open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
רבי פפייס

**רבי פפייס**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זיבן מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי פפייס** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
 
מען דארף פארשטיין פארוואס דער רמב"ם רעכענט **רבי פפיאס** פון א דור פריער, פון די וואס האבן נישט געזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.

## אין משניות 
* מסכת שקלים פרק ד' משנה ז', 
* מסכת נזיר פרק ג' משנה ב', 
* מסכת עדיות פרק ז' משנה ה', 
* מסכת עדיות פרק ז' משנה ו', 
* מסכת תמורה פרק ג' משנה א', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
משה פשעווארסקער

'''רבי משה'לע פשעווארסקער** אויך באקאנט אלס **רבי משה סופר''' (ה'ת"פ  – י"ב טבת ה'תקס"ו) איז געווען א רבי פון חסידים אינעם דור נאכן רבי'ן ר' מיילעך. ער האט מחבר געווען דאס ספר "אור פני משה".

דער אור פני משה איז געווען א תלמיד פון רבי'ן רבי אלימלך זי"ע, און ער האט געשיקט זיינע קינדער זיך מסתופף זיין בצל קדשו פונעם רבי'ן פון לובלין זי"ע.

## ביאגראפיע 
רבי משה איז געבוירן צו זיינע עלטערן רבי יצחק הלוי און הרבנית אסתר. אין זיין יוגנט האט ער געארבעט אין א קרעטשמע און דערנאך איז ער געווארן א סופר סת"ם.

ער איז געפארן צום מעזריטשער מגיד רבי דובער און נאך זיין פטירה איז ער געווארן א תלמיד מובהק פונעם רבי ר' אלימלך פון ליזשענסק**.** שפעטער איז ער אויך געפארן צו רבי מענדעלע רימאנאווער.

ס'איז מקובל אז רבי משה אלשיך פלעגט זיך מתגלה זיין צו אים.

ער איז געווען באקאנט אלס זייער א מהודרדיגע סופר און די גרעסטע צדיקים האבן געקויפט ביי אים.

דער רבי ר' משה פשעווארסקער איז געווען בטבעו א געוואלדיגער חלוש. מען האט דאס נאך געקענט זען פון זיין מצבה אויף זיין קבר אין פשעווארסק, אז זיי גאנצער קערפער געבוי איז געווען נישט גרעסער ווי פון א זיבן יעריג קינד, טראץ דעם איז ער געווען א געוואלדיגער עובד השם, און זיין עבודה איז געווען מיט אן אומנאטורליכע יגיעה העכער אלע מענטשליכע באגריפן.

קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
קאַטעגאָריע:סופרים
רבי מיאשא

**רבי מיאשא**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
דער רמב"ם שרייבט, **רבי מיאשא** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.

דער ספר יוחסין שפארט זיך מיט דעם רמב"ם און ער האלט אז **רבי מיאשא** איז געווען א דור שפעטער. 

## אין משניות 
* מסכת פיאה פרק ב' משנה ז', 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
רבי צדוק

**רבי צדוק**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוואנציג מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי צדוק** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

## איבער אים 
ס'איז פארהאן א שמועס אין די ראשונים צו **רבי צדוק** איז געווען א כהן, רש"י אין תוספות האלטן ער איז געווען א כהן, דער רמב"ן שלאגט-אן די ראיות. 

## אין משניות 
* מסכת תרומות פרק י' משנה ט', 
* מסכת שבת פרק כ' משנה ב', 
* מסכת שבת פרק כ"ד משנה ה', 
* מסכת פסחים פרק ז' משנה ב', 
* מסכת סוכה פרק ב' משנה ה', 
* מסכת נדרים פרק ט' משנה א', 
* מסכת עדיות פרק ג' משנה ח', 
* מסכת עדיות פרק ז' משנה א', 
* מסכת עדיות פרק ז' משנה ב', 
* מסכת עדיות פרק ז' משנה ג', 
* מסכת עדיות פרק ז' משנה ד', 
* מסכת אבות פרק ד' משנה ה', 
* מסכת בכורות פרק א' משנה ד', 
* מסכת כלים פרק י"ב משנה ד', 
* מסכת כלים פרק י"ב משנה ה', 
* מסכת מקואות פרק ה' משנה ה', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאטעגאריע:כהנים
רבי אלעזר בן פרטא

**רבי אלעזר בן פרטא**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי אלעזר בן פרטא** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

צוויי '''רבי אלעזר בן פרטא'ס''':

דער סדר הדורות שרייבט אז ס'איז געווען צוויי **רבי אלעזר בן פרטא**'ס, איינער אין דער צייט פון רבי יוחנן בן זכאי, אין איינער אין די צייט פון רבי יהודה הנשיא, אזוי ווי מ'געפינט אין ירושלמי:  אתא עובדא קומי רבי, בעא מיעבד כרבנן, אמר לו **רבי אלעזר בן פרטא בן בנו של רבי אלעזר בן פרטא** לא כן למדתנו בשם זקיניך וכו' וחזר ביה. 

אין בבלי געפינט מען אויך אן ענליכן לשון:: מעשה ועשה רבי כדברי חכמים אמר לפניו **פרטא בן רבי אלעזר בן פרטא בן בנו של רבי פרטא הגדול** אם כן מה כח בית דין יפה.

## איבער אים 
**רבי אלעזר בן פרטא** איז ארעסטירט געווארן צוזאמען מיט רבי חנניא בן תרדיון אין איז געראטעווט געווארן דורך אליהו הנביא. 

## אין משניות 
* מסכת גיטין פרק ג' משנה ד',  

## רעפרענצן 
קאטעגאריע:תנאים
רבי חנינא סגן הכהנים

**רבי חנינא סגן הכהנים** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוועלף מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי חנינא סגן הכהנים** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  זיין זון איז געווען רבי שמעון בו הסגן.

## אין משניות 
* מסכת פסחים פרק א' משנה ו',  
* מסכת שקלים פרק ד' משנה ד',  
* מסכת שקלים פרק ו' משנה א', 
* מסכת עדיות פרק ב' משנה א', 
* מסכת עדיות פרק ב' משנה ב', 
* מסכת אבות פרק ג' משנה א', 
* מסכת זבחים פרק ט' משנה ג', 
* מסכת זבחים פרק י"ב משנה ד', 
* מסכת מנחות פרק י' משנה א', 
* מסכת נגעים פרק א' משנה ד', 
* מסכת פרה פרק ג' משנה א', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
רבי חנינא בן אנטיגנוס

**רבי חנינא בן אנטיגנוס**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דרייצען מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי חנינא בן אנטיגנוס** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  

## איבער אים 
**רבי חנינא בן אנטיגנוס** איז געווען א כהן 

## אין משניות 
* מסכת שביעית פרק ו' משנה ג',  
* מסכת עירובין פרק ד' משנה ה',  
* מסכת יבמות פרק י"ג משנה ב',  
* מסכת קידושין פרק ד' משנה ה', 
* מסכת בכורות פרק ו' משנה ג', 
* מסכת בכורות פרק ו' משנה ד', 
* מסכת בכורות פרק ו' משנה י', 
* מסכת בכורות פרק ו' משנה י"א, 
* מסכת בכורות פרק ז' משנה ב', 
* מסכת בכורות פרק ז' משנה ה', 
* מסכת ערכין פרק ב' משנה ד', 
* מסכת תמורה פרק ו' משנה ה', 
* מסכת נדה פרק ח' משנה ב', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים

קאַטעגאָריע:כהנים
TCP/IP

**TCP/IP**י (Internet Protocol Suite) איז דער נאָמען פֿאַר דעם קאָמוניקאַציע־פּראָטאָקאָלן פּעקל.

קאַטעגאָריע:אינטערנעט
דזשאו ביידן

ממוזער| דזשאָו ביידן ווענדט זיך אין Iowa וואָטערס, יאנואר 2020
**דזשא ביידן** (; געבוירן דעם 20סטן נאוועמבער 1942) איז אן אמעריקאנער פאליטיקער וועלכער האט געדינט ווי דער 47סטער וויצע פרעזידענט פון די פארייניקטע שטאטן פון 2009 ביז 2017 אונטער פרעזידענט באראק אבאמא, און דערנאך אלס דער 46סטער אמעריקאנער פרעזידענט.

ער האט רעפּרעזענטירט דעלעווער אין דעם סענאט פון 1973-2009. 

ביידן איז אויפגעוואקסן אין סקרענטאָן, פענסילוועניע, און ניו קאַסטל קאונטי, דעלעווער. ער האָט געלערנט אין דעם אוניווערסיטעט פון דעלאַווער איידער ער האָט באַקומען זיין געזעץ דיפלאם פון סיראַקיוס אוניווערסיטעט. ער איז געווארן אן אדוואקאט אין 1969 און ער איז ערוועלט געווארן צום ניו קאַסטל קאונטי קאונסיל אין 1970. ער איז געווארן דערוויילט צום יו. עס. סענאַט פֿון דעלאַווער אין 1972, און איז געווארן דער זעקסט-יונגסטער סענאַטאָר אין דער אמעריקאנישער געשיכטע. ביידן איז געווען אַ לאנגצייטיגער מיטגליד און עווענטועל פֿארזיצער פון דעם סענאַט אויסערן באציאונגען קאמיטעט. ער האט זיך קעגן געשטעלט די גאלף מלחמה אין 1991 אָבער אַדוואַקייטיד? פֿאַר יו. עס. און נאַטאָ אריינמישונג אין דער באָסניער מלחמה אין 1994 און 1995, אויסברייטערן נאַטאָ אין די 1990ער, און די 1999 באַמבארדירונג פון סערביע ביי דער קאָסאָוואָ מלחמה. ער האָט געשטיצט די רעזאָלוציע צו אויטאָריזירן די איראַק מלחמה אין 2002 אָבער זיך אַנטקעגנגעשטעלט צו שיקן נאך  אמעריקאנער טרופּן אין 2007. ער האט אויך געדינט ווי פֿארזיצער פון די סענאַט דזשודישיערי קאַמיטי פון 1987 צו 1995, האַנדלינג מיט ענינים בשייַכות צו מעדיצין פּאָליסי, פאַרברעכן פאַרהיטונג און ציווילע פרייהייט. ביידן האָט געפירט די השתדלות דורכצופירן די "געוואלד פאַרברעכן קאָנטראָל און געזעץ ענפאָרסעמענט אקט", און האָט איבערזיכט די קריגערישע סופרים קאָרט נאמינאציעס פון ראבערט בורק און קלאַרענס טאמעס.

ביידן איז זעקס מאָל אויסגעקליבן געוואָרן צום יו.עס. סענאט און איז געווען דער פערטער עלטסטער סענאַטאָר ווען ער האָט רעזיגנירט נאָכן געווינען די וויצע פּרעזידענטשאפט צוזאמען מיט באראק אבאמא אין די 2008 פרעזידענטליכע וואלן.

אין אקטאבער 2015, האט ביידן מודיע געווען אַז ער וועט נישט זוכן די פּרעזידענטשאפט אין די 2016 וואַלן. אין יאנואר 2017, האָט אָבאַמאַ באַלוינט ביידן דעם פּרעזידענט־מעדאַל פון פרייהייט. ביידן האָט דערקלערט זיין קאנדידאטור פאר פּרעזידענט אום 25סטן אפריל 2019, און אין יוני 2020 האָט ער באגעגנט דעם שוועל פון 1,991 דעלעגאטן וואָס איז נויטיג צו פארזיכערן די נאמינאציע פון דער פארטיי. ער האט געוואונען די 2020 פרעזידענט וואלן, און ער איז ערוועלט געווארן אלס דער 46סטער אמעריקאנער פרעזידענט.

קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן
קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פרעזידענט קאנדידאטן

קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פארטיי
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
30סטן דעצעמבער

דעם **30סטן דעצעמבער** איז דער 364סטער טאג (365סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך איין טאג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1066 - גראנאדא שחיטה: אן איסלאמישער המון שטורעמט דעם קעניגלעכן פאלאץ אין גראנאדא, הרגעט דעם יידישן וויזיר יוסף הנגיד און הרגעט אויס כמעט די גאנצע יידישע באפעלקערונג פון דער שטאט.
* 1730 - ערדציטערניש אין האקיידא, יאפאן
* 1922 - אויפגעשטעלט געווארן דער סאוועטן פארבאנד.
* 2006 - סאדאם כוסיין הינגעריכט.

## געבוירן 
* 39 - טיטוס, רוימישער קייסער.

## געשטארבן 
* 1691 - ראבערט בויל, אירישער וויסנשאפטלער (געב' 1627)

## פאסירונגען 
----
* 29סטן דעצעמבער - 31סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

30
מסכת פרה

**מסכת פרה**  איז די פערטער מסכתא פון סדר טהרות אין משניות, די מסכתא האנדלט ארום ווי אזוי מען מאכט און ניצט א פרה אדומה. די מסכתא האט משניות און תוספתא אבער קיין גמרא, נישט אין בבלי און נישט אין ירושלמי.

די מסכתא האט 12 פרקים.

#**רבי אליעזר**
#**רבי אליעזר**
#**שבעת ימים**
#**פרת חטאת**
#**המביא**
#**המקדש**
#**חמשה**
#**שנים**
#**צלוחית**
#**כל הראוי**
#**צלוחית שהניחה**
#**האזוב**

## וועבלינקען
*משנה, מסכת פרה מאתר "סנונית"
*תוספתא, מסכת פרה מאתר "סנונית"

## אינהאלט פון דער מסכתא
פרה
פרה
31סטן דעצעמבער

דער **31סטער דעצעמבער** איז דער 365סטער טאג (366סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ער איז דער לעצטע טאג פונעם גרעגאריאנישן יאר. דער נעקסטער טאג איז דער ערשטער יאנואר אינעם פאלגנדן יאר.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1492 - 100,000 יידן פארטריבן פון סיציליע.
* 1909 - דער מאנהאטאנער בריק איז געעפנט.

## געבוירן 
* 1491 - זשאק קארטיער, פראנצויזישער אויספארשער (געש' 1557)
* 1881 - יעקב דע האן, אדוואקאט (געהרגעט 1924)
* 1908 - שמעון וויזנטאל, יעגער פון נאציס
* 1937 - אברהם הערשקא, באלוינט מיטן נאבעל פריז פאר כעמיע אין 2004
* 1945 - טוביה צפיר, ישראלדיקער אקטיאר

## געשטארבן 
## פאסירונגען 
----
* 30סטן דעצעמבער - 1טן יאנואר
* דעצעמבער

31
רבי אלעזר המודעי

**רבי אלעזר המודעי** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
דער רמב"ם אין זיין הקדמה רעכענט אויס צוויי מאל דעם נאמען **רבי אלעזר המודעי**, איין מאל פון די ערשטע חבורה נאכן חורבן, מיט ראשי תיבות **ר"א המודעי**, אין איין מאל פון דער צווייטע חבורה ארויסגעשריבן **רבי אלעזר המודעי**.
  
**רבי אליעזר המודעי** איז געווען פון דריטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש, א תלמיד פון רבן יוחנן בן זכאי  

**רבי אלעזר המודעי** איז געווען פון פערטן דור תנאים, און פון ניינטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער צווייטער דור נאך דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש, א חבר פון רבי טרפון .

## אין משניות 
* מסכת אבות פרק ג' משנה י"א, 
 
## זעט אויך 
רשימה:תנאים

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
רבי חנינא בן דוסא

**רבי חנינא בן דוסא** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דריי מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי חנינא בן דוסא** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  

## איבער אים 
**רבי חנינא בן דוסא** איז געווען מלומד בניסים, און זיינע תפלות זענען געהערט געווארן. 

**רבי חנינא בן דוסא** האט זיך באניגנט מיט א מעסטל באקסער א גאנצע וואך, די חז"ל פארציילן: יעדן טאג איז ארויס א בת קול "די גאנצע וועלט ווערט געשפייזט אין זכות פון מיין זון **חנינא**, און מיין זון חנינא האט גענוג א מעסטל באקסער פון ערב שבת צו ערב שבת.
 
## אין משניות 
* מסכת ברכות פרק ה' משנה ה', 
* מסכת סוטה פרק ט' משנה ט"ו, 
* מסכת אבות פרק ג' משנה ט', 

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:תנאים
רבן שמעון בן גמליאל הזקן

**רבן שמעון בן גמליאל הזקן** אדער **רבן שמעון הנהרג**, איז געווען דער נשיא פון די סנהדרין, און איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוויי מאל אין משניות.

## אפשטאם 
**רבן שמעון בן גמליאל הזקן** איז געווען א זון פון רבן גמליאל הזקן, א זון פון שמעון בן הלל, א זון פון הלל הזקן, אלע זענען געווען נשיאים אין די לעצטע הונדערט יאר פארן חורבן פון צווייטן בית המקדש.

## זיין צייט 
**רבן שמעון בן גמליאל הזקן** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

**רבן שמעון בן גמליאל הזקן** איז געווארן נשיא אין יאר ג'תת"י, אכטצן יאר פארן חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

**רבן שמעון בן גמליאל הזקן** איז געהארגט געווארן כ"ה סיון  צוזאמען מיט רבי ישמעאל בן אלישע כהן גדול ביים חורבן פון צווייטן בית המקדש, און ער איז איינע פון די עשרה הרוגי מלכות.

## אין משניות 
* מסכת אבות פרק א' משנה י"ז, 
* מסכת כריתות פרק א' משנה ז', 

## רעפרענצען 

שמעון בן גמליאל הזקן
שמעון בן גמליאל הזקן
רבן יוחנן בן זכאי

**רבן יוחנן בן זכאי** איז געווען דער נשיא פון די סנהדרין, און איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זעקס און צוואנציג מאל אין משניות. 

## זיין צייט 
**רבן יוחנן בן זכאי** איז געווען פון צוויטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  

**רבן יוחנן בן זכאי** איז געבוירן אין יאר ג'תשי"ג און ער האט געלעבט הונדערט און צוואנציג יאר, פערציג יאר האט ער געהאנדלט, פערציג יאר האט ער באדינט זיינע רבי'ס און געלערנט פון זיי, פערציג יאר האט ער געשפייזט תורה פאר אנדערע. 

## איבער אים 
די חז"ל האבן גערופן **רבן יוחנן בן זכאי** מיטן טיטל **רבן** וויבאלד ער האט אוועק געשטעלט זייער אסאך תלמידים, ספעציעל און א צייט וואס די סנהדרין זענען שוין געווען אין גלות און דער שטאנד פון די תורה איז געווען אפ געשוואכט. 

## אין משניות 
* מסכת שבת פרק ט"ז משנה ז', 
* מסכת שבת פרק כ"ב משנה ג', 
* מסכת שקלים פרק א' משנה ד', 
* מסכת סוכה פרק ב' משנה ה',  
* מסכת סוכה פרק ג' משנה י"ב, 
* מסכת ראש השנה פרק ד' משנה א', 
* מסכת ראש השנה פרק ד' משנה ג', 
* מסכת ראש השנה פרק ד' משנה ד', 
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה א',  
* מסכת כתובות פרק י"ג משנה ב', 
* מסכת סוטה פרק ה' משנה ב', 
* מסכת סוטה פרק ה' משנה ה', 
* מסכת סוטה פרק ט' משנה ט', 
* מסכת סוטה פרק ט' משנה ט"ז, 
* מסכת סנהדרין פרק ט' משנה ט"ז, 
* מסכת עדיות פרק ח' משנה ג', 
* מסכת עדיות פרק ח' משנה ז', 
* מסכת אבות פרק ב' משנה ח', 
* מסכת מנחות פרק י' משנה ה', 
* מסכת כלים פרק ב' משנה ב', 
* מסכת כלים פרק י"ז משנה ט"ז, 
* מסכת ידים פרק ד' משנה ג', 
* מסכת ידים פרק ד' משנה ו', 

## רעפרענצען 

יוחנן בן זכאי
בראסלעוו

קליין|מרכז| סמל אשטייטל ברסלב
קליין|מרכז| ברסלב
**בראַסלעװ** אדער **בראַצלאַוו** (אוקראַיִניש: *Брацлав בראַצלאַוו*; ) איז אַ שטעטל אין נעמיראווער ראיאן, וויניצער גובערניע,  אוקראַיִנע ביים טייך דרום בוג. צוויי און א האלב שעה פארן מיט א קאר פון קיעוו קיין בראסלעוו. עס איז א קליין שטעטל. זיין באַפֿעלקערונג אינעם יאָר 1988 איז געװען 5,300.

אין בראַסלעװ האָט ר' נחמן בראַסלעװער געװױנט צווישן די יארן 1802 - 1810 (ה'תקס"ב - ה'תק"ע) און געפֿירט זײַן הױף. ווען רבי נחמן איז געקומען אהין האט ער מיט געברענגט א רב פאר דער שטאט וואס זאל פסק'נען שאלות ר' אהרן בראסלעווער. ער איז פארבליבן דארט רב, דערנאך האט אים איבערגענעומען זיין זון רבי צבי אריה בראסלעווער, דערנאך האט איהם איבערגענומען זיין זון רבי חיים בראסלעווער.

ביים נאצי חורבן איז פארטיליגט געווארן דער גאנצער בית החיים, היינט צו טאג איז גארנישט דא צו דערקענען נאר דעם אוהל און א מצבה וואו עס ליגט רבי נתן מברסלב, דאס האבן אלטע אידן וואס האבן געוואוינט אין בראסלעוו פארן וועלט קריג, דערקענט דאס פלאץ, און האבן צו געוויזן פאר דעם עסקן ישראל מאיר גבאי און ער האט עס אויפגעבויעט.

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
2טן יאנואר

דעם **2טן יאנואר** איז דער צווייטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 363 טעג (364 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1757 - די בריטישע אימפעריע נעמט איין קאלקאטא.
* 1788 - דזשארדזיע ווערט דער פערטער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן.
*

* 1942 - צווייטע וועלט מלחמה: די יאפאנישע אימפעריע נעמט איין מאנילא.

## געבוירן 
* 1909 - בערי גאלדוואטער
* 1837 - מילי באלאקירב, זינגער רוסלאנד (נפטר ב-1910)
* 1943 - דניאל פאר, זשורנאליסט ישראלי

## יארצייטן 
* 
*1898 - רבי אברהם פאלאדזשי הרב הכולל פון טערקיי מחבר פונעם ספרים
* 1899 - קלמן שולמאן, אַ העברעישער שרייבער און איבערזעצער, אַ מיטגליד פון דער יידישער דערציאונג באַוועגונג (געבוירן 1819)
* 2005 - דייויד וינר, ישראל אַדוואָקאַט דעפּוטאַט פּראָסעקוטאָר (געבוירן 1958)
* 2007 - טעדי קאלעק, בירגערמייסטער פון ירושלים (געב' 1911)

----
* 1טן יאנואר - 3טן יאנואר
* יאנואר

02
1934

## געשעענישן
* 13טן יוני - נאצי פירער אדאלף היטלער ימ"ש טרעפט זיך מיט מוסאליני, דער פירער פון איטאליע, אין דער שטאט ווענעדיג, און באטיטלט נאכן באזוך דעם נאצי פירער אלס א "נארישע קליינע מאלפע".

## געבוירן 
* 11טן יאנואר - זשאן קרעטיען, 20סטער פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע
* 10טן אפריל - דוד האלבערשטאם, שרייבער
* 5טן סעפטעמבער - הרב מאיר בראנדסדארפער, רב, דיין, פוסק און מוהל; מיטגליד אינעם בד"ץ פון דער עדה החרדית; מחבר פון "קנה בושם" (נפטר 2009)

## געשטארבן 
* 17טן פעברואר - אלבערט דער ערשטער פון בעלגיע (געב' 1875)
* 25סטן מיי - גוסטאוו האלסט, בריטישער קאמפאזיטאר (געב' 1874)
* 2טן נאוועמבער - עדמונד זשיימס דע ראטשילד (געב' 1845)

## נאבעל פריזן
* פיזיק - זשיימס טשאדוויק

קאַטעגאָריע:1930ער
יוחנן בן בג בג

**רבי יוחנן בֶּן בַּג בַּג**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

בן בג בג און אויך בן הא הא זענען געווען גרים.

## זיין צייט 
**רבי יוחנן בן בג בג** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, אין איבערגאנג פון דער תקופה צייטס-שפאן פון די זוגות צו דער תקופה פון די תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש. 

## אין משניות 
* מסכת אבות פרק ה' משנה כ"ב, 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאַטעגאָריע:גרים
שאמלוי

**שאַמלוי** (אויך שאמלויא, שימלוי;  *שימלוי סילוואַניעי*,  *סילאדזשאמליא*, ) איז א שטעטל אין זימבערגן (היינט רומעניע) מיט א באפעלקערונג פון 16,000 (אין יאר 2002). פון ה'תרנ"ט ביז ה'תש"ד איז הרב שלמה זלמן עהרנרייך געווען דער רב אין שימלוי.

דער נאמען שימלוי שטאמט פון אן אלטפרענקיש אונגאריש ווארט וואס איז טייטש "בארג".

## וועבלינק 
* אפיציעל וועבזייטל

קאַטעגאָריע:שטעטלעך
קאַטעגאָריע:זיבנבערגן
רבי חנניא בן תרדיון

**רבי חנניא בן תרדיון** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוויי מאל אין משניות.

אין אלע פריערדיגע דרוקן פון ש"ס אין משניות שטייט **חנניא** אדער **חנניה**, אין ווילנא דרוק שטייט **חנינא**.
 
## זיין צייט 
**רבי חנניא בן תרדיון** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  

**רבי חנניא בן תרדיון** איז געהארגט געווארן כ"ז סיון,  און ער איז איינע פון די עשרה הרוגי מלכות.

## איבער אים 
**רבי חנניא בן תרדיון** איז געווען א גבאי צדקה, רבי אליעזר בן יעקב לויבט זיין אויסער געווענלעכען באגלייבטקייט.  

`רבי אליעזר בן יעקב אומר לא יתן אדם פרוטה לארנקי של צדקה אלא אם כן ממונה עליה כרבי חנניה בן תרדיון.`

 
**ברוריא** א טאכטער פון **רבי חנניא בן תרדיון** איז געווען די ווייב פון רבי מאיר 

## אין משניות 
* מסכת תענית פרק ב' משנה ה', 
* מסכת אבות פרק ג' משנה ב', 

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:תנאים
קאטעגאריע:עשרה הרוגי מלכות
רבי חנניא בן חכינאי

**רבי חנניא בן חכינאי** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דריי מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי חנניא בן חכינאי** איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  

ס'איז פארהאן א מיינונג אז **רבי חנניא בן חכינאי** איז געווען איינע פון די עשרה הרוגי מלכות.

## צוויי רבי חנניא בן חכינאי 
דער ערשטער:

* אין דער משנה פון מסכת כלאים, זאגט רבי אליעזר בן יעקב - וועלכער איז געווען פון צווייטן דור תנאים - נאך פון **חנניא בן חכינאי**. 

* דער רמב"ם  רעכענט אויס **רבי חנניא בן חכינאי** צווישן דער ליסטע פון תנאים וואס ווערען דערמאנט נאר איינמאל אין דער משנה

* דער ספר יוחסין שרייבט רבן יוחנן בן זכאי איז געווען א חבר פון **רבי חנניא בן חכינאי**.

דער צווייטער:
 
* די גמרא אין מסכת כתובות  פארציילט ווי אזוי **רבי חנניא בן חכינאי** איז אוועק געגאנגן פון זיין שטוב לערנען תורה נאך דער חתונה פון רבי שמעון בן יוחאי, איבערלאזנדיג זיין ווייב מיט א קליינע טאכטער אין געזעצען אין ישיבה צוועלף יאר.  

די גמרא אין מסכת חגיגה  זאגט **רבי חנניא בן חכינאי** איז געווען א תלמיד פון רבי עקיבא.

## אין משניות 
* מסכת כלאים פרק ד' משנה ח', 
* מסכת מכות פרק ג' משנה ט', 
* מסכת אבות פרק ג' משנה ד', 

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:תנאים
קאטעגאריע:עשרה הרוגי מלכות
3טן יאנואר

דעם **3טן יאנואר** איז דער דריטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 362 טעג (363 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1870 - אנגעהויבן בויען די ברוקלין בריק
* 1921 - טערקיי און ארמעניע חתמ'ענען א שלום אפמאך
* 1959 - אלאסקע ווערט דער 49סטער שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן

## געבוירן 
* 1883 - קלעמענט אטלי, בריטישער פרעמיער מיניסטער נאכן צווייטן וועלט קריג (געש' 1967)
* 1929 - גארדאן מור, גרינדער פון אינטעל 

## געשטארבן 
* 1322 - פיליפ דער פינפטער, מלך פון פראנקרייך (געב' 1293)
* 1690 - הרב הלל בן נפתלי צבי, ליטווישער רב, מחבר פון "בית הלל" אויף שולחן ערוך

----
* 2טן יאנואר - 4טן יאנואר
* יאנואר

03
קריעה

**קריעה** אין יידישקייט איז צורייסן די קליידער וואס מען גייט אנגעטון ביז עס דעקט זיך אויף דאס הארץ אלס א סימן פון טרויער. דאס דארף מען טון פאר די זיבן קרובים: פאטער און מוטער (פאר די צוויי רייסט מען קריעה אויף דער לינקער זייט), ברודער, שוועסטער, זון, טאכטער און מאן אדער ווייב (פאר די לעצטע פינף רייסט מען קריעה אויף דער רעכטער זייט). אויך איינער וואס איז אנוועזנד ביי יציאת נשמה רייסט קריעה.

קאַטעגאָריע:אבלות אין יידישקייט
5טן יאנואר

דעם **5טן יאנואר** איז דער פֿינפֿטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 360 טעג (361 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1974 - ערדציטערניש אין לימא, פערו
* 2005 - עריס, דער גרעסטער קארליק פלאנעט, אנטפלעקט

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 1922 - ערנעסט שאקלטאן, אירישער אויספארשער (געב' 1874)
* 1933 - זשאן קעלווין קולידזש, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1872)
* 1970 - מאקס בארן, דייטשער יידישער פיזיקער און מאטעמאטיקער (געב' 1882)

----
* 4טן יאנואר - 6טן יאנואר
* יאנואר

05
לימא

**לימאַ** () איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון פערו. זי ליגט אויפן בארטן פונעם פאציפישן אקעאן. די שטאט איז געגרינדעט דעם 15טן יאנואר, 1535.

## היסטאריע
אין אנהייב פונעם 19טן יארהונדערט, ווען א סך אנדערע שטעט אין שפאנישער אמעריקע האבן זיך שוין געהאט באפרייט פונעם יאך פון דער שפאנישער אימפעריע, איז לימא געבליבן געטריי צום שפאנישן קרוין ביז חאסע דע סאן מארטין און זיין מיליטער זענען אריין אין דער שטאט אין יולי 1821
יחיאל יהושע ראבינאוויטש (אנטווערפן)

הרב **יחיאל יהושע ראבינאוויטש** (געב' ה'תשמ"ג) איז דער ראש כולל לשעבר אין טשארטקאווער קלויז "תפארת ישראל", אנטווערפן. ער איז אן אוראייניקל פונעם באהושער רבי'ן.

## לעבנסגעשיכטע
הרב יחיאל יהושע ראבינאוויטש איז געבוירן אין יאר ה'תשמ"ג צו זיין טאטע הרב דוד ירחמיאל צבי ראבינאוויאטש רב דביהמ"ד ביאלא אין רמת אהרן, דער עלטסטער זון פון אדמו"ר מביאלא רמת אהרן און אן איידעם ביי ר' ישראל שלום יוסף פרידמן דער איידעם פון אדמו"ר מבוהוש זצ"ל. ער האט געלערנט אין ישיבה טשערנאביל דערנאך איז ער געגאנגען לערנען אין דער טשעבינער ישיבה.

אין יאר ה'תשס"ג האט ער חתונה געהאט אין אנטווערפן מיט דער טאכטער פונעם  נגיד הרב ישעי' שלאמאוויטש בעל מחבר ספר אבני שהם ה' חלקים.

## רבנות 
אין יאר ה'תשס"ז האט ער געעפנט א כולל אין דעם טשארטקאווער קלויז תפארת ישראל אנטווערפן - בעלגיע.

אין יאר ה'תשס"ו האט ער ארויסגעגעבן א ספר פרי יהושע אויף סוגיות הש"ס. 

אין יאר ה'תשס"ז האט ער אנגעהויבן ארויסגעבן א וועכנטליך בלעטל גליון תפארת ישראל וואס ווערט געליינט דורך הונדערטער ליינער אין דער וועלט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אנטווערפן
1935

## געשעענישן
* 15טן סעפטעמבער -  די נירנבערג געזעצן נעמען אוועק בירגערשאפט פון יידן.
* 3טן אקטאבער - איטאליע אינוואדירט עטיאפיע

## געבוירן 
* 2טן מיי - פייסל דער צווייטער, מלך פון איראק (געש' 1958)
* 6טן מיי - אורי דן, זשורנאליסט
* 9טן מיי - ראדזשער הארגריווס, בריטישער שרייבער און אילוסטראטאר (געש 1988)
* 6טן יולי - דער 14טער דאליי לאמא
* 12טן אקטאבער - לוטשאנא פאוואראטי, איטאליענישער טענאר זינגער (געש' 2007)
* 4טן נאוועמבער - אורי זוהר, טעאטער שפילער געווארן א בעל תשובה
* 9טן נאוועמבער - חיים טאפאל, שוישפילער

## געשטארבן 
* 9טן אפריל - ישראל הכהן שור, חזן און קאמפאזיטאר (געב' 1886)
* 12טן יולי - אלפרעד דרייפוס, יידישער אפיציר אין דער פראנצויזישער ארמיי
* 1טן סעפטעמבער - אברהם יצחק הכהן קוק,  הויפט רב פון ארץ ישראל (געב' 1865)

## נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1930ער
פרייסן

**פּרײַסן** (; ; ; ; ; אלט פרייסיש: *Prūsa*) איז געווען אַ היסטאָרישער שטאַט וואס האט זיך אנגעהויבן אלס די הערצאגשאפט פון פרייסן און דער מאַרגראַוויאַט פון בראַנדנבורג. דורך עטלעכע יארהונדערטער האט דאס לאנד געהאט א היפּשע השפעה אויף דײַטשער און אייראפעישער היסטאריע. די לעצטע הויפטשטאט פון פרייסן איז געווען בערלין. 

## היסטאריע
דער נאָמען *פרייסן* שטאמט פֿון די אלטע פרייסן, אַ באלטיש פאלק זיך אנגעקערט מיט די ליטווינער און די לעטן. אין דעם 13טן י"ה, איז "אלטפרייסן" געווארן איינגענומען דורך די טעווטאנישע ריטערס. אין 1308 האבן די טעווטאנישע ריטערס איינגענומען דעם אַמאָליגן פּוילישן ראַיאן פון פּאָמערעליע מיט דאַנציג. דאס לאנד איז געווען באפעלקערט מערסטנס מיט דײַטשן וואס האבן ארײַנגעוואנדערט פון צענטראל און מערב דייטשלאנד און, אין דרום, מיט פאלאַקן פון מאַזאָוויע. שפעטער ווערט פרייסן צעשפּאַלטן אין א מערב'דיקן טייל, קעניגלעך פרייסן, אַ פּראָווינץ פון פוילן, און א מזרח'דיקן טייל, זײַט 1525 גערופֿן הערצאגשאפט פון פרייסן. אין 1618 איז די הערצאגשאפט פון פרייסן פאראייניגט מיט בראנדנבורג.

אין דרייסיג יעריגער קריג (1618-1648) איז געווען די בראַנדענבורג זייַט פון די עוואַנגעליקאַל יוניאַן. גרויס טיילן פון די לאַנד זענען חרובֿ און זייער באוווינער פֿארטריבן. עלעקטאָר פרידריך ווילהעלם (1688-1640), שפּעטער גערופֿן "דער גרויסער עלעקטאָר", דעריבער אנגענומען אַ אָפּגעהיט פּאָליטיק נאָך דער מלחמה אָווערטורעס צווישן די הויפּט כוחות, אין סדר צו אַנטוויקלען דאס לאַנד. 

אונטער דער הערשאפט פון פרידריך ווילהעלם פון בראַנדענבורג-פרייסן איז געווען דאס שטערקסטע לאַנד נאָך עסטרייך אין דער הייליגער רוימישער אימפעריע.  

אין 1701 איז פראקלאמירט געווארן דאס קעניגררייך פון פרייסן. 

פרייסן איז צוגעקומען צו זיין גרעסטע וויכטיקייט אין די 18טן און 19טער י"ה. בשעת דעם 18טן יאָרהונדערט, איז עס געווארן אַ גרויסע אייראפעישע מאַכט אונטער דער ממשלה פון פרידריך דער גרויסער (1740-86). במשך דעם 19טן יאָרהונדערט, האט דער קאנצלער אטא פאן ביסמארק נאכגעלאפן אַ פּאָליטיק פון פאראייניגן די דייטשע פרינציפאליטעטן אין אַ "קליין דייַטשלאַנד" וואָס האט אויסגעשלאסן די עסטרייך אונגארישע אימפעריע. 

דאס קעניגררייך פון פרייסן האט באהערשט צפון דייַטשלאַנד פּאליטיש, עקאנאמיש, און אויך אין באַפעלקערונג, און איז געווען דאס האַרץ פון דער פאראייניגטע צפון דייַטשע קאָנפעדעראַציע פאָרמירט אין 1867, וואָס איז געווארן א טייל פון דער דייַטשער אימפעריע אין 1871. 

מיט דעם סוף פון דער האָהענצאלערן מאָנאַרכיע אין דייַטשלאַנד נאכן ערשטן וועלט קריג, איז פרייסן געווארן א טייל פון דער וויימאַר רעפובליק ווי אַ פרייער שטאַט אין 1919. דער שטאט פון פרייסן איז אפגעשאפן אין 1947 דורך די אליאירטע פונעם צווייטן וועלט קריג. 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער אין אייראפע
*
4טן יאנואר

**4 יאנואר** איז דער פֿערטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 361 טעג (362 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1493 - קריסטאפער קאלאמבוס פארלאזט די נייע וועלט און מיט דעם פֿארענדיגט ער זיין ערשטע נסיעה.
* 1762 - ענגלאנד פראקלאמירט מלחמה קעגן שפאניע און נאפאלי.
* 1896 - יוטא ווערט א שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן.
* 1962 - אין ניו יארק הייבט אן צו ארבעטן די ערשטע אויטאמאטישע באן.
* 1972 - רויזא היילבראן ווערט די ערשטע פרוי ריכטער אין אלט ביילי, לאנדאן.

## געבוירן 
* 1643 - אייזיק ניוטאן, ענגלישער מאטעמאטיקער (געש' 1727)
* 1785 - יאקאב גרים, פילאלאג, איינער פון די צוויי גרים ברידער (געש' 1863)

## געשטארבן 
* 1786 - משה מענדלסאן, יידישער דענקער (געב' 1729)
* 1880 - רבי יעקב אבוחצירא, פון די הויפט רבנים אין מאראקא (געב' 1805)
* 1961 - ערווין שראדינגער, עסטרייכער פיזיקער (געב' 1887)

----
* 3טן יאנואר - 5טן יאנואר
* יאנואר

04
רבי אלעזר ברבי צדוק

**רבי אלעזר בן רבי צדוק**, אדער **רבי אליעזר בן רבי צדוק** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוואנציג מאל אין משניות.
ער איז געווען א זון פון דעם גרויסן תנא רבי צדוק. 

## זיין צייט 
**רבי אלעזר בן רבי צדוק** איז געווען פון צווייטן-דריטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.  

ער איז געווען אין דער צייט פון רבן גמליאל פון יבנה. אין מסכת יבמות (טו:) זעט מען אז ער האט געלערנט תורה פון רבי יוחנן החורני.

## איבער אים 
ס'איז פארהאן א שמועס אין די ראשונים צי **רבי אלעזר בן רבי צדוק** איז געווען א כהן, רש"י אין תוספות האלטן ער איז געווען א כהן, און אזוי האלט דער ספר היוחסין.  דער רמב"ן אבער שלאגט אפ די ראיות,  און אזוי האלט דער סדר הדורות.

## אין משניות 
* מסכת פיאה פרק ב' משנה ד', 
* מסכת כלאים פרק ז' משנה ב', 
* מסכת שביעית פרק ב' משנה ד', 
* מסכת מעשרות פרק ד' משנה ד', 
* מסכת פסחים פרק ג' משנה ו', 
* מסכת פסחים פרק י' משנה ג', 
* מסכת ראש השנה פרק ב' משנה ז', 
* מסכת סנהדרין פרק ז' משנה ב', 
* מסכת עדיות פרק ב' משנה ה', 
* מסכת מנחות פרק ט' משנה ב', 
* מסכת חולין פרק ג' משנה ו', 
* מסכת מעילה פרק ג' משנה ז', 
* מסכת מדות פרק ג' משנה ח', 
* מסכת כלים פרק ב' משנה ה', 
* מסכת כלים פרק ב' משנה ו', 
* מסכת מקואות פרק ב' משנה י', 
* מסכת מקואות פרק ו' משנה י', 
* מסכת עוקצין פרק א' משנה ', 
* מסכת עוקצין פרק ב' משנה ז, 

## אין גמרא 
* ער האט געזאגט: 
* ער איז געווען דער תלמיד פון רבן גמליאל וואס האט געזען די טאכטער פון נקדימון בן גוריון קלויבן גערשטן פון די מיסט פון די פערד אין דער צייט פון חורבן בית המקדש (כתובות סז.).

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:תנאים
קאטעגאריע:כהנים
29סטן דעצעמבער

דער **29סטן דעצעמבער** איז דער 363סטער טאג (364סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 2 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1845 - טעקסאס ווערט אנגענומען ווי דער 28סטן שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1989 - וואצלאוו האוול געוויילט פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי

## געבוירן 
* 1809 - וויליאם גלאדסטאן, פיר מאל פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך.

## געשטארבן 
* 1891 - לעאפאלד קראנעקער, דייטשער מאטעמאטיקער

## פאסירונגען 
----
* 28סטן דעצעמבער - 30סטן דעצעמבער
* דעצעמבער

29
1933

## געשעענישן 
* 4טן מערץ - פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט געווארן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 21סטן אפריל - נאצי דייטשלאנד אסרט שחיטה.
* 19טן אקטאבער - דייטשלאנד שיידט זיך אפ פון דער פעלקער-ליגע.

## געבוירן 
* 20סטן מערץ - ברייען מאלראני, פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע

## געשטארבן 
* 5טן יאנואר - זשאן קעלווין קולידזש, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1872)
* 19טן יוני - יאסעלע ראזנבלאט, וועלט בארימטער חזן (געב' 1882)
* 8טן סעפטעמבער - פייסל דער ערשטער, מלך פון איראק (1933-1921) (געב' 1883)

## נאבעל פריזן 
* פיזיק - פאל דיראק, ערווין שראדינגער

קאַטעגאָריע:1930ער
זיכערהייט זאנע

די **זיכערהייט זאנע** איז א שטיק לאנד אין לבנון לעבן דעם גרעניץ מיט ישראל וואס איז באשטימט געווארן אין 1977, צו באשיצן ישראל, פון טעראר אטאקעס דורכגעפירט פון לבנון גרענעץ, מייסטנס דורך דער פאלעסטין באפרייאונג ארגאניזאציע, און האט אנגעהאלטן ביז יאר 2000.

זי איז אויפגעשטעלט ביי דער ליטאני אקציע דורך צה"ל, און דערנאך איז דער גרענעץ באוואכט געווארן דורך קריסטליכע מיליציעס, און שפעטער צד"ל. 

די קריסטליכע מיליציע גרופעס האבן קאלאבארירט מיט ישראל, און געזעצן ביים גרענעץ, ביזן פולשטענדיקן ריקצוג פון צה"ל אין יאר 2000.

## דער שטח 
עס איז געווען א באדן טיף 10 קילאמעטער אין לבנון, לענגאויס דעם גאנצן ישראל-לעבאנעזן גרעניץ, עס קומט אן צו בערך 130 קילאמעטער, הונדערטער ישראל זעלנער האבן דארט פארלוירן זייער לעבן פון כעזבאלא אנגריפן.

קאטעגאריע:מיטל מזרח קאנפליקט
קאטעגאריע:ישראל
קאטעגאריע:לבנון
חלפתא איש כפר חנניה

**רבי חלפתא איש כפר חנניה** אדער **אבא חלפתא איש כפר חנניה** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
 
## זיין צייט 
**רבי חלפתא איש כפר חנניה** איז געווען אין דער צייט פון זעקסטן דור תנאים, אין דער צייט פון עלפטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער לעצטער דור פון תנאים. 

דער ספר יוחסין שרייבט אז **רבי חלפתא איש כפר חנניה** דער זעלבער תנא ווי **אבא חלפתא איש כפר חנניה** פון די ברייתא, און ער איז געווען א תלמיד פון רבי מאיר.

`דתניא **אבא חלפתא איש כפר חנניה** אומר, משום רבי מאיר, תנאי קודם למעשה הר זה תנאי, מעשה קודם לתנאי, אינו תנאי`

דער סדר הדורות ברענגט א תוספתא וואס ווייזט אויס ווי דער ספר יוחסין, דער תוספתא דערציילט **רבי חלפתא איש כפר חנניה** האט געפרעגט א שאלה פון שמעון בן חנניא, וועלכער האט דאס ווייטער געפרעגט פון א זון פון חנניא בן תרדיון און דער האט אים גענטפערט זיין מיינונג, און די טאכטער (ברוריה די ווייב פון רבי מאיר) האט אים גענטפערט אנדערש. 

`אמר **רבי חלפתא איש כפר חנניה**, שאלתי את שמעון בן חנניה, ששאל את בנו של רבי חנניא בן תרדיון, ואמר וכו', ובתו אומרת וכו', וכשנאמרו דברים לפני רבי יהודה בן בבא אמר, יפה אמרה בתו`

דערגעגן דער ספר יחוסי תנאים ואמוראים שרייבט אז **רבי חלפתא איש כפר חנניה** איז נישט דער זעלבער תנא ווי **אבא חלפתא איש כפר חנניה** פון די ברייתא, און אז ער קען נישט וועסטשטלען אין וועלכע צייט ער איז געווען.

## איבער אים 
אין מערסטע סידורים צ.ב.ש. בית יעקב עמדין, דרך החיים, שטייט די משנה אין אבות, **רבי חלפתא "בן דוסא" איש כפר חנניה**.

## אין משניות 
* מסכת אבות פרק ג' משנה ו', 

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:תנאים
רוסטאווי

**רוסטאַווי** איז אַ שטאָט אין גרוזיע, 25 ק"מ דרום־מזרח פון דער הויפטשטאט טביליסי.

קאַטעגאָריע:שטעט אין גרוזיע
אברהם גאלדמאן (זוועהיל)

**רבי אברהם גאלדמאן**  (תרצ"ד - י"ב טבת ה'תש"ע) איז געווען דער זוועהילער רבי. זיינע תורות זענען געדרוקט אין "אור אברהם".

## אפשטאם
**רבי אברהם** איז געבוירן סוכות תרצ"ד אין ירושלים צו זיין מוטער אסתר שיינא רחל און פאטער רבי מרדכי פון ירושלים, א זון פון רבי גדליה משה, א זון פון רבי שלאמקע זוועהילער, א זון פון רבי מרדכי, רב אין זוועהיל, א זון פון  הרב יחיאל מיכל גאלדמאן פון זוועהיל, אן אייניקל פונעם זלאטשאווער מגיד.

## זיין געשיכטע
ביי די 12 יאר האט **רבי אברהם** אנגעהויבן לערנען מיט רבי אהרן ראטה, דער גרינדער און דער ערשטער רבי פון דער שומרי אמונים - תולדות אהרן דינאסטיע. ער איז געווען א תלמיד אין ישיבה תפארת ציון אין בני ברק וואו ער פלעגט לערנען מיט רבי מיכל יהודה לעפקאוויטש. זעכציג יאר שפעטער (בערך אין תשס"ה האט רבי אברהם באזוכט הרב לעפקאוויטש און איבערגעחזרט פון אויסענווייניג א שיעור וואס זיי האבן געלערנט צוזאמען אין ישיבה, און דער גאון הרב לעפקאוויטש איז געווען דערשטוינט פון זיין זיכרון.

אין יאר תשל"ח האט ער איבערגענומען די רביסטעווע נאך זיין פאטער'ס פטירה.

## משפחה 
רבי אברהם האט געהייראט מרת איטא מרים סימא (תרצ"ו - א' אייר תשע"ד), די טאכטער פון ר' מרדכי שטערנבערג און זיין ווייב מרת גיטל.

זייערע קינדער זענען:
* רבי גדליה משה, זוועהילער רבי
* רבי שלמה, זוועהילער רבי
* רבי שמואל דוד, ראש ישיבה פון דער זוועהילער ישיבה לצעירים
* די ווייב פון רבי ירמיה ראבינאוויטש, ביאלא־לענטשנער רבי פון בית שמש
* רבי שאול
* רבי יצחק
* רבי יוסף
* רבי זאב
* רבי יעקב לייב
* די ווייב פון רבי שלמה האפשטיין פון ביתר עילית

זיינע ברידער זענען: הרב שלמה גאלדמאן (איידעם פון דעם צאנז-קלויזנבורגער רבי) - זוועהיל-צאנזער רבי אין אמעריקע; הרב יעקב גאלדמאן - איידעם פון הרב משה בערגמאן; הרב דוד גאלדמאן - רב פון די זוועהילער חסידים אין בני ברק. זיין שוועסטער בתיה חיה איז די ווייב פון הרב אברהם חיים ראטה, דער שומרי אמונים רבי.

## הסתלקות
**רבי אברהם** איז נפטר געווארן י"ב טבת ה'תש"ע און איז באערדיקט אין דער זוועהילער חלקה אין הר הזיתים.

## זעט אויך
* זלאטשאוו (הויף)

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:זלאטשאוו
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
בן הא הא

**בֶּן הֵא הֵא**, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
די גמרא אין מסכת חגיגה  ברענגט עטליכע שמועסן צווישן **בר הי הי** און הלל, און ווי ס'ווייזט אויס פון די מפרשים אויף דער משנה  איז **בן הא הא** און **בר הי הי** דער זעלבער, און ער איז געווען פון דעם ערשטן דור תנאים.

ער, און אויך זיין פריינד יוחנן בן בג בג, זענען געווען גרים.

## אין משניות 
* מסכת אבות פרק ה' משנה כ"ג, 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאַטעגאָריע:גרים
רבי אלעזר חסמא

**רבי אלעזר חסמא** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זעקס מאל אין משניות.
 
## זיין צייט 
**רבי אלעזר חסמא** איז געווען פון דריטן דור תנאים, ער איז געווען א תלמיד מובהק פון רבי יהושע בן חנניה. 

## אין משניות 
* מסכת תרומות פרק ג' משנה ה', 
* מסכת בבא מציעא פרק ז' משנה ה', 
* מסכת אבות פרק ג' משנה ג', 
* מסכת נגעים פרק ז' משנה ב', 
* מסכת נגעים פרק י"ג משנה ג', 
* מסכת מקואות פרק ח' משנה ג', 

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:תנאים
מיליטערישע פאליציי

קליין| מיליטערישע פאליציי פון סינגאפור

דער אויפגאבע פון די מיליטערישע פאליציי איז פולארטיג, עס רעכנט אריין ארדענונג, אינפארסירן געזעץ, ביז גרענעץ וועכטער, אויספארשן קרימינאלע אקטיוויטעטן, און אזוי אויך אויפהאלטן טורמעס וואס זענען אונטער מיליטערישע קאנטראל.

## ישראל מיליטערישע פאליציי
און העברעיש משטרה צבאית, געגרינדעט אין 1948, ביים מלחמת השחרור. איר אויפגאבע איז געווען א מינימאלע. ביי די זעקס טאגיקער מלחמה, איז איר ראלע געווען, דיקטירן דעם טראפיק אינעם סיני האלב אינדזעל, און היטן אויף די עגיפטישע זעלנער, וואס זענען געפאלן אין געפענגשאפט.

היינט בעיקר פארנעמט זי זיך, מיט טיילן רעפארטן פאר ישראל זעלנער, וואס פירן זיך קעגן דעם מיליטערישן געזעץ. און אזוי אויך מצ"ח, וואס מיינט פאליציי מיליטערישע אויספרשונג, ביי קרימינאלע אקטיוויטעטן. די ארז איינהייט איז ווי גרענעץ וועכטער, ביי פארשידענע דורכגענג פונקטן צווישן פאלעסטינע אויטאנאמיע און ישראל.

איר בערעט איז א טונקעל בלויע, שווארצע שיך, זייער סימן איז רויט בלויע שטרייכן.

קאטעגאריע:מיליטער
קאטעגאריע:צה"ל
על סאלוואדאר

**על סאלוואדאר** איז א לאנד אין צענטראלער אמעריקע, צווישן גוואטעמאלע און האנדוראס, מיט א באפעלקערונג פון 6.7 מיליאן מענטשן.

על סאלוואדאר האט מער מענטשן אין א קוואדראט ק"מ ווי יעדע לאנד אין די אמעריקעס. דאס לאנד האט אויך מער אינדוסטריע ווי וועלכן אנדער לאנד אין צענטראל אמעריקע.

אין על סאלוואדאר זענען דא צוויי צייטן פון יאר. די טרוקענע צייט, אדער זומער, הייבט אן אינמיטן אקטאבער ביז מיטן מיי. אין זומער רעגנט נישט. די נאסער צייט, אדער ווינטער גייט פון מיטן מיי ביס מיטן אקטאבער, און עס רעגנט יעדן טאג.

קאַטעגאָריע:לענדער אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:צענטראלע אמעריקע
רבי חוצפית המתורגמן

**רבי חוצפית המתורגמן** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי חוצפית המתורגמן** איז געווען פון צווייטן - דריטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

## איבער אים 
**רבי חוצפית המתורגמן** איז געווען פון די עשרה הרוגי מלכות. 

## אין משניות 
* מסכת שביעית פרק י' משנה ו', 

## רעפרענצען 
קאַטעגאָריע:תנאים
שב"כ

**שַבַ"כ** (ר"ת: שרות בטחון כללי, *אלגעמיינע זיכערהייטס דינסט*), פון אנהייב איז עס גערופן געווארן ש.ב., און דער נאמען איז פארבליבן, אין מערערע שפראכן. איז דער ישראל אינערליכער שפיאנאזש אגענטור, וואס איז פאראנטווארטליך אויף מערערע אפטיילונגען, וואס געפונען זיך נישט אין ישראל זעלבסט.

איינע פון די וויכטיגע זאכן מיט וואס זי באשעפטיקט זיך, איז קאנטער-שפיאנאזש. ווי אויך לייבוועכטער פון ישראל פערזענלעכקייטן. קאנטער טעראר צווישן די אראבישע באפעלקערונג, אין ישראל, און אין מערב ברעג, און עזה שטרייף. אויף ישראל אמבאסאדארס ארום די וועלט. אויף לופטפעלדער און פליגערס וואס קומען קיין ישראל, זענען זיי פאראנטווארטליך אויף די זיכערהייט, און אויף די פאסאזשירן.

די שב"כ איז געגרינדעט געווארן 1949, אלס אן אפטיילונג פון צה"ל, שפעטער איז עס אריבער פונעם מיליטער, און אונטער דער פרעמיער מיניסטער דירעקט, דער נאמען פונעם דירעקטאר איז געווען א געהיימניס ביז 1996.

די שב"כ איז אריבער עטליכע איבערקערענישן, ספעציעל ווען יגאל עמיר, האט כלומרשט אומגעברענגט יצחק רבין, און די שב"כ האט אים געלאזט צוקומען, אזוי נאנט צום פרעמיער. אויסער דעם ווען אבישי רביב, האט מאביליזירט ראדיקאל רעכטע צו טון פארשידענע אונטערנעמונגען, וואס האט פארשווארצט די רעכטע, אין די אויגן פון די באפעלקערונג.

צו פארעכטן די פעלערן איז עמי איילון געווארן דירעקטאר, אין 1996. און אין 2000, איז אבי דיכטער, געווארן דירעקטאר. ביים אויסבראך פונעם אינטיפאדע, איז די שב"כ געווען זייער אקטיוו, אונטער צו ברענגען דעם טעראר, און ברענגן טעראריסטן צו גערעכטיקייט, אי דורך אומברענגען אי דורך פארכאפן און ברענגן צום געריכט, דער היינטיקער דירעקטאר הייסט יובל דיסקין.

די סלאגאן פונעם שב"כ איז באשיץ אן פארכטן.

## וועבלינקען 
* אלגעמיינע זיכערהייט דינסט, אפיציעל וועבזייטל
* חוק שירות הביטחון הכללי, כנסת וועבארט

קאַטעגאָריע:בית ראש הממשלה
קאטעגאריע:ישראל
קאטעגאריע:שפיאנאזש אגענטורן
2010

## געשעענישן 
* 15טן יאנואר - א רינגלדיקע ליקוי חמה איבערן אינדישן אקעאן

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 19טן יאנואר - אברהם סוצקעווער, יידישער דיכטער (געב' 1913)
* 7טן יוני - הרב מרדכי אליהו, דער ראשון לציון - ספרדישער הויפט רב פון ישראל (געב' 1929)
* 21סטן יולי - לואיס קארוואלאן, טשילעאנער קאמוניסטישער פירער (געב' 1916)

## נאבעל פריזן 
*
חנניא איש אונו

**רבי חנניא איש אונו** אדער **רבי חנינא איש אונו** איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**רבי חנניא איש אונו** איז געווען פון דריטן - פערטן דור תנאים, און פון ניינטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

## איבער אים 
**רבי חנניא איש אונו** האט איבער געזאגט אַן הלכה וואס ער האט מקבל געווען פון רבי עקיבא אין געפענגעניש.

## אין משניות 
* מסכת גיטין פרק ו' משנה ז', 

## רעפרענצען 
קאַטעגאָריע:תנאים
15טן יאנואר

**דעם 15טן יאנואר** איז דער פֿופֿצעטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 350 טעג (351 אין אן עיבור־יאר).

## היסטארישע געשעענישן 
* 588 פאר דער ציווילער רעכענונג (לויט די היסטאריקערס) - אנגהויבן די בבלישע באלעגערונג אויף ירושלים.
* 1559 - עליזאבעט די ערשטע באקרוינט מלכה פון ענגלאנד.
* 1759 - דער בריטישער מוזיי געעפנט צום פובליקום.
* 1975 - אנגאלא באקומט זעלבשטענדיקייט פון פארטוגאל.
* 1992 - די אינטערנאציאנאלע געמיינדע אנערקענט די זעלבשטענדיקייט פון סלאוועניע און קראאטיע.
* 2001 - די ערשטע ווערסיע פון וויקיפעדיע (אויף ענגליש) גייט ארויס אויפן וועב.

## געבוירן 
* 1622 - מאליער, פראנצויזישער דראמאטורג (געב' 1673)
* 1908 - עדווארד טעלער, אמריקאנער פיזיקער (געש' 2003)
* 1918 - גאמאל אבדעל נאסער, פרעזידענט פון עגיפטן (געש' 1970)

## געשטארבן 
* 1387 - עליזאבעט פון באסניע, מלכה פון אונגארן

----
* 14טן יאנואר - 16טן יאנואר
* יאנואר

15
בערעגסאז (הויף)

דאס שושלת **בערעגסאז** האט זיך אנגהויבן נאכן ערשטן וועלט קריג, ווען רבי חיים אברהם פאלאק דער זון פון רבי אביגדור פאלאק, דער איידעם און שטיף זון פונעם אמרי יוסף פון ספינקא האט זיך אריבער געצויגען פון ספינקא קיין בערעגסאז (היינט אין אוקראינע). דארט האט ער באלט אוועק געשטעלט א ביהמ"ד אין א קורצער צייט שפעטער אזוי אויך א ישיבה פאר תלמידים. עס האט נישט לאנג געדויערט ביז ער איז נתבקש געווארן לישיבה של מעלה, י"ז טבת תרצ"ג. וועלכער ער איז דעמאלטס אלט געווען קרוב צו פערציג יאר אינגאנצן. ממש פאר דער פטירה האט ער זיך אנגערופן צום זון רבי יוסף מאיר אין זיך אונטרעסירט צו ער באמערקט אויכעט די אבוה"ק די עטרת צבי פין זידיטשוב פין איין זייט, אין מהרי"א מזידטשוב זי"ע פון די צווייטע זייט וועלכער זענען געקומען עם אקעגן נעמען אויבן.

זיין בן יחיד רבי **יוסף מאיר פאלאַק** איז נאך דעמאלט'ס געווען א יונג בחור'ל, אזוי אז דער ישיבה האט אויכעט נישט מאריך ימים געוויזן. דער ספינקער רבי דער חקל יצחק זי"ע וואס איז געוועזן א פעטער איז געשטאנען פאר א שושבין עם צו חתונה מאכן ווי אום גיכסטן כדי איבער צו נעמען די רעביסטעווע. על אף אלץ בחור האט רבי יוסף מאיר זייער געשעמט אין געוויזוהן באוויסט איבער דער גאנצער שטאט ווי א עילוי אין א כלי מפואר שעפציעל אין די עבודה וועלעכער ער האט אראפ געלייגט דריי מאל א טאג ביים דאווענען. אבער צו זאם מיט דער חתונה וואס איז אפ געראכטען געווארן אין בערעגסאז בראשות גדולים וצדיקים איז געווען די הכתרה ממשיך צו זיין גזע אבוה"ק. רבי יוסף מאיר האט געהייראט מרת חנה (תרע"ה - כ"ט מרחשון תשע"ד), די טאכטער פון רבי יחיאל חיים לאבין, מאקאווער רבי, און רביצין דבורה ברכה. זיי האבן געהאט צוויי קינדער, אברהם אלטער און ביילא חיה.

פלא דער אוף ווערט דער ציילט אז דער זיידע רבי אביגדור פאלאק וואס ווערט שוין דערמאנט אויבן אלץ טאטנ'ס טאטע - איידעם פון אמרי יוסף וועלעכער האט מאירך ימים געווען איבער די חתונה פון אייניקל דער יתום, איז נישט געקומען באשיינען די חתונה, ווי באלט ער האט געברויכט צו דעם אריבער גיין די גרענעץ פון סיגעט, אין היות מ'האט געדארפט זיך פאטאגראפירן  פאר א פאס האט געקענט באשטיין מוותר זיין אוף דער חתונה ווי איידער נישט מאכן פון אים א בילד...

דער היינטיגער בערגסאזער רבי איז רבי **אברהם פאלאק**, א זון פון רבי יוסף מאיר און א שטיף־זון פון בעלזער רב האט געצויגן קיין בני ברק אין תש"ם און אויפגעשטעלט זיין ביהמ"ד דארטן. זיין זון רבי **יהושע פאלאק** האט געפירט א ביהמ"ד אין ירושלים.
בערעגסאז

**בערעגסאַז** (; ;  *בערעהאווא*,  *בערעגאווא*; טשעכיש און סלאוואקיש: *Berehovo* *בערעהאווא*; ) איז א שטאט אין דער טראנסקארפאטישער גובערניע אין קארפאטארוס, מערב אוקראינע, נישט ווייט פונעם גרענעץ מיט אונגארן, 26 ק"מ דרום פון מונקאטש.

זי איז געווען די הויפטשטאט פון בערעג מעדזשע אין אונגארן ביז 1919 און צווישן 1938-1944.

דעם נאמען בערעגסאַז האט מען ערשט גענוצט אין 1504.

## דעמאגראפיע 
דער ערשטער יידישער יישוב איז געגרינדעט אין דער שטאט אין 1768 מיט פיר משפחות. ביז 1830 איז די יידישע באפעלקערונג געוואקסן צו 200.

די באפעלקערונג איז בערך  26,100 (אין 2004).

## יידן אין בערעגסאז 
### רבנים פון בערעגסאז
* הרב יצחק ראכליטץ (ביז תרי״ט)
* הרב אברהם יהודה הכהן שווארץ, מחבר פון שו"ת קול אריה (תרכ"א - תרמ"ג)
* הרב שלמה שרייבער, מחבר פון ״חוט המשולש״(תרמ"ג -)
* הרב שלמה הירש (לעצטער רב, אומגעקומען מיט זיין גאנצער קהילה)

file:Berehovo (Beregszasz),former Great synagogue.jpg|די גרויסע שול הײַנט
file:Berehovo (Beregszasz),synagogue.jpg|א שול אין בערעגסאז

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:קארפאטארוס
כתובים

**כתובים** איז די דריטע אפטיילונג פון תנ"ך וואס אנטהאלט עלף ספרים: תהלים, משלי, איוב, שיר השירים, רות, איכה, קהלת, אסתר, דניאל, עזרא-נחמיה (איין ספר), דברי הימים (איין ספר). דאס איז דער סדר פון כתובים אין רוב דרוקן פון תנ"ך. די בעלי המסורה אין טבריה און די ספרדישע יידן האבן אן אנדער סדר פאר כתובים, און די גמרא אין מסכת בבא בתרא ברענגט א דריטן סדר.

צווישן די ספרים איז אויך פאראן די פאלגנדע אפטיילונגען:
* **ספרי אמ"ת**: תהלים, משלי, איוב (לויט די ראשי תיבות פון די דריי ספרים). די ספרים זענען געשריבן ווי "פאעזיע", און צוליב דעם האבן זיי באזונדערע טראפ גערופן טעמי אמ"ת וואס מען געפינט נישט אין גאנץ תנ"ך, און אויך אין די כתבי ידות ווערן זיי געשריבן ווי א שירה.
* **חמש מגילות:** שיר השירים, רות, איכה, קהלת, אסתר. די גרופע ליינט מען אין געוויסע צייטן, אויך נאר אויף די פינף ספרים פון כתובים איז דא א מדרש רבה. 
* די דריי ספרים דניאל, עזרא-נחמיה, און דברי הימים זענען נישט א באזונדערע גרופע, אבער אלע זענען געשריבן געווארן לויט דער מסורה אין א שפעטערע תקופה.
עזרא איז א המשך פון דברי הימים. אין דניאל און עזרא-נחמיה זענען דא טיילן געשריבן אויף אראמיש און נישט לשון-קודש.

די 24 ספרים פון תנ"ך ווערן צעטיילט אויף תורה, נביאים (גמרא ב"ב י"ד, מדרש רבא שמ"ר מא, דב"ר י"ד). די דרגות אין די כתבי הקודש זענען: די תורה איז געגעבן מפי הגבורה (פון דעם אייבערשטן אליין), די ספרים פון נביאים זענען געזאגט מיט נבואה, און די כתובים זענען געשריבן מיט רוח הקודש.

קאטעגאריע:ספרים פון תנ"ך
האליפאקס

[thumb|left|250px|האַליפֿאַקס [ראָטהױז]]
**האַליפֿאַקס** איז א שטעטל אין וועסט יארקשיר אין צפון ענגלאנד, נישט ווייט פון בראדפארד. אין 2001 איז זיין באפעלקערונג געווען 82,056. האליפאקס איז באקאנט אלס א צענטער פון וואל פאבריקאציע, און אלס די היים פון האליפאקס באנק.

## טראנספארט 
האליפאקס האט אויטאבוס און באן דינסטן. פון האליפאקס באן סטאנציע קען מען פארן קיין לידז, בראדפארד, מאנטשעסטער און ליווערפול. די באן פירמע איז נארדערנער באן.

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין ענגלאנד
חנמאל המצרי

**חנמאל המצרי**, איז געווען א תנא און כהן גדול, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.

## זיין צייט 
**חנמאל המצרי** איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש. 

## איבער אים 
**חנמאל המצרי**, האט געמאכט איינע פון די זיבן פרות אדומות נאך עזרא.

## אין משניות 
* מסכת פרה פרק ג' משנה ה', 

## רעפרענצען 
קאטעגאריע:תנאים
קאַטעגאָריע:כהנים
16טן יאנואר

**דעם 16טן יאנואר** איז דער פֿופֿצעטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 349 טעג (350 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
## געבוירן 
* 1621 – מאגנוס צעלזיוס, שוועדישער אסטראנאם און מאטעמאטיקער (געש' 1679)

## געשטארבן 
* 1957 - ארטורא טאסקאניני, איטאליענישער דיריגענט (געב' 1867)

----
* 15טן יאנואר - 17טן יאנואר
* יאנואר

16
ערדציטערניש אין צפת

250px|קליין|צענטער פון ערדציטערניש אין גליל
די **ערדציטערניש אין צפת** כ"ד טבת ה'תקצ"ז איז געווען אן ערדציטערניש וואס האט פאסירט אין דעם געגנט פון גליל, וואס האט איבערגעלאָזט טויזנטער געהרגעטע; דער עיקר חורבן איז געווען אין צפת.

צוויי פריערדיגע ערדציטרענישן האבן דערציטערט צפת אין ט"ו אייר ה'תקצ"ה, וואס האבן געשעדיגט אסאך פארמעגן, אבער מענטשן זענען כמעט נישט געשעדיגט געווארן.

## די גרויסע ערדציטערניש 
זונטאג נאכמיטאג, מנחה צייט ,האט די ערד אנגעהויבן צו ציטערן, כמעט אלע הייזער אין צפת זענען צוזאמען געפאלן, אויך אין טבריה זענען צוזאמען געפאלן הייזער. די שעצונג פון די געהרגעטע איז: אין צפת איבער 2000 און אין טבריה ארום 600.

## דער יישוב נאך דער ערדציטערניש 
רבי ישראל שקלאווער, דער מנהיג פון די פרושים, איז יענע צייט געווען אין ירושלים אויפצושטעלן דארט א יישוב פון אשכנזים. די ערדציטרעניש האט געברענגט נאך א סיבה אפצולאזן דעם יישוב אין גליל, און טאקע אלע פרושים האבן אפגעלאזט צפת און זענען אריבער קיין ירושלים.

קעגן דעם האט דער אוורוטשער רב, רבי אברהם דוב אויערבאך, דער מנהיג פון די חסידים, אנגעשטרענגט זיינע אלע כוחות ווייטער איינצוהאלטן דעם יישוב, און געשיקט בריוו קיין חוץ לארץ צו שאפן געלט אויפצושטעלן דעם יישוב פון נייַ.

אין יאר ה'תקצ"ט ווען משה מאנטיפיארי איז געקומען אויף א באזוך אין ארץ ישראל, האט ער געזען דעם גרויסן חורבן אין צפת, איז ער צוהילף געקומען אוועקצושטעלן דעם יישוב.

קאטעגאריע:צפת
קאטעגאריע:היסטאריע פון ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:נאטירלעכע קאטאסטראפעס