open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
טאליבאן

די **טאליבאן** איז א פאשטון פונדאמענטליסט סוני מוסלאמענער גרופע, וואס האט געהערשט אויף אפגאניסטאן פון 1996 ביז 2001 ווען זיי זענען פארטריבן געווארן דורך די נארטערן אלייענס מיט דער הילף פון די אמעריקאנער באמבארדירונגען. יעצט פירט אן א קליינע טאליבאן גרופע א גערילא קאמף אנקעגען די אמעריקאנער געשטיצטע פרא-דעמאקראטישע קארזאי רעגירונג פון אפגאניסטאן.

אין 2020, נאכדעם וואס די אמעריקאנער מיליטער און אירע אליאירטע ארמייען האבן זיך ארויסגעצויגן פון אפגאניסטאן, נאך א צוואנציג יעריגן לאנג-פארצויגענעם קריג, איז די טאליבאן ווידערמאל געקומען צו דער מאכט, און איז היינט די פאקטישע רעגירונג אויטאריטעט אין לאנד.

די טאליבאן ווערט אנגעפירט דורך דעם מולא מוכאמעד אמאר.
קאטעגאריע:טאליבאן
מוכאמעד אמאר

מולא ** מוכאמעד אָמאַר** איז דער איין אויג בלינדער אנפירער פון די טאליבאן. ער איז געווען דער אנפירער פון אפגאניסטאן פון 1996 ביז 2000 ווען טאליבאן זענען געווען ביי די מאכט.

כאטשיג זיין געוועזענע הויכע אמט, און זיין יעצטיגע שטאטוס אויף די מערסטע געזוכטע ליסטע, איז זייער ווייניג באקאנט וועגן אים.

קאטעגאריע:טאליבאן
ליטערארישע זשאנער

די קונסט פון ליטעראטור קאטעגאריזירט מען אין פארשיידענע זשאנערס לויט די כאראקטערס פון זייער אויסדרוק.

די הויפט ליטערארישע זשאנערס:
* **פראזע**
**ראמאן
** נאוועלע
** קורצע דערציילונג
**שוידער ליטעראטור

* **דראמא**
**טראגעדיע
***שייקספיר טראגעדיע
** קאמעדיע
** פארשטעלונג
* **דיכטונג**

קאטעגאריע:ליטעראטור
אליהו הנביא (אלבאם)

**אליהו הנביא** איז דער 22סטער אלבאם (יידיש נחת 22) פון די 36 אלבאמען געשאפן דורך יום טוב עהרליך.

פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם אלבאם:

מוצאי שבת

אליהו הנביא
עס נעמט דעם פזמון וואס מען זינגט יעדן מוצאי שבת "אליהו הנביא אליהו התשבי אליהו הגלעדני, במהרה יבוא אלינו עם משיח בן דוד" דארט ווערט אויסגערעכנט אלע מאל וואס אליהו הנביא ווערט דערמאנט אין תנ"ך און די אותות ומופתים וואס ער האט באוויזן, מיט זיין קונץ ליכן אופן  טייטש ער עס איבער אויף אידיש מיט הערליכער גראם.

א פייער פון הימל
פארציילט מיט וואונדערליכע פראזען און שיינע גראמען די מעשה ווען די נביאי הבעל האבן זיך פארמאסטן מיט אליהו הנביא ווער עס קען ברענגן א פייער פון הימל צו פארברענן די קרבנות, אליהו הנביא האט געוואונען און וויאזוי ער האט געברענגט דאן רעגן פאר ארץ ישראל.

הנודער

דער אנזאגער

התגלות

דער נס ביים קייסר
א מורא'דיגע מעשה וויאזוי דער צאר פון רוסלנאנד ניקולאיי האט באפוילן זיינע מיניסטארן צוזאמען שטעלן שווערע שלעכטע גזירות אויף אידן, מען זאל נישט דאווענען נישט לערענן, נישט היטן טהרת המשפחה, וויאזוי אליהו הנביא האט דורך א אינטערעסאנטן שפיצל זיין אויסגעשפילט און עס איז בטל געווארן.

דער רייטער

דער גנב

הרחמן

ברוך השם
מתתיהו סאלאמאן

[קליין|250px|זיינע דרשות אפגעדרוקט פון [ארט סקראל.]]

הרב **מתתיהו חיים סאלאמאן** ע"ה איז געווען משגיח רוחני אין לייקוואדער בית מדרש גבוה.

ער איז פאר דרייסיג יאר געווען דער משגיח אין דער גייטסהעדער ישיבה.

ער איז געבוירן געווארן אין גייטסהעד צו ר' יעקב און עטל סאלאמאן, און האט געלערענט אין לאנדאן אלס בחור.

ער האט געדינט פאר איבער דרייסיג יאר אלס מרביץ תורה אין דער בארימטער ישיבה אין געיטסהעד. נאך דער פטירה פון הגה"צ רבי נתן וואכטפויגל זצ"ל, איז רבי מתתיהו פארבעטן געווארן צו קומען דינען אלס דער משגיח אין בית המדרש גבוה אין לעיקוואד, ניו דזשערסי.

רבי מתתיהו האט שטארק געקעמפט קעגן די נסיונות פון טעכנאלאגיע. ער איז געווען פון די אנפירער פון דער היסטארישער כינוס כלל ישראל, סיון תשע"ב.

ער איז נפטר געווארן כ"ב טבת ה'תשפ"ד, אין עלטער פון 86 יאר. 

זיין רביצין מרת מרים איז נפטר געווארן ה׳ כסלו תשע"ז.

קאַטעגאָריע:משגיחים
איניעס

[left|thumb|250px|איניעס אנטלויפט בשעת דער [טרויאנישער קריג]]
**איניעס** איז א טרויאנישער העלד און פרינץ. ער איז דער זון פון זיין פאטער "אנטשיסעס" און זיין מוטער די אפגאטין "ווענוס" (אין דער רוימישער מיטאלאגיע) אדער אפראדיטע (אין דער גריכישער מיטאלאגיע).

די נסיעה פון איניעס פון טרוי ווערט דערציילט אין ווערגילס פאעסיע, דער איניאיד. ער ווערט אויך דערמאנט אין דער איליאדע פון האמעראס.

## ליטעראטור 
איניעס איז איינער פון די הויפט ראלעס אין העקטאר בערליאזנס אפערע *Les Troyens* (1857).

קאטעגאריע:גריכישע מיטאלאגיע
קאטעגאריע:רוימישע מיטאלאגיע
אוראלט גריכנלאנד

די געשיכטע פון **אוראַלט גרינכלאַנד** איז א תקופה פון דער גריכישער היסטאריע וואס האט זיך געצויגן ארום טויזנט יאר פון ביז ווען די רוימער האבן איינגענומען  גריכנלאנד ביים קאמף פון קארינט אין יאר 146 פאר דער ציווילער רעכענונג.

די גריכישע קולטור צוזאמען מיט די רוימישע קולטור ווערן פאררעכנט אלס די גרונטן פון דער ציוויליזאציע פון דער מערב וועלט.

די גריכישע קולטור איז נישט געווען באגרענעצט צום דרום טייל פון די באלקאן לענדער, וואו מאדערנע גריכנלאנד געפינט זיך. די גריכן האבן איניציאירט א גרויסע קאלאניזאציע באוועגונג, וואס האט געברענגט א סך גריכן צו גרויסע טיילן פונעם מיטלענדישן ים. אחוץ די אינזלען פונעם אגאישן ים זענען אויך געווען גרויסע זידלונגען פון גריכן אין קליין אזיע צו מזרח און אין דרום טייל פונעם אפענינישן האלבאינזל און דעם מזרח זייט פון סיציליע אין מערב. די גריכן האבן זיך באזעצט אין אנדערע ערטער ווי למשל אויף די ברעגן פונעם שווארצן ים.

## געאגראפיע 
### פיזישע געאגראפיע 
### קאלאניעס 
[טעקסט=|קליין|גריכישע שטעט און קאלאניעס ארום [550 פד״צ]]
די באפעלקערונג פון גריכנלאנד איז געוואקסן אריבער דער מעגלעכקייט פון זיין באגרעניצטע אקער־ערד (טייל האלטן אז די באפעלקערונג פון אוראלט גריכנלאנד איז געוואקסן מער ווי צענפאכיג אין דער תקופה פון 800 פד״צ ביז 400 פד״צ, פון א באפעלקערונג פון 800,000 ביז א סה״כ געשאצטער באפעלקערונג צווישן 10 צו 13 מיליאן).

פון בערך 750 פד״צ האבן די גריכן אנגעהויבן  250 יאר פון פארברייטערונג, אויפשטעלנדיק קאלאניעס אין אלע ריכטונגען. צו מזרח, האבן זיי צו ערשט קאלאניזירט דעם אגאאישן בארטן פון קליין אזיע,  first, דערנאך ציפערן און די בארטנס פון טראקע, דעם ים פון מאראמארא, און דעם דרום בארטן פונעם שווארצן ים. ענדלעך האט גריכישע קאלאניזאציע דערגרייכט צפון־מזרח ביז היינטיגער אוקראינע און רוסלאנד  (טאגאנראג). 

צו מערב האט מען באזעצט די בארטנס פון איליריע, סיציליע און דרום איטאליע. דערנאך דרום-פראנקרייך, קארסיקע און אפילו צפון־מזרח שפאניע  אויך האט מען געגרינדעט גריכישע קאלאניעס אין עגיפטן און ליביע.

די מאדערנע שטעט סיראקוזע, נאפאלי, מארסיי און סטאמבול האבן אנגעהויבן ווי די גריכישע קאלאניעס סיראקוזאי (Συράκουσαι), נעאפאליס (Νεάπολις), מאסאליע (Μασσαλία) און ביזאנץ *(Βυζάντιον)*. די דאזיקע קאלאניעס האבן געשפילט א ראלע אין דער פארשפרייטונג פון גריכישן איינפלוס דורכאויס אייראפע און האבן אויך געהאלפן גרינדן ווייטע-דיסטאנץ האנדל נעצווערק צווישן די גריכישע שטאָט-שטאַטן, וואס האבן אונטערגעהויבן די עקאנאמיע פון אוראלט גריכנלאנד.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:היסטאריע פון אייראפע
קאַטעגאָריע:גריכנלאנד
הילטאן האטעלס

left|thumb|250px|די הילטאן האטעלס הויפטקווארטיר
**הילטאן האטעלס** איז פון די גרעסטע האטעל ביזנעס אין דער וועלט, לויט די לעצטע שאצונג פון אפריל 2007 פארמאגן זיי 2,645 האטעלס און 485,000 צימערן.

אין יולי 3 האט הילטאן אנאנסירט אז זיי וועלן ווערן אויפגעקויפט דורך די בלעקסטאון גרופע אין א געשעפט געשאצט אויף 26 ביליאן דאלער.

קאַטעגאָריע:האטעלן
חיים פנחס שיינבערג

קליין|250px|מעוטר בטלית ותפילין אגאנצן טאג מיט מער פון 100 מינע ציצית'ער
הרב **חיים פנחס שיינבערג** (כ"ז אלול ה'תר"ע - כ"ז אדר תשע"ב) איז געווען א ליטווישער גדול און גרויסער פוסק, און ראש ישיבה פון דער תורה אור ישיבה אין ירושלים. ער איז געווען א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה.

ער איז אויך באקאנט פאר די פילע טלית קטן'ער וואס ער האט אן צו יעדער צייט, ער פלעג זיצן אויך אגאנצן טאג מיט די תפילין.

ער גייט מיט איבער פופציג טלית קטן'ס כדי מרבה זיין מיט מצוות.

## ביאגראפיע 
הרב חיים פינחס איז געבוירן געווארן אין  אסטראוו, פוילן, כ"ז אלול תר"ע (דעם 1טן אקטאבער 1910), דער זון פון ר' יעקב יצחק, א שניידער, און זיין ווייב יוספא (טאמבאק). ווען ער איז געווען אלט ניין יאר האט זיך די משפחה אריבערגעצויגן אין אמעריקע, וואו ער האט געלערנט א שטיק צייט אין פובליק סקול. דערנאך האט ער געלערנט אין רבי יעקב יוסף שולע.

אלס עלטערער בחור האט ער געלערנט ביי רבי משה סאלאווייטשיק אין דער ישיבת רבינו יצחק אלחנן , א טייל פון ישיבה אוניווערסיטעט. אויך איז ער געווען א תלמיד פון רבי שמעון שקאפ וואס איז אין יענער צייט געווען א קורצער תקופה אין ניו יארק. און ער האט דארטן באקומען היתר הוראה.

ביי די 19 יאר האט ער געהייראט באשע, די טאכטער פון ר' יעקב יוסף הערמאן.

נאך זיין חתונה איז ער געפארן מיט זיין רעביצין לערנען פינף אין דער מירער ישיבה וואס איז דאן געווען אין פוילן, אייראפע. רבי נתן וואכטפויגל האט אויך דאן דארטן געלערנט אלס אמעריקאנער בחור. דעמאלסט האט ער מחבר געווען דעם "טבעת החושן" אויף שו"ע חושן משפט.

ווען ער איז שפעטער צוריקגעקומען אין אמעריקע האט ער 25 יאר געדינט אלס משגיח אין ישיבה חפץ חיים אין קווינס פון רבי העניך לעבאוויטש. 

ער פלעג שטענדיק דאווענען שחרית מיט וותיקין.

אין תש"ך (1960) איז ער ארויף קיין ארץ ישראל צו עפענען אן אייגענע ישיבה,  תורה אור, פאר אמעריקאנער בחורים אין קרית מאטערסדארף, ירושלים.

שבט תשל״ג האט מען אים באשטימט רב פון קרית מאטערסדארף.

ער איז נפטר געווארן כ"ז אדר תשע"ב, (דעם 20סטן מערץ 2012), אלט 101, און מען האט אים באגראבן אין הר הזיתים.

## משפחה 
רבי חיים פינחס און זיין ווייב באשע האבן געהאט פיר טעכטער און איין זון.

* פרומע רחל, געבוירן אין פוילן, ווייב פון רבי חיים דוב אלטוסקי, ראש ישיבת תורה אור פאר חוץ לארץ בחורים, און מחבר ספר "חידושי-בתרא" צוויי חלקים.
* רבקה, געבוירן אין פוילן
* חנה
* זעלדא, ווייב פון הרב ניסן אלפערט, ראש ישיבה אין ישיבת רבינו יצחק אלחנן
* הרב שמחה, זיין נאכפאלגער אלס ראש ישיבה פון תורה אור.

נאך אן איידעם איז רבי דוד ווינער, ראש ישיבה פון דער חפץ חיים ישיבה אין ניו יארק

קאטעגאריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
ווייט לעיק

**ווייט לעיק** איז איינע פון די שטעטליך אין די קעטסקילס, אין די אומגעגנט פון ליבערטי, ווי עס געפינען זיך אסאך היימישע חרדישע קאנטריס.

עס גרעניצט זיך מיט קאניויאנקע לעיק, און סוואן לעיק.

צווישן זיי סאטמאר באנגעלוי קאלאני (לפידות), קראון הייטס קאנטרי, און נאך.

ווייט לעיק איז ביים עקזיט 104 פון ניו יארק 17 (אונטערסטעיט 86) דורכפארענדיג 17B ביז צום קארנער פון ראוד 55.

קאטעגאריע:קעטסקילס
תשובה (אלבאם)

**תשובה** איז די 3טע טייפ פון די 36 טייפ פון פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

די לידער־ליסטע פונעם טײפ (שאלפלאטע):
* **זייט A**
* לאמיר זיך אומקערן - 
:(עס ווערט אויך געזיגנען דרוך דעם זינגער זושא שמעלצער אבער ער זיגנט פארשידענע אויסדריקן אנדערש ווי ארגינעל למשל דארט ווי ארגינעל זאגט יום טוב עהרליך **וואס מיין** זאגט ער **וואס מער**, אויך יום עהרליך רעדט מיט א אקצענט פון א פולישער-רוסישער, און זושא שמעלצער לייגט במכוון אריין די באקאנטער סעקווירא'ר אקצענט, כאטש זושא קען גוט דעם געהעריגן אקצענט).

* דער ברית - 
דער ניגון ווערט איבערגעזוגנען דורך דעם באקאנטען זינגער אברהם פריד אין זיין קאסעטע.
* דער גענעראל - 
* שיר המעלות 
* **זייט B**
* כל נדרי - 
דעם ניגון ווערט איבערגעזוגנען דורך דעם באקאנטען זינגער אברהם פריד אין זיין קאסעטע.
* טשופטשיק - 
* משיח קומט -
ארז משה דורון

**ארז משה דורון**, (געבוירן אין ישראל ה'תשכ"ב (1962)) איז א שאפער און לערער באזירט אויף רבי נחמן מברסלבס לערע. ער איז געווארן א בעל תשובה בשעת ווען ער האט געדינט אין צה"ל. ער איז געווען דער פארזיצער פון די פאראפסיכאלאגיע פאריין.

ער האט געשאפן 17 ספרים וואס א טייל פון זיי האט מען איבערגעזעצט אויף פארשיידענע שפראכן. ארז האט דערציילט אז זיין שפיץ ספר איז דער פאנטאסטישער ספר "לוחמי התמורות" וואס ער האט געשריבן במשך 11 יאר און איז אויך פאפולער ביי די סעקולארער וועלט. אין דער ספר ציטירט ער נישט קיין פסוקים און מימרות פון תנ"ך, חז"ל א.ד.ג.

ער איז זייער א טיעפער דענקער און ליבליכער מענטש, אסאך קומען זיך דורך רעדן מיט איהם זייערע פראבלעמען. ער האט אסאך אנהענגער ספעציעל צווישן ספרדי'שע אידן. זיינע ספרים זענען זייער פאפולער אפילו נישט ביי בעלי תשובה, ווייל עס איז געשריבן מיט אסאך חכמה און שכל, ער צייגט אויף מיט פשוטער שכל און דעת אז די וועלט איז נאריש, עס פארמאגט גארנישט, עס איז נישט כדאי צו ארבייטען אויף די וועלט, ליבערשט זאל מען זיך נעמען דינען גאט ברוך הוא.

ער האט א ארגינאזאצע וואס הייטס וואס גיט זיך אפ מיט דריקן און צושפרייטן זיינע ספרים און קאסעטעס.

## װעבלינקען 
* אַ װעבזײַטל איבער אים 

קאַטעגאָריע:בעלי תשובה
קאַטעגאָריע:ברסלבער
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
מיטל מזרח

left|thumb|250px|מאפע
דער **מיטל מזרח** (ײװא אויסלײג: **מיטל מיזרח**) איז דער ראיאן צוישן די מערב לענדער פון אייראפע און די לענדער פון ווייטן מזרח אין אזיע. דער ראיאן נעמט אריין רוב אראבישע לענדער מיט מדינת ישראל, אבער דער טערמין איז נישט קיין הארטע און נעמט אפטמאל אריין אנדערע לענדער אויך.

אין אלגעמיינע שפראך ווערט אריינגערעכנט די מדינות: באכריין, מצרים, איראן, איראק, ישראל, ירדן, קואווייט, לבנון, אמאן, קאטאר, סאודי אראביע, סוריע, פאראייניגטע אראבישע עמיראטן, תימן.

צומאל ווערן אויך אריינגערעכנט אפגאניסטאן, ציפרוס, און טערקיי. אין פריערדיגע יארן איז געווען טרעפליך אויך אריינצורעכענען ליביע, טוניסיע, און מאראקא. היינט ווערן די לענדער מערסטנס נכלל אין צפון אפריקע.

## זעט אויך 
* ישראל פאלעסטינער קאנפליקט

*
קאַטעגאָריע:געאגראפיע
קאַטעגאָריע:פאליטיק
קאַטעגאָריע:ראיאנען
קאַטעגאָריע:אזיע
קאַטעגאָריע:אפריקע
איבערקערעניש

א **מיליטעריש איבערקערעניש** (אויף שווייצער דייטש: **פוטש**) איז ווען א גרופע מענטשן ווארפן אום א געגרינדעטע רעגירונג אָן וואלן.

* זעט אויך **רעוואלוציע**

קאטעגאריע:פאליטיק וויסנשאפט
גלעד שליט

קליין|גלעד שליט
**גלעד שליט** (געב' 28סטן אויגוסט, 1986, נהריה) איז א ישראלדיקער סאלדאט וואס איז פארכאפט געווארן דורך די פאלעסטינער טערארריסטן פון כאמאס אין דעם כרם שלום געגנט כ"ט סיון ה'תשס"ו (25סטן יוני, 2006). ער איז געװען אן ערב ביי זיי אין דעם עזה פאס 1941 טעג, ביז דעם 18טן אקטאבער 2011, ווען מען האט האט אים באפרייט און צוריקגעשיקט אין ישראל אין א בייט פאר דער באפרייאונג פון 1,027 פאלעסטינער ארעסטאנטן, צווישן זיי הונדערטער לעבנס-ארעסטאנטן.

צווישן די טעראריסטן געפונען זיך אזעלכע וואס זענען ארכי מערדערס, וואס אסאך יידיש בלוט איז פארגאסן געווארן דורך זיי. ווי אויך זענען דא א צאל פרויען צווישן די באפרייטע ארעסטאנטן וואס זענען אויך טעראריסטן.

## ביאגראפיע 
גלעד שליט איז געבוירן געווארן אין נהריה, א זון פון נועם און אביבה, און א ברודער פאר יואל און הדס. 

קאַטעגאָריע:צה"ל

קאַטעגאָריע:ישראלים
זשאן עדווארדס

left|thumb|250px|דזשאן עדווארדס
**דזשאן עדווארדס** האט קאנדידירט אינערהאלב די דעמאקראטישער פארטיי פריימעריס פאר אמעריקאנער פרעזידענט אין 2008.

זיין זון איז געשטארבן און געמאכט פון דעם א קאמפיין אישו.

זיין לעבן איז געווארן זייער רייך פון קעמפן אלס אדוואקאט קעגן דאקטוירים וואס האבן געמאכט טעותים אין זייערע אפעראציעס פאר פאציענטן.

ער איז געווען סענאטאר אויף איין טערמין פון נארט קאראליינע און דערנאך אנגעהויבן צו לויפן פאר פרעזידענט פארלירנדיג צו זשאן קערי אין די פריימעריס און דערנאך האט אים קערי אויסדערוועלט אלס זיין וויצע פרעזידענט קאנדידאט און זיי האבן ביידע פארלוירן אין די גענעראלע וואלן צו בוש און טשעיני טיקעט. 

ער איז זייער רייך און האט לעצטנס אריין געצויגן אין א הויז פון מולטי-מיליאן דאלער אין ווערד, אבער דאס שטערט אים נישט זיך אהער צושטעלן אלס דער פאפוליסט קאנדידאט פארן ארימאן, זיינע סלאגאנען און לאזונגן פון זיין קאמפיין איז אז דער ארימאן איז פארנאלעסיגט אין אמעריקע'ס רעגירונג. און דאס האט אים אויך געהאלפן צו אנהאלטן זיין קאמפיין פאנדרעיזינג די לעצטע פאר יאר וואס ער האט גערייזט און אויסגעהאלטן א טייערען שטאב פון געהילפן אפיציעל נישט פאר פאליטיק נאר צו העלפן ארימעלייט וואס דאן קען די געלט מער אריינפליסן און איז נישט אזוי רעגולירט ווי קאמפיין געלטער.

זיין ווייב האט לעצטענס באקומען קענסער און ער האט דאס גענוצט צו שאפן אסאך פאבליסיטי און מידיע אטענשען.

זיין ווייב האט אפילו אריינגערופן צו א טעלעוויזיע שוי צו דעבאטרין דעם קאנסערוואטיוו און טאן געבער פאר די רעפובליקאנער פארטיי דעמעגאגיע ען קאלטער דאס טעלעפאן קאל צום שוי איז ברייט אויפגעשפילט געווארן דורך דעם עדווארדס קאמפיין און איז לויט אלע אנאליטיקער צו פארדאנקן דעם שטארקן פלייץ אין געלטער וואס ער האט לעצטענס באקומען פון די ליבעראלן פון לאנד.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008
חלשות

**חלשות** איז אוועק פאלן אין דער ערשטער פאזע פון גענצליכער אומבאוויסטזיין.

דאס קען קומען פלוצלינג אן קיין שום ווארענונגען בעפאר, מייסטענס ווען מען איז אויסגעמוטשעט אדער מען ווערט שטארק איבעראשט פון א בשורה רעה אדער גאר צו א גוטער בשורה.

דאס ווערט געטאן דורך די צענטראלע איסקימיק רעספאנס מעכאניזם פונעם קערפער, ווייל נישט גענוג בלוט פארזארג שטרומט צו ברענגען אקסיגען צום מוח עס זאל קענען פונקציאנירן.

די סימפטאמען צו דערקענען פאר מען חלשט אוועק איז אז דער קאפ שווינדעלט, אדער אז די אויגן ווערט גרעי און פארנעפלט און מען קען נישט גארנישט געהעריג זעהן, אדער שפירנדיג מער היץ ווי נארמאל. א.א.וו. סעקונדעס דערנאך וועט דער מענטשס וויזיע ווערן טאטאל שווארץ, און ער אדער זי וועט טראסקענען צו דער ערד, אחוץ אז מען זיצט וועט מען פאלן מיטן קאפ זייטיג אדער פאראויס אדער פון אונטן. אויב דער מענטש קען נישט אוועקפאלן ליגעדיג אדער אנגעלענט וועט ער אדער זי שטארבן ווייל דאס בלוט קען נישט צוקומען אויף ארויף.

קאטעגאריע:געזונט
קאַטעגאָריע:סימפטאמען
עלען קאלמבס

left|thumb|250px|עלען קאלמבס אין אינטערגרונט
**עלן קאלמעס** איז א אידישער ראדיא דיקטאר אויפן ליבעראלן שטייגער.

ער איז געווען דער איינציגסטער ערקלערטער ליבעראל אויפן קאנסערוועטיווען טעלעוויזיע פאקס ניוז ווי ער פירט אן אן אייגן ראדיא פראגראם און איז דער קאנטערפארט צום קאנסערוועטיווען טאלק שוי האויסט שאן הענעטי אויף א ספעציעלע שוי וואס זיי ביידע טענה'ען זיך יעדע נאכט איבער די אישוס צווישן 9 און 10 דאס איז דאס מערסטע געוואטשטע שוי אין אמעריקע פאר איר צייט אפשניט פון די שעה וואס עס לויפט יעדע שטאט אנדערשט.

אויך איז ער דער שטימע פון שפעט באנאכט ביי דעם ליבעראלן ראדיא נעטווארק עיר אמעריקע ראדיא איצט נאכן דאס אפקויפן פון די ביזנעס אינסוועסטמענט פון די גרין ברודער מארק און זיין רייכן אומבאוועגלעכע גיטער ברודער פינאנצירער.

ער איז זייער פארהאסט ביי די ליבעראלע ווייל ער געבט לויט זיי דער גושפונקא פאר פאקס ניוז צו הייסן אז זיי האבן אויך ליבעראלן אויף זייער פעיראל בשעת ווען לויט זיי איז ער גאר די שוואכערער דעבאטירער. אויך זאגן אז זשאן הענעטי איז דער שענערער מענטש און מען לייגט אים ספעציעל קעגן עלען וואס איז באקאנט אלס זייער נישט קיין שיינער כדי חוזק מאכן פון ליבעראלן.

אבער לויט ווי אומפארטייאישע זייטיגע אנאליטיקירער שאצן אפ איז דאס גאר אנדערשט, אז ער איז מטבעו פון זיין פאך אויס אלס א קאמעידיען און אנדערשט פון זשאן האט ער א הומעריסטישער רואיגער צוגאנג צו צולייגן זשאן, און אין קאנטראסט פון זשאן'ס קאנפראטעשנל שרייעדיגע און טענהדיגע שטייגער נעמט ער בעסער אויס ביי די צוהערער.

ער האט אויך געהאט אמאל א שוי אויף WABC ראדיא אבער זיי האבן אים געפייערט. 

ער איז אויך געווען א נאכט שוי האויסט אויף WEVD דער אלטער פארווערטס ראדיא סטאנציע וואס איז שוין היינט אונטערגעגאנגען און פארקויפט געווארן צו א ספארט סטאנציע.
באלאדע

**באלאדע** איז אַן אַלטע פארעם פון דיכטונג, א סארט דיכטונג וואס דערציילט א מעשה. די פארעם האט זיך אנטוויקלט אין דעם 15טן י"ה אין סקאטלאנד, און עס ווערט געניצט ביז היינט.

קאטעגאריע:דיכטונג
תורה (אלבאם)

left|thumb|250px|דעקלטייפ פון תורה פלאטע
תורה איז די '2טע קאסעטע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

די לידער אינעם טייפ:
* **זייט A**
# "דער מלאך"
עס לייגט אראפ מיט זיין אייגענעארטיגן סטיל וויאזוי דער מלאך פליעט ארום מיט דער תורה און טראגט איהר אהן פאר אלע פעלקער זיי זאלן עס נעמען, יעדער פון די פעלקער דרייט זיך ארויס מיט א תירוץ, דער רוס זאגט זי קען נישט נעמען די תורה צוליב "אנכי ה' אלהיך". דער דייטש קען נישט צוליב "לא תרצח", דער פראנזויז צוליב "לא תנאף", דער ענגלעדנער צוליב לא תחמוד, דער אראבער צוליב לא תגנוב, דער אמריקאנער צוליב "כבד את אביך". נאר דער איד האט עס גענומען מיט ליבשאפט.
# **קבלת התורה**
מיט געזאנג און לויב וויאזוי עס האט אויסגעזהן מתן תורה: **א באקאנטער פרעז פון דעם ניגון וויאזוי כלל ישראל האט געווארט די ספירה טעג צו קבלת התורה. דער חתן בענגט ער גייט ארום צובראכן, ער ציילט די טעג און ציילט די וואכן, פרייט אייך אלע טאנצעט און קוועלט, די שענסטע וואכן אין דער וועלט.**
# **וואו מען איז**
וואו מען איז דארף מען היטן די תורה, און איהר לערנען.

* **זייט B**
# **הילל** - 
די מעשה פון הילל וויאזוי ער האט אוועקגעגעבן זיין לעצטע גראשן פאר תורה.
# **רבי עקיבא** - 
וויאזוי רבי עקביא געפינט ביי זיין ווייב רחל חן, זי האט דערשפירט אז ער וועט וואקסן א תנא, זי האט איהם געשטופט, ביז ער איז געגאנגן אין ישיבה לערנען און אויסגעוואקסן א ראש ישיבה פון פיהר און צוואציג טויזענט מאן.

אין יאר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון די עטליכע  ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער מאכט עטליכע שינוים אין זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי די ווערטער "און גאט דערהערט זיין געוויין, און ער געפינט ביים מיידל חן" איז ער משנה, און זאגט:

# **יאקאב** - 

אין יאר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון די עטליכע  ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער מאכט עטליכע שינוים אין זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי די ווערטער "איך האב א טאכטער יונג און שיין" איז ער משנה, און זאגט: אויך איז ער משנה ביי די ווערטער, קריגסט די שענסטע כלה אויף דער וועלט. אויבן אהן עס זיצט די כלה און בריליאנטען פינקעלן ארום איהר, און נאך.

א מסירת נפש פון א איד, אין דער ווייטער רוסלאנד אין א שטעטל סאמארקאנד, א איד איז דארט פארוואגלט געווארן, דער פריץ פון דארף האט אים צוגעזאגט גאלדענע גליקן ער זאל חתונה האבן מיט זיין טאכטער, אבער ער האט נישט געוואלט.
# **די סוכה**
די פעלקער וועלן נעמען די מצוה פון סוכה מקיים זיין ווען משיח וועט קומען, וועט זיך עס אויסארבייטן ? וועלן זיי באקומען שכר ?
לעסטער פערסאן

**לעסטער באוועלס פערסאן** איז געווען קאנאדע'ס 14'טער פרעמיער מיניסטער פון . 63' – 68'. א ליבעראלער. ער האט געוואונען די נאבעל שלום פרייז פאר די לעזונג צום סועץ קאנאל קריזיס.
דזשאן דיפענבעיקער

**דזשאן דזשארדזש דיפענבעיקער** (18טן סעפטעמבער, 1895 – 16טן אויגוסט, 1979) איז געווען קאנאדע'ס 13טער פרעמיער מיניסטאר, פון  1957– 1963. א קאנסערוואטיווער. ער איז געווען א צווייטער וועלט קריג וועטעראן.
לואיס סעינט לורענט

**לואיס סטעפאן סעינט לורענט** איז געווען 12טער קאנאדע'ס פרעמיער מיניסטאר פון . 48' - 57'. א ליבעראלער פון קוויבעק.
ריטשארד בעדפארד בענעט

קליין|ריטשארד בעדפארד בינעעט
**ריטשארד בעדפארד בענעט** איז געווען קאנאדע'ס 11טער פרעמיער מיניסטאר פון 30' –35'. א קאנסערוואטיוו. ער איז געווען א מיטגליד אין דעם בריטישן הויז אוו לארדס.
ארטור מעגען

**ארטור מעגן** איז געווען קאנאדע'ס 9טער פרעמיער מיניסטאר. ער איז נאר געווען פרעמיער מיניסטער פאר דריי מאנאטן אין 1926. ער איז געווען א מיטגלידער אין ביידע פארטייען.
וויליאם ליאן מעקענזי קינג

**וויליאם ליאן מאקענזי קינג** איז געווען קאנאדע'ס 10'טער פרעמיער מיניסטאר פון דער לענגסטער אין אמט, אלעס צוזאמען איבער 21 יאר. ער איז 3 מאל געווען פרעמיער מיניסטער. 21' – 26', 26' - 30', 35' – 48'. ער איז געווען פרעמיער מיניסטער ביי די צווייטע וועלט קריג און איז אנגעבליך געווען א שונא ישראל. ער האט זיך געטראפן מיט היטלער אין 37' און האט אים באצייכנט אלס א גוטער מענטש. ער האט אפגעזאגט און צוריקגעשיקט א שיף מיט טויזנעטער אידישע אימיגראנטן ענדע קריג. זיין בילד איז אויפ'ן 50 דאלאר ביל.
ראבערט בארדן

**ראבערט לעירד בארדן** איז געווען קאנאדע'ס 8'טער פרעמיער מיניסטאר פון 911' – 917'. א קאנסערוואטיוו יונאניסט. ער האט געהאט דאס ווייניגסטע ערציאונג פון אלע פרעמיער מיניסטארן אבער איז באצייכנט געווארן אלס קאנאדע'ס קלוגסטער און מערסט געלערנטער פרעמיער מיניסטער. זיין בילד ליגט אויפ'ן 100 דאלאר ביל.
ווילפריד לאריער

קליין|ווילפריד לאריער
**ווילפריד לאריער** איז געווען קאנאדע'ס 7טער פרעמיער מיניסטאר, פון 896' – 911'. א ליבעראלער וועלכער איז געווען א פארלאמענט מיטגליד פאר 44 יאר. ער איז געווען דער ערשטער פראנצויזיש אפשטאמיגער פרעמיער מיניסטער. זיין בילד איז אויפ'ן 5 דאלאר באנקנאט.
טשארלס טאפער

thumb|left|טשארלס טאפער
**טשארלס טאפער** איז געווען קאנאדע'ס 6'טער פרעמיער מיניסטאר, א קאנסערוואטיוו. ער איז געווען פרעמיער מיניסטער נאר 2 מאנאטן מיט 7 טאג אין 896'. ער האט בעפאר געוואונען 11 עלעקציעס אבער ווען ער איז ענדליך אנגעקומען צו העכסטן בענקל איז ער באלד באזיגט געווארן דורך די ליבעראלן.
מאקעניזיע באוועל

thumb|left|מאקעניזיע באוועל
**מאַקעיזיע בויעל** איז געווען קאנאדע'ס 5טער פרעמיער מיניסטאר, פון 1894 – 1896. ער איז געווען אן ענגליש געבוירענער וועלכער האט אימיגרירט קיין קאנאדע ביי די 10 יאר אלט. דער ערשטער קאנסערוואטיווער פרעמיער מיניסטער.
דזשאן אבאט

**דזשאן דזשאסעף קאלדוועל אבאט** איז געווען קאנאדע'ס דריטער פרעמיער מיניסטאר פון 1891– 1892. ער איז געווארן פרעמיער מיניסטער ביי די 70 יאר ווערנדיג דער ערשטער קאנאדער געבוירענער פרעמיער מיניסטער. ער איז געווען א מיטגלידער אין ביידע פארטייען.
אלעקסאנדער מעקענזי

thumb|left|אלעקסאנדער מעקענזי
**אלעקסאנדער מאקענזי** איז געווען קאנאדע'ס 2טער פרעמיער מיניסטאר פון 1873 – 1878. ער איז געווען א סקאטישער. ער איז געווען דער ערשטער ליבעראלער פרעמיער מיניסטער.
דזשאן אלעקסאנדער מאקדאנאלד

**דזשאן אלעקסאנדער מעקדאנעלד** (11טן יאנואר, 1815 - 6טן יוני, 1891) איז געווען קאנאדע'ס ערשטער פרעמיער מיניסטאר פון 1867 – 1873און  1878 – 1891. ער איז געווען פרעמיער מיניסטער פאר 19 יאר דער צווייטער לענגסטער פרעמיער פון קאנאנדע.

א סקאטישער אפשטאמיגער וועלכער איז געקומען קיין קאנאדע ביי די פינף יאר אלט. ער איז געווען אן אדוואקאט. זיין בילד געפינט זיך אויף די 10 דאלאר ביל.
געזעמלען טעאריע

**געזעמלען־טעאריע** אדער **סכומען־טעאָריע** () איז די טעאריע פון אָפּטיילן אין מאטעמאטיק איינגעזאמלטע צאלן פון פארשיידענע אביעקטן אין באזונדערע געזעמלען.

מען ניצט באשטימטע סימנים, ווי צום ביישפיל:
* ווען געזעמל A אנטאהלט די נומערן 1,2,3,4, שרייבט מען עס אזוי: A=\left\{1,2,3,4\right\}.
* ווען געזעמל A אנטהאלט גענוי אדער ווייניקער עלעמענטן ווי געזעמל B, שרייבט מען עס אזוי: A \subseteq {B}.
* ווען x געהערט צום געזעמל A: x \in A.
* ווען x געהערט נישט צום געזעמל A: x \notin A.

איינער פון די הויפט דערפינדער פון דער טעאריע איז געווען בערטראנד ראסל.

די טעאריע איז א וויכטיגטער יסוד פון מאטעמאטיק. אלע אביעקטן אין מאטעמאטיק ווערן אויסגעמאלט מיט געזעמלען.

קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
לואיס ליבי

קליין|250px|לואיס ליבי
**לואיס ליבי** (געבוירן אוגוסט 22 1950) איז דער געוועזענער שטאב הויפט פון וויצע פרעזידענט דיק טשעיני פון 2001 ביז 2005 ווען ער האט רעזיגנירט צוליב די אינדייטמענט פון א פעדעראלע גרענד דזשורי, אין די CIA ליעק.

קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאלאנסקאפי

left|thumb|250px|די קאלאנאסקאפיע טעסט
**קאלאנאסקאפיע** איז א טעסט (אויספּרוּוו) וואס מען מאכט אויף די גראבע קישקע, דורך א פיברע אפטיק קאמערא, וואס ווערט אריינגעשטופט דורכן פי הטבעת.

עס איז אויסגעטראפן געווארן דורך הערמאן שטראוס, פון דער אידישער שפיטאל אין בערלין דייטשלאנד.

## איר נוצן 
די טעסט מאכט מען געווענדליך צו דיאגנאזירן קענסער, קראון'ס דיזיז, קאליטיס.

עס איז רעקאמענדירט אז יעדער מענטש העכער די פופציגער זאל מאכן דער טעסט כדי צו פארמיידן קישקע קענסער.

קישקע קענסער קומט געווענדליך פון קליינע געוויקסן וואס ווערט אנגערופן פוליפ'ס וואס אויב מען נעמט עס נישט אוועק, ווערט פון דעם קענסער, און מיט א קאלאנאסקאפיע קען מען דאס דיאגנאזירן און אראפ נעמען.

## דער טעסט 
## זייטן אפעקט 
עס איז דא קליינער מעגלעכקייט פון %0.2 פאר ערנסטע קאמפליקאציע, די ערגסטע קאמפליקאציע איז א לאך אין די קישקע דורך די פייבער אפטיק אבער דאס פאסירט נאר אין 1 פון 2000, וואס דאן דארף מען עס גראד אפערירן.

## זעט אויך 
ווירטועל קאלאנאסקאפיע

קאטעגאריע:מעדיצינישע טעסטן
צענזוס

**צענזוס** מיינט א ציילונג פון דער באפעלקערונג אין א לאנד. די פֿ״פֿ רעקאמענדירט פאר אלע לענדער צו מאכן א צענזוס יעדע 5 יאר. אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, מאכט דאס אמעריקאנע צענזוס ביורא א צענזוס נאר יעדע 10 יאר.

## אין יידישקייט 
אין דעם חומש ספר במדבר ווערט דערמאנט צוויי מאל א צענזוס פונעם יידישן פאלק. די תורה זאגט (פרשת כי תשא) אז ווען מען ציילט די יידן נעמט מען פון יעדן איינעם א האלבן שקל, און מען ציילט די שקלים צו דערגיין די צאל פון דער באפעלקערונג.

קאַטעגאָריע:דעמאגראפיע
דזשאן טאמפסאן

**דזשאן ספערא דעיוויד טאמפסאן** איז געווען קאנאדע'ס 4טער פרעמיער מיניסטאר פון  892' – 894'. ער איז געווען א קאטוילישער און געווען פרימיער פון נאווע סקאשע. ער איז געשטארבן אין אפיס ביי די  50.
דאדולא

**דאדולא אקהונד** אדער **מולא דאדולא** איז א טעראריסט פון אפגאניסטאן, ער איז געווען ביז זיין טויט דער אנפירער פון די גערילא קאמף פון די טאליבאן אנקעגען די אמעריקאנער געשטיצטע פרא-דעמאקראטישע קארזאי רעגירונג פון אפגאניסטאן.

קאטעגאריע:טעראריסטן
קאטעגאריע:טאליבאן
קישקע קענסער

left|thumb|250px|קישקע קענסער
**קישקע קענסער/ראַק** (ענגליש: Colorectal Cancer) אין א נאמען פון א מחלה. די מחלה איז כאראקטעריזירט מיט דעם וואס אין די קישקע וואקסט קענסער/ראַק. עס איז די דריטע פארשפרייטסטע קענסער־, און די צווייטע גרעסטע פאקטאר צו טויט אין דער מערב וועלט פון ראַק. קישקע קענסער ברענגט צו אין דער וועלט 655,000 טויטע א יאר.

## סימפטאמען 
אפטמאל דערקענט מען נישט קיין סימפטאמען ביז די קראנקייט האט זיך גוט אנגעכאפט. די סימפטאמען זענען, למשל:
* בלוט אין דעם שטולגאנג
*

## דיאגנאזירן און טעסטן 
קישקע קענסער ווערט דיאגנאזירט דורך דער טעסטס־אפווענד אויכט כדי זיך צו דערוויסן ווי שטארק עס איז צושפרייט:
* באריום ענימע
* קאלאנסקאפי
* ווירטועל קאלאנסקאפי

## באהאנדלונג 
## ווי אזוי צו פארמיידן 
קאַטעגאָריע:קענסערס
דזשאן קארזיין

left|thumb|250px|דזשאן קארזיין
**דזשאן קארזיין** (געבוירן 1טן יאנואר 1947) איז דער יעצטיגער גאווערנאר פון ניו זשערסי.

קארזיין, א דעמאקראט, איז געווארן גאווערנאר אין 2005.

קארזיין
שווארצע לאך

קליין|250px|מאלעריי ווי א שווארצע לאך שלינגט איין גאז פון זיין פארטנער.
אַ **שווארצע לאך** איז אַן אביעקט אין דער קאסמאס, וואס האט גאר א שטארקן כח המשיכה, און ציט צו זיך אלעס. אפילו ליכט ווערט צו איר געצויגן אויף א פאל וואס די ליכט קען נישט אנטלויפן פון דער שווארצער לאך. ווייל די שנעלקייט פונעם לאך איז מער געשווינדער ווי די ליכט.

דער ערשטער וואס האט ארויפגענומען אין זיין געדאנק, אז עס קען זיין אין דער קאסמאס אזא שווערער מאסיווישער קערפער, איז געווען דער ענגלישער געאלאג, 'דזשאן מיטשעל', אינעם יאר 1783. אויך האט דאס דער מאטעמאטיקער פיער סימאן לאפלאס אנטפלעקט, אינעם יאר 1796, נישט וויסנדיק אז דזשאן מיטשעל האט דאס שוין געהאט געדעקט.

ביזן 20סטן י"ה איז דער געדאנק נישט געווען גאר אנגענומען, צוליב דעם וואס דאן האט מען געקלערט אז ליכט האט נישט קיין מאסע און קען נישט ווערן דערצויגן דורך א כח משיכה. אבער נאך וואס אלבערט איינשטיין האט ערפינדן די אלגעמיינע טעאריע פון רעלאטיוויטעט אינעם יאר 1915, וואס ערקלערט אז די ליכט ווערט יא באיינפלוסט פון דער כח המשיכה, און איר שנעלקייט פארענדערט זיך לויט דער כח המשיכה, ד"ה אז די ליכט איז יא צוזאמגענומען פון טיילעכלעך און עס איז יא א מאסע, האט א דייטשער פיזיקער 'קארל שווארצשילד' אנטפלעקט, אז עס קען יא עקזיסטירן א שווארצע לאך פונעם פיזישן פונקט.

כאטש אינוועניג איז עס נישט זעבאר, קען מען דאך ארויסדרינגען דאס עקזיסטענץ פון א שווארצער לאך דורך איר אינטעראקציע מיט אנדער מאטעריע און מיט ליכט און אנדער עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג.

דער פיזיקער יעקב בעקנשטיין האט פארגעשטעלט אז א שווארצער לאך האט ענטראפיע, און לויט דעם האבן דזשיימס בארדין, בעקנשטיין, קארטער און הויקינג צו פארמולירן שווארצער-לאך טערמאדינאמיק אין די 1970ער יארן.

## אלגעמיינע רעלאטיוויטעט 
אין 1915, האט אלבערט איינשטיין אנטוויקלט זיין אלגעמיינע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, נאכדעם ווען ער האט געוויזן אז גראוויטאציע טוט טאקע באאיינפלוסן די באוועגונג פון ליכט. מיט נאר א פאר מאנאטן נאכהער האט קארל שווארצשילד געפונען א לייזונג פון די איינשטיין פעלד גלייכונגען, וואס באשילדערט די גראוויטאציע־פעלד פון  א פונקט־מאסע און א ספֿערישער מאסע.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פיזיק
קאַטעגאָריע:קאסמאס וויסנשאפט
ווירטועל קאלאנסקאפי

**ווירטועלע קאלאנאסקאפיע** איז מעדעצינישע טעסט אויף דער גראבער קישקע אנדערש ווי א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע וואס מען דער דאקטאר גייט אריין מיט א פייבער אפטיק קעמערע פון אונטען, איז א ווירטועלע קאלאנאסקאפיע א קעטסקען און מען בלאזט נאר אריין אביסל לופט פון אונטן, אויפצובלאזן די גראבע קישקע, אז מען זאל קענען מאכן א קלארע 3D קעטסקען פון דער גראבער קישקע.

## איר נוצן
## דער טעסט
## מעלות און חסרונות
***די מעלות פון די טעסט איבער די טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע***

*מען דארף נישט איינשלעפן.
*עס האט נישט קיין ווייטאג.
*א קלענערע טשאנס פאר זייטן אפעקט.
*עס נעמט אסאך שנעלער
*עס איז פונקט אזוי קלאר ווי א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע.

***חסרונות***

*אז אויב מען טרעפט פאליפס דארף מען מאכן א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע עס אראפצונעמן.
*עס קאסט אסאך טייערער,און נישט אלע אינשורנעס דעקן די קאסטן פון דיטעסט.
*עס שטעלט אויס צו ראדיאציע.
*מען קען נישט אראפנעמן פוליפ'ס נאר מען דארף איבערמאכן א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע.

## זייטן אפעקט
די טעסט האט נאר א %00.2 טשאנס אויף קאמפליקאציע, אז די לופט וואס מען בלאזט אריין וועט צו שטארק אויפבלאזן די קושקע און מאכן א לאך, אדער דאס גאר א קליינער טשאנס וויבאלד מען דארף נאר אויפבלאזן אביסל.

## זעט אויך
* קאלאנאסקאפיע

קאטעגאריע:מעדיצינישע טעסטן
כארכע לואיס בארכעס

קליין|כארכע לואיס בארכעס
**כארכע לואיס בארכעס** (; 1899 - 1986) איז געווען אן ארגענטינער שרייבער אויף שפאניש, בארימט איבערהויפט וועגן זיין קורצע דערציילונגען. אויך איז ער געווען א דיכטער.

אין 1955 האט מען אים באשטימט פראפעסאר פון ענגלישער ליטעראטור אינעם אוניווערסיטעט פון בוענאס איירעס.

בארכעס איז געבוירן געווארן אין בוענאס איירעס, ארגענטינע, און זיין משפחה האט זיך געצויגן אין דער שווייץ אין 1914. דארט האט ער שטודירט אינעם קאלעזש פון גענף. די משפחה פלעג פארן אומעטום אין אייראפע, איינשליסניג שפאניע. ווען ער איז צוריק אין דער ארגענטינע אין 1921 האט בארכעס אנגעהויבן פארעפנטלעכן זיינע פאעסיעס און עסייען אין ליטערארישע זשורנאלן. אויך האט ער געארבעט ווי א ביבליאטעקאר און לעקטאר. אין 1955 האט מען אים באשטימט דירעקטאר פון דער נאציאנאלער ביבליאטעק, און אויך פראפעסאר פון ענגליש־ליטעראטור ביים אוניווערסיטעט פון בוענאס איירעס. ביי דער עלטער פון 55 איז ער געווארן אינגאנצן בלינד. מען זאגט אז זיין בלינדקייט האט אים געהאלפן  שאפן אינאוואטיווע ליטערארישע סימבאלן דורך פֿאנטאזיע. ביז די 1960ער יארן האט מען איבערגעזעצט זיין ארבעט און ברייט פארעפנטלעכט אין די פאראייניגטע שטאטן און אייראפע.

בארכעס אליין איז געווען באהאוונט אין עטלעכע שפראכן.

קאַטעגאָריע:דיכטער
רעפראדוקציע

קליין|250px|פליגן זענען זיך מזדווג אינמיטן די לופט בשעתן פליען.
קליין|250px|נייע בלעטער רעפראדוצרין זיך פון די אלטע.
**רעפראדוקציע** איז דער ביאלאגישער פראצעס וויאזוי נייע אינדיווידואלע ארגאניזמען ווערן פראדוצירט.

קיינער לעבט נישט פאר אייביג און די רעפראדוקציע איז דער מיטל און תכלית וואס איעדע לעבן שטרעבט צו פארזעצן דורות פון קינדער און אייניקלעך נאך זיך דורך רעפראדוקציע.

רעפראדוקציע איז דער פונדאמענט פון באוויסטער לעבן; איעדע אינדיווידואלער ארגאניזם עקזיסטירט נאר צוליב דעם רעזולטאט פון רעפראדוקציע. 

די באוואוסטע מעטאדען פון רעפראדוקציע איז ברייט אריינגעלייגט אין גרופעס פון צוויי סארטן: סעקסואלע און נישט סעקסואלע.

אין נישט סעקסואלער רעפראדוקציע, קען א אינדיווידואל רעפראדוצירן אן קיין שום קשר מיט אן אנדער אינדיווידואל פון זיין\איר זגאל. די צעטיילונג פון א באקאטעריעלער צעל אריין צו צוויי טאכטער צעלן איז א ביישפיל פון נישט קיין סעקסועלע רעפראדוקציע. דאס ווערט גערופן עיסעקסואל. דאס איז אבער לאו דוקא נישט לימיטירט צו א איינצעלער סעל ארגאניזם. רוב פלאנצונגן האבן די מעגליכקייט צו רעפרודיצירן דורך אוסעקסואל, ד.ה. נישט דורך האבן סעקס מיט אן אנדער אינדיווידואל.

סעקסואלע רעפראדוקציע פארלאנגט זיך אבער יא די אריינמישונג פון צוויי אינדיוואודואלן, טיפיש איז דאס איטליכע פון יעדער סעקס א זכר מיט א נקיבה, נארמאלע מענטשליכע רעפראדוקציע איז א ביישפיל פון סעקסואלע ריפרודוקציע וואס עס פארלאנגט זיך א טאטע מיט א מאמע זאלן זיך אריינמישן כדי צו געבוירן א קינד.

## אידישקייט 
דאס איז א מצוה פון דער תורה פאר מענטשן, איר חשיבות איז גאר גרויס, און עס איז די ערשטע אויסגערעכענטע מצוה פון אלע תרי"ג מצוות **פריה ורביה**.

## זעט אויך
*געבורט קאנטראל

*
טאני סנאו

**טאני סנאו** (1טן יוני 1955–12טן יולי 2008) איז געווען דער ווייסער הויז אפיציעלער ספאקסמאן פאר דער בוש אדמיניסטראציע פון פרעזידענט דזשארדזש דאבעליו בוש.

ער איז געווען א גרויסער קאנסערוועטיווער שריפטשטעלער און קאלומניסט וואס זיינע ווערק זענען געלאפן טעגליך און הונדערטער צייטונגען דורכאויס אמעריקע פון זיין סינדיקירטער קאלום.

ער האט אויך געהאט א ספעציעלער פאקס ניוז נאכטליכע טעלעוויזיע שוי פאר זיך.

ער איז געווען דער דרשה שרייבער פונעם פאטער דער געוועזענער פרעזידענט זשארדזש הערבערט בוש.

ער פלעגט אסאך אריינזיצן פאר ראש לימבאו ווען לימבאו איז געגאנגען אויף וואקאציע.

דערנאך האט ער געהאט זיין אייגן סינדיקירטער ראדיא שוי.

ער איז געשטארבן פון קענסער.

קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
דזשארזש פאטאקי

קליין|250px|דזשארזש פאטאקי
**דזשארזש פאַטאַקי** (געבוירן 24סטן יוני 1945) איז געווען דער 57סטער גאווערנאר פון ניו יארק, פאר 12 יאר, פון יאנואר 1995 ביז יאנואר 2007.

ער איז א רעפובליקאנער.

פאטאקי איז געווען א שטאַט סענעטאר אין א קליין שטעטל אין אפסטעיט ניו יארק פיקעסקיל, עס איז דאן געווען גאווערנער מאריא קאמא א דעמאקראט, ער איז פארעכנט פאר א ריז אין פאליטיק ספעציעל אין ניו יארקער פאליטיק, א קלוגער געריבענער מאן, א געשליפן צונגל, מיט לאנג יאריגע עקספערטיז, אבער נאך 12 יאר זיין גאווערנער זענען די איינוואוינער פון ניו יארק געווען מיד פון אים, דאס האט דערשפירט דער דעמאלטסדיגער איטאליענער ניו יארקער סענאטאר על דיאמאטא, און האט איינגעלאדענט פאטאקי ער זאל לויפן קעגן דעם געווארנער, דער געוועזענער בירגערמייסטער רודי זשוליאני האט זיך דעמאלטס איינגעקויפט אסאך שונאים, ווען צוליב זיין פלאן צו לויפן פאר סענאטאר האט ער זיך צעקריגט מיט על דימאטא און אזויווי דימאטא האט איז געווען דער וואס האט אינפילטרירט פאטאקי צו לויפן האט זשוליאני געשטיצט זיין קעגענער ענדרו קוואמא און אסאך רעפובליקאנער האבן אים דאס נאך נישט מוחל געווען ביז היינט, און עס איז גאר דא וואס טענה'ן אז צוליב דעם און ענליכע עגאיסטישע שריט פון דעם מאיאר האט ער פארלוירן צעביסלעך נאך און נאך שטיצע און ווען ער איז געלאפן פאר פרעזידענט האט ער למעשה כמעט גארנישט אנגעצויגן, כאטש ער איז געשטאנען זייער הויך אין די אנקעטעס, און עס איז דא נאך פארשידענע אורזאכן, אבער מען הענגט דאס נאך אלס עטוואס אן אין דעם פארראט, און וואונדער איבער וואונדער ער האט געוואנען שטארק?, מיט 4 פראצענט 52-48, א זאך וואס וויינג האבן געגלייבט, זינט דעמאלטס האט מען זיך איבערצייגט פאטאקי איז נישט אזא נאר ווי מען האט אים אראפגעמאלן, ער האט זיך גיט איינגעגלידערט אין זיין גאווארנער שטול, ער האט אויך געווינען דריי מאל די גאווערנער שאפט אין ניו יארק. אזוי ווייט אז מענטשן האבן געהאלטן ער זאל לויפן פאר פרעזידענט, אבער זינט ער איז געווארן אויס גאווארנער אין ניו יארק הערט מען שוין נישט קיין סאך פון אים.

פאקטיש קען מען נישט צושרייבן צופיל קרעדיט פאר אים מיט וואס ער צייכט זיך ספעציעל אויס, אבער וויבאלד ער האט געקעניגט ביי 9ֿ/11 און האט עס איבערגעלעבט, אויך האט זיך אין זיין צייט געהויבן די ניו יארקער עקאנאמיע, האט ער גוטע רעמארקס ביים המון עם.

פאטאקי
אדל די טאכטער פון ר' נחמן מברסלב

**אדל** (ה'תקמ"ז - ה'תרי"ד) איז געווען די עלטסטע טאכטער פון ר' נחמן מברסלב. 

אדל איז געבוירן געווארן ה'תקמ"ז צו איר פאטער רבי נחמן פון ברסלב. 

זי האט געהייראט רבי יוסף יוסקא א זון פון רבי אברהם דוב בער אויערבאך פון כמעלניק, או איידעם פון רבי יעקב יוסף פון פולנאה. זי האט געהאט א זון מיט א טאכטער. ר' אברהם דוב איז געווען א תלמיד פון דעם גרויסן מגיד פון מעזריטש.

אדל איז געווארן א כלה אין יאר ה'תקנ"ט, אין דעם יאר וואס ר' נחמן איז צוריק געקומען פון זיין נסיעה קיין ארץ ישראל. די חתונה איז פארגעקומען אין דער שטאט פונעם חתן אין כמעלניק, ר' נחמן איז אהין געפארן מיט זיין הויזגעזונד. אויך די מוטער פון ר' נחמן פייגא איז געקומען צו פארן צו דער חתונה, עס ווערט פארציילט אז זי האט געזאגט אז זי האט זוכה געווען צו זען דעם זיידע פון דער כלה, דעם בעל שם טוב, ביי דער חופה פון איר אייניקל אדל.

זייערע קינדער זענען געווען:
* רבי אברהם דוב, וואס האט געהייסן לכאורה אזוי נאך ר' יוסף יוסקא'ס טאטע דער חמעלניקער, מען האט אים גערופן ר' אברהם בערניו, ער איז געווען א גרויסער עושר אין אוקריינא, אסאך רבי'ס און רבנים פלעגן איינשטיין ביי אים, ער פלעגט זיי מהנה זיין מיט געלד. ער איז געווען אן איידעם בזיווג ראשון ביי משה חינקעס א באקאנטער עושר אין אוקריינא, און א גרויסער קעגנער פון ר' נתן מברסלב, האט ער צוגערעדט זיין טאכטער די ווייב פון ר' אברהם בערניו זי זאל אויך קריגן אויף ר' נתן און אים פארשעמען, אבער ר' אברהם בערניו זייעדיג א ברעסלעווער איינקיל האט נישט געקענט דולדן זיין שווער'ס און ווייב'ס פירונג, זיי האבן אזוי פארפירט ביז ער האט זיך גע'גט. נאך דעם האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' דוב מטשעהרין א ריזיגער גרויסער עושר א באקאנטער גרויסער חסיד פון ר' נחמן מברסלב.

* רבקה מרים, די ווייב פון ר' שמחה ברוך, וואס איז געווען א זון פון אדל'ס שוועסטער שרה.

זי איז נפטר געווארן אין ה'תרי"ד.

קאטעגאריע:ברסלבער
לאגיק

**לאָגיק** איז די וויסנשאפט פון פארשטאנד און באווייזן. עס איז אן אפטייל פון פסיכאלאגיע און מאטעמאטיק. דורך א לאגישע טעאריע קען מען אנטשיידן צי עטוואס איז אמת אדער פאלש. די יסודות פון לאגיק האט אוועקגעשטעלט דער לאגישער אריסטא.

דער באוווסטער ביישפיל פון אריסטא צו מסביר זיין וואס איז לאגיק, איז ווי פאלגנדיק: אויב מיר ווייסן אז א מענטש איז שטערבלעך, און מיר ווייסן אז אריסטא איז א מענטש, מוז דאך זיין אז אריסטא איז שטערבלעך.

לאגיק שרייבט מען מיט באשטימטע סימבאלן. \land באדייט "און". \lor באדייט "אדער". \Rightarrow באדייט "אויב...דען". \lnot און \sim באדייטן "נישט".

אויב מיר שרייבן דעם פריעריקן ביישפיל מיט סימבאלן, שרייבט מען עס אזוי:

 (mentsh \Rightarrow shterblekh) \land (aristo \Rightarrow mentsh)  \Rightarrow (aristo\Rightarrow shterblekh) 

און מיט אלגעמיינע צייכונגען שרייבט מען עס אזוי:

 (a \Rightarrow b) \land (c \Rightarrow a) \Rightarrow (c \Rightarrow b) 

לאגיק אין א קאמפיוטער הייסט אלגאריטם ווייל א קאמפיוטער פראגראם איז געבויעט אויף אן אויפן וואס גיט דעם קאמפיוטער אונטעריכטן וואס צו פראצעסן.

## היסטאריע 
אין אנהייב איז לאגיק געווען בלויז אין די פילאסאפישע קלאסיפיקאציע, אבער במשך די לעצטע הונדערטע יארן האט מען עס צוגעלייגט אויך אין די מאטעמאטישע קלאסיפיקאציע, וואס מען רופט 'מאטעמאטיק לאגיק.

קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
*
סדר עולם זוטא

סדר עולם זוטא איז מיוחס צו ר' יוסף טוב עלם, (יוֹסֵף (ב"ר שמואל) טוּב עֶלֶם) פון די גאונים.
עס איז ענדלעך צום סדר עולם רבא, אבער מער בקיצור, אויך שרייבט ער מער פון ערשטן חורבן בית המקדש ביז נאכן צווייטן חורבן בית המקדש, ער דערציילט מער פון די טעג פון תנאים און אמוראים. אבער עס האט כעמט נישט קיין מוסר רייד און דרושים ווי דער סדר עולם רבא האט. עס איז בדרך כלל בלויז דאטעס.

קאטעגאריע:ספרי קודש
סדר עולם רבה

דער סדר עולם רבא איז מיוחס צו רבי שמעון בן חלפתא פון די ערשטע תנאים.

עס איז דער ערשטער מדרש וואס אידן האבן, ער אנטהאלט בעיקר דאטום'ס וואו די מעשיות שטייט אין די תורה פון ווען אדם הראשון איז געבוירן, ביז נאכן חורבן בית שני, דער עיקר אבער פארציילט ער ביז צום חורבן בית ראשון.

עס איז געבויט אויף די פסוקי תנ"ך אבער איבראל לייגט ער צו דעם פונקטליכן דאטום, רש"י ברעגנט זייער פיל דערפון. צווישן די דאטומ'ם שטייט אויך גאר שיינע מדרשים און דרשות אויף פסוקים, מוסר רייד און הלכות דרך ארץ.

עס איז גאנצע פרקים און דאטום'ם וואס אנדערע מדרשים האבן גענומען אות באות פונעם סדר עולם רבא ווי אין מדרש רבה.

עס איז דא פירושים דערויף, הגהות פון יעב"ץ, הגהות הגר"א, משה יאיר וויינטשטאק.

קאַטעגאָריע:מדרש
מדרש אבא גוריון

אבא גריון איז א מדרש אויף מגילות אסתר

דאס האט געדרוקט דער משכיל שלמה באבער

עס אנטהאלט דריי מדרשים, אסאך דערפון איז געדרוקט אין ילקוט שמעוני אויף מגילת אסתר, אבער מען קען טרעפן דערין עטליכע נייע זאכן.

קאטעגאריע:ספרי קודש
קאטעגאריע:מדרשים
קאטעגאריע:ביכער
געזעמל (מאטעמאטיק)

א **געזעמל** אדער **סכום** (ענגליש: *set*) אין מאטעמאטיק איז א זאמלונג פון פארשיידענע עלעמענטן אין באזונדערע גרופעס (וואס הייסן געזעמלען). צום ביישפיל:

* \left\{1,2,3,4\right\} איז א געזעמל מיט די נומערן 1, 2, 3, 4.
* \left\{1,2,\dots,100\right\} איז א געזעמל מיט די נומערן פון 1 ביז 100. (די פינטלעך ווייזן מען זאל ממשיך זיין אריינרעכנען די ווייטערדיקע נומערן לויט דעם סדר פון די נומערן וואס שטייען פאר די פינטלעך).
* \left\{2,4,\dots\right\} איז א געזעמל מיט אלע פאריקע נומערן ביז אין סוף. (וויבאלד די פינטלעך שטייען געשריבן ביים סוף, איז דער המשך פון די נומערן ביז אין סוף).

עס איז אנגענומען צו געבן א נאמען פאר יעדן געזעמל. למשל \ A=\left\{ 1,2,3,4\right\}
* אויב איז דאס געזעמל ליידיק, ניצט מען דעם סימבאל: \emptyset.
* ווען געזעמל A אנטהאלט גענוי די עלעמענטן אדער ווייניקער עלעמענטן ווי געזעמל B, שרייבט מען עס אזוי: A \subseteq {B}.
* אויב דער עלעמענט i געהערט צום געזעמל A, שרייבט מען אים אזוי: x\in A. און אויב עס געהערט נישט, שרייבט מען אים אזוי: x\not\in A.

קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
טאפען זי בריק

left|thumb|250px|דער טאפען זי בריק
**די גאווערנאר מעלקאלם ווילסאן טאפען זי בריק** אדער **טאפען זי בריק** ווי אזוי עס ווערט אנגערופן בקיצור. איז א בריק אין ניו יארק העכער דעם האדסאן טייך.
 
דער בריק איז צווישען נייעק ראקלענד קאונטי און טעריטאון וועסטשעסטער קאונטי.

קאטעגאריע:בריקן
קאַטעגאָריע:וועסטשעסטער קאונטי, ניו יארק
קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי
עד שולץ

left|thumb|250px|ביג עדי ביי די ארבייט...
**עד שולץ** (געבוירן יאנואר 25 1954) איז דער ראדיא האסט פון די **"עד שולץ שוי"** אן אמעריקאנער נאציאנאלער ראדיא שוי.

## די ראדיא שוי
עס איז לויט די רעדן מאגאזין דער פיפטער ראדיא טאלק שוי האוסט וואס מען הערט אויס איבער אמעריקע.

ער איז דער גרעסטער ליבעראלער טאלק שוי האוסט מיט פינעף מיליאן אויסהערער א וואך.

ער רופט זיך  *די ביג עדי*, איבער זיין גרויסער געבויטער פארעם פון קערפער.

## ראדיא קאריערע
ער ווערט פארעכענט פאר עיר אמעריקע ראדיאו פאר א קאנסערוועטיווער און פאלטשער ליבעראל, זיי צייגן אן אז ער איז אנטי אבארשען און אנטי געי מערידזש, אבער ער פון די אנדערע זייט צייגט אן אז רוב אמעריקע זענען די ליבעראלן ווי אים און די עיר אמעריקע חברה פארטרטען בלויז די גאר עקסטערמע ליבעראלע פליגל וואס וועט קיין געלט קיינמאל נישט מאכן דעריבער זענען זיי געווען באנקראט.

ער איז אמאל געווען א פארטייאישער רעפאבליקאנער און אפילו געוואלט לויפן פאר קאנגרעס, אבער אין יאר 2000 האט ער זיך געטוישט און געווארן א ליבעראלער דעמאקראטישער פארטיי נויגיגער פאליטיקער.
לאנגווייליגקייט

**לאנגווייליגקייט** איז א קאנדיציע כאראקטעריזירט ביי די פערסעפציע פון איינעם'ס ענווייערמענט ווי נישט אינטערסאנטליך, שווער אדער ליידיג און אז עס פעילט סטימולאציע.

דאס קען זיין אלס רעזולטאט פון לוקסוס און א חסרון פון עסטאטישע אינטערעסען.

ארבייטען פלאג, אדער אפילו קונסט זעלבסט קען זיין דער סאביעקט צו קריטיק אז עס אנטהאלט לאנגווייליגקייט.

עס איז פארהאן אן אומטיילבארע בירושה'דיגע נעגעטיווער געפיל פון דרוקעניש אין לאנגווייליגקייט; מענשטן וועלן טאן אסאך אפמיטשענישען דאס צו פארמיידען אדער דאס צו היילן, אבער אין פארשידענע סירקומסאטאנסעס איז דאס אקצעפטירט אלס יסורים וואס מען מוז דורכגיין.

אלגעמיינע פאסיווע וועגן וויאזוי פטור צו ווערן פון לאנגוואליגקייט איז פשוט זיך צו לייגן שלאפן, אדער צו טראכטן שאפעןדיגע מחשבות. 

טיפישע אקטיווע עצות באשטייט פון אינטערנאציאנאלע אקטיוויטעטן פון עפעס א סארט, אפט עפעס ניי, צוליב דעם וואס באקאנטשאפט און נאכאנאנדיגקייט פון א זאך ברענגט צו ווערן לאנגווייליג דערפון.
ען קאלטער

left|thumb|250px|ען קאלטאר
**ען קאלטאר** (געבוירן דעסעמבער 8 1961) איז אן אמעריקאנער קאנסערוועטיווער קאלומניסט און פאליטישער קאמענטאטור, און בעסטע סעלינג אויטאר. זי טרעט אפט אויף אויף טעלעוויזיע, ראידאו און ביי פאבליק פריוואטע אדער פארטייאישע אוועטען צו ארומרעדן איבער די אקטעועלע געשענישן. 

זי איז באוויסט פאר איר גאר שטארקע דעמעגאגישע און קאנפראנטאנציעלע סטייל, זי איז געווארן באטיטול'ט דורך די אבזערווער אלס "דער רעפאבליקאנער מייקל מאור" און די "ראש לימבאו אין א מיני סקוירט". זי האט זיך אויסגעמאלט ווי א "פאלעמיקער" וואס גלייכט "אויפצוהייטערן די טאפ" ד.ה. אויפצודרייען א קאשע און זי זאגט נישט קיינמאל אז זי איז א באלאנצירטער אדער אומ-פארטייאישער קאמענטורער.

זי האט שוין ארויסגעגעבן פינעף ביכער און אלע אן קיין אויסנאם זענען געווען חדשים לאנג אויפן ניו יארק טיימס בעסט סעלער ליסטע.
לייאנעל

left|thumb|250px|לייאנעל
**לייאנעל** איז א נאמען פון א ראדיא פערזענליכקייט אין אמעריקע. 

ער איז געווען אין טאמפא דערנאך אין ניו יארק צופרי אויף דאבעליו.עי.בי.סי. און דערנאך קיין דאבליו.אוי.אר. ביידערנאכט, דערנאך ווי ער איז איצט צוריק אינדערפרי אויף עיר אמעריקע ראדיאו.

ער איז אייביג געווען א מיטלמעסיגער מער קאנסערוואטיוו אבער איז היינט צוטאגס א ליבעראל, ער האלט זיך פאר א ליבערטעריען

זיין קאריערע האט זיך אנגעהויבן אלס כראנישער אריינרופען כסדר צו אלע פארשידענארטיקע טאלק ראדיא סטאנציעס און זיין שטימע האט פארוויילט די צוהערער מער ווי די האסטס און מען האט אים צוכאפט אלס רעגלמעסיגער רעדנער.
לאנג איילענד סיטי

קליין|לאנג איילנד סיטי

**לאנג איילענד סיטי** אסאך מאל אויך אויסגעלייגט על.איי.סי. ווי אויף פאסט, איז דער מערסטער מערבדיגער געגנט פון דער בארא קווינס אין ניו יארק סיטי. עס גרענעצט זיך צפון זייט און מערב זייט מיטן איסט טייך; אויף מזרח מיט האזען סטריט, 49 סטריט, און די ניו קאלווערי בית החיים, און אויף דרום זייט איז די ניוטאן קריק וואס צעטיילט עס אפ פון ברוקלין ווא איז דער דערנעבנדיגער גרינפאונט געגענט וואס איז נעבן וויליאמסבורג.

עס איז דער גרעסטער שטח געגענט אין קווינס און דינט אלס איר אינדוסטריעלער הויפט צענטער.

עס איז אויך באקאנט מיט אירע לענדמארקס, ווי דער לעגענדארער סיטי קארפ בלידינג און די קווינסבארא בריק מיטן מידטאון טאנעל וואס לויפן פון און צו קיין מאנהאטען, עס איז אויך רייך מיט די מאנהעטן סקייליין וואס זעהט זיך אן פון אירע גאסן ווייל עס געפינט זיך ביים ברעג ים פון איסט טייך. 

עס גרענעצט זיך מיט אסטאריע.