open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ירבעם בן נבט

jmpl|200px|Yerobeam, karya *Guillaume Rouillé* dalam *Promptuarii Iconum Insigniorum*|קליין|מרכז| ירבעם בן נבט מלך ישראל
**ירבעם בן נבט** איז געוועזן דער ערשטער קעניג פון די עשרת השבטים אויף מלכות ישראל אין די יארן ב'תתל"ב - ב'תתנ"ג (928-907 פארן ציילן). ער אליין האט געשטאמט פון שבט אפרים. ער איז געווארן קעניג אויף די עשרת השבטים נאך דעם וואס ער האט זיך אפגעריסן פוןרחבעם, דעם זון פון שלמה המלך, צוליב הויכע שטייערן וואס רחבעם האט געפאדערט פון די עשרת השבטים, און פון דעמאלט אן איז רחבעם געווען קעניג נאר אויף מלכות יהודה אין דרום זייט פון ארץ ישראל און ירבעם בן נבט - איבער אלע אנדערע צען שבטים.

ער האט געבויעט א נייע מלוכה אנדערש ווי מלכות יהודה (וואס האט באלאנגט צו דעם ייחוס פון דוד):
* ער האט געבויעט צוויי געצין דינעריי אין בית אל און אין דן.
* ער האט באשטימט כהנים נישט פון שבט לוי, וואס איז לויט די תורה פארבאטן.
* ער האט געטוישט די דאטום פון סוכות, פון תשרי צו חשוון.
----
* **זיינע עלטערן:** נבט מיט צרועה

קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
קאַטעגאָריע:מלכי ישראל
קאַטעגאָריע:מלכות יהודה
אורי לופאליאנסקי

left|thumb|250px|אורי לופאליאנסקי
**אורי לופּאָליאַנסקי** (29סטן אויגוסט 1951 – 7טן יאנואר 2026) איז געווען דער בירגערמייסטער אין דער ירושלימער מוניציפאליטעט פון ירושלים פון 2005 ביז 2009. ער האט אויפגעשטעלט, און איז דער פארזיצער פון, די יד שרה געזעלשאפט וואס באזארגט געצייג פאר מענטשן וואס ליידן פון דעפעקטיווקייטן.

ער איז א חרדישער ייד. און א שטארקער פארעהרער פון הרב יוסף שלום אלישיב.

## ביאגראפיע 
לופאליאנסקי איז געבוירן אין יאר 1951 אין חיפה צו זיין פאטער יעקב לופאליאנסקי, א פוילישער ייד, און זיין מוטער, מלכה ראזנבלום. ער האט געלערנט אין דער ליטווישער ישיבה גדולה תורה אור אין קרית מאטערסדארף, ירושלים און אויך אין ישיבת הנגב אין נתיבות.  

לופאליאנסקי האט געדינט אלס פאראמעדיקער אין דער מיליטער. אין 1976 האט לופאליאנסקי אויפגעשטעלט "יד שרה", אן ארגאניזאציע מיט 6,000 וואלונטירן פארשפרייט איבער גאנץ ישראל וואס העלפט קראנקע און בארגט זיי מעדיציניש אויסריכטונג. פאר זיין ארבעט אין דעם פעלד האט ער באקומען עטלעכע פריזן, צווישן זיי (אום 1994) דעם ישראל פריז.

ער האט חתונה געהאט מיט מיכל, אן אייניקל פון הרב יצחק ברויער. זיי האבן צוועלף קינדער.

## פאליטיק 
אורי לופאליאנסקי איז געוועלט געווארן אלס מיטגליד אין דער ירושלים שטאטראט צומערשט אום 1989. ער איז א פארטרעטער פון דער דגל התורה פארטיי, וואס לויפט אין די וואלן צוזאמען מיט אגודת ישראל אונטער דעם נאמען פאראייניגטע תורה יידישקייט.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס פון ירושלים
קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:חרדים
רחבעם

**רחבעם** (לויט די טראדיציאנעלע ציילונג: ב'תתקכ"ג - ב'תתקפ"א) איז געוועזן דער זון פון שלמה המלך און האט געירשנט זיין טאטנס מלוכה אבער נאר אויף שבט יהודה און שבט בנימין. מען האט אים געקרוינט אלץ קעניג ווען ער איז געווען 41 יאר אלט.

ווען שלמה המלך איז געשטארבן האבן די עשרת השבטים זיך אפגעשיידט פון דוד המלך'ס שטאמבוים וויבאלד רחבעם האט נישט געוואלט קלענערן די שטייער פון די עשרת השבטים, (אויסער שבט יהודה און בנימין). אין פסוק שטייט די יודן האבן געבעטן פון רחבעם ער זאל זיין ווייך און נאכגיביג פאר די אידן, נישט שטרענג, רחבעם האט זיך באראטן מיט די אלטע חכמים, זיין האבן אים מיעץ געווען ער זאל פאלגן. אבער די יונגע חכמים האבן אים געגעבן א עצה נישט צו פאלגן נאר זיין שטרענג, רחבעם האט זיך צוגעהערט צו די יונגע חכמים, כדי די נבואה פון באשעפער זאל מקיום ווערן אז אלטס שטראף פאר שלמה המלך זאל די מלוכה צוטיילט ווערן. און דאס האט געברענגט אז זיין קעניגרייך איז צופאלן. די עשרת השבטים האבן דאן געבויעט אן אייגענעם קעניגרייך מלכות ישראל אונטער דער קעניג ירבעם בן נבט.

רחבעם וויל דאן ארויס גיין א מלחמה קעגן ירבעם בן נבט, ער האלט אז ירבעם איז א מורד במלכות, אבער שמעיה האלט אים אָפּ. 

]

קאַטעגאָריע:מלכי יהודה
אפיקורס

אן **אפיקורס** לויטן רמב"ם איז איינער וואס גלייבט נישט אין איינע פון די דרייצן עיקרי אמונה ווי זיי זענען אוועקגעשטעלט געווארן לויטן רמב"ם אין הלכות יסודי התורה.  אבער אנדערע ראשונים האבן נישט איינגעטיילט די אמונה אין דירעקט דרייצען עקרים.

עס זענען דא אפיקורסים וואס גלייבן אין גאט אבער נישט אין תורת משה מסיני. צוליב דעם, אידן פון די רעפארם און קאנסערוואטיווע באוועגונגען ווערן ביי די פרומע פארעכנט אלץ אפיקורסים טראץ דעם וואס זיי גלייבן אפטמאל אין גאט, און פירן זיך מיט פילע פון די אידישע הלכות און מנהגים.

## וואס טייטש אפיקורס?
דער רמב"ם אין פירוש המשנה (סנהדרין י,א. עמוד קמ) זאגט אז אפיקורס איז אן אראמיש באליידיקונג ווארט. אין אן אנדער ארט אין רמב"ם ווערט צוגעברענגט אז א גריכישער פילאסאף האט געטראגן דעם נאמען און וויבאלד יענער האט געווען אן אטעיסט רופט מען אלע וואס גייען אין זיין שיטה אן אפיקורס. זעט אין מורה נבוכים (א. עג ביי די ענדע ההנחה הראשונה; ג,יז). און אזוי שרייבט אויך דער מחבר פון ספר הדורות, אז עס זענען געווען צוויי אטעיסטן איינער האט געהייסן אפיקורס און איינע "מין", דעריבער ווער עס גלייבט נישט אין גאט רופט מען אהן מיט די נעמען.

רבינו עובדיה מברטנורא ברענגט נאך פונעם חכם אבן עזרא אז אפיקורס איז פונעם לשון הפקר, אנומעלט, ער זוכט הפקירות.

## זעט אויך 
* אטעיזם

קאטעגאריע:רעליגיע
קאריוו

קליין|הערב פון קאריוו

**קאָריוו** איז א דארף אין דרום-מזרח פוילן. ליגט צווישן לובלין און פילעוו.

קאַטעגאָריע:דערפער אין פוילן
גרויסבריטאניע

**גרויסבריטאניע** איז דער גרעסטער אינזל פון די בריטישע אינזלן און אויך דער גרעסטער אינזל אין אייראפע. זי ליגט צפון-מערב פון קאנטינענטאלער אייראפע און מזרח פון אירלאנד. גרויסבריטאניע פארנעמט דעם גרעסטן טייל פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך. זי איז ארומגענומען מיט מער ווי 1000 קלענערע אינזלען.

## הויפטשטעט 
* ענגלאנד: לאנדאן - אויך די הויפטשטאט פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך, פריער הויפטשטאט פון דעם גרויסבריטאניע קעניגרייך
* סקאטלאנד: עדינבורג
* וויילס: קארדיף

## געאגראפיע 
מיט א שטח פון 209,331&nbsp;קוואדראט ק"מ (80,823 קוואדראט מייל) דער אינזל  גרויסבריטאניע איז דער גרעסטער פון די בריטישע אינזלען.
ער איז דער גרעסטער אינזל אין אייראפע, און  אכטער גרעסטער אין דער וועלט.

## אנדערע אינזלען פונעם ארכיפעלאג
* אירלאנד
* אינזל פון מאן
* אינזל פון ווייט
* אנגלסי
* ארקניס
* העברידעס
* לונדי
* מאל
* סקיי
* די שעטלאנד אינזלען

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:בריטישע אינזלען
סידי

לינקס|150px
**סידי** (ר"ת פון ענגליש **CD - Compact Disc**) איז א רעקארד-דיסק פארמאט וואס מען קען אויף איר היטן דיגיטאלישע אינפארמאציע ווי פון א קאמפיוטער אדער מוזיק. דאס פארבייט די אלט-מאדישע קאסעטעס און פאטיפאן פלאטעס. 

## ווי אזוי ארבעט דאס 
א סידי איז א דיסק - וואס מיינט א פלאכע רינדיגע זאך - וואס האט אויף זיך ארויף געשמירט א מאטריאל וואס שפיגלט צוריק ליכט, א לעיזער ליכט - וואס איז זייער פונקטליך - שיינט דערויף א לעיזער שטראל וואס שפיגעלט צוריק צו א אויג וואס ליינט די שטראל, אויב עס שיינט צוריק דאן מיינט דאס אז עפעס איז פארשריבן דארט, אויב נישט מיינט דאס אז גארנישט איז פארשריבן דארט. וויבאלד דיגיטאל אינפארמאציע איז געשריבן אין ביינערי וואס נוצט נאר צוויי סימבאלן קען מען אזוי פארשרייבן זייער אסאך אינפארמאציע.

קאַטעגאָריע:איינשפייכלערונג מיטלען
קעניגרייך

א **קעניגרייך** (אדער **מאנארכיע**; לשה"ק: מלוכה) איז פאָרם פון רעגירונג אין וואס א מענטש, דער מאנארך, איז דער פירער. א מאנארך א זכר ווערט אפט גערופן קעניג און זיין פרוי איז די קעניגן (אדער מלכה).

א קעניג ווערט נישט אויסגעקליבן דורך די בירגער אזוי ווי ביי היינטיגע רעפובליקן, נאר ער ווערט געוויינטליך באשטימט לויטן ייחוס, א זון פון א קעניג ירש'נט אָפּ דאס קעניגרייך פון זיין טאטן.

א מאנארך קען זיין אן אויטאקראט (אויסשליסליכער מאכט) אדער קען זיין א צערעמאנישער הויפט פונעם מדינה וואס האט נישט קיין כח, און די אמתע דעה ליגט אין פארלאמענט (דאס רופט מען א קאנסטיטוציעלע מאנארכיע).

היינט עקזיסטירט נאך קעניגרייכן אין געוויסע לענדער (ווי בעלגיע און די פאראייניגטע קעניגרייך), אבער עס איז נאר פאר אַ טראדיציע צוועק, זיי האבן נישט קיין ריכטיגע מאכט.

מאנארכן האבן פארשידענע טיטלען— מלך (קעניג) אדער מלכה (קעניגן), פרינץ אדער פרינצעסין (למשל דער פרינץ פון מאנאקא), קייסער אדער קייסערינע, אדער אפילו הערצאג אדער גרויסהערצאג (למשל דער גרויסהערצאג פון לוקסעמבורג).

## קייזער 
די רוימישע אימפעראטארן הייסן "קייזער" (אדער קייסער) על שם דער ערשטער קייזער (יוליאוס) וואס איז געבוירן געווארן דורך א קייזער שניט (יוצא דופן).

## רעפערענצן 
*
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
קאַטעגאָריע:רעגירונג מעטאדן
פאשקעוויל

קליין|250px|לייג דא א הסבר אויפ'ן בילד
**פּאַשקעוויל** אדער **פּאַשקוויל** אדער **פאַסקוויל** מיינט דערשיינלעכע צעטליך מיט פאַלשע אדער אמת'ע לשון הרע געצילט צו באשמוצן און פארשעמען איינעם, און עס האט נישט קיין חתימה.

פאשקעוויל רופט מען אין לשון הקודש מיט א מליצה "פתק אויל", דאס טייטש א נאריש צעטל.

א **פאַשקעוויל** איז א פאַרלוימדונג אָדער שפאָט-שריפט, געשריבן מיט אַ ציל צו פאַרלוימדן אָדער באַשמוצן די ערע פון אַ געוויסן פערזאָן.

דאָס שפאָט-שריפט פאַשקעוויל, געשריבן אין אַ וויציגער אויסשטעל, קען פיל מאָל טראָגן אַ בילדליכע רעפרעזענטאַציע.

"פאַסקווילאנט" (אין היימיש אידיש: "פאַשקווילאנט") ווערט גערופן דער פארפאַסער און אַרויסגעבער פון אַזאַ סאָרט צייטשריפט, וואָס איז, געווענדליך, פובליצירט אנאָנים אדער מיט א פסעוודאָנים.

אין די ערשטע צייטן פון די מאָדערענע וועלט, ווען דער באַגריף "פליגבלאַט" און "פלוג-שריפט" האָט נאָך נישט עקזיסטירט, זענען דאָס אויך באצייכנט געווארן אלס "פאַשקוויל", צוליב וואס די רעפרעזענטאַציע פון די אויסגאַבן זענען געווען אויסגעשטעלט צו בעאיינפלוסן די מאַסן.

## דער נאמען "פאַשקוויל"
דער נאמען "פאַשקוויל" שטאַמט פון אַן אויסגעשניצטע סטאַטוע, פון זעכצנטן יאר-הונדערט, אין די שטאָט רוים, אונטערן נאמען: **Pasquino"פאַסקעווינא"**. דער "פאַסקעווינא" סטאַטוע איז געווען באַדעקט פיל מיט עפיגראָמישע שריפטן אין די לאטיין שפראַך. 

צוליב אירע עפיגראָמישע שריפטן איז דער סטאַטוע, אין משך פון די צייט, גאָר שנעל פאַרוואַנדלט געוואָרן צו אַ פלאַץ וואו יעדער אינדיווידואַלער, וואס האט זיך געוואלט אויסגעבן זיינע קריטיק קעגן דעם פויפסט און זיין קאַבינעט, האָט זיך אָפגעשריבן אַ פאָעטישער עפיגראם און דאָס אָנגעקלעבט אויף דעם "פאַסקעווינע" סטאַטוע. דער מנהג האָט אָנגעהאַלטן יאָרן לאַנג, ביז אין יאר 1870, ווען רוים און איטאַליע זענען געוואָרן איינס, דאַן איז דער מנהג גענצלעך בטל געוואָרן.

## דער פאַשקעוויל אין דער חרדישער וועלט
אין לעצטן יארהונדערט האָט זיך דער געדאַנק פונעם "פאַשקעוויל" שטאַרק צושפרייט צווישן חרדישן ציבור. די היימישע פאַשקעווילן זענען מיט גאָרנישט אַנדערש. זיי טראָגן געווענדליך דעם זעלבן ציל; נעמליך צו פאַרלוימדן, אָדער באַשמוצן, רבנים אָדער עסקני ציבור.

## וועבלינקען איבער "חרדישע פאשקעווילן"
* פראפעסער מנחם פרידמן: אן אויספירליכער באשרייבונג איבער פאשקעווילען און וואנט-מודעות ב"חברה החרדית" 
* מגן ברושי: מנין השנאה? מהאיסיים - א באשרייבונג אינעם צייטונג "הארץ" איבער פאשקעווילען
* עדי גרסיאל: די ווענט רעדן... - א באשרייבונג אינעם צייטונג "בשבע" איבער פאשקעווילען
* תמר רותם: אלה תולדות הפאשקעוויל  - א באשרייבונג אין באתר "וואלה!" איבער די פאשקעווילען
* חיותה דויטש: עולם הפשקווילים - באשרייבונג אינעם "הצופה" איבער פאשקעווילען
* א ווידעא באשרייבונג איבער פאשקעווילען  - גענומען פון חדשות "HOT", איבער דער אויסשטעלונג פון פאשקעווילן אין מוזיי ארץ ישראל.

קאטעגאריע:סאציאלאגיע
יוסף יחיאל מיכל לעבאוויטש

ניקאלשבורגער רבי|קליין
[קליין|אין [ירושלים]]
ברכת אילנות חוהמפ"ס תשס"ג|קליין   

הר"ר **יוסף יחיאל מיכל לעבאוויטש** איז דער ניקאלשבורגער רבי פון מאנסי, באקאנט מיט זיינע פייערדיגע שלוש סעודות תורות.

## ביאגראפיע 
הרב יוסף יחיאל מיכל לעבאוויטש איז א זון פון זיין פאטער רבי ברוך יהודה לעבאוויטש (תרס"ח - תשי"א), אן איידעם פון רבי שרגא שמואל שניצלער (תרמ"ט - כ"ז תשרי תש"ם), טשאבער רב אין ירושלים, און זיין מוטער יענטל. ער איז געוועזן א תלמיד אין דער סאטמארער ישיבה. ער האט אנגעהויבן פירן א חבורה פון ערליכע בחורים ווי מען איז זיך צוזאמען געקומען יעדע שטיק צייט זיך מחזק צו זיין אין עבודת השם.

במשך א צייט בעיקר נאכן רביה"ק מסאטמאר זי"ע הסתלקות האט מען אים אויפגענומען אלס רבי, און אזוי ווי ער איז אן אייניקל פונעם רבי'ן ר' שמעלקא פון ניקאלשבורג האט דאס חסידות באקומען דעם נאמען ניקאלשבורג.

## ניקאלשבורג היינט
דאס ניקאלשבורגער חסידות איז היינט פלאצירט אין דער שטאט מאנסי ווי זיי האבן געבויעט א שיינעם בית המדרש.
 
דער ניקאלשבורגער רבי האט א נאמען פון א שטארקן צוגעלאזטן איד, מיט וועם מ'קען זיך דורך רעדן כל ערליי ענינים ברוחניות ובגשמיות, אסאך יידן קלאפן אן טעגלעך ביי אים אין שטוב צו הערן א עצה והדרכה, צו זאל עס זיין שלום בית, געזונט און פרנסה.

זיין געגנווארט איז געשמאק, ווייל ער האט אלע כשרונות וואס א איד קען זיך נאר ווינטשן, ער איז א הערליכער בעל תפילה, ווי אויך א געוואלדיגן כח הדרוש, און א שמועס מיט אים איז מחי' נפשות. ועל כולם זיין קרייז איז א חסידישער עולם, ער האט איבערגעדרוקט ספרים ווי נתיב מצוותיך מיט זיינע הגהות און עס איז דא הונדערטער כתבי ידות פון זיינע חידושים.

## פאמיליע
ער האט חתונה געהאט בזוו״ש מיט דער טאכטער פון הרב אלעזר מייזליש בן הרב דוד דוב מייזליש, אוהעלער רבי און געצויגן קיין מאנסי.

## רעפערענצן 
מוצש"ק ביים טיילן קנאבל|קליין 
בית המדרש ברכת יוסף ניקאלשבורג|קליין

## וועבלינקען 
* ניקאלשבורג וועבסייט
* גוגל ווידעא קליפ פון דער רבי רייסט איין אויפן קבר פון ר' משה חיים לוצאטא 
* [קליפ פון דער חתונה פונעם רבינס טאכטער מיטן אייניקל פונעם תולדות אברהם יצחק(https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9E%D7%95%D7%90%D7%9C_%D7%99%D7%A2%D7%A7%D7%91_%D7%A7%D7%90%D7%94%D7%9F) רבי'ן].
* ברכת החמה ערב פסח נאכן דאווענען תשס"ט לפ"ק
* מוצאי יום הקדוש תשס"ט לפ"ק 
* חנוכה לעכט צידן
* כ"א כסלו תשס"ט

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
אליהו הנביא

ממוזער| אליהו הנביא זכור לטוב מיט קינדרלעך יידן (ציכונג)
**אליהו הנביא** אדער **זכור לטוב** (אויך **אליהו התשבי** און **אליהו הגלעדי**) איז געווען א נביא, וואס האט געוואוינט אין "גלעד".

דער חת"ם סופר שרייבט אין א פלאץ אז עס זענען פארהאן צוויי אליהו הנביא'ס. {פעלט הסברה}

## אליהו באווייזט ווינדער 
אין די צייטן פון אחאב דער קעניג פון מלכות ישראל, ווען אחאב האט אנגעהויבן דינען עבודה זרה, האט אליהו אויסגערופן אז עס וועט קומען א טרוקנהייט אין לאנד, און אזוי איז טאקע געווען במשך דריי יאר, אליהו האט בדרך נס געהאט די גאנצע דריי יאר עסן און טרינקען.

אין תנ"ך שטייט נישט ווער איז געווען אליהו הנביא, פון וואנעט שטאמט ער אא"וו. אויך ווערט געברענגט זיינע אומנאטורליכע כוחות צו מאכן ניסים. און דערפאר איז דא א ווערסיע אז ער איז געווען א מלאך. דערפאר איז אנגענומען צו דערציילן אויף אים פיל מיסטישע געדאנקען:

* ס'שטייט אין נביא (ספר מלכים פרק ב') אז ער איז נישט געשטארבן נאטורליך, נאר איז ארויף מיט א פייערדיגן שטורעם אין הימל.
* מען זאגט אז ער וועט מגלה זיין פאר כלל ישראל אויפן ביאת המשיח.
* זיין גייסט קומט אין פארשידענע הייליגע פייערונגען, ביים פסחדיקן ליל הסדר און ביי א ברית מילה.
* מען זאגט אז ער אנטפלעקט זיך פאר צדיקים (״גילוי אליהו״).
* מען זאגט אז ער וועט פארענטפערן אלע איבעיות אין דער גמרא.

קאַטעגאָריע:נביאים
קאַטעגאָריע:ברית מילה
קאַטעגאָריע:ליל הסדר
ישוס ריכטיגע קירכע

‫
**ישוס ריכטיקע קירכע** איז אַ קריסטלעכע שטרעמונג, געגרינדט געװאָרן אין כינע 1917, זי פֿאַרמאָגט 1.5 מיליאָן גלײַבערס איבער דער גאַנצער װעלט. אײנע פֿון זײערע מיצװת איז צו היטן שבת. ‬
## די עיקרדיקע אמונות פון דער קירכע 
* 1. ה' אויסגעזויגט אונזערע ירושה פון דאס מלכות פון הימל ווען מען קריגט דעם רוח הקודש
* 2. שבת, דער זיבטער טאג פון דער וואך, איז א  הייליגער טאג, געבענטשט דורך ג-ט. מען מהדר שבת אונטער דעם חסד פון ג-ט פאר באצייכענען דעם אנדענק פון דער יצירה און ישועה פון ג-ט און מיט אויסקוק פון אייביק א ה-העולם הבא.

קאַטעגאָריע:רעליגיע
קאַטעגאָריע:קריסטנטום
גוי

אַ **גוי** (שטאמט פון לשון קודש וואס מיינט "פאלק") איז איינער וואָס איז נישט אַ ייד. האפטמאל נוצט מען דער וואָרט גוי כדי צו אָפשיידן די ווערטע פונעם גוי לעומת דער איד.

זעה אויך שייגעץ

## דער איד כלפי דעם גוי 
אידן בענטשן יעדן טאג די ברכה **שלא עשני גוי** צו געבן א לויב אז זיי זענען מחויב אין מצוות.

היסטאריש, צוליב די פילע גלות יארן, האבן אידן זיך אנגעליטן פיל צרות פון די נישט-אידישע באפעלקערונג צווישן וועלכע זיי האבן געוואוינט. דאס האט צוגעפירט אז דער אידישן פסיכיק האט אפטמאל נישט געהאט פיל צוטרוי צו א גוי, און אפילו טיילמאל געברענגט העסליכע געפילן פון אידן אויף גוים צוריק.
## היחס לגוי לפי אליהו הנביא
זיי מיסטאָמע ווילן צו האַלטן די ווערטער פון אליהו הנביא אין זיין בוך
תנא דבי אליהו (פרק ט); **ודבורה אשה נביאה אשת לפידות היא שופטה את ישראל בעת ההיא** (שופטים ד-ד).
 
וכי מה טיבה של דבורה שהיא שופטת את ישראל בעת ההיא ומתנבאה עליהם? והלא פנחס בן אלעזר הכהן הגדול היה בימים ההם.
 
"מעיד אני עלי את השמים ואת הארץ, בין ישראל בין **גוי**, בין איש בין **אשה**, בין **עבד** ובין שפחה, הכל לפי מעשה שהוא עושה - כך רוח הקודש שורה עליו וכו'.
הקב"ה בוחן לבות וכליות, אמר הקב"ה לדבורה: אתם כוונתם לשם שמים ועשיתם פתילות עבות כדי שיהא אורן מרובה, גם אני ארבה אתכם בישראל וביהודה ובשנים עשר שבטי ישראל.
כך אמרו, על דבורה אשת ברק ועל כיוצא בה הוא אומר: חכמת נשים בנתה ביתה וגו' (משלי יד-א).

## חסידי אומות העולם 
לויט די תורה קען א גוי אויך פארדינען זיין חלק אין עולם הבא אויב ער איז א בן נח דורך איינהאלטן די זיבן מצוות בני נח. די זיבן מצוות זענען: 

# נישט דינען עבודה זרה
# נישט שעלטן ג-ט, אדער נעמען ג-ט'ס נאמען אויף א פאלשע שבועה
# נישט עובר זיין אויף עריות
# נישט גנב'נען
# נישט הרג'ענען
# נישט עסן קיין אבר מן החי
# שטעלן געריכטן אויף צו איינפירן צדק און משפט צווישן דאס מענטשהייט

עס ווערט אנגענומען אז היינט זענען די גוים מערסטנס אפגעהיטן אין די זיבן מצוות און אין אלגעמיין פירן זיי זיך מאראליש, וואס דערפאר הייסן זיי לויטן רמב"ם "חכמי אומות העולם" (זעט מער בני נח).

### געהאלפן אין דעם שואה 
עס זענען געווען טויזנטער גוים אין די יארן פון דער צווייטע וועלט קריג וואס האבן באהאלטן אידן און זיי געראטעוועט פון טויט איינשטעלנדיג דערביי זייער אייגן לעבן. דער ישראל'ישער ארגאניזציע "יד ושם " האט אן עקסטערן אפטיילונג פאר די "חסידי אומות העולם" צו געבן אן אפדענק און אנערקענונג פאר די מענטשן.

## דרויסענדע לינקס 
* מכון הפצה שבע מצוות
* יד ושם - חסידי אומות העולם

קאַטעגאָריע:טיטלען
קאַטעגאָריע:יידישקייט
קאַטעגאָריע:רעליגיע
קאַטעגאָריע:פעלקער
זאלץ

**זאלץ** איז א קריסטאלישער מינעראל וואס באשטייט בעיקר פון נאטריום קלאריד (NaCl).
וואס איז נויטבאר פאר מענטשן און בעלי חיים צו לעבן, אבער צופיל זאלץ קען שעדיקן.
מען לייגט זאלץ אריין אין עסן ס'זאל שמעקן גוט און אויפלעבן די אפעטיט. 
זאלץ איז פון די עלטסטע ווירצונגען. אויך ניצט מען זאלץ כדי עסן זאל זיך האלטן פאר א לענגערע צייט.

מ'קען אויסגראבן זאלץ פון דער ערד אדער אויסטרוקענען פון ים וואסער.

## אין יידישקייט 
ווען מען מאכט המוציא איבער ברויט אדער חלה טונקט מען עס אין זאלץ לויט דער יידישער טראדיציע. 

קאַטעגאָריע:עסנווארג
קאַטעגאָריע:כעמישע פארבינדונגען

be-x-old:Солі

fiu-vro:Soolaq

zh-min-nan:Iâm (hoà-ha̍k)
צוקער

קליין|250px|פון די רערן מאכט מען צוקער
קליין|250px|צוקער
**צוקער** איז דער נאמען פון א גרופע קארבאהידראטן וואס האבן א זיסן טעם. מען ניצט צוקער צו מאכן זיס דאס עסן. ס'זאל זיין געשמאק פארן צונג.

געוויינלעך מיינט דאס ווארט "צוקער" סוקראז, אבער אויך גלוקאז, פרוקטאז און לאקטאז.

א מענטש וואס עסט צופיל עסנווארגן וואס אנטהאלטן צוקער קען אמאל קומען צו ליידן פון צוקערקרענק, ווען דער קערפער פארלירט דעם כח צו פארוואנדלען דעם צוקער אין זאכן וואס דער קערפער קען ניצן,

## פראדוקציע 
צוקער ווערט פראדוצירט אין צוויי וועגן, פון צוקערראר און פון צוקער בוריקעס.

ראר צוקער איז א פלאנץ וואס וואקסט אין ווארעמע לענדער ביז א הייך פון זיבן מעטער. די רערן אנטהאלטן א זיסן זאפט פון וואס מען נעמט ארויס דעם צוקער.

## זעט אויך 
* קראכמל

קאַטעגאָריע:זיסווארג
שידוך

thumb|250px|Gerard van Honthorst, *De koppelaarster* (1625)|קליין|מרכז| שדכן צייכונג 1625
א שידוך איז א צוזאמענשטעל פון א מאן מיט א פרוי.

א **שידוך** ווערט געווענליך באנוצט צו באצייכענען א מאן/פרוי **אנקניפ** איידער זיי האבן געהייראט, ווי צ.ב.ש. נעכטן איז געווען א שיינער **שידוך**, ראובן מיט לאה. אדער יוסף און בנימין האבן זיך משדך געווען.

טראדיציאנעל ווערט א שידוך אויסגעפירט דורך א שדכן, אבער אין דער היינטיגער מאדערנער וועלט טרעפן זיך אסאך פארן אן א שדכן.

## זעט אויך 
* ראנדקעווען
## וועבלינקען 
* **איך האב דיך געזען ביים בארג סיני**; א וועבסייט וואס שטעלט צוזאם אידישע שידוכים

קאטעגאריע:משפחה
רעגירונג

**רעגירונג** איז די אינסטיטוציע וואס באשטימט אלע דורכפירונגען אין א מדינה. די רעגירונג איז אחראי אויף די באַוואָפנטע מאַכטן ווי דער מיליטער, פאליציי א.א.וו. (וואס הייסט "די אויספירער אויטאריטעט"), און אין געוויסע דעמאקראטישע מדינות, (ווי צ.ב. מדינת ישראל) באשטימט זי אויך די געזעצן פון דער מדינה (וואס הייסט "געזעצגעבער אויטאריטעט")

אין א פארלאמענט-רעגירונג, שטייט די רעגירונג אונטער דעם פארלאמענט, אזוי אז אויב רוב פון די מיטגלידערס אינעם פארלאמענט שטעלן זיך קעגן דער רעגירונג, פאלט באלד די רעגירונג אונטער און דער פרעזידענט קלייבט אויס איינע פון די מיטגלידערס אין דעם פארלאמענט אויפשצוטעלן א נייע רעגירונג.

די רעגירונג קאנטראלירט פארשידענע טעטיקייטן, למשל האנדל, בילדונג און מעדיצין.

*
מגיד שיעור

א **מגיד שיעור** איז א תורה לערער פאר תלמידים אין א ישיבה.
א מגיד שיעור גיט געווענליך א שיעור אין די פארמיטאג שעה'ן פונעם טאג.
קאַטעגאָריע:ישיבות
בעהמען

קליין|150px|בעהמען (גרין) אין היינטיגן טשעכיי.
קליין|150px|פאן פון בעהמען
**בעהמען** (**פיהם**) איז איינע פון די היסטארישע לענדער אין טשעכיי. זיין הויפטשטאט איז פראג.

נאך דער ערשטער וועלט־מלחמה איז בעהמען געווארן דער צענטער פונעם נייעם לאנד טשעכאסלאוואקיי, וואס האט באשטאנען בעהמען, מעהרן, עסטרייכישע שלעזיע, א טייל פון אויבערלאנד (היינטיקע סלאוואקיי), און קארפאטארוס.

קאַטעגאָריע:טשעכיי
קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער אין אייראפע
ישעיה בנעט

רבי ישעיה בנעט, אבד"ק קאלוב|thumb|left

הגה"ק רבי ישעי' בנעט (נולד תקנ"ג, נפטר י"ט כסלו תרכ"ה) אבד"ק קאלוב ומחוז סאלבאטש, ומגדולי הרבנים אין אונגארן. 

ער איז געווען א זון פון  **רבי מרדכי בנעט** אבד"ק ניקאלשבורג, און אן איידעם ביי רבי **אלעזר לעוו** בן אריה לייב, פון פילץ, אבד"ק סאנטוב און מיקאלוש בעל **שמן רוקח**.

אנפאנג איז ער געווען רב אין נאחוד אין בעהמען, ובשנת תקפ"ד בערך איז ער נתמנה געווארן אלס רב אין מילזיץ (מילזוב) אין מעהרן, ובשנת ת"ר (1840) נהיה רבה של קאלוב ושל מחוז סאלבאטש בהונגריה.

געווען צווישן די ששת הרבנים שהגישו לפני המלך פראנץ יאזעף דער דריטער בקשה ליתן רשות לעשות קהילות יהדות ארטדאקסיע, אפגעטיילט פון די נעאלאגן, און זייער בקשה איז אנגענומען געווארען, און איז באקאנט אלץ די אונגארישע טיילונג.

בהספד עליו נזכר, כי היה לומד תורה אף כשיסורים תקפו עליו.

## זיינע קינדער
* רבי ישכר אברהם בנעט אבד"ק קאלוב.
* די ווייב פון רבי אברהם יצחק גליק אבד"ק טאלטשעווא.
* די ווייב פון רבי יוסף אליהו הכהן זעלפריינד אבד"ק ביושב האלאש, ובסוף ימיו הי' דר בשאמשאן, כי שנא את הרבנות. 

## לקריאה נוספת
*ר' משה אלכסנדר זושא קינסטליכר, **החתם סופר ובני דורו: אישים בתשובות חתם סופר**, בני ברק, תשנ"ג, ערך רבי ישעי' בנעט
*חזון ישעי' מהרב מטשענגער

בנעט, ישעיה
בנעט, ישעיה
קאאליציע

**קאאליציע** איז א פארבינדונג פון עטליכע פארשיידענע שטרעמוגען, אויף צו האלטן צוזאמען איין געוויסע שניט.

## קאאליציע ביי א רעגירונג 
ביי געוויסע דעמאקראטישע רעגירונג פארלאמענטן (ווי צב"ש אין ישראל), נאך די וואלן, קלייבט אויס דער פרעמיער מיניסטער עטלעכע מאנדאטן פון עטלעכע פאליטישע פארטייען זיי צוזאמנעמען אלס א קאאליציע וואס זייער צוועק זאל זיין אונטער צוהאלטן די רעגירונג. אין די קאאליציע מוז ער אויסקלייבן איבער 50% מאנדאטן, כדי זאל נישט זיין א מערהייט פון חברי כנסת וואס וועלן קענען באשטימען צום רעגירונגס אונטערגאנג. און דערפאר, טיילט דער פרעמיער־מיניסטער אויס "מיניסטער שטעלעס" פאר די פּארטייען וואס זיינען אין דער קאאליציע, לויט די גרויסקייט פון דער פארטיי, ווצב"ש א פארטיי מיט 30 מאנדאטן באקומט 5 מיניסטער שטעלעס, א פארטיי מיט בלויז 5 מאנדאטן באקומט נאר איין מיניסטער שטעלע אא"וו. נאך וואס דער פרעמיער־מיניסטער איז מחליט וויפל און וועלכע מיניסטער שטעלעס צו שענקען פאר א פארטיי, קען יעדע פארטיי פאר זיך אליין מחליט זיין צו וועמען באזונדער שענקען די שטעלעס.

דער פירער פון די קאאליציע איז געוויינטלעך די גרעסטע פארטיי (מיט די מערסטע מאנדאטן) פון דער קאאליציע.

אפאזיציע איז דער ווידערשטאַנד פון קאאליציע.

קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
מרדכי דוד אונגער

רבי **מרדכי דוד אונגער** (געב' ה'תשי"ד) איז דער אדמו"ר פון באבאוו 45. זיין בית מדרש געפינט זיך אויף דער 45סטער גאס אין בארא פארק, ברוקלין, ניו יארק.

רבי מרדכי דוד איז נתמנה געווארן אלס רבי דורך א גרויסע טייל באבאווע חסידים נאך דער פטירה פון זיין שווער, דער באבאווע רב ר' נפתלי צבי האלבערשטאם, וואס האט קיין זון נישט איבערגעלאזט נאר צוויי איידעמער. דער עלטערער איידעם, רבי יהושע רובין, איז געווארן אויפגענומען אלס דער רב פון די קהילה.רב. 

## ביאגראפיע
רבי מרדכי דוד איז געבוירן געווארן אין אמעריקע, א זון פון רבי יעקב יצחק פון דאמבראוו, א זון פון רבי בן ציון אונגער פון צאנז און אן אייניקל פון רבי חיים האלבערשטאם, דער ״דברי חיים״ פון צאנז. זיין מוטער איז געווען א טאכטער פון רבי יהושע אשר רויטבלאט, שעדליצער רבי. זייט דער פטירה פון זייער פאטער, איז זיין ברודער הרב בן ציון געווארן דאמבראווער רבי אין זייער פאטער׳ס בית המדרש אין ניו יארק.

רבי מרדכי דוד האט חתונה געהאט מיט מרת רבקה, טאכטער פון רבי נפתלי צבי האלבערשטאם, באבאווער רבי.

אלס קינד האט ער גערלערנט אין דער באבאווע ת"ת , און האט ארויסגעשיינט מיט א זעלטענער קלוגשאפט און חן. שפעטער איז ער געווען פון די בעסטע בחורים אין די באבאווע מתיבתא. ווען ער האט חתונה געהאט האט זיין זיידע דער באבאווער רב ר׳ שלמה זיך שטארק שטאלצירט מיט אים.

## קינדער
*די ווייב פון רבי חיים ברוך האלבערשטאם (זון פון הרב בן ציון האלבערשטאם פון פאקשיווניץ, א זון פון הרב יחזקאל דוד האלבערשטאם זון פונעם באבאווער רב [קדושת ציון].
*רבי יוסף (איידעם פון הרב שמעי׳ לעוו רב פון א קהילה אין בארא פארק).
*די ווייב פון ר' שמחה רובין (זון פון ציעשינאווער רבי)
*ר׳ שלום (איידעם פון אלעקסאנדער רבי׳ן פון בארא פארק).
*ר׳ חיים בן ציון (איידעם פון ר׳ יצחק טוביה רובין א זון פון ציעשינאווער רבי׳ן).
*די ווייב פון ר׳ יעקב יצחק שטערנבוך (זון פון ר׳ אשר שטערנבוך דיין פון מחזיקי הדת, אנטווערפן, זון פונעם ראב״ד רבי אליהו שטערנבוך).
*ר׳ יחזקאל, איידעם פון רבי אלטער אליעזר הורוויץ פון סאטמאר.
*מרת גיטל, ווייב פון ר' מנחם נחום הורוויץ (זון פון ר' ברוך הורוויץ זון פון ר' יעקב פון מעליץ זון פון ר' ברוך פון מעליץ-ליז'ענסק) 
*די ווייב פון ר' שמחה וואזנער זון פון ר' מרדכי זאב הלוי וואזנער,  רב פון קהל מחזה אברהם אין ניו יארק
*ר' משה יהושע אשר, איידעם פון ר' משה מנחם ווייס  אבד״ק סאטמאר מהר"א לאנדאן
*מרת ליפשא, ווייב פון ר' אשר מנחם אייכנשטיין, זון פון רבי פנחס שלום אייכנשטיין אב”ד חודרוב, זון פון זידיטשויבער רבי פון שיקאגא
*מרת חנה דבורה, ווייב פון הרב אלימלך, זון פון רבי מאיר יצחק הורוויץ אב”ד ‘משיב כהלכה לינסק’.

## וועבלינקען
* ווידעא קליפ פון שמועס מיט ר' יושע רובין מיט ר' שמואל דוד האלבערשטאם קלויזנבורגער רבי אין בארא פארק. http://video.google.com/videoplay?docid=7615010773463298508 
* הייד פארק פארום פון זיינע חסידים 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק

קאַטעגאָריע:באבוב
זיידע-באבע

[ממוזער|250px| זיידע מיט איניקל ([אלברט אנקר, 1893)]]
[שמאל|ממוזער|250px| באבע מיט איניקל מאַכן [קיכלעך]]
די **זיידע־באָבע** (אין מערב-יידיש, **האררלע-פראללע**) פון א מענטש זענען די עלטערן פון זיינע עלטערן. דער פאטער פון איינעם פון די עלטערן הייסט א **זיידע**, און די מוטער פון איינע פון די עלטערן הייסט א **באָבע**.

א זיידע אדער א באבע האט "אייניקלעך" פאר וועמען ער/זי איז א זיידע/באבע. א מענטש האט צוויי זיידעס און צוויי באבעס.

## ווייטערע דורות 
דער פאטער פון א זיידע אדער א באבע הייסט אן "עלטער־זיידע" און די מוטער הייסט אן "עלטער־באבע".
ווען איינער האט אן עלטער־זיידע און אן עלטער־באבע, איז ער זייער "אוראייניקל".

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:משפחה
אפאזיציע

**אפאזיציע** ביי א דעמאקראטישן פארלאמענט אדער אן אנדער געוויילטע אדמיניסטראציע, איז דער נאמען פון די פארטייען וואס זיינען נישט אין דער פירערשאפט. די פארטיי וואס ציילט די צווייטע מערסטע זיצן נאך דער פארטיי וועלכע פארמירט די רעגירונג הייסט די *אפֿיציעלע אפאזיציע*.

געוויינטלעך איז זייער שטרעבונג אומצוווארפן די רעגירונג פארטיי, אבער זיי קענען דאס נישט טאן וויבאלד רוב מאנדאטן זיינען אין דער קאאליציע, און כדי צו אומווארפן דאס רעגירונג ברויכט מען רוב פארלאמענט מיטגלידער.

קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
ברוך מרזל

קליין|250px| ברוך מרזל מיט איתמר בן-גביר
**ברוך מרזל** איז דער הויפט סימבאל היינט צוטאגס פון א מסירת נפש מתנחל וואס לעבט די מצוה פון יישוב ארץ ישראל און אידיאל פון ציונות איינשטעלנדיג זיך און זיין משפחה פון ניין מיידלעך.

זיין הויז איז פלאצירט אויף א שפיץ בארג פון הר חברון אדער ווי די אראבער רופן עס: טעל רומיידה, הארט נעבן דעם קבר פון רות און ישי דער טאטע פון דוד המלך. אין א פראוויזארישן קאראוואן מאביל, מיט די פענסטערס ברייט אפען אן קיין גראטעס אדער סיי וואסערע שיץ ארומגענומען פון צענדליגע טויזנטער שעדליכע אראבער פון חברון וואס ווילן אים דערשיסן צום טויט, ער גייט אליינס ארום, און זיינע קליינטשיגע מיידלעך שפאצירן אליינס ארום בשעת ווען די אראבער טרויען זיך נישט אים צו שפייען. נאר לויפן אוועק פון אים. אונטער די פענסטער פון זיין שלאף צימער, אינדערויסן איז שטענדיג אנגעגרייט קאווע, ציקער און מילך פאר די אידישע טוריסטן און מתפללים וואס קומן זיך משתטח זיין אויף קבר רות וישי מיטן באגלייטונג פון שווער באוואנפענטע צהל סאלדאטן.

גאר אסאך אינטערסאנטע לעגענדעס דרייען זיך איבער דאס גיבורות פון ברוך מרזל און די פחד וואס די אראבער האבן פאר אים. ער איז געווען אן אויסגעצייכענטער לוחם אין אן עליט איינהייט פון צהל מיטן נאמען גולני. ער איז געווארן פארוואונדעט אין די פוס וואס ער ליידט נאך היינט, אבער זיין גייסט איז קיינמאל נישט פארוואנדעט געווארן, די אינסטאנצן פון משטרת ישראל האט אים שוין פיל מאל ארעסטירט פארן העצן קעגן אראבער און זייער אסאך פון זיין לעבן איז ער געווען איינגעשפארט אויף הויז ארעסט, מורה האבענדיג אז זיין ארומגיין פראנק און פריי איז מעורר די רעכטע צו פייטן פאר זייער אידיאל קעגן אראבער. 

ברוך מרזל איז געלאפן צוויי מאל פארן כנסת אין א זעלבסטשטענדיגע פארטיי, און די פרומע חרדישע און מזרחי שטרעמונגען זענען קעגן אים ווייל זיי טענה'ען אז ער האט נישט קיין שאנסן דורכגיין דעם אחוז החסימה צו געווינען גענוג שטימן צו אריינגיין אין כנסת און זיין גאנצער קאמפיין מאכט נאר שאדן פאר אנדערע פרומע פארטייען צו פארלירן קאנדידאטן. דאס ערשטע מאל האט ער געצויגן 36 טויזענט שטימען דאס צווייטע מאל בלויז 24 טויזענט שטימען, אבער זיין תירוץ איז אז ער איז נאר אויסן טאקע צו לאזן הערן א מעסעזש אז זיינע חברה וואס שטימען פאר אים זענען אנטוישט פון די אלע פרומע פארטייען.

קאטעגאריע:ישראלים

קאַטעגאָריע:מתנחלים
קאַטעגאָריע:חברון
דער בליק

left|300px 
**דער בליק** איז געווען א קאלירטער מאנאטליכער זשורנאל מיט ארטיקלען און בילדער פון אדמורי"ם.

דער רעדאקטאר איז געווען ר' משה יצחק ווערטהיימער, אונטערן בעלות פון משה גבאי, און עס איז געווען שטארק סאטמאר - זאלויניש געשטימט.

דער בליק איז אפגעקויפט געווארן פון זײַן ערשטן אייגענטימער און פובליצירער, פריעדלענדער פון בארא פארק.

**דער בליק** האט אריינגענומען דעם בארימטן שרייבער פון וויסנשאפטלעכע און נאטור פארשונגען, הרב יוסף פרץ ביללער, וועלכער האט קודם פובליצירט די אויפגעכאפטע יפה בעתו מאגאזין, אלס אן וויסנשענשאפטליכע אויסגאבע פאר קינדער. 

אין יאר 2000, ה'תש"ס איז דער בליק אפגעקויפט געווארן דורך משה יצחק ווערטהיימער, וואס איז געווען דער הויז בחור פון סאטמארער רבין.

משה יצחק ווערטהיימער איז א זון פון מענדל ווערטהיימער, וואס פירט אן מיט שיעורים.
בליק
קאַטעגאָריע:זאלוינים
מאיר כהנא

קליין|250px| מאיר כהנא
הרב **מאיר כהנא** הי"ד (כ"ח תמוז ה'תרצ"ב - י"ח חשוון ה'תשנ"א) איז געווען דער גרינדער און אנפירער פון דער ראדיקאלער ציוניסטישער פארטיי כ”ך. ער האָט שטענדיק גערעדט וועגן זיין פלאן צו פארטרייבן אלע פאלעסטינער אראבער פון ארץ ישראל. צוליב דעם רוב פרייע אידן און א גרויסער חלק פון די פרומע  אין ארץ ישראל  האבן געהאלטן פוּן  אים פאר א ראסיסט. 

ער האט אינספירירט עטלעכע אמעריקאנער יידן תשובה צו טאן און עולה זײַן קיין ארץ ישראל, אבער זיי האבן געפאלגט זיין ראדיקאלע אידיאלאגיע.

מאיר כהנא איז אויך געווען  דער אנפירער פון JDL, א אידישע זיכערהייטס-ארגאניזאציע אוּן אפשר א טעראריסטישע גרופע אין ניו יארק.

ער איז דערשאסן געווארן דורך אן אראבער אין ניו יארק בשעת אן אויפטריט.

## ביאגראפיע
מאיר כהנא איז געבוירן געווארן אין ברוקלין, ניו יארק אין תרצ״ב.

## וועבלינקען
* כהנא.ארג 
* ווידעא דרשה פון אים http://video.google.com/videoplay?docid=-1289087011970616608  http://video.google.com/videoplay?docid=3093177355727821406  

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאטעגאריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
קאַטעגאָריע:כהנים
יעקב מילער

ר' **יענקל מילער** , אדער ווי ער רופט זיך **יארמער רב**, איז א בדחן.

ער איז א מאנסי וויזשניצער חסיד.

ער טרעט  אויף משמח זיין אידן מיט ספּאָדיק און קאלירטער געבלומטער בעקיטשע, לעצטטנס באשיינט זיין הדרת פנים ביי רעקלאמעס אויכעט.

ער האט זיך לעצטענס אויך ארויסגעשטעלט מיטן באשעפטיגונג פון מאדעלינג, אויף וועלכע רעקלאמע ער ערשיינט נאר אלץ מאדעל מאכט עס גאר קאלירט און שרייעדיג די רעקלאמע.

ר' יעקב מילער **יארמער רב** איז היינט דער זיידע פון בדחנים! ווען זאצן און ווערטלעך ווערן געזאגט אין זיין נאמען, צי ער האט עס געזאגט צו נישט.

ער האלט זיך א תלמיד פונעם אלטן היסטארישער בדחן, ר' חיים מענדל מערמלשטיין ע"ה.

## וועבלינקען
* א ווידעא וואו ער איז משמח בחורים. http://video.google.com/videoplay?docid=4052170973990294087&q=miller+torah 

קאטעגאריע:בדחנים
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
Mozilla Firefox

לינקס|200px|פייערפוקס לאגא
**מאזילא פייערפוקס** (אויף ענגליש: **Mozilla Firefox**) איז א פרייער אפענער-קאד וועב בלעטערער (בראוזער) געמאכט דורך דער אמעריקאנער ווייכווארג פירמע מאזילא.

אין די ערשטע 2000ער יארן איז זי געווען א באקאנטע ערזאַץ פאר אנדערע בלעטערער א שטייגער ווי אינטערנעט עקספלארער וואס ווערט דערשינען מיטן ווינדאוס.

אנדערש ווי גוגל כראם איז זי געבויט דורך פרייע וואלענטורן וואס געבן צו זייערע טאלאנטן, יעדער איינער קען גיין צו די סייט און צוגעבן קאד.

פארשידענע פונקציעס וואס זי פארמאגט זענען: די אינטערנעט־בלעטער עפענען זיך אין באזונדערע טעבס אין דעם זעלבן פענסטער, פארשידענע כלים וואס מען קען צולייגן (עקסטענטשנס; Add-ons).

## דרויסנדיקע פארבינדונגען 
* אפיציעלע וועבזייטל

קאטעגאריע:בלעטערערס
קאַטעגאָריע:אפענער קאד
קאַטעגאָריע:פרייע ווייכווארג
זלמן ווידער

**זלמן ווידער** איז דער רעדאקטער פון דער אינפארמאציע ליניע קול מבשר און וועבזייטל אידיש 24  ער וואוינט אין וויליאמסבורג, און איז א סאטמארער חסיד. אבער ער מישט זיך נישט אין קיין פאליטיק אין שטייט זייער ווייט פין דעם און נאר אזוי האט ער מצליח געווען אזוי שטארק ער איז א צוריקגעצויגענער און א באשיידענער מענטש, דאווענט אין גאלאנטער בית המדרש  און פארברענגט רוב פונעם טאג אין זיין סטודיא, ער האט געלערנט אין בורשטינער ישיבה, און ער איז אויך א תלמיד פון רבי יצחק לעבאוויטש, וואודרידזשער רב.

קאטעגאריע:חרדישע זשורנאליסטן
עמלק

**עמלק** איז דער מאנסטער וואס האט געוואלט אומברענגן דעם אידישען אידיאל, זינט דעמאלטס איז ביי יעדן שווערן מלחמה מיט א שונא פאר דת אדער אידן, ווערט דער שונא נומער איינס אנגערופן **עמלק** און איינמאל ער הייסט אזוי איז ער שוין אנגעצייכענט און מען קען אים שוין דערשיסן און צילן אלע פיילן פון שנאה און האס ווייל ער איז דאך עמלק.

## אידישקייט
### מחיית עמלק
דער מלחמה מיט עמלק גייט אן מדור דור צו אלע גענעראציעס ביז משיח'ס טאג. און די תורה זעהט אין דעם א אינטערגאלער טייל אין עבודת ה' צו קעניגן זיין הקב"ה, אז אין כסא שלם ושמו שלם ביז מ'וועט נישט איינעמען און הרגענ'ן זיין שונא.

אזוי ווי מ'ווייסט דאך נישט היינט צוטאגס ווער איז א ריכטיגע אייניקל פון עמלק, איז יעדער איינער פריי דאס צו ירש'ענען אויב טרעט אויף די תורה און איז לוחם קעגן הערליכע אידן.

קאטעגאריע:תורה

קאטעגאריע:פורים
אחשוורוש

left|200px|thumb|אַ בילד פון Ahasuerus Gottlieb
**אחשוורוש** איז געוועזן קעניג פון פרס פון יאר ג'רע"ד ביז ג'רצ"ה. ער האט געהערשט פון הודו ביז כוש.

אין זיין צייט איז פארגעקומען דער נס פורים.

זיין ערשטע ווייב איז געווען ושתי.

קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
די וועלט

**די וועלט** איז א חודש'ליכער זשורנאל וואס קומט אן אויף דער פאסט צו אלע אנ"ש און מעמבערס פון קהל ייטב לב דסאטמאר. דער רעדאקטאר איז א סאטמארער חסיד, ר' **אלימלך לייפער**. אויפגעוואקסן אין אנטווערפן בעלגיע טראגט ער דעם חסידישן פלאקער פון שעצונג לכל הקודש לבית צאנז דורך זיך דרייען ביי ר' איציקל און רבי יענקלע פשעווארסקער. 

ער איז א פארברענטער קנאי, און איז מסביר די שיטה פון רבין ווי עס ברויך צו זיין, אן קיין שום דיפלאמאטיע פון "דער איד", אדער פון "דער בלאט". ער שוינט נישט אפ קיינעם און שרייבט זייער היימיש, אפן און תמימות'דיג. אנדערשט ווי אלע צייטונגען באהאלט ער זיך נישט אונטער א פען נאמען, נאר שרייבט ארויס אפן זיין עכטן נאמען אונטער יעדן ארטיקל, באגלייט פון פערזענליכע אנעקדאטן, פון זיין עכטן לעבן.

וו
קאַטעגאָריע:קנאים
זינד

**עבירה** איז דער באקאנטער ווארט אין די תורה, אויף **זינד**. 

זינד איז די פארבאטן וואס די שכל אדער די תורה באפעלן דעם מענטש. עס איז איינגעטיילט פון מאראל און עטיקס. און בין אדם למקום.

קאטעגאריע:תורה
קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
נחל החרדי

left|200px
left|200px
**נח"ל חרדי** אדער **גדוד נצח יהודה** איז איינע פון די כפיר בריגאדע באטאליאנען פון צה"ל, וואס איז געאײַגנט פאר פרומע אידן. אינאיינעם מיט די מיליטערישע בילדונג, לערנט מען תורה אפאר שעה אין טאג, און עס ווערט אויך צוגעשטעלט אלע באדערפענישן וואס פארלאנגן זיך פאר חרדישע אידן. 

דער באטאליאן איז ספעציעל געגרינדעט געווארן צו אדרעסירן דעם וואקסנדן פראבלעם פון געוויסע בחורים וואס פילן נישט ביכולת צו בלייבן ביים לערנען דאס גאנצע לעבן אבער קענען נישט ארויסגיין ארבעטן צוליב זייערע מיליטער'ישע התחייבות'ן. דאס האט צוגעפירט, אחוץ דעם וואס פאר פילע בחורים און יונגעלייט האט געפעלט טאג-טעגליכע סיפוק, זענען געווען פיל וואס האבן זיך געדרייט ליידיג אין די ישיבות און אין די גאסן און אפילו קאליע געמאכט אנדערע.

מיט דעם באטאליאן איז ערמעגליכט געווארן אז די אלע זאלן קענען גיין ארבייטן און זיין גוטע בעלי בתים אזוי ווי עס איז מצוי ביי אמעריקאנער חרדים, וואס די מערסטע פון זיי ארבעטן פאר פרנסה.

עס זענען דא צווישן די פרומע אזעלכע וואס זענען שטארק דערגעגן צוליב פארשידענע סיבות, און זיי זענען ארויס מיט א מלחמת חרמה קעגן דעם, טענה'נדיג אז די וואס שליסן זיך אן ווערן דארט קאליע. 

עס זענען דא וואס זאגען אז שטילערהייט ווערט עס געשטיצט דורך רבי אהרן לייב שטיינמאן. ער האט געהאט אויף דעם אויסצושטיין רדיפות פון די קנאים. ער אליין לייקענט עס אפ און ער האט געשריבן בריוון וועגן דעם.

## וועבלינקען 
* זייער וועב סייט: נחל חרדי 

קאטעגאריע:אידישע קאנטראווערסיעס
קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום
קאטעגאריע:צה"ל
צפת

**צפת** איז א שטאט אין צפון ישראל. סוף 2003 האט צפת געהאט א באפעלקערונג פון 26,600. עיה"ק צפת איז איינע פון די פיר הייליגע שטעט ביי יידן; די אנדערע זענען ירושלים, חברון און טבריה (פון קבלה ווערט געברענגט אז די דאזיגע פיר הייליגע שטעט זענען אנטקעגן די פיר יסודות אויף וואס די וועלט באשטייט, "אש-פייער" אקעגן ירושלים אוואו מפלעגט מקריב זיין די קרבנות אויפן "פייער", "עפר-ערד" אנטקעגן חברון אוואו עס ליגן די ישיני עפר די אבות הקדושים, "מים-וואסער" אקעגן טבריה וואס שטייט ביים ברעג פונעם ים כנרת, און "רוח-ווינט" אקעגן צפת, צוליב וואס כמעט שטענדיג וועט דארט בלאזן א ווינטל, אפי' אין א גאר הייסע טאג, אזוי אויך טוט "רוח" באדייטן אויף די "גייסטליכקייט" און "העכערקייט" וואס הערשט אין דעם שטאט. 

דער נאמען "צפת" טראגט עטליכע באדייטן: "צופה-קוקן" צוליב וואס צפת פארמאגט א הערליכע אויסקוק אויף די גאנצע גליל בערג, ווי אויך "צפיה" א לשון פון "האפן" צוליב די געגועין וואס אירע אמאליגע הייליגע איינוואוינער האבן פארמאגט צו ביאת המשיח. 

צפת געפינט זיך אין דעם שטח פון שבט נפתלי. צפת ווערט פארעכנט אלס די הויפטשטאט פונעם העכערן גליל ראיאן.

צפת איז באקאנט אלס דער הויפט וואוינארט פון די אידישע מקובלים, צוליב וואס אין איר האבן געוואוינט א ריזיגע צאל אידישע מקובלים ווי דער רמ"ק, דער אריה"ק און נאך פיל.

אין תקל"ח איז אנגעקומען אין צפת די ערשטע גרופע פון 300 חסידים, וואס ווערט גערעכנט דער אנהייב פונעם "אלטן אשכנזישן יישוב" אין צפת. אין תקנ"ט, גלייך נאך ווען נאפאלעאן האט זיך צוריקגעצויגן פון ארץ ישראל, האבן די אראבער אומגעווארפן דאס יידישע פערטל אן אסאך פון די ארטיקע יידן האט מען געהרגעט. אין תק"ע זענען געקומען קיין צפת פרושים, תלמידים פונעם ווילנער גאון, אונטער דער פירערשאפט פון רבי ישראל שקלאווער. דאס האט פארשטארקט דעם יישוב אין צפת. איינער פון די אימיגראנטן, ר' ישראל ב"ק (וואס האט געצויגן 200 יידן פון בארדיטשוב) האט געגרינדעט דארט די ערשטע יידישע דרוקעריי אין ארץ ישראל.
קליין| האר"י גאס אין צפת, אויפן נאמען פון דעם הייליגן אר"יאין יאר ה'תקצ"ז האט צפת איבערגעפילט א שרעקליכן ערדציטערניש וואס האט געהרגעט 2,000 מענטשן, און חרוב געמאכט די גאנצע שטאט, און אנגעברענגט אונגעהויערע שאדענעס, וואס קען זיך אנזען אין מערערע ערטער אין צפון.

אין יאר ה'תרפ"ט איז פארגעקומען א פאגראם ווי די אראבער האבן אומגעבראכט 19 אידן ל"ע.

היינט צוטאגס פארמאגט צפת א באפעלקערונג פון 33,000.

קליין|250x250פיקס|נאך א געסל אין די "ארטיסטן פערטל" פון אלטשטאט
קליין|251x251פיקס|איינע פון די געסאלאך אין אלטשטאט צפת וואו די ארטיסטן פארקויפן זייערע מעלערייען און האנט געמאכטע שניצונגען

## דער אור אלטער בית העלמין אין צפת 
קליין|250x250פיקס|א קליין טייל פונעם בית העלמין אין צפת
צפת פארמאגט א ריזיגע בית החיים וואס געפונט זיך צופיסנס פון דער אלטשטאט, וואו עס ליגן באגראבן דער תנא רבי פנחס בן יאיר, הושע בן בארי, דער בית יוסף, דער אריז"ל, דער רמ"ק, רבי שלמה אלקבץ, רבי לייב בעל יסורים, דער הייליגער אלשי"ך, דער בת עין און נאך פילע.

## צווילינג שטעט
* 
* 
* 

## מקורות 
thumb|center|870px|פּאַנאָראַמאַ צפת און בארג מירון
[thumb|center|870px|א פאנאראמישער בליק פון צפת צו מזרח, מען זעט אויך דעם [כנרת.]]

קאטעגאריע:אידישע יישובים
*
וואסער

left|thumb|250px|א טראפ וואסער
**וואסער** פארנעמט ניינציג פראצענט פונעם מענטשנ'ס קערפער. עס איז דער סאמע קריטישסטער וויכטיגסטער באשטאנדטייל וואס דער קערפער מוז דאס האבן.

עס איז א כעמישע קאמבינאציע פון הידראגען (וואסערשטאף) מיט איין אטאם פון אקסיגען. זיין כעמישע סימבאל איז **H2O**. דאס באדייט 2 אטאמען פון הידראגען און איין אטאם פון אקסיגען.

ריין טרינקוואסער איז נייטיג פאר מענטשן און אלע לעבעדיקע באשעפענישן. במשך די לעצטיגע צענדליקער יארן איז זיכער טרינקוואסער געווארן מער צו באקומען אין כמעט אלע לענדער פון דער וועלט. 

וואסער שפילט א חשובע ראלע אין דער וועלט עקאנאמיע און ווערט געניצט אין אסאך אינדוסטריעס. בערך 70% פון פרישוואסער ווערט געברויכט אין לאנדווירטשאפט.

ווען מען וויל רייניגען וואסער, לייגט מען צו א כעמיקאל וואס הייסט "אזאן", דאס באשטייט פון 3 אטאמען פון אקסיגען, דעמאלטס ווערט דאס וואסער פאר א קורצע צייט H2O4, און עס ווערט געצנליך אויסגערייניגט, דערנאך וועפט אויס דער אזאן כעמיקאל, און דאס וואסער ווערט צוריק איר געהעריגע באשטאנדטייל פון H2O, אבער גענצליך ריין.

אזערעס, אקעאנען, ימען און טייכן אנטהאלטן וואסער. פרעציפיטאציע איז וואסער וואס פאלט אראפ פון וואלקנס אינעם הימל; סיי ווי רעגן (פֿליסיק) סיי פֿארפֿרוירן ווען גוט קאלט.

אויף דער ערד פלאנעט, ווען וואסער איז נידריקער פון 0 גראד צעלזיוס ווערט זי אייז, און ווען די וואסער איז העכער פון 100 גראד צעלזיוס ווערט זי פארע.

אויף דער ערד טוט וואסער זיך ארומדרייען כסדר אינעם וואסער-ציקל. וואסער איז נייטיק פאר לעבן.

וואסער באדינט דעם מענטש צו:
* טרינקען 
* וואשן דעם קערפער אדער רייניקן
* קאכן 
* אנטרינקען פלאנצונגען 
* אפקילן און ווארעמען
* צעשמעלצן (אויסלייזן)
* נאוויגאציע אויפן ים
* ארויסגעבן ענערגיע
* שווימען 
* אונטערשווימונג
* אויסלעשן פייער

*
קאַטעגאָריע:געטראנקען
גילוי עריות

**גילוי עריות** איז א אויסדרוק וואס מיינט סעקסואלע פארבינדונג ליבע צווישן א מאן און א פרוי מייסטענס צווישן קרובי משפחה וועלכעס איז פארבאטן לויט דער תורה, און עס קען בריינגען קראנקייט צו דאס קינד.

אין דער תורה איז דאס פון די דריי הארבסטע עבירות.

קאטעגאריע:סעקס
קאטעגאריע:איסורים
קאטעגאריע:מענטשליכע באציאונגען

קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
קיילי מינא

left|250px
**קײַלי מינאָ** (**Kylie Minogue**) איז אַן אויסטראלישע פּאָפּולערע פאפ זינגערין און צומאלן אַן אקטריסע. זי איז געבוירן געװאָרן א' סיון ה'תשכ"ח.

זי איז באװוּסט געווארן אומגעפער אין יאר ה'תש"מ דורך איר שפיל אין א טעלעוויזיע זיילזייף (soap opera) פראגראם.

## דיסקראָגראַפֿיע 
Light Years 

## דיסקאגראפיע 
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס
שוויצבאד

**שוויץ** איז א ספעציעלער פלאץ צו שוויצען און בעדער ווי אידן גייען ערב שבת ספעציעל זיך אויסצושוויצן ווייל דאס נעמט ארויס אלע שלעכטע אנשטעקיגקייטן פון די וואך מיט זיך.

## זעט אויך 
* באלנעאלאגיע

## וועבלינקען 
* ליסטע פון רוסישע שוויצן אין און ארום ניו יארק. http://www.russian-bath.com/newyork/ 

קאַטעגאָריע:ריינקייט
אבארטאציע

left|thumb|250px|א רוסישע מאלעריי פון אבארטאציע.
**אַבארטאַציע** הייסט צו פארענדיקן די שוואנגערשאפט פון א פרוי פריער פון דעם נאטירליכן געבורט. אין געוויסע קולטורן איז עס טראדיציאנאל פארבאטן און אנדערע גלייכן דאס צו צו מארד. אבער די היינטיגע מאדערענע וועלט, איז זייער רגיל דערין, און דעבאטעס גייען העפטיג אן צו מ'זאל דאס פארבאטן צו נישט. 

דאס ווערט אנגעקוקט דורך טייל אלס א פרויען רעכט, ווייל זיי מוטשען זיך ארום מיט דאס קינד אין בויך, און זייער אסאך מאל האט זיך געמאכט אז סאיז ביי זיי געווען א שאנדע דאס שווענגערן, (צוליב אומלעגעטימע זיווג לעבן) און זיי האבן זיך אין סכנה געלייגט דאס ארויסצונעמן מיט א הענגער אין א קלאזעט אן דאקטוירישע הילף צוליב שאנדע, און דאס האט גורם געווען צו אינפעקציעס, און בלוט פארלוסט, וואס האט געהארגעט אסאך פרויען, זינט דעמאלטס וואס די געזעלשאפט האט געזען אז דאס איז א סכנה פאר די לעבעדיגע מיידלעך און פרויען האט מען דאס מתיר געווען און עס איז געווארן אויס בושה, אין דעם באקאנטן ראו ווי. וועיד פסק.

## אבארטאציע אין די תורה 
לויט דער תורה ביז די פערציג טעג מעג מען אבארטירן ווייל ס׳הייסט נאך נישט קיין עובר, און נאכער מוז מען שוין פרעגן א שאלה, און אויב איז דאס א סכנה פאר די מאמע מעג מען דאס הרגענען מציל צו זיין א לעבעדיגן.

## וועבלינקען 
**אפרת** איז א יידישע ארגאניזאציע וואס האלט אפ אידישע אבארטאציעס אין ישראל. http://www.friendsofefrat.org/index.php

קאַטעגאָריע:געזעץ
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
וויקינייעס

left|thumb|250px|וויקינייעס לאגא
**וויקינייעס** איז א פילשפראכיגער פראיעקט פון וויקי סארטן וועב סייטס אין אלע שפראכן צו זאמעלען נייעס דורך די המון עם און נישט דורך די רעפארטערס. אבער אלץ מוז ווערן דאקומענטירט מיט מקורות.

## געשיכטע ארום א יידישן וויקי נייעס פראיעקט 
פאר א יאר צוריק האט זיך איינגעשלאפן די אקטועלע געשענישן באשרייבונגן, ווען מען האט אנגעהויבן אויפלעבן דא די ערשטע זייט פון דעם אידישען וויקיפעדיע זאל אנטהאלטן נייעס אבער פון צייט צו צייט האט ער עס פרובירט אויפציוועקן אלס א צייטווייליגער דערויסענדיגער פשרה אדער טריק, וויאזוי צו מאכן אז וויקיפעדיע זאל נישט פארוואנדעלט ווערן אין קיין נייעס צייטונג.

דערנאך האט מען עס צוריק אויפגעלעבט מיטן יעצטיגן נאמען וויקינייעס. דאס איז צושטאנד געקומען נאכדעם וואס מיר האבן זיך געוואנדן צו די העכערע פענסטער פון וויקיפעדיע, אז זיי זאלן אונז העלפן עפענען א אידישן וויקי-נייעס וויקי. און מיר האבן געמאכט עפענטליכע וואטס דערפאר, זעהט דא, און סאיז שוין דורכגעלאפן 3 חדשים, די רעזולטאטן זענען קלארע; צוועלעף איז יא און איין ניין, האט דער ניין דערווייל איבערגעוואוגן און געוואנען.

קאַטעגאָריע:וויקימעדיע פראיעקטן
יודל שלעזינגער

'*יודל שלעזינגער* איז א וועטעראנער עסקן אין צניעות. ער איז דער מקוה איד אין דעם סאטמארער ביהמ"ד אין וויליאמסבורג אויף קיפ סטריט וואס רופט זיך **זופניק**, ער איז אויך געווען א מלמד אין דעם סאטמארער חדר אין וויליאמסבורג אסאך יארן. 

פון זיין יוגנט איז ער באקאנט פאר א מתמיד עצום, און זיין פלייס, זייענדיג א ערליכער ירא שמים, צו טאן דערין האט אים ארויפגעדראפעוועט אויפן אויבן אן פון אויפטאן אפצושלאגן כל מיני פראבלעמן, ווייל אסאך גדולי הרבנים צוטרויען אים, וויסענדיג זיין ריינע איידעלע כונה, און ער איז במקום שאין איש.

קאַטעגאָריע:עסקנים
קאַטעגאָריע:משמרת הצניעות
אבא חייא טויבער

הרב **אבא חייא טויבער** איז א מחנך און מגיד שיעור אין ישיבה שערי אפרים, מאנסי.

ער איז פריער געווען א בעל הבית וואס האט פארקויפט מילכיגע פראדוקטן דעליווערט אהיים צו דער טיר פארטאגס אין דעם מאנסי געגנט. ער האט איבערגעגעבן די ביזנעס פאר די קינדער, זינט דעמאלטס איז ער דבוק למטרה אויפצוקלערן אידן איבער אלע אידישע אנגעלעגנהייטן וכל המסתעף, שמירת העינים, קאמפיוטער און אינטערנעט.

ער פארמאגט א שטארקער כח השפעה און טרעט אויף מיט דרשות פון די פראגעס כסדר אין אלע אידישע קרייזן און געגענטן וויאזוי איבערצוגעבן די מסורה פאר אונזערע קינדער קאכנדיג זיך מיט דעם אלס דער צענטעראלער יסוד פון אונזער תורה.

קאטעגאריע:רעדנער
קאטעגאריע:מאנסי
קאטעגאריע:חרדים
קאטעגאריע:משמרת הצניעות
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
שלמה קאניג

ר' **שלמה קאניג** איז א וויזשניצער  אינגערמאן וואס דינט אין דעם ראקלענד קאונטי שעריפ'ס טעסק פארס.

ער איז אויך דער וויצע-בירגערמייסטער פון כתר וויליזש. און איר הויפט שתדלן און פאליטיקאנט פאר וויזשניצער חסידות.

## וועבלינקען 
* איינעם וואס ער האט ארעסטירט פאר צענדליגע יארן פארן פארשפרייטן אויפן אינטערנעט שמוץ. http://www.cjpc.org/dp_judge_against_manmin.htm 

* דער "זשורנאל" באריכט וועגן זיין ארבעט. http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20050816/NEWS03/508160371/1019/NEWS03 

* דער "טיימס" באריכט איבער זיין כללית'דיגע דינען אין דעם פאליציי דעפארטמענט, אלס דער איינציגער חסידישער אינגערמאן איבער דער גארער וועלט וואס גייט יוניפארם מיט בארד און לאנגע פיאות. 

קאטעגאריע:עסקנים
קאטעגאריע:פאליציי
קאטעגאריע:משמרת הצניעות
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים

קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
יודל וואלף

**יודל וואלף** פון בארא פארק איז א סלאנימער חסיד און איז געווען א מלמד, זיינע ברידער און גאנצע משפחה, זענען באקאנטע חב״ד שליחים איבער דער גארער וועלט.

ארגאניזציעס און קאמיונעטי עסקנים ווייסן אז ער איז דער טאפ גיי אין די פראגעס. אפצוהאלטן כל מיני מנובלים מיט יעדן טעראר אקציע וואס מעגליך.

פון די "חברה שומרים" ביז די "חברה הצלה", יעדער שוויצער וואס וויל אמאל גרויס ווערן און האבן כבוד פון זיין לעלו, ווייסט צו זיין גרייט אויף ראביי וואלף'ס טעלעפאן קאל.

אויב דארף מען אפשרעקן א אינגערמאן, צוברעכן זיינע ביינער, אדער אים צונעמן די פרנסה, אדער פארשעמן זיין משפחה, אדער ווארענען אפאר בחורים איינצוריען וועט יעדער עסקן אויספירן בלינדערהייט זיין באפעל, וויסנדיג אז די קהילות און רבנים זענען מיטן פולן טראסט הינטער דעם "וואלף".

נאכדעם וואס זיינע שלוחים טוען אפ זייער ווילדער טעראר קומט דער "וואלף" צוגיין מיט זיינע זיידענע קליידער רעדט מיט שיינעם ווי א געטליכער עסקן צו העלפן דעם באטרעפנדער אינגערמאן צוריק צו געבן זיין שטעלע אדער זיך אנעמען קעגן די שלעגער אז זיי זענען נישט גערעכט.

ער זיצט אגאנצן טאג אין זיין אינוועסטיגעישאן איינהייט נאכצוטרעיסן טעלעפאן קאלס, נאכצופארן מענטשן און זיכן אינגעלייט וואס טרעטן אפ פון ריכטיגען וועג.

ווער האלט אים אויס? ווי נעמט זיך זיין השפעה אויף אלע רבנים? פארוואס האט נאך קיינער נישט נקמה גענומען אין אים דורכאויס די אלע יארן וואס ער האט וויי געטאן אזויפיל אידן? פארוואס פאלגן דוקא די ביליגסטע באמעס אויס אלע זיינע באפלען?

יודעי דבר זאגן אז ער האט א פייל פון שמוץ אויף יעדן רב און פובליק עסקן, און זיין איינפלוס קומט פשוט פון "שאנטאזש" אלע ווילן זיין גוט מיט אים כדי ער זאל זיי נישט באשמוצן.

זיין פאערפול איינפלוס איז אזוי שטארק אז איך געדענק פאר אפאר יאר צוריק האט ער אפילו באוויזן אוועקצונעמן דעם זשאב פון א חרדישער בארא פארקער אינגערמאן וואס האט געדינט אלס קאמיונעטי ליעזאן פארן ברוקלין דיסטריקט אטוירני טשארלס היינס נאך דעם וואס יענער האט גענוצט זיינע קשרים צו ארעסטירן "וואלף" פאר זיינע שווארצע טעראר מיסיעס. אבער וואלף האט באוויזן אז אלע רבנים און קהילות זאלן לייגן דרוק אויף היינס און ארויסווארפן יענעם אינגערמאן פון זיין זשאב און דראפן דעם קעיס.

היינט ארבייט יענער אינגערמאן פאר וואלף...

קאטעגאריע:עסקנים

קאטעגאריע:משמרת הצניעות
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
יענקל קעלנער

קליין|200px
**יענקל קעלנער** וואוינט אין קרית יואל, מאנרוי, און איז טעטיג דארטן צו היטן די גדרי הצניעות והקדושה. ס'איז דא וואס קלערן אז ער געהער צו די בני יואל, אבער ער דרייט זיך און איז אקטיוו אין דער ווייסער שול פון דער צענטראלער קהילה.

קעלנער איז באוואוסט אלס איינער וואס שטעלט זיך נישט אפ פאר גארנישט אין דער וועלט. לויט שמועות טוט ער אלעס אויף די אייגענע האנט, און ער האט שוין אין די פארגאנגענהייט געטון שריט וואס איז עפנטליך פארדאמט געווארן דורך אנדערע מיטגלידער פון ועד הצניעות.

גאר לעצטנס האט ער רעזיגנירט פון משמרת הצניעות אין קרית יואל אונטערן דרוק פון נחום ראזענבערג, וועלכער פארלאנגט אז אויך דוד עקשטיין זאל רעזיגנירען צוליב דער קארופציע וואס, לויט זיין באשולדיגונג, קומט דארט פאר. 

קאטעגאריע:עסקנים
קאטעגאריע:קנאים
קאטעגאריע:משמרת הצניעות