open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
נפתלי האלבערשטאם (טשאקאווע)

רבי **נפתלי האלבערשטאם** איז דער טשאקאווער רבי און דער פארזיצער פון דעם וועד הכשרות פון דער עדה החרדית.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן צו רבי יעקב האלבערשטאם, טשאקאווער רבי, אן אור-אייניקל פונעם דברי חיים פון צאנץ. נאך זיין פאטער׳ס פטירה אין יאר תשכ"ח האט ער אנגעהויבן צו פירן אין זיין פאטער׳ס בית מדרש אין ירושלים.

ער דינט ווי פארזיצער פונעם וועד הכשרות פון דער עדה החרדית אין ירושלים, און איז פאראנטווארטלעך פאר די פסקי הלכה אין די געביטן. 

זיין ברודער איז געווען הרב משה האלבערשטאם, דיין אינעם בית הדין פון דער עדה החרדית. זיינע איידעמער זענען הרב שלמה געשטעטנער (זון פון הרב נתן געשטעטנער) א מו"צ אין דער עדה החרדית, רבי צבי כהנא דער אדמו"ר פון זידיטשוב ספינקא ירושלים און רבי יצחק יהודה טווערסקי, מגיד שיעור אין דער ראחמיסטריווקער ישיבה ״מאור עינים״.

קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
ניטלבוים

[קליין|אַ ניטלבוים אין אַ [דענמארק|דענישער היים]]
אַ **ניטלבוים** אדער **וויינאַכטס-בוים** איז אַ טראַדיציע פֿאַרבונדט מיט די פֿייערונג פֿון ניטל. געוויינטלעך איז ער אַן אלעמאָל-גרינער, נאָדלאַרטיקער בוים וואס ווערט אָפּגעקעפּט אין דער נאַטור און דערנאָך געברענגט אַריין אין דער היים. ער ווערט דעקאָרירט מיט ניטל-לעמפּלעך און קאָלירטע אָרנאַמענטן ביי ניטל און ביי די נאָענטע טעג. אַ מלאך אדער שטערן ווערט אפֿט צוגעגעבט אויפֿן שפּיץ פֿונעם בוים. נאָדלאַרטיקע ביימער אויסער דער היים ווערן אפֿט דעקאָרירט אין אַן ענלעכער וועג. דער ניטלבוים מנהג אָריגינאַל שטאמט פֿון דאָס פּראָטעסטאַנטישן פֿאָלק ביי צפון-אייראָפּע, אבער איז נישט קיין רעליגיעזער סימבאָל.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ניטל
סאמבאר

**סאַמבאָר** (; ) איז א שטאָט אויפן לינקן ברעג פונעם טייך נעסטער אין דער לעמבערגער גובערניע, מערב אוקראינע, נישט ווייט פונעם פוילישן גרענעץ. די שטאָט איז אן אייגענער באצירק אין דער גובערניע.

פון 1772 ביז 1917 איז דער געגנט געווען אין מזרח גאליציע.

## געשיכטע 
די געשיכטע פון סאמבאָר הייבט אָן מיט א זידלונג אונטער דעם נאָמען סאמבאָר (היינט די אלטשטאָט) וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין דעם 12טן יאָרהונדערט אין דעם פירסטנטום האליץ' (גאליציע). אין 1241 האָבן די טאטארן פארברענט די שטאָט. טייל פון דער באפעלקערונג, בעיקר די וועבער, האָבן זיך געצויגן צום דאָרף פּאָהאָניטש, 12 ק״מ פון אלטשטאָט, וואו זיי האָבן שפעטער אויפגעשטעלט דעם יישוב ניי־סאמבאָר.

אין 1340 איז פּאָהאָניטש געקומען אונטער דעם קעניגרייך פון פוילן. אין דעצעמבער 1390 האָט מען באקומען די דערלויבעניש אויפצושטעלן א שטאָט אויף דעם פלאץ פון דאָרף און די באקומט דעם נאָמען ניי־סאמבאָר.

## געאגראפיע 
סאמבאָר געפינט זיך אין מערב אוקראינע, 75 ק"מ דרום פון לעמבערג און 29 ק"מ צפון־מערב פון דראָהאָביטש.

## יידישע היסטאריע 
דער ערשטער באריכט פון יידן אין סאמבאָר איז אין 1447. אין 1542 האָט מען פארבאָטן יידן צו וואוינען אין דער שטאָט. אין 1735 האָט מען דערלויבט די יידן צוריקצוקומען קיין סאמבאָר און בויען א שול.

אין 1772 איז די שטאָט אריבער צו עסטרייך, און מען האָט פארבאָטן די יידן צו וואוינען אין רוב טיילן פון דער שטאָט.

אין ה'תרל"ח האט  אויפגעשטעלט דעם ערשטן חסידישן הויף אין סאמבאָר.

אין 1880 האבן געוואוינט אין סטרי 4,427 יידן, און אין 1921 האבן געוואוינט דאָרט 6,068 יידן.

רבי משה'לע סאמבורער האט געדינט אלס רב אין סאמבאר איידער זיין ברודער דער עטרת צבי איז אוועק

נאך דער ערשטער וועלט-מלחמה האט מען אויפגעשטעלט אין סאמבאָר א בית יעקב שולע פאר מיידלעך.

דער לעצטער רב פון סאמבאָר איז געווען הרב נפתלי הירץ באָמבאך, דער מחבר פון "גבעת הלבונה".

## צווילינג שטעט 
סטרי האט די צווילינג שטעט:
* 
*
*
*

## רעפערענצן
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:גאליציע
דיזנילאנד

קליין|220px
[קליין|250px|דער [שלאפנדיגע שיינהייט (1959 פילם)|שלאָפֿנדיגע שיינהייט שלאָס, דער סימבאָל פֿון דיזנילאַנד]]
**דיזנילאַנד פּאַרק** (ענגליש: *Disneyland Park*) איז אַ טעמאַטישער שפּילפּאַרק אין אַנאַהיים, קאַליפֿאָרניע, די פֿאַראײניקטע שטאַטן. ער איז דער ערשטער און אָריגינעלער דיזנילאַנד, און איז געגרינדעט געווארן דעם 17טן יולי 1955 דורך וואָלט דיזני, דער שאַפֿער פֿון מיקי מויז. ער איז איינער פֿון די מערסט פּאָפּולערע שפּילפּאַרקן אין דער וועלט, און האט געפֿייערט זיין זעכציקסטע יאָר דעם 17טן יולי 2015.

אין 2001 איז דער אומגעגנט ארום דער פּאַרק אױסגעשטופּערט געווארן צו מאַכן אַ רעזאָרט מיט דריי האָטעלן, אַן אָנקויף און רעסטאָראַן אומגעגנט מיטן נאָמען דאַונטאַון דיזני (*Downtown Disney*) און אַ צווייטער פּאַרק, דיזני קאַליפֿאָרניע אַוואַנטורע (*Disney California Adventure*). היינט ווערט דער אומגעגנט גערופֿן דער דיזנילאַנד רעזאָרט (*Disneyland Resort*).

דער פּאַרק אויפֿבעט אַ סך פֿאַרשידענע וועגן פֿאַר זיינע געסט צו האָבן הנאה. צום ביישפיל קענען די געסט געפֿינען "באַהאַלטענע מיקיס" (*Hidden Mickeys*) אויף יעדן אַפּאַראַט און ביי דער גאַנצער רעזאָרט. "באַהאַלטענע מיקיס" זענען דער פֿאָרעם פֿון די קאָפ און אויערן פֿון מיקי מויז, און באַווייַזן זיך אין פֿאַרשידענע וועגן אזוי ווי אין דער בעטאָן-פּאָדלאָגע אויפֿן דייזי שטאָק פֿון דער "מיקי און פֿריינט" אָפּלאָגאָרט, אדער דריי קיילעכדיגע הילכערס אויף דעם "קאסמאס באַרג" (*Space Mountain*) אַפּאַראַט ביי מאָרגנלאַנד (*Tomorrowland*). "באַהאַלטענע מיקיס" געבן די געסט אַ דערהױבענער וועג צו געפֿינען צויבער ארום דער פּאַרק.

## זעט אויך 
* וואלט דיזני ווארלד
* דיזנילאנד פאריז

## וועבלינקען 
* אפיציעלער וועבזייטל 

קאטעגאריע:וואלט דיזני פארקן און רעזארטן
קאטעגאריע:שפילפארקן
קאטעגאריע:קאליפארניע
בורשטין (הויף)

**בורשטין** איז דער נאמען פון א חסידישער הויף אין אמעריקע הויפטקווארטירט אין בארא פארק, ניו יארק, געגרינדעט דורך רבי זיידא אייכנשטיין, פאדהייץ-בורשטינער רבי, אויפן נאמען פון דעם אסט-גאליציאנער שטעטל בורשטין, אוקראינע. דאס בורשטינער חסידות איז א צווייג פון זידיטשוב.

רבי זיידא האט אימיגרירט קיין אמעריקע כדי אויפצונעמען א רבנות שטעלע אין האוואנע. אבער די ארטיגע יידן זענען נישט געווען קיין חרדים און דערפאר האט ער זיך געצויגן אין ניו יארק, וואו ער האט אויפגעענפנט דעם בורשטינער בית מדרש. זיין משפחה זענען אומגעקומען ביי דער חורבן אייראפע. נאך דער מלחמה האט ער חתונה געהאט בזיווג שני, און געהאט נאך צוויי זין. זיין ביאגראפיע איז געדריקט אין דעם ספר "צדיק מה פעל", ניו יארק תש"ס.

זיין עלצטער זון רבי יצחק אייזיק מנחם דינט ווי אדמו"ר פון גאלאנטא אין וויליאמסבורג. ער איז אן איידעם ביי הרב שמואל בוקסבוים, זון פון רבי יהושע בוקסבוים; זיין שווער האט אים געבעטן אויפנעמען די רביסטעווע מיטן נאמען גאלאנטא נאך זיין פאטער, דער גאלאנטער רב הי"ד. 

זיין צווייטער זון, רבי **דוד** איז זיין ממלא מקום און דער היינטיגער בורשטינער רבי. ער איז אן איידעם ביי רבי משה אליקים בריעה כהנא פון ספינקא בני ברק.

אין יאר ה'תרי"א כ"ז שבט איז די יארצייט פון  רבי מרדכי זיסקינד ב"ר יהודה לייבוש לאנדא רב פון בורשטין.
ארניטאפטער

קליין|דער *Pteryx Skybird* אָרניטאָפּטער
אַן **אָרניטאָפּטער** (פֿון גריכיש: ὄρνιθ *אָרניס*, "פֿויגל" און πτερόν *פטעראן*, "פֿליגל") איז אַ לופֿטמאַשין וואס פֿליט דורך מאַכן מיט די פֿליגלען. די אויספֿורעמערס פּרובירן צו מימיקירן דער נאַטירלעכער פֿלי פֿון פֿויגלען, פֿלעדערמייַז און אינסעקטן. כאַטש די מאַשינען קען האבן אַן אַנדערער פֿאָרעם, זיי ווערן געווייטנלעך געבויט אין די זעלבע סקאַלע ווי די אמתע באַשעפֿענישן. אָרניטאָפּטערס מיט פּילאָטן זענען אויך געבויט געווארן, און א טייל זענען געווען מצליחדיק. עס זענען דאָ צוויי גענעראַלע סארטן אָרניטאָפּטערס: יענע מיט מאָטאָרן און יענע וואס ניצן די מוסקלען פֿונעם פּילאָט.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:לופטמאשינען
באט און באל באן סטאנציע

**באט און באל** () איז א באן סטאנציע אויף באט-און-באל גאב, סעוונאקס, קענט, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק.

## היסטאריע
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 2טן יוני 1862 מיטן נאמען **סעוונאקס**; די סטאנציע איז פארמאכט געווארן דעם 1טן יאנואר 1917. די סטאנציע האט זיך געענפט נאכאמאל דעם 1טן מערץ 1919, און  האט באקומען איר היינטיקן נאמען אום 5טן יוני 1950. 

## באדינונגען
### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין  (אין די שפיץ שעה׳ן ווייטער אדורך  קיין )
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
דוד אייכנשטיין

רבי **דוד אייכנשטיין** איז א רב אין ברוקלין, באקאנט אלס בורשטינער רבי.
רבי דוד האט זיין בית המדרש אין בארא פארק וואו אסאך חסידיש'ע אידן פון צווישן אלע סארט חסידות'ן ווערן צוגעצויגן. ער פירט זיך מיט זידיטשובער מנהגים און נוסחאות און איז א זעלטענער לב טוב. ער פירט זיך מיט אלע רבי'שע מנהגים ווי למשל ווייסע בעקיטשעס אבער ער לאזט זיך אראפ אזוי ווי ער וואלט געווען א רב און נישט א רבי וואס איז אויסגעטון פון דעם וועלט. ער איז אן איידעם ביי רבי משה אליקים בריעה כהנא זצ"ל ספינקער רבי אין בני ברק.

בורשטין פארמאגט א וועד וואס גיבט ארויס חסידיש'ע ספרים, בעיקר אין די גזע פון זידיטשוב און בורשטין אבער נישט בלויז. דאס ספר פאר יצחק איז געווארן איבערגעזעצט דורך בורשטין מיט גאר אסאך הוספות אויף אזוי ווייט אז די הוספות זענען מער ווי די ארגינעלע.

## פאמיליע 
### קינדער 
* הרב אלטר יעקב יצחק טייטלבוים זון פון הרב לייבוש טייטלבוים (איחוד)
* הרב יחזקאל שרגא הורוויץ דומ״ץ און עלטסטער זון פון אדמו״ר יצחק אייזיק מספינקא.
** הרב משה הלוי לאווי, זון פון אלימלך לאווי אדמו״ר מטאהש.
* הרב לוי יצחק גרינוואלד זון פון אדמו״ר יעקב יחזקיה גרינוואלד (ב) מפאפא
* הרב שלמה יעקב זיידא, איידעם ביי הרב שלמה זלמן כ״ץ אבד״ק תולדות אהרן וויליאמסבורג.
* הרב ישעי׳ לאבין זון פון הרב אהרן מאיר מבולחוב, זון פון נפתלי צבי לאבין מזידיטשוב, און איידעם ביי הרב משה גראס משארמאש.

קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:גאליציאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:זידיטשוב
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
קעטשאפ זופ

קעטשאפ זופ (טאומעטע סופ) ווערט געמאכט הויפזעהליך פון טאמאטעס וואס ווערן געקאכט דערנאך צוריבן און מען לייגט צו געווירצן צום טעם. עס קען ווערן געגעסן סיי קאלט און סיי הייס
קאַטעגאָריע:עסנווארג
נארדפליט באן סטאנציע

**נארדפֿליט באן סטאנציע** () אויף דער נארד קענט ליניע באדינט דאס שטעטל נארדפֿליט, קענט, ענגלאנד.

די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 30סטן יולי 1849.

## באדינונג
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן טשארינג קראס האלב-גיך אדורך 
* 2 באנען א שעה קיין 

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך ,  און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
טשערי טאמאטע

די **טשערי טאמאטע** (״קארש-פאמידאר״) איז א סארט טאמאטע וועלכע וואקסט קליין. זי ווערט געניצט אלס א נאש און צו באצירן פרוכט און גרינצייג טעצער אזוי אויך ווערט זי אסאך געניצט אין סאלאטן. זי ווערט גערופן טשערי אלס איר נאנטע אויסזעהן צו א קארש (״טשערי״ אויף ענגליש).

טשערי טאמאטעס זענען געפלאנצט געווארן דורך די אינדיאנער אין דרום אמעריקע. ארגינעל איז דער טאמאטע געוויקס געוואקסן אזוי ווי קליינע בונדלעך און אויף א שטרענגל אזוי ווי טרויבן. אזוי פריה ווי אנהייב די ה' אלפים יארן האבן די אינדיאנער שוין געשפילט מיט די טאמאטעס און געפלאנצט אויף אסאך אנדערע אופנים וואס האבן געהאלפן פארוואנדלען די טאמאטע אין עטליכע גרייסן און קאלירן.

## גאלעריע 

טעקע:Cherry Tomato on Vine.JPG
טעקע:Cherry Tomato Mix (6033999022).jpg
טעקע:Cherry tomato ചെറിത്തക്കാളി.jpg
טעקע:Santorini Cherry Tomato Plant (4567151555).jpg
טעקע:Types of cherry tomatoes.jpg
טעקע:Cherry Tomato Maze (3686089310).jpg

קאטעגאריע:גרינצייג
קאטעגאריע:פרוכט
אהרן טייטלבוים (נירבאטור)

רבי **אהרן טייטלבוים,** באקאנט אלס נירבאטור רב, איז א גרויסער בעל מכשיר, ער פארפיגט מיט זיין הכשר איבער א גרויסע חלק פון חרדישע עסן פארבריקן וועלכע פאבריצירן אליינס עסן און אויך פארבריקן וואס ברענגען אריין עסנווארק פון כינע. צווישן די גרויסע פארבריקן צייטל זיך "מיעל מארט" די גרעסטע חרדישע שחיטה אין אמעריקע און אויך "בלו פענטרי" די פריוואטע לעבל עסנווארג פון "Bingo Wholesale", דער אמעריקאנישער צווייג פון דער ישראלישער פירמע "אושר עד".

רבי אהרן  פאדערט פון אלע משגיחים אונטער זיין השגחה צו זיין אינטערנעט פריי אפילו נישט מיט א פילטער.
ר’ אהרן איז א זון פון ר׳ חנני׳ יו׳׳ט ליפא א זון פון ר׳ אהרן דער וואלאוער רב און דער ברודער פון ר’ נחום אפרים.

## זיינע קינדער 
* רייצא הענדל, ווייב פון רבי חיים מאיר האגער (רבי ישרא'לס)
* צבי, איידעם פון רבי יעקב אליהו אונסדארפער, רב פון קהל ראשית חכמה מאנטרעאל
* יחזקאל שרגא, איידעם פון רבי יעקב ראטטענבערג די רב פון סאלקא אין מאנסי
*זון, איידעם פון הרב אליעזר ליבער שנעבאלג.

קאטעגאריע:כשרות
קאַטעגאָריע:אוהעל
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
אברהם אלקנה שפירא

[ממוזער|הרב שלום משאש רב פון ירושלים (רעכטס)  מיט הרב אברהם אלקנה שפירא ב[ישיבת מרכז הרב]]
הרב **אברהם אלקנה כהנא-שפירא** (גערופן דורך זיין תלמידים  "רבי אברם"; י"ד אייר תרע"א - ט"ו תשרי תשס"ח) איז געווען דער הויפט רב פון ישראל אין די יארן תשמ"ג–תשנ"ג. ער האָט געדינט ווי אַ דיין אין דעם בית דין הגדול, און איז געווען ראש ישיבה פון מרכז הרב זינט דער טויט פון רבי צבי יהודה קוק אין תשמ"ב. ער איז געווען א הויפט רבנישער פיגור אין רעליגיעזן ציוניזם.
[ממוזער|הרב [שלמה עמאר|שלמה משה עמאר רב פון ירושלים און ראשון לציון מיט הרב אברהם שפירא ראש ישיבת מרכז הרב ]]

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געוואָרן אין ירושלים צו הרב שלמה זלמן כהנא-שפירא און זיין ווייב הענא רייזל (זאַקס). ער האט געלערנט אין דעם חדר פון דער עץ חיים ישיבה אין דער חורבה שול אין ירושלים, ביי רבי חיים מאן און רבי לייב רוחאמקין (שווער פון רבי שלמה זלמן אויערבאך). נאכהער האט ער געלערנט אין דער תפארת צבי ישיבה און אין דער חברונער ישיבה אונטער רבי משה מרדכי עפשטיין, און ביי רבי יחזקאל סרנא. אין זיינע יונגערע יארן האט ער זיך געהאלטן בקשר מיט חשובע רבנים ווי חזון אי"ש, הרב משה פיינשטיין, הרב צבי יהודה הכהן קוק און הרב איסר זלמן מעלצער, וואס ברענגט דעם קארעספאנדענץ מיט אים אין זיין ספר "אבן האזל".

ער איז נפטר געווארן דעם ערשטן טאג סוכות תשס"ח אינעם שערי צדק שפיטאל.

## משפחה
הרב אברהם שפירא ער האט חתונה געהאט מיט מרת פנינה, טאכטער ​​פון רבי יעקב אלעזר הירשוביץ, שוועסטער פון הרב שלום נתן רענן, מנהל פון ישיבת מרכז הרב און איידעם פון הרב קוק (נפטר אין תשנ"ט). איידעם פון הרב אברהם יצחק הכהן קוק. די פּאָר האט געהאט פיר זין: שלמה זלמן, הרב בן ציון כהנא שפירא (מחבר ספר "פני אברהם" און ראש מכון הרצליה) און די צווילינג רבי יעקב אלעזר כהנא שפירא (וואס האבן, לויט זיין פאטער'ס צוואה, יורש געווען זיין ארט אין ראש הישיבה), און הרב שמואל צבי כהנא שפירא (וואס איז אויסגעוויילט געווארן לויט זיין פאטערס צוואה אלס ראש ישיבה).

[קליין|ראשי הרבנים הרב מרדכי אליהו און הרב אברהם אלקנה כהנא שפירא אין תפלה 1991 פאָטאָ פון דן הדני'  זאמלונג פארהאלטן אין דער [ישראל נאציאנאלע ביבליאטעק|נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק]]

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
נחום אפרים טייטלבוים

רבי **נחום אפרים טייטלבוים**, דער וואלאווער רב, גיבט זיך אפ מיט כשרות.

דער וואלאווע הכשר איז פון די גרעסטע הכשרים ביים חרדישן ציבור אין אמעריקע, צווישן די גרויסע פאבריקן וואס טראגן דעם וואלאווע הכשר ציילט זיך גפן און משפחה. "מהדרין" פון די גרעסטע פאבריצירער פון מילכיגע פראדוקטן פארן חרדישן ציבור אין ניו יארק האט זיך אפגעלאזט פון וואלאווע נאך א מחלוקה וועלכע איז געווארן באטיטלט אלס א כבוד פארמעסט און איז אריבער צו דעם הכשר פון מאגרוב.

רבי נחום אפרים איז א זון פון רבי חנניה יו"ט ליפא, א זון פון רבי אהרן טייטלבוים, דער וואלאווער רב. רבי נחום אפרים'ס ברודער איז רבי אהרן דער נירבאטורער רב.

## זיינע קינדער 
* הרב ברוך טייטלבוים, רב פון ביהמ"ד ויואל משה אין קרית יואל חתונה געהאט מיט מרת שרה מרים, א טאכטער פון רבי אהרן טייטלבוים פון קרית יואל
* נפתלי צבי, חתונה געהאט מיט צפורה ברכה, א טאכטער פון רבי ישראל האגער פון בני ברק
* הרב ארי' לייביש ז"ל, געווען חתונה געהאט מיט פרומט גליקל א טאכטער פון רבי שמואל יעקב קאהן, דער תולדות אברהם יצחק רבי.
* חי', חתונה געהאט מיט רבי ישעי' קאהן א זון פון רבי דוד קאהן, דער תולדות אהרן רבי
*

קאטעגאריע:כשרות
קאַטעגאָריע:אוהעל
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
צאנז זוועהיל (הויף)

**צאנז זוועהיל** איז דער נאמען פון א חסידישן הויף וואס איז געגרינדעט געווארן דורך רבי שלמה גאלדמאן.
יואל דוב בער לאבין

רבי **יואל בער לאבין** איז דער רב פון קהל עטרת צבי און מוסדות דראהביטש אין לעקוואד ניו זשערסי.  

## אפשטאם
ער איז דער פערטער זון פון רבי סענדער ליפא לאבין, דער עלטסטער זון פון רבי נפתלי צבי לאבין, זידיטשובער רבי. ער איז אן איידעם פון רבי שלמה געשטעטנער דער זון פון רבי נתן געשטעטנער און א איידעם ביי רבי נפתלי האלבערשטאם  דער טשאקעווער רבי פון ירושלים בעל דברי נפתלי דער זון און ממלא מקום פון רבי יעקב האלבערשטאם טשאקאווער רבי.

## די יארן פאר דעם דראהביטשער רבנות
קליין
רבי יואל בער איז געגאנגען אין די וועגן פון זיינע עלטערן אזוי ווי זיין פאטער ר' סענדער ליפא און רבי משה'לע סאמבורער און נאך וואס האבן שטארק מקפיד געווען צו זיין א 'נהנה מיגיע כפו' און נישט אנקומען צו מענטשן, ער האט געארבעט און עטליכע פאכן אין דער זעלבער צייט וואס ער האט איבערגעגעבן שיעורי תורה ברבים. אין די יארן פארן זיך ציען קיין לעקוואד און עפענען די דראהביטשער מוסדות האט ער געדינט אלס מגיד שיעור און משפיע אין קהל אמרי יצחק אין בארא פארק ער האט פארטרעטן דעם רב פון קהל אמרי יצחק ווען דער רב האט זיך געפינען אינדרויסן פון שטאט. אזוי אויך האט ער געדינט אלס בעל תפילה אין די ימים נוראים, בעל תוקע און אויפגעטרעטן מיט דברי כבושין און התעוררות אין די הויכע צייטן פון יאר אזוי ווי פאר כל נדרי, פאר תקיעת שופר, פאר נעילה.

ער איז שטארק באקאנט מיט זיינע מייסטערהאפטע דרשות, ער האט זיך שטארק באקאנט געמאכט מיטן אויפטרעטן ביי צאל-לויזע RCCS  פארלער מיטינגס און אזוי אויך האט ער שוין אויפגעטרעטן ביי די צענטראלע RCCS דינערס אין די גרויסע היימישע שטעט: וויליאמסבורג, בארא פארק, קרית יואל און מאנסי. 

ער איז באקאנט אלס א גאר צוגעלאזענער מענטש וועלכע פארשטייט אויך די געברויכן פון אינגעלייט אין היינטיגן דור און העלפט ארויס יעדן וואס ווענדט זיך פאר הילף אין סיי וועלכע פעלד אזוי ווי פרנסה, שלום בית, חינוך און נאך. זייענדיג א יתום פון אלס קליין קינד איז ער אויך שטארק בייהילפיג פאר אלמנות און יתומים פאר וועם שטעלט צו פסיכאלאגיע און עמאציאנעלער הילף בחינם.

ער איז א שטודירטער לערענדיג CBT  ביי שמחה צישינסקי און נאך פסיכאלאגישע און עמאציאנאלע הינזיכטן ווי OCD פחדים און דאס גלייכן.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:גאליציאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:זידיטשוב
קלעצק

**קלעצק** (בעלאַרוסיש, רוסיש: Клецк; ; ) איז אַ שטאָט אין דער מינסקער גובערניע פון בעלאַרוס אויפן לאן טייך.  די באַפעלקערונג פון דער שטאָט ציילט אָן בערך 11,237 מענטשן (2015).

## היסטאריע
די יידישע קהילה אין קלעצק ווערט ערשט דערמאנט אין 1522.

אין 1900 האבן געוואוינט דארט 3,415 יידן.

## בארימטע מענטשן פון קלעצק
* רבי איסר זלמן מעלצער
* רבי אהרן קאטלער
* רבי אלעזר מנחם מן שך
* רבי דוד פאווארסקי
* רבי בערל פאווארסקי

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
משה עזריאל וואלדמאן

רבי **משה עזריאל וואלדמאן** איז געווען שטאטס רב פון בארשא  29 יאר.

רבי משה עזריאל איז געווען א מחותן מיט אסאך גרויסע רבי'ס און זיין ווייב חנה גאלנץ איז געווען א אייניקל פון רבי אריה לייביש ליפשיץ,  דער ״אריה דבי אילעי״, אן איידעם פון ישמח משה.

רבי משה עזריאל איז געווארן רב אין בארשע נאך דער פטירה פון זיין טאטען רבי יעקב צבי וואלדמאן דער פריערדיגער בארשער רב.

קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
יעקב עמדין

רבי **יעקב ישראל עמדין  (**ט"ו סיון ה'תנ"ח, אלטאנא – ל' ניסן ה'תקל"ו), אויך באקאנט ווי **יעב״ץ (י**עקב **ע**מדין **ב**ן **צ**בי**)** אין געווען א רב און א גרויסער תלמיד חכם און מחבר פון ספרים (וואס ער האט אליין געדריקט).

ער איז געווען א זון פון רבי צבי אשכנזי (דער ״חכם צבי״).

רבי יעקב איז געווען אויסגערופן אלס א גאר שטארקער קנאי קעגן סיי וואס עס שמעקט פון משיחי שקר, רבי יעקב האט געפירט א פארביסענע מלחמה קעגן רבי יהונתן אייבעשיץ צוליב דעם וואס ער האט חושד געווען אז רבי יהונתן האט מחשבות זרות אין דעם ענין.

דער סידור היעב"ץ אדער סידור רבי יעקב עמדין איז געווארן שטארק אנגענומען ביי חסידים און אסאך האבן זיך באניצט בלויזן מיט דעם סידור.

## ביאגראפיע 
רבי יעקב איז געבוירן געווארן אין אלטאנא (היינט אין דייטשלאנד) ט"ו סיוון ה'תנ"ח צו רבי צבי הירש אשכנזי, באקאנט ווי דער "חכם צבי".

אין יאר ה'תע"ו האט ער חתונה געהאט מיט רחל, טאכטער פון זיין רבי׳ן הרב מרדכי הכהן כ"ץ, בראדער רב, א זון פון הרב נפתלי כ"ץ - מחבר פון סמיכת חכמים, און האט געוואוינט אין ברעסלוי. 

אין יאר תפ״ח איז ער געווארן רב פון עמדין, אבער נאך פיר יאר האט ער איבערגעלאזט זיין שטעלע.

בזיווג שלישי האט ער געהייראט זיין ניכטע א טאכטער פון זיין ברודער הרב אפרים אשכנזי.

## זיינע ספרים 
* שו״ת שאילת יעבץ (צוויי בענדער)
* לחם שמים (אויף משניות)
* מור וקציעה (אויף שולחן ערוך)
* מגדל עוז
* עמודי שמים (א סידור)
* הגהות אויף ש״ס

א – תורת הקנאות  

ב – שפת אמת  

ג – אספקלריה המאירה  

ד – לוחות עדות   

ה – שבירת לוחות האון 

ו – מאירת עיניים   

ז – פתח עינים  

ח – בית יהונתן הסופר  

ט – עדות ביעקב 

י – עקיצת עקרב  

יא – ספר התאבקות  

יב – ספר שמוש 

יג – מגילת ספר – מהדורת כהנא עם הגהות והוספות 

 

קאַטעגאָריע:אחרונים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
אוניווערסיטעט פון פענסילוועניע

**דער אוניווערסיטעט פון פענסילוועניע** (ענגליש: *University of Pennsylvania*), באקאנט מיטן ביינאמען **פען** (Penn) אדער **יו-פען** (UPenn), איז א פריוואטער אמעריקאנישער אוניווערסיטעט אין דער שטאט פילאדעלפיע, פענסילוועניע. ער איז א מיטגליד אין דער  פליושטש-ליגע, און ווערט גערעכענט פאר איינער פון די בעסטע אוניווערסיטעטן אין דער וועלט. דער אוניווערסיטעט איז אנערקענט אלס דער ערשטער אין די פאראייניגטע שטאטן מיט שטודיעס פאר סיי אן ערשטן דיפלאם סיי א צווייטן דיפלאם, און ווי דער פערט-עלצטער אנשטאלט פאר העכערער בילדונג אין די פאראייניגטע שטאטן.

9 מיטגלידער פון דעם פאקולטעט אדער געוועזענע סטודענטן  פון דעם אוניווערסיטעט זענען באלוינט געווארן מיט א נאבעל פריז. דורך זיין לאנגער היסטאריע האט דער אוניווערסיטעט געהאט פיל אנגעזעענע גראדואנטן, צווישן זיי 13 ראש מלוכות (כולל צוויי פרעזידענטן פון די פאראייניגטע שטאטן, וואס איינער פון זיי איז דער היינטיגער פרעזידענט דאנאלד טראמפ), 3 ריכטער פון דעם העכסטן געריכט פון די פאראייניגטע שטאטן און ריכטער פון דעם העכסטן געריכט פון אנדערע לענדער, גרינדער פון טעכנאלאגיע פירמעס, און אינטערנאציאלע פינאנציעלע אינסטיטוציעס, פרעזידענטן פון אוניווערסיטעטן און 18 מיליארדערן.

איינע פון די פירענדע שולעס פון ביזנעס פארוואלטונג (MBA) איז ווארטאן, וואס געהערט צום אוניווערסיטעט פון פענסילוועניע.

## באקאנטע גראדואנטן 
* דאנאלד טראמפ- היינטיגער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* קוואמע נקרומאה- ערשטער פרעזידענט פון גהאנע.
* שיקל פישמאן - לינגוויסט און יידישיסט.
* נועם כאמסקי- לינגוויסט און דענקער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן
קאַטעגאָריע:פענסילוועניע
ליובאוויטש, רוסלאנד

**ליובאוויטש** אדער **לובאוויטש** ( ;  ; ) איז א דארף אין סמאלענסקער גובערניע, רוסלאנד, 64 ק״מ דרום־מזרח פון וויטעבסק און 69 ק״מ מערב פון סמאלענסק.

קאַטעגאָריע:דערפער אין רוסלאנד
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
הייעם באן סטאנציע

**הייעם באן סטאנציע** () אויף דער נארד קענט ליניע געפינט זיך 1 מייל צפון פונעם דארף הייעם, קענט, ענגלאנד.

די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 8טן פעברואר 1845.

## באדינונג
די נארמאלע באדינונג איז:
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך ,  און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
יעקב צבי וואלדמאן

רבי **יעקב צבי ״הערש״ וואלדמאן** (נפ׳ כ"ז אב תרמ"ג) איז געווען רב אין בארשא, אונגארן (היינט רומעניע). 

## קשר מיט מנהיגי הדור 
רבי יעקב צבי האט זיך געשריבן בריוון און שאלות ותשובות מיט די גרויסע לייבן אין זיינע צייטן ווי לדוגמא דער דברי חיים פון צאנז און דער ייטב לב פון סיגעט, און ער איז געווען א חבר מיטן קול ארי' פון בערעגסאז.

## מערכות 
רבי יעקב צבי איז געווען א ריכטיגער אונגארישער רב מיט דעם וואס ער האט מקיים געווען ולא תגורו מפני איש, ער האט זיך געשטעלט מיט א פעסטקייט דארט ווי ער האט געהאלטן אז עס ווערט געטון מעשים קעגן דער תורה.

רבי יעקב הערש האט זיך אמאל אויסגעדריקט שארף קעגן דעם וואס די חסידים פון רבי מנחם מענדיל, דער ערשטער וויזשניצער רבי, האבן באטיטלט זייער רבי ר' מנחם מענדיל אלס משיח. רבי יעקב הערש האט געזאגט אז דאס איז כפירה און משיח שקר. די וויזשניצער חסידים האבן געעפנט א מערכה קעגן רבי יעקב הערש און זיי האבן אויסגערופן קעגן אים א חרם. דער צאנזער רב האט אפגעשיקט קיין בארשא א גאר שארפן בריוו צו די איינוואוינער פון בארשא אז זיי זאלן ח"ו נישט טשעפן דעם כבוד פון זייער רב ר' יעקב הערש.

אויך זענען פארהאן בריוון פון גדולי ישראל ווי זיי נעמען זיך אן פאר זיין כבוד נאכדעם וואס די ראשי הקהלה אין בארשא האבן גענוצט א האלב פארענדיגטע בנין אלס א ליים גריב קעגן דעם פסק הלכה פון רב אז מען טאר דאס נישט טון.

## פטירתו 
רבי יעקב הערש האט אויסגעדינט זיינע יארן אלס רב אין בארשע ביז צו זיין פטירה און דערנאך האט די קהילה אויפגענועמן זיין זון רבי משה עזריאל וואלדמאן אלס ממלא מקומו און רב פון שטאט.

רבי יעקב צבי איז נפטר געווארן כ"ז אב תרמ"ג אין וויען ושם מקום מנחתו בשער 1

קאַטעגאָריע:רבני אונגארן
רעננה דרום באן סטאנציע

די **רעננה דרום באן סטאנציע** איז א נייע פארשטאטישע פאסאזשירן באן סטאנציע פון ישראל באנען אויף דער שרון אייזנבאן און דער רעננה-באר שבע רוטע. זי געפינט זיך ביים קנופ פון טראקט 4 און טראקט 531, און באדינט רעננה, כפר סבא און דעם דרום שרון ראיאן. די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 3טן יולי 2018; עס ווערט פלאנירט צו פארלענגערן די ליניע ביז הרצליה באן סטאנציע אין 2019.

## רוטעס
צוויי באנען פארן ארויס יעדע שעה אין ביידע ריכטונגען, און אין די שפיץ שעה׳ן, דריי באנען א שעה.

## רעפערענצן
## װעבלינקען 
* רעננה מערב 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
1485

## געשעענישן 
* 22סטן אויגוסט – באזווארט קאמף - הענרי טיודאר באזיגט ריטשארד דער דריטער, און אזוי ענדיגן די מלחמות פון די רויזן אין ענגלאנד.

## געבוירן 
* 16טן דעצעמבער – קאטערינא פון אראגאן, ערשטע ווייב פון הענרי דער אכטער, מלך פון ענגלאנד (געש׳ 1536)
* אומבאוואוסטע דאטע
** הערנאן קארטעס, שפאנישער אויספארשער (געש' 1547)

## געשטארבן 
* 16טן מערץ – אן נעוויל, ווייב פון ריטשארד דער דריטער, מלך פון ענגלאנד (געב׳ 1456)
* 22סטן אויגוסט - ריטשארד דער דריטער, מלך פון ענגלאנד (געב' 1452)
1483

## געשעענישן 
* 6טן יולי - ריטשארד דער דריטער געקריינט מלך פון ענגלאנד

## געבוירן 
* 6טן אפריל - ראפאעל, איטאליענישער מאלער און ארכיטעקט (געש' 1520)
* 10טן נאוועמבער - מארטין לוטער, גרינדער פון פראטעסטאנטע קריסטנטום (געש' 1546)

## געשטארבן 
* 30סטן אויגוסט - לואי דער עלפטער מלך פון פראנקרייך (געב' 1423)
1481

## געשעענישן 
* 6טן פעברואר - ערשטע אויטא-דא-פע אין סעוויל, שפאניע

## געבוירן 
## געשטארבן
קוליע

לינקס|קליין|261x261פיקס|הילצענע אנשפאר־קוליעס - קוליעס וואס מען ניצט עטלעגע וואכן ווען איינער ווידערהאלט זיך פון א פארוואונדונג.
לינקס|קליין|188x188פיקס|קוליעס געמאכט פון א לייכטן אבער שטארקן מאטריאל, וואס זענען באשטימט צו ניצן געוויינלעך פאר א לענגערער צייט.
א **קוליע** איז א טעכנאלאגישע הילף פאר באוועגונג פון א מענטש. זי מאכט גרינגער פאר מענטשן וואס האבן שוועריקייט אין גיין, און צוליב דעפעקטיווקייט, קראנקייט אדער א וואונד איז שווער פאר זיי ניצן איינע אדער ביידע פון זייערע פיס. די פשוט׳סטע קוליע איז א הויכער שפאציר-שטעקן מיט א סיסטעם פון הענטלעך. על פי רוב האט די קוליע אויבן א שטיץ פאר דער ארעם, און אן ארט פאדעשווע פון א מאטריאל וואס טוט פארמיידן גליטשן.

קאַטעגאָריע:געצייג
קאַטעגאָריע:מעדיצין
איינגאס פון קאליפארניע

דער **איינגאס פון קאליפארניע** (אויך גערופן **ים פון קארטעס**; און אויף שפאניש ווי *Mar de Cortés* אדער *Mar Bermejo* אדער *Golfo de California*) איז א קערפער פון וואסער וואס געפינט זיך צווישן דעם באיא קאליפארניע האלבאינזל און דער יבשה פון מעקסיקע. ער איז ארומגענומען מיט די מעקסיקאנישן שטאַטן באיא קאליפארניע, באיא קאליפארניע סור, סאנארע און סינאלאע. מאפעס ניצן געוויינלעך דעם נאמען "איינגאס פון קאליפארניע" אבער די איינוואוינער פון דעם אומגעגנט ניצן דעם נאמען ״ים פון קארטעס״,נאך הערנאן קארטעס וואס האט אויסגעפארשט דעם בארטן.טייכן וואס פליסן אריין אין דעם איינגאס זענען די טייכן קאלאראדא, פוערטע, מאיא, סינאלאע, סאנארע און יאקי.

## אינזלען 
דער איינגאס פון קאליפארניע האט צוויי גרויסע אינזלען, איזלא אנגעל דע לא גארדיע און טיבוראן אינזל. אויך האט ער עטלעכע  קלענערע אינזלען.
קאַטעגאָריע:איינגאסן
קאַטעגאָריע:פאציפישער אקעאן
נאגארדזשונע

**נאַגאַרדזשונע** (אין דעוואנאגארי: नागार्जुन; האט געלעבט אומגעפער 250-150 צו דער ציווילער רעכענוג) איז געווען אן אינדישער פילאסאף, פון די מערסט איינפלוסער בודהיסטן אויסער גאוטאמא בודהא אליין.

נאגארדזשונע האט געגרינדעט די "מאדהיאמאקא" (מיטעלער וועג)  לערנסיסטעם אין מאהאיאנא בודהיזם (גרויסע קארעטע). מען זאגט אויף אים אויך אז ער איז פאראנטווארטלעך פאר דער אנטוויקלונג פון דער פילאסאפיע פון די פראדזשנאפאראמיטא סוטראס. ער האט געפירט די בודהיסטישן אוניווערסיטעט נאלאנדע.

## היסטאריע 
מען ווייסט זייער ווייניג וועגן דעם לעבן פון נאגארדזשונג, ווייל די באריכטן וועגן אים זענען געשריבן געווארן אויף כינעזיש און טיבעטיש הונדערטער יארן נאך זיין טויט. טייל האלטן אז ער האט געשטאמט פון דרום אינדיע.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אינדיער
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
קאַטעגאָריע:בודהיזם
אנטיגוע און בארבודע

**אַנטיגוע און באַרבודע** איז אַ סואווערענער שטאט אין די מערב אינדישע אינזלען, צפון אמעריקע, צווישן דעם קאראיבישן ים און דעם אטלאנטישן אקעאן. זי באשטייט פון צוויי גרעסערע אינזלען, אנטיגוע און בארבודע, און עטלעכע קלענערע אינזלען. די הױפּשטאָט און גרעסטער פארט איז סאנט דזשאנס.

אנטיגוע און בארבודע זענען א טייל פון דער קאמאנוועלט; דער ראש מלוכה איז קעניגין עליזאבעט די צווייטע, און איר פארשטייער אין די אינזלען איז דער אלגעמיינער גובערנאטאר. יעדע פינף יאר האלט מען וואלן פאר דעם הויז פון דעלעגאטן (מיט 17 מיטגלידער), און דער פרעמיער מיניסטער איז דער פירער פון דער גרעסטער פארטיי. דער סענאט האט אויך 17 מיטגלידער, וואס ווערן באשטימט דורכן אלגעמיינעם גובערנאטאר.

קאַטעגאָריע:צפון אמעריקע
קאַטעגאָריע:קאמאנוועלט
קאַטעגאָריע:אינדזלען
זעקל לייב ווארמזער

לינקס|קליין|333x333פיקס|קבר פון הרב זעקל לייב ווארמזער
לינקס|קליין|333x333פיקס|טהרה שטיבל פון דער מיכלשטאטער קהילה
רבי **יצחק אריה ״זעקיל לייב״ וואָרמזער**; דייטש: *Seckel Löb Wormser*; ‏ 1768, תקכ"ח – 13טן סעפטעמבער 1847, ג' תשרי תר"ח), גערופן דער **מיכלשטאטער** **בעל שם**, איז געווען א תלמיד חכם, רב, און א בעל שם.

## ביאגראפיע 
זעקל לייב איז געבוירן געווארן אין מיכלשטאט אין דעם לאנד העסע (היינט דייטשלאנד) אין  ה'תקכ"ח (1768) צו זיינע עלטערן סורלה (נפטר אין 1791) און ר׳ מתתיהו (נפטר אין 1802), א יידישער סוחר אין מיכלשטאט, פון דער לוריא אשכנזי משפחה, א קרוב פון דעם מהרש"ל און דעם אר"י.

ראש השנה ה'תר"ח (1847) האט ער צוגעגרייט זיינע תלמידים צו זיין פטירה, און ער איז נפטר געווארן צומארגנס צום גדליה.  אין 1940 הרסו הנאצים את מצבת קברו, ובשנת 1947 הקים נינו פרץ דרייפוס את המצבה מחדש.

קאַטעגאָריע:רבני דייטשלאנד
קאַטעגאָריע:מקובלים
סולאוועסי

לינקס|קליין|300x300פיקס|טאפאגראפיע פון סולאוועסי
**סולאַוועסי** (פריער באוואוסט מיטן נאמען **צעליביז**) איז איינער פון די פיר גרעסערע סונדא אינזלען פון  אינדאנעזיע, און געפינט זיך צווישן בארנעא און די מאלוקו אינזלען.

## געאגראפיע 
סולאוועסי איז דער וועלט׳ס עלפט-גרעסטער אינזל און באדעקט א שטח פון 174,600 ק״מ2. דער אינזל איז ארומגענומען מיט בארנעא צו מערב, די פיליפינען צו צפון, מאלוקו צו מזרח, און פלארעס און טימאר צו דרום. דער אינזל האט אן אינטערעסאנטע פארעם מיט פיר גרויסע האלב־אינזלען: דער סעמענאנדזשונג מינאהאסא; דער מזרח האבל־אינזל; דער דרום האלב־אינזל; און דער דרום־מזרח האלב־אינזל. דער צענטראלער טייל פונעם אינזל איז שטארק בערגיק, אזוי איז עס שווער צו גיין פון איין האלב־אינזל צום צווייטן, און די פארבינודנגען זענען בעסער דורכן ים פון דורך די גאסן.

קאַטעגאָריע:אינדאנעזיע
קאַטעגאָריע:אינדזלען
כלאנדידנא

קליין|שפיץ פונעם גרויסן ארם
**כלאַנדידנא** אדער **כלאַנדודנא** (וועלשיש: *Llandudno* ) איז א ים־באד, שטעטל און געמיינדע אין קאנואי גראפנשאפט בארא, וויילס, פלאצירט אויפן קרעאידין האלבאינזל, וואס שטעקט ארויס אינעם אירישן ים. אין דעם 2011 פאראייניגטן קעניגרייך צענזוס האט די געמיינדע געהאט א  באפעלקערונג פון 20,701.

כלאנדידנא ווערט גערופן די, "מלכה פון די וועלשישע בעדער", איז אצינד דער גרעסטער ים־באד אין וויילס. היסטאריש איז כלאנדידנא געווען א טייל פון דער קארנארוואנשיר גראפנשאפט. 

## טראנספארט 
דאס שטעטל איז נישט ווייט פון  דער צפון ווייל בארטן באנליניע וואס האט געעפנט ווי די טשעסטער און האליהעד אייזנבאן אין  1848. זי איז געווארן א טייל פון דער לאנדאן און צפון־מערבדיקער אייזנבאן אין 1859, און א טייל פון דער לאנדאן, מידלאנד און סקאטישער אייזנבאן אין 1923. כלאנדידנא איז ספעציעל געבויט ווי א מיטל-וויקטאריאנישע תקופה וואקאציע ציל און ווערט באדינט דורך א צווייג־ליניע געעפנט אין  1858 פון כלאנדידנא קנופ, מיט סטאנציעס ביי דעגאנואי און כלאנדידנא.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין וויילס
אברהם אביגדור לאנדא

[קליין|זיצן פון לינקס צו רעכטס:רבי שמואל יצחק בארנשטיין, [סאכאטשאוו (הויף)|סאכאטשאווער רבי; רבי אברהם לנדא, סטריקאווער רבי; רבי אברהם ישכר ענגלארד, ראדזינער רבי;  דער חתן הרב נתן ענגלארד, רב פון די ראדזינער חסידים אין ירושלים]]
רבי **אברהם אביגדור נחום לאנדא** (י"א שבט ה'תרע"ז, 3טן פעברואר 1917 - ט"ז אלול ה'תשס"א, 4טן סעפטעמבער 2001) איז געווען דער סטריקאווער רבי.

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געבוירן געווארן אין פוילן, צו רויזא ביילא און רבי יעקב יצחק דן לאנדא, סטריקאווער רבי . ווען ער איז געווארן אלט 13 יאר איז ער אריין לערנען אין ישיבת חכמי לובלין. ווען די צווייטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן אין ווילנע, וואו ער איז געבליבן עטלעכע חדשים צוזאמען מיט דעם בריסקער רב, הרב יצחק זאב סאלאווייטשיק.

אין יאר ה'תש"א (1941) איז ער ארויף קיין ארץ ישראל. זיינע עלטערן און נאך א סך פון זיין משפחה זענען אומגעקומען ביים חורבן. אין ה'תש"ו (1946) האט ער חתונה געהאט מיט חיה הדסה ווידיסלאווסקי, א טאכטער פון הרב מאיר ווידיסלאווסקי, אן אייניקל פונעם חידושי הרי"מ,  און גרינדער און מנהל פון די בית יעקב מוסדות אין חיפה. א שטיק צייט האט ער געוואוינט אין שערי חסד געגנט אין ירושלים און ער איז געווען פון די נאנטע תלמידים  פונעם בריסקער רב. אויך איז ער געווען נאנט צום טשעבינער רב, הרב דב בעריש וויידנפעלד, וואס האט געוואוינט גאנץ נאענט.

אין ה'תש"ח (1948) האבן די עלטערע סטריקעווער חסידים אים געקריינט דעם נעקסטן סטריקאווער רבי. ער האט הויפטקווארטירט דאס חסידות אין תל אביב. שפעטער האט מען אויפגעשטעלט נאך א בית מדרש אין בני ברק. אויסער די מוסדות איז געווען דער אלטער סטריקאווער בית מדרש אין ירושלים, וואס דער אלטער סטריקאווער רבי האט געגרינדעט ווען ער איז געווען אין ארץ ישראל.

במשך די יארן פון זיין רעביסטעווע האט ער זיך דערווייטערט פון רבישע אויפפירונגען. ער איז געווען מקורב צו רב אלעזר מנחם מן שך, אויך א תלמיד פונען בריסקער רב.

אין ה'תשמ"ו (1986) האט ער זיך געצויגן קיין בני ברק און האט דארטן אריבערגעפירט דעם הויפטקווארטיר פונעם חסידות. אין ה'תש"ן (1990) האט ער אויפגעשטעלט די "קול יעקב סטריקאוו" ישיבה, אויף זיין פאטער׳ס נאמען. פירן די ישיבה האבן זיינע איידעמעס: רבי משה שמואל שטערן - זון פון הרב יצחק יהודה שטערן, ביליצער רב, הרב ישעיהו פרענקל-תאומים - רב פון דעם קראקעווער בית מדרש אין בני ברק, און רבי דוד בראנדער - זון פון של רבי שלום בראנדער, וואס איז לאנגע יארן געווען דער בעלזער ראש ישיבה. אין ה'תשנ"ב (1992) האט מען געבויט א נייע שול אין ירושלים, מיט זיין עלטסן אייניקל רבי יעקב דן שטערן אלס רב.

ער איז נפטר געווארן ט"ז אלול ה'תשס"א, און באערדיגט אין הר המנוחות.

ער האט איבערגעלאזט דריי טעכטער. ער האט נישט איבערגעלאזט א קלארע צוואה ווער זאל זיין זיין ממלא מקום, און זיינע חסידים האבן זיך צעטיילט. רוב פון די חסידים האבן מקבל געווען אלס רבי זיין יונגערן איידעם רבי דוד בראנדער, און טייל האבן געקריינט זיין אייניקל רבי יעקב דן שטערן וואס פירט זיין חצר אין ירושלים.

קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
גד סעד

**גד סַעַד** (געב׳ 13טן אקטאבער 1964) איז א לעבאנעזיש־קאנאדישער פילאסאף פון א יידישער אפשטאמונג.

## ביאגראפיע 
סעַד איז געבוירן אין 1964 אין ביירוט, לבנון, אין אַ יידישער משפּחה. זיין משפּחה האט זיך געצויגן קיין מאָנטרעאַל, קאַנאַדע, אין אקטאבער 1975 צו אַנטלויפן די לבנון ברודער־קריג און אַנטיסעמיטיזם. ער האט באקומען אַ דיפלאם אין וויסנשאַפֿט (מאטעמאטיק און קאָמפּיוטער וויסנשאַפֿט) און אַ MBA. פון מאַגיל אוניווערסיטעט, און אַ מ. ס. און אַ דאָקטאָראַט אין קאָרנעל אוניווערסיטעט. 

### פאָרשונג אַקטיוויטעטן 
סעד איז אַ פּראָפעסאָר פון מאַרקעטינג אין קאָנקאָרדיאַ אוניווערסיטעט זינט 1994.  ער איז א רעדאַקטאָר פון דעם זשורנאַל *עוואָולושאַנערי פּסיכאָלאָגיע*, און איז אַ קאָנסולטאַנט פֿאַר דעם צענטער פֿאַר אָנפרעג קאַנאַדע.

## רעפערענצן
סוואנזי

**סוואנזי** (ענגליש: *Swansea*, וועלשיש: *Abertawe*) איז א שטאָט און א גראפנשאפט אין דרום וויילס, אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך. די שטאט איז פלאצירט אויפן דרום-מערבדיקן בארטן פון וויילס, און האט א באפעלקערונג פון 232,600 באוואוינער. זי איז די צווייט גרעסטע שטאט אין וויילס לויט באפעלקערונג נאך קארדיף. ביים שפיץ פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע אינעם 19טן יארהונדערט, איז סוואנזי געווארן איינער פון די וויטיקסטע צענטערס פון קופער פאבריקאציע אין דער וועלט.

אין יאר 1768 איז א יידישע קהילה געגרינדעט געווארן אין סוואנזי.

צענטער|750x750פיקס|טעקסט=פאנארמיש בילד פון סוואנזי בוכטע
פאנארמיש בילד פון סוואנזי בוכטע

## וועבלינקען 
*אפיציעלע וועבזייטל פון סוואנזי

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין וויילס
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
ניופארט

**ניופארט** (;  ) איז די דריט־גרעסטע שטאָט אין וויילס, פאראייניגטע קעניגרייך. זי געפינט זיך אין דרום־מזרח וויילס, אין דעם מאנמאטשיר גראפנשאפט. ניופארט האט באקומען שטאָט סטאטוס אין 2002, און האט א באפעלקערונג פון 140,000 מענטשן.

אמאל איז ניופארט געווען א צענטער פון שטאל פראדוקציע.

קאַטעגאָריע:שטעט אין וויילס
פערציג קאפיטלען פון מיין לעבן

**פערציג קאפיטלען פון מיין לעבן**, איז א היימיש יידיש אויטאביאגראפיע ביכל; דאס צווייטע אפציעלע ביכל, געשריבן דורכ'ן טאלאנטפולער שרייבער און אקטיאר מנשה לוסטיג.

דאס ביכל איז זייער ציענד, און האט באקומען גאר גוטע רעאקציעס, ווערנדיג געשריבן און געלייענט מיט גאר נאטורליכע התרגשות און ערפארונג; שילדערנדיג - פערציג יאר פון לוסטיג'ס לעבן - פון יאר ה'תשל"ח ביז יאר ה'תשע"ח, אין זיין סביבה - שיכון סקווירא - און אויך לאנדאן, ווען ער האט דארט געוואוינט אינצווישנצייט.

## אינהאלט 
דאס ביכל פארמאגט פערציג קאפיטלען, באגלייט מיט היסטאריע בילדער, און דערין איז איינגעהילט דאס אויספירליכע היסטאריע זיינע; פון אלץ קליין קינד, ביז'ן ווערן אנטדעקט אלץ וועלטליכע ארטיסט און אקטיאר.

און טאקע א ספעציעלע מקום פארנעמט אינעם ביכל, א לענגערן שילדערונג וועגן דעם אלוועלטליכן פילם מנשה, וואס איז געשפילט געווארן דורך עהם זעלבסט.
## וועבלינקען
*מנשהס אויטאָביאָגראַפֿיע שילדערט אַ חסידיש קינד אויף הפֿקר ביי פארווערטס

קאטעגאריע:ביאגראפישע ביכער
קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:מנשה לוסטיג
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
דארהאם

**דאַרהאַם** () איז א היסטארישע שטאט און די גראפנשאפט שטאט פון קאנטי דארהאם אין צפון־מזרח ענגלאנד. די שטאט געפינט זיך אויפן טייך וויר, מערב פון סונדערלאנד, דרום פון ניוקאסטל אויפן טיין און צפון פון דארלינגטאן. דער שלאס, געבויט אינעם 11טן יארהונדערט, און דער דערנעבענדיקער קאטעטראל זענען געווארן באשטימט א וועלט ירושה ארט דורך אונעסקא אין 1986. דער שלאס איז די היים פון דארהאם אוניווערסיטעט זייט 1832.
  

## וועבלינקען
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
קאַטעגאָריע:גראפנשאפט-שטעט אין ענגלאנד
סט אסאף

**ניופארט** (;  ) איז א שטאָט אויפן טייך עלווי אין דענבישיר, וויילס, פאראייניגטע קעניגרייך. סט אסאף האט באקומען שטאָט סטאטוס אפיציעל אין 2012; ער האט א באפעלקערונג פון 3,355 מענטשן און איז די צווייט־קלענסטע שטאט אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך.

סט אסאף איז נישט ווייט פון די בארטן־שטעט רהיל, פרעסטאטין, אבערגעלע, קאלווין בע און כלאנדידנא.

קאַטעגאָריע:שטעט אין וויילס
ווייקפילד

**ווייקפֿילד** () איז א שטאט אין מערב יארקשיר אין צפון־מזרח ענגלאנד. די שטאט געפינט זיך אויפן טייך קאלדער, 14 ק״מ דרום־מזרח פון לידז און 45 ק״מ דרום־מערב פון יארק, ביים מזרח עק פון די פעניין בערג.
  

## וועבלינקען
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
וויוולספילד באן סטאנציע

**וויוולספֿילד באן סטאנציע** () אויף דער ברייטאן הויפט-ליניע געפינט זיך אין צפון בערדזשעס היל, מערב סאסעקס, אין דרום ענגלאנד. באנען וואס שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע זענען אפערירט דורך טעמזלינק און סאדערן. דאס דארף וויוולספֿילד ליגט 3.7 ק״מ צפון־מזרח פון דער סטאנציע.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 1טן אויגוסט 1886 מיטן נאמען **קעמער קנופ**. דעם 1טן יולי 1896 האט די סטאנציע באקומען דעם נאמען **וויוולספֿילד**. 

## באדינונגען
די נארמאלע באדינונגען פון דער סטאנציע זענען:
* 2 באנען א שעה צווישן  און  (טעמזלינק)
* 1 באן א שעה צווישן  און , פארלענגערט אין די שפיץ שעה׳ן קיין  (סאדערן)

זונטיק פארן אלע וויקטאריע-איסטבארן באנען ווייטער קיין אר.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
הייווארדס היט באן סטאנציע

**הייווארדס היט באן סטאנציע** () אויף דער ברייטאן הויפט-ליניע באדינט דאס שטעטל הייווארדס היט, מערב סאסעקס, אין דרום ענגלאנד. באנען וואס שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע זענען אפערירט דורך טעמזלינק און סאדערן.

## היסטאריע 
די אריגינאלע סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 12טן יולי 1841 ווי א סוף־סטאנציע דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן. די פארלענגערונג קיין ברייטאן האט געעפנט אין סעפטעמבער 1841. אין 1846 האט זיך די אייזנבאן פירמע צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן.

## באדינונגען
מאנטיק-שבת זענען די באדינונגען פון דער סטאנציע:
### צפונדיק
* 4 באנען א שעה קיין  (סאדערן)
* 2 באנען א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל (טעמזלינק)
* 1 באן א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל און  (טעמזלינק)
### דרומדיק
* 5 באנען א שעה קיין  אדורך  (סאדערן און טעמזלינק)
* 2 באנען א שעה קיין 
* 2 באנען א שעה קיין 

די באנען קיין איסטבארן און ליטלהאמפטאן פארן צוזאמען קיין הייווארדס היט, וואו זיי שיידן זיך.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
זשוק

קליין
**זשוקעס** אדער **דזשוכעס** (*Coleoptera*) זענען די גרעסטע גרופע פֿון אינסעקטן. עס זענען דאָ בערך 400,000 באַשריבענע לעבעדיקע זגאלן זשוקעס: בערך 40% פֿון אַלע באַקאַנטע אינסעקטן. עס זענען דאָ 800,000 ביז איין מיליאָן אָפּגעשאַצטע לעבעדיקע זגאלן. זשוקעס לעבן כמעט איבעראַל, אבער נישט אינעם אקעאן אדער אין זייער קאַלטע פּלאַצן ווי אנטארקטיקע.

זשוקעס האבן דערגרייכט אַ זייער גרויסע פֿאַראייגענונג ראַדיאַציע אַנפֿאַנגס זייער היסטאָריע. די עוואָלוציע פֿון בליענדיקע פלאנצן האט געהאלפן צושאָקלען די פֿאַרשיידנערליי פֿון די זשוקעס. פֿיר פֿון די זעקס גרעסטע זשוק פֿאַמיליעס עסן געוויינטלעך בליענדיקע פלאנצן.

## קערפער 
ענלעך מיט אַנדערע אינסעקטן, עס זענען דאָ דריי הויפט טיילן פֿון אַ זשוק'ס קערפער: דער קאָפּ, דער ברוסטקאַסטן און דער בויך. אויפֿן קאָפּ האבן די זשוקעס טאַפֿערס, אויגן און אַ מויל. די פֿיס און פֿליגלען פֿונעם זשוק זענען פֿאַרבונט צו דער ברוסטקאַסטן. געוויינטלעך, דער בויך פֿון אַ זשוק האט נישט ספּעציעלע דרויסנדיקע טיילן, אבער עס אַנטהאַלט דער זשוק'ס פֿאַרדייאונגס-קאַנאַל. ענלעך מיט אַנדערע אינסעקטן האבן זשקועס נישט קיין אינעווייניקע ביינער, אבער אָנשטאָט אַ שטייַפֿער דרויסנדיקער סקעלעט אויפֿן קערפער. דער דרויסנדיקער סקעלעט ווערט געמאַכט פֿון שטייַפֿע טעוועלעך פֿון כיטין .

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:אינסעקטן
סטרוד באן סטאנציע

**סטרוד באן סטאנציע** () באדינט דאס שטעטל סטרוד אין מעדוויי, ענגלאנד. די סטאנציע איז אויף דער נארד קענט ליניע און איז אויך א סויף־סטאנציע אויף דער מעדוויי טאל ליניע.

די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
סטרוד סטאנציע האט זיך געענפנט דעם 18טן יוני 1856.

דעצעמבער 2009 האט מען איינגעפירט הויך־גיך באדינונגען (HS1) קיין לאנדאן סט פאנקראס מיט גרויס דערפאלג.

די פעראנען זענען געווארן פארלענגערט צוצופאסן באנען מיט 12 וואגאנען.

## באדינונג
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן סט פאנקראס אדורך  און 
* 2 באנען א שעה קיין 
* 2 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א טאג פארן צווישן סט פאנקראס און מיידסטאן מערב.

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך ,  און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
1480

## געשעענישן 
* 17טן סעפטעמבער – די שפאנישע אינקוויזיציע האט אנגעהויבן קעגן די שפאנישע יידן.

## געבוירן 
* 3טן פעברואר - פערדינאנד מאגעלאן, פארטוגעזישער אויספארשעט (געש' 1521)

## געשטארבן
פרעסטאן פארק באן סטאנציע

**פרעסטאן פאַרק באן סטאנציע** () אויף דער ברייטאן הויפט-ליניע באדינט דעם געגנט פרעסטאן דארף און די צפונדיקע פארשטעט פון דער שטאט ברייטאן און האוו אין דרום ענגלאנד. באנען וואס שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע זענען אפערירט דורך טעמזלינק און סאדערן.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 1טן נאוועמבער 1869 מיטן נאמען **פרעסטאן**, דורך דער לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן. אין 1879 האט מען פארגרעסערט די סטאנציע, וואס האט באקומען דעם היינטיקן נאמען **פרעסטאן פאַרק** דעם 1טן יולי.

## באדינונגען
מאנטיק-שבת זענען די באדינונגען פון דער סטאנציע:
### צפונדיק
* 1 באן א שעה קיין  אדורך מזרח קרוידן (סאדערן)
* 2 באנען א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל (טעמזלינק)
* 1 באן א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל און  (טעמזלינק)
### דרומדיק
* 3 באנען א שעה קיין  (טעמזלינק)
* 1 באן א שעה קיין  (סאדערן)

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין סארי
1479

## געשעענישן 
* 20סטן יאנואר – פערדינאנד דער צווייטער ווערט מלך פון אראגאן, און הערשט מיט זיין ווייב איזאבעלא די ערשטע, מלכה פון קאסטיליע, איבער דעם גרעסטן טייל פון דעם איבערישן האלבאינזל

## געבוירן 
* 6טן נאוועמבער – יאהאנא, מלכה פון קאסטיליע, טאכטער פון איזאבעלא די ערשטע פון קאסטיליע און פערדינאנד דער צווייטער פון אראגאן (געש׳ 1555)

## געשטארבן 
* 18טן יאנואר – לודוויג דער ניינטער, הערצאג פון בייערן (געב׳ 1417)
גליזשוק

קליין
קליין|אַ גליזשוק (אומבאַקאַנטער זגאל) אין מזרח קאַנאַדע - דאס אייבערשטע בילד איז פֿאָטאָגראַפֿירט געווארן מיט דער קאַמערע'ס בליץ און דאס אונטערשטן אָן.
**גליזשוקן**, **גליווערעם** אדער **גליפֿונקען** זענען אַ פֿאַמיליע זשוקעס מיטן נאָמען *Lampyridae*. די דאָזיקע זשוקעס זענען באַזונדער ווייל די רוב פֿאַרמאָגן ביאָלומינעסענץ, די מעגלעכקייט צו מאַכן ליכט. אַ מאָל ווערן זיי גערופֿן "לייטענונג זשוקעס" אדער "וואַלד שטערן". עס זענען דאָ בערך 2,000 פֿאַרשידענע זגאלן, די רוב וועלכע זענען אַקטיוו ביי נאַכט.

די דערוואַקסענער ניצן ליכט בליצן צו אַטראַקטירן פּאָרונגען. גליזשוק לאַרוועס מאַכן ליכט בליצן צו ווארענען פֿאַרציקערס פֿון זייער געשמאַק. אַ סך פֿאַרציקערס האַלטן נישט פֿונעם געשמאַק פֿון גליזשוק לאַרוועס.

## קערפער 
אַ גליזשוק איז אַן אינסעקט, און דערפֿאר האט אַ דרויסנדיקן סקעלעט און דריי קערפער טיילן. זייער ענלעך מיט אַ יערלעכע ציקאַדע, זייערע קערפערס ווערן געוויינטלעך ווייך, און זייערע פֿאָדערשטע פֿליגלען זענען אפֿט מער לעדער ווי פֿון אַנדערע זשוקעס.

אַ גליזשוק קען מען ברוין אדער שוואַרץ מיט געלע און רויטע צייכנס.

## פֿונקציע 
אַלע גליזשוקן לייַכטן ווען זיי זענען לאַרוועס. ביאָלומינעסענץ האט אַ פֿאַרשידענע פֿונקציע אין גליזשוק לאַרווע ווי אין דערוואַקסענער. עס קוקט ווי אַ וואָרנונג צייכן צו פֿאַרציקערס, ווייל פֿילע גליזשוק לאַרווע פֿאַרמאָגן כעמיקאַלן וואס זענען איבל אדער גיפֿטיק.

דאָס ליכט פֿון דערוואַקסענע זשוקעס איז פֿריער געטראַכט געווארן צו ווערן באַנוצט פֿאַר ענלעכע וואָרנונג צילן, אבער אָט ווערט דער הויפט ציל געטראַכט צו ווערן פֿאַר זכר סעלעקציע. גליזשוקן זענען אַ  קלאַסישער ביישפּיל פֿון אַ באַשעפֿעניש וואס נוצט ביאָלומינעסענץ פֿאַר סעקסואַלע סעלעקציע. זיי האבן אויפֿגעבויט אַ סך וועגן צו קאָמוניקירן זיך מיט פּאָרונגען אין פֿאַרלויבונגען: נאָכאַנאַנדיקע לייַכטונגען, צאַנקונגען און די באַניצונג פֿון כעמישע סיגנאַלן וואס זענען נישט פֿאַרבונדט מיט ליכט סיסטעמען.

## נאַטירלעכע אומגעבונגען 
גליזשוקן לעבן אין טראָפּישע קלימאַטן אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, לאַטיין אַמעריקע, די קאַריבישע אינזלען און דרום-מזרח אַסיע. זיי אויך לעבן מזרח צו די ראָקי בערג. גליזשוקן אפֿט לעבן אין נאַסלעכע געגנטן ווי רעגנוועלדער, טייַכלעך, זומפֿן, אָזערעס און בלעטער סטױגן. זיי קענען אויך לעבן אין פֿאַרטריקנטע געגנטן ווי הינטערהויפֿן און טשערעטס.

רוב די זגאלן לעבן אין זומפֿן אדער נאענט צו וואַסער, ווייל אַהין קענען זייערע לאַרוועס עסן מער ווי גענוג.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:זשוקעס
דע מוין

**די מוין** () איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאָט פון דעם שטאַט אייאווע אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. 

אין 2017, האט די מוין געהאט א געשאצטע באפעלקערונג פון 217,521.

מ'האט געגרינדעט די שטאט דעם 22סטן סעפטעמבער 1851.

## צווילינג שטעט 
די מוין האט פינף צווילינג שטעט:

*
*
*
*
*

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
יצחק ליכטנשטיין

רבי **יצחק אבא ליכטנשטיין** (געבוירן 1962) איז א ראש ישיבה אין תורה ודעת, ברוקלין, ניו יארק און איז געווען רב פון קהילת בית אברהם, מאנסי, ניו יארק.

## ביאגראפיע
רבי יצחק איז א זון פון הרב ד״ר אהרן ליכטנשטיין, ראש ישיבה פון הר עציון ישיבה און ד״ר טובה ליכטנשטיין, א טאכטער פון הרב יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק. ער איז א תלמיד מובהק פון רבי משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק.

ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון רבי חיים גראזאווסקי, זון פון רבי ראובן גראזאווסקי, ראש ישיבה פון תורה ודעת און בית מדרש עליון. ער איז געווען ראש ישיבה אין נתיב התורה, סטעטן איילאנד.

מרחשון תשע"ט האט מען אים באשטימט א ראש ישיבה אין תורה ודעת, ברוקלין, ניו יארק.

## רעפערענצן
* הרב יצחק ליכטנשטיין ווערט ראש ישיבה פון תורה ודעת 

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ירושלים יצחק נבון באן סטאנציע

**בן-גוריון פֿליפֿעלד באַן סטאַנציע** איז אן אונטערערדישע פאסאזשירן סטאנציע פון ישראל באנען וואס געפינט זיך ביים מערב אריינגאנג אין ירושלים. די סטאנציע איז געבויט געווארן ווי דער מזרח סוף-סטאנציע פון דער עלעקטרישע גיכבאנליניע קיין ירושלים. די סטאנציע איז צווישן בנייני האומה און דער ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע, אונטער א טראם סטאנציע פון דער ירושלים לייכטע באן.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דעם 25סטן סעפטעמבער 2018. די פעראנען זענען 80 מעטער אונטער דער ערד און זענען פארבונדן דורך א טונעל מיט א גרויסן בריק איבער דעם ארזים טאל.

די סטאנציע איז פארבונדן מיט דער נאציאנאלע באן נעצווערק אבער נאר עלעקטרישע באנען באדינען די סטאנציע. דאס ערשטע יאר זענען די באנען געפארן נאר ביז . מוצאי שבת וישב תש״פ, א נאכט פאר חנוכה, האט אנגעהויבן די באדינונג אויף דער פארלענגערטער רוטע קיין . לויטן פלאן גייט מען פארלענגערן די ליניע נאך ווייטער קיין  און .

## צוקונפטדיקע פראיעקטן
### פארלענגערן די אייזנבאן מזרח צום כותל 
לויט אן ערשטיגן פלאן פון ישראל באנען, וועט די אייזנבאן ווערן פארלענגערט אין דער מזרחדיקער ריכטונג, צו צוויי נייע סטאנציעס, אין צענטער פון דער שטאט און אונטער דעם כותל מערבי פלאץ. די ירושלים צענטראל באן סטאנציע וועט זיין פלאצירט טיף 50 מעטער אין געגנט פונעם דאווידקע סקווער. 

## באדינונג
* יעדע שעה פארן ארויס צוויי באנען קיין תל אביב.

## רעפערענצן
## וועבלינקען
* ירושלים – יצחק נבון באן סטאנציע, ישראל באנען וועב ארט

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:ירושלים
מאלייאיש

**מאַלייאיש** (מאלייאיש: *Bahasa Melayu* بهاس ملايو) איז אן אויסטראנעזישע שפראך וואס מ'רעדט אין אינדאנעזיע, ברוניי, מאלייע און סינגאפור. 290 מיליאן מענטשן רעדן מאלייאיש, 77 מיליאן אלס מוטערשפראך.

די שפראך ווערט געשריבן מיטן גלחישן שריפט. אין ברוניי שרייבן טייל מאלייאיש מיט אראבישן שריפט.

מאלייאיש איז די אפיציעלע שפראַך אין סינגאפור און אין מערב מאלייזיע.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:אינדאנעזיע
קאַטעגאָריע:סינגאפור
היטשין באן סטאנציע

**היטשין** (*Hitchin*) איז א באן סטאנציע וואס באדינט דאס שטעטל היטשין אין הארטפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און גרויס-נארדערן.

## היסטאריע 
היטשין באן סטאנציע איז געווען איינע פון די ערשטע סטאנציעס אויף דעם דרום טייל פון דער גרויס נארדערן אייזנבאן וואס האט געעפנט אום 7טן אויגוסט 1850.

## באדינונגען 
פעראן 1 ווערט באניצט פאר דרומדיקע באדינונגען (קיין לאנדאן און דרום ענגלאנד), און פעראן 2 פאר צפונדיקע באדינונגען (קיין קעמברידזש און פיטערבארא).

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*

קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר