open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אויטאס 2

**אויטאס 2** (ענגליש: *2 Cars*) איז א פיקסאר אנימירטער פילם פון 2011. ער איז רעזשיסירט געווארן דורך דזשאן לאַסיטער און פראדוצירט געווארן דורך דעניס רים. ער איז דער המשך פילם פון "אויטאס" (2006) און איז באפרייט געווארן דעם 24סטן יוני. דער קורצער טריילער פאר "אויטאס 2" איז געווען אין די DVD און בלו-ריי קאפיעס פון "צאצקע מעשה 3", און דער פולער טריילער איז געשטעלט געווארן אין קינאס איידער דעם פילם "פֿאַרוויקלט". דער צווייטער המשך פילם "אויטאס 3" איז באפרייט געווארן אין 2017.

## געשיכטע 
לײַטנינג מאַקווין קאנקורירט אין דער ערשטער וועלט גראַן פּרי, וואס באשטימט ווער איז דער שנעלסטער אויטא אין דער וועלט. יעדער געיעג פֿאַלט אויס אין פארשידענע לענדער: דער ערשטער אין טאקיא, דער צווייטער אין איטאליע און דער דריטער אין לאנדאן. דערווייַל די קאַליעדיקע אויטאס פרובירן אין געהיים צו צעשטערן די וועלט גראַן פּרי קאָנקורענטן, און מאַטער העלפט די באַהאַלטענע אַגענטן פֿין מאַקמיסײַל און האָלי שיפֿטוועל פֿאַרהאַלטן זיי.

## נייע כאראקטערן 
פֿין מאַקמיסײַל, האָלי שיפֿטוועל און פֿראַנטשעסקאָ בערנאָלי זענען דריי נייע כאראקטערן מיט געהעריקע ראלעס אין "אויטאס 2". פֿין מאַקמיסײַל איז א בריטישער באַהאַלטענער אַגענט וואס איז א ספעץ אין שפיאנאזש געצייג, און האָלי שיפֿטוועל איז פֿינ'ס שותפה. פֿראַנטשעסקאָ בערנאָלי איז אן איטאליענישער געיעג אויטא וואס איז מאַקווינ'ס קעגנער אין דער וועלט גראַן פּרי.

קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2011 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
אינעווייניק ארויס (2015 פילם)

קליין
**אינעווייניק ארויס** (ענגליש: *Inside Out*) איז אן אמעריקאנישער אנימירטער דראמא-קאמעדיע פילם פון 2015. ער איז פראדוצירט געווארן דורך פיקסאר אנימאציע סטודיאס פאר וואלט דיזני פילמען, און איז דער 15טער פילם אין פיקסאר'ס פילם סעריע. ער איז רעזשיסירט געווען דורך פּיט דאָקטער, און איז אויסגעשטראַלט געווארן ביי דער קאן פילם פעסטיוואל דעם 18טן מיי 2015. דער פילם איז באפרייט געווארן דעם 19טן יוני 2015.

## געשיכטע 
רײַלי אַנדערסען איז אן 11-יאריקע מיידל. זי איבערקלייַבט זיך מיט איר פאמיליע פון מינעסאטע צו סאן פראנציסקא. דאס באַווירקט אויף א סאך געפילן אין איר קאפ. די פינף געפיל כאראקטערן זענען פרייד, צארן, איבל, מורא און אומעט. אלע די דאזיקע געפילן העלפן רײַלי טראכטן. זיי העלפן איינער-אנדער מיטן הילף פון רײַלי'ס מוח. יעדן כאראקטער האט א קראפט איבער אן אינזל פון רײַלי'ס לעבן, וואס פֿיגורירן פארשידענע טיילן פון איר פערזענלעכקייט. נאך א סעריע דערשיינונגען וואס טוישן פארשידענע זאכן לערנט זי צו אונטערנעמען איר נייע לעבן.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2015 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
ארויף (2009 פילם)

**אַרויף** (ענגליש: *Up*) איז אן אמעריקאנישער אנימירטער פילם פון 2009. ער איז געמאכט געווארן דורך פיקסאר און באפרייט געווען דורך דיזני, און איז ערשטנס באווייזט געווען אין דער 2009 קאן פילם פעסטיוואל. ער איז געווען א מצליחדיקער פילם און איינער פון די גרויסע פילמען פון 2009.

די הויפט כאראקטערן זענען דער יינגל ראַסעל, דער אלטער מאן קאַרל פֿרעדריקסען און קעווין דער זעלטנער פויגל. זיי גייען אויף אן אוואנטורע אין א הויז וואס הייבט זיך אויף אין דער הימל מיט באַלאָנען. ווען זיי פליען לאנדן זיי אין ווענעזועלע.

דער פילם האט געוואונען צוויי אקאדעמיע פריזן, איינער פארן בעסטער אנימירטער פילם און איינער פאר די בעסטע אריגינעלע לידער אין 2010.

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2009 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
אן אינסעקט'ס לעבן

'''אַן אינסעקט'ס לעבן** אדער **דאָס לעבן פֿון אַן אינסעקט'* (ענגליש: *A Bug's Life'') איז אַ פּיקסאַר אַנימירטער פֿילם פֿון 1998. זיין געשיכטע איז וועגן די וועלט פֿון אינסעקטן און אַנדערע קליינע באַשעפֿענישן, און דער קריג צווישן מוראַשקעס און פֿעלד-שפּרינגערס. דער פילם איז אַ וואַריאַציע אויף אַ משל פֿון עזאָפּאָס מיטן נאָמען "די מוראַשקע און דער פֿעלד-שפּרינגער".

## שטימע אקטיארן 
* דייוו פֿאָלי אַלס פֿליק
* קעווין ספּייסי אַלס האָפּער
* דזשוליאַ לואי-דרייפֿוס אַלס פּרינצעסין אַטאַ
* היידן פּאַנעטיער אַלס דאָט
* פֿיליס דילער אַלס די קעניגין
* ריטשאַרד קיינד אַלס מאָלט
* דייוו הייד פּירס אַלס סלים
* דזשאָ רענפֿט אַלס היימליך
* דעניס לירי אַלס פֿראַנסיס
* דזשאָנאַטאַן האַריס אַלס מעני
* מאַדלען קאַן אַלס דזשיפּסי
* באָני האַנט אַלס ראָזי
* מייק מאַקשיין אַלס טאַק און ראָל
* דזשאָן ראַצנבערגער אַלס פּ.ט. פֿלוי
* ברעד גאַרעט אַלס דים
* ראָדי מאַקדאַוול אַלס מ"ר באָדן
* עדי מאַקגלערג אַלס ד"ר פֿלאָרע
* אַלעקס ראָקאָ אַלס טאָרני
* דייוויד אָסמען אַלס קאָרנעליוס
* ראָדזשער באַמפּאַס אַלס האַרי
* אַשלי טיסדייל אַלס די פֿירערין פֿון די בלובערי סקאַוטן

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:1998 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
קאטעגאריע:פילמען איבער בעלי חיים
צאצקע מעשה 3

**צאָצקע מעשה 3** (ענגליש: *Toy Story 3*) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער אנימירטער פילם פון 2010, וואס איז באפרייט געווארן דורך פּיקסאַר אנימאציע סטודיאס דעם 18סטן יוני 2010. ער איז דער המשך-פילם פון "צאָצקע מעשה" און "צאָצקע מעשה 2".

## שטימע אקטיארן 
* טאָם הענקס אַלס שעריף וואודי
* טים אַלען אַלס באַז ליכטיאָר
* דזשאָאַן קוזאַק אַלס דזשעסי
* דאָן ריקלס אַלס מ"ר קאַרטאָפֿל קאָפּ
* עסטעל האַריס אַלס מר"ס קאַרטאָפֿל קאָפּ
* וואָלאַס שאָן אַלס רעקס
* דזשאָן ראַצנבערגער אַלס העם
* בלייק קלאַרס אַלס סלינקי הונט
* דזשאָדי בענסאָן אַלס באַרבי
* דזשעף פּידזשען אַלס די עליענס
* ראָנאַלד לי ערמי אַלס סערזשאַנט
* דזשאָן מאָריס אַלס ענדי דייוויס
* ביטריס מילער אַלס מאָלי דייוויס
* לאָרי מעטקאַלף אַלס ענדי'ס מוטער
* עמילי האַן אַלס באָני ענדערסאָן
* לאָרי אַלען אַלס באָני'ס מוטער
* נעד ביטי אַלס לאָטסאָ
* מייקל קיטאָן אַלס קען
* וואודי סמיט אַלס גרויסן עופֿעלע
* דזשאָן סיגען אַלס טוויטש
* דזשעק ענדזשל אַלס טשאַנק
* דזשאַן רייבסאָן אַלס ספּאַרקס
* וואופּי גאָלדבערג אַלס סטרעטש
* ריטשאַרד קיינד אַלס בוכוואָרעם
* טעדי ניוטאָן אַלס פּלאַפּלער טעלעפֿאָן
* טימאָטי דאַלטאָן אַלס מ"ר פּריקלפּענץ
* דזשעף גאַרלין אַלס באַטערקאַפּ
* באָני האַנט אַלס דאָלי
* קריסטען שאַל אַלס טריקסי
* טשאַרלי ברייט אַלס פּיטי און יונגן ענדי
* עמבער קראָנער אַלס פּיטריס
* ברייאַנע מייוואָנד אַלס פּינעלאָפּי
* באַד לאַקי אַלס טשאַקלס דער פּאַיאַץ

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2010 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
געפינען דארי

250px|קליין
**געפֿינען דאָרי** (ענגליש: *Finding Dory*) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער-אנימירטער קאמעדיע-אוואנטורע פילם פון 2016. ער איז פראדוצירט געווארן דורך פיקסאר אנימאציע סטודיאס און באפרייט דורך וואלט דיזני פילמען. דער פילם איז א המשך פונעם 2003 דיזני-פיקסאר פילם "געפינען נעמא". ענדרו סטענטאן, דער רעזשיסאר פונעם אריגינעלער פילם, האט אויך רעזשיסירט "געפינען דאָרי". היידן ראלענס האט געשפילט נעמאָ, ווייל אלכסנדר גאָלד'ס שטימע האט אַראָפּגענידערט זינט זיין דערוואַקסנשאַפֿט.

## געשיכטע 
"געפֿינען דאָרי" איז וועגן דאָרי, די רעגאל בלויע טענג פיש וואס פֿאַרגעסט זאכן כמעט באַלד. די געשיכטע איז וועגן דאָרי'ס צוריקקער צו איר פאמיליע, און פאסירט אין דער ים פון קאליפארניע.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2016 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
קאטעגאריע:פילמען איבער בעלי חיים
מאאנא (2016 פילם)

קליין

**מאָאַנאַ**, **וואַיאַנאַ** אדער **אָקעאַניאַ** (ענגליש: *Moana*) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער-אנימירטער פאנטאזיע-אוואנטורע מוזיקפילם פון 2016, וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס און באפרייט געווארן דורך וואלט דיזני פילמען. ער איז דער 56טער דיזני אנימירטער פילם אין פולער לעגנ.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:2016 פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:דיזני אנימירטע פילמען
לעבאנאן ראד טראם סטאנציע

**לעבאנאן ראד** () איז א טראמלינק סטאנציע אין קרוידן, באדינט דורך אלע פיר טראמלינק רוטעס. די סטאנציע באדינט דעם וואוינונג געגנט אויף אדיסקאמב ראד מזרח פונעם צענטער פון קרוידן. די סטאנציע געפינט זיך אויף א טייל פון דער רוטע וואו די טראמען פארן אויף דער גאס, צוזאמען מיט אנדערע פארמיטלען.

## גאלעריע 

טעקע:Lebanon Road tramstop signage.JPG|טראם סטאנציע שילד
טעקע:Tram Leaving Lebanon Road Stop - geograph.org.uk - 1201681.jpg|א טראם אויף רוטע 3 פארט ארויס פון דער סטאנציע מערבדיק קיין מזרח קרוידן.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
דער גוטער דינאזאווער

קליין

**דער גוטער דינאזאווער** (ענגליש: *The Good Dinosaur*) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער אנימירטער קאמעדיע-דראמא אוואנטורע פילם פון 2015, וואס איז פראדוצירט געווארן דורך פיקסאר אנימאציע סטודיאס און באפרייט דורך וואלט דיזני פילמען.

קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2015 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
משה חיים שמערלער

קליין|הרב משה חיים שמערלער
הרב **משה חיים שמערלער** (כ"ט אב תרפ"ז - כ"ד תמוז תשע"ז) איז געווען א רב א פוסק און אב"ד פון "קהילת מחזיקי הדת" אין ציריך, שווייץ מער ווי פופציק יאר. ער איז געווען א באוואוסטער פוסק, און דער מחבר פון די שוֹ״ת ספרים **מחשבת חיים**.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין ווין צו הרב נפתלי צבי ״הערשעלע״ שמערלער פון גאליציע און זיין ווייב פייגא ראניא, טאכטער פון הרב יעקב מאיר בלייך. רבי נפתלי צבי האט געלערנט צוזאמען מיט הרב מאיר שפירא, און האט באקומען היתר הוראה פון הרב דוד מנחם מאניש באב״ד, טארנאפאלער רב, און הרב שלמה מרדכי שוואדראן, ברעזשאנער רב. ביי דער ערשטער וועלט־מלחמה איז ער אנטלאפן קיין ווין. נאך זיין חתונה איז ער געווארן רב און דיין פון דער מחזיקי הדת קהילה אין ווין.

אין חודש אלול תרצ"ח איז משה חיים ארויף קיין ארץ ישראל מיט זיין משפחה. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער וואס איז געווארן ראש ישיבה אין דער חיי עולם ישיבה אין ירושלים. ער האט געלערנט דארט מיט דער צוקונפטן 'פני מנחם' פון גער.

נאך זיין חתונה מיט חנה רחל, די טאכטער פון הרב יוסף דייטש, האט ער געלערנט מיט הרב חיים ברים און הרב חיים שלמה ראבינאוויטש. שפעטער האט ער איבערגענומען פון הרב ברוך שמעון שניאורסאן ווי א ר"מ אין דער תומכי תמימים ישיבה אין לוד.

אין תשי"ח איז ער אריבער קיין ציריך, שווייץ, און איז געווארן א ר"מ אין דער לוצערנער ישיבה. א יאר נאכהער האט מען אים באשטימט אב"ד פון קהילת 'מחזיקי הדת' אין ציריך. אויך האט ער אנגעפירט דאס אלגעמיינע כשרות אין דער שווייץ.

אין יאר תשע"ד איז ער געווען שוין גאנץ שוואך, און האט זיך געצויגן קיין ירושלים. חנוכה תשע״ו האט מען באשטימט זיין זון הרב נפתלי צבי אלס ממלא מקום אין ציריך.

ער איז נפטר געווארן כ"ד תמוז תשע"ז אין  'הדסה הר הצופים' שפיטאל,. זיין לוויה איז אדורכגעגאנגען זיין בית מדרש מחשבת חיים, און מען האט אים באערדיגט אין הר המנוחות, ירושלים.

## משפחה 
### זין 
* הרב נפתלי צבי, זיין ממלא מקום אין קהילת מחזיקי הדת, ציריך
* הרב יוסף, ראש כולל מחשבת חיים, ירושלים

### איידעמער 
* הרב יונתן בנימין ווייס, גאב"ד מאנטרעאל
* הרב זאב הלוי פעלדמאן, אב"ד קהל תורה עץ חיים והבד"צ לונדון
* הרב יהושע גרינצווייג, ר"מ אין ישיבת נזר התורה, ירושלים
* הרב בצלאל מנחם בארנשטיין, ר"מ אין ישיבת טשעכאנאוו, ירושלים
* הרב יעקב מרדכי פעדער, ירושלים
* הרב דוב בערל אייזנבלאט, מחבר ספר 'דברי שלום'

## זיינע ספרים 
* מחשבת חיים

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:שווייצער רבנים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
שלמה גאלדמאן (זוועהיל-צאנז)

רבי **שלמה גאלדמאן** (גבוירן ח' ניסן ה'תש"ז - כ"ז תמוז ה'תשע"ז; 1טן אפריל 1947 - 21סטן יולי 2017) איז געווען  דער זוועהיל-צאנזער רבי אין יוניאן סיטי, ניו זשערסי. ער האט געדינט ווי רב און ראש ישיבה אין דער צאנז-קלויזנבורג קהילה אין יוניאן סיטי פון די תש״ל יארן. נאך דער פטירה פון זיין שווער הרב יקותיאל יהודה האלבערשטאם פון צאנז-קלויזנבורג אין 1994 האט ער אנגעהויבן פירן א רביסטעווע ביז זיין פטירה אין תשע״ז. 

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געווען דער פערטער זון פון רבי מרדכי גאלדמאן, דער זעקסטער זוועהילער רבי. זיין מוטער מרת אסתר שיינא רחל איז געווען א טאכטער פון רבי שמואל מרדכי שפירא פון נעשכיז. אין יאר תשכ"ד הא ער געלערנט אין דער צאנזער ישיבה.

אין תשכ"ז האט ער חתונה געהאט מיט מרת לאה האלבערשטאם, טאכטער פון זיין רבי׳ן,  דער אדמו"ר פון צאנז-קלויזנבורג, הרב יקותיאל יהודה האלבערשטאם. שפעטער האט זיין שווער אים באשטימט ראש ישיבה פון דער צאנזער ישיבה אין  יוניאן סיטי. מיט דער לויף פון דער צייט האט מען אים באשטימט רב פון דער קהילה דארט. נאך דער פטירה פון זיין שווער האט ער אנגעהויבן פירן א רביסטעווע, אזוי ווי זיינע שוואגערס, רבי צבי אלימלך האלבערשטאם צאנזער רבי אין ארץ ישראל, און רבי שמואל דוד האלבערשטאם, צאנז-קלויזנבורגער רבי אין אמעריקע.

ער איז נפטר געווארן כ"ז תמוז תשע"ז, קינדערלאז. מען מכתיר געווען אלס ממלא מקום זיין שוואגער רבי שאול יודא פריזאנט (אויך אן איידעם ביי הרב יקותיאל יהודה האלבערשטאם פון צאנז-קלויזנבורג), אויך האט מען מכתיר געווען אלס זוועהילער רבי רבי אליעזר גאלדמאן, א זון פון זיין ברודער רבי יעקב לייב און אן איידעם פון רבי דוד טווערסקי פון סקווירא.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
אדיסקאמב טראם סטאנציע

**אדיסקאמב** () איז א טראמלינק סטאנציע אין קרוידן, באדינט דורך טראמלינק רוטעס 1, 2 און 4. 

## גאלעריע 

טעקע:Addiscombe tramstop signage.JPG|טראם סטאנציע שילד

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
עלמערס ענד סטאנציע

**עלמערס ענד סטאנציע** () איז א באן סטאנציע און א טראמלינק סוף־סטאנציע וואס געפינט זיך אין עלמערס ענד אין דער לאנדאנער בארא פון בראמלי, דרום לאנדאן. טראמלינק ליניעס 1 און 4 באדינען די סטאנציע.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 4.

## היסטאריע
די סאדאיסטערן אייזנבאן האט געעפנט די סטאנציע אום 1טן אפריל 1864. אום 29סטן מיי 1882 האט מען געעפנט א צוויג פון עלמערס ענד קיין הייז. די ליניע פון  און  ווערט נאך באניצט.

## באדינונגען
די באדינונג פון סאדאיסטערן איז 
* 4 באנען א שעה צפונדיק קיין קאנאן סטריט אדער 
* 4 באנען א שעה דרומדיק קיין 

די באדינונג אויף טראמלינק איז
* 4 אדער 5 טראמען א שעה קיין קרוידן; דער נומער 1 טראם פארט צוריק ווי א נומער 2 קיין בעקנהאם קנופ און דער נומער 4 פארט ווייטער קיין ווימבלדאן.

## גאלעריע 

File:Elmers End stn look north.JPG| קוקנדיק אויף צפון
File:Elmers End stn look south.JPG|קוקנדיק אויף דרום
File:Elmers End stn signage.JPG|סטאנציע רונדל
File:Tram 2560 at Elmers End.jpg|טראם ביי עלמערס ענד סטאנציע

## ליניעס 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
דיזני רענעסאנס

[קליין|דער רוי אי. דיזני אנימאציע סטרוקטור, געגרינדעט אין 1995 אלס דער נייער ארט פאר די [וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס.]]

אין די היסטאריע פון די וואלט דיזני פירמע באדייט דער טערמין **דיזני רענעסאנס** (ענגליש: *Disney Renaissance*) די עפאכע צווישן 1989 און 1999, אין וועלכע די וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס האבן ווידער פראדוצירט געראטענע אנימירטע פילמען, די רוב וועלכע זענען באזירט געווען אויף קלאסישע געשיכטעס.

אין די דאזיקע עפאכע האט דיזני געמאכט די פאלגנדע פילמען: "דאָס ים-מיידעלע" (1989), "די שיינהייט און די חיה" (1991), "אַלאַדין" (1992), "דער לייבן-קעניג" (1994), "פּאָקאַהאָנטאַס" (1995), "דער הויקער פֿון נאָטרעדאַם" (1996), "הערקולעס" (1997), "מולאַן" (1998) און "טאַרזאַן" (1999).

## וועבלינקען 
* א ליסטע פון דיזני אנימירטע פילמען  

קאטעגאריע:דיזני
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
חנוך ערנטרוי

הרב הדיין **חנוך הכהן ערנטרוי** (ענגליש: *Chanoch Ehrentreu*; כ״ח כסלו תרצ"ג – ל׳ מרחשון תשפ"ג) איז געווען א בריטישער רב, דיין און מוהל וואס האט געשטאמט פון דייטשלאנד. יארן לאנג איז ער געשטאנען ביים שפיץ פונעם לאנדאנער בית דין, ביז ער האט זיך פענסיאנירט אין 2007. שפעטער איז ער געווען דער ראב"ד פונעם אייראפעאישן בית דין פון דער קאנפערענץ פון אייראפעישע רבנים, וואו ער איז פאראנטווארטלעכט פאר ענינים פון גירות.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין פראנקפורט צו הרב ישראל ערנטרוי (נפטר תשכ״ה), ראש ישיבה פון דער "עדת ישראל" ישיבה פון הרב שלמה זלמן ברויער אין פראנקפורט, און שפעטער רב פון דער שטאט טשעשאם, ענגלאנד, און צו זיין ווייב בלומא. מען האט אים געגעבן א נאמען נאך זיין זיידן, הרב חנוך ערנטרוי, רב פון מינכן. ווען די צווייטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן איז זיין משפחה געקומען צום פאראייניגטן קעניגרייך. ער האט געלערנט אין דערגייטסהעדער ישיבה, און דערנאך אין דער סונדערלאנדער ישיבה. ער האט געהייראט רחל שטערנבוך, שוועסטער פון די רבנים אליהו און משה שטרנבוך. איר שוועסטער יהודית איז די ווייב פון הרב משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק. נאך דער חתונה האט ער געלערנט זיבן יאר אין דער גייטסהעדער כולל.

אין תש״ך האט ער געגרינדעט דעם כולל אין סונדערלאנד, וואו ער האט געוואוינט קרוב צו צוואנציק יאר. אין די סוף 1970ער יארן האט מען אים באשטימט אב בית דין אין מאנטשעסטער אלס ממלא מקום פון הרב יצחק יעקב ווייס וואס איז דאן ארויף קיין ישראל צו ווערן ראב"ד פון דער עדה החרדית. הרב ערנטרוי האט נאך נישט געהאט קיין דערפארונג אין דיינות, און איז פריער געפארן אין ישראל וואו ער האט משתתף געווען ביי פארשידענע  בתי דינים, און אויך האט באקומען שימוש ביי הרב יוסף שלום אלישיב און הרב שלמה זלמן אויערבך. אין דעם מאנטשעסטער בית דין האט ער געדינט זעקס יאר, פון תשל״ט ביז תשמ״ד.

אין 1984 האט די פאראייניגטע קהילה אים באשטימט צו ווערן דער הויפט (ראש בית דין) פון דעם לאנדאנער בית דין. ער איז געבליבן אין דעם אמט ביז 2006, ווען ער האט זיך פענסיאנירט. דערנאך איז ער געווארן דער ראב"ד פונעם אייראפעאישן בית דין פון דער קאנפערענץ פון אייראפעישע רבנים, וואו ער איז פאראנטווארטלעכט פאר ענינים פון גירות.

ער האט געליטן פון א בלוטשטורץ אין יאר (); מרחשון תשפ"ג איז ער ווידעראמאל אינעם רויאל פֿרי שפיטאל, לאנדאן, וואו ער איז נפטר געווארן ערשטן טאג ר״ח כסלו.

קאַטעגאָריע:כהנים
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים
קאַטעגאָריע:דיינים
קאַטעגאָריע:מוהלים
קאַטעגאָריע:ראשי כוללים
סונדערלאנד

**סונדערלאנד** () איז א שטאט ביים מויל פונעם טייך וויר אין טיין און וויר, צפון-מזרח ענגלאנד.

סונדערלאנד איז אריגינעל געווען דריי קליינע דערפער:
* מאנקווירמוט, געשאפן אין יאר 674 אויף דער צפון זייט פונעם טייך. 
* בישאפווירמוט, געגרינדעט אין 930 אויף דער דרום זייט פונעם טייך.
* סונדערלאנד, א קליין פֿישעריי דארף ביים מויל פונעם טייך, האט באקומען א *טשאַרטער* אין 1179.

## געאגראפיע 
א גרויסער טייל פון דער שטאט איז אויף א נידריגן בארגקייט פאראלעל צום בארטן. דורכשניטלעך איז סונדערלאנד בערך 80 מעטער העכער פונעם ים־פלאך. די שטאט איז צעטיילט דורכן טייך וויר וואס גייט אדורך דער שטאט אין א טיפן טאל.

70% פון דער באפעלקערונג וואוינט אויף דער דרום זייט פונעם טייך און 30% אויף דער צפון זייט. די שטאט שפרייט זיך ביז צום ברעג ים.

### רעליגיע 
לויטן צענזוס, 81.5% פון סונדערלאנדער איינוואוינער זענען קריסטן, 9.6% האבן נישט קיין רעליגיע, 0.7% זענען מוסולמענער און 7.6% האבן נישט געוואלט אויסזאגן זייער רעליגיע.

נאר 114 יידן וואוינען אין סונדערלאנד. פאר 1750 האט די שטאט נישט געהאט קיין יידישע געמיינדע. אין 1790 איז געווען אין דער שטאט א רב פון האלאנד. די קהילה האט געוואקסן ביז דער צווייטער וועלט-מלחמה, אבער זייט דעמאלסט אלע סונדערלאנדער יידן אדער זענען נפטר געווארן אדער האבן זיך באזעצט אין גרעסערע יידישע קהילות. אין 1890 האבן ליטווישע יידן פון קראטינגע געעפנט דעם סונדערלאנד בית המדרש. די רבנים פונעם בית המדרש זענען געווען הרב בלאך, הרב הורוויץ, הרב דוד ראבינאוויטש, זיין זון הרב משה אליעזר ראבינאוויטש און הרב אברהם משה באב"ד. אין 1980 האט דער בית מדרש זיך פאראייניגט מיט דער ענגלישער שול, און הרב שמאי צאהן איז געווארן שטאט׳ס רב. די קהילה איז ביסלעכווייז געווארן גאנץ קליין און אין אדר תשס״ו האט מען פארמאכט די שול.

## טראנספארט 
### באן 
מען האט איבערגעבויט סונדערלאנד סטאנציע אין נאוועמבער 1965. די סטאנציע ווערט באדינט דורך נארדערן באן באדינונגען צווישן ניוקאסל און מידלזברא , און דורך גראנד צענטראל באדינונגען קיין יארק און  לאנדאן.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
בירקבעק סטאנציע

**בירקבעק** () איז א באן סטאנציע אויף דער לאנדאן ברידזש- ליניע און א טראמלינק סטאנציע באדינט דורך טראמלינק רוטע 2. די סטאנציע געפינט זיך אין דער לאנדאנער בארא פון בראמלי.

## היסטאריע
די באן סטאנציע האט געעפנט דעם 2טן מערץ 1930. אין 1983 האט מען פארקלענערט די ליניע צו איין פאר שינעס.

אין 2000 האט מען געעפנט די טראמלינק סטאנציע מיט איין פעראן אויף דער נישט געניצטער זייט פון דער געוועזענר אייזנבאן.

## גאלעריע

Image:Birkbeck stn mainline look west2.JPG|הויפטליניע קוקנדיק אויף מערב
Image:Birkbeck stn Tramlink look east.JPG|טראמלינק קוקנדיק אויף מזרח
Image:Birkbeck stn mainline signage.JPG|הויפטליניע סטאנציע שילד
Image:Birkbeck stn Tramlink signage.JPG| טראם סטאנציע שילד

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
הארינגטאן ראד טראם סטאנציע

**הארינגטאן ראד** () איז א טראמלינק סטאנציע אין דרום נארוואוד, אין דער לאנדאנער בארא פון קרוידן, באדינט דורך טראמלינק רוטע 2. די דאזיקע סטאנציע מיט וואודסייד טראם סטאנציע זענען די נענטסטע טראמלינק סטאנציעס צום שטעטל דרום נארוואוד.

צפון פון דער סטאנציע ווערט די טאפעלטע אייזנבאן אן איינציגע אייזנבאן וואס דרייט זיך הארט צו מזרח און גייט פאראלעל צו דער באן ליניע פון  קיין .

טראם סטאנציע שילד|קליין|רעכטס
## אויסלייג
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
לויד פארק טראם סטאנציע

**לויד פאַרק** () איז א טראמלינק סטאנציע ביים עק פון לויד פאַרק אין קרוידן, באדינט דורך טראמלינק רוטע 3. 

טראם סטאנציע שילד|קליין|רעכטס

## אויסלייג
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
בעקנהאם קנופ סטאנציע

**בעקנהאם קנופ** () איז א באן סטאנציע אויף דער טשאטאם הויפטליניע און א טראמלינק סטאנציע אויף רוטע 2, אין בעקנהאם אין דער לאנדאנער בארא פון בראמלי.
די באן סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 4, און איז באדינט מערסטנס דורך סאדאיסטערן און אויך דורך סאדערן.

## היסטאריע
די באן סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן יאנואר 1857 אויף דער מיד-קענט באן ווי די סוף סטאנציע אויף דער ליניע פון לואישעם.

אין 2000 האט מען געעפנט די טראמלינק סטאנציע לעבן דער באן סטאנציע.

## גאלעריע

Image:Beckenham Junction platform 2 look east.JPG|הויפטליניע קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:Beckenham Junction tramstop look west with Tram 2543.JPG|טראמלינק קוקנדיק אויף מערב מיט טראם 2543
טעקע:Beckenham Junction station 6.jpg|הויפטליניע סטאנציע שילד
Image:Beckenham Junction tramstop signage2.JPG| טראם סטאנציע שילד

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
טשערטש סטריט טראם סטאנציע

**טשערטש סטריט** () איז א טראמלינק סטאנציע  אין קרוידן מיט איין פעראן, מערבדיק, באדינט דורך אלע פיר טראמלינק רוטעס. נאך דער סטאנציע קערן רוטעס 1 און 2 רעכטס ארום דעם קרוידן שלייף, אבער רוטעס 3 און 4 גייען ווייטער מערבדיק קיין 

קליין|רעכטס|טראם סטאנציע שילד|180פיקס

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
קומב ליין טראם סטאנציע

**קומב ליין** () איז א טראמלינק סטאנציע אין דער לאנדאנער בארא פון קרוידן, דרום לאנדאן, באדינט דורך טראמלינק רוטע 3. די סטאנציע געפינט זיך דרום פון אדינגטאן בערגלעך.

טראם סטאנציע שילד|קליין|רעכטס
## אויסלייג
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
קאמפיוטער אנימאציע

**קאמפיוטער אנימאציע** באשרייבט דאס באנוץ פון קאמפיוטער גראַפֿיק פאר אנימאציע, וואס ווערט געוויינטלעך אין 2D אדער 3D.

## זעט אויך 
* קאמפיוטער-געמאכטע בילדער

קאטעגאריע:אנימאציע
קאטעגאריע:קאמפיוטערס
יצחק לעזער

קליין
רבי **יצחק שמואל אהרן לעזער** איז א משפיע אין ברסלב, א תלמיד פון רבי אליעזר שלמה שיק זצ"ל - דער מוהרא"ש פון ברסלב.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין פלעטבוש, ניו יארק צו זיין טאטע ר' בנימין לייבוש לעזער, א חסידיש-גאליציאנער איד, אן אייניקל פון רבי אלימלך פון ליזשענסק און רבי מנחם מענדל לעזער אב"ד סטריזאוו און טארנע
בעל "שובע שמחות". 

ער האט געלערנט און דער פאנאוועזשער ישיבה אין בני ברק.
אום חנוכה ה'תשל"ו איז ער מקורב געווארן צו בראסלעווער חסידות און האט זיך דערקענט מיט הרב שיק. זייט דעמאלטס איז געווארן זיין נאנטער תלמיד און רעכטע האנט. ער האט געשריבן זיינע תורות און דאס ארויסגעדרוקט אינעם סעט ספרים "שיחות מוהרא"ש" און "תוך הנחל" ”חיי מוהרא"ש”. 

נאך זיין רבי'ס פטירה, האבן א גרויסע טייל פון די תלמידים, אים אנגענומען אלס מורה דרך.

קאַטעגאָריע:ברסלבער
קאמפיוטער-געמאכטע בילדער

קליין|א קאמפיוטער-געמאכט בילד פון א הויז

**קאמפיוטער-געמאכטע בילדער** (ענגליש: *Computer-generated imagery*, אין קורצן: *CGI*) באשטימט דאס באניץ פון קאמפיוטער גראַפֿיק, בפרט אין די פראדוקציע פון פילמען. די דאזיקע בילדער ווערן באנוצט פאר ספעציעלע עפֿעקטן, סימולאציע און רעקלאמעס, צווישן אנדערע באניצן. א מאל ווערט די טעכנאלאגיע באנוצט צו פראדוצירן א שטייענדיקן הינטערגרונט וואס ווערט דערנאך אײַנגעגלידערט אריין אין דעם בילד; אויך ווערט עס באנוצט צו פראדוצירן 2D אדער 3D אנימאציע. אין דער אלגעמיינער באַדייַט,  קען א קאמפיוטער-געמאכט (CGI) בילד זיין יעדע בילד וואס ווערט געמאכט מיט א קאמפיוטער-באזירטן באארבעטער אדער פראגראם.

קאטעגאריע:קאמפיוטער גראפיק
קאטעגאריע:פילם אינדוסטריע
אדינגטאן ווילעדזש טראם סטאנציע

**אדינגטאן ווילעדזש** (), אויך באוואוסט ווי **אדינגטאן איבערבייט**, איז א טראמלינק סטאנציע צוזאמען מיט א בוסן סטאנציע וואס באדינט אדינגטאן אין דער לאנדאנער בארא פון קרוידן, דרום לאנדאן. די טראם סטאנציע ווערט באדינט דורך טראמלינק רוטע 3, וואס פארט צווישן ווימבלדאן און ניי אדינגטאן.

טראם סטאנציע שילד|קליין|רעכטס
## אויסלייג
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
1501

## געשעענישן 
* 14טן נאוועמבער – ארטור, פרינץ פון וויילס הייראט די שפאנישע פרינצעסין קאטערינא פון אראגאן.
* 12טן דעצעמבער – אלעקסאנדער יאגיעלאן ווערט מלך פון פוילן.

## געבוירן 
* 24סטן סעפטעמבער – דזשיראלאמא קארדאנא, איטאליענישער מאטעמאטיקער, פילאסאף און דאקטער, פון די גרעסטע מאטעמאטיקער פון זיין צייט (געש' 1576)

## געשטארבן 
*
קרית וויזשניץ

קליין|שילד ביים אריינגאנג צו דער קריה
**קרית וויזשניץ** (אפֿט אויכעט גערופן **שיכון וויזשניץ**) איז א געגנט אין שטאט בני ברק. די געגנט איז דער הויפט צענטער פון דער וויזשניצער הויף.

## היסטאריע
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, האט דער פערטער וויזשניצער רבי, רבי חיים מאיר האגער, דער "אמרי חיים", וועלכער האט זיך אין יענער צייט באזעצט אין גרויסווארדיין, ארויסגעשיקט א קליינע צאל פון זיינע נענטסטע און געטרייסטע חסידים קיין ארץ ישראל כדי צוצוגרייטן די ערד פאר א געבוי און גרינדונג פון א צענטער פאר די וויזשניצער חסידים אין א"י. 

קליין|לינקס|אויפנאמע פון דעם וויזשניצער כולל אין קרית וויזשניץ 
קליין|לינקס|א בליק אויף נאך א כולל אין דעם וויזשניצער שיכון

צווישן די יארן תש"ו - תש"ח האבן די שליחים פון דעם אמרי חיים דורכגעפירט פארהאנדלונגען מיט פארשידענע אייגענטימערס פון פעלדער און קרקעות, און צולעצט איז איינגעקויפט געווארן א ריזיגן שטח לעבן בני ברק וואס דעמאלטס אין יענע יארן איז נאך געווען גאר א קליינע שטאט. אנפאנג, האט דער שיכון געהייסן "כפר וויזשניץ" און שפעטער ווען מען האט עס פאראייניקט מיט בני ברק און זכרון מאיר האט מען געטוישט צו "קרית וויזשניץ".

קליין|לינקס|וויזשניצער תלמוד תורה אין קרית וויזשניץ
ניסן תש"ח איז אפגעהאלטן געווארן מעמד הנחת אבן הפינה, און סיוון תשי"א איז דער וויזשניצער רבי דער אמרי חיים אריבערגעצויגן פון תל אביב אין בני ברק און אויך די וויזשניצער ישיבה "בית ישראל ודמשק אליעזר" האט מען אריבערגעפירט אהין. תשי"ב איז דער פריערדיגער וויזשניצער רבי, רבי משה יהושע האגער  דער "ישועות משה" אויך אהינגעקומען צו וואוינען, און נתמנה געווארן דורך זיין טאטע צו דינען אלס רב פון דעם שיכון. נאך דער פטירה פון דער "אמרי חיים" איז רבי משה יהושע געווארן א רבי און אנשטאט אים האט מען באקרוינט רב פונעם שיכון זיין עלטערער זון רבי ישראל האגער, דער היינטיגער וויזשניצער רבי. שפעטער ווען רבי ישראל איז אוועקגעטריבן געווארן פון וויזשניץ, האט מען באקרוינט זיין יונגערן ברודער רבי מענדיל אלס רב. אין יאר ה'תשס"ב האט דער רבי דער "ישועות משה" צוריקגעבערנגט רבי ישראל קיין וויזשניץ, און אין תשע"ב זייט נאך דער פטירה פון דער "ישועות משה" דינט רבי ישראל אלס רבי אין דעם שיכון. אלס דומ"ץ קרית וויזשניץ פלעגט דינען איבער פופציג יאר רבי משולם זושא לוריא (נפטר געווארן ט' טבת ה'תשע"ז). אין קרית וויזשניץ געפונען זיך איבער פופציג מוסדות ווי חדרים, כוללים, מיידל שולעס און אזוי ווייטער. די צאל פון די איינוואוינערס פון שיכון וויזשניץ איז אומגעפער 3,000 משפחות. די מערהייט פון זיי זענען וויזשניצער חסידים.

## די גאסן פון קרית וויזשניץ
די מערהייט פון די גאסן אין דעם שיכון זענען גערופען נאך די פריערדיגע וויזשניצער רביס און אנדערע רבנים און רבי'ס וואס געהערן צו דער וויזשניצער צווייג און זענען ווי פאלגנד:
*אהבת שלום.
*תורת חיים.
*צמח צדיק.
*גבעת פנחס.
*שדרות האדמו"ר מוויזשניץ.
*האדמו"ר מווישאווא
*אמרי ברוך
*דמשק אליעזר
*טל חיים
*א ברייטע שטיקל פון די גאסן אמרי חיים און עזרא ווערן אויך פארעכנט אלס א טייל פון דעם שיכון.

קאַטעגאָריע:בני ברק
קאַטעגאָריע:וויזשניץ
קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום
פרעמיערע גיטאר

**פּרעמיערע גיטאַר** (ענגליש: Premier Guitar) איז א מאנאטליכער ענגלישער גיטאר זשורנאל געגרינדעט אין 2007 באזירט אין דעם פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, וועלכע איז די בעסט פארקויפנדער גיטאר מאגאזין אין אייראפע און פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע מיט א צירקולאציע פון איבער פערציג טויזנט.

## אינהאלט 
## וועבלינק 
* אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:צייטונגען
קאַטעגאָריע:מוזיק
קאַטעגאָריע:2000ער
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:קולטור
מאנסטערס אוניווערסיטעט

**מאנסטערס אוניווערסיטעט** (ענגליש: *Monsters University*) איז א קאמפיוטער אנימירטער קאמעדיע פילם פון 2013. זיין געשיכטע פאסירט איידער דעם פילם "מאנסטערס אינקארפארירט" און איז וועגן די זעלבע פארזעענישן, וואס שפעטער ווערן פריינט. דזשאן גודמאן, בילי קריסטאל און סטיוו בושעמי זיינען צוריקגעקומען אין זייערע ראלעס.

## שטימע אקטיארן 
* בילי קריסטאל אלס מייק וואזאווסקי
:* נח דזשאנסטאן אלס יונגן מייק
* דזשאן גודמאן אלס דזשיימס פ. "סאלי" סאליוואן
* סטיוו בושעמי אלס רענדאל "רענדי" באָגס
* דזשאעל מאריי אלס דאן קארלטאן
* שאן הייז אלס טערי (Terri) פערי
* דייוו פאלי אלס טערי (Terry) פערי
* פיטער סאן אלס סקאט "סקווישי" סקוויבלס
* טשארלי דיי אלס ארט
* פרענק אז אלס דזשעף פונגוס
* העלען מירען אלס דאן הארדסקראבל
* אלפרעד מאלינא אלס פראפעסאר נייט
* נייטען פיליאן אלס דזשאן ווארטינגטאן
* אברי פלאזא אלס קלער ווילער
* טיילער לאבין אלס בראק פירסאן
* דזשאן קראזינקי אלס פרענק מאקיי
* באני האנט אלס קארען גרייווס
* באבי מויניהען אלס טשעט אלעקסאנדער
* דזשוליע סוויני אלס מר"ס סקוויבלס
* בעט בערס אלס קערי וויליאמס
* דזשאן ראצנבערגער אלס דער שרעקלעכער שניימענטש

קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:2013 פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
1499

## געשעענישן 
* 22סטן סעפטעמבער –  באזעל אפמאך: שווייץ ווערט אן אומאפהענגיק לאנד.

## געבוירן 
* 13טן אקטאבער - קלאדיע פון פראנקרייך (געש' 1524)

## געשטארבן
1498

## געשעענישן 
* 31סטן יולי - אין זיין דריטער רייזע צום מערב האלבקיילעך ווערט קריסטאפער קאלאמבוס דער ערשטער אייראפעאישער אנצוקומען אינעם אינזל טרינידאד.
* 1טן אויגוסט - קריסטאפער קאלאמבוס אנטפלעקט ווענעזועלע.

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 7טן אפריל - שארל דער אכטער מלך פון פראנקרייך (געב' 1470)
יצחק אייזיק טויב

רבי **יצחק אייזיק טויב** (ה'תקי"א – ז' אדר ה'תקפ"א), אויך באקאנט ווי רבי **אייזיקל קאַלעווער**, איז געווען דער גרינדער פונעם קאלעווער הויף.

## ביאגראפיע 
הרב טויב איז געבוירן געװארן אין סערענטש, אונגארן צו זיין פֿאָטער יחזקאל װאס איז געװען א סוחר. 
 
אין יאָר תק"ן איז ער געװען רב אין קאלעוו. ער האט געהאַט א גרויסע השפעה און װערט דערמאנט אין פֿארשידענע ערטער ווי אַ קדוש און א .

ער האט געזארגט פֿאַר דער אַנטװיקלונג פון דער קהילה מיט א חדר, חברה קדישא, ביקור חולים חברה און נאך. 

ער האָט פירט א רביסטעווע און יידן זענען געקומען צו אים פֿון דערווייטנס. ער ווערט גערעכנט דער ערשטער רבי פֿון חסידים װאָס האט געפֿירט אַ הויף אין אונגארן. 

ער איז נפטר געווארן ז' אדר תקפ"א. זיין זון רבי משה חיים האט געפירט דעם הויף נאך אים אינעם שטעטל ראזלא אין גאליציע.

## זעט אויך
* גלות גלות
* סאל א קאקאש

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:קאלעוו
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן
דזשארדזש סטריט טראם סטאנציע

**דזשארדזש סטריט** () איז א טראמלינק סטאנציע  אין קרוידן מיט איין פעראן, מערבדיק, באדינט דורך אלע פיר טראמלינק רוטעס. זי איז איינע פון די באשעפטיגסטע סטאנציעס אויף טראמלינק, פלאצירט צענטראל פאר די הויפט איינקויף שטחים.

קליין|רעכטס|טראם סטאנציע שילד|180פיקס

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
אשר אריאלי

הרב **אשר יהודה לייב אריאלי** (געבוירן תשי"ז) איז א מגיד שיעור אין דער מירער ישיבה און אין ישיבת תפארת צבי אין ירושלים. זיין בלאַט שעור אין מיר איז דער גרעסטער אין דער װעלט, מיט 700 תלמידים טאג־טעגלעך.

## ביאגראפיע  
רבי אשר אריאלי איז געבוירן געווארן אין תשי״ז צו הרב חיים יעקב אריאלי, מחבר פונעם ספר "באר יעקב", א זון פון הרב יצחק אריאלי, משגיח פון מרכז הרב ישיבה, און צו מרת שולמית, א טאכטער פון ר׳ אשר שטערנבוך פון לאנדאן און א שוועסטער פון הרב משה שטערנבוך, ראש בית פון דער עדה החרדית, און פון הרב אליהו שטערנבוך, ראש בית דין פון דער מחזיקי הדת קהילה אין אנטווערפן. (אויך האט זי א שוועסטער געהייראט צו הרב משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק און נאך א שוועסטער געהייראט צו הרב חנוך ערנטרוי, דער געוועזענער ראש בית דין פונעם לאנדאנער בית דין.)

ער האט געלערנט אין דער פאנאוועזשער ישיבה, דערנאך האט ער געלערנט אין דער מירער ישיבה אין ירושלים, װאו ער איז געװארן א תלמיד מובהק פון הרב נחום פרצאוויטש. שפעטער האט ער געהייראט מלכה, טאכטער פון הרב פרצאוויטש און אן אייניקל פֿון הרב חיים שמואלעוויטש.

## וועבלינקען
* שיעורים פון הרב אריאלי, אויף העברעאיש  און אויף יידיש , ביי קול הלשון
* דיון עליו בפורום אוצר החכמה

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:מירער ישיבה
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
קרית בעלזא

**קרית בעלזא** איז א חרדישע געגנט אין צפון פון ירושלים ישראל וואס איז געגרינדעט געווארן דורך רבי ישכר דוב רוקח, דער היינטיגער בעלזער רבי. די געגנט באדינט אלס א וועלטליכע הויפטקווארטיר פון בעלזער חסידות.

## די געשיכטע און דער געבוי פון דער קריה
די גרונד שטיין פאר קרית בעלזא איז אראפגעלייגט געווארן אין יאר ה'תשל"ז. אין יאר ה'תש"ס איז ענדליך געעפענט געווארן דער הערליכער און זעלטענער אין זיין שיינקייט גרויסער צענטראלער בעלזער בית מדרש. דער בית מדרש שטייט הויך אויפן בארג און דערהויבט זיך צו אזא פרעכטיגע הייך, אז מען קען דאס זעהן און באמערקן אפילו פון דערווייטערטע געגנטער אין ירושלים. די קריה ווערט אנגעפירט דורך "ועד קרית בעלזא" וואס האלט פאר זיך א רעכט צו באשטימען וועמען אנצונעמען צו וואוינען דארט און וועמען נישט. איינע פון די הויפטזעכלעכע תקנות וואס זענען באשטימט געווארן איז נישט צו פארדינגען דירות פאר ישיבה בחורים. דערצו דער ועד האט אויכעט די פאראנטווארטליכקייט זיך צו פארנעמען מיט די פרייזן פון די דירות, און זיכער מאכן אז די פרייזן זאלן נישט זיין צו הויך כדי משפחות וואס געהערן צו בעלזא און האבן נישט קיין סאך געלט, זאלן אויכעט האבן דער מעגליכקייט צו וואוינען דארט רואיגערהייט און אהן קיין שום דאגות.

קליין|לינקס|אנזיכט פונעם גרויסן בעלזער בית המדרש אין קרית בעלזא, ירושלים

## די גאסן פון קרית בעלזא
די גאסן פון דער קריה זענען גערופן נאך די פריערדיגע רביס פונעם בעלזער צווייג, ווי פאלגנד:
*דובר שלום גאס - הייסט נאך רבי שלום רוקח, דער ערשטער בעלזער רב און דער גרינדער פון דער חסידות. אויף דעם גאס וואוינען דער רבי און אויכעט זיין זון רבי אהרן מרדכי רוקח, און אויכעט דער הויפט בית מדרש געפונט זיך דארט.
*תכלת מרדכי - נאך רבי מרדכי רוקח דער בילגורייער רב און פאטער פונעם היינטיגן רבין.
*קדושת אהרן - נאך רבי אהרן רוקח, דער פריערדיגער בעלזער רב.
*בינת יששכר - נאך רבי ישכר דוב רוקח, דער דריטער בעלזער רב און זיידע פונעם היינטיגן רבין.
*אוהל יהושע - נאך רבי יהושע רוקח, דער צווייטער בעלזער רב.
אויכעט א היפשער טייל פון דברי חיים גאס ווערט גערעכנט אלס א חלק פון דעם שיכון.

קאַטעגאָריע:בעלזא
קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים
בארקלעיס סענטער

לינקס|קליין|דער בארקלעיס סענטער אקולוס
לינקס|קליין|ביי א שפיל אינעם סטאדיום
קליין|לינקס|טעקסט=A photograph of Barclays Center under construction|בארקלעיס סענטער דורכאויס קאנסטרוקציע אום יוני, 2011

בארקלעיס סענטער איז א ריזיגער סטאדיום וואס איז פלאצירט אין ברוקלין ניו יארק. עס אנטהאלט 18,000 זיצן.

## דרויסנדיגע לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* ווידעא פונעם אופבוי פון בארקלעיס סענטער

קאַטעגאָריע:ברוקלין
קאַטעגאָריע:געביידעס
קאַטעגאָריע:ספארט
געשוויר

א **געשוויר** איז א זאמלונג פון אייטער וואס איז געוואקסן אין דעם געוועב פונעם קערפער. סימפטאמען פון געשווירן זענען רויטקייט, ווייטיק, ווארעמקייט און געשווילעכץ. ווען מען דריקט דאס געשווילעכץ שפירט עס פיל מיט פליסיקייט. דער שטח פון רויטקייט אפט באציט זיך ווייטער פונעם געשווילעכץ.

געווענליעך קומט דאס פון א באקטערישער אינפעקציע.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קרענק
משולם זושא לוריא

רבי **משולם זושא לוריא** (כ"ה טבת ה'תרפ"ט - ט' שבט ה'תשע"ז) איז געווען דער דיין פון וויזשניץ אין קרית וויזשניץ, בני ברק איבער פופציג יאר.

## געשיכטע
רבי משולם זושא איז געבוירן געווארן אין יאר תרפ"ט אין רומעניע צו זיין פאטער רבי אהרן יוסף. נאך דער צווייטער וועלט קריג איז ער ארויפגעקומען מיט זיין משפחה קיין ארץ ישראל און האט זיך באזעצט אין טבריה. אלס בחור האט ער געלערנט אין דער וויזשניצער ישיבה "בית ישראל ודמשק אליעזר"
אביסל נאכדעם וואס ער האט דעגרייכט דרייסיג יאר, און נאכדעם וואס ער האט באקומען א היתר הוראה (ערלויבעניש צו פסק'נען הלכה) פון דעם געוועזענעם פוסק הדור רבי שמואל הלוי וואזנער, האט איהם דער וויזשניצער רבי, רבי חיים מאיר האגער, דער "אמרי חיים", ממנה געווען אלס דיין און מורה צדק פון קרית וויזשניץ וואו ער האט געדינט מער ווי פופציג יאר מיט א מוראדיגע איבערגעגבנקייט צו זיין אויפגאבע און צו זיינע רביס דער אמרי חיים, דער ישועות משה און רבי רבי ישראל. דער ישועות משה האט זיך אויסגעדריקט אויף איהם עטליכע מאל:" ער איז מיין פוסק". ווען הרב וואזנער פלעגט פארן אין אויסלאנד האט ער באפוילן אז מען זאל זיך ווענדן מיט יעדע שאלה צו רבי זושא, און באזונדער ווען ס'איז געווען שאלות וואס האבן צו טוהן מיט יראת שמים האט ער געבעטן אז מען זאל פרעגן ביי רבי זושא.
שטענדיג פלעגט ער אויסנוצן די צייט צו לערנען. ער פלעגט אויפשטיין ביינאכט נאך חצות און לערנען ספרי קבלה און געהעריג זיך צוגרייטן צום דאווענען. ער פלעגט האבן א געוואלדיגע און א פרעכטיגע בקיאות אין דער תורה און ספרים, אזוי ווי צום ביישפיל: גמרא, שולחן ערוך, ספרי חסידות און נאך.
די לעצטע יארן איז ער קראנק געווארן און ט' שבט ה'תשע"ז האט ער אויסגעהויכט זיין אויסגלויטערטע נשמה צום באשעפער.

## קינדער
*רבי שמואל, רב פון דער וויזשניצער קהילה אין אנטווערפן, בעלגיע.
*רבי משה בן ציון, ראש כולל וויזשניץ אין קרית וויזשניץ, בני ברק.
*רבי ברוך, פון די וויזשניצער רבנים אין ירושלים.

## וועבלינקען
דער וויזשניצער דיין ר' זושא לוריא  אויף JDN - אויף העברעיש.

קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
קאַטעגאָריע:דיינים
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
סערעט וויזשניץ (הויף)

[ממוזער|150px|רבי [אליעזר האגער (סערעט)|אליעזר האגער,סערעט-וויזשניצער רבי]]
[150px|ממוזער|רבי [יעקב האגער (סערעט-וויזשניץ)|יעקב האגער, היינטיגער רבי]]

**סערעט וויזשניץ** איז א חסידישער הויף, וואס איז געגרינדעט געווארן דורך רבי ברוך האגער, א זון פונעם דריטן וויזשניצער רבין, רבי ישראל האגער, וועלכער איז אויכעט באקאנט אלס "אהבת ישראל". דער הויף וואס הויפטקווארטירט אין רמת וויזשניץ, חיפה ציילט אפ לויט אפיציעלע אפשאצונגן אומגעפער 650 משפחות, און ווערט אנגעפירט דורך דעם היינטיגן רבין רבי יעקב האגער.

## געשיכטע
רבי ברוך פלעגט דינען אלס רב און רבי אין דער שטאט סערעט, ראמעניע. נאך דער צווייטער וועלט קריג האט ער אויפגעשטעלט און באזירט זיין הויף אין ארץ ישראל, און אויפגעבויט דעם רמת וויזשניץ באצירק אין חיפה. אין חשון ה'תשכ"ד נאך דער פטירה פון רבי ברוך'ל, האט איבערגענומען דער פירערשאפט זיין עלטערער זון רבי אליעזר האגער וועלכער האט געדינט אלס רבי איבער פופציג יאר. אין אב ה'תשע"ה, נאכדעם וואס רבי אליעזר איז אוועק, האבן די חסידים באקרוינט רבי זיין איינציגן זון רבי יעקב האגער.

## מוסדות און כאראקטערן פון דעם הויף
דער צענטער פון דעם סערעט וויזשניצער הויף געפינט זיך אין חיפה, דארט וואו וואוינען הונדערטער משפחות. דער הויפט בית מדרש פון אינדרויסן דערמאנט אין זיין צורה מיט א היפשע ענדליכקייט דעם בית מדרש אין ראמעניע. אויכעט געפינען זיך דארט די ישיבה גדולה "יחל ישראל", נעץ פון כוללים אונטער דעם נאמען "מבצר התורה", ישיבה קטנה, תלמוד תורה "תפארת משה", מיידל שולע און סעמינאר "אשת חיל". 
עס איז פאראן נאך בתי מדרשים פון דער חסידות אין בני ברק, אשדוד, אלעד און מודיעין עילית. אין פאראייניקטע שטאטן עס איז דא אויכעט בתי מדרשים פון דער חסידות.
אין סערעט וויזשניץ לייגט מען באזונדער א דגש אויף שמירת הלשון און אהבת ישראל ( צו ליב האבן און רעספעקטירן יעדער איד). אין די שובבי"ם שבתים פירן זיך די חסידים און די אנהענגערס תענית דיבור ביז נאך מוסף. פרשת בא פירן זיי זיך תענית דיבור דורך דעם גאנצן שבת, אריינגערכנט פרויען מיט קינדער.
ה'רס"ט

## געשעענישן 
## געבוירן 
## נפטר געווארן 
* ח' חשוון - הרב יצחק אבארבאנעל, נפטר אין ווענעציע און באגראבן אין פאדווע, איטאליע 

## קאלענדאר
### צום באמערקן
* חשוון און כסלו ביידע מלא
נחום יואל האלפערין

**נחום יואל האלפערין** (י"ז חשוון תרע"א, 19טן נאוועמבער 1910 – ה' כסלו תשמ"ז, 6טן דעצעמבער 1986) איז געווען א חרדישער ייד א סוחר און אן עסקן, פון די פירער פונעם חרדישן ציבור אין תל אביב, און פארזיצער פון אתרא קדישא.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין 1910 אין שטעטל דעלאטין אין אסט-גאליציע, דער צווייטער זון פון יעקב האלפערין. ווען די  ערשטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן אין 1914, איז די משפחה אנטלאפן קיין ווין, וואו זיי זענען געבליבן עטלעכע חדשים און פון דארטן זענען זיי אריבער קיין אמסטערדאם, און זיי האבן געוואוינט דארט זיבן יאר. 

אין יאר 1920, ווען ער איז געווען אלט אכט יאר, האט זיין פאטער אים געשיקט צו דער תלמוד תורה אין לייפציג, וואו ער האט געלערנט ביי הרב דוד פעלדמאן. א יאר נאכהער האט זיין משפחה זיך געצויגן צוריק קיין ווין און ער האט געלערנט אין דער ארטיגער תלמוד תורה. ער איז געווען א מיטגליד פון צעירי אגודת ישראל אין ווין, און ער האט זיך באטייליגט אין די צוויי כנסיות גדולות פון אגודת ישראל וואס זענען פארגעקומען אין ווין אין די 1920ער יארן. ער איז געווען מקושר צו די רוזשינער רבי׳ס וואס האבן געוואוינט אין ווין, ספעציעל מיטן טשארטקאווער רבי׳ן, רבי ישראל פרידמאן. 

אין 1933 איז ער ארויף מיט זיינע עלטערן קיין ארץ ישראל און די משפחה האט זיך באזעצט אין תל אביב. ער האט געפירט פילצווייגיקע געשעפטן, צווישן זיין האט ער געהאלטן אפקילונג מאגאזינען, א זאל און א רעסטאראן אין בתל אביב.

האלפערין איז געווען שטארק מקורב צום חזון איש, וואס האט געזאגט אויף אים "בכל ביתי נאמן הוא". ער האט פארלאזט אויף זיין ארדענטלעכקייט און געטרייקייט און האט אים באשטימט גבאי פון פארשידענע מוסדות און ארגאניזאציעס, צווישן זיין דער קרן השביעית. 

ער איז געווען א מיטגליד אין דער הנהלה פון דער אתרא קדישא ארגאניזאציע, און אין די 1970ער יארן האט מען אים באשטימט פארזיצער פון דער ארגאניזאציע. ער האט געארבעט צו ראטעווען די אלטע יידישע בית עולם אין ווין, צוליב וואס האט הרב יעקב ישראל קאניעווסקי, דער סטייפלער גאון, געשריבן צו אים: "ולוואי שיהא חלקי עם חלקך בעלמא דקשוט" (הלוואי זאל מיין טייל זיין מיט דיין טייל אינעם עולם האמת).

האלפערין איז געווען א פילאנטראפ פון מוסדות פון תורה, חינוך און חסד אין ארץ ישראל און אין די פאראייניגטע שטאטן. 

ער איז נפטר געווארן פון א הארץ-שטילשטאנד אין יאר תשמ"ז, און מען האט אים קובר געווען אינעם שומרי שבת בית הקברות אין בני ברק, וואס זיין פאטער האט אויפגעשטעלט.

## משפחה 
די קינדער פון ר׳ נחום יואל און זיין ווייב הדסה זענען:
* אברהם האלפערין פון ניו יארק, א פילאנטראפ וואס איז געווען פארזיצער פונעם קרן השביעית
* יוסף האלפערין
* דוד האלפערין פון לאנדאן
*  אהרן האלפערין פון לאנדאן און ירושלים
* די ווייב פון כנסת דעפוטאט מאיר פרוש
* די ווייב פונעם קאנאדישן מיליאנער אייזיק רייכמאן
* די ווייב פון רפאל קליין
* די ווייב פון אהרן בלוי

## ביבליאגראפיע 
* '''ר' נחום יואל האלפערין ז"ל''', ארויסגעגעבן דורך זיין זון  אברהם האלפערין

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
קאַטעגאָריע:טשארטקאווער חסידים
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל

קאַטעגאָריע:מענטשן פון תל אביב
קאַטעגאָריע:עסקנים
ה'רס"ח

## געשעענישן 
## געבוירן 
## נפטר געווארן 
## קאלענדאר
### צום באמערקן
* חשוון חסר און כסלו מלא
גאנצע ליקוי חמה פונעם 21סטן אויגוסט 2017

[קליין|250px|די ליקוי חמה אין [ברוקלין, ניו יארק]]
קליין|250px|גאנג פון דער ליקוי
די **גאנצע ליקוי חמה פונעם 21סטן אויגוסט 2017** (כ״ט אב תשע״ז) איז א גאנצע ליקוי חמה ווען די זון איז געווען אינגאנצן באדעקט במשך 2:41 מינוט. דאס איז די 22סטע ליקוי פון סה"כ 77 אין דער 145סטער סאראס סעריע. די ליקוי איז געווען זעבאר בעיקר אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.

די גאנצע ליקוי איז געווען זעבאר אין א שמאלן קארידאר פון ארעגאן אין מערב ביז דרום קאראליינע אין מזרח.

די גאנצע ליקוי האט אנגעהויבן 16:48:32 (לויט UTC) און האט געענדיגט 20:01:35 UTC. די שפיץ לענגסטע ליקוי (2:41 מינוט) האט פאסירט 18:26:40.

דאס איז די ערשטע ליקוי חמה וואס איז געווען גאנץ נאר אין די פאראייניגטע שטאטן זייט דער גרינדונג פונעם לאנד אין 1776.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ליקויים
קאטעגאריע:2017
ראדין

**ראַדין** (בעלארוסיש און , , ) איז א שטעטל אין הוראדנער וואבלאסט, בעלארוס, 27 ק"מ צפון־מערב פון לידא און 72 ק״מ דרום-מזרח פון ווילנע.
## געשיכטע 
זשעטל ווערט דערמאנט צונערשט אין דאקומענטן פונעם 14טן יארהונדערט, ווען מען האט געבויט דארטן א פעסטונג. ביי דער דריטער טיילונג פון פוילן איז ראדין געווארן א טייל פון דער רוסישער אימפעריע.

אין 1921 איז ראדין געווארן א טייל פון פוילן.

אין 1958 האט ראדין באקומען דעם סטאטוס פון א שטעטל.

קליין|די ראדינער ישיבה פונעם ״חפץ חיים״|250פיקס
## יידישע געשיכטע
אין 1900 איז די יידישע באפעלקערונג אין זשעטל געווען 896.

אין תרכ״ט (1869), האט רבי ישראל מאיר הכהן, דער ״חפץ חיים״, אויפגעשטעלט זיין ישיבה אין ראדין.

אין אקטאבער 1940 האבן די נאציס געזאמלט די יידן פון ראדין אין א געטא צוזאמן מיט טויזנט יידן פון דער ארומיגער געגנט.

אין 1942 איז פארגעקומען א גרויסע רציחה אין דער געטא, ווען מען האט אויסגעהרגעט 1000 יידן.

## פערזענלעכקייטן 
* הר"ר ישראל מאיר הכהן קאגאן, דער חפץ חיים
* רבי הלל זאקס (תרצ"א 1931 - תשע"ה, 2015) 

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין בעלארוס
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
יודל קאמינער

רבי **יהודה הלוי (יודל) קאַמינער** (אויך באקאנט ווי '''ר' יודל כענטשינער'''; תקפ"ז, 1827 – כ"ד תשרי תרנ"ב, 1891) איז געווען א חסידישער תלמיד חכם און סוחר אין פוילן, און דער שווער פונעם גערער רבי׳ן דעם שפת אמת.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין לייפניק, מעהרן (היינט טשעכיי), צו זיין פאטער מאיר יחיאל קאמינער, אן איידעם פון הרב ברוך פרענקל-תאומים, מחבר פונעם "ברוך טעם". די קאמינער משפחה איז מיוחס צום "מגן אברהם", רבי אברהם גאמבינער,  (דער נאמען "קאמינער" איז אפשר א פארגרייזטע ווערסיע פון "גאמבינער"). יונגערהייט איז ער געווארן א יתום פון זיין מוטער, און ער איז אריבער מיט זיין פאטער צו וואוינערן אין בערדיטשעוו, רוסלענדישע אימפעריע (היינט אוקראינע). אין 1838, ווען ער איז געווען אלט 11, איז ער צוריק קיין פוילן וואו ער האט אויפגעוואקסן אין זיין זיידנ׳ס הויז. 

ער האט געהייראט הדסה, טאכטער פון משה חיים ראטנבערג, א ברודער פון רבי יצחק מאיר אלטער, דער "חידושי הרי"ם" פון גער. נאך דער חתונה איז ער געפארן קיין קאצק און איז געווארן א חסיד פונעם קאצקער רבי׳ן. שפעטער איז געווארן א חסיד פונעם חידושי הרי"ם און נאכהער פונעם רבי׳ן ר׳ העניך פון אלעקסאנדער.

נאך זיין שווער׳ס פטירה האט ער איבערגענומען זיינע געשעפטן און איז געווארן איינער פון די גרעסטע יידישע עשירים אין פוילן. ער האט געוואוינט אינעם שטעטל כענטשין, און דערפאר האט מען אים גערופן  "ר' יודל כענטשינער". ער האט  געלערנט צוזאמען מיט זיין שוועסטער-קינד הרב פינחס אליהו ראטנבערג, דער פילצער רב.

אין יאר תרכ"ב (1862) האט זיין טאכטער יוכבד-רבקה חתונה געהאט מיט רבי יהודה ״לייבל״ אלטער, וואס איז שפעטער געווארן גערער רבי. ביי דער חתונה איז רבי לייבל געווען אלט 15. כדי דער חתן און זיין שווער זאלן נישט האבן דעם זעלבן נאמען, האט זיין זיידע דער חידושי הרי"ם געהייסן צוגעבן א נאמען צו זיין אייניקל "אריה". נאכדעם וואס רבי יהודה אריה לייב אלטער איז געווארן רבי האט זיין שווער רבי יודל געפירט זיך צו אים ווי א חסיד צו זיין רבי׳ן.

ער איז נפטר געווארן אסרו חג פון סוכות תרנ"ב. ער האט איבערגעלאזט אכט זין און פיר טעכטער.

אן אוראייניקל זיינער האט געהייראט יהודה מאיר אבראמאוויטש.

## ביבליאגראפיע 
* יצחק אלפסי, **אנציקלופדיה לחסידות**, כרך ב'

* תולדות חייו של ר' יודל קמינר, אין סוף פונעם ספר "דגל יהודה", ירושלים, תשכ"ו

## וועבלינקען 
* דגל יהודה – ספרו של  החסיד ר' יוד'ל קמינר במהדורה מחודשת, ביי היברובוקס
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
זברוטש

**זברוטש** (; ) איז א טייך אין מערב אוקראינע, א לינקער בייטייך פונעם נעסטער. 

ער פליסט אין דעם פאדאליער פלאטא.

אויפן טייך זענען פלאצירט א פאר קליינע הידרא-עלעקטריע  סטאנציעס. 
דער טייך איז א נאטירלעכע גרענעץ צווישן די טארנאפאל און כמעלניצקי גובערניעס. 

פון 1772 ביז 1793 איז דער טייך געווען א גרענעץ צווישן פוילן-ליטע און דער האפסבורגער מאנארכיע,  אבער אין די יארן 1793–1807 און 1815–1918 איז דער טייך געווען א גרענעץ צווישן גאליציע פון איין זייט און דער רוסלענדישער אימפעריע פון דער אנדערער זייט. 

נאכן ריגא אפמאך איז דער פויליש-סאוועטישער גרענעץ געווען לענגאויס דעם טויך; דאס האט געהאלטן ביז 1939.

דער טייך איז לאנג 247&nbsp;ק״מ און זיין דרענאזש-בעקן איז 3,330&nbsp;ק״מ².

קאַטעגאָריע:אוקראינע
קאַטעגאָריע:טייכן אין אייראפע
קאלכשטיין

**קאַלכשטיין** איז אן אפזעץ-שטיין, צוזאמענגעשטעלט מערסטן פון סקעלעט־פראגמענטן פון ים־ארגאניזמען ווי קאראל און מאלוסקן. זיינע הויפט מאטריאלען זענען די מינעראלן קאלציט און אראגאניט, וואס זענען פארשידענע קריסטאל פארעמען פון קאלציום-קארבאנאט (CaCO3).

אומגעפער 10% פון אפזעץ־שטיינער זענען קאלכשטיינער. קאלכשטיין צעגייט אין וואסער און שוואכע זויער-צעפירונגען. מערסטע הייל סיסטעמען זענען אדורך קאלכשטיין באדן.
.

קאלכשטיין האט פילצאליגע באניצן: ווי א בוי-מאטעריאל, אן עיקרדיקער באשטאנדטייל פון בעטאן,  ווייסער פיגמענט אין ציינפאסטע און פארבן און אין פראדוצירן קאלך.

[קליין|קאלכשטיין שטיינעריי ביי צעדער קריק, [ווירדזשיניע, פאראייניגטע שטאטן]]
קליין|קאלכשטיי ווי בוי־מאטעריאל

## זעט אויך 
* קרייד
* קאראל זאמד
* זאמדשטיין

## וועבלינקען
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:מינעראלן
קאַטעגאָריע:שטיינער
ישראל חיים קאהן

רבי** ישראל חיים קאהן** איז דער רבי פון דעם "נחלת אהרן" חסידות. ער איז דער פינפטער און יונגסטער זון פון דעם פריערדיגן תולדות אהרן רבי, רבי אברהם יצחק קאהן. 

י"א סיון ה'תשל"ה, האט ער געהייראט מרת שרה, א טאכטער פון רבי אברהם צבי הלוי בעק, רב פון קהל "עדת ישראל" אין מעלבארן, אויסטראליע.

אין יאר ה'תשנ"ז נאך דער פטירה פון זיין טאטן איז ער באשטימט געווארן אלס דעם רב פון דער תולדות אהרן קהילה. אומגעפער זעקס יאר דערנאך האט ער זיך איבערגעקערט און באזירט אין בית שמש, און לויט דעם באפעל פון זיין ברודער, דער תולדות אהרן רבי, רבי דוד קאהן, איז ער נתמנה געווארן אלס רב פון דער תולדות אהרן געמיינדע אין "רמת בית שמש ב'".

אומגעפער אין יאר ה'תש"ע האט אים זיין ברודער דער רבי דערמונטערט איבערצולאזן תולדות אהרן און אויפשטעלן אן אייגענעם הויף. ער האט געעפנט א חסידות מיטן נאמען "נחלת אהרן", אויפן נאמען פונעם ערשטן רבי'ן און גרינדער פון דער תולדות אהרן - שומרי אמונים דינאסטיע, רבי אהרן ראטה.

רבי ישראל חיים, טרעט אויף זייער אפט ביים ליטווישן ציבור. דער עיקר פון זיין טעטיגקייט איז קאנצענטרירט אין בית שמש, אבער טראצדעם, האט ער אנהענגערס אויך אין אנדערע פלעצער, אזוי ווי צום ביישפיל מודיעין עילית, אשדוד און אזוי ווייטער. רבי ישראל חיים איז אויך א דיין אין עדה החרדית.

## קינדער
*רבי אהרן, דינט אלס ראש ישיבה פון "פרח מטה אהרן" אין בית שמש, האט געהייראט מרת אסתר שרה, טאכטער פון רבי יהודה אליעזר דוד ניישלאס, אב"ד סערדהאלי און א דיין אין עדה החרדית.
*רבי שמואל, מגיד שיעור אין תולדות אהרן ישיבה אין ירושלים, האט געהייראט מרת בת-שבע, טאכטער פון רבי צבי הירש דירנפעלד, ראש הכולל פון משכנות הרועים חסידות.
*רבי מנחם מענדל.
*רבי יואל.
*מרת רבקה, ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי חיים יהודה לייב הכהן כ"ץ, זון פון איר פעטער רבי שלמה זלמן, אב"ד תולדות אהרן וויליאמסבורג.
*מרת פראדיל, ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי ישעיה יוסף בעק, זון פון איר פעטער טשערקאסער רב פון מאנסי.
*מרת רייזל, ווייב רבי אביגדור פאלאק, זון פון רבי אהרן, בערגזאסער רבי אין אלעד.
*מרת סימא, ווייב פון רבי משה יעקב הורוויץ, זון פון רבי אייזיק הורוויץ ספינקער רבי.
*ווייב פון רבי יצחק אייזיק פריעדמאן, זון פון טענקע'ער רב.
*ווייב פון רבי שמעון אהרן לעמבערגער, זון פון רבי אשר אנשיל, מאקאווא'ער רב אין אלעד.
קאהן, ישראל חיים
קאַטעגאָריע:שומרי אמונים

קאַטעגאָריע:בית שמש
קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:דיינים
קאַטעגאָריע:כהנים