John Hardbattle

John Qace Hardbattle (1945–1996) jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn ajìjàgbara Bushman tí a mọ̀ jùlọ ní Botswana. "Ọmọ ìyá Khwa, ìyá ìdajì Bushman, àti baba rẹ̀ ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, Tom Hardbattle". Bàbá rẹ̀ jẹ́ ọlọ́pàá tí ó ti fẹ̀yìntì tí ó rìnrìn àjò lọ sí Gúúsù Áfíríkà lẹ́yìn náà Botswana. Níbẹ̀ ni ó ti fẹ́ "Kawi", ìyá John.  John Hardbattle ṣe ìdásílẹ̀ pẹ̀lú Roy Sesana, ó sì di olórí àwọn First People of Kalahari (FPK).

## Igbesi aye ibẹrẹ
John Hardbattle ṣiṣẹ́ nínú ẹgbẹ́ ọmọ ogun ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, ó kẹ́kọ̀ọ́ ní Yunifásítì Oxford, ó sì tún ṣe àgbẹ̀ màlúù ní Ghanzi kí ó tó di olórí ẹ̀tọ́ Bushman. 

## Awọn eniyan akọkọ ti Kalahari
Hardbattle ṣe ìdásílẹ̀ àjọ àwùjọ First People of Kalahari (FPK) ní ọdún 1991 pẹ̀lú Roy Sesana láti tan ìhìn kan kálẹ̀: Àárín Gbùngbùn Kalahari Eranko jẹ́ ti àwọn Bushmen, wọ́n sì yẹ fún ipa nínú pípinnu ọjọ́ iwájú wọn. Láìpẹ́ FPK di ìpele ìṣèlú fún àwọn Bushmen Botswana tí wọ́n dojúkọ ìlékúrò kúrò ní ilẹ̀ baba wọn, tí títí di òní olónìí kò ní aṣojú kankan nínú ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Botswana tàbí ní Ilé Àwọn Olóyè rẹ̀.

## Ipolongo lodi si ilekuro
Ní ìgbìyànjú láti tún èyí ṣe àti ní àkókò kan náà láti kojú àwọn ìlékúrò tí ń bọ̀, John Hardbattle rìnrìn àjò lọ sí UK àti US láti kìlọ̀ fún àwùjọ àgbáyé nípa ìṣòro àwọn Bushmen àti láti gba ìtìlẹ́yìn gbogbogbò fún ẹgbẹ́ Bushman.

Hardbattle fi hàn pé òfin Botswana lẹ́yìn òmìnira kò gba àwọn ènìyàn láyè láti wọ inú Àárín Gbùngbùn Eranko Kalahari “fún ààbò àti àlàáfíà àwọn Bushmen.” Kókó kan tí ó gbé kalẹ̀ fún àwùjọ ní Àjọ Àgbáyé àti àwọn oníròyìn àgbáyé. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, Hardbattle sọ pé lílé àwọn San kúrò ní ilẹ̀ baba ńlá wọn kì í ṣe nípa ọdẹ àṣejù, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe nípa ìdàgbàsókè, ṣùgbọ́n ó jẹ́ nítorí pé ìjọba Botswana pẹ̀lú àwọn olùpèsè dáyámọ́ǹdì pàtàkì ní Antwerp àti Israel, ń ṣàníyàn pé FPK yóò bẹ̀rẹ̀ sí í béèrè fún ìpín nínú owó tí wọ́n ń rí nípasẹ̀ wíwa dáyámọ́ǹdì ní Kalahari.

Hardbattle fa ìfẹ́ àti àníyàn ńlá fún ipò San nígbà ìrìn àjò rẹ̀, ó sì gba ìtìlẹ́yìn láti ọ̀dọ̀ Gloria Steinem, First Peoples Worldwide, Cultural Survival àti Survival International, pẹ̀lú ìtẹ̀jáde ọ̀pọ̀lọpọ̀ àpilẹ̀kọ nínú àwọn ìwé ìròyìn àgbáyé. Ní àkókò kan náà, a kó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn pàtàkì jọ fún FPK.

Nítorí ìsapá Hardbattle, ìjọba Botswana fipá mú wọn láti jáwọ́ nínú ètò ìlékúrò àti ìtúngbélébùú wọn.

## Iku
John Hardbattle kú lójijì àti láìròtẹ́lẹ̀ nítorí àrùn jẹjẹrẹ lymphatic ní ọdún 1996 ní ìparí ìpolongo kúkúrú rẹ̀. Lẹ́yìn ikú rẹ̀, ìjọba Botswana tún bẹ̀rẹ̀ sí í gbìyànjú láti fipá mú àwọn ará San kúrò ní Central Kalahari Game Reserve àti láti kó wọn lọ síbòmíràn. Ọ̀rẹ́ rẹ̀ ìgbà pípẹ́ Roy Sesana àti arábìnrin rẹ̀ Andrea Hardbattle ti ń bá iṣẹ́ Hardbattle lọ ní onírúurú ọ̀nà.

## Awọn itọkasi

## Siwaju kika

* Sandy Gall. Àwọn Igbó ní Gúúsù Áfíríkà: Ìpakúpa Àwọn Aláìlẹ́ṣẹ̀. Lọ́ndọ́nù: Chatto & Windus, 2001
* Rupert Isaacson. Ilẹ̀ Ìwòsàn: Àwọn Igbó àti Aṣálẹ̀ Kalahari. Lọ́ndọ́nù. Grove Press, Oṣù Kẹta 2003
* Boustany, Nora (1995) Agbẹjọ́rò Àwọn Igbó: Straddling Two Worlds, John Hardbattle Sọ̀rọ̀ sí Ipò No'akwe ti Botswana. Washington Post, Oṣù Kejìlá 18, 1995, ojú ìwé D1, D4

## Ita ìjápọ

* https://web.archive.org/web/20070928030015/http://www.hollynear.com/africa.page/history.html
* https://web.archive.org/web/20070817193125/http://www.kalahari-san.pwp.blueyonder.co.uk/recent-history.htm
* http://www.newscientist.com/article/mg14819984.700-first-and-last.html
* http://www.san.org.za/  Archived  

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1996
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1945