open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
רובו ככולו

**רוּבּוֹ כְּכוּלוֹ** איז א באגריף אין הלכה לויט וואס א מערהייט פון א זאך ווערט גערעכנט ווי די גאנצע זאך. אין אלגעמיין גייט דער כלל אן נאר ביי א זאך וואס האט נישט קיין שיעור, ווייל ביי א שיעור זאגט מען נישט רובו ככולו.

## מקור 
## פעלער פון רובו ככולו 
### שחיטה 
ווען מען שעכט א בהמה אדער א חיה דארף מען שעכטן די צוויי "סימנים", דעם קנה און דעם וושט; אבער אז ער שעכט א רוב פון יעדן סימן איז גענוג צוליב רובו ככולו.
### סוכה 
א מענטשע דארף זיצן אין דער סוכה "ראשו ורובו ושולחנו", זיין קאפ און די מערהייט פון זיין קערפער און זיין טיש; צוליב רובו ככולו ווערט גערעכנט אז זיין גאנצער קערפער איז אין דער סוכה.
### געבורט 
ווען רוב פונעם קאפ פון אן עובר איז ארויס פון דער מוטער הייסט דאס קינד געבוירן. דאס איז א נפקא מינא לגבי פארשידענע הלכות, ווי למשל בכור.

## ווען זאגט מען נישט רובו ככולו 
ביי א זאך וואס פאדערט א שיעור קען מען נישט ניצן דעם פרינציפ פון רובו ככולו. 

פסח ביינאכט דארף מען עסן א גאנצן כזית מצה, א רוב כזית איז נישט גענוג; ווייל ווינציגער ווי א כזית הייסט נאך נישט געגעסן. אויך וואס מ'דארף טרינקען פיר כוסות וויין, איז מען נישט יוצא מיט דריי כוסות, כאטש דריי איז א רוב.

ווען איינער עסט ווייניקער ווי א כזית חזיר אדער נבילה קומט אים נישט קיין מלקות, אפילו ווען ער  האט געגעסן רוב פון א כזית.

## אויסנאמען 
א מנין פאר קדיש אדער קדושה איז צען מענער וואס זענען בר מצווה; אפילו אכט אדער ניין איז נישט גענוג, און מען זאגט נישט רובו ככולו. טראץ דעם, ווען מען האט א מנין פון צען מענטשן אבער נישט אלע דאווענען מיט, קען מען זאגן חזרת הש"ץ אויב לכל הפחות זעקס (א רוב פון צען) דאווענען מיט.

ביי בענטשן איז מען מזמן מיט א מנין אויב צען מענער עסן צוזאמען. פון די צען איז גענוג אז זיבן האבן געגעסן ברויט. (דא איז נישט גענוג דער נארמאלער רוב פון זעקס, נאר מ'דארף האבן א "רובא דמינכר", א קענטלעכע מערהייט.

ביי קידוש און אנדערע פעלער פון א כוס של ברכה איז דער שיעור א רביעית, אבער טרינקען איז גענוג ווען טרינקט רוב רביעית יוצא צו זיין.

## מחצה על מחצה 
טאמער די צוויי  העלפט זענען גלייך, איז א מחלוקת אמוראים צי דאס הייסט א רוב צי נישט. למשל, ווען מען שעכט גענוי העלפט פון די סימנים.

 
## זעט אויך 
* אזלינן בתר רובא

קאַטעגאָריע:הלכה
נחום קוק

הרב **נחום הכהן קוק** (ח' ניסן תרצ"ב, 14טן אפריל 1932 – י"ב ניסן תש"ע, 27סטן מערץ 2010) איז געווען דער רב פונעם תל גנים פערטל אין רמת גן. ער איז געווען שטארק טעטיק אין די געביטן פון רעליגיע און היטן כבוד המת. ער איז געווען א געערטער פון דער שטאט רמת גן.

## לעבנסגעשיכטע
הרב קוק איז געבוירן געווארן  אין מאנדלבוים הויז אין ירושלים, צו זיינע עלטערן הרב רפאל קוק און רחל, טאכטער פון שמחה מאנדלבוים. מען האט אים געגעבן א נאמען נאך זיין זיידן רבי נחום קאברינער. ער האט געלערנט אין ישיבת כפר הרא"ה, דערנאך אין ישיבת חברון אין ירושלים און אין דער סלאבאדקער ישיבה אין בני ברק. 

אין 1954 האט ער געהייראט שושנה, טאכטער פון  הרב שמואל אבראמאוויטש, רב פון רמת יצחק. פון זיין חתונה האט ער געוואוינט אינעם רמת יצחק פערטל פון רמת גן. עטלעכע יאר האט ער געלערנט אין היכל התלמוד אין תל אביב. ער איז באשטימט געווארן רב פונעם תל גנים פערטל פון רמת גן, און ער האט געדינט ווי רב פון דער הייראטן אפטיילונג פון דער שטאט. 

ער איז געווען יארן לאנג טעטיק אין פארשידענע געביטן פארבונדן מיט היטן דעם הלכה'דיקן כאראקטער פון ישראל. ספעציעל האט ער געטון אינעם עניין פון היטן כבוד המת און האט געפועל'ט א סך קעגן די געריכטן און  די פאליציי צו באקומען באשטעטיקונגס־דאקומענטן צו פארמיידן פאלמעסן טויטע. ער האט געדינט פרייוויליק ווי דער רב פונעם ביילינסאן שפיטאל און האט ספעציאליזירט אינעם געביט פון מעדיצין און הלכה.

ער איז געווען פארזיצער פונעם וועד הרבנים אין רמת גן.

אין 2008 האט ער באקומען דעם טיטל געערטער פון רמת גן.

ער איז נפטר געווארן שבת הגדול תש"ע און די לוויה איז פארגעקומען מוצאי שבת. מ'האט אים באערדיגט אינעם פאנאוועזשער בית עולם, נאענט צום קבר פון הרב שך. אויף זיין מצבה שטייט: "מסר עצמו לחזק בדקי הדת, עמל ויגע במצוות כבוד המת וקנה בה קניין" (*ער האט זיך איבערגעגעבן צו פארשטערקן רעליגיע, ער האט געארבעט שווער אין דער מצווה פון כבוד המת און האט פארמאגט דארט אן ארט.*.

## משפחה
זיין זון איז דער מקובל הרב דוב קוק. זיינע ברידער זענען די רבנים שלמה, שמחה און אברהם יצחק קוק. זיינע שוואגערס זענען די רבנים אברהם שערמאן און יעקב כ"ץ.

## וועבלינקען
* הגאון רבי נחום קוק זצ"ל , בחדרי חרדים, 2010. 3. 27

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:רמת גן
קאַטעגאָריע:נקבר אין פאנאוועזשער בית עולם
קאַטעגאָריע:כהנים
דוד גאנז

**דוד גאנז** (1541 - 25סטן אויגוסט 1613) איז געווען א תלמיד חכם און א יידישער אסטראנאם, מאטעמאטיקער, געאגראף און היסטאריקער און דער מחבר פון "צמח דוד" (שנ"ב). ער איז געווען א תלמיד פונעם רמ"א און פונעם מהר"ל.

דריי טעג נאכאנאנד האט ער געארבעט אין דער אבסערוואטאריע פון טיכא בראהע צוזאמען מיט יאהאנעס קעפלער.

## ביאגראפיע 
דוד גאנז איז געבוירן אין ליפשטאט (היינט אין נארד ריין-וועסטפאליע) צו זיין פאטער שלמה גאנז, א בעל־הלוואה.
ער האט געלערנט אין ישיבה אין באן און אין פראנקפורט. ביי די זעכצן אדער זיבעצן יאר איז ער אריבער לערנען אין קראקע אין דער רמ"א'ס ישיבה. 

ער האט געשריבן דאס "צמח דוד" אין צוויי טיילן, וועגן יידישער היסטאעריע און וועגן אלגעמיינער היסטאריע. דאס צמח דוד איז ארויסגעגעבן געווארן צום ערשטן מאל אין שנ"ב. אין תנ"ב האט זלמן הענא איבערגעזעצט דאס בוך אויף יידיש.

ער איז נפטר געווארן אין פראג.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
קאַטעגאָריע:אסטראנאמען
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער
קאַטעגאָריע:טשעכישע יידן
קאַטעגאָריע:היסטאריקער
ישראל אקסנפעלד

**ישראל אַקסנפעלד** (1787, נעמיראָוו – 1866, פּאַריז) איז געווען אַ ייִדישער ראָמאַניסט און דראַמאַטורג, איינער פון די גרונטלייגער פון דער השכלה-ליטעראַטור אויף ייִדיש.

## לעבנס-געשיכטע
ישראל אַקסנפעלד איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל נעמיראָוו (דאַן – אין באַשטאַנד פון דער רוסלענדישער אימפּעריע, איצט – אין באַשטאַנד פון אוקראַיִנע). אין דער יוגנט איז ער געווען אַ חסיד פון רבי נחמן בראַסלעװער. אין 1812 – 1813 איז ער אַלס ליפעראַנט פון דער רוסישער אַרמיי געווען אין דײַטשלאַנד. שפּעטער האָט ער באַזוכט בראָד (דאַן – אין באַשטאַנד פון דער עסטרײַכישער אימפּעריע), וועלכע איז געווען איינער פון די צענטערס פון דער השכלה. קאָנטאַקטן מיט דײַטשישע און גאַליצאַנער משכילים האָבן אים פאַרוואַנדלט אין אַ פאַרביסענעם שונא פונעם חסידות. אין 1824 האָט ישראל אַקסנפעלד זיך באַזעצט אין אָדעס, וווּ ער האָט זיך פאַרנומען מיט אַדוואָקאַטור און מסחר. אין 1864 איז ער אַריבערגעפאָרן קיין פּאַריז, וווּ ער איז געשטאָרבן מיט צוויי יאָר שפּעטער.

## ליטעראַטור-שאַפונג
250px|קליין|ישראל אקסענפעלד, אמנטאָלאָגיע  פינף הונדערט יאָהר אידישע פּאָעזיע|page=166
ישראל אַקסנפעלד האָט אָנגעשריבן 30 ראָמאַנען און פּיעסעס. די הויפּט-שפּראַך פון זײַן שאַפונג איז געווען ייִדיש. ייִדישע אַרויסגעבער פלעגן זיך אָפּזאָגן פאַרעפנטלעכן זײַנע ווערק צוליב דעם עקסטרעמען אַנטי-חסידות זייערן. פונדעסטוועגן האָבן ישראל אַקסנפעלדס ווערק געהאַט אַ באַדײַטנדיקע פּאָפּולערקייט. מע פלעג זיי פאַרשפּרייטן אין האַנט-געשריבענע קאָפּיעס. בײַם שרײַבערס לעבן זײַנען אין אַ בוך-פאָרם אַרויסגעגעבן געוואָרן בלויז דער ראָמאַן "דאָס שטערנטיכל" (1861) און די פּיעסע "דער ערשטער ייִדישער רעקרוט" (1862). ישראל אַקסנפעלדס "געזאַמלטע ווערק" אין צוויי בענדער זײַנען דערשינען אַ סך יאָרן נאָך זײַן טויט (דער ערשטער באַנד – 1931, דער צווייטער באַנד – 1938).

## ליטעראַטור וועגן ישראל אַקסנפעלד
* ורדה גרנות, קוי יסוד ליצירתו של ישראל אקסנפלד בספור ובדרמה, תל-אָביב, 1995

## וועבלינקען
* וועגן ישראל אַקסנפעלד אין דער עלעקטראָנישער ייִדישער ענציקלאָפּעדיע (אויף רוסיש)
* וועגן ישראל אַקסנפעלד אין Jewish Encyclopedia (אויף ענגליש)

קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:ראמאניסטן
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך שרייבער
קאַטעגאָריע:דראמאטורגן
קאַטעגאָריע:משכילים
עקיבא קארניצער

הרב **עקיבא קארניצער** (ה'תקצ"ט, 1839 –  י"א טבת ה'תרנ"ב, 1892) איז געווען שטאטס־רב פון קראקע; ער איז געווען דער ממלא מקום פון זיין שווער און פעטער הרב שמעון סופר.

## ביאגראפיע
הרב עקיבא איז געבוירן געווארן אין מאטערסדארף,  א זון פון הרב יוסף אליהו קארניצער און זיין ווייב גיטל, א טאכטער פונעם חתם סופר.
רבי אליהו איז אוועק יונגערהייט, און מרת גיטל האט געהייראט הרב בנימין שלמה זלמן שפיצער, רב פון דער שיף־שול אין וויען, וואס האט געהאדעוועט זיין שטיפזון עקיבא.

ער האט געלערנט ביי רב אהרן זינגער פון מאטערסדארף, מחבר פון "תפארת אהרן", און ביי הרב אברהם בארנשטיין, דער סאכאטשאווער רבי, מחבר פונעם "אבני נזר". אזוי אויך האט ער געלערנט ביי זיין פעטער הרב אברהם שמואל בנימין סופר, דער "כתב סופר", אין פרעשבורג.

אין יאר תרכ"ג (1863) האט ער געהייראט רייזל, א טאכטער פון זיין פעטער הרב שמעון סופר פון קראקע. י"ז טבת, תרמ"א, דעם טאג פונעם ברית פון זיין זון יוסף נחמיה, איז זיין ווייב נפטר געווארן.

נאך דער פטירה פון זיין שווער אין תרמ"ג (1883), איז פארגעקומען א געראנגל אויפן קראקעווער רבנות. טייל פון דער קהילה, בעיקר פון די חסידים, האבן געשטיצט רב עקיבא קארניצער, און אן אנדער טייל האט געשטיצט רב חיים אריה הורוויץ.

הרב קארניצער האט געדינט ווי שטאטס־רב פון קראקע ניין יאר, ביז זיין פטירה אין תרנ"ב (1892), ביי דער עלטער פון דריי און פופציק. נאכדעם איז געבליבן ליידיג דאס קראקעווער רבנות דריי און דרייסיק יאר, ביז אין   יאר תרפ"ה (1925) האט מען בשטימט אלס רב זיין זון הרב יוסף נחמיה קארניצער.

## משפחה 
* הרב יוסף נחמיה, מ"מ פון זיין פאטער אין קראקע
* שרה, ווייב פון רב מנחם מענדל שניאורסאן, זון פונעם ליובאוויטשער רבי'ן רבי שמואל שניאורסאן.
* ר' בנימין זאב פון אנטווערפן

## ספר
* **שו"ת וחדושי רבי עקיבא קארניצער**, בני ברק, תשמ"ו (ארויסגעגעבן דורך רב עקיבא'ס אייניקל משה יהושע קארניצער, א זון פון רבי בנימין זאב)ֿ

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חתם סופר אייניקלעך
אדיס אבאבא

**אַדיס אַבאַבאַ** איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון עטיאפיע, מיט 3,384,569 איינוואוינער אין דעם 2007 צענזוס. 

אין דער שטאט זענען הויפטקווארטירט דער אפריקאנער פארבאנד און נאך אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס.

## געאגראפיע 
אדיס אבאבא געפינט זיך ביי דער הייך פון 2,300 מעטער, אונטער בארג ענטאטא. דער נידעריגסטער פונקט איז לעבן באלע אינטערנאציאנאלע פליפעלד.

## צווילינג שטעט 
* , 2004
* , 2006
* , 2004

## וועבלינקען
שמואל שאול לוי

קליין
**שמואל שאול לוי** (פראנצויזיש: *Sam Levy סאַם לעווי*; כ"ח אייר תרמ"ד - ט"ז אב תשכ"ו)  איז אַ פראנצויזישער פאבריקאנט און ראש הקהל פון דער ארטאדאקסישער געמיינדע "עדת יראים" אין פּאַריז.

## ביאגראפיע
שמואל איז געבוירן אין פּאַריז (יאר 1884) דאס פינפטע קינד צו זיין פאטער נפֿתּלי לוי (זעקסטער דור פון רבי נתנאל ווייל, דער "קרבן נתנאל") און אסתר ווייל . ער האט חתונה געהאַט מיט שרה - אָדעטטע טאָכטער פון יעקבֿ לעאן.

שמואל איז געווען דער דירעקטאר פון דעם עלצטן פאַבריק אין פֿראַנקרייַך צו פאבריצירן בוסן Carrosserie Currus. זיינע צוויי זין איוואן (יצחק) און פּיער (חיים) האבן מיטגעטיילט אין דער פירמע.
הבא
אין תרצ"ו האט מען אים באשטימט צו דינען ווי ראש הקהל פון דער עדת יראים קהילה אין פּאַריז , אַן אמט וואס ער האט געהאלטן ביז זיין טויט.

שמואל האט געדינט ווי פרעזידענט פון  CRJTF (די אָרגאַניזיאציע וואס רעפּרעזענטירט די רעליגיעזע יידנטום אין פֿראַנקרייַך). 

שמואל איז געווען איינער פון די גרינדער און דירעקטאָרן פון דער יבנה שולע אין פּאַריז און ישיבת חכמי צרפת אין עקס לע בען. 

אין דער תקופה נאָך דער צווייטער וועלט מלחמה איז ער געווען איינער פון די גרינדער פון דער וועד הצלה (ראַטעווען קאמיטעט), וואס האט געארבעט צוזמאען מיט הרב יצחק אייזיק הלוי הערצאג.

זיין אייניקל הרב עזריאל לוי איז דער הויפט רעדאקטאר פונעם עוז והדר ש"ס.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פראנצויזישע יידן
קאַטעגאָריע:פאבריקאנטן
קאַטעגאָריע:ראש הקהלס
סיישעל

**סיישעל**' אפיציעל די **רעפובליק פון סיישעל** (; ) איז א לאנד וואס באשטייט פון אן ארכיפעלאג מיט 155 אינזלען אינעם אינדישן אקעאן, צפון־מזרח פון מאדאגאסקאר. די הויפטשטאט וויקטאריע ליגט 1500 ק"מ מזרח פון דער יבשה פון דרום־מזרח אפריקע.

אנדערע נאענטע אינזל לענדער זענען זאנזיבאר צו מערב, מאריציוס צו דרום און קאמאראס אין דרום־מערב.

מיט 90,024 איינוואוינער האט סיישעל די קלענסטע באפעלקערונג פון אן אפריקאנישן לאנד.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אינדזלען
אינפרארויט

קליין|250px|בילד פון א קליינער הונט געמאכט מיט אינפרארויט ליכט, מיט א טעמפעראטור לייטער
**אינפֿראַרויט** (**IR**) ליכט איז עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג מיט א כוואליע-לענג לענגער ווי ליכט וואס מענטשן קענען זען אבער קירצער פון מיקראכוואליעס, צווישן 740 נאנאמעטער און 1 מילימעטער. מען קען נישט זען די שטראלונג אבער מען קען זי שפירן ווי היץ. רוב היץ שטראלונג וואס זאכן לאזן ארויס ביי נארמאלע טעמפעראטורן איז אינפרארויט. א פייער לאזט ארויס מער אינפרארויטע שטראלונג ווי זעבארע שטראלונג.

דער אסטראנאם וויליאם הערשעל האט אנטפלעקט אינפרארויט שטראלונג אין 1800.

מען ניצט אינפרארויט ליכט אין אינדוסטריעלע, מעדיצינישע און וויסנשאפטלעכע אנווענדונגען.

## עטימאלאגיע 
דאס ווארט אינפרארויט קומט פון לאטיין: *infra* *אינפֿראַ* (טייטש: אונטער) און דאס יידיש ווארט *רויט*, ווייל דער פרעקווענץ פון אינפרארויט איז אונטער (נידעריגער) דעם פרעקווענץ פון רויטן ליכט.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פיזיק
קאַטעגאָריע:כעמיע
קאמאראס

**קאמאראס**, אפיציעל דער **פֿאַריין פון קאמאראס** (; ) איז א סואווערען ארכיפעלאג אינזל לאנד אינעם אינדישן אקעאן, צווישן צפון־מזרח מאזאמביק און צפון־מערב מאדאגאסקאר. די הויפטשטאט איז מאראני אויפן אינזל גראן קאמאר. אנדערע לענדער נאנט צו די קאמאראס אינזלען זענען טאנזאניע צו צפון־מערב און סיישעל צו צפון־מזרח.

מיט א שטח פון  1,862 ק"מ2 איז קאמאראס דאס דריטע קלענסטע לאנד אין אפריקע.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אינדזלען
פערמא'ס לעצטער טעארעם

'''פֿערמאַ'ס לעצטער טעארעם'* איז א בארימטער טעארעם אין נומערן טעאריע וואס דער מאטעמאטיקער פיער דע פערמא האט פֿארמולירט אין דעם מיטן פונעם 17טן יארהונדערט, און איז געבליבן אן אפענער פראבלעם אין מאטעמאטיק ביז דער בריטישער מאטעמאטיקער ענדרו וויילס האט אים געלייזט אין 1995. דורכאויס 350 יאר איז ער געווען איינע פון די מערסט־באוואוסטע נישט־געלייזטע  השערות אין דער וועלט פון מאטעמאטיק. 

## דער טעארעם 
דער טעארעם זאגט אז:
 
::פאר א נאטירלעכער צאל *n'' גרעסער פון 2, זענען נישט פאראן נאטירלעכע צאלן x,y,z (גרעסער פון 0) וואס באשטעטיקן די גלייכונג: \!\, x^n+y^n=z^n.

אוודאי, אין דעם פאל n = 2, באקומט מען די גלייכונג ווערט \!\, x^2+y^2=z^2, וואס ווײַזט זיך אין דעם פיטאגאראס פרינציפ, און האט אומענדלעכע לייזונגען מיט y, x און z נאטירלעכע צאלן. למשל \!\, 3^2+4^2=5^2 אדער \!\, 5^2+12^2=13^2. די לייזונגען זענען באקאנט ווי פיטאגארישע דרייערלעך. פֿערמאַ האט גע'טענה'ט אז אין יעדן פאל פון n גרעסער ווי 2 פון דער גלייכונג \!\, x^n+y^n=z^n איז נישט פאראן אפילו נישט איין לייזונג אין נאטירלעכע צאלן. דורכאויס 350 יאר איז די השערה געבליבן אן אפענער מאטעמאטישער פראבלעם.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נומערן טעאריע
צענטראל-אפריקאנישע רעפובליק

די **צענטראל-אפֿריקאנישע רעפובליק** (סאנגא: *Ködörösêse tî Bêafrîka*; ) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראלער אַפֿריקע, וואס גרענעצט זיך מיט קאמערון צו מערב, טשאד צו צפון, סודאן צו צפון־מזרח, דער דרום סודאן צו מזרח, און די רעפובליק פון קאנגא און דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא צו דרום. איר הױפּטשטאָט איז באנגי. דאס לאנד באדעקט א שטח פון אומגעפער 620,000 קוואדראט ק"מ און די באפעלקערונג פונעם לאנד איז בערך 4.4 מיליאן (אין 2008).

פון תר"ע (1910) ביז תש"ך (1960) איז די טעריטאריע פונעם לאנד געווען א טייל פון דער פראצויזישער קאלאניע צענטראלע עקוואטארישע אפריקע מיטן נאמען "אובאַנגי שאַרי".
צוויי דריטל פונעם לאנד ליגט אינעם בעקן פונעם אובאנגי טייך, וואס פליסט דרום אין קאנגא אריין.

## עקאנאמיע
די צענטראל-אפֿריקאנישע רעפובליק ווערט גערעכנט איינע פון די ווינציקסט אנטוויקלטע לענדער אין דער וועלט.

## דעמאגראפיע
47% פון דער באפעלקערונג איז אונטער דער עלטער פון 15.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:לענדער אין אפריקע
מאריציוס

**מאריציוס** (; ) איז אן אינזל לאנד אין דרום־מערב פונעם אינדישן אקעאן, 900 ק"מ פון מאדאגאסקאר.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אינדזלען
דניאל מארלין

**דניאל מאַרלין** (ענגליש: *Daniel Marlin*, געב. אין ניו-יאָרק 1945) איז אַן אַמעריקאַנער ייִדישער דיכטער (אויף ענגליש און אויף ייִדיש) און קינסטלער.

## לעבנס-געשיכטע
דניאל מאַרלין איז געבוירן געוואָרן אין ברוקלין, אויסגעוואַקסן אין ניו-יאָרק. מיט לידער אויף יידיש האָט ער דעביוטירט אין 1981 אויף די שפּאַלטן פונעם לאָס-אַנדזשעלעסער ליטעראַרישן זשורנאַל "חשבון". אַ וויכטיקע ראָליע אין דניאל מאַרלינס קומען צו דער שאַפונג אויף דער יידישער שפּראַך האָט געשפּילט מלכּה חפץ-טוזמאַן. אַ געוויסע צײַט האָט דער דיכטער געלעבט אין יאַפּאַן. איצט וווינט ער אין בערקלי, קאַליפאָרניע, ווו ער פאַרנעמט זיך צווישן אַנדערס מיט אונטעריכטן יידיש.

## דניאל מאַרלינס ביכער
* Mad Ships Cargo: Trees of Justice, New York, 1969

* A Green for My Blues: Art, Poetry, and Prose, New York, 1977

* לידער, בוירקלי, 1981

* Jerusalem & the boardwalk, Berkely, 1982

* Heart of Ardor: Paintings, Berkely, 2007

* Isaiah at the Wall, Palestine Poems, Berkeley , 2010

* Amagasaki Sketchbook, Berkeley, 2011

## וועבלינקען
* דרײַ לידער פון דניאל מאַרלין אויף יידיש
* דרײַ לידער פון דניאל מאַרלין (אויף ענגליש)

* וועגן דניאל מארלינס בוך צייכענונגען "הייס האַרץ" (אויף ענגליש) - http://louisproyect.org/2008/03/19/heart-of-ardor/ 

קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:קינסטלערס
1642

## געשעענישן 
* 22סטן אויגוסט - אנהייב פון ענגלישן בירגערקריג
* 24סטן נאוועמבער - אבעל טאסמאן אנטפלעקט דעם אינזל וואס מ'רופט היינט אויף זיין נאמען, טאסמאניע.

## געבוירן 
* 25סטן דעצעמבער -אייזיק ניוטאן, ענגלישער פיזיקער און מאטעמאטיקער (געש' 1727)

## געשטארבן 
* 18טן יאנואר - גאלילעא גאלילעי, איטאליענישער אסטראנאם (געב' 1564)
1860ער

די **1860ער** זענען געווען די צען יאר פון 1860 ביז 1869.

## געשעענישן 
*  די אמעריקאנער בירגערקריג און די ענדיקונג פון שקלאפעריי
* ערפינדונג פון דעם סובמארין אין 1863

## וועלט פירער 
* קייסער פראנץ יאזעף (עסטרייך־אונגארן)
* די קעניגין וויקטאריע (פאראייניגטע קעניגרייך)
* פרעמיער מיניסטער וויליאם גלאדסטאן  (פאראייניגטע קעניגרייך)
* פרעזידענט אברהם לינקאלן (פאראייניגטע שטאטן)
* קייסער מיידזשי (יאפאן)

*
1641

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 9טן דעצעמבער - אנטאן וואן דייק, פלעמישער מאלער (געב' 1599)
1640

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 9טן יוני - לעאפאלד דער ערשטער, קייסער פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע (געש' 1705)

## געשטארבן 
* 30סטן מיי - פעטער פאל רובענס, פלעמישער מאלער (געב' 1577)
שרויף

קליין|פארשידענע שרויפֿן
א **שרויף** אדער **שרײַפֿל** איז  א שטיפט אדער א ריגל וואס האט פון דרויסן א גווינט. מיט א שרויף קען מען פארבינדן צוויי זאכן און אויך אויפבינדן. דער שרויף איז איינער פון די זעקס פשוטע מאשינען און טאפלט דעם קראפט וואס מען ווירקט אויף אים כדי אריינגיין אינעם מאטריאל.
מען טוט מאכן אן אונטערשייד צווישן האלץ־שרויפן און מעטאל־שרויפן.

מען שרויפט אריין דעם שרויף אין א לאך וואס עקזיסטירט אדער (ביי א האלץ־שרויף) אין א לאך וואס ווערט געמאכט דורכן שפיץ פונעם שרויף. 

רוב שרויפן טוט מען אריינשרויפן אדער ארויסציען מיט א שרויפן-ציער, נארמאל זייגערווייז. ביי א רעכטן ראד פון א מאשין, אדער א לינקן טרעטל פון א ראווער, ניצט מען קעגנזייגער־שרויפן, ווייל אנדערשט מאכט זיך א קראפט וואס וויל ארויסשרויפן דעם שרויף.

שרויפן מאכט מען פון שטאל, מעש, בראנדז, טיטאניום, האלץ און פלאסטיק. ווען מען ניצט א שרויף פון א שוואכן מאטריאל ווי למשל מעש, טוט מען פריער מאכן א לאך מיט א שטאלענעם שרויף.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ווערקצייג
1638

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 5טן סעפטעמבער - לואי דער פערצנטער, מלך פון פראנקרייך (געש' 1715)

## געשטארבן
סאא טאמע און פרינסיפע

**סאַאָ טאָמע און פּרינסיפּע**, אפיציעל די **דעמאקראטישע רעפובליק פון סאַא טאמע און פרינסיפע** () איז א פארטוגעזיש־רעדנדיק אינזל לאנד אין דעם איינגאס פון גינע, לעבן דעם מערב־עקוואטארישן בארטן פון צענטראל-אפריקע.

דאס לאנד באשטייט פון צוויי ארכיפעלאגן ארום די הויפט אינזלען, סאא טאמע און פרינסיפע.

סאַא טאמע און פרינסיפע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן 
[צענטער|קליין|[סאא טאמע]]

קאַטעגאָריע:אינדזלען
פרשת תצוה

פרשת **תצוה** איז די אכטע פרשה אין ספר שמות.

די סדרה הייבט אן מיט דער מצוה פון נעמען בוימל און צינדן די מנורה אינעם משכן. אויך צו מאכן די בגדי כהונה, די קליידער וואס די כהנים דארפן טראגן ווען זיי טון די עבודה.

נאך דעם ווערן גערעכנט די פארשיידענע בגדים: אפוד, חושן, מעיל און ציץ (וואס נאר א כהן גדול טראגט), און די כתונת, מכנסים, אבנט (גארטל) און מגבעת (היטל), וואס אלע כהנים גייען.

אין דעם צווייטן העלפט פון דער סדרה ווערט געברענגט פרשת המילואים, וויאזוי מ'זאל זיך פירן מיט קרבנות כדי צו ווידמען די ערשטע כהנים, און אויך דעם פרשת התמיד. צום סוף ווערט געברענגט דעם ענין פון מאכן א גאלדענעם מזבח אויף וואס מען איז מקטיר קטורת צוויי מאל יעדן טאג.

## הפטרה
די הפטרה פון פרשת תצוה, אין ספר יחזקאל, פרק מ"ג פסוקים י-כז, רעדט וועגן דעם דריטן בית המקדש.

אין א שנה פשוטה רוב יארן ליינט מען נישט די הפטורה ווייל ס'איז פרשת זכור. אין א פשוטן יאר זח"א לייענט מען פרשת תצוה שושן פורים. במילא אין דער גאנצער וועלט ליינט מען די נארנמאלע הפטורה, אבער אין ירושלים (און אנדערע שטעט וואס האלטן פורים דעם צווייטן טאג, שושן פורים, ליינט מען די הפטורה פון פורים, וואס איז די זעלבע הפטורה ווי די הפטורה פון פרשת זכור.
מיידזשי רעסטאראציע

קליין|250px|דער מיידזשי קייסער גייט אריבער פון קיאטא קיין טאקיא
די **מיידזשי רעסטאַראציע** (יאפאניש: 明治維新) איז געווען א סעריע פון געשעענישן און פראצעסן אין דער היסטאריע פון יאפאן, וואס האבן פאסירט אין און נאך 1868, וואס זייער ציל איז געווען צוריקצוקערן די הערשאפט איבערן לאנד צום יאפאנישן קייסער. די רעסטאראציע האט גורם געווען ברייטע ענדערונגען אין דעם פאליטיק פון יאפאן און אין דער סאציאלער סטרוקטור פונעם לאנד, וואס האט אנגעוויזן דעם סוף פון דער עדא תקופה און דעם אנהייב פון דער מיידזשי תקופה.

## היסטארישער הינטערגרונט
זייט דעם אנהייב פונעם 17טן יארהונדערט האט יאפאן אנגענומען א פאליטיק פון איזאלאציע פון דער וועלט, וואס האט באקומען דעם נאמען "סאַקאקו" (לאנד אין קייטן). פרעמדע בירגער זענען נישט געווען דערלויבט אריינקומען אין יאפאן, אחוץ האלענדישע סוחרים, וואס זענען באגרענעצט גאווארן צום קינסטלעכן אינזל דעזשימא לעבן נאגאסאקי. דאך, אינעם 19טן יארהונדערט האבן אנגעהויבן די מערבדיקע גרויסמאכטן צו אינטרעסירן זיך מער און מער אין יאפאן, און שיפן פון די רוסלענדישע, אמעריקאנישע און בריטישע אימפעריעס האבן אנגעהויבן באזוכן די יאפאנישע פארטן.

## ווירקונגען 
די מיידזשי רעסטאראציע האט פארגיכערט די אינדוסטריאליזאציע פון יאפאן, ביז אין 1905 איז יאפאן געווארן א מיליטערישע מאכט.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:יאפאן
קאַטעגאָריע:היסטאריע
1850ער

די **1850ער** זענען געווען די צען יאר פון 1850 ביז 1859.

## געשעענישן 
*  פראדוקציע פון שטאל רעוואלוציאניזירט דורך דער דערפינדונג פונעם בעסעמער פראצעס
* קרימישע מלחמה (1854-1856)
* מאלדאוויע און וואלאכיע פאראייניקט צו שאפן רומעניע

## וועלט פירער 
* קייסער פראנץ יאזעף (עסטרייכע אימפעריע)
* די קעניגין וויקטאריע (פאראייניגטע קעניגרייך)
* קייסער נאפאלעאן דער דריטער (דריטע פראנצויזישע אימפעריע)
* פרעמיער מיניסטער לארד פאלמערסטאן (פאראייניגטע קעניגרייך)
* פרעזידענט זשיימס ביוקענען (פאראייניגטע שטאטן)

*
1840ער

די **1840ער** זענען געווען די צען יאר פון 1840 ביז 1849.

## געשעענישן 
* גרויסער הונגער אין אירלאנד (1845 - 1848)
* מעקסיקאניש-אמעריקאנישע מלחמה (1846 - 1848)

## וועלט פירער 
* קייסער פראנץ יאזעף (עסטרייכע אימפעריע)
* די קעניגין וויקטאריע (פאראייניגטע קעניגרייך)
* קייסער פרידריך וויליאם דער פערטער (פרייסן)
* פרעמיער מיניסטער סיר ראבערט פיל (פאראייניגטע קעניגרייך)
* פרעזידענט מארטין וואן ביורען (פאראייניגטע שטאטן)

*
יוסף סאמעט

רבי **יוסף סאַמעט**  (געב' תשי"ט) איז דער רעדאַקטאָר און גרינדער פון דעם אינסטיטוט פֿאַר תורה עוז והדר און באדינט ווי דער הויפט רעדאַקטאָר פון דעם תלמוד בבלי פראיעקט און אנדערע פראיעקטן אין דעם אינסטיטוט.

## געשיכטע 
סאַמעט איז א ברודער פון רבי אהרן סאַמעט און אן איידעם ביי רבי מאיר בראנסדארפער, און איז א תולדות אברהם יצחק חסיד.

ער האט אָנגעהויבן זיין רעדאקטירן ארבעט אין דעם "שירת דבורה" אנשטאלט אין די תש"מ יארן ווען זיי האבן ארויסגעגעבן דעם טור. אומגעפער תשמ"ט האט ער אנגגעהויב ארויסגעגעבן אליין ענצעלע גמרא'ס אונטער דעם נאָמען עוז והדר, וואָס רבי יהושע לייפער האט שפעטער אפגעקויפט. אויך האט ער ארויסגעגעבן דעם שיטה מקובצת און אנדערע ספרים.

נאכדעם האט ער  איינגעפירט א פריעדמאן אויסגאַבע פון דער תלמוד ירושלמי דורך עוז והדר. סאַמעט איז דער הויפט רעדאַקטאָר ביי  *קדם*  - אוצר גאוני ספרד, וואס ווערט ארויסגעברענגט דורך עוז והדר.

זיין זון שמעון איז נפטר געווארן ביי זיין לעבן אין תשע"ב פון א האַרץ דורכפאַל.

קאַטעגאָריע:רעדאקטארן
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
1639

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 20סטן יאנואר - מוסטאפא דער ערשטער, סולטאן פון דער אטאמאנישער אימפעריע (געב' 1592)
קאפווערדישע אינזלען

די **קאַפווערדישע אינזלען**, אפיציעל די **רעפובליק פון קאבא ווערד** () איז אן אינזל לאנד וואס באשטייט פון אן ארכיפעלאג פון צען וואלקאנישע אינזלען אינעם אטלאנטישן אקעאן. 570 ק"מ פונעם בארטן פון מערב אפריקע.

פארטוגעזישע אויספארשער האבן אנטפלעקט און קאלאניזירט די אינזלען אינעם 15טן יארהונדערט.

בעיקר עסט מען קוקורוזע; אויך עסט מען רייז, באנדלעך, פיש, קארטאפל און מאניאק.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אינדזלען
פאדאליע

קליין|הערב פון פאדאליע
**פאדאליע** (; ; , *פאדאלע*; , *פאדאליאַ*; , ) איז א היסטארישער ראיאן אין  מזרח אייראפע, וואס געפינט זיך אין מערב־צענטראל או דרום־מערב פון היינטיקער אוקראינע און אין צפון־מערב מאלדאווע (ד"ה צפון טראנסניסטריע).
פאדאליע האט א שטח פון אומגעפער 40,000 ק"מ2, און ציט זיך 320 ק"מ פון צפון־מערב צו דרום־מזרח אויפן לינקן ברעג פונעם נעסטער טייך.

פאדאליע גרענעצט וואהלין צו צפון־מערב, און ליגט מזרח פון מזרח גאליציע. די היסטארישע הויפטשטאט איז קאמעניץ.

## יידן אין פאדאליע 
יידן האבן באזעצט פאדאליע פארן 16טן יארהונדערט. זיי האבן שטארק געליטן פון די גזירות ת"ח ות"ט און שפעטער אין די ת"ק יארן פון דעם היידאמאקן אויפשטאנד.

דער בעל שם טוב האט אנגעהויבן די באוועגונג פון חסידות אין פאדאליע.

קאַטעגאָריע:היסטארישע ראיאנען אין אייראפע
קאַטעגאָריע:אוקראינע
קאַטעגאָריע:פוילן
פערסישער קאלענדאר

דער **פערסישער קאַלענדאַר**, אויך **איראנישער קאלענדאר** ( ( *גאַסאמאַריע איראַני*) איז א זון־קאלענדאר און דער אפיציעלער קאלענדאר היינט אין איראן און אפגאניסטאן. דאס יאר הייבט אן ביי דער פרילינג־גלייכנאכט, געמאסטן אין די אסטראנאמישע אבסערוואטאריעס פון טעהראן און קאבול. אזוי ווי דער קאלענדאר ווערט גערעכנט אסטראנאמיש, איז ער פונקטלעכער ווי דער גרעגאריאנישער קאלענדאר, וואס איז אויסגערעכנט לויט א מאטעמאטישן פֿארמל.

די היינטיקע רעכענונג פון יארן אינעם פערסישן קאלענדאר הייבט אן פון דער הידזשרע, אזוי ווי דער לבנה־מוסולמענישער קאלענדאר; אבער, אזוי ווי דאס לבנה־יאר איז אומגעפער 3% קירצער פון דעם זון־יאר, איז געווארן במשך די יארן אן אפשטאנד צווישן די צוויי קאלענדארן. למשל, דאס יאר 2010 אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר איז 1431/32 אינעם מוסולמענישן קאלענדאר, אבער 1388/89 אינעם פערסישן קאלענדאר.

קאַטעגאָריע:קאלענדארן

קאַטעגאָריע:איראן
קאַטעגאָריע:אפגאניסטאן
מוטערשפראך

**מוטערשפראַך** (mother tongue) איז די שפראך מיט וואס מ'האט זיך געהאָדעוועט און געוואַקסן מיט און דאס גע'ירשענט פון אלס קליין פיצל קינד זינט די מאמע האט אים געזייגט און געוויגלט הייסט.

א מענטש טוט פארשטיין ווערטער און באגריפן לויט זיין מוטערשפראך.

## זעט אויך 
* מאמע לשון

קאַטעגאָריע:שפראך
נאטינג היל גייט אונטערגרונט סטאנציע

**נאטינג היל גייט** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער, דיסטריקט און קרייז ליניעס. די סטאנציע געפינט זיך אין דער קעניגלעכער בארא פון קענזינגטאן און טשעלסי, אויף דער גאס נאטינג היל גייט.

די סטאנציע איז אויפן גרענעץ צווישן טראוולקארט זאנעס 1 און 2.

## היסטאריע 
די קרייז און דיסטריקט ליניעס פעראנען האבן געעפנט אויף דער מעטראפאליטאנע באן אום 1טן אקטאבער 1868. די פעראנען אויף דער צענטראלער ליניע האבן געעפנט דעם 30סטן יולי 1900 דורך דער צענטראל-לאנדאנער אייזנבאן. צומערשט זענען געווען צוויי באזונדערע סטאנציעס אויף די צוויי זייטן פון דער גאס.

דעם 1טן מערץ 1959 האט מען געעפנט די פאראייניקטע סטאנציע מיט איין קארטע־זאל.

די צוויי צענטראלער ליניע פעראנען זענען איינס אויף אנאנד.

## גאלעריע

טעקע:Notting Hill Gate stn eastbound Central look west.JPG|מזרחדיקער צענטראלע ליניע פעראן קוקנדיק אויף מערב
טעקע:NottingHillGate2.jpg|דיסטריקט און קרייז ליניע פעראנען (*סעפטעמבער 2006*)
טעקע:NottingHillGate3.jpg|דאך איבער דיסטריקט און קרייז ליניע פעראנען (*סעפטעמבער 2006*)

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
געשלעכט-קראנקייט

א **געשלעכט-קראנקייט** איז א קראנקייט וואס ווערט אריבערגעטראגן דורך געשלעכטלעכע באציאונגען. טייל פון די קראנקייטן האבן נישט קיין רפואה, למשל הערפעס; טאמער מען כאפט אזא קרענק בלייבט מען מיט אים א גאנץ לעבן.

טייל פון די קראנקייטן זענען:
* חזיר ווארצלען, הערפעס, ערווה-לייז
* קראנקייטן וואס קען גורם זיין אומפרוכבארקייט: גאנארעא, כלאמידיע
* קראנקייטן וואס שוואכן אפ דעם גאנצן מענטש: לעבער אנצינדונג B, סיפיליס
* קראנקייטן וואס זענען א געפאר צום לעבן: איידס, עבאלא

קאַטעגאָריע:קרענק
באוואסערונג

[קליין|באוואסערונג קאנאל לעבן [טשאנאגירי, אינדיע]]
**באַוואַסערונג** איז די פֿאַרזארגונג מיט וואסער ערד וואו עס וואקסן פֿלאנצן ווען עס רעגנט נישט גענוג פאר זיי. דאס איז וויכטיק סיי פאר פלאנצן וואס דארפן א סך וואסער, ווי למשל רייז, סיי פאר אלע פלאנצן אין טרוקענע לענדער וואו עס רעגנט נישט פיל.

באוואסערונג ווערט געפירט נאך פון די גאר אלטע צייטן אין די לענדער עגיפטן, מעסאפאטאמיע, אינדיע, כינע, מזרח אפריקע און אמעריקע.

וואסער פאר באוואסערונג קען מען נעמען פון טייכן, נאטירלעכע אדער געמאכטע אזערעס, און דורך קאנאלן. אויך איז פאראן א סיסטעם פון אונטערעדיגער באוואסערונג וואס העכערט דעם גרונט־וואסערשפיגל. אין געגנטן וואו דאס וואסער איז געזאלצן דארף מען געבן אכט נישט צו העכערן דעם וואסערשפיגל צו פיל וואס קען הרגענען די פלאנצן.

אין סרי לאנקא האט מען אנטוויקלט א קאמפלעקסע באוואסערונג סיסטעם פון 300 פאר דער ציווילער רעכענונג במשך א טויזנט יאר.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:לאנדווירטשאפט
קאַטעגאָריע:וואסער
איינגאס פון גינע

קליין|350px|איינגאס פון גינע
דער **איינגאס פון גינע** איז א טייל פונעם אטלאנטישן אקעאן וואס געפינט זיך  דרום־מערב פון אפריקע.

אין דעם איינגאס קומען צוזאמען דער עקוואטאר (די 0 גראד גארטל ליניע) און דער נול־מערידיאן.

די הויפט טייכן וואס גיסן אריין אינעם איינגאס זענען דער ניזשער טייך און דער וואלטא טייך.

אונטער דעם איינגאס פון גינע ליגט א גרויס כמות פון נאפט.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אפריקע
גינע
ווינטהוק

**ווינטהוק** (,  *ווינטהוק*; ) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון דער רעפובליק פון נאמיביע. ווינטהוק געפינט זיך אין צענטראל־נאמיביע אויף א פלאטא 1,700 מעטער איבערן ים־שפיגל.

ווינטהוק האט א וואקסנדיקע באפעלקערונג מיט 322,500 באוואוינער אין 2012.

## וועבלינקען
גרענאבלע

**גרענאבלע** (; ארפיטאן: *Grenoblo*) איז א שטאָט אין דרום־מזרח פראנקרייך אויפן איזער טייך צופוסנס די אלפן.

די היסטאריע פון גרענאבלע גייט צוריק 2,000 יאר.

## באקאנטע מענטשן פון גרענאבלע 
* זשאן-זשאק רוסא (1712–1778)—פילאסאף
* זשאסעף פוריער (1830-1768)—מאטעמאטיקער און פיזיקער
* פיער מענדעס פראנס (1907–1982)—פרעמיער מיניסטער פון פראנקרייך

## צווילינג שטעט 
גרענאבלע האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:

## רעפערענצן
## וועבלינקען 
ֿ
קאַטעגאָריע:שטעט אין פראנקרייך
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
קי וועסט

**קי וועסט** () איז אן אינזל אינעם איינגאס פון פלארידע, ביים דרומדיקסן עק פון פלארידע. קי וועסט איז א טייל פון דער שטאט קי וועסט, פלארידע, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.

קי וועסט געפינט זיך 140 ק"מ פון קובא.

קי וועסט איז לאנג 6.4 ק"מ און ברייט 1.6 ק"מ, מיט א שטח פון 13.6 קוואדראט ק"מ.

קאַטעגאָריע:אינדזלען
קאַטעגאָריע:פלארידע
האלאנד פארק אונטערגרונט סטאנציע

**האלאַנד פאַרק**  איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער. די סטאנציע געפינט זיך אין דער קעניגלעכער בארא פון קענזינגטאן און טשעלסי, לעבן האלאנד פארק.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 30סטן יולי 1900 אויף דער צענטראלער לאנדאנער באן.

די צוויי צענטראלער ליניע פעראנען זענען איינס אויף אנאנד.

## גאלעריע

טעקע:Holland Park stn eastbound look west.JPG|מזרחדיקער פעראן קוקנדיק אויף מערב
טעקע:Holland Park stn westbound look east.JPG|מערבדיקער פעראן קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:Holland Park stn roundel.JPG|פעראן־רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
משה אריה באמבערגער

הרב **משה אריה באמבערגער** (געבוירן תש"ד - י"ח אדר א' תשע"ד) איז געווען אב"ד פון דער חרדישער קהילה אין מעץ, פראנקרייך במשך 42 יאר. ער איז געווען א מיטגליד אין דעם ראט פון אייראפעישע רבנים און צענדליגע יארן איז ער געווען ראש ישיבה פון דער "שאגת אריה" ישיבה אין מעץ. אויך האט ער געפירט א כשרות ארגאניזאציע.

הרב משה אריה איז געווען א זון פון הרב יצחק דוב באמבערגער פון שענלאנקע, און אן אייניקל פון הרב זעליגמאן בער באמבערגער פון ווירצבורג, דער "יד הלוי". ער האט געלערנט אין קול תורה און אין דער גייטסהעדער ישיבה. ער האט געהייראט די טאכטער פון רבי גרשון קאהען, דער מנהל פון עקס-לע-בען ישיבה.

זיין זון הרב אברהם דוד פאלגט אים נאך ווי ראש ישיבה אין מעץ.

קאַטעגאָריע:רבנים אין פראנקרייך
קאַטעגאָריע:פראנצויזישע יידן
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
יהודי מענוחין

קליין|Sir Yehudi Menuhin received the Wolf Prize in Jerusalem 1991
**יהודי מנוחין, באראן מענוחין**, OM, KBE (22טן אפריל 1916 – 12טן מערץ 1999) איז געווען א יידישער פידלער און דיריגענט וואס האט געשפילט כמעט זיין גאנצע לעבן אין ענגלאנד. ער איז געווארן א שווייצער בירגער אין 1970, און א בריטישער בירגער אין 1985. מען האט אים ברייט געהאלטן איינער פון די גרעסטע פידלער פונעם 20סטן יארהונדערט.

יהודי מנוחין איז געבוירן געווארן אין ניו יארק, אמעריקע צו זיין פאטער משה מנוחין.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:שווייצער יידן
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
קאַטעגאָריע:פידלער
קאַטעגאָריע:דיריגענטן
דוד חי אבוחצירא

קליין
הרב **דוד חי אבוחצירא** (געבוירן כ"ו אלול תשי"ב, 16טן סעפטעמבער 1952) איז אַ רב אין נהריה, פריער געווען הויפט־רב פון נהריה. ער דינט ווי א רבי און זיין הויף ציט א סך מענטשן.

## געשיכטע
הרב אבוחצירא איז געבוירן געווארן אין מאראקא, דער זון פון רבי מאיר אבוחצירא און זיין מוטער רביצין שמחה און אן אייניקל פון באבא סאלי. אין 1966 האט ער אימיגרירט מיט זיין משפּחה אין ישראל און געלערנט אין ישיבת איתרי אין  ירושלים. 

אין תשל"ז איז ער באשטימט געווארן הויפט רב פון נהריה, ביי די 25 יאר. אין נהריה האט ער געגרינדעט די ישיבת אביר יעקב, אין דעם נאָמען פון זיין זיידן רבי יעקב אבוחצירא.

נאָך דער פטירה פון זיין זיידע, אין דעם יאָר תשמ"ד, האט מען אים גערופן האדמו"ר רבי דוד. 

געדרוקט ספרים פון זיין זיידע רבי יעקב אבוחצירא, מיט די שפּיץ ספר געדרוקט צושטימען און בעטן פון זיין זיידע, דער באַבאַ סאַלי צו אייניקל אַרויסגעבער "להתעסק בקדשים להדפיס תמימים ספריו הקדושים". אין תשע"ג ער ארויס דעם ספר דורך דעם אינסטיטוט פון עוז והדר.

ער איז פאטער פון 9 קינדער און 2 טעכטער.

קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
1635

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 18טן יולי - ראבערט הוק, ענגלישער וויסנשאפטלער (געש' 1703)

## געשטארבן
מנחם מענדל פאמעראנץ

רבי **מנחם מענדל פּאמעראנץ** (געבוירן תשל"ח, 1978) איז אַ דיין, אַ גרויסער רעדנער, מחבר, הויפּט פון דעם בית מדרש פון עוז והדר, דער ראש מוסדות "באר ישראל", דער איינפירער פונעם מתיבתא ש"ס און הויפט רעדאַקטאָר.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין ירושלים אין תשל"ח צו זיין פאטער הרב נחום פאמעראנץ.

ער האט געלערנט אין ישיבת חיי משה און איז געווען פון די נאענסטע תלמידים פון רבי נפתלי נוסבאום, שפּעטער האט ער געגעבן א הסכמה אויף זיינע ספרים. נאך דעם האט הער געלערנט אין ישיבת שפת אמת פון די גערער חסידים אין ירושלים.

ער האט געהייראט די טאָכטער פון רבי אליעזר משה בינענפעלד פון ירושלים, און געווען איינער פון די ראשי החבורה און כולל חושן משפט "הבן יקיר לי אפרים" וואס איז געווען אונטער דעם בית דין הישר והטוב, און דארטן האט הער אנגעהויבן זיין פליכט, מיט דעם ארויסגעבען דאס חשובע ספר פרי חיים אויף חושן משפט. 

אין תשס"א האט ער אנגעהויבן לערנען די טעאָריע פון לייט פליכט דורך דעם אינסטיטוט פון עוז והדר בנשיאות רבי יהושע לייפער, און געווארן איינער פון זיין פירער.  זיין הויפט ווערק אויך דער געדאַנק פון די פולשטענדיק ענסיקלאָפּעדיע פון די תורה שבכתב און תורה שבעל פה: "מתיבתא".

רבי מענדל פּאַמעראַנץ ווערט גערופן צו באַלייטן רעדנער אין געשעענישן גרויס, ביידע דער גענעראַל ציבור און גור חסידות. רעדעס די איז יקסייטינג די פּאַרטיסאַפּאַנץ דורך פּראַקטיש געהעריק מאַלטאַפּליסיטי תורה און חסד. און ספּעציעל אָפֿט עמפאַסייזיז אַז די וועג צו ברענגען די יוגנט יינגער דורך מאכן לייכט לערנען גמרא. 

רבי פּאַמעראַנץ איז איצט איינער פון די רבנים פון די גערער חסידים, און באדינט ווי די כולל צענטער פון חסידות אין בית שמש, איז געהאלטן נאענט צו רבי דוד חי אבוחצירא אין נהריה, און אויך ענדזשויז פיל אַפּרישיייטיד אַז די גרעסטע רבנים זענען מסכים אויף פילע ביכער, אַרייַנגערעכנט רבי גרשון עדלשטיין פאנאוועזשער ראש ישיבה, רבי יצחק שיינער קאמעניצער ראש ישיבה. און ראשי המקובלים, רבי יצחק מאיר מארגנשטערן ראש ישיבה תורת חכם, רבי ראובן גראָס, ראש ישיבה פון די שער השמים, און אנדערע.

קאַטעגאָריע:רבנים
קאַטעגאָריע:רעדאקטארן
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
1634

## געשעענישן 
*25סטן מערץ - די ערשטע בריטישע קאלאניסטן קומען מיט לענארד קאלווערט קיין מערילענד.

## געבוירן 
## געשטארבן
אין שטורם

**אין שטורם** איז א ראמאן אין צוויי טייל געשריבן דורכן בארימטן שרייבער שלום עליכם אין יאר 1907.

דאס בוך אנטהאלט פיר-און-צוואנציג קאפיטלען, צוועלף צו יעדער טייל, אין צוויי הונדערט איין-און-צוואנציג זייטן.

## ערציילונג 
די ערציילונג באציט זיך אויף דער צייט פון דער רוסישער רעוואלוציע. די העלדין פונעם ראמאן איז **טאַמאַראַ** אן אייניציג טאכטער צו אן אנגעזעענער סוחר **איציקל שאָסטעפּאַל**.

## אויסגאבעס 
* יוני 1981
* נאוועמבער 1981
* מערץ 1919
* מאי 1920 אלס דער זיבעטער באנד אין **אלע ווערק פון שלום-עליכם** דורך שלום-עליכם פאָלקספאָנד אויסגאַבע-ניו-יאָרק.

## וועב לינקען 
* https://books.google.com/books?id=IAZIAQAAMAAJ&q=%D7%90%D7%99%D7%9F+%D7%A9%D7%98%D7%95%D7%A8%D7%9D&dq=%D7%90%D7%99%D7%9F+%D7%A9%D7%98%D7%95%D7%A8%D7%9D&hl=iw&sa=X&ved=0ahUKEwj9mq-dn4vRAhUC6GMKHd-rCaUQ6AEIHTAA

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאַטעגאָריע:ראמאנען
משמעותדיקייט

קליין|250px|איינער פון די פארשפרייטסטע באניצן פון משמעותדיקייט איז רעכענען די מעגלעכקייט פון געווינען ביי א אזאראט שפיל.
**משמעותדיקייט** איז א מאס פון דער ווארשיינלעכקייט אז א געוויסער געשעעניש וועט פאסירן. די משמעותדיקייט פון א געשעעניש קען האבן א נומערישן ווערט וואס איז א רעאלע צאל צוויישן 0 און 1. אן אוממעגלעכער געשעעניש האט א משמעותדיקייט פון 0, און א זיכערער געשעעניש האט א משמעותדיקייט פון 1. משמעותדיקייט איז א פונדאמענטאלער באגריף אין מאטעמאטיק און ווערט דעפינירט אנאליטיש אין דער טעאריע פון משמעותדיקייט. דער באגריף פון משמעותדיקייט ווערט ברייט באניצט אין די געביטן פון סטאטיסטיק, נאטור-וויסנשאפטן, קאמפיוטער וויסנשאפט, סאציאל וויסנשאפטן און אנדערע וויסנשאפטן.

א מאנגל אין זיכערקייט וועגן א געשעעניש, און דערפאר די נויט אין רעכענען אדער אפשאצן זיין משמעותדיקייט, קען שטאמען פון צוויי פאקטארן:
* א מאנגל אין זיכערקייט וואס שטאמט פון צופעליקייט אין נאטור. א ביישפיל דערפון איז צעפאל פון ראדיאאקטיווע מאטעריע. מען קען נישט וויסן וועלכער ספעציפישער אטאם און גענוי ווען וועט פאסירן דער נעקסטער צעפאל, אבער סטאטיסטיש־משמעותדיק קען מען יא וויסן.

* א מאנגל אין זיכערקייט וואס שטאמט פון טיילווייזער אינפארמאציע וואס מען האט. א ביישפיל דערפון איז ווארפן א מטבע, וואס קען זיך ארויסלאזן אין איינער פון צוויי מעגלעכקייטן, אבער וואס מען קען נישט וויסן פאראויסט וועלכן רעזולטאט וועט אויסקומען פון א געוויסן ווארף, אויבוואויל, ווען מען וואלט געוואוסט אלע רעלעוואנטע פיזישע דאטן - וואלט מען געקענט טעארעטיש אויסחשבונען דעם אויסקום.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
קאַטעגאָריע:לאגיק
קאפיטאל

**קאַפיטאַל** באצייכנט די פארמעגן פון א מענטש (אדער וואס פאר א קערפער), וואס ער קען ניצן צו שאפן פראדוקטן אדער צו פארדינען אן איינקונפט. דער טערמין "קאפיטאל" ווערט ברייט געניצט אין די געביטן פון  עקאנאמיק, פינאנץ און חשבון־פירעריי; דער גענויער באדייט פונעם ווארט קען ענדערן לויט די געביטן.

## עקאנאמיק 
אין עקאנאמיק, איז קאפיטאל איינער פון די דריי פאקטארן פון פראדוקציע; די אנדערע צוויי זענען באדן און ארבעט. גיטער וואס זענען קאפיטאל קען מען ניצן אין פראדוקציע, ווערן פאבריצירט דורך מענטשן (אנדערש ווי באדן און נאטירלעכע רעסורסן), און ווערט נישט אויסגעניצט דורך פראדוקציע.

קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
אקעאנאגראפיע

קליין|א מאפע פון שטראמען אין די אקעאנען (1911)|300px
**אקעאנאגראַפֿיע** איז דער צווייג פון ערד וויסנשאפט וואס שטודירט די אקעאנען און די כעמישע, פיזישע, געאלאגישע און ביאלאגישע פראצעסן וואס פאסירן אין זיי. די טעמעס אין אקעאנאגראפיע שליסן איין דאס וואסער פון די אקעאנען מיט זייערע שטראמען און כוואליעס, די געשעפענישן, און די געאגראפיע פון דעם באדן.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ערד וויסנשאפטן
קאַטעגאָריע:געאגראפיע
קאַטעגאָריע:וואסער
ווייט סיטי אונטערגרונט סטאנציע

**ווייט סיטי** () איז אן אייבערערדישע לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער. די סטאנציע געפינט זיך אויף וואוד ליין אין דער לאנדאנער בארא פון האמערסמיט און פולהאם, מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע 
די היינטיקע סטאנציע האט געעפנט דעם 23סטן נאוועמבער 1947.

## די סטאנציע 
די סטאנציע איז די לעצטע אויף דער מערב זייט פון דער צענטראלער ליניע וואס געפינט זיך אויפן אייבערפלאך. גלייך דרום פון דער סטאנציע גייט די ליניע אריין אין א טונעל.

אנדערש ווי די גאנצע לאנדאנער אונטערגרונט סיסטעם, פארן די באנען דורך דער סטאנציע אויף די רעכטע גערעלסן. אויך איז דא א דריטע גערעלס אינצווישן וואס האט פעראנען אויף ביידע זייטן און וואו א באן קען פארן אין ביידע ריכטונגען.

## גאלעריע

טעקע:White City stn eastbound look west.JPG|מזרחדיקער דורך־פעראן קוקנדיק אויף מערב
טעקע:White City stn centre track look east.JPG|צענטראלער פעראן קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:White City stn roundel.JPG|פעראן־רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
שעפערדס בוש אונטערגרונט סטאנציע

**שעפערדס בוש** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראל ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אין דעם שעפערדס בוש געגנט פון מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

די אונטערגרונט סטאנציע האט אן איבערבייט מיט שעפערדס בוש באן סאנציע פון דער לאנדאנער איבערגרונט.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 30סטן יולי 1900 אויף דער צענטראלער לאנדאנער באן.

## גאלעריע

טעקע:Shepherd's Bush tube stn eastbound look west with 1992 stock.JPG|א מזרחדיקער באן אין דער סטאנציע (קוקנדיק אויף מערב)
טעקע:Shepherd's Bush tube stn westbound look east.JPG|מערבדיקער פעראן קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:Shepherd's Bush tube stn roundel.JPG|פעראן־רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
1636

## געשעענישן 
* 8טן סעפטעמבער - געגרינדעט הארווארד אוניווערסיטעט אין מאסאטשוסעטס, דער עלטסטער אוניווערסיטעט אין אמעריקע.

## געבוירן 
## געשטארבן
1637

## געשעענישן 
* דעקארט פארעפנטלעכט זיין בוך "רייד פון מעטאד", אין וואס געפינט זיך סנעלס געזעץ און די סיסטעם פון קארטעזישע אקסן
* 15טן פעברואר - פערדינאנד דער דריטער באקרוינט קייסער פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע.

## געבוירן 
* רבי אברהם אבעלע הלוי גאמבינער, דער "מגן אברהם" (נפ' 1683)

## געשטארבן
אינדוקטאר

קליין|קליינע אינדוקטארן
אן **אינדוקטאר** אדער **שפול** איז אן עלעקטרישער קאמפאנענט מיט ארויסשטעקנדיקן אינדוקטאנץ. דער אינדוקטאר איז דער קאמפאנענט וואס קאמפלעמענטירט דעם קאנדענסאטאר, מיט א מעגלעכקייט צונויפצוזאמלען א שטראם דורך אן ענדערונג אינעם מאגנעטישן פעלד דורך אים.
קליין|סימבאל פון אן אינדוקטאר אין א שטראמקרייז געמעל
געוויינלעך איז אן אינדוקטאר א דראָט געוויקלט אין א שפול. ווען א שטראם לויפט אדורך דעם דראט, ווערט געשאפן א מאגנעטיש פעלד. ווען דער שטראם אינעם אינדוקטאר ענדערט זיך, טוט די ענדערונג אינעם מאגנעטישן פעלד שאפן א וואלטאזש אינעם אינדוקטאר וואס דערקעגנט דעם שטראם וואס האט גורם געווען דעם פעלד. אפטמאל האט אן אינדוקטאר אן אייזערנעם קערן, וואס טוט פארגרעסערן דאס מאגנעטישע פעלד.

דער אימפּעדאַנץ פֿון אַן אינדוקטאָר איז Z=j\omega L 

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:עלעקטריע
קאַטעגאָריע:עלעקטראניק
מזרח אקטאן אונטערגרונט סטאנציע

**מזרח אקטאן** () איז אן אייבערערדישע לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אין מזרח אקטאן, מערב לאנדאן, נישט ווײַט פון קווין טשארלאטס און טשעלסי שפיטאל. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע 
די היינטיקע סטאנציע האט געעפנט אין 1920 אויף דער אילינג בראדוויי פארלענגערונג פון דער צענטראל-לאנדאנער אייזנבאן, וואס איז געווארן די צענטראלע ליניע אין 1937.

## גאלעריע

טעקע:East Acton stn eastbound.JPG|מזרחדיקער פעראן קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:East Acton stn westbound.JPG|מערבדיקער פעראן קוקנדיק אויף מערב
טעקע:East Acton stn roundel.JPG|פעראן־רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
צפורה

[קליין| '''כד וַיְהִי בַדֶּרֶךְ בַּמָּלוֹן וַיִּפְגְּשֵׁהוּ ה' וַיְבַקֵּשׁ הֲמִיתוֹ. כה וַתִּקַּח צִפֹּרָה צֹר וַתִּכְרֹת אֶת-עָרְלַת בְּנָהּ וַתַּגַּע לְרַגְלָיו וַתֹּאמֶר כִּי חֲתַן-דָּמִים אַתָּה לִי. כו וַיִּרֶף מִמֶּנּוּ אָז אָמְרָה חֲתַן דָּמִים לַמּוּלֹת''' (ספר שמות, פרק ד', פסוקים כ"ד-כ"ו[הקפלה הסיסטינית)|)]] 
**צפורה** איז געווען די טאכטער פון יתרו און די ווייב פון משה רבינו, אזוי ווי עס ווערט געברענגט אין פרשת שמות.

זי האט געהאט צוויי זין, גרשום און אליעזר.

## אין דער תורה 
יתרו גיט זיין טאכטער צפורה צו משה, ווען משה האט געראטעוועט איר מיט אירע שוועסטער פון די מדיינישע פאסטעכעס:
* 

קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה
קאַטעגאָריע:גרים
חלום פונעם רויטן קאמער

***חָלום פֿונעם רויטן קאַמער*** ( אדער 红楼梦), אויך ***די מעשה פון דער שטיין***, ווערט גערעכנט א גרויסע ווערק פון כינעזישער ליטעראטור און איז איינער פון די גרויסע קלאסישע כינעזישע ראמאנען. מען האט געשריבן דעם ראמאן אינעם 18טן יארהונדערט אין דער תקופה פון דער טשינג דינאסטיע. מ'האלט אז דער פארפאסער איז געווען טשאו טשעין ().

דאס בוך איז באזירט אויף טשאו'ס פאמיליע, די פרויען אין זיין לעבן, איינשליסנדיק חברטעס,קרובים און דינסט־מיידלעך. דער ראמאן איז פון די ערשטע צו ווערן געשריבן אין זשארגאן (די שפראך וואס מען רעדט) און נישט אין קלאסישן ליטערארישן כינעזיש.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:כינעזיש
קאַטעגאָריע:ראמאנען
1631

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 31סטן מערץ - דזשאן דאן, ענגלישער דיכטער (געב' 1572)
1633

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 14טן אקטאבער - זשיימס דער צווייטער, מלך פון ענגלאנד (געש' 1701)

## געשטארבן
1632

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 29סטן אויגוסט - דזשאן לאק, ענגלישער פילאסאף (געש' 1704)
* 24סטן אקטאבער - אנטאני וואן לעוונהוק, האלענדישער מיקראביאלאג, וואס האט פארבעסערט דעם מיקראסקאפ (געש' 1723)

## געשטארבן
חיים באנעט

250px|קליין|חיים באנעט, 2019
**חיים באנעט** (געב' תש"ז) איז א קאמפאזיטאר און א לידער פארפאסער. ער איז א סערעט־וויזשניצער חסיד, און אנפירער פון דער סערעט־וויזשניצער קאפעליע.

## ביאגראפיע 
חיים באנעט איז געבוירן געווארן אין תש"ז אין רומעניע. אלס קליין קינד איז ער געקומען מיט זיין משפחה אין ישראל דורך ציפערן. ער האט געלערנט אין דער נאווהארדאקער ישיבה אין חדרה ביי רבי יעקב גאלינסקי.

ער האט ארויסגעגעבן אסאך קאסעטעס שוין, און זיך באקאנט געמאכט אלץ איינער פון די פראמינענטע קאפאזיטארן ביים חרדישן ציבור.
צווישן די פולע לידער זיינע, איז באקאנט דאס ליד אויף 'מכניסי רחמים', וואס איז היינט גוט באקאנט, און איז געווארן א וועלטס ניגון, ביי יעדע פארזאמלונג.

אויך האט ער ארויסגעגעבן עטליכע פורים קאסעטעס, אויפן קאמישער סטיל, וואס איז פון די ערשטע חרדישע קאמישע קאסעטעס, און איז ביז היינט באקאנט מיטן אירע לידער, ווי א שטייגער 'משנכנס אדר מרבין בשמחה'.

ער האט ארויסגעגעבן דעם אלבאם ישמחו.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
געדרוקטער שטראמקרייז

קליין|טייל פונעם געדרוקטן שטראמקרייז טאוול פון א ZX Spectrum קאמפיוטער
א **געדרוקטער שטראמקרייז** (ענגליש: *printed circuit board*, אין ראשי תיבות: *PCB*) איז א טאוול אויף וואס ליגן עלעקטראנישע קאמפאנענטן וואס שאפן א שטראמקרייז. די קאמפאנענטן זענען פארבונדן און עלעקטרישע דראטן, נאר מיט קופערנע פאַסן וואס זענען געדרוקט אויפן טאוול, געמאכט פון א מאטעריאל וואס פירט נישט דורך. געדרוקטע שטראמקרייזן זענען נישט טייער, און אין אלגעמיין זייער געטרוילעך.

דער געדרוקטער שטראמקרייז קומט אויסצוטוישן די אלטע סיסטעם פון פארבינדן עלעקטראנישע קאמאפאנענטן מיט דראטן, א טייערע, פאמעלעכע און פארפלאנטערטע סיסטעם געמאכט מיט דער האנט. 

א געדרוקטער שטראמקרייז קען זיין איינזייטיק (מיט איין קופערנער שיכטע), צווייזייטיק (מיט צוויי קופערנע שיכטעס) אדער פילזייטיק. די פארשידענע שיכטעס ווערן פארבונדן דורך לעכער.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:עלעקטראניק
דיפערענציאל-גלייכונג

א **דיפֿערענציאַל-גלייכונג** איז א מאטעמאטישע גלייכונג וואס פארבינדט א פונקציע פון איינע אדער מער וואריאבלן מיט זײַנע דעריוואטיוון. דיפֿערענציאַל-גלייכונגען קומען פון סיסטעמען וואס די פארהעלטעניש צווישן קוואנטיטעטן וואס ענדערן זיך כסדר (מאדעלירט דורך פונקציעס) און זייערע ענדערונגקייטן אין רוים אדער צײַט (אויסגעדריקט ווי דעריוואטיוון) איז באוואוסט אדער פארגעשלאגן. אזוי ווי אזעלכע פארהעלטענישן קומעם פאר גאר  געוויינטלעך, שפילן דיפֿערענציאַל-גלייכונגען א פראמינענטע ראלע אין פארשידענע דיסציפלינען איינשליסנדיק אינזשעניריע, פיזיק, עקאנאמיק און ביאלאגיע.

מען שטודירט דיפֿערענציאַל-גלייכונגען מאטעמאטיש פון עטלעכע אנדערע פערספעקטיוון, בעיקר בנוגע זייערע לייזונגען—דער סכום פון פונקציעס וואס פאלגן די גלייכונג. נאר די פשוט'סטע דיפֿערענציאַל-גלייכונגען האבן לייזונגען מיט בפירושדיקע פארמלען. דאך, טייל אייגנשאפטן פון לייזונגען פון א געוויסער דיפֿערענציאַל-גלייכונג קען דערגיין אן צו האבן א גענויעם פארמל.

א ביישפיל פון א דיפֿערענציאַל-גלייכונג איז f'(x) = f(x) וואס איר באשייד איז יעדע פונקציע מיט דער פארעם f(x) = Ce^x וואו C איז א באשטימטע צאל.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
*
ײדישע פאן

left|250px
די ײִדישע פֿאָן איז די פֿאָן פֿון דער ײִדישער שפּראַך און קולטור. 
ס'איז אויסגעפארמעט פון א מנורה און צוויי שוואַרצע שטרײַפן.
דער שוואַרצער קאליר פֿונעם שטרײַפן סימבאָליזירט דאָס אַשכּנזי טלית פֿון דעם גלות אין אייראפע.

קאַטעגאָריע:פאנען
צפון אקטאן אונטערגרונט סטאנציע

**צפון אקטאן** () איז אן אייבערערדישע לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער. די סטאנציע געפינט זיך אין צפון אקטאן אין דער לאנדאנער בארא פון אילינג, מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אויפן גרענעץ צווישן טראוולקארט זאנעס 2 און 3.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אין 1904 אויף דער גרויסער מערבדיקער באן, און די אונטערגרונט סטאנציע האט געעפנט אויף דער צענטראלער לאנדאנער באן דעם 5טן נאוועמבער 1923.

## גאלעריע

טעקע:North Acton eastbound.JPG|קוקנדיק אויף מזרח, מיט אינזל פעראן צו לינקס
טעקע:North Acton stn westbound.JPG|קוקנדיק אויף מערב, מיט אינזל פעראן צו רעכטס
טעקע:North Acton Roundel.JPG|פעראן־רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
יאמוסאקרא

**יאַמוסאקרא** () איז די אפיציעלע הויפטשטאט פון בארטן פון העלפאנדביין אין מערב אפריקע, אבער די עקאנאמישע הויפטשטאט איז אבידזשאן. יאמוסקארא געפינט זיך 240 ק"מ צפון־מערב פון אבידזשאן.

יאַמוסאקרא האט געהאט א באפעלקערונג פון 242,744 באוואוינער (אין 2010).

טעקע:Cihotelvilleyakro.jpg|
טעקע:Yamoussoukro.jpg|
טעקע:Pierre cote-d-ivoire.jpg|
טעקע:Cizaouli.jpg|

## וועבלינקען
צוועלף יאר א קנעכט (פילם)

**צוועלף יאר א קנעכט** (ענגליש: 12 Years a Slave) איז א בריטיש אמעריקאנער היסטארישער 2013 דראמא פילם, געבויעט אויף אן אמתע געשיכטע באשריבן אין א בוך מיטן זעלבן נאמען.

די פילם האט געהאט א געוואלדיגן אפקלאנג און געווינען אסאך פרייזן, אריינגערעכנט דריי אסקאר'ס.

## געשיכטע 
## אקטיארן 
* לופיטע נייאנגא אלס פעטסי
* ברעד פיט אלס סעמיועל בעס

## וועב לינקען 
* אפיציעלער זייטל http://www.12yearsaslave.com/ 
* http://www.imdb.com/title/tt2024544/
* http://www.historyvshollywood.com/reelfaces/12-years-a-slave.php

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:דראמא
1630

## געשעענישן 
* 17טן סעפטעמבער - געגרינדעט די שטאט באסטאן, ממאסאטשוסעטס.

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 15טן נאוועמבער - יאהאנעס קעפלער, אסטראנאם (געב' 1571)