open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
בלו טוט

left|thumb|250px|דער בלו-טוט.
**בלו טוט** (בלוי-ציין) איז דער נייער טעכניק פון א ווייער לעס העד סעט, וואס מ'לייגט אויפן אויער אן קיין ווייער און מען הערט פונקטליך אלעס פון סעלפאון. די נייע קארס קומען שוין אריינגעבויט מיט בלו טוט אזוי אז מ'דארף שוין אפילו נישט די אויערן דיווייס

קאטעגאריע:טעכניק
כנסת דעפוטאט

**כּנסת-דעפּוטאַט** אדער **כנסת מיטגליד** (העברעאיש: *חבר כנסת*) איז איינער פון די 120 מיטגלידער פון דעם כנסת (דער פארלאמענט פון ישראל). א דעפוטאט איז א מיטגליד פון א א פאליטישער פארטיי וואס איז אויסגעקליבן דורך די בירגער ביי דעמאקראטישע וואלן. אויך דער פרעמיער מיניסטער דארף זיין א כנסת־דעפוטאט, ער ווערט אויסגעקליבן דורך דער פארלאמענט, און נישט דורך די בירגער.

דער כנסת איז צעטיילט מיט פאליטישע פארטייען.

קאַטעגאָריע:רעגירונג
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
*
SMS

**עס עם עס** **SMS** איז א קורצע ידיעה דינסט וואס מען קען באקומען אויפן סעלפאן. דאס איז אויך באקאנט אלס *טעקסט מעסעזשעס*.

לויט די חרדי'שע רבנים איז "טעקסט מעסעדזשעס" פארבּאטן.

קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
מיליאן

**מיליאן** (ווערט געשריבן **1,000,000**), איז דער נאמען פון די צאל "טויזנט מאָל טויזנט" (טויזנט טויזנטערס).

קאטעגאריע:נומערן
סחורה

**סחורה** איז א האנדל און ביזנעס באגריף, אז די זאך אדער פראדוקט וואס מען פארקויפט און קויפט טוישט זיך איר ווערד צוליב דעם וואס דער פארקויפער קען איר פארקויפן און נישט ווייל די קויפער קען איר קויפן. 

איר פרייז טוישט זיך לויט די ווערד פארן מוכר, איין ביישפיל איז עלעקטריציטעט וואס דאס איז נישט דער נושא וויפיל עס קאסט פארן מוכר, נאר וויפל קונים האט ער לויט דעם ווערט באשטעטיגט די פרייז פון די אינדאסטריע. אז איין טאג אין ווינטער צאלט מען דערפאר אזויפיל מיינט דאן קען זיין אז אין זומער וועט מען צאלן האלב אדער דאפעלט לויט וויפל דער בקשה דערפאר איז דעמאלטס. דאס קען ווערן געטוישט אין אינוועסטירונגען און זייטיגע סיבות.

קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
יוסף קארו

קליין|קבר פון רבי יוסף קארו אין צפת
רבי **יוסף קאַרו**  (ה'רמ"ח - י"ג ניסן ה'של"ה 1488-1575) איז דער **מחבר** פון בית יוסף אויפן טור און דערנאך דער שולחן ערוך. ווי אויך האט ער געשריבן דעם ספר כסף משנה אויפן משנה תורה להרמב"ם.

## ביאגראפיע 
רבי יוסף קארו איז געבוירן געווארן אין שפאניע אין רמ"ח צו זיין פאטאר ר' אפרים.

## דרויסנדיגע לינקען 
* 

קאטעגאריע:רבנים
קאטעגאריע:הלכה
קאַטעגאָריע:נקבר אין צפת
נאקעט

**נאקעט** איז א מענטש וואס טראגט נישט קיין קליידונג הייסט עס נאקעט.
עס ווערט אנגערופן אויסגעטאן.

היינט איז פארבאטן אין רוב פלעצער אין דער וועלט אומלעגאל צו גיין נאקעט גענצליך אויף דער גאס.
לויטן געזעץ מוזן די זכרים זיך פארדעקן די פלאץ פון די פעניס, און די נקיבות סיי די וועדזשיינע (געשלעכט גליד) און אויך די ברוסטן ביים ארויסגיין אויפן גאס צווישן מענטשן.

## אידישקייט 
אדם הראשון פארן חטא פון עסן דעם עפל דורך דעם שלאנג איז געווען נאקעט, אבער צוליב זיין זינד האט ער זיך געמוזט צודעקן מיט קליידונג אויס בושה.

ביי חסידים איז אנגענומען צו גיין נאקעט אין מקוה אפילו עס איז פיל מענטשן ביינאזאם און איז לכאורה אין קעגנווארט צו צניעות צו אנטבלויזן דעם קערפער פארנט פון א צווייטן. 
אבער ביים גיין פונעם פלאץ וואו מען טוט זיך אויס די קליידער ביזן בור הטבילה פירט מען צוצודעקן מיט א האנטוך. אין די קהלה תולדות אהרן איז איינגעפירט אז עס איז טונקל אין מקוה, כדי מען זאל נישט צוקומען צו זעהן וואס מען טאר נישט, וואס דאס איז א הארבער פגם אין קדושה.

קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
__לחיפוש__
פענסטער

left|thumb|150px|א גלאזיקע פענסטער
**פענסטער** איז א לאך אין א וואנט וואס מען לייגט דארטן א גלאז אדער פלאסטיק צו עפנען ווען מען ברויך לופט פון דערויסען אדער סתם פאר שיינקייט אדער פאר זון און ליכטיגקייט שיין זאל אריינקומען אין שטוב דורך די דורכזיכטיגקייט פון גלאז. 

מען לייגט שטאָרעס פאר צומאכן. (אױך הײסט דאָס אַ "פֿאָרהאַנג") 

א גרויסע פענסטער ווערט אפט געמאכט מיט א בויגן כדי צו קענען טראגן א גרויסן לאסט.

## אידישקייט 
א שול איז מהודר זאל האבן 12 פענסטער.

קאַטעגאָריע:לעבנסשטייגער
ה'תשכ"ו

## קאלענדאר
## געשעענישן
* שמואל יוסף עגנון איז באלוינט געווארן מיט א נאבעל באלוינונג פאר ליטעראטור.

## געבוירן
## נפטר געווארן
* כ"ד אלול - הרב יחזקאל אברמסקי
קארנעע

left|thumb|250px|א דייאגראם פון אלע באשטאנדטיילן פון אויג.
**קארנעע** (*Cornea*) איז דער פארענט פון אויגן באל וואס איז א דורכזיכטיג הייטל וואס באדעקט און באשיצט די איריס שווארצאפל און אנדערע טיילן פון אויג. צוזאמן מיט די לינדז טוט דאס פארקריוון די ליכטיגקייט שטראלן, אלס רעזולטאט העלפט דאס די פֿאקוס.

די קארניע האט אויך פילע ענדלאזע נערוו ענדינגס וואס זענען סענסעטיוו צו סענזאציעס פון רור כעמיקאלן און שטארקע גערוך. דערמיט מאכענדיג דאס זאל בלינקען און רינען טרערן כדי אפצוהיטן דעם אויג פון שעדליכע גאזן און שארפע סם.

צוליב דעם וואס דער קארניע מוז זיין דורכזיכטיג כדי צו קענען זען, קען דאס נישט האבן קיין אדערן פאר בלוט סופליי אויפצוהאלטן די קארניע, אבער דאך באקומט דאס חיונא פון די טרערן און דאס האט מיליאנען נאכאנאנדיגע עלעקטראנישע נאכאנאנדיגע מעסעזשעס צום מוח צו יעדע ליאדע מינוט. 

קאטעגאריע:אויג
קארן (טרופע)

קליין|לינקס
**קארן** (דייטש: *korn*) איז א פאפולערע אמעריקעניש נו מעטאל באנד. דער באנד איז געגרינדעט געווארן אום ה'תשנ"ג (1993). זיי זינגען מיינסטנס אויף ענגליש.

## דיסקאָגראַפֿיע 
זייערע סידיס:
* korn (album) (1994)
* Life Is Peachy (1995) 
* Follow the Leaderפולועו דה ליאדר (1998) 
* Issues(איזוז) (1999)
* Untouchables (album)  (2002)
* see you on the other side (2005)

קאַטעגאָריע:טרופעס
קאַטעגאָריע:דייטשישע זינגערס
גרויזאם

**גרויזאם** איז א מענטש וואס ווארפט א גרויסער כעס וואס מען פארכט זיך פון דעם.
יונתן יוסף מענצער

**יונתן יוסף מענצער** איז א ביזנעסמאן און געוועזענער אקטיוויסט אין ברוקלין ניו יארק. 

מענצער מיט זיין שותף יחיאל גאלדבערגער, זענען מיט יארן צוריק ארויף אויפן פאליטישן לייטער אין ניו יארק און האבן פארשאפט  קאנטאקטן מיט פאליטישטאנס און ערוויילטע באאמטע, אין ניו יארק סטעיט. די קאנטאקטן וואס זיי האבן אנגעקניפט האט זיי אויך געברענגט נעגאטיווע פובליסיטי איבער פארשידענע קאמפיין מיטסברויכן.

ער איז א געוועזענע פאפא חסיד.

קאטעגאריע: עסקנים
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:פאפא
בריטישער מאנדאט

קליין|250px|די שטחים פון דעם בריטישן מאנדאט
**דער בריטישער מאנדאט** איז דער נאמען פון דעם מאנדאט וואס דאס פאראייניגטע קעניגרייך האבן באקומען פון די פעלקער-ליגע ביי דער סאנרעמא קאנפערענץ צו הערשן אויף ארץ ישראל, פאלעסטינע, צווישן די יארן ה'תר"פ ; 1920 - ביז ה'תש"ח ; 1948 ווען מדינת ישראל איז געגרינדעט געווארן. ער איז אויפגעשטעלט געווארן מיט א ציל אויפצובויען א "יידיש נאציאנאל הויז" (בית לאומי) פאר די יידן אין ארץ ישראל לויט ווי די בריטישע האבן ערקלערט אין דער באלפור דעקלעראציע.

 

 

 
## וועבלינקס 
* די געשריפט פון דעם מאנדאט 

*
עלעקטריע

**עלעקטריע**  איז א גרופע פיזישע ערשיינונגען פארבונדן מיט דעם אנוועזנהייט און באוועגונג פון מאטעריע וואס האט א אייגנשאפט פון עלעקטרישע לאדונג, וואס פיצקילע באשטאנדטיילן ווי עלעקטראנען און פראטאנען פליסן און שאפן א קראפט וואס ציט און שטופט צווישן זיך. דאס קען מאכן בליצן און אויך ליכטיגקייט. 

## עטימאלאגיע 
עלעקטריע שטאמט פון דעם גריכישן ווארט ήλεκτρον (*עלעקטראן*).

## באגריפן 
### עלעקטרישע לאדונג 
**עלעקטרישע לאדונג** איז א פיזישע אייגנשאפט פון מאטעריע, וואס איז גורם אן עלעקטראמאגנעטישע אינטעראקציע מיט אנדערע לאדונגען אדער מיט אן עלעקטרישן פעלד.

עלעקטרישע לאדונג איז א סקאלארע פיזיקאלישע גרייס וואס קען האבן פאזיטיווע אדער נעגאטיווע ווערטן.

### עלעקטרישער שטראם 
א שטראם דורך א רעזיסטאר שאפט א היצונג; דזשיימס פרעסקאט דזשול האט דאס שטודירט מאטעמאטיש אין 1840.
* עלעקטרישער שטראם איז א פליסונג פון עלעקטרישער לאדונג. מיט אן עלעקטרישן שטראם פון 1 אמפער, גייט 1 קולאמב פון עלעקטריע פארביי א געוויסן פונקט אין 1 סעקונדע.

* וואלטאזש איז דער "שטופ" הינטער דעם שטראם, און מעסט די צאל ארבעט אויף איין עלעקטרישער לאדונד וואס דער קוואל קען ווירקען. אז 1 קולאמב פון עלעקטריע האט 1 דזשול פון ענערגיע, האט ער  1 וואלט פון עלעקטרישן פאטענציאל.

* עלעקטרישער קעגנשטעל איז די פעאיגקייט פון א סובסטאנץ זיך צו שטעלן קעגן דעם פליסן פונעם שטראם, ד"ה. צו פארמינערן די צאל שטראם וואס פליסט דורכן סובסטאנץ. ווען א וואלטאזש פון 1 וואלט האלט א שטראם פון 1 אמפער דורך א דראָט, איז דער קעגנשטעל פונעם דראט 1 אהם. די ענערגיע וואס ווערט אויסגעניצט ווערט פארוואנדלט אויף היץ, ליכט אא"וו.

* עלעקטרישע ענערגיע איז די ענערגיע פון אן עלעקטרישן שטראם וואס לאזט פועלן עלעקטרישע אביעקטן. עלעקטרישע ענערגיע ווערט "קאנסערווירט", און מען קען זי באוועגן פון איין ארט צום צווייטן. מען מעסט עלעקטרישע ענערגיע אין דזשולן אדער אין קילאוואט־שעה'ן (kW h). 

* עלעקטרישע מאכט איז די ראטע פון ניצן אדער שפייכלערן עלעקטרישע ענערגיע. מען מעסט עלעקטרישע מאכט אין וואטן.

## עלעקטרישע קרייזן 
אן עלעקטרישער קרייז איז א צוזאמענשטעל פון עלעקטרישע קאמאפאנענטן וואס לאזט אן עלעקטרישע לאדונג פלוסן ארום א פארמאכטן שטעג (א קרייז); געוויינלעך איז דער צוועק אויפצוטון עפעס ווי צינדן א לעמפל.
די פארשידענע קאמפאנענטן אין א קרייז זענען אזעלכע עלעמענטן ווי קעגנשטעלן, קאנדענסאטארן, אויסשלישערס, טראנספארמאטארן און עלעקטראניק.

### עלעקטראניק 
עלעקטראניק איז א געביט וואס באהאנדלט קרייזן מיט  תחום עלעקטראנישע באשטאנדטיילן געמאכט פון האלבדורכפירערס ווי דיאדעס און טראנזיסטארן. מיטן הילף פון עלעקטראנישע באשטאנדטיילן קען מען שאפן אמפליפייערס, שאלטער באשטאנדטיילן, לאגישע טויערן אא"וו. זיי זענען דער פונדאמענט פון מערסטע עלעקטראנישע געצייג און דורך זיי האט די טעכנאלאגיע זיך שטארק אנטוויקלט אין דעם 20סטן יארהונדערט.

## פראדוקציע 
עלעקטרישע קראפט ווערט גענערירט אדער מיט עלעקטראמעכאנישע גענערירערס, וואס מען טרייבט מיט פארע פון ברענען קוילן אדער נאפט, אדער פון א נוקלעארער רעאקציע, אדער פון קינעטישער ענערגיע וואס מען נעמט פון פליסנדיקן וואסער אדער ווינט.

*
ברוקלין נעיווי יארד

די **ברוקלין נעיווי יארד** איז א ריזן שטח וואס דינט אלס איין זייט גרעניץ פון וויליאמסבורג ביי קענט עוועניו. 

דאס איז היינט צוטאגס די פלאץ פון הונדערטע אידישע ביזנעסער אזא אינדוסטריעל שטח בלויז פאר האנדל און נישט פאר וואונען. 

ביי די צווייטע וועלט מלחמה איז דאס נאך געווען א מיליטערישע באזע פאר דער אמעריקאנער פלאט. דער ליובאוויטשער רבי, רבי מנחם מענדל שניאורסאהן, האט דארט וואלונטירט אלס אינזשעניר.

ר' חיים שלמה ווערטהיימער איז דער הויפט אידישע געהילף דארטן אין די הנהלה. 

איר מזרח איז קענט, מערב איז פלאשינג, און דרום איז וויליאמסבורג סטריט און צפון איז טילערי צופיסענס פון דאמבא.

קאטעגאריע:וויליאמסבורג
קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
קאטעגאריע:USA מיליטער
ד'תתי"ז

## געבוירן 
* מ'ווייסט אז פאר די יאר איז דער דיכטער ר' יהודה הלוי געבוירן.
יהודה הלוי

**רבי יהודה הלוי** אָדער ריה״ל (בערך 1075, טאָלעדאָ, שפּאַניע - בערך 1141, אַפּנים אין ארץ־ישראל) איז געווען אַ פייטן, אַ יידישער פילאסאף און אַ דאקטער אין מיטל־עלטערישן שפּאַניע. ער איז באַוואוסט אַלץ דער מחבר פונעם פילאָסאָפישן ספר הכוזרי, שאַפער פון אַ צאָל באַרימטע פיוטים און אויך אַלץ באַזינגער פון ציון, וואָס האָט פּערזענלעך עולה געווען בעת די שווערע צייטן פון קרייצפארער.

## ביאָגראַפיע 
יהודה הלוי איז געבאָרן געוואָרן אין טאָלעדאָ, אין קריסטלעכער (צפון) שפּאַניע. שוין אין זיינע יונגע יאָרן איז ער אָבער אַריבערגעפאָרן אין אַראַבישן חלק פונעם איבערישן האַלבאינזעל, וואָס האָט כולל געווען די באַרימסטע צענטערס פון דער קולטור פון ספרדישע יידן.

## זיין נסיעה קיין ארץ־ישראל 
אין אַ ריי פון זיינע פאָעמעס האָט ריה״ל באַזינגט ירושלים און זיין שטרעבונג צו ארץ־ישראל. הגם ער האָט באַקומט אין ספרד אַ ברייטע אָנערקענונג, האָט ער באַשלאָסן זיך אָפּצושיידן מיט זיין משפּחה און צו פאָרן קיין ארץ־ישראל. אין יאָר ד'תת"ק (1140) איז ער אָנגעקומען אין אַלעקסאַנדריע אין עגיפּטן און האָט קורץ געוואוינט אין קייראָ. האַלב יאָר נאָכדעם איז ער געפאָרן מיט אַ שיף קיין ארץ־ישראל. ווינציק ווייס מען פון זיין לעצטער נסיעה, אָבער ס׳איז דאָ ראיות, אַז ער איז יאָ אָנגעקומען אין יורשלים און איז געשטאָרבן אָדער איז דערהרגעט געוואָרן קורץ נאָכן אָנקום.

## זיין דיכטונג 
זיין געדיכט "ליבי במזרח":
:*לִבִּי בְמִזְרָח וְאָנֹכִי בְּסוֹף מַעֲרָב* - מיין האַרץ איז אין מזרח און איך בין אין מערב.
:*אֵיךְ אֶטְעֲמָה אֵת אֲשֶׁר אֹכַל וְאֵיךְ יֶעֱרָב* - ווי אַזוי קען שפּירן דעם טעם פון מיין עסן און געניסן.
:*אֵיכָה אֲשַׁלֵּם נְדָרַי וָאֱסָרַי, בְּעוֹד* - ווי אַזוי קען איך אויספירן מיינע נדרים און געבאָטן, בעת
:*צִיּון בְּחֶבֶל אֱדוֹם וַאֲנִי בְּכֶבֶל עֲרָב* - אדום (קריסטן) האָט אַרומגעבונדן ירושלים, און איך בין אין קייט פון ערב (אַראַבער).
:*יֵקַל בְּעֵינַי עֲזֹב כָּל טוּב סְפָרַד, כְּמוֹ* - עס וואָלט מיר געווען לייכט נאָכגעבן אַלץ דאָס גוטס פון ספרד, און
:*יֵקַר בְּעֵינַי רְאוֹת עַפְרוֹת דְּבִיר נֶחֱרָב.* - ס׳וואָלט מיר געווען טייער צו זען (כאָטש) דעם שטויב פונעם חרובן דביר (בית־המקדש).

:

ער האט זייער אסאך געגלוסט און געבענגט צו זיין אין ארץ ישראל און וואוינען אין דער הייליגער שטאט. דער ספר יוחסין פארציילט אז ווען ער איז אלט געווארן פופציג יאָר איז ער אנגעקומען קיין ארץ ישראל, קומענדיג קיין ירושלים און זעענדיג וואו וויסט די הייליגע שטאט איז האט ער צוריסן זיינע בגדים און איז געגאנגען בארפוס מקיים זיין דעם פסוק כי רצו עבדיך את אבניך ואת עפרה יחוננו, ער האט מיט ליבשאפט און בענקשאפט געזונגען דעם פיוט "ציון הלא תשאלי לשלום אסיריך". עס איז דארט געשטאנען אן אראבער וואס האט צוגעגקוקט דעם גרויסן דביקות און ליבע פון רבי יהודה הלוי צו דער הייליגע ערד, ער האט איהם זייער מקנא געווען און פון גרויס קנאה האט ער איהם געשטאכן און גע'הרג'ט, ה' ינקם דמו.

## זיין פילאסאפיע 
* די תורה קען נישט סותר זיין דעם גראדן שכל.
* די השגחה אויף די יידן איז למעלה מהטבע און גייט אן אין אלע דורות.

## רעפערענצן
קאטעגאריע:פייטנים
קאטעגאריע:ראשונים
קאטעגאריע:פילאסאפן
ד'תת"ק

## קאלענדאר
## געשעענישן
* דער דיכטער ר' יהודה הלוי איז ארויף אויף א שיף צו פארן קיין ארץ ישראל.

## געבוירן
פאנטשקע

[left|thumb|250px|דאנאט אנגעפילט מיט [לעקוואר]]
[קליין|א [בעקעריי אין תל אביב פארקויפט פאנטשקעס]]
א **פּאָנטשקע** אדער **פאַנקע** (אין ירושלים רופט מען עס **לאטקעס**) (ענגליש: *doughnut*, העברעאיש: **סופגנייה**) איז א טייגל געפרעגלט אין בוימל וואס מען פילט אן מיט א זיסן איינגעמאכטס ווי: ווענילע קאסטערד אדער לעקוואר.

מען קען ארויפשמירן דערויף א ביסעלע שאקאלאד אדער שפריצן ארויף אביסעלע פולווער-צוקער.

## מנהג צו עסן חנוכה 
עס איז א טראדיציאנאלער מאכל וואס מ'עסט ביי אשכנזישער יודן אום חנוכה, מיט לאטקעס און אנדערע עסנווארג וואס זענען געפרעגלט אין אויל אלס זכר צו דעם וואס דער נס חנוכה איז געשען מיט שמן.

דער מנהג ווערט שוין דערמאנט אין פריערדיגע פוסקים. פון די ערשטע מקורות איז רבי מיימון הדיין דער טאטע פונעם רמב"ם וועלכער שרייבט אז עס איז שוין א פריערדיגער מנהג און מ'זאל נישט משנה זיין.
## אמעריקאנישער דאנאט 
דער הויפט אונטערשיד צווישן א טראדיציאנאלער פאנטשקע און א אמעריקאנישער **דאנאט** איז בעיקר אז אינעם לעצטן מאכט מען א לאך אינדערמיט.

## וועב לינקען 
* ווי אזוי צו מאכן פאנטשקעס, א רעצעפט אויף העברעאיש 
* ווידעא אויף ענגליש 
* פארשידענע ווערסיעס פון פאנטשקעס איבער דער וועלט

קאַטעגאָריע:זיסווארג
קאַטעגאָריע:חנוכה
עדיטאריעל

**עדיטאריעל** (ענגליש: EDITORIAL) איז ווען די הויפט זעצערס און שרייבערס פון א צייטונג אדער סיי וועלכער נייעס אגענטור, געבט ארויס א מיינונג איבער סיי וועלכער נושא, וואס איז נישט דוקא אנגעבינדן מיט א ספעציפישן שרייבער.

אין אלגעמיין האבן די עדיטאריעלס א שטארקן השפעה אויף די ליינער, איבערהויפט פון פראמינענטע צייטונגען. צום ביישפיל ביי פאליטישע וואל פארמעסטן, טוען געווענליך די צייטונגען אינדארסירן קאנדידאטן אין די עדיטאריעל אפטיילונג, ווי עס קען מעגליך האבן אן השפעה אויף די אויסגאנג פון די וואלן.

קאטעגאריע:צייטונגען
דריידל

[left|thumb|250px|א [האלץ|האלצענע דריידל]]

א **דריידל** (וועסט-יידיש: טרענדל) איז א טראדיציאנעל שפיל פון חנוכה וואס לויט דער יידישער טראדיציע האבן זיך די קינדער געשפילט אין די צייטן פון די יונים ווען זיי האבן נישט געלאזט לערנען תורה און מען האט געמוזט לערנען באהאלטענערהייט און ווען די יונים זענען געקומען האבן זיי זיך געמאכט ווי זיי שפילען דריידל.

א דריידל איז א קעסטל פון פיר זייטן און עס ווערט שיף פון אונטען און עס האט אן אנכאפער פון אויבן און אויף די פיר זייטן שטייען די פיר אותיות - **נ - ג - ה - ש** - די אפטייטש איז **נ**ישט (גארנישט) - **ג**וט (אדער **ג**אנץ) - **ה**אלב - **ש**לעכט (אדער **ש**טעל). שפעטער האט מען אויך געזאגט אז דאס איז מרמז: **נ**ס **ג**דול **ה**יה **ש**ם דאס מיינט *א גרויסער נס איז דארט געשען* דאס גייט ארויף אויף דעם נס פון דער מנורה אין די צייטן פון די חשמונאים.

דאס שפיל גייט אז יעדער לייגט אריין געלט אין דער באנק און מען דרייט דאס דריידל פון אויבן און מען לאזט עס דרייען ביז עס פאלט אראפ אויף איינעם פון די אותיות אדער קען מען דאס אפשטעלן אינמיטן דרייען.  און די פיר אותיות פרעזענטירן דאס שפיל. ביי נאך א גירסה *נון מיינט **נ**עם* אז דו קענסט נעמן די גאנצע באנק, *גימל מיינט **ג**עב* אז דו דארפסט אריישטעלן אין באנק, *היי מיינט **ה**אלב* אז דו קענסט נעמן א האלבע באנק, *שין מיינט **ש**טעלן* אז יעדער מוז אריינשטעלן אין דער באנק איז דו קענסט איבערגיין מיטן דריידל ביז דריי מאל.

דער מנהג צו שפילן דריידל אין חנוכה ווערט געברענגט אין ספרים, אויך די חסידישע רבי'ס האבן געשפילט דערין, עס ווערט דערמאנט אין ספר בני יששכר , און אין ספר שיחות הר"ן סימן מ'.

## וועיהמהמהתה כץ כ
## בלינקען
* מעטאפיזיק פונעם דריידל, פארווערטס, חנוכה תשס"ח.

קאטעגאריע:חנוכה
קאַטעגאָריע:שפילן
העלענע

left|thumb|250px|העלענע
**העלענע** (וואס מיינט אין גריכיש פאקעל) איז א פיגור אין די גריכישע מיטאלאגיע און די ווייב פון מענעלאוס. זי איז באוווסט געווען אלס די שענסטע פרוי. איר פארכאפונג דורך פאריס האט צוגעבריינגט צו די אויספלאצונג פון דער טרויאנישער קריג.

קאַטעגאָריע:גריכישע מיטאלאגיע
מענעלאוס

[left|thumb|250px|מענעלאוס מיט די שיינע [העלענע]]
**מענעלאוס** (אויף גריכיש: Μενελαος) ביי די גריכישע מיטאלאגיע איז דער נאמען פון איינע פון די קיסרים אויף ספארטא, ער איז געווען דער מאן פון די שיינע העלענע.

קאטעגאריע:גריכישע מיטאלאגיע
טרויאנישער קריג

לינקס|250px
**דער טרויאנישער קריג** (געשען אומגעפער 1200 פארן ציילן) איז איינע פון די הויפט געשיכטעס פון די גריכישע מיטאלאגיע. די געשיכטע איז וועגן דעם קריג פון גריכישע פעלקער וואס האבן באלאגערט די שטאט טרויא.

די אורזאך איז געווען אלס דעם וואס פאריס האט פארכאפט די פרינצעסין, די שיינע העלענע וואס איז געווען די ווייב פון מענעלאוס פון ספארטא.

קאטעגאריע:גריכישע מיטאלאגיע
מעדיעוויקי

left|thumb|250px|די מעדיע-וויקי לאגא.
**מעדיעוויקי** (MediaWiki) איז די וויקי ווייכווארג וואס ווערט פארשפרייט און גענוצט אונטער די פרייער באנוץ ליצענץ GNU. 

דאס ווייכוואַרג איז ארגינאל געשריבן געווארן פאר וויקיפעדיע און אלע אירע שוועסטער וויקימעדיע פונדאציע פרייע און אפענע פראיעקטן, און איז היינט צוטאגס צעשפרייט פאר יעדן פריי צו נוצען און אפילו אראפלאדענען.

אזוי ווי די וויקימעדיע פראיעקטן האבן א שטארקן דרוק אויף פילשפראכיקייט, האבן די אנטוויקלערס אויפמערקזאם אויף אינטערנאציאנאליזירן און לאקאַליזירן. מ'האט איבערגעזעצט דעם באניצער אינטערפייס אינגאנצן אדער טיילווייז אויף מער ווי הונדערט שפראכן, און דערצו קענען די לאקאלע סיסאפן מאדיפֿיצירן ווייטער (דאס גאנצע אינטערפֿייס קען מען רעדאקטירן דורך דער וויקי).

## וועבלינק 
* מעדיע וויקי וועבסייט

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:מעדיעוויקי
קאַטעגאָריע:בשותפות ווארג
בלוט דרוק

רעכטס|קליין|255x255פיקס|
**בלוט דרוק** איז דער דרוק וואס דאס בלוט  וואס צירקולירט אין קערפער לייגט אויף די ווענט פון די אדערן. 

דאס איז נאר שייך ביי די גרויסע אדערן און נישט אויף די אדערן וואס פירן פון און צו די לונגען. 

געוויינלעך מעסט מען בלוט דרוק אינעם אויבערשטן טייל פון ארעם. מען זאגט אויס בלוט דרוק ווי סיסטאלישער דרוק קעגן דיאסטאלישן דרוק. נארמאלער דרוק פון א געוואקסענעם מענטש וואס רוט איז אומגעפער 120/80 מ"מ Hg.

צו הויך בלוט דרוק איז א קראנקייט וואס קען פירן צו פאטאלע סטראק און הארץ אטאקע. 

דאס קומט פון איבעריגע אנגעצויגענקייט, מען ברויך דאס קריטיש קאנטראלירן דורך עסענווארג דיעטע פון עלימינירן בוימל פעטן אלקאהאל, צוקער און איבעריגע וואג, איבונגען און מעדיצין. 

קאטעגאריע:קרענק
רות

קליין| רות המואביה (ציור-ציכונג)

**רות המואביה** איז די צענטראלע פערזענלעכקייט אין מגילת רות. זי איז געווען א טאכטער (אדער אן אייניקל) פֿון עגלון מלך מואב. זי האט חתונה געהאט מיט מחלון דער זון פֿון אלימלך, אבער זי איז געווארן אן אלמנה.

ווען איר שוויגער נעמי איז צוריקגעגאנגען קיין ארץ ישראל איז זי מיטגעגאנגען און זי האט זיך מגייר געווען.

צו פערציג יאר האט זי חתונה געהאט מיט בועז; זייער זון איז געווען עובד דער זיידע פֿון דוד המלך.

## זעט אויך 
*ספר מגילת רות

קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
קאַטעגאָריע:גרים
זשורנאליסט

א **זשורנאליסט** איז איינער וואס זיין ארבעט איז אנאליזירן און רעפארטירן נייעס און אינפארמאציע. זיין פאך הייסט זשורנאליזם.

די מעטאדן פון א זשורנאליסט זענען, שרייבן . אנאליזן פאר צייטונגען און זשורנאלס און האלטן אינטערוויוס.

*
קערפער שפראך

**קערפער שפראך** איז א קאמיוניקאציע מיטל, ניצענדיג די קערפער מיט אדער אן די מויל שפראך.

## צולייגן 
קערפער-שפראך מיינט אויסדרוקן אויפ'ן גוף אדער אויפ'ן פנים ווי א שמייכל, א בלינק מיט די אויגן, אדער א קוועטש מיט די נאז א דריי מיטן פינגער (שבכל הלילות). רוב באוועגונגען און אויסדריקן  נעמען מענטשטן נישט אין אכט. ס'איז דא באמערקבארע און אומבאמערקבארע אויסדריקן  וואס מ'קען צוריקהאלטן אין וואס מ'קען נישט צוריקהאלטן.

* דאס איז די איינציגסטע שפראך גלייך פאר אלעמען, א שמייכל איז א שמייכל איבעראל, אין א גרימס פנים איז אויך די זעלבע, באשעפענישן פארשטייען 
* אפילו בלינדע וואס האבען קיינמאל נישט געזען קיין שמייכל שמייכלען דאס זעלבע

## קערפער-שפראך באניצער 
די באוועגונגען פונעם קערפער געבן שטארק צו צו א שמועס עס צו מאכן אויס לאנגווייליג דאס ברענגט מענטשן זאלן זיך וועלן באקענען מיט דיר און דאס ברענגט זיך צו דערווייטערן ס'הארגעט אוועק פארבינדענישן פון לאנגע יארן.
* דאס איז איינע פון די וועגן ווי אזוי מ'טרענירט חיות און ווי אזוי חיות פארשטייען זייערע בעלי בתים 

* דאס געבט צו צום ריטאריק פין א רעדנער אז די עולם זאל נישט שנארכען אינמיטן זיין רעדע און אפילו פון מאל צומאל צוווארפן א שמייכל און אנדערע ווערטער דער אויפטרעטער ניצט די אויסדריקן צו באאיינפלוסען דעם עולם אויף סיי וואספארא אופן ס'זאל צוגעבן צום טאן אדער צום געשפאנטקייט און  געשמאקייט פון דער סיטואציע.

* מ'לייגט ארויף אויף א רעקלאמע א בילד פון וואס  מ'וויל אז ס'זאל אומבאמערקבאר אפעקטירן די אויג וואס זעיט דאס

* מ'מאכט נאך מענטשען מיט זייערע באוועגונגען

* קערפער-שפראך ביי בילדער מיינט מ'שטעלט זיך אין א פאזע,  מיט: זאג - טשיז!!! 

* פֿארקויפֿער באניצן זיך אפט מיט דער קערפער-שפראך צו אבזערווירן זייערע קונדן

* קורצע מעסעזשעס ווערן אזוי איבערגעגעבן

* פסיכאלאגן באבאכטן זייערע קונדן און דאס העלפט זיי דיאגניזירן

## אויסדריקן 
ציטערן: די פיס שאקעלט (ציטערט).
## זעה אויך 
שפראך

קאטעגאריע:פסיכאלאגיע

קאטעגאריע:קערפער

e:Körpersprache
פסיכאלאגיע פון מוזיק

**די פסיכאלאגיע פון מוזיק**
דאס פרובירט צו געבען צו פארשטיין די אויפירונג וואס מוזיק וואכט אויף אין א מענטש

## אויף די זיכרון 
אין די לעצטע שטודיעס איז איבערגעצייגט געווארען אז מ'קען פארבעסערן די זיכרון מערסטענס ביי קינדער דורך זיי לאזען הערן אסאך מוזיק

## אין שולע 
און אסאך לענדער לערנט מען מיט די קינדער אויף לידער נאך און קינדערגארטען אדער מ'הייבט אהן דעם טאג מיט לידער ווייל דאס העלפט צו עפענען דעם קאפ, און מיטהאלטען.

 

## באאיינפלוסט טאג טעגליך 
שטודיע אין ענגלאנד צייגט אז די וואס הערן קלאסישע מוזיק נייטען מער צו באקומען טרעפיק טיקעטס ווי די וואס הערן אנדערע זשאנערס

אזוי אויך צייגט די שטודיע אז האלב פון די היפ האפ צוהערער'ס האבען שוין מינומום אויף זייער רעקערד איין קרימינאלע אקט. http://homepage.psy.utexas.edu/HomePage/Faculty/Gosling/music_and_music_preferences.htm 

קאטעגאריע:פסיכאלאגיע
קאטעגאריע:מוזיק
וועטשערע

left|250px
**װעטשערע** אדער **נאכטמאל** איז די מאלצייט וואס מען עסט אין דעם אוונט, און אלגעמיין איז דאס די לעצטע גרויסע מאלצייט פון דעם טאג.

דאס ווארט וועטשערע שטאמט פון די סלאווישע שפראכן: אוקראיניש: вечеря "וועטשעריא" און סלאוואקיש, באזניש, קראאטיש: večera "וועטשערע" , אזוי איז דאס ווארט געווארן א טייל פונעם סלאווישן קאמפאנענט פון יידיש.

אין רוב פלעצער אין דער וועלט איז איינגעפירט צו עסן דריי מאלצייטן א טאג, פרישטיק, מיטאג און וועטשערע.

קאַטעגאָריע:מאלצייטן
גוגעל גרופעס

**גוגל גרופס** איז א עלעקטאראנישער קהילות וואס ווערט געהאוסט דורך גוגל. אזא סארט מעילינג ליסט סערוויס צוגעשטעלט פריי אן קיין אפצאל דורך גוגל. 

באנוצעדיג זיך מיט גוגל גרופס קען יעדער טרעפן שמועסן פון מענטש לויט זיין געשמאק און אינטערעסע. שיין אויסגעשטעלט און טייל האבן פעסווארדס וואס מען קען נאר זיין א מעמבער דורך איינלאדענונג אדער אסאך איז פריי און אפען פאר יעדן צו ליינען און שרייבן. 

מען קען דארטן זיך באטייליגן דורך ארויפגיין אויף יענעם וועב סייט, אדער אפילו בלויז פון שיקן אן אימעיל ווערט דאס שיין סארטירט און געשיקט פאר אלע מעמבערס.
משה דייטש

ר' **משה דייטש** איז א זון פון דעם  בעל צדקה וחסד ר' מאיר דייטש פון קרית יואל  

ר' **משה** איז פון גרינדער און אנפירער פון דעם  צדקה מוסד אין וויליאמסבורג **קרן עזר למשפחות הנצרכות**, דער מוסד מאכט חתונה קינדער און צאלט פאר טעגליכע געברויכן פון ארימע שטיבער  ביז צאלן גראסערי בילס.

אינטערסאנט איז אז ר' משה פאר זיך איז א פארברענטע זאלי אבער זיינע שותפים און חברים און שטיצער זענען ארונים פונקט ווי זאליס.

קאטעגאריע:וויליאמסבורג
קאַטעגאָריע:זאלוינים
סידור

**סידור** איז דאס געבעט בוך וואס ענהאלט די נוסחאות וואס אידן דאווענען צו גאט דורכאויס אלע צייטן און פייערונגען פון יאר.

עס זענען דא פיר הויפט סידורים, דער נוסח ספרד וואס עס דאווענען די חסידישע אידן, דער נוסח אשכנז וואס עס דאווענענן די מתנגדים און טייל חסידישע, און אויך איז די סידור פון די ספרדישע, וואס הייסט אויך נוסח ספרדים, וואס די ספרדים דאווענען, און תכלאל, פאר תימנער יידן.

דער **סידור** איז שוין אריבער הונדערטער ווערסיעס, ביז עס איז אנגעקומען צו די סידורים וואס מיר ווייסן היינט, די ערשטע באקאנט זענען פון די גאונים רב סעדיה גאון און רב האי גאון.

עס זענען נאך היינט דא אסאך סידורים וואס פארשידענע אידן דאווענען, סידור ר' חיים וויטאל, וואס מקובלים דאווענען,

קאַטעגאָריע:ספרי קודש
קאַטעגאָריע:תפילה
קוקי

**קוקי** אדער **קיכעלע** איז א נאמען פאר די שטיקלעך אינפארמאציע וואס ווערט אפגעהיטן אין קאמפיוטער פון אלע וועב סייטס וואס מ'האט באזוכט אויפן אינטערנעט דורך דעם בלעטערער.

די אויפטו פון דעס איז צוויי פאכיג, איינס אז דער באנוצער דארף נישט יעדעס מאל עקסטער ווארטן ביז דער וועב סייט טוט זיך עפענען וויבאלד דער סיסטעם האט שוין אוועקגעלייגט די אינפארמאציע. און אויך אז דער וועב סייט קאלעקטירט אינפארמאציע איבער די באנוצער צו וויסן זייער אינטערעסע.

קאַטעגאָריע:אינטערנעט
משל

**משל** איז א ליטערארישע זשאנער. א משל איז א בקיצורדיקע געשיכטע (וועגן בעלי חיים, פלאנצן אדער אביעקטן מיט תכונות פון מענטשן, ווי למשל רעדן) וואס איז ווי א ביישפיל צו א נמשל וואס מען וויל מסביר זיין און ארויסברענגן א מוסר השכל. 
דער משל איז א געוויסע געשיכטע, אבער דער נמשל ווענדט זיך גאנץ ברייט. אפטמאל איז שווער איבערצוגעבן א מוסר השכל, אבער מיט א משל גייט עס גרינגער.

אין אידישקייט איז דא א גאנצער ספר משלי פון שלמה המלך וואס איז געווען א קלוגער מאן.

קאטעגאריע:ליטעראטור
קאַטעגאָריע:זשאנערס
דאלאר

left|thumb|250px|אמעריקאנער דאלאר
קליין|מרכז| 100,000 $ שטר
**דאָלאַר** איז א וואלוטע. די אפיציעלע וואלוטע פון אמעריקע, קאנאדא, אויסטראליע און מער ווערט גערופן דאלאר.

דער נאמען שטאמט פון דייטש טאלער שטאמענדיג פון א טאל דארטן וואו מען האט דאס אנגעהויבן דאס צו מאכן. 

דאס ווערט רעפרעזענטיזירט דורך דעם S סימבאל מיט א שטרייך אין דערמיט ($).

## זעט אויך 
* אמעריקאנער דאלאר

## וועבלינקען 
* אן אמעריקאנער צו קאנאדישער דאלאר און פארקערט איינטוישער. http://coinmill.com/CAD_USD.html
* שער הדולר  דאלאר - שקל

קאַטעגאָריע:וואלוטע
פונט

צו מיינט איר פונט (קארענסי)

**פונט** איז א אפטייל פון מאסע פון וואג. די ראשי תיבות איז lb.
אין רוב מדינות נוצט מען זיך נישט מיטן פונט נאר ענדערשט מיט קילא.

קאַטעגאָריע:וואג
ניוראן

**ניוראן** (אדער **נערוונצעל**) איז דער נאמען פון די דאזיגע עלעקטרישע לעבהאפטיגע צעלן אין דער נערווען סיסטעם וואס פראצעסירט און טראנסמיטירט אינפארמאציע. דאס טוט ארבעטן ווי עלעקטראנישע דראטן אין דער נערוון סיסטעם וואס איז אחריות אויף אריבערפירן מעלדונגען און פראצעסירן אינפארמאציע פארן קערפער.

אין ווערטעבריעט בעלי חיים איז די ניוראנס דער הויפט באשטאנדטייל פון מוח און די נערוון, און עס געפינט זיך אסאך אין די רוקן ביין.

עס קוקט אויס ווי פיצקעלע שטרענגלעך ווארצלעך פון א בוים. 

עס קומט פארשידענארטיק אין גרייס און אין פארעם. 

זיי טוען קאמוניקירן דורך כעמיקאלן און עלעקטראנישע סינאפסעס.

קאַטעגאָריע:נערוון סיסטעם
קאַטעגאָריע:מעדיצינישע טערמינען
געדולד

**געדולד** אדער אין לשון קודש **סבלנות**, מיינט האבן נערוון און דערליידן מענטשן וואס קריכן אויף די נערווען. געדולט איז פארעכנט ווי א גוטע מידה ביי די רעליגיע און גייסטלעכע.

קאטעגאריע:מוסר
מעטאפאר

**מעטאפאר** (פון דאס גריכיש ווארט *מעטא* - שינוי. פארע- אריבערפירן) דאס איז צו באלייכטן איין ענין דורך אריבערפירן די פארשטאנד פון אן אנדער ענין כדי ס'זאל געשען א שינוי און מען זאל פארשטיין גוט פון דארטן דעם דאזיגן ענין.

***אינאיינוועגס איז גוט צו וויסן, די פאלגענדע טערמינען.***

**סינאנימען**

דאס מיינט, פארשידענע ווערטער און זאצן אויפ'ן זעלבער באגריף; ווי צום ביישפיל.

א שפענדער; לעכעריגע הענט, אפענע האנט, א פעסל אן א דעקל, ווארפט זיך מיט געלט, א ברייטער האנט, א לעכערדיק זאק, אויסגעבער, ברייטער טיילער

**האמאנימען**

דאס מיינט דאס זעלבע ווארט אין פארשידענע אנדערע באדייטונגען.

צום ביישפיל; אויסבעטן א גוט יאר, אויסבעטן דעם געלעגער, אויסבייטן געלט, אויסביטן דעם הוט מיט א אנדערע.

**האמאגראף**

דאס מיינט, אז מ'נוצט דעם זעלבער ווארט - ביים שרייבן - אבער עס האט אנדערע באדייטן.

צום ביישפיל; שלאפען, איינער שלאפט פון מידעקייט, איינער איז שלאף נישט געזונט, איינער שלעפט עפעס, איינער איז א שלעפער.

קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק
קאַטעגאָריע:ליטעראטור
דויערהאפטיקייט

**אויסדויער** אדער **דויערהאפטיגקייט** איז א נאכנאנדיגער עקשנות און סבלנות ביי פיזישע איבונגען וואס די נערוון סיסטעם און דאס הארץ און אטעמען האלטן אן טראץ די שווערע ארבעט פון די מוסקלען וואס פארברענען אקסיזשען און גלוקאז און מ'דארף אויך פטור ווערן פון די אפפאל.

דאס אנטוויקלט מען בעיקר דורך לייכטע איבונגען פאר לאנגע צייט שטרעקעס, גיין שטאקן פון טרעפ, שפאצירן שנעל, לויפן, שווימען, פארן אויף א ביציקל. א.א.וו.

דאס איז איינער פון די פינף הויפט פאקטארן וואס מ'ארבעט זיך אויס ביים מאכן איבונגען און עס איז זייער געזונט דאס צו פארבעסערן און פארשטערקערן. 

דאס לערנט אויס פארן מענטשנס קערפער אריינצונעמען מער אקסיזשען אין מינימאלער צייט, און שנעלערע בלוט צירקולאציע פון אקסיזשען פאר אלע צעלן. דאס מאכט די פאלגנדע מעלות פארן געזונט:
* נידעריגער בלוט דרוק.
* פארברענט קאלעריעס.
* פארשטערקערטע מוסקלען.
* פארשטערקערטע הארץ.
* פארשטערקערטע בלוט שטראם.
* ברענגט ארויף גוטע קאלעסטאראל.
* פארקלענערט הארץ קלאפערייען.

דאס קען אויך זיין אין פנים פון מאנטאלע נסיונות.

קאטעגאריע:איבונגען
יבנאל

**יבנאל** איז א יישוב אין צפון זייט ישראל. די צאל איינוווינערס דארט איז 2.800 (אין סוף 2005) ווען 20% פון זיי זיינען ברעסלעווער חסידים וואס געהערן צו מוהרא"ש.

## די מחלוקת קעגן מוהרא"ש 
, 

די מחלוקה האט זיך אנגעהויבן יאהר **תשמ"ז** ווען **שיק**'ס חסידים האבען אין נאמען פון זייער רבין אנגעהויבען זיך אריינצוציען אין **דארף**, די שכנים וואס זענען צוגעוואוינט צו א רואיג דארפיש לעבן האבע זיך פלוצלונג געטראפן אין א '''בני ברק'יש הו-הא**,  **הרב שיק** האט זיך אנגעהויבען צו בויען אלעס אליינס א **מקוה, תלמוד תורה, כולל, חתונה זאל''', און אויף יעדע זאך האט ער געדארפט דורך גיין שבעה מדורי גיהנם, 

מ'האט ארויפגעלייגט אויף איהם א קלאגע וואס האט געדראעהט תפיסה פון חתונה מאכען יונג וואס האט אנגעהאלטען ביז **תשס"ז**.

קאטעגאריע:ישובים אין ישראל
פאנדאם (וועבזייטל)

**פֿאַנדאָם** (ענגליש: *FANDOM*; גערופן **וויקיע**, *wikia*, ביז דעם 25סטן יאנואר 2016) איז אן אויפֿהאלט דינער פאר וויקי פראיעקטן וועגן פארשידענע טעמעס, וואס זענען באזירט אויף פרייע אינהאלט.

## כאראקטעריסטיק 
פֿאַנדאָם ווערט אפערירט דורך די פירמע .Fandom, Inc (געוועזן .Wikia, Inc), א קאמערציעלע פירמע וואס איז רעגיסטרירט אין דעלעווער, די פאראײניגטע שטאטן. די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין סוף 2004 דורך וויקיפעדיע גרינדער זשימי וויילס מיט אנדזשעלאַ ביסלי.

פֿאַנדאָם שטעלט אן עמפאז אויף געמיינדעס, סיי די וואס זענען געשאפן געווארן פון דרויסן דעם אינטערנעט און סיי די וואס האבן אנטוויקלט זיך אויפן אינטערנעט.

פֿאַנדאָם איז פריי צו לייענען אָן קיין גרענעץ, פריי צו רעדאקטירן (אונטער כללים) און פריי צו קאפיען און פובליקירן (לויט די באדינגונגען פון GNU FDL און געוויסע בילדער - לויט די באדינגונגען פון ערלעך באנוץ).

פֿאַנדאָם נוצט דעם מעדיעוויקי ווייכווארג  וואס ווערט געשריבן אין עפענטלעכע קאד און געהאלט דורך די וויקימעדיע פונדאציע.

## אינהאלט 
פֿאַנדאָם שליסט איין א ווייטע קייט פון סוביעקטן; די פראיעקטן ווערן געוויינטלעך דערלויבט, א חוץ געדאנקען מיט א דירעקטע קאנקורס מיט די אנדערע פראיעקטן פון וויקימעדיע. פֿאַנדאָם דאַרפט אז אלע אינהאלט וואס ווערט געהאלטן וואלט זיין אונטער איין פון די ליצענצן פון פריי אינהאלט - לויט די באדינגונגען פון Creative Commons אדער די GNU פרייע דאקומענטאציע ליצענץ.

די וויקיס אויף פֿאַנדאָם ווערן געווידמעט צו א סך סוביעקטן, פון "שטערן קריג" ביז גלעטלינגען.

אויף פֿאַנדאָם געפֿינען זיך נישט קיין וויקיס אויף די יידישע שפראך.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 

קאטעגאריע:וויקיס
נערוו

קליין|250px|די געלע נערוון אין א האנט
א **נערוו** (פון לאטייניש *nervus נערוואוס*) איז א בינטל (אדער עטלעכע בינטלען) ניוראנען (נערוו צעלן) וואס גייען צוזאמען פאראלעל, איינגעוויקלט אין נערוון געוועב. די ניוראנען וואס קומען צוזאמען אין נערוון פירן אינפארמאציע צווישן דעם קערפער פון א מענטש און זיין צענטראל נערוון-סיסטעם. די צענטראל נערוון-סיסטעם באשטייט פונעם מוח און דעם חוט השדרה. דער חוט השדרה איז דאס גרויסע בינטל נערוון וואס גייט פונעם מוח צום רוקן, און פירט אלע אינפארמאציע פונעם מוח צו די נערוון אינעם קערפער. 

די נערוון זענען צוגעטשעפעט צו די מוסקלען פון דעם קערפער. עס לויפן אין דעם ארום די ניוראנען און אקסאנען וואס טראגן די לעבעדיקע עלעקטרישע סיגנאלן פון דעם מוח.

קאַטעגאָריע:אנאטאמיע
אטלאנטיק סיטי

קליין|350px|טאזש מאל אין אטלאנטיק סיטי
**אטלאנטיק סיטי** ()  איז א שטעטל אין ניו זשערסי וואס גרעניצט זיך מיטן אטלאנטישן אקעאן, וואס איז ברייט באקאנט אלס די לאס וועגאס פון דעם איסטערן ראיאן מיט אירע קאסינאס און רעזארט האטעלן פאר וואקאציע.

## היסטאריע 
אין יאר 2000 האט די באפֿעלקערונג פון אטלאנטיק סיטי געהאלטן ביי 40,517.

דער בירגערמייסטער איז **באב לעווי.**

אזוי ווי די שטאט האט זיך געפלאגט מיט אסאך ארימקייט און קרימינאלן האבן די וויילער אין א פריוו אפצושטעלן דאס, (1976) געשטימט צו בארעכטיגען דאס אויפבוי פון קאסינאס. 

אין (1978) האט זיך די ערשטע קאסינא געעפנט (רעז אינטערנעשאנעל) און ביז היינט איז דא דארט **11 קאסינאס** וואס דאס האט פאר די דארטיגע איינוואוינער צוגעשטעלט אסאך ארבעט, נארמאל איז אטלאנטיק סיטי די אונטער-פיהרער נאך לאס וועגאס אבער און די 1970 - 1980 יאהרען ווען לאס וועגאס איז פוהל געווען מיט קרימינאלע אקטיוויטעטן פון מאפיא גענגס און נאך, איז אטלאנטיק סיטי געווען די קעפיטאל פאר געמבלינג, און 2003 האט אטלאנטיק צובאקומען א נייע געשמאקייט ווען בארגאטא איז געעפֿנט געווארען וואס צילט צו כאפן די יונגווארג,

דער **אטלאנטיק סיטי אינטערנאציאנאלער ערפארט** איז פלאצירט 9 מייל פון אטלאנטיק סיטי.

## 11 קאסינאס 
left|thumb|350px|פאנאראמא פון אטלאנטיק סיטי ביינאכט
* 1} '''באליס אטלאנטיק סיטי**: 1,748 צימערן: 80,000 סקווער פיס: געעפֿנט **--** דעצעמבער 30, 1979 http://www.ballysac.com/

* 2} **בארגאטא**: 2,002 צימערן: 125,000 סקווער פיס: געעפֿנט **--** יולי 2, 2003 http://www.theborgata.com/

* 3} **סיזערס אטלאנטיק סיטי**: 1,400 צימערן: 124,720 סקווער פיס: געעפֿנט **--** מאי 1979 http://www.harrahs.com/casinos/caesars-atlantic-city/hotel-casino/property-home.shtml 

* 4} **האראס אטלאנטיק סיטי**: 1,628 צימערן: 112,000 סקווער פיס: געעפֿנט **--''' פעברואר 1980 http://www.harrahs.com/casinos/harrahs-atlantic-city/hotel-casino/property-home.shtml 

* 5} **אטלאנטיק סיטי הילטאן**: 805 צימערן: 60,000 סקווער פיס: געעפֿנט **--** 1980 http://www.hiltonac.com/ 

* 6} **רעזארטס אטלאנטיק סיטי**: 644 צימערן: 100,000 סקווער פיס: געעפֿנט **--** מאי 26, 1978 http://www.resortsac.com/

קאַטעגאָריע:אזארטשפילן
קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן
נערוון בראך

**נערוון צוזאמבראך** איז אן ערשיינונג ווען דער מענטש געפינט זיך פלוצלינג אין א מענטאלער קראנקייט אטאקע. 

מען ווערט מרה שחורה. דאס איז נישט ווי א פאניק אטאקע.

קאטעגאריע:קרענק
לאס וועגאס

קליין|350px|
קליין|250px|לאס וועגאס ביינאכט
לאס וועגאס איז די גרעסטע שטאט אין נעוואדא. אין די קעפיטאל פאר אזארט שפילער לענגאויס אמעריקא.

דער יישוב איז געגרינדעט אין 1905 און געווארן א שטאט אין 1911.
## וועגאס פאר אידען? 
"בוסטון טיימס" באריכטעט אין 2004 אז 600 נייע אידישע משפחות ציען זיך אריבער קיין וועגאס יעדען מאנאט http://www.boston.com/news/nation/articles/2004/04/04/oy_vegas_sin_city_gets_kosher/

קאַטעגאָריע:אזארטשפילן
קאַטעגאָריע:נעוואדא
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
קעסי

**קעסי ווענטורע** (ענגליש: *Cassie Ventura*; געבוירן אין קאנעקטיקוט דעם 26סטן אויגוסט 1986) איז אַן אַמעריקאַנער פּאָפּולערע פאפ זינגערין, א מאדעלקע און צומאלן אַן אקטריסע. זי איז בעיקר באװוּסט געווארן דורך איר סינגל "Me & U". און אין יאר 2006 האט זי פראדוקירט די סינגל "Long Way 2 Go".

קאטעגאריע:פאפ זינגערס
קאַטעגאָריע:אקטיארן
קאַטעגאָריע:מאדעלקעס
פארוויילונג

**פֿאַרװײַלונג** - מיינט: יעדע זאך וואס די ציל איז צו ברענגען פארגעניגען פאר אנדערע דורך פארוויילונג ווי למשל: פארטיעס, טאנץ, טשאטן, און אזוי ווייטער.

## ליסטע: פון פארוויילונגען אקטיוויטעטן 
* טשאט
* טאנצן
* צירקוס
* פילם
* דראגס
* געימינג
* הומאר
* טרינקען
* מעדיע
* טעלעוויזיע
* ראדיא
* מוזייען
* מוזיק
* סעקס
* ספארטן
* טעאטער
* קאמף
* ספא
* וואסער פארקן
* קאנצערטן
* נאוועל ביכער
* כּישוף

## פארוויילונג אינדוסטרי 
די **פֿארוויילונג אינדוסטרי** איז די גרעסטע אינדוסטרי אין די וועלט מיט פאבריצירען און פראקטיצירען **שפילערייען**, **מאוויס**, **טעלעוויזשאן סטאנציעס** און די **מוזיק אינדוסטרי** איז אונטער דעם און נישט פארגעסנגיג פון '''מאזעאום'ס** און **קאסינאס'''

*
קאקאא

left|thumb|250px|שטיקלעך קאקאא
**קאקאַאָ** איז דער אויסגעטרוקנט זוימען (יאדער) פונעם קאקאא בוים פון וואס מען פאבריצירט שאקאלאד.

"קאקאא" קען אויך זיין
* קאקאא פולווער וואס קומט פון צעמאלן די קאקאא זוימען און אוועקנעמען די קאקאא פוטער פון די טונקעלע ביטערע קאקאא סאלידן;
* א געטראנק פון קאקאא פולווער אריינגעמישט אין ווארעם מילך.

א קאקאא שויט האט א שאלעכץ אזוינע א לעדערנע, וואס קען זיין דיק 3 ס"מ. ער איז פיל מיט א פאפ, וואס מ'רופט 'באבא דע קאקאא' אין דרום אמעריקע, דאס הילט איין פון 30 ביז 50 ווייכע ראזעווע אדער לילא זוימען אדער באנדלעך (זיי זען אויס ווי מאנדלן).

קאטעגאריע:פולווער
קאטעגאריע:זיסווארג
טאם קרוז

קליין|לינקס|טאָם קרוז אין 2014
**טאמעס קרוז מייפּאָטער דער פערטער** (ענגליש: *Thomas Cruise Mapother IV*; בעסער באקאנט אלס **טאָם קרוז**; געבוירן דעם 3טן יולי 1962) איז אן אמעריקאנער פילם אקטיאר און פראדוצירער. קרוז איז נאמינירט געווארן פאר דריי אסקאר פריזן און האט געוואונען דריי גאלדען גלאב פריזן פאר די זעלבע פילמען: "געבוירן דעם 4טן יולי" (1989), "דזשערי מאגווייר" (1996) און "מאגנאליע" (1999). ער האט אנבגעהויבט זיין קאריערע מיטן פילם "ליבע אן א סוף". זיין ערשטע באטייליקונג אין א גרויסער פילם איז געווען אין 1981 אינעם פילם "טאַפס". זיין ערשטער הויפט ראלע איז געווען אינעם פילם "געפערלעכע געשעפטס", וואס איז באפרייט געווארן אין אויגוסט 1983.

קאטעגאריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
טעלעוויזיע

קליין|250px|אַ גאר אַלטע טעלעוויזיע פונעם יאָר ה'תשי"ט (1959)
**טעלעוויזיע** איז אַ טעלעקאָמוניקאַציע סיסטעם וואָס ווייזט ווידעאָ: רירנדיקע בילדער ווי די נייעס, פילמען, ספאָרט אא"וו. 

די טעלעוויזיע האָט אריינגעברענגט אַ רעוואָלוציע אין דער וועלט, עס האָט באַוויזן אַז ביז איין מינוט קען אַ מענטש וויסן וואָס עס טוט זיך אָפ אין די אַנדערע עק וועלט. עס האָט אויך באַוויזען אַז דער מענטש קען מיטהאַלטן לעבעדיג די נייעס, דאָס הייסט נישט בלויז ער הערט די נייעס, נאָר ער זעט עס באַשיינפערליך מיט זײַנע אויגן.

קודם פלעגן זייט טעלעוויזיע וואָס זענען געווען בלויז שוואַרץ און ווײַס, נישט קאלירטע, מיט דער צייט איז עס געווארן מער און מער פארוויקלט, און הײַנט צו טאָג איז דער טעלעוויזיע אויפגעארבעט אויף זייער אַ מאדערנעם שטאפל, די בילדער זענען שארף און קלאר וואס האט נישט איר גלייכן, מען זעט אלעס שיין און גוט, נאך אסאך שענער ווי וואס עס איז בראשית געווען.

אין די ערשטע יארן איז דאס געווען אין יעדער שטוב אבער בלויז אין דער ציוויליזירטן וועלט, אבער אין דער ארעמער וועלט זענען געווען אסאך מענשטן וואס האבן נישט דאס געהאט אבער היינט צו טאג ווען מען נישט געפינט אין דער גאנצער וועלט א שטוב וואס געפינט זיך נישט א טעלעוויזיע, דאס גאנצע לעבן פון א מענטש אויף דער וועלט איז וואס ער זעט אין דער טעלעוויזיע, צופרי און ביינאכט פארן לייגן וועט ער געבן א בליק אויף דער טעלעוויזיע צו וויסן דעם וועטער מארגן, אדער די לעצטע נייעס, אויך אויב האט ער איבעריג צייט וועט ער כאפן א בליק מיט צו האלטן א פילם אדער א ספארט, א שוי פון א זינגער, און אזוי פארשידענע סארט פראגראמען.

בראשית פלעג מען טראנסמיטירן טעלעוויזיע סיגנאלן וואס די באניצער קענען כאפן מיט אן אנטענע. מיט דער סיסטעם גיט ארויס א סטאנציע איין פראגראם נאך אנאנד, אבער נאר איינס אויף א מאל. היינט זענען אויך פאראן קאבל-טעלעוויזיע און סאטעליט-טעלעוויזיע וואס דערלויבן אן אויסקלייב פון פראגראמען.

## יידישקייט 
די פרומע רבנים האבן פארבאטן צו האלטן אין שטוב א טעלעוויזיע, און זיי שרייבן זייער שארף אז לויט די דיני התורה טאר מען אפילו נישט בלויז קוקן טעלעוויזיע, דאס איז נישט בלויז צוליב איר פרעמדע קולטור וואס דאס ווייזט, נאר וויבאלד, עס איז  זייער אפענער פרייער וועג, עס ווערט דארט געזען אסאך אויסגעלאסענע מענטשן, מיט אסאך חלקים פון די קערפער וואס איז אויפגעדענקט, און לויט דער אידישער הלכה איז דאס אין כלל פון ראיות אסורות און אַ סאַך מאל איז עס ממש גילוי עריות, אויך זעט מען דארט אלע סארט גלויבנס וואס מענטשן אין אלע עקן פון דער וועלט האלטן וואס איז גאט און דאס איז עבודה זרה, אויך געוויינט דאס צו דעם מענטש צו שפיכות דמים, וויבאלד מען ווייזט דארט לעבעדיג ווי אזוי מענטשן ווערן געשאסן און גע'הרג'ט, און אויך אלע פילמען זעט מען ווי מען שיסט מענטשן און דאס געוויינט צו דעם מענטש צו שלעכטס.

קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
קאַטעגאָריע:פארוויילונג
קאַטעגאָריע:איסורים
פראטעאין

[קליין|250px|דער פראטעין פון [מייאגלאבעלין וואס איז דער ערשטער פראטעין דורכגעפירט צו ווערן אין אןרענטגען מאשין.]]
**פראטעין** איז אן ארגאנישע פארבינדונג געמאכט פון הונדערטער ביז צענדליגער טויזנטער אמינאזייערסן אויסגעשטעלט אין א פארבינדענע לאנגע צאמגעדרייטע קייט פון שטריק.

דאס דינט אלס די וויכטיגסטע סובסטאנץ פאר אלע לעבעדיגע ארגאניזמען; עס געפינט זיך אין יעדער צעל, און אין יעדער ארגענעלע פון דעם צעל.

קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
ברעד פיט

קליין
**וויליאם ברעדלי פּיט** (ענגליש: *William Bradley Pitt*; געבוירן דעם 18טן דעצעמבער 1963) איז אן אמעריקאנער פילם אקטיאר און פראדוצירער.

## קאריערע 
פיט איז געבוירן געווארן אין אקלעהאמע אויפגעצויגען אין מיזורי פרובירט זשורנאליזום און אין 1986 איז ער אריבער געפארען קיין האליוואד אויספרובירען זיין גליק מיט א נישטיגע $325 דאלער אויף אים.

און 1988, די ערשטע מאהל געווען אין א געהעריגע פילם פארדינט פאר דעהם א וואך $1,523 פאר זיבן וואכן. ביז 1991 ווי ער האט אנגעהויבן מיטען **שפיץ ארויף** געווען אין דריי פילמען, אקאדעמיע פריז געוואונען אין 1995, 
באוואוסט פון די פילמען "קעמף קלוב" (1999), "מיסטער און מיסז סמיט" (2005), "די אשענס" און נאך.

אין 2006 איז ער געווען דער 20'סטע אויפן ליסט ביי פארבס פון די 100 ערשטע מערסט פאפולערער פיגור'ס צוליב זיין סעקסואלען אויסזעהן און טאלאנירטע ווערק - זיך טרעפן מיט אנדזשעלינא דזשאלי און אפ'פטר'ן זשעניפער עניסטאן האבען א סאך צוגעגעבען צו די בּאָז.

ער האט פארדינט די יאר א געשאצטע 25 מיליאן דאלער. ברעד פיט איז נאכאמאל אין 2006 נאמינירט געווארן אלץ די סעקסיעסט מאן אויף די פלאנעט וואס לעבט, דורך א אנקעטע פון ניו יומען מאגאזין - "New Woman magazine" - וואו איבער 10,000 פרויען האבען זיך באטייליגט.

אין 1995 איז ער געווארן ערוועלט אלץ איינער פון די 25 אטראקטיווע אקטיארן פון אלע צייטען.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן

## ביוגראַפֿיע 
פּיט איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל שוני, אין אָקלאַהאָמע, אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, צו אַ קריסטלעכע באַפּטיסטישע משפּחה פֿון אַ בריטישן שטאַם. ער איז אויפֿגעוואַקסן אין אין ספּרינגפֿעלד, אין מיזורי.  זיַין מאַמע, דזשיין אַטאַ, איז געווען אַ שולישע וועגוויַיזערין, און זיַין טאַטע, וויליאַם אַלבין פּיט, איז געווען דער בּעל בּית פֿון אַן איבערפֿירנישנ'ס פֿירמע. פּיט האָט געהאַט צוויי יונגע ברידער, דאַגלעס און דזשאָני. אין שולע, ר'איז געווען אַקטיוו אין מאַנשאַפֿטן פֿון גאָלף, שווימען און טעניס, אין דעם שולערס-ראַט, אין די אָרגאַניזירונגען פֿון דער שולע'ס פּיעסעס און ער איז אויכעט געווען אַ כאָר ייִנגל אין דער קירך. נאָך שולע, ער איז געגאַנגען לערנען זיך זשורנאַליזם אינעם מיזורי'ס אוניווערסיטעט, אָבער ער האָט אַוועקגעלאָזט דעם אוניווערסיטעט צו פּרוּאוון זיַין מזל אין האָליוואוד.

פֿאַרדעם וואָס ער האָט אָנגעבויבן צו אַרבעטן אַלס אַן אַקטיאָר, ער האָט געאַרבעט אַלס אַ שאַפֿיאָר פֿון לימוזינעס, אין אַרומפֿירענישן און פּובּליקירונג רעסטאָראַנטן אין אַ פֿאַרקליידונג פֿון אַ האָן.
ה'ת"ק

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* לוי יצחק מבארדיטשוב א חסידישער רבי, א תלמיד פון דער מגיד ממעזריטש.

## נפטר געווארן
פריזן ברייק

[left|thumb|250px|מייקל'ס [טאטואירונג]]
**Prison Break** איז אַ פאפולערע אַמעריקאַנער טעלעוויזיע סעריע, וואס דערציילט איבער מייקל סקאפילד וואס פרוווט אויסלייזן פון טורמע זיין אומשולדיקער ברודער וואס איז געשטראפט געווארן צו טויט אויף א מארדעריי וואס האט אין דעם אמתן ניט געטון.

קאַטעגאָריע:טי ווי סעריעס
ה'תק"ך

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
* ו' סיון - הסתלקות פון דעם הייליגן בעל שם טוב.
אורי געלער

[קליין|250px|א פיגור אין [מאטריקס-פילם בייגט איין א לעפל]]
**אורי געלער** (געבוירן דעם 20סטן דעצעמבער 20 1946 אין תל אביב, ישראל) איז אַ ישראלדיקער קונצען פערפארמער באוויסט אלץ די "לעפלעך בייגער" ער איז באקאנט אין די וועלט מיט זיינע אומנאטירליכע כוחות,

אין 2006 איז ארויף א טעלעוויזיע פראגראם וואס רופט זיך "אורי גלר מחפש את היורש" - אורי זיכט זיין איבערנעמער, און א סעריע קאפיטלען פון ערוץ 2 - קאנאל 2 ווי 9 ווייזען ארויס זייערע פעהאיגקייטען און טעלעפאטיע און אין די זאכען.

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:ישראלים
קאטעגאריע:קינסטלערס
ה'ת"ס

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* דוב בער ממעזריטש א תלמיד פון בעש"ט.

## נפטר געווארן
ה'תס"ח

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* אומגעפער אין די יאר איז דער בעל שם טוב געבוירן.

## נפטר געווארן
פאטימא

**פֿאַטימאַ** (606 אדער 614 - 632) איז דער נאמען פון מוחמדס טאכטער צו זיין ערשטער רייכער ווייב خَديجة. די טאכטער ווערט פארעכנט אלס א הייליגע פרוי ביי די שיאיטינער.

זי איז געבוירן אין מעקא.

קאַטעגאָריע:איסלאם
קאַטעגאָריע:שיאיטן
גייסט וויסנשאפט

**גייסט וויסנשאפט** איז אן אקאדעמישע קלאסיפיקאציע וואס פארנעמט זיך מיט גייסטלעכע וויסנשאפטן וואס זיינען נישט לאגיש און מען קען דאס נישט פיזיש אנטאפן. די קלאסיפיקאציע אנטהאלט פילאסאפיע, ליטעראטור, היסטאריע, קולטור, שפראכן, מוזיק, קונסט און די וויזועלע און פארשטעלונג קונסטן.

דער נאמען "גייסט וויסנשאפט" קומט פון דייטשיש *Geisteswissenschaft*, ווי מ'האט גערופן די סוביעקט אין די דייטשע אוניווערסיטעטן ביי דער אויפקלערונג.

קאַטעגאָריע:גייסט וויסנשאפט
מאכמוד אכמעדיניזשאד

left|150px|

**מאכמוד אכמעדיניזשאד** (محمود احمدی نژاد) איז דער איראנער פרעזידענט, און איז בארוהעמט מיט זיין אפענע אטאקעס קעגען מדינת ישראל.

## ביאגראפיע 
**מאכמוד אכמעדיניזשאד** {28סטן אקטאבער, 1956} איז דער 6טער פרעזידענט פון איראן איינגעשוואוירן דעם 6טן אויגוסט, 2005. ער איז געבוירן אין א שטעטל נעבען טעהראן אין אריין אין פובליק אפיס צום ערשטען מאהל אלץ מעיאר פון טעהראן אין מאי 3, 2003.

ער האט חתונה געהאט און האט 3 קינדער.

## זיין גראדיעישאן 
ער איז דורך אין 1976 א פארהער צו קענען אריינגיין אין אוניווערסיטעט פאר טעכנאלאגיע און וויסענשאפט פון 400,000 איז ער גאשטאנען 134סטע, צוליב דעם איז ער גאווארען אנגענימען אלץ סטודענט אין אינזשענירינג, און 1984 נאכפאלגענדיג די הצלחה איז ער געווארען אנגענימען איו צווייטען שטאפעל פון אינזשענירינג צו באקומען א שיין און אין 1997 האט ער באקומען א PhD פאר "טראפיק & טראנספארטאציע אינזשענירינג" און אלעס אויסגעצאהלט דורך די סיקרעט סערוויס פון איראן וואס ריפט זיך די רעוואלוציאנע וועכטער - משמרות המהפכה - וואס ער איז געווען א מעמבער,

נאכען גראדיעישאן איז ער געווארען אן פראפעסאר אין די אינזשענירינג דעפארטמענט

## קאריער און פאליטיק 
1979 איז אכמעדיניזשאד געווען די קאנדידאט פון די אוניווערסיטעט זיך צו טרעפען מיט אנדערע סטודענטן ביי כומעיני צוצוהעלפן די איבערקערעניש אין איראן, נאכדעם איז ער געווארן דער גענעראל פון די "רעוואלוציאנע וועכטער" אין די מערב ברעג פון איראן, 1986 צוריק צום אוניווערסיטעט צו צוענדיגען, נאך די איראן-איראק קריג איז ער געווארן די בירגערמייסטער פון געגנטער אין איראן אנפאנג און מאקו כאווי און נאכדעם און אדראוויל ער האט זיך דעמאלטס אנגעקערט צו די פאליטישע גרופע אנסער-חיזבאללא, ביזע ווערן בירגערמייסטער פון דער הויפטשטאט פון איראן ,טעהראןאון 03' ווען פון אן אומבאקאנטער אכמעדיניזשאד איז געווארען די פאפולערע מעיאר צי איינפיהרען דראסטישע ענדערונגען ווי אפטיילען מענער און פרויען אין ארבייט פלעצער און באערדיגען די געפאלענע פון די איראן-איראק קריג און צענטער פון שטאהט און אריינברענגען שטרענגע רעגליעזע געפירעכצער און צו דער זייט טיילען אומזיסט זופ פאר די ארימע.

## ווערענדיג פרעזידענט 
משה אריה פריעדמאן קושט זיך מיט אים

## אטאקעס קעגען ישראל 
קאַטעגאָריע:איראנער פאליטיקער
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון איראן
קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטן
מאשאווצע

**מאשאווצע** איז א דארף אין צענטראַל סלאוואקיי מיט א באפֿעלקערונג פֿון 1380. מאשאווצע איז דער געבורטספלאץ פונעם סלאוואקישן דיכטער, יאן קאלאר.

## דרויסנדיקע פֿארבינדונגען 
* www.mosovce.sk וועב ארט פון דארף
* אינפֿאָרמאַציע  

## גאלעריע 

Image:Kastielmosovce.jpg|בֻרג - מושובצה
Image:Kostolmosovce1.jpg|לֻטֶרַן קירך - מושובצה
Image:Kostolmosovce2.JPG|כַטֳלִך קירך - מושובצה
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|ווייניק קירך - מושובצה
Image:Dom-Mosovce.jpg|אַלטצאײַטיש architecture - מושובצה

Image:Map_slovakia_mosovce.png|מושובצה - סלאוואקיי
Image:Mapa-Mosovce.png|מושובצה - קאַרטע

קאַטעגאָריע:סלאוואקיי
קאַטעגאָריע:דערפער
תבואה

קליין|פארשידענע תבואות פון וואס מען מאכט ברויט
ֿ**תבואה** איז אן איינשליסנדיגער טערמין פאר לאנדווירטשאפטלעכע פלאנצונגען  פון דער גראז פאמיליע וואס ווערן קולטיווירט. אין אלגעמיין מיינט עס אזעלכע תבואה וואס מען קען צעמאלן צו פראדוצירן מעל פון וואס מען מאכט ברויט. נאך דעם שניט פון דער פעלד טוט מען איינקווארטירן די תבואה אין א שפייכלער. די פעולה פון שיידן דעם שטרוי פון דער תבואה ווערט אנגערופן דרעשן.

תבואה טוט איינשליסן קארן, ווייץ, גערשטן, האבער, קוקורוזע, רייז און נאך פארשידענע תבואה.

טייל תבואה האט אונער־זגאל ווי ספעלט וואס איז אן אונטער־זגאל פון ווייץ.

## זעט אויך 
* גרינצייג
* פרוכט

## וועבלינקען 
*
1946

## געשעענישן 
* 25סטן מיי - יארדאניע באקומט זעלבשטענדיקייט פון בריטאניע
* 31סטן מיי - היטרוי לופטפעלד אין לאנדאן ווערט געעפנט פאר ציווילער אוויאציע
* 16טן אקטאבער - די באשולדיקטע אינעם נירנבערג פראצעס וואס זענען געריכטעט צום טויט ווערן געהאנגען

## געבוירן 
* 14טן יוני - דאנאלד טראמפ, אמעריקאנער ביזנעסמאן און דער 45טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 6טן יולי - דזשארדזש וו. בוש, דער 34סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 19טן אויגוסט - ביל קלינטאן, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 10טן אקטאבער - נאאטא קאן, פרעמיער מיניסטער פון יאפאן
* 18טן דעצעמבער - סטיווען ספילבערג, יידישער  רעזשיסאר
* 20סטן דעצעמבער - אורי געלער, א ישראלישער קונצען פערפארמער.

## געשטארבן 
* 21סטן אפריל - דזשאן מיינארד קינס, בריטישער עקאנאמיסט (געב' 1883)
* 16טן אקטאבער 
** אלפרעד יאדל, גענעראל פאלקאווניק אין דער ווערמאכט, פאראורטיילט צום טויט ביים נירנבערג פראצעס (געב' 1890) 
** אלפרעד ראזנבערג, נאצי אידעאלאג און קריגס פארברעכער, פאראורטיילט צום טויט ביים נירנבערג פראצעס (געב' 1893)
** יוליוס שטרייכער, פון די הויפטן פון דער רעגירונג אין נאצי דייטשלאנד, פאראורטיילט צום טויט ביים נירנבערג פראצעס (געב' 1885)
** יאאכים פאן ריבענטראפ, אויסערן מיניסטער פון נאצי דייטשלאנד, געהאנגען אלס קריגס פארברעכער (געב' 1893)
* ד"ר יצחק ברויער, יוריסט, שרייבער, דענקער, און אגודיסט (געב' 1883)

## נאבעל פריזן 
קאַטעגאָריע:1940ער