open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אריה לעווין

קליין| מצבה פון הרב אריה לעווין מיט רביצן ציפורה חנה לעווין אידשע בית עולם פון סנהדריה 
 
הרב **אריה לעווין** (ו' ניסן ה'תרמ"ה - ט' ניסן ה'תשכ"ט; 22סטן מערץ 1885 - 28סטן מערץ 1969) איז געווען א רב אין ירושלים און משגיח אין דער עץ חיים חדר. ער איז געווען באוואוסט אין ירושלים סתם '''ר' אריה** אדער **דער ירושלימער צדיק'''. ער פלעג גיין באזוכן די יידישע ארעסטאנטן אין דעם רוסן-פלאץ טורמע אין די יארן פון דער בריטישן מאנדאט.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין ארלע לעבן ביאליסטאק, אין דעם תחום-המושב פון דער רוסלענדישער אימפעריע (היינט אין פוילן), צו זיינע עלטערן ר' בנימין ביינוש און עטיל. ער האט געלערנט אין סלוצק און סלאנים, און איז געווען פאררעכנט א מתמיד און אן עילוי. אין אנהייב איז ער געווען צו יונג צו לערנען אין וואלאזשין; שפעטער האט ער געלערנט דארט אונטער רבי רפאל שפירא. ער איז ארויף אין ארץ ישראל אדר ה'תרס"ה (1905), וואו ער האט געלערנט אין ישיבת תורת חיים. ער האט באקומען היתר הוראה פון הרב חיים בערלין, הרב שמואל סאלאנט און הרב אברהם יצחק הכהן קוק. 

ער האט געהייראט צפורה חנה, א טאכטער פון הרב דוד שפירא, רב אין קאוונע,  א זון פון הרב חיים יעקב שפירא. הרב דוד שפירא איז אויך געווען דער שווער פון הרב הירש פסח פראנק.

ער האט געדינט ווי א משגיח אין דער עץ חיים חדר אין ירושלים. ער איז געווען באוואוסט פאר א בעל חסד, אויך גערופן "רב פון די ארעסטאנטן" צוליב דעם וואס פינף און צוואנציג יאר פלעג ער גיין צופיס יעדן שבת אינדערפרי גיין באזוכן די ארעסטאנטן אין טורמע, כדי זיי אויפצולעבן, און אויך האט ער געשריבן זיי בריוו.

הרב לעווין איז נפטר געווארן ערב שבת הגדול ה'תשכ"ט אין דעם הדסה עין כרם שפיטאל, און מען האט אים באערדיקט דעם זעלבן טאג נאך חצות אין דעם סנהדריה בית החיים; אזוי איז מקויים געווארן זיין צוואה אז מ'זאל אים נישט מספיד זיין (סיי אלס ערב שבת נאכמיטאג סיי צוליב חודש ניסן ווען מען מאכט נישט קיין הספדים). לויט זיין צוואה איז געצייכענט אויף זיין מצבה אז ער בעט פון די וואס קומען צו זיין קבר צו זאגן "אני מאמין באמונה שלמה שתהא תחיית המתים בעת שיעלה רצון מאת הבורא יתברך שמו".

## משפחה
### זיינע קינדער 
* הרב חיים יעקב לעווין - רב פון פרדס חנה-כרכור
* הרב רפאל בנימין לעווין - משגיח פון  ישיבת בית אריה 
* הרב שמחה שלמה לעווין (ה' אלול תרפ"ו - ד' כסלו תשע"ה) - א ראש כולל אין ירושלים

* די ווייב פון הרב שמואל אהרן יודעלעוויץ - מחבר פון די ספרים "מעיל שמואל" און "החשמל לאור ההלכה"
* שיינא חיה, ווייב פון הרב יוסף שלום אלישיב 
* די ווייב פון הרב אהרן יעקבאוויץ - יארן לאנג הויפט רעדאקטאר פון אוצר הפוסקים
* עטל (תרפ״א - ד׳ אב תשע״ח), ווייב פון הרב אליעזר פלאטשינסקי

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:משגיחים
קאַטעגאָריע:נקבר אין סנהדריה
הייסע פוטערדיגע ראם

**הייסע פוטערדיגע ראם** (ענגליש: "Hot buttered rum") איז א ווארימע אלקאהאלישע געטראנק פאפולער אין די קאלטע ווינטער חגאות סעזאן.

עס אנטהאלט ראם, הייסע וואסער, פוטער און פארשידענע געווירצן ווי צימרינג און מושקאט נוס.

טייל לייגן אויך אייז קריעם מיט א וואנילע אדער קאווע פלעיווער.

## וועב לינקען 
* רעצעפטן http://www.foodnetwork.com/recipes/emeril-lagasse/hot-buttered-rum-cocktail-recipe.html
* http://allrecipes.com/recipe/hot-buttered-rum-batter/
* https://www.youtube.com/watch?v=8q1lJe9baLU

קאטעגאריע:קאקטיילס
הייסע טאדי

**א הייס טאַדי** (ענגליש: Hot toddy) איז א טראדיציאנאלע הייסע אלקאהאלישע געטראנק וואס מעו נוצט בעיקר אום ווינטער צו מאכן באקוועמער פאר איינעם וואס איז פארקילקט אדער ליידט פון א גריפע.

עס אנטהאלט אלקאהאל (וויסקי, ראם אדער ברענדי), האניג, לעמאן, צוקער, הייס וואסער און געווירצן (ווי בשמים, צימרינג, און מושקאט נוס).

אין סקאטלאנד נוצט מען אלעמאל נאר וויסקי און אין די פאראייניגטע שטאטן נוצט מען ענדערש ברענדי.

## לינקען 
* http://www.foodnetwork.com/recipes/alton-brown/hot-toddy-recipe.html
* https://www.youtube.com/watch?v=tvs4IDeMfXc
* https://www.youtube.com/watch?v=dU4PJeeC1Q0
* https://www.youtube.com/watch?v=EDaSeNR8R08

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
דער ויכוח

**דער וויכוח** (ענגליש: *The Quarrel*) איז א 1991 קאנאדישער דראמאטישער ענגליש-שפראכיגער פילם דירעקטירט דורך אלי כהן.

די סקריפט איז געבויעט אויף א קורצע געשיכטע געשריבן דורך חיים גראדע.

דער פילם ברעהנגט זייער גוט ארויס די דילעמא וואס רוב שארית הפליטה יידן האבן געהאט נאכן קריג, צי זיי זאלן בלייבן זיך פיהרן אין די עלטערן'ס טראדיציע. דער וויכוח ווערט געפיהרט זייער רעספעקטפול פון ביידע זייטן.

## געשיכטע 
חיים און הערש זענען געווען צוויי גאר נאענטע חברים וואס האבן געלערנט אין ביאליסטאקער ישיבה. חיים איז שפעהטער אוועק פון ישיבה און אפגעפארן פון יודישן וועהג און זיך צוקריגט מיט הערש. שפעהטער ווערן ביידע פון זייערע פאמיליעס און באקאנטע אומגעבראכט אין קריג, און זיי צוויי מיינען אז דער אנדערער האט נישט איבערגעלעהבט.

נאך דעם צווייטן וועלט קריג שטעלט הערש אויף א ארטאדאקסישע ישיבה אין א די. פי. לאגער, און דערנאך ציהט ער זיך מיט זיי קיין מאנטרעאל.

חיים ווערט א באקאנטער יודישער שרייבער, ראמאניסט און דיכטער אין א ניו יארקער צייטונג און איז א אגנאסטיק. ווען חיים איז אין מאנטרעאל אויף ראש השנה צו אויפטרעטן מיט לעקציעס, דערזעהט ער פלוצים הערש'ן ביי תשליך מיט זיינע תלמידים.

זיי פארברענגען דעם גאנצן טאג אינאיינעם מיטן זיך דערמאנען ביטערע און פרייליכע זכרונות, און פיהרן היציגע וויכוחים איבער עניני אמונה ווען יעדער פרובירט צו איבערצייגן דעם אנדערן איבער די ריכטיגקייט פון זיין וועהג.

זיי זינגען מיט התרגשות א ניגון פון די ישיבה יאהרן. ביי דער ענדע געזעגענען זיי זיך פריינטליך ווען יעדער האלט זיך ביי זיינס.

## שפיהלער 
* שאול רוביניק, אלס הערש
* אר עיטש טאמסאן, חיים
* מערעלע שאפירא

## אויסצייכענונגען 
## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל
* http://www.imdb.com/title/tt0105200/
* http://www.rottentomatoes.com/m/the-quarrel/
* https://www.youtube.com/watch?v=eDHd_CHGGBo
* http://www.philfilms.utm.edu/1/quarrel.htm 
* http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/quarrel.html 

קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:דראמא
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
קאטעגאריע:מאנטרעאל
קאַטעגאָריע:1990ער
פראנצויזישע פארבינדונג

די **פראנצויזישע פארבינדונג** (ענגליש: French Connection) איז א איינפאכע קאקטעיל צוזאמגעשטעלט פון בלויז קאניאק און אמערעטאו.

מען קען עס סערווירן מיט אייז אדער אהן אייז; לויט דער אפיציעלער אינטערנאציאנאלע באר אסאסיאציע קומט עס מיט—**אן די ראקס** ווי עס ווערט גערופן.

אן אנדערע סארט קאנעקשן איז א פלאמעדיגע קאקטעיל קאווע.

## וועב 
* https://www.youtube.com/watch?v=W2a-UZ-N-G0
* http://cocktails.about.com/od/brandyrecipes/r/french_cnnction.htm 
* http://liquor.com/recipes/french-connection/
* א פלאמעדיגע פרענטש קאנעקשן אין ניו העמפשיר https://www.youtube.com/watch?v=KRIj6HfkYhI

קאטעגאריע:קאקטיילס
קאטעגאריע:פראנקרייך
ווענעסע הידערי

**ווענעסע הידערי** (העברעאיש: *ונסה הידרי*; אויך באקאנט אלס **די העברעאישע מאַמיטע**; ענגליש: *The Hebrew Mamita*) איז א יידישע אקטריסע, זינגערין און רעפ פאעטין.

## ביאגראפיע 
זי איז אויפגעוואקסן אין די אפער וועסט סייד אין מאנהעטן.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.hebrewmamita.com/
* א פאעם איבער ראסיזם ביי דעף פאעטרי אויף עטש בי או https://www.youtube.com/watch?v=yAeWyGGTdEE
* https://www.youtube.com/watch?v=zNXrC-9SPL4
* איהר טוויטער קאנטע https://twitter.com/hebrewmamita
* http://www.jewish-theatre.com/visitor/article_display.aspx?articleID=2660 
* אן ארטיקל אין די ענגלישע פארווערטס http://blogs.forward.com/the-arty-semite/141907/q-and-a-vanessa-hidary-on-jon-stewart-dating-and/ 
* http://maosimhayom.co.il/event/the-hebrew-mamita-live-radio-epgb/#

קאַטעגאָריע:טעאטער אקטיארן
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
גרינע לימענע

א **גרינע לימענע** (ענגליש: *Lime*) איז א קליינער ציטרוס פרוכט וואס איז גרין פליישיג און א ביסל זויער, ענליך צו א לימענע נאר קלענער.

די מערסטע ווערט עס פראדוצירט אין אינדיע.

עס א גוטע קוואל פון וויטאמין סי עס ווערט אסאך באנוצט אין קאקטעיל'ס, ספעציעל אין מארגאריטא'ס.

עס איז געווענליך פארהעלטנמעסיג ביליג, אויסער אין געוויסע פלעצער ווי למשל האוואַי וואו עס קען קאסטן א דאלער איינס.

## געזונט בענעפיטן 
## סארטן 
* פערסישער לייעם
* שליסל לייעם

קאטעגאריע:פרוכט
האלע!

**האָלע!** (ענגליש: Hooleh!) איז א ראק מוזיק אלבאם מיט עלף ליעדער פארפאסט דורך די מארקוס ברודער פון די אכטע טאג מוזיקאלישע טרופע אין 2014.

דער אלבאם איז א געמיש פון ענגליש, העברעאיש און יודיש.

## האלע 
די הויפט און ערשטע ניגון איז האלע, וועלכע רעדט זיך פון שמחה, און איז ערשינען אלס באזונדערע סינגל.

דאס איז גאהר אן אינטרענסאנטע ניגון וואס נישט אלע ווערטער קלעבן לכאורה איינער צום צווייטן.
ס'דא וואס זאגן אז דאס ווארט **האלע** איז א יודישע סלענג ווארט.

### קליפ 
זיי האבן ארויסגעגעבן אויף דעם א פראפעסיאנאלע קאמישע מוזיק ווידיאו פילמיהרט אין הערצאג וויין קעלערס. פראדוציהרט און דירעקטיהרט דורך חיים מארקוס.

### פזמון\רעפריין 
די פזמון איז אין יודיש ווי פאלגענד:

**טאנץ טאנץ, טאקע טאקע**

**האלע, האלע האלע,**

**הייליקע האלע**

## ניגונים 
* האלע
* וואַרט פאר דיר 
* זינג מיט מיר
* א דאנק דיר
* קעיר א וועלט 
* קריגער (fighter)
* שטיי
* פרייהייט
* קעניגלעך אין ריטעם
* נישט מורא האבן
* דיין נאמען

## וועב 
* מוזיק ווידיאו פון **האלע** אויף יו-טוב https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=FO-tj1UtUDM
* די ליריקס http://lyrics.wikia.com/8th_Day:Hooleh!
* http://www.jewishsonglyrics.com/2014/01/8th-day-hooleh.html(http://www.zingalyrics.com/2014/01/8th-day-hooleh.html)
* אויף זייער זייטל http://my8thday.com/
* אויף פרום-טוב http://www.frumtube.com/video/665/8th-Day--Hooleh-Official-Music-Video#.VIAHuuktDVI 
* פשט אינעם ניגון ביי מי יודע http://judaism.stackexchange.com/questions/44375/heilige-hooleh
* http://www.videostatic.com/watch-it/2014/03/10/8th-day-hooleh-chaim-marcus-dir

קאַטעגאָריע:אידישע טעיפס
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאַטעגאָריע:2014
קאַטעגאָריע:יידישע אויסדרוקן
קאטעגאריע:סינגלס
קאטעגאריע:אידישע לידער
קאטעגאריע:2014 מוזיק
עולה

**עוֹלה** איז א קרבן וואס מען איז מקריב די גאנצע בהמה אויפן מזבח אחוץ פונעם פעל, אנדערש ווי אנדערע קרבנות וואס די כהנים און צומאל אויך דער בעל הבית באקומען א חלק דערינען.

א **קרבן עולה** איז קדשי קדשים וואס מען דארף שעכטן אין דער צפון זייט פון דער עזרה.

## זעט אויך 
* קרבן
* עולת ראייה
* קרבן עולה ויורד

## רעפערענצן
* קרבן עולה ביי אספקלריא

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קרבנות
ספר גופי הלכות

דער ספר גופי הלכות והוא משנה ברורה החדש איז געשריבן געווארן דורך הרב יהושע העשיל וואלהענדלער זצ״ל.

דער ספר איז געשטעלט אויף הלכות נדה און איז אויסגעשטעלט גענוי ווי דער משנה ברורה פונעם חפץ חיים זצ״ל מיט׳ן **ביאור הלכה** און **שערי ציון** ווי אויך האט דער מחבר ז״ל צוגעלייגט דער **משנת סופרים** מיט אייגענע חידושים.

ער האט ארויס געגעבן דעם ספר בלויז זייענדיג 28 יאר.

ביים ארויסקומען האבען עטליכע ליטווישע רבנים ארויסגעגעבן א מחאה פארן געבן דעם נאמען פונעם משנה ברורה . דער מחבר ז״ל האט פארענטפערט אינעם צווייטען דרוק אז עס איז דא נאך אזעלכע ווי צום ביישפיל דער מחצית השקל אין שו"ע.

## הסכמות
*פאפא רב
*דעברעצינער רב

## זעט אויך 
* יהושע העשיל וואלהענדלער

## רעפערענצן
## וועבלינקען
* אויף גוגל ביכער
* גוגל ביכער

קאטעגאריע:הלכה ספרים
עוולה

**עוולה** איז אן אומווערדיקייט וואס מען טוט צו א צווייטען אדער בין אדם לחברו אדער בין אדם למקום

אן עוולה וואס מען קען נישט פארעכטן ווערט אנגערופען א מעוות שאינו יכול לתקון

קאַטעגאָריע:ווערטער
קאַטעגאָריע:לשון קודש
מקום

מקום איז נאך א נאמען וואס מען רופט אן דעם אויבערשטען, וויבאלד מקום אין לשון הקודש באדייט ״פלאץ״ און דער אויבערשטער געפינט זיך אויף יעדן ארט.

## באנוץ 
אין ווערטערליכן באנוץ איז עס ביים מנחם אבל זיין, זאגט מען: **המקום ינחם אתכם**.

אויך ביים דאווענען יעדן מאנטאג און דאנערשטאג זאגט מען ביים לאנגן יהי רצון: **המקום ירחם עליהם**.

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ווערטער
קאטעגאריע:לשון קודש
קאטעגאריע:גאט
נאציאנאלע טאג פון געדענקען און אקטן איבער געוואלדטאטן קעגן פרויען

דער **נאציאנאלער טאג פון געדענקען און אקטן איבער געוואלדטאטן קעגן פרויען** (ענגליש:  *National Day of Remembrance and Action on Violence Against Women*) ווערט אפגעהאלטן יערליך דעצעמבער דעם זעקסטן אין קאנאדע זינט 1991.

עס איז דער יאהר-טאג ווען א יוגענטליכער האט אומגעברענגט פערצן פרויען און פארוואונדעט צעהן אנדערע כדי זיך צו קריגן מיט פעמיניזם.

מען ציהט אין דעם טאג אראפ אלע פעהנער אין האלב, מען האלט א מינוט פון שטילקייט און מענטשן טראגן ווייסע אדער לילא בענדער אין עהרע פון די אומגעקומענע.

## וועב 
* http://www.women.gov.on.ca/owd/english/ending-violence/dec6.shtml
* http://www.swc-cfc.gc.ca/commemoration/vaw-vff/remembrance-commemoration-en.html
* http://www.osstf11.com/news/event-658.php 

קאַטעגאָריע:דעצעמבער
קאטעגאריע:קאנאדע
קאַטעגאָריע:1990ער
דזשין (געטראנק)

קליין|מרכז|ג'ין
קליין|מרכז|א בי ס קני קאָקטייל געמאכט מיט דזשין, האָניק און לימענע זאַפט

**דזשין** (ענגליש: *gin*) איז א דורכזיכטיג אלקאהאליש געטראנק געמאכט פון תבואה.

## היסטאריע 
עס איז ערפונדן געווארן דורך א דאקטער אין דייטשלאנד אלס מעדיצין.

## קאקטיילן 
דזשין איז א שארפע טרוקענע משקה, דערפאר וועט מען זעלטן זען איינעם עס טרינקען אליין נישט אין א קאקטייל.

* מארטיני, די מערסט באוואוסטע קאקטייל ארגינעל געמאכט מיט דזשין
* גיבסאן
* געפאלענער מלאך
* דאס לעצטע ווארט
* דזשין פיז
* דזשין ריקי
* ווייסע לעידי
* צוואנציגסטער יאהר-הונדערט
* ראזע דזשין

## דרויסנדיגע לינקען 
* דזשין  ביי אלקאפעדיע
* http://historyofalcoholanddrugs.typepad.com/alcohol_and_drugs_history/gin/index.html

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
מעוות שאינו יכול לתקון

**מעוות לא יוכל לתקון** איז א לשון הקודש'דיגער אויסדרוק וואס מען ניצט אויף א זאך וואס מען האט געברויכט טוהן און מען קען מער עס נישט משלים זיין.

עס ווערט אויך גענוצט אין יודיש בפרט אין די חסידיש יודישער שפראך וואס באנוצן זיך מער מיט גמרא לשון.

דער מקור איז אין קהלת פרק א פסוק טו: **מְעֻוָּת, לֹא-יוּכַל לִתְקֹן; וְחֶסְרוֹן, לֹא-יוּכַל לְהִמָּנוֹת**, און די משנה אין מסכת חגיגה פ"א מ"ו ברעהנגט עס אלס ביישפיל אויף איינער וואס האט נישט מקיים געווען מצוות ראייה גאנץ יום טוב קען ער עס שוין נישט באצאלן.

די גמרא דארט אויפן פלאץ גיבט נאך ביישפילן, למשל איינער האט געמאכט געבוירן א ממזר אדער פארפאסט די זמן קריאת שמע.

זעהט ספורני פרשת וישב אז ראובן האט זיך אנגערופן צו די ברודער נישט צו הרגענעען יוסף כדאי צו ראטעווען פון א מעוות לא יוכל לתקון וואס אפילו צדיקים פאלן צומאל אריין וויבאלד מען טוט א זאך פלוצים

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאטעגאריע:לשון קודש
קאַטעגאָריע:אויסדרוקן פון חז"ל
יחיאל יצחק גליק

רבי **יחיאל יצחק סג"ל גליק** איז געווען דער מנהל און אפיציעלער שרייבער (ספרא דדיינא) פון התאחדות הרבנים, רב אין ביהמ"ד בית אברהם און מחבר ספר קולי בשיחי, יערב שיחי, און נאך.

ער איז א זון פון הגאון רבי חנוך שלום וועלכע איז באקאנט געווען אלס א גרויסער מרביץ תורה מיט הונדערטער תלמידים. ער האט אויך געהאט אן אייגענע ישיבה "בית אברהם".

רבי יחיאל יצחק האט געארבעט אין דעם התאחדות הרבנים נאנט צו פערציג יאר, צום ערשט אלס ספרא דדיינא, און שפעטער אויך אלס מנהל כללי.

קאַטעגאָריע:בית דין צדק
קאטעגאריע:אמעריקאנער רבנים
קאטעגאריע:וויליאמסבורגער
קאטעגאריע:מחברי ספרים
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
ישראל באקאן

**ישראל באַקאָן** (ה'תר"ע - ה'תש"ג) איז געווען פון די בארימטע חזנים בעפאר די קריג.

**משפחת באקאן** איז פאר די קריג געווען די גרעסטע חזנים משפחה וועלכע האבן אנגעהאלטן פילע פאסטנס איבער אייראפע און אמעריקע. זיי זענען געווען חסידישע יודן באבאווער חסידים.

ער איז אומגעבראכט געווארן אין בעלזשעץ לאגער אין יאר תש"ג.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין קשאנאוו, גאליציע, צו זיין טאטן רבי הערש לייב, א בארימטער חזן און קאמפאזיטאר.

יונגערהייט האט ער געלעהרנט ביים טשעבינער רב און דערנאך אין באבאווער ישיבה. אין יאהר תרצ"א איז ער אנטלאפן פון גאליציע, כדי אויסצומיידן געצווינגענע מיליטער דינסט, קיין בערלין וואו דארט האט ער אנגעהויבן א חזנ'ישע קארעריע. שפעהטער האט ער דארט רעקארדירט אסאך פון זיינע שטיקלעך פאר הירש לעווין (פון זמר און דערנאך הד ארצי), וועלכע זענען א דאנק דעם פארבליבן ביזן היינטיגן טאג.

נאך קריסטאל נאכט איז ער אנטלאפן קיין פוילין וואו ער איז געווארן דער לעצטער חזן אין קראקע בעפאר די קריג. ווען די נאציס זענען אהין אנגעקומען איז ער אנטלאפן קיין קאלבאסאוו.

אין תש"א איז ער פארטריבן געווארן צום טארנער געטא וואו ער האט געדאוונט און געזינגען ביז מ'האט איהם אוועקגעפיהרט צום הארגענען אינאיינעם מיט זיין פאמיליע אין יונגן עלטער פון 33 יאהר.

## שטימע 
## רעקארדירונגען 
### חזנות 
* אב הרחמים הוא ירחם
* אור חדש
* ברום עולם
* יהי רצון, ר"ח בענטשן
* למען ירבו
* רבונו של עולם, ספירת העומר

### יודיש און רוסישע פאלקס לידער 
* אהיים
* אין אוקריינישן שענקל, געמישט מיט רוסיש
* דאס פאסטוכל, כנ"ל
* דאס פינטאלע, כנ"ל
* דער חזן און דער גבאי
* היי לי לו לי
* לאמיר זיך איבערבעטן

## וועבלינקען 
* ישראל באקאן זינגט "א בריוו צום רבי'ן"
* חזן באקאן זינגט שבת זמירות
* יודישע לידער און ביאגראפיע דורך עקיבא צימערמאן אויף דער ראדיא https://www.youtube.com/watch?v=ylqxlvB9Q_E

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
קאטעגאריע:חורבן אייראפע
קלאנגען פון שבת

**קלאנגען פון שבת** (ענגליש: sounds of shabbat) איז א מוזיק אלבאם ארויסגעגעבן דורך די פערסאנעל אין צענטראל סינאגאג ערשינען אום סעפטעמבער 2013.

עס אנטהאלט די לידער תפלות וואס ווערט געזינגען ביים שבת'דיגן דאווענען פרייטאג צו נאכטס ביי קבלת שבת אין צענטראל.

## לידער 
* לכו נרננה
* זמרו להשם
* שירו להשם, שלמה קארליבאך
* לכה דודי
* ברכו
* מי כמוך
* השכיבנו
* השכיבנו נומ. צוויי
* השם שפתי תפתח
* עושה שלום
* יהיו לרצון
* Those Who Sow
* שלום עליכם
* אדון עולם
* התקוה

## אנטייל נעמער 
* איוואן בירנבוים
* אילאנא עריען
* בעני קאניעווסקי
* דוד ראמאנאו
* דוד שטריקלאנד
* דזשוליע קאדרעין
* טאמי פעטי
* ענדזשעלע בוקדאל
* ראמי על-אסער

## לינקען 
* די אלבאם http://www.centralsynagogue.org/worship/music/sounds-of-shabbat-cd
* http://www.oysongs.com/products/songs.cfm?artist_id=535

קאַטעגאָריע:אידישע טעיפס
קאַטעגאָריע:תפילה
קאַטעגאָריע:שבת
שמחה העלפגאט

**שמחה העלפגאט** איז א חזן. ער איז א ברודער מיטן בארימטן חזן איטשע מאיר העלפגאט און א נעפע פונעם חזן חיים אדלער.

ער איז א גערער חסיד.

כאטש שמחה שטייט ווייט נישט אפ פון זיין ברודער מיט דער שטימע, און טייל מבינים זאגן גאר אז ער איז מער חזן ווי דער ברודער.

## שטימע 
זיין שטימע איז זיסער און עטוואס ווארעמער ווי דער ברודער, אבער ארויפציען קען ער די זעלבע הויך.

עס איז כמעט גארנישט געלערנט, בלויז נאטירליך. עס דערקענט זיך טאקע אויף זיין קאלאראטור.

## וועב 
* שמחה העלפגאט זינגט דעם באקאנטן אב הרחמים
* http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2917352&forum_id=14617 
* http://www.shturem.net/index.php?section=news&id=18207 

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
מאטל כ"ץ

רבי **חיים מרדכי "מאטל" כ"ץ**; (ה'תרנ"ד-י"ב כסלו תשכ"ה) איז געווען דער ראש ישיבה פון טעלזש אין קליוולאנד און פון די פראמינענטע פירער פון אמעריקאנישן יידנטום.

## פאר דער מלחמה 
מאטל כ"ץ איז געבוירן געווארן אין ליטע אין תרנ"ד צו זיינע עלטערן יעקב כ"ץ און רחל (געבוירן האשוואס). ווען ער איז געווען א קליין קינד האט די משפחה זיך געצויגן קיין פאפעליאן, און פון דעמאלסט אן האט מען אים גערופן "מאטל פאפעליאנער". אלס בחור האט ער געלערנט אין דער ישיבה פון הרב יוסף לייב בלאך, רב אין שאדעווע (נישט ווייט פון פאפעליאן). אין תר"ע איז ער געגאנגען  לערנען אין כנסת בית יצחק אין סלאבאדקע. אדר תר"ע איז הרב לייזער טעלזער נפטר געווארן, און מען האט באשטימט זיין איידעם, הרב יוסף לייב בלאך פאר זיין ממלא מקום. קורץ נאכהער איז  מאטל כ"ץ אריבער קיין טעלזש צו לערנען ווידעראמאל ביי זיין רבי'ן הרב בלאך.

מאטל'ס עלטערן האבן זיך געצויגן קיין דרום אפריקע, אבער איז געבליבן אין דער ליטע לערנען ביי הרב יוסף לייב.
אין תרע״ד, איז רבי כ״ץ געגאנגען לערנען צוויי יאר אין דער וואלאזשינער ישיבה וואו ער האט באקומען היתר הוראה פון רבי רפאל שפירא, דער איידעם פונעם נצי"ב. אין תרע״ן האט ער געלערנט ביי רבי שלמה פאלאטשעק, דער בארימטער ״מייטשעטער עילוי״. אין תרע״ח איז ער צוריקגעגאנגען קיין טעלזש וואו ער האט חתונה געהאט מיט פעריל לאה, טאכטער פון הרב בלאך.

אין תרצ״ד איז רבי מאטל כ״ץ געווען איינער פון די גרינדער פון צעירי אגודת ישראל אין דער ליטע און איז געווען דער פארזיצער פונעם וועד הפועל. צוזאמען מיט זיין שוואגער הרב אליה מאיר בלאך האט ער געדינט ווי איינער פון די רעדאקטארן פון דער צעירי אגודת ישראל צייטונג אין דער ליטע: *"אידישער לעבן"*.

ער איז געווען א דעלעגאט צו דער ערשטער כנסיה גדולה פון אגודת ישראל אין תרפ'ג, און ביי דער דריטער כנסיה גדולה אין תרצ"ז האט מען אים באשטימט א מיטגליד פונעם "אינטערנאציאנלן וועד הפועל".

## צווייטע וועלט מלחמה—אריבער אין די פאראייניגטע שטאטן 
אין יאר ת"ש האבן רבי מאטל כ"ץ און רבי אליהו מאיר בלאך געדאנזשעט ארויספארן פון סאוועטן אקופירטער ליטע דורך סיביר און יאפאן, און ענדעלך אנגעקומען אין די פאראייניגטע שטאטן נאך סוכות תש"ב 1940, מיטן צוועק פון ווידער אויפשטעלן די טעלזשער ישיבה און אריבערברענגען די הנהלה און תלמידים פון ליטע. זיי האבן געדארפט פארן אן זייערע ווייבער און קינדער, און האבן גארנישט געוואוסט וואס פאסירט מיט זיי ביזן סוף פון דער מלחמה.

## זעט אויך 
## רעפערענצן
* באר מחוקק, רבי יעקב זאב כ"ץ, וויקליף, אהאיא

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
יהושע העשיל הורוויץ

רבי **יהושע העשיל הורוויץ** (ה'תרט"ז - ד' אב ה'תש"ג) איז געווען רב אין כענטשין און דערנאך אין עלקוש. אין יאר תרע"ו ווען ער איז געווען אין עלקוש האט ער אנגעהויבן פירן א הויף. ער איז געווען גערופן דער "זקן האדמורי"ם" אין פוילן. ער איז געווען באוואוסט איבער גאנץ פוילן אלס גרויסער בעל מופת.

ער איז אומגעקומען ביי דער חורבן אייראפע.

## אפשטאם
**רבי יהושע העשיל** איז געבוירן אין יאר תרט"ז צו זיין פאטער רבי חיים שמואל שטערנפעלד-הורוויץ פון כענטשין, א זון פון רבי אליעזר, א זון פון רבי צבי וואס איז געווען א זון פונעם חוזה פון לובלין, און צו זיין מוטער מרת '''שרה'לה''', די טאכטער פון רבי יהושע העשיל תאומים-פרענקל פון קאמארנע, א זון פון הרב ברוך תאומים-פרענקל, דער "ברוך טעם".

## הסתלקות 
ביי דער אקציע אין עלקוש האבן די געסטאפא אים געשיקט מיט אנדערע קיין סאסנאווצע, וואו ער האט געוואוינט צוזאמען מיט זיין איידעם רבי ישעיה גליקמאן און זיין משפחה. זיינע חסידים האבן אים געבעטן ער זאל זיך שערן די בארד כדי די נאציס זאלן אים נישט דערקענען און אוועקשיקן אין א טויט לאגער. ער האט אבער נישט מסכים געווען. ווען מען האט אים ארויפגענומען ד' אב תש"ג אויף דער טויט באן האט ער געהאלטן זיין בארד און פיאות. א דייטשער זעלנער האט אנגעכאפט זיין בארד און אנגעהויבן אויסרייסן די האר. האט ער געשריגן "ריר נישט אן מיין בארד מיט דיינע טמא'דיגע הענט". דער זעלנער האט אים באלד געשאסן מיט זיין ביקס ווען דער רבי שרייט "שמע ישראל ד' אלקינו ד' אחד".

ער איז געווען קרוב צו די ניינציג ווען ער איז אומגעבראכט געווארן.

## זעט אויך 
כענטשין
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
טויט פון עריק גארנער

דעם 17טן יולי, 2014, איז **עריק גארנער** (ענגליש: Eric Garner) געשטארבן אין דעם טאמקינסוויל געגנט פון סטעטן איילענד, ניו יארק, נאכדעם וואס א פאליצאנט האט אים געהאלטן ביים האלדז  אויף 19 סענקונדעס.

עריק גארנער איז געווען א שווארצער מאן וועלכער איז געשטארבן נאכדעם וואס די ניו יארק סיטי פאליציי האבן אים ארעסטירט ווען ער האט נישט געוואלט זיך לאזן ארעסטירן.

כאטש **רעזיסטן ארעסט** איז א עוולה איז די אויפברויז דא פיל גרעסער וויבאלד ער האט נישט געשטעהלט א פיזישע ווידערשטאנד. און זיין פארברעך איז בלויז געווען פארקויפן אומלעגאלע ציגארעטלעך.

## גרענד דזשורי באשלוס 
די גרענד דזשורי האט דעם דריטן אין דעצעמבער באשלאסן אז עס איז נישטא גענוג באווייזן צו שטעהלן דעם אכזריות'דיגן פאליציאנט פאר א געריכט.

דער הסבר איז, ווייל כאטש עס יא דא קלארע ווידיאו פון די הארצלאזע רציחה, און פון זיינע לעצטע פארצווייפלטע בעהטענישן עטליכע מאל: **איך קען נישט אטעמען, איך קען נישט אטעמען**, אבער וויבאלד ער האט זיך נישט געלאזט ארעסטירן איז דער פאליציאנט גערעכט לויטן געזעץ.

## רעאקציע 
דער פאלק איז שטארק אויפגעברויזט און האלט אז די פאליציי באנוצט זיך מיט צופיהל מאכט. ספיציעל איז דער באשלוס קריטיקירט געווארן דורך מייקל סעוועדזש א קאנסערוואטיוו וועלכע נעמט זיך געווענליך יא אהן פאר די פאליציי.

### העדליינס אין די צייטונגען 
* דעילי ניוס **מיר קענען נישט אטעמען**

## וועב 
* ווידעא פון דער מעשה
* מייקל סעוועדזש שאו איבער די באשלוס פונעם גרענד דזשורי https://www.youtube.com/watch?v=wUnucbfM1Bg
* די נייעס אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=6&t=23611
* אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=3&t=7682
* ביי פאליש http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?p=12220#p12220

קאטעגאריע:טויט
קאטעגאריע:ניו יארק
קאַטעגאָריע:היסטאריע פון ניו יארק
תוספות

**תוספות** (יודיש טייטש: מער\פארמעהרן) איז דער נאמען פון פארשידענע חיבורים וואס ברענגען צוזאמען די קשיא'ס און תירוצים פון די "בעלי תוספות" אויף רוב מסכתות פון תלמוד בבלי, וואס פארברייטערן דעם פירוש רש"י. די תוספות זענען געשאפן פון ארום דריי הונדערט רבנים, במשך צוויי הונדערט יאהר, רוב תלמידים און אויך משפחה פון רש"י.

רוב האבן געלעבט אין פראנקרייך, און עטליכע אין דייטשלאנד, ענגלאנד און איטאליע.

עס זענען פאראן תוספות וואס זענען געדרוקט אין דער גמרא די אנדערע זייט פון פירוש רש"י אדער פירוש רשב"ם, אבער נישט אלע מסכתות האבן דעם זעלבן תוספות.

* תוספות טוך
* תוספות שאנץ
* תוספות הרא"ש
* תוספות רבנו פרץ
* תוספות רי"ד
* תוספות חד מקמאי
* תוספות חכמי אנגליה

## בעלי התוספות 
* רבנו תם
* ריב"ם
* רבינו פרץ מקורביל
* ר"י הזקן
* ר"י מאורלייניש
* רשב"ם
* רבי שמשון מקוצי

קאטעגאריע:מפרשי הש"ס
בארג-קייט

קליין|א בארג־קייט
א **באַרג־קייט** איז א געאגראפישער שטח מיט א סך בערג.

אין א בארג־קייט טרעפט מען הויכלאנד אדער בארג-דורכגאנגען און טאלן. אפטמאל האבן די בערג אין א בארג־קייט מער ווי איין געאלאגיע.

די לענגסטע בארג־קייט אין דער וועלט איז די אנדן, וואס זענען לאנג 7000 ק"מ.

די אלפידן זענען א גרופע בארג־קייטן וואס הייבן אן אין אינדאנעזיע און דרום-מזרח אזיע, ווייטער דורך די הימאלייע, וואס נעמט איין די העכסטע בערג אין דער וועלט, כולל עווערעסט, וואס איז הויך 8,848 מעטער, און ציט ווייטער ביז די אלפן.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:בערג
Scalidophora

**Scalidophora** — איז אַ גרופּע קדמון־חללדיקע בעלי חיים, וואָס שליסט איין Kinorhyncha, Priapulida און Loricifera&rlm;  און אַ ריי אויסגעשטאָרבענע זגאַלן. זייער כאַראַקטעריסטישער מערקצייכן פון די דאָזיקע ווערעם איז די פאָדערשטע טייל פון קערפּער — אינטראָווערט — וואָס איז מסוגל אַריינצוציען אין קערפּער און וואָס טראָגט רייען פון העקלעך, וואָס הייסן סקאַלידן און וואָס האָבן געגעבן זייער נאָמען דער גאַנצער גרופּע. ס׳זיינען דאָ בערך 300 מאָדערנע זגאַלן, וואָס באַוואוינען ימען. פריער פלעגט מען די דריי קלאַסן פון Scalidophora פאַראייניקן צוזאַמען מיט Nematomorpha ("פערד־עק־האָר" ווערעם) אין Cephalorhyncha.

## מאָרפאָלאָגיע 
היינטצייטיקע דערוואַקסענע פאַרטרעטער פון Scalidophora קענען דערגרייכן 39 ס.מ., אָבער מערסטנס זיינען זיי זייער קליין, ביז ערך 200 מיקראָן.

די קערפּער סימעטריע איז גרונטזעצלעך בילאַטעראַל, אָבער אויסער דער זיינען אין קערפּער אויסערלעך און אינערלעך צונויפגעשמאָלצן נאָך עלעמענטן פון ראַדיאַלער סימעטריע.

אויסערלעך איז דער קערפּער פון Scalidophora אָנגעטאָן אין קוטיקול און טראָגן ניט קיין פיס. אין קערפּער קען מען אויסטיילן: אינטראָווערט (קאָפּ), האַלדז, לייב און אָפטמאָל אויך פאַרשיידנאַרטיקן עק.

### קערפּער פאָרעם 
די Scalidophora זיינען זייער כלערלייאיק וואָס שייך דער קערפּער פאָרעם. די גאַנצע פיל־מיניקייט צעטיילט מען אונטער אויף די דאָזיקע גרופּעס:

* וואָרעם־אַרטיקע פאָרמען (†Palaeoscolecida)
* זאַק־אַרטיקע פאָרמען (היינטצייטיקע Priapulida און אַ סך אויסגעשטאָרבענע גרופּעס)
* האַנטעל־אַרטיקע פאָרמען מיט לאָריקע (לאַרוועס פון Priapulida, לאַרוועס און דערוואַקסענע Loricifera)
* רערל־אַרטיקע זיציקע פאָרמען (†*Selkirkia*)
* ציגאַרעט־אַרטיקע (Kinorhyncha).

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
זונדל בערמאן

**זונדל בערמאן** (ער שרייבט זיך **ברמן**) איז א דרוקער און ארויסגעבער פון פילע וויכטיגע ספרי קודש שוין צענדליגער יאהרן, אנגעבליך האט ער שוין פארשפרייט ספרים אין די תש"כ יאהרן.

ער האט במשך די יאהרן ארויסגעגעבן פילע מסכתות, איינצעלנע און גאנצע משניות, רמב"ם'ס און ש"ס'ן, ווי אויך אנדערע סעט'ס ווי שיטה מקובצת און נאך.

ער האט אנגעהויבן מיט בלויז קאפיעס פון אלטע ספרים, און דערנאך איז אריבער צו גענצליך איבערדרוקן די ספרים פונדאסניי. היינט האט ער שוין פילע ספרים אונטער זיך, סעט'ס און איינצעלנע, אויף לשון הקודש און אויף ענגליש.

ער פארמאגט שוין היינט זיבן פיזישע געשעפטן לאקאציעס אין ניו יארק און ניו דזשערזי און א גרויסע געשעפט אנליין.

ער האט געוואוינט אין ברוקלין און היינט איז ער לאקירט אין לעיקוואוד.

## ב B 
א שטיק איז ער געווען א שותף מיט איינעם **ב. ברוכמאן** און דאן האט ער ארויסגעגעבן ספרים אונטערן סימבאל פון **ב B**.

## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:ספרים אגיטירער
קאַטעגאָריע:ספרים געשעפטן
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
חסדי דוד

דאס ספר **חסדי דוד** איז א פירוש אויף דער גאנצער תוספתא, געשריבן דורכן גאון רבי דוד פּאַרדא.

עס איז געדרוקט אין די ווילנער ש"ס'ן אונטער דער תוספתא, און אין די באזונדערע בענדער באשטייט עס פון פיער בענדער.

## הסכמות 
* דוד מלאך, אברהם יצחק קאשטילו, מאיר סנגויניטי
* מהרי"ט אלגאזי, יעקב חזן
* חיד"א

## דרוקסאגראפיע 
* ליווארנא תקל"ו
* ליווארנא תק"ו
* ירושלים תש"ל
* ירושלים, תשנ"ד - הוצאת "פרנק"

קאטעגאריע:ספרי קודש
יחיא קאפח

רבי **יחיא קאפח** (ה'תר"י - ה'תרצ"ב) איז געווען א מארי אין תימן וואס איז שטארק געווען קעגן די פירונג פון זוהר און קבלה, און געוואלט צוריק איינפירן אז די תימנער יידן זאלן זיך צוריק פירן מיט די פסקים פון ראשונים ווי דער רמב"ם און רבי סעדיה גאון, אזוי ווי עס איז געווען בעפאר קבלה איז אנגעקומען קיין תימן.

ער האט מייסד געווען די קהילה פון דרדעים (א קיצור פאר **דור דעה**).

ער איז געווען דער חכם באשי פון ה'תרנ"ט ביז?.

## ביאגראפיע 
## שיטה 
ער האט שטארק ארויסגעטרעטן קעגן די אבערגלויבן אין מיסטישע שדים, רוחות, קמיעות וכדו' וואס ער האט אנגערופן עבודה זרה.

### קריטיק 
## זיינע תלמידים 
## ספרים 
* דעת אלהים
* מלחמות השם
* עמל ורעות רוח

## וועב 
* http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%94%D7%A8%D7%91_%D7%A7%D7%90%D7%A4%D7%97.html 
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
קאַטעגאָריע:מיסטיק
קאַטעגאָריע:רבנים
קאַטעגאָריע:תימנישע יידן
תפיסה לעגאלע נייעס

**תפיסה לעגאלע נייעס** (ענגליש: *Prison Legal News*) איז א מאנאטליכע שווארץ-און-ווייסע אמעריקאנער ענגליש שפראכיגע מאגאזין ערשיינט זינט 1990, מיט א צירקולאציע פון ארום זיבן טויזנט אין אלע פופציג שטאטן.

עס דעקט אלע נייעס און אספעקטן פון דער קרימינאלע יוסטיץ סיסטעם בעיקר אין אמעריקע.

עס איז געגרינדעט אלס א פראיעקט פון א מענטשן רעכט ארגאניזאציע צו געבן א שטימע פאר די רעכטן פון די פילצאליגע ארעסטאנטן אין די תפיסות.

## וועבלינקען 
* אפיצעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:זשורנאלן
קאַטעגאָריע:יוסטיץ
נאריש און נארישער

**נאַריש און נאַרישער** (ענגליש: Dumb and Dumber) איז אן אמעריקאנישער קאמישער פילם פון 1994 מיט דזשים קערי און דזשעף דניאלס אלס די הויפט אקטיארן.

אין 2014 אין ארויסגעקומען א פאהרזעצונג מיטן נאמען "נאריש און נארישער 2".

## געשיכטע 
צוויי שלימזל'דיגע פריינט גייען אויף א רייזע צו צוריקקערן א רענצל וואס זיין מיינען אז א פרוי האט פארלוירן.

אינמיטן א קריגעריי זעען זיי אז עס איז פול מיט געלט און זיי נוצן עס פאר זייערע געברויכן.

## אקטיארן 
* דזשים קערי אלס לאיד קריסמעס
* דזשעף דניאלס אלס הערי

## באקס אפיס 
דער פילם איז געווען זייער מצליחדיק און איז געווען נומער איינס נאך זיין ערשטן וואך. ער האט פארדיענט ארום $247 מיליאן קעגן א זיבעצן מילאן בודזשעט.

## אויסצייכענונגען 
## וועבלינקען 
* 
* http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=dumbanddumber.htm
* אויסצוג https://www.youtube.com/watch?v=TRE7gINaS5o

קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:קאמישע פילמען
קאטעגאריע:1994 פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
מגן אברהם

**מגן אברהם** איז א ספר אויפן שלחן ערוך און תוספתא סדר נזיקין פארפאסט דורך רבי אברהם אבלי גאמבינער פון קאליש וועלכע איז שטארק באקאנט נאך דעם בארימטן ספר.

דאס ספר איז איינער פון די פראמינענטע נושאי כלים פארן שלחן ערוך. ער ברענגט אויך קבלה פון זוהר און אריז"ל. פוסקים ווי דער ערוך השלחן און משנה ברורה פסק'ענען אסאך ווי ער.

## נאמען 
דער מחבר האט אין זיין כתב יד עס נישט געגעבן קיין נאמען, נאר די תלמידים זאגן אז איינמאל האט מען אים געפרעגט וועגן א נאמען האט ער געזאגט **נר ישראל**. אבער זיין זון וואס האט עס געדרוקט צוזאמען מיטן טורי זהב וואס הייסט אויך **מגן דוד ט"ז** האט באשלאסן עס צו רופן **מגן אברהם נ"י** און עס איז באוואוסט געווארן אלס **מגן אברהם**.

## השתלשלות פונעם ספר 
ער האט אנגעהויבן שרייבן זיין פירוש אין יאר תכ"ה און געענדיגט אין תל"א. מען זאגט אז צוליב זיין גרויס ארימקייט פלעגט ער שרייבן זיינע חידושים אויף די ווענט. און יארן שפעטער ווען די קאלעך האט זיך געשיילט, האט מען געפונען זיין שריפט.

אין יאהר תל"ג איז זיין ברודער רבי יהודה געפארן קיין אמסטערדאם צו דרוקן דעם ספר, אבער ער איז נסתלק געווארן אינמיטן וועג. דערנאך האט דער מגן אברהם געמאכט אסאך טוישונגען אינעם ספר לויט ספרים וואס זענען אינצווישן ארויסגעקומען, שו"ת צמח צדק, עולת תמיד און נאך.

שפעהטער נאך זיין פטירה האט זיין איינציגסטער זוהן רבי חיים געוואלט דרוקן דעם ספר, אבער אנדערע מענטשן האבן געהאט דעם מאנסוקריפט. נאר נאך עטליכע דין תורות און א חרם פון די וועד ארבע ארצות האט ער עס ענדליך באוויזן צוריקצובאקומען.

דער ספר איז ארגינעל געווען אויף גאנץ שלחן ערוך און תוספתא, אבער פון די כתבים איז נאר געבליבן אויף אורח חיים און תוספתא נזיקין וואס זיין אייניקל האט ארויסגעגעבן. זיין איידעם ברעהנגט אין זיינע ספרים אסאך פן זיין שווער וואס איז נישט געדרוקט, אזוי אויך א גאנץ ספר אויף שמות גיטין.

## זיינע אנדערע ספרים  
אויך איז געבליבן א ספר זית רענן אויף ילקוט שמעוני, שמן ששון על התורה און עטליכע פיוטים.

## הסכמות 
## פירושים 
* יד אפרים
* מחצית השקל
* לבושי שרד
* פרי מגדים

## לינקען 
* ספר מגן אברהם אויף תוספתא http://chabadlibrarybooks.com/19308

קאטעגאריע:הלכה ספרים
פלאצק

**פלאצק** () איז א שטאָט אויפן ווייסל טייך אין צענטראל־פוילן. זייט 1999 געפינט זיך פלאצק אין דער מאזאוויער וואיעוואדעשאפט. פון 1079-1138 איז ער געווען די ערשטע הויפטשטאט פון פוילן.

די ערשטע יידישע באוואוינער אין פלאצק זענען געקומען אינעם 14טן יארהונדערט, ווען די פוילישע מלכים האבן פארברייטערט די רעכטן. זיי האבן אויפגעבויט א געמיינדע און זענען געווען א היבשער טייל פון דער באפעלקערונג ביזן 19טן יארהונדערט, אפטמאל מער ווי 40%. די יידן האבן בייגעשטייערט צו דער פארברייטערונג פון האנדל און מלאכה, און האבן געהאלפן די אינדוסטריאליזאציע.

אין 1940 האבן די דייטשע נאציס אויפגעשטעלט א געטא אין פלאצק. זיי האבן דעפארטירט א סך פון די יידן און ענדלעך האבן זיי פארטיליקט כמעט אלע אין דער חורבן אייראפע. נאך דער מלחמה זענען געבליבן נאר 300 יידן, פון מער ווי 10,000 וואס האבן געוואוינט אין דעם פלאצקער געגנט.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
עברונה

קליין|*Hyphaene thebaica*, דום פּאַלמע אין עברונה שוצגעביט

**עַבְרוֹנָה** איז אַ שוצגעביט אין דרום ישראל. עברונה געפינט זיך אין מזרח נגב, בערך 15 ק.מ. אויף צפון פון אילת.

## היסטאָריע 
## נאַטור 
### פלאַנצן 
עברונה געפינט זיך אין מדברישער געביט און מחמת דעם זיינען ס׳רוב פלאַנצן רעפּרעזענטירט דורך טריקעניש־ און זאַלץ־טאָלערירנדיקע פאָרמען: צוויי זגאַלן פון אַקאַציען: *Acacia tortilis* און *Acacia raddiana*, בושן פון *Suaeda asphaltica*, *Nitraria retusa*, *Alhagi graecorum*, *Atriplex halimus* און אַנדערע. אין עברונה געפינט זיך אויך אַ גרופּע דום פּאַלמען (*Hyphaene thebaica*), פאַר וועלכער די שוצגעביט איז דער צפונדיקער עק פון אַרעאַל.

### בעלי חיים 
עברונה איז אַ היים פאַר איין פערטל פון דער ישראלישער פּאָפּולאַציע פון גאַזעל *Gazella dorcas*. צווישן אַנדערע זויג־חיות קען מען געפינען קיניגלעך, ווי אויך עטלעכע זגאַלן רויב־חיות: פוקסן, וועלף, קאַראַקאַל קעץ, היענעס. אַנדערע וויכטיקע עלעמענטן פון דער פאַונע זיינען פייגל, שרצים און כל מיני אינסעקטן.

## אַרכעאָלאָגיע 
אין די גרענעצן פון עברונה געפינען זיך עטלעכע אַרכעאָלאָגישע דענקמעלער. איינער פון זיי איז רעשטלעך פון אַ פאַרם פון דער אומייה תקופה מיט אונטערערדישע וואַסער קאַנאַלן, וואָס זיינען באַנוצט געוואָרן צו באַוואַסערן די סעדער.

## נאַפט איבערפלייץ 2014 
3-4 דעצעמבער 2014 האָט אין דער סביבה דורכגעריסן אַ נאַפט רער, וואָס איז אַ טייל פון דעם אילת־אשקלון נאַפט טראַנספּאָרט ליניע. ס׳איז אַרויסגעגאָסן געוואָרן אַן ערך 5 מלנ. טאָן נאַפט. אין עברונה האָט געליטן די צפונדיקע טייל, און מען האָט שוין אָפּגעשאַצט, אַז די נעגאַטיווע השפּעה אויף דער נאַטור זאָל זיין זייער אַ גרויסע. בשעת זויג־חיות און פייגל מיידן אויס די נאַפט לוזשעס, קליינע בעלי חיים זיינען ניט מסוגל זיי צו פאַרמיידן. איז אַפּשיטא, אַז די פלאַנצן זיינען נאָך אין גרעסערער סכנה, ווייל חוץ די אָפענע לוזשעס ס׳איז געוואָרן קאָנטאַמינירט אַ היפּשער שטח גרונט.

די מיטלען, וואָס ווערן פאַרווענדעט דורך דער אינסטאַנץ פאַר נאַטור און פּאַרקן, זיינען: אויספּאָמפּען די נאַפט לוזשעס און צו עוואַקואירן די איינגעשמוצטע באָדן.

## וועב־לינקען 
* "שמורת ערבת עברונה", אויף וועב־זייטל פון www.inature.info
* "Race against time to keep oil spill from reaching Eilat". HaAretz, 6 Dec 2014
* "דליפה של נפט גולמי פגעה קשות בשמורת הטבע עברונה שליד אילת", אויף וועב־זייטל פון דער אינסטאַנץ פאַר נאַטור און פּאַרקן 

קאַטעגאָריע:ישראל
תנא תוספאה

דאס ספר **תנא תוספאה** איז א פירוש אויפן תוספתא, פון די סדרים זרעים, מועד און נשים, פארפאסט דורך רבי שמואל אביגדור, רב אין קארלין (און נאך פיער שטעט).

דער ספר איז צוטיילט אין צוויי טיילן: **מנחת בכורים** איז באורים לויט די גמרא בבלי און ירושלמי.

**מצפה שמואל** איז מראי מקומות אין ש"ס, ספרא, ספרי, רמב"ם און שו"ע.

עס איז אריינגעדרוקט אין די ווילנער ש"ס'ן, ביים סוף, אויפן זעלבן בלאט אונטערן תוספתא.

אין די באזונדערע בענדער וואס איז געדרוקט אין ווילנע ה'תקצ"ז - ה'תר"א, איז אויך דא א פירוש אויף די לינקע זייט מיטן נאמען **עטור בכורים**, וואס איז נישט פארהאן אין די ש"ס'ן.

## לינקען 
* תנא תוספאה אויף סדר זרעים און מועד
* תנא תוספאה אויף סדר נשים

קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
מיסירלו

**מיסירלוּ** (ארויסגעזאגט: **מיסערלאָ**; ענגליש: *Misirlou*, גריכיש: Μισιρλού, אראביש: مصر) איז אן אלט גריכיש־אפשטאמיג ליד וועגן א עגיפטיש מיידל. ס'איז פארשפרייט געווארן אין די מערב וועלט עס איז אפילו אנגעקומען צו די יודישע טעאטער.

עס ווערט אויך געזונגען ביי די ירושלימער יודן.

## יודישע ליד 
צווישן אנדערע זינגט סימאר רעכטצייט דערויף א יודישן ניגון וועלכער ערשיינט אינעם אלבאם להיטי הזהב באידיש.

## נאמען 
**מיסיר** באדייט עגיפטן אויף טערקיש.

## טאנץ 
## לינקען 
* די גריכישע ווערסיע
* א מוזיק ווידיאו https://www.youtube.com/watch?v=cxBPA_nZ0y8
* אראבישער ווערסיע https://www.youtube.com/watch?v=bOWCg_rw4zo
* לאדינא ווערסיע
* יודישע ליריקס אין לאטיינישע בוכשטאבן מיט ענגלישע איבערזעצונג http://www.everything2.com/index.pl?node_id=797765

קאַטעגאָריע:לידער
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:גריכנלאנד
קאַטעגאָריע:עגיפטן
קאטעגאריע:ליבע
זמנים האטליין

די **זמנים האַטליין** איז א טעלעפאון נומער וואו מ'קען אריינרופן צו הערן אלע יודישע זמנים פון שבת, יום טוב און א גאנצע וואך אין די פאראייניגטע שטאטן און קאנאדע.

עס ארבעט אז מ'לייגט אריין די זיפ קאוד פון א ספּעציפישן שטעהטל, און מען קען הערן די ארטיגע זמנים.

עס איז א פּראָיעקט פון דער ארגאניזאציע "מאור עינים" (CSB קעיר) וואס האט דאס צוגעשטעלט פאר די בלינדע וואס קענען נישט נאכקוקן די צייטן אין א געדרוקטן לוח.

## די סדר הזמנים 
* קנעפל נומער 1 - עלות השחר
* 2 - משיכיר, פריהסטע ווען מ'קען לייגן טו"ת
* 3 - נץ החמה, 
* 4 - סוף זמן קריאת שמע גר"א, 1 מג"א
* 5 - סוף זמן תפילה גר"א, 1 מג"א
* 6 - חצות
* 7 - 1 מנחה, 2 מנחה קטנה, 3 פלג המנחה
* 8 - שקיעה
* 9 - 1 צאת הכוכבים ג' כוכבים בינונים, 2 שיטת רבינו תם
* 0 - הדלקת הנרות

קאטעגאריע:זמנים
קאַטעגאָריע:טעלעפאניע
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
קאטעגאריע:קאנאדע
מייקל אקס

**מייקל אקס** (ענגליש: *Michael Hunter Ochs*) איז א יודישער זינגער, קאמפאזיטאר און שרייבער.

ער שרייבט מוזיק אין פארשידענע דזשאנערס אריינגערעכנט: פאפ, קאנטרי, ראק, דזשעז און זאגאר פאר די יודישע תפילות.

זיין קאמפאזיציע אויף **עושה שלום** ווערט געזינגען אין מערערע, בעיקר רעפארם, טעמפלען איבער דער וועלט.

זיין מוזיק טוט אויך ערשיינען אין אסאך פראמינענטע אמעריקאנישע פילמען.

## ביאגראפיע 
## דיסקאגראפיע 
* אוי מיינע קניען
* אין איהרע אויגן
* איין קינד
* איך ליב עס און איך האס עס, 2010
* נאריש, 2011

## קאמפאזיציעס אויפן דאווענען 
* ברכו
* ושמרו
* יהיו לרצון
* לכה דודי
* מי כמוך
* עושה שלום
* רצה
* שלום עליכם
* שמע

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* זינגט זיין עושה שלום https://www.youtube.com/watch?v=sHuALnjz0qY
* http://www.congregationmicah.org/About_Micah/Leadership/Clergy/Michael_Ochs
* זיינע ארטיקלען 

קאטעגאריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאטעגאריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:תפילות
ענדריע מארקאוויטש

**ענדריע מאַרקאָוויטש** (ענגליש: Andrea Rae Markowicz) איז א חזנטע און א זינגערין אויף קאנצערטן איבער דער וועלט.

זי האט זיך געלערנט  חזנות אין  היברו יוניאן קאלידזש, און האט א מעסטער'ס דיפלאם פון דער קליוולאנד אינסטיטוציע פאר מוזיק און א בעטשלער'ס דיפּלאָם פuנעם אוניווערסיטעט פון מישיגן.

## ביאגראפיע 
## שטימע 
זי האט גאר א דינע הויכע שטימע מיט א קאלאראטור אפערע סטייל.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* זי זינגט אין דעם דאקומענטארער פילם איבער איהר זיידע http://vimeo.com/13588057
* לאַדנט אַיין דעם עולם צו קומען אין שוהל https://www.youtube.com/watch?v=mVrtY-AwU38
* איהר דאווענען ראש השנה תשע"ה https://www.youtube.com/watch?v=RBMJ-PaXnas
* https://soundcloud.com/andrea-rae-markowicz
* http://broadwaypops.com/artistDetail.php?adf=CantorAndreaRaeMarkowicz

קאטעגאריע:חזנים
קאטעגאריע:יידישע זינגער
קאטעגאריע:אמעריקאנער יידן
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
דאן ריקלס

**דאַן ריקלס** (ענגליש: *Don Rickles*; 8טן מיי 1926 - 6טן אפריל 2017) איז געווען א אמעריקאנער יודישער אקטיאר און קאמיקער, באוואוסט מיט זיין טשעפּענדן סטיל קאמעדיע, אויך באוואוסט מיט זיין שפּאָטישן צונאָמען **מיסטער וואַרעמקייט**.

## קאריערע
ער איז געווען גאר פאפולער שוין אין די אנהייב פון טעלעוויזיע שפעט ביינאכט שויס, נאך מיט דזשאני קארסאן און אנדערע גרויסע שטערן. ער איז געווען באפריינדעט מיט אסאך גרויסע שטערנס, ספעציעל מיט פרענק סינאטשרע פון וועמען ער רעדט אסאך און מאכט כסדר חוזק.

די הויכפונקט פון זיין קאריערע איז געווען זיין אויפטריט ביי א פֿארזאַמלונג פון די רעפובליקאנער פארטיי לכבוד פרעזידענט רעיגן, וואס ער האט באקומען א דאנק דער אינטערווענץ פון פֿרענק סינאטרע.

שוין פֿופֿציג יאהר וואס ער טרעט יערליך אויף אין לאס וועגאס.

## ביאגראפיע
ריקלס איז געבוירן און אויפגעוואקסן אין קווינס צו יודישע עלטערן וואס האבן אימיגרירט פון אייראפע.

ער האט געדיענט אין די אמעריקאנער מיליטער ביי דער צווייטער וועלט קריג פאר צוויי יאהר.

ער האט געהייראט  בארבארא סקלאר אום י אדר ב תשכ"ה, און האט געהאט מיט איהר א טאכטער מינדי און א זון לערי ביידע ארבעטן אין שוי ביזנעס.

## פילמאגראפיע
* פאדזשאמע פארטי (1964)
* די געלט דזשאנגל (1967)
* קעלי'ס היראו'ס (1970)
* די ליבע מאשין (1971)
* מעדיקל צענטער (1976)
* פאנגער (1991)
* אומשולדיגע בלוט (1992)
* צאצקע מעשה (שטימע; 1995)
* קאסינאו (1995)
* שמוציגע ארבעט (1998)
* צאצקע מעשה 2 (שטימע; 1999)
* די כאפ (2005)
* הייס אין קליוולאנד (2007)
* צאצקע מעשה 3 (שטימע; 2010)
* גרויסע ענדע (2016)

## אויסצייכענונגען 
* האליוואד וואלק אף פעים, 2000
* עמי, 2008
* לעדזשענד אווארד, 2009
* די דזשאני קארסאן אווארד, 2012

## ביכער
* א מעמואר בוך געשריבן דורך עהם ארויסגעגעהבן אין יאהר 2007
* ריקלס בריוון, 2008

## וועבלינקען
* אפיציעהלער וועבזייטל
* http://www.imdb.com/name/nm0725543/
* דער בארימטער אויפטריט פאר פרעזידענט רעיגען
* עלף אונטערוויוס מיט דזשאני קארסאן

קאַטעגאָריע:קאמיקער
קאַטעגאָריע:הומאריסטן
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
דזשערעמי דאובער

**דזשערעמי דאַובער** (ענגליש: Jeremy Dauber) איז א פראפעסאר אויף די יודישע ליטעראטור און קולטור ביי קאלאמביע אוניווערזיטעט.

ער האט שוין ארויסגעגעבן עטליכע ביכער איבער די יודישע ליטעראטור ווי אויך פלעהגט ער שרייבן א קאלום אין די קריסטשען סייענס מאניטאר איבער טעלעוויזיע און פילמען.

## ביכער 
* אנטאניע'ס דעווילס, 2004
* די רעינדזש פון יודיש, 2005
* יודישע שפיהלן, 2006
* די וועלט פון שלום עליכם, 2013

## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל http://jeremydauber.com/
* http://www.columbia.edu/cu/german/people/dauber.html
* איבער זיינע לעקציעס וועגן יודישע קאמיקער https://www.youtube.com/watch?v=4ZMXEW6sibw

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך דאקטוירים און פראפעסארן
קאטעגאריע:אמעריקאנער שרייבער
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
פאנטש מיר אין די בויך

**געב מיר אז זעץ אין בויך** (ענגליש: Punch Me in the Stomach) איז א קאמישער דראמאטישער ביאגראפישער ניו זילאנד און קאנאדישער פילם וואו עס שפיהלט בעיקר דעב פילער איבער איהר געשיכטע אלס א קינד פון קריג איבערלעהבער און איבער איהר באזוך אין די לאגערן מיט איהר טאטע.

עס איז א אדאפטירונג פון איהר טעאטער פארשטעלונג.

## שפיהלער 
* דעב פילער

## לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0122676/?ref_=ttfc_fc_tt
* http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/punchme.htm
* http://www.fillerup.ca/shows-2/punch-me-in-the-stomach-the-film/ 
* http://www.jewish-theatre.com/visitor/article_display.aspx?articleID=2483 
* אויסצוגן פונעם פילם https://www.youtube.com/watch?v=ojj65zvf5C4

קאטעגאריע:צווייטע וועלט-מלחמה פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:דראמא
קאטעגאריע:קאמעדיע
קאטעגאריע:טעאטער
קאטעגאריע:ניו זילאנד
קאטעגאריע:קאנאדע
דעב פילער

'''דבורה רחל 'דעב' פֿילער'* (ענגליש: *Deb Filler''; געבוירן: ג' חשוון תשט"ו) איז א יודישער שרייבער, זינגער, גיטאריסט, טעאטער פארשטעלער, אקטיאר, קאמיקער און פראדוצירער.

## ביאגראפיע 
זי איז געבוירן אין ניו זילאנד צו עלטערן מלחמה איבערלעבער, ישעיה פֿילער פון ברעזעווע, גאליציע און רות (געבוירן אדלער) פון הילדעסהיים, דייטשלאנד.

זי וואוינט היינט צו טאגס אין קאנאדע.

## פילמאגראפיע 
* דער וועג צו 9/11, 2006
* מיר זענען דא, 2013
* פאנטש מיר אין די בויך, 1995
* רייזע (פילם), 2006

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/name/nm0277190/?ref_=fn_al_nm_1
* זאגט עטליכע וויצן
* איהר טוויטער קאנטע https://twitter.com/debfiller
* אן אויפטריט אין טאראנטא

קאַטעגאָריע:טעאטער אקטיארן
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:סצענאר שרייבער
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
קאַטעגאָריע:קאמיקער
קאַטעגאָריע:הומאריסטן
קאַטעגאָריע:ניו זילאנד
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
אליהו הנביא שוהל

קליין|לינקס|די שוהל פון פארנט
די **אליהו הנביא שוהל** איז א אלטע ארטאדאקסישע ספרדישע שוהל אין אלעקסאנדריע, עגיפטן אויף דער דניאל הנביא גאס, געבויעט אין יאהר קט"ו.

זי איז איינע פון די שענסטע שוהלן אין עגיפטן.

זי איז חרוב געווארן ביי דער פראנצויזישער אינוואזיע אין 1798, און פריש איבערגעבויעט געווארן אין ה'תרי"א מיט דער באשטייערונג פונעם דעמאלטסדיגן הערשער. פון דאן האט מען זי אויך גערופן **די נייע שוהל**.

זי איז היינט שוין כמעט נישט אין באנוץ צוליב די ווייניג יודן וואס וואוינען דארט, און הויפטזעכליך צוליב זיכערהייטס זארגן פון די מוסולמענער שכנים.

ספעציעל אין יאהר תשע"ב איז געווען א קאנטראווערסיע, ווען ס'האט געהייסן אז די רעגירונג לאזט מער נישט דאווענען דארט צוליב אנגעבליכע זיכערהייטס סיבות.

די קהילה האט אבער געמאלדן אז מ'וועט יא דאווענען ווי געהעריגע, נאר אהן זייער קביעות'דיגע חזן און רב וועם די אויטאריטעטן האבן נישט אריינגעלאזט אין לאנד.

## רבנים 
* 

## וועבלינקען 
* http://www.jpost.com/Jewish-World/Jewish-Features/Alexandrias-last-Jews-sad-to-see-empty-shul-on-Simhat-Torah
* http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/replica-of-ancient-egypt-synagogue-arrives-at-tel-aviv-museum-1.439895
* א דאקומענטארער פילם איבער די שוהל https://www.youtube.com/watch?v=tly_LehYAbI
* http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/51913/Egypt/Politics-/Jewish-festivals-cancelled-at-Alexandria-synagogue.aspx
* http://www.bhol.co.il/article.aspx?id=44151
* http://www.jdn.co.il/news/116423 
* http://www.kotar.co.il/kotarapp/index/Chapter.aspx?nBookID=8032254&nTocEntryID=8081936

קאטעגאריע:שולן
קאטעגאריע:עגיפטן
נענאעט

**נענאָעט** איז א העמלעט אין די טאון פון קלארקטאון אין ראקלענד קאונטי, ניו יארק.

זי גרעניצט זיך מיט פערל ריווער, ניו סיטי, ספרינג וועלי און וועסט נייעק.

זייענדיג נישט צו ווייט פון די סיטי, איז עס א רעלאטיוו ביליג פלאץ צו וואוינען מיט גרויסע געשעפטן און מאָול'ס.

די זיפ קאוד איז 10954 און די עריע קאוד 845.

## היסטאריע 
די נאמען איז געגעבן געווארן אין 1856 נאך אן ארטיגן שעהף.

## דעמאגראפיע 
אין די 2000 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 16,708 מענטשן, 5,975 פון זיי הויז אייגנטומער. איבער זיבעציג פראצענט איז ווייס.

די דורכשניטליכע איינקונפט איז ארום זיבציג טויזנט דאלער.

## איינקויף צענטערן 
די שטאט האט פילע איינקויף צענטערן, מיט צוויי גרויסע גערופן **די נענאעט מאול** אויפן רוט 59 וועלכע איז שיין איבערגעבויעט געווארן אין 2013 - 2014.

## וועבלינקען 
* http://www.city-data.com/city/Nanuet-New-York.html

קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק
קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי
ברייען דאונען

**בּרייען דאַונען** (ענגליש: *Brian Downen*) איז א אפערע זינגער וועלכע זינגט כסדר אין די אפערע הייזער אין די פאראייניגטע שטאטן און קאנאדע. אויך איז ער א טייל פון די קביעות'דיגע כאר אין צענטראל סינאגאג.

ער קומט ארגינעל פון אילינאי. ער האט גראדואירט פון יעיל אוניווערזיטעט.

## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://briandownen.com/
* http://www.randsman.com/#!brian-downen/c5p1
* http://www.gothamchamberopera.org/bios/brian_downen/%20lightbox[iframe]=true&lightbox[width]=700&lightbox[height]=400
* פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/brian.downen.1

קאטעגאריע:זינגער
איך האב א חלום

**איך האב א חלום** (ענגליש: I Have a Dream) איז א בארימטע היסטארישע צוואנציג-מינוט'יגע עמאציאנאלע רעדע פון דאקטער מארטין לוטער קינג קעגן ראסיזם אין די פאראייניגטע שטאטן.

עס ווערט פאררעכנט ווי איינע פון סאמע בעסטע רעדע'ס וואס איז נאר געגעבן געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן.

די רעדע איז געגעבן געווארן אום אוגוסט 28 1963 פאר איבער 250 טויזנט מענטשן וועלכע האבן מארשירט אין וואשינגטאן צום לינקאלן מעמאריעל.

אינעם ערשטן טייל פארלאנגט ער פון אמעריקע צו איינהאלטן איהר צוזאג אין די קאנסטיטוציע קעגן דיסקרימינאציע.

די נאמען **איך האב א חלום** הייסט נאך די ענדע פון די דרשה ווי ער איז אוועק פונעם פארגעשריבענעם סקריפט און גערעדט פון הארץ ארויס אז ער טרוימט אויף די ענדע פון ראסיזם.

## לינקען 
* ווידיאו פון די פראטעסט און פולע דרשה https://www.youtube.com/watch?v=smEqnnklfYs
* מיט ענגלישע אונטערקעפלעך https://www.youtube.com/watch?v=P1YQs4Yprcc
* די טעקסט פון די דרשה http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3170387.stm
* טעקסט און אוידיאו http://www.americanrhetoric.com/speeches/mlkihaveadream.htm

קאטעגאריע:ראסיזם
קאטעגאריע:געזעץ
קאטעגאריע:רעדעס
נאריש און נארישער אויך

**נאריש און נארישער** (ענגליש: *Dumb and Dumber To*) איז א אמעריקאנישער 2014 קאמישער פילם, א המשך צו נאריש און נארישער.

## געשיכטע 
הערי קומט באזוכן זיין פריינד לאיד קריסמעס וועלכער איז אין א פסיכיאטרישער אינסטוטוציע שוין צוואנציג יאהר. למעשה ווערט ער געוואויר אז ער האט זיך נאר געמאכט כדי צו שפיהלן אויף איהם א שפיצל.

זיי גייען באזוכן זייער הויז און דערנאך צו הערי'ס עלטערן וועלכע געבן איהם זיין פאסט וואס האט זיך אנגעזאמלט אין לויף פון די יאהרן. דארט זעהט ער א קארטל וואס א פריינדינע שיקט איהם אז זי האט געבוירן א טאכטער. זי לאזן זיך ארויס אויף א מיסיע כדי צו טרעפן די טאכטער כדי הערי זאל קענען נעמען פון איהר א ניר.

למעשה ווערן זיי אז ס'איז נישט זיין טאכטער, און הערי אנטפלעקט אז ער האט געמאכט א וויץ אויף לאיד אז ער ברויך א ניר נאר נאך וואס לאיד לאזט ארויסשניידן זיין אייגענע אוועקצוגעבן.

## שפיהלער 
* דזשים קערי, אלס לאיד קריסמעס
* דזשעף דעניעלס
* לאורי האלדען, אדעל פינטשעלאו
* סטיוו טאם, דאקטער פינטשעלאו
* רחל מעלווין אלס פעני פינטשעלאו
* ביל מארעי

## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* http://www.imdb.com/title/tt2096672/
* אפיציעלע אויסצוג
* אינטערוויו מיט לעדערמאן https://www.youtube.com/watch?v=mxadyCP_mj8

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:קאמעדיע
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
קאטעגאריע:2014 פילמען