open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
בניהו שמואלי

הרב **בניהו יששכר שמואלי** (געבוירן כ' תשרי ה'תשכ"א, 11טן אקטאבער 1960) איז דער ראש ישיבה פון דער ישיבת "נהר שלום" פון הרב מרדכי שרעבי על שם הרב שלום שרעבי הרש"ש פאר מקובלים אין ירושלים.

קאַטעגאָריע:ספרדישע רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
ארזי הבירה

שמאל|ממוזער|250px|אחד ממוסדות אור שמח פון ארזי הבירה קווערטל
קליין|מרכז| ארזי הבירה
**ארזי הבירה** איז א חרדישער קוואַרטאַל אין ירושלים.  ער גרענעצט די געגנטן מעלות דפנה צו צפון, שמואל הנביא צו מערב, בית ישראל צו דרום, און שאסיי 1 און שייך דזשאראך צו מזרח.

## מייסדים פון ארזי הבירה
מיסדים פון ארזי הבירה ח"כ הרב אברהם ראוויץ פון בית וגן ירושלים מיט הרב יוסף חיים זאדה פון בית וגן ירושלים.

## באקאנטע איינוואוינער 
* הרב מרדכי שאקאוויצקי
* הרב יוסף אפרתי
* הרב חיים יעקב סאפרין רב פון קאמארנא ירושלים
* הרב חיים יעקב גאלדוויכט
* הרב יעקב הלל
* חנוך טעלער, שרייבער
## וועבלינקען
*ארזי הבירה
אביחי מאנדלבליט

**אביחי מאַנדלבליט** (געבוירן דעם 29סטן יולי 1963) איז אַ דאָקטאָר פון געזעצן וואס דינט ווי יורידישער ראַטגעבער אין ישראל. מאנדלבליט האט געדינט לאנגע יארן אין דער געזעצן־סיסטעם פון צה"ל, ביז ענדלעך איז ער געווארן הויפט מיליטערישער אלגעמיינער אדוואקאט פון 2004 ביז 2011.

אין נאוועמבער 2019, נאך א דריי־יעריגער אויספארשונג, האט מאנדלבליט איינגעקלאגן דעם פרעמיער מיניסטער פון ישראל, בנימין נתניהו.

## משפחה
ער איז באהעפט מיט רונית מנדלבליט און האט זעקס קינדער. ער וואוינט מיט זיין משפּחה אין די כפר גנים ג' אין פתח תקוה מדינת ישראל. זיין ברודער, יוסי האַרוש, איז וויצע פון מעיאר פון לאדאזש פארן הבית היהודי.
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן

קאַטעגאָריע:חרדים
קאַטעגאָריע:ישראלים
אבן ישראל (קווארטאל)

שמאל|350px|קליין|אבן ישראל קווארטיל
**אבן ישראל** איז דער ערשטער ייִדישער קוואַרטאַל געבויט אין דעם נחלאות קאָמפּלעקס אין ירושלים אין 1875, נאנט צו יפו גאס. איר אייגנאַרטיקייט איז געווען אין דער פאַרשיידנאַרטיקער נאַטור פון אירע איינוואוינער - אשכנזים און ספרדים, צעטיילט אין צוויי גרופּעס, מיטגלידער פון די "לערנערס" און אַרטאַזאַניסטן, רײַך און אָרעם.
שרגא פייוויש שנייבאלג

הרב **שרגא פייוויש שנייבאַלג** (נפטר כ' סיון תש"ס) איז געווען א רב אין וויזשניץ און שפעטער יארן לאנג רב פונעם וויזשניצער שטיבל אין סטאמפארד היל, לאנדאן.

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געבוירן צו זיין טאטע הרב דוד צבי שנייבאַלג און זיין מאמע מרת שרה באַבטשא. ער איז געווען אבד"ק וויזשניץ און שפעטער געווארן אויפגענומען אלס רב דקהל ״אהבת ישראל וויזניץ״ אין לאנדאן דורך זיין רבי׳ן רבי חיים מאיר האגער פון וויזשניץ, וואו ער איז געווען רב מער פון 40 יאר.

ער האט חתונה געהאט מיט מרת פראַדיל טאכטער פון הרב משה מונד אבד"ק מיקולייעוו.

ער איז אוועק כ' סיון תש"ס (שנת שרג"א המאי"ר) און ער ליגט אין דעם ענפילד בית החיים אין לאנדאן.

## ספרים
*שו"ת שרגא המאיר ח"ח
*שרגא המאיר על התורה ומועדים

## קינדער
הרב שרגא פייוויש און זיין רעביצין מרת פראדיל האבן צוזאמען געהאט עלף קינדער. זיי זענען ווי פאלגנד:
*הרב אליעזר ליבר , רב אין עדזשווער
*מרת שרה רבקה, ווייב פון הרב יוסף טויבענפעלד
*מרת פייגא דישל, ווייב פון הרב דוב בעריש מייזליש ווייטצען'ער רב פון לאנדאן
*מרת שבע, ווייב פון הרב יחיאל מעכיל ראטענבערג
*הרב משה חיים, ר"ם אין ישיבת וויזשניץ ואב"ד שרגא המאיר מאנסי
*מרת פערל, ווייב פון הרב יצחק אייזיק ראזענבוים, סטראזניץ'ער רבי פון לאנדאן
*מרת חיה הענטשא סירקא, ווייב פון הרב נפתלי אלימלך לייזער רב פון ביהמ"ד פשעווארסק לאנדאן (זון פון פשעווארסקער רבי)
*הרב יצחק אייזיק שמואל 
* הרב אברהם זאב
*מרת בלימא, ווייב פון הרב יוסף היילפרין (זון פון הרב דוד רב אין הענדאן לאנדאן)
*הרב דוד צבי

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
יהודה לייב חאסמאן

רבי **יהודה לייב חסמן** (ה'תרכ"ט – י"א חשוון ה'תרצ"ו) איז געווען א ליטווישער רב, און ראש ישיבה פון דער שטוצינער ישיבה און דער משגיח רוחני פון די טעלז און חברון ישיבות, מחבר פונעם ספרים אור יהל.

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געבוירן געווארן אין דעם שטעטל איוויע לעבן ווילנע צו רפאל לייבמן, א סוחר.
## משפחה
ער האט געהייראט טויבה מלכה (ניין יבנה, טאכטער ​​פון הרב אברהם יבנה פון קעלם ליטע), פון וועמען זיין איינציקער זון, הרב רפאל חאסמאן, איז געשטארבן אן קינדער.

## תלמידים
*רבי שלום שוואדראן
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
ליסטע פון מיידלעך סעמינארן אין סטאמפארד היל

## ליסטע פון מיידלעך סעמינארן אין סטאמפארד היל
*באר מרים סעמינאר 
*בית רחל סעמינאר סאטמאר (מהר"א)
*עטרת חי' סעמינאר בעלזא
*בנות חיל סעמינאר 
*תומר דבורה סעמינאר (גור)
*בית יעקב סעמינאר 

## זעט אויך
*ליסטע פון חדרים אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון מיידל שולעס אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון ישיבה קטנות אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון ישיבה גדולות אין סטאמפארד היל

קאַטעגאָריע:רשימות
קאלאנסאווע

**קאַלאַנסאַווע** (אַראַביש : **قلنسوة** ;, ווערטלעך: "טורבאַן") איז אן אראבישע שטאָט אין דעם שרון וואס איז אין דעם צענטער דיסטריקט פון ישראל . זי איז געווארן אפֿיציעל אַ שטאָט אין יאר 2000 .

## געאגראפיע 
קאלאַנסאווע ליגט אין דעם שרון, לעבן דעם אלעקסאנדער טייך . אנדערש ווי רובֿ פון די אַרומיקע אראבישע דערפער ליגט זי נישט אויף קיין בערגל. 

## געשיכטע 
## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל   

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין ישראל
מאיר שמחה הכהן

הרב **מאיר שמחה הכהן** פון דענענבורג (ה'תר"ג, 1843 – ד' אלול ה'תרפ"ו, 14טן אויגוסט 1926) איז געווען איינער פון די פירנדיקע רבנים פון מזרח אייראפע אין דעם פאַר-חורבן דור. זײַנע עיקר ספרים זייַנען "אור שמח" אויף רמב"ם און "משך חכמה", חידושים אויף תורה וואס מען האט פֿארעפֿנטלעכט נאך זיין פטירה.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין דער שטאט בוטרימאנץ, ווילנער געגנט, ליטא, צו רב שמשון קלונימוס הכהן און זיין ווייב אסנת. שוין יונגערהייט איז ער געווען אויסגעצייכנט ווי א גאון. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט אין ביאליסטאק ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און האט געלערנט תורה יארן לאנג מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. אין ביאליסטאק איז ער געווארן נאנט מיטן שטאט׳ס רב, רבי יום טוב ליפמאן האלפרין וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף מסכת בכורות. די אור שמח ישיבה אין ארזי הבירה, ירושלים, ווערט גערופן אויף זיין נאמען.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:אחרונים
קאַטעגאָריע:כהנים
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
ישראל היום

220px|קליין|טעקסט=

**ישראל היום** איז א פרייע ישראל טעגליכע צייטונג און נייעס וועבזייטל אויף העברעיש און ענגליש. די צייטונג  איז פארעפנטלעכט זינט 30 יולי 2007.

קאַטעגאָריע:ישראל
קאַטעגאָריע:צייטונגען
יצחק תשובה

**יצחק תשובה** (געבוירן ליביע 7טן יולי 1948, ל' סיון ראש חודש תמוז תש"ח) איז א ישראלישער ביזנעסמאן און א פילאנטראפ וואס איז בעיקר פארנומען מיט אומבאוועגלעכע גיטער, דורך די קאמפאניס אין דער דלק גרופע און אלעד אינוועסטמענטס אונטער זיין קאנטראל. אין 2019 האט פאָרבס מאַגאַזין געשאצט זיין ווערט אויף 14.8 מיליארד ש"ח.

## ביאגארפיע
יצחק תשובה איז געבוירן געוואָרן אין טריפּאָלי, די הויפטשטאָט פון ליביע, אין 1948. ווען ער איז געווען זעקס חדשים אַלט, האָבן זיינע עלטרע רחמים און דזשוליא צוזאַמען מיט זייערע אַכט קינדער אימיגרירט קיין ישראל און געוואוינט אין נתניה. 

ער האט אנגעהויבן זיין געשעפט ווי אַ קאַנסטרוקציע קאָנטראַקטאָר, צוערשט אין ישראל און שפּעטער אין די פאַרייניקטע שטאַטן.
## משפחה
יצחק תשובה ער מיט זיין ווייב **חיה תשובה** האבן פינף קינדער; 
*כרמית אילרואי (ווייב פון רוני אילרואי).
*גל נאור (ווייב פון רמי נאור).
*אורלי (דניאל) חכמון, יו"ר אלעד גרופע.
*קרן אלדר, שרייבער.
*אלעד תשובה, ביזנסמאן.

## וועבלינקען
*יצחק תשובה ביי קאלקאליסט
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בית אברהם

**בית אברהם** איז א ישיבה וואס געהערט צום סלאנימער חסידות, און געפינט זיך אין דעם מאה שערים געגנט פון ירושלים. דער איצטיקער ראש ישיבה איז הרב משה בערעזאָווסקי, דער זון פונעם סלאנימער רבי׳ן, רבי שמואל בערעזאָווסקי.

קאַטעגאָריע:חסידישע ישיבות
קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
קאַטעגאָריע:סלאנים
ישיבת בית אברהם (בני ברק)

**ישיבת** **בית אברהם** איז א בית מדרש אין דער שטאָט בני ברק פאר געוועזענע תלמידים פון דער חברון ישיבה. דער בית מדרש איז געגרינדעט געוואָרן דורך הרב אברהם פנחס גראדזינסקי, אויפן נאמען פון זיין פעטער און הרב אברהם גראָדזינסקי משגיח אין דער סלאַבאדקער ישיבה און מחבר פון דעם ספר תורת אברהם. דער בית מדרש ווערט אָנגעפירט דורך רבי אברהם ישעיהו ווייסלאָווסקי, וועלכער איז געווען איינער פון די מתפללים און האָט געדינט א צייט אלס מיטגליד פון שטאט ראַט.

## לקריאה נוספת
*[ישיבת בית אברהם בני ברק בוגרי חברון](https://www.hamichlol.org.il/ישיבת_בית_אברהם_(בוגרי_חברון))  המכלול
קאַטעגאָריע:בני ברק
שולה זקן

**שולמית ״שולא״ זַקֵן** (געבוירן כ"ט אדר א' ה'תשי"ז, דעם 2טן מערץ 1957) האט א סך יארן געדינט ווי פערזענליכע סעקרעטארקע און דער שעף פון אהוד אָלמערט.

## ביאגראפיע
זי איז געבוירן געווארן צו איר פאטער חכם קראשי און מוטער מארסי קראשי אין ממילא, ירושלים.

## משפחה
שולה זקן און איר מאן משה האבן דריי קינדער.
## וועבלינקען
*
*

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ליסטע פון ישיבה קטנות אין סטאמפארד היל

## ליסטע פון ישיבה קטנות אין סטאמפארד היל
*ישיבה קטנה אוהל תורה
*ישיבה קטנה אור החיים
*ישיבה קטנה בית התלמוד
*ישיבה קטנה בני ציון ד'באבוב
*ישיבה קטנה ויאל משה ד'סאטמאר (מהרי"י)
*ישיבה קטנה ישעות משה וויזניץ (ר"י)
*ישיבת לב שמחה גור
*ישיבה קטנה מחזיקי הדת בעלזא
*ישיבה קטנה מחזיקי לומדי תורה בעלזא מאכניווקא
*ישיבה קטנה מתיבתא
*ישיבה קטנה שערי יושר
*ישיבה קטנה תולדת יעקב יוסף סקווירא
*ישיבה קטנה תורה ויראה סאטמאר (מהר"א)
*ישיבה קטנה תורת מרדכי וויזשניץ לאנדאן
*ישיבה קטנה תורת משה ויזניץ (ר"מ)

## זעט אויך
*ליסטע פון חדרים אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון מיידל שולעס אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון ישיבה גדולות אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון מיידל סעמינארס אין סטאמפארד היל

ישיבה קטנות אין סטאמפארד היל
קאַטעגאָריע:ישיבות
קאַטעגאָריע:לאנדאן
פאליען-ריסקעווע

**פאָליען-ריסקעווע** (; ;    ;  אדער *Havasmező* ;     ; ) איז א קאמונע אין דעם מאראמאשער קרייז, רומעניע, 10 ק״מ דרום פון אויבער ווישעווע און 25 ק״מ צפון-מערב פון בארשא. זי איז איינער פון די עלצטע ערטער אין מאַראַמאראש, דערמאנט צום ערשטן מאָל אין יאר 1353. זי איז די גרעסטע קאמונע אין דעם קרייז און באשטייט פון איין דאָרף, פאליען-ריסקעווע. 

## יידישע היסטאריע 
די יידישע באפעלקערונג פון פאליען-ריסקעווע איז געווען 623 (אין יאר 1880) און 726 (אין 1930).

### רבנים 
* הרב אליהו בצלאל טייטלבוים
* הרב משה שטערן (שווער פון הרב דוד שפערבער פון בראשאוו) איז געווען אב בית דין אין פאָליען-ריסקעווע.
* הרב יחיאל יהודה אייזיקזאהן

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים
קאַטעגאָריע:רומעניע
קאַטעגאָריע:דערפער
רחמים מאלול

250px|קליין|רחמים מלול
**רחמים מאַלול** (געבוירן 29סטן אפריל 1946, כ"ח ניסן אדער כ"ט ניסן תש"ו) איז דער בירגערמייסטער פון רחובות און א געוועזענער כנסת דעפוטאט פון דער ש"ס פארטיי.

## משפחה
רחמים מלול און זיין ווייב זהבה האבן זיבן קינדער, פינף זין און צוויי מיידלעך. פון די זיבן ברידער וואוינען דריי אויף די גאס, דריי אנדערש און איינער וואוינט אין אויסלאנד. 
#### אייניקלך
טאכטער מירב חורב (בת 45), חתונה געהאט מיט אלעד חורב, עלטערער דירעקטאָר פון שער הנגב רעגיאָנאל ראט און מוטער פון דריי זין: אייל חורב, אַ תלמיד אין דער פאַר-מיליטערישער פּריפּעראַטאָרי שולע אין יתיר, עידו חורב, אַן 11 קלאַס. סטודענט אין ישיבת אמי"ת עמיחי אין רחובות, און דער דריטער זון רון חורב, א סטודענט אין דער זעלביקער ישיבה, אין איר פאַך דינט זי ווי וויצע-דירעקטאָרין פון דער ישראל דיגיטאַלער הויפּטקוואַרטיר.

קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס
קאַטעגאָריע:רחובות
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן

קאַטעגאָריע:מאראקאנער יידן
אברהם שלמה הכהן כ"ץ

הרב **אברהם שלמה כ"ץ** (כ"א ניסן ה'תרמ"ה, 6טן אפריל 1885 – י"ד ניסן ה'תשל"ה, 26סטן מערץ 1975) איז געווען דער ריסקעווער רב און רב פון  דער סאטמארער קהילה 'יטב לב' אין קרית יואל, בני ברק. ער האט מחבר געווען די ספרים 'אורחות המשפטים' (דריי חלקים אויף חושן משפט), 'דברי אש' (וועגן עגונות נאכן חורבן אייראפע), און 'דברי אש'  (אויף דער תורה) בן אחר בן עד רבי אליהו הכהן בעל מדרש תלפיות.
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
שלום מאיר יונגערמאן

הרב **אלכסנדר שלום מאיר יונגערמאן** (ח' אדר ה'ת"ש, 1940 קלויזנבורג – כ"א טבת תשע"ג, 3טן יאנואר 2013 בני ברק) האט געפירט די חרדישע קהילה אין זכרון יעקב און איז געווען דער ראש ישיבה פון דער זכרון מיכאל ישיבה ונוח מוסדות תורה וחסד מיט לב טוב מידות טובות ואצילות, דער פירער פון אן אַנשטאַלט פאר ארויסגעבן די ספרים פון ראשונים, און האט געפירט א נעצווערק פון ​​יח״ד מוסדות אין תל אביב.

## ביאגרפיע 
געבוירן אין קלויזנבורג, טראַנסילוואַניע, צו פאטער הרב יחיאל מיכאל יונגערמאן און מוטער שושנה ראַצאַ.

## משפחה 
זיין ווייב מרת צפורה איז געווען א לערערין אין דעם בית יעקב סעמינאר אין תל אביב. זיין שוואגער (זיין שוועסטער חנה׳ס מאן), הרב יהודה פאכטהאלט, איז דער מנהל פונעם סעמינאר אין זכרון יעקב. 

זיינע קינדער: 

* הרב דוד ידידיה - ראש כולל אין רמת אביב
* הרב אברהם ישעיהו - מנהל פון כוללים
* הרב שלמה זלמן - ראש כולל אין זכרון יעקב,
* הרב אהרן מנחם - ראש כולל אין זכרון יעקב
* הרב מרדכי - מנהל פון תלמוד תורה "זכרון גבריאל".
* ווייב פון הרב שמואל האניגסבערג - מחבר ספרי "ביאורי סוגיות" און ר"מ אין סלאבאדקע
* ווייב פון הרב יהושע מנחם זאלאזניק - ראש כולל נטעי מיכאל
* ווייב פון הרב נתנאל גראס - ר"מ אין ישיבת תפארת יעקב.

קאַטעגאָריע:רומענישע רבנים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:רבנים פון זכרון יעקב
ליהיא לאפיד

**ליהיא חיה לאפיד** (געבוירן 12טן מיי 1968) איז א ישראלישע זשורנאליסטקע, סאציאל אקטיוויסט און מחבר, ווייב פון יאיר לפיד.

## ביאגארפיע
זי איז געבוירן געווארן אין עַרַד מיטן נאמען ליהיא מאַן, צו תלמה און רפאל (רפי) מאן, אן אייניקל פון רבי משה אביגדור עמיאל. אין דער עלטער פון 9 יאר איז זי אריבערגעצויגן פון ערד מיט איר פאמיליע צו רמת השרון וואו אירע עלטערן פארמאגן א קראָם פאר האנדקראפט און יודאיקא. זי האָט געלערנט מיט טעלמא יעלין פּלאַסטיק-קונסטן, פאָטאָגראַפיע אין קאמערא אבסקורא.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:זשורנאליסטן
איציק דאנינא

**יצחק „איציק‏“ דאַנינאָ** (געבוירן 26סטן מיי 1965) איז דער בירגערמייסטער פון אופקים. ער האט צוויי מאָל זיך  קאנדידערט פֿאַרן כנסת אויף דער ליכוד ליסטע, פאר דעם נגב דיסטריקט.

## ביאגארפיע
איציק דאַנינאָ איז געבוירן געוואָרן אין אַ משפּחה מיט אַכט קינדער צו זיין פאָטער מאיר דנינו.

קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
משה אביגדור עמיאל

שמאל|ממוזער|250px|הרב משה אביגדור עמיאל מברך בסיום המחזור הראשון של בית הספר העברי לטיסה, לוד, 1939
הרב **משה אביגדור עמיאל** (י"ב ניסן תרמ"ב, 1טן אפריל 1882 - י"ג ניסן תש"ה, 27סטן מערץ 1945) איז געווען א רב און דענקער, איינער פון די פירער פון דער מזרחי באַוועגונג און רעליגיעזער ציוניזם. ער האט געדינט ווי רב פון דער שומרי הדת געמיינדע אין אנטווערפן, און דערנאך ווי הויפט רב פון תל אביב.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין דער שטאָט פּאָראָזאָוו אין גראָדנער געגנט פון רוסלאנד, דער עלטסטער זון פון רבי יעקב-יוסף עמיאל און רבקה עמיאל.

קאַטעגאָריע:רבנים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:תל אביב
קאַטעגאָריע:מזרחי
יצחק פינדרוס

**יצחק זאב פינדרוס** (געבוירן  כ"ז תמוז ה'תשל"א, 20סטן יולי 1971) איז אַ ישראלישער פּאָליטיקער פון דער "דגל התורה" פארטיי א תלמיד חכם. צווישן די יארן 2001–2007 איז ער געווען בירגערמייסטער פון ביתר עילית, און פון 2008–2013 איז ער געווען וויצע־בירגערמייסטער פון ירושלים. זייט 2020 איז ער דער אלגעמיינער סעקרעטאר פון דגל התורה. היינט זיצט אין דער כנסת פאר דער יהדות התורה פראקציע. זינט יאַנואַר 2026 דינט ער אלס בכיר אין דער רעגירונג־קשרי אָפּטיילונג פון דער עמותה „חיים וחסד“.

## ביאגארפיע
ער איז געבוירן אין ירושלים צו משה און זעלדא (העלער) וואָס האָבן אימיגרירט פון די פאראייניגטע שטאטן. ער האט געלערט אין דער אדרת אליהו ״זילבערמאן״ חדר, און דערנאך אין דער זילבערמאן ישיבה.

אין 2019 האט ער געהאלטן דעם 8טן פלאץ אין דער רשימה פו יהדות התורה, און איז דערוויילט געווארן צום 21סטן כנסת.

אין יאַנואַר 2026 האָט „חיים וחסד“, אַ פאַרייניקונג וואָס הילפֿט ענגליש־רעדנדיקע עולים דורך בייַשטייַערונג, רעסורסן און אַקטיוויטעטן מיט רעגירונגס־אָפּטיילונגען אין אַלע לעבן־באַשרייבונגען, געקרויץ דעם פינדרוס פֿאַר דער שטעל־באַזע כיר קשר ממשלתי.
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאוויד-19 פאנדעמיק

די **קאוויד-19 (COVID-19) פּאַנדעמיק**, אויך באקאנט ווי די **קאָראַנאַווירוס פּאַנדעמיק** איז אַ אָנגייענדע גלאבאלע פאנדעמיע פון א קאָראָנאַווירוס. דער אויסברוך איז ערשט געווארן אידענטיפיצירט אין וואוהאן, כינע, אין דעצעמבער 2019. די װעלט געזונט ארגאניזאציע האט דערקלערט דעם אויסברוך אַ "פובליק געזונט עמערדזשענסי פון אינטערנאַציאָנאַלע זאָרג" אויף 30&nbsp;יאנואר 2020 און אַ פּאַנדעמיק אויף 11 מערץ.

דער ווירוס וואס איז אריבער פון בעלי חיים צו מענטשן, האט אנגעשטעקט מיליאנען מענטשן אין מער ווי 188 לענדער און טעריטאָריעס, און געמאָרדט הונדערטער טויזנטער. מער ווי 7.62 מיליאן מענטשן זענען געזונט געווארן.

די פּאַנדעמיק האָט געפֿירט צו די גרעסטע גלאבאלע רעסעסיע זינט די גרויסע דעפּרעסיע.

אין די פאראייניגטע שטאטן זענען באשטעטיגט געווארן אומגעפער 25,000,000 פאלן, און איבער  430,000 טויטע. (ווען די שורות ווערן געשריבן ט״ו בשבט תשפ״א)

## אינפעקציע און סימפּטאָמען 
דער ווירוס פאַרשפּרייט זיך דורך שאַרדס פון שפּייַעכץ דורך רעדן, הוסטן אָדער ניסן פון אַ מענטש וואָס טראגט דעם ווירוס.

די סימפּטאָמען זענען אָפט היץ, הוסט, מידקייט, קורצע אטעם און פארלוסט פון שמעקן. קאַמפּליקאציעס קען אַרייַננעמען לונגען אנטצינדונג און "אקיוט רעספיראטארי דיסטרעס סינדראם".

עס איז שוין דא עטעלעכע וואקצינען קעגן קאוויד־19.

## אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן 
די פּאַנדעמיק האט דערגרייכט די יו. עס. אין יאנואר 2020. ביי דעם סוף פון מערץ, זענען געוען פעלער אין אַלע 50 שטאַטן און די דיסטריקט פון קאָלאָמביע. די יו. עס. האָבן די מערסט באשטעטיקט אַקטיווע פאלן און טויטע אין דער וועלט. אום 16 יולי 2020, איז זיין טויט ראטע געווען 419 פּער מיליאָן מענטשן, דער זיבעטער-העכסטן ראטע גלאָבאַל.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:2019
קאַטעגאָריע:קרענק
קאַטעגאָריע:קאָוויד-19
שמואל ראזאווסקי

[קליין| הרב שמואל רוזובסקי (יונגט) מיט הרב [חזון איש|אברהם ישעיהו קרליץ החזון איש מיט הרב חיים יעקב הלפרין מיט תלמידים]]
הרב **שמואל ראָזאָווסקי** (גבוירן כ"ב טבת ה'תרע"ג, 1טן יאנואר 1913, גראדנע ליטא - כ"ז תמוז ה'תשל"ט, 17טן יולי 1979, בני ברק ישראל) איז געווען דער ראש ישיבה פון דער פּאָניוועזשער ישיבה אין בני ברק. זיינע שיעורים האָבן געצויגן אסאך תלמידים, און זיין לומדות האט געהאט א גרויסן איינפלוס איבער דער ישיבֿישער וועלט.
קליין| מציבה פון הרב ראזאווסקי

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין גראדנע (הוראדנא) לרב מיכל דוד ראָזאָווסקי, איינער פון די מורה הוראה׳ס אין שטאט. ער האט געלערנט אין דער ישיבה ״שער התורה״ ביי רבי שמעון שקאפ – פון וועמען האט ער אויסגעלערנט זיין דרך אין לערנען. אין יאר ה'תרצ"ו איז ער ארויף קיין ארץ ישראל צוזאמען מיט זיינ׳ס א  ידיד הרב זלמן ראטבערג, שפעטער געווארן ראש ישיבה אין  בית מאיר, כדי זיך צו פארמיידען פון ווערן אריינגענומען אין דער פוילישער מיליטער. די צוויי האבן געלערנט אין דער פתח תקווה ישיבה ביי הרב ראובן כץ, וואס האט זיי געהאלפן באקומען סערטיפיקאטן כדי אריינצוקמען אין ארץ ישראל.

## תלמידים
*רבי בן-ציון ראבינאוויטש - ביאלער רבי
*הרב יהודה עדס -  ראש ישיבה פון קול יעקב
*הרב גרשון עדלשטיין - ראש ישיבה פון פאנאוועזש
*הרב יעקב עדלשטיין - רבה של רמת השרון
* אדוואקאו יעקב וויינראט
*הרב מרדכי שלמה בערמאן - א ראש ישיבה אין פאנאוועזש
*הרב בערל פאווארסקי - ראש ישיבה פון פאנאוועזש
*הרב דב צבי קארלנשטיין 
*הרב יצחק האקער - (חתנו)
*הרב ברוך ווייסבעקער 
*הרב דוד יצחק מן 
*הרב יגאל ראזן - ראש ישיבת אור ישראל
*הרב גבריאל יוסף לוי  
*הרב אליהו ברוך פינקל - מראשי ישיבת מיר
*הרב נסים טאלידאנא 
*הרב רפאל יונה טיקאטשינסקי - ראש ישיבת ירוחם
*הרב שמואל מרקוביץ - ראש ישיבת פוניבז'
*הרב יצחק בן שחר - ראש ישיבת קדומים
* הרב מיכאל חסין - 

ראזאווסקי, שמואל
קאַטעגאָריע:פאנאוועזשער ישיבה
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י
אבו טאר

[אבו טאר געזען פון [הר הזיתים|קליין|טעקסט=|300x300פיקס]]
קליין|אבו טאר
**אבו טאר** () איז א געמישטער יידיש-אראבישער קוואַרטאַל אין ירושלים, דרום פון דער אַלטשטאָט. 

אבו טאר ווערט אויך באַקאַנט ווי גִּבְעַת חֲנַנְיָה.
אתי לוי

**אתי לוי** (געבוירן 8טן נאוועמבער 1968) איז א ישראלישע זינגערין.

## ביאגראפיע
אתי לוי איז געבוירן און דערצויגן געוואָרן אין דער געגנט פון באר שבע. זי האט זיבן שוועסטער און צוויי ברידער, איר צווילינג שוועסטער איז די זינגערין זהבה בן.

קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מאיר סוויסא

**מאיר סוויסאַ** (געבוירן 16טן נאוועמבער 1955 ראש חודש א' כסלו ה'תשט"ז) איז א ישראלישער אקטיאר, קאמיקער, רעזשיסאר און זינגער.

## ביאגארפיע
מאיר סוויסאַ איז געבוירן געוואָרן אין קאסאבלאנקא, מאראקא, און האט אימיגרירט אין ישראל אין 1970 ביי דער עלטער פון 15 יאָר. געווען אין צה"ל, ער איז געבילדעט געווארן אלס "פרעמדער קינד" אין קיבוץ יפעת אין יזרעאל טאל. אין די 1990ער יאָרן איז ער געווען א שותף מיט אלי יאצפאן געווען א פארטנער אין דער פארוויילונג-דואָ "סוויסא און יאצפאן". 

אין די ערשטע צוואַנציקער יאָרן האָט ער חתונה געהאַט מיט טלי רביד.

פֿון זײַן צווייטער חתונה מיט רותי ירקוני, די ייִנגסטע טאָכטער פֿון יפה ירקוני, איז ער דער פֿאָטער פֿון אַ טאָכטער און צוויי זין; טליה סויסה (פרייַוויליקער אין דער מענטשנרעכט אָרגאַניזאַציע, האָט זיך באַטייליקט אין דער סעריע וועגן איר טאַטנס לעבן "כּמעט זיכער"), ישי סויסאַ (מוזיקאַלישער פּראָדוצירער און אינדי ראָק זינגער. מיטגליד פון דער באַנד "SHTOCK", באקאנט אלס "באַנאַוויסער". "וואָס האָט אָנטייל גענומען אין Israel's Got Talent), און מיכאל סויסה (טראַפּ און היפּ-האָפּ זינגער).

סויסה האָט חתונה געהאַט צום דריטן מאָל מיט נעמה מינקוביץ', אַ לערערין און דערציערין אין אַ שולע וואָס איז 18 יאָר יינגער ווי אים, וואוינט אין כפר יונה.
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן

קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
שמואלי אונגאר

**שמואלי אונגאַר** איז א פאפולערער חסידישער אמעריקאנער זינגער, וואס חוץ זיין סוקסעספולע זינגען קאריערע פירט ער אויך אן א פאדקעסט אויף די אידישע שפראך מיטן נאמען שמואליקעסט.

## ביאגראפיע 
אונגאר איז געבוירן געוואָרן (אַרום 1990) אין קרית יואל, מאָנראָ, וואו ער האט געלערנט אין סאטמארער אינסטיטוציעס. ער האָט ווייטער געלערנט אין א ישיבה אין לאנדאן און אין פאָרשעי ישיבה אין מאָנסי. אלס בחור פון פערצן יאר איז ער געווארן א יתום פון זיין פאָטער.

שמואלי האָט אָנגעהויבן זײן קאַריערע ביי דער חתונה פון זײן שוועסטער, אויף דער בקשה פון זיין זיידע, דערנאָך איז ער ווייטער אנגעגאנגען ביי חתונות וואָס זענען אפגעהאלטן געוואָרן לויט "חתונה תקנות" אין די זאלן פון פרדס פיגא אין וויליאמסבורג, ווי אויך אין שירה כאָר, אבער עווענטועל האט ער דאס איבערגעלאזט צו ווערן אן אומאפהענגיגער סאלא זינגער, באקאנט צו זינגען מיט א שטארקע ענערגיע און אויפגעהייטערטע געמיט.

אין 2016 האט ער ארויסגעגעבן זיין ערשטער אלבוים שמואלי 2 פראדוצירט דורך נפתלי שניצלער וואָס איז געווען אַ גרויס הצלחה, האט ער שוין ארויסגעגעבן נאך 5 אלבוימם און א צאל סינגעלס און ווידעאוס, און א ריזן צאל פון זיינע ניגונים זענען געווארן ברייט פארשפרייט איבער דער גאנצער וועלט.

אויף זיינע אלבוימס האט ער ניגונים פון פילע לאנגיאריגע חרדי'שע קאמפאזיטער, ווי פינקי וועבער, משה לאופער, און נאך, גאר א גרויסע טייל פון זיינע ניגונים זענען קאמפאזירט דורך הערשי וויינבערגער און ער האט א גרויסע טייל אין אויפבויען זיין נאמען צו וואו עס איז היינט.

אונגאר האָט אין 2017 דורכגעפירט א גרויסע קאנצערט אין די בניני האומה אין ירושלים פאר אַן עולם פון טויזנטער מענטשן. און ער האט שוין זינט דעמאלט דורכגעפירט נאך פילע גרויסע קאנצערטן איבער דער וועלט.

## פאדקעסטער 
אין יאר 2023 האט שמואלי אנגעהויבן א פאדקעסט אויף די אידישע שפראך מיטן נאמען שמואלי קעסט, וואו ער ברענגט ארויף פארשידענע אינטערעסאנטע געסט, און ביישטייערט צו אידישע אינטערטעמענט, זיינע ווידעאוס ציען אן אין דורכשניט איבער צוועלף טויזענט צוקוקער, און עס איז אפי' דא וואס פארמאגן אזויפיל ווי 30 טויזענט צוקוקער.

## דיסקאָגראַפיע 
ער האט שוין ארויסגעגעבן פילע אלבאמען.
* שמולי 2 (2016)
* מאך א ברכה (2018)
* ברכה און נחת (2018)
* On Stage (על הבמה) (2019)
* מדרגות (2020)
* Back Stage
* שלום עליכם
* לחיים שמילי

## קליפּס און סינגלס 
* "מאך א ברכה"
* "ויתן לך"
* "הלילה הזה"
* "ארי שבחבורה"
* "רחמנא"
* "ישמע"
* "אשר בחר"
* "כולנו"

## לינקס 
* https://www.facebook.com/ShmueliUngarMusic
* https://www.twitter.com/shmueliungar
* https://www.instagram.com/shmueliungar
* https://www.youtube.com/channel/UCrWpPQvZBBhn6i0yaWM4HBA
* https://telegram.me/s/shmueli_ungar
* https://www.youtube.com/watch?v=qsJ4VaSgS8I
* https://www.youtube.com/@ShmueliCast
* http://jewishmusicreport.com/2018/03/05/shmueli-ungar-z-report-interview-with-yossi-zweig/ 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
ליסטע פון ישיבה גדולות אין סטאמפארד היל

## ליסטע פון ישיבה קטנות אין סטאמפארד היל
*ישיבה גבוהה
*ישיבה גדולה בית ישראל וויזשניץ לאנדאן
*ישיבה גדולה ד'לאנדאן
*ישיבה גדולה מתיבתא
*ישיבה גדולה נועם התורה
*ישיבה גדולה תורה ויראה ד'סאטמאר (מהרי"י)
*ישיבה גדולה תורת חסד
*ישיבה גדולה תפארת ישראל

## זעט אויך
*ליסטע פון חדרים אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון מיידל שולעס אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון ישיבה קטנות אין סטאמפארד היל
*ליסטע פון מיידל סעמינארס אין סטאמפארד היל

ישיבה גדולות אין סטאמפארד היל
קאַטעגאָריע:ישיבות
קאַטעגאָריע:לאנדאן
הערשל האגער

הרב **צבי ״הערשל״ האַגער** (געבוירן תשל״ג) איז דער רב פון בית־המדרש ״עטרת צבי״ אין גאלדערס גרין, לאנדאן, און איז פאראנטווארטלעך אויפן כשרות פונעם אלגעמיינעם עירוב אין נארד־וועסט לאנדאן. ער איז א מומחה אויף עירובין און ווערט באראטן ווען מען שטעלט אויף עירוב׳ס אין לאנדאנער גאסן.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן צו זיין פאטער הרב גרשון האגער, רב פון בית־המדרש ״בית ישכר דוב״, זון פון רבי הערש האגער, זון פון רבי בעריש האגער פון סטראזשניץ־גאלדערס גרין, זון פון רבי יצחק יעקב דוד האגער, סטראזשניצער רבי, זון פון רבי ברוך האגער, דער ״אמרי ברוך״, זון פון רבי מנחם מענדיל האגער, דער ״צמח צדיק״ פון וויזשניץ, און צו זיין מוטער מרת אסתר, טאכטער פון הרב יצחק ניימאן, רב פון קרית חיים.

ער האט חתונה געהאט מיט א טאכטער פון רבי מנשה קליין, אונגווארער רב. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט עטלעכע יאר אין ניו יארק.

היינט וואוינט ער אין לאנדאן און איז רב פון בית המדרש ״עטרת צבי״ אין גאלדערס גרין. אין יאר תש״פ בשעת דער קאוויד-19 מגיפה איז ער געווען טעטיג אין אויפשטעלן אן עירוב אין דעם דרום טאטנהאם געגנט אין סטאמפארד היל און אויך אויפצושטעלן מהודרדיגע עירובין אין זייט געסעלעך אין גאלדערס גרין.

## זיינע ספרים 
* תורת המילואים

## רעפערענצן
* הרב יחזקאל שרגא ברוך האלבערשטאם, צאנזער רבינ׳ס זון, אויף א וויזיט ביי הרב צבי האגער  

קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
יעקב הורוויץ (אופקים)

[קליין|מרכז|רבי [חיים קאמיל מיט רבי שמשון פינקוס און רבי יעקב הורוויץ (אופקים) פורים אין אופקים]]
רבי **יעקב הורוויץ** (כ"ה תמוז ה'תש"ג, 28סטן יולי 1943 – י"ז חשוון ה'תש"ע, 4טן נאוועמבער 2009), איז געווען דער ראש ישיבה פון דער ישיבה אין אופקים במשך מער ווי דרייסיק יאָר, צוזאמען מיט הרב חיים קאמיל.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין תל אביב צו מנחם מאָניש הורוויץ און זיין ווייב רבקה (ראַפֿאַלאָוויטש).

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
נסים כדורי חזן

הרב **ניסים עזרא כדורי חזן** (ה'תרנ"א, 1891–ה'תשל"ב, 1972) איז געווען איינער פון די גרעסטע רבנים פון בבל און איינער און א גרויסער פוסק.
ממוזער|המצבה של הרב ניסים עזרא כדורי

## ביאגארפיע
ער איז געבוירן געווארן איז באגדאד אין 1891 צו סילימאַן און דינה כדורי. ער האָט חתונה געהאַט מיט רעזשינא און זיי האבן געהאט פיר קינדער.

טופחה, טאָכטער יחזקאל און לולו, און האָט געוואוינט און געארבעט אין באגדאד מערסט פון זיין לעבן, און האָט געדינט אלס הויפט רב פון בבל, און דער העכסטער תורה אויטאָריטעט.
## אלע ספרים
* מעשה ניסים  (תשל"ה)
* חובת הארץ  (תשי"ד)
* לוח עולמי  (תשט"ו)
קאַטעגאָריע:רבנים פון בבל
קאַטעגאָריע:רבנים אין באגדאד
קאַטעגאָריע:מקובלים
משפחת כדורי

[ממוזער|פנינסולה, [האנג קאנג]]
די **כדורי פֿאַמיליע** (ענגליש: *Kadoorie*, אַראַביש: خضوري) איז א רייכע בריטישע פאַמיליע, אריגינעל מזרחי אידן פון באגדאד. פון מיטן דעם 18סטן יאָרהונדערט אין וועלכן זי האָט זיך באזעצט אין באָמביי (היינט מומבאַי) און איז געוואָרן איינע פון ​​די רייכסטע פאַמיליעס אין אזיע; פֿון מיטן 19 טן יאָרהונדערט האָבן זייערע געשעפטן זיך קאָנצענטרירט אין שאנכאי, און פֿון 1949 אין האָנג קאָנג.
קאַטעגאָריע:אידישע משפחות
יעקב בלוי

הרב **יעקב ישעיה בלוי (בלויא)** (י"א אלול ה'תרפ"ט, 16טן סעפטעמבער 1929—ג' שבט תשע"ג, 14טן יאנואר 2013)  איז געווען א מיטגליד אין דעם בית דין  פון דער עדה חרדית, און דער רב פון סנהדריה–פאג"י אין ירושלים.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין ירושלים עטלעכע וואָכן נאָך די תרפ"ט ראיאטן צו הרב ברוך יהודה בלוי פון די רבנים פון פאג"י, א זון פון רבי משה בלוי, איינער פון די פירער פון אגודת ישראל. אין זיין יוגנט האָט ער געלערנט אין דער קאַמעניצער ישיבה און דער מירער ישיבה.
מרגלא בפומיה; 99 אחוז 'כשר' הם 100 אחוז 'טרף'.

## ספריו
***פתחי חושן** - ט' חלקים פון דיני ממונות
* **ברית יהודה** - הלכות ריבית און היתר עיסקא
**** קיצור ברית יהודה** -
***חובת הדר** - מצוות מזוזה והלכותיה; הלכות פון נר שבת און חנוכה ליכט
***חנוך לנער** - חיוב קטנים במצוות
***לקט העומר** - הלכות חלה
***מלבושי ישע** - הלכות כלאי בגדים
***נתיבות שבת** - הלכות הוצאה מרשות לרשות און עירובין
***צדקה ומשפט** - הלכות צדקה; מעשר; תשמישי קדושה ובית-הכנסת
***פתחי מקוואות** - הלכות פון בויען א מקוה
***דברי יעקב** - ב' חלקים על התורה

קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש

קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
סאלאניקי

**סאַלאָניקי** ( גריכיש: Θεσσαλονίκη *טהעסאַלאניקי* ; טערקיש:  *Selanik סעלאַניק***)** איז די צווייט גרעסטע שטאָט אין גריכנלאנד און אייינע פון זיינע וויכטיקסטע פּאָרט שטעט. ער איז פלאצירט אין דעם צענטראַל מאַקעדאָניע פראווינץ און וועט אומאפֿיציעל גערופֿן די "הויפּטשטאָט פון מאַקעדאָניע". די שטאט האט 322,240 באוואוינער (אין 2011), און איז אַן אינדוסטריעלער און קאמערציעלער צענטער. זיין עקאנאמיע איז באזירט בעיקר אויף דעם פּאָרט, נאפט פאבריקן, שטאָל, טעקסטיל און לאַנדווירטשאַפטלעכע אינדוסטריעס. 

די געביידעס פון דער אנהייב קריסטלעכער תקופה און דער ביזאַנטישער תקופה זענען אנערקענט דורך אונעסקא ווי וועלט ירושה ערטער. דער אייראפעאישער פֿאַרבאַנד האט אויסדערוויילט סאַלאָניקי צו זיין דער "אייראפעאישער קולטור־הויפטשטאָט" פֿאַר 1997. 

ביז דער צווייטער וועלט-מלחמה האט סאלאניקי געהאט א שיינע און גרויסע יידישע קהילה.

## געשיכטע 
קליין|250x250פיקס| דער ווייסער טורעם, סימבאָל פון דער שטאָט
סאַלאָניקי איז געגרינדעט געווארן אין יאר 316 פאר דער ציווילער רעכענונג דורך קסאנדראס מלך פון מאַקעדאָניע,, וואס האט געמאכט אים די הויפּטשטאָט פון דער רעגירונג. טהעססאַלאָניקי איז געהייסן נאָך סאַלאָניקי ווערט גערופן אויפן נאמען פון טעסאלאניקא, די פרוי פון קסאַנדראָס, און  שוועסטער פון אלעקסאנדער דער גרויסער. טעסאַלאָניקאַ האט באקומען איר נאָמען פון איר פאָטער, פיליפאס דער צווייטער, וואָס האָט זיך אומגעקערט פון אַ זיג איבער טהעסאַליע, דערפאר האָט ער זי גערופֿן מיט אַ נאָמען צוזאמענגעשטעלט פון דעם וואָרט טהעססליע און דעם וואָרט "ניקא" (זיג). סאַלאָניקי איז באַלד געווארן דער וויכטיקסטער פּאָרט אין מאַקעדאָניע. 

דאס ערשטע מאל וואס ס׳איז דערמאנט אַ יידישע קהילה אין סאלאָניקי איז אין דעם זעקסטן יאָרצענדלינג פון דער ערשטער יאָרהונדערט, ווען דער צווייטער בית המקדש איז נאך געשטאנען. 

## יידן אין סאלאניקי 
[לינקס|קליין|250x250פיקס| א מאָנומענט אין סאלאָניקי אין אָנדענק צו די 50,000 יידן פון דער שטאָט וואָס זענען דערמאָרדעט געוואָרן אין דער [חורבן אייראפע. ]]

## צווילינג שטעט 
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין גריכנלאנד
הושע יעקבי

הרב **הושע יאַקאבי** (קראאטיש: *Hosea Hermann Jacobi***;** 1841-1925) איז געווען דער הויפט רב פון דער יוגאסלאווישער יידישער קהילה בערך 58 יאָר, א דערציער, פובליק פיגור און דאקטאר פון פילאסאפיע.

## ביאגרפיע
ער איז געבוירן צו זיינע עלטערן מאיר יאקאבי און זיין מוטער שרה מרים  (טאכטער פון רבי  יעקב משה גאלדבערג). ווען ער איז געווען אלט צען יאָר איז זיין פאָטער מאיר יאקאבי געשטאָרבן.

## משפחה
ער האָט חתונה געהאַט מיט חולדה פּאַנדער פון פּויזן און זיי האבן  געהאט זיבן קינדער.

## מצבה
די פאלגנדע ווערטער אויף זיין מציבה. הרב **הרמן יהושע הושע** למשפחת **יעקבי בן יעקב**.

***יָ**שִׁישׁ וְחֲכַם פְּאֵר וַעֲטֶרֶת קְהִילָּתֵנוּ, 
***הָ**יָה [**רַ**ב **רַ**חְמַּן] **מַ**נְהִיג **נֶ**אֱמַּן וְשָׁלֵם לְעַדַתֵּנוּ.
***וְ**כֵרוֹעֶה מַתְמִיד בְּעַד טוֹבָתָהּ עָמַל, 
***שֶׁ**מּוֹנָה וַחֲמִישִּׁים (58) שָׁנָה אֶת צֹאנוֹ נִיהַל.
***עָ**רַךְ/**ע**וֹצֵם/**עִ**דֵּן/**עַ**דַף/**עָ**טַף/ **עֵ**רֶף/**עַ**לַץ/**עָ**זַב/**עֻ**צַּב/**עַ**טַה/**עִ**טֶר/**ע**וֹדֵד/**עַ**רַב/**עֹ**רֵר/**עָ**נַד/לִיקְחוֹ הַזַּךְ לִפְנֵי עַם רַב,
***בֵּן יַעֲקֹב** לָאֶבְיוֹנִים הָיָה אָב. 
*הִתְאַמֵּץ לְהָפִיץ תּוֹרָה וּמוּסָר,
*הִדְרִיךְ בָּנִים וּבָנוֹת בַּמַּעְגָּל יָשָׁר. 
*עַד זִקְנָה עַל מִשְׁמַרְתּוֹ עָמַד,
*עַד בּוֹא שִׁמֶּשׁוֹ לַעֶלְיוֹן עָבַד;

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:יוגאסלאוויע
יורם טולידנו

**יורם טאלידאנו** (געבוירן 30סטן אויגוסט 1967) איז א ישראלישער פילם, טעלעוויזיע און טעאטער אקטיאר.
אברהם עילם אמזלג (ד"ר)

קליין|מרכז

ד"ר **אברהם אבי עילאַם-אַמזאַלעג** (געבוירן 28סטן סעפטעמבער 1941 ז' אלול ה'תש"א) איז א ישראלישער מוזיקער, פלוטיסט, קאמפאזיטאר, מוזיקער, עטנאָמוסיקאָלאָג און קאָנדוקטאָר.
סאמי על־מאגריבי

שלמה סלומון אמזלג גריפן **סאַמי על־מאַגריבי** (, אַראַביש: سامي المبربي,  פראַנצויזיש: ; אפריל 1922, סאפי, מאראקא – 9טן מערץ 2008, ב' אדר ב' ה'תשס"ח, אשדוד, ישראל), געבוירן **סאַלאָמאָן שלמה אַמזאַלעג,** איז געווען א מאראקאנער יידישער זינגער, חזן און קאמפאזיטאר.ער האט געוואוינט אין פאריז און מאנטרעאל. ער איז געווען פון די הויפט זינגער ביי מאהאמעט דער פינפטער, קעניג פון מאראקא.

## ביאגארפיע
געבוירן פון פאטער **עמרם אמזאלאג** און מוטער **פריחא אמזאלאג** ברודער פון רפאל אמזאלאג.
ער האט איבערגעלאז ט א פרוי, מסודי (צו דער משפחה כהן) און זעקס קינדער — א זון און פינף טעכטער. איינע פֿון זײַנע טעכטער, יאָלאַנדע על־מגריבי, האָט ווײַטער געזונגען פֿון איר פֿאַרשטאָרבענעם טאַטנס רעפּערטואַר.

## קישורים חיצוניים
* סרטון על טקס לווייתו באשדוד ועל ביקורו לרגל מלאת 80 בישראל
קאַטעגאָריע:מאראקאנער יידן
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
יוסף פאלאדזשי

רבי **יוסף פאלאדזשי** (טערקיי, 1815 - ו' תמוז ה'תרנ"ו 1896) איז געווען דער דריטער און יינגסטער זון פון זיין פאטער רבי חיים פאלאדזשי און מוטער אסתר אסתרולה . ער איז דערמאנט אין די ביכער פון זיין פאָטער ווי דער וואָס האָט געהאָלפֿן אין דרוק און רעפארמען, ווי זיין פאטער און זיין צוויי עלטערע ברידער, ער האָט אויך פארבראכט זיין לעבן לערנען תורה, צונויפגעשטעלט ביכער.
## ברידער
* רבי אברהם פאלאגי (הבכור). אויך א ריזן בעל מחבר פון ספרים, דער מחבר פון ״זכותיה דאברהם״, ״ויקרא אברהם״, ״ויען אברהם״, ״שמע אברהם״, ״אברהם אזכור״, ״אברהם את עיניו״, ״אברהם את ידו״,״ואברהם זקן״,״פדה את אברהם״, ועוד.
* רבי יצחק רחמים ניסים פאלאדזשי, דער מחבר פון די ספרים ״יפה ללב״ אויף פיר חלקים פון שו"ע ניין בענדער, און ״נפש היפה״.

## ספריו
* 
***קריית ספר** על הלכות ספר תורה להמאירי, איזמיר, תרמ"ד
*
יפעת שאשא-ביטאן

ד"ר **יפֿעַת שאַשאַ-ביטאן** (געבוירן 23 מיי 1973) איז די פֿארזיצערין פון דער כולנו פארטיי אין דער ליכוד פֿראקציע, פֿארזיצערין פון דער קאראנע קאמיטעט און א כנסת דעפוטאט. זי האט געדינט ווי מיניסטער פון געבוי און באוואוינונג און פֿארזיצערין פון דער קאמיטעט פאר קינדער־רעכטן אין דעם 20סטן כנסת. פריער איז זי געווען  וויצע־בירגערמייסטער פון קרית שמונה . איידער זי איז אריין אין פּאָליטיק, האט זי עוסק געווען אין בילדונג. 

## ביאגראפיע 
שאשאַ-ביטאָן איז געבוירן געוואָרן אין קרית שמונה און איז דאָרטן אויפֿגעוואַקסן, און זי האט געוואוינט דארט ביז סעפטעמבער 2018. זי איז די טאָכטער פון רחל, א שוועסטער, געבוירן אין מאָראָקאָ, און משה דוד, אַן אויטאָבוס שאָפער און שפּעטער באַזיצער פון אַ פּריוואַטער טראַנספּארט פירמע, געבוירן אין איראַק. 

זי האט באקומען אן ערשטן און צווייטן דיפלאם פון דעם אוניווערסיטעט פון חיפה אין דעם פעלד פון פאַרוואַלטן און אַנטוויקלען בילדונג־סיסטעמען און לערער־אינסטרוקציע. אין 2002 האָט זי באַקומען אַ דאָקטאָראַט אין בילדונג פונעם אוניווערסיטעט פון חיפה, פאר א פראיעקט מיטן נאָמען "פארגלייכן דעם באַגריף פון שלום אין יידיש-ישראלדיקער און פאלעסטינער יוגנט: אלס א פונקציע פון א קאלעקטיוון נאראטיוו און אנטייל אין א שלום-דערציאונג פראגראם". 

### פּריוואַט לעבן 
שאַשאַ-ביטאָן איז געהייראט צו אילאַן ביטאָן, און איז אַ מוטער פון דריי קינדער. זי וואוינט מיט איר משפּחה אין זכרון יעקב . 

## פאליטישע קאַריערע 
אין 2008 איז זי געלאפן פאר בירגערמייסטער פון קרית שמונה. זי האָט געדינט ווי וויצע־בירגערמייסטער ביז זי איז אפעגעזאגט געווארן אין 2010. במשך פֿינף יאָר האט זי געהאט דעם פּאָרטאפֿעל פון בילדונג און יוגנט  אין דעם מוניציפאליטעט. 

### אין דער נאציאנאלער ארענע 
אין 2015, צו די וואלן פארן 20סטן כנסת, האָט זי זיך איינגעשלאָסן אין דער "כולנו" פארטיי אָנגעפירט פון משה כחלון און זי איז געשטעלט געוואָרן אויף זיבעטן אָרט. די פארטיי האט באקומען צען מאנדאטן און שאשא-ביטאן איז דערוויילט געווארן צו דינען אין כנסת; אויף איר ארט אין דער  קרית שמונה שטאטראט איז אריין אביחי שטערן, וואס איז שפעטער געווארן בירגערמייסטער. 

דעם 9טן יאנואר 2019, עטלעכע חדשים פאר דעם צעלאָזן פון דעם כנסת, איז זי באשטימט געוואָרן מיניסטער פון בעבוי און באוואוינונג אין דער 34סטער רעגירונג, נאך דער רעזיגנאציע פון יואב גאלאנט. 

ווען מען האט צאמגעשטעלט די 35סטע רעגירונג פון ישראל איז זי געווארן באשטימט צו פירן דעם ספּעציעלן קאמיטעט צו באהאנדלען דעם  קאָראָנאַ קריזיס. 

## וועבלינקען 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:מיניסטארן אין ישראל
ששון כדורי

קליין|300px| הרב ששון כדורי (מימין)
הרב **ששון כדורי** גערופן **חכם ששון** (14טן אקטאבער 1886 - 24סטן מיי 1971) איז געווען העכער פון פערציק יאָר דער הויפּט פון דער קהילה און דער הויפט רב פון באבילאָנישן יידנטום (חכם באשי) אין איראק תלמיד פון ישיבת בית מדרש בית זילכה.
קאַטעגאָריע:רבנים פון בבל
עליזה בלאך

250px|קליין|טעקסט=| עליזה בלאך מיט שמייכל

גאולה **עליזה בלאך** (געבוירן ט' תשרי ה'תשכ"ח, 13טן אקטאבער 1967) איז א ישראלישער דערציער וואס באדינט ווי בירגערמייסטער פון בית שמש.

## לעבנסגעשיכטע 
זי איז געבוירן געווארן אין קרית גת צו יצחק און חנה בן-חמו, אימיגראנטן פון מאראקא, די פינפטע פון זיבן געשוויסטער. זי האט געלערנט אין דער אולפנא אין ערד. דערנאך האט זי שטודירט אין בר אילן אוניווערסיטעט וואו זי האט באקומען אן ערשטן דיפלאם אין מאטעמאטיק.
## משפחה
חתונה געהאַט מיט ד"ר אהרון בלאך, אַן עלטערער נעפראָלאָג אין הדסה עין כרם שפּיטאָל. מוטער פון פיר.
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס
קאַטעגאָריע:בית שמש
ליהיא טאלידאנא

**ליהיא טאלידאנא** (געבוירן תשס"ב 2002),ישראלדיקע זינגער, שאַפֿער און אַקטריסע.

## ביאגראפיע
ליהיא טאלידאנא  איז די טאָכטער פונעם קאַמפּאזיטאר און זינגער אבי טאָלעדאַנאָ און מוטער חגית. זי איז אַ באַרימטע קינסטלערין און טענצערין פון גן יבנה אַ צוועלפט-קלאַס תּלמיד אין דער פון שולע די תלמה ילין. ווער האָט שוין געראטן צו אַרויסגעבן אַ דעבוט ליד מיט אַ יאָר און אַ האַלב צוריק גערופן "מייַן האַרץ איז וועגן 200".

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
אברהם סבע

רבי **אברהם בן יעקב סַבַע** (ה'ר 1440, שפאניע -  ה'רס"ט 1508, וועראָנא, איטאליע) איז געווען א רב, מקובל און אידישער דענקער אין דעם דור פונעם גירוש שפאניע, און דער מחבר פון ספר "צרור המור" על התורה (על דרך פשט וסוד) ועוד.

ער האט געוואוינט אין שפאניע אינעם 15טער און 16טער י"ה, געווען א תלמיד פון רבי יצחק די ליאון ז״ל.

קאַטעגאָריע:שפאנישע רבנים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
אסתר חיות

[250px|ממוזער|אסתר חיות, זיצט צו דער רעכטער זייט פון פרעזידענט ראובן ריוולין אינעם 16 טן ביבל קרייז פון 929 - ביבל צוזאַמען, יאַנואַר [2018]]
**אסתר "אתי" חיות** (געבוירן דעם ז' חשוון תשי"ד, 16טן אקטאבער 1953) איז געווען דער פרעזידינט פונעם ישראל הויכגעריכט זינט דעם 26סטן אקטאבער 2017. זי איז ערווארטעט צו דינען ביז 16טן אקטאבער 2023.

## ביאגארפיע
**אסתר (אתי אסתי) חיות-אבני** איז געבוירן געוואָרן אין דער "שביב" דורכפאָר לאַגער (אָריגינעל "שובקי"), איצט דער "יד התשעה" קוואַרטאַל אין הרצליה, צו פאטער **יהודה** און מוטער **יהודית**.

## משפחה
אסתר חיות איז חתונה געהאַט מיט **דוד (דודי) חיות** וועמען זי האָט באגעגנט אין איר געזעץ שטודיעס, און זיי האבן צוויי זין, זי וואוינט אין תל אביב.
אמסטאוו

**אַמסטאוו** ( *מסטוף*) איז א דארף אין טשענסטאכאווער קרייז, דרום פוילן, 13 ק"מ מזרח פון טשענסטכאוו און 42 ק"מ צפון פון קאטאוויץ. אין 2008 האט עלקוש געהאט 1714 איינוואוינער. 

אמסטאוו געפינט זיך ביים טייך דווארט, אין דעם מערב טייל פון דעם קליינפוילן היסטארישן פראווינץ.

## היסטאריע
## יידישע קהילה
אין 1697 האט מען געבויט די ערשטע שול אין אמסטאןן. אין 1857 זענען יידן געווען א דריטל פון די איינוואוינר.
אין 1897 האבן געוואוינט אין אמסטאוו 660 יידן, און 740 אין 1021.

### רבנים 
די רבנים און ראשי ישיבה אין אמסטאוו זענען געווען:
* הרב אפרים צבי איינהארן (תרי״א–תרס״א) 
* הרב דוב בעריש איינהארן (תרל״ז–תש״ב) 

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דערפער אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
אברהם מאנדרער

הרב **אברהם מאנדרער** איז דער קאסאווער רבי פון לאנדאן, רב פון ביהמ"ד קאסוב, און נשיא ממלכת החסד **בית קאסוב** אין סטאמפארד היל, לאנדאן, וואס איז א הכנסת אורחים וואס גיבט צו עסן פאר ארעמעלייט און נצרכים שבת יו"ט און דורכן וואך.

## ביאגראפיע 
רבי אברהם איז געבוירן געווארן אין ירושלים, דער יונגסטער זון פון רבי מנחם מענדל מאנדרער, אן אייניקל פון רבי אלטער מנחם מענדיל שפירא, איידעם פון רבי חיים האגער, צווייטער קאסאווער רבי, און מרת אלטע רחל (בריזל).

אין יאר תשנ"א האט ער חתונה געהאט מיט מרת **רבקה צירל**, די עלסטע טאכטער פון רבי משה שמואל ראטנבערג, קאסאנער רבי פון לאנדאן.

זיין געוואוינהייט צו העלפן יודן אזוי קומט פון זיין טאטע׳ן רבי מנחם מענדל, וואס האט אנגעפירט די הכנסת אורחים-קאסוב אין ירושלים לאנגע יארן; אויך איז זיין שווער אן אייניקל פון רבי ישעי'הלע קעריסטירער.

ר' אברהם איז גאר א פרייליכער באליבטער מענטש, א פאפולערער שדכן, און איז אריין געמישט אין גאר אסאך עסקנות אין שטאט, ווער עס דארף נאר הילף אדער א טובה ווייסט מען אז מען קען זיך ווענדן צו ר' אברהם.

קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
איצי האגער

**יצחק "איצי" האגער** איז אַן אמעריקאנער גרונטייגנס דעוועלאָפּער וואָס האט געגרינדעט די ניו יאָרק סיטי קאָרנעל ריאַלטי פאַרוואַלטונג. 

## ביאגראפיע 
יצחק האגער איז געבוירן געוואָרן אין די 1970ער יאָרן צו רבי אליעזר זאב האגער, היינט דער וויזשניצער רבי פון ירושלים, זון פון וויזשניצער רבי הרב מרדכי האגער. ער איז אויפגעוואקסן אין דעם קליינעם דארף כתר, ניו יארק, געגרינדעט דורך זיין זיידע. 

זינט 2017 ער אויסגעשטאנען קעגנערשאפט דורך עסקנים ווען ער האָט פאָרגעלייגט צו בויען א 565 אַפּאַרטמענט וואוינונג קאָמפּלעקס אין קרוין הייטס, ברוקלין; אין אפריל 2019, האָט א ריכטער ארויסגעגעבן א ריסטרעינינג פארארדענונג קעגן דעם פראיעקט. זיין פירמע, צוזאַמען מיט שטאָט קאָונסילפרוי לאַרי קומבאָ, זענען דיפענדענטס אין אַ פראצעס וועגן דער קאָנטראָווערסיאַלע ווידערזאנירן לעבן דעם ברוקלין באָטאַנישן גאָרטן וואָס וואָלט געלאָזט די גאר הויכע טורעמס צו ווערן געבויט דאָרט. 

צוזאמען מיט די חסידישע דעוועלאפערס שמעון דושינסקיא, יואל גאלדמאן און יואל שרייבער, ווערט ער באטראכט ווי א בליענדער ריעל עסטעיט דעוועלאפער אין ברוקלין.

## פערזענלעכע לעבן 
ער האט געהייראט מרת שפרה מלכה, טאכטער פון רבי שמואל דוד קרויז, אב"ד אודווארי.

## באַווייַזן 
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:וויזשניץ
קאַטעגאָריע:ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:גרונטאייגנס
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
רחמים ניסים יצחק פאלאדזשי

הרב **רחמים נסים יצחק פּאַלאַדזשי** (תקע"ג (1813), טערקיי – ד' ניסן ה'תרס"ז (1907)) איז געווען אַ רב און מחבר פון ספרים.

## ביאגארפיע
געבוירן צו זיין פאָטער רבי חיים פּאַלאַדזשי און מוטער אסתר אסתרולה. ער האט געהייראט רחל מזל טוב, די טאכטער פון הרב סעדיה הלוי מירקאדו, מחבר פון ספר "נווה הצדק".
## ברידער
רבי אברהם פאלאדזשי (הבכור) א ריזן בעל מחבר פון ספרים, דער מחבר פון ״זכותיה דאברהם״.  רבי יוסף פאלאגי מחבר ספר, **יוסף את אחיו**.
מאיה אטון

**מאיה אטון** (געבוירן 1974), איז אַ ישראל מולטידיססיפּלינאַרי קינסטלער וואָס לעבט און אַרבעט אין תל אביב.
שמואל רעשעווסקי

**שמואל רעשעווסקי** (26סטן נאוועמבער, 1911 –  4טן אפריל, 1992) איז געווען א שאך-מייסטער און וואונדער-קינד וועלכער האט שוין אין א אינגען עלטער געשפילט שאך קעגן געלערנטע שאך-שפילער.

## יוגנט יארן 
שמואל איז געבוירן אין אזארקאוו, פוילן, א שטאט נעבן לאדזש, צו זיינע עלטערן, גערער חסידים.

ווען ער איז געווען בלויז פינף יאר אלט, האט ער שוין געשפילט שאך ווי א מייסטער. גאר שנעל איז ער באקאנט געווארן אלס א וואונדער-קינד מיט אויסגעווענליכע טאלאנטן אין שאך. ביי די זעקס יאר האט ער שוין געשפילט קעגן ערוואקסענע, און ביי די אכט האט ער זיך שוין פארמאסטן קעגן געלערנטע שאך-עקספערטן.

זיין ערשטע פארשטעלונג איז געווען אין וויען, וואו ער האט זיך פארמאסטן מיט עטליכע שאך-עקספערטן.

זיינע עלטערן האבן זיך שפעטער געצויגן קיין אמעריקע וואו ער איז ארומגעפארן דאס לאנד צו פילע שאך פארמעסטן. ער האט פארלוירן בלויז אכט פון 1,500 שפילן! ער איז גערופן געווארן צו פילע פראמינענטע ערטער אריינגערעכנט א באזוך צום ווייסן הויז, וואו ער האט זיך געטראפן מיט פרעזידענט הארדינג.

## עלטערע יארן 
נאך זיין חתונה האט ער זיך באזעצט אין קראון הייטס. וואוינענדיג אין קראון הייטס האט ער  געדאווענט אין 770, וואו ער האט אנגעקניפט א  קשר מיט'ן זעקסטן ליובאוויטשער רבי'ן, רבי יוסף יצחק מליבאוויטש זצ"ל. ער פלעגט אסאך אנקלינגען אין רבינ'ס שטוב זיך מזכיר זיין בעפאר א שאך-פארמעסט. 

ער האט געשריבן זיבן ביכער איבער שאך, און ער איז געווען אן אפיציעלער קאלומניסט איבער שאך אין פילע פרעסטיזשפילע צייטונגען, אריינגערעכנט די ניו יארק טיימס. 

מיט דער צייט האט זיך רעשעוועסקי אפגעלאזט פון שאך שפילן, און ער האט זיך אריבערגעצויגן וואוינען אין מאנסי, וואו ער האט געוואוינט די לעצטערע יארן פון זיין לעבן, שטילערהייט, אלס פרומער איד. 

## וועבלינקען 
* https://www.chabad.org/therebbe/article_cdo/aid/1075154/jewish/Chess-The-Game-and-its-Players.htm

קאַטעגאָריע:שאך גרויסמייסטער
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן

קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
אבאדי בעקעריי

**אַבאַדי בעקעריי** () איז אַ ישראל עסנוואַרג פירמע געגרינדעט אין 1948.
ממוזער|בייגעלך פון אבאדי|טעקסט=

## היסטאריע
אין 1949 האָט יוסף בן אליהו אַבאַדי,  צוזאַמען מיט זיין פרוי שמחה, געגרינדעט א קליינע בעקעריי אין דער געגנט פון דער מחנה יהודה מאַרק אין ירושלים.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:בעקערייען
קאַטעגאָריע:ירושלים
מאטי שטיינמעץ

**ישראל ברוך מרדכי** "**מאָטי" שטיינמעץ** (געבוירן ה' תמוז תשנ"ב, 5טן יולי 1992) איז אַן אָנגעזעענער ישראלישער חסידישער זינגער. ער זינגט חסידישע מוזיק און ספעציעל לידער פון עמאָציע, נשמה און התעוררות.

## ביאגראפיע 
קליין| שטיינמעץ אויף כאן 11
שטיינמעץ איז געבוירן געוואָרן צו אַ וויזשניצער פאַמיליע אין בני ברק. 

ווען שטיינמעץ איז געווען פערצן יאָר, האָט זיין זיידע אריבערגעצויגן פֿון אנטווערפן קיין ישראל און אים געלערנט פילע טראדיציאנעלע וויזשניצער ניגונים, וואָס האָבן שפעטער משפיע געווען אויף זיין מוזיקאלישן סטיל. אין זיינע בחור'ישע יארן, איז ער געווארן דערטאַפּט דורך פּראָדוצירער און קאַמפּאָזיטאר רובי באנעט, וואָס איז שפּעטער געווארן זיין פאַרוואַלטער. שטיינמעץ זינגט יידישע רעליגיעזע לידער, מיט די ליריקס אָפט גענומען פון פסוק אָדער תפילה, און איז באַוווסט פֿאַר דער גרויסער עמאָציע וואָס ער לייגט אריין אין זיין מוזיק. לויט זיין חרדישן אויספיר פון דער באַשיידנקייט, פירט ער קיינמאל נישט ביי אוידיענצן פון מענער און פרויען, סיידן עס איז דא א מחיצה; א ביישפּיל פון דעם איז זיין אָפּזאָג צו זינגען אין דעם יערלעכן בענעפיט קאָנצערט פאר דער העברעישער אַקאַדעמיע פֿאַר ספּעציעלע קינדער. ער האָט באזוכט שפיטעלער אין ישראל צו זינגען פאר אומגעקומענע קרבנות. 

אין 2017 האָט ער ארויסגעלאָזט זײַן דעבוט אלבאם *הנשמה בקרבי*, מיט דעם אשכנזישן הויפט רב פון ישראל דוד לאו און די בירגערמייסטער פון בני ברק און עלאד פאָרשטעלן ביי דער קאַטער פון דעם אלבאם. דער אלבאם האָט גענומען פיר יאר פון אַרבעט צו דערגרייכן פּלאַטין צערטיפֿיקאציע אין ישראל. 

אין 2018 האָט דער ישראלישער נאציאנאלער בראָדקאַסטער כאן 11 געשאפן אַן עפּיזאָד וואָס דאקומענטירט דאָס לעבן און מוזיק פון שטיינמעץ. 

## פערזענלעכע לעבן 
אין 2015 האָט שטיינמעץ ווידער-געהייראַט מיט מלכה וויזל. די פּאָר האט צוויי טעכטער און וואוינט אין בני ברק.

## דיסקאָגראַפיע 
### סטודיא אַלבאמען 
* הנשמה בקרבי (2017) 

### סינגלס 
* *רחמנא* (2015)
* באזעל (2018)
* *ותערב* (2015)
* *שפכי כמים* (2015)
* *אל הנער הזה* (2015)
* *אלקים אל דמי לך* (2015)
* *כאיל תערוג* (2015)
* *בשם השם* (2015)
* *צאינה וראינה* (2015)
* *ויהיו רחמיך* (2015)
* *אילן* (2015)
* *נפשי* (2018) (מיט ישי ריבאָ )
* *ניגן וויזשניץ* (2020)
* *ואמר ביום ההוא* (2020)

## וועבלינקען 
*
*  
*  
* זאַמלונג פון ווידעאס און אויסשטעלונגען (אויף העברעיש)
* אַן עפּיזאָד פון אַ דאַקיומענטערי וועגן מאָטטי סטיינמעטז און ייִדיש מוזיק, VOD פון דעם טעלעוויזיע קאַנאַל כּאַן 11 (אויף העברעיש)
* אינטערוויו מיט ראַדיאָ קול חי
* אינטערוויו מיט הידברות (אויף העברעאיש) 
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
וואונדער וואמאן

קליין|א קאסטיום פון וואונדער וואָמאַן
**וואונדער וואָמאַן** (ענגליש: *Wonder Woman*; ווערטלעך: "וואונדער פרוי") איז א סופערהעלדין וואס באווייזט זיך אין קאמיקס ביכער פובליצירט דורך DC קאמיקס. זי איז איינע פון די ערשטע פרויען סופערהעלדינס אין אמעריקאנישע קאמיקס און די מערסט בארימטע און איקאנישע פרוי סופערהעלדין אין די וועלט. וויליאַם מאָלטאָן מאַרסטאָן, א פסיכאלאג וואס האט געמיינט אז פרויען קענען זיין שטארק און קרעפֿטיק ווי מענער, האט געשאַפֿן וואונדער וואָמאַן מיט א טייל אינספיראציע פון זיין ווייב עליזאַבעט האָלאָוויי-מאַרסטאָן. וואונדער וואָמאַן האט ערשט אויפֿגעטראָטן אין "אָל-סטאַר קאמיקס #8", וואס איז פובליצירט געווארן אין דעצעמבער 1941. איר ערשטע סאלא קאמיקס בוך האט ערשט דערשיינט אין זומער 1942, מיט די פובליקאציע פון "וואונדער וואָמאַן #1".

## געשיכטע 
אין דעם קאמיקס בוך איז דער אמתער נאמען פון וואונדער וואָמאַן **דיאַנע פּרינס** (*Diana Prince*), און זי איז די טאכטער פון קעניגין היפּאָליטע. היפּאָליטע איז די הערשערין פון די אַמאַזאָנס, א ראַסע פון פּאַציפֿיסטישע פרויען פון אן אינזל מיטן נאמען טעמיסקירע (*Themyscira*, וואס ווערט אויך גערופן "פּאַראַדיס אינזל"). שנעל נאָך אַז סטיוו טרעוואָר, אן אמעריקאנער לופֿטפֿלאָט פּילאָט, קראכט אויף פּאַראַדיס אינזל אין דער צווייטער וועלט-מלחמה, דיאַנע און די אַמאַזאָנס היילן אים און העלפֿן אים קומען צו זיך. דיאַנע באשטימט צו ברענגען אים צוריק אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן; ווען זיי גרייכן דא ווערט זי די סופערהעלדין וואס הייסט וואונדער וואָמאַן. אירע מערסט באקאנטע מעגלעכקייטן זענען איבערמענטשלעכע שטארקייט, גיך און ריפֿלעקסן, און די מעגלעכקייט צו פֿליען. אויך האט זי א מאגישער לאַסאָ וואס צווינגט די וואס ער כאַפּט צו זאגן דעם אמת, און אומברעכיקע בראַסלעטן וואס קענען שטויסן מעטאלכלעך.

## שונאים 
צווישן אירע שונאים, די מערסט באקאנטע זענען:
* איירעס -  דער גריכישער גאט פון מלחמה, וועלכער זיינע ענערגיע און כמעט אומבאגרענעצטע כוחות ארבעטן מיט מלחמות און שנאה צווישן מענטשן.
* צירקע - אן אוראלטע מכשפה וואס קען פֿאַרוואַנדלען מענטשן אין בעלי חיים.
* די טשיטאַ - א בריטישע אַרכעאלאגין וואס האט אן אוראלטן מיסטישן ארטיקל וואס פֿאַרוואַנדלט זי אין א טשיטאַ-ענלעכע ווערפרוי מיט געוואלדיקע גיך, ריפֿלעקסן און שטארקייט, און א תאווה פאר בלוט.
* זילבערע שוואן - א פֿליענדיקע נבלה וואס איר הויפט מעגלעכקייט איז א זייער צעשטערישע אולטראַסאנישע שריי.
* ד"ר פסיכא - א שטארקער פסיכאקינעטישער מאן מיט א טיפֿע שנאה קעגן פרויען.
* דעוואַסטיישן - א שטארקע נבלה מיט כוחות וואס מימיקירן די פון וואונדער וואָמאַן; זי איז געשאַפֿן געווארן דורך די קינדער פון קראָנאָס אומצוברענגען וואונדער וואָמאַן און באַהערשן דעם אָלימפּאָס.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל  
* דער אפשטאם פון וואונדער וואָמאַן ביים DC קאמיקס וועבזייטל