open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
הינדוסטאני

**הינדוסטאַני** (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی,) אדער **הינדי־אורדו** (हिंदी उर्दू, هندی اردو) איז די שפראך וואס מען רעדט איבער צפון אינדיע און פאקיסטאן. די שפראך איז אויך באקאנט אלס **הינדי**, **אורדו**. **הינדאַווי**, און **רעכטאַ**. די שפראך שליסט איין א סאך ווערטער פון  פערסיש, אראביש, טערקישע שפראכן און  סאנסקריט. די שפראך האט צוויי אפיציעלע פארמען, סטאנדארטע הינדי און סטאנדארטע אורדו, אבער ביי רוב מענטשן קען מען נישט דערקענעען צי זיי רעדן הינדי צי אורדו, און אפילו די אפיציעלע סטאנדארטן האבן גענוי די זעלבע גראמאטיק, נאר אין ליטערארישן שרייבן זענען זיי א ביסל אנדערש, און זיי ניצן אנדערע ווערטער פאר טעכנישע זאכן (אורדו איז מער אן השפעה פון פערסיש און אראביש, און הינדי פארלאזט זיך מער אויף סאנסקריט. 

הינדוסטאני איז די דריטע מערסטע גערעדטע שפראך אין דער וועלט (נאך  מאנדארין און ענגליש).

הינדוסטאני ווערט געשריבן סיי אין דעוואנאגארי סיי אין אראבישער שריפט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שפראכן
בענגאליש

border|לא ממוסגר|לינקס
**בענגאַליש** (*বাংলা, באַנגלאַ*) איז אן אינדא־איראנישע שפראך פון דרום אזיע, וואס מען רעדט אין באנגלאדעש און אויך אין די שטאטן מערב בענגאל, טריפורא און אסאם אין אינדיע. בענגאליש איז די אפיציעלע שפראך אין באנגלאדעש. בענגאליש ווערט געשריבן אין בענגאלישן שריפט.

בענגאליש איז די זעקסטע מערסטע גערעדטע שפראך אין דער וועלט מיט 230 מיליאן רעדער.

בענגאליש האט אנגעהויבן זיך אנטוויקלען אלס א באזונדערע שפראך אין דעם 10טן יארהונדערט.

קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:אזיע
פרשת ויקהל

פרשת **וַיַקהל** איז די צענטע פרשה אין ספר שמות.

אין א פשוטן יאר גייט ויקהל צוזאמען מיט פקודי, אחוץ ווען דאס קביעות פונעם יאר איז **השא**, דעמאלסט גייט ויקהל באזונדער, ווייל ס'איז דא אן איבעריגער שבת פאר פסח און מען וויל ליינען פרשת צו אום שבת הגדול. אין אן עיבור יאר גייט ויקהל אלעמאל באזונדער.

די סדרה הייבט אן מיט דער מצוה פון שבת.

נאך דעם דערציילט די פרשה ווי משה רבינו האט באפוילן די יידן צו ברענגען מאטעריאלן פארן משכן. משה האט באשטימט בצלאל און אהליאב איבערזען דאס בויען דעם משכן מיט זיינע כלים. דער סדר וואס משה האט געהייסט מאכן דעם משכן איז געווען: די יריעות, די קרשים, דעם שולחן, די מנורה, דעם גאלדענעם מזבח, דעם קופערנעם מזבח, דעם כיור און די פירהאנגען פונעם חצר.

## הפטורה
די הפטורה פון פרשת ויקהל (ווען עס איז נישט איינע פון די ארבע פרשיות, קומט פון ספר מלכים א פרק ז, און באשרייבט ווי שלמה המלך האט געבויט דעם בית המקדש. די תימנים ליינען פסוקים יג-כב, די ספרדים פסוקים יג-כו, און די אשכנזים פסוקים מ-נ.

אבער אין 90% פון יארן געפאלט אויס פרשת ויקהל מיט איינער פון די פרשיות (זעט אונטן). דעמאלסט ליינט מען די הפטורה וואס געהערט צו יענער פרשה.

## ארבע פרשיות 
אזוי ווי מען ליינט פרשת ויקהל אין חודש אדר, געפאלט דאס אפטמאל צוזאמען מיט איינער פון די ארבע פרשיות.

אין א שנה פשוטה מיט קביעות **השא** אדער **הכז**, קומט אויס דעם שבת פרשת פרה. אין יעדן אנדערן פשוטן יאר קומט עס אויס פרשת החודש און שבת מברכים.
אין אן עיבור יאר קומט עס אויס פרשת שקלים און שבת מברכים, סיידן ווען דאס קביעות איז **החא** אדער **השג**, ווען מען ליינט ויקהל אליין.

## וועבלינקען 
* פרשת ויקהל באתר מקראות גדולות הכתר
טערקיש

**טערקיש** (Türkçe טירקטשע) איז א שפראך וואס מער ווי 77 מיליאן מענטשן רעדן אלס מוטער שפראך. מען רעדט טערקיש אין די לענדער טערקיי (אפיציעל), ציפערן (אפיציעל), איראק, בולגאריע, צפון-מאקעדאניע, גריכנלאנד און אלבאניע אחוץ פון טערקישע אויסלענדער געמיינדעס אין מערב אייראפע, ספעציעל אין דייטשלאנד. 
 
מען פלעג שרייבן טערקיש מיטן אטאמאנישן שריפט, אבער זייט 1928 שרייבט מען מיט א וואריאנט פונעם לאטיינישן אלפאבעט; דאס איז געווען איינער פון די רעפארמען פון אטאטורק. טערקיש האט נישט קיין גראמאטישן מין. אויף טערקיש רעדט מען מיט דרך־ארץ צו א צווייטן אויף מערצאל (אזוי ווי אויף יידיש).

טערקיש אין איינע פון די טערקישע שפראכן וואס מען רעדט אין א ברייטן שטח פון אזיע.

דער נארמאלער סדר פון א זאץ איז סוביעקט, אביעקט, ווערב (אזוי ווי לאטיין).

קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:טערקיי
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד
26סטן אפריל

**דעם 26סטן אפריל** איז דער 116טער טאג פון יאר (117טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 259 טעג .

## היסטארישע געשעענישן 
* 1964 - טאנזאניע געשאפן פון דער פאראייניקונג פון טאנגאניקע מיט זאנזיבאר 
*
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 2006 - יובל נאמן, פיזיקער און ישראלדיקער פאליטיקער  (געב' 1925)
* 2006 - הרב משה האלבערשטאם, דיין אין בד"ץ פון דער עדה החרדית (געב' 1932)

## פייערטעג 
* טאנזאניע -  פאראייניקונג טאג
* 
----
* 25סטן אפריל - 27סטן אפריל
* אפריל

26
כרמל בארג

קליין|מאפע פונעם כרמל בארג
דער **כַרמל באַרג** איז אן אפצווייג פונעם שומרון וואס ציט זיך אין דעם חיפה איינגאס. זיין העכסטער פונקט איז 546 מעטער איבערן ים־שפיגל.

## אין תנ"ך 
אליהו הנביא האט באגעגנט די נביאים פון בעל אויפן כרמל בארג.

קאַטעגאָריע:בערג
ֿקאַטעגאָריע:ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך
סאנסקריט

**סאַנסקריט** ( संस्कृतम्) איז א היסטארישע אינדא־איראנישע שפראך, און די עלטסטע פון אלע אינדא־אייראפעישע שפראכן. סאנסקריט איז די אפיציעלע שפראך אין דעם שטאַט אוטאַראַקהאַנד, אינדיע. 14,135 מענטשן רעדן זי אלס מוטער שפראך.

היינט שרייבט מען סאנסקריט אין דעם דעוואנאגארי שריפט.

דער גרעסטער שרייבער אויף סאנסקריט ווערט גערעכנט קאלידאסא.

א סארט סאנסקריט איז געווארן די בילכע שפראך פון מאהאיאנא בודהיזם וויסנשאפט. איינער פון די פרי און באאיינפלוסדיקע בודהיסטישע פילאסאפן, נאגארדזשונע, צום ביישפיל,  (~200 צו דער ציווילער רעכענונג), , האט געניצט קלאסישע סאנסקריט פאר דער שפראך פון זיינע שריפטן.

## רעפערענצן 
ֿ

קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:אינדיע
אויגוסטוס

קליין|250px| אויגוסטוס
**אויגוסטוס** (גייוס יוליוס קייסאר אויגוסטוס, לאטיין: *Gaius Julius Caesar Augustus*,  23סטן סעפטעמבער  – 19טן אויגוסט 14) איז געווען דער ערשטער רוימישער קייסער. אין זיינע טעג איז רוים געווארן פון א רעפובליק אן אימפעריע. ער האט איבערגענומען די הערשאפט פון רוים נאך דעם מארד פון זיין אדאפטירטן פאטער יוליוס קייסער.

ער איז געבוירן געווארן אין אן אלטער רייכער פאמיליע מיטן נאמען **גייוס אקטאוויוס**. אין יאר 44 פאר דער ציווילער רעכענונג האט מען דערהרג׳עט זיין עלטער־פעטער יוליוס קייסער. אין קייסער׳ס צוואה איז אקטאוויוס דערמאנט אלס זיין אדאפטירטער זון און יורש; מיט דעם האט ער גע׳ירשנט קייסער׳ס נאמען, זיין מאיאנטעק און די געטריישאפט פון זיינע זעלנער. צוזאמען מיט מארקוס אנטאניוס און מארקוס לעפידוס, האט ער געשאפן דעם צווייטן טריאומוויראט כדי צו זיגן די דערהרג׳ער פון קייסער. נאך זייער זיג אין דער קאמף פון פיליפי, האבן זיי צעטיילט די רוימישע רעפובליק צווישן זיך און יעדער איינער האט געהערשט אויף זיין טייל ווי א דיקטאטאר. ענדלעך האט זיך דער טריאומוויראט געפלאצט ווייל יעדער איינער האט געוואלט זיין דער ׳ערשטער׳; לעפידוס איז געווארן פארטריבן אין גלות אין יאר 36- און אקטאוויוס האט געזיגט אנטאניוס ביים קאמף פון אקטיאום אין יאר 31-.

קאַטעגאָריע:קיסרים
קאַטעגאָריע:רוים
מיסוראטאה

**מיסוראַטאַה** איז די דריטע גרעסטע שטאט אין ליביע, ווייט 200 ק"מ פון טריפאלי, ביים מערב עק פונעם סידרא איינגאס.

אין די מיטל אלטער איז מיסוראטאה געווען א גרויסער און חשובער האנדל צענטער אין דעם ראיאן. אין 1912 האבן די איטאליענער זי איינגענומען, ביז 1914. ביי דער ערשטער וועלט מלחמה איז מיסוראטאה א מיליטערישער צענטער פון די טערקן. אין 1920 האבן די איטאליענער ווידער איינגענומען מיסוראטאה. ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האבן די בריטישע איינגענומען די שטאט.

די שטאט האט א פארט אויפן מיטלענדישן ים.

## יידן 
ביז 1949 האט מיסוראטאה געהאט א יידישע קהילה פון עטלעכע טויזנטער מענטשן. רוב פון זיי האבן עמיגרירט קיין ישראל, און א טייל אין איטאליע.

קאַטעגאָריע:ליביע
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אפריקע
צעטיילונג

קליין|20: 4=5
**צעטיילונג** אדער **חילוק** איז איינע פון די גרונט רעכענונגען פון אריטמעטיק. זי איז די פארקערטע אפעראציע פון טאפלונג. 

## דעפיניציע 
אין דעם פעלד פון ראציאנאלן, רעאלן אדער קאמפלעקסע צאלן: פאר יעדער צאל a  און יעדער נישט נול צאל b,  געפינט זיך גענוי איין צאל x וואס לייזט די גלייכונג

:b \cdot x = a &nbsp; (וואס מען ליינט „*b* מאל *x* באטרעפט *a*“ ).
אין דעם פאל זאגט מען אז xאיז די צאל וואס מען באקומט ווען a ווערט צעטיילט דורך b. אין סימבאלן:
:x = a : b\, &nbsp; (וואס מען ליינט „ *a* צעטיילט דורך *b* באטרעפט *x*“ ).
מען שרייבט אויך 
:x = a / b\,
צעטיילן דורך 0 איז נישט מעגלעך.

קאַטעגאָריע:אריטמעטיק
מערידא, ווענעזועלע

**מערידאַ**, אפיציעל **סאַנטיאַגא דע לאס קאַבאַלעראס דע מערידאַ** (),  איז די הויפטשטאט פון דעם שטאַט מערידא, ווענעזועלע, און איז איינע פון די הויפט שטעט פון די ווענעזועלער אנדן.די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1558, און האט געשפילט א ראלע אין דער ווענעזועלער אומאפהענגיקייט מלחמה.

מערידא האט מער ווי 200,000 איינוואוינער. עס איז דער הויפט צענטער פאר בילדונג און טוריזם אין מערב ווענעזועלע, און דער אוניווערסיטעט פון די אנדן געפינט זיך אין דער שטאט. אויך האט מערידא די העכסטע לופטבאן אין דער וועלט.

מערידא געפינט זי ביי א הייך פון אומגעפער 1,600 מעטער. די שטאט זיצט אויף א פלוין אין דעם טאל פונעם טשאמא טייך.

קאַטעגאָריע:שטעט אין דרום אמעריקע
קאַטעגאָריע:װענעזועלע
ראמאן פאלאנסקי

**ראמאַן פאלאַנסקי** (געב'18טן אויגוסט 1933)  איז א פראנצויזיש־פוילישער רעזשיסאר און פילם פראדוצירער. ער האט ארויסגעגעבן איינע פון די געלונגענסטע האלאקאסט פילמען, 'דער פיאניסט', וועגן א יידישן מוזיקער.

ער איז א ייד, געבוירן אין פאריז, און אינטערעסאנט איז, אז ער איז דער איינציגער, וואס האט ארויסגעגעבן א האלאקאסט פילם, און איז גלייכצייטיג אליין געווען א מלחמה איבערלעבער, פארשטייט זיך אלס קינד.

ער האט געשריבן א אויטאביאגראפיע פון זיין געבורט ביז אינמיטן זיין קאריערע אינעם פילם אינדאסטערי, מיטן נאמען 'א ראמאן אויף פאלאנסקי', ווי ער באשרייבט אויספירלעך זיינע איבערלעבענישן, און פולע ערפארונג אין זיין שאקעלדיג לעבן.

ער האט פארלוירן זיין ווייב, דורך די ווילדע גרופע מאנסאן פאמיליע און איז געווארן אפגעהאלטן פון איבערטרעטן אמעריקא זייט ער איז געווארן אנגעקלאגט און אנטלאפן.

ראמאן איז היינט אין די הויעכע אכציגער, און ארבעט נאך אין פולען שוואונג, פראדוצירנדיג פרישע ווארע.

קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
קאטעגאריע:פילם פראדוצירער
קאטעגאריע:האלאקאסט פילמען
התעוררי

**התעוררי** איז א מוזיק אלבאם קאמפאזירט דורכן סקווערער קאמפאזיטאר יהושע ברייער.

ער גיבט דארט א יישר כוח פאר  אלעזר ליפא שמעלצער  פארן ארויסהעלפן צו דער קאסעטע.

דער אלבאם איז ערשינען אום זומער תשנ"ז.
ער איז אראנזשירט דורך ישעי' גוטמאן.

## לידער אין אלבאם 
* התעוררי
* השבת נועם הנשמות
* ישמחו במלכותך
* שבת מארש

*בספר חיים
* ותערב
* אדיר במלוכה
* יהי שמו לעולם
* מארש "על ישראל".

קאַטעגאָריע:נגינה
קאַטעגאָריע:אלבאמען
ידידים רוממוך בשירה קדמוך

**ידידים רוממוך בשירה קדמוך** איז  דער ערשטער אלבאם פון ניגוני בית פרעמישלאן - דעם רבי'נס ניגונים.

ער איז ערשינען חנוכה תשנ"ח, אראנזשירט דורך משה מרדכי (מאנא) ראזענבלום.

דער סאלא איז אברהמי ראטה.
קאַטעגאָריע:נגינה
קאַטעגאָריע:אלבאמען
ברוסט

די **ברוסט** איז אַ דריז פון א מענטש, וואס ביי פרויען נאכן געבוירן גיט זי מילך צו זייגן דאס קינד.

אומגעפער ביי די עלף יאר, הייבט זיך אן צו ווייזן ביי א פרוי סימני בוגרות. איינע פון די סימנים איז: אז די בריסט הייבן אן ארויסצושטארן, און ווען א מאן זעט דאס, באקומט ער א תאווה צו איר.

דער תפקיד פון די בריסט איז צו זייגן דאס קינד. אמאליגע צייטן פלעגט מען געבן צו זייגן ביז צוויי יאר, אבער היינט רוב פרויען זייגן נישט אזוי לאנג.

דאס ווערט גערופן אין לשה"ק "דדים" אדער "שדים" ברענגט ארויס די אהבה צו א פרוי, ווי עס שטייט אין שיר השירים.

## שוועסטערייַ 
פיסיאָלאָגיקאַל פֿונקציע פון בריסט איז ברעסטפידינג קליינע קינדער. זענען בריסט פּראָדוצירן מילך אין די סוף פון די שוואַנגערשאַפט און נאָך געבורט, אַדזשאַסטיד פֿאַר אָפּטימאַל פידינג אַ בייבי. דער פּראָצעס פון מילך פּראָדוקציע אין מילכיק האָרמאָנע קריטיקער, פּראָולאַקטאַן, סאַקריטאַד דורך די פּאַטואַטערי דריז.

לאַקטאַטיאָן יוזשאַלי סיסיז ין איין יאָר, און עטלעכע אַבק פרויען אויך בעסער צו ויסמייַדן ברעסטפידינג בעסאַכאַקל. אין מיינונג פון דעם עקזיסטענץ פון בייבי עסנוואַרג קאַמפּאַונדז (פאָרמולע), צוגעפאסט צו קאָרמען בייביז און אַרייַננעמען דעם קאַמפּאָונאַנץ פון ברוסט מילך ווי ביטנייַ פֿאַר אינדוסטריעלע פּראָדוצירן. די פאָרמולע מאַכן בייבי לאגלען געמאכט פון גלאז אָדער פּלאַסטיק מיט אַ גומע אָדער סילאַקאָון אָפּל היטל. געבויט אין אַ פלאַש אָפּל אַז סימיאַלייץ דער ברוסט אָפּל.

## ברוסט ווי אַ חפץ פון געשלעכט - סטימיאַלציע 
אויסזען פון די ברוסט איז עטלעכע פון די סיבות אַז העלפן געשלעכט-עראַוזאַל אין מענטשלעך מאַלעס, כוועראַז אין אנדערע זויגערס ווי הינט, קאַצן, פערד, אאז"וו, ניט צו ברענגען דעם אָרגאַן פון דעם זכר געשלעכט-עראַוזאַל. איין מיינונג הייַנט איז אַז אנדערע מאַמאַלז עוואלוריט אַ מעכאַניזאַם פון געשלעכט-עראַוזאַל אין אנדערע וועגן (אַזאַ ווי די ויסשיידונג פון פעראַמאָונז, יידענטאַפייינג סמעללס פון צאָע ווייַבלעך, אאז"וו) בשעת אין מענטש האט יוואַלווד אין טייל דעם מעקאַניזאַם פארבונדן מיט יידענטאַפייינג פונדרויסנדיק וואונדער ווייַבלעך (ווי בריסט, די גשמיות און ווייַבלעך אָפּפירונג, אאז"וו). אנדערע מאַמאַלז קלענערער בריסט אין באַציונג צו גוף פאָרמאַט און ילאָנגגייטאַד פאָרעם, און זיי וואַקסן נאָר בעשאַס שוואַנגערשאַפט און פֿאַר ברעסטפידינג.

## בריסט אין מאַלעס 
עס איז אויך אַ ברוסט געוועב אין מענטשן-מערסטנס דיפּליטיד געוועב. דערשיינונג פון ברוסט ינלאַרדזשמאַנט אין מענטשן איז גערופן גינעקאָמאַסטיאַ (**Gynecomastia**)-יוזשאַלי פֿאַר עטלעכע אומבאַקאַנט סיבה, אָבער אויך רעכט צו פאַרשידן כאָרמאָונאַל דיסאָרדערס, אָדער ווי אַ זייַט ווירקונג פון זיכער דרוגס. 1% צאָרעס פון ברוסט ראַק זענען מענטשן, פאַטאַל לויף פון דעם קרענק פיל מער אין מענטשן ווי אין ווייבער.

קאַטעגאָריע:אברים
באנד סטריט אונטערגרונט סטאנציע

**באנד סטריט** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף אקספארד סטריט נאנט צום ראג באנד סטריט, מיט אריינגאנגען עטלעכער מעטער מערב פון ניי באנד סטריט. די סטאנציע איז אן איבערבייט צווישן די צענטראל און יובילי ליניעס.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער צענטראלער לאנדאן באן אום 24סטן סעפטעמבער 1900. די באדינסט אויף דער יובילי ליניע האט אנגעהויבן דעם 1טן מיי 1979.

## גאלעריע 

File:Bond Street stn Central line westbound.JPG|צענטראלע ליניע מערבדיקער פעראן קוקנדיג אויף מזרח
File:Bond Street stn Central line roundel.JPG|צענטראלע ליניע רונדל, מערבדיקער פעראן
File:BondStTilework fx wb.jpg|וואנט קאכלען ביים יובילי ליניע פעראן

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* לאנדאן טראנספארט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו

קאַטעגאָריע:יובילי ליניע סטאנציעס
אברהם שמואל יהודה געשטעטנער

**אברהם שמואל יהודה געשטעטנער** פון מאנסי האט מייסד געווען דעם  שער המשפט וואו ער דינט.

געשטעטנער איז א זון פון א שטריימעלמאכער, נתן געשטעטנער. ער האט אויך פארדינט אלס בי"ד שמרו משפט.

היינט איז איינע פון זיינע הויפט פונקציעס צו שטיין צו אלע קראנקע וואס בית דין הייסט זיי געבן א גט, אויף וואס ער שרייט אז אזוינע גיטין האבן אלע ביז היינט.

## זיינע ספרים 
* "מחזה איש" וואס אנטהאלט ברור סוגי און חידוש (צוויי בענדער)
* "תורת אמך"  צי פרויען מעגן לערנען תורה (דריי בענדער)
* "נחלת איש"  הסגת גבול ביי קק
* "מנחת איש" 
* "משפטים כהלכתם" אויף דיינים
* "פתילי חותם" אויף גיטין
* "מגילת פלסתר" – קעגן דעם ספר "מגילת ספר" , אַן אויטאָביאָגראַפֿיע וואָס איז מיוחס צום ר' יעקב עמדין, און געשטעטנער טענה'ט אז משכילים האָבן עס געפֿאַלשט

## וועבלינק 
* דאקומענטן פון פנקס בי"ד

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:דיינים
הדורות מראש

**הדורות מראש** איז א ספר וואס רעדט וועגן פארשידענע ענינים אין דער היסטאריע פונעם אידישן פאלק.

דאס ספר איז פארפאסט געווארן דורך הרב אברהם זילבער וועלכער איז געווען אן איידעם ביים מונקאטשער דיין ר' דוד שליסעל.

ער צוטיילט זיין ספר אין אכצן פרקים ווי ער איז מבאר די פאלגנדע ענינים פון תנ"ך: מסע בני ישראל במדבר (עם מאפע), ועברים עברו, הכהנים הגדולים בבית שני, המשנה והגמרא, התוארים בימי התנאים והאמוראים, וירא את העגלות, בני נחור, פרשת קרח, שרי הלויים, ירבעם ושלש רגלים, וירק את חניכיו, מלחמת כדרלעומר, ברית בין הבתרים, הכהנים בני אהרן, חלוקת הארץ בין ג' בני נח, בני עשו ובני שעיר, בני בנימין ובני בלע, משה רע"ה.

אין זיין הקדמה מאכט ער אוועק דעם "סדר הדודות" און אויך דעם "דוד דור ודורשיו". ובעיקר האקט ער אויף יוסיפוס און זיין ספר מלחמת היהודים, אז ער איז נישט געווען פרום און זיינע ווערטער שטימען נישט מיט די דברי חז"ל.

עס איז געדרוקט געווארן אין ניו יארק אין יאר תשי"ט.

עס האט הסכמות פון הרב יעקב קאמינעצקי און הרב משה פיינשטיין.

קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע
טבור הארץ

**טבור הארץ** איז א ספר וואס רעדט פון דער שטאט טבריה און אלץ ארום די חמי טבריא און אזוי ווייטער.

דאס ספר איז נתחבר געווארן דורך הרב משה קליערס, רב פון טבריה, און געדרוקט אין יאר תרס"ד.  אין יאר תשכ"ה איז עס איבערגעדרוקט געווארן דורך זיינע קינדער.

אין דער הקדמה צו דער צווייטער אויפלאגע שרייבן זיינע קינדער אז ער האט דאס מחבר געווען אין זיינע אינגע יארן, ווען ער איז געווען אין צפת אויף אפרוה פאר געזונטהייט, און ער האט נישט געהאט קיין ספרים צום לערנען.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
ישראל הכהן שור

**ישראל הכהן שור** (י"ג אייר ה'תרמ"ו - ו' ניסן ה'תרצ"ה) איז א גאר בארימטער חזן און א קאמפאזיטאר פון חזנות.

## לעבנסגעשיכטע 
ישראל שור איז געבוירן דעם 18טן מיי 1886 אין א חסידישער משפחה אין דער שטאט כיראוו, מזרח גאליציע (היינט מערב אוקראינע).

ער האט צוערשט געדינט אלס בעל מוסף ביי די רביים פון רימאנאוו און טשארטקאוו, שפעטער האט ער געדינט אלס חזן אין פרעמישלא (פשעמישל), דערנאך אין לעמבערג נאך דער פטירה פונעם בארימטן לעמבערגער חזן, זיין קרוב ברוך שור.

דערנאך אין קראקע און פון 1921 - 1924 איז ער געווען הויפט חזן אין  פישטיאן, סלאוואקיי. 

דערנאך האט ער געדאווענט זיבן וואכן אין דער שווייץ, וואס צוליב זיין גרויס הצלחה דארט האט ער באקומען א באשטעיטיגונג פונעם ארטיגן עסטרייכישן קאנסול אז ער איז אן קינסטלער און לכבוד דעם האט ער פון דארט אין יאר ה'תרפ"ד געקענט אימיגרירן קיין אמעריקע.

### אין אמעריקע 
אין די פאראייניגטע שטאטן האט ער צוערשט געדינט אלס חזן אין ישיבת הארלעם, לכבוד די ימים נוראים פון יאהר תרפ"ח האט ער געדאוונט אין שיקאגאו וואו ער האט באקומען אן אפער צו זינגען אין די אפערע וואס ער האט אפגעזאגט ווייל ער האט געהאלטן אז עס פאסט נישט פאר א חזן דארט צו זינגען.

ממילא איז ער צוריק קיין ניו יארק און געדינט אלס חזן אין די קהילה עדת ישורון אין ברוקלין. דערנאך איז ער אריבער אין די קהילה קהילת ישראל אין די בראנקס.

כאטש ער האט שטארק מצליח געווען אלס חזן, האט ער זיך שטענדיג געמוטשעט מיט פרנסה צוליב די גרויסע דעפרעסיע וואס האט דאן געהערשט אין אמעריקע.

ער איז געווען א חסידישער איד מיט א שיינעם הדרת פנים, און אזוי אויך א גרויסער בעל מחדש פון שיינע קאמפאזיציעס. דאס מערסטע איז באקאנט דאס שטיקל "שיבנה בית המקדש" וואס דער חזן משה קאסעוויצקי פלעגט שטענדיג זינגען, וואס איז א דאנק דעם דער מערסט באוואוסטער חזנות שטיקל.

זיין לעצטע ימים נוראים האט ער געדאוונט אין חובבי תורה אין ברוקלין.

ער איז פלוצים געשטארבן אין מיטן א קדיש זאגן זייענדיג בלויז פופציג יאר אלט.

זיין זון איז דער חזן מאריס שור.

## שטימע 
## קאמפאזיציעס 
נישט קיין סאך פון זיינע פילע קאמפאזיציעס זענען פארבליבן רעקארדירט, אבער די עטליכע וואס יא זענען איינס ביי איינס גאר געלונגענע קאמפאזיציעס און זענען ממש ווי טשאַטשקעס אינעם עולם החזנות.

* אב הרחמים הוא ירחם
* הטה אלהי אזנך
* ולירושלים עירך
* לפיכך אנחנו חייבים
* רבון העולמים
* שיבנה בית המקדש

## רעפערענצן 
* ישראל שור (פון זשעפרי שיסלער) 

## וועבלינקען 
* דא קען מען הערן זיינע באוואוסטע שטיקלעך פון די רעקארד "אז ישיר ישראל" 
* יצחק מאיר העלפגאט זינגט דעם באוואוסטן הטה https://www.youtube.com/watch?v=a5zn1trzOTU

קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
קאַטעגאָריע:חזנים
קאַטעגאָריע:כהנים
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
אלמן

אן **אלמן** איז א מאן וועמענס ווייב איז געשטארבן און ער לעבט נאך. אן **אלמנה** איז א פרוי וואס איר מאן איז געשטארבן און זי לעבט נאך. דער וואס פארלירט זיין לעבנס־פאר ווערט גערופן איינזאם.

אין א געזעלשאפט (אזוי ווי עס פלעג זיין דער שטייגער אין אסאך געמיינדעס) וואו דער מאן איז דער איינציגער וואס ברענגט אריין פרנסה אין דער שטוב, איז עס א ביטערער מצב ווען א פרוי ווערט אן אלמנה.

אין דער תורה שטייט זייער הארב, ווער עס טוט וויי א אלמנה.

אין געווענליכע אומשטענדן, ווערט מען לויט דער יודישער הלכה, מותר חתונה צוהאבן מיט א אנדערן, וואס ווערט גערופן **זיווג שני**.

לויט קאטאליציזם איז נישט דא א וועג פאר א מאן צו גט'ן זיין ווייב. איז דער איינציגער וועג וואס א געהייראטעט פרוי מעג חתונה האבן א צווייט מאל איז ווען זי ווערט אן אלמנה.

קאַטעגאָריע:משפחה
קאַטעגאָריע:חתונה
שוואגער

א **שוואָגער** איז איינער וואס זיין שוועסטער האט חתונה געהאט מיט איינעם, איז ער א שוואגער צו זיין שוועסטער'ס מאן.
און אזוי אויך ווערט דער מאן צוריק אנגערופן א שוואגער פאר די געשוויסטער פון זיין ווייב.
קאַטעגאָריע:משפחה
מעשה (אלבאם)

די דאזיגע אלבאם האט דוד האלשטיין ארויסגעגעבן אין 1992 וואו עס זינגען דארט דער ישורון קינדער כאר אונטער די אנפירערשאפט פון משה סאבל.

די ניגונים זענען, ערשטע זייט: עץ חיים, מעשה, הללוי-ה, מי האיש, הנה מה טוב. צווייטע זייט: על כן, שלום רב, המבדיל, סימן טוב.
קאַטעגאָריע:אלבאמען
קאַטעגאָריע:נגינה
מארבל ארטש אונטערגרונט סטאנציע

**מארבל ארטש** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין דער סיטי פון וועסטמינסטער אויף דער צענטראלער ליניע. די סטאנציע געפינט זיך ביים מערבדיגן עק פון אקספארד סטריט. זי נעמט איר נאמען פונעם מארבל ארטש וואס געפינט זיך גאנץ נאנט.

די סטאנציע איז אין  טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער צענטראלער לאנדאן באן אום 30סטן יולי 1900. 

## גאלעריע 

Image:Marble Arch stn westbound look east.JPG|מערבדיקער פעראן
Image:Marble Arch stn eastbound look west.JPG|מזרחדיקער פעראן
Image:Marble Arch stn platform decoration.JPG|דעקאראציע אויפן מזרחדיקן פעראן
Image:Marble Arch stn roundel.JPG|רונדל אויפן פעראן

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* לאנדאן טראנספארט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו
** קארטע זאל מיט ליפט טירן, 1924 
** ווידערגעבויטער קארטע זאל, 1932
מאנגאן

250px|קליין
250px|קליין|זילבערן־מעטאַלישער מאנגאן
**מאַנגאַן** (Manganese) איז אַ כעמישער עלעמענט מיט כעמישן סימבאָל **Mn** און אטאם נומער 25. מאנגאן איז א איבערגאנג מעטאל מיט וויכטיגע אינדוסטריעלע באניצן אלס א געשמעלץ מעטאל. מען ניצט מאנגאן דיאקסיד פארן קאטאד אין באטעריעס.

פארשידענע ניצן פון מאנגאן:
* מען גיט אריין מאנגאן אין בענזין צו שיצן דעם מאטאר. 
* מאנגאן ווערט אויך געניצט צו פארבן גלאז—דאס האבן שוין די רוימער און די עגיפטישע געוואוסט.
* קאליום פערמאנגאנאט (KMnO4) ווערט אפט געניצט אין ארגאנישער כעמיע.

קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
קאַטעגאָריע:איבערגאנג מעטאלן
מבחר הפנינים

**מבחר הפנינים** איז א מוסר ספר פון די צייטן פון די ראשונים.

אין "ספר הדורות" שטייט אז דער  מחבר איז געווען  רבינו ידעי' הפניני אין אראביש און ר"י אבן תיבון האט עס איבערגעזעצט אויף לשה"ק. אבער אנדערע האלטן אז דאס איז נישט מעגליך ווייל דער ספר ווערט שוין דערמאנט פריער פאר רבינו ידעיה הפניני איז געבוירן.

דער רבי ר' בונם פון פרשיסחא האט געזאגט אז ער האט דאס פארפאסט אינעם ערשטן גילגול.

אין דער הוצאה פון לאנדסבערג תש"ח, דורך הוצאת "יצחקי", איז עס געדרוקט מיט א פירוש מספיק וואס איז א מפרש אין קורצן. און א פירוש רב פנינים ליקוטים פון ספרי תלמידי בעל שם.

דער ספר אנטהאלט פיר און זעכציג פרקים: החכמה, היחוד, הענוה, המחילה, המתון, האמונה, הבטחון, התקוה, הסבל, ההסתפקות, היאוש, הבושת, הזריזות, הסלסול, עזיבת התאוה, החסד, ההכרה, המוסר, ההנהגה, החברים, שאלת העצה, תפיסת החבר, בחינת החבורה, תוכחת האהבה, האהבה, קיבול התנצלות, ישיבת החבורה, בחינת האוהבים, הסתרת הסוד, הצדק, הצניעות, השתיקה, יתרון מעלת הדברים, המלך, אהבת האמת, העושר, התפארות הכסילים, המדות החמודות, ביקור האוהבים, ביקור החולים, אבדת אוהב נאמן, הורות דרך ישרה, מצות החכם לבנו, הפרישות מעוה"ז, החריצות, הרש, זלות השאלה, הקנאה, החנף, חברת רע הלב, לשון הרע והרכילות, השכן הרע, השנאה, הכסילות, הגאוה, האולת, ההתתפכות, כפירות הטובה, הכבדות, ההתעקשות, הנצחון, הראוי לקלון, הלצנות, המהירות.

אין יאר תש"ס איז עס איבערגעדרוקט געווארן דורך ר' רפאל בנימין הכהן כ"ץ (כ"ץ פאטעיטא טשיפס) פון קרית יואל, צוזאמען מיטן תומר דבורה און ארחות חיים להרא"ש, אונטערן נאמען מבחר המדות.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
קאַטעגאָריע:מוסר ספרים
באטעריע

[קליין|פארשידענע עלעקטרישע באַטעריעס (פון אונטן רעכטס צו אויבער לינקס: [צעלפאן|צעלפֿאָן באַטעריע, ווידעא קאַמערע באַטעירע, C, צוויי AAA, צוויי 9V, אַמאַטאָר ראַדיא באַטעריע, D און צוויי AA]]
אן **עלעקטרישע באַטעריע** איז א צוזאמענשטעל פון געוויסע מאטעריאלן וואס האט דעם כח פארוואנדלען כעמישע ענערגיע אין עלעקטרישער ענערגיע. א באטעריע גיט ארויס אן עלעקטרישן שטראם וואס דאס טוט ערמעגליכן אז מאשינען א.ד.ג. זאלן האבן דעם קראפט מיט וואס צו ארבעטן גענוי ווי ווען מען שטעקט אריין אין וואנט א מאשין.

עס איז דא אויף עטליכע ערליי פארמאטן און שטארקייטן (וואלטאזש)

* AAA  (טריפל א) איז א סארט וואס ווערט היינט כמעט אממערסטנס באנוצט, און עס איז בעיקר געמאכט פאר קלענער סארט עלעקטערישע מעכאניזם
* AA (דאבל א) איז די מערסט באנוצטע און איז אויך געמאכט פאר מערערע סארטן קליינע מאשינען א.ד.ג.
* A איז היינט צו טאגס כמעט אומבאנוצט און עס איז זייער שווער אפילו זיך דאס איינצוהאנדלען
* B איז אויך כמעט אן אומבאנוצטע סארט.
* C ווערט גענוצט פאר עטוואס גרעסערע מאשינען צ.ב.ש. גרעסערע סארטן באטעריען-לעמפ (לאמטערל).
* D ווערט גענוצט פאר נאך גרעסערע מאשינען, קלענערע סארטן הויך-הילכערס (ספיקער'ס), דראנט-לאזע שטויב-ציערס.
* 9 וואלטאזש, וואס איז גענוצט פאר אזעלכע סארט אינסטרומענטן ווי פייער אלארמ'ס.
* 12 וואלטאזש, ווערט גענוצט פאר אויטאמאבילן.
* cr2 ווערט גענוצט פאר פארשידענע מעכאנישע געצייג, די מערסט באקאנטע זענען קאמערעס, אזוי אויך עלקטעראנישע טיימערס

קאטעגאריע:עלעקטריע
קאטעגאריע:ענערגיע
וואלט קאר

**שעווראלע וואלט** איז א מישלינג עלעקטרישער אויטא פאבריצירט דורך דער שעווראלע אפטיילונג פון דזשענעראל מאטארס. אדער ווי עס ווערט גערופן *עלעקטער קאר* ווערט באצייכנט אלס ''אמעריקע'ס ענטפער פאר אפעק''

דער הויפט אויפטו פון דעם קאר איז אז א דורכשניטליכער מענטש דארף קיינמאל נישט נוצן דערפאר קיין גאזאלין ד.ה. אז עס קען מיט א פולער קראפט באטעריע פארן ביז א צירקע פון  מייל אן קיין איין טראפ גאזאלין נאר עס פארט בלויז אויף אן עלעקטערישן שטראם

קאַטעגאָריע:אויטאמאבילן
טאטעניו

**טאטעניו** איז א מוזיק אלבאם. דער זינגער אויף דעם אלבאם איז משה אילאוויטש.

די מוזיק איז אראנזשירט דורך משה לאופער, און די וואקעלס דורך גדעון לעווין.

די ניגונים זענען קאמפאזירט טייל דורל משה או טייל דורך גדעון.

קאַטעגאָריע:מוזיק
30סטן אפריל

**דעם 30סטן אפריל** איז דער 120טער טאג פון יאר (121סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 245 טעג .

## היסטארישע געשעענישן 
* 1789 - דזשארזש וואשינגטאן איינגעשוואוירן דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 1812 - לואיזיאנא ווערט דער 18טער שטאַט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע 
* 1945 - אדאלף היטלער באגייט זעלבסטמארד אין בערלין

## געבוירן 
* 1310 - קאזימיעזש דער דריטער, מלך פון פוילן (נפטר ב-1370)
* 1777 - קארל פרידריך גאוס, דייטשער מאטעמאטיקער (געש' 1855)
* 1893 - יאאכים פאן ריבענטראפ, אויסערן מיניסטער פון נאצי דייטשלאנד (געהרגעט 1946)

## געשטארבן 
## פייערטעג 
* האלאנד -מלכה טאג
* וויעטנאם - פאראייניקונג טאג

----
* 29סטן אפריל - 1טן מיי
* אפריל

30
סידרא איינגאס

שמאל|קליין|250px|סידרא איינגאס
**סידרא איינגאס** (אראביש: *خليج سرت*) איז אן איינגאס אינעם מיטלענדישן ים צפון פון ליביע. דער איינגאס איז ברייט 440 ק"מ, און ציט זיך אויס צווישן בענגהאזי אין מזרח און מיסוראטאה אין מערב. אין דעם איינגאס גייט אן טונפיש פישעריי וואס איז א חשובע פרנסה פאר די איינוואוינער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:ליביע
קאַטעגאָריע:איינגאסן
טאטנהאם קארט ראד סטאנציע

**טאטנהאם קארט ראד** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט און עליזאבעט ליניע סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, ביים ראג טאטנהאם קארט ראד, אקספארד סטריט, ניי אקספארד סטריט און טשארינג קראס ראד. די סטאנציע איז אן איבערבייט צווישן דער צענטראלער ליניע, דער טשארינג קראס צווייג פון דער נארדערן ליניע און דער עליזאבעט ליניע.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער צענטראלער לאנדאן באן אום 30סטן יולי 1900. די טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט א טייל פון דער נארדערנער ליניע) איז געקומען דעם 22סטן יוני 1907, אבער זי האט געהאט א באזונדערע סטאנציע מיטן נאמען אקספארד סטריט. אום 3טן סעפטעמבער 1908 האט מען געעפנט דעם איבערבייט צווישן די צוויי ליניעס און ביידע ליניעס האבן גערופן די סטאנציע טאטנהאם קארט ראד.

אין די מיטעלע 2010ער יארן האט מען איבערגעבויט און פארבעסערט די סטאנציע ווי א טייל פונעם קרייצבאן פראיעקט.

## גאלעריע 

File:Tottenham Court Road stn Central westbound look east.JPG‎|מערבדיקער פעראן אויף דער צענטראלער ליניע, קוקנדיק אויף מזרח
File:Tottenham Court Road stn northbound Northern look north.JPG|צפונדיקער פעראן אויף דער נארדערנער ליניע, קוקנדיק אויף צפון
File:Tottenham Court Road stn Northern line mosaic.JPG|מאזאאיק דעקאראציע אויפן צפונדיקן נארדערנער ליניע פעראן
File:Tottenham Court Road stn Northern roundel.JPG|רונדל אויפן צפונדיקן נארדערנע ליניע פעראן
File:Tottenham Court Road stn Elizabeth Line 25th May 2022 17.jpg|עליזאבעט ליניע פעראן
File:Tottenham Court Road stn Elizabeth Line 25th May 2022 01.jpg|דין סטריט עליזאבעט ליניע אריינגאנג

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* צענטראלע ליניע סטאנציע געביידע 1914  פונעם לאנדאנער אונטערגרונט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו

 

קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
ב' אדר ב'

## געבוירן
*  ה'תש"ד (שנה פשוטה) - ראנאלד לאודער, יידיש-אמעריקאנער ביזנעסמאן

## יארצייטן
* ה'תקס"ב - רבי יום טוב אלגאזי, מחבר פון "שמחת יום טוב"
* ה'תשמ"א - רבי יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק פון בריסק-ירושלים

## זעט אויך 
* ב' אדר
* ב' אדר א'
חלקה

**חלקה** ווערט אנגערופן א פלאץ אין א בית החיים

עס ווערט באנוצט אויף צוויי אופנים, א געוויסער קרייז האט א אפטיילונג/חלקה אינערהאלב א גרויסן בית החיים.

אזוי אויך קויפט יעדער מענטש פאר זיך אן ארט/חלקה ווי ער ווערט באערדיגט אינערהאלב א קליינער און/אדער אפטיילונג פון א גרויסן בית החיים.

קאטעגאריע:סאציאלאגיע
עלעקטראמאגנעטיזם

**עלעקטראמאַגנעטיזם** איז איינע פון די פיר יסודותדיקע קראפטן אין נאטור. די אנדערע דריי זענען די שטארקע קראפט, די שוואכע קראפט און גראוויטאציע. עלעקטראמאַגנעטיזם איז די קראפט צווישן עלעקטרישע געלאדענע טיילעכלעך. דער שטח וואו מען שפירט דאס הייסט אן עלעקטראמאגנעטיש פעלד.

עלעקטראמאגנעטיזם איז די קראפט וואס האלט עלעקטראנען און פראטאנען צוזאמען אין אטאמען, וואס פון זיי באשטייען מאלעקולן און ממילא די גאנצע בריאה. עלעקטרישע פעלדער און מאגנעטישע פעלדער זענען ביידע ארויסווייזונגען פון עלעקטראמאַגנעטיזם.

דורך עלעקטראמאגנעטישער אינדוקציע, טוט א מאגנעטיש פעלד וואס טוישט זיך פראדוצירן אן עלעקטריש פעלד. דער באגריף ווערט געניצט אין גענעראטארן, עלעקטרישע מאטארן און טראנספארמאטארן.

דזשיימס קלאַרק מאַקסוועל האט פארמולירט די קלאסישע עלעקטראמאגנעטישע טעאריע, אינעם 19טן יארהונדערט. 

קאַטעגאָריע:פיזיק
מארק

א **מארק** אדער יריד איז טייטש א האנדלס פלאץ, ווי עס קומען פאר פארהאנדלונגען פון סחורה אדער אקציעס אויף א גרויסן פארנעם. אין יעדן קומען פאר אסאך האנדלס־אפעראציעס פון א געוויסן מסחר.
300px|קליין|מארק אין סינגאפור
זענען פאראן מארקן וואס פארקויפן אויף ענצל, צו קונים וואס ניצן די סחורה אליין. אנדערע מארקן פארקויפן אויף הורט, צו געשעפטן וואס פארקויפן ווייטער צו די ענצעלע קונים.

צומאל ווערן דארטן פארקויפט הארטע פראדוקטן, אזוי ווי אין די באקאנטע מארק/יריד שטעט, לייפציג, א.ד.ג., אזוי אויך איז נאך היינט צוטאגס באקאנט דער פיש מארק, ווי דער געוועזענער פולטאן סטריט פיש מארק אין מאנהעטן וואס איז אנגעגאנגען פאר איבער הונדערט יאר.

אין דער היינטיגער מאדערנער עפאכע איז דאס פול פארגרינגערט געווארן ווען מען פירט נישט דורך קיין הארטע האנדלונגען, נאר ליבערשט ווערן דארטן אויסגעשמועסט אפמאכן/(קאנטראקטן) אויפן קומענדיגן סעזאן/טערמין, און ביידע פארן אהיים מיט נישט מער ווי א שטיקל פאפיר וואס ווייזט אן די רעזולטאטן, דער סארט מארק ווערט אנגערופן א **שוי**.

צ.ב.ש. עס זענען פארהאנען א
* פוד שוי
* דיימאנד שוי
* האוזינג אינדוסטרי שוי

איינע פון די מערסט באנוצטע ערטער פאר דעם צוועק איז דער גיגאנטישער דזשייקאב דזשאוויץ סענטער וואס איז סטאנציאנירט אין צענטראל מאנהעטן וואס דארטן קומען כסדר פאר ריזיגע שוי'ס איבער אלערליי פראדוקטן אין סערוויסן.

קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
עלעקטראן

אן **עלעקטראן** איז אן עלעמענטאר טיילעכל מיט א נעגאטיווער עלעקטרישער לאדונג. די מאסע פון אן עלעקטראן איז בערך 1/1836 פון דער מאסע פון א פראטאן. אין אן אטאם רינגלען די עלעקטראנען ארום דעם אטאמקערן, וואס באשטייט פראטאנען און נייטראנען. יעדעס פרייעס אטאם פון א באשטימטן עלעמענט האט די גלייכע צאל פון עלעקטראנען. צום ביישפיל אלע פרייע וואסערשטאף אטאמען האבן נאר איינעם עלעקטראן און אלע פרייע העליום אטאמען האבן נאר צוויי עלעקטראנען א.א.וו.

מיט אזא קליינער מאסע, קען אן עלעקטראן זיך באוועגן מיט א גיך נאנט צו דער גיך פון ליכט.

קאַטעגאָריע:פיזיק
פערסיש

וואו מען רעדט פערסיש.]]
**פערסיש** (''''*, *פֿאַרסי'') איז אן איראנישע שפראך אין דעם אינדא־איראנישן צווייג פון די אינדא־אייראפעישע שפראכן. מען רעדט זי אין  איראן, אפגאניסטאן, טאדזשיקיסטאן, פאקיסטאן און אוזבעקיסטאן, און אויך א ביסל אין ארמעניע, טורקמעניסטאן, אזערביידזשאן און באכריין.

די היסטאריע פון די שפראך ווערט צוטיילט אין דריי פעריאדן:
* די אלטע
* מיטעלע, וועלכע איז געשריבן געווארן מיטן אראמישן אפאלבעט.
* און נייע

עס ווערט היינט געשריבן מיטן אראבישן אלפאבעט, זינט איסלאם האט זיך דארט אריינגערוקט.

## מיט אנדערע שפראכן 
פערסיש האט גענומען ווערטער פון: אראביש, פראנצויזיש, טערקיש, דייטש און היינט פון ענגליש.

יודיש און העברעאיש האבן אויך גענומען ווערטער פון פערסיש.

אויך איז אין די היינטיגע לשון קודש דא ווערטער וואס שטאמען פון אלטן פערסיש, ווי צום ביישפיל די נעמען פון די חדשים אויפן יודישן לוח.

ווערטער אין יידיש וואס שטאמען פון פערסיש:
* באזאר
* טולפאן
* טורבאן
* קאראוואן

## וועבלינקען 
* אקאדעמיע פאר פערסישער שפראך און ליטעראטור 
* אנליין ווערטערבוך
* פערסישע ווערטער אין יודיש

קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:איראן
קאַטעגאָריע:אפגאניסטאן
28סטן אפריל

**דעם 28סטן אפריל** איז דער 118טער טאג פון יאר (119טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 257 טעג .

## היסטארישע געשעענישן 
* 1923 - וועמבלי סטאדיאן געעפנט אין לאנדאן 
* 1945 - הינריכטונג פון בעניטא מוסאליני

## געבוירן 
* 1900 - יאן אורט, האלענדישער אסטראנאם (געש' 1992)
* 1906 - קורט געדעל, עסטרייך־אמעריקאנער מאטעמאטיקער און לאגיקער (געש' 1978)
* 1908 - אסקאר שינדלער, טשעכישער ביזנעסמאן, חסיד אומות העולם (געש' 1974)
* 1930 - סאדאם כוסעין, פרעזידענט פון איראק  (געש' 2006)

## געשטארבן 
* 1945 - בעניטא מוסאליני, פאשיסטישער דיקטאטאר פון איטאליע (געב' 1883)

## פייערטעג 
*  
----
* 27סטן אפריל - 29סטן אפריל
* אפריל

28
דזשייקאב דזשאוויץ סענטער

קליין|250px|דער קאנווענץ צענטער
דער **דזשייקאב דזשאוויץ קאנווענץ צענטער** איז א ריזיגער קאמפלעקס פון בנינים אין מערב מאנהעטן וואס איז געבויט געווארן אין די 70'ער יארן אויפן נאמען פונעם געוועזענעם סענאטאר פארן שטאט ניו יארק, דזשייקאב דזשאוויץ, וואס איז ספעציעל געאייגנט פאר מארקן און גרעסערע צוזאמענקונפטן. עס ווערט געשאצט אז עס איז דער פלאץ ווי די מערסטע מענטשן גייען דורך אין איין יאר.

ער איז פלאצירט ביי דער מערב זייט פון מאנהעטן ענדע, תיכף נעבן דעם לינקאלן טונעל וואס פארבינדעט, נוי יארק מיט ניו דזשערסי, אזוי אויך איז דאס הארט נעבן דעם מערב פארט פון מאנהעטן, ווי אויך איז דאס נעבן דער פען צענטראלע באן סטאנציע, און אזוי אויך נעבן דעם פארט אויטאריטי צענטראלער באס טערמינאל אזוי אז עס זאל זיין גרינג צוצוקומען אהין, און ברענגען אהין סחורה אויף סיי וועלכן טראנספארטאציע מיטל.

## וועבלינקען
* אפיציעל וועבזייטל

קאטעגאריע:ניו יארק סיטי
קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
פארט אויטאריטי צענטראלער באס טערמינאל

קליין|350px|פארט אויטאריטעט בוס טערמינאל ראג אכטע עוועניו און 42סטע גאס
דער **פארט אויטאריטעט בוס טערמינאל** () איז א ריזיגער קאמפלעקס פון געביידעס און וועגן אין מאנהעטן, ניו יארק, וואו עס ווערט צוזאמאנגעשמאלצן אלע סארטן בוס רייזעס וואס פארן אין גאנץ אמעריקע, אזוי אז דארטן קען מען פון איבעראל אנקומען און צו איבעראל אנקומען.

ער געפינט זיך אין מאנהעטן ראג ניינטער עוועניו און 42סטער גאס, איין בלאק מערב פון טיימס סקווער.

דער טערמינאל איז די גרעסטע בוסן וואקזאל אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
קאַטעגאָריע:טראנספארט
קאַטעגאָריע:צענטראלע אויטאבוס סטאנציעס
קאַטעגאָריע:ניו יארק סיטי
ג' אדר ב'

## געשעענישן
*  - געקאנטשעט דאס בויען פונעם צווייטן בית המקדש דורך די יידן וואס זענען צוריקגעקומען פון גלות בבל
* ה'תש"ט (שנה פשוטה) - די ערשטער רעגירונג פון מדינת ישראל טוישט די צייטווייליגער רעגירונג.
* ה'תשמ"ז (שנה פשוטה) - יונתן פאלארד פאראורטיילט אין אמעריקע פאר לעבנס־לענגליכער טורמע אויפן שולד פון שפיאנאזש.

## יארצייטן
*  ה'שע"ב - רבי מרדכי יפה, מחבר פון די לבושים (געב' ר"ץ)

## זעט אויך 
* ג' אדר
פרעמיער מיניסטער פון ישראל

דער **פרעמיער מיניסטער פון ישראל** (,  *טייטש:* רעגירונג הויפט; ) איז דער הויפט פון דער ישראלדיקער רעגירונג, און דער שטערקסטער פאליטישער פיגור אין ישראל. דער פרעמיער מיניסטער איז דער הויפט פונעם עקסעקיוטיוו אין לאנד. דער פרעמיער מיניסטאר האט אן אפיציעל הויז "בית ראש הממשלה" אין רחביה, ירושלים. דער היינטיגער פרעמיער מיניסטער איז בנימין נתניהו פון דער ליכוד פארטיי; שוין דאס צווייטע מאל וואס ער דינט אין דעם אמט.

דער פרעמיער מיניסטער ווערט אויסגעקליבן דורכן פרעזידענט פון ישראל, נאכדעם וואס ער האט זיך מייעץ געווען מיט די פארשידענע פארטייען אינעם פארלאמענט. דער פרעמיער מיניסטער מוז פארשטעלן זיין רעגירונג אין פארלאמענט פאר זייער הסכמה.

*
קול העולם

**קול העולם** (ענגליש: Kol Haolam) איז א האטליין אויף די ענגלישע שפראך פאר פרומע אידן.

די אונטערוויוס און אנאליזן ווערן געגעבן דורך ארי קליין א הייסער ציוניסט, און די מוזיק ווערט צוגעשטעלט דורך גל-פז.

עס איז אויך דא א קנעפל וואו מען מעלדט נייעס יעדן צופרי אויף די העברעאישע שפראך.

קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום
פאטאגראף

קליין|אן ענגלישער פאטאגראף אין זיין סטודיא, 1850
א **פֿאטאגראַף** איז איינער וואס איז אויסגעצייכנט מיטן קענען גוט כאפן בילדער.

היינטיגע צייטן, וואס עס איז דא אזויפיל קאמערעס, און יעדע קליין קינד, ווי נאר ער קען האלטן א לעפל אין האנט, האלט ער שוין א קעמערע אין האנט, איז דאס געווארן א מעגליכע זאך פאר יעדן, דאך איז דער פאך נישט אוועקגעפאלן פון די עקספערטן, און ווער ס'קען כאפן א בילד, ווי א שיסער וואס שיסט אויפן בעסטן פונקט, ווערט גערעכענט ווי א פאטאגראף מיט עקספערט!

א ליסטע פון חרדישע פאטאגראפן איבער דער וועלט:

* שוקי לערער
* דודי ברוין
* יוסי רובינשטיין
* הערשל פרידמאן
* דוב גפן
* שמואל סמוס

קאטעגאריע:בילדער
קאטעגאריע:פאטאגראפן
קאטעגאריע:קאמערע
ה' אדר ב'

## געשעענישן 
## געבוירן
*  ד'ת"ת (שנה פשוטה) - רש"י, דער גרעסטער מפרש פון תנ"ך און ש"ס אינעם מיטל אלטער (נפטר ד'תתס"ה)
* ה'תר"ל - רבי איסר זלמן מעלצער
* ה'תש"ג - רבי נתן צבי פינקל, מירער ראש ישיבה (נפ' ה'תשע"ב)

## זעט אויך 
*ה' אדר

קאַטעגאָריע:אדר
פארלוירן דעם זיכרון

**פארלוירן דעם זיכרון** איז א חרדישע פילם געשפילט אויף אן ארץ־ישראלדיגער אידיש.

איינער פון די הויפט אקטיארן אין דעם מאווי יאסעלע שפילט אויך אויף א געשעפט אלס מלמד.

די מעשה גייט אז א בחור יאסעלע האט זיך צוקריגט מיט זיין טאטן, און שפעטער האט זיין טאטע אים אראפגעקלאפט דורך אן עקסידענט און ער האט פארלוירן זיין זיכרון, ניטאמאל האט ער געדענקט ווי אזוי ער הייסט, און ער האט זיך גערופן מאטי.

שפעטער ווען ער איז געגאנגען זוכן ארבעט, איז ער אנגעקומען צו זיין טאטנ'ס פאבריק און ער האט אים דערקענט און זיי האבן זיך צוריק פאראייניגט.

קאַטעגאָריע:פילמען
3טן מיי

**דעם 3טן מיי** איז דער 123סטער טאג פון יאר (124סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 242 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1952 - דער ערשטער עראפלאן לאנדעט אויפן צפון פאלוס

## געבוירן 
* 1469 – ניקאלא מאקיאוועלי, היסטאריקער און פילאסאף (געש' 1527) 
* 1898 - גאלדע מאיר, פערטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל (נפטר 1978)

## געשטארבן 
* 1616 - וויליאם שייקספיר, ענגלישער דראמאטורג און דיכטער  (געב' 1564)
* 1915 - יצחק לייבוש פרץ, יידיש־שפראך שרייבער (געב' 1852)

----
* 2טן מיי - 4טן מיי
* מיי

03
ו' אדר ב'

## געשעענישן 
*  ה'תש"ג  - די נאציס ליקווידירן די קראקעווער געטא
* ה'תשל"ח - האט זיך אנגעהויבן די ליטאני אקציע.

## געבוירן 
*  ה'תרמ"ו (שנה פשוטה) - הרב יחזקאל אבראמסקי, מחבר פונעם פירוש **חזון יחזקאל** אויף דער תוספתא (נפטר ה'תשל"ו)

## יארצייטן
*  ה'תרע"ג - הרב יחיאל מיכל פינעס, אנטוויקלער פונעם יישוב אין ירושלים (געב'  ה'תר"ד)

## זעט אויך 
*ו' אדר
קאַטעגאָריע:אדר
ח' אדר ב'

## געשעענישן 
## געבוירן
*   ה'תשל"ח - ליפא שמעלצער, זינגער

## יארצייטן
*ה'תשע"ח – המקובל הרב זכריה בראשי, מחבר פון ילקוט בראשי אויפן זוהר יקיר העיר ירושלים (נפטר בן 117 שנים ונקראת היהודי הכי זקן בעולם שזכה לאורך ימים ולשנות חיים).

## זעט אויך 
*ח' אדר
ז' אדר ב'

די טעג ווען ז' אדר ב' קען געפאלן (נאר אין אן עיבור־יאר):

## געשעענישן 
## געבוירן 
*  - משה רבינו
* ה'תרמ"ה - רבי מאיר וועקנין ראב"ד פון טבריה וראש ישיבת מאיר בת עין טבריא
*  ה'תרנ"ה (שנה פשוטה) - רבי משה פיינשטיין, פון די חשובסטע פוסקים אין די  פאראייניגטע שטאטן (נפטר ה'תשמ"ו)
* ה'תשל"ח - מנשה לוסטיג, קאָמיקער און אַקטיאָר

## יארצייטן
*  ה'תקפ"א - רבי יצחק אייזיק טויב, דער קאלעווער רבי
*  ה'תש"ג - הרב אלטער יחזקאל אליהו הורוויץ הי"ד, אב"ד דזשיקאוו

## זעט אויך 
*ז' אדר
6טן מיי

**דעם 6טן מיי** איז דער 126סטער טאג פון יאר (127סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 239 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1682 - לואי דער פערצנטער פירט אריבער זיין הויף פון פאריז קיין ווערסיי.
* 1691 - די שפאנישע אינקוויזיציע פארמשפטעט און שמדט מיט געוואלד 219 שועטעס אין פאלמא, מאיארקא. 37 פון זיי וואס פרובירן אנטלויפן דעם אינזל, טוט מען זיי פארברענען לעבעדיקהייט ביים שייטער־הויפן.
* 1840 - ערשטער ניץ פון א פאסטמארקע. צום ערשטנס אין בריטאניע, דערנאך אין דער גאנצער וועלט.
* 1889 - דער אייפל טורעם געעפנט צום ברייטן ציבור אין פאריז.
* 1994 - געווידמעט דער קאנאל טונעל צווישן פראנקרייך און בריטאניע.
* 2007 - ניקאלא סארקאזי דערוויילט פרעזידענט פון פראנקרייך.

## געבוירן 
* 1935 - אורי דן, שרייבער זשורנאליסט
*1938 - אברהם סופר, שרייבער אמעריקאנער אידישער יוריסט
* 1953 - טאני בלער, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך

## געשטארבן 
* 1910 - עדווארד דער זיבעטער מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1841)
*
## פייערטעג 
* 
----
* 5טן מיי - 7טן מיי
* מיי

06
4טן מיי

**דעם 4טן מיי** איז דער 124סטער טאג פון יאר (125סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 241 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1471 – מלחמות פון די רויזן: עדווארד דער פערטער, מלך פון ענגלאנד זיגט ענדלעך די קראפטן פונעם הויז פון לאנקאסטער ביים קריג פון טיוקסבורי.
* 1776 - די בריטישע קאלאניע ראד איילאנד ווערט די ערשטע אמעריקאנער קאלאניע וואס פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט 
* 1814 - נאפאלעאן באנאפארטע קומט אן אין עלבע אינזל
* 1924 - די אלימפיאדע עפנט אין פאריז
* 1979 - מארגארעט טאטשער באשטימט פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך

## געבוירן 
* 1928 - כאסני מובאראק, פרעזידענט פון עגיפטן

## געשטארבן 
* 1980 - יאסיפ בראז טיטא, פירער פון יוגאסלאוויע (געב' 1892)
*
## פייערטעג 
* האלאנד - אנדענק טאג פאר די געפאלענע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה

----
* 3טן מיי - 5טן מיי
* מיי

04
פאבלא פיקאסא

**פאַבלא רוויז פיקאַסא** ( (25סטן אקטאבער 1881 - 8טן אפריל 1973) איז געווען א שפאנישער מאלער און סקולפטאר. ער האט געוואוינט אין פראנקרייך רוב יארן פון זיין לעבן. ער ווערט גערעכנט פון די גרעסטע מאלער פונעם  20סטן יאָרהונדערט.

פיקאסא איז געבוירן אין דער שטאט מאלאגא, שפאניע. אין 1900 איז ער געפארן צום ערשטן מאל קיין פאריז, פראנקרייך.

פיקאסא, צוזאמען מיט אנרי מאטיס און מארסעל דושאמפ, ווערט גערעכנט איינער פון די קינסטלער וואס האבן איבערגעקערט קונסט אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט.

קאַטעגאָריע:מאלערס
קאַטעגאָריע:סקולפטארן
קאַטעגאָריע:שפאניער
1888

## געשעענישן 
* 4טן סעפטעמבער - דזיארדזש איסטמאן באקומט א פאטענט פאן זיין קאמערע
* 29סטן אקטאבער - געחתמעט געווארן דער  קושטא אפמאך, וואס גאראנטירט פריי  דורכפורן דעם סועץ קאנאל

## געבוירן
* 2טן פעברואר - דזשאן פֿאסטער דאַלעס, אמעריקאנער פאליטיקער (געש' 1959)
* 10טן פעברואר - זעליג בראדעצקי, מאטעמאטיקער, און פרעזידענט פונעם העברעאישן אוניווערסיטעט (נפטר 1954)
* 10טן מיי - מאקס שטיינער, יידישער אמעריקאנער קאמפאזיטאר (נפטר 1971)
* 5טן יולי - הערבערט ספענסער גאסער, פיזיאלאג און געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיאלאגיע אין 1944 (געש' 1963)
* 3טן דעצעמבער - הרב יצחק אייזיק הלוי הערצאג, הויפט רב פון ישראל

## געשטארבן 
* 9טן מערץ - ווילהעלם דער ערשטער, מלך פון פרייסן און קייסער פון דער דייטשער אימפעריע (געב' 1797)
* 15טן יוני - פרידריך דער דריטער, קייסער פון דייטשלאנד און מלך פון  פרייסן (געב' 1831)
* 16טן אויגוסט - דזשאן פעמבערטאן, ערפינדער פונעם קאקע קאלע געטראנק (געב' 1831)
צערעס

250px|קליין|צערעס

**צערעס** (סימבאל: , ), אפיציעלער נאמען **1_Ceres**, איז דער קלענסטער  קארליק פלאנעט אין דער זון סיסטעם. ער געפינט זיך אינעם אסטערויד פאס. דער אסטראנאם דזשוסעפע פיאצי האט אים אנטפלעקט דעם 1טן יאנואר, 1801,. בערך 200 יאר שפעטער, אין 2006 האט דער אינטערנאציאנאלער אסטראנאמישער פארבאנד באשלאסן אז צערעס זאל מער נישט הייסן אן  אסטערויד נאר א קארליק פלאנעט.

צערעס איז דער גרעסטער קערפער אינעם אסטערויד פאס, מיט א דיאמעטער פון  950&nbsp;ק"מ. אנדעריש ווי די אסטערוידן איז צערעס גאנץ קיילעכדיק. צו זען צערעס דארף מען קוקן דורך  א טעלעסקאפ.

## זעט אויך 
* רשימה:פלאנעטן

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:קארליק-פלאנעטן
דזשוסעפע פיאצי

**דזשוסעפע פיאַצי** (,  16טן יולי, 1746 -  22סטן יולי, 1826) איז געווען אן איטאליענישער קאטוילישער גלח, מאטעמאטיקער, און אסטראנאם. ער האט אויפגעשטעלט אן אבסערוואטאריע אין  פאלערמא, און אנטדעקט דעם קארליק פלאנעט צערעס.

ער איז געשטארבן אין 1826 אין נאפאלי.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אסטראנאמען
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער
קאַטעגאָריע:גלחים
קאַטעגאָריע:איטאליענער
בהיכלו כולו אומר כבוד

**בהיכלו כולו אומר כבוד** איז א חזנות אלבאם געזונגען דורך דעם וואונדער-קינד עמית ליסטוואנד.

דאס איז דער ערשטער אלבאם - אין א סעריע פון דריי- בכלל וואס ער האט ארויסגעגעבן.

די אכט שטיקלעך וואס ער זינגט אויף דעם אלבאם זענען ווי פאלגענד: כבודו פון מלאווסקי, תכנת שבת פון יאסעלע, רצה ה', שיר המעלות פון יאסעלע, בעבוד דוד פון לייבעלע וואלדמאן, רצה במנוחתינו פון משה קאסעוויצקי, און אנת הוא שליט און עד הנה פון יאסעלע.

דער דיסטריבוטער איז גל סטאר.

קאַטעגאָריע:חזנות
קאַטעגאָריע:אלבאמען
סענדיי ערדציטערניש

קליין|250px|מאפע פונעם ערדציטערניש
קליין|250px|שקע הפיליפינים בדרום-מזרח יפן ושקע יפן במזרחה
קליין|250px|דערווארטעטע צונאמי כוואליעס אינעם פאציפישן אקעאן
[250px|קליין|די קראפט סטאנציע אין [פוקושימע I. ]]
דער **סענדיי ערדציטערניש** האט פאסירט דעם 11טן מערץ 2011 14:46 (אויפן יאפאנישן זייגער) קעגנאיבער דעם צפון-מזרח בארטן פון  האנשו אינזל, דער גרעסטער אינזל פון  יאפאן, נאענט צו דער שטאט סענדיי (Sendai). די שטארקייט פונעם ערדציטערניש איז באשטימט צומערשט ווי 8.9, שפעטער דערהיינטיגט צו 9.0 דורך דער מעטעאראלאגישער אגענטור פון יאפאן. דאס ווערט גערעכנט דער שטערקסטער ערדציטערניש אין  יאפאן אין די לעצטע 140 יאר און נאך דער דערהיינטיקונג פון דער שטארקייט – דער פערטער שטערקסטער אין דער וועלט זייט מען האט אנגעהויבן מעסטן ערדציטערנישן. דער ערדציטערניש האט גורם געווען  צונאמי  כוואליעס הויך 10 מעטער וואס האבן געשלאגן די בארטנס פון האנשו. צונאמי ווארענונגען זענען געגאנגען צו כמעט אלע לענדער אויפן פאציפישן אקעאן, צווישן זיי די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, טשילע.

מער ווי 10500 מענטשן זענען געשטארבן פון די ערדציטערניש און צונאמי.

איינע פון די שווערע תוצאות פונעם ערדציטערניש איז געוון שטארקע שעדיגונגען צו די קערנדיקע קראפט סטאנציעס.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:יאפאן
קאַטעגאָריע:ערדציטערנישן
כח התורה

**כח התורה** איז אן אלבאם ארויסגעגעבן דורך מיכאל שטרייכער, אראנדזשירט דורך מונה ראזענבלום.

דורך דוד האלשטיין און זיין פירמע נועם הפקות.

די ניגונים אין דעם אלבאם
* כח התורה, מה טובו, למען לא נבוש, אך בצלם, בן בג בג.

* משה קבל, שלות הנפש, סדר הנחת תפילין, והריני מכוון, דרך השלום.

קאַטעגאָריע:אלבאמען
חנוך

ממוזער|מרכז|חנוך
**חנוך** איז געווען דער זון פון ירד, און דער פאטער פון מתושלח. אין פסוק שטייט:
.

חנוך איז געבוירן אין , און גענומען א' תשרי .

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה
פעדער-נאמען

א **פעדער נאמען** איז א נאמען וואס אסאך שרייבער לאזן זיך רופן, ביים שרייבן א ארטיקל, און זיי ווילן פארהוילן זייער עכטע נאמען, געבן זיי זיך א אנדערע נאמען, וואס דינט אלץ שרייבער נאמען.

די סיבה דערצו, איז אמאל צוליב נישט וועלנדיגע ארויסגעבן די אייגענע אידענטיטעט, און צומאל אלץ פראקטישן שטייגער, פון א גרינגע נאמען, צו אינטערעסאנטע נאמען לויטן סטיל וואס מ'שרייבט, און אויך, וויבאלד דער שרייבער שרייבט עטליכע ארטיקלען, און כדי צו מאכן קאלירפול דעם דזשורנאל, קוקט עס אויס ווי עטליכע שרייבער.
קאַטעגאָריע:נעמען
י"ג אדר ב'

* ווען דער טאג געפאלט מאנטיק, מיטוואך אדער דאנערשטיק, איז דער טאג אסתר תענית

אין די צייטן פון חז"ל האבן די וואס האבן געוואוינט אין דערפער ("בני כפרים") געהערט דאס מגילת אסתר ליינען דעם טאג אויב ער איז געפאלן מאנטאג אדער דאנערשטאג.

די טעג ווען י"ג אדר ב' קען געפאלן (נאר אין אן עיבור־יאר):

[קליין|200px|רבי [משה פיינשטיין]]
## יארצייטן 
*  ה'תשמ"ו - רבי משה פיינשטיין, פון די חשובסטע פוסקים אין די  פאראייניגטע שטאטן (געב' ה'תרנ"ה)

## זעט אויך 
* תענית אסתר
* י"ג אדר

קאַטעגאָריע:אדר
י"ד אדר ב'

***פורים** אין דער גאנצער וועלט אחוץ שטעט מיט א מויער אין די טעג פון יהושע בן נון

## זעט אויך 
* י"ד אדר
* ה'תרע"ב - געגרינדעט הדסה ציוניסטישע ארגאניזאציע, ציוניסטישע פרויען ארגאניזאציע אין אמעריקע
אמפיביע

**אַמפֿיביעס** זענען בעלי חיים מיט פיר פיס וואס לעבן סיי אויף דער יבשה סיי אין וואסער. זיי לייגן אייער אין וואסער. זשאבעס זענען איינער פון די מינים פון אמפיביעס.

עס ווערט גערעכנט אז ס'זענען פאראן 5700 זגאלן פון אמפיביעס.

*
7טן מיי

**דעם 7טן מיי** איז דער 127סטער טאג פון יאר (128סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 238 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1682 - פיטער דער גרויסער באקרוינט צאר פון רוסלאנד.
* 2000 - וולאדימיר פוטין איינגעשוואוירן פרעזידענט פון רוסלאנד.

## געבוירן 
* 1711 - דייוויד היום, סקאטישער פילאסאף (געש' 1776)
* 1833 - יאהאנעס בראהמס, דייטשער קאמפאזיטאר (געש' 1897)
* 1840 -  פעטער איליטש טשייקאווסקי, רוסישער  קאמפאזיטאר (געש' 1893)
* 1892 - יאסיפ בראז טיטא, פירער פון  יוגאסלאוויע  פון סוף דער צווייטער וועלט מלחמה ביז זיין טויט (געש' 1980)
* 1919 - עווא פעראן, ווייב פון דעם פרעזידענט פון ארגענטינע (געש' 1952)

## געשטארבן 
* 399 פאר דער ציווילער ציילונג - סאקראטעס, גריכישער פילאסאף (געב' 470 פאר דער ציווילער ציילונג)
*
## פייערטעג 
* 

----
* 6טן מיי - 8טן מיי
* מיי

07
דארא גובערניע

קליין|250px|מאפע פון דארא גובערניע
**דאַראַ גובערניע** (אראביש: **مُحافظة درعا**) איז איינע פון די 14 גובערניעס פון סיריע וואס ציט זיך אויס אין דרום־מערב פונעם לאנד. די גובערניע באדעקט א שטח פון 3,730 קוואדראט ק"מ‏‏ און האט געהאט א באפעלקערונג פון 916,000 איינוואוינער אין 2007. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז דארא.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:סיריע
8טן מיי

**דעם 8טן מיי** איז דער 128סטער טאג פון יאר (129סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 237 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1842 - מאנטשעסטער פיקאדילי סטאנציע געעפנט.
* 1886 - קאקא קאלע געטראנק פארקויפט צום ערשטן מאל אין אטלאנטא, דזשארדזיע.
* 1902 - צוליב דעם אויסבראך פון א וואולקאן אין מארטיניק שטארבן מער ווי 30,000 מענטשן.
* 1943 - חורבן אייראפע: ווארשעווער געטא אויפשטאנד איינגעפאלן
* 1972 - א סאבענא עראפלאן ווערט געכאפט אונטערוועגס קיין לוד פליפעלד.

## געבוירן 
[קליין|100px|[הערי עס טרומאן]]
* 1884 - הערי עס טרומאן, דער 33סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1972)
* 1899 - פרידריך האייעק, עסטרייכער עקאנאמיסט, געווינער פון נאבעל פריז פאר עקאנאמיק (געש' 1992)

## געשטארבן 
* 1794 -  אנטואן לאווואזיע, כעמיקער, הינגעריכט מיט דער גיליאטין (געב' 1743)
* 1943 - מרדכי אניעלעוויטש, פוילישער ייד, פירער פונעם ווארשעווער געטא אויפשטאנד (געב' 1919)
*

## פייערטעג 
* זיג טאג אויף נאצי דייטשלאנד אין מערב אייראפע

----
* 7טן מיי - 9טן מיי
* מיי

08