open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
מאנאט

**מאנאט** איז א צייט ווען עס איז אדורך דאס וואס די לבנה איז געווארן פון גארנישט (דער מולד) צו גאר גרויס און דערנאך צוריק צי גארנישט.

דאס ווארט אלײן קומט פון אן אור־אינדא־אייראפעישען שורש מיט באטײטונג "לבנה".

## די צייט 
* אינעם אידישן לוח רעכנט מען דעם דורכשניט צייט פון איין מולד צום צווייטן 29 טעג, מיט 12 שעה, מיט 793 טיילן צו א שעה אויב/ווען מען צעטיילט א שטונדע אין 1080 טיילן (חלקים). אין אונזער זייגער קומט דאס אויס 29 טעג, מיט 12 שעה, מיט 44 מינוט, מיט איין טייל (וואס איז 3 מיט א דריטל 1/3 סעקונדעס).
* א **שטערן מאנאט** (ד.ה. די צייט וואס עס דויערט די לבנה ארומגיין די ערד, קוקנדיג פון די שטערן) איז 27.3 טעג. פון דער ערד איז א מאנאט צוויי טעג לענגער, ווייל די ערד רוקט זיך במילא קען מען נאך זען די אלטע לבנה נאך צוויי טעג.
## די לבנה מיט דער זון 
* די לבנה איז דאס וואס מאכט עפעס וואס אונז קענען זעהן אנדערשט מיט דער צייט אז מען רופט צוליב דעם א שטיקל צייט א מאנאט.
* די זון איז דאס וואס מאכט די וועטערס און מאכט אז יעדע יאר איז דא די זעלבע סעזאן/צייט אין די יאר.
דערפאר האט א יאר נאר צו טאן מיט דער זון, און א מאנאט נאר מיט דער לבנה.

## די קאלענדערס 
לויט דער אידישע הלכה רעכנט מען די חדשים לויט דער לבנה, וויבאלד אבער עס איז דא אזא זאך ווי א יאר, האט די תורה באפוילן אז מען ציילן יארן אויך, אזוי אז די ימים טובים קומען אלעמאל אויס אין די זעלבע סעזאן/צייט פון די יאר. דערפאר ציילט מען לויט ביידע סיי די זון און סיי די לבנה, די יארן לויט די זון, און די מאנאטן לויט די לבנה.

די אלגעמיינע באפעלקערונג ציילט לויט דער זון, וויבאלד די זון ענדערט זיך נישט יעדע מאנאט, אבער עס איז פראקטיש צו האבן מאנאטן, האט מען צעטיילט די יאר אין צוועלף טיילן, וויבאלד בערך 12 מאנאטן פון די לבנה גייען אריין אין א יאר. וויבאלד עס איז אבער נישט פונקטליך איז דא מאנאטן וואס זענען 30, 31, 28, אדער 29 טעג.

## גוישע מאנאטן 
די גויאישע מאנאטן זענען: יאנואר, פֿעברואַר, מערץ, אפריל, מאי, יוני, יולי, אויגוסט, סעפטעמבער, אקטאבער, נאוועמבער, דעצעמבער.

## זעט אויך 
* חודש

קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
שרייבן

**שרײַבן** איז די קונסט אראפצולייגן ווערטער, סימבאלן, נומערן, אותיות און זאצן, דורך די פינגער צי דורך א פען אויפן פאפיר אדער קלאוויאטור טייפן אויף א קאמפיוטער, וואס מ'וויל קאמוניקירן נישט דורכן מויל. 

וויבאלד שרייבן איז אנדערש ווי רעדן, וואס מ'קען נישט נוצן דערביי די הענט, פנים, און ניגון צו מסביר זיין וואס די ווערטער באדייטן, ברויך מען זיך האלטן גאר שטרענג צו כללים, כדי די ווערטער, טינט, פינגערקלאפעריי זאלן נישט זיין להבל ולריק.

דער וואס שרייבט ביכער הייסט א שרייבער.

קאַטעגאָריע:שרייבן
ים–פיש

אַ פֿיש װאָס װױנט אין דעם ים און דאַרף זאַלץ-װאַסער צו לעבן.

קאטעגאריע:פיש
שאץ

שמאל|100px|שטאטישער שילד
**שאַץ** (; ; ) איז אַ שטאָט אין צפון-מזרח רומעניע. שאץ איז די הױפּטשטאָט און גרעסטע שטאָט פֿון שאָץ פּראָװינץ, בוקאָװינאַ. זײַן בעפעלקערונג איז געווען 105,685 אין 2002. זײַן בירגערמייסטער איז יאן לונגו. 

92 ייִדן װױנען אין שאָץ.

זײַן גרעסטער אוניווערסיטעט איז דער אוניװערסיטעט פֿון "שטעפֿאַן טשעל מאַרע". עס איז דאָ אַ קלױסטער אין שאָץ וואס הײסט "הײליגער דזשאָרדזש'ז קלױסטער".

## שאצער יידנטום 
צווישן די חשובע רבנים וואס האבן געפירט אין שאץ זענען: הרב שלום מאסקאוויטש, וואס איז געווען דער רב אין די ת״ר יארן, און איז געווארן באקאנט ווי דער שאצער רבי און האט געוואוינט אין זיינע שפעטערע יארן אין לאנדאן, הרב משה חיים לוי (פאטער פון הרב ישראל מאיר לאו), הרב משולם ראטה, והרב זאב וואלף הלוי טירנויער (דער שווער פון רבי אהרן יחיאל לייפער, נאדווארנערר רבי אין צפת און א זון פון רבי דוד פון באניע) וואס האבן געדינט ווי שטאטס־רב פון שאץ; אדמו"רים פון דעם שאץ-וויזשניצער הויף: רבי משה האגער (אייניקל פונעם צמח צדיק, גרינדער פון דעם וויזשניצער הויף און אן אייניקל פון רבי  מנחם מענדיל קאסאווער וואס האט געגרינדעט די דינאסטיע) און זיין זון רבי חיים וואס האט געפירט דעם הויף נאך אים; הרב יעקב מאשקאוויטש, אן אייניקל פון רבי מאיר פרעמישלאנער, איינער פון די גרויסע בעלי מופתים אין חסידות, וואס האט געפירט א חצר מיט א גרויסן בית-מדרש וואו תלמידי חכמים האבן עוסק געווען אין תורה. זיין באבע מרים-חיה, א טאכטער פון רבי מאיר פרעמישלאנער, וואס האט גע׳ירשנ׳ט איר פאטער׳ס שטעקן, האט געלעבט אין דער שטאט און איז אליין געווען א בעל מופת. זי האט געבעטן אז נאך איר פטירה זאל מען לייגן איר פאטער׳ס שטעקן אין איר קבר פאר א שיץ פאר דער שטאט; ביי דער ערשטער וועלט-מלחמה זענען אלע שטעטלעך אין דעם אומגעגנט פארברענט געווארן אחוץ שאץ וואס איז געבליבן גאנז. זי איז נפטר געווארן כ"ה אדר תרס"ג (1903) און אויף איר קבר אין דעם אלטן בית עולם האט מען אויפגעשטעלט אן אוהל.

אום ז' אדר תרמ"ז, איז געבוירן געווארן אין שאץ הרב יהודה מאיר שפירא (א שוועסטער־קינד פון הרב משה חיים לאו), רב פון עטלעכע שטעט און ראש ישיבה אין  לובלין, און דער איניציאטאר פון לערנען דף היומי.[קליין|350px|איבערבלייבס פון די פעסטונג און פאלאץ פון [שטעפאן דער גרויסער אין שאץ]]

## פערזענלעכקייטן 
* הרב שלום מאשקאוויץ
* הרב מאיר שפירא
* הרב משה האגער

## וועבלינקען 
* שאץ שטאט וועב ארט  

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע

קאַטעגאָריע:שטעט אין רומעניע
קאַטעגאָריע:בוקאווינע
אוואד

left|thumb|240px|דערוואַקסענער ווײַבלעכער אָוואָד.Tabanus bovinus.

**אָװאָד** – דער, –ן (–עס). שטאַמט פֿון רוסיש. בײזע פֿליג װאָס באַפֿאַלט בעיקר פֿערד, בהמות.

* „דער גרעסטער שׂונא פֿון דעם הירש איז אַזאַ מין פֿליג, װעלכע מע רופֿט **אָװאָדעס**“, י. טרובניק, *זשאַרגאָן לערער*, װאַרשע 1886.

* „אונדזערע פֿערד האָבן װאױלעריש...מיט די עקן געשמיסן, געטריבן די **אָװאָדן**“, ברעגמאַן, *דורך קריג און רעװאָלוציע I*.

פֿערדפֿליג אין דעם ליטװישער דיאַלעקט.

Tabanus bovinus.

קאַטעגאָריע:פליגן
י"ב אדר

אין די צייטן פון חז"ל האבן די וואס האבן געוואוינט אין דערפער ("בני כפרים") געהערט דאס מגילת אסתר ליינען דעם טאג אויב ער איז געפאלן מאנטאג אדער דאנערשטאג.

## געבוירן 
*  ה'ר"ל - אליה בחור, לינגוויסט פון לשון הקודש, פון די ערשטע שרייבער אויף יידיש (נפטר ה'ש"ט)
*  ה'תרס"ג - הרב יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק פון באסטאן (נפטר ה'תשנ"ג)
* ה'תשכ"ז - אבי גבאי א ישראלישער פאליטיקער און דער היינטיקער פירער פון דער ארבעטס-פארטיי אין ישראל

## יארצייטן 
* ה'תקס"ה - רבי חיים ריינדארף פון אלטונא
* ה'תקע"ג - רבי אלי' פון דרויע א תלמיד פון גר"א
* ה'תשס"ה (אדר ב' ) - הרה"צ נפתלי צבי האלבערשטאם, באבאווער רבי

## זעט אויך 
* י"ב אדר א'
* י"ב אדר ב'
י"א אדר

ווען דער טאג געפאלט דאנערשטאג, פאסט מען אסתר תענית, ווייל דער נארמאלער טאג פון דעם וועט געפאלן שבת.

אין די צייטן פון חז"ל האבן די וואס האבן געוואוינט אין דערפער ("בני כפרים") געהערט דאס מגילה ליינען דעם טאג אויב ער איז געפאלן מאנטאג אדער דאנערשטאג.
## יארצייטן 
* ה'תק"י - רבי פנחס ב"ר יעקב קאצינעלנבויגן ראב"ד און קראקאוויץ און לעמבערג
* ה'תקנ"ד - רבי צבי הלוי רב אין קראסניבראד
*  ה'תקס"ו - הרב חיים יוסף דוד אזולאי, מקובל, שד"ר און יידישער היסטאריקער (געב' ה'תפ"ד)
*  ה'תר"ע (אדר א') - הרב אברהם בארנשטיין פון סאכאטשאוו, דער "אבני נזר" (געב' ה'תקצ"ט)
*  ה'תרצ"ו - הרב יוסף ראזין, רב אין דענענבורג, מחבר פון "צפנת פענח", באקאנט אלס "דער ראגאטשאווער"
*  ה'תש"ל (אדר א') - שמואל יוסף עגנון, יידישער שרייבער, געווינער פון נאבעל־פריז פאר ליטעראטור (געב' ה'תרמ"ז)

## זעט אויך 
* י"א אדר א'
* י"א אדר ב'
י' אדר

## יארצייטן 
* ה'תקפ"ז - רבי יוסף ברוך הלוי עפשטיין, דער "גוטער ייד" פון ניישטאט

## זעט אויך 
* י' אדר א'
* י' אדר ב'
ט' אדר

## געבוירן
*  ה'תרנ"א (אדר א') - אברהם הלוי פרענקל, ישראלדיקער מאטעמאטיקער (נפטר ה'תשכ"ו)
*  ה'תשי"ט (אדר א') - אריה דרעי, אינלאנד מיניסטער און כנסת דעפוטאט פון ש"ס פארטיי

## יארצייטן
* ד'תתקע"ז - רבי יהודה החסיד פון די חסידי אשכנז
* ה'תקצ"ד - רבי מנחם מענדל ב"ר שמואל שטערן רב אין סיגעט
* ה'תר"ל ー רבי יצחק בן וואליד ,רב פון מאראקא, מחבר פונעם ספר **ויאמר יצחק**
* ה'תרל"ה - רבי שמואל שמעלקא ב"ר יוסף רב אין סעליש און מח"ס צרור החיים
* ה'תש"ה - הרב שמואל דוד אונגאר, רב און ראש ישיבה אין נייטרא
* ה'תשע"ח - רבי שמואל אויערבאך, ראש ישיבה פון מעלות התורה (געב׳ ה'תרצ"ב)

## זעט אויך 
* ט' אדר א'
* ט' אדר ב'
ח' אדר

## געבוירן
* ה'תרנ"ח – הרב יעקב חי ציון עדס גרופן **חכם יעקב**, ראב"ד מקודש דיין אין ירושלים
* ה'ת"ש – הרב שלום מאיר יונגערמאן, ראש מוסדות תורה און זכרון יעקב
*  ה'תשל"ח (אדר שני) – ליפא שמעלצער, קמיקאער און זינגער

## יארצייטן 
*ה'רס"ח – הרב רבי יוסף יעב"ץ פון ליסאבאן, פארטוגאל, **החסיד יעב"ץ**
* ה'תפ"ט – הרב רבי אליהו הכהן האיתמרי ב"ר אברהם שלמה הכהן, דיין אין איזמיר טערקיי, מחבר פון שבט מוסר און נוח 40 ביכלאך, זאיידע פון הרב חיים הכהן החלבן פון גבעתיים
* ה'תקמ"ח – רבי גרשון לוצקער פון לוצק, א תלמיד פונעם בעש"ט
* ה'תקמ"ט – רבי ארי'ה לייב ב"ר יעקב יושע מחבר פון ספר פני אריה
* ה'תשכ"ט – לוי אשכול, פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל (געבוירן ה'תרנ"ו)
* ה'תשנ"ח – הרב משה אהרן שטערן, דער משגיח פון דער קאמעניצער ישיבה אין ירושלים (געבוירן ה'תרפ"ה)
*ה'תש"ע – הרב מנחם פרוש, פון די מנהיגים פון אגודת ישראל (געבוירן ה'תרע"ו)
* ה'תשע"ח – הרב זכריה בראשי, מחבר פון ילקוט בראשי אויפן זוהר

## זעט אויך 
* ח' אדר א'
* ח' אדר ב'
ו' אדר

נאר אין א פשוטן יאר.

טעג ווען ו' אדר קען  געפאלן:

 
## געבוירן 
*  ה'תרמ"ו (אדר א') - הרב יחזקאל אבראמסקי, מחבר פונעם פירוש **חזון יחזקאל** אויף דער תוספתא (נפטר ה'תשל"ו)

## יארצייטן
* ה'רכ"ג - רבי בצלאל רב אין ניישטאדט
* ה'תק"י - רבי דוד ב"ר מרדכי טעבל פון אוסטראה א תלמיד פון בעשה"ק
* ה'תר"כ - רבי דניאל ב"ר בנימין פרוסטיץ ראב"ד פרעשבורג און מח"ס מחנה דן
* ה'תרכ"א - רבי אליעזר ליפמאן הירש רב אין סלאבאדקא
* ה'תרע"ג (אדר ב') - רבי מיכל פינעס, אנטוויקלער פונעם יישוב אין ירושלים (געב' ה'תר"ד)
* ה'תרע"ה - רבי אהרן משה ב"ר בנימין מאנדעלבוים רב פון ווארשעהעלי
* ה'תרע"ו - רבי נפתלי אמסטערדאם, א פירער פון דער מוסר באוועגונג (געב' ה'תקצ"ב)

## זעט אויך 
* ו' אדר א'
* ו' אדר ב'
ה' אדר

נאר אין א פשוטן יאר.

טעג ווען ה' אדר קען  געפאלן:

## געשעענישן
* ה'תש"ח - האט אנגעהויבן צו ערשיינען דער צייטונג "מעריב".

## געבוירן
*  ד'ת"ת - רש"י, דער גרעסטער מפרש פון תנ"ך און ש"ס אינעם מיטל אלטער (נפטר ד'תתס"ה)
* ה'תר"ל - רבי איסר זלמן מעלצער
* ה'תש"ג - רבי נתן צבי פינקל, מירער ראש ישיבה (נפ' ה'תשע"ב)

## יארצייטן 
* ה'שס"ט - רבי נתן פייטל ב"ר שמואל פייוויש תאומים רב אין וויען און מח"ס דרושים לכל חפציהם
* ה'תקס"ב - רבי משה ב"ר ארי' לייב הכהן ראפאפארט יארטשעווער רב
* ה'תקפ"ג - רבי זאב וואלף ב"ר נפתלי צבי מטשארני-אויסטראה
* ה'תרכ"ח - הרב ישעיה מושקאט פון פראגא
* ה'תרל"ה -  רבי אברהם לאנדא פון טשעכאנאוו
* ה'תרע"ה - הרב משה האלבערשטאם, קשאנאווער רב
* ה'תר"צ - רבי עזריאל הלוי טויבער רב אין סערדאהעל
* ה'תשכ"ה - רבי כאמוס נחיאסי רב פון טריפולי ורב פון תל אביב
* ה'תשל"א - הרה"צ מרדכי שלמה פרידמאן, באיאנער רבי אין ניו יארק
ד' אדר

## געשעענישן 
* ה'תשנ"ז (אדר ב') - זענען דערמארדערט 7 ישראלדיגע תלמידות  פון בית שמש אויפן גרעניץ צווישן ארץ ישראל מיט ירדן.

## געבוירן 
*  ה'תרע"ב - הרב ד"ר שלמה שיינפעלד פון לאנדאן (נפ' ה'תשמ"ד)

## יארצייטן
* ד'רס"ו - רב אחאי בר הונא, פון די רבנן סבוראים (איגרת רב שרירא גאון)
* ה'שצ"א - רבי חיים ב"ר יוחנן וואל דומ"ץ פראג און אן איידעם ביים מהר"ל
* ה'תקנ"א - רבי לייב שרה'ס
* ה'תרכ"ז (אדר ב') - רבי חיים יוסף גאטליב, רב אין סטראפקאוו און מח"ס "טיב גיטין"
* ה'תרנ"ה - רבי משה ב"ר אהרן שלמה כ"ץ רב אין טור טערעבעטש, מח"ס דברי משה
* ה'תרנ"ז - (אדר א') רבי שרגא צבי טענעבוים, אב"ד טשאטע און מח"ס נטע שורק עה"ת
* ה'תר"ע (אדר א') - רבי אליעזר גארדאן, ראש ישיבה אין טעלזש
* ה'תשמ"ד (אדר א') - הרב ד"ר שלמה שיינפעלד פון לאנדאן
* ה'תשנ"ב (אדר ב') -  מנחם בעגין, פירער פון אצ"ל, דער 6טער ראש הממשלה פון מדינת ישראל, דער ערשטער פון ליכוד פארטיי. 

## זעט אויך 
* ד' אדר א'
* ד' אדר ב'
ב' אדר

## געבוירן
*  ה'תש"ד  - ראנאלד לאודער, יידיש-אמעריקאנער ביזנעסמאן

## יארצייטן
* ה'תקס"ב - רבי יום טוב אלגאזי, מחבר פון "שמחת יום טוב"
* ה'תקע"ג - רבי אהרן אריה לייב פון פרעמישלאן, דער טאטע פון ר' מאיר'ל פרעמישלאנער (געב' ה'ת"ק)
* ה'תש"א - הרב יעקב יחזקיהו גרינוואלד רב אין פאפא
* ה'תשכ"ד - רבי אברהם קאלמאנאוויטש, ראש ישיבה פון דער מירער ישיבה, ברוקלין
* ה'תשל"ז - רבי ישראל אלטער פון גער, דער "בית ישראל"
* ה'תשל"ט - רבי משה  שוואב, משגיח אין  דער גייטסהעדער ישיבה, ענגלאנד
* ה'תשמ"א - רבי יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק פון בריסק-ירושלים

## זעט אויך 
* ב' אדר א'
* ב' אדר ב'
א' אדר

* אין די צייטן פון בית המקדש האט מען היינט אפילירט צו גאנץ כלל ישראל פאר מחצית השקל צו פינאנצירן די קרבנות פון פובליק אין בית המקדש. (מסכת שקלים פרק א' משנה א')
* אין דער עפאכע פון חז"ל האט מען היינט אויסגערופן אויסצורייסן אלע כלאים. ווייל די געוויקסן זענען שוין געווען דערקענבאר היינטיגן טאג. (מסכת שקלים פרק א' משנה א')
## געשעענישן
*  ה'ת"ר (אדר א') - דער עלילת דם אין דמשק

## יארצייטן 
* בניינו בן יהוידע
*  ד'תתקכ"ד (אדר א') -  רבי אברהם אבן עזרא, א ראשון, פון די גרויסע מפרשים אויף תנ"ך
* ה'ת"ז - רבי עזרי' ב"ר אפרים פיגו, מח"ס גידולי תרומה
*  ה'תכ"ג (אדר א') - רבי שבתי כ"ץ, מחבר פון "שפתי כהן" (ש"ך) אויף שולחן ערוך
* ה'תק"ג - רבי עמנואל חי ריקי, מח"ס משנת חסידים
* ה'תק"ס - רבי יצחק אייזיק אייכנשטיין פון סאפרין
* ה'תקס"ה (אדר ב') - נפתלי הירץ וויזעל, לינגוויסט און העברעישער דיכטער, פון די גרינדער פון דער השכלה באוועגונג
* ה'תרט"ו - רבי יצחק מאיר העשל, מגיד אין זשינקאוו
* ה'תרס"ו - רבי ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב
* ה'תרצ"ב - הרב אשר רובין, רב אין קארטשין
* ה'ת"ש - רבי ישראל ב"ר אברהם יושע פריינד רב אין הוניאד
* ה'תש"ג - דער ירושלמי דרשן, הרב בן ציון נסים פרדס 
*  ה'תש"ל (אדר א') - שמואל יוסף עגנון, שרייבער
*  ה'תשנ"ה (אדר א') - רבי אברהם יחיאל לעמבערגער, גאב"ד מאקאווא

	
## זעט אויך 
* א' אדר א'
* א' אדר ב'

קאַטעגאָריע:אדר
ג' אדר

## געשעענישן
*  - געקאנטשעט דאס בויען פונעם צווייטן בית המקדש דורך די יידן וואס זענען צוריקגעקומען פון גלות בבל
* ה'תש"ט - די ערשטער רעגירונג פון מדינת ישראל טוישט די צייטווייליגער רעגירונג.
* ה'תשמ"ז - יונתן פולארד פאראורטיילט אין אמעריקע פאר לעבנס־לענגליכער טורמע אויפן שולד פון שפיאנאזש.

## יארצייט
* רבי יהודה ב"ר שמעי' חסיד רב אין סעמיהאלי
* ה'שע"ב (אדר ב') - רבי מרדכי יפה, מחבר פון די לבושים (געב' ר"ץ)
* ה'שצ"ח - רבי נח ב"ר פסח פון קראקע, מח"ס תולדות נח
* ה'תקכ"ב - רבי אברהם שלמה היילפרין רב אין האמבורג
* ה'תקנ"ה - רבי יצחק אייזיק ב"ר נחמן צבי הלוי עפשטיין רב אין קאלאמייא און תלמיד פון בעשה"ק
*  ה'תרס"ה  (אדר א') - דער גאון דער אדר"ת - (הרב אליהו דוד ראבינאוויטש תאומים) אב"ד ירושלים (געב' ה'תר"ג)
* ה'תרפ"ג - רבי יהודה ב"ר יצחק אלטמאן רב אין מעזא טשאטה, מח"ס ים של יהודה
* ה'תרצ"ז - רבי דוד ב"ר צשולם זלמן הכהן קאטצבורג פון ווייצען, ארויסגעבער פונעם פאפולערן תורה גליון תל תלפיות

## זעט אויך 
* ג' אדר א'
* ג' אדר ב'
כ"ו תשרי

## געשעענישן 
* ה'תש"ה - צווייטע וועלט מלחמה - די רויטע ארמיי באפרייט ריגע פון נאצי דייטשלאנד 

## געבוירן 
* ה'תש"א - רבי דוד טווערסקי, היינטיגער סקווערער רבי

## יארצייטן 
*
ל' אדר א'

די טעג ווען ל' אדר א' קען געפאלן (נאר אין אן עיבור־יאר):

## געשעענישן 
*  ה'תקנ"ט - נאפאלעאן נעמט איין יפו
*   ה'תשס"ח - אן אראבער פון מזרח ירושלים דערמארדעט אכט תלמידים אין ישיבת מרכז הרב וואס געפינט זיך אין קריית משה, ירושלים

## יארצייטן 
*
כ"ט אדר

טעג ווען כ"ט אדר קען  געפאלן:

**יום כיפור קטן** (אחוץ ווען דער טאג איז פרייטיג אדער שבת—אין דעם פאל זאגט מען יום כיפור קטן דעם פריערדיקן דאנערשטיג)
## געבוירן
קליין| רב יעקב עטלינגער

* ה'תקנ"ח ー הרב יעקב עטלינגער, מחבר פון מנחה ערוכה, ביכורי יעקב, ערוך לנר, מנחת עני, בנין ציון (נפטר ה'תרל"ב) 
*תשכ"ט ー רחל עטל ׳׳רוחי׳׳ פרייער,  די ערשטע חסידישע ריכטערין אין דער געשיכטע פון די פאראייניגטע שטאטן.

## יארצייטן
* ה'תרכ"ו – הר"ר שלמה הכהן ראבינאוויטש, ערשטער ראדאמסקער רבי, דער ״תפארת שלמה״
* ה'תרמ"ז – רבי חיים שמואל בירנבוים פון דובנא, דער "מעשה חושב"
* ה'תשמ"ו (אדר א') – רבי יעקב קאמינעצקי, ראש ישיבה פון "תורה ודעת", מחבר פון "אמת ליעקב"
* ה'תשע"ח – רבי מרדכי האגער, וויזשניצער רבי אין מאנסי (געב׳ ה'תרפ"ב)

## זעט אויך 
* כ"ט אדר א'
* כ"ט אדר ב'

## הערות
ט"ז אדר

## געשעענישן 
*  אין די טעג פון עזרא און נחמיה האט מען אנגעהויבן בויען דעם מויער פון ירושלים

## יארצייטן 
* ה'תשנ"ו - הרב פינחס מנחם אלטער, גערער רבי און מחבר פון "פני מנחם"

## זעט אויך 
* ט"ז אדר א'
* ט"ז אדר ב'
י"ח אדר

## געבוירן 
*  ה'תרכ"ז (אדר ב') - ארטורא טאסקניני  איטאליענישער דיריגענט
 
## יארצייטן 
*  ה'תקע"ד - רבי שלמה זלמן רב פון ביאליסטאק
*  ה'תקע"ח - רבי יהושע העשיל שור רב אין קאריץ
*  ה'תר"ל (אדר ב') - רבי חנוך העניך הכהן לעווין פון אלעקסאנדער, מחבר פון *חשבה לטובה*
*  ה'תר"ץ - הרב שלמה סופר, רב אין בערעגסאז און מחבר פון "חוט המשולש" (געב'  ה'תרי"ג)
*  ה'תשל"ד - הרב יחזקאל לעווינשטיין, משגיח אין דער פאנאוועזשער ישיבה

## זעט אויך 
* י"ח אדר א'
* י"ח אדר ב'
י"ז אדר

## יארצייטן 
* ה'תל"א - רבי זאב וואלף רב אין אליק און איידעם פון מהרש"ל
* ה'תרי"ד - רבי חיים ב"ר דוד טעבלי דאווידזאהן רב אין ווארשא
* ה'תרמ"ג (אדר ב') - הרב שמעון סופר, אב"ד פון קראקע
*  ה'תרע"ז - הרה"צ יצחק פרידמאן, באיאנער רבי, דער "פחד יצחק"
* ה'תשס"ה (אדר ב')  - הרה"צ אברהם מנחם דאנציגער, אלעקסאנדערער רבי, דער "אמרי מנחם"
*  ה'תשס"ט - הרב ברוך שמעון סאלאמאן - הויפט רב און אב בית דין פון פתח תקוה און ראש ישיבה פון  "נחלת דוד".

## זעט אויך 
* י"ז אדר א'
* י"ז אדר ב'
י"ט אדר

נאר אין א פשוטן יאר.

טעג ווען י"ט אדר קען  געפאלן:

 
## געבוירן
קליין|מרכז| אלברט איינשטיין
* ה'תקס"ט - דער מלבי"ם, רב און מפרש פון תנ"ך (נפטר ה'תר"ם)
*  ה'תרל"ט (אדר א') - אלבערט איינשטיין, יידישער פיזיקער, האט אנטדעקט די טעאריע פון רעלאטיוויטעט (נפטר ה'תשט"ו)

## געשטארבן
*  ה'תר"ץ - ארטור באלפור, בריטישער פאליטיקער, האט געגעבן די באלפור דעקלאראציע (געב' ה'תר"ח)

## יארצייטן 
[117px|קליין|הרב [יוסף חיים זאנענפעלד]]
* ה'תרפ"ח - הרב מאיר יחיאל האלשטאק, אסטראווצער רב
*  ה'תרצ"ב (אדר ב') - הרב יוסף חיים זאנענפעלד, אב"ד פון דער עדה החרדית אין ירושלים
* ה'תרצ"ה (אדר א') - הרב שמואל ענגיל אב"ד ראדאמישל און ראב"ד אין קאשוי (געב' ה'תרי"ג)

## זעט אויך 
* י"ט אדר א'
* י"ט אדר ב'
כ' אדר

נאר אין א פשוטן יאר.

טעג ווען כ' אדר קען  געפאלן:

 
## געשעענישן 
* ה'שע"ו - אין דעם טאג האט מען געהאנגען דעם צורר היהודים ווינצענץ פעטמילך. צוליב דעם פלעגן די יידן אין פראנקפורט פייערן אין דעם טאג  "פורים ווינץ".
* ה'תשל"ז - די אסטראנאמען אנטדעקן די רינגען ארום דעם פלאנעט **אוראנוס**
* ה'תשס"ד - די **יידישע וויקיפעדיע** איז געגרינדעט געווארן.

## געבוירן 
* ה'תרכ"ו - הרב **משה מרדכי עפשטיין**, דער גרינדער פון ישיבת חברון.
*  ה'תרנ"א (אדר א') - הרב יעקב קאמינעצקי, ראש ישיבה פון תורה ודעת ישיבה אין די פאראייניקטע שטאטן  (נפטר ה'תשמ"ו)

## יארצייטן 
* ה'שצ"ג אדער ה'ת"א - רבי מאיר שיף אב"ד פולדא, דער מהר"ם שיף
* ה'ת' - רבי **יואל סירקיש**, מחבר פון "בית חדש".
* ה'תכ"ח - רבי אשר זעליג ב"ר ישראל שמואל רב אין זאלקאווא
* ה'תקע"ד - רבי מרדכי אב"ד יעמרינג
* ה'תרכ"ד - רבי שמעון שלמה ב"ר ארי' לייב פון בענדער סאווראן מח"ס אור השמש
* ה'תרל"ב - רבי משה ב"ר לייב הערצפעלד רב אין סילאש, א תלמיד פון חת"ס
* ה'תרס"ד - רבי צבי אלימלך שפירא פון בערטש
*ה'תרצ"ה (אדר ב') - הרב שלמה הכהן אהרנסאן, רב פון תל אביב
* ה'תשנ"ה (אדר א') - דער פוסק רבי **שלמה זלמן אויערבאך**, מחבר פון "מנחת שלמה", ראש ישיבה פון קול תורה
* ה'תשע"ב - רבי משה יהושע האגער, פינפטער וויזשניצער רבי (געב' ה'תרע"ו)

## זעט אויך 
* כ' אדר א'
* כ' אדר ב'
עומר

**עומר** איז טייטש א בינטל.

ווען דער בית המקדש איז געשטאנען האט מען יעדעס יאר אין אנפאנג פון ספירת העומר מקריב געוווען דער **עומר** וואס איז געווען גערשטן, און די קרבן האט ערלויבט צו עסן פון די נייע איינקום (תבואה).

קאַטעגאָריע:ל"ג בעומר
כ"ב אדר

נאר אין א פשוטן יאר.

טעג ווען כ"ב אדר קען  געפאלן:

 
## געבוירן 
*  ה'תרפ"א (אדר א') - אברהם יוסף שפירא, כנסת דעפוטאט פון דער אגודת ישראל פארטיי (נפטר ה'תש"ס)
*  ה'תשי"ד (אדר א') - גבי אשכנזי, דער 19טער שעף פון גענעראל שטאב אין צה"ל

לינקס|150px|הרב יחיאל מיכל עפשטיין

## יארצייטן
*ה'תרס"ח (אדר ב') - רבי **יחיאל מיכל הלוי עפשטיין**, אב"ד נאווהארדאק, דער מחבר פון "ערוך השולחן
*ה'תש"ע - משה גאלדמאן - חסידישער בעל מנגן, קאמפאזיטאר און אנפירער פון קעמפ שלוה כאר

## זעט אויך 
* כ"ב אדר א'
* כ"ב אדר ב'
כ"ה אדר

## געבוירן
* ה'ר"ץ - רבי משה בן ישראל איסרלישׂ, דער רמ"א 
*  ה'תרס"א - רביצין חיה מושקא שניאורסאן ע"ה ווייב פון דעם לעצטן ליובאוויטשער רבי'ן, רבי מנחם מענדל שניאורסאהן זי"ע

## יארצייטן
* ג'שס"ה - צדקיהו המלך
* ה'שנ"ט - רבי אליעזר, מגיד אין פראג
* ה'תע"א - רבי יצחק ב"ר אליעזר שפירא פון לעמבערג מח"ס אלף המגן
* ה'תצ"ד - רבי יעקב רב פון קאראטשין און דאמבראשיץ
* ה'תקכ"א - רבי גרשון קיטעווער, שוואגער פון בעשה"ק
*ה'תרצ"ד - רבי בצלאל יאיר דאנציגער פון אלעקסאנדער (געב' תרט"ז)
*ה'תשל"ג - רבי סאלמאן חוגי עבודי, הויפט רב פון באגדאד און אב"ד אין ירושלים
*ה'תשס"ג - רבי ישראל יעקב פישער, רב אין שכונת זכרון משה, ירושלים, און ראב"ד פון דער עדה החרדית

## זעט אויך 
* כ"ה אדר א'
* כ"ה אדר ב'
כ"ד אדר

## יארצייטן
* ה'רפ"ה - רבי יצחק אייזיק ב"ר יעקב מרגליות רב אין פראג
* ה'ת - רבי חיים אלגאזי פון קושטא מח"ס נתיבות המשפט
* ה'תי"ג - רבי יוסף יהושע העשיל ב"ר בנימין ר"מ אין לעמבערג
* ה'ת"צ - רבי אברהם ב"ר יהודה בערלינער רב אין האלבערשטאט און אמסטערדאם
*  ה'תשנ"ט - יהודי מענוחין, פידלער (געב' ה'תרע"ו)
*  ה'תשס"ח - רבי אליהו ברוך פינקל, ראש ישיבה פון דער מירער ישיבה (געב' י"ב טבת ה'תש"ח)

## זעט אויך 
* כ"ד אדר א'
* כ"ד אדר ב'
כ"ז אדר

נאר אין א פשוטן יאר.

טעג ווען כ"ז אדר קען  געפאלן:

 
## יארצייטן
*  ה'תרל"ה (אדר א') - רבי יוסף שאול נאטאנזאן, רב פון לעמבערג, דער "שואל ומשיב"
*  ה'תרצ"ו - רבי מרדכי זוסיא טווערסקי, אדמו"ר פון הוצאלעס־יאס
* ה'תשע"ב - רבי חיים פנחס שיינבערג, ראש ישיבת תורה אור, ירושלים, מחבר פון טבעת החושן (געב' ה'תר"ע)

## זעט אויך 
* כ"ז אדר א'
* כ"ז אדר ב'
א' אייר

'''א' אייר''' איז דער ערשטער טאג פונעם צווייטן חודש.

## געשעענישן
* ראש חודש
* היום ששה עשר יום לעומר. (דער זעכצנסטער טאג פונעם עומר)

## געבוירן
* ה'תר"ז - רבי יהודה אריה לייב אלטער פון גער, דער *שפת אמת*.

## יארצייטן
* ה'של"ז - רבי נתן נטע ב"ר שמעון שפירא אשכנזי רב אין הורדנא און מח"ס מבוא שערים
* ה'תע"ח - רבי צבי אשכנזי, רב אין לאנדאן און אמסטערדאם, מחבר פון שו"ת "חכם צבי"
* ה'תקל"ח - רבי שמואל שמעלקע הורוויץ, ניקאלשבורגער רב
* ה'תקמ"ח - רבי מנחם מענדל פון וויטעבסק פון די תלמידי הבעש"ט, מנהיג פון דעם חסידישן יישוב אין טבריה. (ער ליגט אינעם אלטן בית עולם אין טבריה.)
* ה'תרס"ו - רבי ברוך האלבערשטאם, רב פון גארליץ
* ה'תרע"ד - רבי חיים יעקב קרויהאר דיין אין דאלינא און מחבר פון ״באר יעקב״
* ה'תרפ"ב - הרב עקיבא יוסף שלעזינגער (1838 - 1922), א רב אין אונגארן, "לב העברי".
* ה'תרצ"ג - רבי אברהם וויינבערג פון סלאנים, דער "בית אברהם". (ער ליגט אין סלאנים, בעלארוס).
* ה'תשנ"ד - הרב שמואל ברוך ראב"ד העדה הכורדית פון ירושלים, מחבר פון ספר, **טעמי המצוות**
* ה'תשס"ו - הרב משה שמואל שפירא - ראש ישיבה פון באר יעקב, און א מיטגליד פון דער מועצת גדולי התורה. (געב' ה'תרע"ז)
ב' אייר

*היום שבעה עשר יום שהם שני שבועות ושלשה ימים לעומר*.
## געשעענישן 
* ה'תש"ה - צווייטע וועלט מלחמה: דער בערגן בעלזן לאגער איז געווארן באפרייט דורך די אליאירטע פעלקער.

## געבוירן 
* ה'תקצ"ד - רבי שמואל שניאורסאהן, דער פערטער רבי פון חב"ד-לובאוויטש
## יארצייטן
* ה'ש"כ - רבי קלמן ב"ר משה ווירמייזא רב אין לעמבערג דער רבי פונעם רמ"א
* ה'תכ"ד - רבי אברהם כ"ץ רב אין קאלאמיי
* ה'תכ"ט - רבי משה ב"ר יעקב קיקיניש ראב"ד לעמבערג
* ה'תקצ"ז - רבי מרדכי ב"ר פנחס רב אין זאהלין פראג
* ה'תרי"א - רבי ישראל ב"ר אברהם פון באהאפאלי מח"ס עטרת תפארת ישראל
* ה'תרכ"ד - רבי פסח ב"ר משה פרענקל דומ"ץ ניישטאדט א תלמיד פון חת"ס מח"ס זבח פסח
* ה'תרס"ג - רבי יוסף ב"ר צבי הירש סלאנים שלאפר מח"ס פורת יוסף
* ה'תרס"ט - רבי אברהם יצחק ב"ר שמאי גליק פון טאלטשאווא מח"ס באר יצחק
* ה'תרפ"ח - רבי אהרן צבי ב"ר עזריאל אייזיק קעלער רב אין טאקענדארף
ג' אייר

היום שמונה עשר יום שהם שני שבועות וארבעה ימים לעומר
## יארצייטן
* ה'תקצ"ג - הרב אריה לייב צינץ, אב"ד פלאצק, פוילן
* ה'תרפ"ה - רבי ישעיה שטיינער פון קערעסטיר
ד' אייר

היום תשעה עשר יום שהם שני שבועות וחמשה ימים לעומר

## יארצייטן
* ה'תנ"ח (1698) - רבי יעקב סאספארטאס פון אמסטערדאם
* ה'תקנ"ב - רבי יוסף תאומים, מחבר פון "פרי מגדים"
* ה'תרנ"ב - הרב יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק, בריסקער רב, מחבר פון "בית הלוי" און פאטער פון רבי חיים בריסקער
* ה'תשמ"ד - רבי שמואל אליהו טויב, דער מאדזשיצער רבי
* ה'תשע"ז - שלמה פאפנהיים, וויצע־פארזיצער פון דער עדה החרדית (געב׳ ה'תרפ"ו)

## יום הזכרון 
אין מדינת ישראל ווערט געווענליך ד' אייר געפייערט אן אנדענקס טאג, צו די געפאלענע זעלנער פון צה"ל, און די אומגעקומענע פון טעראר אטאקעס.
ה' אייר

## געשעענישן
* ה'תש"ח - יום העצמאות. אין דעם טאג האט מען באשטימט די גרינדונג פון מדינת ישראל.

## יארצייטן 
* ה'תקנ"ט - רבי ישעיה פיק, האט פארברייטערט דעם מסורת הש"ס
ו' אייר

## געבוירן 
* ה'תש"ה - רבי ישראל האגער, היינטיקער וויזשניצער רבי
* ה'תש"ה - רבי אליעזר מזרחי, אתימנישער רב

## יארצייטן
* ה'ק"ד - רלב"ג  (געבוירן ה'מ"ח)
* ה'תקכ"ז - רבי יצחק הלוי הורוויץ פון האמבורג
* ה'תרס"ט - רבי יוסף מאיר ווייס, ערשטער ספינקער רבי, דער "אמרי יוסף"
ז' אייר

## געבוירן
* ה'תרט"ז - הרב יעקב מאיר דער הראשון לציון 
* ה'תשל"ו - איילת שקד א ישראלישער פאליטיקערין

## יארצייטן
* ה'שע"ט - רבי שלמה אפרים פון לונטשיץ, מחבר פון "כלי יקר" אויף תורה און "עוללות אפרים"
כ"ו אדר

## געבוירן
[קליין|150px|[שלום עליכם]]
*  ה'תרי"ט (אדר א') - שלום עליכם, יידיש־שפראך שרייבער (נפטר ה'תרע"ו)

## יארצייטן 
* ה'תק"ע - רבי אהרן ב"ר שמשון פון אוסטראה א תלמיד פונעם מעזריטשער מגיד
* ה'תקפ"א - רבי יהודה מנחם מנלי ב"ר יעקב רה אין פעצעל
* ה'תרנ"ז - רבי צבי הירש ב"ר אליקים ווייס רב אין דאמבראווא
*  ה'תרצ"ה (אדר א') - שרה שענירער, גרינדער פון בית יעקב (געב' ה'תרמ"ג)
*   ה'תשס"ו - רודאלף ווערבע, יידישער סלאוואקישער פראפעסאר פון פארמאקאלאגיע, געראטעוועט פון אוישוויץ (געב' ה'תרפ"ד)

## זעט אויך 
* כ"ו אדר א'
* כ"ו אדר ב'
ט' אייר

*היום ארבעה ועשרים יום שהם שלשה שבועות ושלשה ימים לעומר.*

## יארצייטן
* ה'קצ"ט - רבי אביגדור ב"ר יצחק קרא אב"ד פראג ומח"ס הקנה והפליאה
* ה'תר"ט - רבי יצחק ברנייס אב"ד האמבורג
* ה'תרצ"ב - רבי אליהו ב"ר משה צבי פוסק אב"ד אלאפאלליא און זריווקא מח"ס כורת הברית
* ה'תשנ"ט - רבי משה האגער, ראש ישיבת יחל ישראל - חיפה, מחבר פון, ברכת משה
י' אייר

*היום חמשה ועשרים יום שהם שלשה שבועות וארבעה ימים לעומר.*
## יארצייטן
*  - **עלי הכהן** און זיינע צוויי זין.
* ד'תתס"ג - דער **רי"ף** - רבי יצחק אלפסי פון די גרעסטע פוסקים ביי די ספרדים
* ה'תק"ן - רבי מאיר מרגליות, מחבר פון "מאיר נתיבים"
* ה'תקצ"א - רבי משה פון זוועהיל
* ה'תרל"ד - רבי יצחק אייזיק יהודה יחיאל סאפרין פון קאמארנא, דער "שולחן הטהור"
* ה'תרמ"ב - רבי דוד טווערסקי פון טאלנא, דער "מגן דוד"
* ה'תרנ"א - רבי הלל ליכטנשטיין, אב"ג קאלאמיי, מחבר פון "עת לעשות"
י"א אייר

## יארצייטן
* ה'תקפ"ז - רבי **נפתלי צבי הורוויץ** פון ראפשיץ - פון די גרויסע רבי'ס אין גאליציע 
* ה'תר"ד - רבי יודא הערש בראנדוויין, גרינדער פון סטרעטינער חסידות
י"ב אייר

**י"ב אייר** איז דער צוועלפֿטער טאג פונעם צווייטן חודש.

היום שבעה ועשרים יום לעומר. (דער זיבן און צוואנציגסטער טאג פונעם עומר)
## געשעענישן
* ה'ת"ש - אויפגעשטעלט געווארן דער אוישוויץ פארניכטונגס לאגער

## יארצייטן
* ה'תקמ"ו - רבי זרח איידעליץ פון פראג ("אור לישרים")

*
ט"ו אייר

**ט"ו אייר** איז דער פֿופֿצנטער טאג פונעם צווייטן חודש.
**היום שלשים יום שהם ארבעה שבועות ושני ימים לעומר*. (דער דרייסיגסטער טאג פונעם עומר)
*שוין דרייסיג טעג פונעם ערשטן טאג פסח, במילא איינער וואס איס מסופק צי ער האט געזאגט "מוריד הטל" אין דער שמונה עשרה דארף נישט איבערדאווענען.

## געשעענישן
## יארצייטן
* ה'תקכ"ט - רבי נתנאל ווייל, דער "קרבן נתנאל" אויפן רא"ש (געב' תמ"ז)
* ה'תר"ט - רבי חיים מאיר יחיאל שפירא, דער שרף פון מאגלניצא (געב' תקמ"ט)
* ה'תשי"ד - זעליג בראדעצקי, בריטישער יידישער מאטעמאטיקער, און פרעזידענט פונעם העברעאישן אוניווערסיטעט (געב' ה'תרמ"ח)
ט"ז אייר

**ט"ז אייר** איז דער זעכצנטער טאג פונעם צווייטן חודש.
**היום אחד ושלשים יום שהם ארבעה שבועות ושלשה ימים לעומר*. (דער איין און דרייסיגסטער טאג פונעם עומר)

## געשעענישן
* ה'תש"ג -  ליקווידירט געווארן די בראדער געטא
## יארצייטן
* ה'שע"ו - רבי מאיר פון לובלין, דער מהר"ם
* ה'תשס"ו - רבי צבי הירש ראזנבוים, דער קרעטשניפער רבי פון ירושלים. (געב׳ ה'תר"פ)
י"ז אייר

לינקס|100px|יחזקאל לאנדא
## געבוירן 
* ה'תרצ"ז - סאדאם כוסעין, געוועזענער פרעזידענט פון איראק

## יארצייטן
* ה'תקנ"ג - הרב יחזקאל הלוי לאנדא, אב"ד פראג, מחבר פון **צל"ח** אויף מסכתות פון ש"ס און שו"ת **נודע ביהודה**
* ה'תק"ס - רבי משה חיים אפרים פון סדילקאוו, דער "דגל מחנה אפרים"
* ה'תרפ"א - רבי מרדכי טווערסקי פון רחמיסטריווקא הי"ד
י"ח אייר

* **ל"ג בעומר**
*היום שלשה ושלשים יום שהם ארבעה שבועות וחמשה ימים לעומר*
## יארצייטן
*  - דער תנא רבי שמעון בר יוחאי (ליגט אין מירון)
* ה'של"ב - רבי משה איסרלס, דער **רמ"א**, אב"ד קראקע
* ה'תקפ"ח - הרב שלמה באכנער, אב"ד קשאנאוו
* ה'תשס"ה - הרב אלטער אליהו הלוי רובינשטיין, אב"ד מחזיקי הדת אנטווערפן
כ"ג אדר

טעג ווען כ"ג אדר קען  געפאלן:

 

## געשעענישן 
*  - דער ערשטער טאג פון די שבעת ימי המילואים, ווען מ'האט געווידמעט דעם משכן

## יארצייטן
* ה'תקמ"ו - רבי חיים חייקל אמדורער, מחבר פון "חיים וחסד"
*  ה'תרכ"ו - רבי יצחק מאיר אלטער פון גער, דער *חידושי הרי"ם* (געב' ה'תקנ"ט)
*  ה'תרס"ה (אדר ב') - רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש פון ביאלע, דער *דברי בינה* (געב' ה'תר"ז)
*  ה'תשל"ג - רבי יהודה משה דאנציגער, דער "אמונת משה"
*  ה'תשס"ז - הרב ישראל גראסמאן, ראש ישיבה פון פינסק-קארלין, מחבר פון הליכות ישראל (שו"ת) (געב' ה'תרפ"ג)
* ה'תשפ"א - הרב יחזקאל ראטה - באקאנטער פוסק און קארלסבורגער רב

* כ"ג אדר א'
* כ"ג אדר ב'
כ' אייר

*היום חמשה ושלשים יום שהם חמשה שבועות לעומר*

## געבוירן 
* ה'תרמ"ב - דער חזן יאסעלע ראזנבלאט (נפטר אין ה'תרצ"ג)

## יארצייטן
* ה'תקצ"ז - רבי מאטעלע טשערנאבלער, מגיד אין טשערנאבל
* ה'תרע"ד - רבי יצחק אייזיק הלוי ראבינאוויטש, מחבר פון **דורות הראשונים**
* ה'תשס"ט - רבי מאיר בראנסדארפער, חבר הבית דין אין דער עדה החרדית
כ"א אייר

*היום ששה ושלשים יום שהם חמשה שבועות ויום אחד לעומר*

## געבוירן
## יארצייטן
* ה'תקמ"ג - רבי יצחק אייזיק סג"ל, מחבר פון "רזא מהימנא"
* ה'תרע"ט - הרב ישראל בערגער, רב אין בוקארעסט, רומעניע.
כ"ג אייר

*היום שמונה ושלשים יום שהם חמשה שבועות ושלשה ימים לעומר*
## געשעענישן 
* ה'תש"ה -באפרייט געווארן דער מאטהויזען קאצעט.

## געבוירן
* ה'תקנ"ב – זשיימס מאיר ראטשילד, יידיש-פראנצויזישער באנקיר (נפטר ה'תרכ"ט)
* ה'תש"ח – אתי לבני, כנסת דעפוטאט פון שינוי פארטיי

## יארצייטן
* ה'תשס"א – יוסף יאַדין, ישראלישער אַקטיאָר  (געבוירן ה'תר"פ)
* ה'תשע"ד – הרב משה מיכאלאשווילי, הויפט רב פון די גרוזינישע אידן, און פרעזידענט פון דער גרוזינישער רבנים פארזאמלונג (געבוירן  ה'תרצ"ג)
כ"ד אייר

## יארצייטן
* ה'תקנ"ט - רבי רפאל חיים מרדכי ב"ר יוסף סורנאגה מח"ס פי שנים
* ה'תרכ"א - רבי ישראל שויער רב אין באנאוויץ און סאבאטישט, איידעם פון הרב קאפל רייך פון פעסט
* ה'תרנ"ד - רבי פנחס אליהו ב"ר דוד דוב מייזליש רב אין וויערשאוו און לוטאמירסק מח"ס "אפוד בד"
* ה'תרנ"ח - רבי אליעזר צבי ב"ר אייזיקל פון קאמארנא מח"ס דמשק אליעזר
* ה'תרס"ה - רבי יצחק יהושע ב"ר חיים דוד קלוגער, רב אין גריידונג
* ה'תרע"א - רבי יצחק פייגנבוים ראב"ד ווארשא מח"ס "שערי תורה"
* ה'תרע"ב - רבי משה פנחס ב"ר ישראל יהושע טרונק אב"ד קוטנא
* ה'תש"ב - רבי ישראל מאיר ב"ר יצחק גליק דומ"ץ קעזמארק מח"ס אמרי ישראל
* ה'תשל"ט - רבי בנימין מענדלזאן, קוממיותער רב
כ"ה אייר

באשטימט פאר א יום טוב פאר סאטמארער נאכפאלגערס אין דער גארער וועלט. אין דעם טאג (אין יאר ה'תש"ה) איז ניצול געווארן דער סאטמערער רב רבי משה טייטלבוים זצ"ל בעל ברך משה פון די נאצי נעגל, אומעטום וואו עס געפינט זיך סאטמארער חסידים ווערט געפראוועט אין דעם טאג א דאנק סעודה.

## געבוירן
* ה'תרצ"ה – רבי משה שפירא, חרדישער דענקער (נפ׳ ה'תשע"ז)

## יארצייטן
* ה'ת"ע - רבי עוזר ב"ר מאיר הכהן כ"ץ רב אין קלימענטוב מח"ס "אבן העוזר"
* ה'תקמ"ה - רבי שאול ב"ר יצחק הלוי רב אין האאג מח"ס בנין שאול
* ה'תקצ"ב - רבי יעקב לארבערבוים פון ליסא, בעמ"ח נתיבות המשפט און אסאך אנדערע ספרים
* ה'תרי"ד - רבי חיים האגער פון קאסאוו, מחבר פון "תורת חיים"
* ה'תש"ב - רבי יוסף ב"ר משה יהודה פאצאנאווסקי פון פאבעניץ, מח"ס "פרדס יוסף"
* ה'תש"ד - רבי ישכר דוב ליפשיץ, אדמו"ר פון סטראפקאוו
* ה'תש"ד - רבי יקותיאל יהודה טייטלבוים, זון פונעם עצי חיים זי"ע אבדק"ק סיגוט יצ"ו
ח' אייר

*היום שלשה ועשרים יום שהם שלשה שבועות ושני ימים לעומר.*

## יארצייטן
* ה'תקצ"ד - רבי ירחמיאל ראבינאוויטש פון פרשיסחא
י"ט אייר

*היום ארבעה ושלשים יום שהם ארבעה שבועות וששה ימים לעומר*
## געבוירן
*ה'תרמ"ט - הר"ר קלונימוס קלמיש שפירא, דער פיאסעצנער רב

## יארצייטן
* ה'תקע"ה - רבי מנחם מענדיל פון רימאנאוו
* ה'תשנ"ה - רבי יעקב משה מרדכי הלוי סאלאווייטשיק פון ציריך
כ"ו אייר

## יארצייטן
* ד'תש"ב - רבי סעדיה גאון, מחבר פון "אמונות ודעות"
* ה'תק"ו - דער רמח"ל, מחבר פון "מסילת ישרים".
* ה'תרמ"ח - רבי שמואל אליהו טויב, זוואלינער רבי
* ה'תש"ה - רבי שלמה גאלדמאן, זוועהילער רבי
* ה'תשנ"ג - הרב אליעזר ווייזער, אב"ד נייפעסט, מחבר פון "דברי אליעזר"
כ"ז אייר

## יארצייטן
* ה'תר"ס - רבי שלמה זלמן שניאורסאן פון קאפוסט, דער "מגן אבות"
* ה'תשל"ו -  רבי ירחמיאל יהודה מאיר קאליש, דער אמשינאווער רבי
י"ג אייר

## געשעענישן
* ה'תרע"ו - אונטערגעשריבן געווארן דער סייקס-פיקא פארשטענדעניש
## יארצייטן
* ה'תפ"ג - הקדוש רבי ישראל ישעיה בן אברהם, אן אייניקל פונעם ט"ז מיט זיין משפחה (מחבר פון דעם ערשטן  "באר היטב")
כ"ח אייר

* היום שלשה וארבעים יום שהם ששה שבועות ויום אחד לעומר
קליין| 
פֿייערן "ירושלים טאָג"
## געשעענישן 
* אין ישראל ווערט אפגעהאלטן דער טאג יום ירושלים, דער טאג וואס די ירושלים אלטשטאט און דער כותל איז איינגענומען געווארן ביי דער זעקסטאגיקער מלחמה.

## געבוירן 
* ה'תר"י - הרב שמעון סופר פון ערלוי (אומגעקומען אין יאר ה'תש"ד)

## יארצייטן
*  - שמואל הנביא (לויטן שולחן ערוך, חלק אורח חיים)
* ה'ם' - רבי יצחק בעל החוטם פון קורביל, דער סמ"ק
י"ד אייר

* פסח שני
## געבוירן
* ה'תרפ"ו - הרב שלמה פאפנהיים, וויצע־פארזיצער פון דער עדה החרדית (נפ׳ ה'תשע"ז)

## יארצייטן 
* ה'תער"ב - הרב אליהו חיים מייזל, אב"ד פון לאדזש
א' סיון

ראש חודש סיון

א' סיון איז דער ערשטער טאג פונעם דריטן חודש.

פינף און פערציג טעג אין דעם עומר

## יארצייטן 
* ה'תרפ"ח – רבי אליעזר דוד גרינוואלד, צעהלעמער רב, מחבר פון קרן לדוד, (געבוירן ה'תרכ"ז)

*
כ"ט אייר

דער ניין און צוואנציגסטער טאג פונעם צווייטן חודש

## געשעענישן
* *היום ארבעה וארבעים יום שהם ששה שבועות ושני ימים לעומר*

## געבוירן 
* ה'תרע"א ー טעדי קאלעק, בירגערמייסטער פון ירושלים אין פארלויף פון 28 יאר (נפטר ה'תשס"ז)
* ה'תרע"ח ー ריטשארד פיינמאן, אמעריקאנער פיזיקער (נפטר ה'תשמ"ח)
* ה'תרצ"ט ー רבי יעקב אריה אלטער, גערער רבי
* ה'תשכ"א ー מיכל הערצאג
* ה'תשמ"ז ー ניקיטא ניקי פאלי, אַטלעט, זעקס מאל דער ישראלדיקער מייַסטער אין הויך שפרינגען

## יארצייטן 
* ה'תרי"ד ー רבי מאיר פון פרעמישלאן
* ה'תש"ב ー רבי שמואל שלמה ליינער, ראדזינער רבי הי"ד
ב' סיון

**יום המיוחס**

ב' סיון איז דער צווייטער טאג פונעם דריטן חודש.

זעקס און פערציג טעג אין דעם עומר
## יארצייטן 
* ה'תרצ"ו - הר"ר ישראל האגער פון וויזשניץ
* ה'תרצ"ז - הר"ר חיים אלעזר שפירא (מנחת אלעזר)
ד' סיון

'''ד' סיון''' איז דער פֿערטער טאג פונעם דריטן חודש.

* אכט און פערציג טעג אין דעם עומר
* דער צווייטער טאג פון די שלשת ימי הגבלה
* מען זאגט נישט קיין תחנון

## יארצייטן
ה' סיון

'''ה' סיון''' איז דער פֿינפֿטער טאג פונעם דריטן חודש.

* נײַן און פערציג טעג אין דעם עומר
* דער דריטער טאג פון די שלשת ימי הגבלה
* ערב שבועות

## יארצייטן 
* ה'תס"ז - רבי גרשון אשכנזי, אב"ד מיץ, פראנקרייך, מחבר פון "עבודת הגרשוני"
*ה'תש"ה - הר"ר ישעיה שפירא
ג' סיון

'''ג' סיון''' איז דער דריטער טאג פונעם דריטן חודש.

* זיבן און פערציג טעג אין דעם עומר
* דער ערשטער טאג פון די שלשת ימי הגבלה
## געבוירן
ה'תרצ"ד - רבי משה בער בעק, הויפט אנפירער פון דער נטורי קרתא גרופע אין אמעריקא

## יארצייטן 
* ה'ר"ס - הר"ר עובדיה פון בארטענורא
* ה'תקס"א - הר"ר יעקב שמשון שעפעטיווקער
* ה'תק"ע - רבי יצחק וויעליטשקער דומ"ץ קראקא
* ה'תרמ"ד - רבי ארי' ב"ר אלחנן אשכנזי רב אין לאוואווא
* ה'תרצ"א - רבי יהודה ב"ר חיים גרינוואלד רב אין נירוואיא מח"ס יבא חיים
* ה'תרצ"ו - רבי חיים שמואל ב"ר יצחק אייזיק שור, רב אין בוקארעסט, מח"ס אמרי חיים
* ה'תש"ד 
** רבי ישראל ב"ר יהוסף צבי ראטענבערג פון קאסאן מח"ס אור מלא
** רבי אהרן טייטלבוים, רב אין וואלאווע (געב' ה'תרמ"א)
ו' סיון

## פאסירונגען 
* שבועות (ערשטער טאג אין חוץ לארץ)
* די תורה איז געגעבן געווארן דעם טאג אויפן בארג סיני. 

## געבוירן
* ה'תק"ך - הר"ר נפתלי צבי הורוויץ פון ראפשיץ

## יארצייטן 
*   -  דוד המלך.
* ה'תק"ך - בעל שם טוב הקדוש.
* ה'תש"ח - רבי אברהם מרדכי אלטער פון גער, דער "אמרי אמת".
ח' סיון

'''ח' סיון''' איז דער אכטער טאג פונעם דריטן חודש.

* אין חו"ל, אסרו חג

## יארצייטן 
* ה'תש"ו – ר' משה בלוי, פירער פון דער עדה החרדית אין ירושלים, פון די פירער און נשיא אגודת ישראל אין ארץ ישראל, (געב׳ ה'תרמ"ו).
ז' סיון

'''ז' סיון''' איז דער זיבעטער טאג פונעם דריטן חודש.

*אין חו"ל, דער צווייטער טאג שבועות; אין א"י, אסרו חג

## געבוירן
* ה'תק"ט - הר"ר חיים פון וואלאזשין

## יארצייטן 
* דער נביא הושע בן בארי
* ה'תק"ט - דער גר צדק פון ווילנא **אברהם בן אברהם** (הינגעריכט), זון פונעם גראף פאטאצקי
* ה'תשי"ג - הרב זעליג ראובן בענגיס פון ירושלים, מחבר פון לפלגות ראובן (געב' ה'תרכ"ד)
* ה'תשס"ח - הרב שאול ברוס ראש ישיבת בית התלמוד
י' סיון

'''י' סיון''' איז דער צענטער טאג פונעם דריטן חודש.
## יארצייטן
* ה'שפ"ח - רבי קהת ב"ר אליעזר פון די חכמי לעמבערג
* ה'תק"ב - הרב אלעזר רוקח, מחבר פון "מעשה רוקח"
* ה'תקכ"ז - רבי משולם זלמן ב"ר משה יוסף הלוי פון מעזריטש א תלמיד פון בעשה"ק
* ה'תקכ"ח - רבי בנימין וואלף ב"ר יוסף יוזף פריעדבורג פון וואנסקבעק מח"ס אמתחת בנימין
* ה'תקע"א - רבי ישמעאל ב"ר אברהם יצחק כהן רב אין מודינא, איטליא מח"ס שו"ת זרע אמת
* ה'תק"צ - רבי מאיר ב"ר אליעזר פאלל רב אין טעטה און סעטשין
* ה'תרנ"ד - רבי משה הורוויץ פון ראזוואדאוו (געב' ה'תקפ"ד)
* ה'תש"ד - הרב מרדכי ראטנבערג, אב"ד מחזיקי הדת אנטווערפן, אומגעקומען על קידוש ד'
ט' סיון

דער ניינטער טאג פונעם דריטן חודש.
## געבוירן
* ה'תרצ"ז - רבי יהודה עדס, ראש ישיבה פון קול יעקב, בית וגן, ירושלים
* ה'תש"ז - בועז שרעבי, זינגער פון ישראל

## יארצייטן
* ה'תל"א - רבי צבי הירש הלוי רב אין ווילנא
* ה'תמ"ד - רבי משה רבקה'ס, מחבר פון *באר הגולה* אויף שולחן ערוך
* ה'תקצ"ט - רבי ישראל בן שמואל אשכנזי פון שקלאוו, תלמיד פונעם ווילנער גאון, און א פירער פון די תלמידי הגר"א וואס זענען ארויף אין ארץ ישראל, מחבר פון *פאת השולחן* (געב' תק"ל)
* ה'תרל"ג - רבי יצחק אייזיק אייכנשטיין פון זידיטשויוו
* ה'תרנ"ה - רבי אברהם ב"ר שמואל קרויס ראב"ד שאראש-פאטאק - אונגארן
* ה'תרצ"ט - הרב יעקב חיים סופר, מחבר פון **כף החיים**, ישמח ישראל (געבוירן ה'תר"ל)
* ה'תרצ"ט - הרב יעקב מאיר, "ראשון לציון" (ספרדישער הויפט־רב פון ארץ ישראל)
י"א סיון

## געבוירן 
* ה'תרכ"ד - הרב זעליג ראובן בענגיס, אב"ד פון דער עדה החרדית (נפ' ה'תשי"ג)

## יארצייטן
* ה'תרע"ט - הרב שמואל ראזנבערג פון אונסדארף, דער "באר שמואל"
* ה'תש"ד - דער פוסק הרב שלמה זלמן עהרנרייך בעל "לחם שלמה" אבד"ק שאמלוי, הי"ד
* ה'תש"ד - הרב מרדכי בריסק, אב"ד טאשנאד, הי"ד
* ה'תשמ"ט -
** דער פוסק הרב יצחק יעקב ווייס , גאב"ד ירושלים, בעל "מנחת יצחק"
** הרב יהודה הורוויץ, דזשיקאווער רבי
* ה'תשס"א - אלטע פייגע טייטלבוים, סאטמארער רביצין אשת רבי יואל טייטלבוים (געב' ה'תרע"ב)
י"ד סיון

## געבוירן
* ה'תרע"ה – הערמאן וואק, יידיש־אמעריקאנער שרייבער און היסטאריקער
## יארצייטן
* ה'תקפ"א - רבי חיים וואלאזשינער
*
י"ב סיון

**י"ב סיון** איז דער צוועלפטער טאג פונעם דריטן חודש.
## געבוירן
* ה'תר"ץ - ישראל אוימאן, יידישער מאטעמאטיקער, געווינער פון דעם נאבעל  פריז פאר עקאנאמיק

## יארצייטן 
* ה'תק"ן - רבי דוד פארדא, מחבר פון "שושנים לדוד"
* ה'תרס"ה - רבי חיים ישראל מארגנשטערן, פילעווער רבי
* ה'תשמ"א - רבי אברהם וויינבערג, סלאנימער רבי, דער „ברכת אברהם"
י"ז סיון

## יארצייטן 
* ה'תרל"ב - רבי אהרן פערלאוו פון קארלין, דער "בית אהרן" (געב' תקס"ב)
* ה'תרע"ג - רבי צבי הערש ברוידא פון קעלם
ט"ו סיון

## געבוירן
*תרפ"ח - הרב דוב יפה, משגיח אין ישיבות אין ארץ ישראל

## יארצייטן
* ה'תשכ"א - בנימין מינץ, מיניסטער און כנסת דעפוטאט פאר דער פועלי אגודת ישראל פארטיי (געב' ה'תרס"ד)
* ה'תשמ"א - יצחק צוקערמן איינער פון די פירער פונעם ווארשעווער געטא אויפשטאנד
* ה'תשע"א - רבי יצחק דוב קאפלמאן, ראש ישיבה אין קאפעלן און לוצערן (געב' ה'תרס"ה)
כ' סיון

'''כ' סיון''' איז א טאג וואס ס’האבן פאסירט עטליכע גאר שווערע גזירות און געשעהענישן פאר כלל ישראל. ס’זענען דא וואס פאסטן אינעם טאג פון כ’ סיון, ס’זענען דא פלעצער וואו מ’זאגט סליחות, וואס איז ספעציעל געמאכט געווארן פאר דעם טאג.

* א תענית וואס רבנו תם האט אוועקגעשטעלט וועגן דעם עלילת דם אין בלויס, פראנקרייך אין יאר ד'תתקל"א 1171. כ' סיון איינגעשטעלט אלס פאסט טאג אין פוילן און ליטא לזכר די גזירות ת"ח ת"ט. נאכן חורבן אייראפע האבן די איבערגעבליבענע קהילת אין אונגארן אויפגענומען דעם תענית לזכר די אונגארישע קהילות וואס זענען אומגעקומען.http://www.inn.co.il/News/News.aspx/176560

## געשעענישן
## געבוירן 
## יארצייטן 
* ה'תשס"ו - רבי ישראל דן טויב, דער פערטער מאדזשיצער רבי, דער "נחלת דן"
כ"ב סיון

## געשעענישן
אין גמרא (תענית כ"ט ע"א) שטייט אז גי שליו האט אין דעם טאג אויפגהערט אראפצוקומען

## געבוירן 
*  - לויטן מסורת, יהודה, דער פערטער זון פון יעקב אבינו
* ה'תרצ"ז - הרב ישראל מאיר לאו, געוועזענער הויפט רב  פון ישראל

## יארצייטן 
* ה'תקכ"ב - רבי  דוד מירל'ס פרענקל, מחבר פונעם פירוש "קרבן העדה" אויפן ירושלמי
* ה'תקצ"א - רבי דוד דייטש, מח"ס אהל דוד
כ"ג סיון

די טעג ווען כ״ג סיון קען געפאלן:

## געשעענישן
## געשעענישן
*אין דעם טאג איז ארויסגעקומען די מעלדונג געחתמ'עט פונעם מלך אחשוורוש וואס גיט יידן דאס רעכט צו באשיצן זיך קעגן דער גזירה פון המן.

## געבוירן 
קליין| דער יש"א ברכה|154x154פיקס
* ה'תקע"ז - הרב יעקב שאול אלישר (יש"א ברכה), דער לעצטער חכם באשי

## יארצייטן 
* ה'רפ"ה - רבי יעקב פאלאק פון לובלין
* ה'תרכ"ו - הרב יהודה אסאד, רב פון סערדעהאלי, מחבר פון "יהודה יעלה"
ט"ז סיון

## געבוירן 
* ה'תשי"ב - עוזי חיטמאן, מוזיקער (נפ' תשס"ה)

## יארצייטן 
* ה'תרכ"ח - רבי מרדכי מנחם מענדל קאליש, דער **יונגער ווארקער רבי** (געב' ה'תקע"ט)
* ה'תש"ד - רבי שלום אליעזר האלבערשטאם פון ראצפֿערט הי"ד (געב' ה'תרכ"ב)
י"ט סיון

## יארצייטן 
* ה'תצ"ז - הרב יהודה בן עטר, רב אין מאראקא (געב' ה'תט"ו)
י"ג סיון

**י"ג סיון** איז דער דרייצנטער טאג פונעם דריטן חודש.

## געבוירן
* ה'תרע"ו - רבי משה יהושע האגער, פינפטער וויזשניצער רבי (נפ' ה'תשע"ב)
* ה'תרפ"ד - עזר ווייצמאן, פרעזידענט פון ישראל

## יארצייטן 
* ה'תל"ח - רבי אפרים כהן פון ווילנע, מחבר פון "שער אפרים"
* ה'תש"א - רבי יעקב מאיר בידערמאן, רב אין ווארשע
* ה'תש"ד - הקדוש רבי יצחק אייזיק ווייס פון ספינקא, דער "חקל יצחק"
* ה'תשמ"ג - הרב יעקב מוצאפי, "חכם יעקב", הויפט פון דער ספרדישער עדה החרדית
י"ח סיון

## יארצייטן 
* ה'תי"א - רבי אברהם הכהן ראפאפארט, מחבר פון "איתן האזרחי"
* ה'תר"ג - דער סבא קדישא פון ראדאשיץ
* ה'תרצ"ו - רבי ירוחם הלוי לייבאוויץ, משגיח אין דער מירער ישיבה
* ה'תשכ"א - רבי אהרן כהן, ראש ישיבה אין חברון ישיבה
כ"ד סיון

## געשעענישן
## געבוירן 
## יארצייטן 
* ה'תרפ"ב - הרב ישראל חיים  פרידמאן, רב פון ראחעוו, מחבר פון "ליקוטי מהרי"ח"
* ה'תרפ"ז - הרב מסעוד הכהן אלחדאד, מחבר פון "שמחת כהן"
כ"א סיון

## געבוירן
* ה'תשט"ו - מאיר פרוש, כנסת דעפוטאט פון דער יהדות התורה פארטיי

## יארצייטן
* ה'תרנ"ג - הרב שלמה שפירא, דער "שם שלמה", פון מונקאטש (געב' ה'תקצ"ב)
* ה'תשל"ז - הרב שאול עבוד, זינגער ירושלים
כ"ו סיון

## געשעענישן 
## געבוירן
## יארצייטן
* יונתן בן עוזיאל, א תנא אין דעם ערשטן דור פון תנאים
*  - יוסי בן קיסמא, א תנא פון דער תקופה פון דעם בר כוכבא אויפשטאנד
* ה'תש"ב - רבי אהרן האלבערשטאם הי"ד, רב אין ביאלא-ביליץ (געב' ה'תרכ"ה).
* ה'תש"ד - הרב יהושע בוקסבוים הי"ד, רב אין גאלאנטע, "אור פני יהושע"
* ה'תשנ"ג - רבי ראובן פיין, ראש ישיבה אין תורה ודעת, מחבר פון "בין המשפתים"
כ"ז סיון

* אין דעם טאג אין יאר ה'שצ"ד האט הרב יהודה אריה די מודינא - אלט זייענדיג 64 יאר - פארענדיגט זיין ווערק און מהדורה תניינא אויפ'ן 'עין יעקב' מיטן פירוש הבונה, וואס האט גענומען א ערך פון צען יאר, אין זיין געבורטסארט ווענעציע יע"א, ווי ער אליין פארציילט צום סוף פון זיין פירוש.
## יארצייטן 
* רבי חנינא בן תרדיון פון די עשרה הרוגי מלכות
* ה'תק"ץ - רבי מאיר אייזנשטאטער (מהר"ם א"ש), "פנים מאירות"
* ה'תשנ"א - רבי מרדכי סאוויציקי פון באסטאן, מחבר פון "ביכורי אביב"
כ"ה סיון

## געשעענישן 
## געבוירן
* ה'תקס"ח - רבי שמשון רפאל הירש
* ה'תרצ"א - הרב נפתלי צבי האלבערשטאם, באבאווער רבי

## יארצייטן 
* רבן שמעון בן גמליאל הזקן און רבי ישמעאל כהן גדול זענען געהרג'ט געווארן ביים חורבן בית שני.
*  - רבי חנינא סגן הכהנים, איינער פֿון די עשרה הרוגי מלכות, פון דעם ערשטן דור פון תנאים.
* ה'תרל"ו - רבי בעריש ביאלער, רבי פון די ווארקער חסידים נאך דער פטירה פונעם יונגער ווארקער רבי'ן
* ה'תרמ"ו - רבי חיים סופר, מחבר פון "מחנה חיים"
* ה'תרצ"ג - יוסף ראזנבלאט, חזן און קאמפאזיטאר (געב' ה'תרמ"ב)

קאַטעגאָריע:סיון
ל' סיון

דער ערשטער טאג ראש חודש תמוז

די טעג ווען ל' סיון קען געפאלן:

## געשעענישן 
## געבוירן
## יארצייטן
* רבי חנניא בן עקשיא
* ה'תרכ"ט - הרב שלמה קלוגער, פוסק און דרשן, פון די גאונים אין זיין דור אין פוילן (געב' ה'תקמ"ו)
כ"ז תמוז

## יידישער קאלענדאר
* די דריי וואכן

די טעג ווען כ"ז תמוז קען געפאלן:

## געבוירן
*ה'תשל"א - יצחק פינדרוס, עסקן און תלמיד חכם

## יארצייטן
* ה'תשכ"ג - הרב יעקב חי ציון עדס, דער ראש ישיבה פון דער פורת יוסף ישיבה, מחבר שו"ת, חדוות יעקב
* ה'תשל"ט - חכם שמואל ברוכים, מלמד תורה 
* ה'תשל"ט - רבי שמואל ראזאווסקי, ראש ישיבה אין פאנאוועזש
*ה'תש"נ - יום טוב עהרליך - לעגענדארער חסידישער בעל מנגן, קאמפאזיטאר און מוזיקאנט
* ה'תשע"א - הרב אלעזר אבוחצירא, א מקובל
כ"ו תמוז

די טעג ווען כ"ו תמוז קען געפאלן:

## יידישער קאלענדאר
* די דריי וואכן

## יארצייטן
* ה'תר"ב - רבי נחום טריביטש, ניקאלשבורגער רב, מחבר פון „שלום ירושלים"
* ה'תש"א - רבי סיני האלבערשטאם, זשמיגראדער רב
* ה'תשס"ה - הרב שלמה זאב צווייגענהאפט, ראש השוחטים פון פוילן און רב פון האנאווער און נידערזאקסן
כ"ה תמוז

די טעג ווען כ"ה תמוז קען געפאלן:

## יידישער קאלענדאר
* די דריי וואכן

## יארצייטן
* ה'תקצ"א - הרב מאיר הלוי ראטנבערג, רב אין אפטא און מחבר פון „אור לשמים"
* ה'תרנ"ג - הרב ישראל יהושע טראנק אב"ד קוטנא, מחבר פון „ישועות מלכו"
* ה'תרע"ח - מרת רייצא, די טאכטער פון הרב חיים האלבערשטאם, דער צאנזער רב, די פרוי פון הרב מרדכי דוב טווערסקי דער הארניסטייפלער רב
* ה'תרצ"א - הרב ישעיה זילבערשטיין פון ווייצן, מחבר פון „מעשי למלך"
כ"ד תמוז

די טעג ווען כ"ד תמוז קען געפאלן:

## יידישער קאלענדאר
* די דריי וואכן

## יארצייטן
* ה'תרס"ב - יעקב יוסף יאזעף, רב הכולל פון ניו יארק סיטי.
*ה'תרצ"ד - מנחם מענדל בייליס, באשולדיגט אין אן עלילת דם
כ"ג תמוז

די טעג ווען כ"ג תמוז קען געפאלן:

ֿ
## יידישער קאלענדאר
* די דריי וואכן

## געשעענישן 
* ד'תתנ"ט - די קרייצוגלער נעמען איין ירושלים ביים ערשטן  קרייצצוג, און הרגענען אויס די יידן און מוסולמענער איינוואוינער

## געבוירן
* ה'תר"ע - רבי שלמה זלמן אויערבאך פון די גרעסטע פוסקים (נפטר ה'תשנ"ה)

## יארצייטן 
* ה'ש"ל - רבי משה קארדאווערא, פון די מקובלים אין צפת, מחבר פון ספרי קבלה און דער רבי פונעם אריז"ל
* ה'תרצ"ט – הרב שאול משה זילבערמאן, וויערשאווער רב (געב׳ ה'תר"י)
כ"א תמוז

די טעג ווען כ"א תמוז קען געפאלן:

## געבוירן
* ה'תרל"ח - יאנוש קורטשאק, פירער פונעם יתומים אנשטאלט אין דער ווארשעווער געטא
* ה'תרפ"ו - הרב פינחס מנחם אלטער, דער זעקסטער (זיבעטער) גערער רבי (נפטר אין ה'תשנ"ו)
* ה'תשי"ח - ציפי ליבני, כנסת דעפוטאט, מיניסטארקע אין דער ישראל רעגירונג און פירער פון דער קדימה פארטיי

## יארצייטן
* ה'תקמ"א - רבי שלמה פון חעלם, מחבר פון „מרכבת המשנה" אויפן רמב"ם
* ה'תרצ"ג -  רבי אברהם מתתיהו פרידמאן, דער צדיק פון שטעפאנעשט, דער צווייטער (און לעצטער) שטעפאנעשטער רבי
כ' תמוז

די טעג ווען כ' תמוז קען געפאלן:

## יארצייטן
* ה'תשי"ד - הרב אברהם חיים נאה, מחבר פון „קצות השולחן"
י"ט תמוז

די טעג ווען י"ט תמוז קען געפאלן:

## יארצייטן
* ה'תל"ו - רבי אהרן שמואל קוידאנאווער, מחבר פון „ברכת הזבח"
* ה'תשי"ט - הרב יצחק אייזיק הלוי הערצאג, דער צווייטער הויפט-רב פון ישראל
* ה'תשכ"ה - הרב אליעזר יהודה פינקל, מירער ראש ישיבה אין פאלטאווע, מיר, ירושלים
*ה'תשנ"ח - הרב **בן-ציון אבא-שאול**  ראש ישיבה פון פורת יוסף אין ירושלים און א ספרדישער פוסק
י"ח תמוז

די טעג ווען י"ח תמוז קען געפאלן:

* ווען דער טאג געפאלט זונטיג, פאסט מען דעם תענית שבעה עשר בתמוז.

## געשעענישן 
* ה'תרי"ח - הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער„ייטב לב", אויפגענומען אלס רב אין סיגעט
## געבוירן
* ה'תרפ"ב – רבי מרדכי האגער, וויזשניצער רבי אין מאנסי (נפ' תשע"ח)

## יארצייטן
* ה'תרל"ח - רבי יעקב אריה גוטערמאן, ראדזימינער רבי (געב' תקנ"ב)
ט"ז תמוז

די טעג ווען ט"ז תמוז קען געפאלן:

## געבוירן 
* ה'תרנ"ד – הרב שמעון ישראל פאזען, שאפראנער רב (נפ' ה'תשכ"ט)

## יארצייטן
* – לויטן מסורת - חור דער זון פון  כלב  און מרים 
*ה'תשכ"ז – רבי אברהם יהושע העשל, קאפיטשניצער רבי פון ניו יארק
*ה'תשל"ז –  יוס'לע טארנער
ט"ו תמוז

די טעג ווען ט״ו תמוז קען געפאלן:

## געבוירן
* ה'תרמ"ז - מארק שאגאל, מאלער, (נפטר אין ה'תשמ"ה)
## יארצייטן
* ה'תק"ג  - הרב חיים בן עטר, מחבר פונעם פירוש "אור החיים" על התורה
* ה'תקצ"א - רבי אריה לייביש האלבערשטאט
* ה'תקמ"ה - הרב אריה לייב אב"ד פון מעץ (דער "שאגת אריה") 
* ה'תר"ע - רבי אלעזר ריישער
* ה'תשכ"ט - רבי דוד משה ראזנבוים, קרעטשענעווער רבי פון רחובות
* ה'תשל"ד - ר' עמרם בלוי, פון די פירער פון נטורי קרתא
כ"ב תמוז

די טעג ווען כ"ב תמוז קען געפאלן:

## געבוירן
* ה'תרצ"ה - משה שטערן, באוואוסטער חזן

## יארצייטן 
* ה'תקנ"ב - רבי שלמה פון קארלין (געהרגעט דורך קאזאקן)
* ה'תרל"ג -רבי דוד מארגנשטערן, דער צווייטער קאצקער רבי
*ה'תשמ"ט - רבי לוי יצחק בענדער, פירער פון די בראסלאווער חסידים אין ירושלים
י"ד תמוז

די טעג ווען י"ד תמוז קען געפאלן:

## געשעענישן
* ה'תשס"ג - הרב יצחק טוביה ווייס הייבט אן דינען אלס גאב"ד ירושלים
## געבוירן 
## יארצייטן 
* ה'תשמ"ז - הרב יעקב יצחק הלוי רודערמאן, ראש ישיבה פון נר ישראל, באלטימאר
י"ב תמוז

## געשעענישן
## געבוירן
* ה'תר"ם - רבי יוסף יצחק שניאורסאהן, ליובאוויטשער רבי

## יארצייטן 
* ה'ק"ח -  רבי יעקב בן אשר, דער בעל הטורים
י"ג תמוז

## יארצייטן
* ה'תמ"ד - רבי משה רבקה'ש פון ווילנא, מחבר פון „באר הגולה" אויף שולחן ערוך
* ה'תקל"א -  רבי חיים הכהן ראפאפארט
* ה'תק"ף - רבי מרדכי פון קרעמניץ
* ה'תר"ף - הרב חנוך דוב רובין, סאסאווער רבי אין לאנדאן
י' תמוז

## געשעענישן
## געבוירן
## יארצייטן 
* ה'ת"ש - רבי יחיאל מיכל צבי האלבערשטאם, דיין אין ריישא
ט' תמוז

די טעג ווען ט' תמוז קען געפאלן:

## געשעענישן
* ה'ד' - מען האט פארברענט דעם ש"ס אין פאריז
## געבוירן
## יארצייטן 
* ה'תשכ"ו - רבי זלמן סאראצקין, לוצקער רב, מחבר פון "אזנים לתורה"
*  ה'תשנ"ד - **רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם זצ"ל**, דער צאנז-קלויזנבורגער רבי "שפע חיים"
*
י"א תמוז

די טעג ווען י"א תמוז קען געפאלן:

## געשעענישן
* ה'תרפ"ז - **ערדציטערניש** מיט צענטער אין יריחו מיט א שטארקייט פון 6.2 אויף דער ריכטער סקאלע; 300 געהרגט

## געבוירן
לינקס|100px|אלפרעד דרייפוס
## יארצייטן 
* ה'תקצ"א - רבי **צבי הירש אייכנשטיין**, דער ערשטער זידיטשויווער רבי
* ה'תרצ"ה - אלפרעד דרייפוס, יידישער אפיציר אין דער פראנצויזישער ארמיי, וואס איז געשטאנען אין צענטערפונקט פון דער **דרייפוס פרשה**
* ה'תש"א - הרב **אלחנן וואסערמאן**, ראש ישיבה אין באראנאוויטש, פון די גרעסטע רבנים אין אייראפע צווישן די וועלט קריגן און פון די פירער פון אגודת ישראל, מחבר פון "קובץ שיעורים"- דערמארדעט אין חורבן אייראפע
* ה'תשנ"ד - רבי שמואל שמעלקע פינטער, פארזיצער פון אגודת ישראל אין אייראפע (געב' תר"ף)
*ה'תשע"א – לייבי קלעצקי, קליין אינגל פון בארא פארק וועלכער איז ברוטאל דערמארדעט געווארן
ז' תמוז

## יידישער קאלענדאר
די טעג ווען ז' תמוז קען געפאלן:

## געשעענישן
## געבוירן
## יארצייטן 
* ה'תקפ"ח - הרב ברוך תאומים-פרענקל, אב"ד לייפניק און מחבר פון "ברוך טעם"
* ה'תשנ"ב - רבי שמחה בונם אלטער, גערער רבי, דער "לב שמחה"

* ו' תמוז - ח' תמוז
ו' תמוז

די טעג ווען ו' תמוז קען געפאלן:

## געשעענישן
*ה'תשל"ו - מען האט באפרייט די מענטשן פון דעם ער פראנס עראפלאן געכאפט אין ענטעבע.

## געבוירן 
* ה'תרמ"ד - הרב חנה האלבערשטאם, קאלאשיצער רב (נפ' ה'תש"ג)

## יארצייטן
*ה'תקט"ז - רבי ישראל יעקב אלגאזי, הראשון לציון און ראב"ד פון ספרדישע אין ירושלים (געבוירן ה'ת"ם)
* ה'תשל"ו - הקדוש יונתן נתניהו הי"ד (געב׳ ה'תש"ו)
ה' תמוז

די טעג ווען ה' תמוז קען געפאלן:

## געשעענישן 
*ה'כ"ח-  דער גדול הדור פון די חכמי אשכנז , מהר"ם ראטנבערג, וואס איז געווען אונטערוועגס קיין ארץ ישראל, געלייגט אין טורמע דורכן קייסער רודאלף דער ערשטער
*ה'שפ"ט - הרב יום-טוב ליפמאן העלער, מחבר פון תוספות יום טוב, אריינגעלייגט אין טורמע. הרב העלער האט אוועקגעשטעלט דעם טאג פאר א תענית פאר זיך און זיינע אייניקלעך
* ה'תש"ו - קעלצער פאגראם, קעגן יידן איבערגעבליבן פון חורבן אייראפע, אין פוילן

## געבוירן
* ה'תשי"א - רבי ישראל האגער, וויזשניצער רבי פון מאנסי

## יארצייטן
* ה'תרע"ה - רבי בצלאל יהושע מאשקאוויטש פון גלינע