open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
פראנצויזיש

**פראנצויזיש** (אדער **פֿראַנצײזיש;** פֿראנצויזיש:  *français*) איז א ראמאנישע שפראך וואס מען רעדט איבערהויפט אין פראנקרייך. אויך רעדט מען זי אין בעלגיע, לוקסעמבורג, שווייץ און קוויבעק, קאנאדע און אויך אין פארשידענע לענדער אין אפריקע. היינט רעדן זי 77 מיליאן מענטשן ווי זייער מוטער שפראך און 128 מיליאן ווי א צווייטע שפראך. אזוי ווי אנדערע ראמאנישע שפראכן, די סובסטאנטיוון זענען אדער מענלעך אדער ווייבלעך.

upright=1.5|ממוזער|שמאל|*פראנצויזיש רעדערס איבער דער גארער וועלט***טונקל בלוי**: מוטער שפראך; **בלוי**: Verwaltungssprache; **העל בלוי**: Verkehrssprache; גרין: Minderheitensprache

## היסטאריע 
די רוימער האבן איינגענומען דאס לאנד גאַליע (היינטיקע פראנקרייך) און האבן עס צעטיילט אין פראווינצן. די רוימער האבן גערעדט לאטייניש און ביסלעכווייז איז לאטייניש געווארן די פארשפרייטע שפראך אין לאנד. די געוועזענע שפראך, גאַליש, האט מען וואס ווייניגער געניצט, און היינט ווערט א דיאלעקט פון גאליש, ברעטאניש, גערעדט נאר אין בריטאני.

אין פראנקרייך האט דאס ארויסרעד פון לאטיינישט זיך געענדערט ביז היינט וואס מ׳קען שווער דערקענען אז פֿראנצויזיש איז א ראמאנישע שפראך. נאכדעם וואס די רוימישע אימפעריע איז אונטערגעגאנגען האט זיך די שפראך אנטוויקלט אנדערשט אין די פארשידענע לענדער. אין מיטל־אלטער פראנקרייך האט די שפראך געהאט בעיקר צוויי דיאלעקטן: דער צפון־דיאלעקט ''langue d'oïl לאַנג ד׳אָאי* און דער דרום־דיאלעקט *langue d'oc לאַנג ד׳אק.''

## בוכשטאבן 
## גראמאטיק 
### דער ווערב אויף פראנצויזיש 
פֿראנצויזישע ווערבער האבן 8 צייטן (כולל אימפעראַטיוו), און יעדע צייט פון א ווערב האט  6 פֿארשידענע קאניוגאַציעס, לויטן סוביעקט פערזאן. ד״ה ס׳איז פֿאראן אינגאנצן 18 קאניויגאציעס פאר יעדן ווערב.

ס׳איז פֿאראן 3 גרופעס פון נארמאלע ווערבן: ווערבן וואס זייער פֿארעם לאזט אויס מיט &#x200E;~er, ~re, און &#x200E;.~ir אחוץ די דריי גרופעס איז אויך פֿאראן א גאנץ לאנגע רייע פון אויסנאמען וואס האבן אנדערע קאניוגאציעס.

קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:פראנקרייך
קאַטעגאָריע:קאנאדע
קאַטעגאָריע:בעלגיע
קאַטעגאָריע:שווייץ
ניצוצי אורות

**ניצוצי אורות** איז א סקאליע תורה בלעטל וואס ערשיינט וועכענטליך נאר אין בארא פארק, און צומאל קען מען עס באגעגענען אויך אנדערע אידישע יישובים ווי וויליאמסבורג וכדומה.

קאַטעגאָריע:תורה בלעטער
פאציפישער אקעאן

קליין|250px|דער פאציפיק אויף דער מאפע
דער **פּאַציפֿישער אָקעאַן**, **שטילער אָקעאַן**, **שטילער ים**, אדער דער **פּאַציפֿיק**, איז דער וועלט'ס גרעסטער אקעאן וואס טיילט אפ אזיע מיט די אמעריקע'ס און דעגרייכט די דרום און צפון זייטן פון דער וועלט.
דער פאציפיק פארנעמט א דריטל שטח פון דער וועלט און מעסט זיך 165.2 מיליאן קוואדראט קילאמעטער (111.6 מיליאן קוואדראט מייל) וואס איז מער פון די סך הכל יבשה וואס די וועלט פארמאגט.

דער פאציפיק אנטהאלט 32 פראצענט פון אלע וואסערן איבער דער וועלט.

ער איז דער גרעסטער און דער טיפסטער אקעאן פון אלע אקעאנען. דאס טיפסטע ארט אינעם פאציפיק איז איבער 31 טויזנט פיס. וואס איז עפעס מער פון 6 מייל טיף.

דער פאציפישער אקעאן איז פארבונדן מיטן אטלאנטישן אקעאן דורכן פאנאמא קאנאל.

עס געפונען זיך 25,000 אינזלען אינעם פאציפישן אקעאן, מער ווי אלע אנדערע אקעאנען צוזאמען. רוב פון זיי זענען דרום פונעם עקוואטאר.

אזוי ווי דער פאציפישער אקעאן גייט אריבער דעם 180º מערידיאן, איז דער *מזרח פאציפיק* אינעם מזרח האלבקיילעך און דער  *מערב פאציפיק* אינעם מערב האלבקיילעך.

צו דער לענג פונעם אקעאן צו מערב געפינען זיך עטלעכע ראנד־ימען. די גרעסטע פון זיי זענען: צעלעבעס ים, קאראל ים, מזרח כינע ים, יאפאנישער ים, סולו ים, טאסמאן ים, בערינג ים און דער געלער ים.

## קלימאט 
די וועטער סיסטמען אין די צפונדיקן און דרומדיקן האלבקיילעכך זענען גאנץ ענלעך. די האנדלווינטן אין די דרום און מזרח פונעם פאציפישן אקעאן זענען גאנץ פעסט, אבער אינעם צפון טייל טוישט זיך מיט למשל קאלטע ווינטער טעמפעראטורן אויפן מזרח בארטן פון רוסלאנד און דערקעגן צארטער וועטער לעבן בריטישער קאלומביע אין די ווינטער חדשים.

 
[ציקלאנען זענען עלול צו פארמירן זיך דרום פון [מעקסיקא, צווישן יוני און אקטאבער אין צענטראל־אמעריקע, ווי אויך אין דרום־מזרח אזיע פון מיי ביז דעצעמבער. אין דעם עקוואטארישן פאציפיק טוט על ניניא, א באנד פון ווארעמע אקעאן טעמפעראטורן, באאיינפלוסן דעם וועטער אינעם מערב פאציפיק. גאנץ צפון טרעפט מען אייז פון אקטאבער ביז מיי, וואס קען זיין א סכנה פאר שיפעריי, און א נעפל וואס דויערט פון יוני ביז דעצעמבער.

## רעפערענצן 
*
אהוד ברק

קליין|200px|אהוד ברק אין 2012
**אהוד ברק** (*עהוד באַראַק*; געבוירן מיטן נאמען **אהוד בראג** דעם 12טן פעברואר 1942) איז געווען דער 10טער פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל. די אינטיפאדא און דאס ארויסציען זיך פון לבנון זענען געווען אין זיינע יארן. דערנאך איז ער געווען דער אנפירער פון דער ארבעטער פארטיי, און פארטיידיגונגס מיניסטער אין דער קאליציע פון בנימין נתניהו. אין זיינע יארן ווי פארטיידיקונג מיניסטער האט מען אויסגעפירט די ווארעמער ווינטער אפעראציע, די געגאסענע בליי אפעראציע און די עמוד ענן אפעראציע. ער האט זיך אפגעזאגט פון פאליטיק י"ב כסלו תשע"ג.

## לעבנסגעשיכטע 
אהוד ברק איז געבוירן געווארן אהוד בראג אין 1942.

פון 1991 ביז 1995, איז ער געווען דער 14טער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל.

נאכן אפטרעטן פון אמט וועלנדיג צוריק גיין צו ביזנעס האט אים ראבין גענומען אלס אינערן מיניסטער, נאכן אטענטאט אויף רבין איז ער געווארן אויסערן מיניסטער, 1996 איז ער געווארן א כנסת דעפוטאט פון עבודה פארטיי און אין  יוני 1997 איז ער ערוועלט געווארן דער פירער פון עבודה פארטיי.

אין 1999 איז ער געלאפן פאר פרעמיער מיניסטער און געווינען מיט 56% קעגען בנימין נתניהו.

אין 2001 ווען ער האט שוין נישט געהאט די קאאליציע אין רוב האבן געוואלט פריע וואלן האט ער אפגעטראטן און פאר רופן ספעציעלע וואלן פאר פרעמיער מיניסטער, ער האט פארלוירן קעגן אריאל שרון געבענדיג שרון א 62% אין די וואלן. 

וואס האט צוגעברענגט צו זיין פארלירן קאאליציע און פרעמיער מיניסטער אמט איז די קעמפ דייוויד שלום אפמאך און די נאכפאלגענדע אינטיפאדא, מיט די דורכגעפאלענע שלום מיט סיריע.

## זיין אגענדע 
ער איז געווען גרייט זיך צוריקצוציען צו די גרענעצן פון ה'תשכ"ז (1967), אפגעבן סיריע דעם גולן, און פארגעשלאגן אראפאטן 97% פון די שטחים, און די אלטע שטאט פון ירושלים און שותפות אויפן הר הבית.

זיין פאליטישן אנזען אין ישראל איז זייער נידריק, און ביי די וואלן פון 2009 האט די ארבעטער פארטיי געליטן א גרויסע נידערלאגע, די נידריקסטע וואס די אלטע גרויסע פארטיי זאל נאר האבן געפאלן.

אום 3טן יאנואר 2000 האט אנגעהויבן דער שעפערדסטאן קאנפערענץ, א לאנגע סעריע פון שמועסן צווישן ישראל מיט סיריע, אין שטעטל שעפערדסטאן אין מערב ווירדזשיניע. ברק האט געפירט די ישראלישע דעלעגאטן און פארוק א-שרע, דער סירישער אויסערן מיניסטער, האט געפירט די סירישע דעלעגאטן. דער קאנפערענצן איז פארגעקומען אונטער אמעריקאנישן איבערזיכט, און האבן מיטגעטיילט דער אמעריקאנער פרעזידענט ביל קלינטאן און שטאַטס־סעקרעטאר מאדעליין אלברייט. די שמועסן האבן גארנישט אויסגעפועלט און אום 11טן יאנואר האט מען מפסיק געווען דעם קאנפערענץ מיט א כוונה צו מיטכאפן א שטיק צייט שפעטער. פראקטיש האט מען קיינמאל נישט באנייט די שמועסן צווישן די צוויי צדדים.

נאך א סקאנדאל אין גענעראל שטאב אין יאר 2010, האט ברק באשטעטיקט יואב גאלאנט, צו פארטרעטן גבי אשכנזי, ווען זיין טערמין וועט אפלויפן אנהייב יאר 2011. די סקאנדאל וועלכע ווערט גערופן אין ישראל, די גאלאנט דאקומענט, איז א פלאן וואס פרובירט אריינצושטעלן גאלאנט, אלס שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל, דורך פאליטישע מאנוווערן, און האט אויפגעשטורעמט די מאסן אין ישראל.

## משפחה
ער מיט זיין ווייב נאוה כהן האבן דריי זין, ענת, מיכל, און יעל.

 

קאַטעגאָריע:שעפן פון גענעראל שטאב פון צה"ל
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
טארנאדא

ממוזער|250px|א טארנאדא אין צענטראל אקלאהָמא
א **טאָרנאַדאָ** איז א ווילדער דרייענדיגער זייל פון לופט וואס בארירט ביידע פון אינטען א גרויסן דיקן וואלקן און פון אויבנויף דער ערד.
רוב טארנאדאס האבן א גיך צווישן 40&nbsp;ק"מ/שעה און 177&nbsp;ק"מ/שעה, זענען ברייט 250&nbsp;מעטער, און פֿארן עטלעכע קילאמעטער איידער זיי צעגיין. אמאל קען ער רירן מיט א גיך העכער פֿון 480&nbsp;ק"מ/שעה, זײַן ברייט מער ווי 1.5&nbsp;ק"מ, און בלײַבן אויף דער ערט מער ווי100&nbsp;ק"מ.

רוב טארנאדאס פאסירן אין די  פאראייניגטע שטאטן.  אבער אויך  אין דרום קאנאדע, דרום-צענטראל און מזרח אזיע, דרום-צענטראל דרום אמעריקע, דרום אפריקע, איטאליע, אויסטראליע און ניי זילאנד. 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:וועטער
קעמפ דעיוויד

left|200px

**קעמפ דעיוויד** איז די אפיציעלע אפרוה פלאץ פאר די פרעזידענט פון אמעריקע

1936 האט די אמעריקאנער רעגירונג אפגעקויפט די  125 אקער-לאנד אין מערילענד, און אין 1942 ווען די סיקרעט סערוויס האט געזיכט א אפרוה פלאץ פארן פאפולערן פרעזידענט "פרענקלין דעלאנאו רוזעוועלט" צוליב די פייכטע-הייסע קלימאט אין וואשינגטאן, אין צוליב די אהנקום פון די צווייטע וועלט קריג, וואס האט נישט געלאזט די פרעזידענט ארויסשווימען אויפן וואסער מיט זיין אפרוה יאכטע שיף, נעמענדיג און אכט די יו-באוט שיפען, האט מען דאס געטראפען, און נאכען ערשטען וויזיט פינעם פרעזידענט איז די פלאץ געווארען אפיציעל, באקומענדיג די נאמען דעיוויד ווען פרעזידענט אייזנהאוער האט עס געגעבען א נאמען נאך זיין אייניקעל, 

## באקאנטע געשעהנישען 
left|thumb|250px|פרעזידענטן: קארטער, בעגין, סאדאת, ביי די אפמאך

די אפרוה פלאץ ווערט אפט געניצט פאר געשפרעכן מיט אנדערע וועלט פירער, די ערשטע פרעמדע באזיכער איז געוען ווינסטאן טשורטשיל,

די מערסטע באקאנטע באגעהגעניש איז די ישראל-מצרים אפמאך אין 1979 דורכגעפירט דורך פרעזידענט קארטער פאר שלום מיט בגין אין סאדאת.

און אין 2000 האט ביל קלינטאן אהנגעפירט געשפרעכען אין קעמפ דעוויד צווישען אהוד ברק און יאסיר אראפאט וואס האט זיך מיט גארנישט אויסגעלאזט

## זעה אויך 
* די ווייסע הויז
* עיר פארס וואן

## וועבלינקס 
* קעמפ דעיוויד אין ווייסען הויז וועבסייט http://www.whitehouse.gov/whmo/camp-david.html 
* א ארטיקעל איבער קעמפ דעיוויד http://www.infoplease.com/spot/campdavid1.html

קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
הענגען

left|thumb|250px|א מאדערנע שטריק צו הענגען געשטראפענע
**הענגן** איז א מיטל פון טויטן א מענטש אויף א גרינגע און שנעלע וועג. 

## היסטאריע 
טויטן א מענטש דורך הענגן גייט צוריק טויזענטער יארן און איז גענוצט געווארן דורך רוב קעניגרייכן און אפילו אין די מאדערנע וועלט. הענגען ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די גרינגסטע אופנים פון טויט און פארלאנגט נישט צופיל ארבעט און סופלייס דאס צו קענען דורכפירן. 
אין די 50'קער און 60'קער יארן האבן די פארגעשריטענע לענדער אנגעהויבן נוצן די עלעקטריק טשעיר אלס די הויפט מיטל פון טויט שטראף נאכדעם וואס הענגען איז באטראכט געווארן אלס צו א נידריגן אקט וועלכע פארשעמט דעם געאורטיילטן אין די לעצטע מאמענטן פון זיין/איר לעבן. די עלעקטריק טשעיר איז שפעטער אויפגעטוישט געווארן מיט לעטאל איינשטעכונג וועלכע איז ווייניגער יסורים און מער רעספעקטפול. 
הענגן איז אבער נאך אלץ פארבליבן דער הויפט טויט שטראף מיטל אין רוב לענדער פון די וועלט וואו עס איז פאראן טויט שטראף.

## פראדעצור 
הענגן האט גארנישט קיין שייכות מיט חנק ווי טייל פארטוישן עס (כאטש הענגן קען אויך געטאן ווערן דורך אויף דעם וועג) נאר איז א פראדעצור פון אראפלאזן דעם פאראורטיילטן פון א הויכע פלאטפארמע מיט א שטריק געבינדן ארום זיין/איר האלז. דער טויט איז א שנעלע וויבאלד די גענאק ווערט געשעדיגט אדער איבערגעבראכן פון די כוח פון דעם פאל און זינט די חוט השדרה געפינט זיך דארט ווערט דער מענטש ברעין דעמעדזש ביז געציילטע רגעים און ער שפירט נישט זיין טויט וועלכע קומט געווענליך ביז עטליכע מינוט.

קאַטעגאָריע:שטראף
קאַטעגאָריע:טויט
סובסטיטוט

א **סובסטיטוט** מיינט א שטעלפארטרעטער פאר א אמט, א "במקום",  געווענלעך א מלמד אדער א לערער אין א חדר אדער א שולע.
קאטעגאריע:מחנכים
קאַטעגאָריע:בילדונג
MLB

לט.די "MLB" (אױף ייִדיש:גרױסע ליגע בײסבאָל) איז די גרעסטע און װיכטיקסטע בעיסבאל ליגע אין דער גאָרער װעלט.

קאַטעגאָריע:באל שפילן
פרחי מגדים

א תורה בלעטל וואס פלעגט ערשיינען אונטערן נאמען פון מכון "באר יצחק" דסקווירא ב"פ, צונויפגעשטעלט דורך הרב צבי הירש שווארץ, א זון פונעם באקאנטען ידען ר' בערל שווארץ, מח"ס ארצות החיים א "שם הגדולים" אויף רבני אמעריקא, און אויך עפעס א מעשה ביכל אין לשה"ק וואס ער האט געהערט פון אלטע אידען און רבנים ואדמורי"ם.

עס האט אנגעפאנגען צו ערשיינען אין יאר...  עס האט אנגעהאלטען א שיינע פאר יאר, אין א קאלירפולע פארמאט, פארשפרייט און רוב היימישע געגענטער, מאנכע באדויערן זייער שטארק אז עס איז אונטערגעגאנגען, אבער אנדערע זאגן אז עס האט זיך אינגאנצען נישט אויסגעפעלט, און זייער גוט אז עס איז טאקע אונטערגעגאנגען, ווייל קיין גרויסע חידושים האט מען דארט נישט איינגעהאנדעלט.

קאטעגאריע:תורה בלעטער
קאטעגאריע:סקווירא
צאפל

**צאפל** אדער **ציטער** איז אזא מין אויסדרוק פאר א ציטער וואס האלט אן א היפשע וויילע, א שטייגער ווי מען זאגט "זיין הארץ צאפעלט פאר שרעק"
שטערבליך

**שטערבליך** איז איינער וואס איז זייער זייער גאר שטארק קראנק מיט א טויטליכער קרענק, ווערט עס אנגערופן אז ער איז ''שטערבליך [שטארב'ליך] קראנק'', ד"מ: מען קען שטארבען פון יענער קרענק.

ארגינאל, דאס ווארט באשרייבט יעדע מענטש און חיה, ווייל צום סוף שטארבן זיי.

קאַטעגאָריע:טויט
שאץ קאמער

א **שאץ קאמער** איז א פלאץ ווי מען האלט טייערע אוצרות און דאקומענטן, וואס מען וויל איינשפארן, און פארמיידן אנדער צוטריט דערצו.

אין די מעשה ביכלעך ליינען מיר אלעמאל פון קעניגען און פרינצען וואס האבן פארמאגט א שאץ שאמער.

עס ווער אנגערופען **שאץ** קאמער, ווייל געווענליך ליגען דארט טייערע חפצים וואס דארף שאצען זייערע ווערט.
קאַטעגאָריע:געלט
וואלף דייטש

ר' **וואלף דייטש**, אן אייניקל פון ר' סענדער דייטש וועלכער האט געדינט אלס רעדאקטאר פון "דער איד", איז דער פאליטישער קאלומניסט פאר דער איד; פאליטיש איז דייטש שטארק קאנסערוואטיוו געשטימט.

ר' וואלף ארבעט אויך פאר ר חיים הלוי העלער, אין מרכז מוסדות סאטמאר.

ר' וואלף פלעגט זיין א שטארקער שטיצער פון די ארונים פראקציע, אבער מיט די צייט האט ער זיך אפגעלאזט פון זיי און היינט דרייט ער זיך אין דינוב'ער קהילה אין וויליאמסבורג

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
טעדי קאלעק

קליין|250px|טעדי קאלעק
**טעאדאר ״טעדי״ קאלעק** (כ"ט אייר ה'תרע"א (1911) - י"ב טבת ה'תשס"ז (2007)) איז געווען בירגערמייסטער פון ירושלים אין פארלויף פון 28 יאר, באלוינט מיטן ישראל פריז.

קאלעק איז געבוירן אין 1911 אין גרויסוואשאן, אונגארן, צו זיינע עלטערן אלפרעד (אברהם) און גרעטא (רחל) קאלעק. זיי האבן אין געגעבן דעם נאמען טעאדאר ().
[ממוזער|טעדי קאלעק, שמעון פרס און דוד בן־גוריון מיט הרב [אליהו בן חיים, רב פון די איראנשיין יידן אין קווינס, ניו יארק]]
טעדי איז ארויף קיין ארץ ישראל אין יאר ה'תרצ"ד (1934).

קאטעגאריע:ישראל פריז
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס פון ירושלים
קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:אונגארישע יידן
דעיוויד בעקהעם

left|250px
**דעיוויד בעקהעם** (געב' דעם 2טן מיי, 1975) איז א פאפולערער פוטבאל שפילער, דער 5טער בעסטער שפילער אין דער וועלט, יאנואר 2007 נאמינירט געווארען דורך די בריטישע גלעמאר מאגאזין אין פעשאן סטייל אנגעטוהעכץ אלץ די בעסטע אהנגעטועהן אין די וועלט, פארהייראט וויקטאריע בעקהעם.

## ביאגראפיע 
זיין זיידע דורך זיין מאמע איז א איד,

געבוירן אין לאנדאן,

יולי 1999 האט ער פארהייראט די פאפולערע פאפ זינגערין וויקטאריע עדעמס, די פארפאלק רופט מען "די פארפאלק אין שטאט", ער איז די רעדע אין די מידיאו ווי די האליוואד פיט-זשוליע פארפאלק.

נאכען זיין סטיילישען אנגעטועכץ און אויסזען האט ער אריינגעברעגט א נייע נאמען "מעטרו-סעקסואל" אין 1994 פאר סטיילישע מענער איבער דעהם איז געווען ברייט באשריבן אין די ניו יארק טיימס, ער דינט אויך אלץ א מאדעל.

קאַטעגאָריע:פוסבאלערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בעט א בקשה

**Make A Wish** איז דער נאמען פון א דראמאטישע ישראלישע פילם וואס דערציילט איבער די וויכטיקייט פון די ז' מצות בני נח. פראדוקטירט דורך גראבייס

קאַטעגאָריע:פילמען
נרות שבת

left|160px
**נרות שבת** אדער **שבת ליכט** זענען די לעכט וואס מ'צינדט אן ביים זמן פון אריינקום דעם שבת קודש דורך די פרויען.

יעדער דארף צינדען ליכט אויף שבת, סיי מענער און סיי פרויען דארפען זעהן אז אין שטוב זאל ברענען ליכט, אפילו ער האט נישט וואס צועסן דארף ער גיין בארגען צו קענען צינדען,

ס'ווערט געצינדען דורך פרויען צוליב 3 סיבות:

# צו מכפר זיין אויף די זינד פון חוה  (ירושלמי שבת, ב, ו: בראשית רבה יז, ח)
# זיי געפינען זיך מער אין שטוב אהנצוגרייטן די שבת, (משנה תורה, הלכות שבת, ה, ג)
# ווייל דאס ברענגט שלום בית, (בבלי שבת, כג, ב)
קליין|א קינסטלעריש־אויסגעארבעטע זילבער שבת לייכטער, געשאַפֿן דורך רבי חיים-יוסף-מאיר עלעפאנט, אָנהייב פון די 1950ער יאָרן
## ברכות 
פאר אדער נאכדעהם ליכט-צינדען זאגט מען:

נוסח הברכה פאר שבת: 
"ברוך אתה ה' אלוקינו מלך העולם אשר קידשנו במצוותיו וציוונו להדליק נר של שבת." 

נוסח הברכה פאר יום טוב: 
"ברוך אתה ה' אלוקינו מלך העולם אשר קידשנו במצוותיו וציוונו להדליק נר של יום טוב." 

אלע ימים טובים, אויסער שביעי של פסח, זאגט מען צו די ברכה: 
"ברוך אתה ה' אלוקינו מלך העולם שהחיינו וקיימנו והגיענו לזמן הזה" 

קאטעגאריע:תרי"ג מצוות
יעקב ישראל פריינד

ר' **יעקב ישראל פריינד** איז ווי מען רופט אים יענקל פאטאקי, איז א ארונישער פאליטיקער.

ער האט אנגעהויבן זיין קאריערע מיט גורלות פאר שערי חמלה און דערנאך געווארן א גרויסער געלטשאפער פאר דזשארדזש פאטאקי, ווען פאטאקי האט געווינען קעגן קאומא האט ער פארדינט זייענדיג נאנט מיט די גאווערנער.

און יאר 2004 איז ער ערוועלט געווארן אלס איינע פון די פיר ווילעדש טראסטיס אין קרית יואל ווי ער דינט ביזן היינטיגן טאג.

קאטעגאריע:ארונים
קאטעגאריע:פאליטיקער
הילערי קלינטאן

[קליין|לינקס|מרת [רחל פרייער אין א בילד פון 2001, צוזאמען מיט דעם געוועזענעם פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן ביל קלינטאן און זיין ווייב הילארי]]
**הילערי דיאן ראדהעם קלינטאן** (ענגליש: *Hillary Diane Rodham Clinton*, געבוירן דעם 26סטן אקטאבער 1947) איז געװען אויסערן מיניסטער פון די פאראייניגטע שטאטן. זי איז די פרוי פון געוועזענעם פרעזידענט ביל קלינטאן. זי איז געווען סענאטאר אין קאנגרעס פון ניו יארק צווישן די יארן 2000-2008

זי איז געלאפן פאר דער דעמאקראטישער נאמינאציע צו לויפן פאר פרעזידענט אין 2008 און עס געווינען אין 2016 וואו זי האט פארלוירן צום רעפאבליקאנער קאנדידאט דאנעלד טראמפ. 

זי איז א שטארקע ליבעראלע, און די רעפובליקאנער האבן זי אפגעהאלטן פון נאציאנאליזירן די געזונט קעיר סיסטעם אזוי ווי אין סאציאלע לינקע לענדער ווי פראנקרייך און קאנאדע.

קליין|הילארי קלינטאן מיט איר מאן ביל און טאכטער טשעלסי|303x303פיקס

## ביאגראפיע 
זי איז געבוירן אום 1947 אין שיקאגא.

## 2008 וואלן 
זי האט פארלוירן די נאמינאציע צו איר קעגענער באראק אבאמא.

זי איז אויפגענומען געווארן אלס זיין אויסערן מיניסטער ווי זי האט געדינט אין פרעזידענט אבאמא'ס ערשטע טערמין

## 2016 וואלן 
זי האט באזיגט איר דעמאקראטישן קעגנער בערני סענדערס און די דעמאקראטישע פריימעריס. אבער ארויסגערונענע אימעילס דורך וויקי ליעקס פון איר קאמפיין פירער האט אויפגעדעקט אז עס איז געווען ערנסטע קארופציע אינעם די.ענ.סי. (DNC) די דעמאקראטישע הויפטקוואטיר. אויך האבן איינע פון די אימעלס אויפגעדעקט אז די מידיע האט איר געגעבן די פראגעס פאר די דעבאטע.

זי האט געווינען די פאפולערע שטימען מיט א מערהייט פון צוויי מיליאן שטימען אבער האט גאר מיאוס פארלוירן צום רעבופליקאנער קאנדידאט דאנאלד טראמפ מיט די צאל עלעקטארעלס וואס האט געפירט צום זיג פון טראמפ.

קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פרעזידענט קאנדידאטן
קאַטעגאָריע:ערשטע דאמעס פון די פאראייניגטע שטאטן
בלינדקייט

left|thumb|300px|א בלינדע מאן לײענט א צײכן.
thumb|200px|דער אלף-בית אין ברייל.|טעקסט=האנט-געשריבן ברייל העברעיש אלף בית טשאַרט
**בלינד** מיינט אז איינער האט פארלוירן די חוש פון זען מיט די אויגן. אויך איינער וואס קען זען גאר ווייניג און קען נישט דערקענען די פארעם פון די זאכן וואס ער זעט ווערט פאררעכנט בלינד. טייל מענטשן זענען געבוירן בלינד, אבער אפטמאל קומט דאס אלס רעזולטאט פון א קראנקייט אדער פון א שאדן.

אַ מענטש וועמענס זעאונג איז 3/60 אדער ווייניקער מיט דער בעסטער קערעקשאַן (ווי ברילן) איז בלינד. א דאָקטער דיאַגנאָזירט בלינדקייט.

די מערסט פארשפרייטע סיבות פאר בלינדקייט אין דער וועלט זענען (אין 2002)
# קאטאראקטן (47.9%)
# גלאקאם (12.3%)
# מאקולארישע דעגענעראציע (8.7%)

נאך א סיבה פאר בלינדקייט (ביי יונגערע מענטשן) איז נישט-דערנערונג.

## ברייל 
צו דערמעגלעכן בלינדע מענטשן צו ליינען האט דער פראנצויזישער **לואי ברייל** דערפינדן אן אלפאבעט פון געהעכערטע פינטלעך וואס בלינדע קענען אנטאפן.

א ברייל צעל איז געמאכט פון 6 אויפשטיין דאַץ. ברייל איז געניצט צו פארשטעלן פילע שפּראכן ארייַנגערעכנט העברעיש, דייַטש און ענגליש. עס איז שטענדיק געשריבן און געלייענט לינקס צו רעכטס.  

קאטעגאריע:קרענק
קאַטעגאָריע:זען סיסטעם
מענדל שווימער

ר' **מענדל שווימער** איז א מולטי מיליאנער פון אומבאוועגלעכע גיטער.

ער בשותפות מיט ר' דוד ביסטריצער פון בארא פארק זענען די אייגענטימער פון די 4 בילדינגס פאר מען פארט אריין אין דזשארדזש וואשינגטאן בריק פון די עף.די.אר..

נאך זיין חתונה האט ער געארבעט בערך 10 יאר ביי ר' יחזקאל בראך'ס שטיף טאטע מיט עלעקטראניקס, דאן האט ער אויפגעכאפט דעם פאך פון פאררעכטן עלעקטראנישע מאשינדלעך, זיין רייכטום האט זיך אנגעהויבן ווען ער איז געווארן אביסל בלינד אויף די אויגן און אן אינשורענס האט אים באצאלט די ערשטע פאר מיליאנען וואס ער האט אינוועסטירערט און זעלבסט געגרינדעט א קאמפאני Super Sonic וואס איז געווען די איינציגע ריפורבישינג קאמפאני אין USA, ער האט עס פארקויפט ערגעץ אין די תש"מ'ס אין די ריווח האט ער אינוועסטירט אין ריעל עסטעיט.

גאר לעצטענס האט ער מיט זיינע שותפים Berkshire LLC אפגעקויפט א קאמפלעקס פון 5881 אפארטמענטס אין ברוקלין פאר די פרייז פון איינס און א דריטל ביליאן דאלאר.

ער וואוינט שוין אין דער זעלבער דירה איבער 25 יאר אן קיין שום ספעציעלן לוקסוס. 

לאנגע רייעס שטייען ביי זיין טיר א גאנצן טאג און ספעציעל מוצשב"ק און דינסטאג נאכט נאך צדקה, וועלכע ער פארטיילט קרוב צו $80,000.00 א חודש! אויסער וואס ער טיילט אויס פאר א פורים אדער פסח וכו' ער טיילט פאר אלע שיכטען און קרייזען -זאליס און ארונים צוגלייך- א ספעציעלע ווארימקייט האט ער פאר מוסדות מיט די סאטמארע שיטה און ארץ ישראל 

ער פירט היינט אן די זאלי סאטמאר קהילה און מוסדות אין קרית יואל ווי ער אליין האט שוין אינוועסטירט אפאר מיליאן דאלאר  .

רוב פון זיינע זאכען שמועסט ער איבער מיט פערשוואסקער רבי אדער מיטן סאטמארע דיין אויך האלט ער שטארק פון לעלובע רבי

קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:ראשי הקהילה
קאַטעגאָריע:זאלוינים
אהרן פרידמאן

**אהרן פרידמאן** איז דער רעדאקטאר פון דער סאטמארער צייטונג דער איד. 
ער איז דער עלטערער ברודער פון הערשל פרידמאן.

קאַטעגאָריע:חרדישע שריפטשטעלער
קאַטעגאָריע:זאלוינים
קאַטעגאָריע:רעדאקטארן
קאנסערוואטיזם

**קאָנסערוואַטיזם** איז א פילאסאפיע און פאליטישער אידעאלאגיע פון וועלן אפהיטן די אלטע מנהגים, ביי אידן איז דא אזא שטרעמנוג וואס רופט זיך קאנסערוועטיוון ווייל זיי זענען פארקערט ווי די ליבעראלן וואס ווילן אלעס טוישן און מאדערנאזירן, די קאנסערוועטיוון ווילן אפהיטן די טראדיציע און איר נישט לאזן טוישן.

אין פאליטיק איז דאס אויך אזוי אז די קענסערוועטיווע גוים ווילן סאציאל פרעזערווירן די געזעלשאפט לויט די אלטע מסורהדיגע מאראלן און עטיקס. אין אמעריקע איז דא די רעפובליקאנער פארטיי וואס אנדערשט ווי די דעמאקראטישער פארטיי וויל זי אפהיטן די דת אדער א מיעוט פון אזאלכע מער ליבעראלע פון זיי וואס זענען בלויז פיסקל קאנסערוועטיוו אזויווי פון די נארט און איסטערן שטאַטן ווי רודי דזשוליאני וואס איז א ליבעראל אין דת אבער אין רעגירונג פינאנץ און אויסערן פאליסי איז ער יא קאנסערוועטיוו. און די זעלביגע פארקערט עס איז אויך דא א מיעוט ביי די דעמאקרטן וואס זענען קאנסערוועטיוו געשטימט און זיי זענען בעיקר פון די אלט מאדישע דרום שטאטן. 

## זעהט אויך 
* קאנסערוועטיווע אידן

קאטעגאריע:געזעלשאפט
שלמה אבן גבירול

רבינו **שלמה אבן גבירול** (איבּן גאַבּיראָל) (1021 - 1058), איז געווען א יידישער שפאנישער דיכטער און א פילאזאף אין דער מיטלאלטער.

ער איז געווען פון די סאמע גרעסטע ספרד'ישע פאעטן וואס כלל ישראל האט פארמאגט. ער איז ספעציעל באוואוסט מיט דעם שיר כתר מלכות וואס ער האט אזוי קונצליך קאמפאזירט וואס עס איז איבערגעזעצט געווארן אויף פיל שפראכן.

גלייכצייטיג איז ער געווען א בארימטער פיליזאף, ער איז באוואוסט מיט דעם פיליזאפישן חקירה ווערק זיינע אין אמונות ודעות.
מחבר פונם פיוטים רבים וביניהם, כל ברואי מטה ומעלה.
די וועלט פארציילט אז א גוי א רוצח האט אים אומגעברענגט. און אויף יענעם ארט איז געוואקסן א בוים וואס האט ארויסגעגעבן גאר גוטע פירות. ווען דער קיסר האט זיך נאכגעפרעגט אויף דעם באזונדערן גוטן טעם פון די פירות, איז ער דערגאנגען אז דארט ליגט באגראבן דער קערפער פון דעם אידישן געלערנטן, און האט דעם רוצח באשטראפט. 

קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:ראשונים
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
אונגארישע הייזער

שמאל|ממוזער|205px|חצר ג'. 2008|אונגארישע הייזער
שמאל|ממוזער|205px|לוח הקדש פון די אונגארישער הייזער
**אונגארישע הייזער** () איז א געגנט אין ירושלים געבויט דורך דעם אונגארישן כולל שומרי החומות.
בית וגן

[קליין|200px|[שערי צדק שפיטאל ביים עק פון דער געגנט]]
קליין|200px|קול תורה ישיבה אין בית וגן
**בית וגן** איז א געגנט אין מערב ירושלים. די ארומיגע געגנטן זענען  רמת בית הכרם, רמת שרת, גבעת מרדכי און קריית יובל.

געגרינדעט אין 1921 אין דער צייט פון דעם בריטישן מאנדאט אלס איינער פון די זעקס גאָרטן־געגנטן. ס'איז דעמאלסט געווען דער העכסטער פלאץ אין ירושלים, לעבן הר הרצל, און וועגען דעם איז דא אינמיטן געגנט א רעזערוו פון וואסער. די הויפט גאס איז "רחוב הפסגה", וואס איז געווען די העכסטע גאס אין ירושלים, ביז די אויפבוי פון דער גילה געגנט. 

היינט זענען רוב איינוואוינער פרומע חרדישע אידן, אשכנזישע ספרדישע צוגלייך, דארט איז דא אסאך בתי מדרשים און ישיבות, ווי קול תורה, ישיבת עטרת ישראל, ישיבת הר המור און ישיבת נתיב מאיר און אויך בית מדרש גבוה פאר דיינות מכון הארי פישל. אזוי אויך איז דא דארט אסאך מוסדות פאר לערנונגען ווי אולפנת חורב, מכללה ירושלים, תיכון הימלפרב, מכון לב און נאך. דער באקאנטער שערי צדק שפיטאל  איז ביי דער צפון זייט פון דער געגנט.

אזוי ווי די געגנט איז די העכסטע איז עס די קעלטסטע און מערסט-ווינטיג און  די אזוי קאלטע ווינטער נעכט אין ירושלים. אויך צוליב דער הויך האט מען געבויט אין בית וגן דער שטאטישער רעזערווואר פון  ירושלים, דער גרעזטער באדעקטער רעזערווואר אין גאנץ ישראל.

די דירות זענען טייער צוליב די נאכפראגע פון די עולים מערסטנ'ס פון אמעריקע און פראנקרייך.

## מערקווירדיקע איינוואוינער 
* הרב יהושע נויווירט
* הרב יחזקאל אברמסקי
* הרב עזריאל אויערבאך

קאַטעגאָריע:פרומע אידישע געגנטן
מונקאטשער הייזער

קליין|250px|די שול אין תרצ"ג
**מונקאטשער הייזער** איז א געגנט אין ירושלים אין שכינות צו "בתי ראנד", אויפגעשטעלט דורך דעם מונקאטשער רב, רבי חיים אלעזר שפירא, דער ״מנחת אלעזר״, פאר די עולים פון מונקאטש וואס זענען ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל.

אין צענטער פון געגנט שטייט דער "בית המדרש תפארת צבי" אויפן נאמען פונעם דרכי תשובה.

אמאל האט עס געהערט צום מונקאטשער כולל און צו די 10 געגענטן פון צדקת רבי מאיר בעל הנס.

אין  תרצ"ג, האט דער מנחת אלעזר באזוכט די געגענט, ביי זיין איינציגסטן באזוך, ווען ער איז געקומען באזוכן דעם "סבא קדישא" רבי שלמה אליעזר אלפאנדרי וואס האט געלעבט איבער די הונדערט יאר, דאס אלעס איז פארשריבן און געשילדערט אין ספר מסעות ירושלים.

טעקע:M houses 7.JPG|מונקאטשער הייזער שול
טעקע:M houses 10.JPG|איינע פון די מונקטאשער הייזער
מיקראפאן

קליין|מיקראפאן
א **מיקראפאן** אויכט אנגערופן בקיצור מייק, איז א עלעקטאראנישע איבערדרייער אדער סענסאר, וואס טוט איבערמאכן דאס קול צו א עלעקטראנישן סיגנאל.

מען ניצט מיקראפֿאנען אין טעלעפאנען, הערן אפאראט, ראדיא און טעלעוויזיע.

קאַטעגאָריע:פיזיק
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
גבעת שאול

**גבעת שאול** איז א געגנט אין מערב ירושלים. פון לינקס איז דער שאסיי מס' 1 און "גינת סחרוב", פון מערב דער ירושלים וואלד און דער הר נוף געגנט, רעכטס און מזרח איז געגנטן בית הכרם און קרית משה. די געגנט איז שטארק באקאנט צוליב הר המנוחות (בית הקברות) וואס איז מערב זייט פון געגנט, אין פארשטייט זיך אויך וועגן ס'ליגט ביים אריינקום אין דער שטאט פון כביש 1.

געגרינדעט 1919 ס'הייסט נאכ'ן ראשון לציון (דער ספרדישער הויפט-רב) הרב יעקב שאול אלישר. בעל "ישא ברכה" אויפשטעלענדיג די געגנט האט עס געדארפט צושטעלן ערד פראדוקטען דורך ערד ארבעט פאר דער שטאט נאר מיט די פארברייטערונג פון די אינדוסטרי'ס איז די שטאט איבערגענימען געווארען דורך  אפיסעס וועירהאוזעס און אזוי ווייטער.

ביז דער אומאפהענגיקייט מלחמה איז די מערב זייט פון געגנט געווען אן אראביש דארף "דיר יאסין",  אין די מינע'ס מערב פון שטאט. ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה האט דאס דארף געדינט ווי א באזע צו בארעגענען ירושלים מיט באמבעס,  האבן דעמאלטס די אצ"ל כוחות איינגענומען דאס דארף. א חלק פון די הייזער זענען געווארן דער צענטער פאר גייסטליכע קרענק היילונג "כפר שאול". די איבעריגע חלק איז פארמישט אין מחלוקת.

די הויפט גאס הייסט "כנפי נשרים" די סיבה פאר דעם נאמען קומט  צוליב די קוואליפיקאציע צו הייבן א פליגער פון דארט וואס איז געניצט געווארן ביי דער מלחמה פאר מיליטערישע פליגערס, וועלנדיג דארטן בויען א לופטפעלד וואס האט זיך צום ענד נישט אויסגעקומען.

אין די לעצטע יארן איז אנטוויקעלט געווארן די געגנט אלץ א אינדוסטריעלע געגנט מיט רעגירונגס ביוראען פאר שטייערען, טעלעוויזיע נעטווארק פאר "קאנאל 2-10" מבקר המדינה אפיס, פאמיליע קארט און נאך. אין געגנט איז אויך דא די די באקאנטע בעקערייען—אַנדזשל און בערמאן.

ס'ציילט זיך אן ערך פון 14,000 איינוואיונער, רוב פרומע.

קאַטעגאָריע:פרומע אידישע געגנטן
בית הכרם

**בית הכרם** איז א געגנט אין מערב ירושלים. פון לינקס איז שכונת קריית משה, מערב זייט שכונת יפה נוף און יער ירושלים, פון דרום הר הרצל אין שפיטאל שערי צדק און שכונת בית וגן, און פון מזרח איז גבעת רם.

די געגנט איז איינע פון די זעקס גארטן-געגנטן אויפגעשטעלט אין די צייטן פון דעם בריטישן מאנדאט אין 1922,
ריכארד קאופמאן דער אינזשעניר פון 160 געגנטן האט אויך דאס געבויט דעמאלטס איז די נייע געגנט געווען ווייט פון שטאט ממילא זענען די ערשטע איינוואוינער געווען לערער, דיכטערס און מיטל-קלאס איינוואוינער, מ'פלעגט אנרופן די געגענט פון אנפאנג "די צוגעקומענע". פארשטייט זיך אז קיין פרומער האט דארט נישט געוואלט וואוינען ממילא איז עס איבערגענומען געווארן ביי פרייע און די תקנות האט מען אריינגעשריבן אז מ'זאל דארט נישט בויען א בית המדרש. אין צענטער פון געגנט איז געבויט געווארען א סעמינאר פאר לערער געגרינדעט דורך דוד ילין ס'הייסט "בית המדרש למורים העברי" (היינט - מכללת דוד ילין).

היינט איז די געגנט בערך 15,000 איינוואינער רוב פרייע אין א חלק פרומע. נעבן דעם איז צוגעבויט געווארען נאך געגנטן "יפה נוף", "גבעת בית הכרם" און "רמת בית הכרם". 

אין געגנט איז דא שולעס, פאבריקן, בתי מדרשים, און מתנ"ס (געמיינדע צענטער). פון די איינוואוינער זענען די צוויי פרעמיער מיניסטערס מנחם בעגין און בנימין נתניהו. אויך דער בירגערמייסטער ניר בארקאט וואוינט אין בית הכרם.

## טראנספארט 
די לייכטע באן פארט אדורך דעם געגנט אויף הערצל  בולעווארד.
רחביה

קליין|מרכז|250px| רחביה
**רחביה** איז א געגנט אין ירושלים, נישט ווייט פונעם צענטער פון דער שטאט.

זי איז געגרינדעט געווארן אין תרפ"ב (1922), און ווערט פארעכענט אלץ א טייערע געגנט.
זכרון משה

שמאל|ממוזער|250px|פרי חדש גאס, זיכרון משה, 2008
**זכרון משה** איז א געגנט אין מיטן ירושלים צווישן די הנביאים און מלכי ישראל גאסן.

זכרון משה איז געגרינדעט אין יאר 1905 דורך ר' יחיאל מיכל פינעס און דוד יעלין און נאך. ער איז איינער פון די פינף געגנטן וואס איז געבויט געווארן מיט משה מאנטיפיארי'ס געלט מיט א תנאי אז ס'זאל הייסן נאך אים, די געגנט איז געבויט געווארן מיט מאדערנער טעכנאלאגיע מיט די קאנצעפטן פון יענע יארן, ווי: די גאסן זאלן זיין שטאק אויסגעפלאסטערט ס'זאל אויסהאלטן די רעגן און ס'זאל נישט מאכן קיין בלאטעס, גראבן גרובער פאר ווי די וואסער זאל אפגיין, איינפלאנצן ביימער, און א פארבאט אויפצוהענגען קליידער צום אויסטרוקענען אויף דער גאס.

אזוי אויך איז זכרון משה די ערשטע געגנט אינדרויסן פון די מויער וואס איז נישט געבויט געווארן איין הויז נעבן צווייטן, און יעדע הויז האט געהאט זיין הויף און גארטן, וואס דאס איז געווען די ערשטע ווי נאכדען קומט רחביה און אנדערע געגנטן, ס'איז געווען נאר איין־שטאקיגע הייזער און ס'האט געהייסן דעמאלט'ס די טייערסטע געגנט.

אין 1934 איז אויף ישעיהו גאס געבויט געווארן א טעאטער עדיסאן וואס האט יארן געדינט פאר דער שטאט'ס טעאטער ביזן אויפבוי פון טעאטער ירושלים אין 1971. אין יאר 2007 האט מען צעווארפן די געביידע.

מיט די יארן איז די געגנט געווארן נאכגעלאזט, אסאך הייזער האט מען אראפגעווארפן אדער צוגעבויט שטאקן, און צוליב זיין אין די טשאלנט פון ירושלים איז עס איבערגעטוישט געווארן צו א פרומער געגנט, און  סאטמאר (אהרונים) בויט אויף זייער שטעטל דארט אויפן פלאץ פון די עדיסאן טעאטער, דארט איז אויך דא די לעמעל שולע, און בית דוד ילין וואס דינט היינט אגודת ישראל.[left|thumb|300px|ר' [יוסף גוטפארב|יוסעל'ס מנין אין זכרון משה איז א שם דבר]]

## זכרון משה שטיבלעך
רמות

**רמות אלון** איז א געגנט אין ירושלים וואס איז געגרינדעט געווארן אין 1974 ווי איינע פון די פינף געגנטן אויסצושפרייטן ירושלים אויף א גרויסן פארנעם, און מיט דער צייט האט זיך עס שטארק אנטוויקלט און היינט האט עס איינוואוינער ווי א מיטל-שטאט אין ישראל מיט 40,000 איינוואוינערס.

ס'צוטיילט זיך אין 6:
* רמות א' 
* רמות ב' 
* רמות ג' 
* רמות ד' 
* רמות 06 (שכונת רמות ה' איז אינמיטן א האנדל צענטער)
* רמות פולין, רמות אונגוואר, תפארת רמות, און נוף רמות זיינען אלץ איין געגנט מיט פרומע איינוווינער. 

דער נאמען רמות שטאמט פון דעם פסוק (ספר שמואל א' כ"ה) "וימת שמואל ויקבצו כל ישראל ויספדו לו ויקברוהו בביתו רמה" וואס לויט דער טראדיציע איז דאס דער העכסטער בארג אין ירושלים. דרום זייט פון רמות איז פלאצירט דער קבר שמואל הנביא.

## חינוך מוסדות 
אין רמות פולין געפינען זיך די גערער ישיבה תפארת משה בצלאל און די ליטווישע ישיבה נתיב הדעת.

אין אנהייב פון יאר ה'תש"פ האט זיך די בנות אלישבע סעמינאר, אונטער הרב יעקב משה הלל, אריבערגעצויגן אין א נייער געביידע אין צפון פון רמות ד'.
קרית יובל

שמאל|ממוזער|250px| קריית יובל
**קריית היובל** מיט אירע 25.000 איינוואינער איז רעכט'ס-מערב פון ירושלים, געגרינדעט 1954.
עין כרם

שמאל|ממוזער|250px|א געסל אין עין כרם
**עין כרם** איז אפגעזינדערט אביסל פון ירושלים, און נישט נאר דעמאגראפיק נאר אויך אין לעבנסשטייגער ווי זיי פרובירן צו היטן א דארפיש לעבען, דארט איז די מעיין מרים ווי אסאך קאטאליקען האלטען עס פאר א הייליג פלאץ.

דער הדסה שפיטאל, דער גרעסטער שפיטאל אין ישראל, געפונט זיך דארט, און די אפטיילונג פאר רפואה פונעם העברעישן אוניווערסיטעט, איז אויך דארט.
קאטאמאן

קליין|״משגב לדך״ שפיטאל אין קאטאמאן
**קאטאמאָן** איז א געגנט אין ירושלים, וואס איז געווען פריער באוווינט מיט אראבער, נאר ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה זענען זיי אנטלאפן. די פארטריבענע יידן פון דער אלטשטאט, און אנדערע פון מאה שערים, וואס האבן זיך געפונען ביים פראנט, זענען אנטלאפן קיין קאטאמאן, און זיי האבן זיך דארט באזעצט.

די געגנט איז געבויט געווארן אין 1900 בערך. א טייל פון אירע הייזער זיינען באזעצט מיט ערלויער און נאך.
הר נוף

**הר נוף** איז א געגנט אין מערב ירושלים, דער נאמען איז צוליב דער 813 מעטער הייך וואס ברענגט מיט זיך א הערליכע ארויסקוק פאנאראמע, הרי יהודה און הרי ירושלים נעמען אים ארום. ס'איז א פרומע געגנט מיט חסידים פון אמעריקאנישע עולים, און גערער און וויזשניצער חסידים, און ס'איז געווען דאס וואוינארט פון הרב עובדיה יוסף. די באפעלקערונג איז 20,000.

הר נוף איז נישט ווייט פונעם אראבישן דארף דיר יאסין, וואס די אצ"ל און די לח"י, האבן איינגענומען ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה.

מען קען צוקומען קיין הר נוף פונעם נחל רבידה איבערבייט אויף  שאסיי 16.

## היסטאריע 
אין די צייטן פון די תנאים איז דער געגנט פון הר נוף געווען אן אגרירולטורעל דארף וואס האט פארזארגט ירושלים. מ'האט געטראפן איבערבלייבס פון אוראלטע וויינפרעסן, פארם געביידעס און טעראסעס.  

דעם היינטיגן געגנט הר נוף האט מען אנגעהויבן בויען אין די אנהרייב 1980ער יארן. כ"ה מרחשון תשע"ה האבן צוויי פאלעסטינישע אראבער פון מזרח ירושלים אפגעטון א שחיטה אין דער קהילת בני תורה שול מיט האקן, מעסערס און א ביקס.

צווישן די ישיבות אין הר נוף זענען ״פחד יצחק״ אונטער דעם ראש ישיבה רבי יונתן דוד דייוויד און ״היכל התורה״ אונטערן ראש ישיבה רבי צבי קושעלעווסקי.

## רעפערענצן
## װעבלינקען 
קאטעגאריע:ירושלים בערג
פסגת זאב

[קליין|פסגת זאב, קוקנדיג פון [נווה יעקב]]
**פסגת זאב** איז די גרעסטע געגנט אין ירושלים, מיט אַרום 42,000 אײַנװאױנער. ס'איז ארומגענומען מיט אראבישע דערפער. ס'הייסט נאך זאב זשאבאטינסקי, די קעניאן הפסגה איז דארט.

פסגת זאב געפינט זיך דרום פון נווה יעקב און מזרח פון שואפאט.

מ'האט אנגעהויבן בויען אין דער געגנט אין 1980, און די ערשטער איינוואוינער האבן זיך באזעצט דארטן אין 1985.

פסגת זאב ווערט צעטיילט אויף פינף טיילן: פסגת זאב צפון, פסגת זאב מזרח, פסגת זאב מרכז, פסגת זאב דרום און פסגת זאב מערב.

## געאגראפיע
די געגנט איז געבויט אין די ירושלימער בערג, לעבן נווה יעקב צו צפון.
נווה יעקב

**נווה יעקב** איז די מערסט צפון-מזרח געגנט אין ירושלים, צפון פסגת זאב, מיט א באפעלקערונג פו 30,000. פון דער מערב זייט גייט רוטע 60 (פון באר שבע ביז נצרת).

## געשיכטע
די ארגינעלע נווה יעקב איז געגרינדעט אין 1924.

דער מאדערנער געגנט איז געבויט געווארן אין 1970, די געגנט איז פול מיט רוסישע און עטיאפישע עמיגראנטן וואס האבן געטוישט דעם געגנט וואס איז געווארן פיל מיט ארימקייט און פארברעך. א מיליטערישע באזע פון צה"ל (מצודת נחמיה) גרעניצט זיך מיט דעם געגנט. די מזרח געגנט פון נווה יעקב הייסט קרית קאמעניץ דארט וואוינען א סאך פרומע ליטווישע יידן, און צוביסלעך ווערט די שטאט איבערגענומען דורך פרומע יידן.
דייטשע קאלאניע

קליין|250px|דאס רופט מען בית אימבערגער אין דער דייטשער קאלאניע

די **דייטשע קאלאניע** (העברעיש: **המושבה הגרמנית**) איז א געגנט געבויט געווארן דורך טעמפלערס פון דייטשלאנד וואס האבן געליטן וועגן זייער פראקטיצירן גלויבן, אבער נאך דער צווייטער וועלט מלחמה זענען זיי פארטריבן געווארן, די געגנט האט א יונגער אויסזען מיט פילערליי פעסטיוואלן קומען דארט פאר, ווי די 'שוק האיכרים'  ס'איז דארט אין די לעצטע צען יאר געבויט געווארן בּאַרען, קאפע הייזער, רעסטאראנען, ס'איז דא וואס רופן דאס די "שיינקין פון  ירושלים".
250px|קליין|כרמיה גאס, דייטשע קאלאניע|טעקסט=
פראנצויזישע בערגל

קליין|250px|פראנצויזישע בערגל-הגבעה הצרפתית**פֿראַנצויזישע בערגל** (העברעיש: **גבעה צרפתית**) איז א געגנט אין צפון-מזרח ירושלים, געגרינדעט 1971. ער איז צו צפון פון דעם העברעאישן אוניווערסיטעט וואס דאס ברענגט אסאך סטודענטן צו דינגען דארט דירות. ער איז א שטילער און רואיגער געגנט מיט 7,000 איינוואוינער, גאנץ קליין קעגן אנדערע געגנטן,
פסיכיאטריע

**פסיכיאַטרע** איז דער טייל פון מעדיצין וואס שטודירט, דיאגנאזירט און באהאנדלט  און אומנארמאלע אויפפירן און צושטאנדן וואס שאפן שוועריגקייטן פאר מענטשן.  די דאקטויים וואס  פראקטיצירן פסיכיאטרע און קורירן מענטשן מיט פסיכיאטרישע פראבלעמען רופט מען  *פסיכיאטערס*.left|150px
א פסיכיאטער איז בודק גייסטליכע קרענק אין מאכט א דיאגנאז. 

פסיכיאטריע איז נאכן לערנען דאקטעריי לערנט מען זיך צו וויאזוי צו באהאנדלען גייסטליכע קרענק מערסטנ'ס דעפרעסיע (מרה-שחורה), ביפאלארע שטערונג (גיסטע-סטאבילעטי), ענקזייעטי שטערונג (ציטער-זארג-נערוועזיקייט), און אזוי ווייטער.

## זעט אויך 
פסיכיאטריע אינסטרוקציע בוך (DSM)

קאטעגאריע:פסיכאלאגיע

קאַטעגאָריע:מעדיצין
ברייען ראסס

left|200px
**ברייען ראסס** איז דער הויפט אינוועסטיגעטאר ביי "ABC NEWS" (עי בי סי נייעס)  טעלעוויזיע קאנאל זינט 1994, פאר דעם האט ער געארבעט ביי NBC פון (1974-1994).

## קאריערע 
ער איז איינער פון די רעספעקטפולע זשורנאליסטן אין אמעריקע, ער האט א אייגענע בלאטער ווי דארטן אינפארמירט ער איבער די אויספארשונגען און אויפדעקונגען, וואס קומען ארויף, זיינע עקסלוסיוו סקופ'ס

* אויפדעקן פרטים איבער זשעק אבראמאוו סקאנדאל.
* (15טן מאי 2006) די CIA הערט זיך צו צו זשורנאליסטען אין הויפטזעכליך צו ברייען ראססעס פאון קאל'ס.
* (סעפטעמבער 6 2006) פאקיסטאן וועט לאזן בין לאדען פריי און אים נישט ארויסגעבען ווילאנג ער וועט נישט שטערן דעם לאנדס אינטערעסן.
* (סעפטעמבער 29 2006) געבראכן די פאולי סקאנדאל און אויפגעדעקט וואס האט נאכגעפאלגט מיט די רעזיגנאציע פון פאולי.

## וועבלינקען 
* די בלאטער

קאטעגאריע:זשורנאליסטן
גילה

**גילה** איז א געגנט אין ירושלים מיט 35,000 איינוואינער מיט א אייגענע צייטונג „ידיעות גילה”.

ס׳איז אין דרום ירושלים, און די צווייט גרעסטע געגנט נאך פסגת זאב, ס׳האט שוין געהאלטן ביי 50,000 איינוואינער נאר די אינטיפאדא האט פארשיקט מענטשן פון דארט, מ׳האט געבויט א דרויסענדיגע וואנט דעמאלט׳ס צו היטן פון די ארומיגע אראבישע דערפער, ס׳איז דא 25 בתי מדרשים און צוויי מקוואות,  גילה האט צוויי רבנים, הרב אליהו שלעזינגער דער אשכנזי׳שער רב און הרב משה בן אבו דער ספרדי׳שער רב.
תלפיות

תלפיות איז א געגענט אין דרום ירושלים. געגרינדעט אין 1922.

דאס איז איינע פון די געגנטן וואס איז געבויט געווארן אונטערן בריטישן מאנדאט אלס פראיעקט שכונת הגנים, דער ארכיטעקט ריכארד קאופמאן האט עס געבויט. 

אין די 1990ער יארן איז עס געווארן מער אויסגעשטעלט צו יונגווארג מיט נייט קלאב'ס, און שאפינג מאהל'ס, אז ס'איז היינט איינע פון די נאכט-לעבען פארוויילונגען אין שטאט.
רמת אשכול

קליין|250px|הייזער אין פארן גאס, רמת אשכול
**רמת אשכול** איז א געגנט אין צפון ירושלים. גערופן נאך לוי אשכול, דער דריטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל. געבויט אין 1968. אין גן דאריס וויילר אויף ים סוף גאס 8 געפונט זיך א מערה (מערת האשכולות) נאך פון צווייטן בית המקדש.
נווה שאנן

קליין| נוה שאנן

**נוה שאנן** איז א געגנט אין ירושלים,  צווישן ישראל מוזיי  און דעם גבעת רם קאמפוס פון דעם העברעאישן אוניווערסיטעט. על שם הפסוק פון ישעיה;
חֲזֵה צִיּוֹן, קִרְיַת מוֹעֲדֵנוּ; עֵינֶיךָ תִרְאֶינָה יְרוּשָׁלִַם **נָוֶה שַׁאֲנָן**, אֹהֶל בַּל-יִצְעָן בַּל-יִסַּע יְתֵדֹתָיו לָנֶצַח, וְכָל-חֲבָלָיו, בַּל-יִנָּתֵקוּ. (ישעיהו לג כ').

דער העברעאישער אוניווערסיטעט האט דארט אין סוף 60'ער יארן געבויט צוויי בנינים אין געגנט,  וואס האט געדינט א שטיק צייט ווי א שלאף פלאץ פאר סטודענטן, און נאך די 70'ער יארן איז עס געווארן אפגעקויפט דורך די לערער'ס און פראפעסארען וואס ארבעטן אין דעם אוניווערסיטעט.
אתרא קדישא

**אתרא קדישא** איז אן ארגאניזאציע וואס אלאמירט און היט אויף אור-אלטע קברים אין ארץ ישראל וואס זענען נישט אנגעצייכנט אלס קברים, די ערד פון ארץ ישראל איז פיל מיט זיי.

דער ערשטער פארזיצער איז געווען אברהם ברוך אראטען און צווישן די מיטגלידער אין דער הנהלה איז געווען נחום יואל האלפערין. דער קאסירער פון דער ארגאניזאציע איז געווען דער סוחר יחיאל בענעדיקט (דער שווער פון הרב מאיר סאלאווייטשיק) און נאך אים הרב משה יהושע לאנדא. אין די אנהייב תש״ל יארן האט אראטען פארלאזט די ארגאניזאציע און האלפערן האט איבערגענומען די פירערשאפט. עטלעכע יאר שפעטער איז דער היינטיגער פירער פון אתרא קדישא באשטימט געווארן, ר' דוד שמידל.

זומער 1998, אין פארלויף פון ברוקירן דעם עוזי נרקיס שאסיי אין ירושלים, האט מען געטראפן קברים אויף דער ליניע פונעם פלאנירטן שאסיי, נאענט צו פסגת זאב. הרב יוסף שלום אלישיב האט איבערגעגעבן זיין דעה אז מען קען אריבערפירן די קברים מיט געוויסע באדינגונגען. קעגן אים האבן געהאלטן דער בית דין פון דער עדה החרדית אז ס׳איז נישט פאראן קיין היתר לויט דער הלכה צו באוועגן די קברים. אויך די רבנים משולם דוד און מאיר, קינדער פונעם בריסקער רב, האבן מיטגעהאלטן, אויך ווען לויט דער הלכה מעג מען באוועגן די קברים, זאל מען דאס אבער נישט טון וועגן א חשש אז מען ווען ניצן דעם היתר ווען מען דארף נישט.

נאך דעם האט אתרא קדישע צעשפאלטן צוליב א שטארקער קריגעריי מיט רב אלישיב, וואס האט געשטיצט אויפשטעלן א נייע ארגאניזאציע אונטער זיין קאנקורענט מיכה רוטשילד, וואס פלעגט זיין דער ארבעטער פון הרב שמידל, צוזאמן מיט חזקיהו קאלמאנאוויטש און יואליש קרויס מיט  ישראליק אייזענבאך.

קאַטעגאָריע:חרדישע ארגאניזאציעס
גבעת רם

**גבעת רם** איז א געגנט אין ירושלים וואס דארטן זענען דא אסאך נאצינאלע און חשוב'ע געביידעס פון מדינת ישראל.

פון די געביידעס זענען: 
* דער כנסת. 
* קריית הממשלה.
* די הויפטקווארטיר פונעם אויסערן מיניסטעריום
* בית המשפט העליון, (הויפט געריכט)
* באנק פון ישראל (די נאציאנאלע באנק)
* ישראל מוזיי (פון די 10 גרעסטע מוזייען)
* ביבל לענדער מוזיי (ארכעאלאגישע מוזיי)
* מוזיאון המדע (פאר טעכנאלאגיע)
* דער העברעאישער אוניווערסיטעט (איינע פון  זיינע צוויי קאמפוסן)
* בנייני האומה
* הקריה הלאומית לארכיאולוגיה של ארץ ישראל
* דער דזשוינט

## גאלעריע 

טעקע:IL-Westjer-Kongr-zentr.jpg|בנייני האומה
טעקע:Givat Ram campus.jpg|גבעת רם קאמפוס פונעם העברעאישן אוניווערסיטעט
טעקע:Israel museum.JPG|ישראל מוזיי
טעקע:Bible Lands Museum Jerusalem.JPG|ביבל לענדער מוזיי
טעקע:American Jewish Joint Distribution Committee - 1.jpg|אמעריקען דזשוינט דזשואיש דיסטריביושאן
טעקע:Academy of the Hebrew Language.JPG|אקאדעמיע פאר דער העברעישער שפראך
טעקע:The National Library of Israel building - Amitay Katz.jpg|ישראל נאציאנאלע ביבליאטעק
טעקע:Knesset Building (South Side).JPG|כנסת

## וועבלינקען
אור יהודה

ממוזער
ממוזער
ממוזער
**אור יהודה** איז א שטאָט אין דעם אונו טאל, אין תל אביב דיסטריקט פון ארץ ישראל, דער שטח פון דער שטאט איז גרויס 5,141 דונאם. ס'האט באקומען דעם נאמען שטאט אין 1988. לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, איז אין סעפטעמבער 2009 דא אין אור יהודה 32,800 איינוואינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 1.8 פראצענט. רוב זענען אידן.

## וועבלינק
* אור יהודה אפיציעלע וועבארט
אור עקיבא

**אור עקיבא** איז א שטאָט אין דער חיפה דיסטריקט אין ישראל,   זיין שטח איז גרויס 3,539 דונאם. ס'איז געווארן אַ שטאָט אין 2001. ס'איז דא אין אור עקיבא 16,000 איינוואינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 0.2 פראצענט. רוב זענען אידן.

## באפעלקערונג
לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק ווי פון יוני 2010, האט אור עקיבא 16,000 באוווינער.

די ווייַטערדיק גראַפישע באַפעלקערונג אַנטוויקלונג:

ImageSize  = width:500 height:220
PlotArea   = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis   = orientation:vertical 
AlignBars  = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:15800
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1955 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1700  width:15  text:1,700 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1961 color:gray1 width:1 
   from:0 till:3200  width:15  text:3,200 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1972 color:gray1 width:1 
   from:0 till:6400  width:15  text:6,400 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1983 color:gray1 width:1 
   from:0 till:7700  width:15  text:7,700 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1995 color:gray1 width:1 
   from:0 till:13950  width:15  text:13,950 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2005 color:gray1 width:1 
   from:0 till:15800  width:15  text:15,000 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2008 color:gray1 width:1 
   from:0 till:15800  width:15  text:15,800 textcolor:red  fontsize:8px

אור עקיבא איז אַ קליינע שטאָט אין טערמינען פון באַפעלקערונג.
250px|ממוזער|שמאל|גרויסער אייקאליפטוס אינעם "אייקאליפטוס פארק " אין אור עקיבא
250px|ממוזער|שמאל|מוזיק־צענטער אין אור עקיבא
שמאל|ממוזער|250px|אור עקיבא שטאטישע ביבליאטעק

## צווילינג שטעט
* 
* 
*  - אונטערגעשריבן אין 1988.
*
אילת

קליין| אילת
קליין|טעקסט=אילת, 1947 - 1953|אילת, 1947 - 1953
**אילת** (ענגליש: *Eilat*, אַראַביש: ايلات) איז א שטאָט אין דעם דרום דיסטריקט פון ישראל, א פארט שטאָט און פאר רעזארט (וואקאציע). 

אילת איז די מערסטע דרום שטאָט אין ישראל,  238 ק"מ דרום-זייט פון באר שבע, און 346 ק"מ פון תל אביב. דער שטח איז גרויס 84,789 דונאם. דער יישוב אין אילת איז געגרינדעט געווארן 1951, און איז געווארן א  שטאָט אין 1959. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, פאר יוני 2010, איז דא אין אילת 47,600 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 2.5 פראצענט. רוב זענען אידן.

## טוריזם
200px|קליין|פּראָמענאַדע אויפן צפונדיקן ברעג פון אילת
אילת איז אַ טוריסטישע שטאָט, זיין ווינטער קלימאַט איז זייער באַקוועם. אילת האט איבער 60 האָטעלן.

### אַטראַקציעס
* מלכים סיטי - פאַרווייַלונג פּאַרק, ערשט  געעפנט אין יוני 2005.

* IMAX -  קינאָ.

* אַייז פּאַרק - פּאַרק פון אייז און שניי, נאך נישט געעפנט.

* 1987 - פֿעסטיוואַל איז געהאלטן אין "גאַז אין די רעד ים" וואָס האט אַ פּלאַץ פון טוריס.

## בירגערמייסטערס
די בירגערמייסטערס פון אילת זענען:

## באפעלקערונג
לויטן (צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק), אין יוני 2010, האט אילת 47,600 באוווינער. די באַפעלקערונג וואקסט מיט אַ יערלעכן וווּקס פון 0.6%.

לויט די דאַטן פונעם ביורא פאר דעצעמבער 2008, די שטאָט איז קלאסיפירט פינפטע פון 10, אין דער סאָציאָ-עקאָנאָמישער סקאלע. דער פראצענט זוכה צו מאַטריקולאַציע צערטיפיקאַטן פון דער צוועלפטער כתה סטודענץ אין תשס"ח (2008-2007) איז געווען 54.8%. דער דורכשניטלעכער לוין פון איינגעשטעלטע אין 2007 איז געווען ₪5,521 (לאַנדישער דורכשניט: ₪6,743).

פאלגנד זענען די דאַטן וועגן באַפעלקערונג אַנטוויקלונג אין דער שטאָט:

ImageSize  = width:500 height:220
PlotArea   = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis   = orientation:vertical 
AlignBars  = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:46800
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1955 color:gray1 width:1 
   from:0 till:500  width:15  text:500 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1961 color:gray1 width:1 
   from:0 till:5300  width:15  text:5300 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1972 color:gray1 width:1 
   from:0 till:13100  width:15  text:13100 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1983 color:gray1 width:1 
   from:0 till:18900  width:15  text:18900 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1995 color:gray1 width:1 
   from:0 till:32500  width:15  text:32500 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2005 color:gray1 width:1 
   from:0 till:45700  width:15  text:45700 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2008 color:gray1 width:1 
   from:0 till:46800  width:15  text:46800 textcolor:red  fontsize:8px

לויט צו אַ באַריכט געדרוקט דורך ישראל פּאָליצייַ אין אויגוסט 2010, ראַנגט אילת, ישראל, ערשט אין היציקע פארברעכן, מיט פינף באשעדיקונגען פּער טויזנט איינוואוינער. 

## צווילינג שטעט
אילת האט 11 שוועסטער שטעט:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## וועבלינק
* אילת מיין שטאָט (ארכיוו)

*
אופקים

**אופקים** איז א שטאָט אין דעם דרום דיסטריקט פון ישראל, 24 ק"מ מערב פון באר-שבע. דער שטח איז גרויס 10,273 דונאם. ס'האט באקומען דעם נאמען שטאָט אין 1995. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, פאר יוני 2010, איז דא אין אופקים 24,100 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 0.6 פראצענט. רוב זענען אידן.
שמאל|ממוזער|הערצל גאס
שמאל|ממוזער|250px|די נייַע געשעפט צענטער אין די ינדאַסטריאַל געגנט פון דער שטאָט
שמאל|ממוזער|250px|די שטאָטיש ביבליאָטעק לאָוקייטאַד אין די קהל צענטער
שמאל|ממוזער|250px|הויך שולע
[ממוזער|250x250 פיקסלים|[אָפאַקים באן סטאנציע]]

## געשיכטע
### פרי יארן
אופקים איז געגרינדעט אום 19 אפריל 1955, און די ערשטע איינוואוינער זענען געווען אימיגראַנטן פון מאַראָקאָ און טוניסיע. 

זינט דעמאָלט, זענען צוגעקומען 170 משפחות אימיגראנטן פון איראן און אנדערע אימיגראנטן פון אינדיע און רומעניע. אין 1958 האט דער יישוב באקומען דעם סטאַטוס פון א לאקאלער ראַט. אין 1959 די שטאָט האט אַ באַפעלקערונג פון 5,000 מענטשן.
### פון די 90ער יארן און ווייטער
דער טעקסטיל אינדוסטריע קריזיס האט געפירט צו פארמאכן די  הויפּט אינדוסטריעלע פאבריקן אין דער שטאָט, און אויף די גרויס כוואליעס געשלאגן די שטאָט אין די 90ער.

## מענטשן 
* הרב חיים קאמיל (תרצ"ג-תשס"ה) – ראש ישיבה
* רחל אדרי, העלדין פון דער שמחת תורה מלחמה

## וועבלינק
* אופקים אפיציעלע וועבארט