open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
פעלקעררעכט

דאָס **פֿעלקעררעכט** (פֿון לאַטײַניש *ius gentium*, „רעכט פֿון פֿעלקער”) איז אַ איבערמלוכישע רעכט־סדר אױס פּרינציפּן און כּללים, דורך װאָס די שײַכות צװישן די פֿעלקעררעכטלעכע נושאי זכויות (ראשית מלוכות) װערן רעגולירט אויף דער באַזיס פֿון גלײַכרעכטיקײט.

דער הויפּט־מקור פֿונעם הײַנטװעלטיקן פֿעלקעררעכט איז מגילת (די טשאַרטער) פֿון די פֿאַראײניקטע פֿעלקער. זי אַנטהעלט אַן אַלגעמײנעם פאַרװער פֿון גװאַלד, װאָס גילט פֿאַר אינטערנאַציאָנאַלן געװױנהײט־רעכט אומאָפּהענגיק פֿון אַ מיטגלידערשאַפט אין די פֿאַראײניקטע פֿעלקער און װאָס פֿאַרװערט די מלוכות צו האַלטן אָנפאַל־מלחמות, און באַשטעטיקט דאָס רעכט פֿון די אינדיװידועלע אָדער קאָלעקטיװע זיך-פאַרטײדיקונג.

מקורים פֿונעם פֿעלקעררעכט זײנען צװײ־ און עטלעך־זײַטיקע טראַקטאַטן, אינטערנאַציאָנאַל געװױנהײט־רעכט און אַלגעמײנע רעכט־פּרינציפּן (38סטער אַרטיקל, ערשטער אָפּסאַץ, אותיות א‛, ב‛ און ג‛ פֿון חוקת פֿונעם אינטערנאַציאָנאַלן געריכט פֿון יוסטיץ).

השפּעהדיקע ייִדישע פֿעלקעררעכט-יוריסטן זײנען לאַסאַ אָפּענהײַם, אײאַל בענבֿענישׂתי (העברעיש׃ איל בנבנשתי), יאָראַם דינשטײַן (העברעיש׃ יורם דינשטיין), הערש לאַוּטערפּאַכט, רות לאַפּידעס (העברעיש׃ רות לפידות), ראָבי סאַבעל (העברעיש׃ רובי סיבל), יעקבֿ ראָבינזאָן, שמשון ראָזנבױם, שבתי ראָזען, נתן פֿײַנבערג און יובַֿל שאַני (העברעיש׃ יובל שני). 

## ליטעראַטור 
# יורם דינשטיין: המשפט הבינלאומי. בוך א‛: המשפט הבינלאומי והמדינה (תל אביב 1971); בוך  ב‛: סמכויות המדינה כלפי פנים (תל אביב 1972); בוך ג‛: אמנות בינלאומיות (תל אביב 1974); בוך ד‛: תביעות בינלאומיות (תל אביב 1977); בוך ה‛: המשפט הבינלאומי האל־מדינתי (תל אביב 1979, מסת"ב ISBN 978-965-19-0024-2); בוך  ו‛: דיני מלחמה (תל אביב 1983, מסת"ב 978-965-19-0108-9 ISBN)
# רובי סיבעל׃ משפט בינלאומי. שריגים־ליאון 2010, מסת"ב ISBN 978-965-442-074-7
# שבתאי רוזן׃ בנבכי המשפט הבינלאומי. ירושלים 2013, מסת"ב 978-965-536-018-9 ISBN
# נתן פיינברג׃ ארץ־ישראל בתקופה המאנדאט ומדינה ישראל. בעיות במספט הבינלאומי. ירושלים 1963
# L. Oppenheim; H. Lauterpacht: Oppenheim’s International Law: Volume I: Peace (London 1962); Volume II: Disputes, War and Neutrality (London 1969)
# Nathan Feinberg: Studies in International Law. Jerusalem 1979, ISBN 978-965-22-3324-0 

קאַטעגאָריע:יוריספרודענץ
קאַטעגאָריע:פעלקעררעכט
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע פעלקער
ווילקאמיר

**ווילקאָמיר** (, ,, פריער: Вилькомир) איז א שטאָט אין ווילנער ראַיאָן, ליטע, אויפן ברעג פונעם שווענטוי טײַך. די שטאָט געפינט זיך 76 ק"מ צפון־מערב פון דער הויפטשטאָט ווילנע. די שטאָט האָט 26,000 אײַנוואוינער (2011).

## יידישע היסטאריע 
ווילקאָמיר האָט געהאַט א חשובע יידישע קהילה. אין 1897 האָבן געוואוינט אין דער שטאָט 7,287 יידן, און אין 1923, 3,885 יידן.

## באקאנטע מענטשן פון ווילקאמיר 
* רבי לייב גורוויץ (תרס"ו - תרמ"ב), גייטסהעדער ראש ישיבה, האט געלערנט אין ווילקאמיר.
* הרב יעקב דוד ווילאווסקי (תר"ה - תרע"ד), דער "רידב"ז", איז געווען רב אין ווילקאמיר פון תרמ"ז ביז תר"ן.
* הרב יוסף שלמה כהנעמאן (תרמ"ו - תרכ"ט), האט אויפגעשטעלט מוסדות אין ווילקאמיר.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין ליטע
קאנארישע אינזלען

קליין|250px|די קאנארישע אינזלען
די **קאנארישע אינזלען** () זענען אַ שפאנישער ארכיפעלאג אין דעם אטלאנטישן אקעאן. די הויפּטשטעט זענען סאנטא קרוז דע טענעריפע און לאס פאלמאס.

דער ארכיפעלאג באשטייט פון זיבן הויפּט אינזלען:

* טענעריפע
* פוערטעווענטוראַ
* גראַן קאַנאַריא
* לאַנזאַראָטע
* לאַ פּאַלמאַ
* לאַ גאָמעראַ
* על היעראָ

## וועבלינקען 
* אפיציעל וועבזייטל

קאַטעגאָריע:שפאניע
קאַטעגאָריע:אינדזלען
סאנטא קרוז דע טענעריפע

קליין|סאנטא קרוז דע טענעריפע
**סאַנטאַ קרוז דע טענעריפע** איז איינע פון די צוויי הויפּטשטעט פון די קאַנאַרי אינזלען (שפאניע). (די צווייטע הויפטשטאט איז לאס פאלמאס.) די שטאט געפינט זיך אויפן אינזל טענעריפע, און האט אַ באַפעלקערונג פון 222,417 באוווינער (2009).      

## ערטער פון אינטערעס 
*טענעריפע אוידיטאריע
*שפאניע פלאץ
*גאַרסיאַ סאַנאַבריאַ פּאַרק
*טערעסיטאס פלאזשע

## וועבלינקען 
* Ayuntamiento de Santa Cruz de Tenerife אפיציעל וועבזייטל

קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין שפאניע
פוערטעווענטורא

**פֿוערטעווענטוראַ** איז דער צווייטער גרעסטער אינזל אין די קאנארישע אינזלען (שפאניע), מיט א שטח פון 1,660 ק"מ2. 
צוזמאען מיט לאנזאראטע און גראן קאנאריא, געהערט פוערטעווענטורא צום שפאנישן לאס פאלמאס פראווינץ.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אינדזלען
קאַטעגאָריע:שפאניע
קאלא-קאלא

**קאָלאָ-קאָלאָ** () איז א פוסבאל גרופע פון סאנטיאגא, טשילע. 

## וועבלינקען 
* [http://www.colocolo.cl ] 

קאַטעגאָריע:פוסבאל
קאַטעגאָריע:טשילע
קוואלע לומפור

**קוואַלע לומפור** (מאלייאיש: *Kuala Lumpur*) איז די פעדעראלע הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט אין מאלייזיע. אין 2012 האבן געוואוינט אין דער שטאט 1.6 מיליאן איינוואוינער.
די שטאט האט גאסטירט די אלימפיאדע אין 1998.

## צווילינג שטעט
*  
*  
*  (אקטאבער 2006) 
*  
* 
*  
*  (15טן אפריל 1989) 
*  
*  
*  
*  
* 

קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
ביאטעכנאלאגיע

**ביאטעכנאלאגיע** איז א טעכנאלאגיע וואס ניצט אויס לעבעדיגע ארגאניזמען. ביאטעכנאלאגיע ווערט געניצט אין לאנדווירטשאפט, עסן וויסנשאפט און מעדיצין. אין ביאטעכנאלאגיע ווערן לעבעדיגע ארגאניזמען געניצט ניצלעכע כעמיקאלן און פראדוקטן. 

כאטש מען ניצט דעם טערמין ביאטעכנאלאגיע פאר נייע פראצעסן וואס מען האט ערפינדן אין דעם 20סטן יארהונדערט, אין אמת'ן האט מען שוין געניצט ביאטעכנאלאגיע שוין פון אוראלטע צייטן.

## היסטאריע 
שוין אין דער תקופה פונעם תנ"ך האט מען אויסגעניצט ביאלאגישע פראצעסן פארן מענטשהייט. למשל, באקן ברויט (וואס ניצט דעם קארבאן דיאקסייד פון די הייוון), מאכן קעז, וויין, ביר און עסיג, און באארבעטן די פיברעס פון פלאקס און זיידן.

קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
פלאזמע

קליין|250px|א פלאזמע לאמפ
**פלאַזמע** איז איינער פון די פיר צושטאנדן פון מאטעריע; די אנדערע דריי זענען סאלידן, פליסיקייטן און גאזן. אזוי ווי די אנדערע דריי זענען מער באקאנט, ווערט פלאזמע גערופן דעם פערטן צושטאנד פון מאטעריע. מען שאפט א פלאזמע פון א גאז דורך אריינגעבן אסאך ענערגיע, ביז די מאלעקולן און אטאמען ווערן יאניזירט אויף יאנען, מיט א פאזיטיווער לאדונג, און עלעקטראנען, מיט א נעגאטיווער לאדונג. ווען א פלאזמע קילט זיך אפ, צוהעפטן זיך צוריק אויף א גאז.
די אנגעלאדענע טיילכעלן אין א פלאזמע רעאגירן שטארק צו עלעקטראמאגנעטישע פעלדער.

קאַטעגאָריע:חומר
אהרן מאיר פרידלענדער-אייכינשטיין

רבי **אהרן מאיר פרידלאנדער-אייכינשטיין** געווען א רב אין קאשוי. זיין טאטע איז געווען הרב חיים פרידלאנדער פון באלעכאוו. זיין מאמע איז געווען א טאכטער פון רבי צבי הירש עהרליך, אן אייניקל פון רבי צבי הירש זידיטשויבער. 

ער האט געהיירט די טאכטער פון ר' מנחם מענדל אייכנשטיין פון זידיטשויב.

זיין זון, רבי יצחק אייזיק אייכנשטיין איז געווארן א רב אין קאשוי אונטער אים. ער איז געווען א איידעם פון ר' אלעזר שפירא פון קיוויאשד (א זון פון ר' מרדכי פון בערטש. ער איז געווען דער יונגער רב אין קיוויאשד, און נאך דעם רב אין קאשוי און נאך דער מלחמה אב"ד  קיוויאשד אין קווינס, ניו יארק.

נאך א זון איז געווען ר' מנחם מענדל פון זידיטשויב, וואס איז אומגעקומען ביים חורבן אייראפע.

קאטעגאריע:זידיטשוב
קאַטעגאָריע:רבנים
בוכטע פון בענגאל

די **בוכטע פון בענגאל**, וואס איז די גרעסטע בוכטע אין דער וועלט, איז דער צפון־מזרח טייל פונעם אינדישן אקעאן. זי האט די פארעם פון א דרייעק. זי גרענעצט אינדיע און סרי לאנקא צו מערב, באנגלאדעש צו צפון, און מיאנמאר און די אנדאמאן אינזלען צו מזרח.

די בוכטע פון בענגאל באדעקט א שטח פון 2,172,000 ק"מ2. די גאנגעס און בראהמאפוטרא טייכן פליסן אריין אין דער בוכטע. צווישן די חשובע פארטן אויף דער בוכטע זענען קאדאלור, ענארע, טשיניי (מאדראס), טשיטאגאנג און יאנגאן.

קאַטעגאָריע:קערפער פון וואסער
קאַטעגאָריע:אינדיע
1766

## געשעענישן 
* 14טן יאנואר - קריסטיאן דער זיבעטער ווערט מלך פון דענמארק.
* 23סטן פעברואר - לאטארינגיע קערט צוריק צו פראנקרייך, ביים טויט פון סטאניסלאוו לעשטשינסקי, מלך פון פוילן און לעצטער הערצאג פון לאטארינגיע.

## געבוירן 
* 6טן סעפטעמבער - דזשאן דאלטאן, ענגלישער כעמיקער און פיזיקער (געש' 1844)
* 16טן נאוועמבער - רודאלף קרויצער, פראנצויזישער פידלער (געש' 1831)

## געשטארבן 
* 23סטן פעברואר - סטאניסלאוו לעשטשינסקי, מלך פון פוילן (געב' 1677)
אשאקא

**אַשאקאַ דער גרויסער** (סאנסקריט अशोकः; 304–232 פאר דער ציווילער רעכענונג), אדער **אַשאקאַ בינדוסרא מאוריא**, איז געווען אן אינדישער קייסער, דער דריטער קייסער פון דער מאורישער דינאסטיע, וואס האט געהערשט איבער כמעט דעם גאנצן אינדישן אונטער-קאנטינענט צווישן די יארן  273 פאר דער ציווילער רעכענונג און 232. אשאקא איז געווען איינער פון די גרעסטע קייסרים פון אינדיע; אין זיינער תקופה האט די מאורישע אימפעריע זיך פארשפרייט פונעם הינדו קוש (אין היינטיקן פאקיסטאן און אפגאניסטאן) אין מערב, ביז באנגלאדעש און דעם שטאַט פון אסאם אין מזרח, און ביז קארנאטקע אין דרום, דאס הייסט, דעם גאנצן אינדישן סוב־קאנטינענט אחוץ טיילן פון היינטיקן טאמיל נאדו און קעראלא.

אשאקא איז געבוירן געווארן אין פאטאליפוטרע, די הויפטשטאט פון דער מארישער אימפעריע, דער זון פונעם קייסער בינדוסארא און דער אייניקל פון טשאנדראגופטא מאוריע, דער גרינדער פון דער מארישער דינאסטיע. 

אין זיינע יונגערע יארן איז ער געווארן א גובערנאטאר נאכדעם וואס טשאנאקיע האט אונטערגעדריקט 12 אדעלן.

## זיין הערשאפט 
אשאקא האט אנגעהויבן זיין הערשאפט אין 273 פאר דער ציווילער רעכענונג, און האט פארגעזעצט די אייננעמונגען וואס זיין זיידע און זיין פאטער האבן אנגעהויבן. אונטער זיין הערשאפט האט די אימפעריע געזען 41 יארן פון שלום, מיט סאציאלער הארמאניע צווישן די פארשידענע רעליגיעס (דזשייניזם, הינדואיזם און בודהיזם). 

נאך א גרויסער מלחמה אין וואס מער ווי 200,000 מענטשן זענען געהרגעט געווארן, האט אשאקא באשלאסן אויפצוהערן פירן מלחמות, און ער האט אויף זיך גענומען די רעליגיע פון בודהיזם.
ער האט אויפגעשטעלט 18 שפיטעלער אין זיין אימפעריע.

קאַטעגאָריע:אינדיע
קאַטעגאָריע:בודהיסטן
אהרן מאיר פרידלאנדער

הרב **אהרן מאיר פרידלענדער** (תקפ"ז -  כ"ג תשרי תרל"ה) איז געווען ראש בית דין אין באלעכאוו, מזרח גאליציע.

## ביאגראפיע 
ר' אהרן מאיר איז געבוירן אין תקפ"ז לערך, צו זיין פאטער ר' זלמן לייב פרידלענדער (נפ' תקצ"ו).

ער האט חתונה גיהאט מיט שרה רבקה קאצנעלבויגן, אן אפשטאמלינג פון מהר"ם פדואה.

ער איז געווען א רב פון באלעכאוו. 

זיין ספר, "האברך", האט מען געדרוקט אין קראקע תרל"ט.

ער איז נפטר געווארן  כ"ג תשרי תרל"ה.

## משפחה
די קינדער פון הרב אהרן מאיר און זיין ווייב שרה רבקה זענען:
* רבי זלמן לייב פרידלאנדער, דומ"ץ פשעווארסק (נפ' י"ג טבת תרפ"א). ער האט חתונה גיהאט מיט הענטשא סרקא (-כ"ט אדר תער"ה), טאכטער פון רבי פינחס חיים הורוויץ, מחבר פון "פתחא זוטא". נאך זיין טאטנס פטירה איז ער געווארן רב פון באלעכאוו. זיין דברי תורה האט זיך געדרוקט אין ספר "אמרי מהרז"ל". פיר קינדער זיינע זענען אומגעקומען אין חורבן אייראפע. איין קינד, רבי אברהם דוד הורוויץ האט זיך אויפגעצויגן אין זיין זיידע'ס שטוב.
* רבי חיים פרידלענדער. ער האט געהיירט די טאכטער פון ר' צבי הירש ערליך, זון פון ר' יהודה לייב, דער איידעם פון ר' הערש זידיטשויבער. זייערע קינדער זענען געווען:
** ר' יצחק אייזיק, איידעם פון ר' פנחס חיים הורוויץ, דער פתחא זוטא. ער איז אומגעקומען אין קריג. די שנעעבאלגס זענען אייניקלעך זיינע פון זיין טאטכטער שרה באבטשע.
** ר' אהרן מאיר פרידלענדער-אייכינשטיין פון קאשוי, איידעם פון ר' מנחם מענדל אייכנשטיין פון זידיטשויב.

* ליבא צביה ווייב פון רבי צבי הירש לאבין
* טויבא, ווייב פון רבי יששכר בער ז"ק. 
**ר' אהרן מאיר ז"ק

## רעפערענצן
האברך - רבי אהרן מאיר פרידלנדר מבאלחוב

קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאטעגאריע:חסידישע רבנים
קאראל

**קאראַל** איז א ים בעל חי אן א רוקן ביין, וואס געהערט צו דעם קלאס פון קאראַלן (וויסנשאפטלעכער נאמען: *Anthozoa*, "לעבעדיקע בלומען" אויף גריכיש) אין דעם שטאם פון *Cnidaria*. דער קלאס שפארט איין עטלעכע 6,100 זגאלן. עטלעכע זגאלן פון קאראל האבן א גרויס חשיבות אין בויען קאראל ריפן, וואס זענען פון די מערסטע וואונדערבארע וואוינען אויף דער וועלט און די רייכסטע סביבות אין די אקעאנען.

אן אינטרעסאנער פענאמען איז ווען די טעמפעראטור פונעם וואסער הייבט זיך צוליב על ניניא פארלירן די קאראלן זייער קאליר און זיי ווערן בלאס.

קאַטעגאָריע:בעלי חיים
קאַטעגאָריע:אקעאנען
בעלמאפאן

**בעלמאפאַן** איז די הויפטשטאט פון בעליז. ער געפינט זיך מזרח פונעם בעליז טייך, און האט א באפעלקערונג פון 14,606.

קאַטעגאָריע:צענטראלע אמעריקע
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין צפון אמעריקע
סימאן דע באוואר

קליין
**סימאן-לוסי-ערנעסטין-מארי בערטראנד דע באוואר** (), מערסטנס באקאנט ווי **סימאן דע באוואר** (
; 9טן יאנואר 1908 – 14טן אפריל 1986), איז געווען א פראנצויזישע שרייבערקע, אינטעלעקטואל, פילאסאף, פאליטישע אקטיוויסט און פעמיניסט, זי האט געשריבן ראמאנען, עסייען, ביאגראפיעס און אן אויטאביאגראפיע.

## יונגע יארן 
סימאן דע באוואר איז געבוירן געווארן אין פאריז, די עלטערע טאכטער פון זשארזש בערטראנד דע באוואר, און פראצואז (געב') בראסער, טאכטער פון א גבירישן באנקיר און א פרומע קאטויל. איר שוועסטער העלען איז געבוירן געווארן צוויי יאר נאכהער. די פאמיליע האט פארלוירן אירע פארמעגן נאך דער ערשטער וועלט מלחמה. באוואר איז געווען שטארק רעליגעז אלס קינד, און האט אפילו געוואלט ווערן א מאנאשקע, אבער ביי דער עלטער פון 14 איז זי געווארן אן אטעיסט.

אין 1925 האט זי אויסגעהאטלט די באקאלארעאט עקזאמען אין מאטעמאטיק און פילאסאפיע, און זי האט אנגעהויבן שטודירן מאטעמאטיק אינעם אינסטיטוט קאטאליק און ליטעראטור אינעם אינסטיטוט סאנט מארי. דערנאך האט זי שטודירט פילאסאפיע אינעם סארבאן און האט געשריבן איר טעזיס וועגן לייבניץ.

קאַטעגאָריע:פראנצויזן
קאַטעגאָריע:ראמאניסטן
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
גרויסער באריער ריף

קליין|מאפע פונעם גרויסן באריער ריף
דער **גרויסער באַריער ריף** איז דער וועלטס גרעסטע קאראל ריף סיסטעם, צאמגעשטעלט פון מער ווי 2,900 איינציקע ריפן און 900 אינזלען פארשפרייט איבער 2,600 ק"מ (1,600 מייל) איבער א שטח פון אומגעפער 344,400 קוואדראט ק"מ (133,000 קוואדראט מייל). דער ריף געפינט זיך אינעם קאראל ים, לעבן דעם בארטן פון קווינסלאנד, אויסטראליע.

דעם גרויסן באריער ריף קען מען זען פונעם קאסמאס, און איז דער גרעסטער סטרוקטור אין דער וועלט געמאכט פון לעבעדיקע ארגאניזמען. דער ריף סטרוקטור איז געבויט פון מיליאנען קליינע ארגאניזמען, קאראל פאליפן. ער איז אויסגעקליבן געווארן א וועלט ירושה ארט אין 1981. ער ווערט גערעכנט איינער פון די זיבן נאטורליכע וואונדער פון דער וועלט.

אין דעם גרויסן באריער ריף טרעפט מען דרייסיק זגאלן פון וואלפיש, דעלפינען און פארפאסן. מער ווי 1500 זגאלן פון פיש לעבן אויפן ריף.

קאַטעגאָריע:אויסטראליע
קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער
קאַטעגאָריע:פאציפישער אקעאן
קאַטעגאָריע:אינדזלען
סאוט פאלסבורג

קליין|סאוט פאלסבורג, קוקנדיק אויף צפון
**סאוט פֿאלסבורג** איז א דארף אין דעם שטעטל פאלסבורג, סאליוואן קאונטי, ניו יארק' מיט א באפאלקערונג פון 2,879 (2010).

זיין זיפקאד איז 12779.

עס געפינט זיך דארטן א גאנץ יאר א חרדישע געמיינדע וועלכע דרייט זיך בעיקר ארום דער ארטיגער ישיבה זכרון משה.

קאַטעגאָריע:ניו יארק
קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק
שמעון שמואל פרוג

קליין|פארטרעט פון שמעון פֿרוג
**שמעון שמואל פֿרוג** (רוסיש: Семён Григорьевич Фруг; 1860, יידישע לאנדווירשטשאפטלעכע קאָלאָניע באָבראָווי קוט, כערסאָנער געגנט, רוסלענדישע אימפעריע – 1916, אָדעס) איז געווען א ייִדישער דיכטער, וועלכער האָט געשריבן איבערהויפּט אויף רוסיש און אויף יידיש, איינער פון די וויכטיקסטע דיכטער פון דער באוועגונג "חיבת ציון".  אָבער זײַן ראָליע אין דער ייִדישער ליטעראטור איז ניט באגרענעצט מיטן אידעאָלאָגישן אינהאלט פון זײַנע ווערק. 

דער בארימטער היסטאָריקער פון דער ייִדישער ליטעראטור ישראל צינבערג האָט געשריבן, אז "פרוג איז דער ערשטער לויט דער צײַט ייִדיש-שפּראכיקער דיכטער מיט א בולט אויסגעדריקטער אינדינווידועלקייט; ער האָט געגעבן דעם ייִדישן פערז שיינקייט פון מעלאָדישקייט, וועלכע זײַנען געווען אומבאקאנט פריִער". יעקב בירענבוים, איינער פון די רעדאקטאָרן פונעם "לעקסיקאָן פון דער נײַער ייִדישער ליטעראטור" האָט געשריבן וועגן פרוגס שעפערישן אויפטו: פרוגן איז אויסגעקומען דורכצופירן אין דער ייִדישער פּאָעזיע א מעשה-בראשית, אוועק פון פארטיקן און אָנהייבן קנעטן און פורעמען דאָס ליד אויפסנײַ אין א פּאָעזיע, וואָס האָט ניט געוווּסט פון מאָדערניזם". אויך אין זײַן רוסיש-שפּראכיקע שאפונג איז געווען הויך אָפּגעשאצט. שאָול טשערניכאָווסקי האָט געהאלטן, אז "איר אויפבלי האָט די רוסיש-ייִדישע ליטעראטור דערגרייכט אין שמעון שמואל פרוגס לידער". פרוגס דיכטונג האָט משפּיע געווען אויף די קלאסיקער פון דער הײַנטצײַטיקער העברעיִשער דיכטונג חיים נחמן ביאליק און שאָול טשערניכאָווסקי און אויף אנדערע ייִדישע און העברעיִשע דיכטער פון זייער דור. יוסף גדליה קלויזנער האָט געשריבן אין זײַן ארטיקל וועגן פרוגס דיכטונג, אז "ער איז א גאָלדענער רינג צווישן גאָרדאָן און ביאליק. גאָרדאָן איז נאָך זײַן לערער, און וואָס איז שייך צו ביאליקן און טשערניכאָווסקין, אין ביִאָגראפיעס סײַ פון דעם סײַ פון יענעם קען מען געפינען, אז פרוג האָט געהאט א באדײַטנדיקע השפּעה אויף אָט די צוויי באנײַער פון דער העברעיִשער דיכטונג". במשך פון זײַן גאנצן שעפערישן וועג האָט פרוג געשריבן אויף ייִדיש און אויף רוסיש, נאָר שטארבנדיק האָט ער אָנגעשריבן עטלעכע לעצטע לידער זײַנע אויף העברעיִש.

## זעט אויך 
## פון זײַנע ביכער
* שמעון שמואל פרוג, לידער און געדאנקען, אָדעס, 1896.

אלע שריפטן פון ש.פרוג אין דרײַ בענדער, ניו-יאָרק, 1927

שמעון-שמואל פרוג, אויסגעקלעבענע שריפטן, בוענאָס-אײַרעס, 1972

Стихотворения С.Г.Фруга в трех томах, С.-Петербург, 1897

שירי פרוג (העברעישע איבערזעצונג פון יעקב קאפּלאן), ווארשע, תרנ"ח-תרנ"ט.

שירי שמעון שמואל פרוג (העברעישע איבערזעצונג פון אברהם לעווינסאָן), תל אביב, תש"א.

## וועבלינקען
* אברהם לעווינסאָן, שמעון שמואל פרוג, אינעם פּראָיקעט "בן יהודה" 
* זאב (וֶועלוול) טשרנין, "שמעון שמואל פרוג - בין רוסית ליידיש", חוליות: דפים למחקר ספרות יידיש ותרבותה, 6: 99–114, 2000: http://aleph.haifa.ac.il/www/public/fulltext/chuliot/2007/000338822.pdf 

קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
יוסף לודען

**יוסף לודען** איז געווען א יידישער שרייבער און ראמאניסט.

לודען איז געבוירן געווארן אין ווארשע, פוילן, אין 1908.

## ביכער פון לודען 
* אויף די פראנטן פון לעבן
* א בליץ אין דער נאכט
* קורצע געשיכטע פון אנארכיסטישן געדאנק
* רויך און לעגענדעס
* שטורעם-גלאקן
* איבער צעבראכענע בריקן
* אויף די פראנטן פון לעבן
* געזאמלטע לידער
* א פרימארגן־שטראל
* ווי א זעגל אין שטורעם

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:יידן פון ווארשע
יוסף דוב סאלאווייטשיק (ירושלים)

[ממוזער|300px|הרב [יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק (באדייטן)|יוסף דוב הלוי סולובייצ'יק (ירושלים) מיט הרב משה שמואל שפירא]]הרב **יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק** (העברעאיש; '''סוֹלֹוְצִּ'יק**, באקאנט ווי רבי **יאשע בער'''; תמוז ה'תרע"ו - ב' אדר ה'תש"ם) איז געווען בריסקער ראש ישיבה אין ירושלים. ער איז געוואן א זון פון הרב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק, בריסקער רב.

## ביאגראפיע 
רבי יאשע בערל איז געבוירן געווארן צו רב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק און זיין ווייב אלטע הענדל, אן אוראייניקל פון רבי מאיר אוירבאך. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער. גלייך נאך זיין בר מצוה האט ער אנגעהויבן לערנען זיין זיידנס ספר חידושי הגר"ח על הרמב"ם ביז ער איז געווען בקי אינעם ספר בעל פה. שוין אין זיינע יונגערע יארן האט ער אנגעהויבן זאגן שיעורים אין בריסק און אין ווארשע.

ביי דער צווייטער וועלט מלחמה איז ער אנטלאפן מיט זיין פאטער קיין ווארשע, און פון דארט קיין ארץ ישראל.

אזוי ווי זיין פאטער, האט ער געעפנט א קיבוץ אין זיין הויז וואו בחורים און יונגעלייט פון ארץ ישראל און חוץ לארץ האבן געלערנט.

ער איז געווען א שטארקער קעגנער פון ציוניזם.

אין תש"ם איז ער נפטר געווארן, און מען האט אים באגראבן אין הר המנוחות. זיין זון רבי אברהם יהושע סאלאווייטשיק האט איבערגענומען זיין קיבוץ. זיין ברודער רבי משולם דוד סאלאווייטשיק, וואס איז געווען א מגיד שיעור ביי רבי יאשע בערל, האט געעפנט זיין אייגענעם קיבוץ.

## ספרים 
רבי יאשע בערל האט נישט פארשריבן זיינע חידושים, אבער זיינע תלמידים האבן געדרוקט זיינע שיעורים אויף  מסכת זבחים מיטן נאמען "חידושי הגרי"ד".

## זיינע תלמידים
*זיין זון הרב אברהם יהושע סאלאווייטשיק - זיין ממלא מקום אין דער בריסקער ישיבה
*הרב מאיר שטערן - ראש ישיבת אין פאסייק, פאראייניגטע שטאטן
*הרב אליה בער וואכטפויגל - ראש ישיבה אין דרום פאלסבורג, פאראייניגטע שטאטן
*הרב קלמן עפשטיין - ראש ישיבה פון "שער התורה גראדנע" אין קווינס
*הרב אברהם אזבאנד - ראש ישיבה פון  טעלז-ריווערדייל, פאראייניגטע שטאטן
*הרב אברהם גורוויץ - ראש ישיבה פון  גייטסהעדער ישיבה,  גייטסהעד
## וועבלינקען
* קונטרס "שירת הלוי" - אודותיו ומדברי תורתו, בכתב העת ישורון, כרך ח, ירושלים תשס"א 

## רעפערענצן 
* מנחם מנדל גערליץ, **חידושי הגר"ח בסוגיות הש"ס**, אורייתא, ירושלים, ה'תשס"ד.

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ירושלים
קאַטעגאָריע:רבנים פון בריסק
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
ישעיה טווערסקי

רבי **ישעיה טווערסקי** (געב' י"א חשוון תש"ה) איז דער היינטיגער טשערנאבילער רבי אין בארא פארק, ניו יארק.

## ביאגראפיע 
רבי ישעיה איז געבוירן געווארן י"א חשוון תש"ה אין ירושלים צו זיין פאטער רבי משולם זוסיא טווערסקי, טשערנאבלער רבי, און זיין מוטער בלומא טויבא, א טאכטער פון רבי יעקב מרדכי בראנדוויין פון סטרעטין אין ירושלים. ער האט געלערנט אין דער בעלזער ישיבה. אין זיינע יונגע יארן פלעג ער גיין צו די טישן פונעם בעלזער רב, רבי אהרן רוקח.

ער האט חתונה געהאט מיט לאה, א טאכטער פון הרב שלום מיכאלאוויטש האדמו"ר מבראד, א בן אחר בן פון  רבי יצחק מראדוויל

די ערשטע פאר יאר נאך זיין חתונה האט ער געוואינט אין א"י,  ער איז געווען באוויסט מיט א דערהויבנקייט אין הצנע לכת ווי אויך האט זיין פאטער ארויסגעוויזן א גרויס נאנטשאפט. 
שנת תשל"ח האט ער זיך געצויגן קיין אמעריקע וואו זיין שווער הרב שלום מעכלאוויטש האט געוואוינט און איז אויך שנעל געווארן באוואוסט מיט זיין איידלקייט  וואו ער האט געלערנט אין סקווירא כולל, און אויך געווען א  מתפלל אין סאטמער בימ"ד, און אויך ביי זיין שווערס בימ"ד.

ווען זיין פאטער רבי משולם זוסיא איז נפטר געווארן י"ז מרחשון ה'תשמ"ח, האט ער איבערגעלאזט א צוואה אז אלע זיינע זין זאלן פירן רעביסטעוועס.

נאך דער פטירה פון זיין פאטער איז ער געווארן באקרוינט ממשיך צו זיין די דינאסטיע אין אמעריקע וואו ער האט אויפגעשטעלט א קהילה וואו מבקשי השם געפינען דארט זייער מקום אין וואו אויך איז נתיסד געווארן אונטער זיין הדרכה הפרטית חבורות בחורים און אינגעלייט גערופען "חבורת מאירת עינים".
ער האט אויך ממלא געווען דעם רצון פון זיין פאטער און געעפנט א ישיבה, און האט זי גערופן על שמו ועל זכרו פון זיין  פאטער "ישיבה ומתיבתא עטרת משולם זוסיא".

## משפחה 
ער האט אויפגעשטעלט א שטוב פון פיר זין מיט צען טעכטער:
* רבי מרדכי, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת בת-שבע, טאכטער פון זיין פעטער רבי מנחם נחום טווערסקי, טשערנאבילער רבי אין בני ברק
* מרת רבקה מרים ווייב פון הרב יעקב אשכנזי, זון פון הרב אורי פון לאנדאן
* מרת חיה דבורה ווייב פון רבי יעקב יוסף טווערסקי ראחמיסטריווקא רבי פון לינדען
* מרת יוכבד, ווייב פון הרב אליעזר זוסיא פארטוגאל, אן אייניקל פון רבי ישראל אברהם פארטוגאל, סקולענער רבי.
* מרת חנה יענטא, געווזענע ווייב פון רבי יעקב יוסף טווערסקי, זון פון סקווערער רבי'ן. דאס פארפאלק האט זיך גע'גט כסלו ה'תשפ"א
* מרת נחמה גיטל, ווייב פון הרב ישראל ראטטענבערג, זון פון רבי יהוסף בנציון, רב פון דער קאסאנער קהילה אין בארא פארק, (זון פון רבי משולם פון קאסאן, און איידעם פון רבי מרדכי האגער, דער פריערדיגער וויזשניצער רבי פון מאנסי).
* מרת שרה, ווייב פון הרב שמעי' יהודא פיש, זון פון רבי ישראל אליעזר, ביקסאדער רבי, און איידעם פון הרה"ק רבי מרדכי האגער, דער פריערדיגע וויזשניצער רבי פון מאנסי.
* מרת אסתר מינדל, ווייב פון הרב חיים מאיר, זון פון רבי נחמן יוסף טווערסקי, זון פון רבי וועלוויל זון פון הרה"ק רבי יוחנטשע פון ראחמיסטריווקא, און איידעם פון הרה"קר בי מרדכי האגער, דער פריערדיגער וויזשניצער רבי פון מאנסי. 
* רבי אהרן, 
*רבי משה יהושע, איידעם פון הרב בעריש מייזליש רב "יטב לב" אין בארא פארק
*רבי משולם זוסיא, 

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
ישעיה
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
1767

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 15טן מערץ - ענדרו זשעקסאן , דער זיבעטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1845)
* 11טן יולי - זשאן קווינסי אדאמס, דער זעקסטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1848)

## געשטארבן
טשודנאוו

**טשודנאוו** (, , ) איז א שטאט אין זשיטאמירער גובערניע, אוקראינע. ער געפינט זיך אינעם היסטארישן ראיאן פון פאלעסיע, 48 ק"מ מערב פון זשיטאמיר און 39 ק"מ צפון־מערב פון בערדיטשעוו.

די שטאט ליגט אויפן טייך טעטערעוו, א רעכטער בייטייך פונעם טייך דניעפער.

## יידישע היסטאריע
אין 1897 האבן געוואוינט אין טשודנאוו 4,491 יידן, און אין 1939 2,506 יידן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
זיידן גאס

קליין|300px|די זיידן גאס אויף לאנד און אויף וואסער
די **זיידן גאס** (פון דייטש: *Seidenstraße*) איז א מאדערנישער נאמען פאר דער היסטארישער סיסטעם פון די מסחר-גאסן אריבער אזיע, אייראפע און אפריקע. מסחר אויף דער זיידן גאס איז געווען זייער וויכטיק אין דער אנטוויקלונג פון כינע, אינדיע, פערסיע, אייראפע און דער מיטל מזרח. אף-על-פי אז זייד איז געווען א וויכטיקער חפץ פון כינע אין יענער תקופה, מכל מקום א סך אנדערע זאכן זענען געהאנדלט געווען אויף דער זיידן גאס. אויכעט געדאנקען, רעליגיעס און פילאסאפיעס זענען געפאסט אויף דער זיידן גאס.

קאַטעגאָריע:היסטאריע
קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ
מינסקער גובערניע

**מינסקער גובערניע** איז א גובערניע פון בעלארוס; איר אדמיניסטראטיווער צענטער איז מינסק. אין 2004 איז געווען דער גובערניעס באפעלקערונג 1,503,000, וואס איז 15.3% פונעם גאנצן לאנד.

אין צפון פון דער גובערניע געפינט זיך די נאראך אזערע, די גרעסטע אזערע אין בעלארוס.

די גובערניע האט 22 דיסטריקטן, 22 שטעט, 8 מוניציפאליטעטן און 20 שטעטלעך.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:בעלארוס
מאדאגאסקאר

**מאַדאַגאַסקאַר** () איז אן אינזל לאנד אין דעם אינדישן אקעאן, לעבן דעם דרום־מזרח בארטן פון אפריקע.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אינדזלען
מאנגעשלאק האלבאינדזל

קליין|300px|מאפע פונעם מאנגעשלאק האלבאינדזל (רוסיש)
דער **מאַנגעשלאַק האלבאינדזל** (קאזאכיש: Маңғыстау түбегі) איז א האלבאינדזל אויף דער מזרח-זייט פון קאספישן ים אין קאזאכסטאן. אויף דער צפון-זייט פון דער מאנגעשלאק האלבאינדזל איז דער בוזאטשי האלבאינדזל, ארום וועלכער די מאנגעשלאק, טויטער קופטיק און קאידאק איינגאסן זענען מסובב. אויף דער מערב-זייט קומט ארויס דער טיוב-קאראגאן האלבאינדזל, און אויף דרום-זייט פון מאנגעשלאק האלבאינדזל איז קאזאכיש איינגאס געפונען. דער האלבאינדזל גפינט זיך אינעם מאנגיסטאווער אבלאסט פון קאזאכסטאן.

קאַטעגאָריע:האלבאינדזלען
קאַטעגאָריע:קאזאכסטאן
משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק

רבי **משולם דוד סאלאווייטשיק** (תרפ"ב, 1921– י״ח שבט תשפ"א, 2021) האט געפירט א בריסקער ישיבה אין ירושלים. ער איז געווען דער נשיא פון דער עדה החרדית.

## ביאגראפיע
קליין| הרב דוד סאלאווויטשיק מיט זיין פאטער, דער בריסקער רב,  ביים כותל מערבי
רבי משולם דוד איז געבוירן געווארן אין תרפ"ב, דער פינפטער פון צוועלף קינדער צו הרב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק, שטאטס רב פון בריסק און זיין ווייב, מרת אלטא הינדא, טאכטער פון הרב חיים אוירבאך. ער האט געהייראט יהודית, א טאכטער פון רבי אשר שטערנבוך פון לאנדאן און א שוועסטער פון  הרב משה שטערנבוך, היינטיקער ראב"ד פון דער עדה החרדית. זיין שוואגער הרב חנוך ערנטרוי, מאן פון זיין ווייב׳ס שוועסטער רחל, איז געווען ראב״ד אין לאנדאן.

ער איז געווען א מגיד שיעור אין דער בריסקער ישיבה פון זיין ברודער הרב בערל. נאך זיין ברודערס פטירה זענען געווען חילוקי דעות ווער זאל איבערנעמען די ישיבה, און רבי משולם דוד האט אויפגעשטעלט אן אייגענע ישיבה אינעם גוש שמונים געגנט אין ירושלים. רבי דוד'ס ישיבה פירט זיך ווייטער אין דער בריסקער שיטת הלימוד, מיט א דגש אויף התמדה אין לערנען. די ישיבה פון זיין נעפע רבי אברהם יהושע לייגט א דגש אויף חריפות אין לערנען. אנדערש ווי רבי אברהם יהושע, וואס איז שטארק מקפיד נישט צו פארשפרייטן זיינע שיעורים אינדרויסן פון דער ישיבה, רבי דוד'ס שיעורים זענען געדרוקט און פארעפנטליכט.

תשרי תשפ״א האט ער געכאפט די קאוויד-19 מחלה, פון וואס ער איז נפטר געווארן אין ירושלים זונטיג פארטאגס י״ח שבט תשפ״א.

## משפחה 
* זיין זון, הרב יצחק זאב, איז א מגיד שיעור אין זיין ישיבה. זיין איידעם, הרב נחמיה קאפלאן, איז ראש ישיבה פון "שער התלמוד".
* זיין זון הרב אשר

## רעפערענצן
## וועבלינקען
* א שמועס מיט רבי דוד סאלאוויטשיק
*מעשה וועגן דער בריסקער ישיבה מיט הרב יונתן שטענצל

קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים פון בריסק
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ירושלים
קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה
טורעם

[250px|קליין|דער [אייפל טורעם אין פאריז]]
א **טורעם** איז א סטרוקטור וואס איז העכער ווי ברייטער.

אין דער פארגאנגענהייט פלעג מען בויען טורעמס צו זען ווייט כדי צו וויסן טאמער עס קומט א פיינד צו אטאקירן. אפטמאל האט מען אויך געבויט א טורעם אין א פעסטונג. היינט קען מען אויסניצן טורעמס צו קוקן אויף א ברייטער לאנדשאפט, ארויסשיקן ראדיא כוואליעס אדער צו שפרינגען מיט א פּאראשוט (פאר הנאה).

א וואסערטורעם איז א הויכער סטרוקטור אוואו מען האלט וואסער. צוליב דער הייך קומט דאס וואסער אראפ וואוהין מען דארפט מיט א שטארקן דרוק.
[קליין|א וואסערטורעם אין [קארמעל, אינדיאנע]]

א לייכטטורעם האט א ליכט הויך אויף דער שפיץ, כדי מאטראסן זאלן וויסן וועלכן וועג צו פירן זייער שיף סיי ביי נאכט סיי אין שלעכטן וועטער.

דער עלטסטער טורעם אין דער וועלט געפינט זיך אינעם מויער פון יריחו.

*
קאַטעגאָריע:אינזשעניריע
האלבאינזל

300px|קליין|סאטעליט בילד פונעם איבערישן האלבאינזל
א **האַלבאינזל** איז א שטיק לאנד ארומעגענומען מיט וואסער פון דריי זייטן אבער באהאפטן צו דער יבשה.

## אייראפע 
די פיר הויפט האלבאינזלען אין איראפע זענען די איבערישער, סקאנדינאווישער, איטאליענישער און באלקאנער האלבאינזלען.

### איבערישער האלבאינזל 
### איטאליע 
### אירלאנד 
### באלקאנער האלבאינזל 
די באלקאן לענדער זענען אן האלבאינזל וואס שליסט איין אלבאניע, באסניע און הערצעגאווינע, בולגאריע, גריכנלאנד, מאנטענעגרא, צפון-מאקעדאניע, סלאוועניע, סערביע, קאסאווא, קראאטיע, רומעניע און דעם אייראפעישן טייל פון טערקיי.

### דענמארק 
### טערקיי 
### סקאנדינאווישער האלבאינזל 
### פאראייניגטע קעניגרייך 
#### ענגלאנד
#### סקאטלאנד 
#### וויילס 
* פעמבראקשיר, מערב וויילס

#### צפון אירלאנד 
### רוסלאנד 
### אנדערע אייראפעישע לענדער 
* בריטאני, פראנקרייך

## אזיע 
### אינדיע 
גאנץ אינדיע איז דער גרעסטער האלבאינזל אין דער וועלט.

### כינע 
### מזרח מיטללענדישער ים 
* חיפה, ישראל
* עכו, ישראל

### פערסישער איינגאס 
* אראבישער האלבאינדזל:

### קאזאכסטאן 
* מאנגעשלאק האלבאינדזל

### קארעע 
גאנץ דרום און צפון קארעע איז א האלבאינזל.

## צפון אמעריקע 
### קאנאדע 
### פאראייניגטע שטאטן 
#### ניו יארק 
* קאני אינזל איז היינט א האלבאינזל.

#### פלארידע 
## דרום אמעריקע 
*
יידיש פארם

די **יידיש פארם** איז א פאלווארק לאקירט נאנט צו גושן, ניו יארק.

זיי פלאנצן ארגאנישע גרינסן, ווי אויך פארמאגן זיי בהמות און עופות.

זומער קומען דארט מענטשן פון איבער די גאנצע וועלט זיך צו לערנען יידיש.

## וועבלינקען 
* וועבזייטל
* א ווידעאו דורך די גאַרדיען http://www.theguardian.com/education/video/2014/sep/30/yiddish-farm-language-learning-upstate-new-york-video
קאַטעגאָריע:יידיש
קאַטעגאָריע:פארמען
טשעסטער, ניו יארק

**טשעסטער** איז א שטעטל אין אראנדזש קאונטי, ניו יארק. ביים 2010 צענזוס האט ער געהאט א באפעלקערונג פון 11,981.

דאס שטעטל איז ערשט באזעצט געווארן אין 1721. עס באדעקט א שטח פון 65.4 ק"מ2.

אין שטעטל טשעסטער געפינט זיך דאס דארף טשעסטער.

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:ניו יארק
קאַטעגאָריע:אראנדזש קאונטי, ניו יארק
ניוגראונדס

**ניוגראונדס** (ענגליש: *Newgrounds*) איז אן אמעריקאנער וועבזייטל און פירמע פון פארוויילונג און סאציעלע מעדיע. אנגעהויבן דעם 6טן יולי, 1995, פון טאם פֿאלפּ, דער עיקר פון דעם זייטל איז אדאבי פלאש פילמען און שפילן, אבער עס איז דא אויך א בלאט פון מוזיק און קונסט. טאם פאלפ בלייבט ווי דעם זייטל'ס בעל-הבית און מאכט נאך זיין אייגענע פראדוקציעס. דער קאבינעט פון ניוגראונדס איז אין גלענסייד, פענסילוועניע.

די סיסטעם פונעם זייטל איז מיוסד אויף דער אנטיילנעמונג פון די באניצערס, וואס סיי מאכן די פילמען, שפילן, מוזיק און צייכענונגען און סיי באשליסן ביי אפשטימונג וואס איז גוט גענוק צו בלייבן אויפן זייטל און וואס איז נישט.

קאַטעגאָריע:וועבזייטלעך
שו בינג

**שו בינג** (ענגליש: *Xu Bing*; כינעזיש: 徐冰) איז א כינעזישער קינסטלער ווער וווינט יעצט אין בייזשינג, אוואו ער איז דער וויצעפרעזידענט פון דער צענטראל-אקאדעמיע פון שיינע קונסטן. ער איז מערסטער געוויסט פאר זיין כשרונות אין דרוקמאכן און זיין אינסטאלאציע שטיקער, און אויכעט זיין באניץ פון שפראך, ווערטער און טעקסט און ווי זיי האבן אנגערירט אונזער פארשטענדערניש פון דער וועלט.

קליין|99px|א פאלשער כינעזישער קאראקטיר לויט שו בינג'ס נייער שרייבסיסטעם. דער קאראקטיר פארשטעלט דאס ענגלישע ווארט WIKI.
געבוירן אין טשאנג טשינג, איז שו אויפגעוואקסן אין בייזשינג. אין 1975, ביים סוף פון דער קולטורעלער רעוואלוציע, האט די כינעזישע ממשלה אים געשיקט, ווי טויזנטער אנדערע צענערלינגען, צום קאָנטרי פאר צוויי יאר. ווען ער איז צוריקגעקומען קיין בייזשינג אין 1977, האט ער זיך אריינגעטרעטן אינעם דרוקמאכן דעפארטעמענט, און איז מקבל געווען זיין מאגיסטערס אין שיינע קונסטן אין 1987. נאך די טיען-אן-מין סקווער פראטעסטן אין 1989, זיין קונסט איז געזען געווארען ווי א קריטיק אויף דעם כינעזישן רעגירונג, אז פאר זיין זיכערקייט איז ער זיך איבערגעציט צו אמעריקע אין 1990. ער האט דארט געוווינט ביז 2008, ווען ער איז געווארען וויצעפרעזידענט פון דער בייזשינג אקאדאמיע. 

אין 1990 האט שו  געהאט זיין ערשטע אויסשטעלונג ביים קאזען מוזיי פון קונסט, און בתוך זיין אויסשטעלונג זענען געווען די צוויי אינסטעלאציעס "בוך פון הימל" און "גייסטער האמערן דעם וואנט". אין בוך פון הימל דער קינסטלער האט געמאכט, דורך א זמן פון דריי יאר, 4,000 פאלשע כינעזישע קאראקטירן און האט זיי גשניצט ביי האנט אין האלץ-קוואדראטן, און האט זיי גענוצט ווי באוועגלעכער שריפט צו דרוקן כרכים און מגילות, וואס זענען אראפגעלעגט אויף דער ערד און געהאנגען פון דער סופיט. דער גרויסער סכום טעקסט טויסט צו האלטן אן אלטע חכמה, אבער איז להפך אוממעגליך צו פארשטיין.  

קאַטעגאָריע:כינעזער
קאַטעגאָריע:קינסטלערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בעסאראביע

[קליין|300px|פלאצירונג פון בעסאראביע אין [אייראפע]]
**בעסאראביע** (; ;  *בעסאראביא*) איז א היסטאריש לאנד אין מזרח אייראפע צווישן דעם נעסטער אין מזרח און דעם פרוט אין מערב.
זי האט אמאל געהערט פאר ראמעניע און היינט איז עס א אין מאלדאווע און א חלק אין אוקריינע.

איר הויפטשטאט איז קעשענעוו וואו עס איז פארגעקומען די באקאנטע שוידערליכע קעשענעווער שחיטה אין יאר תרס"ד וואס האט געברענגט אסאך יודן צו פארלאזן אייראפע און אנטלויפן פון אייראפע קיין אמעריקע.

קאַטעגאָריע:היסטארישע געגנטן
קאַטעגאָריע:מאלדאווע
ארגאן-סיסטעם

אן **ארגאַן־סיסטעם** איז א גרופע ארגאנען וואס ארבעטן צוזאמען מיט איין ציל.

די באוואוסטע ארגאן־סיסטעמען זענען די בלוט צירקולאציע סיסטעם, די אטעם-סיסטעם און די נערוון סיסטעם.

די נערוון סיסטעם הערשט איבער און קאנטראלירט די אלע ארגאן-סיסטעמען פונעם קערפער, מיט דעם הילף פון דער ענדאקרינישער סיסטעם, וואס איז פאראנטווארטלעך אויף די כעמישע פראצעסן אינעם קערפער.

*
קאטעגאריע:ביאלאגיע
קאטעגאריע:קערפער
זיכערהייטס ראט

דער **זיכערהייט ראַט** איז איינער פון די זעקס פרינציפעלע ארגאנען פון די פאראייניגטע פעלקער. זיין אויפגאבע איז אויסצוהאלטן שלום און זיכערהייט אויף דער וועלט. דער זיכערהייט האט פינף סטאבילע מיטגלידער און צען מיטגלידער וואס ווערן געוויילט אויף א קאדענץ פון צוויי יאר. די סטאבילע מיטגלידער זענען די פינף גרינדער מיטגלידער פון די פאראייניגטע פעלקער (וואס האבן געזיגט ביי דער צווייטער וועלט מלחמה): די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, רוסלאנד, דאס פאראייניגטע קעניגרייך, פראנקרייך און כינע. די פינף סטאבילע מיטגלידער האבן א וועטארעכט אינעם זיכערהייט ראט.

דער זיכערהייט האט זיך געזאמלט צום ערשטן מאל אין לאנדאן דעם 17טן יאנואר 1946.

קאַטעגאָריע:פאראייניגטע פעלקער
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען
ווי א זעגל אין שטורעם

**ווי א זעגל אין שטורעם** איז א ראמאן געשריבן דורך יוסף לודען און ערשינען דורך פארלאג "פראבלעמען" אין תל אביב 1972.

עס אנטהאלט אכט קאפיטלען און 160 זייטן.

די העלדן פון דער געשיכטע זענען שמחה און זיין געליבטע גאלדעלע וועלכע מאכן דורך די צווייטע וועלט קריג זייענדיג אפגעשיידט איינער פון צווייטן, זיי טרעפן זיך דערנאך אין לאדזש אבער שמחה איז שפעטער עולה קיין א"י וואו ער פאלט א קרבן אויפן שלאכט פעלד פארטיידיגנדיג די נייע מדינה פון אראבישע שכנים.

קאַטעגאָריע:ראמאנען
סטרעטין (הויף)

**סטרעטין** איז דער נאמען פון א הויף וואס רבי יודא הערש בראנדוויין האט געגרינדעט אין סטרעטין, גאליציע.

## געשיכטע 
רבי יודא הערש בראנדוויין האט געוואוינט אינעם שטעטל סטרעטין, גאליציע, און איז געווען א תלמיד מובהק פונעם שרף פון סטרעליסק. אין תקפ"ו האט דער שרף מסמיך געווען רבי יודא הערש צו זיין זיין ממלא מקום. פון דעמאלט אן האבן מאסן חסידים געשטראמט צו אים צו נעמען אן עצה ביי אים און באקומען זיין ברכה. די מסורה דערציילט אז רבי יודא הערש איז געווען א בן אחר בן פון זעכצן דורות בעלי רוח הקודש.

ער איז געווען באקאנט מיט זיינע תפילות וואס זענען געווען כנוסח סטרעליסק בקולי קולות ובאש להבה, און ער האט באגרינדעט דעם נוסח וואס איז געווען באקאנט אלס "נוסח סטרעטין".

זיינע תורות זענען געדרוקט אין ספר ״דגל מחנה יהודה״.

זיין ממלא מקום איז געווען זיין עלטסטער זון רבי אברהם.

## דער סטרעטינער בוים 
* דער גרינדער פונעם הויף און ערשטער רבי איז געווען רבי יהודה צבי בראנדוויין, וואס האט געפירט צווישן די יארן תקפ"ו - תר"ד. ער איז געבוירן געווארן אין תק"ם אין זאוואליוו, צו רבי שמואל זאנוויל זון פון רבי מרדכי פעשיס שטאט׳ס רב פון נאראיעוו. ער איז נפטר געווארן י"א אייר תר"ד, און באערדיגט אין דער חלקה פון די סטרעטינער רבי׳ס, אין גאליציע.
* דער צווייטער רבי איז געווען זיין זון רבי אברהם בראנדוויין פון סטרעטין, וואס האט געפירט צווישן די יארן תר"ד-תרכ"ה. ער איז געבוירן געווארן אין תקס"ה, און איז נפטר געווארן ג' טבת תרכ"ה, און באערדיגט אין דער חלקה פון די סטרעטינער רבי׳ס, אין גאליציע. ער האט געהאט פֿיר איידעמער: רבי ישכר דוב פון דאלינא, רבי אורי זיין ממלא מקום, רבי אהרן בראנדוויין פון פלעשטין (אליקער און קרעמניצער גזע) און רבי פנחס בראנדוויין פון ברעזשאן (קרעמניצער גזע). צוויי פון זיינע איידעמער האבן געטוישט זייערע משפחה נעמען צו  בראנדוויין כדי איבערלאזן א זכר פאר זייער שווער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:גאליציע
נאכטשאטן

די **נאַכטשאָטנס** (לאטיין: **Solanaceae**) זענען א פאמיליע פון פלאנצן וואס האבן בלומען. א סך פון די פלאנצן אין דער פאמיליע קען מען עסן, אבער טייל פון זיי זענען גיפטיק. אפטמאל איז נאר א טייל פונעם פלאנץ עסבאר אדער גיפטיק. באקאנט אין דער פאמיליע זענען פאפריקע, קארטאפל, טאמאטן, פאטלעזשאן, פייסעליס, טאבאק, שווארצער טאלקארש און פייפלעך.

א היבשער טייל פון די נאכטשאטנס קומען פון אמעריקע, און מ'האט זיי נישט געזען אין אייראפע ביז די רייזעס פון קאלומבוס אינעם 15טן יארהונדערט.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פלאנצן משפחות
באסטאנער מאראטאן אטאקע

די **באָסטאָנער מאראטאן אטאקע** איז געווען א טעראריסט אטאקע וואס איז פארגעקומען דעם 15טן אפריל 2013 בעת טויזנטער מענטשן האבן געלאָפֿן אין דעם יערליכן מאראטאן אין באסטאן, מאסאטשוסעטס.

2 באמבעס האבן עקספלאדירט, 13 סעקונדעס באזונדער.

## זעט אויך 
* טעראריזם
* 9/11 אטאקעס

קאַטעגאָריע:מיליטער
קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:קאטאסטראפעס
גושן (דארף)

**גושן** () איז א דארף אין און דער פארוואלטונג־זיץ פון אראנדזש קאונטי, ניו יארק.
עס איז געווען די קאונטי'ס גאווערמענט צענטער ביז מען האט עס פארשלאסן די הויפט רעגירונג געביידע וואס איז עטוואס געשעדיגט געווארן ביי א הוראגאן.

ביים 2010 צענזוס איז זיין באפעלקערונג געווען  5,454.

קאַטעגאָריע:ניו יארק
חדרה מערב באן סטאנציע

**חדרה מערב באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע פאר פאסאזשירן און פראכט וואס באדינט די שטאט חדרה. די סטאנציע געפינט זיך אין מערב חדרה לעבן דער אינדוסטריעלער זאנע. אין חדרה געפינט זיך אויך די חדרה מזרח באן סטאנציע פאר פראכט אליין. מ'האט געעפנט די סטאנציע מיי 1953

## דינסט 
* יעדע שעה פארן צוויי באנען אין ביידע ריכטונגען אויף דער פארשטאטישער בנימינה – אשקלון רוטע. 
* אין געוויסע צייטן פון טאג שטעלט זיך אפ אין דער סטאנציע די גיכבאן.
* די נאכטבאן קיין/פון  בן גוריון שטעלט זיך אפ דא.

## װעבלינקען 
*ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
וויזועלע קונסטן

200px|קליין|א געמעל
די **וויזועלע קונסטן** זענען קונסט פֿארמען וואס זענען בעיקר וויזועל, ווי ארכיטעקטור, דעזיין, ווידעא, מאלעריי, סקולפטור, פאטאגראפיע, פילם-פראדוקציע, צייכענען און קעראמיק. די וויזועלע קונסטן שאפן אביעקטן.

## צייכענען 
צייכענען איז א מעטאד פון מאכן א בילד, מיט אן אויסקלייב פון געצייג און טעכניקן. מען צייכנט אויף א מיטל מיט דרוקן א געצייג, למשל בלייערס, א פענע מיט טינט, בערשטלעך, וואקסענע קאלירן און קריידלעך. היינט ניצט מען אויך דיגיטאלישע געצייג וואס מאכן נאך. א קינסטלער וואס זיין פאך איז צייכענען הייסט א צייכענער.

אין אוראלט עגיפטן פלעג מען צייכענען מיט טינט אויף פאפירוס. ווען פאפיר איז געווארן  גרינגער צו באקומען אינעם 15טן יארהונדערט, האבן די גרויסע מייסטער געניצט צייכענען פון א קונסט פארעם: באטיטשעלי, ראפאעל, מיקעלאנדזשעלא און לעאנארדא דא ווינטשי.

קאַטעגאָריע:קונסט
דערלויבעניש צו טייטן

** דערלויבעניש צו טייטן ** (דייטשיש: *Lizenz zum Töten: Wie Israel seine Feinde liquidiert*)  איז א דאקומענטארישער פילם וועגן דער קאנטערטעראריזם פון ישראל, ארויסגעגעבן 
אין 2013. דער רעזשיסאר פונעם פילם איז אגמונט קוך.
## וועבלינקען 
*http://www.imdb.com/title/tt2860266/
קאַטעגאָריע:פילמען
באלעארישע אינזלען

קליין|פאן פון די באלעארישע אינזלען
קליין|פלאצירונג פון די באלעארישע אינזלען
די **באַלעאַרישע אינזלען** ( ;  ) זענען אן ארכיפעלאג פון שפאניע אינעם מערב מיטלענדישן ים, לעבן דעם מזרח בארטן פונעם איבערישן האלבאניזל.

די פיר גרעסטע אינזלען זענען: מאיארקא, מינארקא, איביזא און פארמענטערא. דער ארכיפעלאג איז אן אויטאנאמישע געמיינדע און א פראווינץ פון שפאניע, מיט הויפטשטאט פאלמא. די אפיציעלע שפראכן זענען קאטאלאניש און שפאניש.

 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שפאניע
קאַטעגאָריע:אינדזלען
אתהלך

**אתהלך** איז א פאפולער ביכל אויף יידיש און העברעאיש וואו אהרן מרגליות באשרייבט זיין אויסענארדטליכע לעבנסגעשיכטע. דאס ביכל איז געווארן פארעפנטליכט דורך פעלדהיים.

עס איז איבערגעזעצט אויף ענגליש מיטן נאמען "ווי לאנג איך לעב".

## וועבלינקען 
* אתהלך דער מעשה פון אהרן מרגלית
* [אתהלך ביי קאווע שטיבל(https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%A7%D7%90%D7%95%D7%95%D7%A2_%D7%A9%D7%98%D7%99%D7%91%D7%9C_%28%D7%95%D7%95%D7%A2%D7%91%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98%D7%9C%29)]

קאַטעגאָריע:יידישע ביכער
קאַטעגאָריע:אויטאביאגראפיעס
גרויסלאנדאן

**גרויסלאנדאן** () איז אן אדמיניסטראטיווער שטח און א צערעמאניע־גראפנשאפט פון ענגלאנד. עס איז געגרינדעט געווארן דעם 1טן אפריל 1965, אייננעמען די 32 לאנדאנער באראס און די סיטי פון לאנדאן. די לאקעאלע רעגירונג פון לאנדאן איז דער גרויסלאנדאנער אויטאריטעט וואס באשטייט פונעם בירגערמייסטער פון לאנדאן און דער לאנדאנער אסיפה, הויפטקווארטירט אין דעם לאנדאנער ראטהויז.

גרויסלאנדאן באדעקט א שטח פון 1,572 ק"מ2, מיט א באפעלקערונג פון 8,174,000 ביים 2011 צענזוס.

גרויסלאנדאן ווערט צעטיילט אין 33 לאקאלע אויטאריטעטן, וואס זענען די 32 לאנדאנער בארא ראטן און די סיטי פון לאנדאן קארפאראציע. אויף זיי איז דא דאס אחריות פאר לאקאלע דינסטן וואס זענען אונטער דער אויפזיכט פון דער GLA, למשל לאקאלע פלאנירונג, שולעס, סאציאלע דינסטן, לאקאלע גאסן און מיסט אויפזאמלען. די לאנדאנער באראס האבן יעדע איינע א ראט וואס ווערט דערוויילט יעדע פיר יאר דורך די איינוואוינער דארטן. 

# סיטי פון לאנדאן
# סיטי פון וועסטמינסטער
# קענזינגטאן און טשעלסי
# האמערסמיט און פולהאם
# וואנדזווערט
# לאמבעט
# סאדארק
# טאר האמלעטס
# העקני
# איזלינגטאן
# קאמדן
# ברענט
# אילינג
# האונסלא
# ריטשמאנד
# קינגסטאן
# מערטאן
# סאטן
# קרוידן
# בראמלי
# לואישעם
# גריניטש
# בעקסלי
# העווערינג
# בארקינג און דעגנהעם
# רעדברידזש
# נייהעם
# וואלטאם פארעסט
# הארינגיי
# ענפילד
# בארנעט
# הארוי
# הילינגדן

## רעפערענצן
*
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
אורי אוהד

**אורי אֹהד** (געב' 1970) איז דער בירגערמייסטער פון פתח תקוה. ער איז אן אדוואקאט.

## ביאגראפיע 
אורי אוהד איז געבוירן געווארן אין פתח תקוה, צו זיינע עלטערן אפרים אוהד ושל נגה אוהד, היינט א ריכטער אין דעם לוד געריכט.

אוהד איז געווארן א מיטגליד אין דעם פתח תקוה שטאטראט אין 1998. ער איז דעמאלסט געווען אלט 28 יאר, דער יונגסטער מיטגליד אין דער היסטאריע פון פתח תקווה.

אין 2003 האט ער געגרינדעט די "שיא לפ"ת" ליסטע, וואס האט געווינען פינף מאנדאטן, די גרעסטע ליסטע אין דעם שטאטראט.

אין 2008 האט ער קאנדידירט אין די בירגערמייסטער וואלן קעגן דעם לויפיגן בירגערמייסטער יצחק אוחיון און האט באקומען 29% פון די שטימען קעגן  55% וואס אוחיון האט באקומען. אוהד'ס ליסטע האט באקומען 4 מאנדאטן און ער האט געדינט ווי פירער פון דער אפאזיציע.
דעם 13טן יאנואר 2013 האט יצחק אוחיון מודיע געווען אז ער רעזיגנירט פון דעם בירגערמייסטערשאפט צוליב זיין קראנקייט, 9 חדשים פאר די געפלאנטע וואלן פון אקטאבער 2013. דעם 15טן יאנואר האט דער שטאטראט געוועלט אוהד דער צייטווייליקער בירגערמייסטער ביז די וואלן.  

אהד איז געהייראט און האט צוויי טעכטער.

## וועבלינקען 
* 
* 

קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס
קאַטעגאָריע:פתח תקוה]
טימבוקטו

**טימבוקטו** () איז א שטאט אין צענטראלן מאלי, צפון־מערב אפריקע, 15 ק"מ צפון פונעם ניזשער טייך, ביים דרום עק פונעם סאהארא. ער איז דער הויפטשטאט פון טאמבוקטו פראווינץ. אין 2008 איז זיין באפעלקערונג געווען בערך 36,000.
טימבוקטו איז געגרינדעט געווארן אינעם 11טן יארהונדערט, אויפן קנופ פון דער צפון-דרום האנדלרוטע איבערן סאהארא און דעם מזרח מערב האנדלרוטע לענגאויס דעם ניזשער טייך. טימבוקטו איז געווארן א וויכטיגער האנדל־צענטער פאר זאלץ.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שטעט אין אפריקע
קאַטעגאָריע:מאלי
1768

## געשעענישן 
* 25סטן סעפטעמבער - טערקיי פראקלאמירט מלחמה אויף דער רוסלענדישער אימפעריע און די רוסיש-טערקישע מלחמה ברעכט אויס.
* 6טן דעצעמבער - ארויסגעגעבן די ערשטע אויסגאבע פון ענציקלאפעדיע בריטאניקא.

## געבוירן 
## געשטארבן
פסח אליהו פאלק

הרב **פסח אליהו פאלק** (תש״ג, מאנטשעסטער – כ״ג טבת תש״ף, גייטסהעד) איז געווען א מחנך און א פוסק אין גייטסהעד, ענגלאנד. ער איז ברייט באקאנט פאר זיין ספר "עוז והדר לבושה" וואס באהאנדלט די צניעות פון פרויען אין יידישקייט. ער האט מחבר געווען די שו"ת מחזה אליהו.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין מאנטשעסטער, ענגלאנד, צו זיין פאטער ר׳ אברהם צבי פאלק, א מוכר ספרים.אין זיינע יונגערע יארן האט ער געלערנט אין דער גייטסהעדער ישיבה.

זיינע שוואגערס זענען רבי מתתיהו סאלאמאן, משגיח אין לייקוואוד, און הרב אהרן דוד דונער, רב פון דער טאטנהאם עדת שול און א דיין אין דעם לאנדאנער התאחדות קהלות החרדים.

קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים
קאַטעגאָריע:גייטסהעד

קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
1771

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 13טן אפריל - ריטשארד טרעוויטיק, ענגלישער ערפינדער (געש' 1833)
* 14טן אויגוסט - הער וואלטער סקאט, סקאטישער שרייבער און דיכטער (געש' 1832)

## געשטארבן
דזיאוואני דא פאלעסטרינא

קליין|דא פאלעסטרינא
**דזיאוואַני פיערלוגי דא פאַלעסטרינאַ** (; 1525, פאלעסטרינא - 2טן פעברואר 1594, רוים) איז געווען אן איטאליענישער קאמפאזיטאר פון דער רענעסאנס תקופה. ער האט געשריבן מוזיק פאר כארן.

## ביאגראפיע 
פאלעסטרינא איז געבוירן געווארן אין דעם קליינעם שטעטעלע פאלעסטרינא לעבן רוים, איטאליע. ביי די ניינצן האט ער געשפילט דעם ארגל.
ער האט געוואוינט פערציג יאר אין רוים.

ער האט אויך געשריבן מעט ווי הונדערט מאדריגאלן, און האט ארויסגעגעבן צוויי ביכער פון זיינע מאדריגאלן.

## משפחה 
צוויי פון זיינע זין זענען געשטארבן אין 1575. זיין ערשטע ווייב איז געשטארבן אין 1580.

ער איז געשטארבן אין 1594.

קאַטעגאָריע:איטאליענער
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
1769

## געשעענישן 
* 9טן מיי - פראנקרייך נעמט איין קארסיקע.

## געבוירן 
* 21סטן מערץ - זשאן באטיסט זשאסעף פוריע, מאטעמאטיקער (געש' 1830)
* 15טן אויגוסט - נאפאלעאן באנאפארטע, הויפטקאמאנדאנט און פירער פון פראנקרייך (געש' 1821)
* 14טן סעפטעמבער - אלעקסאנדער פאן האמבאלט, דייטשער באטאניקער און אויספארשער (געש' 1859)

## געשטארבן
משה פייגלין

קליין|משה פייגלין
**משה זלמן פייגלין** (געבוירן חיפה פלשתינה ארץ ישראל כ"ט תמוז ה'תשכ"ב, 31סטן יולי 1962) איז א כנסת דעפוטאט פון דער ליכוד פארטיי, און א וויצע־פארזיצער פונעם 19טן כנסת. ער איז דער פירער פון דער "יידישער פירערשאפט" איינהייט.

ער איז א שטארק קעגנער פונעם אסלא אפמאך.

## ביאגראפיע 
משה פייגלין איז געבוירן געווארן אין חיפה צו זיינע עלטערן יעקב צבי און אסתר. ער איז אן אייניקל פונעם בעל ה"תניא". ווען ער איז געווען א קינד האט זיך זיין משפחה געצויגן אין רחובות.

אין 2000 האט ער אויפגעשטעלט די  "יידישער פירערשאפט" איינהייט אין דער ליכוד פארטיי. 
## משפחה 
משה פייגלין און זיין ווייב צפורה האבן פינף קינדער.

קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
1770

## געשעענישן 
* 11טן יוני - דזשיימס קוק אנטפלעקט דעם גרויסן באריער ריף

## געבוירן 
* 7טן אפריל - וויליאם ווערדסווערט, ענגלישער דיכטער (געש' 1850)
* 11טן אפריל - דזשארדזש קאנינג, פרעמיער מיניסטער פון בריטאניע (געש' 1827)
* 27סטן אויגוסט - געארג ווילהעלם פרידריך העגל, דייטשער פילאסאף (געש' 1831)
* 16טן דעצעמבער - לודוויג וואן בעטהאוון, דייטשער קאמפאזיטאר (געשטארבן 1827)

## געשטארבן 
* 6טן דעצעמבער - דזשיימס סטירלינג, סקאטישער מאטעמאטיקער (געב' 1692)
קאטמאנדו (טי-ווי סעריע)

**קאטמאנדו** (העבעראיש: קטמנדו) איז אן ישראלישע טעלעוויזיע דראמא סעריע אין העברעאיש.

די מעשה איז מיט א ליובאוויטשער שליח וועלכע פארט מיט זיין ווייב קיין קאטמאנדו, די הויפטשטאט פון נעפאל.

## געשיכטע 
שמוליק און מושקי א חרדישע פארפאלק פארן קיין קאטאמאנדו צו עפענען א בית חב"ד אלס שליחים.

ווען זיי קומען דארט אן טרעפן זיי נישט די שליסל צו די דירה, שמוליק ברעכט זיך אריין און מושקי ווערט געצווינגען צו פראווען אליין דעם סדר.

די סעריע גייט מיט מיט זייערע שוועריגקייטן אין דעם צוריקגעשטאנענעם לאנד, צום סוף באשלוסן זיי אז דאס לעבן דארט איז צו שווער און זיי ווילן זיך צוריקציהען קיין ישראל.

## אקטיארן 
* מיכאל מאשאנאוו אלס **שמוליק שווארצבארד**
* ניצן לאבארטאבסקי אלס זיין ווייב **חיה מושקה שווארצבארד**
* לירון ליבו אלס **גיאני**, א ישראלי וואס איז אנטלאפן קיין נעפאל
* גל גדות אלס **ימית בראלי**, וועלכע קומט זוכן איר שוועסטער און פארליבט זיך אין גיאני.
* רועי גוראי אלס **תומר** א ישראלי טוריסט וועלכע העלפט ארויס אין בית חב"ד.
* קערען בערגער אלס **אופירה בראלי**, די שוועסטער פון יאמיט וועלכע איז פארליבט אין א הומאיסטי.
* רואי אלסבערג אלס **ירון**, א יונגל וואס פראוועט זיין בר מצוה אין בית חב"ד.
* **שמחה**, דער שליח וואס נעמט איבער די שווארצבארד'ס און מאכט טוישונגען
* '''מושקי'ס פאטער''', א רב אין חב"ד וואס איז זייער שדכן און מייעץ

## וועבלינק 
*   
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
ראסל סקווער אונטערגרונט סטאנציע

קליין|ראסל סקווער סטאנציע
קליין|פעראן
**ראַסל סקווער** (*Russell Square*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין בערנארד גאס, בלומסבורי, אין דער לאנדאנער בארא פון קאמדן, צענטראל לאנדאן. די סטאנציע איז אויף דער פיקאדילי ליניע, אין טראוולקארט זאנע 1. אין 2011 האבן 14.73 מיליאן פאסאזשירן געניצט די סטאנציע.
נישט ווייט פון דער סטאנציע געפינען זיך ראסל סקווער, דער בריטישער מוזיי און בירקבעק קאלעדזש פונעם אוניווערסיטעט פון לאנדאן.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער גרויסנארדענער, פיקאדילי און בראמפטן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 15טן דעצעמבער 1906. מען דערגרייכט די פעראנען דורך דריי ליפטן; אויך קען מען צוקומען דורך 175 טרעפן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
לאס אנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד

לינקס|250px|לאס אנדזשעלעס לופטפעלד געביידע

**לאס אַנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד** (ענגליש: *Los Angeles International Airport*, קאד: LAX) איז דאס גרעסטע אינטערנאציאנאלע פליפעלד אין קאליפארניע און אין גאנץ מערב די פאראייניקטע שטאטן. דאס פליפעלד געפינט זיך אין לאס אנדזשעלעס.

דאס פליפעלד באדעקט א שטח פון 14 קוואדראט ק"מ אין דרום־מערב לאס אנדזשעלעס, אויפן ברעג פונעם פאציפישן אקעאן. אין 2011 האט דאס פליפעלד געהאט 61,862,052 פאסאזשירן.

## היסטאריע 
דאס פליפעלד האט געעפנט אין 1930 מיטן "נאמען מיינס פילד"; עס האט באקומען דעם נאמען "לאס אַנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד" אין 1949.

קאַטעגאָריע:פליפעלדער
קאַטעגאָריע:קאליפארניע
קאוונט גארדן אונטערגרונט סטאנציע

קליין|קאוונט גארדן סטאנציע
**קאַוונט גאַרדן** (*Covent Garden*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער פיקאדילי ליניע, אין טראוולקארט זאנע 1, צווישן האבארן און לעסטער סקווער. די סטאנציע געפינט זיל ביים ראג לאנג עקער און דזשיימס גאס אין דער סיטי פון וועסטמינסטער, צענטראל לאנדאן. 

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער גרויסנארדענער, פיקאדילי און בראמפטן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 11טן אפריל 1907, פיר מאנאטן נאך מ'האט געעפנט די ליניע דעם 15טן דעצעמבער 1906. צו דערגרייכן די פעראנען זענען דא פיר ליפטן; אויך קען מען צוקומען דורך 190 טרעפן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס