open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
יאסאלע ראזענבלאט יידישע לידער

**יאסאלע ראזענבלאט יידישע לידער** איז א אלבאם פון יודישע פאלקס לידער געזונגען דורכן בארימטן חזן יאסעלע ראזענבלאט, ארויסגעגעבן אין יאהר תשנ"ז דורך ישראל מיוזיק פון עקיבא צימערמאן'ס אוצר - טייל פון זיי גלייך פון די ארגינעלע פלאטעס.

די פירמע איז נאך דאן געווען באזירט אין תל אביב.

קאוד נומער: 5045.

טייל פון די רעקארדירונגען זענען פון די גאר ערשטע פון ראזענבלאט, דערפאר זענען זיי נישט אזוי קלאר.

## לידער 
* א יודישע מאמע, 1925
* עלעגיע, 1925
* יאהרצייט, 1926
* קלי קלי, 1923 (קאמפאזירט דורכן חזן און דיריגענט יעקב קאפל סענדלער)
* לאמיר זיך איבערבעטן, 1926
* אהיים אהיים, 1926
* זאג'דזשע רעבי'ניו, 1926, (מיט שמואל מאלאווסקי)
* שופר של משיח, 1924 (אויך באוואוסט אלס "נישט וויי צו גיין")
* דער טלית, 1909
* דער פאגראם אין קישינעוו, 1909
* דאס פארטריבענע טייבעלע, 1909
* שולמית, 1909
* מיין הייליג לאנד, 1909
* שלאף אין זיסער רוה, 1924 (היי לי לו לי)

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:חזנות
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
מהרש"א

**מהרש"א** איז א אויפן תלמוד וואס עס האט פארפאסט רבי שמואל אליעזר הלוי איידלס וועלכער ווערט אויך גערופן נאך זיין פירוש.

ס'איז אויך ערשינען א ספר חידושי מהרש"א על התורה אין פיורדא שנת תקכ"ד.

## דער ספר 
ער האט ארגינעל מחבר געווען צוויי חיבורים אויף ש"ס: **חידושי הלכות** און **חידושי אגדות**, די לעצטע איז נתחבר געווארן אויפן עין יעקב.

שפעהטער איז עס אריינגעשטעלט געווארן ביים סוף פון די גמרות נאך די חידושי הלכות, און דערנאך צוזאמען אויף איין בלאט ווען די חידושי אגדות - באצייכנט אלס **ח"א** - איז געדרוקט אין קלענערע אותיות.

אין די ווילנער ש"ס'ן איז עס געדרוקט העכערן מהרש"ל (חכמת שלמה) און מהר"ם.

### מהדורא בתרא 
ארויסגעגעבן דורך זיין אייידעם צוזאמען מיט זיינע אייגענע חידושים.

### זיין מהלך 
דער מהרש"א באציהט זיך געווענליך אויף די רייד פון תוספות, און צומאל אויף אויף גמרא רש"י.

ער איז געווען פון די ערשטע נגלה ספרים צו ברענגען אין זיין פירוש דברי קבלה, אזוי אויך איז ער געווען בקי אין די פילאזאפישע ספרים.

ער האט געהאלטן פון פלפול, אבער נישט פון שיטת החילוקים וואס איז דעמאלט געווארן פארשפרייט.

די מסכתות וואס דער מהרש"ל האט נישט אנגעיאגט מגיה צו זיין האט ער קארעגירט.

## אפקלאנג 
דער מהרש"א ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די יסודי המפורשים וועלכע מוז געלערנט ווערן צו פארשטיין די גמרא. בפרט ביי חסידים ווי ס'איז באקאנט אז דער בעש"ט האט גערעדט פון איהם זייער גרויס.

ס'איז באקאנט אז דער בעלזער רב האט געזאגט אז לערנען מהרש"א ח"א איז א סגולה צו יראת שמים.

דער חזון איש שרייבט אויך זייער גרויס איבער די חשיבות פון עס לערנען אלס עיקר טייל פון די לימודים.

## פסקים 
אין מסכת קידושין שרייבט ער אז אויך אויף א לעבעדיגן מענטש קען מען זאגן **זכרונו לברכה**.

ער שרייבט אז תרגום יונתן איז נישט נתחבר געווארן דורך יונתן בן עוזיאל.

## פירושים 
פארשידענע פירושים זענען פארפאסט געווארן במשך די דורות אויפן מהרש"א.
* מהרש"א הארוך
* נימוקי הגרי"ב
* קרני ראם

## וועבלינקען 
* http://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php?title=%D7%97%D7%99%D7%93%D7%95%D7%A9%D7%99_%D7%94%D7%9C%D7%9B%D7%95%D7%AA_%D7%95%D7%90%D7%92%D7%93%D7%95%D7%AA_%D7%9E%D7%94%D7%A8%D7%A9%22%D7%90

קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
מאטא פראנק

הרב '''מאָטאַ 'מרדכי' פראַנק** איז א ברעסלאווער משפיע וואס וואוינט אין מאה שערים, ירושלים.

ער איז א זון פון הרב יהודה לייב פראנק, פון די ירושאלמער קנאים.זיין מאמע איז א טאכטער פון רבי שמואל שפירא. ביי די זיבעצן יאר האט ער חתונה געהאט מיט רבקה, א טאכטער פון גבריאל גראסמען; זיי האבן זיבן קינדער.

ער שטאמט פון די ארגינעלע ירושלימער פרושים און איז א תלמיד פון רבי לוי יצחק בענדער.

ער איז א פארשטענדליכער און האט גאר א גוטן כוח הדיבור און חוש צו רעדן צו יעדעם זיין שפראך, און זיין אויסערגעווענליכע ליבשאפט צו יעדן יוד אהן אויסנאם איז ממש צום באוואונדערן ,נישט קיין חילוק צי יענער איז נישט קיין שומר שבת אדער גאר פון נטורי קרתא .

ער לערנט כסדר פאר שיעורים אין ליקוטי מוהר"ן און פארט אסאך ארום רעדן פון אמונה, פון וואס ער מאכט נישט קיין געלט.

כאטש ער האט גאר א סאך חסידים און מעריצים איבער די וועלט, פירט ער זיך מיט א פשטות און נישט ווי א רבי וויבאלד אין ברסלב איז געווען א קפידא נישט זיך צי פירען ווי א רבי .

## ספרים 
* הסוד הגלוי
* בטח בה לב בעלה

## וועב 
* זיין זייטל **באר בשדה''' http://www.mota.breslev.org/
* זיין פעיסבוק בלאט https://he-il.facebook.com/mota.breslev
* אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=4&t=50
* ביי א מסיבה אום פורים קטן מיט ליפא שמעלצער https://www.youtube.com/watch?v=qHhrgP0LFlU
* הירשל ציג באשרייבט זיין באזוך ביים סקווערער רבין http://theantitzemach.blogspot.com/2012/01/blog-post_02.html
* אראפצולאדן זיין ספר http://www.mota.breslev.org/mainbookpage.php 

קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:רעדנער
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
קאַטעגאָריע:ברסלבער
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
ה'שכ"ה

## געשעענישן
[קליין|250px|[שלחן ערוך, אורח חיים, ווענעציע, י"ח כסלו, ה'שכ"ה]]
*י"ח כסלו - ערשטע דרוק פון שלחן ערוך, אורח חיים אין ווענעציע (ביים לעבן פונעם מחבר)

## געבוירן
## נפטר געווארן
## קאלענדאר
עץ חיים

[קליין|250px|די אלטע געביידע אין [יפו גאס (ירושלים)|יפו גאס (2010)]]
[קליין|250px|פאטאגראפיע פון די אנהייב יארן פונעם 20סטן יארהונדערט פון די מלמדים אין ישיבת "עץ חיים", ווען זי איז געווען פלאצירט אין דער '[חורבה' שול.]]

**ישיבת עץ חיים** איז דער נאמען פון אן אוראלטער ישיבה פונעם אלטן יישוב אין ירושלים, וואס שליסט איין א תלמוד תורה, ישיבה און א כולל.

## היסטאריע
י"ח סיון ה'תר"א (יוני 1841) האט  הרב שמואל סאלאנט געגרינדעט דעם "עץ חיים" תלמוד תורה. די קלאסן זענען געווען פארשפרייט צווישן פארשידענער חדרים אין דער אלטשטאט. ערשט אין תרי"ז (1857) האט מען צענטראליזירט די תלמידים אין א גרופע געביידעס אינעם חצר פון דער חורבה שול, צוזמען מיטן ירושלימער בית דין, ווען מ'האט געגעבן צו דער תלמוד תורה דעם נאמען "ישיבת עץ חיים".

די נשיאים פונעם מוסד זענען געווען הרב ישעיה בארדאקי, הרב שמואל סאלאנט, הרב משה יהודה לייב פון קוטנא און הרב שמעון זרחי פון טאבריג.

די ערשטע ראשי ישיבה זענען געווען הרב שמואל סלנט און הרב משה נחמיה כהנאוו. פון תרי"ז ביז תרכ"ה האט געדינט אויך הרב משה יהודה לייב פון קוטנא, און נאך דער פטירה פון הרב כהנאוו האט געדינט הרב אליעזר דן רלב"ג (תרמ"ז-תרנ"ה).

ווען הרב איסר זלמן מעלצער איז ארויפגענומען קיין ארץ ישראל אין תרפ"ה (1925) האט מען אים באשטימט ראש ישיבה ביז זיין פטירה. מען האט באשטימט הרב אריה לעווין משגיח פון דער תלמוד תורה.

נאך דער פטירה פון הרב מעלצער האט מען באשטימט זיין איידעם הרב אהרן קאטלער ראש ישיבה, און ווען ער איז געווען אין ארץ ישראל האט ער געזאגט א שיעור אין דער ישיבה יעדע וואך. 

### היינט
אין דער ראם פון דער תלמוד תורה לערנען מער ווי 500 תלמידים, אויך זענען פאראן נאך צווייגן פון דער תלמוד תורה, אין רמות און אין גבעת שאול געגנט, ביתר עילית. 

## באקאנטע תלמידים פון עץ חיים
* הרב צבי פסח פראנק
* הרב יעקב משה חרל"פ
* הרב שלמה זלמן אויערבאך
* הרב משה יאיר וויינשטאק 
* הרב שלמה בנימין הלוי אשלג
* הרב שלמה גורן, הויפט רב פון ישראל
* הרב אברהם אלקנה כהנא שפירא, הויפט רב פון ישראל
* הרב יעקב ניסן ראזנטאל, אב"ד חיפה
* הרב חיים יעקב גאלדוויכט ראש ישיבת כרם ביבנה
* הרב ישראל יעקב פישער, ראב"ד העדה החרדית
* הרב אליעזר יהודה וואלדנבערג, "ציץ אליעזר"
* הרב יעקב אריה אלטער, האדמו"ר מגור
* הרב שמואל אויערבאך, ראש ישיבת מעלות התורה
* הרב יעקב אריה מיליקאווסקי, אמשינאווער רבי
* הרב עזריאל אויערבאך
* הרב יצחק זילבערשטיין
* הרב יצחק דוד גראסמאן, רב פון מגדל העמק
* הרב אברהם יהושע סאלאווייטשיק, ראש ישיבת בריסק
* הרב שאר ישוב כהן, רבה הראשי האשכנזי של חיפה
* הרב מנחם פרוש 
* אברהם משה לונץ, זשורנאליסט וחוקר ארץ ישראל
* האלוף שמואל גונן (גאראדיש)
* פראפעסאר יוסף יואל ריוולין

קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
קריסטאפער היטשענס

קליין
**קריסטאפער היטשענס** (ענגליש: *Christopher Hitchens*; 13טן אפריל 1949 - 15טן דעצעמבער 2011) איז געווען א בריטיש־אמעריקאנער כאריזמאטישער שרײַבער, פילאָסאָף, דעבאטירער, זשורנאליסט, אטעיסט, מארקסיסט און אנטי-ציוניסט פון יידישן אָפּשטאם.

אין זײַנע לעצטע יאָרן, בפרט זינט די אטאקעס פון סעפטעמבער דעם עלפטן, איז ער ספּעציעל באקאנט געוואָרן מיט זײַן שטארקער אפּאזיציע צו אָרגאניזירטער רעליגיע מיט עס באשולדיקן צו ברענגען אלע פּראבלעמען און צרות וואָס זענען דאָ אין דער מענטשהייט.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן דעם 13סטן אפּריל 1949 אין האמפּשיר, ענגלאנד. זײַן מוטער איז געווען א יידישע אָבער ער איז ערשט געוואויר געווארן דערפון אין 1987.

אין 1981 איז ער געקומען צו די פאראייניגטע שטאטן.

ער איז געשטאָרבן דעם 15טן דעצעמבער 2011 אין היוסטאָן, טעקסאס.

## פילמאגראפיע 
* אלץ וואָס איר דארפט וויסן, 1993
* פּרינצעסין דיאנא: דעם טאָג דערנאָך, 1998
* בלאג קריג, 2006

## ביבליאגראפיע 
* באשולדיקן דעם קרבן, 1988
* די מאָנארכיע, 1990
* בלויז פאר די ארגומענט, 1993
* דער געריכט פון הענרי קיסינזשער, 2001
* גאָט איז נישט גרויס, 2007
* איז קריסטנטום גוט פאר דער וועלט, 2008
* מאָראל, 2012

## וועב 
* א דעבאט וועגן דער עקזיסטענץ פון גאָט https://www.youtube.com/watch?v=oVZnwZdh-iM
* ארטיקל אין הארץ וועגן זיין לעצטן בוך 

קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
קאַטעגאָריע:יידישע זשורנאליסטן
קאַטעגאָריע:בריטישע אטעיסטן
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
דזשארדזש קארלין

[קליין|לינקס|קארלין ביי אן אויפטריט אין [2008]]
**דזשאָרדזש דעניס פעטריק קאַרלין** (ענגליש: *George Denis Patrick Carlin*; 12טן מיי 1937 - 22סטן יוני 2008) איז געווען אן אמעריקאנער קאמיקער, סאטיריסט, אקטיאר און שרייבער.

ער ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די מעהרסטע איינפלוסרייכסטע "סטענד-אפ" קאמיקער אין די פאראייניגטע שטאטן. ער איז ספעציעהל באקאנט מיטן ארויסברעהנגען די וויכטיגקייט פון "פרייהייט פון ווארט", טראכטן זעלבסטשטענדיג און נישט גלייבן די רעגירונג בלינדערהייט.

ער פלעהגט צועהרשט ערשיינען רעגלמעהסיג אויף די טונייט שאו טעלעוויזיע פראגראם פון דזשאני קארסן. און שפעהטער האט ער זיך באריהמט געמאכט מיט זיינע "עיטש בי או ספּעשל'ס".

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין מאנהעטן, ניו יארק צו אן אימיגראנט פון אירלאנד. זיינע עלטערן האבן זיך צוטיילט ווען ער איז געוועהן צוויי מאנאטן אלט.
קליין|לינקס|אין זיינע יונגע יאהרן
ער איז אויפגעצויגן געווארן קאטויליש, אבער איז שפעהטער געווארן אַן אטעיסט און פון די שטארקע קריטיקיהרער פון רעליגיע.

נאכן ארויספאלן פון א קאטוילישער שולע ביי די זעכצן, האט ער געדיענט אין דעם לופט-פלאָט פון דער מיליטער וואו מען האט עהם באפרייט אום יולי 1957 פאַרן נישט זיין גענוג פראדוקטיוו.

אין יוני 2008 איז ער געשטארבן אין סאנטא מאניקא, קאליפארניע.

ער איז געוועהן פארהייראט צוויי מאהל און האט איין טאכטער קעלי פון זיין עהרשטער פרוי.

## ווערק 
### דיסקאגראפיע 
* עף עם & עי עם, 1972
* קלאס קלאון, 1972
* אויף דער שאסיי, 1977
* א פלאץ פאר מיינע זאכן, 1981
* קארלין אויף דער קעמפוס, 1984
* שפיהלן מיט דיין קאפ, 1986
* וואס טוה איך אין ניו דזשערזי?, 1988
* צוריק אין טאון, 1996
* דאס לעהבן איז וועהרט צו פארליהרן, 2006

### פילמאגראפיע 
* קאר וואש
* דאגמע
* דזשוירזי מיידל
* טאמעס און פריינט (מ"ר קאנדוקטאר/נאראטאר, 1991–1996)
* אויטאס (פֿילמאר, שטימע, 2006)

### ביבליאגראפיע 
* ברעין דראפינגס, 1997
* נאפאלם און סילי פוטי, 2001
* היט מיין שפראך, 2009
* לעצטע ווערטער, 2009

## אויסצייכענונגען 
* אמעריקען קאמעדי אווארדס, פיער
* גרעמי אווארד, זיבן
* מארק טוועין פרייז, 2008

## וועבלינקען 
* אפיציעהלער וועב זייטל http://georgecarlin.com/
* דזשארדזש קארלין ביי דער אינטערנעץ פילם דאטנבאזע
* http://www.biography.com/people/george-carlin-9542307#synopsis
* אויף די טונייט שאו https://www.youtube.com/watch?v=5xCDlzAsFAM

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
קאַטעגאָריע:קאמיקער
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:שטימע אקטיארן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:מאנהעטן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אטעיסטן
קאטעגאריע:מענטשן געשטארבן אין 2008
להיטי הזהב באידיש

**להיטי הזהב באידיש** איז א אלבאם פון יודישע לידער געזונגען דורך בארימטע זינגער און חזנים, צוגעגרייט דורך ד"ר מוטי פרידמאן פאר ישראל מיוזיק וועלכער האט דאס ארויסגעגעבן איו יאהר תש"נ.

קאוד נומער (ICD): 5005.

## לידער 
* א יודישע מאמע, יאסעלע ראזענבלאט
* אין חדר אריין, מרדכי הערשמאן
* ראזשינקעס מיט מאנדלען, יאן פירס
* לייג דיין קאפ אויף מיינע קניה, מישא אלעקסאנדעראוויטש
* שלאף אין זיסער רוה, יאסעלע ראזענבלאט
* מיזירלו, סימאר רעכטצייט
* זאג'זשע רעבי'ניו, יאסעלע און שמואל מאלאווסקי
* לחם בשר ודגים, מרדכי הערשמאן
* א דין תורה מיט גאט, משה קאסעוויצקי
* דו'דעלע, מרדכי הערשמאן
* לאמיר זיך איבערבעטן, יאסעלע ראזענבלאט
* גייט א גוי אין שענקל אריין, הערשמאן
* א גלעזעלע לחיים, אלעכסאנדעראוויטש
* אשת חיל, די שוועסטער בייגלמאן
* הלוואי, משה אוישער מיט די שװעסטער בארי

## וועב 
* http://stereo-ve-mono.com/11210
* http://aleph.nli.org.il/F/25IFG34YGUNBIV4QFFRYGKE6MYUJU44ECLHLC29122G6MU16PC-00693?func=find-b&request=002601864&find_code=SYS&local_base=NNL01&pds_handle=GUEST

קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:אלבאמען
1560

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 29סטן סעפטעמבער - גוסטאוו וואסא, מלך פון שוועדן (געב' 1496)
חזנים בשירי יידיש - חלק ב'

**חזנים בשירי אידיש - חלק ב** איז אלבאם פון יודישע לידער ארויסגעגעבן דורך ישראל מיוזיק אין יאהר 2005.

עס איז איינע פון זייערע לעצטע אלבאמען.

קאוד נומער (ICD): 5133.

## לידער 
### יאסעלע ראזענבלאט 
* א געבעהט
* זעלנער פון ציון

### מרדכי הערשמאן 
* בארדיטשובער געזאנג
* מן המיצר
* מאי קא משמע לן
* זאמד און שטערן

### שלום כץ 
* קלי קלי
* וויגליד
* זכרינו לחיים

### פנחס בורנשטיין 
* דאס פינטעלע יוד
* שטערנדל
* א פאסטעכל א טרוימער
* זאג נישט קיינמאל (פארטיזאן ליד)

### דוד קאסעוויצקי 
* אברהמעלע מלמד
* א דו'דעלע
* אז דער רבי אלימלך

### לייבעלע וואלדמאן 
* דאס פלעשל
* דאס נייע יאהר
* די אייביגע טענה

## וועב 
* http://he.israel-music.com/various/cantors_sings_yiddish_vol_2/

קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאטעגאריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:נגינה
1559

## געשעענישן 
* 15טן יאנואר - עליזאבעט די ערשטע באקרוינט מלכה פון ענגלאנד.

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 25סטן יאנואר - קריסטיאן דער צווייטער, מלך פון דענמארק (געב' 1481)
1558

## געשעענישן 
* 22סטן יאנואר - אנגעהויבן די ליוואנישע מלחמה.

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 17טן נאוועמבער - מערי די ערשטע, מלכה פון ענגלאנד (געב' 1516)
1557

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 16טן יולי - אן פון קליווס, ווייב פון הענרי דער אכטער מלך פון ענגלאנד (געב' 1515)
* 1טן סעפטעמבער - זשאק קארטיער, פראנצויזישער אויספארשער (געב' 1491)
1556

## געשעענישן 
* 23סטן יאנואר - ערדציטערניש מיט שטארקייט 9 אויף דער ריכטער סקאלע אין כינע ברענגט צו 850,000 טויטע.
* 14טן פעברואר - אקבאר ווערט הערשער פון דער מוגהאל אימפעריע ביי דער עלטער פון 13.

## געבוירן 
## געשטארבן
הלכות רב אלפס

**הלכות רב אלפס**, ווערט טיילמאל אויך גערופן אויפן נאמען פונעם פארפאסער **דער רי"ף**, איז דער באוואוסטער שטארק אנגענומענער הלכה ספר וואס דער רי"ף האט מחבר אין אראמיש אויף פיער-און-צוואנציג מסכתות פון ש"ס.

עס איז איינע פון די דריי הויפט פוסקים, צוזאמען מיטן רא"ש און דער רמב"ם, מיט וואס דער בית יוסף האט זיך בעיקר גערעכנט ביים שרייבן דעם שלחן ערוך - און איז אנגעבליך געווען דער ערשטער ספר צו געשריבן ווערן נאר אויף הלכה, אהן פלפולים.

דער ספר איז געשריבן ווי א תמצית פונעם תלמוד בבלי, וואו ער נעמט ארויס נאר די הלכות וואס זענען נוגע - און מען פסקעט אזוי - למעשה. ער ברענגט אויך אביסל דברי אגדה, מוסר און מדרשים.

ער האט עס אנגעהויבן צו שרייבן ווען ער איז געווען זיבעצן יאהר אלט און געענדיגט דרייסיג יאהר שפעהטער.

דער רי"ף האט נישט מורא זיך צו קריגן אפילו אויף איינע פון די גאונים.

## נאמען 
דער ארגינעלער נאמען איז געווען **הלכות רבתי**, ווען מ'האט עס אריינגעדרוקט אין די ש"ס'ן האט מען עס א נאמען געגעבן **הלכות רב אלפס**.

עס ווערט אויך גערופן אין די פוסקים: **תלמוד קטן**, **ש"ס קטן**, **הלכות האלפסי** **ספר ההלכות** אדער סתם **אלפסי**.

## פירושים, הגהות און הרחבות 
אסאך ספרים און פירושים זענען נתחבר געווארן אויף רי"ף. טייל זענען געדרוקט אויפן דף ארום, ווי אין גמרא.

א חלק זענען געשריבן נאר אויף איין מסכת און טייל אויף מערערע. טייל זענען חדושים אויפן רי"ף אליין און טייל זענען הגהות אויף זיינע פירושים, ווי אויפן מרדכי און המאור.

פאלגענד איז א טייל פון זיי לויט די א"ב:
* אלפסי זוטא
* באור מרדכי, פון הגאון רבי מרדכי בנעט
* בגדי ישע, פונעם של"ה אויף סדר מועד
* בן אריה
* גדולת מרדכי
* גליון אלפס
* גליון מהרש"א, רבי שלמה איגר
* הגהות אלפס ישן
* הגהות הב"ח
* הגהות הגאונים, פון רבי ישראל בן שכנא און רבי צבי הירש שור
* הגהות הגר"א
* הגהות הרמ"א, אויפן מרדכי
* הגהות חוות יאיר
* הגהות מהר"ם טיקטין, אויפן מרדכי
* הגהות מצפה איתן
* הלכות יו"ט, פונעם מהרי"ט אלגאזי
* המאור הגדול, אויף נשים נזיקין - און המאור הקטן אויף סדר מועד; פון רבי זרחיה הלוי 
* השגות הראב"ד
* חדושי אנשי שם, א ליקוט פון די חידושים פון: מהר"ם טיקטין, מהר"ן שפירא, שארית יוסף (רבי יוסף כ"ץ פון קראקע), דרך תמים (אויך א ליקוט), רבי בצלאל אשכנזי, ברוך דוד גנעזן און נאך.
* חדושי אפרים נבון, אויף סדר נזיקין
* חדושי הריא"ז
* חדושי מהרמ"ז, אויפן פירוש רבינו יהונתן
* חשק שלמה
* טל אורות
* לוח הדינים שבר"ן, פון רבי יוסף אוטלינג
* לקוטי הרא"ש
* מאה שערים, פונעם בעל העיטור
* מלאכת יום טוב
* מלחמות השם, פונעם רמב"ן אויפן בעל המאור
* מסורת הש"ס
* מעשה אילפס, פון הגאון רבי מרדכי זאב איטינגא און זיין שוואגער דער שואל ומשיב
* נמוקי הגרי"ב
* נמוקי יוסף, פון רבי יוסף בר חביבא אויף זעקס מסכתות
* ספר האשכול
* ספר הזכות, פונעם רמב"ן אויף די השגות הראב"ד, ווערט אויך גערופן "מחסה ומגן"
* ספר העתים
* פירוש רש"י, גענומען פון די גמרא מיט הוספות
* עין משפט און נר מצוה, די זעלבע שניט ווי אויפן ש"ס
* פסקי רב מרדכי, ווערט געווענליך גערופן סתם: **דער מרדכי**
* פעולת שכיר
* קרני ראם
* רבינו יהונתן, אויף מסכת עירובין
* רבינו יונה, ווערט אויך גערופן **תר"י** - אויף מסכת ברכות
* רבינו נסים, דער באוואוסטער ר"ן אויף צוועלף מסכתות
* שיטת רבי"ב, אויף אכט מסכתות
* שלטי הגבורים
* שמן המאור
* שערי שבועות אדער שערים דרב אלפסי, פון רבי יצחק בר ראובן - דעם רי"ף'ס אן אייניקל
* תורה אור

קאַטעגאָריע:הלכה ספרים
קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
מאנהעטן (קאקטעיל)

**מאנהעטן** איז די נאמען פון א פאפולערע קאקטעיל וואס שטאמט אנגעבליך פון די שטאט מאנהעטן אין ניו יארק סיטי אין יאהר 1870.

מען מאכט עס געווענליך פון וויסקי מיט א רויטע קארש דערין.

עס ווערט סערווירט אהן אייז.

## פארשידענע ווערסיעס 
* טרוקענע מאנהעטן
* פערפעקט מאנהעטן
* ברענדי מאנהעטן
* קובאנער מאנהעטן

## לינקען 
* ווי אזוי צו מאכן א מאנהעטן https://www.youtube.com/watch?v=hnv3XzHgGDs
* http://drinks.seriouseats.com/2013/05/25-essential-cocktails-everyone-should-know-cocktail-101-easy-mixed-drink-recipes-classic-cocktail-guide-slideshow.html#show-323097 

קאַטעגאָריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:מאנהעטן
קאַטעגאָריע:1870ער
לופע

א **לופע** איז א לינז וואס מען ניצט צו פארגרעסערן קליינע זאכן אדער שריפט כדי מ'זאל זיי זען בעסער.

צו פארגרעסערן קליינע שריפט ניצט מען א גרעסערע לופע מיט א הענטל. א קליינע לופע וואס מען לייגט אינעם אויג ניצט מען צו באקוקן בריליאנטן.

קאַטעגאָריע:געצייג
מארטיני

קליין|א מארטיני
**מאַרטיני** (ענגליש: Martini) איז די פון א משפחה פון קאקטעיל'ס פאפולער אין די פאראייניגטע שטאטן.

זי איז באקאנט אלס דער טרונק וואס דזשיימס באנד בעהט אין אלע פילמען **אויסגעמישט נישט געשאקלט**.

ארגינעל קומט עס מיט דזשין און ווערמוט, אבער היינט איז דא שוין פארשידענע סארט רעצעפטן ווי אזוי עס צו מאכן - ספעציעל די וואדקע מארטיני און די עפלטיני וועלכער איז דער באליבטער טרונק פון קאונען אברייען.

א **שמוציגע מארטיני** איז מיט איילבירטן זאפט.

## וועב 
* פאקטן וועגן מארטיני 
*  איונטערנאציאנאלער מארטיני טאג אין הארץ http://www.haaretz.co.il/gallery/recipes/drinks/1.2353423
* ווי אזוי צו מאכן א ארגינעלע קלאסישע מארטיני https://www.youtube.com/watch?v=1Jq4tPutdGQ
* א דזשיימס באנד מארטיני https://www.youtube.com/watch?v=DzrQRyvmX0I
* א וואדקע מארטיני https://www.youtube.com/watch?v=rWjLTeEq9NU
* א שמוציגע מארטיני https://www.youtube.com/watch?v=JSq4BMg5r0Q

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
שלמה הערשמאן

**שלמה הערשמאן** (געשטארבן ז' אב תשל"א) איז געווען א חזן און יונגערער ברודער פונעם באקאנטן חזן מרדכי הערשמאן.

די מבינים זאגן אז ער איז נישט געווען ווייניגער חזן ווי זיין ברודער, ער האט זיך נאר באגענוגנט מיטן זיין א חזן אין א שוהל און נישט געווען אינטרעסירט צו ווערן באוואוסט אין דער וועלט.

אין די יוגנט האט ער געזונגען מיט זיין ברודער און אין די כארן פון בארימטע חזנים ווי שלמה ראוויץ, שמאי מרגליות און מאיר פיסאק.

דערנאך איז ער געווארן אויפגענומען חזן אין דער פרעסטיזשפולער נאזשיק שוהל (פויליש: Synagoga Nożyków) אין ווארשע. און פון דארט איז ער אין יאהר תר"ץ געווארן אויפגענומען דער חזן פון דער קרומפסאל שול אין מאנטשעסטער, וואו ער איז געבליבן פינעף און דרייסיג יאהר ביז ער האט זיך פענסיאנירט.

ער האט געהייראט קריינא פרייסקל.

חזן הערשמאן איז געווען א פריינטליכער מענטש וועלכער איז געווען זייער באליבט ביי זיין קהילה און אלע מענטשן פון שטאט.

## קאמפאזיציעס און רעקארדירונגען 
עס זענען געבליבן פון איהם בלויז א קליינע צאל קאמפאזיציעס וועלכע זענען רעקארדירט געווארן אין פוילין פאר די קריג, אבער זענען כמעט נישט צו באקומען.
* על חטא (בארדיטשוב)
* עץ חיים
* קדיש (בארדיטשוב)
* שמעה ותשמח

## וועבלינקען 
* א זעלטענע רעקארדירונג ווי שלמה הערשמאן בענטשט ברכת המזון ביי א בר מצוה אין מאנטשעסטער
* א שמועס איבער זיינע רעקארדירונגען

## רעפערענצן
* ביאגראפיע פון שלמה הערשמאן, דזשעפרי שיסלער

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
קאַטעגאָריע:פוילן
לאנג איילענד אייז טיי

קליין|מרכז| תה קר של לונג איילנד
קליין
**לאנג איילענד אייז טיי** (ענגליש: Long Island Iced Tea) איז א קאקטעיל געמישט פון פארשידענע אלקאהאלישע געטראנקען מיט אביסל קאולע און אייז.

זי אנטהאלט נישט קיין טיי, זי הייסט אזוי נאר צוליב וואס די קאליר איז ווי אייז-טיי.

## היסטאריע 
זי איז געשאפן געווארן בשעת די פראהבישן ווען מענטשן האבן געוואלט קענען גיין ביים וואסער אין לאנג איילענד, ניו יארק מיט א אלקאהאלישע געטראנק אבער מ'זאל עס נישט דערקענען, ממילא האבן זיי עס געמאכט אויסזעהן ווי טיי.

## טאקילע 
עס איז פארהאן מיינונגס פארשידנהייטן צי מ'לייגט אריין טאקילע דערין. די אפיציעלע רעקאמענדאציע פון די אונטערנאציאנאלע באר אסאסיאציע איז נישט צו לייגן טאקילע, נאר דזשין, וואדקע ראם און טריפל סעק.

## וועב 
* https://www.youtube.com/watch?v=iOPtyaOMfxQ
* אין א גרויסע שיסל https://www.youtube.com/watch?v=L6goWKg9Mrg

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:ניו יארק
מארגאריטא

**מארגאריטא** (ענגליש: Margarita) איז איינע פון די פאפולערסטע משפחות פון זויערע קאקטעילס.

די קלאסישע מארגאריטא אנטהאלט טאקילע מיט לייעם זאפט און אייז, מיט זאלץ אנגעשמירט ארום די ראם פונעם גלאז.

עס איז פון די געציילטע קאקטעילס וואס איז געאייגנט צו מאכן אין גרויסע קוואנטומען פאר מסיבות און פארברענגענס.

## אנדערע ווערסיעס 
א **פארפרוירענע מארגאריטא** איז ווען מ'לייגט צו גאר קליינע שטיקלעך אייז.

## וועב 
* ווי אזוי צו מאכן א ביליאנער'ס מארגאריטא https://www.youtube.com/watch?v=oUdkcWAxS5s
* אין א גרויסע שיסל https://www.youtube.com/watch?v=LDqAD22vMKc

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
לאנג איילענד

קליין| טרמינל לונג איילנד
**לאָנג אײַלענד** אדער **לאָנג אײַלאַנד** (ענגליש: Long Island; יידישע איבערזעצונג: לאַנגער אינזל) איז אן אינזל אין ניו יארק, פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, וועלכע ציהט זיך אריין אינעם אטלאנטיק.

אין די 2013 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 7,740,208.

ער איז שמאל און לאנג און באשטייט פון ארום הונדערט און אכצן מייל. א חלק פון ברוקלין און קווינס ציהען זיך אריין אינעם אינדזל.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ניו יארק
קאטעגאריע:ניו יארק סיטי
קאַטעגאָריע:אינדזלען
סעג הארבאר

**סעג הארבער** (ענגליש: Sag Harbor) איז א ווילידזש אין די טאון'ס פון איסט העמפטען און סאוט העמפטען אין ניו יארק.

## היסטאריע 
זי איז געגרינדעט געווארן בעפאר 1930, וואס דאן טרעפט מען איהר שוין רעקארדירט מיט דעם נאמען.

## געאגראפיע 
סעג הארבער באשטייט פון 2.3 סקווער מייל, פון וואס 1.8 איז לאנד.

## דעמאגראפיק 
אין די 2010 צענזוס האט זיך די באפעלקערונג געציילט ביי 2,313, איבער 85 פראצענט דערפון ווייסע.

ארום זיבן פראצענט האבן זיך באצייכנט אלס ספאניש אדער לאטינאו.

## לאקאלע צייטונגען 
### די קארעקטאר 
איז געווען א וועכנטליכע צייטונג פון 1832 ביז 1837. דערנאך איז עס ארויסגעקומען יעדע צוויי וואכן ביז אום 1859, ווען דער רעדאקטאר איז געשטארבן.

דער נייער רעדאקטאר, דער זוהן פונעם פריערדיגן, האט עס אין אן אומ'סוקסעס'פוהלן פרואוו געוואלט מאכן פאר א טעגליכע צייטונג.

דערנאך איז עס צוריק געווארן א וועכנטליכע אויסגאבע אונטערן נאמען **די סעג הארבער עקספרעס** - וועלכע איז ביים היינטיגן טאג געבליבן די איינציגסטע צייטונג אין סעג הארבער.

## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל http://sagharborny.gov/
* די סעג הארבער עקספרעס http://sagharboronline.com/sagharborexpress/ 
* אקטיוויטען אין סעג הארבער https://www.youtube.com/watch?v=joyZ_klt3Ys
* https://www.youtube.com/watch?v=JskCXsrShJE

קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק
בלאדי מערי

קליין|א בלאדי מערי
**בלאָדי מערי** (ענגליש: *Bloody Mary*) איז א קאקטעיל געמאכט פון וואדקע, גרינצייג און געווירצן.

עס האט נישט קיין באשטימטע גרינצייג וואס יא און וואס נישט צו לייגן, אבער כמעט יעדער לייגט זאפט פון פאמענדארן אדער צוריבענע - וואס דאס גיבט דעם רויטן קאליר, סעלערי און אוגערקע.

טייל לייגן אויך כריין, חוץ פעפער און זאלץ.

## וועבלינקען 
* ווידעא ווי אזוי צו מאכן א בלאדי מערי

קאטעגאריע:קאקטיילס
אילאנא עריען

**אילאנא עריען** (ענגליש: *Elana Arian*) איז א זינגערין און דיריגענט, זי שפילט אויף: גיטאר, דזשעז גיטאר, פידל און מאנדאלין און איז א קאמפאזיטאר פון ניגונים אין ענגליש און צום דאווענען.

זי ערשיינט אסאך ביי פראמינענטע קאנצערטן לענגאויס די פאראייניגטע שטאטן, און שפילט בקביעות יעדע פרייטאג-צו-נאכט'ס ביי קבלת שבת אין צענטראל סינאגאג זינט די פריהע 2000 יאהרן.

זי איז אויך געווען א גיטאר לערערין אין היברו יניאן קאלידזש.

זי וואוינט אין ברוקלין, ניו יארק.

## ווערק 
### קאמפאזיציעס 
* לכה דודי

### אלבאמען 
צוויי אלבאמען פון איהר ארגינעלע מוזיק האט זי שוין ארויסגעגעהבּן:

* פארווארט (2004)
* ווי אזוי צו שטיין אין די רעגן (2007)

### אלבאמען אין וועלכע זי האט אנטייל גענומען 
* קנעכט, קברים און באלאדעס, (2004)
* די גרויע געלויפאכץ, (2007)
* בענטשונגען, (2009)- פידל, מאנדאלין און שטימע
* די האזל, (2011) - פידל און שטימע
* צוריק אהיים, (2012) - פידל, מאנדאלין און שטימע
* קלאנגען פון שבת, (2013) - פידל, מאנדאלין און גיטאר
 
## שטימע 
## וועב 
* אפיציעהלע וועבזייטל http://www.elanaarian.com/singersongwriter/
* לעהרנט אויס איהר לכה דודי אין צענטראל https://www.youtube.com/watch?v=iNiX91UYOjQ&feature=em-subs_digest
* https://www.youtube.com/watch?v=XGXQXYI3Ieg
* http://www.jango.com/music/Elana+Arian?l=0
* http://www.pandora.com/elana-arian 
* ביים זיך גרייטן צו א קאנצערט https://www.youtube.com/watch?v=F9dzQcji8jo
* איהר בלאט אויף מייספעיס https://myspace.com/elanaarian

קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:דיריגענטן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
שרויפן-ציער

קליין|שרויפֿן־ציער מיט א פֿלאכן שפיץ
א **שרויפֿן־ציער** איז א געצייג וואס מען ניצט צו דרייען—אריינשטעקן אדער ארויסציען—שרויפן. ער קען ארבעטן מיט דער האנט אדער דורך א מאטאר. א טיפישער שרויפן־ציער האט א הענטל און א שטיל, און א שפיץ וואס מען שטעקט אריין אין קאפ פונעם שרויף כדי צו דרייען אים. דעם שטיל מאכט מען פון א הארטן שטאל וואס שטעלט זיך קעגן בייגן און דרייען.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ווערקצייג
שרויפן ציהער (קאקטעיל)

דער **שרויפן ציהער** (ענגליש: Screwdriver) איז גאר א פשוטע קאקטעיל וועלכע באשטייט פון וואדקע, מאראנצן זאפט און אייז.

עס שטאמט פון די פריהע נייצנטער יאהר-הונדערט ווען די ארבעטער פלעהגן אריינלייגן וואדקע אין זייער טרונק און עס אויסמישן מיט א שרויפן ציהער, וואס זיי האבן געהאט צו די האנט.

## ווערסיעס 
* אויב לייגט מען טאקילא איז עס א **מעקסיקאנער שרויף**
* אויב לייגט מען בוּרבען איז אן **אמעריקאנער שרויף**
* אויב לייגט מען קאניאק איז עס א **פראצויזישע שרויף**
* אויב לייגט מען דזשין איז עס **לינק-האנטיגע שרויף**
* אויב לייגט מען ראָם איז עס א **קובאנער שרויף**
* מיט שנאפס איז עס א **דייטשע שרויף**
* מיט ברענדי איז עס א **פארדזשאווערטער שרויף**

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
יוסף אליהו הענקין

הרב **יוסף אליהו הענקין** (א' אדר א' ה'תרמ"א - י"ג אב ה'תשל"ג; 1881-1973) איז געווען פון די גרעסטע פוסקים אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אינעם 20סטן יארהונדערט און דער מנהל  פון דער "עזרת תורה" ארגאניזאציע.

## לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן געווארן אין קלימאוויטש, מאהליווער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע (היינט אין בעלארוס), צו זיין פאטער וואס איז געווען א ראש ישיבה. אין זיין יונגט איז ער געווארן באוואוסט ווי א וואונדערקינד. ביז זיין בר מצוה האט ער געלערנט אין קלימאוויטש, און אין דער נאענטער שטעטל קריטשאוו ביים שטאטס רב, דער חב"דסקער הרב יהודה לייב קריינדל, וואס איז שפעטער געווארן זיין שווער. נאכהער האט ער געלערנט איין יאר אין שטעטל קארעליץ. ביי דער עלטער פון 16, אין תרנ"ז (1897), איז ער געפארן אינעם שטעטל סלוצק און געווארן איינער פון דער ערשטער תלמידים אין דער סלוצקער ישיבה, וואס הרב איסר זלמן מעלצער האט אויפגעשטעלט יענע יאר מיט 14 תלמידים וואס זענען געקומען מיט אים פון דער סלאבאדקער ישיבה.

נאך זעקס יאר לערנען אין סלוצק, אין וועלכער צייט איז הרב הענקין געווארן באקאנט ווי איינער פון די עילויים אין דער ישיבה און איז געווארן א תלמיד מובהק‏ פון הרב איסר זלמן מעלצער, האט ער באקומען היתר הוראה פון פיר באקאנטע רבנים: זיין רבי הרב איסר זלמן מעלצער, דער רידב"ז דעמאלסטיגער סלוצקער רב, הרב ברוך בער לייבאוויץ וואס איז געווען רב אין דעם נאענטן שטעטל האלוסק, והרב יחיאל מיכל הלוי עפשטיין, דער 'ערוך השלחן'.

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
שפיל טעאריע

**שפיל טעאריע** איז א צווייג פון מאטעמאטיק און עקאנאמיק וואס שטודירט סטראטעגיע. זי ווערט געניצט אין ביזנעס און מיליטער באשלוסן. אין שפיל טעאריע ווערט גערופן יעדע מצב צווישן צוויי מענטשן אדער פארטייען א שפיל.

## היסטאריע 
שפיל טעאריע האט אנגעהויבן ווי א באזונדערער דיסציפלין מיטן בוך "טעאריע פון שפילן און עקאנאמישן אויפפיר" (*Theory of Games and Economic Behavior*) פון דזשאן וואן נוימאן און אסקאר מארגנשטערן, וואס איז ארויסגעקומען אין 1944.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
קאסמאפאליטען

א **קאסמאפּאַליטען** (ענגליש: Cosmopolitan), אדער ווי עס ווערט אויך גערופן אין קורצן **קאסמאו**, איז א פאפולערע ראָזע קאקטעיל וואס איהר הויפט באשטאנדטיילן זענען וואדקע און קרענבערי זאפט.

עס איז באוואוסט אלס די טרונק וואס ווערט אסאך געטרונקען אין די סעקס אין די סיטי טעלעוויזיע שאו.

## וועב 
* א רעצעפט מיט פרישע נאטורליכע באשטאנדטיילן https://www.youtube.com/watch?v=iGYLa8EyCLU
* א רעצעפט מיט מאראנצן וואדקע און ליקער https://www.youtube.com/watch?v=zIsttJCAPgI

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
דער יידישער קאנאל

**דער יידישער קאַנאַל** (ענגליש: *The Jewish Channel*) איז א יידישע קייבל טעלעוויזיע קאנאל זינט 2007 וועלכע דערגרייכט צו ארום פופציג טויזנט פאמיליעס אין די פאראייניגטע שטאטן.

## קאנאל נומער 
* COX: נומער איינס
* אר. סי. ען.: 268
* ברייט האוז: 330
* אפטימום: 505
* אויף ווערייזאן פייאָס: 900
* טיים ווארנער קעיבל: 1640

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 

קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאנאלן
קאַטעגאָריע:יידישקייט
פאראייניגטע שטאטן
מאמענט (ענגליש)

**מאמענט** (ענגליש: Moment) איז אן אמעריקאנער, סעקולערער ענגליש־שפראכיגער יודישע מאגאזין באזירט אין וואשינגטאן די סי, געגרינדעט אין 1975 דורך אלי וויזעל און ערשיינט זעקס מאל א יאהר מיט ארום פינעף-אוןזעכציג טויזנט אבאנירער.

עס הייסט נאך דער ווארשעווער יודישער צייטונג דער מאמענט.

מען קען אויך אבאנירן צו לייענען אים דיגיטאליש.

## מהלך 
זיי זענען נישט אפיליאירט מיט קיין שום יודישער אדער פאליטישער באוועגונג און זיי דעקן אלעס וואס האט א שייכות צו די יודישע קולטור און אינטרעסע.

## רעדאקטארן 
* לענארד פיין (1975 - 1987)
* הערשל סאקס (1987 - 2004)
* נאדיע עפשטיין  (2004 - )

## וועב 
* http://www.momentmag.com/

קאַטעגאָריע:יידישע זשורנאלן
קאטעגאריע:וואשינגטאן די סי
גערי ראזענבלאט

**גערי ראזענבלאט** (ענגליש: Gary Rosenblatt) (געבוירן אום ה' אדר תש"ז אין באלטימאר) איז א רעספעקטפולער יידישער שרייבער און דער לאנגיעריגער רעדאקטאר פון דזשואיש וויק. בעפאר דעם איז ער געווען די רעדאקטאר פון דעם באלטימאר דזשואיש טיימס.

ער איז געווארן נאמינירט פאר א פוליצער פרייז פאר איינע פון זיינע ארטיקלען.

ער איז אויך א אינטערוויוער און מיינונג זאגער אויף אסאך יודישע טעמעס.

## וועב 
* זיינע ארטיקלען http://www.bjpa.org/Publications/results.cfm?Authored=Gary-Rosenblatt&AuthorID=3088
* http://www.thejewishweek.com/editorial-opinion/gary-rosenblatt 
* http://www.jinsider.com/videos/serie/92-gary-rosenblatt.html 

קאַטעגאָריע:רעדאקטארן
קאַטעגאָריע:יידישע זשורנאליסטן
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
קאַטעגאָריע:פרומע יידן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאבל-טעלעוויזיע

קליין|איבער־אפאראט קעסטל
**קאַבל-טעלעוויזיע** איז א סיסטעם דורך וואס מענטשן קענען קוקן אויף טעלעוויזיע אן באקומען סיגנאלן פון אן אנטענע. די טעלעוויזיע סיגנאלן קומען צו דער טעלעוויזיע דורך א קאאקסיאלן קאבל.
געוויינלעך דארף מען באצאלן כדי אבאנירן צו קאבל-טעלעוויזע. דורך קאבל-טעלעוויזיע איז מעגלך צו באקוקן הונדערטער טעלעוויזיע קאנאלן וואס יעדער איינער האט פארשידענע פראגראמען. 

קאבל-טעלעוויזיע ווערט פארזארגט דורך עטלעכע טרעגער פירמעס אריבער דער וועלט. טייל טרעגערס אין די פאראייניגטע שטאטן זענען: AT&T U-Verse, קאבלוויזיע, קאמקאסט, קאקס קאמוניקאציעס. 

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
דזשיימס באנד

**דזשיימס באָנד** (ענגליש: *James Bond*) איז א פיקטיווער כאראקטער און מעדיע קאנצעסיע געשאפן אין 1953 דורך איען פֿלעמינג, און איז גאהר שטארק פאפולער געווארן מיט די סעריע פילמען וואס איז ארויסגעקומען, וואו א מענטש מיט דעם נאמען שפיהלט, זינט 1962.

באנד איז א שפּיאָנאַדזש אגענט אין די בריטישע שפיאנאדזש אגענטור מיטן קאוד נומער 007, וועלכער ווערט ארויסגעזאגט **דאָבל אָו סעוון**.

באנד איז א געלונגענער אגענט וועלכע גלייכט קאקטעילס - ספּעציפֿיש מארטיני'ס - און האט ליעב פרויען.

## ביכער 
## פילמען 
* דאקטאר נאו, 1962
* פון רוסלאנד מיט ליבע, 1963
* גאלדפינגער, 1964
* דיאמאנטן זענען פאר אייביג, 1971
* לעב און לאז שטארבן, 1973
* דער מאן מיט די גאלדענע רעוואלווער, 1974
* דער שפיאן וואס ליבט מיר, 1977
* בלויז פאר דיינע אויגן, 1981
* ערלויבעניש צו הארגענען, 1989
* גאלדענע אויג, 1995
* די וועלט איז נישט גענוג, 1999 

## וועב 
* אפיציעהלער וועבזייטל
* http://www.imdb.com/character/ch0000007/

קאַטעגאָריע:פיקטיווע כאראקטערן
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאַטעגאָריע:שפיאנאזש
קאַטעגאָריע:בריטאניע
וויסקי

קליין|מרכז| וויסקי
קליין|מרכז| וויסקי

**וויסקי** (ענגליש: *Whisky* אדער *Whiskey*) איז א סארט אלקאהאליש געטראנק געמאכט פון תבואה אדער קוקורוזע (למשל בורבאן).

ארגינעל איז עס ווייס, נאר געווענליך לאזט מען עס זיך עלטערן אין ספעציעלע האלצערנע פעסער וועלכע געבן עס איהר אייגנארטיגע טעם און קאליר.

רוב סארטן וויסקי אנטהאלטן ארום פערציג פראצענט אלקאהאל.

די אופן ווי אזוי מען מאכט וויסקי ווערט שטרענג קאנטראלירט, און יעדע לאנד האט באזונדערע געזעצן דערויף.

## סארטן 
* סקאטש וויסקי
* בורבען
* קאנאדישע וויסקי

## ווי מ'מאכט עס 
וויסקי ווערט געמאכט אין זעקס שטאפלען:
* ווייקן
* אויפקאכן
* דורכזייען
* עלטערן
* נאכאמאל דורכזייען
* מישן

## קאקטעילס 
אסאך פאפולערע קאקטיילס ווערן געמאכט פון וויסקי:
* אייריש קאווע
* אלד פעשאנד
* בורבען לענסער
* ברוקלין
* וויסקי סאוער
* זיבן און זיבן
* טשוירטשיל
* מאנהעטן
* ניקסאן
* ראב ראי
* ראסטי נעיל

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
רי"ף

דער **רי"ף - רבי יצחק בן יעקב אלפסי** אדער **רב אלפס** (ד'תשע"ג - י אייר דתתס"ג) איז געווען א ספרד'ישער ראשון און פון די ערשטע פוסקים ביי כלל ישראל.

ער האט געלעבט צווישן די ענדע פון תקופת הגאונים און אנהייב ראשונים. מ'זעהט טאקע ווי דער רי"ף פארכט זיך נישט צו קריגן אויף א גאון.

איבער דעם נאמען **אלפסי** איז דא וואס זאגן אז ער האט האט זיך באזעצט אין די שטאט פאס אין מאראקא, אבער אנדערע זאגן אז עס איז בלויז געווען א פאמיליע נאמען וואס צייגט אז ער שטאמט פון פאס און ער זעלבסט איז נישט דארט געווען.

## ביאגראפיע 
דער רי"ף איז געבוירן אין אלזשיר און געלערנט אין טוניסיע ביי רבינו חננאל און רבינו ניסים גאון.

אויף דער עלטער איז ער געווען געצווינגען צו אנטלויפן קיין שפאניע צוליב מסירות פון בעלי דינים וואס ער האט גע'פסק'עט קעגן זיי.

## ספרים 
* הלכות רב אלפס, זיין מערסט באוואוסטער ווערק
* שאלות ותשובות אין הלכה

## תלמידים 
* ר"י מיגאש
* רבי יהודה הלוי, מחבר פונעם כוזרי, (לויט טייל היסטאריקער)

## וועב 
* דער רי"ף ביי דעת
* א סדר אין רי"ף צו לערנען א טעגליכן שיעור

קאטעגאריע:ראשונים
קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
קאַטעגאָריע:מאראקא
זינגען אין דעם פינצטערניש

**זינגען אין דעם פינצטערניש** (ענגליש: *Singing in the Dark*) איז א 1956 שווארץ-און-ווייסער ענגליש־שפראכיגער פילם פון א היסטארישן ווערט וועגן א מלחמה איבערלעבער וואס קומט אן אין די פאראייניגטע שטאטן.

ער איז אויפגעהיטן געווארן דורך די נאציאנאלע צענטער פאר יודיש פילם און געוויזן געווארן אין 2011 ביי פילם פעסטיוואלן אין פלארידע, ניו יארק און ירושלים.

דער חזן משה אוישער איז דער הויפט פיגור אינעם פילם, דאס איז זיין איינציגסטער ענגלישער פילם. אויך איז דאס דער ערשטער פילם אין די פאראייניגטע שטאטן זיך צו באציהען צום חורבן.

דער געדאנק פון דער געשיכטע איז געשאפן דורך משה אוישער.

## געשיכטע 
לעא איז איינער פון דער שארית הפליטה וועלכער געדענקט נישט וואס ס'איז מיט איהם געווען פאר דער קריג. ער קומט קיין אמעריקע און ארבעט שוועהר און העלפט ארויס וועם ער קען.

דורך א צופאל טרינקט ער משקה און נעמט זיך זינגען. יעדער ווערט ערשטוינט ווי שיין ער זינגט און דאס ברענגט איהם זיך צו דערמאנען אז ער איז א חזן א זוהן פון א חזן, און ער קערט זיך צוריק צו חזנות.

## שפילער 
* דזשאואי עדעמס
* הענרי שארפ
* משה אוישער
* פיליס היל

## חזנות שטיקלעך אינעם פילם 
* ולירושלים עירך, משה זינגט דאס פארשטעלט אלס זיין טאטע
* קידוש לליל שבת

## לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0049760/
* http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/singinginthedark.htm
* https://www.youtube.com/watch?v=OVxqIjko3TU
* http://www.tcm.com/tcmdb/title/623075/Singing-in-the-Dark/

קאַטעגאָריע:מוזיקפילמען
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:1950ער
קאטעגאריע:חזנות
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה
ראם

קליין| רום
**ראָם** (אדער **רום**, ענגליש: Rum) איז אן אלקאהאליש געטראנק וואס ווערט געמאכט פון צוקער קיינעס אדער אנדערע סירופ פראדוקטן.

מען לאזט אים דערנאך געווענליך עלטערן אין פעסער.

די מערסטע פון דער וועלט'ס ראם ווערט פראדוצירט אין לאטיין אמעריקע.

עס איז פארהאן **לויטערער ראם**, **טונקעלער ראם** און **גאלדענער ראם**.

## היסטאריע 
די עצם משקה האט גאר א אלטע היסטאריע וועלכע גייט נאך צוריק צו די אלטע אינדיע און כינע.

אויף א מאסשטאבליכן אופן האט זיך עס אנגעהויבן דורך די קנעכט אין די  קאראאיבישע אינדזלען.

## וועב 
* ראם  ביי אלקאפעדיע 
* א זייטל פאר אלעס ארום ראם http://www.ministryofrum.com/index.php
*

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
זיבן און זיבן

**זיבן און זיבן** איז א איינפאכע וויסקי קאקטעיל געטראנק געמאכט מיט סעוון-אפ סאודע און סערווירט מיט אייז.

## וועב 
* ווי אזוי עס צו מאכן https://www.youtube.com/watch?v=FZSyC1E26GQ
* http://allrecipes.com/recipe/7-and-7/
* http://www.drinknation.com/drink/7-and-7 
* https://www.youtube.com/watch?v=pXIIi5EwyBA

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
ברוקלין (קאקטעיל)

די **ברוקלין** איז א וויסקי קאקטעיל גערופן נאך דער ניו יארק סיטי באָראָ ברוקלין.

עס איז גאנץ ענליך צו א מאנהעטן נאר מען לייגט צו ליקער און ביטערס.

די וויסקי וואס מען נוצט דא איז געווענליך א קארן אדער בורבען.

עס גייט צוריק פון דער צייט נאך פראהיבישן און איז צוריק געווארן פאפולער אין די ניינציגער יאהרן.

## וועב 
* א ברוקלין רעצעפט
* אביסל היסטאריע http://cocktailquest.blogspot.com/2012/11/the-brooklyn-cocktail-personal-history.html
* http://www.thekitchn.com/recipe-the-brooklyn-cocktail-a-manhattan-with-a-twist-the-10-minute-happy-hour-205256
* http://www.cocktaildb.com/recipe_detail?id=344

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:ברוקלין
געהלע פייגל

**געהלע פייגל** (ענגליש: Yellow Bird) איז א קאקטעיל פון די קאריביען און באהאמעס אינדזלען.

עס אנטהאלט ווייסע ראם, עפריקאט ברענדי, יאַליאַנאו, טריפל סעק און פיינעפל זאפט.

## וועב 
* ווי אזוי צו מאכן א געהלע פייגל דורך טיפסי בארטענדער https://www.youtube.com/watch?v=eXiUwthv4oE
* http://cocktails.about.com/od/y/r/ylw_brd_cktl.htm 

קאַטעגאָריע:אלקאהאלישע געטראנקען
פלירטיני

**פלירטיני** (ענגליש: Flirtini) איז א וואדקע קאקטעיל מיט שאמפעין אנאנאס זאפט.

עס איז באקאנט פאר ערשיינען אין סעקס אין די סיטי.

אן אנדערע ווערסיע איז אהן וואדקע, מיט אביסל גרינע לימענע.

עס איז די באליבטע געטראנק פון ריטשארד קריסטי.

## ראזע 
* די **ראזע פלירטיני** (Pink Flirtini) איז געמאכט מיט קרענבערי זאפט און מאלינעס.

## וועבלינקען 
* http://www.popsugar.com/food/Official-Flirtini-Recipe-From-Sex-City-1632139
* א ראזע פלירטיני http://www.food.com/recipe/pink-flirtini-108631
* http://www.drinksmixer.com/drink7333.html
* http://cocktails.about.com/od/cocktailrecipes/r/flirtini_cktl.htm 

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
פרענטש 75

**פרענטש 75** (ענגליש: French 75) איז א קאקטעיל געמאכט פון שאמפעין, דזשין, לימענע זאפט און צוקער.

טייל נוצן קאניאק אנשטאט דזשין.

עס איז געשאפן געווארן אין 1915 ביים **ניו יארק בּאַר** אין פאריז.

## וועב 
* http://www.esquire.com/drinks/french-75-drink-recipe
* http://liquor.com/recipes/french-75-2/

קאטעגאריע:קאקטיילס
קאטעגאריע:פאריז
קאַטעגאָריע:1910ער
סקאטש וויסקי

250px|ממוזער|שמאל|מותגים שונים של סקוטש - ויסקי סקוטי
**סקאטש וויסקי** (ענגליש: Scotch whisky) אפט אויך גערופן פשוט **סקאטש** איז א וויסקי וועלכע ווערט געמאכט אין סקאטלאנד.

אלע סקאטש וויסקי מוז ווערן געעלטערט כאטש דריי יאהר.

מען טרעפט עס שוין דערמאנט אזוי פריה ווי אין 1495.

עס ווערט רעגולירט מיט שטרענגע געזעצן וואס עס מעג גערופן ווערן **סקאטש**.

עס ווערט געמאכט פון תבואה

## וועבלינקען 
* סקאטש וויסקי אסאסיאציע
* אלע אינפארמאציע וועגן סקאטש 
* http://www.whisky.com/information/knowledge/about-whisky/about-whisky/scotch-whisky-in-1000-variations.html 

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:סקאטלאנד
רש"י אותיות

שמאל|ממוזער|250px|כתב רש"י
**רש"י אותיות** איז א בוכשטאבן פאנט פון אלף בית וועלכע איז טראדיציאנאל געווען דער האנט-שריפט ביי די ספרדישע אידן. מען רופט דאס אזוי ווייל מען האט עס צום ערשטן מאל גענוצט ביי דרוקן רש"י'ס פירוש אויף די תורה.

אויך די לאדינא שפראך פלעג זיין געשריבן געווארן מיט די בוכשטאבן.

עס ווערט אנגערופן נאך רש"י ווייל אין דעם ערשטן דרוק פון פירוש רש"י, וועלכער איז טאקע געווען דאס סאמע ערשטע געדרוקטע יודישע ספר, האט דער דרוקער דאס גענוצט אונטערצושיידן דעם פירוש פון דער תורה זעלבסט. ביז צום היינטיקן טאג איז מען געוואוינט צו דרוק פירוש רש"י אויף תורה און אויף גמרא מיט די אותיות.

איראניש איז אז רש"י אליין, וועלכע האט געלעבט אין אשכנז, האט גאנץ זיכער נישט געקענט לייענען די אותיות וואס ווערט גערופן אויף זיין נאמען.

אזוי איז דאס שפעטער אריין אין באנוץ ביי אלע דרוקן וועלכע האבן געלייגט מפרשים ארום און אין דער זייט פונעם הויפט טעקסט. ווי דער חומש, גמרא, משניות, טור און שלחן ערוך.

באזונדער איז דאס גענוצט געווארן אין די אמאליגע חסידישע און שאלות ותשובות ספרים, וויבאלד די רש"י אותיות זענען באטראכט געווארן אלס ווייניגער הייליג ווי די העברעאישע און נישט יעדער האט זיך געהאלטן פאר ראוי צו דרוקן זיין ספר אין די זעלבע אותיות ווי די חומש.

די אמאליגע לשה"ק'דיגע צייטונגען פלעגן עס אויך נוצן צו שרייבן די הערות אונטן פונעם בלאט.

מוסר ספרים פלעגן אין אלגעמיין געדרוקט ווערן אין אותיות מרובעות.

## די אותיות היינט צו טאג 
היינט איז שוין דא אסאך וואס טוישן די ספרים אויף חומש אותיות, צוליב וואס דער המון עם אין ישראל קען דאס נישט לייענען. אין ישראל איז דא אפילו חומשים וואס דער פירוש רש"י איז מער נישט געדרוקט מיט רש"י אותיות.

אזוי אויך מיט די חסידישע פרויען לערנט מען דאס געווענליך נישט.

אבער אין אלגעמיין איז נאך רש"י, תוספות און די מערהייט מפרשים געדרוקט אין די אותיות.

און עפ"י רוב די וואס האבן מער א שמעק צו טראדיציע, דרוקן נאך יא איבער די אלטע ספרים מיט רש"י אותיות. אבער אסאך האלטן אז אשורית - וועלכע ווערט גערופן מרובעות - זענען שענער.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שריפט
קאַטעגאָריע:אלף בית
קאַטעגאָריע:יידישע שפראכן
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
ראב ראי

**ראַבּ ראָי** (ענגליש: Rob Roy) איז א קאקטעיל געמאכט פון סקאטש וויסקי, זיסע ווערמוט און ביטערס.

עס איז געשאפן געווארן אין 1894 דורך א שעהנקער אין ניו יארק און גערופן געווארן נאך אן אפערעטע.

געווענליך ווערט עס געמאכט מיט זיסע ווערמוט, אבער מ'קען עס אויך מיט טרוקענע אדער האלב און האלב וואס דאן איז עס א **פערפעקט ראב ראי**.

מען לייגט ארויף דערויף א קארש פאר די זיסע, און א לעמאן פאר די טרוקענע און ווערט סערווירט קאלט אהן אייז.

## וועב 
* http://www.esquire.com/drinks/rob-roy-drink-recipe
* http://liquor.com/video/rob-roy/ 

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאניונקציע

**קאָניונקציע** אָדער **פאַרבינדונג-וואָרט** איז  אַ גראַמאַטישער באַגריף צו באַצייכענען אַ וואָרט וואָס ווערט געניצט אויף צו פאַרבינדן צוויי טיילן פון אַ זאַץ, לויטן קאָנטעקסט.

די קאָניונקציע קומט אייביג מיט נאמינאטיוו.

## ליסטע פון קאָניונקציעס 
* און
* ווי
* אַז
* ווײַל
* אָבער
* טאָ

קאַטעגאָריע:יידיש גראמאטיק
קאַטעגאָריע:ווארטקלאסן
פרעפאזיציע

**פּרעפּאָזיציעס** זענען א קלאס פון ווערטער וואס דרוקן אויס פלאץ־ און צייט־באציאונגען (צום ביישפיל: *אין*; 
*ביי*; 
*פֿאר*; 
*נאך*; 
*אויף*; 
*אונטער*; 
*הינטער*; 
*ארום*;
*צווישן*;
*איבער*;
צו;
פון;
לעבן;
ביז) אדער שפילן אנדערע סינטאקטישע ראלעס (ווי למשל:
לויט;
מיט;
אָן;
וועגן;
צוליב). 
נאך א פּרעפּאָזיציע קומט צומאל די דאטיווע פארעם.

דאס ווארט  *פרעפאזיציע* שטאמט פון  לאטיין: *prae*, "פאר" אין לאטיין: *ponere*, "לייגן".

קאַטעגאָריע:יידיש גראמאטיק
קאַטעגאָריע:ווארטקלאסן
שלעכטע באלעבאטים

**שלעכטע באלעבאטים** (ענגליש: Horrible Bosses) איז א 2011 סוקסעספולע אמעריקאנער שווארצע קאמעדיע פילם וועלכע דערציילט די געשיכטע פון דריי ארבעטער וועלכע ווילן זיך אפרעכענען מיט זייערע שלעכטע בעלי-בתים.

עס איז פילמירט געווארן אין און ארום לאס אנדזשעלעס.

א המשך מיטן נאמען שלעכטע באלעבאטים 2 איז ערשינען אין 2014.

## געשיכטע 
דריי מענער פרובירן זיך אפצורעכענען מיט זייערע שטאלצע ארבעטס-געבער וועלכע טוהען זיי באלעסטיגן.

זיי טראכטן פון א פלאן זיי צו הארגענען. אינמיטן שפיאנירן אויף זיי לאזן זיי איבער א געגנבעטע סעלפאון, און דערפאר הארגעט איינע די צווייטע מיינענדיג אז זיין ווייב האט געטשיעדט מיט איהם.

זיי רעקארדירן איהם עס זאגן אויף א רעקארדער, אבער עס ווערט פארמעקט. למעשה ווערט רעקארדירט אין די קאר ווי ער האט זיך אליין געשאסן זיי צו פרעימען.

## אקטיארן 
* דזשעניפער עניסטאן
* קעווין ספייסי
* דזשייסאן בעטמען

## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל http://horriblebossesmovie.warnerbros.com/dvd/#/trailer
* http://www.imdb.com/title/tt1499658/

קאטעגאריע:2011 פילמען
קאַטעגאָריע:קאמעדיע
קאַטעגאָריע:פארברעכנס
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
פאראדייס

**פּאַראַדייס** (ענגליש: Paradise) איז א אפיציעלע קאקטעיל פון דער אינטערנאציאנאלער באר אסאסיאציע און הייסט פאסיג צו טרינקען בעפאר א מאלצייט.

עס באשטייט פון דזשין, אפריקאס ברענדי און מאראנצן זאפט.

מען קען אויך צולייגן א טראפקעלע לעמאן זאפט און ווערט סערווירט אהן אייז.

## וועבלינקען 
* http://cocktails.about.com/od/ginrecipes/r/paradise_cktl.htm 
* אן אנדער סארט פאראדייס מיט ראם און וואדקע 

קאַטעגאָריע:קאקטיילס
וויקיטרעוול

קליין|לאגא
**וויקיטרעוול** (ענגליש: *Wikitravel*) איז א וועבזייטל געבויט אויפן מאדעל פון וויקיפעדיע באזירט אויף טוריזם און געגרינדעט אין יולי 2003.

עס אנטהאלט אינפארמאציע וואס קען נאר צוניץ קומען פאר פרעמדע באזוכער אין א לאנד.

זיי האבן אפטיילונגען אויף מערערע שפראכן, אריינגערעכנט העברעאיש אונטערן נאמען **וויקיטיול**.

צוליב וואס זיי לייגן רעקלאמעס זענען אין 2012 אסאך ביישטייערער פון דארט אריבער צו דעם Wikivoyage פראיעקט וועלכע איז היינט א חלק פון דער וויקימעדיע פונדאציע.

## זעט אויך 
* וויקירייזע

## וועבלינקען 
* דאס ענגליש זייטל
* די העברעאישע ווערסיע

קאַטעגאָריע:וועבזייטלעך
קאטעגאריע:טוריזם
קאַטעגאָריע:2000ער
ניקסאן (קאקטעיל)

דאס איז א קאקטעיל וואס דער שענקער דזשאו גילמאר האט געשאפן אין ערע פון פרעזידענט ניקסאן'ס באזוך אין בריטאניע.

עס באשטייט פון בורבען וויסקי, א סארט דזשין און פערדזשעך ביטערס סערווירט מיט אייז.

## וועב 
* http://blog.restaurant-guys.com/2011/07/the-nixon-cocktail.html 

קאטעגאריע:קאקטיילס
דימינוטיוו

**דימינוטיוו** איז א גראַמאַטישע באגריף אויף צו באַצייכענען אַ פאַרקלענערונג פון אַ ווארט וואָס ווערט פאַרקלענערט.
אויף אידיש ווערן אפט גענוצט דימינוטיוון, און זיי ווערן אויך גענוצט ווי לשון חיבה.

דער מערסטער גאנגבארער דימינוטיוו איז מיט: "ל" און אין מערצאל לעך, אנדערש פון רוב זאכווערטער וואס לאזן זיך מיט ל' און אין מערצאל ווערן זיי געזאגט מיט ען ווי למשל פון קעמל צו קעמלען. צומאל ווערט אויך געטוישט די שורש פונעם זאץ און וואלף ווערט וועלוול.  ווען א סובסטאנטיוו לאזט זיך אויס מיט -ן ווערט געשאפן דער דימינוטיוו מיט ־דל, למשל: שטיינדל (פון שטיין). ווען דאס ווארט ענדיגט מיט -ל קען אמאל באקומען א דימינוטיוו מיט -כל, למשל: מיילעכל פון מויל. 

דימינוטיווע סובסטאנטיוון זענען שטענדיג זאכלעך (לשון סתם).

ס'איז אויך פאראן א צווייטער ראנג דימינוטיוו מיט "עלע" (מערצאל "עלעך") למשל:
	
:בוך > ביכל > ביכעלע

## דימינוטיוו ווי לשון חיבה
דער איינפאכער וועג אויף צו באצייכענען א  נאמען אויף א ליבליכן פארעם איז מיט ־ל אדער ־לע למשל: אברהם/אברעמל, משה/משה'לע, יעקב/יענקל/יענקעלע.
אבער פארהאן נאך אידישע דימינוטיוון, און אויך עטליכע סלאוויש-ארגינעל נאמינאטייוון פארמען, אין פארשידענע אידיש-דיאלעקטן, וואס ווערן גענוצט בעיקר אלס שמות חיבה אין ערשטע נעמען. אט איז א ליסטע פון זיי:
*-קע(סלאוויש): חיים / חיים'קע, מרדכי / מאטקע, שרה / שרה'קע, חיה / חיה'קע, אברהם / אברומקע, ברודער / ברודער'קע
*-[ע]ניו(אפשר פון לש"ק, פונעם טיטל ני"ו = נרו יאיר ויזרח): משה/משה'ניו, כלה/כלה'ניו, הארץ/הארצ'ניו, זיידע/זיידעניו.

*-טשיק(סלא): אברהם/אברהמ'טשיק, אינגערמאן/אינגערמאנ'טשיק

*-אינקע(סלא): טאטע/טאטינקע, באלעבאסטע/באלעבאסטינקע.

*-איק(סלא): שמואל/שמואל'יק, ישראל/ישראל'יק.
*-טסע אדער טשע: שרה/שרה'טשע, אברהם/אברהמ'טשע, יצחק/איטשע, חנה/חנה'טשע.

*-עשי(סלא): באבע/באבעשי, זון/זונשי, טאטע/טאטשי, 
*-לעבן(אידיש, מלשון ליבע): טאטע-לעבן, מלכה-לעבן,

די שמות חיבה קענען אויך באקומען צוויי קאמבינאציעס צוזאמען: חיים/חיימ'קעלע, אברהם'טשיקל, אינגערמאן/אינגערמאנטשיקל, יצחק/איטשעניו.

עס זענען אויך פארהאן א סארט דימינוטיוו פון אדיעקטיוון:
*-לעך: רויטלעך, געלבלעך, זיסלעך.
*-אינק: רויטינק, געלינגק, זיסניק
*-טשיק אדער איטשק: קליינטשיק, אלטיטשק(ער). 

פארשידענע אידיש דימינוטיוון זענען אריין אין דעם ארץ ישראל'דיגער העברעאיש: אמא/אמאל'ה, אבא/אבאל'ה
          

קאַטעגאָריע:יידיש גראמאטיק