open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
פירקאנטיקע אותיות און מופתים

**פיקאנטיקע אותיות און מופתים** איז א בוך פון לידער און פאעמעס אנגעשריבן דורך אברהם סוצקעווער פון 1964 ביז 1967 און ערשינען אום 1968 דורך פארלאג די גאלדענע קייט פון תל אביב. עס איז געדרוקט געווארן דורך מונופרס אין רמת גן.

## אינהאלט 
דער בוך אנטהאלט בס"ה 139 זייטן.

* ביים פייער שפיגל, 16
* סיגנאלן, 11
* זכר לגעטא, 13
* די וועלט צוקאפנס, 21
* אלט-יפו אין רעגן, 10
* פירקאנטיקע אותיות און מופתים, 21

## וועב לינקען 
* ביי גוגל ביכער http://books.google.com/books/about/%D7%A4%D7%99%D7%A8%D7%A7%D7%90%D7%A0%D7%98%D7%99%D7%A7%D7%A2_%D7%90%D7%95%D7%AA%D7%99%D7%95%D7%AA_%D7%90%D7%95%D7%9F.html?id=DpiwtuSKYV4C
* http://www.worldcat.org/title/firkantike-oysyes-un-mofsim/oclc/19902048
* http://www.europeana.eu/portal/record/09304/66659069026D88F2A495CED8CEE62E9815CB0AE8.html
* http://searchworks.stanford.edu/view/3108700
* http://www.bookgallery.co.il/content/english/bookpageschema.asp?bookpageid=116033

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:דיכטונגען
הייד פארק קארנער אונטערגרונט סטאנציע

**הייד פארק קארנער** (*Hyde Park Corner*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע לעבן הייד פארק קארנער אין הייד פארק.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1 אויף דער פיקאדילי ליניע.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער דעמאלסטיקער גרויסנארדערן, פיקאדילי און בראמפטאן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 15טן דעצעמבער 1906.

זייט 1932 איז די סטאנציע אינגאנצן אונטער דער ערד.

## גאלעריע 

טעקע:Hyde Park Corner stn westbound look east.JPG|מערבדיקער פעראן
טעקע:Hyde Park Corner stn eastbound look west.JPG|מזרחדיקער פעראן
טעקע:Hyde Park Corner stn roundel.JPG|פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
מארק ווארשאווסקי - יידישע פאָלקסלידער

**מארק ווארשאווסקי - יידישע פאָלקסלידער מיט 31 ניגונים** איז דער צווייטער באנד פון דער ציקל מוסטער-ווערק פון דער יידישער ליטעראטור ערשינען אום ה'תשי"ח אין בוענאס איירעס, ארגענטינע אין טויזנט עקזעמפלארן.

אינעם בוך ברעהנגען זיי אויסער די פאקטישע ארגינעלע ליריקס פון מארק ווארשאווסקי (זיין ערשטע בוך יודישע פאלקסליעדער, מיט בלויז 25 ליעדער, איז ערשינען צוערשט אום ה'תרס"א אין ווארשע מיט א פאררעדע פון שלום עליכם), אויך די נאטן פאר 31 ניגונים און פילע באשרייבונגען פון באריהמטע שרייבער איבער עהם און ביאגראפישע שטריכן פון זיין לעהבן, זיין ביבליאגראפיע (דורך יעפים ישורון), איבער זיינע לידער און איבער זייער גרויסע השפעה אויפן יודישן קולטור. אסאך באציהט מען זיך צו זיין מעהרסט באריהמט ליד אויפן פריפעטשיק - וועלכער האט ארגינעל געהייסן **דער אלף בית**.

בס"ה אנטהאלט דער בוך 213 זייטן. דער אריינפיר און רעדאקציע צום דאזיגן בוך איז דורך שמואל ראזשאנסקי. דער בוך איז ווידער איבערגעדרוקט געווארן אום ה'תשכ"ה.

## ליעדער אינהאלט 
* וויפל אין די אותיות ליגן טרערן, צעהן ליעדער
* לאזן אונדזערע קינדער וויסן!, 13
* די ראד, די ראד מאכט גרעסער, 12
* וואס מער ס'בלוטיקט מיין הארץ, 6
* דו האסט גענוג געליטן, 5

## וועב לינקען 
* ביי גוגל ביכער http://books.google.com/books/about/%D7%99%D7%99%D7%93%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A4%D7%90%D7%9C%D7%A7%D7%A1%D7%9C%D7%99%D7%93%D7%A2%D7%A8.html?id=XTvTrQEACAAJ
* דער צווייטער אויפלאגע http://aleph.nli.org.il/F/EV4KTV1CK6YG9AVE65L2TXH55ACNM4L5523MUDEFT5MB62CHEB-20109?func=find-b&request=002700317&find_code=SYS&local_base=NNL01&pds_handle=GUEST
* http://www.franklin.library.upenn.edu/record.html?id=FRANKLIN_2938409
* http://search.cjh.org:1701/primo_library/libweb/action/dlDisplay.do?vid=beta&docId=CJH_ALEPH000055485&fromSitemap=1&afterPDS=true

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:אידישע לידער
ה'ש"ט

## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
* ו' שבט – רבי אליהו בחור, גראמאטיקער און שרייבער (געב' ה'רכ"ט)

## קאלענדאר
שענגען זאנע

250px|קליין|
די **שענגען זאנע** נעמט איין די טעריטאריעס פון 29 אייראפעאישע לענדער וואס האבן געחתמ'עט דעם שענגען אפמאך, וואס מאכט אוועק מיט גרענעץ־קאנטראל צווישן די לענדער. קאנטראל בלייבט ביי די גרענעצן צווישן שענגען לענדער און נישט־שענגען לענדער.

די היינטיגע מיטגלידער פון דער שענגען זאנע זענען אונגארן, איטאליע, איסלאנד, בעלגיע, גריכנלאנד, דייטשלאנד, דענמארק, האלאנד, טשעכיי, לוקסעמבורג, ליכטנשטיין, ליטע, לעטלאנד, מאלטא, נארוועגיע, סלאוואקיי, סלאוועניע, עסטלאנד, עסטרייך, פארטוגאל, פוילן, פינלאנד, פראנקרייך, שפאניע, שווייץ, שוועדן, בולגאריע, ראמעניע, קראאטיע.
די זאנע באדעקט א שטח פון 4,595,131 קוואדראט ק"מ מיט א באפעלקערונג פון 453 מיליאן מענטשן.

קאַטעגאָריע:אייראפע
קאַטעגאָריע:טראנספארט
קערמיט די פראש

**קערמיט די פֿראָש** אדער **קערמיט די זשאַבע** (ענגליש: *Kermit the Frog*) איז א "מאַפּעט" ליאלקע וואס איז געשאפן געווארן דורך דזשים הענסאן. קערמיט איז געווען הענסאנ'ס סאמע בארימטער פיקטיווער כאראקטער. ער איז אריגינעל אפערירט געווען דורך הענסאן זיך. נאך וואס הענסאן איז נפטר געווארן איז קערמיט געשפילט געווארן דורך סטיוו וויטמיר.

קערמיט האט זיך באטייליקט אין פארשידענע טעלעוויזיע פראגראמען ווי "סעזאם גאס", "דער מאפעט שוישפיל", "סעם און פריינט", "דער עד סאליוואן שוישפיל" און "מאפעט בייביס".

קאטעגאריע:טעלעוויזיע כאראקטערן
בשז יאר

א **בשז יאָר** איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט בשז הייבט אן מאנטיג (**ב**, דער צווייטער טאג פון דער וואך), איז "שלם" (**ש**) דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט שבת (**ז**). א יאר פון סארט בשז איז אן עיבור יאר (מיט צוויי אדרים) און איז לאנג 385 טעג, מיט 55 שבתים. דאס יאר פאר א בשז יאר איז שטענדיג א הכז יאר.

א בשז יאר פאסירט אין 4.7% פון אלע יארן, ווען דער מולד פון תשרי געפאלט צווישן יום א' שעה 20 מיט 491 חלקים (אומגעפער 14:27:17 אויפן ירושלים לאקאלן זייגער) און יום ב' שעה 18 (12:00 מיטאג). לעצטנס האט פאסירט א בשז יאר אין ה'תשנ"ב, און וועט פאסירן נאכאמאל אין ה'תשע"ו און ה'תשע"ט.

## ימים טובים
* אין א בשז יאר געפאלט ראש חודש אום שבת דריי מאל: ראש חודש טבת געפאלט שבת-זונטיק, ראש חודש ניסן געפאלט שבת, און ראש חודש אלול געפאלט שבת און זונטיק.
* חנוכה געפאלט פון מאנטיק ביז מאנטיק, מען צינדט דאס ערשטע ליכטל זונטיק אוונט. 
* ט"ו בשבט געפאלט מאנטיק.
* פורים געפאלט דאנערשטיק (אין ירושלים פרייטיק). 
* ל"ג בעומר געפאלט דאנערשטיק. 
* שבועות געפאלט זונטיק (אויך מאנטיק אין חוץ לארץ). 

## פאסט טעג
* צום גדליה געפאלט מיטוואך, עשרה בטבת געפאלט דינסטיק, אסתר תענית געפאלט מיטוואך, תענית בכורות געפאלט פרייטיק, און שבעה עשר בתמוז מיט תשעה באב ווערן ביידע נדחה צו זונטיק.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישער לוח
אינטערנאציאנאלער טעלפאן-קאד

קליין|300פיקס|אינטערנאציאנאלע טעלעפאן-קאדן
דער **אינטערנאציאנאלער טעלפאן-קאד**, גערופן געוויינלעך **לאנד-קאד** (), איז א נומערישער קאד וואס מען ניצט ביים אנדרייען א טעלעפאן נומער אין א פרעמד לאנד.

ווען מען שרייבט א טעלעפאן נומער שרייבט מען א פלוס סימבאל (+) פארן לאנדקאד. דאס באצייכענט אז מען דארף אנדרייען דעם אינטערנאציאנאלן פרעפיקס פונעם לאנד פון וואס מען דרייט אן.

קאַטעגאָריע:טעלעפאניע
דזשארדזש אסבארן

**דזשארדזש גידעון אליווער אסבארן** (ענגליש: *George Gideon Oliver Osborne*; געב' דעם 23סטן מיי 1971) איז א בריטישער פאליטיקער פון דער קאנסערוואטיוו פארטיי, וואס האט געדינט ווי דער שאצקאנצלער פון בריטאניע פון 2010 ביז 2016. ער איז א דעפוטאט אין דעם בריטישן קאמאנס פארן טאטאן וויילדיסטריקט זייט 2001. 

אין 2005 האט ער געפירט די אקציע צו וויילן דייוויד קאמעראן פירער פון דער קאנסערוואטיוו פארטיי.  דערנאך איז ער געווארן דער שאטן-קאנצלער ווען קאמעראן האט געפירט די אפאזיציע אין פארלאמענט, ביז קאמעראן איז געווארן פרעמיער מיניסטער אין די בריטישע אלגעמיינע וואלן פון 2010, זייט ווען ער איז געווארן באשטימט קאנצלער אין קאמעראנ'ס רעגירונג.

## ביאגראפיע
אסבארן איז געבוירן געוווארן אין פאדינגטאן, לאנדאן. ער האט שטודירט אין אקספארד אוניווערסיטעט. ער איז געווארן שאצקאנצלער דעם 12טן מיי 2010.

## וועבלינקען
* פראפיל ביים וועבזייטל פון דער קאנסערוואטיוו פארטיי 

קאַטעגאָריע:בריטישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
Greater Anglia

קליין|300פיקס|אבעליא גרויס-אנגליא לאקאמאטיוו אין איפסוויטש באן סטאנציע

**גרויס־אנגליא** () איז א באן-טראנספארט אונטערנעמונג אין ענגלאנד וואס געהערט בשותפות צו אבעליא און מיצואי און אפערירט די מזרח-אנגליא באן קאנצעסיע. זי פארזארגט דעם גרעסטן טייל פון דינסטן פון איר צענטראל-לאנדאן וואקזאל ביי ליווערפול סטריט סטאנציע קיין צפון־מזרח לאנדאן, עסעקס, סאפאלק, נארפאלק, און טיילן פון הארטפארדשיר און קעמברידזשיר. ווי אויך רעגיאנאלע דינסטן דורכאויס מזרח ענגלאנד. ביז דעצעמבער 2013 האט די דינסט געהייסט 'גרויס-אנגליא' (*Greater Anglia*).

קאַטעגאָריע:באן אפערירן פירמעס אין גרויסבריטאניע
קאַטעגאָריע:מזרח ענגלאנד
יהושע רוקח (מאכניווקא)

קליין

רבי **יהושע רוקח** (געב' כ"א טבת תש"ט)  איז דער מאכניווקע-בעלזער רבי אין בני ברק זייט תשמ"ח.
קליין|250px|רבי יהושע רוקח
ער איז א בעלזער אייניקל. א גרויסער טייל פון זיינע חסידים זענען בעלזער חסידים וואס האבן אים אויפגענומען פאר "בעלז-מאכניווקער רבי".

## ביאגראפיע
רבי יהושע רוקח איז געבוירן געווארן צו רבי יצחק דוד רוקח פון יעראסלאוו, אן אייניקל פונעם בעלזער רב, רבי ישכר דוב. אלס בחור האט ער געלערנט אין סקווערער ישיבה אין שיכון סקווירא, און אויפגעוואקסן אונטער דעם אויפזיכט און שוץ פון זיין משפחה מיטגליד, רבי יעקב יוסף טווערסקי, דער פריערדיגער סקווערער רבי. ווען ער איז אנגעקומען צום פרק 'האיש מקדש', האט ער געהייראט זיין רעביצין מרת חיה גיטל, טאכטער פון רבי שלום מיכאלאוויטש פון בראדוויל. זיין עלטער פעטער, דער מאכניווקער רבי, רבי אברהם יהושע העשיל, האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער און האט באשטימט זיין נעפע איבערצונעמען די הנהגה, און טאקע נאך זיין פטירה אין יאר ה'תשמ"ח, איז רבי יהושע באקרוינט געווארן רבי און פארזיצער פון דער מאכניווקער דינאסטיע.

נאכדעם וואס איז ער איז געווארן רבי, האבן  פילצאליגע בעלזער חסידים וואס האבן פארלאזט דעם בעלזער חסידות און נישט צוגעשטימט אנצונעמען דעם היינטיגן בעלזער רב, רבי ישכר דוב רוקח אלס זייער מנהיג, אויפגענומען רבי יהושע אלס זייער רבי. אין יאר ה'תשע"ו נאך אן אפמאכונג מיט דעם מוטער חסידות בעלזא, האט מען באשלאסן אז דאס חסידות וועט גערופן ווערן מאכניווקא בעלזא, און נישט בעלזא מאכניווקא ווי ס'איז געווען פארדעם. מיט שליסן די אפמאכונג איז געקומען צו ענדע א פיליעריגע מחלוקת וואס האט געהערשט צווישן די צוויי חסידות'ן.

## משפחה 
רבי יהושע האט געהייראט מרת חיה גיטל, טאכטער פון רבי שלום מיכלאוויטש פון בראד-ראדוויל, זייערע קינדער:
*מרת רייזיל, ווייב פון הרב יוסף מאיר מאשקאוויטש, זון פון רבי נפתלי פון מעליץ.
*הרב ישכר דוב, האט געהייראט מרת שרה לאה, טאכטער פון רבי אברהם יחיאל לעמבערגער פון מאקאווא בני ברק.
*מרת מלכה, ווייב פון אלטער משה טווערסקי, זון פון רבי זאב זון פון רבי יוחנן פון ראחמיסטריווקא.
*הרב יוסף מאיר, האט געהייראט מרת מלכה אסתר רחל, טאכטער פון רבי יוסף דוד טייטלבוים פון סאסאוו.
*מרת חנה דבורה, ווייב פון ר' נפתלי מאשקאוויטש זון פון רבי יעקב פון שאץ בני ברק.
*מרת בתיה רבקה, ווייב פון ר' אהרן טווערסקי, א זון פון רבי דוד, דער רב פון ראחמיסטריווקא אין ירושלים, זון פון רבי זאב זון פון רבי יוחנן פון ראחמיסטריווקא.
*הרב אהרן, האט געהייראט מרת סימא, טאכטער פון רבי יצחק דוד הורוויץ גאב"ד ראצפערט.
*הרב יחיאל מיכל, איידעם פון זיין פעטער רבי שלמה רוקח פון יעראסלאוו.
*הרב שלום, איידעם פון הרב יהושע שטערן (זון פונעם ביליצער רב און איידעם פון ר' מאטאלע ראחמיסטריווקער).
*הרב אברהם, האט געהייראט מרת איידל מאטיל, טאכטער פון רבי יעקב מנחם ראבינאוויטש פון ביאלא בני ברק.
*הרב מרדכי, האט געהייראט מרת שרה סאשא, טאכטער פון זיין שוואגער הרב יוסף מאיר מאשקאוויטש.
*מרת רעכיל, ווייב פון ברוך האלבערשטאם אייניקל פון רבי אלישע פון גארליץ.

קאטעגאריע:סקווירא
קאַטעגאָריע:טווערסקי פאמיליע
קאטעגאריע:בעלזא
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
לאנדאן וויקטאריע סטאנציע

**לאנדאן וויקטאריע סטאנציע** (), ברייט באוואוסט סתם ווי **וויקטאריע**, איז א צענטראל-לאנדאן באן וואקזאל און לאנדאנער אונטערגרונט קאמפלעקס וואס נעמט איר נאמען פון דער שכינותדיקער וויקטאריע גאס. וויקטאריע איז די צווייט-באשעפטיגסטע וואקזאל אין לאנדאן (און אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך) נאך וואטערלו, און שליסט איין א לופט-וואקזאל פאר פאסאזשירן וואס פארן מיט דער באן קיין גאטוויק פליפארט. זי איז איינע פון 19 סטאנציעס פארוואלט מיט  נעצווערק באן. דער שטח ארום דער סטאנציע איז א וויכטיגער איבערבייט פאר אנדערע סארטן טראנספארט: א לאקאלע בוס סטאנציע אין הויף פון פארנט, און וויקטאריע קאטש סטאנציע פאר ווייט-דיסטאנץ שאסיי בוסן איז דערביי.

וויקטאריע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

וויקטאריע איז א לאנדאן סוף-סטאנציע פאר סיי סאדערן און סיי סאדאיסטערן. סאדערן האט די מערהייט פון דינסטן קיין דרום לאנדאן און סאסעקס ווי אויך טיילן פון מזרח סארי דורך דער ברייטאן הויפט-ליניע. סאדאיסטערן פארזארגט דינסטן אין דרום־מזרח לאנדאן און לענגאויס דער טשאטאם הויפט-ליניע קיין קענט. וויקטאריע איז אויך די סוף-סטאנציע פאר דער גאטוויק עקספרעס באן קיין גאטוויק פליפארט.

וויקטאריע סטאנציע איז די נענטסטע הויפט-ליניע סטאנציע צו באקינגהאם פאלאץ.

## לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע
לאנדאנער אונטערגרונט האט צוויי פארבונדענע סטאנציעס אין וויקטאריע, אויף אנדערע ניוואען און געבויט איינעם מער ווי הונדערט יאר נאכן צווייטן. די עלטערע, ביי דער צפון זײַט פון דער בוס סטאנציע, באדינט די דיסטריקט און קרייז ליניעס, און איז נאר א ביסל נידעריגער ווי די גאס. די נייערע סטאנציע איז נענטער צו דער הויפטליניע סטאנציע און באדינט די וויקטאריע ליניע, א טיף־ניווא 'טיוב'.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לאנדאנער וואקזאלן
טארא סטראנג

קליין|לינקס
**טאַראַ סטראָנג** (ענגליש: *Tara Strong*, געבוירן מיטן נאמען **טאַראַ לין טשאַרנדאָף** דעם 12טן פעברואר 1973) איז א קאנאדיש-אמעריקאנישע אקטריסע, שטימע אקטריסע און זינגערין וואס איז באקאנט פאר איר ראלע אלס טימי טערנער אין "די גאר משונהדיקע עלטערן".

## יונגע לעבן 
סטראָנג איז געבוירן געווארן דעם 12טן פעברואר 1973 אין טאראנטא, אנטעריא. איר פאטער איז פראטעסטאנטיש און פון פראנצויזישע, דייטשע, אירישע און שאטישע שורשים. איר מוטער איז יידיש און פון בריטישע און רוסלענדישע שורשים.

## פּערזענלעכע לעבן 
זי איז געווען פארהייראט צו קרייג סטראָנג זינט 2000. זיי האבן צוויי קינדער: סעמי סטראָנג (געב' 2002) און עידן סטראָנג (געב' 2004).

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל  
* 

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
קאטעגאריע:קאנאדער יידן
לארען פאוסט

thumb|250px|פֿאַוסט אין 2008
**לאָרען פֿאַוסט** (ענגליש: *Lauren Faust*, געבוירן 25סטן יולי 1974 אין אנאפאליס, מארילאנד) איז א טעלעוויזיע אנימאטארין. זי איז געווען די סטאריבארד קינסטלערין פאר "די פאוערפאף מיידלעך" און "פאסטער'ס היים פאר אויסגעטראכטע פריינט". זי איז אויך געווען די דעוועלאפערין פאר "מיין קליינער פאני: פריינטשאפט איז צויבער". זי ויסגעדינט ווי אויספירן פראדוצירין צו געווארן די קאנסאלטינג פראדוצירין דעם 8טן מיי 2011 נאך די לעצטע עפיזאד פון די ערשטע סעזאן פון "מיין קליינער פאני". זי געלערנט אנימאציע ביי די קאליפארניע אינסטיטוט פון קונסט. זי איז פון דייטשע, פוילישע און ליטווישע אראפגאנג.

## וועבלינקען 
*
*דיוויענטארט בלאט פון לאָרען פֿאַוסט

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:אמעריקאנער אנימאטארס
לואידזשי

קליין|לינקס|סימבאל פון לואידזשי
**לואידזשי** (יאפאניש: ルイージ, ענגליש: *Luigi*) איז א ווידעא שפיל כאראקטער וואס איז געשאפן דורך נינטענדא. ער איז געשאפן געווארן דורך דעם בארימטן שפיל דיזיינער שיגערו מיאמאטא. לואידזשי איז דער יינגערער און העכערער צווילינג ברודער פון מאריא, דער נינטענדא מאסקאט. ער אויפטרעט אין א סאך שפילן אין דער "מאריא" סעריע, און כמעט שטענדיק העלפט ער זיין ברודער.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
מאריא

קליין|left|200px|סימבאל פון מאַריאָ
**מאַריאָ** (יאפאניש: マリオ; ענגליש: *Mario*) איז א ווידעא שפיל כאראקטער וואס איז געשאפן געווארן דורך שיגערו מיאַמאָטאָ. מאַריאָ איז דער הויפט מאסקאט פונעם פירמע נינטענדאָ. ער באווייזט זיך אין מער ווי 200 ווידעא שפילן.

מאַריאָ איז א העלד וואס וואוינט אין דעם שוועמל קעניגרייך אין רוב די שפילן. אין די "מאַריאָ" שפילן פרובירט ער צו פארמיידן אז דער שלעכטער באַוזער פרינצעסין פיטש אוועקכאפט. ער איז אָפט געהאָלפֿן דורך זיין ברודער לואידזשי. אויך האט ער אנדערע פיינד, צום ביישפיל דאנקי קאנג און וואריא, אבער זיי זענען פריינט אין אנדערע שפילן.

מאַריאָ איז איינער פון די מערסט בארימטע ווידעא שפיל כאראקטערן פון אלע צייטן.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
פרינצעסין פיטש

קליין|לינקס|סימבאל פון פרינצעסין פּיטש
**פרינצעסין פּיטש טאָדסטול** אדער **פּיטש** (ענגליש: *Princess Peach Toadstool*, יאפאניש: ピーチ姫) איז א כאראקטער אין דער ווידעא שפילן סעריע "מאריא". אין רוב די שפילן אין וועלכע זי טרעט אויף ווערט זי אוועקגעכאפט דורך דעם רעפטיליע פארזעעניש קעניג באוזער. זי איז די פרינצעסין פון דאס שוועמל קעניגרייך, וואס איז די הויפט ארט פון רוב די "מאריא" שפילן. 

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
באוזער

**באַוזער** אדער **קעניג קופּאַ** (ענגליש: *Bowser*) איז א ווידעא שפיל כאראקטער פון נינטענדא'ס "מאָריאָ" שפילן. ער איז דער שלעכטער קופּאַ וואס נעמט איין דעם שוועמל קעניגרייך. ער איז א טייוולע ווערסיע פון א נארמאלער קופּאַ. ער איז געראנגט געווארן #1 אויף די "שפיץ 50 ווידעא שפילן רשעים פון אלע צייטן" ליסטע פון די "גינעס וועלט רעקארדס גיימערס אויסגאבע" 2013.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
ווייסע רויז

קליין|250px|מאנומענט צום אנדענק פון דער "ווייסער רויז" אין מינכן, אין דער פארעם פון בלעטלעך צעשפרייט אויפן טראטואר.
די **ווייסע רויז** (דייטש: Die Weiße Rose) איז געווען אַ גרופּע ​​סטודענטן וואס האבן זיך געשטעלט קעגן דער נאַצי פּאַרטיי אין נאצי דייטשלאנד.

די "ווייסע רויז" גרופע איז  געווען אַ פאַרבאַנד פון פינף סטודענטן, אַלע אין די יונגע צוואנציגער יארן,  אין לודוויג מאַקסימיליאַן אוניווערסיטעט אין מינכן. פון יוני 1942ביז פעברואר 1943, האט די גרופּע צוגעגרייט און צעשיקט זעקס פאַרשידענע בלעטלעך וואָס האט פֿאַר סאָף די הערשן פון נאַצי טיראַני דורך אַקטיוו קעגנשטעל פון די דייַטש מענטשן. דער נאָמען "ווייסע רויז" איז אומזיכער, אָבער קען זייַן אַטריביאַטאַד צו די ווערטער פון דעם ליד "ונאַ ראָסאַ בלאַנקאַ קולטיוואָ" קובאַן פּאָעט דזשאָסע מאַרטי.

האַנס שאל און זיין שוועסטער סאָפֿי זענען געווען די ערשטע ארעסטירט פאר זייער אקטיוויטעטן אין דער  גרופּע און  האָבן ווערן באַוווסט פיגורעס סימבאָליזירן קעגנשטעל צו נאַזיסם. דער אַנדערער מיטגלידער פון די גרופּע זענען קריסטאָף פּראָבסט, אַלעקסאַנדער לאַורעל און ווילי גראַף. זיי זענען זיך דורך פּראָפעסאָר קערט הובער ווער דראַפטעד די צוויי פריש בולאַטאַנז. כל זעקס מיטגלידער פון די גרופּע זענען אַרעסטירט, האָב, און הינגעריכט דורך אַ גיליאָטין. זיבעט נעווסלעטטער איז ווייל צוגעגרייט בייַ די צייַט פון די אַרעסט פון די באַנדע.

הייַנט די גרופּע אין דייטשלאנד זענען געהאלטן יגזעמפּלערי מוט און מענטשהייַט אַפֿילו אין די פּנים פון גרויל דיקטאַטאָריאַל הערשן.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה
וואריא

קליין|לינקס|סימבאל פון וואריאָ

**וואריאָ** (ענגליש: *Wario*) איז א כאראקטער פון נינטענדא'ס בארמיטע ווידעא שפילעריי סעריע, "מאריא". ער האט אויסזען אויף רוב די "מאריא פארטיי" און ספארט-פארבונדענע שפילעריי, און איז געווען די טעמע פון עטלעכע ווידעא שפילעריי פון זיין אייגן.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
וואלואידזשי

קליין|לינקס|סימבאל פון וואלואידזשי
**וואַלואידזשי** (ענגליש: *Waluigi*) איז א כאראקטער אויף נינטענדא'ס סעריע פון "מאַריאָ" ווידעא שפילן. ער איז דער שלעכטע ווערסיע פון לואידזשי, אזוי ווי אז וואריאָ איז דער שלעכטע ווערסיע פון מאַריאָ. וואַלואידזשי איז א זייער קירצלעך, דאר און הויכער מענטש, וואס טראגט וויאלעטע קליידער.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
יאשי

**יאָשי** (יאפאניש: *ヨッシー*; ענגליש: *Yoshi*; פולער נאמען: **טי. יאָשיזאַווער מאַנטשאַקופּאַס**, *T. Yoshisaur Munchakoopas*) איז א פיקטיווער זגאל דינאזאווער אין נינטענדא'ס ווידעא שפיל סעריע "מאריא".

יאשי'ס סאמע באקאנטע מעגלעכקייט איז צו עסן שונאים. ער האט א קריצלעכע צונג וואס ער נוצט צו כאפן און עסן זיי. אין א טייל שפילן, נאך וואס יאשי עסט שונאים טוישן זיי זיך צו אייער. איינער פון יאשי'ס בעסטע פריינט איז מאריא, וואס העלפט יאשי איבער די געפערלעכע סיטואציעס. א מאל קען מאריא רייטן אויף יאשי.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
אאזיס (בוך)

**אאזיס** איז א בוך פון 47 יודישע *ליעדער און פאעמעס* געשריבן דורך אברהם סוצקעווער אין די יאהרן פון 1957-1959. מערסטנס פון די דיכטונגען זענען גאנץ קורצע און פארנעמען נישט מעהר ווי איין זייט, אדער - גאהר אפט - פיל ווייניגער.

דער בוך איז ארויסגעגעהבן געווארן אין יאהר 1960 דורך די י.ל. פרץ פארלאג אין תל אביב, ישראל און געדרוקט ביי די ארטיגע דפוס אורלי אין טויזנט צוויי-הונדערט עקזעמפלארן. די צייכענונגען בעפאר יעהדע אפטיילונג זענען פון פנחס שער.

## אינהאלט 
דאס בוך אנטהאלט די פאלגנדע זיבן אפטיילונגען אין א ס"ה פון 88 זייטן:

* ווערטער און שווייגנס, 21 פאעמעס
* צוויי באלאדעס וועגן איין קינדהייט, 2
* איבער מיין זכרון, 4
* בארעגנטע ליפן, 12
* אין וואַדי-פֿיראַן, 1 (אין פינעף טיילן)
* אאזיס, 6
* איין וויינקעלער, 1

## וועב לינקען 
* דאס בוך https://archive.org/details/nybc214533
* ביי ווארלדקעט http://www.worldcat.org/title/oazis/oclc/746580768
* ביי גוגל ביכער http://books.google.com/books/about/%D7%90%D7%90%D7%96%D7%99%D7%A1.html?id=fkwXnQEACAAJ

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:דיכטונג
קאטעגאריע:ביכער געדרוקט אין תל אביב
קאטעגאריע: י.ל. פרץ פארלאג ביכער
הינדו קוש

קליין|הינדו קוש
**הינדו-קוש** (פערסיש: **هندوکش**) איז א בארג קייט וואס ציט זיך אויס פון אפגאניסטאן ביז די צפונדיקע געגנטן פון פאקיסטאן.

## די בערג
אין דעם מזרחדיקן טייל פון דער קייט דערגרייכן די בערג צו א הייך פון מער ווי  6000 מעטער. דער העכסטער שפיץ אין דער קייט איז טיריטש-מיר אין פאקיסטאן וואס איז הויך עטלעכע 7,690 מעטער.

וואס מער מ'גייט צו מערב ווערט נידעריגער די הייך, ביז אינמיטן דער קייט, אין געגנט פון קאבול, זענען די בערג הויך צווישן 4,000 און 6,000 מעטער, און אין דעם מערבדיקן טייל צווישן 3,500 און 4,000 מעטער. די קייט איז לאנג 800 ק"מ.

## היסטאריע
אין יאר 327 פאר דער ציווילער רעכענונג האט אלעקסאנדער דער גרויסער געפירט זיין מיליטער דורך איינעם פון די פאסאזשן אין דער קייט ווען ער האט אינוואדירט אינדיע פון צפון.

יארן לאנג איז די קייט געווען א פעסטונג וואס האט פארמיטן דעם דורכגאנג פונעם סאוועטן פארבאנד קיין אפגאניסטאן און פאקיסטאן, אבער אין 1964האבן סאוויעטע אינזשענירן געגראבט א טונעל דורך די בערג און האבן אויסברוקירט א שאסיי וואס פארבינדט צווישן דעם סאוועטן פארבאנד מיט פאקיסטאן.

קאַטעגאָריע:בערג
קאַטעגאָריע:אפגאניסטאן
קאַטעגאָריע:פאקיסטאן
לעסטער סקווער אונטערגרונט סטאנציע

**לעסטער סקווער** (*Leicester Square*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע פלאצירט אויפן טשערינג קראס ראד, א ביסל צו מזרח פון לעסטער סקווער. די סטאנציע איז אן איבערבייט צווישן די פיקאדילי און נארדערן ליניעס.

די סטאנציע איז אין  טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער דעמאלסטיקער גרויסנארדערן, פיקאדילי  און בראמפטאן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 15טן דעצעמבער 1906.

אין די אנהייב 1930ער יארן האט מען געעפנט דעם אונטערדישן בילעט־באשטעלן זאל.

## גאלעריע 

טעקע:Leicester Square tube station.jpg|אריינגאנג
טעקע:Leicester Square stn Northern northbound look south.JPG|נארדערן ליניע צפונדיקער פעראן
טעקע:Leicester Square stn Piccadilly westbound look east.JPG|פיקאדילי ליניע מערבדיקער פעראן

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
רייוונסקארט פארק אונטערגרונט סטאנציע

**רייוונסקארט פארק** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער דיסטריקט ליניע.
די סטאנציע געפינט זיך אין מערב האמערסמיט, מערב לאנדאן, און איז אין טראוולקארט זאנע 2.

די סטאנציע האט פיר פעראנען; צוויי זענען פאר דער פיקאדילי ליניע וואס אירע באנען שטעלן זיך נישט אפ געוויינלעך דא.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אפריל 1873 אויף דער ליניע קיין  דורך דער לאנדאן און דרום-מערב באן, מיטן נאעמן **שאפֿטסבורי ראד**. דעם 1טן יוני 1877 האט די דיסטריקט באן (היינט די  דיסטריקט ליניע) געעפנט א קורץ שטרעק פון ליניע פון האמערסמיט און דערלענגערט איר באן דינסט אדורך רייוונסקארט פארק קיין ריטשמאנד.

## גאלעריע 

טעקע:Ravenscourt Park stn westbound District look east.JPG|מערבדיקער דיסטריקט ליניע פעראן קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:Ravenscourt Park stn roundel.JPG|פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
1532

## געשעענישן 
* 25סטן יוני – סוליימאן דער ערשטער אינוואדירט אונגארן.

## געבוירן 
## געשטארבן
פיטער קאלען

**פּיטער קלייווער קאַלען** (ענגליש: *Peter Claver Cullen*, געבוירן דעם 28סטן יולי 1941) איז א קאנאדער שטימע אקטיאר. ער איז באקאנט פאר די שטימע פון אָפּטימוס פּרײַם אין די "טראַנספּאָרמערס" טעלעוויזיע סעריע, און אויך אין די פיר "טראַנספּאָרמערס" פילמען. אויך איז ער באקאנט פאר שפילן די שטימע פון איאָר אין "וויני דער פּו".

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
1533

## געשעענישן 
* 1טן יוני – אן באלין באקרוינט מלכה פון ענגלאנד.

## געבוירן 
* 24סטן אפריל – ווילעם דער שווייגער, האלענדישער פירער (דערמארדעט 1584)
* 7טן סעפטעמבער – עליזאבעט די ערשטע, מלכה פון ענגלאנד (געש' 1603)

## געשטארבן
דזשים קאמינגס

קליין

**דזשיימס דזשאָנאַ "דזשים" קאַמינגס** (ענגליש: *James Jonah "Jim" Cummings*, געבוירן דעם 3טן נאוועמבער 1952) איז אן אמעריקאנער שטימע אקטיאר און זינגער. ער האט זיך באטייליקט אין העכער 400 ראלעס אין טעלעוויזיע און פֿילמען. ער האט געשפּילט אין אַ סך אַנימירטע פֿילמען ווי "אַלאַדין", "דער לייבן-קעניג", "ענטז", "דער וועג קיין על דאָראַדאָ", "שרעק", און "די פּרינצעסין און די זשאַבע".

קאַמינגס איז געבוירן געווארן דעם 3טן נאוועמבער 1952 אין יאנגסטאון, אהאיא.

## וועבלינקען 
* 
* דזשים קאַמינגס  ביי Voice Chasers 
* דזשים קאַמינגס אינטערוויו ביי Toon Zone 

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
אוואנטורע צייט

**אוואנטורע צייט** (ענגליש: *Adventure Time*) איז אן אמעריקאנישע אנימירטע טעלעוויזיע סעריע באשאפן דורך פּענדלטאָן וואָרד פאר קארטון נעצווערק. די סעריע איז וועגן די אוואנטורעס פון פֿין און זיין בעסטער פריינד דזשעיק, א הונט מיט מאגישע כוחות צו טוישן פארעם און וואקסן און איינשרומפן ביי וועלן. פֿין און דזשעיק לעבן אין די לאנד פֿון או, א לאנד וואס איז געווען צעשטערט אין די גרויסע שוועמל מלחמה.

## וועבלינקען 
* 
* אנימאציע בלאג 
* פראדוקציע בלאג 
* "אוואנטורע צייט" אויף קארטון נעצווארק 

קאטעגאריע:טעלעוויזיע סעריעס פאר קינדער
קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
פרענק וועלקער

קליין
**פֿרענקלין ווענדל "פֿרענק" וועלקער** (ענגליש: *Franklin Wendell "Frank" Welker*, געבוירן דעם 12טן מערץ 1946) איז אן אמעריקאנער אקטיאר וואס מאכט רוב זיין קאריערע אלס א שטימע אקטיאר. ער איז בעסטנס באקאנט פֿאַר זיינע קלאנגען פֿון בעלי חיים און אַלס די אריגינעלע שטימע פֿון סקובי-דו.

קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
1534

## געשעענישן 
* 9טן יוני - זשאק קארטיער ווערט דער ערשטער אייראפער וואס דערגרייכט דעם סאט לארענס טייך
* 24סטן יוני - זשאק קארטיער אנטפלעקט פרינץ עדווארד אינזל

### אומבאוואוסטער טאג
* ערשטע ספר געדרוקט אויף יידיש (אין קראקע), *מרכבת המשנה*, א תנ"ך קאנקארדאנץ פון רבי אשר אנשיל, וואס פארטייטש שווערע ווערטער פון לשון הקודש. 
## געבוירן 
* רבי יצחק לוריא, דער אריז"ל
* יאזע דע אנשיעטא, יעזואיטישער מיסיאנער און הייליקער.

## געשטארבן 
## רעפערענצן
ספאנדזשבאב סקווערפענץ (כאראקטער)

**ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ** אדער **שוואָמבאָב קוואַדראַטהויזן** (ענגליש: *SpongeBob SquarePants*; געבוירן דעם 14טן יולי 1986) איז איינער פון די הויפט כאראקטערן פון ניקעלאָדיאָנ'ס אַנימירטע סעריע "ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ". ער איז אַ ים-שוואָם וואס האט ליב זיין ארבעט אינעם רעסטאָראַן "דער קראַסטי קרעפּס". ספּאָנדזשבאָב וואוינסט אין אַן אַנאַנאַס אונטערן ים.

קאטעגאריע:טעלעוויזיע כאראקטערן
טאם קעני

**טאָמעס דזשיימס "טאָם" קעני** (ענגליש: *Thomas James "Tom" Kenny*, געבוירן דעם 13טן יולי 1962) איז אן אמעריקאנער אקטיאר, שטימע אקטיאר און קאמיקער. ער איז בעסטנס באקאנט אלס די שטימע פון ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ אין "ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ". ער אויך האט געשפילט די שטימעס פון דער אייז קעניג אין "אוואנטורע צייט", דער בירגערמייסטער אין "די פאוערפאף מיידלעך", און ווילי אין די "טראַנספאָרמערס" פילמען.

קעני איז געבוירן געווארן דעם 13סטן יולי 1962 אין סיראקוז, ניו יארק. ער האט געלערנט ביי דער בישאפ גריימס מיטלשול. קעני האט געהייראט דזשיל טאלי אין 1993, און זיי האבן צוויי קינדער.

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:קאמיקער
קאטעגאריע:זינגער
קאטעגאריע:אמעריקאנער שרייבער
1535

## געשעענישן 
* 18טן יאנואר – פראנסיסקא פיזארא שטעלט אויף לימא, די הויפטשטאט פון פערו.
* 15טן אויגוסט – געגרינדעט אסונסיאן אין פאראגוויי

## געבוירן 
## געשטארבן
פעטריק סטאר

**פעטריק סטאַר** (ענגליש: *Patrick Star*) איז א פיקטיווער כאראקטער אין ניקעלאדיאנ'ס אנימירטער טעלעוויזיע סעריע "ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ". זיין שטימע ווערט געשפילט דורך ביל פֿייגערבייק. פעטריק באווייזט זיך צום ערשטן מאל אין דער סעריע'ס פילאט עפיזאד, "הילף געוואָלט", וואס איז ערשטנס טראנסמיטירט געווארן דעם 1טן מיי 1999. פעטריק איז געשאפן געווארן דורך דעם אנימאטאר סטיווען הילענבורג. פעטריק'ס גרעסטער שטריך איז זיין פעלן פון שכל, וואס טייל מאל האט ער א בייזע השפעה אויף זיין בעסטן פריינד, ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ.

קאטעגאריע:טעלעוויזיע כאראקטערן
1536

## געשעענישן 
* 2טן פעברואר – שפאנישע זוכער פון גאלד גרינדן די שטאט בוענאס איירעס.

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 19טן מיי – אן באלין, צווייטע ווייב פון הענרי דער אכטער, הינגעריכט (געב' 1507)
* 12טן יולי - עראסמוס, האלענדישער פילאסאף
1537

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 12טן אקטאבער
:: –  עדווארד דער זעקסטער, מלך פון ענגלאנד (געש' 1553)
:: –  דזשיין גריי, מלכה פון ענגלאנד פאר ניין טעג (געש' 1554)

## געשטארבן
דזשארדזשטאן, גייאנע

**דזשארדזשטאן** () איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון גייאנע. ער ליגט אויפן בארטן פונעם אטלאנטישן אקעאן ביים מויל פונעם דעמערארא טייך. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1781, און האט באקומען זיין נאמען דעם 29סטן אפריל, 1812 צו דער ערע פונעם מלך געארג דער דריטער.

## וועבלינקען
דענקמאל צו די יישוב וואלונטירער ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה

קליין|250px|שמאל|
דער **דענקמאָל צו די יישוב וואלונטירער ביי דיר צווייטער וועלט-מלחמה** אויף הר הרצל אין ירושלים איז דער צענטראַלער דענקמאל  פּלאַץ אין זכּרון פון די  וואַלאַנטירער פונעם יישוב אין ארץ ישראל בשעת דעם בריטישן מאנדאט וואס וואַלאַנטירד צו דינען אין דער בריטישער אַרמיי, און עטלעכע פון זיי האבן מלחמה געהאלטן ווי טייל פון די אידישע בריגאַדע, אַראָפאַקן אויס צו ישראל און באערדיגט געווארן אין ארץ ישראל.

## גאַלעריע 

טעקע:Memorial for the Yeshuv volunteers in World War II IMG 1326.JPG
טעקע:אנדרטת מתנדבי הישוב - הר הרצל 1.jpg
טעקע:אנדרטת מתנדבי הישוב - הר הרצל - 2.jpg

## וועבלינקען 
* ההתנדבות לצבא הבריטי במלחמת העולם השנייה  באתר e-mago

קאַטעגאָריע:אנדענק-מאנומענטן אויף הר הרצל
סקווידווארד

**סקווידוואַרד טענטיקלס** (ענגליש: *Squidward Tentacles*) איז א פיקטיווער כאראקטער אין ניקעלאדיאנ'ס אנימירטע טעלעוויזיע סעריע "ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ".

קאטעגאריע:טעלעוויזיע כאראקטערן
ערינפורע דענקמאל

קליין|300px|ערינפורע דענקמאל אינעם מיליטערישן בית הקברות אויף הר הרצל

דער **ערינפורע דענקמאל** () אויף הר הרצל אין ירושלים איז אַ דענקמאל צו דער פּאַסאַזשיר און לאַסט שיף ערינפורע וואָס איז פארזונקען געווארן דורך דיר דייטשער לופט-מיליטער דעם  1טן מאי 1943, אין דער צווייטער וועלט-מלחמה. רוב פון די קאָמאַנדע און זעלנער אויף דער שיף זענען דערטרונקען געווארן, אריינגערעכנט 139 פּאַלעסטינער זעלנער וואס האבן געדינט אין דער קעניגלעכער טראנספארט טרופּע  462 גענומען טייל אין די צפֿון אפריקאנער קאַמפּיין.

## גאַלעריע 

טעקע:אנדרטת ארינפורה - הר הרצל 1.jpg
טעקע:אנדרטת האונייה ארינפורה - הר הרצל.jpg

## וועבלינקען 
* געשיכטע דער שיף 
* The Erinpura: Basotho Tragedy 
* מרדכי אשל, פינת הזיכרון לשמואל (מוליא) תנפילוב בדגניה א' 

קאַטעגאָריע:אנדענק-מאנומענטן אויף הר הרצל
נאציאנאלער פארזיכערונג אנשטאלט

ממוזער|350px|נאציאנאלער פארזיכערונג אנשטאלט געביידע–ירושלים

דער **נאציאנאלער פארזיכערונג אנשטאלט** () איז די אינסטיטוציע פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דורכפירן  רובֿ פון ישראלס געזעלשאַפטלעך רעכט,

## וועבלינקען 
* אתר המוסד לביטוח לאומי
* דמי ביטוח לאומי ובריאות , ביזנספעדיע

קאטעגאריע:ישראל
דענקמאָל צו ייִדישע זעלנער וואס געקעמפט פֿאַר די רוסישע מיליטער אין וועלט מלחמה 2

קליין|350px|שמאל|
**דענקמאָל צו ייִדישע זעלנער אין דער רוסישער מיליטער אין  דער צווייטער וועלט־מלחמה ** אויף הר הרצל אין ירושלים אין זכּרון פון די אידישע קעמפער אין דער רוסישער מיליטער וואס זענען געפאלן ביי דער צווייטער וועלט־מלחמה.

## גאַלעריע 

טעקע:אנדרטת הנופלים היהודים בצבא הרוסי - הר הרצל.jpg
טעקע:A Monument to 200000 Jewish fighters who fell in the Red Army during World War II (14262761120).jpg
טעקע:אנדרטת הצבא האדום בהר הרצל - 1.jpg
טעקע:אנדרטת היהודים בצבא האדום - הר הרצל - 1.jpg

## וועבלינקען 
* חיילים שלחמו בצבא האדום כתבה באתר "Jewish Daily forward"

קאַטעגאָריע:אנדענק-מאנומענטן אויף הר הרצל
גכה יאר

א **גכה יאָר** איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט גכה הייבט אן דינסטיק (**ג**, דער דריטער טאג פון דער וואך), איז "כסדרן" (**כ**) דאס הייסט אז חשוון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט דאנערשטיק (**ה**). א יאר פון סארט גכה איז א פשוט יאר (נישט קיין עיבור יאר) און איז לאנג 354 טעג, מיט 50 שבתים.

א גכה יאר פאסירט בערך אין 6.25% פון אלע יארן. לעצטנס האט פאסירט א גכה יאר אין ה'תשס"ו און ה'תשס"ט, און וועט פאסירן נאכאמאל אין ה'תשפ"ו.

## ימים טובים
* אין א גכה יאר געפאלט ראש חודש אום שבת צוויי מאל: ראש חודש טבת געפאלט שבת זונטיק און ראש חודש אייר געפאלט פרייטיק שבת.
* חנוכה געפאלט פון מאנטיק ביז מאנטיק, מען צינדט דאס ערשטע ליכטל זונטיק ביינאכט. 
* ט"ו בשבט געפאלט מאנטיק.
* פורים געפאלט דינסטיק (אין ירושלים מיטוואך). 
* ל"ג בעומר געפאלט זונטיק. 
* שבועות געפאלט פרייטיק (אויך שבת אין חוץ לארץ). 

## פאסט טעג
* צום גדליה געפאלט מיטוואך, עשרה בטבת געפאלט מיטוואך, אסתר תענית געפאלט מאנטיק, תענית בכורות געפאלט מיטוואך, און שבעה עשר בתמוז מיט תשעה באב געפאלן ביידע דאנערשטיק.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישער לוח
ירושלים אלטשטאט

קליין|די אלטשטאט פון ירושלים
די **ירושלים אלטשטאט** איז די אלטשטאט פון ירושלים וואס איז ארומגענומען מיט א מויער, צוזאמען מיט עיר דוד און בארג ציון וואס זענען דרויסן פונעם מויער. דער שטח גייט צוריק צו אוראלטע צייטן. די שטאט האט באקומען דעם נאמען ירושלים ווען דוד המלך האט זי געמאכט פאר זיין הויפטשטאט. הר הבית און דער כותל מערבי געפינען זיך אין דער אלטשטאט.

די ירושלים אלטשטאט איז אן אונעסקא וועלט ירושה ארט.

Jerusalem-Mauerrundgang-30-Dachlandschaft-Felsendom-2010-gje.jpg
Jerusalem-Mauerrundgang-46-Damaskustor-2010-gje.jpg
Jerusalem-Mauerrundgang-56-Busbahnhof-2010-gje.jpg
Jerusalem-Mauerrundgang-78-Rockefellermuseum vom Storchenturm-2010-gje.jpg
Jerusalem-Suq-08-Baumwolltor-2010-gje.jpg
Jerusalem-Suq-42-nachts-Tor-2010-gje.jpg
Jerusalem-Altstadt-50-Bogen-2010-gje.jpg
Jerusalem-Altstadt-60-Gasse-Lasttraeger-1985-gje.jpg

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געגנטן אין ירושלים
קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער
טראנספארמערס

**טראַנספּאָרמערס** (ענגליש: *Transformers*) זענען פיקטיווע ראָבאָטן וואס ווערן פאבריצירט דורך א שפילכל פירמע מיטן נאמען האסברא. אין די דערציילונג שטאמען זיי פון א פלאנעט מיטן נאמען סײַבערטראָן. עס זענען דא צוויי הויפט גרופעס פון טראַנספּאָרמערס. זיי זענען די אויטאָבאָטן, די העלדן, און די דעסעפּטיקאָנען, די רשעים. דער פירער פון די אויטאָבאָטן הייסט אָפּטימוס פּרײַם, און דער פירער פון די דעסעפּטיקאָנען הייסט מעגאַטראָן. טראַנספּאָרמערס קענען זיך פארוואנדלען אין פארשידענע זאכן ווי אויטאס, עראפלאנען, פייער-געווער און בעלי חיים. די ערשטע טראַנספּאָרמערס זענען פאבריצירט געווארן אין 1984.

קאטעגאריע:פיקטיווע כאראקטערן
קאטעגאריע:שפילכלעך
דענקמאָל צו ייִדישע זעלנער וואס געקעמפט פֿאַר די פויליש מיליטער אין וועלט מלחמה 2

קליין|350px|שמאל|
**דענקמאָל צו ייִדישע זעלנער וואס געקעמפט פֿאַרן פוילישן מיליטער אין וועלט מלחמה 2** אויף הר הרצל אין ירושלים אין זכּרון פון די אידישע קעמפער אין דעם פוילישן מיליטער וואס זענען געפאלן ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה.

## גאַלעריע 

טעקע:PikiWiki Israel 12307 monument to fallen jewish soldiers in the polish a.jpg
טעקע:Memorial for the Jewish Soldiers in the Polish army in World War II IMG 1345.JPG
טעקע:Memorial for the Jewish Soldiers in the Polish army in World War II IMG 1344.JPG
טעקע:אנדרטת הנופלים היהודים בצבא הפולני - הר הרצל.jpg

## וועבלינקען 
* דף זיכרון לזכרם של היהודים בצבא הפולני במלחמת העולם השנייה באתר "זכור"

קאַטעגאָריע:אנדענק-מאנומענטן אויף הר הרצל
די פאוערפאף מיידלעך

**די פּאַוערפּאַף מיידלעך** (ענגליש: *The Powerpuff Girls*) איז אַן אַנימירטע טעלעוויזיע סעריע אויף קאַרטון נעצווערק וועגן דריי קינדערגאַרטן מיידלעך מיט די נעמען בלאָסאָם, באַבלס און באַטערקאַפּ, וואס האבן סופער-כוחות. די סעריע איז געשאפֿן געוואָרן דורך קרייג מאַקראַקען און פּראדוצירט געוואָרן דורך האַנאַ-באַרבעראַ. 

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
קאטעגאריע:טי ווי סעריעס
אנדרעא ליבמאן

קליין
**אַנדרעאַ עוואַ ליבמאַן** (ענגליש: *Andrea Eva Libman*, געבוירן דעם 30סטן יאנואר 1984 אין טאראנטא, אנטעריא) איז א קאנאדישע שטימע אקטריסע, טעלעוויזיע שרייבערין און זינגער וואס איז בעסטער באקאנט פאר אירע ראלעס ווי טשי טשי אויף "דראגאן באל", עמי אויף "דראגאן טעילס" און פּינקי פּײַ און פלאַטערשײַ אויף "מיין קליינער פאני: פריינטשאפט איז צויבער".

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:זינגער 
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
קאַטעגאָריע:טאראנטא
גאלדערס גרין אונטערגרונט סטאנציע

**גאלדערס גרין** (*Golders Green*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין גאלדערס גרין, צפון לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן עדזשווער צווייג פון דער נארדערן ליניע.

די סטאנציע איז אין  טראוולקארט זאנע 3, און איז די ערשטע סטאנציע צפונדיק וואס איז איבער דער ערד.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 22סטן יוני 1907.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
סטיווען הילענבורג

**סטיווען הילענבורג** (ענגליש: *Stephen Hillenburg*, 21סטן אויגוסט 1961 - 26סטן נאוועמבער 2018) איז געווען אן אמעריקאנער ביאָלאָג און אַנימאַטאָר, דער שאַפֿער פון די טעלעוויזיע סעריע "ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ" און רעזשיסאָר פון "ראָקאָ'ס מאָדערנע לעבן".

## וועבלינקען
* 

קאטעגאריע:אמעריקאנער אנימאטארן
מארוועל קאמיקס

**מאַרוועל קאמיקס** (ענגליש: *Marvel Comics*) איז א פירמע וואס פאבריצירט "סופערהעלדן" קאמיקס ביכער. איר הויפט קאנקורענט איז DC קאמיקס. אין 2009 האט די וואלט דיזני פירמע געקויפט מארוועל פאר $4 מיליאן. 

א טייל זייערע כאראקטערן זענען:
* ספּייַדער-מאַן 
* די פֿאַנטאַסטישע פֿיר
* קאַפּיטאַן אַמעריקע
* די אַווענדזשערס
* דער האלק
* עקס-מען
* טאָר
* אייַראָן מאַן
* ניק פֿיורי

קאטעגאריע:קאמיקס
קאטעגאריע:מארוועל קאמיקס
סאוט פארק

250px|קליין|לינקס
**סאַוט פּאַרק** (ענגליש: *South Park*) איז אן אמעריקאנעישע אנימירטע קאמעדיע טעלעוויזיע סעריע וועגן די לעבן פון פיר פערטע קלאס קינדער וואס וואוינען אין דער קליינער בארג שטאָט סאַוט פּאַרק, קאלאראדא. די סעריע נוצט סאַטירע צו מאכן חוזק פון טעמעס ווי איצטיקע געשעענישן, רעליגיע, פאליטיק און קולטור. צווישן די כאראקטערן זענען סטען מאַרש, קײַל בראָפֿלאָווסקי, עריק קאַרטמאַן און קעני מאַקאָרמיק.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
*  
* "סאַוט פּאַרק" עפיזאדן

קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
עדזשווער אונטערגרונט סטאנציע

**עדזשווער** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין עדזשווער, אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט, צפון־מערב לאנדאן. די סטאנציע איז דער וואקזאל פונעם עדזשווער צווייג פון דער נארדערן ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 5.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 18טן אויגוסט 1924.

## גאלעריע 

טעקע:Edgware station roundel.JPG|רונדל אויף צפונדיקן פעראן
טעקע:Edgware station platform 1 southbound.JPG|פעראן 1
טעקע:Edgware station platform 2 look south.JPG|אינזל פעראן 2
טעקע:Edgware station platform 3 look north.jpg|אינזל פעראן 3

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
נאציאנאלער באטאנישער גארטן

קליין|450px|

דער **נאציאנאלער באטאנישער גארטן** ('''הגן הבוטני לצמחי ארץ ישראל ע"ש מונטג'יו למפורט''') איז דער ערשטער באַטאַנישער גאָרטן אין ישראל און באריכטעט אַלע די ווילדע געוויקסן פון ישראל און די מיטל מזרח. דער גאָרטן ליגט אין דעם צפונדיקן טייל פונעם העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים קאַמפּוס אויף הר הצופים. אַרום דעם גאָרטן זענען קבורה מערות פון דעם צווייטן בית המקדש. אין דער מערב טייל פון דעם גאָרטן געפינט זיך אַ קליינער אַמפיטעאַטער.

נאָך די יסאָלאַטיאָן פון בארג סקאָפּוס פון ישראל אין 1948, באַשלאָסן צו מאַכן אַ נייַ באָטאַניקאַל גאַרדאַן קאַמפּוס אוניווערסיטעט אין גבעת ראַם אין מערב ירושלים. די נייע באָטאַניקאַל גאַרדאַן איז אָפּענעד אין 1954, באַלד נאָך דער פאַרלייגן פון גבעת ראַם קאַמפּאַס.

אין די דרום טייל פון די גאַרדענלאָקאַטעד אַ גרויס פּלאַזאַ מיט טשערז און פינף קווורע טשיימבערז גערופֿן: "מערת ניקנור" אין די נאָמען פון ניקאַנאָר מאכט פון די טירן.

## גאַלעריע 

טעקע:Cave-of-nicanor 28703836804 o 10.jpg|מערת ניקנור
טעקע:Pinsker-Oshiskin.jpg|קברים פון מנחם אוסישקין און יהודה לייב פינסקער
טעקע:שביל אביגדור המאירי - הר הצופים.jpg|שביל לזכרו של "אביגדור המאירי"

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:הר הצופים
קאַטעגאָריע:העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים
די קליינע לאקאמאטיווין וואס האט געקענט

**די קליינע לאקאמאטיווין וואס האט געקענט** (ענגליש: *The Little Engine That Could*) איז א בארימטן אמעריקאנישן קינדער בוך. 

די לאקאמאטיוו כאראקטער איז באזירט אויף א "סי. פי. האנטינגטאן" דאמף לאָקאָמאָטיוו. 

## געשיכטע 
א באן דארפט פארן איבער א הויכן בארג צו ברענגען שפילכלעך און עסנווארג צו די קינדער וואס לעבן איבער דעם בארג. דער לאקאמאטיוו פון דער באן דורכפאלט, און די שפילכלעך בעטן פארשידענע גרויסע לאקאמאטיוון צו זיי העלפן, אבער זיי זאגן אפ צו עס טאן, צוליב פארשידענע סיבות. דעמאלט, א קליינע בלויע לאקאמאטיווין ווערט געבעטן צו העלפן, און זי באשטימט צו עס טאן. די קליינע לאקאמאטיווין ציט די באן איבער דעם בארג ווען זי זאגט איר מאטא "איך דענק איך קען! איך דענק איך קען! איך דענק איך קען!".

קאטעגאריע:קינדער ביכער
בערטע לעלטשוק

**בערטע לעלטשוק** (1901 - ??) איז געווען א יידישע אקטריסע און שרייבערקע.

בערטע לעלטשוק איז געבױרן געװאָרן אין 1901 אין פּינסק. זי האָט איבערגעלאָזט איר משפּחה װי אַ פֿערצניאָריקע מײדעלע און געפֿאָרן קײן סאָקאָלאָװ װוּ זי האָט געאַרבעט װי אַ לערערקע אין אַ קינדער-הײם פֿאַר ײדישע יתומים. זי האָט אין דער זעלבער צײַט שטוּדירט אין אַ װאַרשאַװער דענטיסט-שוּל. שפּעטער האָט זי טאַקע געאַרבעט װי אַ צײן-דאָקטאָרשע, אָבער אױך װי אַן אַקטריסע װאָס האָט געשפּילט אין י.ל. פּרצעס אוּן אַ. רײזענס אײנאַקט   ערס. נאָך מער האָט זי געשפּילט װען זי איז אָנגעקומען קײן אַמעריקע (1923), נישט נאָר אױף דער בינע, אָבער אױך אין דער פֿילם-אינדוסטריע, אפֿילו אין האָליװוֹד. זי איז געװען אַן אַקטריסע בײַ מאָריס שװאַרצן אין זײַן באַװוֹסטן קונסט-טעאַטער. זי האָט געשפּילט סײַ אױף ײדיש, סײַ אױף לשון-קודש. בערטע לעלטשוק איז געװען אַ סאָציאַליסטקע און זי האָט אָנגעשריבן רירעװדיקע קורצע דערצײנונגען אוּן אַרטיקלען פֿאַר אַזעלכע זשורנאַלן װי: מאָרגן-זשורנאַל, ליטעראַרישע בלעטער, דער מאָמענט, מאָרגן-פֿרײַהײַט אוּן א סך אַנדערע. אין איר װערק האָט זי געשריבן װעגן אָרעמע-לײַט, ספּעציעל קינדער. זי האָט באַניצט אַ שאַרפֿן לשון מיט שטאַרקע װערטער װעגן רײַכע קאַפּיטאַליסטן. אירע דערצײלונגען זענען פּוּבליצירט געװאָרן אין אַ בוּך-פֿאָרעם. מען קען זײ געפֿינען אינעם באַנד אוּנטער דעם טיטל ״שאָטנס אױף דער זוּן״. מען װײסט נישט גענױ װוּ, װי אוּן װען זי איז געשטאָרבן.

## רעפערענצן
* ביאגראפיע 

קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
טשאלק פארם אונטערגרונט סטאנציע

**טשאלק פארם** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין טשאלק פארם, נישט ווייט פון קאמדן טאן, צפון־מערב לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן עדזשווער צווייג פון דער נארדערן ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

די סטאנציע האט  ליפטן וואס גייען אראפ  נאר 6 מעטער צו די פעראנען.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 22סטן יוני 1907.

## גאלעריע 

טעקע:Chalk Farm stn tiling.JPG|פעראן וואנט
טעקע:Chalk Farm stn roundel.JPG|רונדל אויף צפונדיקן פעראן
טעקע:Chalk Farm stn northbound look south.JPG|צפונדיקער פעראן
טעקע:Chalk Farm stn southbound look north.JPG|דרומדיקער פעראן

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
אירווין רויז

**אירווין רויז** (; 16טן יולי 1926 - 2טן יוני 2015) איז געווען א יידיש־אמעריקאנער ביאלאג. צוזאמען מיט אהרן טשעכאנאווער און אברם הערשקא איז ער געווארן באלוינט מיטן נאבעל פריז פאר כעמיע אין 2004.

## ביאגראפיע
רויז איז געבוירן געווארן אין ברוקלין, ניו יארק אין א סעקולערער יידישער פאמיליע, דער זון פון הארי רויז און זיין ווייב עלא (גרינוואלד). ער האט שטודירט איין יאר אין וואשינגטאן שטאט אוניווערסיטעט.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:ביאלאגן
קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
דראגאן באל

קליין

**דראגאָן באָל** (יאפאניש: ドラゴンボール, ענגליש: *Dragon Ball*) איז א יאַפאַנישע מאַנגאַ און אַנימע פון אַקיראַ טאָריאַמאַ. דער הויפט כאראקטער איז א סאַיאַן יינגל מיטן נאמען גאָקו. גאָקו זוכט די מיסטעריעזע דראגאָן באָלן. ווען זיבן דראגאָן באָלן זענען אלנגעזאמלט, איינער ווונטש וועל ווערן געגעבן דורך שענראָן דער דראקאן. גאָקו איז באגלייט דורך בולמאַ און טרענירט דורך מייסטער ראָשי. די "דראגאָן באָל" סעריע איז צעשיידט צו פילע אנדערע מעדיע אדאפטאציען, וואס שליסן איין צוויי המשכים, "דראגאָן באָל זי" און "דראגאָן באָל דזשי טי".

קאטעגאריע:אנימע סעריעס
גודזש סטריט אונטערגרונט סטאנציע

**גודזש סטריט** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אויף טאטנהאם קארט ראד. 

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אום 22סטן יוני  1907 אויף דער טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט א טייל פון דער נארדערנער ליניע)  מיטן נאמען טאטנהאם קארט ראד. מ'האט געענדערט דעם נאמען אויף גודזש סטריט אום 3טן סעפטעמבער 1908.
 
## גאלעריע 

File:Goodge Street stn southbound.JPG‎|דרומדיקער פעראן, קוקנדיק אויף צפון
File:Goodge Street stn northbound.JPG|צפונדיקער פעראן, קוקנדיק אויף דרום
File:Goodge Street stn roundel.JPG|פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
אלקאלי ערד מעטאל

**אַלקאַלי ערד מעטאַלן** זענען די  כעמישע עלעמענטן אין **גרופע 2** פון דער פעריאדישער טאבעלע. זיי זענען גלאנציק מיט א ווייס־זילבערנעם קאליר.

זיי האבן צוויי עלעקטראנען אין דער דרויסנדיקער שאָל, און קענען אוועקגעבן די צוויי עלעקטראנען גאנץ גרינג אין א רעאקציע, וואס גיט זיי א לאדונג פון 2+. זיי רעאגירן נישט אזוי שטארק ווי די אלקאלי מעטאלן. די עלעמענטן  געפינען זיך אלע נאטירלעך. 
 
די אלקאלי־ערד מעטאלן זענען:
* בעריליום (Be)
* מאגנעזיום (Mg)
* קאלציום (Ca) 
* סטראנטיום (Sr)
* באריום (Ba)
* ראדיום (Ra)

קליין|250פיקס|די אלקאלי־ערד מעטאלן
בעלסייז פארק אונטערגרונט סטאנציע

**בעלסייז פארק** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין בעלסייז פארק, צפון־מערב לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן עדזשווער צווייג פון דער נארדערן ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

די סטאנציע האט דריי ליפטן וואס גייען אראפ 33.2 מעטער צו די פעראנען. אויך קען מען גיין אראפ 219 טרעפן.

דער קעניגלעכער פרייער שפיטאל געפינט זיך נישט ווייט צפון פון דער סטאנציע.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 22סטן יוני 1907.

## גאלעריע 

טעקע:Belsize Park stn tiling.JPG|פעראן וואנט
טעקע:Belsize Park stn roundel.JPG|רונדל אויף צפונדיקן פעראן
טעקע:Belsize Park stn northbound look north.JPG|צפונדיקער פעראן
טעקע:Belsize Park stn southbound look south.JPG|דרומדיקער פעראן

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
דאנקי קאנג

קליין|דאָנקי קאָנג'ס ראשי תיבות
**דאָנקי קאָנג** (ענגליש: *Donkey Kong*) איז א ווידעא שפיל כאראקטער פון נינטענדא. ער האט ערשטנס ערשיינט אין א ווידעא שפיל אין 1981. ער איז א גרויסער גארילע וואס וואוינט אריין אין די דזשונגלען פון זיין אינזל. זינט 1994 טראגט ער א רויטע קראוואט מיט זיין ראשי תיבות "DK" געשריבן אין געל, זיין איינציקער קליידונג. ער באווייזט אלס סיי דער העלד און סיי דער רשע פון די "דאנקי קאנג" שפילן. 

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
גארילע

קליין|לינקס
די **גאָרילע** איז די גרעסטע מאלפע פון די אַפּען פאמיליע. זיי קענען זיין אגרעסיוו ווען באפאלט אדער ארויסרופט, אבער זיי זענען געוויינטלעך לינדע חיות. זיי זענען פאר פול וועגעטאריאניש, אנדערש פון די באנאבאס און שימפאנזעס. 

## זעט אויך 
* אפען
* מאלפעס
 

קאטעגאריע:מאלפעס
פרינצעסין דייזי

**פרינצעסין דייזי** אדער **דייזי** (ענגליש: *Princess Daisy*) איז א כאראקטער פון די "מאריא" ווידעא שפילעריי סעריע. זי איז די פרינצעסין פונעם סאראסאלאנד. פרינצעסין דייזי איז די צווייטע הויפט נקיבה אויף די "מאריא" סעריע מיט פרינצעסין פיטש.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
ראזאלינא

**ראָזאַלינאַ** (ענגליש: *Rosalina*) איז א כאראקטער פון די "מאריא" ווידעא שפילעריי סעריע. זי איז די דריטע הויפט נקיבה כאראקטער מיט פרינצעסין פיטש און פרינצעסין דייזי.

קאַטעגאָריע:מאריא כאראקטערן
בערדא

**בערדאָ** (ענגליש: *Birdo*) איז א כאראקטער אין נינטענדא'ס "מאריא" סעריע פון ווידעא שפילן. בערדא האט געמאכט איר ערשטער אויפטריט אינעם שפיל "סופער מאריא ברידער 2". זי איז פאראנען ווי א טראפי אויף "סופער סמאש ברידער מילי" און "סופער סמאש ברידער בראל". אויף "סופער סמאש ברידער מילי", בערדא אויסזעט אויף די "שוועמל קעניגרייך II" בינע. דארט, זי דרייעט דריי אייער פון יעדער זייטן פון די בינע. די אייער שעדיקן יעדער כאראקטער זיי שלאגט. זי איז א שפילעך כאראקטער אויף שפילעריי ווי "מאריא קארט: טאפל דאש!!" און "מאריא פארטיי 8". בערדא איז געווען א זכר וואס טראכט ער איז געווען א נקיבה, אבער איז איצט א נקיבה.

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
פאקעמאן

200px|קליין

**פּאָקעמאָן** (יאפאניש: ポケモン, ענגליש: *Pokémon*) איז א מעדיע קאָנצעסיע וואס איז דער אייגנטום פון נינטענדאָ, קריטשערס און גיים פֿריק. די קאָנצעסיע איז באזירט ארום דער קאנסעפט פון כאפן, זאמלען, טרענירן, האנדלען און שלאכטן א סך פארשידענע ארגאניזמען. דער קאנסעפט איז אויסגעטראכט געווארן דורך סאַטאָשי טאַדזשירי, וואס האט געשאפן דעם שפיל "פּאָקעמאָן". "פּאָקעמאָן" ווערט פארשטעלט אין פילע מעדיע פארעמס, וואס שליסן איין ווידעא שפילן, אן אנימע סעריע, מאַנגאַ און א קארטן שפיל. עס זענען דא העכער 1,000 פארשידענע זגאלן פּאָקעמאָנען, און דער מערסט בארימטער פון זיי איז פּיקאַטשו.

## זען אויך 
* פּאָקעמאָן גאָ

## וועבלינקען 

קאטעגאריע:אנימע
גומבא

**גומבאַס** (ענגליש: *Goombas*) זענען א פיקטיווער אנטראפאמארפישער זגאַל שוועמלעך אין דער "מאריא" סעריע פון ווידעא שפילן. זיי זענען נידעריקע ברוינע שונאים וואס דעם שפילער קען טייטן שוין באלד מיט א שפרונג אויפן קאפ. זיי באווייזן זיך אין כמעט אלע די "מאריא" שפילן. 

קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
מאריא (סעריע)

**מאַריאָ** (ענגליש: *Mario*) איז א סעריע פֿון בארימטע פלאַטפֿאָרמע ווידעא שפילן פֿון נינטענדא, וועגן נינטענדא'ס מאסקאט מאַריאָ און, אין רוב די שפילן, זיין ברודער לואידזשי. די "מאַריאָ" סעריע האט געלאפן העכער 25 יאר מיט מער ווי 200 שפילן. זי איז דער בעסטנס פארקויפטער ווידעא שפילן סעריע פֿון אלע צייטן, מיט העכער 262 מיליאן גאנצקייטן פארקויפט.

די סעריע האט זיך אנגעהויבן אין 1981 מיט דעם אַרקייד שפיל "דאָנקי קאָנג", און איז שפעטער געווארן א זעלבשטענדיקע סעריע. זי איז געשאפן געווארן דורך שיגערו מיאמאטא. מאַריאָ, וואס איז גערופן דזשאַמפּמאַן (*Jumpman*, "שפּרונגמאַן") ווען "דאָנקי קאָנג" איז באפרייט געווארן, איז דער הויפט כאראקטער אין רוב די סעריע; די הויפט רשע פֿון די סעריע איז באַוזער, דער קעניג פֿון די קופּאַס. רוב די שפילן ווערן פֿאַרבונדן מיט שפרונגען און באזיגן שונאים און האבן פראסטע געשיכטעס; דער מערסט געוויינטלעכער געשיכטע טעמע אין די סעריע איז אז באַוזער, דער הויפֿט רשע, כאפט פרינצעסין פיטש אוועק, און די מאַריאָ ברידער פרובירן ראַטעווען זי.