open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
שיגערו מיאמאטא

קליין|לינקס
**שיגערו מיאַמאָטאָ** (יאפאניש: *宮本 茂*, ענגליש: *Shigeru Miyamoto*, געבוירן דעם 16טן נאוועמבער 1952) איז א יאפאנישער שפיל אויספארמירער. ער האט געשאפן די "דאָנקי קאָנג", "מאַריאָ", "פיקמין" און "די לעגענדע פון זעלדאַ" ווידעא שפיל סעריעס פאר נינטענדאָ.

ער איז איינער פון די מערסט בארימטע שפיל אויספארמירערס אין דער וועלט און איז אפט גערופן דער "פאטער פון מאדערענע ווידעא שפילעריי". זיינע שפילן אויסגעבן די שפילער פילע וועגן צו שפילן און אויספארשן. דאס איז געווען אייגנארטיקער אין ווידעא שפילן ווען זיינע ערשטע שפילן זענען באפרייט געווארן. 

מיאַמאָטאָ האט אנגעהויבן ארבעטן פאר נינטענדא אין 1977 אלס א קינסטלער ווען נינטענדא איז געווען נאר א שפילכלעך און קארטן פירמע. אין 1980 האט ער געמאכט "דאָנקי קאָנג", וואס איז געווען זייער געראטן. מיאַמאָטאָ איז געווארן נינטענדא'ס הויפט פראדוצירער, און ער העלפט מאכן א סאך בארימטע שפילן פאר נינטענדא היינט. 

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:נינטענדא
שטעכלער

:*פאר דעם פיקטיוון כאראקטער, זעט סאניק דער שטעכלער*
קליין
דער **שטעכלער**, **יאָזש** אדער **איזשאַק** איז א קליינער זויגער. ער האט שטעכלקעס אויף זיין הינטערטייל. שטעכלערס געפינען זיך אין אייראפע, אזיע, אפריקע און ניו זילאנד. ווען באפאלט אדער אין סכנה קייקלען זיי אריין אין א באל.

קאטעגאריע:זויגערס
נארדערן ליניע

די **נארדערן ליניע** איז א ליניע אין דעם לאנדאנער אונטערגרונט, און זיין קאליר אויף דער אונטערגרונט מאפע איז שווארץ. די ליניע איז די צווייט־מערסטע פארנומענע אין דער אונטערגרונט סיסטעם, מיט ארום 252,310,000 פארער א-יאר. (פון 2003 ביז 2010 איז זי געווען די מערסט פארנומענע ליניע.)
די ליניע האט צוויי רוטעס אדורך לאנדאן פון צפון צום דרום, און געפינט זיך מערסט אונטער דער ערד. פון 52 סטאנציעס, זענען 38 אונטער דער ערד. מען האט געעפנט א פארלענגערונג פונעם טשארינג קראס צווייג פון קענינגטאן קיין באטערסי אום 20סטן סעפטעמבער 2021, אזוי האט די ליניע א צווייטן דרום־צווייג.

106 באנען פארן אויף דער נארדערן ליניע.

## היסטאריע 
[ימין|400px|ממוזער|**סיטי און דרום לאנדאן באן**, [1890]]
די נארדערן ליניע האט זיך אנטוויקלט פון צוויי באן פירמעס: **סיטי און דרום לאנדאן באן** (the City & South London Railway; אין קורצן − C&SLR) און די **טשארינג קראס, יוסטאן און האמפסטעד באן** (the Charing Cross, Euston & Hampstead Railway; אין קורצן − CCE&HR), באקאנט מיטן נאמען "האמפסטעד טיוב". 

די "סיטי און דרום לאנדאן באן'" איז די ערשטע טיפער ניווא אונטערגרונט ליניע, געבויט אונטער דער אויפזיכט פון דזשיימס הענרי גרעטהעד, וואס איז אויך געווען פאראנטווארטלעך, מיט פיטער וו. בארלא (א בריטישער אינזשעניר) פארן טאוער סובוועג. די ליניע איז געווען די ערשטע פון די לאנדאנער אונטערגרונט ליניעס געבויט מיט דורכבויערן טיף אונטער דער ערד און אויך די ערשטע אפערירט דורך עלעקטריע. די ליניע האט געעפנט אין 1890 פון  ביז  (היינט מער נישט אין באניץ). די סטאנציע איז נישט געווען גוט פלאצירט און אין 1900 האט מען געעפנט א נייע רוטע קיין  אדורך באנק.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן פארן:
*10 באנען א שעה פון עדזשווער קיין קענינגטאן אדורך טשארינג קראס 
*10 באנען א שעה פון עדזשווער קיין מארדן אדורך באנק 
*4 באנען א שעה פון היי בארנעט קיין קענינגטאן אדורך טשארינג קראס 
*4 באנען א שעה פון היי בארנעט קיין באטערסי קראפטסטאנציע אדורך טשארינג קראס 
*8 באנען א שעה פון היי בארנעט קיין מארדן אדורך באנק
*1 באן א שעה פון מיל היל איסט קיין קענינגטאן אדורך טשארינג קראס 
*1 באן א שעה פון מיל היל איסט קיין באטערסי קראפטסטאנציע אדורך טשארינג קראס 
*2 באנען א שעה פון מיל היל איסט קיין מארדן אדורך באנק 

אינגאנצן פארן 4 באנען א שעה צווישן מיל היל איסט און פינטשלי צענטראל, 16 באנען א שעה צווישן היי בארנעט און פינטשלי צענטראל, 5 באנען א שעה צווישן קענינגטאן און באטערסי קראפטסטאנציע, און 20 באנען א שעה אויף אלע אנדערע טיילן פון דער נארדערן ליניע.

### נאכט טיוב
אין דעצעמבער 2016 האט אנגעהויבן אויף דער נארדערן ליניע די נאכט טיוב באדינונג. יעדע פרייטיק צו נאכט און שבתע־נאכט פארן די באנען א גאנצע נאכט; דורכשניטלעך פארט א באן יעדע 8 מינוט צווישן מארדן און קאמדן טאן אויף דער טשארינג קראס צווייג, און בערך יעדע 15 מינוט פון קאמדן טאן צו היי בארנעט/עדזשווער. ביז יולי 2017 שטעלן די נאכט טיוב באנען נישט אפ ביי טשארינג קראס.

## מאפע
400px|centre|געאגראפישע רוטע פון דער נארדערן ליניע

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:לאנדאנער אונטערגרונט
סעגא

**סעגאַ** (יאפאניש: セガ, ענגליש: *SEGA*) איז א יאפאנישע פירמע וואס פאבריצירט ווידעא שפילן. אין דעם עבר האט זי אויך פאבריצירט ווידעא שפיל קאנסאלן. דער פירמע'ס הויפטקווארטיר איז אין טאקיא, יאפאן. זי איז אויך באזירט אין אנדערע קאנטינענטן, ווי צפון אמעריקע און אייראפע. זייערע סאמע בארימטע ווידעא שפילן זענען די "סאניק דער שטעכלער" סעריע.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
סאניק דער שטעכלער

קליין|א קאָסטיום פֿון סאָניק דער שטעכלער
**סאָניק דער שטעכלער** (ענגליש: *Sonic the Hedgehog*) איז אַ באַרימטער ווידעאָ שפילן כאַראַקטער פון די יאַפאַנישע פֿירמע "סעגאַ". סאָניק באַווײַזט זיך אין אַ ווידעאָ שפילן סעריע און איז אויך געווען אַ מאַסקאָט פון די פֿירמע.

סאָניק'ס בעסטער פריינד איז א פוקס מיטן נאמען מײַלס פראַוער (ענגליש: *Miles Prower*), בעסער באקאנט אלס "טעילס" (*Tails*, "וויידלען"). ער איז אן אינזשעניר און האט צוויי וויידלען וואס ער נוצט כדי צו באכוחן ווען ער פארווערטס לויפט אדער ארויף פליעט.

## וועבלינקען 
* אינטערנאציאנאלע סעגאַ וועבזייטל 
* סאָניק טים וועבזייטל

קאטעגאריע:סעגא
קאטעגאריע:ווידעא שפיל כאראקטערן
די לעגענדע פון זעלדא

**די לעגענדע פון זעלדאַ** (ענגליש: *The Legend of Zelda*) איז א סעריע פון ווידעא שפילן. רוב די שפילן דיסקוטירן א יינגל מיטן נאמען לינק וואס דארף ראטעווען פרינצעסין זעלדא פון גאַנאָן. די סעריע איז געשאפן געווארן דורך שיגערו מיאמאטא, און דעם ערשטער שפיל איז באפרייט געווארן דעם 21סטן פעברואר 1986 דורך נינטענדא. די סעריע פאסירט אין דעם פיקטיוון לאנד היירול.

## הויפט כאראקטערן 
* לינק
* זעלדא
* גאַנאָן

## וועבלינקען 
* 
*זעלדאַ וויקי, א זעלבשטענדיקע וויקי וועגן דער "לעגענדע פון זעלדאַ" סעריע.
 

קאטעגאריע:ווידעא שפילן
גרילצנדע סאווע

די **גרילצנדע סאווע** איז איינע פון די קלענערע מינים סאוועס (Strigidae) וואס געהערט צום מין  Megascops. איין און צוואנציג לעבעדיגע זגאלן זענען באקאנט. 
אזוי ווי ביי אנדערע סארטן פון דער סאווע, די נקבות זענען היפש גרעסער פון די זכרים. די גרילצנדע סאווע האט א קאמפאקטישער גרייס און קערפער סטרוקטור. זיי זענען 7 צו 10 אינטשעס הויך דורכשניטלעך, און זיי האבן העלבלעכע גרינע אויגן און אויכעט געלע. גרילצענדע סאוועס געפינען זיך נאר אין דעם קאנטינענט פון די אמעריקעס.

ווי אלע סאוועס, איז די גרילצנדע סאווע א נאכט־פויגל.
## רעפערענצן
* די גרילצנדע סאווע, http://www.hebrewbooks.org/pagefeed/hebrewbooks_org_16074_405.pdf

קאַטעגאָריע:פויגלען
לעגא

קליין|לאגא פון לעגאָ
קליין|לעגאָ ציגלען
**לעגאָ** (דעניש: *LEGO*) איז אַ סארט קאָנסטרוקציע שפּילכל וואָס איז געשאַפֿן געוואָרן און ווערט פֿאַבריצירט דורך דער לעגאָ גרופּע, אַ דענישע פֿירמע. לעגאָ ציגלען זענען קאָלירטע פּלאַסטיק קאָנסטרוקציע-בלאָקן וואס מען קען פֿאַרבינדן צוזאַמען. לעגאָ ציגלען ווערן פֿאַרבונדט מיט שפּאָנקעס אויפֿן שפּיץ און לעכער אונטער די ציגלען. לעגאָ איז דאָס סאמע באַרימטע קאָנסטרוקציע שפּילכל אין דער וועלט.

די לעגאָ פֿירמע איז געגרינדעט געווארן אין 1935 דורך אָלע קירק קריסטיאַנסען (*Ole Kirk Christiansen*), אַ דענישער שפּילכל-מאַכער. קריסטיאַנסען האט געבויט האָלצערנע שפּילכלעך פֿאַר קינדער. ער האט געמאַכט און פֿאַרקויפֿט זיינע ערשטע פּלאַסטיק לעגאָ פּאַקונגען אין די 1940ער. פֿון דעמאָלט אָן זענען לעגאָ שפּילכלעך געווארן זייער פּאָפּולער און ווערן באַקאַנט און באַליבט צווישן מענטשן פֿון פֿאַרשידענע לענדער, סיי קינדער און סיי דערוואַקסענע.

לעגאָ ציגלען קומען אין פֿאַרשידענע פֿאָרעמס, גרייסן און קאָלירן, אזוי ווי רעדער, אויטאָמאָביל-שויבן און פֿלאַנצן. מען קען פֿאַרבונדן לעגאָ ציגלען אין אַ סך פֿאַרשידענע וועגן, און זיי קענען פֿאָרמירן כמעט יעדע זאַך.

כמעט אַלע ציגלען פֿון לעגאָ פּאַקונגען קענען ווערן פֿאַרבונדן. נייע ציגלען פֿון היינט קענען ווערן פֿאַרבונדן מיט אַלטע ציגלען פֿון לאַנג צוריק. ווייל לעגאָ איז געווארן זייער פּאָפּולער ווערט דאָס וואָרט "לעגאָ" אָפֿט באַנוצט צו באַשרייבן קאָנסטרוקציע-בלאָקן אין אַלגעמיין. עס זענען דא מיליאָנען לעגאָ אָנהענגער און קאָנגרעסן וועלטווייט.

## לעגא פאקונגען 
זינט די 1950ער יארן האט דער לעגא גרופע פאבריצירט טויזנטער פּאַקונגען מיט פארשידענע טעמעס ווי קאסמאס, ראבאטן, פיראטן, באנען, וויקינגן, שלעסער, דינאזאווערס, אונטערוואסער פארשונג און דער ווילדער מערב. א טייל קלאסישע טעמעס וואס קאנטינוירן ביז איצט זענען "לעגא שטאָט" (א ליניע וואס אילוסטרירט שטאָטישע לעבן, זינט 1973) און "לעגא טעכניק" (א ליניע וואס סימולירט קאמפלעקסע מעכאנישע פראצעסן, זינט 1977).

איבער די יארן האט לעגא באקומען די רעכטן צו פאבריצירן א סך טעמעס באזירט אויף טעלעוויזיע, פילם און ווידעא שפילן קאנצעסיעס ווי "באַטמאַן", "אינדיאַנע דזשאָנס", "פּיראַטן פֿון די קאַריביען", "האַרי פּאָטער", "שטערן קריג" און "מיינקראַפֿט". כאטש א טייל די ליצענצירטע טעמעס ווי "שטערן קריג" און "אינדיאַנע דזשאָנס" זענען געווען זייער געראטן האט לעגא געזאגט אז זי וויל זיך אָנלענען מער אויף אירע אייגענע כאראקטערן און קלאסישע טעמעס און ווייניק אויף מעדיע באזירטע טעמעס.

איין פון די גרעסטע אפיציעלע לעגא פּאַקונגען איז געווען דער מילעניום פֿאַלקאָן פון "שטערן קריג" אין מיניפֿיגורן סקאַלע. זי איז אויסגעפורעמט געווארן דורך יענס קראנוואלד פרעדריקסען און באפרייט געווארן אין 2007 מיט 5,195 טיילן. שפעטער איז א טאַזש מאַהאַל מאדעל באפרייט געווארן מיט 5,922 טיילן. א צווייטער ווערסיע פונעם מילעניום פֿאַלקאָן מיט 7,541 טיילן איז באפרייט געווארן אין 2017.

## זעט אויך 
* לעגאָ מיניפֿיגור
* לעגאָלאַנד

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 


קאַטעגאָריע:שפילכלעך
בלומינגבורג, אהייא

**בלומינגבורג** (ענגליש: *Bloomingburg*) איז א ווילידזש אין אהייא, פאראייניגטע שטאטן געגרינדעט אין 1815. אין דעם 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען 938.

דער זיפ קאד איז 43106 און עריע קאד 740.

## געאגראפיע 
די ווילידזש פארמאגט 0.70 קוואדראט מייל, אלעס לאנד.

## דעמאגראפיע 
די באפעלקערונג אינעם שטעטל שטייגט אין די לעצטע יארן, אבער פאמעלעך. לויט געוויסע אינפארמאציע אנטהאלט זי שוין היינט ארום זעכצן הונדערט איינוואוינער.

## פערזענלעכקייטן 
## וועבלינקען 
* http://www.city-data.com/city/Bloomingburg-Ohio.html
* http://www.mapquest.com/maps?city=Bloomingburg&state=OH
* דערהיינטיגטע אינפארמאציע איבערן שטעטל

קאַטעגאָריע:אהאיא
קאַטעגאָריע:דערפער
קאַטעגאָריע:אהייא
דאנקי קאנג (ווידעא שפיל)

קליין|א "דאָנקי קאָנג" אַרקייד מאַשין
**דאָנקי קאָנג** (ענגליש: *Donkey Kong*) איז אן אַרקייד ווידעא שפיל וואס נינטענדא האט פאבריצירט אין 1981. ער איז אויסגעפורעמט געווארן דורך שיגערו מיאַמאָטאָ און גונפיי יאקוי נאך וואס זייערע אנדערע שפילן האבן דורכגעפאלן אין צפון אמעריקע. ער איז דער ערשטער שפיל אין וועלכער מאַריאָ (וואס איז גערופן שפרונגמאַן) און דאָנקי קאָנג באווייזן זיך, וואו מאַריאָ דאַרף קריכן א קאנסטרוקציע ארט צו ראטעווען זיין חברטע פּאלין פון דער גארילע דאנקי קאנג.

## דער שפיל 
דער שפילער איז שפרונגמאַן. ער דאַרף קלעטערן צום שפיץ פון דעם שטאפל צו דערגרייכן זיין חברטע פאלין, וואס איז אוועקגעכאפט געווארן דורך דאנקי קאנג וואס האט אנטגעלאפן פון א זאא. עס זענען דא פיר פארשידענע שטאפלען, און דאנקי קאנג האט פארשידענע געווער ביי יעדע שטאפל. דאנקי קאנג ווארפט באַרילקעס אראפ א צעשטערטע קאנסטרוקציע ארט, און שפרונגמאַן דאַרף קלעטערן לייטערס און שפרינגען איבער די באַרילקעס ווען ער דערגרייכט צום שפיץ. ער קען כאפן א האמער צו באזיגן שטערונגען, און יעדן שטאפל האט דריי פון פאלינ'ס זאכן וואס געבן באנוס פונקטן.

קאטעגאריע:מאריא שפילן
יצחק אייזיק ווייס

רבי **יצחק אייזיק ווייס** (ה'תרל"ה – י"ג סיון ה'תש"ד) איז געווען דער צווייטער רבי פונעם ספינקער חסידות. זיינע תורות זענען געשריבן אין דעם ספר "חקל יצחק".

## לעבנסגעשיכטע 
רבי יצחק אייזיק איז געבוירן געווארן אין ספינקא, מאראמאראש, עסטרייך אונגארישע אימפעריע (היינט אוקראינע), צו זיין פאטער הרב יוסף מאיר ווייס, זון פון הרב שמואל צבי ווייס, דער שטאטס רב, און זיין מוטער, מרת פערל, טאכטער פון ר' עזרא יעקב באש פון ספינקא.

ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון רבי ישכר בעריש אייכנשטיין פון ווערעצקי. אלס יונגערמאן האט ער שוין געטוישט שאלות און תשובות מיט די גדולי הדור, ווי רבי יעקב וויידנפעלד מחבר פון "כוכב מיעקב (דער רימליווער רב), רבי יצחק אלחנן ספעקטאר (קאוונער רב), רבי חיים חזקיהו מדיני, מחבר פון "שדי חמד", דער מהרש"ם פון בערזאן און הרב יצחק שמעלקיס מחבר פון "בית יצחק" (לעמבערגער רב)

נאך דער פטירה פון זיין פאטער אין תרס"ט האט ער איבערגענומען די ספינקער רביסטעווע, וואס איז געווארן איינע פון די דריי גרויסע חסידישע הויפן אין אונגארן. ערב סוכות תרע"ז, ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, ווען די רוסישע ארמיי איז אריין אין ספינקא, איז ער אנטלאפן קיין בודאפעשט. דערנאך האט ער געצויגן זיין הויף קיין מונקאטש, וואו ער האט אויפגעשטעלט די "אמרי יוסף" ישיבה. ער האט אבער געהאט רדיפות פונעם מונקאטשער רב און אין יאר תר"ץ האט ער אריבערגעפירט זיין הויף קיין סעליש.

ער האט געלערנט מיט גרויסער התמדה. ביינאכט האט ער אויפגענומען דעם עולם ביז עלעווע, און שוין פאר האלב דריי האט מען אים שוין געהערט לענרנען לעבעדיק.

אסרו חג פון פסח תש"ד האבן די נאציס אריינגעלייגט די יידן פון סעליש אין א געטא. דער ספינקער רבי האט געהאט וויזאס צו פארן קיין פאראייניגטן קעניגרייך אדער ארץ ישראל, אבער ער האט נישט מסכים געווען פארלאזן זיין קהילה. א' סיון האט מען זיי פארטריבן קיין אוישוויץ, וואו ער איז אומגעקומען על קידוש השם י"ג סיון.

## משפחה 
רבי יוסף מאיר האט געהייראט די טאכטער פון רבי ישכר בעריש אייכנשטיין פון ווערעצקי. זיי האבן געהאט דריי קינדער:

* רבי ישראל חיים
* רבי נפתלי צבי, רב פון בילקע, מאראמאראש
* הינדא שיינדל, די ווייב פון רבי אברהם אביש הורוויץ, רב פון קראלי

זיינע קינדער זענען אלע אומגעקומען ביים חורבן אייראפע. זיין אייניקל רבי יעקב יוסף ווייס, זון פון רבי ישראל חיים, איז געווארן ספינקער רבי נאך דער מלחמה.

## זעט אויך 
* ספינקא (הויף)

## רעפערענצן
* 

קאַטעגאָריע:אונגארישע אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
קאַטעגאָריע:ספינקא
ווידעא שפיל

[קליין|מענטשן ביים שפילן א גרויסע ווערסיע פונעם בארימטן ווידעא שפיל "[פאנג|פּאָנג" אין דער נאציאנאלער ווידעא שפילן מוזיי]]

א **ווידעא שפיל** איז אן עלעקטראנישער שפיל וואס מען שפילט אויף א ווידעא עקראן. דער געצייג אויף וואס מען שפילט קען זיין א סמארטפאן, א פערזענלעכער קאמפיוטער אדער א ווידעא שפיל קאנסאל. דער עקראן קען זיין א טעלעוויזיע עקראן, א ווירטואלע רעאליטעט לאָרנעט אדער א קאמפיוטער מאניטאר. זייט די 1980ער זענען ווידעא שפילן געווארן א וואס מער וויכטיגער טייל פון דער פארוויילונג אינדוסטריע, און ס'איז פאראן א פלוגתא צי זיי זענען אויך א סארט קונסט.

די עלעקטראנישע סיסטעמען אויף וועלכע מען שפילט ווידעא שפילן הייסן פּלאַטפֿארמעס. ווידעא שפילן ווערן אנטוויקלט און פובליצירט פאר איין אדער מער פלאטפארמעס און זענען אפשר נישט פאראן אויף אנדערע. ספעציעלע פלאטפארמעס ווי אַרקייד שפילן וואס פרעזענטירן דעם שפיל אין א גרויסע מאשין (געוויינטלעך מטבע-אפערירט) זענען געווען גאנגבאר אין ווידעא אַרקיידן אין די 1980ער, אבער זייערע פאפולאריטעט האט אויסגעגאנגען ווען אנדערע, מער לויניקע פלאטפארמעס זענען פאראן געווארן. צווישן זיי זענען געווען ספעציפישע געצייג ווי ווידעא שפיל קאנסאלן און גענעראלע קאמפיוטערס ווי לאַפּטאפּן, דעסקטאפּן און מאבילע קאָמפיוטעריי געצייג.

## עמולאציע 
אן עמולאטאר איז א קאמפיוטער פראגראם וואס מאכט נאך די אויפפיר פון א ווידעא שפיל קאנסאל און אזוי דערמעגלעכט שפילן צו לויפן אן אנדער פלאטפארמע אנדערש פון דעם אריגינעלן הארטווארג. עס עקזיסטירן עמולאטארס וואס ארבעטן אויף סמארטפאנען, פערזענלעכע קאמפיוטערס און קאנסאלן אנדערש פון דעם אריגינעלן.
דזשארדזש לוקאס

**דזשאָרדזש וואָלטאָן לוקאַס דער יינגער** (ענגליש: *.George Walton Lucas, Jr*, געבוירן דעם 14סטן מיי 1944 אין מאדעסטא, קאליפארניע) איז אן אמעריקאנער פילם רעזשיסאר, פראדוצירער און סצענאר שרייבער וואס איז בעסטנס באקאנט פאר זיינע פילם סעריעס "שטערן קריג" און "אינדיאַנע דזשאָנס".

אויך האט ער רעזשיסירט די פילמען "THX 1138" און "אמעריקאנישע גראפיטי". ער האט געשאפן די "אינדיאַנע דזשאָנס" סעריע צוזאמען מיט סטיווען ספילבערג.

לוקאַס האט געגרינדעט דער פיקסאר אנימאציע סטודיא און האט נאך פארקויפט אים צו סטיוו דזשאבס אין 1986 פאר $10,000,000.

קאטעגאריע:סצענאר שרייבער
קאטעגאריע:פילם פראדוצירער
קאטעגאריע:רעזשיסארן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
ווארען סטריט אונטערגרונט סטאנציע

**ווארען סטריט** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, ביים ראג טאטנהאם קארט ראד און יוסטאן ראד. די סטאנציע דינט די  נארדערן און וויקטאריע ליניעס.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אום 22סטן יוני  1907 אויף דער טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט א טייל פון דער נארדערנער ליניע)  מיטן נאמען יוסטאן ראד. מ'האט געענדערט דעם נאמען אויף ווארען סטריט אום 3טן סעפטעמבער 1908. אין 1968 האבן די וויקטאריע ליניע פעראנען געעפנט.
 
## גאלעריע 

File:Warren Street stn Victoria northbound looking north.JPG‎|וויקטאריע ליניע צפונדיקער פעראן, קוקנדיק אויף צפון
File:Warren Street stn Northern northbound look north.JPG|נארדערן ליניע צפונדיקער פעראן, קוקנדיק אויף צפון
File:Warren street stn Northern roundel.JPG|נארדערן ליניע פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:וויקטאריע ליניע סטאנציעס
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
לוק סקייוואקער

**לוק סקייַוואָקער** (ענגליש: *Luke Skywalker*) איז א כאראקטער פון די "שטערן קריג" אוניווערס. ער איז דער הויפט העלד פון די "שטערן קריג" פילמען און ביכער סעריעס. לוק איז געווארן אויף דרייע "שטערן קריג" פילמען, "עפיזאד IV: א נייע האפענונג", "עפיזאד V: די אימפעריע שלאגט צוריק" און "עפיזאד VI: דער צוריקקער פון די דזשעדיי". ער אויך איז געווארן אין רוב די ביכער וואס זענען געשטעלט געווארן נאך די פילמען. לוק סקייַוואָקער איז געשפילט געווארן דורך דער אקטיאר מאַרק העמיל אין אלע דריי פילמען. אויך איז דער כאראקטער געוויזן געווען ביי זיין געבורט אין "עפיזאד III: נקמה פון די סיט".

לוק סקייַוואָקער איז דער הויפט כאראקטער אין די אריגינעלע דריי פילמען. די פילמען האנדלען מיט זיין לעבן פון ווייל א פארמער אויפן פלאנעט טאטואין צו געווארן א וויכטיקער טייל פון דער בונטאר בונד און א דזשעדיי ריטער. 

קאטעגאריע:שטערן קריג כאראקטערן
אבי-וואן קענאבי

**אָבי-וואַן קענאָבי** (ענגליש: *Obi-Wan Kenobi*) איז א פיקטיווער כאראקטער אין דער "שטערן קריג" אוניווערס. ער איז איינער פון פילע וויכטיקן כאראקטערן אין די "שטערן קריג" סעריע. 

מיט אַנאַקין סקייַוואָקער/דאַרט וויידער, R2-D2 און C-3PO, ער איז איינער פון עטלעכע וויכטיקן כאראקטערן צו באוויזן אין אלע די הויפט "שטערן קריג" פילמען. ער איז געשפילט דוך אלעק גינעס אין די אריגינעלע טרילאגיע און דורך יואן מאקגרעגאר אין די פריקוועל טרילאגיע. 

קאטעגאריע:שטערן קריג כאראקטערן
שטערן קריגן

קליין
**שטערן קריגן** אדער **שטערן מלחמות** (ענגליש: *Star Wars*) איז א פיקטיווע וויסנשאפט פילם סעריע געשאפן דורך דזשארדזש לוקאס. די ניין פילמען זענען פראדוצירט געווארן דורך לוקאס'נס פירמע, לוקאספילם, באפרייט דורך 20סטער יארהונדערט פאקס, און פארשפרייט דורך "יונייטעד אינטערנאציאנאל פיקטשערס".

"שטערן קריגן" איז געווען אזוי פאפולער אז עס זענען דא "שטערן קריגן" ביכער, ווידעא שפילן, טעלעוויזיע סעריעס, שפילכלעך און נאך.

אויך איז די סעריע באקאנט פאר איינער פון די מערסט בארימטע לידער געשריבן יעדן מאל פאר א פילם, דורך דזשאן וויליאמס.

אין די פילמען ווערן ראבאטן גערופן דרוידן, וואס קומט פון דאס ענגליש ווארט *android*. טייל די הויפט העלדן און רשעים אין די פילמען ניצן ענערגיע שווערדן וואס הייסן ליכטשווערדן, וועלכע קענען דורכשניידן כמעט אלצדינג.

## פילמען 
"שטערן קריגן" פריקוואל טרילאגיע:
* שטערן קריגן עפיזאד I: דער גרויל פונעם פאנטאם (1999)
* שטערן קריגן עפיזאד II: אטאקע פון די קאפיעס (2002)
* שטערן קריגן עפיזאד III: נקמה פון די סיט (2005)

"שטערן קריגן" אריגינעלער טרילאגיע:
* שטערן קריגן עפיזאד IV: א נייע האפענונג (1977)
* שטערן קריגן עפיזאד V: די אימפעריע שלאגט צוריק (1980)
* שטערן קריגן עפיזאד VI: דער צוריקקער פון די דזשעדיי (1983)

"שטערן קריגן" המשך טרילאגיע:
* שטערן קריגן עפיזאד VII: דער קראפט דערוואכט (2015)
* שטערן קריגן עפיזאד VIII: די לעצטע דזשעדיי (2017)
* שטערן קריגן עפיזאד IX: דער אויפשטייג פון סקייוואקער (2019)

"שטערן קריגן" אנטאלאגיע פילמען:
* ראָג איינס: א שטערן קריגן מעשה (2016)
* סאָלאָ: א שטערן קריגן מעשה (2018)

## אנדערע פילמען 
* שטערן קריגן: די קאפיע קריגן (2008)

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
פרינצעסין לעיא

**פרינצעסין לעיאַ אָרגאַנאַ פֿון אָלדעראַן** (ענגליש: *Princess Leia Organa of Alderaan*, געבוירן מיטן נאמען **לעיאַ סקייַוואָקער**, שפעטער **לעיאַ אָרגאַנאַ-סאָלאָ**) איז א כאראקטער אין דער "שטערן קריג" אוניווערס. לעיאַ איז געשפילט געווארן דורך קערי פֿישער אין די דריי אריגינאלע "שטערן קריג" פילמען: "עפיזאד IV: א נייע האפענונג", "עפיזאד V: די אימפעריע שלאגט צוריק" און "עפיזאד VI: דער צוריקקער פון די דזשעדיי". זי אויך איז א הויפט כאראקטער אין פילע נאוועלען וועלכע זענען געשטעלט געווארן אין די "שטערן קריג" אוניווערס.

## פיקטיווע ביאגראפיע 
אָרגאַנאַ איז די טאכטער פון פּאַדמע אַמידאַלאַ און אַנאַקין סקייַוואָקער. זי האט א צווילינג ברודער מיטן נאמען לוק סקייַוואָקער. איר מוטער איז געשטארבן ביים געבורט פון לעיאַ און איר ברודער. די צווילינגען זענען אוועקגענומען נאך געבורט און אוועקגעבען צו פארשידענע פאמיליעס.

לעיאַ איז געווען אין א ראמאן מיט האַן סאָלאָ, און זיי האבן א קינד מיטן נאמען בען סאָלאָ. בען סאָלאָ איז דער שלעכטער קייַלאָ רען, דער הויפט רשע אין "שטערן קריג: דער קראפט אויפוואכט".

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
R2-D2

**R2-D2** אדער **R2** איז א פיקטיווער כאראקטער אין דער "שטערן קריג" אוניווערס. ער איז א דרויד און איז א הויפט כאראקטער אין אלע זעקס אריגינאלע "שטערן קריג" פילמען. מיט זיין דרויד באגלייטער C-3PO ער באהעפט אדער שטיצט אנאקין סקייוואקער, לוק סקייוואקער און אבי-וואן קענאבי פארשידענע צייטן אין די סאגא. R2-D2 איז געשפילט געווען דורך קעני בייקער.

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
C-3PO

**C-3PO** איז א פיקטיווער כאראקטער אין דער "שטערן קריג" פילם סעריע. ער איז אן איבערזעצער דרויד/ראבאט וואס רעדט מער ווי 500 שפראכן. ער האט א מענטשלעכע פארעם און ערשיינט אין אלע פילמען אין די סאגא. זיין באגלייטער איז R2-D2.

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
דוביי (עמיראט)

דער **עמיראט פון דובײַ** (אראביש: إمارة دبيّ; )  איז איינער פון די זיבן עמיראטן אין די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן, וואס געפינט זיך אויפן פערסישן איינגאס.

דוביי איז דער צווייטער גרעסטער עמיראט אין די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן, נאך אבו דאבי.
דער היינטיגער הערשער פון דוביי איז מוכאמאד בין ראשיד אל מאקטום, וואס דינט אויך ווי וויצע־פרעזידענט און פרעמיער מיניסטער פון די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן. 

די הויפשטאט פונעם עמיראט איז דוביי.

אנדערש פון די אנדערע עמיראטן, קומט די הכנסה פון דוביי נישט פון נאפט (נאר 6%) נאר פון טוריזם.

די טוריזם אין דוביי איז  שטארק זינט די 1980ער יארן, און אסאך אייראפעישע קומען קיין דוביי אויף קורארט אין ווינטער. אויך דאס עפענען די לופט פאר אלעמען, האט אריינגעברענגט לופטליניעס וואס פליען צום ווייטן מזרח, וואס שטעלן זיך אפ דארט.

די אפיציעלע רעליגיע פונעם עמיראט איז איסלאם.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע אראבישע עמיראטן
קאַטעגאָריע:מיטל מזרח
עפילעפסיע

**עפילעפסיע** (פון  "אנכאפן אדער פלאָגן") איז א גרופע פון נעווראלאגישע פעלערן וואס זענען קענטיק דורך עפילעפטישע אנכאפונגען. עפילעפטישע אנכאפונגען זענען עפיזאדן וואס קענען אזוי שנעל דורכגיין, ביז מען באמערקט זיי נישט, אדער קענען דויערן א לענגערע צייט מיט שטארק ציטערן. מענטשן וואס ליידן פון עפילעפסיע ליידן פון אנכאפונגען פון צייט צו צייט אבער אן קיין שום געוויסן גורם.

אומגעפער 1% פון דער באפעלקערונג פון דער וועלט ליידט פון עפילעפסיע.

אין בערך 70% פון פעלער קען מען קאנטראלירן עפילעפסיע מיט מעדיצין.

ניקאטין ווערט פארווענדעט ווי א מעדיקאמענט צו היילן געוויסע פעלער פון עפילעפסיע.

## באקאנטע פערזענלעכקייטן וואס האבן געליטן פון עפילעפסיע 
* נאפאלעאן באנאפארטע
* וולאדימיר לענין
* קאמעראן בויס

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נעווראלאגיע
קאַטעגאָריע:געזונט
יאדא

**יאָדאַ** (ענגליש: *Yoda*) איז א כאראקטער פֿונעם "שטערן קריג" אוניווערס. ער איז א דזשעדייַ-מייַסטער וואס האט א וויכטיגער ראלע אין די פֿילמען. פֿרענק אָז שפילט די שטימע פֿון יאָדאַ. אַ מאָל איז ער געווען אַ ליאַלקע וואס פֿרענק האט געשפילט. אבער, אין די לעצטע צוויי פֿילמען איז יאָדאַ געמאכט געווארן מיט קאמפיוטער אנימאציע.

## פֿיקטיווע ביאגראַפֿיע 
יאָדאַ האט געלעבט מער ווי 900 יאָר און עס איז דא נישט גענוג אינפֿאָרמאַציע וועגן זיינע לעבן איידער "עפיזאד 1: דער גרויל פונעם פֿאַנטאָם". ער רעדט די זעלבע שפראַך ווי די אנדערע כאראקטערן, אבער זאגט זיינע זאַצן אין אַ מין פֿאַרקערטער וועג. צום ביישפיל, "לערנען דיך, איך וועל" אנשטאט "איך וועל לערנען דיך".

יאָדאַ איז דער עלטסטער און קלוגסטער מיטגליד פֿונעם דזשעדייַ-ראַט. כאטש ער איז זייער קליין, ער איז זייער מייַסטעריש מיט א ליכטשווערד און נוצט דער פֿערטער דזשעדייַ סטיל, וואס הייסט אַטאַרו.

קאטעגאריע:שטערן קריג כאראקטערן
פיקטיווער כאראקטער

א **פיקטיווער כאראקטער** איז א מענטש אדער אנדערע באשעפעניש אין א שאפונג פון קונסט ווי א ראמאן, פארשטעלונג, אפערע אדער פילם. א פיקטיווער אדער אויסגעטראכטער פערזאן הייסט א "פיקטיווער כאראקטער". טייל באקאנטע ביישפילן זענען קערמיט די פֿראָש, יאָדאַ, ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ, באמבי, אדער באַרט און ליסאַ סימפּסאָן פון "די סימפּסאָנס".
גאסטרא-ענטעריטיס

**גאַסטרא-ענטעריטיס** אדער **אינפֿעקטיווער שילשול** איז א מעדיצינישער צושטאנד פון אן אנצינדונג פון די קישקעס וואס ציט אריין סיי די מאגן ("גאסטרא-") סיי די קליינע קישקע ("ענטערא-"). ער ווייזט זיך אויס מיט שילשול, ברעכן, בויכשמערצן און קארטשן. ביי קינדער קומט ער געוויינלעך צוליב א ראטאווירוס; ביי געוואקסענע מענטשן, פון א נאראווירוס אדער קאמפילאבאקטער. מען קען אים כאפן פון עסן וואס איז נישט געווען געקאכט גענוג, פון קאנטאמינירטן וואסער, אדער פון אן אנדער מענטש וואס ליידט דערפון. כדי צו פארמיידן כאפן גאסטרא-ענטעריטוס זאל מען טרינקען ריין וואסער און וואשן די הענט גוט מיט זייף.

כדי זיך ווידערהוילן זאל מען טרינקען גענוג פליסיקייטן. אנטיביאטיק העלפט נישט.

קאַטעגאָריע:קרענק
ליכטשווערד

קליין|א בלויען ליכטשווערד
דאס **ליכטשווערד** (ענגליש: *Lightsaber*) איז א פיקטיווער געווער וואס מען נוצט אין דער "שטערן קריג" אוניווערס. געוויינטלעך ווערן ליכטשווערדן באניצט נאָר דורך די גוטע דזשעדייַ און די שלעכטע סיט, און נישט דורך קיינעם אנדערש.

## באשרייבונג 
א ליכטשווערד איז ענלעך מיט א שווערד, אבער אנשטאט א שארף פון מעטאל האט א ליכטשווערד א לאזער שטראָל. דער שטראָל איז אזוי מעכטיק אז עס קען אלצדינג דורכשנייַדן.

דער שטראָל פון דאס ליכטשווערד קען זיין רויט, בלוי, גרין אדער וויאלעט. געוויינטלעך ניצן די סיט רויטע ליכטשווערדן, און די דזשעדייַ ניצן די אנדערע דריי קאלירן.

קאטעגאריע:שטערן קריג
קאטעגאריע:פיקטיווע געווער
1531

## געשעענישן 
* 26סטן יאנואר - ליסבאן חרוב געווארן אין אן ערדציטערניש.

## געבוירן 
## געשטארבן
דארט וויידער

**דאַרט וויידער** (ענגליש: *Darth Vader*, געבוירן מיטן נאמען **אַנאַקין סקייַוואָקער**) איז א כאראקטער אין דער "שטערן קריג" אוניווערס. ער באווייזט זיך צום ערשטן מאל אין "עפיזאד IV: א נייע האפענונג". וויידער איז דער הויפט כאראקטער פונעם פינצטער זייט פון די "שטערן קריג" סעריע. ער באווייזט ווי א מענטש הויך צוויי מעטער וואס טראגט שווארצע פאנצער און א מאנטל. זיין געזיכט איז פארבארגט מיט א מאסקע, וואס האט א העלם אויפן שפיץ.  

פסיכיאטערס האלטן אז וויידער איז א ניצלעכער ביישפיל כדי אויפצוקלערן בארדערליין פערזענלעכקייט-שטערונג צו מעדיצין־סטודענטן.   

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
1530

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 25סטן אויגוסט - איוואן דער פערטער (דער שרעקלעכער), ערשטער רוסישער צאר (געש' 1584)

## געשטארבן 
* 29סטן נאוועמבער - קארדינל טאמאס וואלסי, ראטגעבער פון הענרי דער אכטער, מלך פון ענגלאנד (געב' 1475)
טשובאקא

**טשובאַקאַ** (ענגליש: *Chewbacca*) איז א פיקטיווער כאראקטער אין די "שטערן קריג" פילמען. טשובאַקאַ איז געשפילט געווען דורך פיטער מייהו, און שפעטער יונאס סוטאמא. טשובאַקאַ איז א וואוקי, א פיקטיווער זגאַל ביפּעד אין דעם "שטערן קריג" אוניווערס.

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
מארנינגטאן קרעסנט אונטערגרונט סטאנציע

**מארנינגטאן קרעסנט** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צפון-מערב לאנדאן,אויף קאמדן היי סטריט, נישט ווייט פון מארנינגטאן קרעסנט. 

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אום 22סטן יוני  1907 אויף דער טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט א טייל פון דער נארדערנער ליניע).

פון 1992 ביז 1998 איז די סטאנציע געווען פארמאכט, ווען מען האט באנייט די ליפטן.
 
## גאלעריע 

File:Mornington Crescent stn southbound look south.JPG‎|דרומדיקער פעראן, קוקנדיק אויף דרום
File:Mornington Crescent stn northbound look north.JPG|צפונדיקער פעראן, קוקנדיק אויף צפון
File:Mornington Crescent stn roundel.JPG|פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
יוסטאן אונטערגרונט סטאנציע

**יוסטאן** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אונטער יוסטאן באן סטאנציע. די סטאנציע דינט די נארדערן און וויקטאריע ליניעס. די סטאנציע האט זעקס פעראנען, פיר פאר דער נארדערן ליניע און צוויי פאר דער וויקטאריע לינע.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אום 12טן מיי 1907 אויף דער סיטי און דרום לאנדאנער באן (היינט דער באנק צווייג פון דער נארדערן ליניע) און אום 22סטן יוני  1907 אויף דער טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט דער טשארינג קראס צווייג פון דער נארדערן ליניע) . דעם 1טן דעצעמבער 1968 האבן די וויקטאריע ליניע פעראנען געעפנט.

## גאלעריע 

File:Euston tube stn Victoria line northbound.JPG‎|וויקטאריע ליניע צפונדיקער פעראן, קוקנדיק אויף צפון
File:Euston tube station Northern line Bank branch southbound look south.JPG|נארדערן ליניע באנק צווייג דרומדיקער פעראן, קוקנדיק אויף דרום
File:Euston tube stn Northern Charing X branch roundel.JPG|נארדערן ליניע טשארינג קראס צווייג פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:וויקטאריע ליניע סטאנציעס
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
באב דער בויער

**באָב דער בויער** אָדער **באָב דער בוימײַסטער** (ענגליש: *Bob the Builder*) איז אַ בריטישע אַנימירטע טעלעוויזיע סעריע פאַר קינדער, וואס איז געשאפֿן געווארן דורך קיט טשאַפּמאַן. זי איז טראנסמיטירט געווען אויף דער BBC און אַרום דער וועלט. זי איז ערשט טראנסמיטירט געווארן דעם 28סטן נאוועמבער 1998, און איז אנטוויקלט געווארן דורך "היט ענטערטיינמענט" פאַר BBC טעלעוויזיע. 

די סעריע איז וועגן דעם לעבן פֿון אַ קאָנסטרוקציע אַרבעטער מיטן נאמען באָב, און זיינע רעדנדיקע שווערע מאַשינען וואס העלפֿן אים פֿאַרריכטן זאַכן. באָב לעבט מיט ווענדי און זיי האבן אַ קאַץ מיטן נאמען פּילטשאַרד. דער סלאָגאַן פֿון די סעריע איז "קענען מיר עס פֿאַרריכטן? יאָ, מיר קענען!".

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 

קאטעגאריע:טעלעוויזיע כאראקטערן
קאטעגאריע:טעלעוויזיע סעריעס פאר קינדער
קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
האן סאלא

**האַן סאָלאָ** (ענגליש: *Han Solo*) איז א פיקטיווער כאראקטער אין די "שטערן קריג" פילמען וואס איז געשפילט געווארן דורך האַריסאָן פֿאָרד. זיין ערשטער אויפטרעט איז געווען אין שטערן קריג עפיזאד IV: א נייע האפענונג מיט זיין וואוקי פריינד טשובאַקאַ. ערשטנס זענען סאָלאָ און טשובאַקאַ אנגעשטעלט געווען דורך די דזשעדיי לוק סקייַוואָקער און אָבי-וואַן קענאָבי צו ברענגען סקייַוואָקער און קענאָבי צו דער טויט שטערן צו ראטעווען פרינצעסין לעיא.

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
קלינגאניש

קליין|250px|קלינגאָנישער אלפאבעט
**קלינגאָניש** (*tlhIngan Hol טלהינגאַן כאָל*) איז אַ געבויעטע שפּראַך װאָס איז געשאַפֿן געװאָרן פֿאַר די פֿיקטיווע קלינגאָנער אין דער "שטערן רײַזע" אוניווערס.

## גראַמאַטיק 
קלינגאניש איז אַ שפראַך וואָס נוצט אַפֿיקסן (פּרעפֿיקסן און סופֿיקסן) על מנת צו טוישן די באַדײַטונג אָדער נוץ פֿון אַ װאָרט. בנוגע די מערצאָל-פֿאָרמע‏ פֿון ווערטער, זענען פֿאַראַן פֿיר אופֿנים צו מאַכן אַ וואָרט אין לשון־רבים, תּלױ אינעם טיפּ סובסטאַנטיװ. אינעם ערשטן פֿאַל, איז דאָ אַ פֿאַר סובסטאַנטיוון וואָס האָבן זייערע אייגינע מערצאָל-פֿאָרמעס, ווי צ.ב. `'jengva` ״טעלער״ לשון-רבים `ngop` ״טעלערס״, אָבער מערסטע קלינגאָנישע סובסטאַנטיוון נוצן אַ סופֿיקס צו אויסדריקן דעם לשון-רבים. אין די דרײַ איבערגעבליבענע סיפּן, איז די מערצאָל-פאָרמע אַנדערש אויב דער סובסטאַנטיוו איז אָדער אַן אבֿר פֿונעם קערפּער, אָדער אַ בריה וואָס האָט די מעגליכקייט צו רעדן שפּראַכן, אָדער אלערליי אַנדערע ווערטער. פֿאַר אבֿרים, איז דער מערצאָל-סופֿיקס `'Du-`, ווי אין `'mInDu` ״אויגן״. פֿאַר שפּראַך־רעדנדיגע בריות, איז דער סופיקס `'pu-`, ווי `'tlhInganpu`, װאָס הייסט ״קלינגאָנער״. פֿאַר אַלע אַנדערע סובסטאַנטיוון, איז דער סופיקס `mey-`, ווי `Hovmey` ״שטערן״ אָדער `mojaqmey` ״סופיקסן״. 

קאטעגאריע:געבויעטע שפראכן
קאטעגאריע:שפראכן
קאטעגאריע:שטערן רייזע
דיאלעקט

א **דיאלעקט** איז א וואריאציע פון א סטאנדארטער שפראך וואס א געוויסע גרופע מענטשן רעדן.

ס'איז נישט פאראן קיין גרויסער אונטערשייד צווישן א דיאלעקט און א שפראך. בריטישע ענגליש און אמעריקאנישע ענגליש זענען ביידע דיאלעקטן פון ענגליש.

מאקס וויינרייך האט אמאל געזאגט: "א שפראך איז א דיאלעקט מיט אן ארמיי און א פלאט".

קאַטעגאָריע:שפראך
סיט

אינעם פיקטיוון "שטערן קריג" אוניווערס, די **סיט** (ענגליש: *Sith*) זענען באניצער פון דער פינצטער זייט פונעם קראפט און די פאַרקערט פון די דזשעדייַ. 

די סיט לעבן צו באַהערשן אַלע אנדערע און צו פארשאפן ווייטיק איבער דעם "שטערן קריג" גאלאקסיע. א טייל בארימטע סיט מיטגלידער זענען דאַרט וויידער, קייסער פּאַלפּאַטין און דאַרט מאָל. 

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
דאנעצק גובערניע

**דאנעצק גובערניע** () איז אן אבלאסט (גובערניע) אין מזרח אוקראינע. זיין הויפטשטאט איז דאנעצק.

דער פראווינץ באדעקט א שטח פון 27 טויזט קוואדראט ק"מ, און אין 2012 האבן געוואוינט דארט 4,403,178 איינוואוינער.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אוקראינע
שטורעמטרופער

אין דער פיקטיווער "שטערן קריג" אוניווערס, **שטורעמטרופּען** (ענגליש: *Stormtroopers*) זענען זייער טרענירט סאלדאטן וואס ארבעטן פארן בייזן קייסער און זיין שותף, דאַרט וויידער. זיי טראגן ווייסע פאנצער און העלמען און ניצן בלאַסטער ביקסן.

אַ טייל די שטורעמטרופּען זענען קאָפיעס פֿון אַ יעגער מיטן נאמען דזשאַנגאָ פֿעט. די דאָזיקע קאָפיעס געוויינט צו ווערן אויפן גוטער זייט, אבער דער קייסער האט זיי געהייסן צו טויטן אלע די דזשעדיי, זיי האט דאס געטאנען, און געווארן שטורעמטרופּען. נארמאַלע מענטשן האבן אויך געווארן שטורעמטרופּען. 

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
דזשעדיי

אין דעם פיקטיוון "שטערן קריג" אוניווערס, די **דזשעדײַ** (ענגליש: *Jedi*) זענען מיטגלידער פון אן אלטער מסדר, וואס ניצן א מאכט וואס זיי רופן "דער קראפט".

די דזשעדײַ ניצן "דער קראפט" צו האבן צויבערדיקע כוחות. זייער טיפישער געווער איז דאס ליכטשווערד, א שווערד-ענלעכן געווער מיט א לאזער שטראַל. 

די דזשעדײַ פאַרזאָרגן און באשיצן דעם פרידן פון דער גאלאקסיע. 

די פאַרקערט פון די דזשעדײַ זענען די סיט, וואס נאָכפאָלגן דער פינצטער זייט פונעם קראפט, און געניצן דער קראפט פאר שלעכטס.

קאַטעגאָריע:שטערן קריג כאראקטערן
באוועגונג

**באַוועגונג** איז א צענטראלער באגריף אין פיזיק, וואס באדייט אן ענדערונג אין דער לאקאציע פון א קערפער אין גאנג פון צייט אין פארהעלטעניש מיט זיין סביבה, אזוי ווי אן אבסערוואטאר אין א געוויסער באצוג-סיסטעם מעסט די לאקאציע.

## וואס איז באוועגונג
שוין אין דער צייט פון די אוראלטע ן גריכן האט מען געקלערט וועגן באוועגונג, אזוי ווי מען זעט ביי זענאנ'ס פאראדאקסן, אין דעם 5טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג.

א פארמאלע באזירונג פארן באגריף פון באוועגונג איז ערשט געקומען ביים סוף פונעם 17טן יארהונדערט, דורך ניוטאנ'ס באוועגונג-געזעצן. די געזעצן זענען געווען די פונדאציע פון קלאסישער מעכאניק ביזן סוף פונעם 19טן יארהונדערט. די רעכענונגען לויט ניוטאנ'ס געזעצן זענען געווען גאנץ גענוי, ביז די צייט איז געקומען ווען פיזיקער האבן אנגעהויבן פירן הויכגיך־עקספערימענטן.

ביי די הויכע גיכן זעט מען אז די געזעצן פון ניוטאן הערן אויף געבן גענויע רעזולטאטן. דאס איז געווען א שווערער פראבלעם ביז אלבערט איינשטיין האט פארגעשטעלט זיין טעאריע פון רעלאטיוויטעט.

קאַטעגאָריע:מעכאניק
אינדיאנע דזשאנס

**דאָקטאָר הענרי וואָלטאָן "אינדיאַנע" דזשאָנס דער יינגער** (ענגליש: *.Dr. Henry Walton "Indiana" Jones, Jr*) איז א פֿיקטיווער אמעריקאנער פראפעסאר, ארכעאלאג און אוואנטורער.

ער האט אויפֿגעטראָטן אין אַ פֿילם סעריע פראדוצירט דורך דזשארדזש לוקאַס און רעזשיסירט דורך סטיווען ספילבערג אין די 1980ער, אין וועלכע ער איז געשפילט געווען דורך דער אקטיאר האַריסאָן פֿאָרד.

אינדיאַנע דזשאָנס איז באקאנט פֿאר זיין קאַנטשיק, זיין פֿעדאָראַ הוט און זיין גרויסער מורא פֿון שלענג. 

"אינדיאַנע דזשאָנס" איז אויך דער נאמען פֿון די סעריע, וואס שליסט איין פֿינף פֿילמען, א טעלעוויזיע סעריע, ראמאנען, קאמיקס, ווידעא שפילן און אנדערע מעדיע.

## פילמען 
* די רויבערס פונעם פארלוירענעם קאסטן (1981)
* אינדיאנע דזשאנס און דער טעמפל פון טויט (1984)
* אינדיאנע דזשאנס און דער לעצטער קרייצצוג (1989)
* אינדיאנע דזשאנס און דעם קעניגרייך פונעם קריסטאל שארבן (2008)
* אינדיאנע דזשאנס און דאס רעדל פון שיקזאל (2023)

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 

קאטעגאריע:פילם כאראקטערן
מעשיות פון הינטערן אויוון

**מעשיות פון הינטערן אויוון** איז א יודיש בוך פון קורצע פאנטאזיהרטע געשיכטעס, געשריבן דורך יצחק באשעוויס זינגער.

עס איז געדרוקט געווארן אין ישראל דורך דער י. ל. פרץ פארלאג אום ה'תשל"א.

## אינהאלט 
דער בוך אנהאלט זיבעצן רעלאטיוו קורצע אויסטערלישע געשיכטעס, עפ"י רוב שפיהלן זיי זיך אפ אין יודישע שטעהטלעך אין אייראפע און האבן עפעס צו טאן מיט שדים, נשמות און אויסטערלישע העכערע געשעהענישן. די דריטע מעשה, גערופן **די קאַפעטעריע**, קומט אנגעבלעך פאהר אין ניו יארק און ער שרייבט וואס עס האט פאסיהרט ביי עהם אליין.

בסך הכל באשטייט דער בוך פון 336 זייטן.

## וועב לינקען 
* דער בוך ביי גוגל ביכער https://books.google.com/books/about/%D7%9E%D7%A2%D7%A9%D7%99%D7%95%D7%AA_%D7%A4%D7%95%D7%9F_%D7%94%D7%99%D7%A0%D7%98%D7%A2%D7%A8%D7%9F_%D7%90%D7%95.html?id=oEC3nQEACAAJ
* ביי וועלט קאץ http://www.worldcat.org/title/mayses-fun-hintern-oyvn/oclc/19305290/editions?start_edition=1&sd=desc&referer=di&se=yr&editionsView=true&fq=
* http://search.cjh.org:1701/primo_library/libweb/action/dlDisplay.do?vid=beta&docId=CJH_ALEPH000056931&fromSitemap=1&afterPDS=true
* http://www.rachelnet.net/F?func=find-b&request=000031185&find_code=SYS&local_base=REB01
* http://searchworks.stanford.edu/view/1968892

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:ביכער פון באשעוויס זינגער
קאטעגאריע:ביכער געדרוקט דורך די י. ל. פרץ פארלאג
קאטעגאריע:ביכער געדרוקט אין ישראל
קאטעגאריע:ביכער געדרוקט אין יאהר ה'תשל"א
סלענדער מאן

**סלענדער מאַן** אדער **סלענדערמאַן** (ענגליש: *Slender Man*) איז א פיקטיווער כאראקטער פון אן אינטערנעט דערשיינונג. ער איז אויסמאלט ווי א הויכן און דין מענטש, וואס טראגט א שווארצע גארניטער און בינדן. דער מענטש'ס געזיכט איז אפט פוסט, מיט נישט קיין פעיקייטן. ער איז געזאגט צו שטענגל, אוועקכאפט, אדער איבערשרעקט מענטשן, באזונדערס קינדער.

## וועבלינקען 
* דער Something Awful פארום אשכול אין וועלכער סלענדער מאַן איז געשאפן געווארן 
* סלענדער מאַן אויף KnowYourMeme.com 

קאטעגאריע:אינטערנעט דערשיינונגען
קאטעגאריע:פיקטיווע כאראקטערן
ניאן קאץ

**Nyan Cat** (יידיש: "ניאן קאץ") איז א יוטוב ווידעא, פארשפרייט אויף אפריל 2011, וואס האט געווארן אן אינטערנעט דערשיינונג. דער ווידעא האט צונויפגיסט א יאפאנישע פאפ ליד מיט אן אנימירטער קאץ מיט דער גוף פון א פאפ טארט פליענדיק אין קאסמאס, און געלאזן א רעגנבויגן שטעג הינטן עס. דער ווידעא איז געווארן געראנגקט נומער פינף אויפן רשימה פון די מערסטנס געזען יוטוב ווידעאס אויף 2011. 

קאטעגאריע:אינטערנעט דערשיינונגען
קאטעגאריע:יוטוב
טאטואין

**טאַטואין** (ענגליש: *Tatooine*) איז א פיקטיווע מדבר פלאנעט אינעם "שטערן קריג" אוניווערס. אנאקין סקייוואקער איז געבוירן געווארן אין טאַטואין, און זיין זון, לוק סקייוואקער, האט אויסגעגעבט זיין לעבן דא. 

טאַטואין איז א פלאץ מיט א סך פארברעכערס (איינשליסן דזשאַבאַ דער האַט), און שקלאפעריי עקזיסטירט אויפן פלאנעט. 

קאטעגאריע:שטערן קריג פלאנעטן
ראן דזשערעמי

קליין|דזשערעמי אין נאוועמבער 2009
**ראָנאלד דזשערעמי "ראָן" היאט** אדער בלויז **ראָן דזשערעמי** (ענגליש: *Ronald Jeremy "Ron" Hyatt*, געבוירן 12טן מערץ 1953) איז אן אמעריקאנער פּאָרנאָגראַפֿיע אקטיאר, פילם רעזשיסאר, געשעפֿטסמאַן און טעלעוויזיע פערסאָנאַזש. ער איז באקאנט פאר זיינע פּאָרנאָגראַפֿישע פילמען, און איז געראנגקט געווארן אלס איינער פון די "שפיץ 50 בעסטע פּאָרנאָגראַפֿיע אקטיארן פון אלע צייטן" אין 2007.

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:פארנאגראפישע פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
בעלא שאגאל

**בעלא ראזנפֿעלד שאַגאַל** (רוסיש:  Бэлла Розенфельд-Шагал; 15טן דעצעמבער 1895, וויטעבסק – 2טן סעפטעמבער 1944, ניו יארק), איז געווען א שרייבערקע אויף יידיש, און די ווייב פון מארק שאגאל. בעלא שאגאל איז געווען דער סוביעקט פון א סך פון איר מאנ'ס בילדער.

## לעבנסגעשיכטע 
בעלא ראזנפֿעלד איז געבוירן געווארן צו א פארמעיגלעכער פאמיליע פון סוחרים, חב"דסקער חסידים אין דער שטאט וויטעבסק. זי איז געווען די יונגסטע פון זיבן קינדער. זי האט געענדיקט גימנאזיע און איז אויפגענומען געווארן צו שטודירן אין דער פאקולטעט פון גייסט וויסנשאפט אין מאסקווער אוניווערסיטעט, וואו זי האט געענדיקט אירע שטודיעס אין 1914. אין 1909 האט זי געטראפן מארק שאגאל, דעמאלסט א סטודענט פונעם מאלער לעאן באקשט. זיי האבן חתונה געהאט אין 1915 און האבן זיך געצויגן קיין פעטראגראד. מיט א יאהר שפעטער איז געבוירן געווארן זייער איינציגע טאכטער אידא. אין 1918 זענען זיי צוריק געקומען קיין וויטעבסק, און אין 1882 האבן זיי זיך עמיגרירט קיין ליטע און דערנאך דייטשלאנד.

אין 1924 האבן זיי געוואוינט אין פאריז און דערנאך אין דרום פראנקרייך. אין 1931 האבן זיי באזוכט ארץ ישראל וואס האט אויפגעוועקט אין איר בענקענישן נאך איר געבורטשטאט. דעמאלטסט האט זי אנגעהויבן שרייבן אירע מעמוארן אויף יידיש.

אין 1941 איז בעלא געווארן ארעסטירט אין מארסיי. זי איז אבער באפרייט געווארן און דיי שאגאלס זענען אנטלאפן אין די פאראייניגטע שטאטן.

דעם 2טן סעפטעמבער 1944 איז בעלא נפטר געווארן פון א ווירוס אינפעקציע.

## אירע ביכער 
* ברענענדיקע ליכט, 1945
* די ערשטע באגעגעניש, 1947

קאַטעגאָריע:יידן פון בעלארוס
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאטעגאריע:געשטארבן אין 1944
קאמדן טאן אונטערגרונט סטאנציע

**קאמדן טאן** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער נארדערן ליניע. די סטאנציע איז א הויפט קנופ פאר דער נארדערן ליניע און איינע פון די מערסט באשעפטיקסטע סטאנציעס אויפן לאנדאנער אונטערגרונט נעצווערק. די סטאנציע האט פיר פעראנען.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אום 22סטן יוני  1907 אויף דער טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט דער שארינג קראס צווייג פון דער נארדערן ליניע) .  די ליניע האט זיך אפגעצווייגט זיך מיט איין צווייג קיין האמפסטעד און איין צווייג קיין הייגייט. אויף יעדן צווייג איז דער דרומדיקער פעראן אונטער דעם צפונדיקן.

## גאלעריע 

טעקע:Camden Town stn BarnetBranch nbound look south.JPG|בארנעט צווייג צפונדיקער פעראן, קוקנדיק אויף דרום
טעקע:Camden Town stn Barnetbranch southbound look south.JPG|בארנעט צווייג דרומדיקער פעראן, קוקנדיק אויף דרום
File:Camden Town stn roundel.JPG|בארנעט צווייג פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
בערנט אק אונטערגרונט סטאנציע

**בערנט אק** () איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף וואטלינג עוועניו אין בערנט אק, צפון לאנדאן, אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט. די סטאנציע געפינט זיך אויפן עדזשווער צווייג פון דער נארדערן ליניע, און איז אין טראוולקארט זאנע 4.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 27סטן אקטאבער 1924.

## גאלעריע 

טעקע:Burnt Oak roundel.JPG|רונדל אויף צפונדיקן פעראן
טעקע:Burnt Oak stn northbound.JPG|אינזל פעראן קוקנדיק אויף צפון
טעקע:Burnt Oak stn southbound.JPG|אינזל פעראן קוקנדיק אויף דרום

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
ספאנדזשבאב סקווערפענץ

250px|קליין|ספאנדזשבאב סקווערפענץ**ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ** אדער **שוואָמבאָב קוואַדראַטהויזן** (ענגליש: *SpongeBob SquarePants*) איז אן אמעריקאנישע אנימירטע טעלעוויזיע סעריע וואס סטיווען הילענבורג האט געשאפן פאר ניקעלאָדיאָן. זי האט אנגעהויבן דעם 1טן מיי 1999. דער הויפט כאראקטער איז ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ (געשפילט דורך טאָם קעני), א ים-שוואָם וואס וואוינט אין אן אַנאַנאַס אונטערן ים. ער איז א פּרעגלען קוכער וואס ארבעט אין א רעסטאראן מיטן נאמען "דער קראַסטי קרעפּס", וואס איז געראטן דורך א קרעפּס מיטן נאמען יודזשין קרעפּס (קלענסי בראַון). יודזשין קרעפּס לעבט אין אן אנקער מיט זיין טאכטער פּערל (לאָרי אַלען), וואס איז א וואלפיש. די ביידע זענען זייער גיריק און עגאיסטיש, דערפאר באקומט ספּאָנדזשבאָב באבקעס פאר געלט.

ספּאָנדזשבאָב'ס גלעטלינג איז א פוילע רוילע מיטן נאמען גערי וואס זאגט כמעט נאר "מיאו". זיין בעסטער פריינד איז א ים-שטערן מיטן נאמען פּעטריק סטאַר (ביל פֿייגערבייק). ער איז זייער פשוט און נאריש און האט קיין ארבעט נישט. ער וואוינט אונטער א שטיין אויף דער זעלבער גאס ווי ספּאָנדזשבאָב. צווישן ספּאָנדזשבאָב און פעטריק וואוינט א טינטפיש מיטן נאמען סקווידווארד טענטיקלס (ראָדזשער באַמפּאַס). ער איז זייער אויפגעבלאזן און האלט זיך פאר א געבילדעטער חכם כאטש ער ארבעט מיט ספּאָנדזשבאָב ביי "דער קראַסטי קרעפּס" אלס א קאסירער. ער שפילט קלארנעט אבער גארנישט גוט און קיינער וויל אים הערן שפילן, וואס ער טאקע נישט קען פארשטיין. ער מאלט אויך עטלעכע בילדער וואס זענען נישט צו שלעכט. 

אן אנדערער כאראקטער איז א ווערווערקע מיטן נאמען סענדי טשיקס (קאַראָלין לאָרענס), ווער איז א פריינדין פון ספּאָנדזשבאָב. זי קומט פון טעקסאס און איז זייער אינטעליגענט. זי וואוינט אין א גלאז שיסל געפילט מיט לופט כדי צו אטעמען. דער הויפט בייזער כאראקטער איז פּלאַנקטאָן (מיסטער לאָרענס). ער איז א קליינעס שטיקל פלאנקטאן וואס פירט זיין רעסטאראן "דער טשאַם באַקעט". ער פארזוכט אלעמאל גנבן די פארמעל פאר מיסטער קרעפּס'ס "קרעבי פּעטי", דער הויפט ציע-כוח פון "דער קראַסטי קרעפּס". פּלאַנקטאָן איז זייער אינטעליגענט און האט א קאמפיוטער עהפרוי מיטן נאמען קאַרען (דזשיל טעלי) געבויט כדי צו מאכן נאר וואס ער וויל. מיס פּאף איז א בלאזפיש וואס ארבעט אלס א לאטקע-פארן לערערין. 

קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
קאטעגאריע:טי ווי סעריעס
משה ניישלאס

הרב **משה ניישלאס** (נפטר כ"ז אדר תשנ"ז) איז געווען דער רב פון שיכון סקווירא אין ניו יארק.

א זון פון ר' יעקב ניישלאס, ער איז געווען א רב אין סערדעהעל. ער איז געווען מקושר פאר רבי שלום אליעזר ראצפערטער.

ווען ער איז אנגעקומען אין די פאראייניקטע שטאטן מיט עטליכע תלמידים פון סערדאהעי האט ער געהאט א ישיבה אין  וואודמיר (פון די פייוו טאונס) ניו יארק. 

אין די כ"ה - כ"ו יאר'ן, איז ער געווען דער איינציגער היימישער מורה הוראה אין ראקלענד און האט שטארק געארבעט אז ק"ק בית ישראל וואס איז דעמאלט ג'ווען דאס "סענטראלע" בה"מ פאר בעה"ב זאל אויפנעמען א רב (הרב בערעל גרינבוים איז געזעסן אויבן אן אבער קיין מורה הוראה נישט געווען) אויך דער וויזשניץ מאנסי רבי וואס איז דעמאלט נאך געווען וויזשניצער רב אין אמעריקא איז שטארק צוגעשטאנען.

נאך דעם איז ער נתמנה געווארן פאר א רב פון שיכון סקווירא. ער האט שטארק געארבעט מין מסירות נפש אויף מקוואות און גמ"ח.

## משפחה
זיינע קינדער זענען:
* רבי יעקב
* רבי יהודא אליעזר דוד, סערדעהלער רב און א דיין אין דער עדה החרדית, איידעם פון ר' בנימין ראבינאוויטש, משכנות הרועים רבי אין ירושלים 
* רבי ירמיה, איידעם פון טעמעשוואר רבי פון בני ברק
* די ווייב פון דוד טווערסקי פון ראחמסטריווקא א"י
* די ווייב פון רבי יהושע לייפער דער יושב ראש פון מכון עוז והדר
* די ווייב פון שמואל גאלדמאן, זון פון ר' מרדכי פון זוויהל

## וועבלינקען
* הרב משה ניישלאס ביי אידישע וועלט

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:סקווערער דיינים
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
רעגולער שאו

**רעגולער שאו** (ענגליש: *Regular Show*, יידיש: רעגולערע שוישפיל) איז אן אנימירטע טעלעוויזיע סעריע. עס איז געווארן באשאפן דורך י.ג קווינטל. עס איז פארשפרייט געווארן זינט דעם 6טן סעפטעמבער 2010. די סעריע איז וועגן צוויי פריינט מיט די נעמען מרדכי און ריגבי. מרדכי איז א 23 יארן אלטער בלויער דזשיי. ריגבי איז א 23 יארן אלטער ברוינער וואשבער. 

קאטעגאריע:טי ווי סעריעס
קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
ה'ש"ח

## געשעענישן
## געבוירן
* רבי מנחם עזריה פון פֿאַנא

## נפטר געווארן
## קאלענדאר
דער קונצנמאכער פון לובלין

**דער קונצנמכער פון לובלין** איז א ראמאן אין יודיש געשריבן דורך יצחק באשעוויס זינגער.

דאס בוך באשטייט פן אכט קאפיטלען און אן עפּילאג אין א ס"ה פון 261 זייטן. עס איז איבערגעזעצט געווארן אויף פילע שפראכן, און אין 1979 איז ארויסגעקומען אן עהנגלישער פילם מיטן זעלבן נאמען.

## געשיכטע 
יאַשאַ איז א באווייבטער מאן אהן קיין קינדער וועלכער וואוינט אין לובלין און פאהרט כסדר קיין ווארשע צו מאכן פארשיעדענע קונצן, ווי גיין אויף א שטריק עפענען שלעסער אהן א שליסל, אין טעאטער. ער איז נישט פרום און פיהרט פילע ליעבעס אבער דערנאך וואס ער פּרואווט צו באגיין א גניבה צוליב זיין ליעבשאפט צו עמילא'ן, און זיין באהעלפערקע מיט וועהמען ער איז אויך געשלאהפן האט זיך געהאנגען, איז ער געווארן א פָּרוש. ער האט זיך ארומגעמויערט מיט ציגלנע ווענט איבערלאזנדיג בלויז א קליין פענסטערל וואו מ'זאל קענען אריינגעהבן דאס עסן. מיט דער צייט איז ער געווארן באקאנט אלס גוטער יוד צו וועם יודן זענען געקומען נאך ברכות און ישועות.

## דרוקסאגראפיע 
עס איז צועהרשט ערשינען אין יאהר ה'תשל"ב אין תל אביב דורך פארלאג המנורה און איבערגעדרוקט געווארן דורך די י.ל. פרץ פארלאג אין ה'תשל"ט.

### העברעיאיש 
עס איז איבערגעזעצט געווארן אויף העברעיאיש צוויי מאל: אין 1983 דורך ברוך קרוא אונטערן נאמען **עושה הנפלאות מלובלין** פאר ספרית פועלים און שפעהטער איז עס פריש איבערגעזעצט געווארן דורך בלהה רובינשטיין און ערשינען דורכן זעלבן פאַרלאַג אין 2008 אונטערן נאמען **הקוסם מלובלין**.

## וועב לינקען 
* אויף גוגל ביכער https://books.google.com/books/about/%D7%93%D7%A2%D7%A8_%D7%A7%D7%95%D7%A0%D7%A6%D7%A0%D7%9E%D7%90%D7%9B%D7%A2%D7%A8_%D7%A4%D7%95%D7%9F_%D7%9C%D7%95.html?id=CzljAAAAMAAJ
* דער צווייטער יודישע אויסגאבע https://books.google.com/books/about/%D7%93%D7%A2%D7%A8_%D7%A7%D7%95%D7%A0%D7%A6%D7%A0%D7%9E%D7%90%D7%9B%D7%A2%D7%A8_%D7%A4%D7%95%D7%9F_%D7%9C%D7%95.html?id=jHwHAQAAIAAJ
* http://www.worldcat.org/title/kuntsnmakher-fun-lublin-roman/oclc/582963467?referer=di&ht=edition
* http://hufind.huji.ac.il/Record/HUJ000336606
* ביי סערטשווערקס

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:ביכער פון באשעוויס זינגער
קאטעגאריע:יודישע ביכער געדרוקט אין ארץ ישראל אום ה'תשל"ב
קאטעגאריע:ראמאנען
לאנדאנער בארא

**לאנדאנער באראס** זענען די 32 הויפט טיילונגען פונעם אדמיניסטראטיוון שטח פון גרויס-לאנדאן (דער 33סטער איז די סיטי פון לאנדאן) און יעדע איינע ווערט געהערשט דורך א לאנדאנער־בארא ראט. די לאנדאנער באראס זענען אלע געשאפן געווארן דעם 1טן אפריל 1975 דורכן לאנדאנער רעגירונג אקט 1963, און זענען א סארט לאקאלע־רעגירונג באצירק.

לאנדאנער באראס האבן א באפעלקערונג צווישן 150,000 און 300,000.

לאנדאנער בארא ראטן פארזארגן כמעט אלע לאקאלע־רעגירונג דינסטן; דער גרויסלאנדאן אויטאריטעט שפילט א סטראטעגישע ראלע.

## וועבלינקען 
* לאנדאנער באראס מאפע 
* לאנדאנער באראס פארגלייכונג געצייג 

*
פרשת חקת

**חוקת** איז די זעקסטע סדרה אין ספר במדבר.

אין חוץ לארץ, אין א יאר ווען שבועות געפאלט פרייטיק-שבת, לייענט מען די סדרות חוקת און בלק צוזאמען.

## טעמעס אין דער סדרה
די סדרה הייבט אן מיט דער פרה אדומה און די הלכות פון טומאת מת.

נאכהער ווערט דערמאנט אז מרים איז נפטר געווארן אין פערציקסטן יאר נאך יציאת מצרים און דאס וואסער פונעם ברונעם האט אויפגעהערט.

שפעטער איז אהרן הכהן נפטר געווארן ראש חודש אב, און אלעזר איז געווארן כהן גדול נאך אים.

די יידן האבן געקעמפט קעגן סיחון מלך פון די אמורי און עוג מלך פון בשן, און האבן זיי געזיגט.