open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
יאנואר

**יאנואר** איז דער ערשטער מאנאט פון יאר און האט 31 טעג. אין דעם צפון האלבקיילעך איז יאנואר א ווינטער חודש; אין דעם דרום האלבקיילעך איז יאנואר א זומער חודש.

קאַטעגאָריע:יאנואר
אור יקר

**אור יקר** איז א ישיבה פאר בעלי תשובה אין צפת העכער די מקוה פון ארי הקדוש אויפן שפיץ בארג.

דער ראש ישיבה איז ר' ירמי' כהן און איז אנטוויקלט אין א מיאוסער געראנגל מיט די לאקאלע ברסלב קהילה און זאגט פאר זיינע תלמידים נישט צו זיין קיין ברסלב חסידים וואס די ספרדים ווערן זייער פארכאפט אין ברסלב לעבנסשטייגער צוליב איר ציאונג פון ארבייטן אין עבודת ה' קעגן ייאוש.

קאטעגאריע:ישיבות
מנחם גרשון לעבאוויטש

ר' **מנחם גרשון לעבאוויטש** איז דער הויפט מנהל המוסדות פון סאטמאר ארונים וויליאמסבורג. 

ער איז א גרויסער גביר פון פעינט האנדל. ער וואונט אין ווליאמסבורג און ער פארט איינמאל א וואך אוועק פאר א גאנצען טאג קיין לעיקוואד צו לערנען תורה.

קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:ארונים
אריסטא

**אַריסטא** (;  ביז 7טן מערץ ) איז געווען פון די װעלט־גרעסטע פילאסאפן. ער האט געלעבט אין די צייטן פון די חכמי המשנה, ער האט זיך געטראפען מיט שמעון הצדיק דער כהן גדול, און איז זייער באאיינדרוקט געווארן פון זיין גרויס קלוגשאפט. ער איז געווען דער לערער פון אלעקסאנדער דער גרויסער.

אריסטא איז געווען א גרויסער דענקער, רוב השקפות און שיטות וואס שטאמען פון די אלטגריכישע פילאסאפן און רוימישע פילאסאפן שטאמען פון אים, עס ווערט דערמאנט א סך ספרים וואס ער האט מחבר געווען.

## אַריסטא אין די ספֿרי־קודש 
דער רמב"ם אין זיין ספר מורה נבוכים ברענגט אסאך פון אים און בויט אויף זיינע געדאנקען א סך.

דער ספר "ילקוט מעם לועז" ברענגט א בריוו פון אריסטא צו זיין תלמיד אלכסנדר מוקדון ערקלערענדיג אז ער האט זייער חרטה אויף אלע זיינע מיינונגען ביז היינט, וויבאלד זייט ער איז צוגעקומען צו די אידישע גלויבן האט ער איינגעזען אז דאס איז דאס ריכטיגע גלויבן, און אלע קושיות זענען אים ווי פארשוואונדן געווארן, און אלץ האט זיך אויסגעגראדט אויפן גלייכסטן אופן וואס נאר מעגליך, און עס איז א גרויסע שאד אז ער קען נישט צוריקציען פון זיינע מיינונגען ווייל עס איז שוין אפגעשריבן און פארשפרייט איבער דער גאנצער וועלט.

דער "מגדל עוז" דערציילט אז אריסטא האט זיך אליינס גענומען דאס לעבן ווען ער האט שטודירט א געוויסע טייך פארוואס די וואסער לויפן אראפ און דערנאך צוריק ארויף אין געוויסע צייטן, און אזוי ווי ער האט עס נישט געקענט דערגיין, האט ער זיך גענומען דאס לעבן (מגדול עוז, להגאון יעב"ץ)

עס שטייט אין ספר יוסיפון, אז מען האט אמאל געכאפט אריסטא טאן זייער א נישט צניעותדיגע זאך, ער איז געווען א נאנטער מענטש צום קעניג, און האט זיך פארליבט אין דער קעניגן, און האט געהאט סקס מיט איר, און ווען מען האט אים אפירגעהאלטן פון וואו קומט עס צו אים - אזא גרויסער פילאסאף וואס פרעדיגט אלץ עטיקס וכדומה - זאל אליינס אדורך פאלן מיט אזא הארבע זאך? האט ער געענטפערט: ווען איך האלט א רעדע בין איך טאקע אריסטא דער גרויסער פילאסאף, אבער נאכדעם ווען עס קומט צו די מענטשליכע תאוות בין איך דאך א מענטש.

דער חיד"א ברענגט אין זיינע ספרים אז אויב אריסטא וואלט ווען געזען מיט זיינע פליישיגע אויגן יציאת מצרים און די גרויסע ניסים וואס האט דאן פאסירט וואלט ער זיך ווען געברויכן און וואלט מודה געווען אין חידוש העולם, און אז דער וועלט האט א האר (חומת אנ"ך תהלים קאפיטל קי"ז, פני דוד פרשת בא).

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
קורטיס סליווע

קליין|קורטיס סליווא
**קורטיס סליוואַ** (געבוירן דעם 26טן מערץ, 1954) איז אַן אמעריקאנער אַנטי-פאַרברעכן אַקטיוויסט, גרינדער און סעאָ פון די גאַרדיאַן אַנגעלס, און אַ קאנסערוואַטיוו ראַדיאָ טאלק שוי גאסטגעבער.

אין ניו יארק הערט מען אים לאקאל אויף 770 WABC ראדיא מיט זיין פרייען ליבעראלן אידישן קאנטערפארט ראן קובי, וואס האלט זיך פאר א קאמוניסט.

ער איז א איטאליענער אפשטאמיגער וואס איז פארפיינטעט ביי זייער מאפיע און זיי האבן שוין אים אפאר מאל געוואלט הינריכטן פון זיין גרויס מויל. 

ער האט ליב אידישע מוזיק הויפט זעכליך פון ר' מיכאל שניצלער וואס ער נוצט דאס אסאך אלס זיין אינטרא ווען די פראגעס זענען איבער אידן אדער איבער געטא פארברעכן. 

ער איז אן אפטער גאסט ביי די סאטמארער וויליאמסבורגער מסיבות, ווארשיינליך צוליב זיין נאנטשאפט מיט די יוליס וואס האבן אים ליב צוליב זיין ענדליכקייט פון זיין וויכטיג מיט א לעלו ווי די שומרים וואס ער האט אויך אן אייגן מיטן נאמען גארדיען ענזשעלס און גייט שטענדיג ארום מיט זייער רויטן אוניפארעם. 

ער שטארבט פאר אטענשאן ער האט זיך אליין געשאסאן מיט דריי בולעטס אז מען זאל מיינען די מאפיע האט אים געשאסן.

## וועבלינקען
בריוו

א **בריוו** איז א וועג פון פארבינדונג מיט א צווייטן דורך שרייבן אויף א פאפיר וואס ער וויל זאגן אנשטאט רעדן פערזענלעך, און מען לייגט אים אין א קאנווערט.

אויך איז עס א מיטל צו שיקן אינפארמאציע צו איינעם וואס געפונט זיך נישט דאהי דורך א שליח מיינסטענס א פאסט טרעגער וכדומה.

היינט האט מען אנדערע מיטלן פון קאמוניקאציע, למשל טעלעפאן, פאקס און ע-פאסט. א בריוו האט אבער די מעלה אז מען קען אים באקומען אן קיין ספעציעלע מכשירים, מ'דארף נאר האבן א פאסטקעסטל.

## זעט אויך
* קאנווערט
* טעלעגראם

קאַטעגאָריע: קאמוניקאציע
שפיטאל

[קליין|אַ שפיטאַל אין [בראזיל|בראַזיל]]
א **שפיטאַל** אדער **קראַנקנהויז** איז א מעדיצינישע אינסטיטוציע וואו פאציענטן מיט געזונטהייט פראבלעמען ווערן באהאנדלט.

שפיטעלער ווערן היינטיגע צייטן אויפגעשטעלט און אפערירט אפט דורך געזונט ארגאניזאציעס, געזונט פארזיכערונג פירמעס, מיט די הילף פון רעגירונגען און פריוואטע נדבות. אמאל זענען רוב שפיטעלער געווארן פינאנצירט דורך רעליגיעזע גרופעס און עס איז נאך היינט אזוי אין געוויסע פלעצער.

א שפיטאל פארמאגט א שטאב פון געזונטהייט פראפעציאנאלן וועלכע זענען דאקטוירים און געלערנטע שוועסטערן. 

אן אלגעמיינער שפיטאל האט פארשידענע אפטיילן, למשל אן אנקאלאגיע אפטייל, א פסיכיאטריע אפטייל און א נעווראלאגיע אפטייל.

## היסטאריע 
די ערשטע אנשטאלטן פאר באהאנדלען קראנקע האט מען אויפגעשטעלט אין אינדיע, אין 431 פאר דער ציווילער רעכענונג. דער מלך אשאקא האט אויפגעשטעלט 18 שפיטעלער אין אינדיע וואס מ'האט זיי פינאנצירט מיט געלט פון דער רעגירונג.

## זעט אויך 
* עמערגענץ צימער

קאַטעגאָריע:מעדיצין
*
כאבאר

קליין|250px|א קליענט שמירט אונטער א ריכטער אונטערן טיש
קליין|250px|פֿאַראייניקטע פֿעלקער קאַנווענשאַן קעגן קאָרופּציע

**שוחד** מיינט נעמען אָדער געבן **כאַבאַר** פאַר אַ דיין אָדער להבדיל אַ ריכטער פאַרן פסק'ענען אַ דין תורה אָדער להבדיל אַ געריכט לויט די אייגענע אינטערעסן, נישט לויט דעם יושר.

## אידישקײַט
לויט דער תורה איז נאָר דאָ אַן איסור צו נעמען שוחד, אָבער נישט צו געבן. עס ווערט דערציילט אַז אַ גלח האָט אַמאָל זיך מתווכח געווען מיט רבי יהונתן אייבשיץ, אַז די קריסטליכע רעליגיע האָט בעסערע געזעצן בנוגע שוחד, ווײַל לויט דעם קריסטליכן גלויבן טאָר מען אפילו נישט געבן קיין שוחד, האָט רבי יהונתן אים געענטפערט: אדרבא! לויט ענק וועט איינער וואס געט שוחד קיינמאל נישט פארציילן אז ער האט געגעבן שוחד, ווייל עס איז אויך זיין עוולה, דעריבער וועט א ריכטער קיינמאל נישט מורא האבן צו נעמען שוחד ווייל ער ווייסט אז יענער לייגט זיך אין פעקל פונקט וואו ער אויב פארציילט ער, משא"כ ביי אונז אידן האט א דיין מורא צו נעמען שוחד, ווייל ער ווייסט אז דער געבער קען גלייך פארציילן וואס ער האט געטון, און עס איז נישט קיין שום אומרעכט פון זיין זייט.

א גויאישער ריכטער האט אמאל געפרעגט פונעם חוות יאיר היתכן אידן געבן אזויפיל שוחד פאר שופטי עכו"ם, האט ער אים געענטפערט מיט חכמה, אזוי ווי דער ריכטער איז דאך א גוי, האט ער דאך א נטיה ענדערש צו פסק'ענען לטובת דעם גוי, קומט דאך אויס אז עס וועט נישט זיין קיין גלייך בארעכטיגע פסק, וועגן דעם כדי צו באלאנסירן דעם שופט'ס מיינונג, גיט אים דער איד שוחד ער זאל זיך צוריק אויסגראדן זיין מיינונג. דער ריכטער איז זייער נתפעל געווארן פון דער תשובה. דער חוות יאיר פירט אבער אויס אין זיין תשובה אז ער האט עס נאר געזאגט פאר א תשובה צום גויאישן שר, אבער יעדער איינער דארף זיין זייער געווארענט אין דעם.

## זען אויך
* טראַנספּאַרענסי אינטערנאַציאָנאַלער
קאַטעגאָריע:פארברעכנס
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
פרשת ויחי

**ויחי** איז די צוועלפטע און לעצטע פרשה פון ספר בראשית פון די תורה הקדושה, וואו עס ווערט אויסגעשמועסט יעקב אבינו'ס אראפקומען קיין מצרים, און זיין פטירה און זיין לויה און באערדיגונג ארויף אין ארץ ישראל.

אנפאנג פרשה איז דא די באקאנטע "ואני". ווי אויך די ברכת יעקב פאר די שבטים פאר זיין פטירה.

שבת פרשת ויחי געפאלט אום די טעג:

## וועבלינקען 
* וויקיווארט - ווערטלעך און דברי תורה אויף סדרות און ימים טובים 

ויחי
ואני

**ואני** איז א פסוק אין פרשת ויחי אין ספר בראשית אין תורה הקדושה. דער פסוק ברענגט ארויף זיסע זכרונות פון די חדר יארן, בשעת די קינדער פלעגן חזר'ן דעם 'ואני' מיטן טראדיציאנאלן ניגון, איבערזאגנדיג דערביי די הארציגע אגדה איבער די טראגישע פטירה און קבורה פון רחל אמנו. געוויסע מלמדים פלעגן טיילן גוטע זאכן צום סוף פון דער וואך, פאר די קינדער וואס האבן גוט איבערגעזאגט דעם 'ואני'. די מסורה גייט שוין אן פאר לאנגע יארן פון דור צו דור.

די ואני ווערט געזונגען מיט א ספעציעלע ניגון מקובל וואס איז ספעציעל באשטימט פאר דעם, און איז באקאנט פאר יעדעם איינעם וואס איז נאר אמאל אדורך דער חדר סיסטעם אין היינטיגער אמעריקע [אין די עלטערע כיתות פון חדר פלעגט מען זינגען די זעלבע ביי די "ברכת יעקב"].

די ווערטער גייען אזוי: "ואני" און איך יעקב, כאטש איך בין דיר מטריח מיט מיין קבורה, זאלסט מיך טראגן פון ארץ מצרים קיין ארץ כנען, אבער מיט דיין מאמע רחל האב איך נישט אזוי געטון, נאר ווי אזוי דען? "בבואי מפדן ארם, מתה עלי רחל בעוד כברת ארץ"
קאַטעגאָריע:פרשת השבוע
קאַטעגאָריע:ספר בראשית
הלל (דאווענען)

קליין|250px|טאהשער רבי ביי הלל, סוכות
זאגן **הַלל** איז איינע פון די זיבן מצוות וואס חז"ל האבן מתקן געווען,

גענומען פון קאפיטלען קי"ג-קי"ח מיט א ברכה פארדעם און נאכדעם, צו דאנקען און לויבן.

די טעג וואס מען זאגט הלל זענען:
* ערשטער יום טוב פון פסח
* שבועות
* סוכות און שמיני עצרת
* חנוכה

די פאלגנדע טעג זאגט מען ״האלב הלל״, ד״ה מען הייבט אן די קאפיטלעך קט״ו און קט״ז אינמיטן:
* ראש חודש
* חול המועד פון פסח
* צווייטער יום טוב פון פסח

קאטעגאריע:תרי"ג מצוות
קאַטעגאָריע:תהילים
שבע מצוות דרבנן

די **שבע מצוות דרבנן** זענען די זיבן מצוות עשה וואס חז"ל האבן מתקן געווען.

דער סימן אויף דעם איז **שמ"ע בנ"י**:

* **ש** - שבח (הלל)
* **מ** - מגילה (ליינען) 
* **ע** - עירובין 
* **ב** - ברכות 
* **נ** - נרות שבת; נרות חנוכה (2 מצוות) 
* **י** - ידיים (וואשן די הענט צום עסן)

קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
עירובין

די מצווה פון **עירובין** איז איינע פון די 7 מצוות וואס חז"ל האבן מתקן געווען, אזוי:

אונטער דעם איז דא:

## עירובי תחומין 
לויט די תורה טאר מען נישט ארויסגיין שבת פון א באוואוינטע שטאט מער ווי 2,000 איילן וואס ווערט אנגערופן "תחום שבת", דעריבער האבן חז"ל מתקן געווען אז אויב איינער וויל ארויס גיין אויסערן תחום, זאל ער פאר שבת אראפלייגן צוויי סעודות עסנווארגן ביים ענדע פון די 2,000 איילן אויסערן שטאט, און דאס ווערט פארעכנט אזוי ווי דער מענטש וואוינט דארט, ווייל א מענטש וואוינט ווי זיין עסן איז, ממילא וועט עס איהם ערלויבן צו גיין נאך 2,000 איילן פון ווי ער האט אראפ געלייגט דאס עסן, איז דאס א סך הכל פון 4000 איילן פון די באוואוינטע שטאט.

## עירובי חצרות 
לויט דער תורה מעג מען טראגען אין א בילדונג ווי עס וואינען אסאך מענטשן אדער א הויף, אזוי אויך א שטאט וואס איז ארומגענימען א מויער מעג מען לויט די תורה טראגען אבער די חכמים האבן מורא געהאט אז מענטשן וועלן מיינען אז פונקט ווי אין די שטאט עג מען טראגען מעג מען איבעראל און אזוי ווייטער, האט שלמה המלך און זיין בי"ד מתקן געווען אז יעדער וואס וואינט פאר זיך און וויל טראגען דארף מאכען א עירוב.

## עירוב תבשילין 
דאס איז נאר ווען יו"ט געפאלט אויס אום ערב שבת, האבן חז"ל מתקן געווען אז מ'טאר נישט צוגרייטן די סעודות פון שבת אום יו"ט, ווייל אום יו"ט איז מעו צו פארנומען און מ'וועט גרינגשעצן דעם שבת מיטן נישט צוגרייטן ווי עס פאסט, דעריבער מוז מען שוין צוגרייטן דעם שבת פון פאר יו"ט, האבן אבער חז"ל געזאגט אז מ'קען טוהן אן עצה אז מ'זאל יא מעגן קאכן פון יו"ט אויף שבת, אויב מ'מאכט אן עירוב תבשילין דאס מיינט אז ערב יו"ט גרייט מען צו צוויי געקעכטסן פאר שבת און מיט דעם ווייזט מען אז מ'האט שוין אנגעגערייט פאר שבת. די צוויי געקעכצן טאר מען נישט אויפעסן פאר שבת.

קאטעגאריע:תרי"ג מצוות
מגילת אסתר

left|thumb|200px|
**מגילת אסתר** איז איינע פון די ספרים פון תנ"ך.

די חז"ל האבן מתקן געווען מען זאל ליינען די מגילה בייטאג און ביינאכט פון פורים.

די מצווה איז איינע פון די 7 מצוות וואס חז"ל האבן מתקן געווען,

מגילה נעמט איבער אנדערע מצוות פון די תורה ד.מ. מגילה איז פאר אלעם

צו דעם קומט צו מאכן א סעודה, משלוח מנות, און מתנות לאביונים.

גמרא שטייט; (מסכת מגילה ז ע"א)
"שלחה להם אסתר לחכמים: קבעוני לדורות. שלחו לה: קנאה את מעוררת עלינו לבין האומות. שלחה להם: כבר כתובה אני על דברי הימים למלכי מדי ופרס. ...
שלחה להם אסתר לחכמים: כתבוני לדורות. שלחו לה: הלא כתבתי לך שלישים, שלישים ולא רבעים. עד שמצאו לו מקרא כתוב בתורה כתב זאת זכרון בספר, כתב זאת - מה שכתוב כאן ובמשנה תורה, זכרון - מה שכתוב בנביאים, בספר - מה שכתוב במגילה. כתנאי: כתב זאת - מה שכתוב כאן, זכרון - מה שכתוב במשנה תורה, בספר - מה שכתוב בנביאים, דברי רבי יהושע...
אמר רב יהודה אמר שמואל: [מגילת] אסתר אינה מטמאה את הידים... הוא דאמר כרבי יהושע".

## פערזענלעכקייטן אין דער מגילה 
### חרבונה 
**חרבונה** איז געווען א באדינער ביי אחשוורוש, **וגם חרבונה זכור לטוב** חרבונה זה אליהו הנביא.
### זרש 
**זרש** איז געווען די ווייב פון המן הרשע.
### המן 
ממוכן זה המן שמוכן לפורענות, אחר הדברים האלה גדל המלך אחשוורוש את המן... וכל עבדי המלך אשר בשער המלך כורעים ומשתחוים להמן, ומרדכי לא יכרע ולא ישתחווה.
### בגתן 
**בגתן** איז געווען א באדינער פון קעניג אחשוורוש.

### תרש 
**תרש** איז געווען א באדינער פון קעניג אחשוורוש.
### מרדכי-היהודי/איש ימיני/בלשן/פתחיה 
ומרדכי יושב בשער המלך, כי מרדכי היהודי **משנה למלך** אחשוורוש.
### אסתר-הדסה 
אסתר בת אביחיל דוד מרדכי, אסתר **המלכה**.

קאטעגאריע:פורים
קאַטעגאָריע:ספרים פון תנ"ך
דזשואיש ווארלד רעוויו

**דזשואיש ווארלד רעוויו** Jewish World Review איז א וועב סייט וואס ווערט דערהיינטיקט יעדן טאג אינדערפרי, 5 טעג א וואך, מיט קאלוםס און קאריקטורען מיט חיזוק אין לעבן א.א.וו. דורך דעם חרדישן איד פון בארא פארק ר' בנימין זשאלקאווסקי הי"ו, שוין נאנט צו צען יאר אין איין צוה!

ר' בנימין זשאלקאווסקי איז געוועזן אמאל א זשורנאליסט פארן וואל סטריט זשורנאל.

דער הויפט ציל פון דעם סייט איז קירוב אז די קאנסערוועטיוו גוים און אידן זאלן נישט מיינען אז אידישקייט איז ליבעראליזם, בדרך אגב פאקט ער אויך אריין אידישע השקפה ארטיקלן און אסאך ליינער זענען שוין אזוי ארום געווארן נתקרב צו אידישקייט. 

## מחברים וואס זייערע ארטיקלן ווערן טעגליך סינדיקירט אויף דעם סייט
* ר' אברהם טווערסקי
* ר' פתחי' קראון
* דעניס פרעגער
* גערי ראזענבלאט
* זאב חפץ
* לערי עלדער
* ביל בענעט
* דזשעק קעמפ
* דזשארדזש וויל
* טשארלס קראוטהאמער
* דעיוויד לימבאו
* דעיוויד האראוויץ
* דזשעף דזשעקאובי
* מארק סטיין
* ר' יונתן טויבין
* רעב' אסתר יונגרייז
* ר' אבי שאפראן
* ר' בערל וויין
* קערעליין גליק
* ר' יצחק אלדערשטיין
* קאל טאמעס
* מארט זוקערמאן
* דזשעף באלאבאן
* אוריאל היילמאן
* וויקטאר דעיוויס הענסאן
*

## וועבלינק
* זשואיש ווארלד רעוויו

קאַטעגאָריע:יידישע זשורנאלן
ראן קובי

**ראן קובי** איז א לאקאלער טאלק שוי האוסט פון ניו יארק אויף דעבליו.עי.בי.סי. 770 ראדיא סטאנציע. 

ער איז אמאל געווען א שטארק רעכטער איד, פון די גרעסטע אקטיוויסטן און תלמידים פון ר' מאיר כהנא היינט איז ער געווארן גענצליך אפגעפארן און איז א גרויסער איפכא מסתבראניק וואס פארטרעט יעדן קרימינאל בחינם אן אפצאל. 

ער איז אבער א מוראידיגער לץ וואס טויזנטער הערן זיך איין צו אים יעדן אינדערפרי צו זיין לצנות קעגן קורטיס סליווא אויפן ראדיא אין טראפיק צו כאפן א שמייכל ער איז א היפי ווואס גייט א פאני טעיל.
מייקל סעוועזש

left|thumb|250px|זיין בוך
**מייקל סעוועזש** געבוירן מיט זיין אידישען נאמען **מיכאל אלען וויינער** האט א דאקטאר טיטל. ער איז א טאלק שוי האוסט נאציאנאל סינדיקירט דורכאויס אמעריקע.

א רעכטער קאנסערוועטיוו געשטימט. וואס ער איז אמאל געווען א לינקער קאמוניסט און האט איינגעזעהן זייער לעכערליכקייט לויט אים, אבער גייט נישט מיט די פארטייען קיינמאל, און שעלט יעדן איינעם אייניג.

ער איז דער דריטער גרעסטער אין אוידיענס נאך ראש לימבאו און זשאן הענעטי, זיין פּראָגראַם ווערט געשפילט אויף איבער 350 ראַדיאָ סטאנציעס איבער די פאַרייניקטע שטאַטן מיט איבער 8 מיליאָן צוהערערס,. 

שרייט און רעגט זיך פאר לאנגע צייט אפשניטען אן נעמען קאלס אויף אלע און אלעם אויף די וועלט פון וואס ער האט געגעסן ביז וואס ער האט געטראכט. 

ער האט געהאט א קורצער צייט א טעלעוויזיע שוי אויף ען.בי.סי. אבער צוליב זיין אויסגעשפראכענקייט קעגן געיז וואס ער האט געזאגט אז מען דארף זיי הארגענען על פי תורה האט ער דאס פארלוירן. דאס מאכט טאקע זיינע רעיטינגס הויך.

ער האט געשטיצט דאנאלד טראמפ און די פרעזידענטליכע וואלן פון 2016
אבער ער האט קלאר מסביר געווען אז דאס מיינט נישט אז ער גייט אים שטיצן מיט אלעם מיט צוגעמאכטע אויגן
צום ביישפיל ער האט זיך ארויסגעשטעלט קעגן טייל פון די קאנדידאטן וואס טראמפ האט נאמינארט פאר זיין אדמיניסטראציע
פארגעוואלדיגונג

thumb|200px|
**פארגעוואלדיגונג** אדער **מְאַנֵס זַיין** איז דער אקט וואס א מענטש צווינגט א צווייטן צו האבן סעקסועלע אקטן מיט אים קעגן זיין ווילן, אין מערסטנס פעלער איז עס א מאן וואס צווינגט א פרוי אדער מיידל, אבער עס פאסיהרט ביי אלע סארט אופנים, געשלעכטן און מינים.

## לעגאליטעהט 
פארגעוואלדיגונג, איז דער ערגסטער פארעם פון סעקסואל באלעסטיגן. אין דער מאדערענער וועלט איז דאס סעקסועל באלעסטיגן פארעכענט אלס גאר א שוידערלעכע טראמא און מ'דארף ווערן האספיטאלזירט פון פארשידענע פיזישע און פיסיכילאגישע ליידונגן. און דער פארגעוואלדיגער ווערט גאר הארב באשטראפט, מיט א גאר לאנגע טורמע טערמין.

## סארטן 
עס וועהרט פאררעכנט אלס פארגעוואלדיגונג אפי' אויף א פַאל אז זי האט קודם מסכים געוועהן און נאכדעם געטוישט איהר מיינונג. און אפי' מ'קען זעך גוט. א קליינע פראצענט פון רעיפ'ס קומט אייגנטלעך פאהר דורך איינעם וואס מ'קען בכלל נישט און דורך געוואלדטאטן.

עס קען פאסיהרן אפי' צווישן מאן און ווייב. וואס כאטש אמאהל פלעהגט דאס נישט קלאסיפיציהרט וועהרן אלס אונס, אבער האַהנט האט זיך דער בליק דערויף געענדערט.

## אידישקייט 
אין דער תורה געפינען מיר, אז אויב איינער האט מאנס געווען א מיידל וואס איז אלט ווייניגער ווי צוועלף און א האלב יאר, האט ער געדארפט געבן 50 שקלים פאר דעם טאטען און ער האט געמוזט חתונה האבן מיט איר, אלס אנטשעדיקונג וואס ער האט איר געפייניקט. די סיבה פון דעם איז ווייל אין יענע צייטן האבן די עלטערן חתונה געמאכט די טעכטער פאר וועם זיי האבן געהאלטן אז זי איז פאסיג, און די טאטע האט גענומען די קידושין געלט. אויב האט איינער מאנס געווען א מיידל האט קיינער מער נישט געוואלט איר פארהייראטן, דערפאר האט דער טאטע שאדן געהאט, און צוליב דעם דארף מען באצאלן געלט פארן טאטען פאר די שאדן וואס ער האט געהאט. ווידער די מיידל איז דאך נאך א קינד וואס ווייסט נישט וואס איז גוט אדער נישט, און וויבאלד קיין נארמאלן שידוך וועט זי שוין סיי ווי נישט קענען טאן, איז חתונה האבן מיט אים די בעסטע וועג אז זי זאל נישט באשמיצט ווערן און אז ס'זאל זיך אויסארבייטען פאר איר גוט.

ביי א פרוי אבער איז שוין נישט דא די שאדן פארן טאטען דערפאר דארף מען אים גארנישט צאלן, און וויבאלד דאס מערהייט פרויען זענען שוין געווען פארהייראט אויב זיי זענען מער פון 12 און האלב יאר אלט, רעדט דער תורה נישט דערוועגן.

ווען די תורה רעדט פון איינער וואס איז מאנס א פארשדכנטע מיידל, וואס דאן איז עס שוין אן איסור פון אשת איש וואס איז א חיוב פון סקילה (אין יענע צייטן פלעגט מען געבן קידושין פאר א פארשדכנטע פרוי) זאגט די תורה אז אויב איז דאס געווען א מאנס אזוי אז זי האט געשריגען און קיינער האט איר נישט געהאלפן, איז עס אזוי ווי איינער וואס טויט איר. אין אנדערע ווערטער, כאטש די שטראף פאר א פרוי וואס איז נישט פארהייראט איז א קליינע, פארדאמט דאס די תורה ווי א מערדעריי.

## וועבלינקען 
* א זייטל אין העברעאיש פאר קרבנות פון פארגוואלדיגונג http://www.macom.org.il/

קאטעגאריע:סעקס

קאַטעגאָריע:פארברעכנס
דאלמעטשן

**דאלמעטשן** איז איבערטייטשן פון איין שפראך צו א צווייטער דורך א דאלמעטשער, עמיצער וואס פארשטייט און רעדט עטליכע שפראכן.

מיר געפונען שוין אין די תורה אין פרשת מקץ 'והם לא ידעו כי שומע יוסף כי המליץ בינותם', און רש"י ברענגט אז דאס איז געווען מנשה בן יוסף.

א בית דין טאר נישט אויסהערן טענות פון א "מתורגמן" [דאלמעטשער], נאר אויב עס איז נישט דא קיין אנדערע ברירה.

דער וואס טייטשט איבער ספרים און ביכער הייסט אן איבערזעצער.

קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע
קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק
*
בי בי סי

קליין|250px|סימבאל פון BBC
**בי בי סי** (**BBC**, ראשי תיבות פון **British Broadcast Corporation**, "בריטישער זענדונג פירמע") איז די גרעסטע מעדיע קארפאראציע אין דער וועלט, מיט 26,000 ארבעטער'ס, און א בודזשעט פון £4 ביליאן, אויף טעלעוויזיע אויפ'ן אינטערנעט אין אויפ'ן ראדיא ווערט טראנסמיטעט די נייעס, 24 שעה א טאג.

געשאפען אין 1922, אלס א פרייע סטאנציע איבעראל צו מיטהאלטן,

BBC News 24, און BBC Parliament, און BBC World. אלעס אינטער BBC

## זעט אויך 
* דאקטאר הו - א פיקטיווע וויסנשאפט טעלעוויזיע סעריע

קאַטעגאָריע:טיווי נייעס
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאנאלן
CBC

**CBC** () איז די נאציאנאלע ראדיא און טעלעוויזיע פירמע פון קאנאדע, געגערינדעט 1980.

קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
קאטעגאריע:טיווי נייעס
France 24

**France 24** איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס ווייזט 24 שעה אטאג נייעס אין פראנקרייך.
VOA

קליין|לאגא פון קול פון אמעריקע
**Voice of America** איז די אפיציעלע טעלעוויזיע סטאנציע פון דער אמעריקאנער רעגירונג.
CNBC

א 24 שעה'דיגע טעלעוויזיע סטאנציע,

קאטעגאריע:טיווי נייעס
Fox News

**Fox News** איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס טראנסמירט נייעס, 24 שעה א טאג.

קאטעגאריע:טיווי נייעס
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאנאלן
Msnbc

א טעלעוויזיע קאנאל וואס טראנסמיטעט די נייעס, 24 שעה א טאג,

קאטעגאריע:טיווי נייעס
Sky News

א ענגלאנדער טעלעוויזיע סטאנציע טראנסמירט נייעס 24 שעה א טאג,

קאטעגאריע:טיווי נייעס
Russia Today

**רוסלאנד הײַנט** איז א רוסישער טעלעוויזיע קאנאל וואס טראנסמיטירט 24 שעה א טאג נייעס אויף ענגליש.

קאטעגאריע:טיווי נייעס
ABC NEWS

**ABC NEWS** איז דער נאמען פון א טעלעוויזיע קאנאל אין אמעריקע וואס גיבט איבער נייעס 24 שעה א טאג.

קאטעגאריע:טיווי נייעס
C-SPAN

**C-SPAN** (**סי ספּען**) איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס גיט זיך אפ רעקארדירן און ווייזן אלע זאכן וואס עס קומט אן אין קאנגרעס, סיי אין סענאט הויז און סיי אינעם קאנגרעס הויז, עס ברענגט אויך ארויף אסאך מאל ווי אזוי גאווערנערס און סענאטערן רעדן צום פאלק אבער דעבאטירן צווישן זיך וויאזוי צו פירן דאס לאנד.

מען קען דארט זעהן 24 שעה א טאג פון די אויבעדערמאנטע זאכן, אסאך מאל זעט מען עס "לעבעדיג" ווען עס פאסירט, און אסאך מאל איז עס א רעקארדירטע טייפ, וואס עס האט פאסירט פריער.

מען קען דארט זעהן ווי אזוי דער סענאט און קאנגערעס הויז פונקצאנירט, ווי אזוי זיי פירן זיך אויף לויט די געזעצען פונעם אמעריקאנער סיסטעם. אויך זעהט מען דארט ווען די סענעטארן פרעגן אויס מענטשן און וויכטיגע לייט וואס דער קאנגרעס וויל וויסן פאר זיי שטימען אויף א געוויסע זאך, צום ביישפיל פאר מען שטימט אויף די געלד פונעם קריג, וועט דער קאנגרעס רופן גענעראלן און מלחמה פירער פונעם אמעריקאנער מלחמה קאמאנד און זיי אויספרעגן ווי אזוי די מלחמה גייט, ווען עס מאכט זיך א סקאנדאל און מען רופט אראפ איינער וואס איז פארמישט אין דעם, צו מען פרעגט אויס א ריכטער וואס גייט באשטימט ווערן צו א ריכטער אמט, דאס אלעס קען מען זעהן לעבעדיג אויף סי ספען.

קאטעגאריע:טעלעוויזיע קאנאלן
דזשארזש וואשינגטאן

**דזשארזש וואשינגטאן** (; 22סטן פעברואר, 1732 - 14טן דעצעמבער, 1799) איז געווען דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, פון אפריל 30, 1789 ביזן 3טן מערץ, 1797. ער איז געווען דער הויפט קאמענדאנט פון דער רעוואלוציאנערישער ארמיי.

די הויפט שטאט וואשינגטאן די סי הייסט נאך אים און אויך דער שטאַט וואשינגטאן. ער איז דער איינציגסטער פרעזידענט וואס האט א שטאט וואס הייסט נאך אים. 

וואשינגטאנס געזיכט איז היינט א נאציאנאלער סימבאל פון אמעריקע. זיין בילד באווייזט זיך אויף דעם 1 דאלער פאפירגעלט און אויך אויפן קוואדער מטבע.

וואשינגטאן האט געהנאט אן אריסטאקראטישן לעבנסטיל. ער פלעג יאגן פוקסן און שפילן קארטן , טריק-טראק און ביליארד.

דער פארטרעט פון וואשינגטאן באווייזט זיך אויפן אמעריקאנישן דאלאר באנקנאט און אויף דער קוואדער מטבע (פֿערטל דאלאר), און ער איז איינער פון די פיר פרעזידענטן וואס זייער פארטרעט איז איינגעקריצט אויף דעם נאציאנאלן אנדענק־מאנומענט אויף בארג ראשמאר. 

אין וואשינגטאן די.סי. האט מען געבויעט די וואשינטאן מאנומענט אין זיין עהרע. 

וואשינגטאן
קאַטעגאָריע:גאר היסטארישע פרעזידענטן
זשאן עדעמס

**זשאן עדעמס** (30סטן אקטאבער, 1735 - 4טן יולי, 1826) איז געווען דער צווייטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן. ער איז געווען וויצע פרעזידענט ביים ערשטן פרעזידענט. 
זיין קאדענץ איז געווען פונעם 4טן מערץ, 1797, ביזן 3טן מערץ, 1801.

עדעמס איז געווען אן אדוואקאט פון באסטאן און א דעלעגאט פון מאסאטשוסעטס צום קאנטינענטאלן קאנגרעס.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:מאסאטשוסעטס
טאמעס זשעפערסאן

**טאמאס דזשעפערסאן** (; 13טן אפריל, 1743 – 4טן יולי, 1826) איז געווען דער 3טער פרעזידענט פון אמעריקע. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ, 1801 –  4טן מערץ, 1809. 

ווען ער איז געוועזן 14 יאר אלט איז זיין טאטע געשטארבן.

דער פארטרעט פון דזשעפערסאן באווייזט זיך אויפן אמעריקאנישן צוויי-דאלאר באנקנאט, און ער איז איינער פון פיר פרעזידענטן וואס זייער פארטרעט איז איינגעקריצט אויף דעם נאציאנאלן אנדענק־מאנומענט אויף בארג ראשמאר.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
זשיימס מעדיסאן

קליין|250px|זשיימס מעדיסאן
**זשיימס מעדיסאן** (16טן מערץ 1751 - 28סטן יוני, 1836), די פערטער אמעריקאנער פרעזידענט,

געדינט פון: ביז:
* 4טן מערץ 1809 
* 3טן מערץ 1817 

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
זשיימס מאנרא

קליין|250px|זשיימס מאנרא
**זשיימס מאנרא** (28סטן אפריל, 1758 - 4טן יולי, 1831), איז געווען דער 5טער אמעריקאנער פרעזידענט. 

ער האט געדינט אין אמט פון 4טן מערץ 1817 ביזן 4טן מערץ 1825 

מאנרא האט פראקלאמירט אין 1823 אז מען וועט מער נישט לאזן אייראפע זיך אריינמישן אין אמעריקע.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
זשאן קווינסי עדעמס

left|250px
**זשאן קווינסי עדעמס** (11טן יולי, 1767 - 23סטן פעברואר, 1848), דער 6טער אמעריקאנער פרעזידענט,

געדינט פון: ביז:
* מארטש 4 1825 
* מארטש 3 1829 

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
ענדרו זשעקסאן

**ענדרו זשעקסאן** (15טן מערץ, 1767 - 8טן יוני, 1845) איז געווען דער 7טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן; ער האט געדינט פון: 4טן מערץ, 1829 ביז: 3טן מערץ, 1837. דער ערשטער פרעזידענט וואס איז ארויף אָן זיין א בערימטער און אדעליגער.

זשעקסאן איז געבוירן אין דרום קאראליינע אין א משפחה פון אירישע אימיגראנטן.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
מארטין וואן ביורען

קליין|וואן ביורען|250px
**מארטין וואן ביורען** (5טן דעצעמבער, 1782 - 24סטן יולי, 1862), איז געווען דער  8טער אמעריקאנער פרעזידענט, און דער ערשטער וואס איז געבוירן א בירגער פון די פאראייניקטע שטאטן.

ער האט געדינט פונעם 4טן מערץ 1837 ביזן 3טן מערץ 1841.

מארטין וואן ביורען איז געבוירן געווארן אין ניו יארק צו עלטערן פון האלאנד.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
וויליאם הענרי העריסאן

thumb|left|וויליאם הענרי העריסאן
thumb|left|וויליאם הענרי העריסאן
**וויליאם הענרי העריסאן** (9טן פעברואר, 1773 - 4טן אפריל, 1841) איז געווען  דער 9טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

געדינט פון: 4טן מערץ 1841 ביז: 4טן אפריל 1841.

נאך 4 וואכן דינען אלס פרעזידענט איז ער געשטארבן פון א לונגען אנטצינדונג (נעמאניע).
העריסאן איז געווען דער ערשטער פרעזידענט צו שטארבן אימיטן דינען זיין טערמין. דער וויצע פרעזידענט זשאן טיילער האט אים איבערגענומען

## זיין טויט 
אלס קאנדידאט האבן זיינע קעגענער אים קריטיקרט אז ער איז צו אלט און נישט בכח צו פירן דאס לאנד, כדי צי ווייזן זיינע כוחות האט ער געהאלטן די לענגסטע איינשווערונגס רעדע אין היסטאריע, כמעט צוויי שעה. די רעדע האט ער געזאגט אויף דער גאס אין דער קעלט אן אנטון ווארימע מלבושים. מה עשה הקב"ה, נאך אזא לאנגער דרשה אין די פרעסט, האט ער געכאפט א שווערע פארקילעכטס און עס האט זיך אנטוויקלט אין אים די שעדליכע לונגען אנטצינדונג. אין יענער עפאכע האט נאך נישט עקזיסטירט קיין אנטיביאטיק, און ביז פיר וואכן איז ער געשטארבן.

העריסאן האט געדינט די קערצטע טערמין אין היסטאריע.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
זשאן טיילער

left|250px|זשאן טיילער
זשאן טיילער (29טן מערץ , 1790 – 18טן יאנואר, 1862) איז געווען דער 10טער אמעריקאנער פרעזידענט, געדינט פון: 6טן אפריל 1841 ביז: 3טן מערץ 1845.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
זשיימס נאקס פאלק

**זשיימס נאקס פאלק** (2טן נאוועמבער, 1795 - 15טן יוני, 1849) איז געווען דער 11טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט אין אמט פון 4טן מערץ 1845 ביזן 3טן מערץ 1849.

פאלק האט פראוואקאצירט די בלוטיגער מעקסיקאנער אמעריקאנער מלחמה אין יאר תר"ח, מיטן צילן צו דעראבערן שטחים פון מעקסיקא, און מערב אמעריקע, וואס מיר ווייסן היינט אלס, קאליפארניע, ניו מעקסיקא און אריזאנע.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
מילארד פילמאר

קליין|250px
**מילארד פֿילמאר** (24סטן נאוועמבער, 1784 - 9טן יולי, 1850) איז געווען דער 13טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

ער האט געדינט פון: ביז:
* 10טן יולי 1850 
* 3טן מערץ 1853 

קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
פרענקלין פירס

left|250px
**פֿרענקלין פירס** (23סטן נאוועמבער, 1804 - 8טן אקטאבער, 1869) איז געווען דער 14טער אמעריקאנער פרעזידענט, דער איינציקער פרעזידענט וואס איז געווען פון ניי העמפשיר. ער איז געווען אן אדוואקאט.

געדינט פון 4טן מערץ 1853 ביז 3טן מערץ 1857 

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
ענדרו זשאנסאן

left|250px
**ענדרו זשאָנסאָן** (דעצעמבער 29, 1808 - יולי 31, 1875), דער 17'טער אמעריקאנער פרעזידענט, געדינט פון: אפריל 15 1865 ביז מערץ 3 1869.

דער ערשטער פרעזידענט וואס איז אימפיטשט געווארן, און אויך דער לעצטער, (קלינטאן איז אויך אימפיטשט געווארן, אבער בלויז אינעם קאנגרעס)
ראטערפארד בי הייז

קליין|250px
**ראטערפארד בירטשארד הייז** (; 4טן אקטאבער, 1822 - 17טן יאנואר, 1893) איז געווען דער 19טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ 1877 ביז: 4טן מערץ 1881.
זשיימס גארפילד

לינקס|200px
**זשיימס עברעם גארפֿילד** (19טן נאוועמבער, 1831 - 19טן סעפטעמבער, 1881) איז געווען דער 20סטער אמעריקאנער פרעזידענט.

גארפילד איז ערמארדעט געווארט פון אן אטענטאט, דורך דעם מערדער טשארלס גאוטיי, אינגאנצן פיר חדשים נאכן איבערנעמען די פרעזידענטשאפט, ער האט זיך אפגעמיטשעט 11 וואכן מיט זיין וואונדען, איין קויל איז געבליבן שטעקן אין אים, און זיינע אינערליכע גלידערן האבן צוביסלעך אנגעהויבן נאך לאזן, ביז ער איז אויסגעגאנגען ווי א ליכט אינעם ווייסן הויז, ארומגענומען מיט הילפלאזע דאקטוירים און פאמיליע.

דער מערדער איז הינגעריכטעט געווארן דורך הענגען.

ער האט געדינט פון 4טן  מערץ 1881 ביזן 19טן סעפטעמבער 1881.

גארפילד
טשעסטער עלען ארטור

left|250px
**טשעסטער עלען אַרטור** (5טן אקטאבער, 1829 - 18טן נאוועמבער, 1886) איז געווען דער 21סטער USA פרעזידענט, א רעפובליקאנער. ער האט געדינט פון: 20סטן סעפטעמבער , 1881 ביז: 4טן מערץ, 1885.
סטיווען גראווער קליוולאנד

קליין|250px
סטיווען גראווער קליוולאנד (18טן מערץ, 1837 – 24סטן יוני, 1908), איז געווען דער 22סטער אמעריקאנער פרעזידענט, און דער 24סטער אמעריקאנער פרעזידענט, דער איינציגסטער פרעזידענט צוויי מאל אפגעטיילט צו ערוויילט ווערן.

געדינט פון: ביז: 22'טע
* 4טן מערץ 1885 
* 4טן מערץ 1889

געדינט פון: ביז: 24'טע
* 4טן מערץ 1893 
* 4טן מערץ 1897

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
בענזשעמין העריסאן

**בענזשעמין העריסאן** (20טן אויגוסט, 1833 - 13טן מערץ, 1901), דער 23סטער USA פרעזידענט, געדינט פון: 4טן מערץ 1889 ביז: 4טן מערץ 1893 .

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
וויליאם מעקינלי

left|250px
**וויליאם מעקינלי** (29סטן יאנואר, 1843 - 14טן סעפטעמבער, 1901) איז געווען דער 25סטער אמעריקאנער פרעזידענט, געדינט פון 4טן מערץ, 1897 ביז  14טן סעפטעמבער, 1901.
טעאדער רוזעוועלט

left|250px
**טעאדער רוזעוועלט** (; 27סטן אקטאבער 1858 -  6טן יאנואר 1919) איז געווען  דער 26סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן,

ער האט געדינט פון 14טן סעפטעמבער 1901 ביז 4טן מארץ 1909

ער איז איינער פון די פיר פרעזידענטן וואס זייער פארטרעט איז איינגעקריצט אויף דעם נאציאנאלן אנדענק־מאנומענט אויף בארג ראשמאר.

רוזעוועלט, טעאדאר
וואודרא ווילסאן

קליין|250px|ווודרא ווילסאן
**טאמעס ווודרא ווילסאן** (ה'תרי"ז - ה'תרפ"ד) דער 28סטער USA פרעזידענט פון יאר ה'תרע"ג (4טן מערץ 1913) ביז ה'תרפ"א (4טן מערץ 1921). ער איז געווען א דעמאקראט נאך 16 יאר וואס USA האט געהאט נאר רעפובליקאנער פרעזידענטן.

אין יאר ה'תרפ"א (1919) האט ער לעגיסלירט דער געזעץ זאל זיין פארבאטן צו פארקויפן אלקאהאלישע געטראנקען אין USA, א יאר ארום האט מען אויסגעפירט דער געזעץ און נאר 14 יאר שפעטער אין יאר ה'תרצ"ג (1933) האט מען מבטל געווען דער געזעץ.

קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
ווארען הארדינג

לינקס|250px
**ווארען גמליאל הארדינג** (; 2טן נאוועמבער, 1865 - 2טן אויגוסט, 1923) איז געווען דער 29סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

געדינט פון: 4טן מערץ 1921 ביז: 2טן אויגוסט 1923.

קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
יוליסעס סימפסאן גרענט

left|250px
**יוליסעס סימפסאן גרענט** (27סטן אפריל, 1822 - 23סטן יולי, 1885) איז געווען דער 18טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ, 1869 ביזן 4טן מערץ, 1877. 

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
הערבערט קלארק האווער

לינקס|250px|הערבער הוווער
**הערבערט קלארק הואווער** (אייאווע, 10טן אויגוסט, 1874, ה'תרל"ד- ניו יארק, 20סטן אקטאבער, 1964, ה'תשכ"ה) איז געווען דער 31סטער USA פרעזידענט, א רעפובליקאנער. געדינט פון: 4טן מערץ 4, 1929 ביז: 4טן מערץ, 1933.

אין זיין תקופה האט אויסגעפלאצט די וועלט ווירטשאפט קריזיס, וויבאלד ער איז געווען א רעפובליקאנער וואס האט ממשיך געווען צו פירן דאס לאנד קאפיטאליסטיש און האט נישט מצליח געווען אויסלייזן די קריזיס, האט ער אנגעווארן ביי די וואלן אין יאר ה'תרצ"ב (1932) און דער דעמאקראט פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט האט איבער גענומען די פרעזידענטשאפט.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
הערי טרומאן

left|250px
**הערי עס טרומאן** (; 8טן מאי 1884 - 26סטן דעצעמבער 1972), איז געווען דער 33טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט פון: 12טן אפריל  1945 ביזן 20סטן יאנואר 1953.

הערי טרומען איז געווען דער וויצע פרעזידנט פון זיין פארגייער פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, רוזעוועלט איז געשטארבן צום סוף פון אמעריקאנער קריג קעגן דייטשלאנד און טרומאן האט איבערגענומען, ער איז נישט געווען באקאנט אלס גוטער פירער, אבער מען האט גלייך געמערקט אויף אים סימנים פון א גוטן פירער, ער האט געענדיגט דעם קריג מיט דייטשלאנד און האט ווייטער געפירט דעם קריג מיט יאפאן ביז זי איז געווארן באזיגט.

ער איז געווען דער וואס האט אפגעמאכט מען זאל ווארפן די צוויי אטאם באמבעס אויף יאפנעזישע שטעט. ער איז אויך געווען ווער עס האט געגעבן די שטימע פון אמעריקא אין די יו ען אז עס זאל געגרידנט ווערן א שטאט אין ארץ ישראל דורך די ציוניסטישע פארטייען.

ווען ער איז געלאפן דאס צווייטע מאל פאר פרעזידענט איז ער שוואך געשטאנען אין די אנקעטעס מען האט געמיינט ער גייט פארלירן, ער האט אבער געוואונען, זייט דאן איז געבליבן אין דער היסטאריע פון אמעריקא אז די קאנדידאטן ברעגנן פון אים א ראיה אז אפילו מען שטייט שוואך פאר די וואלן דאך קען מען געוואונען.

גאנץ לעצטנס איז אנטפלעקט געווארן אז פערזענליך איז נישט געווען א גרויסער אידן ליבהאבער, אזוי ווי אסאך פון רוזעוועלט'ס קליקע, עס איז ערשינען א בוך ווי ער זאגט פאר א רעפארטער, איך קען דיך נישט אריין נעמען אין מיין פריוואטער היים, ווייל קיין איד האט נאך נישט איבערגעטרעטן מיין הויז.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט

לינקס|250px|רוזעוועלט אין 1933
**פרענקלין דעלאַנאָ רוזעוועלט** (30סטן יאנואר, 1882 - 12טן אפריל, 1945), (ענגליש: Franklin Delano Roosevelt) איז געווען דער 32טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, א דעמאקראט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ 1933 ביז: 12טן אפריל 1945.

איידער זיין לויפן פארן פרעזידענטליכן פאסט, איז ער געווען גובערנאטאר פון ניו יארק, וואו ער האט זיך באקענט מיט די לאקאלע אימיגראנטן, וואס האבן אריינגערעכנט אסאך יידן, וואס האבן אים געשטיצט אין זיינע פאליטישע פארמעסטן. ביי זיין לויפן צום ערשטן מאל פאר פרעזידענט, האט ער פארגעשלאגן דעם נייע ארדענונג פלאן, וואס איז גערופן געווארן "ניו דיל", דורך זיינע פיינט איז עס גערופן געווארן "דזשו דיל", ער האט טאקע געהאט אין זיין אדמיניסטראציע אסאך יידן אין פארשידענע פאסטנ.

ער האט געליטן פון די פאליא קראנקייט, וואס איז א קראנקייט וואז שעדיגט די פוס, און דער באטראפאנער קען נישט גיין. ער האט געכאפט די קראנקייט אויגוסט 1921, ווען ער איז געווען אויף וואקאציע אין קאנאדע.
רוזעוועלט איז אייביג געשטיפט געווארן אין א רעדערשטול, אבער ערשט נאך זיין טויט האבן די אמריקאנער אנטדעקט אז זייער פרעזידענט איז געווען קראנק דורכאויס זיין גאנצן קאדענץ, אנדעם וואס זיי זאלן וויסן דערפון.
 
אין יאר ה'תרצ"ג האט ער איינגעפירט "די נייע ארדענונג" אלס א אויסלעזונג אויף די וועלט ווירטשאפט קריזיס ווען די בורסע אין USA איז אומגעפאלן אין יאר ה'תרפ"ט. דער געדאנק פון די נייע ארדענונג איז געווען צו אָפזאגן די אלטע עקאנאמישע מעטאד פון קאפיטאליזם, און לאזן די רעגירונג זיך אריין מישן אין די בירגערס פערזענליכע ווירטשאפט.

ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די פיר אויסגעצייכנסטע פרעזידענטן, וואס האבן געהערשט איבער די פאראייניקטע שטאטן.

## ביאגראפיע 
### מאנהעטן פראיעקט 
דעם 2טן אויגוסט 1939 האט אלבערט איינשטיין געוואנדן אין א בריוו צו רוזעוועלט אין וואס ער האט שטארק געווארענט וועגן דער מעגלעכקייט פון נאצי דייטשלאנד צו אנטוויקלען נוקלעארע וואפן. צוליב דעם בריוו האט דער פרעזידענט געהייסן פארשטארקן די פארשונג אין קערנפיזיק. דעם 7טן מערץ 1940 האט איינשטיין געשיקט רוזעוועלטן נאך א בריוו, כדי צו פרואוון מאכן גיכער פארוויקלעכן די אידעע. רוזעוועלט האט אויפגעשטעלט א קאמיטעט וואס האט פינאנצירט די ערשטע פראבע פון יאדער-שפאלטונג אין קאלומביע אוניווערסיטעט אין ניו יארק. אין מיי 1942 האט מען אויפגעשטעלט דעם מאנהעטן פראיעקט וואס האט געארבעט אנטוויקלען נוקלעארע וואפן וואס זאל ברענגען א סוף צו דער מלחמה, אבער רוזעוועלט האט דאס נישט דערלעבט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
דזשאן עף. קענעדי

**דזשאן פיצזשעראלד קענעדי** (29סטן מיי, 1917 - 22סטן נאוועמבער, 1963) איז געווען דער 35סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, געדינט פון: יאנוואר 20 1961 ביז: נאוועמבער 22 1963. א קאטאלישער קריסט, ער איז געמארדעט געווארן אין מיטן זיין קאדענץ אלס פרעזידענט. 

ער איז אומגעקומען אין שטאט דאלאס טעקסאס, וואו ער האט פרובירט אויסצוארבעטן א פארגלייכונג, צווישן פאליטיקער פון טעקסאס. פארנדיק אין זיין אויטא וואס איז געווען אפן, האט "לי הארווי אויסוואלד" לכאורה געשאסן אין ריכטונג פון אויטא, צוויי קוילן האבן געטראפן קענעדי, און ער איז געשטארבן פון די ווונדען. 

אסאך פארשער, טעארעטיקער, און סתם קאנספיראציע פארגלייבטע מענטשן גלייבן, אז די סי איי עי, אדער די קא גע בע, אדער אנדערע שפיאנאזש אגענטורן האבן געהאט א האנט אין די מארד פון קענעדי.

ער איז אנגענומען אין די פאראייניקטע שטאטן, אלס איינער פון די אויסגעצייכענסטע פרעזידענטן. אסאך ערטער אין אמעריקע טראגן זיין נאמען אין זיין אנדענק.
* ווידעא פון יוטוב

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פרעזידענט קאנדידאטן
לינדאן זשאנסאן

left|250px
**לינדאן בעיניס זשאנסאן** (27טן אויגוסט, 1908 - 22סטן ינואר, 1973), דער 36'טער USA פרעזידענט, געדינט פון: נאוועמבער 22 1963 ביז: יאנואר 20 1969. אויך האט ער געדינט אין נאך עטלעכע שטעלעס ביים USA קאנגרעס ביז ער איז געווארן פרעזידענט.

זשאנסן איז געלויפן פאר פרעזידענט קעגן פרעזידנעט זשאן עף. קענעדי אין די דעמאקראטשישע פארטיי, ער האט איהם קריטיקירט אז ער איז צו ליבעראל ער קומט פון די ליבעראלי שטאט מאסוטושטעס, און אויך אז ער איז א קאטאליק, קענעדי איז געווען דער ערשטער אמאריקאנער פרעזידנעט וואס איז געווען א קאטאליק, שפעטער ווען קענעדי האט געוואנען די דעמאקראטישע נאמינאציע האט ער גענומען זשאנסן פאר זיין ווייס פרעזידענט זיין מיטלויפער, ווען מען האט געשאסן קענעדי האט זשאנסן איבערגענומען, ביז פרעזידנעט ניקסאן האט געווענען די וואהלן.

זיין פרוי האט זייער לאנג געלעבט זי איז געשטארבן ווען זי איז אלט געווען 91 יאר אין יאר ה'תשס"ז, סוף חודש תמוז.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
דווייט דעיוויד אייזנהאוער

**דווייט דעיוויד אייזנהאוער** (; 14טן אקטאבער, 1890 - 28סטן מערץ, 1969), באקאנט מיטן ניק **אייק**, איז געווען דער 34סטער אמעריקאנער פרעזידענט, פון 20סטן יאנואר 1953 ביזן 20סטן יאנואר 1961. ער איז געווען א פינף־שטערן גענעראל ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, און איז געווען דער הויפט־קאמאנדאנט ביי דער אינוואזיע אקציע אין צפון אפריקע (1942-43) און דער אינוואזיע אין נארמאנדי אין 1944-45 פונעם מערב'דיגן פראנט.
אין 1951 האט מען באשטימט אייזנהאוער דער ערשטער הויפט־קאמאנדאנט פון  נאט"א.

א גרויסע שטטאסמאן, ער איז געווען א גלעצענדער הויפט גענעראל אין דער צווייטער וועלט מלחמה, אסאך ווערט צוגעשריבן צו זיין קרעדיט אויף דער אויסגאנג פונעם קריג, ער האט אויספלאנירט און אויסגעפירט דער אנטשיידענער קריג די דעי, זיין דרשה וואס ער האט געהאלטן אנהייב טאג דעמאלטס ווערט אסאך געדענקט.

ביים ענדע פון קריג איז געווען אסאך חילוקי דעות און מחלוקת צווישן די אמעריקאנער און ענגלישע גענערעלער, ווי אויך מיטן פראנצוזישן גענאראל שארל דע גאל, ער האט מיט זיין געניטן כח דאס אויסגעגליכן.

נאכן קריג האט ער מחליט געווען ער וועט זיין א גוטער פרעזידענט. ער איז געווען א רעפובליקאנער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:רעפובליקאנער פרעזידענט קאנדידאטן
קאַטעגאָריע:גאר היסטארישע פרעזידענטן
ריטשארד ניקסאן

לינקס|250px|ריטשארד ניקסאן
**ריטשארד מילהאוס ניקסאן** (9טן יאנואר, 1913 - 22סטן אפריל, 1994) איז געווען דער 37סטער USA פרעזידענט, געדינט פון: 20סטן יאנואר 1969 ביז: 9טן אויגוסט 1974. דער איינציקסטער אין US וואס האט זיך באפרייט פון זיין פרעזידענט שטעלע. זיין ערשטער וויצע פרעזידנעט איז געווען ספירא עגנו ער האט רעזינגנירט, און עס האט אים איבערגענומען דער צווייטער וויצע פרעזידנעט דזשעראלד פארד, ניקסאן זעלבסט האט רעזינגנירט געצוואונגנערהייט, ווען ער האט איינגעזעהן איז דאס אמעריקאנער קאנגרעס וועט איהם אימפיטשען. זיין וויצע פרעזידענט פארד האט אים איבערגענומען.

ער איז געווען וויצע פרעזידענט פון אייזנהאוער, דערנאך איז ער געלאפן קעגן פרעזידענט קענעדי און פארלוירן, ווען מען האט געשאסן קענעדי האט אים זיין וויצע פרעזידענט איבערגענומען דזשאנסן, נאך דזשאנסן איז ניקסאן ווייטער געלאפן און געוואונען.

ניקסאן איז געווען א קאנסערוואטיוור עקסטרעמער פרעזידענט, אין דער היסטאריע ביז היינט באטראכט אים פאר גאר א שטרענגער מענטש, וואס האט נישט געקענט דולדן קיין קריטיק, און האט זיך געוואלט אפרעכענען מיט אלע זיינע שונאים דאס האט געפירט צו די באקאנטע וואטערגייט אויספארשונג קעגן אים.

צו זיין קרעדיט ווערט צוגעשריבן אז ער האט מיט זיין פאליטישן חוש געשפירט אז כינע גייט זיין א גרויסע וועלט מאכט, האט ער פארכאפט דעם וועג פון רוסלאנד און האט געעפנט די אמריקאנער טירן פאר כינע און אנגעשלאסן מיט אים פאליטישע פארבינדוגנען.

ער איז געווען א געשוואוירענער פריינד פון ישראל ער האט געשטיצט די מדינה מיט וואס ער האט געקענט.

## יונגע יארן
 ניקסאן איז געבוירן געווארן אין יאר 1913 אין דער היים פון זיין משפחה אין יארבע לינדע, קאליפארניע, און איז אויפגעוואקסן א קוואקער. אחוץ אים דער איינציגער פרעזידענט וואס איז אויך געווען א קוואקער איז געווען הערבערט קלארק האווער. ניקסאן איז אויפגעוואקסן אין וויטיער, קאליפארניע. ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה האט ער געדינט אין דעם ים-פלאט.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:רעפובליקאנער פרעזידענט קאנדידאטן
זשימי קארטער

**זשעימס **זשימי** אירל קארטער** (געבוירן דעם 1טן אקטאבער, 1924-2024), די 39סטער אמעריקאנער פרעזידענט,

געדינט פון: ביז:
* 20סטן יאנואר 1977
* 20סטן יאנואר 1981

ער ווערט באטראכט ווי איינער וואס גייט נישט אין שפאן מיט די פאליטיק פון אמעריקא, ער האט זיך ערווארבן א נאמען אלץ א שלום ליבהאבער, און אלץ איינער וואס איז גרייט צו טון אלעס וואס ער קען אפילו גיין קעגן דער אדמיניסטראיציע פון דער וואס איז אצינד אין ווייסן הויז, בי עס זאל זיין שלום און פרידן, און מענטשן אין דער וועלט זאלן נישט ליידן.

וועגן דעם פאקט דערווייטערן זיך פון אים רוב פאליטיקערס, ווי די פרעזידענטן בוש, קלינטאן, און אויך ביי דער דעמאקראטישער קאנווענץ וואס איז פארגעקומען אין יאר 2008 האט מען אים נישט געגעבן א רעדע צו רעדן.

ער איז א שטארק ליבעראלער אבער קריסטליכער גוי פון די אמאליגער סאוט וואס האסן נאך די אידן. 

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
עקסעס

left|thumb|זייער לאגא.
**מײַקראָסאָפֿט עקסעס** (Microsoft Access) איז א פארבינדענע טאבעלעס (טבלאות) דאטעבאזע מאנאזשעריע קאמפיוטער פראגראם (management software) אפליקאציע פון מייקראסאפט.

קאטעגאריע:מייקראסאפט
קוויקבוקס

**קוויקבוקס** איז א ספעציעלע אקאונטינג סאפטוועיר צו פירן די חשבונות פון א ביזנעס.

## וועבלינקען
* אנווייזונגען וויאזוי צו ניצן קוויקבוקס אין אידיש אויפן אידישער וועלט פארום

קאַטעגאָריע:ווייכווארג
נענסי פעלאסי

left|250px
**נענסי פעלאסי** (; געבוירן דעם 26סטן מערץ, 1940 איז א דעמאקראטישע פארטיי קאנגרעספרוי () איז די היינטיגע ספיקערין (פירער) פון דעם פאראייניגטע שטאטן הויז פון רעפרעזנטאטן זייט דעם 3טן יאנואר 2019. זי איז אויך געווען די ספיקערין פון 2007 ביז 2011. זי זיצט אין קאנגרעס זייט 1987 און פארטרעט דעם 12טן דיסטריקט אין קאליפארניע, א טייל פון סאן פראנציסקא.

זי איז די ערשטע פרוי צו ווערן די ספיקער אין די קאנגרעס אין דער היסטאריע פון די פאראייניגטע שטאטן.

פעלאסי
וויליאם האווארד טעפט

left|250px
**וויליאם האווארד טאפט** (15טן סעפטעמבער, 1857 - 8טן מערץ, 1930) איז געווען דער 27סטער אמעריקאנער פרעזידענט.

ער האט געדינט פון: 
* 4טן מערץ 1909
ביז:
* 4טן מערץ 1913

קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
זשאן קעלווין קולידזש

left|250px
**זשאן קעלווין קולידזש** (4טן יולי, 1872 - 5טן יאנואר, 1933) איז געווען דער 30סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן. 

ער האט געדינט ווי פרעזידענט פון: 2טן אויגוסט 1923 ביז: 4טן מערץ 1929

קולידזש איז געווען אן אדוואקאט  פון ווערמאנט.

אין 1905 האט ער געהייראט גרייס גודהיו; זיי האבן געהאט צוויי קינדער.

ער איז געווען א רעפובליקאנער און ער האט געדינט אלס גובערנאטאר פון מאסאטשוסעטס.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
זאקארי טיילאר

קליין|זאקארי טיילאר
**זאַקאַרי טיילאר** (24סטן נאוועמבער, 1784 - 9טן יולי, 1850) איז געווען דער 12טער אמעריקאנער פרעזידענט,

ער איז געווען 40 יאר א סאלדאט אין דער אמעריקאנער ארמיי.
געדינט פון דעם 4טן מערץ 1849 ביז דעם 9טן יולי 1850.

ער איז געשטארבן 16 מאנאטן נאך דעם וואס ער איז געווארן פרעזידענט.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
זשיימס ביוקענען

קליין|250px
**זשיימס ביוקאנאן** (23סטן אפריל, 1791 – 1טן יוני, 1868) איז געווען דער 15טער אמעריקאנער פרעזידענט,

געדינט פון: ביז:
* 4טן מערץ 1857 
* 3טן מערץ 1861 

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן

קליין|150px|זיגל פונעם פרעזידענטדער **פרעזידענט פון די פֿאראייניגטע שטאטן** (, אינקורצן **POTUS**) איז דער געוויילטער ראש מלוכה און הויפט פונעם עקזעקוטיוו פון די פאראייניגטע שטאטן. דער פרעזידענט פירט דעם עקזעקוטיוו און די פעדעראלע רעגירונג, און ער איז דער הויפט קאמאנדיר פון דער מיליטער פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.

דער אמט פון פרעזידענט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע איז דער העכסטער אמט אָנצוקומען אין לאנד. (אין רוב אנדערע לענדער איז דער פרעמיער מיניסטער דער פירער און קאמאנדיר איבער אלעם.) ער ווערט באטראכט אלס דער מאכטפולסטער פערזאן אין דער וועלט. 

צו ווערן פרעזידענט דארף מען דערווייל זיין א געבוירענער אין לאנד און מינימום 35 יאהר אלט, און האבן געוואונט אין לאנד פאר די לעצטע זיבן יאר. (ארנאלד שווארצענעגער האפט צו טוישן דאס געזעץ צו קענען לויפן פאר פרעזידענט). אין 1951 איז דאס געזעץ אריין אין קראפט איבער די צוימינג פון דינען נישט מער ווי צוויי טערמינען (ד.מ. צוויי מאל 4 יאר)
## דאס ווייסע הויז 
די פרעזידענטס אפיציעלע רעזידענט איז אין די ווייסע הויז

## ער פארס וואן 
דער פרעזידענט האט די סאפסיקירסטע פליגער אין דער וועלט און דער איינציגסטער פרעזידענט וואס האט א ספעציעלע פליגער, און מ'רופט דאס "ער פארס וואן"
## די ערשטער פאמיליע 
די פרעזידענטס פאמיליע ווערט אנגעריפן 'די ערשטע פאמיליע'

## די קאבינעט 
א פרעזידענט וויילט זיך אויס זיינע קאבינעט מיטגלידער און קאלעגן. דער העכסטער אמט נאכ'ן פרעזידענט איז דער וויצע־פרעזידענט, און דערנאך דער שטאַט׳ס סעקרעטאר.

## זעט אויך 
* ליסטע פון פרעזידענטן פון די פאראייניגטע שטאטן

*
עיר פארס וואן

left|250px

**ער פֿארס וואַן** () איז דער נאמען פונעם עראפלאן פון דעם פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן. א יעדער פליגער פונעם אמעריקאנישן לופטפלאט וואס פירט דעם פרעזידענט באקומט דעם נאמען עיר פארס וואן. אין דער שפראך פון דעם המון עם, ווערט דער ספעציעלער פליגער אין וואס דער פרעזידענט פארט נארמאל גערופן ער פארס וואן. היינט זענען דא פאר דעם צוועק צוויי באינג VC-25A פליגערס. זיי האבן א קווארטיר פארן פרעזידענט וואס איז כולל א שלאפצימער און א באדצימער.

קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:עראפלאנען
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
געהיימע דינסט פון די פאראייניגטע שטאטן

קליין|250px
די **געהיימע דינסט פון די פאראייניגטע שטאטן** () איז געשטעלט צו באוואכען באשיצן די פרעזידענט און וויצע פרעזידענט און די פאמיליע זייערע. געגרינדעט דעם 5טן יולי, 1865, קעגן שווינדל, דאס איז געווען די איינציגסטע אגענטור וואס האט געהאט טויזנטער אגענטן אונטער זיך דעמאלטס, ממילא האט עס איבערגענומען אסאך ראלעס ווי אויספארשן באנק רויבערייען אומלעגאלע פארוועטן.. און נאך איז נאך די מארד פון פרעזידענט וויליאם מעקינלי און 1901 האט קאנגרעס בייאויפטראגט די סיקרעט סערוויס צו שיצן אויפן פרעזידענט.

5,000 אגענטן ארבעטן פאר די סיקרעט סערוויס,

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבסייט
* ארטיקעל פון BBC איבער די שיץ פון די USSS גלאבאל http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4535911.stm

קאטעגאריע:USA רעגירונג
קאטעגאריע:זיכערהייט
MP3

**MP3**, איז א פאפולערער צונויפגעדריקטער פארמאט פון דיגיטאל אוידיא. דער ציל פון דעם פארמאט איז אז עס איז זייער קליין אבער נאך אלץ זייער קלאר.

דער גאנצער נאמען איז "MPEG-1 Audio Layer 3".

## אינפֿאָרמאַציע צעטלען 
מען קען אײַנשפּײַכלערן אין א MP3 טעקע, צעטלען מיט אינפֿאָרמאַציע, װי למשל דער דיסק נאָמען, די קינסטלער, דער אלבאָם, דער נומער פון דער track און נאָך. די פּאָפּולערע צעטלען זײַנען דער ID3 און דער APEv2

קאַטעגאָריע:ווייכווארג
הרב

**הרב** איז א טיטל פאר עמיצן וואס קען אסאך לערנען אדער איז א רבישע אייניקל.

קאַטעגאָריע:טיטלען
2007

זעט אויך ה'תשס"ז, ה'תשס"ח

## געשעענישן 
* 1טן יאנואר - בולגאריע און רומעניע שליסן זיך איין אינעם אייראפעישן פארבאנד.
* 6טן מיי - ניקאלא סארקאזי דערוויילט פרעזידענט פון פראנקרייך.
* 13טן יוני - שמעון פרס געוויילט דער ניינטער פרעזידענט פון מדינת ישראל.
* 2טן יולי - ווענוס און סאטורן אין קאניונקציע

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 23סטן אפריל - דוד האלבערשטאם (שרייבער)
* 27סטן אפריל - מסטיסלאוו ראסטראפאוויטש, רוסישער טשעליסט און דיריגענט (געב' 1927)
* 6טן סעפטעמבער - לוטשאנא פאוואראטי, איטאליענישער טענאר (געב' 1935)
* 27סטן סעפטעמבער - הרב אברהם אלקנה כהנא שפירא, הויפט רב פון ישראל (תשמ"ג - תשנ"ג) און ראש ישיבה פון מרכז הרב (געב' 1914)

## נאבעל פריזן 
*
עקסעל

**עקסעל** (ענגליש: *Microsoft Excel*) איז א ספרעדשיט קאמפיוטער פראגראם סאפטוועיר אפליקאציע פון מייקראסאפט, וואס ארבעט סײַ אין ווינדאס סײַ אין מאקאס.

מען קען מיט דעם צוזאמרעכענען נומערן און זאכן.

## פֿונקציעס 
### צײַט פֿונקציעס 
### מאַטעמאַטישע פֿונקציעס
### סטאַטיסטיק פֿונקציעס 
### זוך פֿונקציעס
### לאגיק פֿונקציעס 
קאַטעגאָריע:מייקראסאפט
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען