open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2טן פעברואר

**דעם 2טן פעברואר** איז דער 33סטער טאג פון יאר אין דער פינפטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 332 טעג (333 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1536 – שפאנישע זוכער פון גאלד גרינדן די שטאט בוענאס איירעס.
* 1653 – געגרינדעט די שטאט ניי אמסטערדאם.
* 1878 – גריכנלאנד פראקלאמירט מלחמה אויף דער אטאמאנישער אימפעריע.
* 1920 – עסטלאנד פראקלאמירט איר זעלבשטענדיקייט פון דער רוסלענדישער אימפעריע.
* 1971 – אידי אמין כאפט די הערשאפט אין אוגאנדע.
* 1999 – יוגא טשאוועז דערוויילט פרעזידענט פון  ווענעזועלע.

## געבוירן 
* 1875 - פריץ קרייזלר, עסטרייכער פידלער און קאמפאזיטאר (געש' 1962)
* 1888 - דזשאן פֿאסטער דאַלעס, אמעריקאנער פאליטיקער (געש' 1959)
* 1901 - יאשא חפץ, יידישער פידלער (נפטר 1987)
* 1915 - אבא אבן, ישראלדיקער דיפלאמאט און פאליטיקער (נפטר 2002)
* 1926 - וואלערי זשיסקאר דעסטען, פרעזידענט פון פראנקרייך

## געשטארבן 
[קליין|120px|[דמיטרי מענדלעעוו]]
* 1594 - דזיאוואני דא פאלעסטרינא, איטאליענישער קאמפאזיטאר (געב' 1525)
* 1907 - דמיטרי מענדלעעוו, רוסישער כעמיקער, אנטוויקלער פון דער פעריאדישער טאבעלע (געב' 1834)
* 1970 - בערטראנד ראסל, בריטישער מאטעמאטיקער און פילאסאף (געב' 1872)
* 2008 - יהושע לעדערבערג, יידישער-אמריקאנער ביאלאג, נאבעל פריז געווינער פאר פיזיאלאגיע און מעדיצין (געב' 1925)

----
* 1טן פעברואר - 3טן פעברואר
* פעברואר

02
4טן פעברואר

**דעם 4טן פעברואר** איז דער 35סטער טאג פון יאר אין דער פינפטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 330 טעג (331 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1789 - דזשארדזש וואשינגטאן דערוויילט דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1794 - שקלאפעריי ווערט אפגעשאפן אין פראנקרייך.

## געבוירן 
* 1906 - דיטריך באנהאפער, דייטשער טעאלאג און קעגנער פון די נאציס (געש' 1945)

## געשטארבן 
----
* 3טן פעברואר - 5טן פעברואר
* פעברואר

04
ברוטא אינלענדישער פראדוקט

דער **ברוטא אינלענדישער פראדוקט** (בא"פ אדער GDP) איז א מאס מיט וואס עקאנאמיקערס מעסטן א לאנד'ס גאנצער עקאנאמישער פראדוקציע. ער איז דער ווערט אויפן מארק פון אלע ענדלעכע גוטער און דינסטן געשאפן צווישן די גרענעצן פון א לאנד אין איין יאר.

קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
קאַטעגאָריע:סטאטיסטיק
5טן פעברואר

**דעם 5טן פעברואר** איז דער 36סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 329 טעג (330 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1958 - גאמאל אבדול נאסער ווערט דער ערשטער פרעזידענט פון עגיפטן

## געבוירן 
* 1788 - ראבערט פיל, פרעמיער מיניסטער  פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1850)
* 1939 - שמואל האלפערט, כנסת דעפוטאט פון דער אגודת ישראל פארטיי (יהדות התורה)
* 1946 - שאַרלאַט ראַמפלינג

## געשטארבן 
----
* 4טן פעברואר - 6טן פעברואר
* פעברואר

05
פרישוואסער פיש

[קליין|250px|[שלייען זענען בנמצאדיקע פרישוואסער פיש איבער דער גארער וועלט]]

**פֿרישוואַסער פֿיש** זענען פיש וואס לעבן א טייל אדער רוב פון זייער לעבן אין פרישוואסער, ווי טייכן און אזערעס, מיט א זאלצקייט ווייניגער פון 0.05%. די סביבות זענען אנדערש פון ימען אין אסאך וועגן, בעיקר אין וויפיל זאלץ געפינט זיך אינעם וואסער. כדי צו בלייבן לעבן אין פרישוואסער, דארפן די פיש א ריי פון  פיזיאלאגישע ענדערונגען אז זייערע קערפער זאלן האלטן די ריכטיגע מאס זאלץ.
 
41% פון אלע באוואוסטע זגאלן פון פיש ווערן געפינען אין פרישוואסער. 

## פיזיאלאגיע 
פֿרישוואַסער פֿיש זענען אנדערש פון זאלצוואסער פיש אין פארשידענע פרטים. זייערע  זשאברעס מוזן האבן די מעגלעכקייט צו פארשפרייטן וואסער אן צו פארלירן זאלצן פון די קערפער פליסיקייטן. די שופן פון די פיש שפילן אויך א ראלע אינעם פראצעס; ווען א פרישוואסער פיש פארלירט צו פיל שופן וועט צו פיל וואסער פארשפרייטן אריין דורך דער הויט, און דער פיש וועט שטארבן.

נאך אן אייגנקייט פון פרישוואסער פיש זענען די גוט אנטוויקלטע נירן. זיי דארפן זיין גרויס ווייל אסאך וואסער גייט אדורך זיי.
קאַטעגאָריע:פיש
דארבי

**דארבי** () איז א שטאט אין דעם מזרח מידלאנדס ראיאן פון ענגלאנד. זי ליגט אויף די ברעגן פון דעם דערווענט טייך אין דעם דרום טייל פון דארבישיר. אין דעם 2001 צענזוס, איז די באפעלקערונג פון דער שטאט געווען 233,700.

## אינדוסטריע 
במשך אסאך יארן איז דארבי געווען אן אייזנבאן צענטער, וואס האט הויפטקווארטירט די מידלאנד באן. ביז היינט פאבריצירט מען באנען אין דארבי, און דארבי באן סטאנציע נעמט א וויכטיגן ארט אין דער באן נעצווערק. אין 2008 האט מען געעפנט אין דארבי א באן קאנטראלע צענטער פאר דער מזרח מידלאנדס באן נעצווערק.

די צוויי גרעסטע ארבעט־געבערס אין דארבי, ראלס רויס און די טאיאטא מאטאר קארפאראציע זענען באשעפטיקט אין אינזשעניריע פאבריקאציע. עג באנק, דער אינטערנעץ און טעלעפאן באנק, איז באזירט אין דארבי. אנדערע מערקווירדיגע פירמעס זענען די  באן סיסטעמען אינזשעניריע  פירמע באמבארדיר טראנספארטאציע וואס פאבריצירן באן שינעס פארצייג ביי די דארבי קארעטע און וואגאן זאוואד, און אלסטאם וואס פאבריצירט גרויסע קראפט פלאנט קעסלען  און היץ אויסבייטערס.

פון  1922 איז סינפֿין ליין געווען די היים פון דעם 250,000 קוואדראט מעטער ארט פון אינטערנאציאנאלע פארברענונג; לכתחילה פלעגן זיי פאבריצירן מאשינעריי פארן אויטאמאטישן צעפירן פון צעשטויבטן ברענשטאף צו הרובעס און בוילערס. שפעטער האבן זיי פראדוצירט פארע־גענערירן בוילערס וואס מען ניצט צו גענערירן עלעקטריע אין קראפט סטאנציעס. אין די  1990ער  יארן האט ראלס־רויס אפגעקויפט די פירמע און דערנאך האט זי פארקויפט צו  ABB גרופע.

## אנדענקפונקטן 
די דארבי טורמע גייט צוריק ביז 1756.

דארבי אינדוסטריעלער מוזיי, וואס געפינט זיך אין דארבי סילק מיל, און ווייזט די אינדוסטריעלע ירושה און טעכנאלאגישע דערגרייכונג פון דארבי, כולל ראלס רויס עראפלאן מאטארן, באנען, גראבן און גיסערייען.

דארבי מוזיי און קונסט גאלעריע ווייזט מאלערייען פון זשאסעף רייט, אויך שיין קעניגליכע קרוין דארבי פארצעליי, נאטירלעכע היסטאריע, לאקאלע פאלקן און ארכעאלאגיע.

## טראנספארט 
### שאסייען 
אזוי ווי דארבי ליגט צענטראל אין הארץ פון ענגלאנד, איז ער געווארן א ראג וואס פארבינדט מיט אסאך ראיאנען אין לאנד. דער 45px אויטאסטראד גייט אדורך בערך צען מייל מזרח פון דער שטאט, און פארבינדט דארבי מיט לאנדאן, שעפילד און לידז. נאך הויפט שאסייען וואס פארן אדורך דארבי אדער נאענט דערביי, זענען דער 30px (היסטאריש איז דער שאסיי געווען דער הויפט שטראז פון לאנדאן קיין לעסטער, מאנטשעסטער און קארלייל), דער 50px (באדמין צו מאנספילד דורך בריסטאל און בירמינגהאם), דער 50px (ווארינגטאן צו לעסטער דורך סטאק-אן-טרענט), דער 50px (ניוקאסל-אונטער-ליים צו מעבלטארפ, כולל "ברייען קלאף וועג" וואס פארבינדט  דארבי מיט נאטינגהאם) און דער 50px (דארבי צו טערסק דורך שעפילד און לידז).

### באנען 
קליין|250px|"מידלאנד דארבי" באן סטאנציע
דארבי האט א באן שוין זייט 1840, ווען מען האט געעפנט די צפון מידלאנדס באן קיין לידז, און א רוטע צו נאטינגהאם און לעסטער פון דער מידלאנד קאנטן באן; אין 1844 האבן די קאמפאניס זיך פאראייניגט אין דער מידלאנד באן.
די מידלאנד דארבי באן סטאנציע ווערט אפערירט דורך מזרח מידלאנד באנען, און האט עקספרעס באן דינסטן קיין לאנדאן, צפון מזרח און דרום מערב. 

### לופט 
מזרח מידלאנדס פליפארט געפינט זיך 24 ק"מ פון דארבי.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:דארבי
קינגסטאן אויף האל

**קינגסטאן אויף האַל** (), גערופן כמעט ביי אלעמען "**האַל**", איז א שטאט אין דעם מזרח ריידינג פון יארקשיר אין ענגלאנד. זי ליגט אויף דעם האל טייך 40 ק"מ פונעם צפון ים. די באפעלקערונג פון דער שטאט איז בערך 258,700 (געשאצט 2008). די שטאט האט באקומען איר נאמען אין 1299 פונעם מלך עדווארד דער ערשטער פון ענגלאנד, און האט געדינט אלס א מארק שטאט און א פארט.

קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
יגאל ידין

קליין|250px|יגאל יאַדין
**יגאל ידין** (געבוירן יגאל סוקעניק, ירושלים, 20סטן מערץ 1917 - 28סטן יוני 1984) איז געווען א ישראל גענעראל, פאליטיקער, ארכעאלאג, און דער צווייטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל.

## יונגע יארן
געבוירן אין רחביה געגנט, ירושלים, זיין פאטער איז געווען אן ארכעאלאג, און זיין מוטער האט געגרינדעט די ערשטע קינדערגארטן אויף העברעיש. זיין ברודער יוסי איז געווען א באוואוסטע אקטיאר. אויך האט ער געהאט א ברודער מתתיהו, וואס איז געווען א פליער, און ער איז אומגעקומען אינעם מלחמת השחרור.

ער האט פון יונגווייז אן געדינט אינעם הגנה, און אויך שטודירט אינעם העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים, העברעיש, אראביש, ארכעאלאגיע. 

## אינעם מיליטער 
ביי די פופצן יאר איז ער אריינגענומען געווארן אינעם הגנה, און געדינט אין פארשידענע געביטן, ווי אלס אינסטרוקטור פאר וואפן, טרענירונגען אד"ג, ער איז געווארן סעקרעטאר פון יעקב דורי. 

אין 1943, איז ער געווארן הויפט פון דער אפעראציע אפטיילונג, פון גענעראל שטאב אין די הגנה. אבער אין 1946 האט ער רעזיגנירט נאך א קריגעריי מיט יצחק שדה, און ער האט זיך פארנומען מיט זיין לערנען.

אין 1947, ווען די פאראייניגטע פעלקער, האט געשטימט פארן אויפשטעלן א יידישע מדינה, האט בן גוריון, אים גערופן זיך שטעלן אינעם מיליטער, ער האט געדינט אין וויכטיגע פאזיציעס, און ער איז געווען צייטווייליקער שעף פון גענעראל שטאב, נאכדעם וואס יעקב דורי איז געווען קראנק. און ער האט אנגעפירט די געשפרעכן מיט עגיפטן, אויפן וואפן שטילשטאנד אפמאך אין ראדוס. 

די 9טן נאוועמבער 1949, איז ער געווארן צווייטע שעף פון גענעראל שטאב, אלט זייענדיק בלויז 32 יאר, ער איז געווען די יונגסטע צוזאמען מיט מרדכי מקלף, וואס האט אים איבערגענומען, צו דינען אין דעם פאסטן. ער האט רעזיגנירט אין 1952, נאך מיינונגס פארשידענהייטן מיט בן גוריון.

## ארכעאלאג 
נאכן ארויסטרעטן פונעם מיליטער, איז ער צוריק צו זיין אלטע ארבעט פון ארכעאלאגיע, ער איז געווען פון די חשובסטע, און אנגעזענסטע ארכעאלאגן אין ישראל. ער האט אנגעפירט מיט די מצדה גראבונגען, און נאך אסאך אלטע ערטער, ווי תל מגידו, תל חצור. ער האט זיך אויך פארנומען מיט די מגילות ים המלח, און אנדערע געטראפענע ארטיקלען.

## פאליטיק 
ער האט זיך שטענדיק צוריק געהאלטן פון אריינטרעטן אין פאליטיק, ער האט געדינט אלס עצה געבער פאר לוי אשכול ביים זעקסטאגיקע מלחמה, און אין דער אגראנט קאמיסיע נאכן יום כיפור מלחמה.
ביז 1977, ווען אסאך סקאנדאלן זענען ארויפגעשווימען אויפן אויבערפלאך, און אסאך ישראלדיקע האבן זיך פארעקלט פונעם אלטן מפא"י פירערשאפט, ערשט דעמאלט האט ער אויפגעשטעלט זיין דעמאקראטישע באוועגונג פאר ענדערונג, אדער ד"ש. אסאך האבן אין אים געזען א גלייכער מאן און אן ערליכער. וויבאלד ער האט קיינמאל בעפאר, נישט אריינגעשטעקט זיין האנט אינעם שמוציגן טאפ. ער האט אין יענע וואלן באקומען 15 מאנדאטן צום כנסת, און ער האט אריינגעטרעטן אינעם רעגירונג מיט מנחם בעגין.

ער האט אנגעפירט מיט די שלום געשפרעכן מיט עגיפטן. ער איז אויך געווען וויצע פרעמיער מיניסטער. אבער די האפענונגען אויפן פארטיי זענען אויסגערונען. און ער האט נישט געטון, ווי די גרויסע האפענונגען, וואס מען האט ערווארטעט פון אים. אין 1981 האט ער רעזיגנירט פון פאליטיק, און זיין פארטיי איז צעפאלן.

אין 1984 איז ער געשטארבן, און ער ליגט באגראבן, אויף הר הרצל אין ירושלים, אין דער אפטיילונג פון פאלק אנפירער.

קאטעגאריע:שעפן פון גענעראל שטאב פון צה"ל
קאטעגאריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הרצל
שעפילד

**שעפילד** () איז א שטאט אין דרום יארקשיר, ענגלאנד. זי ליגט אויף דעם שיף טייך פון וואנעט זי נעמט איר נאמען. די באפעלקערונג פון דער שטאט איז בערך 534,500 (געשאצט 2008).

די שטאט איז לאנג באקאנט פאר טיש באשטעק. אין די 19טן און 20סטן יארהונדערטער איז שעפילד געווען א וועלטס צענדער פאר שטאָל פראדוקציע.
מען מאכט באשטעק אין שעפילד פון לאנגע יארן; שוין אין דער מיטל־אלטער ווערט דערמאנט א מעסער געמאכט אין שעפילד.

אין 1740 האט בענזשעמין האנטסמאן אנטדעקט דעם קרוציבל טעכניק פון מאכן שטאָל, אין 1856 האט הענרי בעסעמער דערפינדן דעם בעסעמער קאנווערטירער שטאל־מאכן אויוון; בעסעמער האט זיך געצויגן קיין שעפילד צו מאכן שטאל. דערנאך אין 1912 האט הערי ברירלי דערפינדן זשאווערפריי שטאל אין שעפילד.

קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
וואלווערהאמפטאן

קליין|250px| וואלווערהאמפטאן
**וואלווערהאמפטאן** () איז א שטאט אין דעם מערב מידלאנדס ראיאן, ענגלאנד. זי ליגט אויף דעם מזרח-מערב וואסערשייד פון ענגלאנד. די באפעלקערונג פון דער שטאט איז בערך 239,100 (געשאצט 2004).

די שטאט איז געגרינדעט אין 985. זי איז לאנג געווען א מארק שטאט וואו מ'האט געהאנדלט וואל. ביי דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע איז די שטאט געווארן א צענטער פון מינירן (קוילן, קאלכשטיין און אייזן ארץ) און אויטא פראדוקציע. היינט איז אינזשעניריע א חשובע אינדוסטריע אין דער שטאט.

[[קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד]
ליווערפול

קליין|250px| ליווערפול וואסערפֿראנט
**ליווערפול** () איז א שטאט און מעטראפאליטאנער בארא אין מערזיסייד, ענגלאנד, אויף דער מזרח זייט פון דער מערזי לעפצונג. זי איז געגרינדעט געווארן אין 1207 און באקומען דעם סטאטוס פון א שטאט אין 1880. ליווערפול איז די פערטע גרעסטע שטאט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך  מיט א באפעלקערונג פון 435,500, .

ליווערפול איז א גרויסע פארט שטאט. ביים אנהייב 19טן יארהונדערט, איז 40% פון דער וועלט'ס מסחר אדורכגעגאנגען ליווערפול'ס דאקן, אזוי איז ליווערפול געוואקסן א הויפט שטאט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
פונט שטערלינג

קליין| פֿונט שטערלינג מטבע
דער **פֿונט שטערלינג** (סימבאל: **£**; ISO קאד: **GBP**), געווייטלעך גערופן דער **פונט**, איז די וואלוטע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך, זיינע קרוין אפהענגיקער (דער אינזל פון מאן און די קאנאל אינזלען) און די בריטישע מעבר-לימדיגע טעריטאריעס פון דרום דזשארדזשע און די דרום סאנדוויטש אינזלען, בריטישע אנטארקטישע טעריטאריע און טריסטאן דא קונהא. ער ווערט צעטיילט אויף 100 *פענס* (איינצאל: *פעני*).

דער פונט שטערלינג איז די עלצטע וואלוטע אין דער וועלט נאך אין באניץ. ער האט אנגעהויבן אלס וואלוטע אין 1560 ווען ער איז געווען א פונד געוויכט פון זילבער.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* פֿונט שטערלינג

קאַטעגאָריע:וואלוטע
קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
פינטשאוו

**פינטשאוו** () איז א שטעטל אין פוילן, 65 ק"מ דרום פון קעלץ.

עס איז עטליכע מאל דארט געווען דער צוזאמענקום פון דעם וועד ארבע ארצות.

אין סוף תרצ"ט האבן די דייטשער חרוב געמאכט די שטאט און אויסגעהרגעט אלע יידן. אויך דעם בית החיים האט מען פארטיליגט.

ס'איז נאך געבליבן איין שול אין פינטשאוו.

קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
משה אייבעשיץ

רבי **משה אייבעשיץ** איז געווען א ברודער פון דעם גאון רבי יהונתן אייבעשיץ, און דער טאטע פון דעם פלאצקער גאון ר' אריה ליב צינץ

זיי האבן געהאט נאך א ברודער ר' אהרן פירט. שפעטער האט ר' משה געטוישט זיין נאמען פון אייבעשיץ צו צינץ, אויפן נאמען פון זיין זיידן דער גאון ר' משה יצחק יהודה לייב רב אין די שטעט העלישוי און פינטשאוו.

אייבעשיץ
6טן פעברואר

**דעם 6טן פעברואר** איז דער 37סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 328 טעג (329 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1481 - ערשטע אויטא-דא-פע אין סעוויל, שפאניע.
* 1685 - זשיימס סטיוארט באקרוינט זשיימס דער צווייטער, מלך פון ענגלאנד און אירלאנד און זשיימס דער זיבעטער מלך פון שאטלאנד.
* 1952 - עליזאבעט די צווייטע ווערט די מלכה פונעם פאראייניגטן קעניגרייך נאכן טויט פון איר פאטער דזשארזש דער זעקסטער.

## געבוירן 
* 1665 - אן, מלכה פון בריטאניע (געש' 1714)
* 1838 - הרב ישראל מאיר הכהן, דער "חפץ חיים" (נפטר 1933)
* 1911 - ראנאלד רייגען, דער 40סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 2004)

## געשטארבן 
* 1685 - טשארלס דער צווייטער, מלך פון ענגלאנד (געב' 1630)
* 1952 - דזשארזש דער זעקסטער מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1895)
* 1991 - סאלוואדאר לוריא, יידישער-איטאליענישער-אמעריקאנער מיקראביאלאג, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיאלאגיע און מעדיצין (געב' 1912)
* 2013 - מנחם אלון, א ריכטער פון בג"ץ (געב' 1923)

----
* 5טן פעברואר - 7טן פעברואר
* פעברואר

06
העברעישע ווידערשטאנד באוועגונג

די **העברעישע ווידערשטאנד באוועגונג** איז געגגרינדעט אין יאר 1945, נאך דער ענדע פוו דער צווייטער וועלט מלחמה, קעגנשטעלנדיק זיך דעם בריטישן מאנדאט, און די אויסערן פאליטיק פון ערנעסט בעווין, אויסערן סעקרעטאר פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.

זי איז געווען צאמגעשטעלט פון הגנה, פלמ"ח, אצ"ל, לח"י, און האט געארבעט ווי א ראט, און צוזאמען אויסגעפירט צענדליקע אטאקעס קעגן מאנדאטארישע צילן, 11 גרויסע אטאקעס זענען דורכגעפירט געווארן, דורך די גרופעס צוזאמען ארבעט. אריינגערעכנט די "בריקן נאכט", עתלית ארעסטאנטן לאגער, וואו 200 מענטשן וואס זענען געווען אומלעגאל אין לאנד זענען באפרייט געווארן. קינג דייוויד האטעל באמבאדירונג. וואס צוליב דעם איז די באוועגונג געקומען צו אן ענדע, און אלע אונטערגרונט גרופעס, האבן געקעמפט פאר זיך.

די סיבות צו פאראייניקונג איז געווען. ערשטנס אחדות צוזאמען קען מען אסאך מער אויפטון, ווי יעדער פאר זיך עקסטער. צווייטנס די סיטואציע פון די שארית הפליטה יידן, אין די די. פי. לאגערן אין אייראפע. און די רעגירונג האט נישט ארויף געלאזט די יידן קיין פאלעסטינע, האלטנדיק זיך צום ווייסע פאפיר 1939. און דער עיקר אנטוישונג אין ענגלאנד, נאכן צוזאג פונעם לייבער פארטיי, צו העלפן אויפשטעלן א יידישע דעמאקראטישע לאנד, וואס האט נאכן געווינען, געוויזן די טיר פאר די ציוניסטטישע פאלייקאנטן.

קאטעגאריע:בריטישער מאנדאט
ווייסבוך

א **ווייסבוך** איז אן אפיציעל באריכט אדער א האנטבוך וואס רעדט אדורך אן ענין און זיין לייזונג.
דער נאמען "ווייסע בוך" שטאמט פון ענגליש "white paper", וואס זאגט ארויס אז דאס בוך איז נאך נישט פעסטגעשטעלט.

אין דער קאמאנוועלט פון פעלקער איז א ווייסבוך א דאקומענט וואס די רעגירונג שטעלט פאר איר פלענער און ברענגט דאס פאר פארלאמענט צו באשטעטיקן.

למשל:
* דאס ווייסבוך פון טשערטשיל
* דאס ווייסבוך פון פאספילד

קאַטעגאָריע:דאקומענטן
ישראל האפשטיין

**רבי ישראל האפשטיין** (ה'תצ"ג - י"ד תשרי ה'תקע"ה), באקאנט אלס **דער קאזשניצער מגיד**.

## אפשטאם 
**רבי ישראל** איז געבוירן אין אפטא, פוילן, אין יאר ה'תקמ"ט צו זיין פאטער ר' שבתי דער ספרים איינבינדער, און צו זיין מאמע מרת פערל.

[ס'דא א סגולה ביי חסידים צו זאגן ערב שבת; '''אין זכות פונעם גרויסן ר' שלום, און אין זכות פון רבי ישראל בן פערל, זאל מען האבן א פרייליכן שבת**.]

## רבנות 
**רבי ישראל** איז געווען א תלמיד פונעם נודע ביהודה, פון הרב דובעריש כ"ץ דיין אין אפטא, פון הרב שמואל שמעלקא הורוויץ, ניקאלשבורגער רב.

זיין אייניקל הרב חיים מאיר יחיאל שפירא דער שרף פון מאגליניצא שרייבט אין דער הקדמה פון ספר עבודת ישראל, אז **רבי ישראל** האט געלערנט אומגעפער פופציג יאר שיעורים מיט שארפע תלמידים.

**רבי ישראל** איז געווען פון די תלמידים פון מעזריטשער מגיד, פון נועם אלימלך, און פון קדושת לוי.

זיין תלמיד דער דאמבראווער רב הרב מרדכי דוד אונגאר שרייבט אין זיין הסכמה אויף דעם עבודת ישראל, ער געדענקט אין זיינע יונגע יארן ווען ער האט געלערנט ביים **קאזשניצער מגיד** זענען פונקן פייער ארויס, מיר האבן געזען ווי ער צילט צום אמת, און זיין שטרעבונג איז געווען צו פארענטפערן דעם רמב"ם.

**רבי ישראל** איז געווען דער מגיד אין קאזשניץ.

## הסתלקות 
**רבי ישראל''' האט זיך אנגעשמועסט מיט זיינע צוויי גוטע פריינד, דער חוזה פון לובלין און דער רבי ר' מענדעלע פון רימאנאוו, אז שמיני עצרת ה'תקע"ה וועלען זיי איינרייסען אינאיינעם צו ברענגען משיח, אבער ליידער האט מען נישט זוכה געווען דערצו, וויבאלד **רבי ישראל** איז נפטר געווארן ערב סוכות י"ד תשרי ה'תקע"ה.

## פאמיליע
פון '''רבי ישראל'ס** קינדער פון זיין זיווג ראשון, מרת **רויזא**:

* הרב **משה אליקים בריעה האפשטיין''' (ה'תקי"ז - י"ב אלול ה'תקפ"ח), דער "באר משה", ממלא מקום פון פאטער, מגיד אין קאזשניץ.
* מרת **לאה פערל** ( - ה'תר"ט), די ווייב פון הרב **אבי עזרא זעליג שפירא** ( - ה'תקצ"ד), פון גרעניץ.
* הרב ר' **מאטל**, נפטר יונגערהייט

## זיינע ספרים
* עבודת ישראל - עה"ת
* עבודת ישראל - מועדים
* עבודת ישראל - אבות
* אור ישראל - תקוני זהר
* בית ישראל - על הש"ס
* גאולת ישראל - ספר גבורות ד' פון מהר"ל
* גבורות ישראל - הגש"פ
* יקר מפז - עה"ת, הפטורות
* נזר ישראל  - זהר הקדוש
* נר ישראל - שם מ"ב
* עגונת ישראל - שו"ת
* רמזי ישראל - ספר התמונה
* שארית ישראל - מדרש 
* תהלות ישראל - תהלים

## זעט אויך
* קאזשניץ (הויף)

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
קאטעגאריע:קאזשניץ
משה אליקים בריעה האפשטיין

**רבי משה אליקים בריעה האפשטיין זצ"ל** (ה'תקי"ז - י"ב אלול ה'תקפ"ח), באקאנט אלס "דער באר משה".

## אפשטאם 
**רבי משה אליקים בריעה** איז געבוירן אין ה'תקי"ז צו זיין פאטער הרב **ישראל האפשטיין**, באקאנט אלס דער קאזשניצער מגיד. און צן זיין מוטער מרת **רויזא**.

## רבנות 
**רבי משה אליקים בריעה** איז געווען דער ממלא מקום פון פאטער, מגיד אין קאזשניץ.

## הסתלקות 
**רבי משה אליקים בריעה** איז נפטר געווארן י"ב אלול ה'תקפ"ח.

## פאמיליע
**רבי משה אליקים בריעה** האט געהייראט **בזיווג ראשון** מרת **ביילא**, א טאכטער פון הרב **יהודה לייב הכהן** פון אניפולי, מחבר פון ספר אור הגנוז. זייער טאכטער:

* מרת **לאה**, די ווייב פון הרב **יעקב יואל ארנשטיין**, אן אייניקל פון אפטער רב
* הרב **ישכר האפשטיין** ( - ט"ז כסלו ה'תרי"ז)
**איידעם ר' משה הכהן פון ווארשא, געדרוקט די ספר **אור הגנוז** פון זיין זיידע.

**בזיווג שני** האט **רבי משה אליקים בריעה** געהייראט מרת **חיה שרה**, א טאכטער פון הרב **אלעזר ווייסבלום** א זון פון הרב אלימלך פון ליזשענסק, דער נועם אלימלך. זייערע קינדער:

* הרב **אלעזר האפשטיין** ( - כ"ו כסלו ה'תרכ"ב), ממלא מקום פון פאטער, רבי אין קאזשניץ.
* מרת **אסתר עטל**, די ווייב פון הרב **יצחק שלמה וואקסמאן**, פון זשעליכאוו
* די ווייב פון הרב **יוסף אונגאר**, דאמבראווער רב
* די ווייב פון הרב  **מרדכי זאב הלוי הורוויץ**, (אן אייניקל פון חוזה)

## זיינע ספרים
* באר משה - עה"ת, מועדים
* דעת משה - עה"ת
* ויחל משה - תהלים
* בינת משה - עה"ת
* מטה משה - הגש"פ
* קהלת משה - עה"ת
* תפלה למשה  - סוכות

## זעט אויך
* קאזשניץ (הויף)

## רעפערענצן
קאטעגאריע:פוילישע אדמורי"ם
קאטעגאריע:קאזשניץ
משה אוישער

**משה אוישער** (בעסאראביע, 1906 - ניו יארק, דעם 27סטן נאוועמבער 1958) איז געווען א וועלט בארימטער חזן, אקטיאר און זינגער.

ער איז געקומען וואוינען קיין קאנאדע, מיט זיין פאמיליע, אין 1921. ער האט זיך אנגעשלאסן אין א טעאטער, שפעטער איז ער ארום געפארן אין דרום אמעריקע. ווען ער איז צוריק קיין ניו יארק, האט ער געזוכט ארבעט, ער איז אנגענומען געווארן צו זיין חזן ימים נוראים, אין דער רומענישער שול, דאס האט אים געמאכט זייער פאפולער אין דער יידישער גאס. 

ער האט געשפילט אויף דריי פילמען איידער דער צווייטער וועלט מלחמה.
*"דעם חזנס זונדל", ארויסגעקומען אין אמעריקע 1937.
*"יענקל דער שמיד", אויך פון אמעריקע, 1938.
*"דער ווילנער שטאט חזן", ארויס אין 1940.

איין מאל האט ער געשפילט אין אן ענגליש־שפראך פילם, זינגען אין דעם פינצטערניש.

ער איז באצייכנט געווארן אלס דער אריה השואג, און זיינע לידער און ווערק זענען אסאך געווען אויפן יידישן ראדיא אין ניו יארקער אומגעגנט.

## וועבלינקען 
* משה דאווענט פאר כל נדרי, אין דער פילם "דער ווילנער שטאט חזן".
* הלוואי ויר פיל געווען א פלאמען בוים, זינגען מיט די צוויי שוועסטער בארי, אין דער רעקארד יידישע גאלדענע לידער
* רייגן (תפלת גשם - בעבורו אל תמנע מים) 

קאטעגאריע:יידישע אקטיארן
קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:רומענישע יידן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
7טן פעברואר

**דעם 7טן פעברואר** איז דער 38סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 327 טעג (328 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1613 - מיכאל ראמאנאוו געוויילט דער ערשטער רוסישער צאר פון דער ראמאנאוו דינאסטיע.
* 1788 - מאסאטשוסעטס באשטעטיגט די פאראייניגטע שטאטן קאנסטיטוציע און ווערט דער זעקסטער שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1900 - אויפגעשטעלט געווארן די בריטישע לייבער פארטיי.
* 1971 - פרויען באקומען די רעכט אפשטימען אין וואלן אין דער שווייץ.
* 1974 - גרענאדע באקומט איר זעלבשטענדיקייט פון בריטאניע.
* 1991 - זשאן בערטראן אריסטיד איינגעשוואוירן דער ערשטער דעמאקראטישער פרעזידענט פון האיטי
* 1992 - געחתמעט דער מאסטריכט אפמאך, וואס שטעלט אויף דעם אייראפעישער פארבאנד
* 1999 - אבדאללא דער צווייטער  ווערט מלך פון יארדן נאכן טויט פון זיין פאטער כוסיין פון ראק
* 2008 - טיילווייז ליקוי חמה איבער אויסטראליע, אנטארקטיקע און ניי זילאנד.

## געבוירן 
* 1478 – טאמאס מור, ענגלישער פילאסאף (געש׳ 1535)
* 1812 - טשארלס דיקנס, ענגלישער שרייבער און זשורנאליסט (געש' 1870)

## געשטארבן 
* 1999 - כוסיין קעניג פון יארדאניע (געב' 1935)

----
* 6טן פעברואר - 8טן פעברואר
* פעברואר

07
יצחק שדה

קליין|250px
**יצחק שדה** (19טן אויגוסט 1890 - 20סטן אויגוסט 1952) איז געווען א ציוניסט, סאציאליסט, א הויכראנגיקער קאמאנדיר אין צה"ל און דער גרינדער און אנפירער פונעם פלמ"ח, און א גענעראל אין דער הגנה.

ער איז געבוירן געווארן אין לובלין מיטן נאמען **יצחק לאנדובערג**. זיין זיידע איז געווען פון די חשובע רבנים אין שטאט. ביים ערשטע וועלט מלחמה, האט ער געדינט אינעם רוסישן ארמיי, ווי ער האט באקומען אויסצייכענונגען, ער איז געווארן א קאמאנדיר פון א קאמפאניע.

נאכן זיך טרעפן מיט יוסף טרומפעלדאר, האט ער עולה געווען קיין ארץ ישראל, אין יאר 1920.
ער האט זיך אנגעשלאסן אינעם ארבעטערס באטאליאן, וואס האט זיך אויפגעלעזט עטליכע יאר שפעטער, נאך אידיאלאגישע אמפערייען. ער האט זיך אנגעשלאסן אין די הגנה, אין יאר 1921 האט ער אנגעפירט די אפיצירן קורס, ער איז געווען א מענטש מיט אסאך פיזישע כח, און א ספארטלער, ער איז געווען פון די גרינדער פון די "הפועל" ספארט גרופע.

אין 1936, ביי די מאורעות תרצ"ו-תרצ"ט, האט ער אויפגעשטעלט לאקאלע זיכערהייט גרופעס, אין ירושלים, און אין אנדערע פלעצער. ספעציעל איז באוויסט די פעלד איינהייטן, וואס ער האט אויפגעשטעלט, וואס פלעגט אטאקירן די טעראריסטן, נאך איידער זיי זענען אנגעקומען, צו יידישע 
געגנטער.

אין 1941, אין שאטן פון די צווייטע וועלט מלחמה, איז אויפגעשטעלט געווארן אין פאלעסטינע, די פלמ"ח אונטער זיין פירערשאפט. יגאל אלון, און משה דיין, זענען זיינע צוויי באוויסטע קאמאנדירן וואס ער האט אויפגעצויגן. ער האט אויפגעברענגט די מצדה אויפן כרמל פלאן, אויב די נאציס, וועט געלונגען איינצונעמען פאלעסטינע. אין 1945, איז ער געווארן שעף פון גענעראל שטאב, פון די הגנה, און האט אנגעפירט מיט די העברעישע ווידערשטאנד באוועגונג. מיט די אצ"ל, און די לח"י. סוף יאר 1946, איז ער אויפגעזאגט געווארן פון זיין פאסטן.

אנהייב פונעם מלחמת השחרור, איז ער גערופן געווארן צו היטן קיבוץ משמר העמק, וואס געפונט זיך אויפן וועג קיין חיפה, וואס דער קאוקדזשי ארמיי האט אטאקירט, אין א קלוגע מאנעווער האט זיי אטאקירט פון די זייט, און זיי האבן געמאכט פליטה. דערנאך איז ער גערופן געווארן אין אנדערע פלעצער צו באשיצן פון אראבישע אנפאלן. ווען צה"ל איז געגרינדעט געווארן האט ער באקומען די ראנג פון "אלוף" מאיאר גענעראל. ער האט געהאלפן גרינדן די אכטע בריגאדע, וואס איז געווען די ערשטע געפאנצערטע בריגאדע פון ישראל ארמיי.

שפעטער אין יאר 1948, איז ער אריבער צום דרום פראנט, ווי יגאל אלון איז געווארן דער קאמאנדיר פון זיין אלטע קאמאנדיר, און ער האט באוויזן איינצונעמען די פאליציי סטאנציע, "איראק סווידאן" וואס האט זיך געפונען אינעם געגנט פון היינטיקן קרית גת, נאך זיבן דורכפעלער עס איינצונעמען.

סוף פונעם קריג, איז ער ארויס פונעם ארמיי, זייענדיק א מפ"ם אנהענגער, האט ער געהאט זיינע פראבלעמען מיט בן גוריון. ער איז דער ערפינדער פונעם מיליטערישער גלייכקייט, ווי וואפן ערליכקייט, א באוויסטע ווארט פון אים "האב ליב דעם ביקס, און האב פיינט מלחמה", וואס באגלייט צה"ל ביז היינט.

אויך איז ער געווען א ליטעראנט, ער האט געשריבן אסאך, נאכן קריג האט ער זיך באזעצט אין יפו, און דארט האט ער געשריבן ביז זיין טויט. יצחק איז נפטר געווארן דעם 20סטן אוגוסט 1952.

קאטעגאריע:ציוניסטן
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
אלעזר האפשטיין

**רבי אלעזר האפשטיין זצ"ל** ( - כ"ו כסלו ה'תרכ"ב), רבי אין קאזשניץ.

## אפשטאם 
**רבי אלעזר** איז געבוירן צו זיין פאטער הרב **משה אליקים בריעה האפשטיין** א זון פון הרב ישראל האפשטיין, באקאנט אלס דער קאזשניצער מגיד. און צן זיין מוטער מרת **חיה שרה** א טאכטער פון הרב **אלעזר ווייסבלום** א זון פון הרב אלימלך פון ליזשענסק, דער נועם אלימלך.

## רבנות 
אין יאר ה'תר"ט נאך דער פטירה פון זיין שוועסטער-קינד, הרב חיים מאיר יחיאל שפירא דער "שרף" פון מאגלניצא, האט **רבי אלעזר** אנגעהויבן פירן זיין רביסטעווע, אלס ממלא מקום פון פאטער, רבי אין קאזשניץ.

## הסתלקות 
**רבי אלעזר** איז נפטר געווארן כ"ו כסלו ה'תרכ"ב.

## פאמיליע 
**רבי אלעזר** האט געהייראט מרת **ביילא**, א טאכטער פון הרב **יעקב הורוויץ**, רב אין מעליץ, א זון פון הרב נפתלי הורוויץ דער ראפשיצער רב. פון זייערע קינדער:

* הרב **יחיאל יעקב האפשטיין** ( - ל' סיון ה'תרכ"ו), ממלא מקום פון פאטער, רבי אין קאזשניץ.

## זיינע ספרים 
* ליקוטי מהר"א 

## זעט אויך 
* קאזשניץ (הויף)

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:פוילישע אדמורי"ם
קאטעגאריע:קאזשניץ
קאזשניץ

**קאזשניץ** () איז א שטעטל אין צענטראל פוילן מיט 21,500 איינוואוינער (1995).  עס איז די הויפטשטאט פון קאזשניצער פאוויאט (פויליש: *Powiat kozienicki*).

## באשרייבונג 
קאזשניץ געפינט זיך אין דער מאזאווישער גובערניע (זייט 1999); פריער איז עס געווען אין דער ראדעמער גובערניע (1975-1998) און אין קעלצער גובערניע (1919-1939, 1945-1975).

אין קאזשניץ איז דא א ריזיקע טערמאלע קראפט סטאנציע.

קאזשניץ איז אין ראָדעם געגנט, זעקס ק"מ פון  ווייסל, ארומגענומען מיט וועלדער, וואסער, דערפער און שטעטלעך ווי זוואלין, גניוואשאוו, מאגנושאוו, ריטשעוואל און גארבאטקע.

## יידן אין קאזשניץ 
די יידישע קהילה אין קאזשניץ האט געהאט א לאנגע היסטאריע במשך 400 יאר. אין די ה'ת"ק יארן איז דער קאזשניצער מגיד געווען פון די וואס האבן געברענגט חסידות אריין אין קאנגרעס פוילן. ער האט גערינדעט דעם קאזשניצער הויף. 

אין 1856, פון 2,885 איינוואוינער אין קאזשניץ זענען געווען 1,961 יידן, און אין 1897, פון 6,882 מענטשן זענען 3,700 געווען יידן.

פארן צווייטן וועלט קריג זענען געווען די צוויי עיקר אינדוסטריעס טוריזם (יידן וואס זענען געקומען מבקר זיין דעם מגיד'ס אהל) און . שיך פאבריקאציע.

## וועבלינק 
* קאזשניץ

### יידישע רעפערענצן 
* *ספר זכרון לקהילת קאזשניץ*; רעדאקטאר:  ברוך קאפלינסקי, תל אביב – ניו יארק, די קאזשניץ ארגאניזאציע, 1985
* jewishgen.org, קאזשניץ

קאַטעגאָריע:יידישע פוילישע היסטאריע
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
וואליד זשומבלאט

**וואליד זשומבלאט** (געבוירן דעם 7טן אויגוסט 1949) אין לבנון, איז א פאליטישע פירער פון די דרוזן, זיין אפשטאם איז פון די קורדן, קאמיל זיין טאטע, האט געגרינדעט די "סאציאליסטישע פראגרעסיווע פארטיי", וואס איז אריענטירט אלס א דרוזישע פארטיי.

זיין פאטער איז קאמיל זשומבלאט.
ווילאנג וואלידס טאטע האט געלעבט, איז וואליד געווען באוואוסט אלס א יוגענטליכער וואס האט ליב צו פארברענגען, מיט יוגענטליכע שפילערייען און הולטעווען, ער האט געלערנט אינעם אמעריקאנער אוניווערסיטעט אין ביירוט, און אין פראנקרייך. אויך האט ער געהייראט א פרוי פון יארדאניע, נישט פון דער דרוזישער רעליגיע.

קאמיל איז אומגעברענגט געווארן, דורך סיריע, אין מערץ 1977, דורכאויס דעם לבנון ברודער קריג. כאפעז על אסאד, דער פרעזידענט פון סיריע, האט געלאדענט וואליד קיין דמשק, וואו ער האט אים געסטראשעט, אז אויב וועט ער גיין קעגן סיריעס ווילן, וועט ער ענדיגן ווי זיין פאטער. וואליד האט זיך פארנומען אינדעראנהייב, צו באפעסטיגן זיין פאזיציע צווישן די דרוזן, און פארשטערקערן די מיליציע זיינע, מיט סירישער הילף, און סאוועטישע וואפן.

דורכאויס דעם ברודער קריג, רעכנדיג זיך מיט די לינקע. האט ער זיך ארומגעשלאגן מיט די מאראנען, ווי אויפן דרום טייל פונעם לבנון בארג, האבן די דרוזן פארטריבן הונדערטער טויזנטער קריסטן, פון זייערע היימען. ער האט עטליכע מאל געטוישט זיינע אליאירטע.

אין 1989, האט ער אונטערגעשריבן די טייף אפמאך, וואס האט געברענגט צו אן ענדע צו דער פופצן יעריקער בלוטבאד אין לבנון, און האט געשטיצט דעם ווידער אויפבוי, פון דער צווייטער לעבאנעזער רעפובליק.

ביז ווען כאפעז על אסאד איז געשטארבן אין יאר 2000, איז ער געווען שטיל מיט זיין אפאזיציע, צו די סירישע אקופאציע אין לבנון. איינמאל כאפעז איז געגאנגען, און באשער על אסאד האט איבערגענומען, האט ער אנגעפאנגען צו רעדן קעגן סיריע, זיין נאנטער פריינט איז אומגעקומען אין א סירישן אטענטאט, ער האט געטענהט, אז ער האט באקומען סטראשונגען, אויף זיין לעבן, פונעם סירישן פרעזידענט. אויך האט ער געזאגט, נאכדעם וואס ראפיק על כארירי איז אומגעקומען, אז ראפיק האט אים געזאגט, עטליכע חדשים פאר דעם, אז באשיר זעלבסט האט געסטראשעט כארירי, אז ער וועט אים הרגנען.

ער ווערט פארעכנט פאר די הויפט פירער אין דעם טענענבוים איבערקערניש, וואס האט פארשיקט די סירישע פון לבנון, צוזאמען מיט אנדערע קריסטליכע, און סונישע פארטייען.

ביי דער צווייטער לבנון מלחמה, האט ער זיך אויסגעדרוקט קעגן כעזבאלא, זאגנדיק אז זיי האבן געברענגט אן אומגליק, און א חורבן אויף לבנון, פאר א נארישע אוואנטוריסטישע אקציע. אין 2008 אבער האט וואליד זיך געטראפן מיט נאסאראלא, און אין די וואלן פון 2009, זענען זיי געלאפן צוזאמען.

קאטעגאריע:לעבאנעזער פאליטיקער
מייוווד (אילינויס)

**מייוווד** (ענגליש:*Maywood*) איז אַ פאָרשטאָט פון שיקאגא. עס איז אַ קליינע שטאָט. זי האט א באפֿעלקערונג פון 26,987 (2000).

## דרויסנדיקע לינקס 
* אפיציעלע וועב-זייט

קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
באאט

די **באאט פארטיי** איז אן אראבישע סאציאליסטישע פארטיי, באזירט אויף נאציאנאליזם און פאן-אראביזם, זי איז א סעקולערע שטרעמונג, וואס איר ציל איז אנטי קאלאניאליזם, קעגן די מערב וועלט לענדער.

געגרינדעט אין דמשק, סיריע, אין די 1940ער יארן. דער נאמען באאט באדייט אויפלעבן, און איר מאטא איז, "אחדות (אינערהאלב דעם אראבישן פאלק), פרייהייט (פון דרויסענדיקע איינפלוס), און סאציאליזם".

די פארטיי פארמאגט פיליעס אין עטליכע אראבישע לענדער, איראק, לבנון, יארדאניע, תימן, און סודאן. נאך א שטרייט צווישן די סירישע פארטיי, און די איראקישע פארטיי, זענען זיי אויף מעסער שטעך. די פאלעסטינער זענען צעטיילט צווישן די איראקישע אראבישע פרייהייטס פראנט, און די סירישע אל-צאיקע וואס איז א מיטגליד אינעם פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע.

די רעגירונג אין סיריע, איז א באאטישע, פון די 1960ער יארן. כאפעז על אסאד, איז געווען א מיטגליד אין די פארטיי, ווי אויך זיין זון און נאכפאלגער, באשר על אסאד, געהערט צום באאט פארטיי.

אין איראק, זענען פארגעקומען עטליכע רעוואלוציעס, ווי צום סוף איז דער באאט ארויף געקומען צום מאכט, סאדאם כוסעין האט אנגעהערט צום באאט.

קאטעגאריע:פאליטישע פארטייען
קאטעגאריע:סיריע
קאטעגאריע:איראק
עיר הכרמל

**עיר הכרמל** איז געווען א צוזאמענשטעל פון צוויי שטעטלעך פון דרוזן, אויף די כרמל בערג, אין חיפה געגנט. איין שטעטל איז דאליאט על כרמל, און דאס אנדערע שטעטל איספיע. די צוויי שטעטלעך זענען פאראייניקט געווארן דורכן אינערן מיניסטעריום, אין יאר 2003. די שטאט פארמאגט 25,400 איינוווינער ריכטיק צו סוף יאר 2009, לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק.

אין 2008, האט די אינערן מיניסטעריום, מבטל געווען די פאראייניקונג, און די צוויי שטעטלעך זענען צוריק אפגעזונדערט, דאליאט איז 8,000 דונאם גרויס, איספֿיע איז 5,000 דונאם.

קאטעגאריע:שטעט אין ישראל
דמשק

270px|טעקסט=|קליין|מאנטאַזש פֿון דמשק-שאם סיריע

**דמשק** (, *דימאַשק*, אויך באקאנט ווי الشام *אַש-שאַם*) איז די הויפטשטאט פון סיריע, עס געפונט זיך אין דרום מערב פון לאנד, נאנט צו די גרענעצן פון יארדאניע, ישראל, און לבנון, די שטאט פארמאגט פיר און א האלב מיליאן איינוווינער, אזוי איז דמשק די גרעסטע שטאט אין סיריע.

די שטאט איז 1800 פוס העכערן ים-פלאך, 50 מייל אריין פון דעם מיטלענדישן ים, די אלטשטאט איז געבויט אויף דער זייט פון דעם בעראדע טייך, די היינטיקע שטאט איז געבויט אויף ביידע זייטן.

## היסטאריע 
די שטאט ווערט שוין דערמאנט אין תנ"ך. לויט געוויסע איז אליעזר (עבד אברהם) פון דמשק. דוד המלך, האט מלחמה געהאלטן און איינגענומען דמשק. און שפעטער מלכי ישראל. דאס איז שוין 3,000 יאר צוריק.

די שטאט איז אריבער אסאך הענט, ווי די רוימער, גריכן אין די גאר אלטע צייטן, שפעטער אנדערע הענט, די אלטשטאט איז עטליכע מאל חרוב געווארן ביז צום גרונד. אין 638 האבן די אראבער איינגענומען די שטאט. אונטער דער הערשאפט פון סאלאדין אין דעם סוף פונעם 12טן יארהונדעטר איז דמשק געווארן די הויפטשטאט. די שטאט האט זיך ברייט אנטוויקלט מיט גרויסע פעסטונגען.

אין 1400 האט דער מאנגאלישער הויפטקאמאנדאנט, טימור, איינגענומען  את דמשק און האט אים אונטערגעווארפן. ער האט פארטריבן א גרויסן טייל פון זיינע איינוואוינער אין זיין הויפטשטאט סאמארקאנד, און פון די וואס ער האט נישט פארטריבן האט ער אסאך געמארדעט. 

נאך דער קורצער מאנגאלישער הערשאפט האט מען געבויט די שטאט פונדאסניי און זי איז ווייטער געווען א מאמלוקישע שטאט ביז 1516.

טערקיי, האט געוועלטיקט אין סיריע פאר 400 יאר, אונטער דער אטאמאנישער אימפעריע, איז די שטאט באוואוסט, און גרויס געווארן, וויבאלד זי געפונט זיך אויפן וועג קיין מעקא. 

עס האט אנגעהאלטן ביז דער ערשטער וועלט מלחמה, אויף דעם 1טן אקטאבער 1918, האבן אראבישע רעוואלט קעמפער געשטורעמט די שטאט, און אינעם זעלבן טאג, זענען אויסטראליע זעלנער אריין אין שטאט. די סירישע קאנגרעס האט געמאלדן איר זעלבסטשטענדיקייט, און אויפגענומען פייסל דער ערשטער, אלס איר מאנארך. אונטערן סייקס-פיקא פארשטענדעניש, האט סיריע זיך געפונען אונטערן פראנצויזישן מאנדאט. וואס איז באפולמעכטיקט געווארן דורך דער פעלקער ליגע, נאך דער סאנרעמא קאנפערענץ. די פראנצויזן האבן אטאקירט, און חרוב געמאכט דמשק, און ארויסגעווארפן פייסל פון דמשק. 

אין 1946 האט פראנקרייך ווידעראמאל פרובירט אטאקירן, אבער גרויסבריטאניע האט זיי אפגעהאלטן, און דערנאך איז סיריע געווארן זעלבסטשטענדיק, מיט דמשק די הויפטשטאט.

### יידישע היסטאריע 
פון דעם צווייטן בית המקדש, איז פארהאן עדות אויף א יידישן ישוב, אין דמשק. אסאך קראים, האבן זיך דארט געפונען און געמאכט די שטאט פאר א צענטראלע שטאט פאר זייער באוועגונג. אויך איז באוואוסט דער דמשק בלוט בלבול, וואס האט געברענגט צו אן עמיגראציע, וואס האט אנגעהאלטן ביז דער גרינדונג פון ישראל. היינט וווינען נאך יידן דארט, מיט בתי מדרשים, און שולן. אסאך שומרונים פלעגן צו וווינען דארט אינעם 17טן יארהונדערט, וואס נאכן אונטערגיין פון זייער קהילה, איז זייער בית מדרש אריבער צו יידן.

קאַטעגאָריע:סיריע
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
גאלף (שפיל)

קליין|200px|א גאלף באל (רעכטס) לעבן דעם לאך וואו ער דארף אריינגיין.
**גאלף** איז א שפיל וואס מ'שפילט אין אן אפענעם פעלד וואו דער גאלפער שפילט זיין גאלף באל (א קליינער באל) אין א לאך מיט פארשידענע קלאפערס (גאלף אינסטרומענטן). 

## שפיל 
אין גאלף, שפילט דער גאלפער א צאל "לעכער" אין א געוויסן סדר. מען שפילט 18 לעכער לויטן סדר פון א גאלפפלאץ.

צוויי גאלפער שפילן איינס קעגן אנאנד. דער וואס זיין באלט גייט אריין אין אלע 18 לעכער מיט די ווינציגסטער צאל פון קלעפ, ער איז דער געווינער.

קאַטעגאָריע:באל שפילן
8טן פעברואר

**דעם 8טן פעברואר** איז דער 39סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 326 טעג (327 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1575 - דער ערשטער אוניווערסיטעט אין האלאנד ווערט געעפנט אין ליידן.
* 1587 - מערי מלכה פון די סקאטן הינגעריכט.
* 1904 - אויסגעבראכן דער רוסיש-יאפאנישער קריג.
* 1920 - טיראנא געווארן די הויפטשטאט פון אלבאניע.
* 1940 - געגעבן דער באפעל אויפצושטעלן די ערשטע געטא, אין לאדזש, פוילן.
* 1942 - דער ערשטער אפשיק פון יידן פון סאלאניקי קיין אוישוויץ
* 1956 - דער לאנדאנער רוטמאסטער אויטאבוס געוויזן צום ערשטן מאל
* 1971 - דער נאסדאק אינדעקס פארעפנטליכט צום ערשטן מאל.

## געבוירן 
* 1700 - דניאל בערנולי, האלענדישער מאטעמאטיקער (געש' 1782)
* 1834 - דמיטרי מענדלעעוו, רוסישער כעמיקער, אנטוויקלער פון דער פעריאדישער טאבעלע (געש' 1907)
* 1878 - מארטין בובער, פארשער און דענקער (נפ' 1965)

## געשטארבן 
* 1587 - מערי, מלכה פון סקאטלאנד (הינגעריכט) (געב' 1542)
* 1725 - פיטער דער גרויסער, דער צאר פון דער רוסלענדישער אימפעריע (געב' 1672)
* 1804 - זשאזעף פריסטלי, ענגלישער כעמיקער (געב' 1733)
* 1998 - האלדור לאקסנעס, איסלאנדשער שרייבער, געווינער פון נאבעל פריז פאר ליטעראטור (געב' 1902)

----
* 7טן פעברואר - 9טן פעברואר
* פעברואר

08
עטרות

[קליין|400px|שמאל|עטרות [1944 ה'תש"ה]]
[קליין|הנצחת שומרי המקום [2010 ה'תשע"א]]
[קליין|לופט פאָטאָגראַפיע פון איזור התעשיה עטרות [2014 ה'תשע"ד]]
[קליין|400px|קבר אחים ב-בית הקברות של עטרות ליד שדה התעופה [2016 ה'תשע"ה]]
**עטרות** איז א געגנט אין צפון ירושלים, וואס געפונט זיך אויפן וועג קיין ראמאללא.

געגרינדעט אין 1912, דורך 10 מענטשן, אבער פארלאזט ביים אויסבראך פון דער ערשטער וועלט מלחמה, די איינוווינער האב נישט געוואלט מאביליזירן צו דער טערקישער ארמיי. נאך דער מלחמה זענען אנגעקומען אנדערע ארבעטער, און אין 1919, האבן זיי אנגעהויבן קאלטיווירן די שטח, עס איז א שווערע שטח פון שטיין, האבן זיי געהאט אסאך פראבלעמען, ווי אויך א מאנגל אין וואסער. צו דעם אלעם איז די קבוצה געווען ארומגענומען מיט שטעטלעך, און דערפער, וואס זענען פול געווען מיט אראבער, וואס זיי פלעגן גנבנען, ביי די תרפ"ט ראיאטן, האבן זיי געפילט ווי ווייט זיי געפונען זיך, און אליין צווישן שונאים. 

דורכאויס די אראבישע ראיאטן, האט עטרות פיל געליטן, אין מאורעות תרצ"ו-תרצ"ט זענען פינעף מיטגלידער אומגעקומען, אין א דארף פון 24 פאמיליעס. אויך האבן די אראבער פרובירט מערערע מאל צו אטאקירן דאס דארף, אבער וואלונטירן פון ירושלים, צוזאמען מיט די איינוווינער, האבן באוויזן אפצושטויסן די פיינט.

דער קלימאקס פונעם דארף איז געווען 1948, ווען עס האבן געוווינט 48 פאמיליעס אין עטרות.

דער בריטישער מאנדאט האט באשלאסן אין 1920, אויפצובויען א פליפעלד נעבן דארף, וואס מען האט גערופן אויף פארשידענע נעמען קאלאנדיע, אדער עטרות, אדער ירושלים לופט פעלד. פארדעם האבן זיי גענומען שטח פונעם קאלאניע, צו קענען אויפשטעלן א לאנדונגס ליניע. אויך איז אויפגעשטעלט געווארן א נוטרים בריגאדע צו באשיצן, די פליפעלד, און זיי האבן געוווינט אין דארף. 

ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה, האבן די יידן פרובירט באשיצן דאס דארף, אין אנהייב האבן די יידן געווארן איינענמען די פליפעלד, די הגנה אבער האט באפוילן זיך צוריק ציען, קיין ירושלים. די אראבער האבן איינגענומען דאס דארף, ווי זיי האבן אלעס געגנבט, און זיי האבן חרוב געמאכט דאס פליפעלד. יארדאניע, האט אין די שפעטערע יארן באשלאסן, עס צו מאכן פאר א נאציאנאלע פליפעלד פון יארדאניע, און זיי האבן עס איבערגעבויט, אויף די חרוב געווארענע דארף און אויפן בית עולם.

נאך דער זעקסטאגיקער מלחמה, איז עטרות איינגענומען געווארן, אין די מוניציפאליטעט פון ירושלים. די שטאטראט האט באשלאסן אויפצושטעלן דארט אן אינדוסטריע געגנט, און די פליפעלד האט ישראל איבערגעבויט, אבער די פראבלעם פון די שכנים איז נישט אוועק, און די פאבריקן האבן שטענדיק געהאט צו ליידן פון אראבישע וואנדאלן, אין די על אקצא אינטיפאדע, זענען אסאך פאבריקן אוועק פון געגנט.

דאס פליפעלד איז מער נישט אין באנוץ, צוליב פאליטישע צוועקן, פאלעסטינער זען אין עטרות זייער אינטערנאציאנאלע פליפעלד.
היינט געפינט זיך דארט דער גרעסטער אינדוסטריע פארק אין ירושלים.

## וועבלינקען 
* אתר מורשת עטרות 
* פעילותו של לוי אשכול בקלנדיה בשנת 1914 בפוסט: "פרוץ מלחמת העולם הראשונה וראשית צמיחתו למנהיגות של לוי אשכול" בבלוג של ארכיון המדינה
אויק פארק (אילינויס)

**אויק פאַרק** (ענגליש:*Oak Park*) איז אַ פאָרשטאָט פון שיקאגא. זי האט א באפֿעלקערונג פון 50,824 (2003). ערנעסט העמינגוויי איז געבוירן אין אויק פארק. 

## וועבלינק
*אפיציעלע וועב-זייט

קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
שלמה קלוגער

**רבי שלמה קלוגער זצ"ל** (ה'תקמ"ה - ל' סיון ה'תרכ"ט). ראב"ד פון בראד, באקאנט ווי דער "בראדער מגיד".

## אפשטאם 
**רבי שלמה** איז געבוירן אין חודש תמוז ה'תקמ"ה צו זיין פאטער הרב **יהודה אהרן קלוגער**, רב אין קאמאראוו (נפ' כ"ו אייר ה'תקנ"ט), א זון פון הרב יצחק אייזיק פון זאלקאוו. און צו זיין מוטער מרת **גיטל** אן איינציגע טאכטער פון הרב יוסף רב אין ביאלא, פוילן. **רבי שלמה** האט מען געריפן ביים ברית שלמה יעקב יוסף אבער מיט די ציט זענען די אנדערע צוויי נעמען פארגעסן געווארן.

## זיין יוגנט 
**רבי שלמה** האט שוין יונגערהייט ארויסגעוויזן זיין שארפקייט און זיין ברייטן פארנעם אין לערנען, אין עלטער פון זעקס יאר האט ער שוין אנגעהויבן צוזאגן חידושים, וויבאלד מען האט נישט געקענט טרעפן פאר אים א פאסנדן מלמד האט דער פאטער מיט אים אליין געלערנט. באלד נאך זיין בר מצוה איז זיין פאטער נפטר געווארן, און זיין מוטער האט אים געשיקט קיין זאמאשץ לערנען אין דער ישיבה פון דארטיגן רב הרב מרדכי ראבין. 

## רבנות
אין יאר ה'תקס"ז נאך דער פטירה פון זיינע שוויגער עלטערן איז **רבי שלמה** געבליבן אָן פרנסה האט ער איינגעקויפט סחורה און זיך געעפנט א געוועלב אין ראווא, אבער וויבאלד ער איז געווען אינגאנצן פארטון אין לערנען האט ער געליטן גרויסע פארלוסטן, מיט דער פארמיטלונג פון ישועות יעקב האט מען אין יאר ה'תק"ע (אומגעפער) אויפגענומען **רבי שלמה** אלס רב אין קאליקאוו.

אין יאר ה'תקע"ה איז **רבי שלמה** אויפגענומען געווארן רב אין יאזעפאף אבער דארט האט ער נישט געהאט קיין מנוחה, וויבאלד ער האט געאסר'ט דעם דארטיגן שוחט, און אין יאר ה'תק"ף איז **רבי שלמה** אויפגענומען געווארן אלס רב אין בראד.

## משפחה 
רבי שלמה האט געהאט א זון, רבי אברהם בנימין.

## הסתלקות
**רבי שלמה** איז נפטר געווארן אין ל' סיון ה'תרכ"ט.

## זיינע ספרים
רבי שלמה האט מחבר געווען 375 ספרים, ווי די גימטריא פון זיין נאמען "שלמה". ער פלעג זאגן אויפן פסוק "עשות ספרים הרבה אין קץ (קהלת יב , יב) אז דעריבער איז משיח נאך נישט געקומען ("אין קץ") ווייל מ'האט נאך נישט ארויסגעגעבן גענוג ספרים.

* ספר החיים - אורח חיים (תקפ"ה)
* טעם ודעת - יורה דעה
* משפט צדק- חושן משפט
* מזבח אבנים - אבן העזר
* מי נדה - מסכת נדה
* נדרי זרוזין - מסכת נדרים
* טוב טעם ודעת - שאלות ותשובות
* שירי טהרה - הל' נדה 
* שנות חיים - אורח חיים
* קנאת סופרים - הלכות סת"ם
* שבעה עינים - שאלות ותשובות
* עבודת עבודה - מסכת עבודה זרה
* קהלת שלמה - קהלת
* מגן אבות - מסכת אבות
* בגדי יום טוב - מסכת ביצה
* גבורות שלמה - על התורה
* מעשה ידי יוצר - הגדה של פסח
* מאמר אסתר - מגילת אסתר
* כרם שלמה - מועדים
* האלף לך שלמה - תשובות

## רעפערענצן
* אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר

קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאַטעגאָריע:אחרונים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
יחיאל אשכנזי

**רבי יחיאל אשכנזי זצ"ל** ( - ז' טבת ה'תק"ם) איז געווען אן איידעם פונעם בעל שם טוב.

## אפשטאם
ס'איז זייער וויניג באקאנט איבער דעם ביאגראפיע פון **רבי יחיאל**, ס'איז אנגענומען ביי חסידים אז **רבי יחיאל** איז געקומען פון דייטשלאנד קיין פאדאליע, דערפאר האט מען אים גערופן "דער דייטשל".

אין ספר בוצינא דנהורא פון זיין זון רבי ברוך'ל איז פארהאן א בריוו וואס רבי ברוך'ל שרייבט זיך אוֹנטער **בן רבי יחיאל "מיכל" אשכנזי**.

## פאמיליע
**רבי יחיאל** האט געהייראט מרת **אדל** די טאכטער פון בעש"ט. זייערע קינדער:

* מרת **פייגא** די מוטער פון רבי **נחמן פון ברעסלאוו** (ה'תקל"ב - י"ח תשרי ה'תקע"א),

* רבי משה חיים אפרים פון סדילקאוו (ה'תק"ב - י"ז אייר ה'תק"ס) פון סודילקאוו, דער דגל מחנה אפרים

* רבי ברוך פון מעזשביזש (ה'תקי"ג - י"ח כסלו ה'תקע"ב)  

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט
סי בי עס

**סי בי עס** (**CBS**) איז איינע פון די דריי גרעסטע נאציאנאלע מעדיע נעצווערק אין די פאראייניגטע שטאטן (די אנדערע צוויי זענען עי בי סי און ען בי סי) ביז ווען פאקס איז אנגעקומען און זיי אוועק גענומען דעם קרוין ווי איר וועט ליינען שפעטער און דעם ארטיקל.

דער אפטייטש פון סי בי עס איז ק'אלאמביע ב'ראדקעסט ס'טעשאן.

די קאמפאני איז שוין געגרינדעט געווארן נאך אין די 1800 יארן, ווי עס איז באקאנט האט די בוש פאמיליע געהאט א גרויס חלק אין דעם אויפבוי און עקזיסטענץ פון דעם טשאנעל (סטאנציע)

היינט צוטאגס איז די פירמע'ס הויפט שטארקייט די סיקטסי מינוטס וואס לויפט צוויי מאל א וואך, אויף דער ראדיא יעדן זונטאג נאכמיטאג, און א שעה צעטיילט פער דריי, יעדע וואך דריי באזונדערע טאפיקס, פער צוואנציג מינוט, און אינמיטן דער וואך לויפט דאס אויפן טעלעוויזיע זייט פון דער סטאנציע, וואס דאס קען זיי נאך אויף דערווייל קיינער נישט נאכמאכן, (א שטייגער ווי meet the press) און מיט דעם זענען זיי נאך אלס געבליבן דער קרוין פון זשורנאליזם, אבער אין די איבעריגע זאכן זענען זיי שוין נישט צופיל אנדערש ווי אלע אנדערע נייעס באריכטן (הגם זיי זענען פון די גאר גרויסע).

עס איז פאר לאנגע יארן געווען דער שטערקסטער טאן געבער אין נייעס און אין מיינוגען איבער געשעהנישן, אבער צעביסלעך זענען זיי געגאנגען מער און מער לינק פון דער פאליטישער ארענע, דעמאלטס איז דזשאן פאקס אויפגעקומען מיט א געדאנק אז ער וועט עפענען א נייעס סטאנציע וואס וועט ברענגען ביידע זייטן פון דעם ספעקטרום, און דאן אין יאר ??? האט ער טאקע געגרינדעט די פאקס ניוס פירמע, און עס איז באקאנט אז פאקס האלט זיך זייער שטרענג דערצו, און ביז געציילטע יארן (ארום 5-6) פון דער גרינדונג דערפון איז עס טאקע געווארן דער נומער איינס

היינט צוטאגס געהערט דער פאקס ניוס סטאנציע פאר דער פירמע ??? און דער אייגנטומער פון די פירמע איז רופערט מורדאק פון די גרעסטע פילאנטראפן אין די וועלט

קאטעגאריע:ראדיא
קאטעגאריע:נייעס
קאטעגאריע:טעלעוויזיע
9טן פעברואר

**דעם 9טן פעברואר** איז דער 40סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 325 טעג (326 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1822 - האיטי אינוואדירט די דאמיניקאנישע רעפובליק.
* 1832 - די שטאט זשאקסאנוויל געגרינדעט אין פלארידע.
* 1934 - יוגאסלאוויע, רומעניע, גריכנלאנד און טערקיי אונטערשרייבן די באלקאנישע איינשטימונג.
* 1971 - די מענטשן באזעצטע קאסמאס-שיף אפאלא 14 קומט צוריק צום ערדקיילעך נאכדעם וואס זי האט געלאנדעט אויף דער לבנה.
* 1991 - 90% פון די וויילער אין ליטא שטימען פאר זעלבשטענדיקייט.
* 1996 - דער סינטעטישער עלעמענט אונונביום ווערט געשאפן צום ערשטן מאל.

## געבוירן 
* 1793 - וויליאם הענרי העריסאן, ניינטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1841)
* 1830 - אבדילאזיז, הערשער איבער דער אטאמאנישער אימפעריע (געש' 1876)
* 1909 - דין ראסק, שטאטס סעקרעטאר פון די פאראייניגטע שטאטן צווישן 1961-1969 (געש' 1994)
* 1943 - זשאזעף שטיגליץ, אמעריקאנער עקאנאמיסט און געווינער פונעם נאבעל פריז פאר עקאנאמיק אין 2001

## געשטארבן 
* 1881 - פיאדאר מיכאילאוויטש דאסטאיעווסקי, פון די חשוב'סטע רוסישע שרייבער (געב' 1821)
* 1957 - מיקלאש הארטי, מאטראס-אפיציר און אנטיסעמיטישער רעגענט פון אונגארן (געב' 1868)
* 2002 - פרינצעסין מארגארעט (געב' 1930)

----
* 8טן פעברואר - 10טן פעברואר
* פעברואר

09
עקאנאמיסט

אן **עקאנאמיסט** איז א מומחה אין פעלד פון עקאנאמיק. עקאנאמיסטן שטודירן, אנטוויקלען און אנווענדן טעאריעס און באגריפן פון עקאנאמיק, און שרייבן וועגן עקאנאמישן פאליטיק.

רוב אוניווערסיטעטן האבן א דעפארטמענט פון עקאנאמיק. אפטמאל אין דעם פאקולטעט פון סאציאלע וויסנשאפטן.

עקאנאמיסטן ארבעטן אין באנקעריי, פינאנץ און האנדל.

קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
קאַטעגאָריע:פאכן
רעגענט

א **רעגענט**, פון לאטיין *regens* "ווער ס'הערשט", איז א מענטש וואס איז בפועל דער שטאַט'ס הויפט ווייל דער הערשער קען נישט דינען ווייל ער איז צו יונג אדער נישט אנוועזנד אדער צוליב קראנקייט.

א רעגענט קען אויך הערשן צווישן צוויי מאנארכן (למשל אין פוילן וואו מ'האט געדארפט וויילן א נייעם מלך נאכן טויט פונעם פריערדיגן) אדער ווען דער מלך שטארט אן א יורש, וואס האט פאסירט אין פינלאנד און אונגארן, וואן די מלוכה איז אויסגעשטארבן ביים ערשטן וועלט קריג. אין  איסלאנד, האט דער רעגענט רעפרעזעטירט דעם מלך פון דענמארק אלס סוווראן פון איסלאנד ביז 1944, ווען עס איז געווארן א רעפובליק.

ביי יידן איז דא א מסורה אז רבי שאול וואהל איז געווען רעגענט פון דער פויליש-ליטווישער קאמאנוועלט פאר איין טאג צווישן צוויי קעניגן.

היינט צוטאגס זענען דא נאר צוויי הערשנדיגע רעגענטן אין דער וועלט: ליכטנשטיין און דער מאלייזער שטאט טערענגאנו.

## אין תנ"ך 
אין תנ"ך שטייט אז
* יותם האט געהערשט אלס רעגענט ווען עוזיהו האט געליטן פון צרעת.
* יהוידע הכהן איז געווענט רעגענט ווען יואש איז געווען א קינד.

## הערות
קאַטעגאָריע:רעגירונג
קאַטעגאָריע:טיטלען
10טן פעברואר

**דעם 10טן פעברואר** איז דער 41סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 324 טעג (325 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1258 - די מאנגאלן נעמען איין באגדאד, און פארטיליגן די גאנצע שטאט
* 1931 - ניו דעלי ווערט אויסגערופן די הויפטשטאט פון אינדיע

## געבוירן 
* 1888 - זעליג בראדעצקי, מאטעמאטיקער, און פרעזידענט פונעם העברעאישן אוניווערסיטעט (נפטר 1954)
* 1890 - באריס פאסטערנאק, רוסישער שרייבער (געש' 1960)

## געשטארבן 
* 1837 - אלעקסאנדער פושקין, רוסישער שרייבער (געב' 1799)
* 1912 - זשאסעף ליסטער, ענגלישער דאקטער און ערפינדער פון דיסאינפעקציע אין כירורגיע (געב' 1827)
* 1923 - ווילהעלם רענטגן, פיזיקער וואס האט ערפינדעט די  X-שטראלן (רענטגן שטראלן) (געב' 1845)

----
* 9טן פעברואר - 11טן פעברואר
* יאנואר

10
11טן פעברואר

**דעם 11טן פעברואר** איז דער 42סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 323 טעג (324 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 1720 - שוועדן און פרייסן שרייבן אונטער א שלום אפמאך.
* 1945 - פארשלאסן געווארן די יאלטא קאנפערענץ.
* 1979 - די איסלאמישע רעוואלוציע אין איראן: כאמייני כאפט די רעגירונג און שטעלט אויף די איסלאמישע רעפובליק פון איראן.

## געבוירן 
[קליין|120px|[טאמעס עדיסאן אין זיין לאבאראטאריע]]
* 1847 - טאמעס עדיסאן, ערפינדער (געש' 1931)
* 1864 - ישראל זאנגוויל, יידישער ענגלישער שרייבער (נפטר 1926)

## געשטארבן 
* 1650 - רענע דעקארט, פראנצויזישער פילאסאף און מאטעמאטיקער (געב' 1596)

----
* 10טן פעברואר - 12טן פעברואר
* יאנואר

11