open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אברהם אבינו

קליין| אברהם אבינו (געמעל)
**אברהם אבינו** איז דער פאטער פון דעם אידישן פאלק, און פון די אנדערע צוויי אברהמישע רעליגיעס: קריסטנום און איסלאם. 

עס איז א מחלוקה וואו אברהם איז געבוירן. אין געוויסע מדרשים איז פאראן אז ער איז געבוירן אין כותא. אנדערע זאגן אז ער איז געבוירן אין אור-כשדים. דער רמב"ן שרייבט אז ער איז געבוירן נישט אין אור כשדים, נאר אין עבר הנהר.

הקב"ה האט אויסדערוועלט זיינע קינדער צוליב דעם וואס זיין ספערמע איז גענעטיש שטארק נאמנות אז זיי וועלן זיך האלטן שטענדיג צו די אמונה און בטחון.

ער האט שוין ביי די 3 יאר פון זיך אליינס אויסגעטראפן אז די וועלט און אירע באשעפענישן און נאטור מוז זיין פון א פלאנירער און גאר א קלוגער וויסענשאפטליכער אלץ-ווייסער.  דורך א מעשה וואס ער האט מיטגעלעבט און ווערט פארציילט אין מדרש אז ער האט שפאצירט אויף דעם וועג און די זון האט געבאקן מיט א מורא'דיגע שטארקייט אים צו מאכן הייס האט ער זיך אראפגעזעצט אונטער א בוים וואס האט אים געגעבן שוץ און אפגעקילט, אזוי ארום האט אים באטראפן די גילוי השכינה זעהנדיג זיין חסד און קלוגער אויספארמונג פון בוים אים צו דינען. האט ער זיך זינט דעמאלטס באהאפטן צום בורא כל עולמים און הקבה האט געשלאסן מיט אים א בונט צו פארמערן זיינע קינדער ווי די שטערן פון הימל און זאמד פון בארטן.

אברהם אבינו גבוירן א' טבת א'תתקמ"ח.
אברהם אבינו איז נפטר געווארן א' טבת ב'קכ"ג.

*
קאַטעגאָריע:אבות און אמהות
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה
תרפ"א ראיאטן

**תרפ"א אויפרוהר** איז געווען א טעראריסטישער אויפרוהר וואס די אראבער האבן געמאכט קעגן די יידן אין יפו ארץ ישראל אין יאר כ"ג ניסן ה'תרפ"א (1טן מײַ 1921) במשך פֿון 5 טעג. אין דער געשעעניש זיינען געמרדעט געווארן 43 יידן און 140 פארוווּנדעט געווארן.

דער אויפרוהר האבן זיי געמאכט נאך וואס דער בריטישער קאלאניען מיניסטער "ווינסטאן טשערטשיל" איז געקומען אויף א באזוך אין ארץ ישראל, און האט אפגעזאגט די אראבער פון זייער פארשלאג צו פארמיידן די ציונות און אויפשטעלן אן אראבישע רעגירונג אין ארץ ישראל.

דער ציל פון דער אויפרוהר איז געווען צו ווייזן פאר די וועלט אז די אראבישע נאציאנאליסטישע באוועגונג איז זייער שטארק, כדי צו באקומען א זכות צו אויפשטעלן אן אראבישע רעגירונג. און טאקע נאך דער אויפרוהר האבן די בריטן באשטימט צו אפשטעלן אויף א וויילע די עליות קיין ארץ ישראל.

נאך דער אויפרוהר האבן די יידן באשטימט צו שאפן א באזונדער ארגאניזאציע מיטן נאמען הגנה (וואס פון איר איז נאכער ארויס געוואקסן צה"ל) זאל שיצן די יידן פון אראבישע טעראר.

נאך דער אויפרוהר האבן פיל יידן אריבער וווינען פון יפו קיין תל אביב.

קאטעגאריע:טעראר

קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
ה'תרפ"א

## קאלענדאר
## געשעענישן
* די אראבער אין ארץ ישראל מאכן א אויפרוהר.
* טאמעס וואדראו ווילסאן פירט אויס א נייעם געזעץ אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע מען זאל פארבאטן פארקויפן אלקאהאלישע געטראנקען אין USA.
* דער קיבוץ בית זרע איז געגרינדעט געווארן.

## געבוירן
* י"ב תשרי - הרב עובדיה יוסף דער גייסטיליכער פירער פון די ספרדים (נפטר תשע"ד)
* י"ג טבת - רבי יעקב גאלינסקי דער באוואוסטער מגיד מישרים פון בני ברק און ראש ישיבה אין נאווהארדאק-חדרה (נפטר תשע"ד)

## נפטר געווארן
ווינסטאן טשערטשיל

left|thumb|250px|ווינסטאן טשערטשיל
**ווינסטאָן טשערטשיל** ( כ"א כסליו ה'תרל"ה ; 30סטן נאוועמבער 1874 – כ"א שבט ה'תשכ"ה ; 24סטן יאנואר 1965) איז געווען א בריטישער פאליטיקער וואס האט געדינט אלס פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך במשך דעם צווייטן וועלט קריג און נאכאמאל פון 1951 ביז 1955. ער איז אויך געווען אן אפיציר אין דער בריטישער ארמיי, א שרייבער פון היסטאריע און א קינסטלער. פון 1900 ביז 1964 איז ער געווען א מיטגליד אינעם פארלאמענט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.

ער ווערט פארעכענט פאר איינער וואס האט פארשטאנען די סכנה און די שלעכטס פון דעם נאצי רעזשים פון היטלער, נאך אסאך פריער איידער אסאך אנדערע האבן עס געזען. ער האט פון אנהייב געזאגט אז היטלער נאצי איז א סכנה פאר אייראפע, און פאר דער גאנצער וועלט, ער האט געווארנט די אמעריקאנער זיי זאלן זיך שלאגן קעגן היטלער, אבער די אמעריקאנער האבן נישט געוואלט זיך מישן, זיי האבן דאס ענדערש געזען ווי א פראבלעם פון אייראפע. ער האט אויך געווארנט די רוסן, אז היטלער איז א סכנה, אבער די רוסן האבן אים נישט געגלייבט נישט גאנץ ביים אנהייב פונעם קריג, דעמאלטס האבן זיי גאר נאך געמאכט דעם באקאנטען ריבענטראפ מאלאטאוו אפמאך מיט די דייטשן, און אפילו שפעטער האט ער זיי געווארנט אז די דייטשן וויל אנגערייפן רוסלאנד, אבער יאזעף סטאלין האט אים נישט געגלייבט. און האט גארנישט געטוהן דערצו און דערפאר האבן די דיישטן אזוי שנעל געגענט איינעמען רוסלאנד ביז זיי זענען געווען ביי די טויערן פון מאסקאווע.

ווען ער האט געזען אז היטלער וויל אויספירן זיין פלאן אין אייראפע, האט ער זייער פארפירט אינעם בריטישן פארלאמענט קעגן זיין קעגנער נעוויל טשעמבערליין, ביז ער האט איבערצייגט די בריטישער אין דער סכנה פון היטלער, זיי האבן איהם ארויף געזעצט אלס פרעמיער מיניסטער, ער האט אנגעפירט דעם קריג קעגן די דייטשן מיט שטארקייט, ביז ער האט זיי אונטערגעברענגט.

ער איז געווען זייער א שארפער שונא פון קאמוניזם, נאכן צווייטן וועלט קריג, האט ער געווארנט די אמעריקאנער אויף דער סכנה פון סטאלין, ער האט געוואלט מען זאל גלייך זיך נעמען שלאגן און אונטערברעגנען די רוסן, אבער די אמעריקאנער האבן עס נישט פארשטאנען. אבער נישט געהאט קיין כח זיך ווייטער שלאגן. ביז דער קאמוניסטישער געדאנק האט זיך פארשטארקט און האט איינגענומען גאנץ מזרח אייראפע.

ער האט פארמאגט א חוש פון הומאר, און עס ווערט פארציילט אסאך ווערטליך און קלוגנדיגע פראזן וואס ער האט געזאגט.

## ציונות 
אין חודש אדר ה'תרפ"א (מערץ 1921) איז ער געקומען אויף א באזוך אין ארץ ישראל (וואס דאן איז דאס לאנד געווען אונטער א מאנדאט פון דער בריטישער רעגירונג) די אראבער האבן דאן געפאדערט פון אים מבטל צו זיין דעם געדאנק פון ציונות און אויפשטעלן א רעפרעזענטאטיווער רעגירונג פון די איינוווינער אין ארץ ישראל וואס וועט ווארשיינליך זיין אן אראבישע רעגירונג (ווייל דאן זיינען די אראבער געווען 80% איינוווינער קעגן 20% יידן), אויך האבן זיי געפאדערט צו פארמיידן די אימיגראציע גרופעס וואס זיינען געקומען קיין ארץ ישראל. אבער טשערטשיל האט אפגעשלאגט דיזע פארשלאג ווייל די בריטן האבן זיך מחייב געווען צו אויספירן באלפורס דעקלעראציע, און אלס דעם האבן די אראבער איניציאטירט דער שרעקליכער תרפ"א ראיאטן.

גלייך נאך דער אויפרוהר האט טשערטשיל אויספארמירט א נייע דיפלאמאטיע און געשריבן דאס **ערשטע ווייסבוך** וואס האט באשטימט נייע תקנות פאר דעם ציוניסטישן געדאנק.

קאַטעגאָריע:ציוניזם
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון בריטאניע
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
תפוז

**תפוז** (*טאַפּוז*; ווערטלעך: "מאראנץ") איז אן ישראלישער אינטערנעט פארטאל אויף העברעאיש.

צווישן די ווירטואלע קהילות דא איז תפוז יידיש, אויף וועלכע יידישיסטן רעדן זיך צונויף איבער אלעם פון יידיש און יידישקייט.

## וועבלינקען 
* תפוז יידיש פארום

קאטעגאריע:אינטערנעט פארומען
קאַטעגאָריע:וועב פארטאלן
ווייסבוך פון פאספילד

דאס **ווייסבוך פון פאספילד** אדער **צווייטע  ווייסבוך** איז א בריטישע ווייסבוך וואס לארד פאספילד האט געשריבן נאך די תרפ"ט ראיאטן. דארט האבן זיי באשטימט אז יידן טארן מער נישט טארן אימיגרירן קיין ארץ ישראל, און מען טאר זיי נישט פארקויפן ערד-פלאך.

קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
ברכת המזון

**ברכת המזון** אדער **בענטשן**, איז די מצוה פון לויבן גאט נאכן עסן א כזית ברויט.

די מצוה פון בענטשן שטייט אין די תורה, ספר דברים ח',  - איבערזעצונג: *און איר וועט עסן און זיך אנזעטיגן און נאכער זאלט איר בענטשן דעם אייבירשטן אייער גאט אויף די גוטע לאנד וואס ער האט אייך געגיבן*.

חז"ל זאגן אז פון די דאזיגע פסוק זעהט מען אז מען דארף זאגן דריי ברכות, ברכת הזן, ברכת הארץ און ברכת ירושלים. דאס זענען די ערשטע דריי ברכות פון בענטשן, הזן את הכל, על הארץ ועל המזון און בונה ברחמיו ירושלים.

די ברכה פון הָאֵל אָבִינוּ מַלכֵּנוּ, איז נישט פון די ארגינעלע מצוה, דאס האט שפעטער רבן גמליאל ובית דינו נאכן חורבן בית שני אין יבנה מתקן געווען. ווי עס ווערט אנגערופן ברכת הטוב והמטיב, צוליב וואס די ארגינעלע נוסח פון די ברכה איז בלויז געווען '''"ברוך אתה ה' אמ"ה הטוב והמטיב"'''. די ברכה איז ספעציעל געווידמעט פאר די גענאדע וואס גאט האט באותו זמן געטאן, ווען די טויזענטער דערמארדעטע אידן פון די שטאט ביתר וואס זענען געלעגן פאר א וויילע אומבאערדיגט, האט מען געקענט באערדיגן און זיי זענען נישט פארשטונקען געווארן.

פון די הרחמן'ס און ווייטער, דאס האט מען צוגלייגט אין די צייטן פון די גאונים, דארט מעג מען צולייגן אייגענע געבעטן.

די ערשטער נוסח פון ברכת המזון איז געווען פון אברהם אבינו ווען ער האט אנגעפיטערט זיינע געסט, האט ער נאכן עסן זיי געהייסן זאגן די ווערטער "**בָּרוּך אֵל עוֹלָם שֶאָכַלנוּ מִשֶלוֹ**".

די ערשטע דריי ברכות האבן זיך שטענדיג געטון פארענדערן לויטן מצב פון די אידן, צום ביישפיל די ברכה פון נודה לך, וואס דאנקט גאט פאר געבן ארץ ישראל, איידער די אידן זיינען אריין קיין ארץ ישראל אין די צייטן פון משה רבינו איז די ברכה נישט געווען א לויב, ווייל מ'איז דאך נאך נישט געווען אין ארץ ישראל, נאר די נוסח איז געווען א געבעט. די זעלבע מיט רחם, איז נישט געווען ספעציפיש איבער ירושלים און דער ביהמ"ק נאר אין אלגעמיין איבער השראת השכינה.

די ענדגילטיגע נוסח וואס מיר זאגן היינט איז מתקן געווארן ווי פאלגענד:

* הזן, דורך משה רבינו ביי די נידערן פון די מן. די ווערטער "כאמור פותח את ידך ומשביע לכל חי רצון", זענען דא וואס לאזן עס אויס, ווייל דאס קומט דאך פון תהלים. אבער עס זענען דא וואס זאגן אז די ווערטער האט יא משה רבינו געמאכט, נאר דוד המלך האט עס בלויז אריינגעשטעלט אין תהלים.

* נודה, דורך יהושע בן נון נאכן איינעמען ארץ ישראל.

* רחם, איז ציטייטלט, די חלק וואס רעדט פון ירושלים האט מתקן געווען דוד המלך, וואס איז געווען די ערשטער אידישער קעניג פון ירושלים, און די חלק פון דער ביהמ"ק האט מתקן געווען שלמה המלך, וואס האט געבויט דער ביהמ"ק. דעמאלטס האט די געבעט געמיינט אז ירושלים און דער ביהמ"ק זאלן אנהאלטן. היינט מיינט עס עס זאל ווידער באנייט ווערן.
## זעה אויך 
מים אחרונים

קאטעגאריע:מצוות און מנהגים

קאַטעגאָריע:ברכות
בלאט (באדייטן)

א **בלאַט** איז א טייל פון א פלאנץ איבער דער ערד וואס וואקסט דורך פֿאטאסינטעז.

אויך א דף אין א גמרא רופט מען א בלאט, ווי אויך אין קאמפיוטער שפראך פון א וועבזייטל איז איין זייט א בלאט.
ערשטע ווייסבוך

דאס **ערשטע ווייסבוך** אדער **טשערטשילס ווייסבוך** איז געווען א ווייסבוך וואס ווינסטאן טשערטשיל האט געשריבן נאך די תרפ"א ראיאטן. אין דעם בוך דערקלערן די בריטן נייע תקנות בנוגע צו ציונות.

* די רעכט פון די יידן צו אימיגרירן און זיין אין ארץ ישראל איז באגרעניצט נאר צו געוויסע טיילן אין לאנד, און נישט איבער דעם גאנצן לאנד (אזוי ווי עס שטייט אויך אין באלפור דעקלעראציע אז די יידן זאלן נישט טשעפן די אראבערס רעכט).
* נאר רייכע יידן מעגן אימיגרירן קיין ארץ ישראל ווייל די אראבער האבן גע'טענה'עט אז די אימיגראציע נעמט זיי צו ארבערטארעס און מאכט זיי שאדן אין פרנסה.
* באשטימט עבר הירדן צו א באזונדערע אראבישע רעגירונג (צו יארדן) און זאל דאס נישט זיין פאר די יידן ווי עס איז געשטאנען אין באלפורס דעקלאראציע.

## דער נאמען ווייסבוך
דער נאמען "ווייסבוך" שטאמט פון ענגליש "White Paper", וואס זאגט ארויס אז דאס בוך איז נישט געווען פארמאליש און האט נישט געהאט קיין שטארקע פעסטשטעלונג.

## וועבלינקען
* דאס ערשטע ארגינעלע ווייסבוך אויף ענגליש 

קאַטעגאָריע:ציוניזם
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
פינפטע עליה

**די פינפטע אימיגראציע** פון יידן קיין ארץ ישראל איז געווען פון אזיע, מזרח אייראפע און א טייל פון צענטראל אייראפע איבערהויפט פון דייטשלאנד. דאס איז פארגעקומען צווישן די יארן נאך פרעות תרפ"ט (1929) ביז ווען עס האט אויסגעפלאצט דער צווייטער וועלט קריג (ה'תרצ"ט ; 1939). אין די אימיגראציע זיינען געקומען קיין ישראל ארום 300 טויזנט יידן.

אין די אימיגראציע זיינען געקומען פארמעגלעכע און אויפגעקלערטע מענטשן אנדערש ווי די פריעריגע אימיגראציעס, און דאס האט זייער געהאלפן צום עקאנאמישן אנטוויקלונג אין לאנד.

## די סיבות פון דער עמיגראציע
* נאך וואס די נאצים זיינען ארויף הערשן אויף דייטשלאנד אין יאר ה'תרצ"ג ; 1933 און האבן גערודפט די יידן, האבן פיל דייטשישע יידן אימיגירט קיין ארץ ישראל.
* אין פיל מדינות אין צענטראל אייראפע וואס האבן באלד באקומען זעלבסטשטענדיקייט (ווי ליטע, לעטוויע, אונגארן, ראמעניע און נאך...) האבן פארשוואכט אלע יידישע ביזנעס כדי צו פארשטארקן זייער נאציאנאלע זעלבסטשטענדיקייט און צו אויסטיילן די ביזנעס פאר זייערע נאציאנאלע בירגער. דערפאר האבן אזעלכע יידן אראפגענידערט קיין ארץ-ישאל.
* טראנספער אפמאך - אב ה'תרצ"ג האבן די דייטשן באשלאסן אן אפמאך מיט די יידן (פון דייטשלאנד) אז זיי מעגן אראפנידערן פון דייטשלאנד מיט זייער פארמעגן נאר אויב זיי פארקויפן זייער פארמעגן אין דייטשלאנד און קויפן מיט די געלט דייטשישע פראדוקטן צו אריבערפירן אין ארץ ישראל. אזעלכע אידן וואס האבן פארשטאנען אז ד דייטשן וועלן צום סוף רויבן אלע יידישע פארמעגן, האבן גראדע אימיגירט נאך ישראל (זעט מער **טראנספער אפמאך**).

קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
יישוב הישן

**יישוב הישן** איז די גאר אלטע שטעט אין ארץ ישראל נאך פאר די ציונים האבן זיך דארט באזעצט ביי דער ערשטער עליה אין יאר ה'תרמ"א. די פיר שטעט זיינען: ירושלים, חברון, צפת, טבריה. רוב פון די איינוווינער זיינען געווען פרומע אשכנזים און ספרדים. רוב פון זיי האבן עוסק געווען אין לימוד התורה און האבן זיך אויסגעהאלטן פון שנאר פון די כספי החלוקה.

קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע
קאַטעגאָריע:ארץ ישראל
ה'תרע"ד

## קאלענדאר
## געשעענישן
* דער ערשטער וועלט קריג האט אויסגעפלאצט אין אייראפע.

## געבוירן
י"ד חשוון - רבי אהרן יהודא לייב שטיינמאן, גרויסע ראש ישיבה אין בני ברק (נפ' ה'תשע"ח)

## נפטר געווארן
רעפערענץ

**רעפערענץ** מיינט די צוזאמשטעל פון איין זאך מיטן צווייטער דורך א נומער אדער סימבאל אז זיי געהערן צוזאמן אפילו זיי זענען צושפרייט.

פאר מאכן רעפערענצן אין א וויקיפעדיע ארטיקל זעהט: הילף:צייגט מקורות

עס איז אויך דער סדר צו לייגן רעפערענץ, א מענטש מיט טעלעפאן נומער, אויף א רעזומע ביי וועמען מען האט געארבייט בעפאר דעם צו קענען זיי רופן און פרעגן וועגן זיין ארבעט.

קאטעגאריע:שרייבן
1921

## געשעענישן 
* די אראבער אין ארץ ישראל מאכן א אויפרוהר.

## געבוירן 
* 21סטן מיי - אנדריי סאכאראוו, פיזיקער, קעמפער פאר מענטשן רעכטן, געווינער פון נאבעל פריז פאר שלום (געש' 1989)
* 8טן יוני - סוהארטא, פרעזידענט פון  אינדאנעזיע (געש' 2008)
* 3טן יולי - רבי לוי יצחק הורוויץ, באסטאנער רבי און מיטגליד פון מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל אין ישראל (נפ' 2009)
* 21סטן אויגוסט - ראובן פייערשטיין, פסיכאלאג און געווינער פונעם ישראל פריז פאר סאציאל וויסנשאפט (נפ' 2014)

## געשטארבן 
* 13טן יולי - גבריאל ליפמאן, פראנצויזישער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר  פיזיק (געב' 1845)
ביבליאגראפיע

**ביבליאָגראַפֿיע** איז די שטודיע פֿון ביכער, ווער עס זענען זייערע מחברים, אין וועלכע יאָרן זיי האָבן געלעבט, ווען און אין וועלכע באַדינגונגען די ביכער זענען אַרויס.

עס איז א ליסטע פון ווי ער האט דאס געזאגט; ווען ער האט דאס געזאגט; פארוואס האט ער דאס געזאגט; אבער אזוי ווי מען קען נישט אריינפאקן אלע אינפארמאציע אינעם תוכן הענין, מאכט מען א נומער און דאס דינט ווי א רעפערענץ אויפצוקוקן די פרטים איבער דעם מקור.

דער טייל פון א ספר וואס לייגט צוזאם אלע מקורות פון ווי ער נעמט דאס, אין די מער הלכה ספרים איז דאס אויפן זעלבן בלאט, אבער אין די וועלטליכע ספרים איז דאס אין די סוף ספר, און מיט נומערן דאס צו רעפערענצן.

זעהט װיקיפּעדיע:צייגט מקורות פאר הילף וויאזוי דאס צו טאן אין וויקיפעדיע ארטיקלן.

## וועב־פֿאַרבינדונגען 
* דער אינדעקס צו דער ייִדישער פּעריאָדיק 

קאטעגאריע:ליטעראטור
מנחם מאזוז

**מנחם מאזוז** איז א פרומער חוזר בשאלה אדוואקאט, זיין טאטע איז געוען א רב, ער איז דערהויבן געווארן צו דינען אלס דער ארץ ישראלדיגער הויפט לויער דאס הייסט אלס אטוירני זשענעראל. 

זייענדיג פארמישט אין אלע לעגאלע דעבאטעס, איז ער געווארן פארהאסט ביי פרומע וואס ווילן ארויפצווינגן די תורה און הלכה דינים אויף די געזעלשאפט איבער די פרייע מאדערנעם געזעץ. 

קאטעגאריע:געזעץ
קאטעגאריע: אדוואקאטן
אדוואקאט גענעראל

**אדוואקאט גענעראל** () איז דער הויפט פראקוראר פון דעם לאנד, און איז אויך דער לעגאלער אדוואקאט צו פארדייטיקן די לאנד. אין אלע מדינות איז זיין אויפגאבע אביסל אנדערשט, אבער דער מיינונג איז אז דער איז דער הויפט אדוואקאט וואס באשיצט די געזעץ פון דעם פאלק, דערמיט זייענדיג דער צווייט גרעסטע כוח אין געזעלשאפט נאך די סופרים קארט, וואס מאכן די געזעצן, ער טייטש דאס אויס וויאזוי די פאליציי זאל דאס אדורכפירן, דער חילוק איז נאר ווי ווייט גרייכן זיינע כוחות צו אנקלאגן און פארטיידיקן געוויסע אינטערעסן אין דער רעגירונג. 

קאַטעגאָריע:געזעץ
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
ה'תרע"ח

## קאלענדאר
## געשעענישן
* עס ברעכט אויס דער ערשטער וועלט קריג
* די בריטן האבן איינגענומען די טערקישע אימפעריע אין ארץ ישראל.
* די צייטונג הארץ איז דערשינען געווארן.

## געבוירן
* גאמאל אבדעל נאצער - פרעזידענט פון עגיפטן.

## נפטר געווארן
*ט"ו אב - רבי צבי הירש האלבערשטאם, רודניקער רב
סאציעלע פאביע

**סאציאלע פאביע** אדער **סאציאלע אנגסט / פאניק** (; ) איז א גייסטיקע קרענק, פון א מענטש וואס פארכט איבערן מאס פון צו זיין באטראכט און אפגעשאצט ביי אנדערע אין א סאציעלער צושטאנד. ווי צום ביישפיל ציטערט ער צו רעדן עפענטליך, אדער זיך צוזאמענטרעפן געמיינשאפטליך. דאס ווערט פארעכטן אלס א כראנישע פאביע קרענק, ווייל אין יעדער סאציעלער צושטאנד איז ער איבערמאסיק זעלבסט-באוווסט (ד.ה. ער טראכט פון זיך איבער די נארמאלע מאס).

אָפט-מאל פילן זיי אז מענטשן באטראכטן זיי ווירקליך מיט זיבן אויגן, און דערפאר פילן זיי זיך זייער נידעריק און באזארגט מיט וואס זיי טוהען נעבן מענטשן. זייער שרעק קען זיין אזוי הארב, אז עס קען זיי ווירקליך באשעדיקן זייער ארבעטן פאר פרנסה, גיין אין שולע, און זייער אלגעמיינער סאציעלער לעבן אין פארשיידענע אקטיוויטעטן.

דער אונטערשייד פון סאציעלע אנגסט צו סתם שעמעוודיקייט איז מיט דעם וואס דער סאציאל-פארכטער ווערט געשעדיקט פונקציאנאליש מיט דעם וואס ער איז צוריק-געהאלטן פון זיין אקטיוו אין וועלכער סאציאלער צושטאנד.

די מאס פון דער פאביע איז נישט גלייך ביי יעדן, עס איז דא אן אונטערשייד צווישן מענטשן אין ווי אָפט זיי מאכן דאס מיט, און אין וועלכע סארט צושטאנד. צום ביישפיל קען א גרויסער זינגער אדער אקטיאר פון איין זייט שטיין אויף די בינע און שפילן פאר א גרויסן עולם, און פון דער צווייטער זייט ליידן פון סאציאלע פאביע אין סיי וואסערע סאציאלע צושטאנד.

## זע אויך 
* פאביע
קאטעגאריע:גייסטיקע קרענק
קאטעגאריע:פאניק
סאציאליזם

**סאציאליזם** איז א סאצאיאלער און עקאנאמישער גאנג וואס איר געדאנק איז צו פארגלייכן די שטעלע פון אלע מענטשן. זיי פארטוען זיך איבער הויפט אין עקאנאמיע מיטן סאציאלן אייגנטום פון די מיטלען פון פראדוקציע.

סאציאלע דעמאקראטיע איז א פארעם פון סאציאליזם וואס מישט עלעמענטן פון קאמוניזם און קאפיטאליזם. אין אזא סיסטעם טוט די רעגירונג נעמען פארמעגן פון רייכע מענטשן איבערצוגעבן די ארעמעלייט, אבער מענטשן האבן די רעכט צו האבן אייגענע ביזנעסער און פריוואטע פארמעגן. אין די לענדער וואס פירן א סאציאלע דעמאקראטיע ווערן עטלעכע דינסטן קאנטראלירט פון דער רעגירונג, ווי למשל בילדונג, באהויזן און פובליקע טראנספארטאציע. צו צאלן פאר די דינסטן נעמט שטייערן פון דער באפעלקערונג. 

די וואס האלטן פון דער סיסטעם פון פירן די עקאנאמיע ווערן גערופן "סאציאליסטן".

## זעט אויך 
* סאציאלאגיע
* קאמוניזם
* סאציאל דעמאקראטיע
* געזעלשאפט

קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
*
Windows Vista

[left|thumb|250px|א שרימדרוק פון דער [ענגלישער ווערסיע]]
**Windows Vista** (װינדאָס װיסטאַ) איז דער נאמען פון דער אפערירן סיסטעם וואס מייקראסאפט־Windows האט באפרייט אנהייב 2007. די אפערירן סיסטעם באדינט פערזענלעכע קאמפיוטערס (פארן הויז און פארן געשעפט), שויס קאמפיוטערס, און ווי א מעדיע צענטער. פאר זיין אנמעלדונג (ט"ו תמוז ה'תשס"ה ; דעם 22סטן יולי 2005), איז Vista געווען באקאנט מיטן קאדנאמען **Longhorn**.

י"ז חשוון ה'תשס"ז ; דעם 8טן נאוועמבער 2006 איז דער אנטוויקלונג פון Windows Vista געווען גענצליך, און אין א באפרײַוּנג געשטעל; מײַקראָסאָפֿט האט דערקלערט אז די געפלאנטע דאטע צו אים פראדוקטירן פאר דער וועלט איז י"א שבט ה'תשס"ז; דעם 30סטן יאנואר 2007.

די דאזיקע באפרייונג איז געקומען 5 יאר נאכן Windows XP באפרייונג. דאס איז די לענגסטע צייט־ציהונג צווישן אפערירן סיסטעמען וואס מייקראסאפט האט פראדוצירט ביז דאן.

Windows Vista קומט מיט עטלעכע נייע פראדוקטן, פון זיי די Windows Mail, Windows Sidebar און נאך.

## Windows Vista אַרױסגאַבעס 
פאלגנדיק איז א ליסטע פון די Windows Vista פעקלעך:
* ** Windows Vista Starter **- זייער א בעגרענעצטע און ביליגע ווערסיע פאר פרימיטיווישע און ארימע לענדער וועלכע דער ווינדאס איז נאר וואס אריין אין מארק.
:פון אירע באגרענעצטע פונקציעס: 1) ער שטיצט נאר א 32-BIT פראצעסער. 2)מען קען נוצן נאר 3 קאמפיוטער פראגראמען אין איין וויילע. 3) עס שטיצט נישט א לאקאלער נעצווערק (נאר א אינטערנעט-נעצווערק). 4) דאס קומט אָן דער AERO אינטערפעס.
* ** Windows Vista Home Basic **- א גרונדענע ווערסיע פון ווינדאס פארן הויז וואס קומט נישט מיט נעצווערק קאנפיגוראציעס און די AERO אינטערפעס.
* ** Windows Vista Home Premium **- די ווערסיע איז אויך פאר הויזלעכע באניצערס, אבער דאס דינט אויך ווי א מעדיע צענטרום אויף צו ארגאניזירן מולטימעדיע, ווידעא-באארבעטן און נאך.
* ** Windows Vista Business **- די ווערסיע איז ענדלעך צום Windows XP Professional וואס דינט פאר ביזנעס אין ביורא אדער אין הויז. אין די ווערסיע פעלט געוויסע מעדיע פונקציעס וואס דער Home Premium האט.
* ** Windows Vista Enterprise **- די ווערסיע איז געמאכט פאר גרויסע ביזנעס געשעפטן וואס האט אין זיך פארגעשריטענע פונקציעס. (קומט מיט א Bitlocker).
* ** Windows Vista Ultimate **- די ווערסיע האט אין זיך אלע פריעריגע פונקציעס.

## אײגנקײַטן אין Windows Vista 
װינדאָס װיסטא קומט מיט פֿאַרשײדענע נײַע פֿונקציעס, פֿון זײ:
* Windows Sidebar
* ReadyBoost
* Windows Mail
* Windows Calendar
* Windows Firewall with Advanced Security
* Windows Media Center
מן

**מן** איז א סארט עסן וואס איז געפאלן אין מדבר פאר די אידן ווען זיי האבן דארטן געוואנדערט אין משך פון פערציג יאר. געגעסן די 40 יאר זייענדיג אין מדבר אויפן וועג פון מצרים קיין ארץ ישראל, די מן האט געהאט אלע טעמים, חוץ געציילטע וואס זענען שעדליך פאר מאנכע מענטשען, די טעם פון די מן האט זיך געטוישט לויט די טראכטונגען פונעם מענטש וואס עסט דאס, עס איז דא א חקירה אין די אחרונים אויב איינער האט געטראכט פון א איסור'דיגע טעם צו עס האט זיך אויך געטוישט דערצו, און צו מען האט עס געמעגט טוהן, ס'איז דא וואס זאגן אז מען האט געמאכט קידוש אויפן מן שבת וויילענדיג אין מדבר.

דער מדרש זאגט אז מיטן מָן זענען מיטגעפאלן טייערע דימאנטן און קריסטאל שטיינער. און אזוי זאגט אויך די גמרא (יומא עה.) אז מיט’ן מָן איז מיטגעקומען שמעקעדיגע בשמים וואס מ’נוצט פאר תכשיטי נשים ווי מ’לערנט פונעם פסוק ”או דכו במדכה”, וואס מיינט בשמים וואס מ’צושטויסט אין א שטייסל. אן אנדער מאן דאמר אין די גמרא זאגט דארט אז ס’מיינט מיני תבלין (געווירצן) וואס גיבן צו טעם צום געקעכטס.

רבינו אליעזר מגרמייזא זצ"ל שרייבט אין ’פירוש הרוקח’ וז”ל: ”אין מדרש חזית (עי’ ילקוט שה”ש רמז תתקפו), שטייט אז דער דער מָן איז געווען 'כמין מתו”ק (546)' און געהאט (546) פארשידענע טעמים, און דאס איז דער באדייט פון ’ופריו מתו”ק לחכי’ (שיר השירים ב:ג), אז דער לשד השמן טוישט זיך צו יעדן טעם. שרייבט אויף דעם הגר”ח פאלאג'י זצ”ל אין זיין ספר ’יפה ללב’ (סי’ א:כד): ס’וואלט מיר נישט געווען א וואונדער צו וועלן זאגן: אז די סגולה פון לייענען יעדן טאג פרשת המָן זאל ברענגען, אז די פרנסה וואס קומט פון באשעפער’ס האנט זאל זיין אזוי זיס ווי האניג, אזוי ווי דער מָן וואס איז געקומען פון באשעפער’ס האנט האט געהאט א טעם כצפיחית בדבש”.

## רעפערענצן
קאטעגאריע:תורה
קאטעגאריע:עסנווארג
הער

צו מיינט איר הערן? אדער סטאפ אדער ער

**הער** איז אן אויבער בעל הבית איבער א באדינער מען נוצט דאס נאך היינט צוטאגס פארן אנרופען איינעם בלשון כבוד צוליב איר טראדיציאנאלער מיינונג פון חשיבות.

קאַטעגאָריע:טיטלען
ראבאט

[קליין|"[אסימא|אַסימאָ" ביי עקספאָ 2005]]
א **ראָבאָט** איז אן אויטאָמאטישע מענטש־געמאכטע מאשין וואס האט אריינגעבויט א פראגראם וואס קאנטראלירט זיין באוועגונג.

דאס ווארט "ראָבאָט" ווערט דערמאנט צום ערשטן מאל אין א דראמע פונעם טשעכישן דראמאטורג קארעל טשאפּעק.

דער באגריף פון א געמאכטן באשעפעניש וואס קען זיך פירן ווי א מענטש האט מען שוין אויסגעטראכט אין די אוראלטע צייטן.

דער וויסנשאפטלעכער שרייבער אייזיק אסימאוו האט געשריבן און געפארשט דעם ענין פון ראבאטן.

דער אפטייל פון טעכנאלאגיע וואס באהאנדלט ראָבאָטן הייסט ראבאטיק.

ראָבאָטן ווערן געניצט אין פאבריקן פאר שניידן, שווייסן און נאך ארבערט.

## זעט אויך 
* אסימא
* װיקיפּעדיע:באט

קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
קאַטעגאָריע:מאשינען
דינער (סעודה)

א **דינער** איז א פובליק סעודה פאר געליידנטע נדבנים, געמאכט צו ארויפטרייבן געלט פאר געוויסע צוועקן, געווענליך צדקה צוועקן. אדער עס קען אויך זיין פאר פאליטישע קאמפיינס.

עס שטאמט פון דעם ענגלישן ווארט dinner וואס מיינט נאכטמאל, צוליב דעם וואס געווענליך זענען די צאמקומענישן אויפדערנאכט.

קאַטעגאָריע:צדקה
ערשטע עליה

**די ערשטע עליה** (וואס הייסט **פויערס עליה**) איז געווען די ערשטע גרופע פון ארום 25 טויזנט ציוניסטישע אידן וואס האבן עמיגרירט פון מזרח אייראפע און תימן קיין ארץ ישראל אין די נייע צייט צווישן די יארן ה'תרמ"א ; 1881 - ה'תרס"ג ; 1903. (דענסמאל איז ארץ ישראל געוועזן אונטער דער אטאמאנישער אימפעריע.)

פאר די אימיגראציע איז געוועזן נאך גרופעס וואס האבן עמיגרירט קיין ארץ ישראל ווי צ.ב.ש. בעלי התוספות אימיגראציע און תלמידי הגר"א אימיגראציע, אבער זיי האבן עמיגרירט אלס רעליגיעזע סיבות און נישט נאציאנאלישע סיבות אויף צו גרינדן א זעלבסטשטענדיקע יידישע מדינה.

די אימיגראציע האט פאסירט בשעת ווען ווולגארערע יידן (ארום 3.5 מיליאן) האבן עמיגירט פון מזרח אייראפע צו אנדערע לענדער פון דער גארער וועלט איבער הויפט צו די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, האבן א קליין טייל פון זיי עמיגירט קיין ארץ-ישראל.

די סיבות פון די אלגעמיינע אימיגראציע איז געווען אלס די ענגשאפט וואס איז געווען אין אייראפע פון וועגן די שנעלע וואקסונג פון די **דעמאגראפיע** (ליינט דארט) און אויך אלס די שרעקלעכע רדיפות און פאגראמען וואס די גויים האבן גערודפט די יידן.

רוב פון די עמיגראנטער האבן צום סוף זיך צוריקגעקערט קיין אייראפע, און נאר א טייל פון זיי איבערהויפט די תימענער (2.5 טויזנט) זיינען געבליבן אין ארץ-ישראל.

א פערטל פון די עמיגראנטערס זיינען געוועזן פויערס וואס האבן געארבייט אין לאנדווירטשאפט. ביי די עמיגראציע איז געגרינדעט געווארן 28 דערפער, פון זיי: ראשון לציון, פתח תקוה, ראש פינה און נאך...
ה'תרל"ט

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* כ"ב כסליו - יאסיף וויסאריאנאוויטש סטאלין דער צווייטער געוועלטיקער אויף די ראטנפארבאנד (געשטארבן ה'תשי"ג)
* י"ט אדר א' - אלבערט איינשטיין א אידישער פיזיקער און מאטעמאטיקער (נפ' ה'תשט"ו).

## נפטר געווארן
1953

## געשעענישן 
* 20סטן יאנואר - דווייט דעיוויד אייזנהאוער ווערט פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 29סטן מיי - דער שפיץ פון עווערעסט באזיגט צום ערשטן מאל דורך עדמונד הילארי און טענזינג נארגיי
* 7טן סעפטעמבער - ניקיטא כרושטשאוו ווערט דער ערשטער סעקרעטאר פון דער קאמוניסטישער פארטיי פונעם סאוועטן פארבאנד, און במילא פירער פונעם לאנד
* 9טן נאוועמבער - קאמבאדיע ווערט זעלבשטענדיג פון פראנקרייך

## געבוירן 
* 6טן מיי - טאני בלער, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* 26סטן מיי - מייקל פארטילא, בריטישער פאליטיקער
* 21סטן יוני - בענאזיר בוטא, פרעמיער מיניסטער פון  פאקיסטאן (געש' 2007)
* 8טן נאוועמבער - הרב אמנון יצחק, תימנישער רב, פירער דער "שופר" ארגאניזאציע

## געשטארבן 
* 5טן מערץ - יאסיף וויסאריאנאוויטש סטאלין דער צווייטער געוועלטיקער אויף די ראטנפארבאנד
* 28סטן סעפטעמבער - עדווין האבל, אמעריקאנער אסטראנאם (געב' 1889)

קאַטעגאָריע:20סטער י"ה
ה'תשי"ג

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
* י"ח אדר - יאסיף וויסאריאנאוויטש סטאלין דער צווייטער געוועלטיקער אויף די ראטנפארבאנד
* ז' סיון - רבי זעליג ראובן בענגיס, פוסק און גאב"ד עדה החרדית (געב' ה'תרכ"ד)
רוימישע מטבעות

**דינער** איז געווען די טייערסטע רוימישע מטבע פון ריינע זילבער וואס האט געוואיגען 3.5 גראם און געווען ברייט א סענטימעטער.

קאטעגאריע:רוימישע געשיכטע
גלידער איבערפלאנצונג

**גלידער איבערפלאנצונג** איז אריינלייגן אנדערןס אברים אין א מענטש וואס האט פארלוירן זיין איבר אין אן עקסידענט אדער צו נאטורליכע קרענק, געוויינליך קומט דאס פון א טויטן מענטש, אבער געוויסע גלידער ווי א ניר און נאך קען קומן פון א לעבעדיגן.

## אידישקייט 
מען קען טרעפן א היתר. 

דער דאקטער דארף געבן זיין דיאגנאזיע ווען דער מענטש איז טויט, און מען דארף זעהן צו דאן איז ער אויך טויט לויט די הלכה.

אויך איז דא א דיון אוואו די נשמה רוהט. אין יעדע גליד עקסטער אדער איז דאס הויפט קווארטירט אין מוח צו אין הארץ.

קאַטעגאָריע:מעדיצין
קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס
טאבו

**טאבו** איז א געוויסעע באגריף, זאך אדער פעולה וואס איז א סאציאלער איסור, חרם אדער עבירה צו טראכטן דערפון, רעדן דערפון, און זיך פארענען דערמיט. די געזעלשאפט האט דאס פארמיאוסט אן קיין קלארע דעפניציעס און מייסטענס מכוח זיי זענען געבוירן מיט דעם בייעסט מיינונג דערקעגן.

אויב איינער ברעכט די טאבו איז ער אויסן צו ווערן פארשעמט און פארשטיינערט פון די געזעלשאפט. 

היינט צוטגאס נוצט מען דעם ווארט אויף א ענין וואס איז אראפגעקוקט אבער די געזעלשאפט וויל נישט רעדן דערפון דאס צו לעגיטימיזירן אן קיין טעם ווייל מען טראכט דאך נישט דערוועגן.

## זעט אויך 
* געזעלשפאטליכער קאנטראקט
* תועבה
* חרם
* טומאה
* איסור
* שאנדע
* בושה
* צניעות

קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
ענגלישע וויקיפעדיע

קליין|250px|ענגלישע וויקיפעדיע לאגא
די **ענגלישע וויקיפעדיע** (ענגליש: *English Wikipedia*) ווערט פאררעכענט ווי דער הויפט וויקיפעדיע פראיעקט ווייל דאס איז געווען די ערשטע שפראך אוואו עס האט זיך אנגעהויבן צו פארשפרייטן דער באגריף פון וויקיפעדיע. און אויך ווייל זי איז די גרעסטע. נאך איר קומען די דייטשע וויקיפעדיע און די פראנצויזיש-וויקיפעדיע.

## וואקס אין פאפולערקייט 
אויב איר וועט אריינבליקן דארטן, וועט איר באמערקן א וואונדערליכע ענערגיע וואס דארטן בוזשעוועט, אז עס שוין היינט צוטאגס דאס דריטע מערסטע באזוכסטע וועב סייט אויפן גאנצן אינטערנעט. די ענגליש־שפראך וויקיפעדיע איז געגגרינדעט געווארן דעם 15טן יאנואר 2001, און נאך אכט און א האלב יאר, אין אויגוסט 2009, האט זי דערגרייכט דריי מיליאן ארטיקלען. ביים סוף 2011, מיט איבער 500 מיליאן רעגיסטרירטע באנוצער און נאנט צו פיר מיליאן ארטיקלען, איז זי די גרעסטע ענציקלאפעדיע זינט וועלט באשאפונג, מיט אסאך מער אינפארמאציע פון אלע אנדערע ענציקלאפעדיעס וואס האט גענומען יארן און עפאכעס צו שרייבן! וואס גייט דארטן פאר?! וועט איר זיך פרעגן וואס טרייבט אזא אסטראנאמישע וואוקס און אומפארשטענדליכע פאפולערקייט ביי מענטשן דאס צו בארבייטען? 

אבער איר וועט באמערקן אז וואס טוען זיי דארטן די באנוצער? לאמיר גיין צו די סאטטיסטיק זייט און עס אנטפלעקט זיך אז דער ארטיקל זשארזש דאבליו בוש איז דאס מערסטע גענדערט און רעדאגירט דארטן. http://en.wikipedia.org/wiki/Special:Mostrevisions 

## יידישע וויקיפעדיע צוגאנג צו זיי 
וויבאלד דאס איז די צווייטע שפראך פאר רוב אידיש רעדענדער.
* ביי אינטערשפראך לינקס איז דאס פון אויבן אן, אלס די ערשטע.

קאַטעגאָריע:וויקיפעדיעס לויט שפראכן
פרעפערענץ

**פרעפערענץ** מיינט אז איר האט א פערזענליכער געפיל אנדערשט ווי די אלגעמיינער מענטש אדער אפילו די זעלבער ווי זיי האט דאס נישט מיט זיי נאר פערזענליך. 

ווי למשל איר האט ליעב אדער סתם אזוי אויסגעוויילט צוליב אן אנדער סיבה איין זאך; מענטש; באגריף און ענין מער פון זיין חבר דאס צווייטער. 

מען נוצט דאס ביי א טעם און די עס איז דא פאלקס ווערטל *על טעם וריח אין להתווכח*. ווייל דאס איז א פערזענליכע געפיל וואס קען נישט זיין א אנגענומענער געפיל פאר אלעמען.

קאטעגאריע:עקאנאמיק
גליד

**גליד** אדער ווי אין ענגליש **ארגאן** אדער אין לשון קודש **אֵבר** איז איין אפטייל פון א קערפער וואס טוט צאמשטעלן א פעולה אז דער קערפער באנוצט זיך דערמיט.

## אלע גלידער פון דעם מענטשס קערפער לויטן ראיאן 
### קאפ און גענאק 
* אויג
* אויערן
* פנים
* orbit,
* מויל
* צונג
* ציין
* נאז
* סקאלפ
* שטימע קעסטל
* פארינקס
* salivary glands,
* meninges,
* מוח
* טיירויד
* parathyroid gland.

### רוקן און רוקן ביין 
* ווערטאברא,
* חוט השדרה.

### ברוסטקאסטן 
* ברוסט
* ריפן
* לונג
* הארץ
* mediastinum
* וושט
* דיאפראגמע

### בויך 
* peritoneum
* מאגן
* געדערם
* גראבע קישקע
* לעבער
* מילץ
* דארע קישקע
* נירן
* adrenal gland
* בלינדע קישקע

### בעקן 
* בעקן
* sacrum,
* coccyx,
* ovaries,
* Fallopian tube,
* רחם,
* vagina,
* vulva,
* clitoris,
* perineum,
* אוריניר פענכער,
* ביצים
* גראדע קישקע
* מילה.

### אברים 
* אקסלען
* האנט
* האנטגעלענק
* מוסקל
* סקעלעט
* נערווען
* עלנבויגן
* hip
* קני
* קנעכל

קאַטעגאָריע:אברים
קאַטעגאָריע:אנאטאמיע
האנט גראנאט

left|thumb|250px|א טיפישער האנט גראנעיד
**האַנט גראַנאַט** (ענגליש: Hand grenade) איז ווי א באמבע וואס מ'שיסט דאס און ביים טראסק ערשט עקספלאודריט דאס. 
 
דער מעכאניזם איז א שווערער אבער דאס ארויסציען דעם פין, און אפלאזן דעם האלטער מאכט אז די אויפרייס שטאף זאלן אנהייבן קאכן, וואס דאס ברענגט אז די גראנאט זאל פלאצן, עס געדויערט פיר סעקונדעס אז עס זאל פלאצן, און עס שעדיקט אין די פינעף אין פערציג פוס, פון ווי עס איז געפאלן. 

עס זענען פאראן גראנאטן וואס זענען נישט געמאכט אומצוברענגן, צב"ש קאלירן פאר סימנים, אדער פארשפרייטן ווילדע ראיאטן, 
קאטעגאריע:געווער
ראקלענד קאונטי

**ראקלאנד** קאונטי () איז א געגנט [וואס אזא געגנט הייסט אין אמעריקע א 'קאונטי'] וואָס געפינט זיך אינעם האָדסאָן וואַלי אין ניו יארק, אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.

אין **ראקלענד קאונטי** געפונען זיך גרויסע אידישע צענטערן, אין די שטעט ווי סאפערן, ניו סיטי, וועסלי הילס, ערמאנט, וואו ס'איז דא א ריזן אידישע באפעלקערונג. און די באקאנטע חרדישע וואוינערטער, ווי ניו סקווירא אין ספרינג וואלי, און כתר ווילעדש אין מאנסי.

די הויפטשטאט פון ראקלאנד איז ניו סיטי, וואו עס געפונען זיך די שטאטישע רעגירונג ביוראס, דאס קאונטי געריכט הויז, די פאליציי הויפט-קווארטיר און דאס גלייכן.

## די שטעטלעך אין ראקלענד 
ראמאפא, האוואסטרא, אראנדזשבורג, קלארקסטאון, סטאוני פוינט

קאטעגאריע:ניו יארק
קאטעגאריע:פרומע אידישע געגנטן
קאטעגאריע:אידישע יישובים
קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי
ראמאפא

**ראַמאַפאָ** איז א שטעטל אין ראקלענד קאונטי, מיט א באפעלקערונג פון 108,905 אין 2000.

## געמיינדעס אין ראמאפא 
*אנטרים &ndash; א האמלעט נעבן דער דרום שטאט ליניע.
*ערמאנט &ndash; ווילעדזש
*טשעסטנאט רידזש &ndash; ווילעדזש
*האַרימאַן שטאַט פאַרק &ndash; א שטאט פארק אין מערב טייל פון דער שטאט.
*הילבערן &ndash; ווילעדזש אין דרום־מערב טייל פון דער שטאט.
*הילקרעסט &ndash; א האמלעט.
*כתר &ndash; ווילעדזש
*מאנסי &ndash; האמלעט 
*ניי העמפסטעד &ndash; ווילעדזש
*ניו סקווירא &ndash; ווילעדזש
*מאנטעבעלא &ndash; ווילעדזש
*ראמאפאו &ndash; דער האמלעט פון ראמאפא אין דרום־מערב טייל פון דער שטאט.
*סענדיפילד &ndash; א האמלעט.
*סלאטסבורג &ndash; ווילעדזש
*ספרינג וואלי &ndash; ווילעדזש.
*סטערלינגטאן &ndash; א פלאץ לעבן סלאטסבורג.
*סאפערן &ndash; ווילעדזש
*סאפערן פארק &ndash; א האמלעט לעבן סאפערן.
*טאלמאן -  א האמלעט אין דרום טייל פון דער שטאט.
*ווייאולא &ndash; א האמלעט אין מזרח טייל פון דער שטאט.
*וועסלי הילס &ndash; ווילעדזש פון אין צפון־מזרח טייל פון דער שטאט.

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק

קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי
ה'תרצ"ג

## געשעענישן
* אדאלף היטלער איז ארויף הערשן אויף דייטשלאנד

## געבוירן
## נפטר געווארן
* כ"ד אלול - רבי ישראל מאיר הכהן פון ראדין (דער "חפץ חיים") (געב' ה'תקצ"ט)
## קאלענדאר
שיכון וויזניץ (מאנסי)

שיכון וויזניץ (כתר ווילידש) איז געגרונדעט געווארן אין יאר תש"נ לפ"ק (1990), בעיקר פאר וויזניצע חסידים, צוליב די דעמאלסדיגע שטרענגע טאון אויף ראמאפאו בויען אין זאונינג געזעצן, זי געפונט זיך אין די שטאט מאנסי, אין די טאון אויף ראמאפאו אין איר מעייאר איז הרב דוב (בערל) ראזענפעלד
קאטעגאריע:ניו יארק
ה'תרצ"ז

## קאלענדאר
## געשעענישן
* פיל קאמיסיע.

## געבוירן
* י"ז אייר - סאדאם כוסעין, געוועזענער פרעזידענט פון איראק (געש׳ תשס"ז)

## נפטר געווארן
* ב' סיון - הר"ר חיים אלעזר שפירא (מנחת אלעזר)
זויגער

קליין
די **זויגערס** (ענגליש: *Mammals*) זענען א גרופע פון די זעלבע "סארט" פון אלע בעלי חיים וואס איז כאראקטעריזירט מיט דעם וואס זיי האבן האר, דריי הערן-ביינער און זייערע נקבות געבן ארויס מילך פון זייער ברוסט-דריז. דער גרעסטער בעל חי אויף דער ערד, דער בלויער וואלפיש, איז א זויגער.

זיי זענען געוויינליך האריג, און ווארעם בלוטיג. אויך האבן זיי שווייס דריזן.

אלגעמיינע זויגערס האבן פיר פיס און לעבן אויף דער ערד, אבער טייל לעבן אין דעם ים, אין דער לופט, אין ביימער אדער אונטער דער ערד, און טייל האבן צוויי פיס.

די גרעסטע גרופע פון זויגערס זענען די פלאצענטאלן, וואס ביי זיי האבן די טראגעדיקע נקיבות א פלאצענטא דורך וועלכן זיי דערנערן דעם עמבריאן.

## זעט אויך 
* ים-זויגער

קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
*
סאציאל דעמאקראטיע

**סאציאל דעמאקראטיע** איז א רעגירונג־מעטאד וואס איר געדאנק איז צו גלייכרעכטן אלע בירגער אין דער מדינה סאציאלאגיש מיט דעם וואס די רעגירונג צווינגט יעדן בירגער צו צאלן שטייער פון וואס ער פארדינט, און מיט די געלט טוט די רעגירונג העלפן די שוואכערע בירגער. די מדינה העלפט זיי זיך אנטוויקלען און זיי געבן א פאטענציאל צו וואקסן עקאנאמיש.

אנדערש איז דער ליבעראלישע צוגאנג, וואס האלט אז דער עיקר גלייכרעכטיקייט דארף זיין בעגרעניצן נאר צו פאליטישע פֿירערשאַפֿט, ווצ"ב לאזן יעדן־גלייך שטימען ביי די וואלן, און רעכנען יעדע שטימע גלייך אָן דיסקרימיניטרן צווישן פארשיידענע סארטן מענטשן, און די רעגירונג דארף נישט גלייכרעכטן די בירגער עקאנאמיש און סאציאלאגיש.
----
* זעט אויך דעמאקראטיע
מערהייט

**רוב** איז די מערהייט ד.מ. מער ווי העלפט פון א געוויסער טייל.

## אידישקייט
עס איז דא אזא באגריף פון אחרי רבים להטות, אז אין א ספק ווען מען ווייזט נישט ויאזוי זיך פירן מוז מען גיין נאך רוב, אבער נישט צו שלעכטס.

## דעמאקראטיע 
מערהייט איז א שליסל צו אן אמתע דעמאקראטיע, אין אלע געביטן פון א דעמאקראטיש לאנד.
קאטעגאריע:וואלן
יאכט

**יאַכט** (שטאמט פון פלעמיש) איז א קליין שיפל וואס מ ניצט אויף פארוויילונג און אויף שפאצירונג אין דער ים. אזעלכע יאכטן פארן אויף זעגלען און אזעלכע אויף מאטארן.

## זעגל־יאכטן 
ממוזער|שמאל|330px|CS30, א זעגל־יאכט
א זעגל־יאכט קען זיין לאנג פון 6 מעטער ביז העכער פון 30 מעטער. רוב פריוואטע יאכטן זענען לאנג פון 7 ביז 14 מעטער - ס'איז זייער טייער סיי צו בויען סיי צו האלטן א לענגערן יאכט.

קאטעגאריע:שיפן
דעיל קארנעגי

קליין|250px|דעיל קאנארגי
**דעיל קארנעגי** (24סטן נאוועמבער, 1888 – 1טן נאוועמבער, 1955), פריער **קארנאגי**, איז געווען א שרייבער און רעדנער וואס האט זיך אפגעגעבן צו אנטוויקעלן די הלכות בין אדם לחבירו, דאס הייסט וויאזוי צו זיך אויפירן מיט אנדערע מענטשן. מיליאנען האבן שוין געליינט זיינע ביכער און מיטגעהאלטן זיינע סעמינארן, בעיקר סעילסלייט, מחנכים און מענטשן וואס ווילן געפעלן און לעבן גוט מיט זייער חברה אדער שלום בית. 

## אידישקייט 
די געוועזענע בעלי מוסר פון לעצטן דור, ווי ר' אליהו דעסלער און ר' אביגדור מילער האבן געהאלטן זיין בוך; *ווי צו שאפן פריינד און באאיינפלוסן מענטשן* (*How to Make Friends and Influence People*), וואס האט זיך שוין פארקויפט מער ווי דרייסיג מיליאן קאפיס. אלס א יסודות'דיגער מוסר ספר, ווייל זיי האבן געהאלטן אז זיך אויסצולערנען מידות בין אדם לחבירו קומט בעפאר מדריגות און הייליגע באגריפן און דאס איז דער עיקר ארבעט אין עבודת ה' פון יעדן איד אויף דער וועלט און זיין תכלית אין לעבן.

היינט צוטאגס, לאנג נאך זיין טויט, האלטן נאך אלס אן זיין געניאלער סיסטעם וויאזוי צו העלפן מענטשן אין פארעם פון סעמינארן. און אין ארץ ישראל באטייליגן זיך דערין אסאך חרדים אויכעט.

קאטעגאריע:מוסר
קאטעגאריע:אמעריקאנער שרייבער
ה'תרע"ב

## קאלענדאר
## געשעענישן
* כ"ז ניסן - קפ"ש טיטאניק איז דערטרונקען געווארן.

## געבוירן
* ראול וואלענבערג - חסיד אומות העולם
* ל' ניסן - אלטע פייגע טייטלבוים, סאטמארער רביצין אשת רבי יואל טייטלבוים (נפ' ה'תשס"א)

## נפטר געווארן
* י"ד אייר - הרב אליהו חיים מייזל, אב"ד פון לאדזש
אפגאט

**אפגאט** (לשון קודש: *עבודה זרה*, ווערטלעך: "פרעמעדע דינען") מיינט אין יידישן זין פון ווארט אן **אנטי גאט**, וואס איין גאט איז דער פארקערטער ווי די אנדערע גאט. און אויב דינען געוויסע מענשטן איין גאט זענען זיי פאר די אנדערע גרופע מענטשן פארעכענט ווי עובדי עבודה זרה וואס דינען אן אפגאט אין זייער מיינונג,- ווייל יענער גאט איז אזוי פאלטש אז ער מאכט אז מען זאך זיך אפקערן פון דעם ריכטיגן גאט.

## יידישקייט
עס איז פון די דריי הארבסטע עבירות אין דער תורה.

קאטעגאריע:רעליגיע
שלמה עמאר

left|200px|רבי שלמה משה עמר
הרב **שלמה משה עמאר** (געבוירן ה׳תש״ח) איז געווען דער ספרדישער הויפט רב (רב הראשי) פון ישראל פון תשס"ג ביז תשע"ג. 

ער איז געבוירן אום ה'תש"ח אין מאראקא און איז ארויף קיין ישראל אין יאר ה'תשכ"ב.

ער איז באוווסט אלס א רב וואס איז מיקל און מתיר שווערע פראבלעמען אין הלכות  נישואין.

קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קרעמער

**קרעמער** מיינט דער אייגנטומער פון א קראם.
קאַטעגאָריע:פאכן
פערזאן

**פערזאן** מיינט יעדן אינידווידואלן מענטש ווען מען באציעט זיך צו זיין אידענטיטעט און זיינע מעשים. אדער אפילו דער מענטש באציעט זיך איבער זיך זעלבסט איז דאס *פערזענליך* און דאס דארף נישט יענעם, ווייל דאס איז פריוואטקייט און יעדער פערזאהן איז בארעכטיגט צו פריוואטקייט. 

איינער וואס איז א גרויסער תלמיד חכם אדער גאון אדער עושר רופט מען אן א פערזענלעכקייט ווייל זיין פערזאנע רופט ארויס אסאך חשיבות ביים פובליקום

## אידישקייט 
איז דאס נישט דא קיין ספעציעל רעכטן. אבער עס איז זייער א שטארקער יסוד ביי די בעלי מוסר ווייל די תורה זאגט אונז אז יעדער מענטש איז באשאפן מיט די געשטאלט פון הקב"ה און אויב מען שטודירט נישט וויאזוי צו אומגיין מיט אנדערע פערזאנען, איז דאס א זיכערקייט אז מען קען נישט קענען וויאזוי אומציגיין מיטן באשפער ווייל א אנדער פערזאהן איז א פאקט אז ער לעבט מיט אונז, און איז נישט בלויז א קאנצעפט.

*
הייל

[left|thumb|250px|א מערה אין [אוואי געווארן פון א לאווא]]
left|thumb|250px|הייל
א **הייל** (**מערה** אויף העברעיש) איז א נאטורלעכע אונטרערדיגע לאך וואס איז גענוג גרויס פאר א דערוואקסענער מענטש צו אריינגיין. אזעלכע וויסנשאפטלעכער נעמען אויך אויס אז כדי זאל דאס הייסן "מערה" דארף דאס זיין גענוג גרויס זאל אין א טייל פון אים נישט צוקומען קיין דרויסנדיקע ליכט פון דעם טאג. אבער פונדעסטוועגן ביים פאפולערער עולם נוצט דער טערמין אויך אויף יעדע קליין ארט וואס איז געראמט מיט פעלדשטיין.

קאטעגאריע:געאלאגיע
כלי ראשון

**כלי ראשון** איז דער כלי װאו אינעװעניג האט מען געקאכט שפּייז אדער מען האט א פליסיג דערװארעמט. װען מען נעמט דאס אראף פין פייער עס בלייבט נאך א כלי ראשין ביז עס װערט יד סולדת בו .

קאַטעגאָריע:הלכות שבת
ערדציטערניש

קליין|300px|דריקט אויפן בילד צו פארגרעסערן
[קליין|250px|צווישנשטאטן־שאסיי 880 אין [אקלאנד, קאליפארניע|אקלאנד, קאליפארניע, נאכן ערדציטערניש אין 1980]]
אַן **ערדציטערניש** איז א נאטורליכע פלוצלינגע ערשיינונג, ווען די אונטערשטע ארגאנאן וואס האלטן צוזאמען די ערד ווערן צוטיילט, און דאס פאראורזאכט אז די ערד אויף א געוויסע פלאץ שאקעלט זיך שטארק אויף א קורצער צייט–געווענליך א מינוט, און דאס איז גורם שטארק שאדענס, צעווארפט הייזער און אלעס.

ווען עס פאסירט א ערדציטערניש אונטער אן אקעאן קען דאס גורם זיין א צונאמי וואס דאס נעמט צוזאמען דאס וואסער אויף איין פלאץ, און עס שיסט דערנאך אויס מיט א מוראדיגע קראפט און אויב עס פאסירט נעבן א לאנד וועט דאס געווענליך פארפלייצן שטעט און דערפער.

ערדציטערנישן, ווי אויך שטורעמען און וואולקאנישע טעטיקייט, קען מאכן שוואך בארגאראפן, וואס קען ברענגען צו ערדגליטשן און לאווינעס.

מערסטע טעקטאנישע ערדציטערנישן פאסירן אויפן רינג פון פייער, טיף נישט מער ווי צענדליגע קילאמעטער.

קאַטעגאָריע:געאלאגיע
קאַטעגאָריע:נאטירלעכע קאטאסטראפעס
קאסמא קרעמער

[left|thumb|250px|דאס איז א באקאנטער תנועה זיינער אויף יעדע [שוי כמעט, ווי ער קומט אריינרייטן אין דזשערי סיינפעלדס דירה...]]
**קאזמא קרעמער** איז א באקאנטער קאמעדיע כאראטקער אויף אמעריקעס טעלעוויזיע, זיין נאמען איז **מייקל ריטשארדס**, און אויפן טעלעוויזיע סעריע סיינפעלד, איז ער איינער פון די הויפט אקטיארן.

קאַטעגאָריע:פיקטיווע כאראקטערן
פייוו טאונס

מרכז|ממוזער| פייב טאונס
**פייוו טאונס** () מיינט פינעף שטעטלעך, איז א געגנט פון פינעף קליינע שכינות'דיגע שטעטלעך אין לאנג איילענד, נו יארק, הארט ביים גרעניץ פון קווינס.

עס איז לעבן דעם פאר ראקעוועי קווינס געגנט, וואו פיל פרומע יידן וואוינען.

עס וואוינען דארט אסאך פרומע מאדערנע רייכע אידן.

די פינף שטעטלאך זענע ווי פאלגענד:
# אינוואד Inwood
# לארענס Lawrence
# סידערהערסט Cedarhurst
# וואודמיר Woodmere
# יולעט Hewlett

די פרומע אידן וואוינען בעיקר אין לארענס, סידערהערסט און וואודמיר.

## באקאנטע מענטשן פון פֿייוו טאונס 
* מייקל כהן (געבוירן 1966), געוועזענער אדוואקאט פאר פרעזידענט טראמפ.

קאטעגאריע:ניו יארק
קאטעגאריע:אידישע יישובים
פרשת ויצא

**ויצא** (ארויזאגענדיג: **וואַיֵיצֵיי**) איז דער זיבעטער פרשת השבוע פון ספר בראשית פון דער תורה.

די פרשה הייבט זיך אן מיטן פסוק, , דער טייטש: "און יעקב איז ארויסגעגאנגען פון באר שבע און איז געגאנגען קיין חרן".

ווי עס קוקט אויס פון אט די פסוק, איז זייט יצחק איז אראפגעפארן קיין גרר פון חברון צוליב די הונגער, ווי געשילדערט אין פרשת תולדות, און באלד דערנאך, צוליב די קריגערייען מיט די פאסטעכער פון גרר, איז ער אריבער דערנעבן צו באר שבע, ווי דער פסוק זאגט, איז ער שוין דארט פארבליבן. און די געשיכטע פון יעקס'ס אויסכאפן די ברכות פון עשו האט פאסירט אין באר שבע.

גרר איז ביי דרום-מזרח ארץ ישראל לעבן פלישתים. פלישתים איז היינט בערך ווי עזה איז היינט און אראפציר אריין און די היינטיגע עגיפטן, ביים ים הגדול.

באר שבע איז אויך ביי דרום ארץ ישראל, נאר מער מערב צו.

פון חז"ל זעהט מען אז באר שבע איז דער דרום גרעניץ פון ארץ ישראל, ווי חז"ל דרוקט זיך אויס "מדן עד באר שבע". דן איז גאנץ אויוון ביי צפון, בערך ווי לבנון איז היינט, און באר שבע גאנץ הינטן.

חברון איז ארויפציר פון באר שבע, און די צייטן פון די תורה איז עס געווען א וועג פון דריי טאג פון באר שבע צו חברון.

חרן איז בערך און צפון סיריע, לעבן איראק, דאס איז זייער א ווייטער וועג פון חברון און אוודאי פון באר שבע אין פרקי דרבי אליעזר פרק טז (מהדורת זכרון אהרן עמ' קלד) שטייט אז דער וועג פון חברון ביז חרן איז זיבעצן טאג.

יעצט, ווען יעקב האט זיך ארויסגעלאזט פון באר שבע קיין חרן, איז עס געווען א וועג פון ניינצן טאג.

חז"ל זאגן אז אונטערוועגס קיין חרן איז יעקב פארבליבן פערצן יאר אין דעם ביהמ"ד פון שם ועבר לערנען תורה.

שם ועבר זענען געווען אין ירושלים, ווי דער פסוק זאגט , זאגן חז"ל אז ומלכי צדק איז שם און שלם איז ירושלים.

די פאלגנדע געשיכטעס ווערן געשילדערט אין דער פרשה:
* יעקב, אויפן וועג קיין חרן, לייגט זיך שלאפן אןיף דער ערד, ער נעמט ארום זיין קאפ מיט שטיינער, ער שלאפט איין און חלומ'עט ווי א לייטער ליגט אויף דער ערד און דער שפיץ גרייכט ביזן הימל און מלאכים גייען ארויף אין אראפ. יעקב דערוויסט זיך אז ער איז אויף אן הייליג ארט.

* יעקב קומט אן קיין חרן, באזעצט זיך ביי זיין מאמעס ברודער לבן. ער ארבעט פאר איהם מיט די בהמות.

## וועבלינקען 
* וויקיווארט - ווערטלעך און דברי תורה אויף סדרות און ימים טובים 

ויצא
קויפטשע פאפיראסן

**קויפטשע פאפיראסן** איז א באקאנט ליד וואס דערציילט די געשיכטע פון צוויי קינדער אין געטא ,וואס פארקויפן פאפיראסן אין רעגן פון שלום ,פסח רוזן

קאטעגאריע:אידישע לידער
IP אדרעס

**איי פי** (IP - Internet Protocol) אדרעס איז דער אדרעס  פון יעדן באזנודערן קאמפיוטער אויף א קאמפיוטער נעצווערק וואס ניצט די IP סיסטעם פאר קאמפיוטער נעאצװערקן. די אינטערנעט ניצט די IP סיסטעם.

א יעדע מאשין וואס נעמט טייל אין א קאמפיוטער נעצווערק וואס ניצט IP - צום ביישפיל קאמפיוטערס, פרינטערס, אדער רוטירערס - האט אן IP אדרעסע.

מען קען דאס באטראכטן ווי א היים אדרעסע אדער א טעלעפאן נומער. 

אן IP אדרעס  קען זיין אז עס זאל אויסקוקן ווי עס געהערט צו מער ווי איין מאשין דורך א פראקסי אדער רוטירער וואס טוט נעט.

IP אדרעסן ווערן פארוואלט דורך די אינטערנעץ אסיגנירן נומערן אויטאריטעט זיי געבן ארויס גאנצע שטיקער IP אדרעסן צו קלענער פארוואלטערס פון וועלטליכע געגענטער און די געבן דאס פאר גרויסע ביזנעסער אדער ISP.

אן IP אדרעס איז א לאגישער אדרעס, אנדערש ווי א MAC אדרעס וואס איז א פיזישער אדרעס.

## ווערסיעס פון IP
עס זענען היינט דא צוויי ווערסיעס פון IP אין באניץ, IP ווערסיע 4 און IP ווערסיע 6, עס איז דא אסאך חילוקים אין די צוויי, און צוליב דעם וואס ווערסיע פיר ווערט מער באנוצט איז ווען מען זאגט סתם IP מיינט דאס ווערסיע פיר.

### IP ווערסיע 4
*עיקר ארטיקל: IP ווערסיע 4*

IP ווערסיע 4 ניצט נאר 32 ביטס (פיר בייטן) פאר אדרעסעס, און איז דערפאר איינגעצוימט צו  4,294,967,296 (232) מעגליכע אדרעסען. עס זענען אבער דא אדרעסען וואס זענען צוגעטיילט ספעציעל פאר פריוואטע אדרעסן (בערך 18 מיליאן אדרעסען) און צו אויסרופען (Multicast) אדרעסן (בערך 270 מיליאן אדרעסען). די אלע זאכן צוימן איין די וואוקס פון די אינטערנעט, IP ווערסיע 6 וועט דעריבער איבערנעמען.

א משל פון אן IP ווערסיע 4 אדרעס: 127.0.0.1 דאס הייסט א Loopback (פירצוריק) אדרעס און פירט אלעמאל צוריק צו די אייגענע קאמפיוטער.

### IP ווערסיע 6
IP ווערסיע 6 איז די נייע סיסטעם פון IP. ווינדאוס וויסטע, מעק OS X האבן דאס אריינגעבויט אין זיך. אויך אסאך ווערסיעס פון לינוקס האבן דאס אריינגעבויעט. אן IP אדרעסע פון ווערסיע 6 איז 128 ביטס (16 בייטס) וואס אפילו מען זאל ארויסגעבן מיט אביסל אן איבערגעטריבענע מאס, קוקט נישט אויס אז עס זאל א מאנגל אין די נאנטע צונקופט. עס קומט אויס אז עס איז מעגליך דרוך דעם צו האבן 
1038&times;3.4 אדרעסן.

איין פארשער האט געזאגט אויף דעם אז עס קומט אויס אז עס וועט זיין **בערך 5000 אדרעסן פאר יעדע מעטער פון די ערדס פלאך**. דאס מאכט דאס גענוג און נאך פאר די צונקונפט כאטש א יעדע סעל פאון און קארס און אנדערע פרעזענליכע מאשיןען וועלן ניצען די אינטערנעט.

משל פון IP ווערסיע 6 אדרעסע: 2001:0db8:85a3:08d3:1319:8a2e:0370:7334

## וועבלינקען
* נאך אינפארמאציע אויף דיין אייפי מידע על כתובתי 
* מיין ip
* צו מברר זיין דיין אייגן אייפי אדרעס כתובת ה־IP שלי 
* נאך אינפארמאציע אויף דיין אייפי מידע על כתובתי

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער נעצווערקן
ליפא פרידמאן

**ליפא פרידמאן** איז געווען יארן לאנג דער מנהל המוסדות פון סאטמאר. ער איז געווען א איידעם בזיווג ראשון ביי הגאון ר' שאול בראך דער קאשויער רב.

אין קרית יואל איז דא א געסל געווידמעט לזכרו, "ליפא פרידמאן דרייוו".

זיין עלצטער זון בערל פרידמאן איז דער היינטיגער ארונים ראש הקהל, און זיין צווייטער זון ר' אברהם פרידמאן איז רעדאקטאר פון די צייטונג.
קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג
דזשודאס פריסט

left|250px|thumb| דזשודאס פריסט אין א קאנצערקט אין 2005

**דזשודאס פריסט** (*Judas Priest*) איז א העווי-מעטאל קאפעליע פון ענגלאנד. די קאפעליע איז געגרינדעט גווארן ארום תשכ"ח (1968) דורך גיטאריסט קעיי. קעיי. דאונינג און באססיסט אייאן הילל. די קאפעליע זענען צווישן די מייסדים פון אריגינאלע העווי-מעטאל, וואס איז שפעטער געווארן "קלאסישע העווי-מטאל". וועגן דיע גרופ'ס השפעה עצומה אויף דער מוזיקאלער סגנון, האבן זיי באקומען דיע כנוי "דיע מעטאל געטער". דער קלאסישער אויפטו פון דער גרופע איז קעיי. קעיי. דאונינג און גלען טיפטאן אויף גיטארעס, ראב האלפארד דער זינגער,און איאן היל אויף באס-גיטאר.

## אויסוויניגע לינקען 
* אופיציעלע וועבסייט
* דער משפט קעגען פריסט 
* Judas Priest on Rockdetector - אסאך מעהר אינפארמאציע ועעגן פריסט.

קאַטעגאָריע:טרופעס
אליעזר יהודה וואלדנבערג

הרב **אליעזר יהודה וואלדנבערג** (ג' טבת ה'תרע"ו, 10טן דעצעמבער 1915 - ל' חשוון ה'תשס"ז, 21סטן נאוועמבער 2006) איז געווען פון די חשובע פוסקים אין די ת"ש יארן, 

## ביאגראפיע 
רב וואלדנבערג איז געבוירן אין ירושלים אין תרע"ו (1915) צו זיין פאטער רבי יעקב גדליה און זיין מוטער רחל. קורץ נאך זיין געבורט, אין דער ערשטער וועלט מלחמה האבן זיי געדארפט איבערלאזן ארץ ישראל, און זיי האבן זיך באזעצט אין חאלאב, סיריע. ווען זיי זענען צוריקגעקומען אין ירושלים, האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער עץ חיים ישיבה.

ער האט ארויסגעגבן 22 בענדער שאלות ותשבות אונטערן נאמען **ציץ אליעזר**.

ער איז געווען א דיין אין דעם בית דין הגדול אין ירושלים און רב פון דעם שערי צדק שפיטאל.
די ירושלימער קנאים האבן אים געהאסט ווייל ער האט זיך צוגעשטעלט צו הרב צבי פסח פראנק און אנגענומען אן אפיציעלע רבנות שטעלע. 

זיין זון  ר' שמחה בונם וואלדנבערג איז אויך געווען א גרויסער פוסק וואס האט זיך אויפגעפירט ווי א ירושלים קנאי און האט לוחם געווען קעגן קרית יואל סקול דיסטריקט ביז ער האט ל"ע געכאפט א פאטאלן אנפאל; זינט דעמאלטס הערט מען נישט פון אים.

## פון זיינע פסקים
* ער האט מתיר געווען געוויסע פארעמען פון אבארטאציע וואס ר' משה פיינשטיין האט קלאר געאסערט.
* ער האט מתיר געווען השתלת אברים אויף כמעט אלע אופנים.
* ער האט געאסערט אינוויטרא פערטיליזאציע.

קאטעגאריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:פוסקים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות