open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
דענווער

**דענווער** (ענגליש: *Denver*) איז די הויפּט און גרעסטע שטאט פון קאלאראדא, פאראייניגטע שטאטן, זינט 1867. פריער האט ער אפיציעל געהייסן **דענווער סיטי**.

ער געפינט זיך צופיסנס פון די ראקי בערג.

דער קופאל איבער דער צענטראלער רעגירונגס געביידע איז באדעקט מיט גאלד.

זייער אינטערנאציאנאלע לופטפעלד איז דאס גרעסטע אין די פאראייניגטע שטאטן - שטחווייז.

אין דענווער געפֿינט זיך די פּרעסטיזש-פולע נאציאנאלער יידישער צענטער פאר מעדיצין און פארש, געגרינדעט אין 1899.

## היסטאריע 
די שטאָט איז געגרינדעט געווארן דעם 22סטן נאוועמבער 1858 דורך זוכער אינעם גאלד געיעג אין דער מערב קענזעס טעריטאריע.

## געאגראפיע 
די שטאָט איז ארום  5,280 פיס העכער דעם ים פלאך.

## דעמאָגראַפֿיע 
אינעם 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 600,158 איבער זעכציג פראצענט פון זיי ווייסע.

## עקאָנאָמיע 
וויבאלד זי געפינט זיך אין צענטער פון די פאראייניגטע שטאטן וואו עס קומט זיך צאַם צפון-מזרח מיט מערב, איז זי געווארן א צענטער פאר דיסטריביושן.

פילע נאציאנאלע פירמעס פארמאָגן אפּטיילונגען אין דענווער. צום ביישפיל: לאקהיד מארטין, יונייטעד ערליינס און נאך.

## שפּראַכן 
אינעם 2010 צענזוס: 72 פראצענט נאר ענגליש, 21 פראצענט שפאניש, 0.85 וויעטנאמעזיש, 0.57 אפריקאנישע שפראכן, 2,845 מענטשן רוסיש, 2,681 כינעזיש, 2,527 פראנצויזיש און 2,465 דייטש.

## צייטונגען 
* די צוויבל
* דענווער פאוסט
* מערב ווארט
* ראקי בערג נייעס
* 5280

## פערזענליכקייטן 
* גאלדע מאיר
* דזשאו בלעק
* טים אלען
* קאנדאליזא רייס

## צווילינג שטעט
*  (1948)
*  (1960)
*  (1975)
*  (1977)
*  (1984)

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* דענווער ביבליאטעק
* ציבור'ישע שולע'ס http://www.dpsk12.org/
אמסטערדאם (שטאט), ניו יארק

**אמסטערדאם** (ענגליש: Amsterdam) איז א סיטי אין מאנטגאמערי קאונטי, ניו יארק פאראייניגטע שטאטן.

אין די 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 18,620.

עס גרעניצט זיך אין דריי זייטן מיט די אמסטערדאם טאון.

## געאגראפיע 
די סיטי באשטייט פון 6.3 סקווער מייל פון וואס 5.9 איז לאנד און די איבריגע וואסער.

זי ווערט פארטרעטן אין קאנגרעס דורך די איין-און-צוואנציגסטע דיסטריקט.

## עקאנאמיע 
אינעם ניינצנטן יאהר-הונדערט איז זי געווען באוואוסט אלס טעפיכער און סחורה פאבריצירער.

## צייטונגען 
* די רעקארדער

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* לאקאלע אנליין צייטונג

קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
יאנקערס, ניו יארק

**יאנקערס** (ענגליש: Yonkers) איז די פערט גרעסטע סיטי וואס האט די מערסטע מענטשן אין ניו יארק און די מערסטע אין וועסטשעסטער קאונטי מיט א באפעלקערונג פון 195,976.

עס באשטייט פון איבער צוואנציג סקווער מייל, גרעניצט זיך מיט די בראנקס און איז נישט ווייט פון מאנהעטן.

## פערזענליכקייטן 
* אדם ראדריגעז
* לינדע לאוולעיס
* סטיווען טעילער, מוזיקאנט
* ריטשארד דזשאול, פרעזידענט פון ישיבה יוניווערסיטי

## לינקען 
* אפיציעלע זייטל http://www.yonkersny.gov/ 

קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק
קאַטעגאָריע:וועסטשעסטער קאונטי, ניו יארק
דזשאו בלעק

ראביי **דזשאו יוסף בלעק** (ענגליש: Joe Joseph R. Black) איז א זינגער, גיטאר שפיהלער און קאמפאזיטאר פון ניגונים אויף ענגליש און דינט אצינד אלס דער ראביי פון טעמפל עמנואל אין דענווער, קאלאראדאו - זינט יולי 2010.

ער ספעציעליזירט זיך אין ניגונים פאר קינדער און צום דאווענען. טייל פון זיינע ניגונים ווערן טאקע געזינגען אין אסאך רעפארמער טעמפלען לענגאויס אמעריקע.

## ביאגראפיע 
### קאריערע 
פון 1987 ביז 1996 איז ער געווען אנגעשטעלט אינעם טעמפל איזרעאל אין מיניעפּעליס, מינעסאוטע. דערנאך איז ער געווארן דער ראביי פון די קהילה אלבערט אין ניו מעקסיקאו ביז אום 2010 ווען ער האט אנגענומען די איצטיגע פאזיציע אין דענווער.

## אלבאמען 
* Enough Already, אנימאציע DVD
* Afikomen Mambo
* Boker Tov! Good Morning!
* The New Rabbi Joe Black
* Sabbatical, מוזיק אלבאם
* Leave a little bit Undone, מוזיק אלבאם
* Eight Nights of Joy
* Aleph Bet Boogie, (תשנ"ח)
* Everybody's Got A Little Music, (תשנ"ט)

## לינקען 
* זיין אפיציעלע וועבזייטל 
* זיין בלאג http://rabbijoeblack.blogspot.com/
* זינגט "יהודה המכבי" לכבוד חנוכה http://www.youtube.com/watch?v=uGEeO9ruFLA
* זיינע אלבאמען ביי אוי-סאנגס http://www.oysongs.com/products/artist.cfm?artist_id=32
* פראפייל ביי טעמפל עמנואל'ס וועב זייטל http://www.emanueldenver.org/about-us/our-staff 

קאַטעגאָריע:ראבייס
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
פּאַקער

א **פּאַקער** איז איינער וואס נעמט צוזאם די ספרים און סידורים אין די שוהלן און אין ישיבות.

וויבאלד א סאך מענטשן פארגעסן - אדער האבן נישט קיין געדולד - אוועקצולייגן די ספרים אין וואס זיי האבן געלערנט, ווערן די טישן אנגעשטויסן מיט ספרים און ס'איז נישט קיין הרחבת הדעת פאר די קומענדיגע מתפללים און לומדים.

געווענליך פאקט מען ביינאכט אז ס'זאל שיין און פריש אויפגערוימט פאר אינדערפריה, אין די גרויסע בתי מדרשים און היכלי התורה מוז מען אבער פאקן צוויי אדער אפילו דריי מאל א טאג.

ס'איז געווענליך די אחריות פונעם שמש אויפצונעמען א פאקער, און וויבאלד ס'איז נישט אזא גוט באצאלטע ארבעט און ס'קען אויך זיין גאנץ שווער און לאנגווייליג ווערט דאס געווענליך געטוהן דורך א בחור אדער כולל יונגערמאן וואס האט נישט קיין גרויסע הוצאות.

פאר די קלענערע בתי מדרשים אין שטאט וואס האבן נישט אזויפיל ספרים, נעמט מען איין פאקער פאר איין געגנט.

קאַטעגאָריע:אידישע פאכן
ליווינגסטאן, ניו דזשערזי

**ליווינגסטאן** (ענגליש: *Livingston*) איז א טאונשיפ אין עסעקס קאונטי, ניו דזשערזי.

עס הייסט נאך דער ערשטער גובערנאטאר פון ניו דזשערזי וויליאם ליווינגסטאן.

אין די 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען 29,366. איר זיפ קאד איז 07039 און טעלעפאן עריע קאד 973.

## היסטאריע 
ליווינגסטאן'ס היסטאריע גייט צוריק ביז 1699 ווען איינואוינער פון נוארק האבן זיך אהין געצויגן.

## געאגראפיע 
די טאונשיפ איז בסך הכל 14.081 קוואדראט מייל גרויס, פון וועלכע 13.768 איז לאנד און די איבריגע איז וואסער.

## דעמאגראפיע 
אין 2002 האבן דארט געוואוינט 12,600 יודן, נאענט צו פופציג פראצענט פון די פאפולאציע.

## עקאנאמיע 
רוב ארבעטער פאהרן צו ארבעטן אינדרויסן פון דער געגנט.

## געשעפטן 
די פאלגנדע קייט געשעפטן האב א אפטיילונג אין ליווינגסטאן:
* בארנעס ענד נאבעל
* דאנקין דאונאטס
* האל פאדס
* האומדיפאו
* סטארבאקס
* סיערס
* קאסטקאו
* שאפרייט

## פערזענליכקייטן 
* דזשעיסאן אלעקסאנדער
* טשעלסי הענדלער
* מייק וויינשטיין
* רות מארקוס

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* http://www.livingstonchinese.org/liv_hist.htm 
* http://www.nj.com/livingston/ 

קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
נחום פרצאוויטש

רבי נחום פרצאוויטש (כ' אדר תרפ"ג - י"ח חשוון תשמ"ז) איז געווען א ראש ישיבה אין דער מירער ישיבה אין ירושלים.

## ביאגראפיע 
רבי נחום פרצאוויטש איז געבוירן געווארן כ' אדר תרפ"ג אין טראקי, ליטע, צו זיין פאטער הרב אריה צבי, שטאטס רב פון טראקי. ביי די ניין יאר האט זיין פאטער אים גענומען לערנען אין דער ראמיילעס ישיבה. ביי די 12 יאר איז ער אריבער לענרנען אין דער אוהל תורה ישיבה אין באראנאוויטש ביי רבי אלחנן וואסערמאן. אין תרצ"ז ווען ער איז געווען אלט 14 יאר האט ער אנגעהויבן לערנען אין קאמעניץ ביי רבי ברוך בער לייבאוויץ.

זומער תרצ"ט איז ער געגאנגען לערנען אין מיר וואו מ'האט אים געקענט ווי דער "טראַקיער עילוי". פון דעמאלסט אן איז ער געבליבן אין דער מירער ישיבה.

ווען ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל האט רבי חיים שמואלעוויטש גענומען פאר א חתן צו זיין טאכטער עטיל.

אין תש"ל איז ער געווארן קראנק, אבער ער האט ווייטער געלערנט אין בית מדרש.

## משפחה 
זיינע קינדער:
* רבי צבי פרצאוויטש, ראש ישיבה אין מיר-בראכפעלד
* רבי רפאל פרצאוויטש
* מלכה, ווייב פון רבי אשר אריאלי
* ווייב פון רבי חיים מענדל בראדסקי, ראש ישיבה פון טאראנטא ישיבה גדולה
* ווייב פון רבי יצחק העלמאן

קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:מירער ישיבה
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
רויזנוואסער (פילם)

**רויזנוואסער** (ענגליש: *Rosewater*) איז א אמעריקאנישער 2014 דראמא־פילם, רעזשיסירט דורכן טעלעוויזיע פערזעהנלעכקייט דזשאן סטוארט, באזיהרט אויף א בוך פון א אמת'ער געשיכטע וואס איז פארגעקומען אין איראן.

## געשיכטע 
אן איראנער-קאנאדישער דזשורנאליסט פאהרט קיין איראן צו דעקן די 2009 פרעזידענט־וואלן און ווערט ארעסטיהרט אויפן חשד פון זיין א שפיאן, באזיהרט אויף א ווידיאו פון זיין ערשיינונג אויף די דעילי שאו.

ער וועהרט געהאלטן אין תפיסה פאר ארום פיער מאנאטן, וואו ער וועהרט געפֿאָרשט און געפּייניגט אבער ברעכט זיך נישט.

דער נאמען פונעם פילם איז באזיהרט אויפן בוך וואס ער האט אזוי א נאמען געגעבן ווייל זיין אויספארשער האט תמיד געשמעקט פון רויזנוואסער, מיט וואס ער האט זיך באשפּריצט צוליב וואס ער האט זיך נישט געטושט.

## שפיעלער 
## פראדוקציע 
ער איז פילמיהרט געווארן אין ירדן אום 2013 פאר די קאסטן פון ארום צעהן טויזנט דאלער.

ער איז דער עהרשטער פילם פאר דזשאן סטוארט, וועלכער האט דאס אונטערגענומען בלית ברירה ווייל יעדער האט געצעגערט דערמיט. ווי ער זאהגט האט ער געפיהלט אז ווי לעהנגער מען ווארט, וועט עס פארליהרן זיין רעלעוואנטקייט.

## אפקלאנג 
עס האט געהאט א גאנץ פאזיטיווע אפקלאנג.

## לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt2752688/
* http://www.rottentomatoes.com/m/rosewater/
* http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=main&id=rosewater.htm
* פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/Rosewatermovie

קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע פילמען
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען
קאַטעגאָריע:איראן
קאַטעגאָריע:יארדאניע
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
קאַטעגאָריע:2009
קאַטעגאָריע:2014 פילמען
קאטעגאריע:פילמען באזיהרט אויף ביכער
קאטעגאריע:פילמען באזיהרט אויף ווירקלעכע געשעהענישן
משה טווערסקי (ירושלים)

רבי **משה טווערסקי** (תשט"ו - י"ח חשוון תשע"ה) איז געווען א ראש ישיבה און ראש כולל אין דער תורת משה ישיבה אין ירושלים. ער איז אומגעקומען אין דער קהילת בני תורה שחיטה ווען צוויי אראבער זענען אריינגעקומען אין מיטן שחרית און האבן אנגעהויבן הרגענען יידן.

משה טווערסקי איז געווען א זון פון פראפעסער רבי יצחק אשר טווערסקי, טאלנער רבי אין באסטאן און עטרה (א טאכטער פון רבי יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק).
ער האט געהייראט מרים בערמאן, די טאכטער פון רבי אבא בערמאן, ראש ישיבה פון ישיבת "עיון התלמוד". זי פירט דעם "הדר" מיידלעך סעמינאר אין ירושלים.

ער איז געווען א תלמיד פון זיין זיידן רבי יוסף דוב, און אויך פון רבי משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק און פון רבי ישראל אליהו וויינטרויב.

אין תש"ן האט רבי משה זיך געצויגן פון באסטאן קיין ירושלים און געווארן א ראש ישיבה אין "תורת משה", געפירט דורך זיין משפחה רבי משה מייזלמאן.

רבי משה טווערסקי האט געוואוינט אין דעם הר נוף געגנט פון ירושלים. 

## משפחה 
די קינדער פון רבי משה טווערסקי און זיין ווייב מרים זענען:
* רבי משולם
* די ווייב פון רבי שמעון חרל"פ
* הב' אברהם
*
*

קאטעגאריע:ראשי ישיבות אין ישראל
קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:קדושים
משה
יואל צבי ראטה

**רבי יואל צבי ראטה** (ה'תק"ף - י"א כסלו ה'תרנ"ג) איז געווען דער חוסטער רב און איז באוואוסט נאך זיין ספר שו"ת בית היוצר.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן צו זיין פאטער רבי שמעון אינעם ישוב קאמאנדא.

ביי די עלף יאהר איז געפארן קיין אונגוואר צו לערנען ביים מהר"ם א"ש. נאך זיבן יאהר האט ער באקומען היתר הוראה און איז געווארן א איידעם ביי רבי יעקב גאטליב, דער דעמאלטסדיגער חוסטער רב.

ער איז נפטר געווארן אין תרנ"ג און ליגט באגראבן אין חוסט;  זיין ווייב הענטשא ליגט אין הר הזיתים.

## רבנות 
זיין ערשטע פאסטן איז געווען אינעם שטעטל פילדעש, דערנאך איז ער געווארן רב אין ווערעד-אויפעלי און שפעטער אין ברעזנא.

אין תרמ"ד ווען רבי עמרם בלום דער בית שערים האט פארלאזט חוסט, האט רבי יואל צבי איבערגענומען זיין פלאץ.

דארט אין חוסט האט ער אויך אנגעפיהרט מיט א גרויסע ישיבה און געהאלטן פייערדיגע דרשות און ש"ש תורות.

ער איז געווען פון די אנערקענטע רבנים אין אונגארן בימיו, וואו מען האט איהם כסדר געשיקט אנפרעגן שאלות בהלכה. פון דעם קארעספאנדענץ האבן זיינע איניקלעך שפעטער ארויסגעגעבן דעם ספר בית היוצר.

## אלס חסיד 
ער פלעגט אסאך פאהרן צו חסידישע רבי'ס, ווי: צום ישמח משה, דער בעלזער רב און רבי הערשעלע ליסקער.

אבער איבערהויפט איז ער געווען דבוק צום צאנזער רב וועלכער האט איהם זייער מכבד געווען אלס דעם מהר"ם א"ש'ס א תלמיד. נאך זיין פטירה איז ער געפארן צו זיין זוהן דער שינאווער רב.

## משפחה 
הרב יואל צבי ראטה און זיין ווייב הענטשא (נפ' כ"א טבת תרס"ב) האבן געהאט די קינדער:
* רבי משה שמעון, רב אין דיורע
* מאיר, נפטר געווארן ביי די פופצן יאהר
* רבי אברהם נתן יוסף

## תלמידים 
* חיים מרדכי יעקב גאטליב, דער יגל יעקב 
* רבי מנחם בראדי, דער באר מנחם

## ספרים 
* שו"ת בית היוצר, ב"ח
* יוצר אור, אויף חנוכה געדרוקט אין מישקאלץ תש"ד
* ליקוטי בית היוצר, בית שמש תשס"ה

## וועבלינקען 
* תולדות ושרשים

קאַטעגאָריע:רבני אונגארן
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
גראווייס ברידער

די **גראָווייס ברידער** (העברעאיש: *האחים גרובייס*) זענען רעזשיסארן און אקטיארן אין פילמען ספעציעל פראדוצירט פארן פרומען עולם, געווענליך אין עברית.

יהודה און אברהם גראווייס זענען גערער חסידים וואס זענען געווען די ערשטע פיאנירן צוצושטעלן פראפעסיאנאלע פרומע פילמען, אהן פרויען, סעקס, דראגס, כפירה און דאס גלייכן וואס מען געפינט נישט ביים חרדישן ציבור.

די ערשטע פאר זענען געווען פון שוואכן קוואליטעט, אבער דערנאך מיטן מאמענטום וואס זיי האבן באקומען, האבן זיי זיך היבש פארבעסערט.

די פילמען שפילן פראפעסיאנעל אפ געווענליך סיפורי חז"ל אדער באקאנטע מעשיות פון צדיקים.

שפעטער האט אברהם איבערגעלאזט די אינדוסטריע און יהודה האט ווייטער פראדוצירט פילמען אליינס.

די עקסטרעמע פרומע אין מאה שערים האבן געווארפן פאשקווילן אז זיי ברענגען אריין גויאישקייט צווישן דעם היימישן ציבור.

## פילמאגראפיע 
* דמא בן נתינה
* דער טאנצעדיגער בער

## וועבלינקען 
* א באשרייבונג אויף העברעאיש
* א קורצער דאקומענטארער פילם וועגן יהודה
* א פאשקוויל 

קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
קאַטעגאָריע:פילם פראדוצירער
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:פירמעס
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
תורת משה (ישיבה)

**תורת משה** (; אויך גערופן *ToMo*) איז אן אמעריקאניש־ליטווישע ישיבה אין סנהדריה מורחבת, ירושלים.
די ישיבה איז געגרינדעט געווארן אין תשמ"ב פאר בחורים פון לענדער וואו זייער מוטערשפראך איז ענגליש. מער ווי 1000 תלמידים האבן געלערנט אין תורת משה ביז תשע"ד.

## היסטאריע 
רבי משה מייזלמאן האט געגרינדעט די ישיבה אין תשמ"ב אויפן נאמען פון זיין זיידן רבי משה סאלאווייטשיק, צוזאמען מיט רבי דניאל לערפעלד, היינט ראש ישיבה פון בית ישראל.

די הנהלה פון דער ישיבה איז:
* ראש ישיבה: רבי משה מייזלמאן
* משגיח: רבי אלחנן מאיר פישמאן
ר"מים:
* רבי מיכל שורקין (א תלמיד פון הרב יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק)
* רבי יהודה אבראמאוויטש (א תלמיד פון רבי נחום פרצאוויטש)
* רבי זאב קליין

דער צווייטער ראש ישיבה, רבי משה טווערסקי איז אומגעקומען כ"ה מרחשון תשע"ה אין דער קהילת בני תורה שחיטה.

די בחורים קומען מערסטנס פון קאנאדע און די פאראייניגטע שטאטן. א טייל קומען פון ענגלאנד און דרום אפריקע.

קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
פינחס מנחם אלעזר יוסטמאן

רבי **פינחס מנחם (אלעזר) יוסטמאַן** ( תר"ט - י׳ כסלו תרפ"א) האט געגרינדעט זיין הויף אין פּילץ. ער איז געווען פון די חשובע אדמו״רים אין פוילן און איז געווען באקאנט דורך זיינע תורות פון זענען געשריבן אין דעם ספר "שפתי צדיק". זיין מוטער איז געווען א טאכטער פונעם **חידושי הרי״ם**, רבי יצחק מאיר אלטער פון גער. נאָך דער פטירה פונעם שפת אמת פון גער, האט ער אנגעהויבן פירן אַ חסידישן הויף אין פּילץ.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן צו זיין פאטער רבי בנימין אליעזר יוסטמאן וועלכע איז געווען אן איידעם ביים חידושי הרי"ם פון גער, און צו זיין מוטער, מרת צינא פעסא אלטער, א טאָכטער פונעם חידושי הרי״ם פון גער. ער איז געווארן א יתום פֿון זיין מוטער אין אַ יונגן עלטער, און זיין זיידע דער חידושי הרי״ם האט אים אריין גענומען. ער איז געפארן מיט זיין זיידן אויף "נסיעות" צום קאצקער רבי׳ן. 

ער האט חתונה געהאט צו זיינס א שוועסטער קינד, רביצין הענדיל לאה, די טאכטער פון זיין פעטער רבי אברהם מרדכי אלטער - וועלכער איז נפטר געווארן פאר דער חתונה.

האט ער געגעסן קעסט און געוואוינט ביי זיין גרויסן זיידן ביז זיין פטירה אין תרכ"ו. דערנאך איז ער געווארן פון די חסידים פון רבי העניך פון אלעקסאנדער, און ווען זיין שוואגער דער שפת אמת האט אנגעהויבן פירן האט ער זיך מדבק געווען אין אים.

אין גער האט ער זיך געשפייזט פון א ספרים געשעפט און ארויסגעבן ספרים.

## אלס רבי 
ווען זיין שוואגער דער "שפת אמת" איז נסתלק געווארן אין יאהר תרס"ה, האט א גרויסער עולם אנגעהויבן צו פארן צו אים קיין פילץ וואו ער איז געווארן איינער פון די באוואוסטע רבי'ס אין פוילן.

שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין וויערישאוו און דערנאך קיין טשענסטכאוו וואו ער איז נפטר געווארן ביי שלש סעודות אין עלטער פון צוויי-און-זיבעציג יאר. די לויה איז אויפגעהאלטן געווארן ביז מאנטאג צוליב א קריגעריי צווישן די קהילות פון פילץ און טשענסטכאוו וואו מ'זאל אים באערדיגן.

זיין פלומעניק דער אמרי אמת האט אים זייער מחשיב געווען, און גערופן זיין יונגסטן זון, דער פני מנחם, נאך אים.

## קינדער 
ער האט געהאט זעקס טעכטער און דריי זין:

* חיה שרה, ווייב פון ר׳ יצחק מאיר מינץ
* פייגא ראטבלאט
* פריידע ראצע יאסקאוויטש
* רבי אברהם מרדכי יוסטמאן
* אסתר
* ברכה אייבעשיץ
* רחל
* רבי איטשע מאיר שותק, רב אין טשענטסכאוו, נסתלק בשנת תר"פ בחיי אביו
* רבי חנוך העניך גד יוסטמאן, רב אין ווילוין און ממלא מקומו, אומגעקומען ביי דער צווייטער וועלט קריג.

## ספרים 
* **שפתי צדיק**, פינעף חלקים על התורה
* די זיבן צוואות
* חיבור אויף ש"ס, פארלוירן געגאנגען ביים קריג
* פירוש אויף תהילים, פארלוירן געגאנגען ביים קריג

## וועב-לינקען 
* http://www.mytzadik.com/index.asp?lid=6&page=tzadik&kid=3135&t=%D7%90%D7%93%D7%9E%D7%95''%D7%A8%20%D7%A8%D7%91%D7%99%20%D7%A4%D7%A0%D7%97%D7%A1%20%D7%9E%D7%A0%D7%97%D7%9D%20%D7%90%D7%9C%D7%A2%D7%96%D7%A8%20%D7%99%D7%95%D7%A1%D7%98%D7%9E%D7%9F%20%D7%9E%D7%A4%D7%99%D7%9C%D7%A5
* http://www.geni.com/people/Pinchas-Menachem-Justman/6000000004783317854

קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:גור
נשמה דאקטער

**נשמה דאקטער** (ענגליש: *Soul Doctor*) איז א פאפולער בראדוויי מוזיק־שפיל, אין צוויי אקטן, וועגן דעם לעבן פונעם באקאנטן זינגעדיגן רבי שלמה קארליבאך.

עס איז צוערשט געשפילט געווארן אין ניו ארלינס דעם 8טן נאוועמבער 2010, דערנאך אין מיאמי און אין ניו יארק סיטי.

א באזונדערע פארשטעלונג פונעם שפיל אויף יודיש איז געגעבן געווארן אין מאנטרעאל פון  8טן - 29סטן יוני 2014.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* אויף בראדוויי וועלט http://www.broadwayworld.com/shows/Soul-Doctor-330203.html#
* א באריכט אין ניו יארק טיימס http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2014/06/18/soul-doctor-will-return-off-broadway/?_r=0

קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
קאַטעגאָריע:טעאטער
קאַטעגאָריע:מוזיק
ישראל אברהם שטיין

ישראל אברהם שטיין אויך גערופן פאלטישאן׳ער רב אין אמעריקע זייענדיג אן איידעם ביים אלטן פאלטישאנער רבי.

## פאמיליע 
### קינדער 
* מרדכי שטיין
* אפרים שטיין
יהודה גראווייס

**יהודה אריה גראווייס** (געבוירן: 8 אין אפריל 1974, ט"ז בניסן תשל"ד) איז א פילמען פראדוצירער און אן ארץ-ישראלדיגער חסידישער אקטיאר, פריערדיג באלעבאס פון גראווייס ברידער פראדוקציע פירמע.

## ביאגראפיע
גראווייס איז געבוירן געווארן אין בני ברק פאר בן ציון און חיה שרה גראווייס, די פאמיליע זענען גערער חסידים. גראווייס איז אן אוראייניקל פון ר' שמואל אהרן שזורי. ער איז געבילדעט געווארן אין די גערער חסידות אינסטיטוציעס, אריינגערעכנט  ישיבת שפת אמת.

## פילמען פראדוקציע
די גראווייס ברידער יהודה און אברהם גראוויייס האבן געפירט יארן לאנג א פארזיכערונג אגענטור אין בני ברק. נאכן באקוקן עטלעכע פילמען וועלכע זענען געווען געאייגנט פאר די רעליגיעזע און פרומע קרייזן האט יהודה צוזאמען מיט זיין ברודער אברהם אויפגעשטעלט די פילמען פראדוקציע פירמע מיט א ציל צו העכערן דעם צווייג אויף א פאכישן סטיל. די פירמע ווערט גערעכנטן א גרויסע ביי די פרומע אין דעם תחום פון פילמען פראדוקציע.

זיין ערשטער פילם האט געהאנדלט די מעשה מיט דעם תנא רבי חנינא בן דוסא און איז פאטאגראפירט געווארן אין קרית ארבע. אין רוב פון די פילמען וואס ער האט פאבריצירט שפילט ער אויך ווי דער הויפט שפילער אדער צווייטיגער שפילער. דער פאטער פון גראווייס, בן ציון, דערשיינט אויך אין א טייל פילמען וואס גראווייס האט פראדוצירט.

אין 2003, וועגן דער פראדוקציע פון די קאמפאקטלעך סעריע  "די פונטשיקעס" האט אפגעלאזט אברהם די פירמע לטובת ארבעט ווי דער עקאנאמיע שרייבער פון דער צייטונג המודיע, און פון דאן פירט און פראדוצירט זיין ברודער יהודה אליינס די פילמען. אין 2006 האט ער באקומען סטיפענדיע פיתוח וקדם-הפקה צו זיין פילם "מאין יבוא עזרי" פון קרן גשר לקולנוע רב תרבותי, און די פילם פראדוקציע האט באגלייט דער פראדוצירער מארק ראזנבאום.‏

איינער פון די פילמען וואס גראווייס האט פראדוצירט איז דער פילם "ווי מאכט מען א פילם", וואס אילוסטרירט טריט נאך טריט דעם פראצעס פון א פילם פראדוקציע, און אנטדעקט דאס וואס פאסירט פון הינטער די קולישן.

ביז היינט האט גראווייס פראדוצירט ארום 86 פילמען, אחוץ די ארום -100 קאפיטלעך וואס ער האט פראדוצירט צו ערוץ התכלת. האט געווינט אין דריי פריזן אין פארשידענע פעסטיוואלן. ‏ אין יאר 2014 האט אנגעהויבן צן פראדוצירן א נייע פרומע נייעס פראגראם מיטן נאמען "דער בינענשטאק".

גראווייס וואוינט אין בני ברק, געהייראט און פאטער פאר פינף.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
דער באריכט

**דער באריכט** איז געווען א יודיש שפראכיגע פרומע צייטונג ארומגעשיקט פריי וועכנטליך במשך עטלעכע חדשים אין יאהר תשס"ה פאר אלע איינוואוינער אין קרית יואל, מאנרא.

עס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך די מינאריטעט אפאזיציע צו די ווילידזש, די בני יואל און זאליס, כדי צו קריגן מאמענטום ביי די וואלן.

למעשה האבן זיי נאך בערך א האלב יאהר געהאט צו ווייניג רעקלאמעס צו קענען פינאנציעל אנגיין, ממילא האבן זיי זיך געמוזט צושפארן.

## וועבלינקען 
*  באריכטן און אפשאצונגען  אויף די **אידישע נייעס אפסטעיט ניו יארק** פארום אויף בחדרי חרדים
* http://www.bhol.co.il/forUms/topic.asp?topic_id=1265031&forum_id=12249 
* באריכט איבער זיין אפשפארונג

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען
קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען
קאטעגאריע:סאטמאר
קהילת בני תורה שחיטה

כ"ה מרחשון תשע"ה האט פאסירט אין ירושלים א שרעקליכע שחיטה, ווען צוויי מוסלעמענישע טעראריסטן פון דזשאבל מוכאבער זענען אריינגעקומען אין דער קהילת בני תורה שול אין הר נוף אינמיטן שחרית באוואפנט מיט מעסערס, א האק און א ביקס און האבן אטאקירט די מתפללים וועלכע האבן געהאלטן אינמיטן דאווענען שטילע שמו"ע.

פיר פון די מתפללים זענען באלד אומגעקומען, ווי אויך איין פאליציאנט שפעטער פון זיינע וואונדן. נאך זיבן מענטשן זענען שטארק פארוואונדעט געווארן ביז די פאליציי האבן ענדליך געשאסן די טעראריסטן צום טויט.

## אטאקע 
בערך אזייגער זיבענע אינדערפרי, אינמיטן איינע פון די שחרית מנינים אין קהילת בני תורה אין הר נוף, זענען די צוויי אטאקירער אריין אין בית המדרש מיט האקן, פליישהאקערס. צוויי פארקער פאליציי האבן געהערט דעם טומל און זענען אריינגעלאפן אין דער שול צו כאפן די אטאקירער. זיי זענען געווארן שטארק פארוואונדעט, און איינער פון זיי איז שפעטער געשטארבן פון זיינע וואונדן. דערנאך איז אריינגעקומען א דריטער פאליצאנט וואס האט געשאסן די טעראריסטן.

## אומגעקומענע 
פיר מתפללים זענען ליידער אומגעקומען: די אמעריקאנער רבי משה טווערסקי (59) פון תורת משה כולל, רבי קלמן לעווין (55) און ר' אריה קופינסקי (43), דער ענגלענדער ר' אברהם שמואל גאלדבערג (68). אויך איז אומגעקומען דער דרוזישער פאליצאנט זידאן סאַאיף. נאך זיבן מענער זענען געווארן פארוואונדעט, צוויי פון זיי געפערלעך.

## רעאקציע 
### ביי די מוסלעמענער 
די פי עף על פי האט גענומען פאראנטווארטליכקייט פאר די אטאקע, כאמאס האט געזאגט אז דאס איז א נקמה פאר א פאלעסטינער באס דריווער וועלכער האט זיך געהאנגען. די איסלאמישע דזשיהאד האט דאס אויסגעלויבט.

ווי נאר די נייעס איז באקאנט געווארן אין עזה פאס, האט מען דארט אנגעהויבן פייערן מיט שמחה דורך טיילן זיסווארג פאר די קינדער און טאנצן אין די גאסן און די טעראריסטן זענען דערקלערט געווארן אלס מארטירער.

מאכמוד אבאס, דער פאלעסטינער פירער, אונטערן דרוק פון דזשאן קערי, האט עס שארף פארדאמט.

אזוי אויך איז עס פארדאמט געווארן דורך די אי. יו. און יו. ען., אמעריקע, בריטן, קאנאדע, דייטשלאנד, טערקיי, פראנקרייך און באכרעין.

אין סאטמאר האט מען באשולדיגט די וואס האבן עובר געווען אויף איסור כרת און זענען ארויף אויפן הר הבית.

### ביי די ישראלים 
אין ישראל האט עס געלאזט א דערשיטערנדן איינדרוק אויף יעדעם אז אזוינס קען פאסירן. די באלדיגע תוצאה איז אז מען האט צוליב פחד אנגעהויבן אויפזאגן אסאך אראבישע ארבעטער, כאטש נישט יעדער איז איינשטימיג אז דאס איז א גוטער געדאנק.

## פרעסע דעקונג 
א שטורעם האט אויסגעבראכן דערנאך וואס סי. ען. ען. האט געמאלדן אז **די איזרעלי פאליציי האט געשאסן צוויי פאלעסטינער אין א מעטשעטש**, ווי אויך האבן זיי געהייסן אראפנעמען א בילד פון א טויטן אויף דער ערד. נאך דרוק האבן זיי זיך אנטשולדיגט.

די סי. בי. עס. קעפל איז געווען: Jerusalem police fatally shoot 2 after apparent synagogue attack

## דרויסנדיגע לינקען 
* קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=3&t=7594
* אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=6&t=24885
* גראפישע בילדער אויף פאליש http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?p=10390#p10390
* רבי זלמן לייב'ס דרשה http://www.bhol.co.il/article.aspx?id=76098 

קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:ירושלים
קאַטעגאָריע:2014
קאַטעגאָריע:תשע"ה
קאַטעגאָריע:ישראל פאלעסטינער קאנפליקט
קאַטעגאָריע:פאלעסטינער אטאקעס אין ישראל
גרשון סיראטע

**גרשון יצחק סיראָטע** (תרל"ד - תש"ג) איז געווען פון די גרעסטע חזנים אין אייראפע בעפאר דער צווייטער וועלט קריג.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין הייסין, פאדאליע.

זיין חזנישע קאריערע האט ער אנגעהויבן אין אדעס, דערנאך אין תרנ"ז איז ער געווארן חזן אין דער ווילנער שטאט-שוהל.

פון דארט איז ער געגאנגען קיין ווארשע אין דער נאזיק שוהל און שפעטער אין דער בארימטער שוהל אויף דער טלאמאַצקי גאס וואו ער איז געווען ביזן סוף פון זיין לעבן ווען ער איז אומגעקומען על קידוש השם דארט אין ווארשעווער געטא ווען די נאציס האבן אויפגעריסן די בונקער אויף וועלינקע גאס אין וואס ער האט זיך געפונען.

ער האט נאך זוכה געווען באערדיגט צו ווערן אין קבר ישראל אינעם בית עולם אויף דער גענשע גאס.

במשך זיין קאריערע איז ער אויך ארומגעפארן זינגען אין די בתי מדרשים און אויף קאנצערטן אין אמעריקע און ארץ ישראל.

## שטימע 
סיראטא האט געהאט א מעכטיגע דראמאטישע טענאר, וואס האט איהם געגעבן דעם צונאמען **דער יודישער קארוזא**. ווייניג חזנים קענען זיך צוגלייכן צו זיין אויסערגעווענליכער שטימע.

## רעקארדירונגען 
חזן סיראטא איז ווי עס הייסט, אנדערש ווי דאס מערסטע חזנים אין זיין צייט, נישט געווען א קאמפאזיטאר; אבער ער האט רעקארדירט אסאך שטיקלעך און נוסח התפלה וואס מען האט קאמפאזירט ספעציעל פאר איהם.

אין פאקט איז ער געווען פון די סאמע ערשטע צו רעקארדירן פלאטעס, ווען שוין אין תרס"ג טרעפט מען רעקאדירונגען פון איהם.

ער איז אויך רעקארדירט ווי ער זאגט הלל און הושענות אינעם באקאנטן יודישן פילם דער דיבוק.

זיין מערסט באוואוסטע שטיקל איז אויף **רצה**, פארפאסט דורך זיין דיריגענט יצחק שלאסבערג, וועלכע ער האט רעקארדירט זיבן באזונדערע מאל. (זייער אסאך פאר א רעקארד אין יענער צייט).

## וועבלינקען 
* טייל פון זיינע קאמפאזיציעס  ביי דזשודעיקא סאונד ארכיוו 
* אן ארטיקל אין ניו יארק טיימס http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9800E5DF1739E133A25755C1A9659C946095D6CF
* א באשרייבונג פון דוד אסף http://onegshabbat.blogspot.com/2011/10/1937.html

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
קאַטעגאָריע:יידן פון ווארשע
קהילת בני תורה

די **קהילת בני תורה** איז א שוהל אין די הר נוף געגנט אין ירושלים וואס איז אויפגעשטעלט געווארן אין די תש"מ יארן אויפן ליטווישן שטייגער.

זיי האבן זיך אריינגעצויגן אין זייער היינטיקער געביידע, אגסי גאס 5, בערך אין יאר תשס"ד.

דער רב פון דער קהילה איז דער פוסק הרב יצחק מרדכי הכהן רובין, מחבר פון "ארחות שבת".

## וועבלינקען 
* שיעורים אין דער קהילה 

קאַטעגאָריע:שולן
קאַטעגאָריע:ירושלים
מרקד על תלת

**מרקד על תלת** (יודיש: טאנצן אויף דריי) איז א חסידישע־מוזיק אלבאם ערשינען אום שבט תשס"ז, ארויסגעגעבן דורך נפתלי שניצלער פון מזמור.

אין דעם אלבאם זינגען יוסי מייער, יואלי שווארץ און יואלי גרינפעלד אלטע חסידישע לעבעדיגע ניגונים.

די מוזיק איז געשפילט דורך די פרייליך ארקעסטער מיט מענדי הערשקאוויטש.

עס איז געווען די ערשטע אלבאם צו זינגען פאר יוסי מייער, וועלכע האט איהם ארויפגעברענגט אויף דער מוזיק ארענע.

דער טיטל איז אינספירירט פון דער גמרא אין כתובות אז רב שמואל בר רב יצחק **היה מרקד אתלת**, וועלכע איז דאן באקאנט געווארן צוליב וואס רבי אהרן טייטלבוים האט ביי א משפחה חתונה כסדר געזאגט תורה אויף דער מימרא.

## ניגונים 
דער אלבאם פארמאגט ניינצן טרעקס מיט באקאנטע חסידישע היטס, ווי למשל:

* אם יתמהמה (מרדכי)
* אשרי העם (משה לאופער)
* ירושלים (שוועקי)
* ישיש עליך
* הוא יפתח (בעלז)
* תשמיענו (משה גאלדמאן)
* רווח (מיאמי בויס)

## וועבלינקען 
* http://www.inn.co.il/News/News.aspx/167270

קאַטעגאָריע:אידישע אלבאמען
קאטעגאריע:מוזיק
קאטעגאריע:סאטמאר
לשון סגי נהור

דער טערמין **לָשון סַגי נָהור** ווערט באנוצט ווען מ'וויל עפעס זאגן פארקערט, ד"ה מען וויל נישט אויסרעדן א שלעכט רייד רעדט מען אויס פארקערט אויף גוטס.

## ביישפילן 
* **קידושא רבא** שבת אינדערפרי איז בלשון סגי נהור (ווייל ס'איז א קליינער קידוש, נאר די ברכה בורא פרי הגפן).
* **בית החיים** פאר א בית הקברות
* **יענער איז א גרויסער חכם** ווען מ'מיינט צו זאגן אז איז א שטאקיגער נער, וכדומה.

* אין ספר איוב: ואולם שלח נא ידך וגע בכל אשר לו, אם לא על פניך יברכך, ד"ה בענטשן, ווען עס מיינט אין אמת'ן שעלטן.
* "הלכות אבלות" ווערט אנגערופן "הלכות שמחות".
* פרשת מצורע ווערט אנגערופן פרשת **טהרה**.

## מקור 
דער מקור פונעם אויסדרוק איז **סגי נהור**, אן אראמיש ווארט וואס טייטש אסאך ליכטיגקייט. אין דער גמרא ווערט רב ששת גערופן א "סגי נהור".
מען נוצט "סגי נהור" צו באצייכענען א בלינדן מענטש, וואס אנשטאט זאגן אז ער זעט בכלל נישט זאגט מען אן איידל לשון אז ער זעט שוין צו סאך.

קאַטעגאָריע:ווערטער
קאַטעגאָריע:יידישע אויסדרוקן
שלושת הטנורים בשירי אידיש

**שלושת הטנורים בשירי אידיש** (ענגליש: the 3 yiddish tenors) איז א מוזיק אלבאם וועלכע אנטהאלט פופצן קלאסישע יודישע לידער געזונגען דורך די בארימטע חזנים משה קאסעוויצקי, לייבעלע וואלדמאן און מישא (מיכאל) אלעקסאנדעראוויטש.

עס איז צוזאמגעשטעלט געווארן דורך ד"ר מוטי פרידמאן און פראדוצירט דורך אילן בייבער פאר ישראל מוזיק, קאד נומער 5067.

## די לידער 
### משה קאסעוויצקי 
* לידער קראנץ - א מישמאש פון פינעף און צוואנציג יודישע לידער
* דער חזן און דער גבאי
* דער אלטער חזן
* פארוואס זינגט א חזן
* נעילה

### וואלדמאן 
* א יוד דארף גיין אין שוהל
* ואהבת לרעך כמוך
* שבת נאך הבדלה
* עבדים היינו
* שופר של משיח

### אלעקסאנדעראוויטש 
* משה'עלע מיין פריינד
* א לידעלע אין יודיש
* דריי טעכטער
* מחותנים גייען
* א גלעזעלע לחיים

## לינקען 
* http://primo.nli.org.il/primo_library/libweb/action/dlDisplay.do?vid=NLI&docId=NNL_MUSIC_AL002814422&fromSitemap=1&afterPDS=true

קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:חזנות
חזנים זינגען אין אידיש

**חזנים זינגען אין אידיש** איז א מוזיק אלבאם רעדאגירט דורך עקיבא צימערמאן פאר אילן בייבער פון ישראל מוזיק ערשיינען אין יאהר תשנ"ז.

עס אנטהאלט ארייעס, אופערעטא, פאלקס לידער און חסידישע לידער געזונגען פון בארימטע חזנים.

קאד נומער: 5047.

## אינהאלט 
### משה קאסעוויצקי 
* די ארייע רחל
* זאמד און שטערן

### בערעלע חגי 
* אל תירא (חסידישע ליד)
* דער יוד און דער גוי (פאלקס ליד)

### יוסף שליסקי 
* פערל פישערס
* די ארייע רחל

### ישראל באקאן 
* אהיים אהיים
* דער חזן און דער גבאי (פינטשיק)
* א פינטאלע (חב"ד)
* לאמיר זיך איבערבעהטן

### בנימין אונגאר 
* רויז רויז (קאלוב)
* קאצק
* איזביצה

### צבי אהרוני 
* וואו אהין זאל איך גיין

## לינקען 
* http://aleph.nli.org.il/F/59BV674VF8HT2NMF4HGNYDSPQB1DUD29QNXN951UIEI3VQ6X2F-02220?func=find-b&request=002629256&find_code=SYS&local_base=NNL01&pds_handle=GUEST

קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:חזנים
לארע שטיין

**לארע שטיין** (ענגליש: *Laura Stein*) איז א זינגערין, גיטאריסט און אויפגייענדע סטאַר אין די רעפארמער חזנישע וועלט.

זי דינט איצט אלס תפלה און מוזיק עקספּערט, אינטערן און שטעלפארטרעטער חזן'טע אין צענטראל סינאגאג.

## שטימע 
זי האט היפש א ברייטע און בייגעוודיגע שטימע וואס קען גיין גאנץ הויעך.

מעו דערקענט אז זי האט אסאך כוחות אריינגעלייגט עס צו בויען און ס'איז זייער געשמאק צו הערן.

## לינקען 
* זינגט ביי א מעמאריעל קאנצערט http://www.youtube.com/watch?v=bDs9RAVY9YU
* צינדט חנוכה לעכט http://www.youtube.com/watch?v=94WQL70vP5Y
* http://www.centralsynagogue.org/about_us/our_staff/stein 

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:ניו יארק סיטי
ארי לארדזש

**ארי לארדזש** (ענגליש: Ari S. Lorge) איז א ראַבּיי און גיטאריסט און דינט אלס איינע פון די אקטיווע רבנים אין צענטראל סינאגאג.

ער איז אויפגעוואקסן אין אילינאָי און אין 2013 האט ער באקומען סמיכה פון די היברו יוניאן קאלעדזש אין אהייאו.

במשך די יאהרן וואס ער האט שטודירט האט ער באקומען פארשידענע אויסצייכענונגען פאר זיינע געלונגענע רעהדעס און אקאדעמישע ארבעט.

ער האט אויך געדינט אלס טשאַפּלעין אין א שיקאַגאָו שפיטאל.

ער וואוינט אין די אפער וועסט סייד אין מאנהעטן.

ער איז א מיטגרינדער פון ריעות, א ארגאניזאציע צו העלפן פארבעסערן די אינטימע באציאונגען צווישן די יוגנט.

## אויסצייכענונגען 
* אברהם און אנא העלמאן געדעהנקעניש פרייז
* ראביי מאריס עיטש יונגערמאן פרייז פאר בעסטע רעהדע
* שמעון לאזארוס מעמאריעל פרייז
* פרעדריק עס שווארץ פרייז, צוויי מאל

## וועב לינקען 
* אפיציעהלער פראפייל ביים צענטראל סינאגאג וועב זייטל http://www.centralsynagogue.org/about_us/our_clergy/lorge
* טוויטער קאנטע https://twitter.com/alorge6
* די ריעות בלאג וואו ער שרייבט http://reyut.blogspot.com/
* זיין רעהדע אום יום כיפור ה'תשע"ה https://www.youtube.com/watch?v=7v4cZacL_CY
* שפיהלט און זינגט א דעבי פרידמאן ליד https://www.youtube.com/watch?v=ZRQuBttZDHY
* שטעלט פאר א פורים שפיהל אין די יונגע יאהרן https://www.youtube.com/watch?v=8ny1cE5bM3g

קאטעגאריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:יידישע מוזיקערס
קאַטעגאָריע:יידישע מוזיקערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בלויע געלט (1985 פילם)

**בלויע געלט** (ענגליש: *Blue Money*) איז א בריטישער פארברעכן-קאמעדיע טעלעוויזיע פילם פון 1985.

## געשיכטע 
לערי, א טעקסי שאָפֿער וועלכע פלאנט א מוזיק קארעריע אין די שאו ביזנעס, טרעפט א רענצל מיט געלט וועלכע ער כאפט צו און אנטלויפט.

די פילם גייט נאך זיינע שריט צו באהאלטן און אנגיין מיט די געלט.

## שפיהלער 
* טים קארי
* דעבי בישאפ
* בילי קאנלי

## וועבלינקען 
* 

קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
קאַטעגאָריע:מוזיקפילמען
קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
קאַטעגאָריע:קאמעדיע
ישראל מוזיק

**ישראל מוזיק** (; ענגליש: *Israel Music*) אויך באוואוסט מיט די ראשי תיבות **IM** איז געווען א קערפערשאפט באזירט אין נווה מונוסון, ישראל' באשטימט צו ארויסגעבן מוזיק אלבאמען פון חזנות, יודישע לידער און דאס גלייכן.

זיי האבן נאך ארויסגעגעבן עטליכע קאסעטעס, אבער בעיקר האבן זיי זיך אפגעגעבן מיטן אריבערלייגן שטיקלעך און לידער פון פלאטעס און טעיפס אויף סי די.

מען זאגט אז זיי האבן אפגעקויפט אלע טעיפס פון גרעיטער רעקארדינג און שפעטער האט גל פז אפגעקויפט זיי ביידע.

עס איז אנגעפיהרט געווארן דורך אילן בייבער מיט די ייעוץ און הדרכה פון ד"ר מוטי-מוטל מרדכי פרידמאן און עקיבא צימערמאן.

## דיסקאגראפיע 
* בענקען
* דודו פישר - המיטב
* הומור אידי
* חזנים זינגען אין אידיש
* חזנים בשירי יידיש - חלק ב'
* יאסאלע ראזענבלאט יידישע לידער
* להיטי הזהב באידיש
* מרדכי הרשמן - שירי עם ביידיש
* עם ישראל חי
* קולות הזהב של ישראל
* שלושת הטנורים בשירי אידיש

קאַטעגאָריע:חזנות
קאַטעגאָריע:אידישע טעיפס
קאַטעגאָריע:פירמעס
קאַטעגאָריע:ישראל
יידישע לעבן טעלעוויזיע

**יידישע לעבן טעלעוויזיע** (ענגליש: *Jewish Life Television*, ראשי תיבות: *JLTV*) איז פיער-און-צוואנציג שטונדיגע ענגליש שפראכיגע טעלעוויזיע קאנאל מיט פארשידענע פראגראמען ארום דאס יודיש לעבן.

מען קען עס זעהן אין די פאראייניגטע שטאטן זינט 2007 און אין קאנאדע זינט יולי 17 2014.

זי דערגרייכט צו איבער פערציג מיליאן קוק'ערס.

## רעגולער פראגראמען 
* די דזשאן קארווין שאו

## קאנאל נומער 
* DirecTV (פאראייניגטע שטאטן) 366
* Bright House Networks (פלארדיע) 172
* Bell Fibe TV (קאנאדע) 751

## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל
* מיטצוהאלטן אנליין 

קאטעגאריע:טעלעוויזיע קאנאלן
קאטעגאריע:קאנאדע
פינחס הירשפרונג

[קליין|הרב פינחס הירשפרונג ביים [רמב"ן שול אין ירושלים]]
רבי **פינחס הירשפרונג** (תרע"ב - כ"ז טבת תשנ"ח) איז געווען דער הויפט רב פון מאנטרעאל, קאנאדע.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין דוקלע, גאליציע.

ער האט געלערנט אין דוקלע צוזאמען מיט רבי יאנקעלע לייזער (היינט פשעווארסקער רבי אין אנטווערפן) און יקותיאל יהודה האלבערשטאם, שפעטער קלויזנבורגער רב; דערנאך האט ער געלערנט אין ישיבת חכמי לובלין.

ביי דער בר מצוה האט ער ארויסגעגעבן אן אייגענעם ספר **פּרי פּינחס** און ער האט אנגעהויבן ארויסגעבן א תורה'דיגע אויסגאבע **אהל תורה**.

ביי דער צווייטער וועלט־קריג איז ער געווען צווישן די תלמידים אין שאנכיי, ביז אין יאהר תש"א ווען ער איז אנגעקומען קיין קאנאדע.

## ספרים 
* אש פינחס
* פון נאצישן יאמערטאל, קריג מעמוארן אויף יודיש ארויסגעגעבן אין יאהר תש"ה
* פרי פינחס

קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאַטעגאָריע:קאנאדער רבנים
קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
קאטעגאריע:מחברי ספרים
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
יידישער זענדונג דינסט

**יידישער זענדונג דינסט** (ענגליש: *Jewish Broadcasting Service*, ראשי תיבות: *JBS*) איז אן אמעריקאנישע ענגליש שפראכיגע יידישע טעלעוויזיע קאנאל זינט אוגוסט 31 2006.

איהר הויפט-קווארטיר איז אין פארט לי, ניו דזשערזי.

עס האט קודם געהייסן **שלום טי ווי = Shalom TV**.

זיי האבן ארום דרייצן מיליאן קוק'ערס.

## פראגראמען 
* די תפלות אין צענטראל סינאגאג יעדן שבת און יום טוב לייוו
* לחיים
* לערנען העברעאיש
* רות וועסטהיימער
* יודישע און איזרעלי פילמען

## וועבלינקען 
* אפיציעלער וועבזייטל

קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאנאלן
קאַטעגאָריע:יידישקייט
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
לערי קינג

**לערי קינג** (ענגליש: *Larry King*; געבוירן מיטן נאמען **לארענס הארווי זייגער**, *Lawrence Harvey Zeiger*; 19טן נאוועמבער 1933 - 23סטן יאנואר 2021) איז געווען אן אמעריקאנער טעלעוויזיע און ראדיא פערזענליכקייט און פילם אקטיאר וואס האט געוואונען פארשידענע אויסצייכענונגען פאר זיין ארבעט.

ער האט אנגעהויבן אין די 1950ער יארן אין פלארידע אלס א לאקאלער זשורנאליסט און אינטערוויוער, ביז אין די 1970ער ווען ער איז געווארן זייער פאפולער און געהאט זיין אייגענע פראגראם אויף CNN און שפעטער אויף הולו.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אום א' כסלו תרצ"ד אלס לייבל לארענס הארווי זייגער צו יידישע ארטאדאקסישע עלטערן אין ברוקלין, ניו יארק - וואו ער איז אויפגעוואקסן.

זיין פֿאָטער, אן אימיגראנט פון עסטרייך, איז געשטארבן יונגערהייט און דער יונגער לייבל איז געגאנגען ארבעטן אין א רעסטאראנט צו העלפן שפייזן זיין פאמיליע.

קינג האט במשך זיין לעבן חתונה געהאט אכט מאל, דאס ערשטע מאל ביים עלטער פון 18 יאר צו פרידא מילער.

דעם 2טן יאנואר 2021 איז עס אנטדעקט געווארן אז קינג איז שפיטאליזירט געווען 10 טעג פריער ביי א שפיטאל אין לאס אנדזשעלעס נאך וואס ער איז געפונען צו ליידן פון קאוויד-19. דעם 23סטן יאנואר 2021 איז ער נפטר געווארן ביים עלטער פון 87 אין דעם סעדארס-סיני מעדיצינישער צענטער, לאס אנדזשעלעס.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה
יהושע מרדכי ליפשיץ

**יהושע מרדכי ליפשיץ** (ה'תקפ"ט? - ג' אב ה'תרל"ח) איז געווען א אידישער לינגוויסט און שרייבער אין אוקראינע. ער איז געבוירן געווארן אין בערדיטשעוו און איז אויך געשטארבן דארט. ליפשיץ איז געווען דער ערשטער יידישיסט, האט ארכעסטרירט די ארויסגעבונג פון דער ערשטער מאדערנער יידישער צייטונג "קול מבשר", פון אלעקסאנדער צעדערבוים, אין תרכ"ג און האט אויך באאיינפלוסט מענדעלע מוכר ספרים צו שרייבן אין דער שפראך. ער האט גענאנט יידיש "אונזער מוטערשפראך" און האט פארפאסט די ערשטער יידישע ווערטערביכער, אויף דייטש און רוסיש, אין תרכ"ז און תרכ"ט.

קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:לינגוויסטן
אליהו בחור

קליין|שער בלאט 1541

**אליהו בחור** (י"ב אדר ה'רכ"ט - ו' שבט ה'ש"ט/28סטן יאנואר 1549) איז געווען א יידישער לינגוויסט, פייטן, און מגיה. 
ער האט ארויסגעגעבן דער ערשטער פילשפראכיקער יידיש ווערטערבוך.

ער איז געווען פון ניישטאט אן דער אײש (אין הײַנטיקן דײַטשלאנד).

ער איז נפטר געווארן ה'ש"ט (1549) אין ווענעציע.

דייוויד קאמעראן, פּרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניקטן קעניגרײַך, איז אן אָפּשטאמלינג זײַנער.

ער האט געשריבן דאס ערשטע סעקולער בוך אויף יידיש מיטן נאמען "בבא דאנטונא" וועלכע מיט דער צייט האט מען עס גערופן "בבא בוך" און דערנאך "בבא מעשיות". פון דא שטאמט דאס שפריכווארט "באבע מעשיות".

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:דיכטער
קאַטעגאָריע:לינגוויסטן
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
בראדוויי טעאטער

**בראדוויי טעאטער** (), באוואוסט געוויינלעך סתם **בראדוויי**, איז שייך צו טעאטרישע פארשטעלונגען וואס קומען פאר אין די 40 פראפעסיאנעלע טעאטערס מיט מער ווי 500 זיצן וואס געפינען זיך אינעם טעאטער דיסטריקט און לינקאן צענטער אויף בראדוויי, אין דער ניו יארק סיטי בארא מאנהעטן. צוזאמען מיט די לאנדאנער וועסט ענד טעאטערס, ווערן די בראדוויי טעאטערס ברייט גערעכנט דער העכסטער ניווא פון  קאמערציעלן טעאטער אין דער ענגליש־רעדנדיקער וועלט.

דער בראדוויי טעאטער דיסטריקט איז א פאפולערע טוריסטן אטראקציע אין ניו יארק סיטי. לויט דער בראדויי ליגע, האבן בראדוייי פארשטעלונגען פארקויפט אומגעפער US$1.27 ביליאן ווערט פון בילעטן אין דעם 2013-14 סעזאן, ארויף 11.4% פון US$1.139 ביליאן אינעם 2012-13 סעזאן. אין 2013-14 זענען בייגעווען 12.21 מיליאן מענטשן, ארויף 5.5% פון דעם 2012-13 סעזאנס 11.57 מיליאן.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טעאטער
קאַטעגאָריע:מאנהעטן
דאנק טאג

**דאַנק טאג** אדער **דאַנקטאג** (ענגליש: *Thanksgiving*) איז א נאציאנאלע וועלטלעכע פעדעראלע חגא וואס ווערט געפייערט אין די פאראייניגטע שטאטן דעם פערטן דאנערשטיג פון נאוועמבער זינט 1941, און אין קאנאדע דעם צווייטן מאנטיג פון אקטאובער באשטימט אפיציעהל אין 1957.

אין יאפאן פייערט מען דעם **ארבעטער דאנק טאג** יערלעך דעם 23סטן נאוועמבער.

## היסטאריע 
די חגא שטאמט נאך פון די ערשטע יארן וואס די אייראפעער האבן זיך באזעצט אין אמעריקע. ארגינעל איז עס געווען א פייער-טאהג נאכן צאַמזאמלען די תבואות פונעם פעלד נאכן הערבסט, וואס ביי יודן איז עס טראדיציאנאל דער יום טוב סוכות.

## מנהגים 
אין די פאראייניגטע שטאטן פירט מען זיך צו מאכן גרויסע מאלצייטן מיט דער גאנצער פאמיליע אינאיינעם, א סך עסן אין דעם טאג א גאנצן אינדיק און קירבעס פּאַי אלס הויפט שפּייז ביי דער מאלצייט.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:קאנאדע
קאַטעגאָריע:נאוועמבער
קאַטעגאָריע:קולטור
קאַטעגאָריע:חגאות
לעולם אינך יודע

**לעולם אינך יודע** (עהנגליש: *You Never Know*, יודיש: "איהר ווייסט קיינמאהל נישט") איז א דראמאטישער ביאגראפישער דאקומענטארער פילם וועהגן דעהם קאמפאזיטאר, זינגער און משפיע רבי שלמה קארליבאך, ערשינען אין יאהר 2008 אויף דער ישראלישער טעלעוויזיע קאנאל ערוץ 2.

עס איז צועהרשט געוויזן געווארן ביים פילם פעסטיוואל אין סינעמאטעק ירושלים ענדע 07.

דער טיטל איז מיוסד אויף א מאמר וואס רבי שלמה זאהגט נאהך פונעם בעל שם טוב.

דער פילם גייט נאהך מענטשן חסידים און תלמידים פון רבי שלמה ווי זיי רעדן מיט התרגשות וועהגן עהם און זיין לעהבן און ווי אזוי ער האט געטוישט זייער לעהבן.

עס וועהרט פילמיהרט אין ישראל ביי זיין קבר אויף הר הזיתים און אין די שטעהטל פון זיינע חסידים, ווי אויך אין קרוינהייטס און אין מונקאטשער ביהמ"ד אין בארא פארק, ניו יארק סיטי.

די שפראך איז העברעיאיש און עהנגליש.

דער פילם האט געהאט א גרויסע הצלחה און אין די עהרשטע צוויי מאנאטן זענען איבער פינעף טויזנט מענטשן עס געגאנגען קוקן.

## אנגעשטעלטע 
* בעז שחק רעזשיסאר
* דעני פארן פראדוציהרער
* משה חורי פאטאגראפיהרער

## וועבלינקען 
* דער פולער פילם אויף יוטוב https://www.youtube.com/watch?v=7np6jL8dHUU
* http://www.inn.co.il/Besheva/Article.aspx/7064
* http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/687/538.html 
* http://www.jer-cin.org.il/website/modules/films/Film.aspx?fid=1068
* http://www.g-dmovie.com/2013/10/blog-post_18.html
* http://www.habama.co.il/Pages/Event.aspx?Subj=4&Area=1&EventID=19038

קאַטעגאָריע:ישראל פילמען
קאַטעגאָריע:מוזיקפילמען
קאַטעגאָריע:דאקומענטארע פילמען
קאַטעגאָריע:העברעאיש-שפראכיגע פילמען
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאַטעגאָריע:דראמאטישע פילמען
קאַטעגאָריע:2008 פילמען
קאַטעגאָריע:נגינה
קאַטעגאָריע:ברוקלין
רבי יעקב (פילם)

**רבי יעקב** (פראנצויזיש: *Les Aventures de Rabbi Jacob*) איז א 1973 קאמישער פראנצויזישער פילם.

די שפראך אינעם פילם איז בעיקר פראנצויזיש, מיט אביסל ענגליש, אראביש, העברעיאיש און יודיש.

## געשיכטע 
רבי יעקב איז א חסידישער רבי פון ניו יארק וועלכער פארט קיין פאריז צו דער בר מצוה פון זיין פלומעניק.

וויקטאר פיבער, א פראנצויזישער פאבריקאנט, פארט מיט זיין שאָפער, סאלאמאן, צו זיין טאכטער'ס חתונה. אויפן וועג געשעט אן עקסידענט און וויבאלד סאלאמאן זאגט זיך אפ צו ווייטער ארבעטן פאר אים ווייל עס ווערט שבת, זאגט ער אים אפ פונעם פאסטן.

פיבער וואנדערט אריין אין א באבל-גאם פאבריק, וואו מ'וויל הארגענען סאלימאן, א פירער פון א אראביש לאנד. דער יעניגער נעמט אים שפעטער אלס משכון אז ער זאל אים צוריקפירן צו זיין לאנד.

אינעם לופטפעלד טרעפן זיי רבי יעקב מיט זיין גבאי און טוישן זיך מיט זייער געשטאלט כדי זיך צו באהאלטן פון די פאליציי וועלכע מיינט אז פיבער איז א מערדער. אזוי ארום נעמט מען אויף פיבער און סאלימאן אין דער יודישער קהילה אינעם פלעצל, מיינענדיג אז זיי זענען רבי און גבאי.

עס איז ברייט באוואוסט די קאמישע טאנץ וואס רבי יעקב שטעלט אהער אין די גאסן פון פאריז. 

## שפילער 
## לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0069747/
* די פילם מיט העברעאישע אונטערקעפלעך

קאַטעגאָריע:קאמישע פילמען
קאַטעגאָריע:פראנצויזישע פילמען
קאַטעגאָריע:1973 פילמען
קאַטעגאָריע:פילמען וועגן חסידים
דזשעימס מאר

**דזשעימס מאר** (ענגליש: James Moore) (געבוירן יוני צעהן 1976) איז א קאנאדישער פאליטיקאנט וועלכער האט סערווירט אלס מיניסטער אין די קאבינעט פון סטיווען האַרפּער.

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* [ביים קאנאדער פארלאמענט](http://www.parl.gc.ca/Parliamentarians/en/members/James-Moore(1819))
* זיך ארויסשטעלנדיג פאר פרייהייט פון ווארט

קאַטעגאָריע:קאנאדער פאליטיקער
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:1970ער
וויספע

א **וויספע** איז א גאר קליינער אינזל. למשל ארטאק אין דעם ענגלישן קאנאל, און ראקאל. די פלארידע קיז זענען וויספעס.

קאַטעגאָריע:אינדזלען
אירעניום

**איראַניום** (ענגליש: *Iranium*) איז א 2011 דאקומענטארער פילם איבער דער געפאַר וואס די מאדערנע וועלט שטייט אויס אויב איראן וועט באווייזן צו האבן נוקלעארע וואפן אין איר באזיץ.

ער דערציילט די היסטאריע פון איראן פון די רעוואלוציע, ווען זיי האבן אראפגעווארפן דעם שאך, ווי כומעני האט דערנאך איבערגענומען און עקסטרעמיזירט דאס לאנד ביז היינט ווען דער עקסטרעהמער אכמעדיניזשאד איז שוין נישט אזוי פאפולער ווי ער איז געווען.

די פילם האט געווינען פארשיעדענע אויסצייכענונגן.

## אנטייל נעמער 
* ראביי ארנאלד אי. רעזינקאף

## קאנאדישע פרעמירונג 
עס איז געווען א קאנטראווערסיע ווען קאנאדע האט באשלאסן אפצורופן דאס ווייזן פונעם פילם צוליעב די פארלאנג פון די איראנער אמבאסאדע.

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* http://www.imdb.com/title/tt1759673/
* דער פילם https://www.youtube.com/watch?v=t4IDy-0CJbE
* די נייעס איבער די קאנאדער אפזאג https://www.youtube.com/watch?v=T3mxNhcvMD4

קאַטעגאָריע:2011 פילמען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע פילמען
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאַטעגאָריע:איראן
קאטעגאריע:היסטאריע
קאַטעגאָריע:רעוואלוציעס
קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:איסלאם
קאַטעגאָריע:געווער
אזארן

קליין|120פיקס|פאן
קליין|120פיקס|הערב
די **אַזארן** () איז אן ארכיפעלאג פון ניין וואולקאנישע אינזלען אין דעם צפון אטלאנטישן אקעאן; זיי זענען אומגעפער 1500 ק"מ מערב פון  ליסבאן און אומגעפער 1900 ק"מ דרום־מזרח פון נייפונדלאנד. די אינזלען, מיט זייער עקסקלוסיווער עקאנאמישער זאנע, נעמען אריין דעם **אויטאנאמישן ראיאן פון  די אַזארן**, איינער פון די צוויי אויטאנאמישן ראיאנען פון פארטוגאל.

אין די אזארן זענען פאראן ניין הויפט אינזלען מיט עטלעכע גאר קליינע וויספעס, אין דריי הויפט גרופעס. זיי ציען זיך מער ווי 600 ק"מ אין א צפון־מזרח - דרום־מערב ריכטונג.

דער ארכיפעלאג איז א טייל פון מאקאראנעזיע.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פארטוגאל
קאַטעגאָריע:אינדזלען
פארלוירן אין נעפאל

**פארלוירן אין נעפאל** (העברעאיש: אבודים בדרך) אויך: **פארלוירן אויפן וועג**, איז א פרומער ישראלישער קאמישער דראמא פילם, אין צוויי טיילן, רעזשיסירט און פראדוצירט דורך יהודה גראווייס.

## געשיכטע 
שמואל, א פרומער רעספעקטירטער ישראל רעגירונגס איינגעשטעלטער, ווערט געשטראנדעט אין אינדיע מיט א פרייען ארטיסטישן מאן, איאל יניב, וועלכער געפונט זיך שוין אין די געגנט איבער א יאהר, צוליב א עראפלאן פארשפעטיגונג.

ווען זייערע פאספארטן ווערן פארטוישט, ברויכן זיי גיין צום קאנסולאט בעטן נייע שריפטן, אבער ווערן פארשלעפט, בארויבט און פארבלאנדזשעט אין דעם פרימיטיוון לאנד.

דורכאויס זייער רייזע, לערנען זיי ביידע איינער פונעם צווייטן, ביז זיי באווייזן למעשה צו כאפן א דיפלאמאטישן פליגער אין צייט אנצוקומען קיין ישראל אויף ראש השנה.

## שפילער און פערסאנעל 
* שלמה סאדאן אלס שמואל
* רונן הערשקאוויטש אלס דער ארטיסט איאל

* עקזעקוטיוו פראדוסער: שלמה חזן
* שרייבער: מאז לוי

## ענגליש 
די ענגלישע אויסגאבע *Lost in Nepal* ווערט דיסטריבוטירט דורך חזק אינטערטעימענט.

## לינקען 
* א אויסצוג פון דער העברעאישער ווערסיע אויף יוטוב

קאַטעגאָריע:ישראל פילמען
קאַטעגאָריע:אינדיע
קאטעגאריע:קאמעדיע
קאטעגאריע:דראמא
די דריטע דזשהאד (פילם)

**די דריטע דזשהאד** (עהנגליש: The Third Jihad: Radical Islam's Vision For America) איז א 2008 דאקומענטארער פילם איבער די געפאַהר פון ראדיקאלער איסלאם וועלכע וויל פארשפרייטן די שאַריאַ געזעצן אין די פרייע דעמאקראטישע לענדער, געשאפן דורך אן אמעריקאנער מוסלעמעהנער דר. זודי דזשאסער.

דער פילם ברענגט ארויס די שרעקעדיגע פאקט אז אפילו די מכלומרשט פריעדליכע מוסלעמענער זעהען אלס זייער רעליגיעהזער פליכט אז איסלאם זאל רעגולירן די וועלט און טאלעריהרן נישט אנדערע רעליגיעס. זיי נוצן אויס די פרייהייט פון רעליגיע און וואָרט וואס די דעמאקראטישע לענדער געבן זיי, כדי זיי אונטערצוברעהנגען. און ווי סאודי אראביע נוצט איהר געלט וואס זיי פארדיענען פון די אויל, צו אויסלעהרנען און פארשפּרייטן די עקסטרעהמע איסלאמישע לעהרנונג.

דער פילם דעקט אויף דאקומענטן, ווידיאו'ס און בילדער ווי מען זעהט אז דער פראבלעהם איז פיהל גרעסער ווי מען מיינט, נאר די פרייע וועלט מאכט זיך צו די אויגן אונטער די מאַסקע פון זיין פּאליטיש-קארעקט און טאלעראנץ פאר יעהדעם.

דער פילם קריטיקיהרט דאס וואס די פרייע וועלט געבט זיך אונטער ווען די מוסלעמעהנער פארפיהרן ווען מ'פארשעמט זייער רעליגיע.

## פערזעהנלעכקייטן וואס ערשיינען אינעם פילם 
* אסאמא בין לאדין
* סענאטער דזשאו ליבערמאן
* דר טאופיק חאמיד
* רודי דזשוליאני
* רעי קעלי

## ניו יארק סיטי פאליציי און ניו יארק טיימס 
די ניו יארק סיטי פאליציי פלעהגט עס נוצן צו טרענירן די פאליציאנטן אבער האבן עס אויפגעהערט דערנאך וואס די מוסלעמענער האבן פראטעסטירט און פארלאנגט רעי קעלי צו רעזיגניהרן - וואס די אינצידענט האט נאר אויפגעוויזן ווי ביטער גערעכט די פילם איז.

די ניו יארק טיימס איז אויך געשטאנען צו זייער זייט און עס פאלש אנגערופן **א האספולער פילם**.

## וועבלינקען 
* [אפיציעלע וועבזייטל http://www.thethirdjihad.com/ ]
* http://www.imdb.com/title/tt1436475/
* [דער פילם http://www.youtube.com/watch?v=4XUub1no1qw]

קאַטעגאָריע:2008 פילמען
קאַטעגאָריע:איסלאם
קאַטעגאָריע:על-קאידא
קאַטעגאָריע:טאליבאן
קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע פילמען
קאַטעגאָריע:קנאות
קאַטעגאָריע:דאקומענטארע פילמען
קאַטעגאָריע:אראביש-שפראכיגע פילמען
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
יודענדויטש

**יוּדענדויטש** (דייטש: Judendeutsch), ווערט אויך גערופן **דייטשע יודיש** אדער **דייטשע העברעאיש**, איז א יודישע שפראך וואס מען האט גערעדט צווישן די יודן וואס האבן געוואוינט אין די דייטשע געגנטער - איבערהויפט איז עס געווען די מוטער שפראך אין די פראנקפורטער געטא.

עס באשטייט בעיקר פון ווערטער גענומען פון אלט דייטש און לשון הקודש און מ'שרייבט עס מיט די העברעאישע אלף בית.

די שפראך איז שטארק באנוצט געווארן ביז ווען דייטשלאנד איז געווארן מער ליבעראל צו די יודן און מ'האט זיך געקענט אויסשפרייטן ארויס פון די געטא'ס, וואס דאן האבן די דייטשע יודן אנגעהויבן צו נוצן די געהעריגע גערעדטע דייטשע שפראך פון די שכנים ארום אדער די יודישע שפראך וואס די יודן פון די דערנעבנדיגע לענדער האבן גערעדט.

## פערזענליכקייטן וואס האבן געשריבן אין די שפראך 
* משה מענדלסאהן
* די ראטשילד פאמיליע

## וועבלינקען 
* ביי די יודישע אנציקלאפעדיע http://jewishencyclopedia.com/articles/9042-judendeutsch
* http://www.hagalil.com/archiv/2000/11/celan.htm

קאַטעגאָריע:יידישע שפראכן
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד