open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ראש דוד

**ראש דוד** איז א ספר פון חיד"א, דרושים אויף דער תורה. עס ברעגנט שיטות פון ראשונים און פסקים און פארטייטש זיי אין פסוקים. געדרוקט אין מאנטובע, איטאליע אין יאר ה'תקל"ו.

דער אויסשטעל איז גאר אינטערעסאנט, יעדע סדרה הייבט זיך אן מיט וואונדערליכע מליצות, וואס איינער וואס איז נישט געוואוינט פארשטיין כמעט נישט וואס ער שרייבט. ביז ער הייבט אן מסביר צו זיין מיט טיפער פלפול זיינע כוונות פון די מליצות.

פארנדיג פון מצרים קיין טוניזיע האט ער געשריבן שארפזיניגע חידושים פון זיין ספר **ראש דוד** פון פרשת ויקרא ביז פרשת אמור (מעגל טוב ע' 54).
אטיקע

**אטיקע** () איז איינער פון 13 ראיאנען (פעריפֿעריעס) פון גריכנלאנד. זיין הויפטשאט איז אטען.

אטיקע באדעקט א שטח פון 3808 קוואדראט ק"מ.
קאַטעגאָריע:גריכנלאנד
קריפטאגראפיע

**קריפּטאָגראַפֿיע** (פֿון גריכיש κρυπτός, *קריפטאס*, "באַהאַלטן, געהיים"; און γράφω, *גראַפֿא*, "איך שרײַב") איז די װיסנשאַפֿט װעלכע באַשעפֿטיקט זיך מיט אלגאריטם מיטן צװעק צו פֿאַרשליסן אינפֿאָרמאַציע דורך קאָדן. די װיסנשאַפֿט פֿון קריפּטאָגראַפֿיע איז שױן פֿון די פֿאַרצײַטיקע יאָרן װאָס האָט געניצט צו פֿאַרשליסן פֿון דעם פֿײַנד װיכטיקע ידיעות. הײַנט ניצט מען עס צו פֿאַרשליסן דיגיטאַלישע אינפֿאָרמאַציע, װי למשל אַ דיגיטאַלישע אונטערשריפֿט.

מאדערנע קריפטאגראפֿיע שניידט איבער די דיסציפלינען פון מאטעמאטיק, קאמפיוטער וויסנשאפט, און אינזשעניריע. טייל אנווענדונגען פון קריפטאגראפֿיע זענען געלט אויטאמאטן, קאמפיוטער  פאסווערטער, און  עלעקטראנישער האנדל.

## היסטאריע פון קריפטאגראפיע און קריפטאאנאליז 
### קלאסישע קריפטאגראפיע 
### אנהייב פון מאדערנע קריפטאגראפיע 
קריפטאאנאליז פון די נייע מעכאנישע אפאראטן וואס מען האט אנגעהויבן ניצן אין דעם 20סטן יארהונדערט האט זיך אויסגעוויזן שווער. אינעם פאראייניגטן קעניגרייך האט מען געארבעט אין בלעטשלי פארק וואס האט געברענגט צו אן אנטוויקלונג פון מער עפעקטיווע מעטאדן אויסצופירן כסדרדיקע פעולות. ענדלעך האט מען אנטוויקלט דעם קאלאסוס, דער ערשטער גאנץ עלעקטראנישער און דיגיטאלישער, פראגראמירבארער קאמפיוטער אין דער וועלט, וואס האט געהאלפן דעקאדירן שיפערן גענערירט דורך דער דייטשער מיליטער׳ס לארענץ SZ40/42 מאשין.

## שיפֿער־כּתב אין דער ייִדישער רעליגיע 
אין ספר ירמיהו למשל װערט דערמאָנט "מלך ששך", װען די מײנונג איז "מלך בבל", װײַל אױב מען דרײט איבער דעם א"ב, אל"ף = תיו, בי"ת = שי"ן, איז ששך = בבל.

אױך אין קבלה איז באַקאַנט גײַסטלעכע רבנים װעלכע האָבן געניצט אַ שיפֿער־כּתב קאָמפּליצירט מיט ראשי תיבותן און מיט נישט מסודרדיקע זאַצן און װערטער כּדי צו באַשרײַבן העכערע טעמעס װעלכע באַשעפֿטיקן זיך מיט קבלה, כּדי זאָל דער פּשוטער מענטש ניט קענען פֿאַרשטײן. למשל איז באַקאַנט דער מגילת סתרים פון ר' נחמן בראסלעווער.

קאַטעגאָריע:זיכערהייט
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
לייב פולווער

**לייב פּולווער** (18טן דעצעמבער 1883- 18טן מערץ 1970) איז געווען א יידישער רוסישער מוזיקער.

## לעבן 
לייב פּולווער איז געבוירן געווארן דעם 18טן דעצעמבער, 1883, אין ווערכנעדנעפּראָווסק, לעבן קאַטערינאָסלאַוו, אמאליקע  רוסלענדישע אימפעריע (היינט  דניפּראָפּעטראָווסק, אוקראינע). ער האט געשטאמט פון א משפּחה פון א דורותדיקן כליזמר-יחוס.

פּולווער האט שטודירט פידל פון קינדהייט אן, פריער ביי זיין טאטן, דערנאך ביי זיין שוואגער – א שילער פונעם טשעכישן פידלער אָטאַקאַר שעווטשיק, און נאך שפעטער - ביים שילער פון ל.אאוער-ד.בערטיע.
פּולווער האט גראַדואירט פֿון דער פּעטערבורגער קאָנסערוואַטאָריע, וווּ ער האט שטודירט סיי פידל ביי נ.גאלקינען, סיי קאמפאזיציע ביי א. ליאַדאָוון. 
יונגערהייט האט ער געשפילט אין כליזמרשע קאפעלעס, סאלירט מיט קלאסישער מוזיק, געווען אַ פידלער און קאמפּאָזיטאר 
אין מ.קראפיווניצקי'ס אוקראינישן טעאטער. דערנאך איז ער געווען אַ סימפאַנישער קאָנצערט-מייסטער און דיריגענט, א גרונטלייגנדיקער מיטגליד פונעם סטראַדיוואַרי-קוואַרטעט. 
ער איז געווען דער מוזיק-לייטער פון דעם יידישן מלוכישן טעאַטער אין מאָסקווע. פּולווערן האט מען צוגעטיילט די ערן-טיטלען פונעם פאלקס-ארטיסט פון דער רספס"ר און פונעם פארדיסטפולן קונסט-טוער פון דער 
רספס"ר.

## ווערק 
פּולווער האט געשאפן בינע-מוזיק, אַרייַנגערעכנט די מוזיק צו שייקספּיר'ס "קעניג ליר", שלום עליכם'ס "200.000" און "דער לופט-מענטש".באנאנד מיט לייב יאמפאלסקין און שמעון שטיינבערגן איז ער געווען פון די אמערסטן פרוכטבארע מוזיק-שעפער פאר יידישער בינע אינעם אמאליקן ראטן-פארבאנד. א חוץ דעם האט ער פארפאסט אַפּערעטעס ("גוליווער","אונטערן צירק-קופל"),פילם-מוזיק,זינגלידער און באארבעטונגען פון יידישע פאלקס-לידער.א סך פון זיינע ניגונים האלט מען פאר מוסטערן פונעם יידישן מוזיק-פאלקלאר.
ער איז געווען פון די וויכטיקע מוזיקער וועלכע האבן צונויפגעפלאכטן  די יידישע פאלקס-מוזיק מיט די מערבדיקע קלאסישע מוזיק-פאָרמען.
 

## רעקאָרדירונגען 
עס זיינען פאראן עטלעכע רעקאָרדירטע מוסטערן פון זיין מוזיק  אין דער אויספילונג פון דעם מאסקווער מלי"ת אָרקעסטער מיט שלמה מיכאָעלסן און בנימין זוסקינען, ווי אויך פון די זינגער שלמה כראָמטשענקאָ, מישא אַלעקסאַנדראָוויטש, נחמה ליפשיץ, מאַרינע גארדאן, און פון די שוישפילער רחמיאל גאָראָוועץ און באָריס לאנדאאו.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
9טן דעצעמבער

דער **נײַנטער דעצעמבער** איז דער 343סטער טאג פון יאר (344סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 22 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 536 - די ביזאנטינען נעמען איין רוים.
* 1966 - בארבאדאס ווערט א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.

## געבוירן 
* 
## געשטארבן 
* 1641 - אנטאן וואן דייק, פלעמישער מאלער (געב' 1599)

----
* 8טן דעצעמבער - 10טן דעצעמבער
* דעצעמבער

09
זשומייעל

**זשומייעל** איז א קריסטליך מאראן מאכטפולע פאמיליע אין לבנון. 
דער טאטע פיער זשומייעל, האט געגרינדעט אין 1936, די פאלאנגען יוגענט באוועגונג, און דורך איר זייער שטארק געווארן אינעם פאליטיק אינעם לעוואנט.

פייר האט געהאט צוויי קינדער, באשיר זשומייעל וואס איז געווען זייער א כאריזמאטישער מענטש, און ביי דער לבנון ברודער קריג, האט ער פאראייניגט אלע קריסטליכע קעמפער אונטער איין דאך, און אין 1982 איז ער געווארן פרעזידענט פון לבנון, אבער איז אומגעקומען אין אן אטענטאט.

אמין זשומייעל, ער האט איבערגענומען זיין ברודער באשיר, נאכן אומקום פון זיין ברודער, ער איז געווען א שוואכע מענטש, נישט ווי זיין פאטער, אדער זיין ברודער, אין 1988, איז ער געגאנגען וווינען אין פאריז, פראנקרייך.   

קאטעגאריע:לבנון
זשאמבלאט

די **זשומבלאט** פאמיליע איז א מאכטפולע פאמיליע פון דרוזן אינעם לבנון, איר אפשטאמונג איז פון קורדן, און פון די 1600ער יארן, זענען זיי די פירער פון דרוזן,

כאמיל זשומבלאט, פון גרינדער טאטעס פון דער ערשטער לעבאנעזער רעפובליק, און די גרינדער פון דער סאציאליסטישער פראגרעסיווער פארטיי, איז אומגעקומען אינעם לבנון ברודער קריג.

זיין זון וואליד זשומבלאט, איז א מאכטפולער פאליטיקער אין לבנון, און ער האט געפירט די דרוזישע קעמפער דורכאויס דעם ברודער קריג, ער איז זייער מאכטפול און אלע רעכענען זיך מיט אים, ער האט געהייראט א פאלעסטינעזער מיידל, וואס איז קעגן דער דרוזישער רעליגיע. ביי די וואלן אין 2009, איז ער געלאפן צוזאמען מיט כעזבאלא.

קאַטעגאָריע:לבנון
לוי יצחק הורוויץ

קליין|דער באסטאנער רבי
רבי **לוי יצחק הלוי הורוויץ** (כ"ו אייר, תרפ"א - י"ח כסלו, תש"ע) איז געווען דער באסטאנער רבי, און דער ערשטער אדמו"ר וואס איז געבוירן אין אמעריקע.

## משפחה
רבי לוי יצחק איז געבוירן כ"ז סיון, ה'תרפ"א אין באסטאן, מאסאטשוסעטס צו זיין פאטער רבי פינחס דוד הורוויץ, דעם ערשטן באסטאנער רבי, און זיין מוטער רביצין שרה סאשע הורוויץ. ער איז געווען אן אייניקל (זיבעטער דור) פונעם בעל שם טוב.

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט תורה ביי פריוואטע מלמדים. אין יאר תרצ"ד, פאר זיין בר מצוה, האט אים זיין פאטער געשיקט מיט זיין מאמען קיין ירושלים, כדי ער זאל זיין דארט ווען ער ווערט בר מצוה. זיין פאטער האט זיי נאכגעפאלגט שפעטער. לוי יצחק איז דעמאלסט אריין אין דער ישיבה "תורה ויראה" וואו ער האט געלערנט צוויי יאר. דערנאך איז ער צוריק קיין באסטאן וואו ער האט געלערנט מיט פריוואטע מחנכים ביז זיין פאטער האט אים געשיקט לערנען אין דער ישיבה "תורה ודעת" אין ניו יארק. ער האט באקומען התרת הוראה פון רבי שלמה היימאן.

אין יאר תש"ב, עטלעכע חדשים נאך זיין פאטער'ס פטירה, האט ער חתונה געהאט מיט רייכל אונגער פון קליוולאנד, אהייא, א טאכטער פון רבי נפתלי אונגער הי"ד, דער ניימארקער רב, אן אייניקל פון רבי מרדכי דוד אונגאר פון דאמבראווא און רבי נפתלי צבי הורוויץ פון ראפשיץ. זי איז אדאפטירט געווארן דורך רבי מאיר לייפער פון קליוולאנד. די רביצן איז אים בייגעשטאנען ביי זיין עבודה ביז איר פטירה אין תשס"ב. דערנאך האט ער חתונה געהאט זיין זיווג שני, יהודית, וואס האט אים איבערגעלעבט.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
טענענבוים היטער

די **טענעבוים היטער** זענען א ראדיקאלע רעכטע קריסטליכע גרופע אין לבנון. זי איז אנערקענט אין קאנגרעס אלס א טעראר גרופע.

געגרינדעט דורך עטיאן צאקאר, אן עקסטערעמיסט. אין 1975, ביים אנהייב פונעם לבנון ברודער קריג.

איר מאטא איז, "לבנון צום באפעל", איר סלאגאן ביים קריג איז געווען, "עס ליגט א פליכט אויף אלע לעבאנעזער, צו הרגנען איין פאלעסטינער.

אין אן אינטערוויו מיטן זשערוסאלעם פאסט, האט צאקאר געזאגט, אנהייב זענען געווען דרייסיג טויזנט פאלעסטינער אין לבנון, יעצט דריי הונדערט טויזנט, אין 20 יאר וועט זין צוויי מיליאן, לבנון קען זיך נישט ערלויבן, אז אזא זאך זאל געשען.

אין רוב פאלעסטינע פליטים לאגערן, ווי עס איז געווען א מאסן מארד, קעגן די פאלעסטינער זענען זיי געווען פארמישט.

באשיר זשומייעל, האט פאראייניגט די מיליציע גרופע, אונטער די פאראייניגטע לבנון קרעפטן, פון אלע קריסטליכע מיליציע גרופעס.

אסאך פון די צד"ל זעלנער זענען באשטאנען פון זיי, און בכלל האבן זיי געהאט אטיילגענומען, אין רוב שווערע שלאכטן, אירע מיטגלידער זענען קיינמאל נישט געווען העכער 6,000.

קאטעגאריע:לבנון
מעגל טוב

דאס ספר **מעגל טוב** איז איינע פון די היסטארישע ספרים פון כלל ישראל.

דאס האט געשריבן דער גרויסער געלערענטער חכם חיד"א. וואו ער פארצייכנט זיינע רייזעס און וויאזוי ער איז ארום געפאהרן אין אנדערע עקן וועלט, פון ארץ ישראל קיין חברון, קיין מצרים, קיין תוניס, איטאליע, פראנקרייך, דייטשלאנד, האלאנד, ענגלאנד.

ער דערמאנט פילע גדולי ישראל וואס ער האט געטראפן ווי ר' שאול אמסטערדאמער, און דער פני יהושע, און נאך, און אויך פארשידענע הערשער און פירער, ווי דער קעניג פון פראנקרייך און נאך.

מען זעהט דערין א בילד וויאזוי די אידישע קהלות אין די צייטן האבן זיך געפירט. אויך ווערט מען געוואר אסאך כתבי ידות און ספרים וואס דער חיד"א האט דעמאלטס עוסק געווען אין זיי. אויך איז עס גאר א שטארקער מקור פאר אלע פערזענליכע זייכן וואס זענען אריבער אויפן חיד"א, וויבאלד דער חיד"א האט דאס פארצייכנט פאר זיך זעלבסט. אויך קען מען וויסען דערפון די פאליטישע לאגע און ווי מען האט געהאנדלט אין זיינער צייט, געשפעטן און סוחרים, אינוויסיטעטען, געזעצען פון פעלקער און סתם שמועסן מיט געלערנטע און גלחים.

אויך פארצייכט דער חיד"א און וועלכע זאא (גני החיות) ער איז געווען, און אויב האט ער געמערקט א אינטערעסאנטע חיה וואס איז אים נישט געווען באקאנט, שרייבט ער אראפ, אויך פארשידענע שפארצן ביימער און פירות וואס ער האט נישט געוואוסט שרייבט ער.

ֿ
דאס ספר האט צוויי חלקים. דער ערשטער חלק באשרייבט זיין ערשטע נסיעה קיין חוץ לארץ אין יאר ה'תקי"ג - ה'תקי"ח, און איז געשריבן זייער קורץ. דער צווייטער חלק איז מער ברייטער און מיט מער פרטים, געשריבן אין די יארן ה'תקל"ג - ה'תקל"ט.

## וועבלינק 
* דער ספר מעגל טוב השלם
לבנון בארג

ממוזער|שמאל|ארז הלבנון בהר הלבנון
שמאל|ממוזער|נהר איברהים
**לבנון בארג** איז דער נאמען פונעם באַרג קייט אין לבנון. עס ווערט אויך גערופן, "קליינע לבנון". 

לבנון איז א לאנד, וואס איז ענליך צו ישראל, טאפאגראפיש, און געאגראפיש. די בארטן פלאך, וואס אלע גרויסע שטעט געפונען זיך אין די געגנט, די הויפטשטאט ביירוט, צור, צידון, טריפאלי.

א לאנגע קייט פון בערג אין צענטער פונעם לאנד, וואס לויפט פון דרום אויף צפון, רוב איינוווינער אויפן בארג. זענען דרוזן אינעם דרום טייל וואס איז צווישן ביירוט און די ליטאני טייך. אויפן צפון טייל, בעיקר קריסטן מאראנען. 

די העכסטע בארג איז איבער 3,000 מעטער, רוב יאר איז די בארג באשנייט, די קייט פון בערג איז לאנג 160 קילאמעטער.

נאך די בערג געפונט זיך די לבנון טאל, און די קעגן לבנון בערג. וואס איז ווי אין צפון טייל אין ישראל, די גליל און די גולן בערג זענען איינער קעגן אנדערע, און אינדערמיט געפונט זיך די חולה טאל.
 
קאטעגאריע:געאגראפיע
קאטעגאריע:לבנון
משה ב"ר רפאל ישעיהו אזולאי

ר' **משה אזולאי** איז געווען א זון פון ר' רפאל ישעיהו אזולאי, א זון פון חיד"א.

ער האט געמאכט א ספר פון אלע פסקים פון זיין גרויסן זיידן דעם חיד"א; ער האט עס צוזאמענגענומען פון אלע חיד"א ספרים פון זיינע פסקים אויף שו"ע און פון זיינע תשובות. דער ספר הייסט זכרון משה דריי בענדער געדרוקט אין ליווארנא שנת ה'תק"ץ.

אזולאי, משה
פס ידא

**פס ידא** איז א ספר פון חיד"א, א פירוש אויפן "יד החזקה" פונעם רמב"ם.

דער חיד"א האט אנגעהויבן דעם ספר נאך פון זיין יוגנט, ער ברעגנט דערפון אסאך אין זיינע ספרים, אבער ער האט עס קיינמאל נישט געדרוקט. נאר עטליכע בלעטער וואס ער זעלבסט האט געדרוקט פון הלכות מלכים, און אויף הל' פסולי המקדשים אין חיים שאל ח"ב סי' מ"ג.

ער צייכנט צו אין דעם חיבור אסאך גירסאות פון כתב יד וואס ער האט געזען אין כתבי יד הרמב"ם וואס איז אנדערש ווי דער געדרוקטער רמב"ם וואס מיר האבן.
עפים אלעקסאנדראוו

**עפֿים אַלעקסאַנדראָװ** (געבױרן **עפֿים זיצערמאן** אין מאָסקװע דעם 13טן אפריל 1960) איז אַ רוסישער ייִדיש־זינגער און אקטיאר. ער האָט ער פּובליצירט אַן אַלבאָם "שלום עליכם".

## וועבלינק
עפים אלעקסאנדראוו זינגט

קאטעגאריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
11טן דעצעמבער

דער **11טער דעצעמבער** איז דער 345סטער טאג פון יאר (346סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 20 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1816 - אינדיאנע ווערט דער 19טער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן
* 1917 - ליטע מעלדט זעלבשטענדיקייט פון רוסלאנד

## געבוירן 
* 1803 - העקטאר בערליאז, פראנצויזישער קאמפאזיטאר (געש' 1869)
* 1882 - מאקס בארן, יידישער פיזיקער

## געשטארבן 
----
* 10טן דעצעמבער - 12טן דעצעמבער
* דעצעמבער

11
12טן דעצעמבער

דער **12טער דעצעמבער** איז דער 346סטער טאג פון יאר (347סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 19 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1501 – אלעקסאנדער יאגיעלאן ווערט מלך פון פוילן.
* 1787 - פענסילוועניע ווערט דער צווייטער שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1882 - געגרינדעט ראש פינה
* 1911 - דעלהי ווערט די הויפטשטאט פון אינדיע (אנשטאט קאלקאטא)
* 1963 - קעניע באקומט זעלבסטשטענדיגקייט פון בריטאניע
* 2000 - דאס העכסטע געריכט פון די פאראייניגטע שטאטן גיבט ארויס זיין באשלוס וועגן די בוש-גאר וואלן

## געבוירן 
* 1915 - פרענק סינאטרע, אקטיאר און זינגער
* 1924 - עד קאטש, מעיאר פון ניו יארק

## געשטארבן 
## פייערונגען 
* רוסלאנד - קאנסטיטוציע טאג
* קעניע -זעלבסטשטענדיגקייט טאג
* טורקמעניסטאן - טאג פון נייטראלקייט

## וועב 
* אויף בי בי סי http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/12
* אין קאנאדע http://www1.sympatico.ca/cgi-bin/on_this_day?mth=Dec&day=12

----
* 11טן דעצעמבער - 13טן דעצעמבער
* דעצעמבער

12
ליסטע פון שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך

דאס איז א ליסטע פון שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך, מיטן יאר ווען זיי זענען געווארן אנערקענט אלס א שטאט. די וואס זענען שוין געווען שטעט פאר 900 יאר זענען באשריבן "פון אייביגע יארן".

## רעפערענצן 
פאראייניגטע קעניגרייך
קטורת

אין דעם בית המקדש איז **קטורת** געווען א געמישעכטס פון עלף סארט געווירצן וואס מען האט גערייכערט  אויפן מזבח הזהב.

די קטורת האט מען מקטיר געווען צוויי מאל א טאג, איין מאל אינדערפרי און איין מאל נאכמיטאג.

אינעם טאג יום כיפור האט מען אריינגעפירט די קטורת אינעם קדשי קדשים אויף א גרויסן לעפל אין מ'האט זי דארט גערייכערט.

חז"ל זאגן אז דאס מקטיר זיין די קטורת איז געווען א סגולה צו עשירות, צוליב דעם האט מען נאר געלאזט יעדן כהן איינמאל אין לעבן עס פראקטיצירן, כדי צו געבן יעדן א געלעגנהייט, אויסער דעם כהן גדול איז געווען ערלויבט עס טאן ווען אימער זיין הארץ האט באגערט.

## רעפערענצן 
* משניות יומא

קאַטעגאָריע:קרבנות
13טן דעצעמבער

דער **13טער דעצעמבער** איז דער 347סטער טאג פון יאר (348סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 18 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1974 - מאלטא ווערט א רעפובליק.
* 2002 - דער אייראפעישער פארבאנד טוט מעלדן אז אונגארן, טשעכיי, ליטא, לעטלאנד, מאלטא, סלאוואקיי, סלאוועניע, עסטלאנד, פוילן און ציפערן וועלן זיך איינשליסן דעם 1טן מיי 2004

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 1204 - דער רמב"ם
* 1466 – דאנאטעלא, איטאליענישער סקולפטאר (געבוירן 1386)

----
* 12טן דעצעמבער - 14טן דעצעמבער
* דעצעמבער

13
מחזיק ברכה

**מחזיק ברכה** איז א ספר פון חיד"א.

הלכות און פסוקים, לשונות פון ראשונים און פסקי אחרונים אויף גאנץ חלק אורח חיים, און אויף חלק יורה דעה ביז סי' פ"ז

עס האט דערין אסאך הוספות און תיקונים אויפן פריערידגן ספר פון חיד"א ברכי יוסף.

## מלחמת ה' 
עס איז אינטערעסאנט צו פארצייכנען די פולמוס און קריגעריי דער חיד"א האט געהאט אין זיינע הלכה ספרים מיט הגאון רבי מרדכי כרמי דער מחבר פון ספר מאמר מרדכי אויף שולחן ערוך אורח חיים.

נאך דעם וואס דער חיד"א האט געדרוקט זיין ספר ברכי יוסף אין יאר ה'תקל"ז איז ארויס געקומען ר' מרדכי כרמי מיט זיין ספר מאמר מרדכי ליווארנא ה'תקמ"ד, ווי ער פרעגט אסאך קושיות אויפן חיד"א און אויף זיין ספר. דערויף האט דער חיד"א געענטפערט ווען ער האט געדרוקט זיין ספר מחזיק ברכה א יאר שפעטער ה'תקמ"ה. דער חיד"א ענפטער איהם זייער שארף ער טענה'ט אז ר' מרדכי כרמי איז מזלזל אין כבוד פון פריערדיגע גאונים, אויפן ב"ח און דאס גלייכן ער רעדט אויף זיי מיט זילזול, ווען ער קריגט מיט זיין אין הלכה, רבי מרדכי כרמי ענפערט דעם חיד"א איז א ספעציעלער ספר דברי מרדכי ווי ער ענטפערט צוריק די קושיות וואס דער חיד"א פרעגט. דער חיד"א ענפטערט צוריק אין זיין ספר שיורי ברכה די קשיות וואס רבי מרדכי טענה'ט אויף אים אין דברי מרדכי. למעשה אין אנדערע ספרים זעט מען כמעט נישט אז דער חיד"א זאל ענטפערן רבי מדרכי נאר אין די דריי אויבענדערמאנטע ספרים.
14טן דעצעמבער

דער **14טער דעצעמבער** איז דער 348סטער טאג פון יאר (349סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 17 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1819 - אלאבאמא ווערט איינער פון די  פאראייניגטע שטאטן.
* 1911 - דער נארוועגישער אויספארשער ראאלד אמונדסען איז דער ערשטער מענטש צו דערגרייכן דעם דרום פאלוס.
* 1955 - אירלאנד ווערט אנגענומען אלס מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער

## געבוירן 
* 1546 – טיכא בראהע, דענישער אסטראנאם (געש' 1601)
* 1895 – זשארזש דער זעקסטער, מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1952)

## געשטארבן 
* 1799 - דזשארזש וואשינגטאן, דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1989 - אנדרע סאכאראוו, רוסישער פיזיקער

----
* 13טן דעצעמבער - 15טן דעצעמבער
* דעצעמבער

14
15טן דעצעמבער

דער **15טער דעצעמבער** איז דער 349סטער טאג פון יאר (350סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 16 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1791 - דער אמעריקאנער ביל פון רעכט ווערט באשטעטיגט ווען ווירדזשיניע שטעלט זיך צו
* 1976 - סאמאא ווערט אנגענומען אלס מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער
* 2014 - סידני משכונות פארכאפונג, וועלכע האט זיך געענדיגט מיט צוויי טויטע

## געבוירן 
* 37 - נירון קייסער, רוימישער הערשער 
* 1859 - לייזער זאמענהאף, ערפינדער פון עספעראנטא (נפטר 1917)

## געשטארבן 
* 2011 - קריסטאפער היטשענס, בריטיש־אמעריקאנער פילאסאף (געב' 1949)

## פייערונגען 
* האלאנד - קעניגרייכסטאג

----
* 14טן דעצעמבער - 16טן דעצעמבער
* דעצעמבער

15
21סטן דעצעמבער

דער **21סטן דעצעמבער** איז דער 355סטער טאג (356סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 51סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 10 טעג.

## היסטארישע געשעענישן
* 1958 ー שארל דע גאל געוויילט אלס ערשטער פרעזידענט פון דער פינפטער רעפובליק אין פראנקרייך.

## געבוירן
*1937 - דוד לוי, ישראלישער פאליטיקער

## געשטארבן 
## פאסירונגען
----
* 20סטן דעצעמבער - 22סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

21
22סטן דעצעמבער

דער **22סטן דעצעמבער** איז דער 356סטער טאג (357סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 51סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 9 טעג.

## היסטארישע געשעענישן
* 1885 - איטא היראבומי, א סאמוריי, געווארן דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון יאפאן.
* 1917 - פינלאנד אנערקענט ווי א לאנד.
* 1990 - לעך וואלענסא איינגעשוואוירן אלס פרעזידענט פון פוילן.

## געבוירן
## געשטארבן 
## פאסירונגען
----
* 21סטן דעצעמבער - 23סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

22
טעקע סיסטעם

**טעקע־סיסטעם** איז אַ שיטה אױפֿצוהיטן און אָרגאַניזירן קאָמפּיוטער־טעקעס מיט זײערע דאַטן. די שיטה פֿאַרגרינגערט דעם צוגאַנג צו די טעקעס. טעקע־סיסטעמען זײַנען מסוגל זיך צו באַנוצן מיט פֿאַרשײדענע אײַנשפּײַכלערונג מיטלען (װצב"ש אַ הארטער דיסק, סידי, דיסקעט, קאסעטע, בליץ־זיכּרון אד"ג) און צו מאַנאַזשירן דער פֿיזישער אָרט פֿון די טעקעס.

למשל Windows XP אָפּערירן־סיסטעם איז תּומך דער FAT32 און דער NTFS טעקע־סיסטעם.

קאַטעגאָריע:איינשפייכלערונג מיטלען
קאַטעגאָריע:קאמפיוטעריי
שמחת הרגל

**שמחת הרגל** איז א ספר פון חיד"א, אויף די ימים טובים.

דאס האט דריי חלקים, איין חלק אויף חג הפסח דאס איז דער דער פירוש אויף הגדה של פסח. און אויך מוסר און דרושים אויף עניני פסח.

דער צווייטער חלק אויף חג השבועות, מוסר און הנהגות אויף יום טוב, און אויך אויף מגלת רות.

דער דריטער חלק אויף חג הסוכות.

דער ערשטער חלק אויף הגדה איז געדרוקט אין יאר ה'תקמ"ה.
דבש לפי

**דבש לפי** איז א ספר פון חיד"א, אויף פארשידענע ענינים, אויף אגדה און אויף דרושים, ליקוטים פון ספרי דרוש און פון ראשונים, און אויך פון אסאך כתבי ידות וואס מען קען נישט געפונען.

געשטעלט אויף סדר הא-ב, דאס איז דאס צווייטע חלק פון ספר מדבר קדמות, געדרוקט אין יאר ה'תקס"א.

עס האט הגהות און הערות פון רבי צבי אלימלך פון דינאוו (דער *בני יששכר*), דעם וואוידיסלאווער רב, און פון הרב חיים צבי עהרנרייך.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
אבא שאול

**אבא שאול** איז געווען א תנא, וואס ווערט אראפ געברענגט צוואנציג מאל אין דער משנה.

## זיין צייט 
**אבא שאול** איז געווען פון צוויטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.

ס'ווייזט אויס פון דער משנה אז **אבא שאול** האט נאך געזען דעם בית המקדש.

## זיינע רבי'ס 
**אבא שאול** זאגט נאך פון רבן יוחנן בן זכאי.

## איבער אים 
**אבא שאול** איז געווען דער העכסטער מענטש פון זיין דור.

## אין משניות 
* מסכת פאה פרק ח' משנה ה', 
* מסכת כלאים פרק ב' משנה ג', 
* מסכת שבת פרק כ"ג משנה ג', 
* מסכת שקלים פרק ד' משנה ב', 
* מסכת ביצה פרק ג' משנה ח', 
* מסכת כתובות פרק ז' משנה ו', 
* מסכת נדרים פרק ו' משנה ו', 
* מסכת גיטין פרק ה' משנה ו', 
* מסכת קידושין פרק ד' משנה ד', 
* מסכת בבא מציעא פרק ד' משנה י"ב,, 
* מסכת בבא מציעא פרק ו' משנה ז', 
* מסכת בבא בתרא פרק ב' משנה ז', 
* מסכת בבא בתרא פרק ב' משנה י"ג, 
* מסכת סנהדרין פרק י' משנה א', 
* מסכת מכות פרק ב' משנה ב',  
* מסכת אבות פרק ב' משנה ח', 
* מסכת מנחות פרק ח' משנה ג', 
* מסכת מנחות פרק י"א משנה ה', 
* מסכת מדות פרק ב' משנה ה',  
* מסכת מדות פרק ה' משנה ד', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
מסכתות קטנות

די **מסכתות קטנות** (קליינע מסכתות) זענען זאמלונגען פון ברייתות אין דעם סטיל פון דער משנה. אנדערש ווי די תוספתא זענען די מסכתות קטנות נישט אויפן סדר פון דער משנה (אחוץ אבות דרבי נתן).

די מסכתות קטנות ווערן געדרוקט נאך מסכת אבות אין דער ש"ס בבלי. די ערשטע אכט מסכתות ברענגען אסאך נייע זאכן וואס מ'טרעפט נישט ערגעץ אנדערש אין חז"ל, אבער די לעצטע זיבן זענען מער א ליקוט פון אנדערע ערטער.

## רשימה פון די מסכתות קטנות 
* **אבות דרבי נתן** – די מסכתא איז געבויט אויפן סדר פון מסכת אבות (אשטייגער ווי די תוספתא). די מסכתא האט 41 פרקים.
* **מסכת סופרים** – ס'איז דא צוויי נוסחאות אביסל אנדערש אין תלמוד הבבלי ווי אין תלמוד ירושלמי.
* **אבל רבתי** אדער מסכת **שמחות**– הלכות קבורה, הספד און אבלות.
* **מסכת כלה** – א קליינע מסכתא מיט הלכות פון אירוסין, נישואין און תשמיש. 
* **כלה רבתי** – א פארגרעסערטע פארמאט פון מסכת כלה, אויסגעלייגט מיט א צורה פון משנה און גמרא.
* **דרך ארץ רבה** – בין אדם לחברו.
* **דרך ארץ זוטא** – מוסר פאר תלמידי חכמים.
** **פרק השלום** –דער פרק הייבט אן "גדול הוא השלום" וועגן שלום בין אדם לחברו. פרק השלום איז דער לעצטער פרק פון "דרך ארץ זוטא", אבער טייל האלטן אז ער איז א באזונדער מאמר.
* **מסכת גרים** - הלכות פון קבלת גרים.
* **מסכת כותים**.
* **מסכת עבדים** - דינים פון עבדים. 

די פאלגנדע מסכתות זענען א ליקוט פון הלכות פון מסכת מנחות פרק רביעי וואס דער רא"ש באהאנדלט אין זיינע הלכות קטנות (געדרוקט נאך מסכת מנחות):
* **ספר תורה**.
* **מסכת תפילין**.
* **מסכת ציצית**.
* **מסכת מזוזה**.

אמאל איז אויך געווען א מסכת "ארץ ישראל".

*
אדמון

**אדמון**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זיבעצען מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**אדמון** איז געווען אין די צייטן פון אבטליון.   

דער רמב"ם רעכנט **אדמון** צווישן די נעמען פון זעקסטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה לויט דעם ראנגארדער פון איבערגעבונג פון די תורה. 

## איבער אים 
**אדמון** איז געווען פון די **דייני גזירות** פון ירושלים.
זיין פאטער האט געהייסן **גדאי**.

## אין משניות 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה א',  
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ג', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ד', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ה', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ו', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ז', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ח', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ט', 
* מסכת בבא בתרא פרק ט' משנה א', 
* מסכת שבועות פרק ו' משנה ג', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
23סטן דעצעמבער

דער **23סטן דעצעמבער** איז דער 357סטער טאג (358סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 51סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 8 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1913 - געגרינדעט דער פעדעראלער רעזערוו, דער צענטראלבאנק פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1972 -מער ווי 10,000 מענטשן שטארבן אין אן ערדציטערניש אין ניקאראגוא.

## געבוירן 
* 1513 - טאמאס סמיט, ענגלישער דיפלאמאט (געש׳ 1577)
* 1777 - אלעקסאנדער דער ערשטער קייסער פון רוסלאנד

## געשטארבן 
## פאסירונגען 
----
* 22סטן דעצעמבער - 24סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

23
רבי אליעזר בנו של רבי יוסי הגלילי

**רבי אליעזר בנו של רבי יוסי הגלילי**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי אליעזר בנו של רבי יוסי הגלילי** איז געווען פון פינפטן דור תנאים, און פון צענטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, ער איז געווען א זון פון דער תנא רבי יוסי הגלילי

## איבער אים 
רבי יוחנן זאגט ווי מען טרעפט די רייד פון **רבי אליעזר בנו של רבי יוסי הגלילי** אין אגדא זאל מען צושטעלן די אויערן.

**רבי אליעזר בנו של רבי יוסי הגלילי** ווערט פארעכנט אלס פארפאסער פון דער ברייתא "ל"ב מדות שהאגדה נדרשת בהן".

## אין משניות 
* מסכת סוטה פרק ה' משנה ג',  
## אין בבלי 
* מסכת ברכות דף ס"ג ע"ב,  
* מסכת סוטה דף ל' ע"ב,  
* מסכת סנהדרין דף ג' ע"ב, 
* מסכת חולין דף פ"ט ע"א, 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא

**רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט פינף מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא** איז געווען פון דריטן דור תנאים, ער איז געווען א תלמיד פון רבי יהושע בן חנניה, און א חבר פון רבי עקיבא. 

## איבער אים 
**רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא** האט פארטיילט אויף צדקה אלס וואס ער האט געהאט, די גבאי צדקה פלעגן זיך דערפאר באהאלטן פון אים. 

## אין משניות 
* מסכת ערלה פרק א' משנה ד',  
* מסכת אבות פרק ג' משנה ז',  
:אין שנויי נוסחאות ווערט געברענגט פון פארשידענע כ"י רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא 
* מסכת זבים פרק א' משנה א', 
:פון תוספתא זבים ווייזט אויס אז דאס איז רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא
* מסכת טבול יום פרק ג' משנה ד', 
* מסכת טבול יום פרק ג' משנה ה', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
שיורי ברכה

**שיורי ברכה** איז א ספר פונעם חיד"א אויפן סדר פונעם שולחן ערוך.

דער ספר איז א השלמה אויפן ספר ברכי יוסף און מחזיק ברכה, דאס איז קודם געווען געדרוקט סוף ספר ברכי יוסף, דערנאך האט דער חיד"א זעלבסט מחבר געווען א ספר שיורי ברכה וואס איז שיריים און הוספות אויף אלע ספרים, וואס ער האט שפעטער במשך פון די יארן צוגעלייגט אויף דעם וואס ער האט געשריבן אינעווייניג. עס באשטייט רוב מאל פון ספרים כתבי יד און ראשונים וואס ער האט נאך נישט געהאט פאר זיך בשעת ער האט געשריבן דעם ברכי יוסף און מחזיק ברכה אדער וואס זענען ארויס געקומען נאך דעם וואס ער האט איהר געדרוקט.

ער שרייבט אויף איהר: אגב אורחאי טרחתי ללקט אורו"ת מנקיקי הסלעים, חדא כרעא ארעא אגב דוחקא נכנס ויוצא, דאס הייסט ער האט עס געשריבן מיט איין פיס אויפן וועג, ווען ער האט זיך געאיילט גייענדיג פון איין פלאץ צום צווייטן (חיים שאל ח"ב סי' י').

מען געפינט דערין אין חלק יורה דעה וואס דער חיד"א האט צוגעלייגט הוספות אויפן ברכי יוסף און אויפן מחזיק ברכה פון סי' כ' ביז סי' רכ"ח.
1937

## געשעענישן 
* 22סטן יולי -  אויסגעבראכן דער צווייטער קריג צווישן יאפאן און כינע

## געבוירן 
* 6טן מערץ - וואַלענטינאַ טערעשקאוואַ, סאָוועטיש-רוסישע קאָסמאָנויטקע, ערשטע פרוי אין קאָסמאָס
* 5טן אפריל - קאלין פאוול, שטאטס סעקרעטאר פון די פאראייניקטע שטאטן 
* 28סטן אפריל - סאדאם כוסעין, פרעזידענט פון איראק  (געש' 2006)

## געשטארבן 
* 2טן אפריל - נתן בירנבוים, יידישער עסטרייכער דענקער, און יידישיסט, שפעטער געווארן אגודיסט (געב' 1864)
* 28סטן מיי - אלפרעד אדלער, יידישער־עסטרייכער פסיכאלאג (געב' 1870)
* 2טן סעפטעמבער - פיער דע קובערטען, גרינדער פון דער מאדערנער אלימפיאדע (געב' 1863)
* 14טן סעפטעמבער - טאמאס מאסאריק, ערשטער פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי (געב' 1850)
* 19טן אקטאבער - ערנעסט ראדערפארד, פיזיקער (געב' 1871)
* 9טן נאוועמבער - ראמזיי מאקדאנאלד, פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1866)

## נאבעל פריזן 
קאַטעגאָריע:1930ער
24סטן דעצעמבער

דער **24סטן דעצעמבער** איז דער 358סטער טאג (359סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 7 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1165 – וויליאם דער ערשטער באקרוינט אלס מלך פון שאטלאנד
* 1500 – די פארטוגעזער קומען אן אין קאטשין, וואס זיי האלטן ביז 1663.
* 1696 – די אינקוויזיציע פארברענט אנוסים אין עווארע, פארטוגאל.
* 1715 - שוועדן נעמט איין נארוועגיע.
* 1726 - געגרינדעט די שטאט מאנטעווידעא.
* 1951 - ליביע ווערט זעלבשטענדיג פון איטאליע.
* 1969 - די שערבורג שיפן פארן ארויס פון פראנקרייך קיין ישראל.

## געבוירן 
* 1818 - זשיימס פרעסקאט זשול, ענגלישער פיזיקער, פארמולירער פונעם געזעץ פון קאנסערווירן ענערגיע
* 1957 - חאמיד קארזיי, פרעזידענט פון אפגאניסטאן

## געשטארבן 
* 1524 - וואשקו דא גאמא, פארטוגעזישער אויספארשער

## פאסירונגען 
* ניטל נאכט אין קאטוילישע לענדער (למשל פוילן)

----
* 23סטן דעצעמבער - 25סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

24
עקוואטאר

קליין|300px|דער עקוואטאר אויף א מאפע פון דער וועלט.
[קליין|300px|לענדער וואס רירן אן דעם עקוואטאר (רויט) און דעם [הויפט מערידיאן (בלוי)]]

דער **עקוואטאר** איז אן אויסגעטראכטע ליניע אויף דער ערד'ס אויבערפלאך האלבוועג צווישן דעם צפון פאלוס און דרום פאלוס וואס צעשייד די ערד אין א צפון האלבקיילעך און א דרום האלבקיילעך. אויך אין אנדערע פלאנעטן רעכנט מען עקוואטארן איפן זעלבן שטייגער.

זעט גארטל ליניע (געאגראפיע)
דער עקוואטאר איז ברייט ליניע 0°. דער ערד'ס עקוואטאר איז לאנג 40075 ק"מ.

קאַטעגאָריע:געאגראפיע
קאַטעגאָריע:נאוויגאציע
רבי דוסא בן הרכינס

**רבי דוסא בן הרכינס**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט פופצן מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי דוסא בן הרכינס** איז געווען אין די צייטן פון שמעון הצדיק, דער רמב"ם שרייבט אז **רבי דוסא בן הרכינס** האט מאריך ימים געווען און ער האט געלעבט איבער פיר הונדערט יאר, פון די צייטן פון שמעון הצדיק, ביז נאך דעם חורבן בית שני אין די צייטן פון רבי עקיבא. 

## אין משניות 
* מסכת עירובין פרק ג' משנה ט',  
* מסכת ראש השנה פרק ב' משנה ה', 
* מסכת ראש השנה פרק ב' משנה ט', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה א', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ב', 
* מסכת עדיות פרק ג' משנה א', 
* מסכת עדיות פרק ג' משנה ב', 
* מסכת עדיות פרק ג' משנה ה', 
* מסכת אבות פרק ג' משנה י', 
* מסכת חולין פרק י"א משנה ב', 
* מסכת אהלות פרק ג' משנה א', 
* מסכת נגעים פרק א' משנה ד', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאַטעגאָריע:אנשי כנסת הגדולה
אנטיגנוס איש סוכו

**אנטיגנוס איש סוכו** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**אנטיגנוס איש סוכו** איז געווען פון צווייטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה,  ער האט איבער געגעבן פאר די ערשטע זוגות, יוסי בן יועזר און יוסי בן יוחנן. 

## איבער אים 
צוויי תלמידים פון **אנטיגנוס איש סוכו** - צדוק און בייתוס - זענען קאליע געווארן, און האבן געגרידנעט זייערע באוועגונגן, צדוקים און בייתוסים.

## אין משניות 
* מסכת אבות פרק א' משנה ג',  
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
שמעון הצדיק

קליין|400px|מערת שמעון הצדיק
**שמעון הצדיק** איז געווען דער לעצטער פון די אנשי כנסת הגדולה, און דער ערשטער תנא וואס זיין נאמען ווערט דערמאנט אין דער משנה, ער איז געווען א כהן גדול אין די צייטן פון צווייטן בית המקדש, זיין נאמען ווערט דערמאנט דריי מאל אין משניות. ער איז געווען דער רבי פון אנטיגנוס איש סוכו, אין אָנהויב פון דער תקופה פון זוגות.

## אפשטאם 
שמעון הצדיק איז געווען דער אכטער דור פון יהושע בן יהוצדק, און אלע זענען געווען כהנים גדולים. שמעון הצדיק איז געווען א זון פון חוניו (דער ערשטער), א זון פון ידוע, א זון פון יונתן, א זון פון יוידע, א זון פון אלישיב, א זון פון יויקים, א זון פון יהושע, א זון פון יהוצדק (א ברודער פון עזרא הסופר).

## איבער אים און זיין תורה 
אין דער צייט פון שמעון הצדיק איז אלעקסאנדער מוקדון געקומען קיין ארץ ישראל ווען ער האט געזעהן שמעון הצדיק איז ער אראפ פון זיין ראטוואגן און זיך געבוקט פאר אים, און ער האט געזאגט דער דאזיגער געשטאלט טוט פאר אים זיגן זיינע קאמפן.

שמעון הצדיק האט געדינט פערציג יאר אלס כהן גדול.

חז"ל האבן עדות געזאגט אויף די שינויים וואס זענען פארגעקומען אין בית המקדש נאכן פטירה פון שמעון הצדיק, וואס לערנען צוריק אויף זיין גדלות:
:"די פערציג יאָר וואס שמעון הצדיק האט געדינט –
:*איז די גורל (פון גא-ט'ס נאמען, אין די לאטעריע פאר די צוויי שעירים אין יום כיפור) ארויף אויף רעכטס. פון דא אן — אמאל גייט עס ארויף אויף רעכטס, אמאל גייט עס ארויף אויף לינקס.
:*והיה לשון של זהורית מלבין (סרט אדום שנקשר על פתח האולם ביום הכיפורים, וכשהיה מלבין היה זה סימן למחילת העוונות). מכאן ואילך - פעמים מלבין, פעמים אינו מלבין.
:*והיה נר מערבי (פון די מנורה, נאך די ליכט האבן זיך אויסגעלאשן) דולק. מכאן ואילך - פעמים דולק, פעמים כבה.
:*והיה אש של מערכה מתגבר, ולא היו כהנים צריכין להביא עצים למערכה חוץ משני גזירי עצים, כדי לקיים מצוות עצים. מכאן ואילך - פעמים מתגבר, פעמים אין מתגבר, ולא היו כהנים נמנעין מלהביא עצים למערכה כל היום כולו.
:*ונשתלחה ברכה בעומר ובשתי הלחם ובלחם הפנים, וכל כהן שמגיעו כזית - יש אוכלו ושׂבע, ויש אוכלו ומותיר. מכאן ואילך - נשתלחה מארה בעומר ובשתי הלחם ובלחם הפנים, וכל כהן מגיעו כפוֹל."
אין ירושלמי איז צוגעלייגט:
:*"כל ימים שהיה שמעון הצדיק קיים לא היה (השעיר המשתלח לעזאזל) מגיע למחצית ההר עד שנעשה איברין איברין. משמת שמעון הצדיק - היה בורח למדבר והסרקין אוכלין אותו."

שמעון הצדיק האט געהאט צוויי זין, שמעי און חוניו, פאר שמעון הצדיק איז נפטר געווארן האט ער באפויעלן, זיין זון חוניו זאל דינן אלס כהן גדול נאך אים, דער ברודער שמעי וועלכער איז געווען עלטער מיט צוויי און א האלב יאר האט אים מקנא געווען, און האט אים אפגענארט ער זאל אנטוהן די נישט פאסיגע קליידער ביי די עבודה, די כהנים האבן אים געוואלט דערפאר געבען טויט שטראף און ער איז אנטלאפן קיין מצרים און דארט געבויט א מזבח.
  
## אין משניות 
* מסכת אבות פרק א' משנה ב',  
* מסכת אבות פרק א' משנה ג', 
* מסכת פרה פרק ג' משנה ה', 

## רעפרענצען 
קאַטעגאָריע:כהנים גדולים
קאַטעגאָריע:תקופת בית שני
קאַטעגאָריע:תנאים
קאַטעגאָריע:אנשי כנסת הגדולה
10טן דעצעמבער

דער **10טער דעצעמבער** איז דער 344סטער טאג פון יאר (345סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 21 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1817 - מיסיסיפי ווערט דער 20סטער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן
* 1834 - סיר ראבערט פיל ווערט פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* 1901 - דער נאבעל פריז געשאנקען צום ערשטן מאל, אויף דער פינפטער יארצייט פון אלפרעד נאבעל
* 1948 - אנגענומען געווארן די אלוועלטלעכע דעקלאראציע פון מענטשרעכט.
* 1966 - ש"י עגנון באקומט דעם נאבעל פריז פאר ליטעראטור.
* 1986 - אלי וויזל באקומט דעם נאבעל פריז פאר שלום.

## געבוירן 
* 1394 - זשיימס דער ערשטער, מלך פון שאטלאנד

## געשטארבן 
* 1865 - לעאפאלד דער ערשטער פון בעלגיע (געב' 1790)
* 1896 - אלפרעד נאבעל, שוועדישער כעמיקער און אינזשעניר, ערפינדער פון דינאמיט און איניציאטאר פונעם נאבעל פריז (געב' 1833)

----
* 9טן דעצעמבער - 11טן דעצעמבער
* דעצעמבער

10
יוסי בן יועזר איש צרדה

**יוסי בן יועזר איש צרדה**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זעקס מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**יוסי בן יועזר איש צרדה** איז געווען פון ערשטן דור זוגות, פון דריטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה,

## ערשטער זוג 
**יוסי בן יועזר איש צרדה** איז געווען דער נשיא פון די סנהדרין, און יוסי בן יוחנן איש ירושלים איז געווען דער אב בית דין. צווישן זיי איז פארגעקומען דער ערשטער מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, **יוסי בן יועזר איש צרדה** האט געהאלטן אז נישט, און יוסי בן יוחנן איש ירושלים האט געהאלטן אז יא.
 
## איבער אים 
**יוסי בן יועזר איש צרדה** איז געווען א כהן, אין דער משנה ריפט אים "חסיד שבכהונה". 

די משנה שרייבט ווען **יוסי בן יועזר** און יוסי בן יוחנן זענען נפטר געווארן, איז "בטלו האשכולות", ערקלערט רש"י: א מאן וואס פארמאגט אין זיך אלעס, תורה, יראת חטא, און גמילות חסדים.

## אין משניות 
* מסכת חגיגה פרק ב' משנה ב',  
* מסכת חגיגה פרק ב' משנה ז', 
* מסכת סוטה פרק ט' משנה ט', 
* מסכת עדיות פרק ח' משנה ד', 
* מסכת אבות פרק א' משנה ד', 

## אין דער גמרא
*
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
נתאי הארבלי

**נתאי הארבלי**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דריי מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**נתאי הארבלי** איז געווען פון צווייטן דור זוגות, פון פערטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה,, און די צייטן פון די חשמונאים.
 
## איבער אים 
**נתאי הארבלי** ליגט אין ארבאל אן ארט צווישן ציפורי און טבריה.
 
## צווייטער זוג 
**נתאי הארבלי** איז געווען דער אב בית דין פון די סנהדרין, און יהושע בן פרחיה איז געווען דער נשיא. צווישן זיי איז ווייטער אנגעגאנגן די מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, יהושע בן פרחיה האט געהאלטן אז נישט, און **נתאי הארבלי** האט געהאלטן אז יא.

## אין משניות 
* מסכת חגיגה פרק ב' משנה ב',  
* מסכת אבות פרק א' משנה ו', 
* מסכת אבות פרק א' משנה ו', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
25סטן דעצעמבער

דער **25סטן דעצעמבער** איז דער 359סטער טאג (360סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 6 טעג.

## היסטארישע געשעענישן
* 1066 - וויליאם דער ערשטער באקרוינט אלס מלך פון ענגלאנד.
* 1599 - געגרינדעט די שטאט נאטאל אין בראזיל.
* 1926 - היראהיטא ווערט דער קייסער אין יאפאן.
* 1991 - מיכייל גארבאטשאוו זאגט זיך אפ פונעם אמט פון פרעזידענט פונעם סאוועטן פארבאנד.
* 2008 - צה"ל הייבט אן די געגאסענע בליי אפעראציע.

## געבוירן
* 1642 - אייזיק ניוטאן, ענגלישער פיזיקער און מאטעמאטיקער (געש' 1727)
* 1915 - דוד אשכנזי, רוסישער־יידישער פיאניסט (נפטר 1997)
* 1918 - אנוואר סאדאט, פרעזידענט פון  עגיפטן.
* 1950 - יהודה פאליקער, ישראלדיקער זינגער

## געשטארבן 
* 1961 - אטא לוי, געווינער פון נאבעל פריז פאר מעדיצין
* 1977 - טשארלי טשאפלין, ענגלישער פילם אקטיאר (געב' 1889)

## פאסירונגען
----
* 24סטן דעצעמבער - 26סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

25
יוחנן כהן גדול

**יוחנן כהן גדול** (דער ערשטער), אדער **יוחנן בן מתתיהו** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט פיר מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**יוחנן כהן גדול** (דער ערשטער) איז געווען אין די צייט פון פון צווייטן דור זוגות, פון פערטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין יאר ג'תרפ"א אדער ג'תרכ"א - צוויי הונדערט און צוועלף/דרייצן יאר נאך דעם אויפבוי פון בית שני - ביים אויפשטאנד פון די חשמונאים איז שוין זיין זון מתתיהו בן יוחנן געווען דער כהן גדול.

אביי האלט אז **יוחנן כהן גדול** און דער קעניג, ינאי המלך איז דער זעלבער. **יוחנן כהן גדול** (דער צווייטער) ווערט אויך אנגעריפן יוחנן הורקנס, הורקנס דער ערשטער, יוחנן בן שמעון.

## אין משניות 
* מסכת מעשר שני פרק ה' משנה ט"ו,  
* מסכת סוטה פרק ט' משנה י', 
* מסכת פרה פרק ג' משנה ה', 
* מסכת ידים פרק ד' משנה ו', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאַטעגאָריע:כהנים גדולים
אליהועיני בן הקוף

**אליהועיני בן הקוף**, איז געווען א תנא און א כהן גדול, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**אליהועיני בן הקוף** איז געווען אין די צייט פון דריטן דור זוגות, פון פינפטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה.

## איבער אים 
**אליהועיני בן הקוף** האט געמאכט איינע פון די זיבן פרות אדומות נאך עזרא.

אין מדרש רבה איז פארהאן א מימרא וואס רבי יודן דמן גלוי און רבי  שמואל בר נחמן זאגן נאך פון **אליהועיני**.

דער באר שבע  האלט אז דעם ספר תנא דבי אליהו האט **אליהועיני בן הקוף** פארפאסט, דער חיד"א אין זיין ספר שם הגדולים שפארט זיך דערויף.

## אין משניות 
* מסכת פרה פרק ג' משנה ה', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאַטעגאָריע:כהנים
יהודה בן טבאי

**יהודה בן טבאי**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דריי מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**יהודה בן טבאי** איז געווען פון דריטן דור זוגות, פון פינפטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה.
 
## דריטער זוג 
אין דער משנה שטייט אז **יהודה בן טבאי** איז געווען דער נשיא פון די סנהדרין, און שמעון בן שטח איז געווען דער אב בית דין, די גמרא ברענגט א ברייתא אז דאס איז דער מיינונג פון רבי מאיר, אבער די חכמים האלטן פארקערט, **יהודה בן טבאי** איז געווען דער אב בית דין, און שמעון בן שטח איז געווען דער נשיא. צווישן זיי איז ווייטער אנגעגאנגען דער מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, **יהודה בן טבאי** האט געהאלטן אז נישט, און שמעון בן שטח האט געהאלטן אז יא.
 
## איבער אים 
**יהודה בן טבאי** און שמעון בן שטח האבן אנגעפירט א שווערן קאמף קעגען די צדוקים, די גמרא פארציילט אז **יהודה בן טבאי** האט אמאל געהרגעט אן עד זומם, אויף צו ווייזן אנדערש ווי די צדוקים, דאך האט שמעון בן שטח אים אויף געקלערט זיין טעות, זייט דעמאלס האט **יהודה בן טבאי** אויף זיך גענומען מער נישט צו פסק'ענען קיין הלכה, נאר אין אנוועזנהייט פון שמעון בן שטח, און יעדן טאג איז ער געגאנגען וויינן אויף דעם קבר פון דעם געהארגטן.

## אין משניות 
* מסכת חגיגה פרק ב' משנה ח',  
* מסכת אבות פרק א' משנה ו', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
וועלט באנק

דער **וועלט באנק** איז אן אינטערנאציאנאלער פינאנציעלער אנשטאלט וואס גיט הלוואות צו אנטוויקלידיקער לענדער צו העלפן אויפבויען זייער אינפראסטרוקטור. דער באנק איז געגרינדעט געווארן דעם 27סטן דעצעמבער, 1945. דער באנק איז צאמגעשטעלט פון פינף ארגאניזאציעס. דער וועלט באנק האט א ציל צו פארמינערן ארימקייט.

## היסטאריע
פראנקרייך איז געווען דאס ערשטע לאנד וואס האט באקומען א הלוואה פונעם וועלטבאנק, פאר $897 מיליאן. אויך פוילן און טשילע האבן געבעטן הלוואות אבער זיי האבן נישט באקומען.

ביז 1967 האט מען געגעבן הלוואות מערסטן פאר אינפראסטרוקטור פראיעקטן ווי פארטן, שטראז סיסטעמען און קראפטווערק.

אין 1968 איז ראבערט מאקנאמארא געווארן פרעזידענט פונעם באנק און ער האט אנגעהויבן געבן הלוואות פאר סאציאלע פראיעקטן, צו בויען שולעס און שפיטעלער, און צו פארבעסערן שריפטקייט און פארמעריי. אויך האט ער איינגעפירט א נייע סיסטעם פון זאמלען אינפארמאציע פון לענדער וואס בעטן הלוואות, וואס האט געמאכט גיכער די פראצעסירונג פון בקשות פאר הלוואות.

קאַטעגאָריע:בענק
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס
27סטן דעצעמבער

דער **27סטן דעצעמבער** איז דער 361סטער טאג (362סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 4 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1908 - ערדציטערניש אין מעסינע, איטאליע.
* 1945 - געגרינדעט דער וועלט באנק.

## געבוירן 
* 1571 - יאהאנעס קעפלער, אסטראנאם (געש' 1630)
* 1654 - יאקאב בערנולי, שווייצער מאטעמאטיקער (געש' 1705)
* 1822 - לואי פאסטער, פראנצויזישער מיקראביאלאג און כעמיקער (געש' 1895)
* 1925 - משה ארענס, פארטיידיקונגס מיניסטער אין ישראל

## געשטארבן 
* 1812 - רבי שניאור זלמן פון ליאדי, גרינדער פון חב"ד חסידות
* 1923 - גוסטאוו אייפל, פראנצויזישער אינזשעניר
* 2007 - בענאזיר בוטא, פרעמיער מיניסטער פון פאקיסטאן (געב' 1953)

## פאסירונגען 
----
* 26סטן דעצעמבער - 28סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

27
28סטן דעצעמבער

דער **28סטן דעצעמבער** איז דער 362סטער טאג (363סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 3 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1612 - גאלילעא גאליליי באמערקט צום ערשטן מאל דעם פלאנעט נעפטון.
* 1846 - אייאווע ווערט דער 29סטער שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 2019 - שטעכעריי אטאקע ביי א חנוכה מסיבה אין פארשעי לאזט איבער איינעם טויט און עטליכע פארוואונדעט. 

## געבוירן 
* 1856 - וואודרא ווילסאן, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 1903 - זשאן וואן נוימאן, אמעריקאנער מאטעמאטיקער
* 1939 - יהורם גאון, ישראלדיקער זינגער און אקטיאר

## געשטארבן 
----
* 27סטן דעצעמבער - 29סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

28
אבא שאול בן בטנית

**אבא שאול בן בטנית** איז געווען א תנא, וואס ווערט אראפ געברענגט צוויי מאל אין דער משנה.

## זיין צייט 
**אבא שאול בן בטנית** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, צוזאמען מיט דעם פאטער פון רבי צדוק. 

**אבא שאול בן בטנית** האט געהאט א זון בטנית, 

## איבער אים 
**אבא שאול בן בטנית** האט געהאט א געוועלב אין ירושלים, מיט דער צייט האט זיך אים אנגעזאמעלט דריי הונדערט קריגלן וויין פון וואס איז געבליבן אין די פעסער נאך דעם אפמעסטן פאר די קונדן, ער האט דאס ארויף געברענגט פאר די גבאים אין ירושלים, און נישט געוואלט הנאה האבן פון וואס איז נישט זיין.   

## אין משניות 
* מסכת שבת פרק כ"ד משנה ה', 
* מסכת ביצה פרק ג' משנה ח', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
חנן בן אבישלום

**חנן בן אבישלום**, איז געווען פון די **דייני גזירות** פון ירושלים., ער איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זעקס מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**חנן בן אבישלום** איז געווען אין די צייטן פון פערטן דור זוגות, און פון זעקסטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש. 

## אין משניות 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה א',  
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ב', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
בבא בן בוטא

**בבא בן בוטא**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**בבא בן בוטא** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, אין איבערגאנג פון דער תקופה צייטס-שפאן פון די זוגות צו דער תקופה פון די תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש. 

## איבער אים 
כאטש **בבא בן בוטא** איז געווען פון די תלמידים פון שמאי הזקן, האט ער געהאלטן ווי הלל הזקן אז מען מעג סומך זיין אויף א קרבן יום טוב, און ער האט געברענגט דריי טויזנט שעפלעך און זיי אוועק געשטעלט ביים הר הבית, און ערקלערט ווער ס'וויל ברענגען אן עולה זעל ברענגען און סומך זיין, דעמאלס האט מען באשטימט די הלכה ווי בית הלל.
 
## אין משניות 
* מסכת כריתות פרק ו' משנה ג', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
חנניה בן חזקיה

**חנניה בן חזקיה בן גוריון**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**חנניה בן חזקיה בן גוריון** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, אין איבערגאנג פון דער תקופה צייטס-שפאן פון די זוגות צו דער תקופה פון די תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש. 

## איבער אים 
**חנניה בן חזקיה בן גוריון** "זכור לטוב" - רב יהודה דריקט זיך אויס **חנניה בן חזקיה בן גריון** זאל געדענקט ווערן צום גיטן, ווען נישט אים וואלטן די חכמים פארשטעקט דעם ספר יחזקאל, וויבאלד ס'איז געווען אומפארשטענדליך, און מען האט ארויף געברענגט דריי הונדערט פעסלעך אייל צו **חנניה בן חזקיה בן גריון** און ער איז געזעצען אויבן ביי זיך אויפן שטאק און עס אויסגעטייטשט.

פארשידענע גזירות און הלכות זענען אפגעלערנט ביי **חנניה בן חזקיה בן גריון** אויפן שטאק, איינמאל איז פארגעקומען און די תלמידי בית שמאי זענען געווען מעהר ווי די תלמידי בית הלל, און מען האט דעמאלטס ארויבגעגעבן אכטצן גזירות באקאנט אלס די *י"ח דבר*. 

די גמרא זאגט אז **חנניה בן חזקיה בן גוריון** מיט זיינע בייהעלפערס האט געשריבן דעם מגילת תענית.

## אין משניות 
* מסכת שבת פרק ו' משנה ג', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
26סטן דעצעמבער

דער **26סטן דעצעמבער** איז דער 360סטער טאג (361סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 5 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1825 - געעפנט דער אירי קאנאל.
* 2003 - ערדציטערניש אין דרום-מזרח איראן מיט שטארקייט 6.3 אויף דער ריכטער סקאלע.
* 2004 - ערדציטערניש אין דרום-מזרח אזיע מיט שטארקייט 9.3 איז גורם גרויסע צונאמי כוואליעס וואס הרג'עט 280,000 מענטשן.

## געבוירן 
* 1791 - טשארלס באבידזש, בריטישער מאטעמאטיקער און ערפינדער
* 1838 - דזשוסעפע אטאלענגי, יידישער־איטאליענישער זעלנער און פאליטיקער (נפ' 1904)

## געשטארבן 
* 1972 - הערי טרומאן, 33סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 2006 - דזשעראלד פארד, 38סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן

## פאסירונגען 
*  

----
* 25סטן דעצעמבער - 27סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

26
רבי אלעזר בן עזריה

**רבי אלעזר בן עזריה** איז געווען א תנא, וואס ווערט אראפ געברענגט דריי און פערציג מאל אין דער משנה.

## זיין צייט 
**רבי אלעזר בן עזריה** איז געווען פון צווייטן - דריטן דור תנאים, דער **רמב"ם** רעכנט **רבי אלעזר בן עזריה** צווישן די נעמען פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה לויט דעם ראנגארדער פון איבערגעבונג פון דער תורה. 

תוספות רעכנט אויס אז ווארשיינלעך איז **רבי אלעזר בן עזריה** אלט געווען ביים חורבן בית שני פערצן- פופצן יאר.

## איבער אים 
אין עלטער פון אכצן יאר איז **רבי אלעזר בן עזריה** אויפגענומען געווארן (פאר איין טאג) אלס נשיא אויף דעם פלאץ פון רבן גמליאל פון יבנה.

## אין משניות 
* מסכת ברכות פרק א' משנה ה', 
* מסכת ברכות פרק ד' משנה ז', 
* מסכת שביעית פרק א' משנה ח', 
* מסכת שביעית פרק ג' משנה ג', 
* מסכת מעשרות פרק ה' משנה א', 
* מסכת מעשר שני פרק ה' משנה ט', 
* מסכת שבת פרק ד' משנה ב', 
* מסכת שבת פרק ה' משנה ד', 
* מסכת שבת פרק י"ט משנה ג', 
* מסכת עירובין פרק ד' משנה א', 
* מסכת יומא פרק ח' משנה ט', 
* מסכת ביצה פרק ב' משנה ח', 
* מסכת מועד קטן פרק א' משנה ב', 
* מסכת כתובות פרק ד' משנה ו', 
* מסכת כתובות פרק ה' משנה א', 
* מסכת נדרים פרק ג' משנה י"א, 
* מסכת נזיר פרק ו' משנה ב', 
* מסכת סוטה פרק ט' משנה ט"ו, 
* מסכת בבא קמא פרק ו' משנה ד', 
* מסכת מכות פרק א' משנה י', 
* מסכת עדיות פרק ג' משנה י"ב, 
* מסכת אבות פרק ג' משנה י"ז, 
* מסכת זבחים פרק א' משנה ג', 
* מסכת מנחות פרק י"ג משנה ו', 
* מסכת ערכין פרק ח' משנה ד', 
* מסכת כריתות פרק ב' משנה ה', 
* מסכת כלים פרק ג' משנה ח', 
* מסכת נגעים פרק ז' משנה ב', 
* מסכת נגעים פרק ח' משנה ט', 
* מסכת נגעים פרק י"ג משנה ו', 
* מסכת טהרות פרק ז' משנה ז', 
* מסכת מקואות פרק ג' משנה ב', 
* מסכת מקואות פרק ח' משנה ג', 
* מסכת מכשירין פרק ו' משנה ו', 
* מסכת ידים פרק ג' משנה ה', 
* מסכת ידים פרק ד' משנה ב', 
* מסכת ידים פרק ד' משנה ג', 
* מסכת עוקצין פרק א' משנה ה', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
רבי נחוניא בן הקנה

**רבי נחוניא בן הקנה**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוויי מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי נחוניא בן הקנה** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

## אין משניות 
* מסכת ברכות פרק ג' משנה ה', 
* מסכת אבות פרק ג' משנה ה', 

## חיבורים 
פארשידענע ספרים אין קבלה וואס זענען מיוחס צו **רבי נחוניא בן הקנה**

* ספר הבהיר - ווערט אויך אנגעריפן אין רמב"ן און אנדערע ראשונים, מדרש רבי נחוניא בן הקנה, וויבאלד דער ערשטער מאמר הייבט זיך אן "אמר **רבי נחוניא בן הקנה** כתוב אחד אומר, ועתה לא ראו אור **בהיר** הוא בשחקים". דער חיד"א שרייבט אין שם הגדולים אז דער מחבר איז געווען **רבי נחוניא בן הקנה**.
* ספר הפליאה - דער חיד"א ברענגט אין שם הגדולים פארשידענע מיינונגן איבער ווער איז געווען דער מחבר, און אז דער מגלה עמוקות שרייבט אז דער מחבר איז **רבי נחוניא בן הקנה**   

* עס ווערט געברענגט אז **רבי נחוניא בן הקנה** האט מחבר געווען די תפילה "אנא בכח" וואס האט 42 ווערטער כנגד דעם שם פון 42 אותיות. 

## רעפרענצען 
קאַטעגאָריע:תנאים