjọ́ kẹta oṣù kẹjọ, ó farahàn ni Marquee gẹ́gẹ́ bí olórin kejì pẹ̀lú Joe Harriott Quintet, nígbà tí ó dẹ̀ má fi di ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹrin, oṣù kẹjọ ó farahàn ni ibi kaná níbi tí ó tún ti ṣe olórin kejì fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ John Williams Big Band. Ní inú oṣù kaná yìí ni Falana di akọrin aláṣẹ̀pọ̀ tó ṣe ìránṣẹ́ pẹ̀lú John Williams Big Band ní National Jazz Festival ní Richmond. Ìtúpalẹ̀ ìfarahàn ẹgbẹ́ náà wà nínú ìwé ìròyìn *Crescendo*. Onítúpalẹ̀ sọ̀rọ̀ kan nípa bí Falana ṣe ń ṣeré orin, tí ó jọ ìmúlò ìròyìn Miles Davis.

;1964
Falana came no. 3 in the British section, New Star section of the 1964 *[[Melody Maker]]* Readers Jazz Poll.

Falana jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ African Messengers. Ó sì dárí oníṣeré saxophone alto Peter King lórí àkọsílẹ̀ orin ẹgbẹ́. Ní àárín oṣù Karùn-ún, wọ́n farahàn ní Marquee, tí wọ́n ń ṣeré sí àwọn olùgbọ́ tó ju ẹgbẹ̀rún mẹ́fà lọ. Ní àkókò yẹn, àwọn ọmọ ẹgbẹ́ náà ni Humphrey Akoh lórí saxophone alto, Peter King lórí saxophone tenor, Falana lórí tẹ̀tẹ̀, Happy Williams lórí bass elekitiriki, Dick Rushton lórí píanò, Paul Edoh lórí kongas, àti James Meane lórí dárùmù. Akọrin Mel Turner ṣeré pẹ̀lú wọn, ó sì jẹ́ pé orin kan tí wọ́n ṣe, “Work Song,” ní ìfaramọ́ tó lágbára látọ̀dọ̀ àwọn olùgbọ́. Ní ọdún yẹn, ẹgbẹ́ náà tú àkọ́kọ́ orin àkọsílẹ̀ wọn “Highlife Piccadilly” pẹ̀lú “Blues For Messengers” lórí àkọsílẹ̀ Carnival.

Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn *Melody Maker* ṣe sọ nínú ìtẹ̀jáde oṣù Karùn-ún ọjọ́ 30, Falana (tí wọ́n kọ́ ọ́ sí Mike Fellana), Mose Allison, Jazz Crusaders, Chris Barber, Staples Singers àti The Yardbirds ni wọ́n pe láti kópa ní àjọyọ̀ International Jazz Days.

Pẹ̀lú náà ní ọdún yẹn, ìpínlẹ̀ kan (ọ̀kan lára àwọn ìpínlẹ̀ àkọ́kọ́) ti *London Line* fi ìjọba paríṣì Nàìjíríà, Reverend Ogundura, hàn ní UK àti ohun orin kan látọwọ́ Falana àti African Messengers.
;1965 to 1969
Ní ọdún 1966, gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ Graham Bond Organisation , ó ṣeré ní Ram Jam Club ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹfà, ní Farnborough College of Technology ní ọjọ́ kejì oṣù keje, ní Corn Exchange ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù keje, ní Manor House ní ọjọ́ kọkànlá oṣù keje, ní Atalanta ballroom ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹjọ, àti ní ọ̀pọ̀ àwọn ibi míìrán.

Fún àwọn ìgbà kan ó wà nínú The Ramong Sound,ẹgbẹ́ kan ti Raymond Morrison àti  Clem Curtisṣe olùdarí rẹ̀. Nígbà tí wón fí tipátipá jẹ́ kí Morrison kúrò nítorí àwọn ọ̀rọ̀ òfin ìjọba, Arthur Brown wá wọlé fún sọ̀rọ̀ ránpẹ́. It would eventually evolve into The Foundations. Nígbà tí ẹgbẹ́ náà ṣe àṣeyẹ pẹ̀lú ìṣe orin  "Baby, Now That I've Found You", Falana pẹ̀lú Brown abbl kò jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ náà mo.

### 1970s
Falana ṣeré lórí àlùbọmù Shango ti Peter King  *[[Shango (Peter King album)|Shango]]* , tí a ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 1974. Àwọn akọrin míì ni Humphrey Okoh lórí saxophone alto, David Williams lórí bass, Paul Edoh lórí kongas, James Menin lórí dárùmù, Arthur Simon lórí gítà, àti Peter King lórí saxophone àti flúùtù. Àlùbàmù náà kò tíì tú síta fún ọ̀pọ̀ ọdún. 

## Àwọn Ọdún Tó Kàn
Ní oṣù Keje, ọdún 2013, ìwé ìròyìn *All About Jazz* tẹ̀jáde ìtúpalẹ̀ wọn nípa àlùboomù *Wade in the Water: Classics, Origins and Oddities* láti ọdọ Graham Bond Organization. Wọn mẹ́nu kàn iṣẹ́ aláṣẹ̀pọ̀ Falana lórí orin “St. James Infirmary,” tí onítúpalẹ̀ Duncan Heining pè ní “ẹ̀dá tí ó ní àlàyé ẹlẹwà gan-an "beautifully nuanced version" .” Falana ṣeré lórí tó fẹrẹ̀ tó orin méjìlélọ́gọ́rin nínú àwọn orin náà.

Àròsọ kan nípa Mike Falana tí Val Wilmer kọ́ farahàn nínú ìtẹ̀jáde oṣù Ṣẹ́rẹ́ 2019 ti *[[The Wire (magazine)|The Wire]]*.

## Nípa Ìkú rẹ̀
Gẹ́gẹ́ bí akọrin jazz àti onítàn Anote Ajeluorou ṣe sọ, Mike Falana ní ìṣòro ìlera àti pé ó kú ní òkè òkun. Wọn gbàgbọ́ wípé ó kú ní ọdún 1995.

## Fún kíkà ìtẹ̀síwájú
* *The Wire*, Issue 424, June 2019 - **Mike Falana:** The talented Nigerian trumpeter was a star of UK jazz until he vanished from the London scene. By Val Wilmer
## Àwọn ìtọ́kasí

## External links
* Discogs - Mike Falana
* Many Fantastic Colors - on Hiseman, Graham Bond, Dick Heckstall-Smith, Mike Falana (pictured)