open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
די צייטונג

**די צייטונג** - **נייעס באריכט** איז א אידיש-שפראכיגע וועכנטליכע צייטונג אין ניו יארק סיטי.
זי איז געגרינדעט און רעדאַקטירט דורך ר' אברהם פרידמאן, א שטארק פרומער חסידישער סאטאמארער איד פון בארא פארק, ברוקלין.

די וואכן צייטונג ערשיינט יעדן מיטוואך אין אידיש. 

אין 2012 האבן זיי אביסל איבערגעארבעט די צייטונג און געמאכט א באזונדערע ביילאגע פון די ארטיקלען מיטן נאמען "די אידישע צייט", ווי אויך לייגן זיי קאלירטע בילדער פון רבי'שע הויפן אין די מיטלסטע בלעטער.

די צייטונג האלט זיך פאר סאטמאר געשטימט און נעמט נישט קיין שטעלונג אינעם סאטמאר מחלוקת.

עס איז זייער פיל מיט וועלטליכע פאליטיק און נייעס ווי איידער נייעס פון חסידישע הויפן.

## גרינדער 
די צייטונג איז געגרינדעט געווארן און איז רעדאַקטירט דורך ר' אברהם פרידמאן, זון פון ר' ליפא פריעדמאן. ער איז א פראליפֿישער שרייבער, און ער פלעגט יארן ארבעטן פאר דער איד ביז איינמאל איז אים איינגעגעסן געווארן אז ער האט נישט געטארט שרייבן צופיל פאליטיק ווייל זיי האבן געוואלט זיין א פרומע צייטונג. האט ער געעפענט זיין אייגענע צייטונג די צייטונג.

ער איז נאענט מיט פאליטיקער און אזוי ארום ווייסט ער די גוטע קראנטע נייעס און פאליטיק. ער איז א שטארקער דעמאקראט, האלטנדיג אז פאר אידישקייט צו בליען דארף מען ערשט און איבער אלעם היטן אויף דעם וואנט וואס טיילט צווישן רעליגיע און רעגירונג.

## דרויסנדיגע פֿאַרבינדונגען
* די צייטונג וועבזײַטל

קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען
ארוינים

**אַרוינים** זײַנען די חסידים פון רבי אהרן טייטלבוים דער עלצטער זון פון רבי משה טייטלבוים בעל ברך משה פון סאטמאר זצ"ל.

זיי זענען געשוואוירענע אנהענגער פון רבי אהרן טייטלבוים, און שטיצן אים אלס דער אפיציעלער ממשיך דרכו פון סאטמאר אדמו"רות, נאכן טאטן'ס שטארבן. לויט וואס זיי טענה'ן עס איז א "צוואה" איבערגעגעבן בעל פה דורך עטליכע מענטשן ווי ער באפעלט אז מען זאל נישט גלייבן זיינע צוואות בכתב. טראץ דעם וואס זיינע קעגנער באשולדיגן אים מיט א שלעכטקייט אדער טיפשות היסטאריע, ווערט עס דורך זיי שארף אפגעלייקנט.

## סיבה 
דער לאיאלער פארברענטע עקשנות איז אויסגעפארעמט געווארן אין פייער פון מחלוקת וואס האט געבוזשעוועט דורכאויס די לעצעט דרייסיג יאר, אפילו בחייו פון ערשטן סאטמאר רבי. וואס מ'האט גערודף'ט רבי משה טייטלבוים אז ער איז נישט גענוג פרום, און אז ער איז זיך משדך מיט א אגודה'סט. פון דארטן איז מען געגאנגען צו פלייש פרשה, צום קאשוי רב'ס כסדר'דיגע קריטיק, און צום סקול דיסטריקט פרשה און אזוי ווייטער צענדליגע קאנטראווערסיעס וואס די חסידים זענען געווען אויסגעטיילט צו בושות און קריטיק צו פארענטפערן און זיך שלאגן פאר די הנהגה.

## ווער זענען זיי? 
דער טיפישער "ארויני" איז אפשר נארמאל און באשיידן, אבער עס איז זיכער דא א מיעוט וואס זענען פארביסענע שלעגער וואס האבן זיך געשלאגן און דיריגירט אנדערע פאר די פארטיי אינטערעסן די לעצטע 27 יאר און אזא מענטש איז געוויינליך נישט קיין רואיגער, וואולער, אדער סאלידער, אפילו אזוי בלייבן זיי מיט נאמנות צו זייער פלאץ.

## וויפיל? 
אפילו לויט זייערע גרעסטע שונאים, ציילן זיך די ארוינים אין די צענדליגער טויזנטער. טראצדעם וואס משה גבאי האט נישט געלאזט דעם אלטן טאטן רבי משה טייטלבוים קומען צו די חתונות פון ר' אהרן, האבן זיך דארט באטייליגט טויזענטער מענטשן, אריינגערעכנט איבער טויזנט געסט פון דער גאנצער וועלט.

## זעה אויך
* זאליס
* בני יואל
## וועבלינקען 
* הייד פארק ארוינים פארום. כל העולם כולו 
* גוגל ווידיאו - נעילת החג טיש און באגלייטן מוצאי יום טוב סוכות תשס"ז אין ווילאמסוברג. http://video.google.com/videoplay?docid=-2296099888792528065 

קאַטעגאָריע:ארונים
אהרן שעכטער

רבי **אהרן משה שעכטער** (תרפ"ח - ז' באלול תשפ"ג) איז געווען דער ראש ישיבה אין ישיבת רבינו חיים בערלין אין פלעטבוש, ברוקלין. ער איז  געווען א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה אין אמעריקע.

## ביאגראפיע 
אהרן משה שעכטער איז געבוירן געווארן אין ברוקלין אין יאר תרפ״ח. ער האט געלערנט אין ישיבת רבי חיים בערלין ביי רבי יצחק הוטנער.

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:ברוקלין

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
דער בלאט

**דער בלאט** איז א סאטמארער צייטונג אויף יידיש געגרינדעט דורך די אַהרונים.

## די גרינדונג 
נאכן נישט ווערן באשריבן אין דער איד, האבן די אהרונים דערקלערט קריג קעגן דער איד און איר אייגענטימער משה גבאי. אין 2000 האבן זיי באשלאסן דעם אליינס צו עפענען א צייטונג און שרייבן די נייעס לויט זייער גייסט און רעספעקט.

דעמאלטס זענען ארויסגעקומען בריוון פון א גרופע רבנים אין שפיץ פונעם סאטמארער רבי׳ן דער ברך משה אז זיי אסר'ן צו קויפן ״דער בלאט״, און אז דאס איז א העץ בלעטל קעגן דעם ברך משה.

מיט דער גרינדונג פון ״דער בלאט״ האט זיך שטארק געטוישט די וועלט פון יידישע צייטונגען. 

זיי האבן געלייגט א דגוש צו באשרייבן און דעקן אלע שיכטן און קרייזן. זיי האבן אנגעהויבן צו באשרייבן קליינע חסידות'ן און פריוואטע עסקנים אפילו זיי האבן נישט מיט סאטמאר, און דער איד האט נאכגעטאן דאס זעלביגע. אויך האבן זיי אנגעהויבן צו לייגן בילדער און דער איד האט נאכגעטאן אלס קאנקורענץ.

## אייגענטום
דער אייגענטימער פון דער בלאט איז אלימלך דייטש, אן איידעם ביים בארימטן זאמלער דוד לייב גרינפעלד און פון די נאנטע מענטשן צום סאטמארער קרית יואל רבי'ן  רבי אהרן טייטלבוים. דער רעדאקטאר איז געווען שמואל ווידער.

דער בלאט'ס אידעאלאגיע איז ווי מער אינטערעסאנטער אןן ציענד, פארשטייט זיך אז זיי קענען נישט מוותר זיין אויף קנאות, און אז נישט, כאטש צולייגן אביסל טועמיה מיט פעפער, למשל, מציצה בפה האט זיך אסאך מאל געטראפֿן איהר פלאץ אויף די פֿאדערשטע זייטן צולייגט אז ס'האט זיך געדאכט ווי א ערוואקסענער מאגאזין, די געמישטע שווים-באסיין באשריבן בכלומרשט אלץ "עטרת אברהם" און נאך. דראמאטישע פארזעצונגען, טשיקאווע געשיכטעס און ווי מער אויפרייסעריש. 

און מיט דעם איז עס אנדערש ווי אלע היינטיגע צייטונגען וואס די נייעס איז נאר א מיטל איינצוהאנדלען שטיצע פאר זייער באס אדער אידעאלאגיע ווען ס'איז נויטיג.

לעצטנס האבן זיי נאכקאפירט דעם "איד" און אויך אנגעהויבן צוטיילן די צייטונג אויף מערערע אפטיילונגען. צוערשט האבן זיי אפגעטיילט די בילדער, דערנאך האט מען געמאכט אן אפטיילונג פון אינטרעסאנטע ארטיקלען מיטן נאמען "דער אוצר". און שפעטער האבן זיי אויך אפגעטיילט אלע ציבורישע נייעסן - פון פארשידענע קהילות און מוסדות - פונעם הויפט בלאט, אונטערן נאמען "ציבור".

אין די זומער וואכן ווען דער עולם איז אין די קעטסקילס, פארמאגן זיי א באזונדערע ביילאגע גערופן "זומער אפטיילונג".

בלאט
אריה מלכיאל קאטלער

רבי **אריה מלכיאל קאָטלער** איז דער הויפט ראש ישיבה אין  דער לייקוואדער ישיבה. ער איז א זון פון הרב שניאור קאטלער.

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
סקווירא

**סקווירא** (**סקווער**; ; ) איז א שטעטל אין קיעווער אבלאסט, צענטראלע  אוקראינע. סקווירא האט א באפעלקערונג פון בערך  18,000 און א שטח פון 6,328 קוואדראט ק"מ.

## היסטאריע
אין 1736, ווערט סקווירא דערמאנט אלס דארף וואס א ייד האט גענומען אין ארענדע. אין 1789, האבן געוואוינט דארטן  37 יידישע הויזגעזינד, פון 197 אינגאנצן. אין 1847, האבן געוואוינט דארט 2,184 יידן. די יידן אין סקווירא האבן געהאנדלט מיט תבואה. אין 1897, האבן געוואוינט 8,910 יידן אין סקווירא, אומגעפער 49.5% פון דעם שטעטל'ס באפעלקערונג. 

אונטער די סאוועטן האט מען אוועקגעמאכט די יידישע קהילה. ביים צווייטן וועלט קריג האט די דייטשע ארמיי איינגענומען דאס שטעטל אום סעפטעמבער 1941. בערך 1,000 זענען דערמארדעט. אין די סוף 1960ער יארן, איז די יידישע באפעלקערונג געווען 500. 

רבי יצחק טווערסקי, א זון פונעם טשערנאבלער מגיד, האט זיך באזעצט אין סקווירא, ווייל דארט האט געוואוינט די משפחה פון זיין שווער בזיווג שלישי, ר' נפתלי צבי פון סקווירא, דעריבער האט ר' איציקל דארט אויפגעשטעלט זיין הויף דארט.

דער סקווערער הויף גייט נאך אן היינט, און איז הויפטקווארטירט אין שיכון סקווירא, ניו יארק, אונטער רבי דוד טווערסקי.
קליין|275px|דער סקווערער בית מדרש - באנייט אין 2004.

## זעט אויך
* סקווירא (הויף)
* שיכון סקווירא
* ניי סקווירא 

## וועבלינקען

* nachshen.com  - אינפארמאציע וועגן דעם שטעטל
* mrt5.com - בילדער פון סקווירא

* MSN מאפע

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאטעגאריע:סקווירא
רבי

: פאר דעם ארטיקל איבער חסיד'ישע רבי'ס, זעה אדמו"ר.

**רבי** (קירצן: **ר**') איז דער טראדיציאנעלער יידישער טערמין פאר איעדער וואס לערנט-אויס זיינע סטודענטען תורה אדער יראת שמים. דאס ווערט געניצט דורך תלמידים אין חדר אדער ישיבה פאר זייערע לערער, אדער דורך ערוואקסענען פאר די וואס זיי האלטן פאר זייערע לערער אין תורה.

די טערמינען רב און ראַבײַ זענען ענליך, אבער האבן געווענליך א מער ספעציפישן באדייט. זעה: רב.
אהרן קאטלער

רבי **אהרן קאטלער** (ה'תרנ"ב- ב' כסלו ה'תשכ"ג) איז געווען א ראש ישיבה אשכנזישע אין דער ליטע און שפעטער אין אמעריקע, וואו ער האט געגרינדעט די ישיבה בית מדרש גבוה.

## יונגע יארן
הרב קאטלער איז געבוירן אין סיסלעוויטש, ווייסרוסלאנד, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס) אין תרנ"ב, צו זיין פאטער הרב שניאור זלמן פינעס, דער שטאטס־רב.

די לעצטע נאמען **קאטלער** האט ער גענומען פון א משפחה-קרוב, כדי זיך ארויסצודרייען פון דארפן דינען אין מיליטער.

שוין אלס קינד איז ער געווען א עילוי, מ'זאגט אז ער האט אלס יונגל געקענט גאנץ תנ"ך אויסעווייניג.

ער האט געלערנט אין דער סלאבאדקער ישיבה ביי רבי נתן צבי פינקל, דער "אלטער פון סלאבאדקע", און רבי משה מרדכי עפשטיין. רבי איסר זלמן מעלצער האט אים גענומען פאר אן איידעם, און ער האט אטייל גענומען מיט זיין שווער אין דער הנהלה פון דער לוצקער ישיבה.

ער האט געגרינדעט די ליטווישע ישיבה **בית מדרש גבוה** ד'לעיקוואוד אין דער געגנט וואס איז היינט באוואוינט מיט טויזנטער אידישע איינוואוינער און אין דרום ניו זשערסי.

דער היינטיגער ראש ישיבה איז רבי מלכיאל קאטלער זיין אייניקל, א זון צו רבי אהרן'ס איינציגן זון הרב שניאור.

ער ליגט אין הר המנוחות.

## באקאנטע תלמידים 
* הרב יהושע יגל
* ד"ר ישראל בורגאנסקי
* הרב אפרים זורייווין
* הרב שלמה לייב ברעוודע
* הרב משה הלל הירש
* הרב הלל זאקס
* הרב שלמה קורח
## נוסח מציבה
רבינו הגדול שר התורה ועמוד היראה רבן של ישראל צדיק יסוד עולם, הקים עולה של תורה בדורו והאיר יובל שנים עיני ישראל באור תורתו חסידותו, עורך מערכות ומיישר הדורים מפרק הוויות ומפרק שברים, קברניט נאמן, לוחם מלחמתה של תורה, גודר גדר ועומד בפרץ, עשה מעשי חייא ונתן נפשו על קיומה של תורה בישראל בגולה ובאה"ק (=ובארץ הקודש), על עבודת הצלה בשנות הזעם ת"ש-תש"ה, ועל מעשה החסד לכלל ולפרט, החזיר עטרה ליושנה להעמיק ולהרחיב גבולות לימוד התורה בטהרתה ובקדושתה בארצות הברית על ידי בית מדרשו בלייקווד, ועל ידי השפעתו קיבץ וריבץ תלמידים לאלפים בישיבתו בקלצק ובירושלים עיה"ק (=עיר הקודש) בישיבת עץ חיים.

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
שומרים

**חברה שומרים** איז א שמירה אָרגאַניזאַציע וואס אירע חברים היטן די גאסן קעגן קרימינאלן און פארברעכער זאלן נישט טשעפענען די אידישע געגנטער ווי קראון הייטס, בארא פארק, וויליאמסבורג, און פלעטבוש, לעיקוואד

געגרינדעט דורך הרב משה האפמאן מזקני חסידי פאפא אייגנטומער פונעם בטחון ספרים געשעפט אין וויליאמסבורג זעענדיג איינמאל פרייטיג צונאכטס ווי א איד איז געווארן אנגעשלאגן פון כוליגאנעס. און ער פלעגט דאס יארן אנפירן פון זיין געשעפט ביז עס האט זיך צעביסלעך אנטוויקלט צו דעם היינט אויפגעבויטן אפאראט 

קאטעגאריע:זיכערהייט
קראון הײטס

**קראַונהײטס**  (ענגליש: *Crown Heights*) איז אַ געגנט אין ברוקלין, ניו יאָרק סיטי. אין קראונהייטס געפינט זיך "770" דער בית המדרש פון ליובאַוויטשער רבין, און דאָס האַרץ און צענטער פון די דרײַ צענטראַלע מוסדות פון ליובאַוויטש - מחנה ישראל, אגודת חסידי חב"ד, און ישיבת תומכי תמימים ליובאוויטש.

אין קראונהייטס וואוינען העכער 10,000 אידישע משפחות, צווישן צענדליגער טויזנטער גויים.

אַמאָל פלעגט קראונהייטס זײַן איינע פון די גרעסטע אידישע קיבוצים אין ניו יאָרק. דאָרט פלעגן זײַן הונדרעטער שולן, ישיבות, און פאַרשידענע אידישע מוסדות, ווי אויך פיל רבישע הויפן. אין די זעכציקער יאָרן, האָט זיך אָנגעהויבן אַן אײַנפלוס פון אַפֿראָ־אַמעריקאַנער אין דער געגנט, און דעריבער האָבן רוב אידן זי פאַרלאָזן. הרב מנחם מענדל שניאורסאָהן, דער אָנפירער פון דעם ליובאוויטשער חסידות האָט געהייסן זײַנע חסידים בלײַבן אין דער געגנט.

הײַנט צו טאָג וואוינען דאָרט הונדערט טויזנט אַפראָ־אַמעריקאַנער, און צוואַנציק טויזנט אידן א סאך פון זיי זענען חב"ד חסידים.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ליובאוויטש
פאפא (הויף)

[קליין|די פּאפא [תרצ"ד הכנסת ספר תורה איז געווען אויף שבת און איז געווארן פאָטאָגראַפירט דורך אַ גוי.]]
[קליין|די ינלענדיש פון די פאפא גרויס [בית המדרש אין וויליאַמסבורג, ברוקלין]]
פאפא חסידות איז געגרינדעט געווארן אין דער שטאט פאפא, דורך הרב יעקב יחזקיהו גרינוואלד, דער רב פון דער קהילה עדת ישראל, אין דער שטאט פאפא.

זיין ממלא מקום איז געווען הרב יוסף גרינוואלד דער פאפא רב. ר' יוסף גרינוואלד האט איבער געפלאנצט די פאפא חסידות אין אמעריקע נאך דער צווייטער וועלט קריג, מיטן גרינדן די קהילה "קהלת יעקב פאפא" אין וויליאמסבורג, דער פאפא רב איז געווען א שטארקער אנהענגער אין בעלז, און דער פאפא חסידות גייט אין דעם בעלזער דרך.

זיין ממלא מקום איז דער עלטסטער זון האדמו"ר רבי יעקב יחזקיה גרינוואלד פון וויליאמסבורג. זיין צווייטער זון, איז אב"ד תולדות יוסף פאפא אין בארא פארק הרב ישראל מנחם גרינוואלד. זיין דריטער זון, איז דומ"ץ פאפא וויליאמסבורג הרב אהרן גרינוואלד.

* רבי יעקב יחזקיהו גרינוואלד (נפ' ב' אדר תש"א), מחבר פון *ויגד יעקב*
** רבי יוסף גרינוואלד (נפ' י"ג אב תשמ"ד), מחבר פון *ויחי יוסף*
*** רבי יעקב יחזקיהו גרינוואלד פון וויליאמסבורג, היינטיגער פאפער רבי

קאַטעגאָריע:פאפא
יוסף גרינוואלד

רבי **יוסף גרינוואלד** (נפ' י"ג אב ה'תשמ"ד) איז געווען דער פאפא רב.

## ביאגראפיע 
ער איז געווען א תלמיד פון זיין גרויסן פעטער, רבי אליעזר דוד גרינוואלד זצ"ל, בעל "קרן לדוד", וועלכער איז געווען סאטמארער רב, און האט אבער נישט זוכה געווען צו קיין קינדער, דעריבער האט ער כמעט ווי אדאפטירט דעם פלימעניק, און אים געהאלטן ווי אן אייגן קינד, און האט אים אפילו חתונה געמאכט, מיט זיין ברודער הגה"ח ר' יעקב יחזקי' גרינוואלד'ס טאכטער, פון וועם זיי האבן געהאט 10 קינדער. 
 
אין דער יוגנט איז ער געווען דיין אין דער שטאט סאטמאר. נאך דער פטירה פון זיין פאטער ר' יעקב יחזקי' גרינוואלד האט ער ממלא מקום געווען זיין פלאץ אין קהל עדת ישראל אין  דער שטאט פאפא. 

זיין ערשטע ווייב און קינדער זענען אלע אומגעקומען אינעם צווייטן וועלט קריג. 
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט ער נאכאמאל חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון זיין משפחה הרה"ח ר' יששכר בערמאן וועבער ז"ל, אבער נאך פאר דעם האט ער אימערמידליך געארבעט אויף צו לעבן די עצמות יבשות און זארגן פיזיש און גייסטיש פאר די אומצאליגע יתומים מבני עירו. ער האט אויפגעשטעלט א ישיבה אין דער שטאט סאמבאטהעלי, אבער נאך א קורצער צייט איז געווען קלאר אז אונטער די קאמוניסטן וועט זיין שווער אדער גאר אוממעגליך אנצוהאלטן אידישקייט. האט ער אינאיינעם מיט זיין פאמיליע און ישיבה עמיגרירט קיין אנטווערפן, בעלגיע, וואו ער האט אנגעפירט מיט א ישיבה און א קהילה, ביז ער האט אין אנפאנג שנת תשי"א עמיגרירט קיין אמעריקע, און דארט איבער געפלאנצט זיין ישיבה, און געגרינדעט די קהילה קהלת יעקב פאפא, ווי אויך דאס פאפער חסידות, וועלכע האט זיך מיט די יארן פארגרעסערט און גאר שטארק צושפרייט איבער עטליכע שטעט אין ניו יארק, מאנטרעאל, ארה"ק און אייראפע. א יאר פאר זיין פטירה האט ער אויך געגרינדעט א ישוב "קרית פאפא" אינדרויסן פון שטאט ניו יארק, וואו ער האט באלד אריבער געפירט זיין ישיבה, און דארט איז ער אין ענדע אויך נטמן געווארן.

הגה"צ רבי יוסף איז געווען נשיא פון התאחדות הרבנים פון תש"מ ביז צו זיין פטירה.

ער איז געווען באוואוסט אלץ א גרויסער גאון און צדיק, און פון די פירער פון יהדות אמעריקע נאכ'ן וועלט קריג. ער האט ארויסגעגעבן דעם ספר ויחי יוסף על התורה, און שו"ת ויען יוסף. ער איז נפטר געווארן י"ג אב ה'תשד"מ.

## משפחה
זיינע קינדער זענען: 
* זיין ממלא מקום ר' יעקב יחזקי' גרינוואלד פאפא רבי
* ר' ישראל מנחם גרינוואלד רב קהל תולדות יוסף בארא פארק
* ר' אהרן גרינוואלד דער היינטיגער פאפא דיין.

זיינע איידעמעס זענען:
* ר' משה ראזנער אבד"ק טערצאל-מאנסי
* ר' יעקב שלמה מייזליש אבד"ק לימנוב א זון פון יקותיאל יהודה מייזליש רב פון סיגעיט ניו יארק א זון פון הרב צבי הירש מייזליש (ווייטצען).

קאַטעגאָריע:פאפא
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן

קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער רבנים
יעקב יחזקיה גרינוואלד (ב)

רבי '''יעקב יחזקי' גרינוואלד''' איז דער היינטיגער רבי פון פאפא חסידים, און רב פון די קהילה קהלת יעקב פאפא און ווילאמסבורג, ווי אויך קהלת יעקב אין בארא פארק און אין מאנסי. 
ער איז דער עלטסטער זון פון רבי יוסף גרינוואלד, דער פריערדיגער פאפא'ער רב.

ער איז געווען דיין בעפאר ער איז געווארן רב, אבער האט אפגעלאזט דאס דיינות ווען ער האט אנגענומען די רבנות פאסטען אין זומער פון תשמ"ד.

ער איז א שטילער איידעלער איד. ער איז א א שטיקל קנאי, בפרט אין "כאניאקישע" ענינים. איינמאל האט ער אליינס אראפגעריסן א פלאקאט (פון פאטאקי-קאמפיין) אין שול, אלס א הוראה אז דער איז א מקום קדוש אין מען טאר נישט דארטן הענגען אזוינע פלאקאטן. דער אקט איז געווען באטראכט ווי א שטארקע גבורה אז א רבי זאל אליינס רייסן פלאקאטן. אויך האט ער ביי א חתונה פון זיינס א מתפלל, וועלכער האט געלאזט כאפן ווידעא (וואס איז נישט ערלויבט אין פאפא) גאר שארף מוחה געווען ברבים. דער מתפלל איז געווארן באליידיגט אבער ס'איז אים נישט אנגעגאנגען.

ער איז א באשיידענער מענטש און פרובירט צו לעבן בשלום מיט יעדן, ובפרט מיט זיינע געשוויסטער:

## פאמיליע 
זיינע יונגערע ברידער, ר' ישראל מנחם גרינוואלד אבד"ק פאפא בארא פארק, און ר' אהרן גרינוואלד דער היינטיגער פאפא דיין. און שוואגערס, ר' משה ראזנער אבד"ק טערצאל, און ר' יעקב שלמה מייזליש אבד"ק לימנוב.

ער איז א איידעם ביי הרב מאיר גרינוואלד פון טעטש-טאראנטא.

### קינדער 
* איידעם הרב מאיר יחיאל מיכל דייטש, אבד״ק קהל מעיני הישועה, מאנסי. זון פון הרב יחזקאל.
* הר״ר מאיר דומ״ץ
* הרב פנחס אבד״ק פאפא-מאנסי
* הרב לוי יצחק, איידעם ביי הרב דוד אייכענשטיין אדמו״ר בורשטין

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג
קאַטעגאָריע:פאפא
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער רבנים
פלעטבוש

[מרכז|250px|מרכז|קליין| [בית כנסת ישראל הצעיר פון שדרת קוני איילנד]]
**פלעטבוש** איז א פרומע אידישע ארטאדאקסישע געגענט אין ברוקלין נעבן בארא פארק. 

עס זענען דארט נישטא קיין סאך חסידים; בעיקר זענען זיי דארטן מאדערן ארטאדאקסן און ליטווישע מיט ספרדים.

קאטעגאריע:אידישע יישובים
קאשוי (הויף)

**קאשוי** איז א נאמען פון א חסידות וואס שטאמט פון דער שטאט קאשוי, סלאוואקיי.

דער פריערדיגער קאשויער רב, רבי רפאל בלום זצ"ל וועלכער איז געווען א תלמיד פון רבי שאול בראך פון קאשוי, נאך דער צווייטער וועלט קריג האט ער זיך באזעצט אין אמעריקע, אין וויליאמסבורג, און געציילטע יאר שפעטער האט ער געגרינדעט א היימישע שטעטל מיטן נאמען קאשוי אין בעדפארד היללס, וועסטשעסטער קאונטי, ניו יארק. דארט האט ער אויכעט אויפגעשטעלט זיין ישיבה. נאך זיין פטירה אין כ' אדר א ה'תשס"ה האבן זיינע חסידים באקרוינט רבי זיין עלטסטער זון רבי אליעזר חיים בלום פון מאנסי.

קאַטעגאָריע:ניו יארק
חברה הצלה

**חברה הצלה** איז אזא ערשטע הילף ארגאניזאציע וואס פּריוואַטע יונגעלײַט לויפן צו ראטעווען מענטשן וואס דארפן אנקומען אין שפּיטאָל צו דאקטוירים. עס איז געגרינדעט געווארן דורך הערשל וועבער פון וויליאמסבורג, נאך דעם וואס די אלגעמיינע שטאטישער אַמבולאַנס קאמפאני פלעגט זיך פארזוימן.

## היסטאריע
הערשל וועבער פארציילט, אז אין די ענדע 1960ער יארן, זייענדיג א יונגערמאן, גייענדיג אויף ראס סטריט אין וויליאמסבורג און פאר זיינע אויגן פאלט א מיטליעריגער איד אראפ און חלש'ט זאפארט אוועק.

"איך בין געווארן פאלרוירן. דער איד האט מיר דא אוועק'געחלש'ט פאר מיר. ממש אויף מיינע פיס. וואס טוט מען איצט. וויאזוי ראטעוועט מען דעם איד. וועמען רופט מען?" 

עס נעמט נישט לאנג, דערציילט מיסטער וועבער, נישט מער ווי א "צען מינוט..." און די שטאטישע EMS איז אנגעקומען און האבן פראבירט צו העלפן דעם איד. איבריג צו זאגן אז דאס ווארטן צען מינוט האט ליידער דעם איד געקאסט זיין לעבן.", פארענדיגט הערשל וועבער מיט ווייטאג.

איך האב זיך נישט פארזוימט. די געשיכטע און די דראמא איז מיר נישט ארויס פון קאפ, זאגט וועבער. איך האב געשפירט אז איך מוז עפעס טאן אז אזוינס זאל זיך נישט איבערשפילן. איך האב זיך אנגעהויבן נאכפרעגן וואס מ'קען טאן אין א צייט ווען א מענטש פאלט אוועק. אין בין דעמאלטס געוואויר געווארן פון אזא מין זאך וואס הייסט "אקסיגען" טאנק, און דורך דעם קען דער פאר'חלש'ט אטעמען און נאך קליינע קרישקעלעך וואס איז היינט די אלף בית פון ערשטער הילף.

נאך א קורצע וויילע האב איך געשאפט די ארגאניזאציע וואס הייסט הצלה. מ'האט גערופן מיין טעלעפאן נומער אין שטוב, און מ'האט מיר געלאזט וויסן אז א איד איז אין א צרה, און מ'דארף אים ראטעווען און זאפארט אריינפירן אין שפיטאל.

היינט צוטאגס איז דאס שוין דא אין יעדע אידישער געגענט ווי עס וואוינען אידן איבער דער גאנצער וועלט: לאנדאן, אנטווערפן, בארא פארק, ירושלים, בני ברק און כמעט גאנץ ארץ ישראל, איסט סייד, קראון הייטס, פלעטבוש, מאנרוי, מאנסי, נייטרא, מאונטענס, אויסטראליע, מאנטריאל, טאראנטא, קווינס, פאסייק, און גייטסהעד.

קאַטעגאָריע:געזונט
קאַטעגאָריע:נויטפאל מעדיצין
הערשל וועבער

**הערשל וועבער** איז דער גרינדער פון הצלה, אן ארגאניזאציע פאר מעדיצינישער הילף וואס געפינט זיך אין אלע שטעט וואו פרומע יידן וואוינען.

הערשל וועבער איז א סקולענער חסיד, ער וואוינט אין וויליאמסבורג, ברוקלין.
אין די תש"ך יארן האט ער אויפגעשטעלט חברה הצלה, וואס גיט ערשטע מעדיצינישע הילף אין א נויטפאל. ער האט פינאנצירט אויך א הכנסת אורחים שטיבל און מירון ווי מען קען באקומען אש"ל 365 טעג א יאר.

קאַטעגאָריע:עסקנים
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט
קאטעגאריע:וויליאמסבורג
משה דוד נידערמאן

**משה דוד נידערמאן** איז אנערקענט ביי דער חרדישער באפעלקרונג פון ניו יארק אלס הויפט פּאָליטישער שתדלן און עסקן פאר די חסידישע איינוואוינער פון ניו יארק און אלס דער אנפירנדיגער פון די פאראייניגטע אידישע ארגאניזאציעס אין וויליאמסבורג.

ער איז דער פאָרזיצער פון רב טוב, אן ארגאניזאציע וואס גיט זיך אפ מיט ראטעווען אידישע פליטים. ער פירט די פאליטישע קאנעקשאנס פאר די סאטמאר וויליאמסבורג ,
אזוי אויך פירט ער די "פערילס" ארגעניזאציע צו זיך אננעמען פאר די עלטערענס רעכטען, בנוגע האלטן די ערליכע אידישע חינוך אין די מוסדות.

קאַטעגאָריע:עסקנים
קאטעגאריע:וויליאמסבורג
קאַטעגאָריע: לעבעדיגע מענטשן

קאַטעגאָריע:זאלוינים
רב טוב

א וואלטעטיגער ארגענעזאציע זיך אפצוגעבן צו ראטעווען אידן פון איראן. און זיי העלפן פּלאַצירן אין די פרייע וועלט. זיי האבן א הויפט קווארטיר אין וויען עסטרייך ווי די פליטים וואונען דארטן ביז מ'איז זיי מסדר אלע געברויכן און שריפטן צו קומען וואונען אין אמעריקע.

איר פארזיצר איז ר' משה דוד נידערמאן שליט"א.

די ארגאניזאציע איז געשטיצט דורך סאטמארער אידן צוליב דעם וואס זיי ווילן נישט אז די אידן זאלן גיין קיין ארץ ישראל, צוליב די שוועריגקייטן זיי זאלן בלייבן פרומע אידן און צו זיי נישט אסימילירן מיט די ציונים.
חברים

**חברים** איז אן ארגענעזאציע וואס טוט איינגלידערן יידן וואלענטורן וואס שטייען גרייט צו יעדע צייט צו העלפן מיט א רעדל פון קאר וואס האט זיך געלעכערט, אדער אויב איר זענט אויסגעשפארט פון די הויז, אדער טאמער איר דארפט נאר א בוסט פארן קאר. אדער צו גלייכענס.

עס איז שוין היינט דא אזא סארט ארגאניזאציע אין מאנרוי, מאנסי, וויליאמסבורג, קראון הייטס, בארא פארק, פלעטבוש, אנטווערפן און מאנטריאל.

* זייער וועבסייט
ישכר דוב רוקח (ב)

[ממוזער|רבי ישכר דוב רוקח פארקויפט דאס [חמץ צו א גוי, ערב פסח תשע"א]]
הרב רבי **ישכר דוב רוקח** (געב. ח' שבט ה'תש"ח) איז דער היינטיגער און פינפטער רבי פון די בעלזער חסידים.

## ביאגראפיע
רבי ישכר דוב איז געבוירן צו זיין פאטער הרב מרדכי רוקח דער בילגורייער רב, וועלכער איז געווען א זון פון רבי ישכר דוב רוקח, דער דריטער בעלזער רב, און איז געווען א ברודער מיט ר' אהרן רוקח, דער פערטער בעלזער רב, און צו זיין מוטער מרים, א טאכטער פון ר' הערשל גליק פון סאטמאר, רומעניע. דער בילגורייער רב איז נפטר געווארן פלוצלונג ווען זיין זון ישכר דוב איז געווען איין יאר אלט, און ער איז געהאדעוועט געווארן און אויפגעוואקסן אין הויז פון זיין פעטער, דעם בעלזער רב.

אום ט"ו אדר תשכ"ה האט רבי ישכר דוב  געהייראט מרת שרה, די טאכטער פון רבי משה יהושע האגער, וואס איז שפעטער געווארן וויזשניצער רבי. די חתונה איז באשריבן און פארגעשטעלט געווארן דורך די מאסן מעדיע אלס די גרעסטע זייט נאך דעם שרעקליכן חורבן אייראפע.
לויט די אפשאצונג פון די איזראעלישע פאליציי , האבן אומגעפער צוואנציג טויזנט מענטשן אנטייל גענומען אין דער חופה. אין דעם ערשטן אנדערהאלב יאר נאך זיין חתונה האט די פארפאלק געוואוינט אין קרית וויזשניץ און שפעטער האט זיך אומגעקערט אין ירושלים. 
י"ב תמוז ה'תשכ"ו ווען ער איז געווען אכצן יאר אלט, האט מען איהם באקרוינט רבי.
[ממוזער|300px|ישיבת מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל, [ה'תשע"ג. הרב רוקח שישי משמאל]]
אין תשל"ו איז געבוירן זייער איינציגע קינד, הרב אהרן מרדכי. ט"ז אב ה'תשנ"ג האט ער געהייראט זיין ווייב מרת שרה לאה, טאכטער פון רבי שמעון לעמבערגער, מאקאווער רב פון קרית אתא.

ר' אהרן מרדכי האט דרייצן קינדער. דער עלטסטער איז הרב שלום רוקח, וועלכע האט חתונה געהאט י"ב סיון תשע"ג מיט די טאכטער פון הרב יחיאל מאיר פאנעט, מרבני בעלזא.

## הנהגה 
ווען רבי אהרן רוקח, דער פערטער בעלזער רב, איז נפטר געווארן אין תשי"ז האט ער נישט איבערגעלאזט קיין זון. די מערסטע בעלזער חסידים האבן געווארט אויף דעם יונגן ישכר דוב ביז ער וועט קענען איבערנעמען די הנהגה. רבי ישכר דוב איז אויפגענומען געווארן אלס בעלזער רב אין יאר ה'תשכ"ו.

באקאנט מיט זיין מוראדיגער כח הנהגה, מיט צוזאמהאלטן אזא גרויסע חסידות, און מיט נייע איינפירונגען לחיזוק הדת. און האט איינגעפירט  פארשידענע קליינע ענדערוגען אינעם נוסח התפלה, נייע געדאנקען אין חינוך הבנים והבנות.

## זיין אויפטון 
רבי ישכר דוב איז טעטיג אין עטלעכע פראנטן.
* ער האט אויפגעמאכט א ישיבה פאר בעלי תשובה (איידער דאס איז געווען אן אנגענומענע זאך צו טון).
* ער האט געעפנט אן אייגענעם בית דין און זיך אפגעטיילט פון דער עדה החרדית.
* ער האט געעפנט אן אייגענע צייטונג "המחנה החרדי", די צייטונג איז א ווידער אויפוואכונג פון פוילן וואס רבי יהושע בעלזער האט אויך געהאט אזא צייטונג מיט אט דעם נאמען.
* בשעת דער טיילונג פון אגודת ישראל און דגל התורה, האט ער זיך צאם געשטעלט מיט דגל התורה, די ליטווישע פארטיי, קעגן דער חסידישער אגודת ישראל פארטיי (כאטש זיין שווער איז געווען נשיא מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל). אין יאר תש"ס איז בעלז צוריק אריין אין אגודת ישראל.

## רעפערענצן 
## וועבלינק 
דער רב ביי חנוכה ליכט

ישכר דוב
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
חסד (ארגאניזאציע)

**חסד 24/7** איז דער נאמען פון א זאמעל פון אסאך ארגאַניזאציעס, וואס האט זיך געגרינדעט פאר איבער צוואנציג יאר צוריק, אויף צו געבן הילף פאר קראנקע און משפחה ארום, אין אסאך הינזיכטן, פון פירן אין שפיטעלער באזוכער, ביז קאכן עסנס און פארטיילן געזונטע 'מילגרוים זאפט' פאר די שוואכע חולים און אלטע, און פיל מער.

חסד האט זיך אנגעהויבן ביי איר גרינדונג, אינעם סקווערער שטעטל, און עס האט געהייסן 'חסד דשיכון סקווירא', היינט ווערט עס גערופן 'חסד 24/7 און עס ווערט עס געפירט דורך שלום פסח גרינבערג פון סקווירא.

חסד האט היינט קרוב צו דריי הונדערט איינגעשטעלטע, וואס ארבעטן פאר חסד געברויכן, א שיינע חלק פון זיי זענען 'וואלאנטירן', וואס גייען אין שפיטעלער משמח זיין, און וואס פירן באזוכער צו שפיטעלער איבער גאנץ ניו יארק, און צומאל ביז זיבן אכט שעות ווייט אויכעט.

די וואלענטירן פון **חסד** האבן געאייגנט פאר דעם צוועק א ספעציעלע סערוויס, וואס געבט טויזנטער פלעשלעך מילגרוים זאפט פאר חולים, אומזינסט, וואס ווערט פארטיילט איבער גאנץ ניו יארק אין אלע שפיטעלער און אויך אפגעשיקט צו די הייזער פון נצרכים.

קאַטעגאָריע:ניו יארק
קאַטעגאָריע:חרדישע ארגאניזאציעס
קראנקייט

א **קראַנקייט** אדער **חלאַת** איז א מעדיצינישע צושטאנד פונעם קערפער אדער מוח פון א לעבעדיגן באשעפעניש וואס שאפט ווייטאג, אומבאקוועמליכקייט, צרות אדער טויט צום מענטש וואס ליידט פון דער קראנקייט.
ווען די קערפּער פונקציאנירט שוין נישט מיטן פולן ברען, איז מען קראנק.

א קראנקייט קען קומען פון דרויסן, פון באקטעריע, ווירוסן אדער פאראזיטן, אדער פון דרינען, פון א גענעטישן פעלער אדער א כראנישער ענדערונג אינעם קערפער.

ווען א מענטש ליידט פון א קראנקייט איז א דאקטער מטפל מיט אים; ווען א בעל חי ליידט פון א קראנקייט ווערט דאס באהאנדלט דורך א וועטערינאר.

## סיבות פון קראנקייטן 
איינע פון די מערסטע פארשפרייטע סיבות פון קראנקייטן איז שוואכע היגיענע און א מאנגל פון ריין וואסער.

## פארמיידן קראנקייטן 
עס זענען פאראן קראנקייטן וואס זענען זייער פארשפרייט אדער האבן שווערע רעזולטאטן, און מען טוט זיי קאנטראלירן אפילו ביי געזונטע מענטשן. אז מען טרעפט אזא קראנקייט גאנץ פרי קען מען זיי היילן איידער זיי שאפן פראבלעמען. למשל, פארשידענע ראקן קען מען היילן נאר ווען מען טרעפט זיי גאנץ אין אנהייב.

נאך א ביישפיל איז אימוניזירונג. דער פרינציפ דערפון איז צו גרייטן דעם קערפער צו דער קראנקייט. דער קערפער האט זיין אייגענע פארטיידיקונג קעגן קראנקייטן, וואס הייסט די אימיון סיסטעם. די אימיון סיסטעם געדענקט וועלכע קרענק דער מענטש האט שוין געליטן. ווען א מענטש היילט זיך פון א קראנקייט שאפט די אימיון סיסטעם אנטיקערפערס קעגן דער קראנקייט. למשל, מען גיט א קליין קינד וואס האט קיין מאל נישט געווען קראנק מיט מאזלען א צארטע פארעם פון דעם מאזלען־ווירוס. די אימיון סיסטעם פונעם קינד הייבט אן שאפן אנטיקערפערס קעגן דעם ווירוס. ווען שפעטער קומט דאס קינד אין קאנטאקט מיט דעם זעלבן ווירוס, געדענקט די אימיון סיסטעם און קען קעמפן קעגן דעם ווירוס.

## פארשידענע מיני קרענק 
* אלצהיימערס קרענק
* פּארקיזאנס
* קענסער
* הארץ אטאקע
* אנפאל
* בלוטשטורץ

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:קרענק
קאטעגאריע:געזונט
קאטעגאריע:נאטור
פארקינסאן קרענק

**פארקינסאן קרענק** איז א מחלה פונעם מוח (צענטראלע נערוונסיסטעם) אז די גלידער פון דעם מענטש ווארפן זיך אן קאָטנראל.
די מוסקלען האלטן שוין נישט צוזאם די קערפּערליכע טיילן.

קאַטעגאָריע:קרענק
קנאות

**קנאות** איז גאר א הייליגע מידה, ווען מען מיינט דערמיט זיך אנצונעמן פאר גאט

פנחס בן אלעזר בן אהרן הכהן ווערט אנגערופן א קנאי אזוי ווי עס שטייט אין פסוק תחת אשר קנא לאלקיו.

אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש איז געווען א גרופע וועלכע האבן געהייסן "קנאים".

היינטיגע צייטן רופט מען אן קנאים די וואס זענען קעגן דער אנטשטייאונג פון מדינת ישראל. די הויפט גרופעס זענען די קרייזן פון סאטמאר, עדה החרדית, און נטורי קרתא.

*
קאַטעגאָריע:יידישע שטרעמונגען
נטורי קרתא

**נטורי קרתא** איז א גרופע אידן וואס זענען פארנומען צו אקטיוואזירן און קעמפן קעגן דעם עקזיסטענץ פון מדינת ישׂראל רעגירונג און דעם אידיאל פון ציונות.

ארגינעל איז דאס געגרינדעט געווארן דורך ר' עמרם בלוי אלס א פארטיי אין די עדה החרדית ווען ער האט זיך אפגעטיילט פון די מער מעסיגע פארטיי אגודת ישראל.

זיי פארופען זיך אויף דעם ספר ויואל משה פון סאטמארער רב אז משיח קען נישט קומען אויב די אידישע מדינה שטייט נאך ווייל דאס איז קעגן די תורה.

ערגעץ אין די ל' יארן האט א  גרופע פון די ארגינעלע נטורי קרתא באשלאסען צו  מאכן פּראָטעסטן צוזאמן מיט חאמאס און שטענדיג בעטן העצן און שרייען אויפן אונטערגאנג פון ארץ ישראל.

פון זייערע פירער איז ר' משה הירש פון ירושלים. און ר' משה בער בעק פון מאנסי

דערפאר איז אין ארץ ישראל  לעצטענס אנטשטאַנען א טיילונג צווישן די מער מעסיגע קאצינעלנבויגן משפחה און ר' משה הירש'ס משפחה.

איינע פון די הויפט רעדנער אין ניו יארק איז ר' ישראל דוד ווייס פון מאנסי, וואס קומט פון א מער אויבערלענדישע שטוב, וואס אריגינאל קומט די משפחה פון די שטאט מונקאטש און זיין טאטע האט געהאט פערזענליכע באציאונגען מיטן מנחת אלעזר זצוק"ל און אסאך איבערגענומען פון איהם, אין קענענדיג גוט ענגליש איז ער זייער אפציעלער רעדנער אויף ענגליש ביי זייערע פראטעסטן (אמאל איז געווען זייער אפיציעלער רעדענער אויף ענגליש א בחור מוטן נאמען חיים צבי פריימאן וואס ריפט זיך איש ירושלים, ער קומט פון א יעקישע שטוב פון וואשינגטאן הייטס, לעצטענס רעדט ער שוין נישט ביי זייערע פראטעסטן, מאנכע שרייבן דאס צו צי דעם וואס עס גייען פאר רייבערייען אינערהאלב זייער פארטיי.)

א גרופע פון נטורי קרתא זיינען געפארן צו איראן כסלו תשס"ז פאר א קאנפערענץ אפצולייקענען די צווייטע וועלט'ס קריג. וואס האט אויסגערופן שטורמישע פראטעסטן ביים יהדות החרדית, אבער דא ווען מען האט געטשעפעט דעם פונטל, ווי זיי האבן זיך געטראפן מיט אזעלכע וויסטע שונאי ישראל ווי דעיוויד דיוק, אין זיך געהאלזט מיט זיי, האבן די אידישע ארגאניזאציעס מחליט געווען אז לא עת לחשות אין אונז קענען מער נישט שווייגן אין צוקוקן ווי א היפעלע אוואנטוריסטן טוען וואס זיי ווילן בשם די יהדות החרדית, אין שארפע בריוו זענען ארויס געקומען דורכן בית דין צדק פון דער עדה החרדית אין ירושלים, ווי אויך פון דעם סאטמארער בית דין פון וויליאמסבורג, אין נאך צענדליגע רב'נישע קערפערשאפטן.

## וועבלינקס 
* נטורי קרתא'ס אפיצעלע וועבזייט

*  א ווידעא קליפ  פון איינע פון די געווענליכע געפעכטן פון פרא ציונים קעגן זיי http://video.google.com/videoplay?docid=-4643322550796158158&q=jew&hl=en

קאַטעגאָריע:יידישע שטרעמונגען
קאַטעגאָריע:קנאים
מענדל טייטלבוים

רב **מנחם מענדל טייטלבוים** (געבוירן י"ט אדר ב' תשכ״ז) איז דער סאטמארער רב פון די ארונים אין וויליאמסבורג, ברוקלין. אויך איז ער ראש ישיבה פון דער ישיבה לצעירים פאר אינגע בחורים אין וויליאמסבורג. ער האט פריער געדינט אלס רב פון די סאטמארער חסידים אין אנטווערפן, בעלגיע. ער ווערט באטראכט אין אלגעמיין דורך סאטמארער חסידים אלס א צוקונפטיגער מנהיג און רבי פון סאטמאר.

## ביאגראפיע 
ר' מנחם מענדל איז געבוירן געווארן י"ט אדר ב' תשכ״ז אלס דער עלטסטער זון פון רבי אהרן טייטלבוים, סאטמארער רבי אין מאנרא און מרת סאשא, טאכטער פון רבי משה יהושע האגער, וויזשניצער רבי אין בני ברק און מרת לאה אסתר, א טאכטער פון רבי חיים מנחם מענדל פאנעט הי״ד, דעעשער רבי, נאך וועמען ער הייסט.

אין סאטמאר פלעגט ער זיין באקאנט אלס "ר' מענדעלע" בלשון חיבה, זייענדיג דער ערשטער אייניקל וואס האט חתונה געהאט ווען זיין זיידע, דער ברך משה זי"ע, איז געווארן רבי.

היינט ווערט ער אנגערופן ביי סאטמארער חסידים "דער וויליאמסבורגער רב".

ער איז באקאנט מיט זיינע ווארעמע דרשות וועלכע קענען טייל מאל ארויסברענגען געוויין, ווי אויך זיינע באטעס מיט די אינגעלייט און בחורים פונעם חסידות. יעדן יום הקדוש ווען זיין טאטע פראוועט אין שטאט וויליאמסבורג פארט ער ארויס בשליחותו צו פראווען די תפילות אין בית המדרש הגדול אין קרית יואל און עס פילט זיך איבער דער בית המדרש מיט טויזענטער תושבי העיר צו די תפילות און די דרשות.

זיין זיידע דער רבי דער ברך משה, האט זיך אמאל אויסגעדרוקט אז ער האט פינף זין, ווען מ'האט אים אויפגעמערקט אז ער האט נאר פיר, האט ער געזאגט אז רבי מענדל איז מיר חשוב אזוי ווי א זון.

### רבנות 
זיין קאריערע האט זיך אנגעהויבן אין אנטווערפן, וואו דער ברך משה האט אים נאך אויפגענומען אלס רב אין דעם סאטמארער קהילה. פאר דעם איז ער געווען רב פון קהל עצי חיים סיגעט אין וויליאמסבורג. אין תשס"ו נאך די פטירה פון זיין זיידע דער ברך משה זי״ע, האט ער זיך צוריקגעקערט קיין אמעריקע ווי זיין טאטע האט איהם ממנה געווען אלס סאטמארער רב אין וויליאמסבורג.

## משפחה 
ער האט חתונה געהאט מיט זיין קוזינע, מרת ברכה סימא מייזליש, די טאכטער פון ר' בעריש מייזליש, דער סאטמארער רב אין בארא פארק, און מרת חיה, דאס עלטסטע קינד פונעם זיידן דער ברך משה. זייערע קינדער זענען:
* מרת רויזא בלומא, ווייב פון הרב יואל הכהן גלאנץ, מו"ץ סאטמאר וויליאמסבורג, זון פון ר׳ יעקב יחזקאל שרגא הכהן גלאנץ, מ'בארדיוב, א מרביץ תורה אין סאטמארער מוסדות.
* הרב חיים צבי, אבד"ק מהרש"א ראצפערט דקיט"ל אין ב"פ האט געהייראט מרת חיה אסתר, טאכטער פון רבי אשר מרדכי ראזנבוים, מאשלויער רבי פון בארא פארק.
* הרב יקותיאל יהודה, האט געהייראט מרת קיילא רויזא, טאכטער פון הרב מנחם צבי כהנא, דומ״ץ קארלסבורג.
* הרב אלעזר, האט געהייראט כ' אדר תשע"ח מיט מרת חוה רבקה, טאכטער פון רבי חיים לייבוש באב"ד, דער ראש ישיבה פון "תורת חסד" אין לאנדאן.
* הרב יואל, האט געהייראט מיט מרת מרים יוכבד, טאכטער פון רבי מאיר יצחק הורוויץ, אב"ד לינסק ב"פ, און איידעם פון רבי יהושע העשיל אייכנשטיין, זידיטשאווער רבי פון שיקאגא.

## וועבלינקען 
* ווידעא קליפ פון תנאים פון זיין עלטסטער זון מיט דער טאכטער פון מאשלויער רבי 

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:ארונים
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער רבנים
קאַטעגאָריע:סאטמאר
קאטעגאריע:האגער פאמיליע
אוניווערסיטעט

[left|250px|thumb|א [שול אין תל אביב אוניווערסיטעט]]
[left|250px|thumb|[חיפה אוניווערסיטעט]]
אַן **אוניווערסיטעט** איז אַן אָרט וווּ סטודענטן שטודירן הויכע לימודים: וויסנשאַפט פֿאָרשונגען און פֿאַכן. נאָכן לערנען מיט הצלחה, באַקומט מען אן אקאדעמישן דיפלאם.

מערסטנט, מוז מען פארמאגן א מאטורע (באשיינונג דאָקומענט) כדי זיך צו אנגעבן אינעם אוניווערסיטעט.

זעט אויך: קאלעדזש

## וועלט בארימטע אוניווערסיטעטן 
### אמעריקע 
* הארווארד אוניווערסיטעט - באסטאן, מאסאטשוסעטס
* יעיל אוניווערסיטעט
* מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע – קעמברידזש, מאסאטשוסעטס
* סטאנפארד אוניווערסיטעט
* פרינצטאן אוניווערסיטעט - פרינצטאן, ניו דזערסי
* קאלומביע אוניווערסיטעט - ניו יארק

### ענגלאנד 
* אוניווערסיטעט פון קיימברידזש - קיימברידזש
* אקספארד אוניווערסיטעט - אקספארד
* אוניווערסיטעט פון לאנדאן - לאנדאן
* לאנדאנער שולע פון עקאנאמיק
* אימפיריאל קאלעדזש - לאנדאן
* דער אפענער אוניווערסיטעט

### שפאניע 
* אוניווערסיטעט פון סאלאמאנקע

### אויסטראליע 
* מאנאש אוניווערסיטעט

## פרומע אוניווערסיטעטן 
* ישיבה אוניווערסיטעט - ניו יארק, אמעריקע

## אוניווערסיטעטן אין ישראל 
אין ישראל איז דאָ אַכט אוניווערסיטעטן:
* תל אביב אוניווערסיטעט - אין תל אביב
* העברעישע אוניווער­סיטעט - אין ירושלים
* בר אילן אוניווערסיטעט - אין רמת גן
* בן גוריון אוניווערסיטעט - אין באר שבע, און אין אילת
* חיפה אוניווערסיטעט - אין חיפה
* דער טעכניאן - אין חיפה
* ווייצמאן אינסטיטוט פאר וויסנשאפט – רחובות
* דער אפענער אוניווערסיטעט

## אוניווערסיטעטן אין רומעניע 
* אוניװערסיטעט פֿון "שטעפֿאַן טשעל מאַרע" - אין שאָץ 

### אנדערע לענדער 
* טאראנטא אוניווערסיטעט - קאנאדא
* קיאטא אוניווערסיטעט - יאפאן

## דרויסנדיגע לינקס 
* 500 חשובסטע אוניווערסיטעטן
* הארווארד אוניווערסיטעט
* פרינצטאן אוניווערסיטעט
* ישיבה אוניווערסיטעט 

*
שלמה האלבערשטאם (ב)

**רבי שלמה האלבערשטאם** (א' כסלו ה'תרס"ח - א' מנחם אב ה'תש"ס), דער דריטער באבובער רב.

## אפשטאם 
**רבי שלמה** איז געבוירן אין באבאוו א' כסלו ה'תרס"ח צו זיין פאטער הרב בן-ציון האלבערשטאם, רב אין באבאוו, א זון פון הרב שלמה האלבערשטאם, רב אין באבוב, א זון פון רבי מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, *דער דברי חיים*. און צו זיין מוטער מרת **חיה פראדיל** א טאכטער פון הרב **שלום אליעזר האלבערשטאם**, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, *דער דברי חיים*.

## רבנות 
אין יאר תרצ"א האט זיין פאטער זיך געצויגן קיין טשעבין, און איבערגעלאזט ר' שלמה אלס "יונגער רב" אין באבאוו.

אלס יונגערמאן אין באבאוו האט ער געפירט די נעצווערק פון 40 באבאווער ישיבות אין גאליציע.

אין תרצ"ט ווען די נאציס זענען אריין אין גאליציע איז די משפחה אנטלאפן און געוואנדערט ביז לעמבערג. רוב פון דער משפחה איז אומגעקומען דארט, אבער ר' שלמה, מיט איין זון נפתלי צבי, האבן זיך געראטעוועט און געוואנדערט  ווייטער. ש"ק פרשת בהעלתך זענען זיי געווען אין ניימארק און די געשטאפא האט זיי געכאפט פרובירנדיק זיך אריבערכאפן איבערן גרענעץ אין סלאוואקיי. מיט נסים זענען זיי באפרייט געווארן. ענדלעך זענען זיי געקומען קיין בוקארעסט, רומעניע, וואו זיי האבן זיך באהאלטן ביז נאך דער מלחמה.

ער איז אנגעקומען קיין אמעריקע נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, וואו ער האט ווידעראמאל אויפגעשטעלט דאס באבאווער חסידות אינעם קרוין הייטס געגנט פון ברוקלין, ניו יארק. שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין בארא פארק, וואו דאס חסידות איז היינט הויפטקווארטירט.

## הסתלקות 
**רבי שלמה** איז נפטר געווארן א' מנחם אב ה'תש"ס. ער ליגט אין פלאראל פארק בית עלמין (חלקת באבוב), ניו דזשערסי און מען האט געשטעלט דארט אן אהל אויף זיין קבר

## פאמיליע 
אין יאר ה'תרפ"ה האט **רבי שלמה** געהייראט בזיווג ראשון מרת **בלומא רחל**, א טאכטער פון זיין פעטער הרב **חיים יעקב טייטלבוים,** רב אין לימאנאוו. זי איז אומגעקומען אויף קידוש השם מיט אירע קינדער, געבליבן איז איין זון:
* הרב **נפתלי צבי האלבערשטאם**, דער באבאווער רב.

נאך דער צווייטער וועלט־קריג האט **רבי שלמה** געהייראט בזיווג שני מרת **פריידא**, א טאכטער פון הרב **אריה לייביש רובין** פון ציעשינאוו. זייערע קינדער:

* מרת **מרים נחמה**, די ווייב פון הרב **חיים יעקב יוסף טויבער,** באבאווער דיין אין בארא פארק
* מרת **דבורה לאה**, די ווייב פון הרב **יונתן בנימין גאלדבערגער**
* מרת **שרה הענא**, די ווייב פון הרב **יעקב ישראל ישורון מייזליש**, רב אין קרית באבוב בת-ים
* הרב **בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם**, באבאווער רב 
* מרת **מלכה**, די ווייב פון הרב **בן-ציון בלום**, רב קהל באבוב לאנדאן.
* מרת **אסתר שיינדיל**, די ווייב פון הרב **ברוך אברהם צבי הורוויץ** פון מאנסי

## זיינע ספרים 
* דברי שלמה (רעדאגירט דורך רבי בן ציון האלבערשטאם, באבעווער רבי)
* כרם שלמה (ארויסגעקומען דורך הרה"ק מבאבוב זצ"ל,)
* חכמת שלמה (ארויסגעקומען דורך ר נחום שלאף מחסידי באבוב 45,)
* נועם שלמה (ארויסגעקומען דורך נכדו האדמו"ר מביקאבסק מחסידי באבוב-45,)
* שיח שלמה (ארויסגעקומען דורך חסידי באבוב-45,)
* מכתבי הדרכה (ארויסגעקומען דורך חסידי באבוב-45,)
* וועכענטליכע גלין שיחי שלמה (ארויסגעקומען דורך חסידי באבוב-45,) 

## רעפערענצן 
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

## זעט אויך 
* צאנז (הויף)

## וועבלינק 
דער רבי לויפט... 

האלבערשטאם, שלמה
קאַטעגאָריע:באבוב
לשון קודש

:צי מיינט איר העברעאיש?

**לשון הקודש** איז דער אור אַלטער שפּראַך וואס מ'נוצט ווען מען לערנט תורה. דאס איז די שפראך וואס מען האט גערעדט בשעת מתן תורה און איז פארבליבן געווארן אלס א הייליגע שפראך ביי די יידן במשך זייערע אלע דורות.

לויט די ארטאדאקסישע-יידישע טראדיציע איז דאס די ערשטע שפראך פון דער וועלט ביז דור הפלגה ווען די שפראכן האבן זיך צעטיילט צו 70 שפראכן. אין מדרש שטייט אז מיט די שפראך האט גאט באשאפן דער הימל און די ערד.

לשון קודש האט זיך אנטוויקלט במשך די דורות אין פארשיידענע וועגן, און פון איר האט זיך אנטוויקלט העברעיש.

קאטעגאריע:שפראכן
קאטעגאריע:לשון קודש
מונקאטש

**מונקאַטש** (, , , ) איז א שטאט אין קארפּאטן־לאנד, היינט א טייל פון אוקראינע.

## יידישע היסטאריע
אידן האבן זיך באזעצט אין מונקאטש אין די אנפאנג ת"ק יארן. 
דער ערשטער חסידישער רבי וואס זאל דינען אלס רב אין דער שטאט איז געווען רבי צבי אלימלך שפירא בעל בני יששכר און צוליב א מסירה איז ער צוריק צו זיין פריערדיגן וואינארט דינאוו וואס איז צוריק געווארן רב ושם מנ"כ. 

זיין אייניקל  רבי שלמה שפירא  בעל שם שלמה איז גערופן געווארן פון סטריזשעוו, גאליציע, און איז אויפגענומען געווארן אלס רב.  

נאכן הסתלקות פונעם שם שלמה זי"ע איז אויפגענומען געווארן אויף זיין אמט רבי צבי הירש שפירא  באקאנט אלס דער "דרכי תשובה". 

מיטן הסתלקות פונעם ״דרכי תשובה״ אין יאר תרע"ד איז אויפגענומען געווארן זיין בן יחיד רבי חיים אלעזר שפירא דער בעל "מנחת אלעזר" אלס רב און אב"ד פון מונקאטש והגלילות. 

אונטער זיין פירערשאפט האט זיך מונקאטש אנטוויקלט צו ווערן די צענטער פון תורה און חסידות אין קארפאטן אונגארן. 60 פערצענט פון די שטאט'ס איינוואוינער זענען געווען אידן, אן ערך פון 16,000 אידן. דער מנחת אלעזר זי"ע האט באוויזן אויפצושטעלן חדרים און די בארימטע ישיבה רבתי "דרכי תשובה" וואו עס האבן געלערנט הונדערטער בחורים וואס זענען געקומען צו פארן קיין מונקאטש פון איבער גאנץ אייראפע.

נאך דער פטירה פון דעם מנחת אלעזר איז געווארן רב זיין רבי ברוך יהושע ירחמיאל ראבינאוויטש און ער איז געווען רב ביז די צווייטע וועלט מלחמה

אין די פינסטערע מלחמה יארן זענען צענדליגער טויזנטער אידן פון מונקאטש און דער גאנצער געגנט איינגעשפארט געווארן אין צוויי געטא'ס אין מונקאטש ווי זיי זענען געווען ביז די נאצי'ס ימ"ש האבן ליקווידירט די געטא'ס אינ'ם טאג ב' סיון תש"ד און זיי געפירט קיין אוישוויץ הי"ד.
## אינעם אומגעגענט
אינעם אומגעגענט פון מונקאטש, זענען דא פארשידענע קור-ערטער, ווי די מונקאטשער אידן פלעגן א שטייגער האלטן א מיל, דאס טייטש ווי אין ניו יארק די קאנטרי, און דארט איז פארהאנען א שטאט, נישט ווייט, מיט'ן נאמען באַטיאָוואָ, וואס איז אמאל געווען טשעכסלאוואקיע, און היינט אוקריינא, אבער איז געבענטשט מיט שיינע פאנאראמעס.

## צווילינג שטעט 
* 
* 
*  
* 
* 

## וועבלינקען
* ווידעא קליפ פון דער מונקאטשער חתונה, וואו דער מנחת אלעזר שרייט "אמעריקאנער אידן האלטסט שבת"
* היסטארישער ווידעא קליפ פון לעבן אין מונקאטש 
* לינק צו שטעטללינקס בלעטל וועגן דער שטאט מונקאטש

קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
באיאן (הויף)

קליין|250px|דער איצטיגער באיאנער רבי

**באיאן** איז א חסידות געגרינדעט אין דער שטאט באיאן, אוקראינע, וואס שטאמט פֿון דעם הייליגן רוזשינער רבי'ן.

דער ערשטער באיאנער רבי איז געווען רבי יצחק פֿרידמאן (תר"י - תרע"ה) פֿון באיאן, בוקאווינע, דער „פחד יצחק" פֿון באיאן. זײַן פֿאטער איז געווען רבי אברהם יעקב פֿרידמאן פֿון סאדיגורא, א זון פֿון רבי ישראל פֿון רוזשין, וואס האט געגרינדעט דאס שושלת רוזשין.

נאך דער פטירה פֿונעם פחד יצחק האבן זײַנע פֿיר זין אנגעהויבן צו פֿירן רעביסטעוועס.

* דער עלצטער זון, הר"ר מנחם נחום, איז געווארן רבי אין טשערנאוויץ.
* דער צווייטער זון, הר"ר ישראל (תרל"ח - תשנ"א), איז געווארן רבי אין לייפציג, דייטשלאנד. אין תרצ"ט איז ער אריבער קיין תל אביב.
* דער דריטער זון, הר"ר אברהם יעקב (תרמ"ד - תש"ב), איז געווארן רבי אין לעמבערג. די נאציס האבן אים געהרגעט.
* דער יינגסטער זון, הרה"צ מרדכי שלמה פֿרידמאן, האט זיך געצויגן קיין אמעריקא וווּ ער האט ממשיך געווען די דינאסטיע. נאך זײַן פטירה אין תשל"א איז זײַן אייניקל (זײַן טאכטער'ס א זון) הרה"צ נחום דוב ברייער געווארן באיאנער רבי.

דער באיאנער הויף געפֿינט זיך הײַנט צוטאגס אין ירושלים ארץ ישראל מיט מוסדות איבער דער וועלט.

## באיאנער ייחוס
|-|-|-|v|-|-|-|.| | | | | | | | |:| |}}

|}

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
אקטיוויטעט

אקטיוויזם איז טאן אסאך קליינע זאכן.

אן **עסקן** איז דער וואס איז פארנומען אויפצוטאן פארן ציבור לשם שמים און אן באצאלט. אויף א מער היימישער שפראך, הייסט אזא איינער 'א שוויצער', איינער וואס שוויצט אסאך אויפצוטון ביי יעדע מצב, וואס ער מאכט צומאל אליינס.

ביי די חרדישע וועלט פירט אן עסקן די גאנצע לעבן, ווייל זיי האבן דאך נישט קיין וואלן סיסטעם צו מאכן ווער עס זאל פירן די שוואכע קומט דאס אטאמטיש אויס אז ווער עס איז אקטיוו דער איז דער פירער.
קאַטעגאָריע:עסקנים
נפתלי צבי האלבערשטאם

200px|קליין|רבי נפתלי צווישן טאטן זיין פארגייער און איידעם

רבי **נפתלי צבי האלבערשטאם** (כ"ה סיון ה'תרצ"א - י"ב אדר ב' ה'תשס"ה) איז געווען דער באבאווער רבי.

## אפשטאם
רבי נפתלי'טשע איז געבוירן אין באבאוו כ"ה סיון תרצ"א צו זיין פאטער הרב שלמה האלבערשטאם, דער דריטער באבאווער רב, א זון פון הרב בן-ציון האלבערשטאם, רב אין באבוב, א זון פון הרב שלמה האלבערשטאם, רב אין באבאוו, א זון פון רבי מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, *דער דברי חיים*, און צו זיין מוטער מרת **בלומה רחל**, א טאכטער פון זיין פעטער הרב **חיים יעקב טייטלבוים** רב אין לימאנאוו. 

כ"ה סיון תש"ד איז רבי נפתלי צבי געווארן בר מצווה. ער איז געווען דעמאלסט מיט זיין פאטער אין דער גרויסווארדיין געטא, פארשטעקט אין דעם בונקער אונטערן שפיטאל. זיין פאטער האט געהאט א שטארקע הקפדה זיך צו טובל'ן פאר תפילין לייגן. זיי האבן באשלאסן ארויפצוגיין אויפן דאך זוכן אן עצה. דארטן האבן זיי געטראפן א שיסל וואסער, וואס זיי האבן געגאסן אויף זיך תשעה קבין. בשעת מעשה האט דער טאטע געזאגט פאר נפתלי צבי אז ער זאל מיט דער טבילה מכוון זיין א הכנה "אומצוקומען על קידוש השם".

## רבנות
צום סוף פון דער צווייטער וועלט מלחמה האט זיין פאטער ר' שלמה געזדאנזשעט צו שיקן אים אלס בחור קיין ארץ ישראל. אזוי ווי ר' שלמה איז געבליבן אין אייראפע האט נפתלי צבי נישט געוווּסט צי זיין פאטער איז ניצול געווארן פון דער קריג. ער האט געוווֹינט עטלעכע יאר אין ארץ ישראל ווו ער האט באקומען היתר הוראה. ער האט דארט געלערנט אין דער סלאנימער ישיבה, און זיך געדרייעט ביי דעם די סלאנימער חסידים ווי הר"ר מאטל מסלאנים, צווישן זיינע חברים זענען געווען הר"ר יעקב מאיר שעכטער, ער האט זיך אויך דאן געדרייעט צווישן די נטורי קרתא קרייזן, און זיך גע'חבר'ט מיט הרב ר' עמרם בלוי, ווען דער סאטמארער רבי רבי יואל טייטלבוים, איז געווען אין די יארן פון תש"ו - תש"ז אין ארץ ישראל, איז רבי נפתלי'טשע געווען פון זיינע נאנטע חסידים, אין די שפעטערע 40סטע יארן איז ער דערגאנגען אז זיין פאטער לעבט נאך און וווינט אין ניו יארק, האט ער אליין געוואנדערט קיין ניו יארק.
 
רבי נפתלי'טשע איז ביים טאטע'נס לעבן אים געשטאנען צו דער האנט אלע יארן ביים בויען די באבאווער אימפעריע, און ער האט זיך מוסר נפש געווען פאר'ן טאטן און פאר באבוב. נאך זיין פאטער'ס פטירה ר"ח אב ה'תש"ס האט מען אים געקריינט אלס באבובער רבי. בעת ער איז געווארן רבי איז ער שוין געווען שטארק אפגעשוואכט; אבער די חסידים זענען געווען שטארק נתפעל פון זיין צדקות, און האבן דערציילט איבער אים אפענע געוואלדיגע מופתים.

נאך זיין פטירה, האט אויסגעבראכן א חילוקי דעות ווער ס'זאל זיין זיין ממלא מקום, זיין איידעם רבי מרדכי דוד אונגער  אדער זיין האלב-ברודער רבי בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם.

## הסתלקות
'''רבי נפתלי'טשע''' האט נישט לאנג מאריך ימים געווען אויף דער רביסטעווע. ער איז נפטר געווארן י"ב אדר ב' ה'תשס"ה (2005), און ער ליגט צוזאמען אין אהל מיט זיין פאטער אין פלאראל פארק בית עלמין, ניו דזשערסי. 

## פאמיליע
'''רבי נפתלי'טשע ** האט געהייראט מרת **העסא**, א טאכטער פון הרב **יוסף פאנעט** רב אין דעעש. זי איז נפטר געווארן י"א אייר תשע"א. זייערע קינדער:
* מרת **רחל שרה**, די ווייב פון הרב **יהושע רובין**
* מרת **רבקה שיינדיל**, די ווייב פון הרב **מרדכי דוד אונגאר'''

## זעט אויך
*חסידות
*צאנז (הויף)

## וועבלינקען 
* רבי נפתלי צבי האלבערשטאם זצ״ל - י״ב אדר ב׳ תשס״ה אויף אייוועלט

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
נפתלי
נפתלי
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
סקולען (הויף)

**סקולען** איז א שטאט אין בעסאראביע (היינט מאלדאווע) וואס איז געווען דער וואוינארט פון רבי אליעזר זוסיא פארטוגאל ז"ל. ער איז געראטעוועט געווארן פון ראמעניע אונטער די נעגל פון די קאמוניסטן און אנגעהויבן צו פארשפרייטן חסידות סקולען אין ברוקלין, ניו יארק, קודם אין קרוין הייטס און דערנאך אין וויליאמסבורג. 

זיין זון רבי ישראל אברהם איז געווארן רבי נאך אים.

זיי ביידע טאטע מיטן זון זענען געווען גרויסע קאמפאזיטארן פון אידישע ניגונים. 

נאך דער פטירה פון רבי ישראל אברהם האט מען באקרוינט זיינע זין: 

* דער עלטסטער זון רבי **ישעיה יעקב** האט ממלא געווען זיין פאטער׳ס פלאץ אלס סקולענער רבי און ער איז אריבער געקומען וואוינען קיין בארא פארק, נאך זיין פטירה האט מען אויפגענומען אויף זיין ארט זיינע צוויי זון;
** הרב אהרן מאיר אויפן פלאץ אין בארא פארק
** הרב אליעזר זוסיא (השני)

* רבי **מאיר** איז אויפגענומען געווארן אלס סקולענער רבי אין וויליאמסבורג.
* רבי **אפרים יודא** איז אויפגענומען געווארן אלס סקולענער רבי אין מאנסי.
* רבי  **צבי נח** איז אויפגענומען געווארן אלס סקולענער רבי אין לעיקוואוד.
* רבי **שמואל מרדכי** איז אויפגענומען געווארן אלס סקולענער רבי אין ירושלים.

## וועבלינקען 
* דער היינטיגער רבי ביי א טיש 
* 6 סעקונדע ווידיאו קליפ פון היינטיגען רבין ביים דאווענען. http://video.google.com/videoplay?docid=9004168927066973469http://video.google.com/videoplay?docid=9004168927066973469