open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
בני ישראל שול

קליין|די שול
די **בני ישראל שול** איז אן היסטארישע אלטע שול אין וואודבורן, ניו יארק. די שול איז געגרינדעט געווארן אין 1920. ביז פאר עטליכע יאר איז זי געווען פארלאזט; ביז מיט עטליכע יאר צוריק ווען דער יעצטיגער רב, רבי מרדכי יונגרייז, האט זי צוריק געעפנט, איבערגעפרישט און צוריק אויפגעלעבט דעם פלאץ, און זי פארוואנדלט אלס א פארנומענער אידישער צענטער אין דער קעטסקילס**.**

די שול איז היינט באקאנט מיט איר נייער צונאמען די כלל ישראל שול.

## היסטאריע 
מיט יארן צוריק האבן געוואוינט פיל אידן אין וואודבורן און ארומיגע געגנטער. אין יאר תרפ"ב (1920) איז דער בית המדרש געגרינדעט געווארן דורך רבי דוד יצחק גאדלין.

די שול איז געווען אפן ביז בערך תש"ס, היות וואס די עלטערע אידישע איינוואוינער זענען נפטר געווארן און זייערע קינדער האבן זיך אוועקגעצויגן, אדער ליידער אוועקגעגליטשט פונעם אידישן וועג. די שול פלעגט זיך נאר עפענען פאר די ימים טובים, און איז געווען פארשפארט דורך דעם יאר.

אין יאר תשנ"ט איז די שול צוגעלייגט געווארן צו דער ליסטע פון נאציאנעלע לענדמארקס.

### **ווידערעפענונג** 
דער היינטיגער רב, רבי מרדכי יונגרייז, וועלכער רופט זיך דער ניקאלשבורגער רבי פון בארא פארק, פלעגט זיין א מלמד אין א דערנעבענדיגער  קאנטרי, און עס פלעגט אים אלץ וויי-טון אז אזא גרויסער בית המדרש זיצט ליידיג און זאמלט שטויב, אין דער זעלבער צייט וואס אידן קענען הנאה האבן. ער האט זיך אריינגעווארפן אין דער ארבעט, ער האט זיך פארבונדן מיט דעם בארד פון דער שול און ערהאלטן ערלויבעניש צוריק צו עפענען די שול.

דער רבי האט דאן רענאווירט און איבערגעפרישט די נאכגעלאזטע געביידע, און ווידערמאל געעפנט די טויערן פון דער שול. זינט דאן איז די שול פארוואנדלט געווארן אין א צענטער וועלכער ווירבלט מיט טויזנטער אידן אין לויף פון די זומער וואכן. 

עטליכע יאר נאכן ווידער עפענען די שול האט רב יונגרייז אפגעקויפט דעם גאנצן בנין. ער האט דאן אויפגעבויט א שיינעם הויף, אינסטאלירט עיר קאנדישאן און הייצונג. 

היינט צוטאגס איז די שול אפן א גאנץ יאר.

## דער נאמען 
דער רב האט אויך געגעבן א נייעם נאמען פאר דער שול, די ״כלל ישראל שול״; צו צייגן אז די שול אפן פאר גאנץ כלל ישראל, פון אלע שיכטן און קרייזן. עס איז טאקע גאר אן אייגנארטיגער בית המדרש, א סארט וואס מען זעט נישט  כמעט אין קיין שום אנדערער געגנט, ווען עס קומען אהין דאווענען און לערנען אידן פון אלע קרייזן און שטרעמונגען.

## רבנים 
דער ערשטער רב פון דעם בית המדרש איז געווען דער גרינדער, רבי דוד יצחק גאדלין. ער האט געדינט אלס רב פאר צוואנציג יאר.

שפעטער האט געדינט אלס רב איינער רבי נחום ברוך לאסקין.

פאר עטליכע יאר האט געדינט אלס רב איינער רבי מנחם בועז.

היינט דינט רבי מרדכי יונגרייז אלס רב, וועלכער האט אויך א שול אין בארא פארק, מיט דעם נאמען ניקאלשבורג.

קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק
קאַטעגאָריע:שולן
קייט ווינסלעט

קליין

**קייט עליזאַבעט ווינסלעט** (Kate Elizabeth Winslet) CBE ( געבוירן 5 אקטאבער 1975) איז אַן ענגלישע אַקטריסע.
קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן
קאַטעגאָריע:אקטיארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
חיים לייביש ראטענבערג

**חיים לייביש ראטענבערג** איז דער רב און רבי אין קהילת נצח ישראל, אין דער פארשעי געגנט, מאנסי, ניו יארק. ער איז אויך באקאנט אלס קאסאן פארשעי, זייענדיג א זון פון דעם קאסאנער רבי ז"ל.

## ביאגראפיע 
רבי חיים יהודה לייביש ראטענבערג איז א זון פון מנחם ישראל הלוי ראטענבערג, דער קאסאנער רבי, און אן איידעם ביי חיים שלמה ראטענבערג פון קאזעווע.

זיינע ברידער זענען אויך רבי'ס, ווי דער קאסאנער רבי פון לינדען/בארא פארק, לעיקוואוד, לאנדאן און נאך.

דער רבי פירט היינט די קאסאן פארשעי קהילה אין דער פארשעי געגנט אין מאנסי, ניו יארק. פאר עטליכע יאר האט דער רבי געהאט א ישיבה גדולה.

## בית המדרש נצח ישראל 
דער בית המדרש איז געעפנט געווארן דורך זיין שווער, רבי חיים שלמה ראטענבערג, אין יאר ה'תשמ"ו. ווען דער איידעם רבי חיים לייביש שטייט צו זיין רעכטער האנט מיט סיי וואס עס האט אויסגעפעלט.

ווען זיין שווער איז נפטר געווארן האט ער איבערגענומען די הנהגה פון דער שול.

## היסטאריע 
* שמיני עצרת, ה'תשנ"ב, האט פאסירט א פייער וואס האט גענצליך פארניכטעט דעם ביהמ"ד. און עס איז שפעטער גענצליך איבערגעבויעט געווארן.
* חנוכה, ה'תש"פ, בשעת דער רבי האט געצינדן חנוכה-ליכט איז פארגעקומען א שוידערליכע אטאקע, ווען טעראריסט האט דערשטאכן עטליכע אידן; אריינגערעכנט איין איד, רבי יוסף ניימאן, וועלכער איז ליידער טראגיש אומגעקומען פון די וואונדן וואס ער האט געליטן ביים שטעכעריי. 

קאַטעגאָריע:מאנסי
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם

קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
מישקאלץ

**מישקאלץ** (; טשעכיש און סלאוואקיש: *Miškovec*; ) איז א שטאָט אין צפון־מזרח אונגארן און דאס פֿערט־גרעסטע שטאָט אין אונגארן (נאך בודאפעשט, דעברעצין און סעגעד), מיט א באפעלקערונג פון 154,521 אין אנהייב 2019. 

עס איז די הויפּטשטאָט פונעם בארסאד-אבוידזש-זעמפלען פּראווינץ און דער צענטער פון צפון אונגארן.

יידן האבן געוואוינט אין דער שטאט זייט דעם 18טן יארהונדערט. אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט האט געדינט אלס שטאטס-רב הרב אברהם שמואל בנימין שפיצער. ביים 1920 צענזוס, האבן געוואוינט אין דער שטאט 10,000 יידן וואס זענען געווען 16.5% פון אלע באוואוינער.

קאַטעגאָריע:שטעט אין אונגארן
חיים צבי טייטלבוים (וויליאמסבורג)

רבי **חיים הערש טייטלבוים** איז רב אין דער סיגעטער שוהל אין וויליאמסבורג, אויך איז ער רב אין קרית ברך משה קאנטרי.

ער האט חתונה געהאט מיט מרת רבקה חיה שרה, טאכטער פון רבי חנניה יו"ט ליפא טייטלבוים.

ער איז א מגי"ש אין ישיבה קטנה מבצר התורה דסאטמאר וויליאמסבורג, ברוקלין, ווי אויך זיצט ער אין בית הוראה אפאר שעה א טאג.

די לעצטע פאר יאר האט ער זיך אריין געלייגט אין עניני גיטין.

קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
שלום דובער וואלפע

רבי **שלום דובער הלוי וואלפע**  (געבוירן  י״א אדר א׳ ה'תש"ח, 21סטן פעברואר 1948) איז דער ראש כולל פונעם ׳רמב"ם השלם אנשטאלט׳ אין ביתר עילית. ער איז אויך דער הויפט פון דער וועלט הויפטקווארטיר פאר דער ישועה פון פאלק און לאנד  און דער געוועזענער ראש  פון דער אונדזער ארץ ישראל פארטיי.

## וועגן אים 
ער איז געבוירן געווארן און דערצויגן אין ירושלים צו יפֿה, טאכטער פון רבי עזריאל זעליג סלאנים, און יצחק וואלפע (ברודער פון הרב יהודה דוד וואלפע). ער האט געלערנט אין יישוב אין תל אביב, אין קול תורה און תומכי תמימים אין כפר חב"ד. אין תשכ"ז איז ער געגאנגען לערנען אין תומכי תמימים 770 אין ניו יארק.

נאָך זיין חתונה, אונטער דער אָנפירונג פונעם ליובאַוויטשער רבי’ן, איז ער אריבער קיין קרית גת און געפירט די חב”ד ישיבה און אַ נעץ פון חב”ד מוסדות חינוך אין דער שטאָט. נאכדעם וואס די אינסטיטוציעס זענען אריינגעפאלן אין שווערע פינאנציעלע שוועריקייטן, האט ער איבערגעגעבן די ישיבה צו רבי משה הבלין .

אין 2006 האָט ער געגרינדעט דעם "רמב"ם השלם" אנשטאלט אין ביתר עילית, וואָס האנדלט זיך מיט דעציפערירן און דערקלערן דעם  יד החזקה פונעם רמב"ם. אין תשס״ז דער ערשטער באנד איז ארויס ווי א טייל פונעם פראיעקט, אויף הלכות שבת, פרקים א-ד. אין 2010 האט ער זיך אריבערצויגן קיין ביתר עילית.

### ציבור טעטיקייט 
וואלפע איז פון די אנגעזעענסטע מנהיגים פונעם משיחיסטישן שטראם פון חב"ד, ער האט געשטיצט דאס ארויסגעבן די אידענטיפיצירונג פונעם ליובאַוויטשער רבי'ן אלס משיח ביים לעבן פונעם רבי'ן, און דער רבי האט אים אנגערופן דערוועגן און אים געווארנט זיך אפצוהאלטן פון אזא אקציע אין די צוקונפֿט.

### אונדזער ישראל באַוועגונג 
אין 2008 האט ער געגרינדעט צוזאמען מיט ברוך מערזל די ״אונזער ארץ ישראל״ פארטיי, וועלכע איז געלאפן אין די וואלן צו דער 18טער כנסת (תשס"ט) אלס א טייל פון דער נאציאנאלע אחדות רשימה, און האט געפועלט צום אריינגאנג פון איר פארשטייער ד"ר מיכאל בן ארי צו דער 18טער כנסת. אין די וואלן צו דער 19טער כנסת האט וואלפע געשטיצט די אידישע היים פארטיי אונטער נפתלי בענעט, צוליב דעם און נאך אנדערע סיבות האבן די רבנים פון ״אונזער ארץ ישראל״ פארלאזט זיין באוועגונג.
## משפחה
צווישן די קינדער פון הרב וואלפע זענען:

* נחמה דינה (נחמי) ווייב פון הרב נחמיה ווילהעלם, שליחי חב"ד אין באַנגקאָק

* הרב עזריאל זעליג, רב אין ישיבת אמת תורה (חב"ד) אין ירושלים.
* רבי צבי הירש,  חב"ד שליח אינעם יישוב עומר.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל

קאַטעגאָריע:ליובאוויטש
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
Splunk

קליין| שפּאַנונג ביי AWS סאַמיט
**ספּלאנק**  () איז אַן אמעריקאנער ווייכווארג פירמע באזירט אין סאַן פֿראַנסיסקאָ, וואָס טראגט ווייכווארג פֿאַר זוכן, קאנטראלירן און אַנאַליזירן מאַשין־גענערירטע דאַטן דורך אַ וועב-נוסח צובינד.

זיין ווייכווארג העלפּט כאַפּן און אינדעקסירן פאַקטיש-צייט דאַטן אין אַ זוכבארן זאפאס, פֿון וואָס עס קענען גענערירן גראַפן און באריכטן.  ספּלאנק ניצט מאַשין דאַטן פֿאַר אידעניפֿירן דאַטן פּאַטערנז,  פארזארגן מעטריקן, דיאַגניזירן פּראָבלעמען. ספּלונק איז אַ האָריזאָנטאַלע טעכנאָלאָגיע געניצט פֿאַר ?

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אינפארמאציע
לופטהאנזא

[קליין|250x250פיקס| לופֿטהאַנזאַ [הויפטקווארטיר|הויפּטקוואַרטיר אין קעלן]]
לינקס|200x200פיקס
**לופטהאַנזאַ** () איז די גרעסטע לופֿטליניע אין דייטשלאַנד, און די צווייט-גרעסטע אין אייראָפּע.  לופטהאַנזאַ האט קנופן אין פראנקפורט אַם מיין און מינכען, דייטשלאַנד. (א קנופ איז א לופטפעלד וואו מענטשן וואס פליען פון איין שטאט צו א צווייטער שטאט קענען אריבערפירן אדער טוישן עראפלאנען.)

לופטהאַנזאַ קויפט עראפלאנען ביי באָאינג און ערבוס . לופטהאַנזאַ האט גרויסע עראפלאנען וואס פֿליען אין צפון אַמעריקע, אזיע און אפריקע. לופטהאַנסאַ אויך האט קלענערע עראפלאנען ערפּליינז פֿאַר פליען אינערהאלב אייראָפּע.

לופטהאַנזאַ איז אַ מיטגליד אינעם  שטערן אַליאַנץ, בשותפות מיט אנדערע לופטליניעס ווי United Airlines און Air Canada.

## פלאט 
לינקס|קליין| לופטהאַנזאַ ערבוס A320 מיט די *Fanhansa* פֿארב אַרבעט.
לינקס|קליין| א *רעטראָ* לופטהאַנזאַ ערבוס A321 .
לינקס|קליין| לופטהאַנסאַ ערבוס A350 מיט אַ נייַ ליווערי.
[לינקס|קליין| לופטהאַנזאַ [ערבוס A380 לאַנדעט אין פראנקפורט פֿליפאָרט (2010).]]
לינקס|קליין| א באָאינג 747 פון לופטהאַנזאַ פֿראַכט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:טראנספארט אין אייראפע
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד
קאַטעגאָריע:לופטליניעס
תורה עניטיים

תורה עניטיים (ענגליש: TorahAnytime) איז א וועבזייטל מיט רעקארדירונגען פון טויזנטער דרשות, אין עטליכע שפראכן, פון טויזנטער בעלי דרשנים פון ארום דער וועלט.

עס זענען דארטן פארהאן דרשות אין תורה, היסטאריע, הלכה, שלום בית, און פילע אנדערע וויכטיגע און אינטערעסאנטע טעמעס. 

די דרשות ווערן געזאגט אין אידיש, ענגליש, העברעאיש, שפאניש און פראנצויזיש.

## היסטאריע 
אין יאר 2006 האבן צוויי ברידער פון קווינס, ניו יארק, שמעון און ראובן קאליקוב, פון דער בוכארישער קהילה, אינאיינעם מיט א איד, יוסף דעוויס, אנגעהויבן "תורה עניטיים" מיט דעם ציל צו געבן א געלעגנהייט פאר זייערע משפחה און פריינט צו הערן שיעורי תורה ווען אימער און ווען אימער זיי ווילן.

אין א קורצער צייט איז תורה עניטיים אויסגעשטיגן צו זיין די גרעסטע ווירטואלע תורה ביבליאטעק אין דער וועלט, מיט איבער 70,000 ווידעאוס פון איבער 1000 אנדערע רעדנערס און משפיעים.

## ציפערן 
היינט צוטאגס שטעלן זיי ארויף אויפן וועבזייטל איבער 350 שיעורים א וואך, און ערהאלטן איבער 300,000 באזיכער חודש'לעך, פון איבער 120 לענדער ארום דער וועלט.

עס ווערט געשאצט דורך די גרינדער אז מער פון 7,500,000 שעות ווערט געלערנט יערליך דורך תורה עניטיים – און דער נומער האלט אין איין שטייגן. 

## רעדנערס 
* זכריה וואלערשטיין
* אברהם מרדכי מלאך

## דרויסנדע וועבלינקען 
* דער וועבזייטל

קאַטעגאָריע:חרדישע וועב זייטלעך
קאַטעגאָריע:יידישקייט
בעלעד

**בעלעד** () איז א שטעטל אין צפון־מערב אונגארן מיט א באפעלקערונג פון 2,686 מענטשן אין 2009. עס געפינט זיך 57 קילאמעטער פון שאפראן און 177 ק״מ פון בודאפעשט.

## יידישע געמיינדע 
די ערשטע יידן האבן געוואוינט אין בעלעד פון יאר 1785. אין יאר 1790 האט מען געווידמעט די שול און דעם בית עולם.

אין 1944 האבן געוואוינט אין בעלעד 360 יידן.

הרב עקיבא צבי לעבאוויטש האט געדינט אלס מורה צדק און מלמד אין בעלעד ביזן קריג אין יאר ה'תש"ד

דער רב פֿון בעלעד איז געווען הרב שמעון חיים פעלנער. נאך זיין פטירה כ"ז אייר ה'תרס"ב האט איבערגענומען דאס רבנות זיין זון הרב יואל פעלנער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן
קדושת יום טוב

**קדושת יום טוב** איז די ספר אפגעשריבן די תורה'ס פון רבי חנניה יו"ט (ליפא) טייטלבוים.
געדריקט צום ערשטן מאל אין יאר ה'תרס"ה א יאר נאך זיין פטירה.
%D7%98%D7%A2%D7%A7%D7%A2:%D7%A7%D7%93%D7%95%D7%A9%D7%AA%20%D7%99%D7%95%D7%9D%20%D7%98%D7%95%D7%91.jpg

קאַטעגאָריע:ספרים
משה גאלדמאן (קאמפאזיטאר)

**משה צבי גאָלדמאַן** ( תשי״ב, 1952 - כ״ב אדר ה'תש"ע, 8טן מאַרץ 2010 ), איז געווען א פאפולערער חסידישער קאָמפּאָזיטאָר און מוזיק־פראָדוצירער. ער איז געווען א באבאווער חסיד און דער בעל מנגן פונעם הויף.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין קאטאמאן, ירושלים, צו רבי בנימין גאלדמאן, משגיח אין די באבאווער ישיבות אין דער באבאווער קריה אין בת ים און אין בארא פארק. גאָלדמאַן האָט אָנגעהויבן קאָמפּאָנירן ניגונים שוין אַלס קינד, און ביז זײַנע לעצטע טעג האָט ער געשאַפֿן בערך 380 ניגונים. איבער 300 פֿון זײַנע ניגונים זענען שוין פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן. ער האט געשאפן צענדליגער מוזיק אלבאמען. זיין לעצטע אלבאם סעריע איז געווען א סעריע פון קעמפ שלווה רעקארדס, מיט 21 רעקארדס.

### באַוואוסטע מעלאָדיעס 
צווישן זיינע פּראָמינענטע ניגונים: אהבת עולם תביא להם, הגלה נא, פנה לעלבון, שמחתי, שלום שלום, ברוך א-ל עליון און כנשר.

## וועבלינקען 
* דער באוואוסטער חסידישער קאמפאזיטאר ר' משה צבי גאלדמן זצ"ל, ביי חסידי ניוז, ‏09/03/2010
* רשימת הפרסומים של משה גולדמן, אינעם קאטאלאג פון דער נאצאינאלער ביבליאטעק

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:באבאווער חסידים
אהרן קאהן

רבי אהרן קאהן איז דער תולדות אהרן רב אין אמעריקע.

רבי אהרן איז דער צווייטער זון פונעם היינטיגן תולדות אהרן רבי, רבי דוד קאהן, געבוירן אין יאר תשל“ג.

אין יאר תשנ“א האט ער חתונה געהאט מיט אסתר טאכטער פונעם קרעטשניף סיגעטער רבי, הרב זיידא אליעזר זאב ראזענבוים. היינט איז ער רב פונעם תולדות אהרן בית המדרש אין מאנסי

## משפחה 
זיינע קינדער זענען 

* הרב יחזקאל שרגא
* הרב משה 
* הרב אברהם יצחק
* הרב יחיאל חיים מרדכי
* הרב יוסף מאיר
* הבחור נפתלי צבי הירש

זיינע איידימער זענען 

* הרב אלעזר האלבערשטאם זון פון הרב ברוך נתן האלבערשטאם 
* הרב משה כהנא זון פון הרב חיים ארי' 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:תולדות אהרן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
קאַטעגאָריע:מאנסי
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
יצחק אשכנזי

רבי **יצחק אשכנזי** (ה'תש"ג - ח שבט, התשפ"ב)  איז געווען דער אלעסקער רבי, אין דער קענזינגטאן געגנט נעבן בארא פארק, ניו יארק.

## ביאגראפיע 
דער רבי איז א זון פון רבי אלימלך אשכנזי, דער רב פון מעלבורן, אויסטראליע, און שפעטער רב אין סיגעיט, און אן איידעם ביי רבי מנחם מענדל שלמה טויב, דער קאלעווער רבי פון וויליאמסבורג.

בעפאר דער חתונה פון זיין אינגסטן קינד האט ער ליידער געכאפט א שווערן סטראק, און זינט דאן - פאר בערך אכצן יאר - איז ער געווען טיילווייז פאראליזירט, און מיטגעמאכט שווערע יסורים; אבער עם כל זה איז ער ווייטער אנגעגאנגען מיט זיין עבודת הקודש, דינענדיג אלס רב פון א גרויסן בית המדרש.

דער רבי איז נפטר געווארן מאנטאג, פרשת בשלח (ח' שבט), ה'תשפ"ב, אין עלטער פון 78 יאר.

## שול און מוסדות 
אין די תש"ל יארן האט ער אפגעקויפט א געביידע אין דעם קענזינגטאן געגנט, ביי די גרעניצן פון בארא פארק און פלעטבוש, און ער האט עס א נאמען געגעבן "לב שמח אלעסק"; וואס איז מיט די יארן געווארן א פארנומענער ביהמ"ד פונעם געגנט. פאר עטליכע יאר האט דער רבי אויך אנגעפירט מיט א ישיבה פאר בחורים אין זיין שול.

## משפחה 
זיינע קינדער זענען:

* רבי סענדער, אדמו"ר מאלעסק (ממלא מקום) 
* רבי בערל, אב"ד אלעסק וויליאמסבורג
* רבי חנוך העניך, איידעם ביים סאטמארער רבי׳ן; אב"ד אבני צדק קרית יואל,
* רבי יואל מענדל פון ראפשיץ. 
* בלומא רויזא ווייב פון הרב מנחם מענדיל, זון פון רבי ישראל אליעזר פיש דער ביקסאדער רבי, און איידעם פון הרה"ק בעל ה תורת מרדכי פון וויזשניץ

דעם רבינ'ס ברודער איז געווען דער באקאנטער עסקן רבי זלמן אשכנזי.

אויך האט דער רבי א ברודער, דער האראדענקער רבי פון פלעטבוש.

נאך א ברודער איז רבי יהושע אשכנזי, א מרביץ תורה אין ירושלים.

## זעט אויך 
* אלעסק
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
אברהם אבא גראסבארד

רבי **אברהם אבא גראָסבאַרד** (ה'תרנ"ג -  כ"ו אב ה'תש"ו, 23סטן אויגוסט 1946) איז געווען א משגיח אין דער ישיבה אין פאנעוועזש, ליטע, און דער ערשטער משגיח פון דער פּאָניוועזשער ישיבה אין ארץ ישראל.

קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:משגיחים
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק

קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאלעוועל טעמפל משכונות קריזיס

קליין|א פאליציי אפיציר אויף דער סצענע
דער **קאלעוועל טעמפל משכונות קריזיס** האט פאסירט אום 15טן יאנואר 2022, שבת פרשת בשלח ה'תשפ"ב, ווען א טעראריסט פון פאקיסטאנער אפשטאם האט אריינגעשטורעמט אין דער בית ישראל רעפארם סינאגאגע אין קאלעוויל, טעקסאס, פאראייניגטע שטאטן, און גענומען דעם ראביי און דריי אנדערע אידן אלס משכונות, דראענדיג מיט א ביקס.

אין לויף פון די געשפרעכן צווישן די פארהאנדלער מיט דעם טעראריסט האט ער פארלאנגט אז אין אויסטויש פון דער באפרייאונג פון זיינע משכונות זאל מען באפרייען א פּאקיסטאנער טעראריסטקע, אפיא סידיקי, וואס ווערט געהאלטן אין טורמע פאר פּרובירן הרג'נען אמעריקאנער ארמיי אפיצירן אין אפגאניסטאן.

נאך זעקס שעה האט ער ארויסגעלאזט איין פארכאפטן איד, בעת וואס די דריי אנדערע פארכאפטע האבן זיך ארויסגעכאפט און אנטלאפן נאך עלף לאנגע שעות.

א באוואפנטע גרופע פון העכסט מושטירטע עף-בי-איי סוואט מיטגלידער האבן דערשאסן דעם טעראריסט צום טויט בעת'ן שטורעמען דעם טעמפל.

## די טעראריסטקע 
אפיא סידיקי איז א פּאקיסטאנער כירורג וואס האט פארבינדונגען מיט אל-קאידא און איז געפונען געווארן שולדיג אין פּרובירן הרג'נען אמעריקאנער אפיצירן אין אפגאניסטאן. סידיקי געפינט זיך אין א פעדעראלער טורמע אין טעקסאס, ווערנדיג פאראורטיילט צו 86 יאר.

קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטיזם
קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע
קאַטעגאָריע:טעקסאס
קאַטעגאָריע:2022
2023

## געשעענישן
6טן פעברואר – ערדציטערניש אין טערקיי און סיריע, מער ווי 5,000 געהרג׳עט און מער ווי 25,000 פֿארוואונדעט.

## געשטארבן
*
דאנאטעלא

**דאנאַטא די ניקאלא די בעטא באַרדי**, בעסער באקאנט מיט זיין נאמען **דאנאַטעלא** ( איטאַליעניש : *Donatello* ; בערך 1386 - 13טן דעצעמבער 1466 ) איז געווען איינער פון די גרעסטע סקולפטאָרן אין דער היסטאריע, און איינער פון די אנגעזעענסטע איטאַליענישע קינסטלער ביים רענעסאַנס. ער ווערט אויך געהאלטן דער פאטער פון מאָדערנעם סקולפּטור.

## לעבנסגעשיכטע 
דאָנאַטעלאָ, אַ פירענצער געבוירענער, איז געווען אַ תלמיד פונעם סקולפּטאָר און גאָלד קינסטלער לארענצא גיבראטי, און האט געלערנט און באשאפן אונטער זיין טרענירונגג אינעם וואַרשטאַט פונעם פירענצער קאַטעדראַל. אין יאר 1408 האט דאָנאַטעלאָ באַקומען זיין ערשטע פאַרבעטונג.

אין די יאָרן 1430 - 1432 איז דאָנאַטעלאָ געווען אין רוים וואו ער האָט ער פאַרטיפֿט זײַן קלאַסישן צוגאַנג און דעם סטיאַטשטאָ סטיל. אין דעם נוסח ער סקולפּטירט אין 1433 אַ סעריע פון פליישיקע און נאַקעטע קינדער-מלאכים צום כאָר באַלקאָן פונעם פֿירענצער קאַטעדראַל, וואס האלטן הענט און טאַנצן.

דאָנאַטעלאָ איז געשטארבן אין יאר 1466 אין עלטער פון 80. ער קיינמאָל נישט געהייראט קיין פרוי און נישט געהאט קיין קינדער. דאָנאַטעלאָ איז געווען געערט און איז געווען אַ ראָלע־מאָדעל פֿאַר מיקעלאַנדזשעלאָ און ראַפאַעל . אָבער דאָנאַטעלאָ איז כּמעט אינגאנצן פארגעסן געווארן מיט די יאָרן, און נאר געווארן דערקענט פֿאַר זיין גרויסקייט און וויכטיקייט בלויז 500 יאָר נאָך זיין געבורט, אין 1886, ווען מ׳האט געהאלטן אַן אויסשטעלונג פון זיינע ווערק אין דער גאַלעריע פון פֿירענצע.

## גאַלעריע 

טעקע:Donatello, Jeremiah, 1427-36, Museo dell'Opera del Duomo, Florence.jpg|ירמיהו אינעם דואָמאָ מוזיי
טעקע:Zuccone Donatello OPA Florence.jpg|חבקוק אינעם דואָמאָ מוזיי
טעקע:Opera del duomo (FI), donatello, profeta 1416-18.JPG|דער נביא אָן בערד אין די דואָמאָ מוזיי
טעקע:Donatello, profeta pensieroso 01.JPG|דער קאָנטעמפּלאַטיווע נביא אין די דואָמאָ מוזיי
טעקע:Donatello, sacrificio di isacco, 1421 01.JPG|עקידת יצחק אינעם דואָמאָ מוזיי
טעקע:FirenzeOrsanmichele08.jpg|סאַן מאַרקאָ אין די אָרסנעמיקאַלאַ קלויסטער מוזיי
טעקע:Saint George by Donatello-Bargello.jpg|סאַן גיאָרגיאָ אינעם נאַציאַנאַלן מוזיי אין רעדזשיאָ
טעקע:Mary Magdalene by Donatello-Museo dell'Opera del Duomo -Florence.jpg|מיריאַם די טאַוער האט די ענטפער אין די דואָמאָ מוזיי
טעקע:Bronze David by Donatello-Bargello.jpg|דוד אין די נאַשאַנאַל מוזיי אין ראַגעלאָ
טעקע:John the Baptist by Donatello-Cathedral (Siena).jpg|יוחנן דער באַפּטיסט אין סיענאער קאַטעדראַל
טעקע:Donatello-Judith and Holofernes-Palazzo Vecchio.jpg|דזשודית און האָלאָפערנס אין סיגנאָריאַ קוואדראט
טעקע:Attis by Donatello-Bargello.jpg|אַטיס אַמאָרינאָ אין די נאַשאַנאַל מוזיי אין ראַגעלאָ
טעקע:Cantoria by Donatello-Museo dell'Opera del Duomo -Florence.jpg|די כאָר טעראַסע פונעם קאַטעדראַל אין דואָמאָ מוזיי

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:סקולפטארן
קאַטעגאָריע:איטאליענער
קאַטעגאָריע:רענעסאנס
פערקי ליזא

**קאַרלאָס פּערקי ליזאַ עספּינאָזאַ** ( שפּאַניש: *Carlos Percy Liza Espinoza*; געבוירן 10טן מיי 2000) איז אַ פּערואנער פוטבאלער וואָס שפּילט פֿאַר ספּאָרטינג קריסטאַל פֿוטבאל קלוב.
קאַטעגאָריע:פוסבאלערס
2022 טויטליכע בראנקס שריפה

די **2022 טויטליכער בראנקס שריפה** האט פאסירט אום 9טן יאנואר 2022, ווען א פייער אין א הויכשטאקיגער אפארטמענט געביידע האט אומגעברענגט 17 מענטשן, אריינגערעכנט 8 קינדער, אין א הויכן בנין אין דער בראנקס, ניו יארק סיטי, פאראייניגטע שטאטן.

44 מענטשן זענען פארוואונדעט געווארן, 32 פון זיי מיט ערנסטע בראנד וואונדן, און 15 מיט קריטישע וואונדן.

די שריפה איז געווען די ערגסטע שריפה פון איבער דרייסיג יאר אין דער ניו יארק סיטי'ס היסטאריע.

## רעזולטאט פונעם פייער 
אויספארשער זענען געקומען צו דעם אויספיר אז די שריפה האט אויסגעבראכן אין רעזולטאט פון א צעבראכענער הייצונג מאשין, וואס האט אויפגעריסן אין פלאמען. דער פייער האט געברענט נאר אין איין דירה, אין דער 19־שטאקיגער געביידע; אבער דער געדעכטער רויך וואס האט זיך פארשפרייט איבער דעם בנין אין רעזולטאט פונעם פייער דאס האט בעיקר פאראורזאכט די פילצאליגע קרבנות.

ווי עס האט זיך שפעטער ארויסגעשטעלט נאך אן אויספארשונג האט געפעלט ספעציעלע טירן ביי די שטיגן וועלכע פארמאכן זיך אליינס, וואס דאס איז דעזיגנירט אפצוהאלטן רויך פון זיך פארשפרייטן איבער דעם בנין, און דא היות די טירן האבן נישט פונקציאנירט ווי געהעריג, אדער אפילו גענצליך געפעלט, האט דאס געפירט צו אזא שוידערליכער טראגעדיע – פון די ערגסטע אין ניו יארק סיטי.

קאַטעגאָריע:ניו יארק סיטי
קאַטעגאָריע:2022
קאַטעגאָריע:היסטאריע פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:קאטאסטראפעס
וואוליטש באן סטאנציע

**וואוליטש** () איז א קרייצבאן סטאנציע אין וואוליטש, מזרח לאנדאן, וואס האט געעפנט אום 24סטן מיי 2022, מיט ביז 12 באנען א שעה קיין קאנערי ווארף און צענטראל לאנדאן.

## היסטאריע 
וואוליטש באן סטאנציע איז געבויט געווארן דורך קרייצבן ווי א טייל פונעם קרייצבאן (עליזאבעט ליניע) באן פראיעקט. קרייצבאן איז אונטערגעשריבן דורכן דעפארטמענט פאר טראנספארט (DfT) און טראנספארט פאר לאנדאן (TfL) צוזאמען.

### לאקאציע 
מען האט געבויט די סטאנציע אויפן דרום־מזרח טייל (דעם עבי וואוד צווייג) פון דער עליזאבעט ליניע פון דער קרייצבאן רוטע; וואוליטש איז דער לעצטע סטאנציע פאר דער סוף־סטאנציע.

דאס סטאנציע־קעסטל איז לאנג  276 מ (906 פיס) און 14מ (46 פיס) אונטער דער ערד, און ליגט אונטער א הויפט באוואוינונג אנטוויקלונג ארט.

### מאפע 
צענטער|קליין|800x800פיקס

## באדינונגען 
מיטן עפֿענען פֿון דער נייער סטאַנציע איז פֿארקירצט געווארן די רייזע פון וואוליטש קיין  צו אכט מינוט און די רייזע ביז די היטרוי סטאנציעס צו 47 מינוט. די סטאנציע ווערט באדינט דורך 12 באנען א שעה אין יעדער ריכטונג.

## רעפערענצן
גילת בענעט

**גילת בענעט** (געבוירן כ"ג אייר ה'תשל"ז, 12טן מיי 1977) איז די ווייב פונעם געוועזענעם פרעמיער מיניסטער פון ישראל און פארזיצער פון דער רעכטער פארטיי, נפתלי בענעט.

## ביאגראפיע
ממוזער|גילת און נפתלי בנעט, 2017
גילת בענעט איז געבוירן געוואָרן "גילת עטל עינב" אין רמת השרון ביי פאטער משה און מוטער ברכה און איז אויפגעוואקסן אין מושב כפר אוריה אלס וועלטלעכער. זי האָט זיך באַטייליקט אין דער ירושלים אַקאַדעמיע פֿאַר מוזיק און טאַנצן מיטלשול.
## משפחה
אין 1999 האט זי חתונה געהאט מיט נפתלי בענעט. זיי וואוינען אין רעננה און האבן פיר קינדער: יוני, מיכל, דוד עמנואל און אביגיל.
## הערות
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ניין עלמס אונטערגרונט סטאנציע

**ניין עלמס** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין ניין עלמס, דרום לאנדאן. די סטאנציע האט געעפנט אום 20סטן סעפטעמבער 2021 אויף דער נארדערן ליניע פארלענגערונג קיין באטערסי. זי באדינט דעם נייעם געגנט ניין עלמס, דעם ניי קאוונט גארטן מארק און די אמבאסאדיע פון די פאראייניגטע שטאטן.

## באדינונגען 
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1 אויף דער נארדערן ליניע פארלענגערונג פון קענינגטאן קיין באטערסי.

### באנען־פֿרעקווענץ 
* 5 באנען א שעה קיין  (6 באנען א שעה אין די שפיץ שעה׳ן)
* 4 באנען א שעה קיין  (5 באנען א שעה אין די שפיץ שעה׳ן)
* 1 באן א שעה קיין 

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
עריק עדעמס

קליין
**עריק לערוי עדעמס** (געבוירן דעם 1טן סעפטעמבער, 1960) איז אן אמעריקאנער פאליטיקאנט און א געוועזענער פאליציאנט, וועלכער דינט אלס דער 110טער מעיאר פון ניו יארק סיטי.

## ביאגראפיע 
עריק איז געבוירן אין ברוינזוויל, ברוקלין, ניו יארק סיטי. זיינע עלטערן האבן זיך שטארק געמוטשעט פאר פרנסה; זיין טאטע איז געווען א קצב, וועלכער האט זיך געמוטשעט מיט אן 'אדיקשאן' צו אלקאהאל, זיין מאמע האט געדינט אלס א רייניגערין.

דער מצב הפרנסה אין זייער שטוב האט אים געשטופט צו טון פארשידענע ארבעט, כדי צו פארדינען עטליכע פרוטות. איינס פון די זאכן וואס ער פלעגט טון איז גיין איינקויפן אין גראסערי פאר א שכנ'טע. איינמאל האט זי אים נישט באצאלט פארן גיין איינקויפט, האט עריק, אינאיינעם מיט א ברודער, גע'גנב'עט איר טעלעוויזיע. די צוויי ברידער זענען שפעטער ארעסטירט געווארן. 

ווען זיי זענען געווען אין ארעסט זענען זיי צעשלאגן געווארן דורך פאליציאנטן, ביז איין שווארצער פאליציאנט איז זיך געקומען אננעמען פאר זיי. זיי זענען דאן פארהאלטן געווארן אין א טורמע פאר יוגנטליכע, און שפעטער פאראורטיילט געווארן צו פראובעישאן.

נאכדעם ארעסט האט עריק אנגעהויבן ליידן פון PTSD, וואס דאס האט אים געשטופט צו מאכן דעם החלטה זיך אנצושליסן אין דער ניו יארקער פאליציי דעפארטמענט, אויף זיינע עלטערע יארן, אזוי אז ער זאל קענען מאכן א חילוק אינעם פאליציי דעפארטמענט.

ווער ער איז עלטער געווארן האט ער זיך טאקע איינגעשריבן צו דינען אלס פאליציאנט. ער האט געדינט אלס פאליציי אפיציר פאר איבער צוואנציג יאר. ער האט דערגראכט דעם ראנג פון קעפטעין.

## פאליטישע קאריערע 
זיין ערשטע פאזיציע אלס פאליטיקאנט איז געווען אלס שטאַט סענאטאר וואס האט פארטרעטן א געגנט אין ברוקלין.

אין 2013 איז ער ערוויילט געווארן אלס ברוקלין בארא פרעזידענט.

### אלס מעיאר 
אין 2020 האט ער געמאלדן אז ער קאנדידירט זיך פאר מעיאר אין ניו יארק סיטי. ער איז דאן געלאפן אין א פארמעסט קעגן ענדרו יענג, קורטיס סליווע, און נאך עטליכע קאנדידאטן.
[קליין|מיט אידן ביי א באזוך אין [גהאנע|גאנא]]
עדעמס האט געוואונען דעם פריימערי פארמעסט. דערנאך אין דער אלגעמיינער וואלן האט ער געוואונען קעגן זיין רעפאבליקאנער קעגנער קורטיס סליווע מיט א "לענדסלייד".

קאַטעגאָריע:בירגערמייסטער פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
רוסישע אינוואזיע אויף אוקראינע

thumb
אום 24סטן פעברואר 2022 האט רוסלאנד אינוואדירט אוקראינע, אין אן אנשטרענגונג צו פארמיידן אוקראינע פון ווערן א מיטגליד אין נאט"א. פארן אינוואדירן אוקראינע, האט רוסלאנד אנערקענט די שטאטן פון דאנעצק און לוהאנסק אלס אומאפהענגיק. די אינוואזיע האט אנגעהויבן מיט מיסל נאפאדן אויף באטייטיק שטעט ווי רוסלענדישע ארמייען האבן געפאנגען חלקים פון כערסאן אבלאסט.

די אינוואזיע האט גורם געווען דעם ערגסטן פליטים־קריזיס זייט דער צווייטער וועלט-מלחמה, מיט מער ווי 8 מיליאן פליטים.

פוטין זאגט אז ער גייט אויסרייניגען אוקריינע פין נאציס.

## אינוואזיע און ווידערשטאנד 
## רעפערענצן 
רוסיש אינוואזיע
קאַטעגאָריע:2022
דזשילמאַר לאָראַ

**קאַרלאָס דזשילמאַר לאָראַ סאַוועדראַ** ( שפּאַניש: *Carlos Jhilmar Lora Saavedra*; געבוירן 24סטן אקטאבער 2000) איז אַ פּערואנער פוטבאלער וואָס שפּילט פֿאַר ספּאָרטינג קריסטאַל פֿוטבאל קלו.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פוסבאלערס
פניני הלכה

**פניני הלכה** איז א סעריע הלכה ספרים ארויסגעגעבן פונעם אינסטיטוט הר ברכה, געשריבן דורך הרב אליעזר מלמד, מיט ניינצן בענד. די סעריע איז דיזיינד צו אַנטהאַלטן אַלע די געזעצן דארף הייַנט. דער אנהייב פון די סדרה אין די ווינקלען פון הלכה וואס הרב מלמד האט איבערגעגעבן אויף טשאַננעל 7 און איז אריינגערעכנט געווארן אין א ספר וואס איז ארויס אין תשמ"ג.

די ביכער זענען איינגעטיילט אין קאפיטלען און יעדע קאפיטל איז איינגעטיילט אין אפטיילן וואס הייסן "הלכות".

מיט יעדער הלכה ווערט אויך געבראכט איר גייסטיקער הינטערגרונט. אין אנהייב פון יעדן נושא זענען פארהאן א צאל "הלכות" אין וועלכע מען איז מסביר די געדאנק פון די הלכות לויט די תנ"ך פסוקים, די אגדה, דער מדרש, די כתבי החסידות וכו'. נאך דער הקדמה איז די הלכה למעשה, די פסוקים פון די תנ"ך. אנדערע געזעצן דערשייַנען ווי טייל פון די גאַנץ געדאַנק.

די סדרה ברענגט רוב פון די הערשאפטישע טראדיציעס און מנהגים פון די אשכנזים, ספרדים און תימנים. די ביכער זענען געשריבן אין קלאָר און מאָדערן שפּראַך און פאָקוס אויף פּראַקטיש פראגעס.

## הרחבה־ספֿרים 
די הרחבה־ספֿרים פֿאַר דער סדרה פֿאָרשטעלן קיצער פֿון די מערסטע ענינים, וואָס זענען באַהאַנדלט געוואָרן אין פניני ההלכה און די פֿאַרשיידענע מיינונגען וועגן די ענינים. די ספרים זענען געשריבן דורך הרב מאור קיים, א רב אין ישיבת הר ברכה און דער ראש אינסטיטוט פון דרוק.

ביז היינט זענען געשריבן געווארן ספרי הארכות צו די בענד וועגן ברכות, שבת, ימים נוראים, סוכות ומועדים, ווי אויך שמחה וברכת הבית.

עס זענען אויך געשריבן 'עקסטענסיאָנס' וואָס זענען נאָך נישט ארויס אין דעם בוך און קענען זיין געפֿונען אויף דער סעריע וועבזייטל.

## "פּניני הלכה" פֿאַר קינדער 
אין תשנ"ז איז דערשינען דער ערשטער באַנד פֿון דער סעריע "פניני הלכה פֿאַר קינדער", וואָס איז צוגעפּאַסט ווי אַ קאָמיקער און צוגעבונדן מיט דערציילונגען.

די ספרים ווערן רעדאקטירט און אילוסטרירט דורך הרב יאיר ביטון.

קאַטעגאָריע:הלכה ספרים
חילונים

[קליין|מרכז| סייקליסטן פארן אויף איילון שטעגן אין [תל אביב יום כיפור 2004]]

**חילונים-פרייא** סעקולער (אַמאָל: פריי יידן) איז א געזעלשאפטלעכע גרופע אין מדינת ישראל, וואס באצייכנט אויף א טייל פונעם אידישן ציבור וואס זייער פארבינדונג צו רעליגיע איז די נידריגסטע אדער נישט עקזיסטירטע. די קאטעגאריע דעקט א ברייטע ריי פון רעליגיעזע און וועלטליכע אויפפירונגען, און פארלאזט זיך בפֿרט אויף זעלבסט-דעפֿיניציע. אין די לעצטע צענדליקער יאָרן האָבן צווישן 41% און 49% פֿון דערוואַקסענע ישׂראלדיקע ייִדן זיך געמאָלדן ווי "וועלטלעכע" אָדער "ניט-רעליגיעזע". די אַנדערע סעקטאָרן פֿונעם ייִדישן ציבור אין ישׂראל לויטן רעליגיע זענען טראַדיציאָנעלע, רעליגיעזע און חרדישע.
מאדעליין אלברייט

**מאַדעליין קאָרבעל אַלברייט** (געבוירן **מאַריע יאַנאַ קאָרבעלאָוואַ** ; 15טן מאי 1937 – 23סטן מערץ 2022 ) איז געווען אַן אמעריקאנער דיפּלאָמאַט און פּאָליטיקער פון טשעכיש- אידישן אָפּשטאַם.

זי איז געבוירן געווארן אין פראג, טשעכאסלאוואקיי (הייט טשעכיי). איר פאטער איז געווען יוסף קארבעל, א ייד, וואס האט זיך שפעטער געשמד׳ט; זי איז ערשט דערגאנגען אז זי האט יידישע עלטערן אויף דער עלטער. זי איז געווען די ערשטע פרוי צו ווערן שטאַטס־סעקרעטאר (אויסערן מיניסטער) פון די פאראייניגטע שטאטן. זי איז באשטימט געווארן דורך פרעזידענט ביל קלינטאן אום 5טן דעצעמבער 1996. 99 אַמעריקאַנער סענאַטאָרן האָבן געשטימט זי צו באַשטעטיקן און קיין סענאטאר האט נישט געשטימט קעגן. זי איז געווען איינגעשוואוירן (נעמט אַמט) דעם 23סטן יאנואר 1997. זי איז שפעטער געווארן אַ פּראָפעסאָר אין דזשארדזשטאן אוניווערסיטעט.

איידער זי איז געווען שטאטס־סעקרעטאר, איז אלברייט געווען דער אמעריקאנער אמבאסאדאר אין די פאראייניגטע פעלקער. זי האָט זיך אָנגעהויבן ביי די פֿ״פֿ דעם 6טן פעברואר 1993.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:טשעכישע יידן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פארטיי
קאַטעגאָריע:שטאטס-סעקרעטארן
קאַטעגאָריע:פאליטיקער
קאַטעגאָריע:1937
קאַטעגאָריע:2022
לעאניד ברעזשנעוו

**לעאניד איליטש ברעזשנעוו** (רוסיש: Леони́д Ильи́ч Бре́жнев; 19טן דעצעמבער 1906 – 10טן נאוועמבער 1982) איז געווען א סאוועטישער שטאטסמאן און באאמטער פון דער קאמוניסטישער פארטיי, וועלכער איז למעשה געווען דער פירער פונעם סאוועטן פארבאנד במשך 18 יאר.

ברעזשנעװ איז אין 1931 געװארן א פולשטענדיגער מיטגליד אין דער קאמוניסטישער פארטיי פונעם סאוועטן פארבאנד (КПСС) און האט זיך געלערנט אינעם מעטאלורגישן אינסטיטוט אין קאמענסקויע (אין דניפראפעטראווסק גובערניע).

נאָכן גראַדואירן (1935) האָט ער געאַרבעט אַלס אינזשעניר און דירעקטאָר פון אַ טעכנישער שולע און האָט אויך פאַרנומען פאַרשידענע אָרטיגע פּאַרטיי-פּאָסטן; זײן קאַריערע האָט געבליט אונטער יאזעף סטאלין'ס רעזשים, און אין 1939 איז ער געוואָרן סעקרעטאַר פונעם רעגיאָנאַלן פּאַרטיי־קאָמיטע פון דנעפּראָפּעטראָווסק (דניפּראָ).

צווישן 1964 און 1982, געפירט דורך ברעזשנעוו, האט דער סאוועטן פארבאנד איבערגעלעבט עקאנאמישע סטאגנאציע, אבער אויך איבערגעלעבט סטאבילקייט. נאכן טויט פון ברעזשנעוו, איז די סאוועטן עקאנאמיע אנטפאלן, און ענדלעך איז דער ראטן־פֿארבאנד אנטפאלן אין 1991.

## רעפערענצן 
* סאוועטיש־יידישע עמיגראַציע

קאַטעגאָריע:רוסישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:קאמוניסטן
מיילשטיין

**מיילשטיין** איז א צייכן וואס מען לייגט יעדע עטליכע מייל אויף א שאסיי, א באן־ליניע אדער א קאנאל, פאר רייזענדע צו וויסן ווי זיי זענען און ווי ווייט זיי זענען שוין געפארן.

                         

קאַטעגאָריע:טראנספארט
קאַטעגאָריע:שאסייען
אייזאמבארד קינגדאם ברונעל

**אייזאַמבאַרד קינגדאם ברונעל** (; 9טן אפריל 1806 – 15טן סעפטעמבער 1859) איז געווען אן ענגלישער אינזשעניר. ער איז געבוירן געווארן אין פארטסי, פארטסמוט. ער האט געגרינדעט די "גרייט וועסטערן" אייזנבאן ליניע און געבויט א סך דאמפשיפן, בריקן און טונעלן. זיין ארבעט האט רעוואלוציאנירט פובליקן טראנספארט און מאדערנע אינזשעניריע.

במשך זיין קאריערע האט ברונעל דערגרייכט א סך "ערשטע". ער האט געהאלפֿן בויען דעם ערשטן טונעל אונטער א גרויסן טייך. ער האט געפלאנעוועט די SS *Great Britain*, די ערשטע פראפעלער-געפֿירט אייזערנע שיף צו פארן אויף אקעאנען, וואס איז דעמאלסט (1843) געווען די גרעסטע שיף געבויט. ער איז געווען דער ערשטער פלאנעווער פונעם קליפטאן הענג־בריק. די בריק האט געהאט א קאמפליצירטע היסטאריע; זי איז א לאנגע בריק גאר הויך איבערן טייך אוואן. ברונעל איז געשטארבן איידער מ׳האט געקאנטשעט די בריק, און אויך פאר דער ערשטער רייזע פון זיין שיף די SS *גרויס־איסטערן*.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ענגלענדער
קאַטעגאָריע:אינזשענירן
תינוקות של בית רבן

**תינוקת של בית רבן** (ווערטערליכע איבערזעצונג קינדער ביים רבי'ס הויז) ווערן אנגעריפן קינדער שוין פון די צייט פון די גמרא. 
## ביז ווען 
בפשטות וואלט עס געמיינט נאר קינדער אבער פון די גמרא זעט אויס אז מען הייסט אזוי ביז די צוואנציג יאר .
קאַטעגאָריע:יידישע אויסדרוקן
גאלף מלחמה

די **פּערסישער־גאַלף מלחמה** (), אויך באקאנט ווי די **גאַלף מלחמה** (), אין דער אראבישער וועלט איז באקאנט אלס **די צווייטע גאלף קריג** () אָדער **די מלחמה פאר דער באפרייאונג פון קוווייט** () פֿאַר דער באַפרייאונג פון קוווייט פון 2 אויגוסט 1990 ביז 28 פעברואר, 1991. 

איראק האט אינוואדירט קוווייט אין אויגוסט 1990, ווידער ווי אין די 60ער יארן, טענהנדיג דאס רעכט צו רעגירן די עמיראט, וועלכע ווערט אין איראקער טראדיציע פאררעכנט אלס א געוועזענער טייל פון דער אטאמאנישער אימפעריע, באשולדיגנדיק איר דרום חבר אין גנבענען אויל (דרילינג ניצן די טעכנאלאגיע פון ​​גענייגט) וועלז, וואס איז געווען ספעציעל צוגעשטעלט צו קוווייט דורך די פאראייניגטע שטאטן) פון די גרעניץ דיפאזיציעס פון איראק, ווי אויך באטייליגונג אין דער אינטערנאציאנאלער אנטי-איראק קאנספיראציע.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מלחמות
קאַטעגאָריע:איראק
הסכמה

**הסכמה** *צושטימונג* *אויטערעזאציע* מיינט ווען איינער גיט רשות פאר איינעם עפעס צי טון אדער איז מסכים מיט יענעמס מיינאנג אדער טאט.

## אין א ספר
הסכמה רופט מען ווען א חשובער פערזענדליכקייט ווי א רב אדער דיין גיט א בריוו אז ער איז מסכים מיט וואס עס שטייט אין א ספר. אדער אז ער האלט אז דער מחבר איז א ערליכער פארלעסליכער מענטש .מען דריקט עס געווענטליך אריין אנפאנג ספר
ליפן

די **ליפן** זענען די זעבארער טייל פון מויל ביי זיין עפענונג. געווענטליך  זענען זיי רויט אדער רויטלעך. די הויט פון די ליפן איז גאנץ ווייך.
לבנות פון יופיטער

עס זענען דא 80 לבנות פון יופיטער וואס מען ווייסט דערפֿון. די מערסט מאסיווע זענען די גאליליעאנישע לבנות: אייא, גאנימעד, אייראפע, און קאליסטא.
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
רייזענדע

**רייזענדע** באדייט איינער וואס גייט פון איין פלאץ צום צווייטן . אריינגערעכענט סיי גיין פארן אדער פליען.

## באשעפענישן וואס רייזן
חיות און פויגלען זענען אויך דא וואס רייזן ווינטער און זומער צוליב די קעלט און היץ .
אויך איז דא וואס רייזן צו גיין צו פלעצער וואס האט מער עסן.
קאַטעגאָריע:טראנספארט
קאַטעגאָריע:טראנספארט שטומף
לודמילא פוטינא

[ממוזער|שמאל|לודמילא פוטינא מיט וולאדימיר פוטין, 7טן מאי [2000]]
**לודמילא אלעקסאנדראוונא פוטינאַ** (רוסיש:** Людми́ла Алекса́ндровна Пу́тина**; געבוירן דעם 6טן יאנואר 1958 אין קאלינינגראַד) איז די געוועזענע פרוי פונעם רוסישן פרעזידענט וולאדימיר פוטין. זי איז געווען באהעפט מיט אים בערך 30 יאר.

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:רוסן
לעוואר

א **לעוואר** () איז א שיסל זיך צו וואשן. 

ווערט היינט בעיקר באניצט אנרופן די שיסל אין וואס מען לייגט דאס טעפל זיך צו וואשן נעגל וואסער.
אבני חסד

**אבני חסד** איז אן ארגאניזאציע מיטן ציל ארויסצוהעלפן סאטמארער משפחות וואס מאכן חתונה קינדער. די ארגאניזאציע איז געגרינדעט דורכן סאטמארער רביקן מהר"א.  

דאס געלט ווערט בעיקר געשאפן דורך אידן פורים ווען די בחורים פון דער ישיבה גדולה גייען נאך געלט דערפאר.

און אויך פורים און שושן פורים ווען דער רבי בעט ביים טיש מען זאל געבן געלט. אזוי אויך כ"ו אב און כ"ו ניסן ביי די יארצייטן פון די סאטמארער רבי'ס.
חיים וויטאל

רבי **חיים וויטאל** (א' חשוון ה'ש"ג, 1542 – ל' ניסן ה'ש"ף, 1620) איז געוועזן א תלמיד מובהק פון דעם אר"י הקדוש פון צפת; אין יארן איז ער געווען עלטער פון זיין רבין. הגם ער האט נישט עספיט צו לערנען ביי אים מער ווי צווי יאר, נאכאלץ איז כמעט אלס וואס מען ווייסט היינט פון קבלת  האר"י פון אים צוליב וואס דער אר"י הקדוש האט כמעט נישט געשריבן אליינס.

### זיינע ספרים
באוואוסט איז ער מיט זיין ספר עץ חיים.

קאַטעגאָריע:אחרונים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:צפת
קארטאכענא

**קאַרטאַגענאַ** דע אינדיעס (שפּאַניש: Cartagena de Indias), איז א פּאָרט שטאט וואס געפונט זיך אין צפון קאלאמביע, אויף די קאראיבישער ים ברעג, און איז די הויפטשטאט פון דער פראווינץ באליוויאר.

די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אום 1533, און אין 1984 איז איר היסטארישן צענטער דערקלערט געווארן אַלץ וועלט ירושה ארט.

אום 2005, האבן געוואוינט דארט 1.09 מיליאָן מענטשן. און אינעם הויפטשטאט אירע, 1.24 מיליאָן מענטשן; וואס דאס איז דאס פינפט-גרעסטער צאל איינוואוינער אין קאלאמביע.

*

קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין דרום אמעריקע
גאנדער

**גאַנדער** (ענגליש: *Gander*) איז אַ שטעטל אין נייפונדלאנד און לאבראדאר, פון די צען פראווינצן אין קאנאדע.

גאנדער געפינט זיך אין צפון פונעם אינזל נייפאנדלאנד, אויפ'ן צפון ברעג פון דער גאנדער אזערע.

דאס שטעטעל גאנדער איז באקאנט מיט איר היסטאריע, ווייל זי האט א באשיידענעם לופט פעלד וואס איז באנוצט געווארן אין פארשידענע צייטן פון נויטפאל, זייענדיג א פאסיגער ארט צו פארקירעווען די לופט-וועג פון פליגערס, דורכאויס די לעצט-פריערדיגע יארן, ווען ס'האט זיך אויסגעפעלט; א שטייגער ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה, און אויך ביים היסטארישן 9/11 דאטום.

אין אלגעמיין איז עס א וויכטיגער אפשטעל פונקט, פאר רייזעס איבער'ן אטלאנטיק אקעאן.

אין דער חסידישער היסטאריע איז דאס שטעטל אויך באקאנט אלץ דאס וואסער'ל וואס דער הייליגער סקווירער רבי יעקב יוסף טווערסקי, האט אפגעשטאט דארט, צו כאפן א טונק ביים ברעג טייך. ווען ער איז געפלויגן קיין ישראל אום זומער ה'תשי"ט, צו דער חתונה פון זיין בן יחיד, דער היינטיגער סקווירער רבי, און די וועגן פלעגן דויערן לענגער ווי היינט, און ער האט נישט געוואלט פארפעלן א טבילה אין מקוה פאר'ן דאווענען שחרית.

קאַטעגאָריע:שטעט אין קאנאדע
העלענישע פארמיטל אינדוסטריע

**העלענישע פאָרמיטל אינדוסטריע** (ELVO) איז אַ גריכישער פאָרמיטל פאַבריקאַנט באזירט אין סאַלאָניקי.

 

די פירמע איז אפגעקויפֿט געווארן דורך אַ ישראל קאָנסאָרטיום אום 14סטן פעברואר 2021.

## רעפערענצן
* https://base.omikron.apogee.gr/en/content/History.32/

* https://www.israeldefense.co.il/en/node/50722 

## וועבלינקען
*

* אפֿיציעלע וועבזייַטל

קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס
אני מאמין

**אני מאמין** איז אן אויסשטעל  פון די י"ג עיקרים פון דעם רמב"ם.         
## מחבר
עס איז נישט באקאנט ווער דער מחבר איז געווען.

## אינהאלט
### א
### ב
### ג
### ד
### ה
### ו
### ז
### ח
### ט
### י
### י"א
### י"ב
### י"ג
אפיציעלע שפראך

אן **אפיציעלע שפראך** באדייט א שפראך וואס האט א באזונדערן סטאטוס אין א לאנד. דאס קען זיין ווייל זי ווערט אינדארסירט דורך דער רעגירונג פון א לאנד אדער פראווינץ. געווענטליך וועלן אלע אפיציעלע פאפירן פון דער רעגירונג ווערן געשריבן אין דער שפראך, און אין די שולעס וועט מען לערנען די שפראך. און אויף די שפראך.

### וויאזוי
געווענטליך איז עס ווייל היסטאריש האבן די מענטשן וואס האבן געגרינדעט די לאנד גערעדט די שפראך.

### היינט
היינט איז שוין דא פיל לענדער וואס האבן אסאך מענטשן וואס קומען פון אנדערע לענדער האבן  שוין פיל געטוישט אז חוץ די אפיציעלע שפראך דריקט די רעגירונג אלעס אויך אין אנדערע שפראכן וואס האבען אסאך רעדנער.
קאַטעגאָריע:שפראך
קאַטעגאָריע:רעגירונג
י"ג עיקרים

די **י"ג עיקרים** ווערן אנגערופן די דרייצן פרינציפן וואס דער רמב"ם זאגט אז דאס זענען די עיקר זאכן וואס א איד דארף גלייבן, און אן דעם איז ער א אפיקורס.

ער שרייבט זיי אין זיין ספר פירוש המשניות, אלס הקדמה צו פרק חלק פון מסכת סנהדרין. 
## זעט אויך
* אני מאמין 
* יגדל
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
קאַטעגאָריע:יידישקייט
קאַטעגאָריע:אמונה
רױטהאָריגע

, 2011]]

**רויט-האריגע** וואס מען רופט היינט אויף העברעאיש א **ג׳ינג׳י (דזשינדזשי)**, און אויף יידיש א **רויטער** אדער א **געלער**. דאס זענען מענטשן וואס זייער האר (געווענליך מער ווייניגער פונעם קאפ) איז רויטלעך - צווישן ברוין, גאלד, אראנזש, בורשטין, און אויך טונקל בלאנד.

די שטארק רויטע, האבן געווענליך אויך רויטע באקן, און זומער-שפרענקלען, צוליב די היציגער בלוט טעמפער וואס זיי פארמאגן נאטורליך, און דאס בלוט צייגט זיך שטארק ארויס אויפ'ן הויט. דאס פאסירט צוליב די פּיגמאַנט פון די קאלירן אינעם הויט און האר.

רויטע האר איז גאנץ פארשפרייט צווישן יידן אשכנזים. אין יאר 1903 האבן 5.6% פון פוילישע יידן געהאט רויטע האָר. אנדערע שטודיעס זענען דערגאנגען אז 3.69% פון אלע יידישע פרויען האבן רויטע האר אבער  10.9% פון יידישע מענער האבן רויטע בערד. אין אייראפעאישער קולטור האט מען געהאלטן אז רויטע האַר איז א יידישער סימן: ביי דער שפאנישער אינקוויזיציע האט מען געכאפט אלע מיט רויטע האר אלס יידן.

צו זיין א רויטער איז גראדע היבש חן געפעליג ביי אסאך מענטשן, און עס קען ציען ליבשאפט. און אינעם היסטאריע איז באקאנט פון היבש גרויסבאקאנטע פיגורן - באזונדער ביים יודישן פאלק, וואס זענען געווען רויטהאריגע, און מלא חן.

* דוד המלך
*דער אבן עזרא
*דער בעל שם טוב
*דער אר"י הקדוש
* דער חתם סופר
*רבי ר' אלימלך פון ליזשענסק
*דער טשערנאבלער מגיד

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קאלירן
קאַטעגאָריע:האר
נבוזראדן

**נבוזראדן** איז געווען א שליח פון נבוכדנאצר דער קעניג פון בבל, צו פארברענען דעם ערשטן בית המקדש, אום תשעה באבג'קע"ו.

שפעטער האט נבוזראדן באקומען געוויסן-ביסן אויף די אלע טויזנטער יודן - ביז גאנץ קליינע קינדער - וואס ער האט אויסגעקוילעט אזוי ברוטאל, ביים חורבן בית המקדש, איז ער איז אנטלאפן און זיך מגייר געווען, און אזוי מקדש געווען שם שמים.

קאטעגאריע:גרים
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
גר צדק פון ווילנא

דער **גר צדק פון ווילנא**, אברהם בן אברהם, איז געווען א זון פונעם גראף פאטאצקי אין פוילין, און ער איז אנטלאפן קיין ווילנא און זיך מגייר געווען דארט.

און שפעטער ווען זיין טאטע איז געוואויר געווארן דערפון, און אים געשיקט ברענגען, און ער האט נישט געוואלט אויפגעבן זיין יודישקייט, האט מען אים ברוטאל הינגעריכטעט און פארברענט אויף קידוש השם, אום יו"ט שבועות ה'תק"ט, אין צענטער פון דער שטאט ווילנא, און זיין אש איז געברענגט געווארן דארט לקבורה.

שפעטער איז ארויסגעוואקסן א בוים מיט'ן געשטאלט פון א מענטש, אויף זיין ציון.

קאַטעגאָריע:גרים
נטע גרינבלאט

הרב **נטע גרינבלאט** (; תרפ״ה – כ״ח ניסן תשפ״ב) איז געווען דער אב בית דין פון מעמפיס, טענעסי, פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע. ער איז געווען פון די נאנטסטע תלמידים פונעם פוסק הדור, הרב משה פיינשטיין פון ניו יארק.

## ביאגראפיע 
הרב נטע איז געבוירן געווארן אין וואשינגטאן די סי צו הרב יצחק גרינבלאט פון בריסק, וואס איז געפארן קיין אמעריקע צו זאמלען געלט פאר דער ״תורת חסד״ ישיבה, און איז שפעטער געווען א רב אין וואשינגטאן די סי. אין תרפ״ח האט זיך די משפחה געצויגן קיין עלענוויל, ניו יארק, וואו הרב יצחק איז געווארן רב.

ביי די אכט יאר, אין תרצ״ג, איז נטע געפארן קיין ארץ ישראל, וואו ער האט געלערנט פיר יאר אין ירושלים. אין תרצ״ז איז ער צוריקעפארן אליין, אלט 12 יאר, צו לערנען ביי רבי דוד לייבאוויץ אין דער חפץ חיים ישיבה אין וויליאמסבורג. ער האט גערעדט גוט יידיש און אזוי איז געווארן נאנט צו רבי דוד. מיט זיין ירושלמי חינוך האט ער געלערנט צוזאמען מיט עלטערע בחורים. נאך רבי דוד׳ס פטירה אין תש״א האט ער אנגעהויבן לערנען אין א קיבוץ געפירט דורך רבי יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק און רבי מיכל פיינשטיין. א יאר שפעטער האט דער קיבוץ אויפגעהערט און רבי מיכל פיינשטיין איז געווארן א ראש ישיבה אין ישיבת תפארת ירושלים, אונטער זיין פעטער הרב משה פיינשטיין.

אין יאר תש״ג איז הרב נטע געגאנגען לערנען אין תפארת ירושלים; פון דעמאלסט אן איז ער געבליבן נאנט מיט הרב משה און רבי מיכל.

אין תש״ו איז הרב נטע נאכאמאל געפארן קיין ארץ ישראל צו לערנען אין דער חברונער ישיבה.

ער איז צוריק אין אמעריקע אין תש״ח ווען זיין פאטער איז געווארן קראנק. אין תש״ט האט ער אויפגענומען א שטעלע אין מעמפיס צו זיין א מלמד און רב שני פון דער אנשי ספרד שול.

ער איז נפטר געווארן אין מיימאנידיס שפיטאל אין ניו יארק פרייטיק כ״ח ניסן תשפ״ב.

## משפחה 
זיין זון הרב דוד איז א רב אין לארענס.

זיינע אנדערע קינדער זענען  רחל׳ע לפידות, לאה פֿינק, יעקב גרינבלאט און יוסף גרינבלאט.

דער פוסק הרב אפרים גרינבלאט איז געווען זיין נעפֿע, א זון פון זיי ברודער אברהם ברוך.

## רעפרענצן 
* הרב נטע גרינבלאט ביי מצב.

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
מחצית השקל

**מחצית השקל** איז א היסטאריש אידישע מטבע .
## אין דער תורה
אין דער תורה ווערט עס דערמאנט אז דער אויבערשטער זאגט פאר משה רבינו אז ווען ער וויל ציילן די אידן זאל ער נישט ציילן די מענטשן נאר נעמען פון יעדן א מחצית השקל און ציילן די מטבעות. 

שפעטער האט מען איינגעפירט אז יעדער איד זאל יעדע יאר געבן א מחצית השקל און פונעם געלט האט הקדש געקויפט בהמות פאר די קרבנות ציבור און אויך איבערצובויען דעם בית המקדש.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
ראפאעל נאדאל

**ראַפֿאַעל נאַדאַל פאַרערא** (; געב׳ מאַנאַקאָר, באלעארישע אינזלען, 3טן יוני 1986) איז א שפאנישער פראפעסיאנעלער טעניס שפּילער וועלכער צייגט דער פערטער אין דער ATP ראַנג.  און איינער פון די בעסטער פון אַלע מאָל.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טעניס שפילער
קאַטעגאָריע:שפאניער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
יגדל

**יגדל** איז א פיוט וואס אשכנזים זאגן פארן דאווענען שחרית. עס איז געבויט אויף די י"ג עיקרים פונעם רמב"ם, עס הייסט אזוי ווייל עס הייבט זיך אן "יגדל אלוקים חי".

## מחבר 
אויף דעם זענען דא אן א צאל דעות ווער עס איז דער מחבר, אבער רוב פון די שיטות האבן נישט קיין שום הכרעה, נאר יעדער שרייבט וואס עס דאכט זיך אים.

1) דער רמב"ם, און דאס איז דער איינציגער וואס האט א קראנטער מקור, דער יעב"ץ און דער שבט מוסר שרייבן אזוי. 2) ר' דניאל בן ר' יעקב, 3) ר' יחיאל בן ר' ברוך, 4) ר' דניאל בן ר' יהודה הדיין, 5) ר' דניאל בן ר' דוד, 6) ר' שלמה גבירול, 7) עמנואל הרומי, (וואס דער בית יוסף ברענגט אראפ בסימן ש"ז)

## זאגן דעם פיוט 
אין לקוטי מהרי"ח ברענגט ער בשם רבי פנחס קאריצער צו זאגן "יגדל" נאר שבת. אין ספר סדר היום שרייבט ער, אז זאגן יגדל שבת נאך מוסף מיט א שמחה, איז מכלל עונג שבת.

אין רוב סידורים שטייט אריינגעדריקט אז דער אר"י הק' האט נישט געזאגט דעם פיוט "יגדל" וויבאלד דער מחבר דערפון איז נישט געווען בקי בתורת הקבלה. למעשה האט דער אר"י כמעט נישט געזאגט קיין פיוטים.

פון דער אנדערער זייט איז דער של"ה הק' וועלכער איז אויך געווען גאר גרויס בתורת הנסתר פארענטפערט די קשיות פונעם אר"י, שטארק משבח דעם שיר און בלייבט אז מען זאל עס יא זאגן און האט אפילו געמאכט א פירוש אויף דעם.

## דער פיוט 
פאלגנד איז דער פיוט:

יִגְדַּל אֱלֹקִים חַי וְיִשְׁתַּבַּח/נִמְצָא וְאֵין עֵת אֶל מְצִיאוּתוֹ
אֶחָד וְאֵין יָחִיד כְּיִחוּדוֹ/נֶעְלָם וְגַם אֵין סוֹף לְאַחְדּוּתוֹ
אֵין לוֹ דְמוּת הַגּוּף וְאֵינוֹ גּוּף/לֹא נַעֲרֹךְ אֵלָיו קְדֻשָּׁתוֹ
קַדְמוֹן לְכָל דָּבָר אֲשֶׁר נִבְרָא/רִאשׁוֹן וְאֵין רֵאשִׁית לְרֵאשִׁיתוֹ
הִנּוֹ אֲדוֹן עוֹלָם לְכָל נוֹצָר/יוֹרֶה גְּדֻלָּתוֹ וּמַלְכוּתוֹ
שֶׁפַע נְבוּאָתוֹ נְתָנוֹ/אֶל אַנְשֵׁי סְגֻלָּתוֹ וְתִפְאַרְתּוֹ
לֹא קָם בְּיִשְׂרָאֵל כְּמֹשֶׁה עוֹד/נָבִיא וּמַבִּיט אֶת תְּמוּנָתוֹ
תּוֹרַת אֱמֶת נָתַן לְעַמּוֹ קֵל/עַל יַד נְבִיאוֹ נֶאֱמַן בֵּיתוֹ
לֹא יַחֲלִיף הָקֵל וְלֹא יָמִיר/דָּתוֹ לְעוֹלָמִים לְזוּלָתוֹ
צוֹפֶה וְיוֹדֵעַ סְתָרֵינוּ/מַבִּיט לְסוֹף דָּבָר בְּקַדְמָתוֹ
גּוֹמֵל לְאִישׁ חָסִיד כְּמִפְעָלוֹ/נוֹתֵן לְרָשָׁע רָע כְּרִשְׁעָתוֹ
יִשְׁלַח לְקֵץ יָמִים מְשִׁיחֵנוּ/לִפְדּוֹת מְחַכֵּי קֵץ יְשׁוּעָתוֹ
מֵתִים יְחַיֶּה קֵל בְּרֹב חַסְדּוֹ/בָּרוּךְ עֲדֵי עַד שֵׁם תְּהִלָּתוֹ
אֵלֶּה שלוש עֶשְׂרֵה לְעִקָּרִים/הֵן הֵם יְסוֹד דַּת קֵל וְתוֹרָתו
תּוֹרַת מֹשה אֱמֶת וּנְבוּאָתוֹ/בָּרוּךְ עֲדֵי עַד שם תְּהִלָּתוֹ
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פיוטים
פאלם טרי, ניו יארק

**פאלם טרי** איז א טאון אין ניו יארק, געגרינדעט אין יאר תשע"ט (2019).  
זי אינהאלט אין זיך בלויז דאס ווילידזש קרית יואל.

## היסטאריע
צוליב דאס כסדרדיגע וואקסן פון קרית יואל האט זיך עטליכע מאל אויסגעפעלט צו אנעקסירן נאך שטחים צום ווילידש און דארט טוישן די זאנירונג כדי צו קענען בויען מער הייזער אויף די שטחים.
 

## נאמען
די טאון הייסט פאלם טרי אלס איבערזעצונג פין די משפחה נאמען פין די סאטמארער רבנים טייטלבוים.

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין ניו יארק
רבי נחמיה

**רבי נחמיה** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט 19 מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי נחמיה** איז געווען פונעם פינפטן דור תנאים.

## אין משניות 
* מסכת תרומות - פרק ח' משנה ז' 
* מסכת מעשרות - פרק ג' משנה ח'
* מסכת שבת - פרק ח' משנה ד, פרק י״ז משנה ד׳
* מסכת יבמות - פרק ה' משנה ג'
* מסכת נדרים - פרק ג' משנה י'
* מסכת נזיר - פרק ט' משנה ד'
* מסכת סוטה - פרק ה׳ משנה ד'
* מסכת סנהדרין - פרק א' משנה ו', פרק ט׳ משנה א׳, פרק י׳ משנה ג׳
* מסכת זבחים - פרק י״ג משנה ו'
* מסכת כלים - פרק ח׳ משנה ה'
* מסכת נגעים - פרק י״א משנה ה'
* מסכת נדה - פרק ט׳ משנה ג'
* מסכת מכשירין - פרק ג׳ משנה ב'
* מסכת זבים - פרק ד' משנה ג', פרק ד' משנה ז'
* מסכת טבול יום - פרק ג' משנה א' 

## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
משה קרעמער

רבי **שמואל משה קרעמער** (געב׳ כ"א כסלו, תרח"צ ) איז א גרויסער תלמיד חכם און מתמיד. ער איז איינער פון די פראמינענטע ברסלבער משפיעים, און ווערט פאררעכנט אלס איינער פון די הויפט מנהיגים פון ברסלעווער חסידים.

רבי יעקב מאיר שעכטער איז זיין ידיד נאמן.

זיינע ספרים:

מעינים בנחלים ג״כ ליקו״מ 

מים עמוקים ב״כ ליקו״מ עיון

מעינים בנחלים מכתבים

ממזרח שמש שיעורים

מקחו של צדיק יסודות בבסלב

קאַטעגאָריע:ברסלבער
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן