open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
בי ענד עיטש פאטא ווידעא

left|thumb|250px|זייער לאגא.
**בי ענד עיטש פאטא ווידעא** () איז א גרויסע פאטאגראפיע געשעפט און מאנהעטן ניו יארק.

דאס געשעפעט פארקויפט כלערליי פראדוקטן און צוגעהערן וואס האבן א שייכות צו בילדער און ווידעא.

דאס געשעפט איז א שטארק באקאנט געשעפט צווישן די חרדישע פרומע אידן און ניו יארק צוליב וואס די אייגענטימער זענען פרומע חסידישע אידן, און זיי באשעפטיגן הודערטער פרומע אידן און זייער געשעפטן.

דער אייגענטומער איז ר' הערשל שרייבער

דער אנפירער איז דער איש החסד ר' משה שמואל גאלדשטיין.

זיי האבן דריי פילאליען 2 אין מאנהאטן פאר די סטאר און די אפיסעס. און דער וועירהאוז איז אין ברוקלין נעיווי יארד אין וויליאמסבורג

עס ווערט דארטן געשאצט חרדישע ארבייטער איבער 500 אין צאל.

ר' הערשל איז באוואוסט מיט זיין לב טוב ער פלעגט דירעקט קעיר נעמען פון זיינע ארבייטער ער האט קיינמאל נישט געלאזט ארויסווארפן קיין ארבייטער אויב איז מען אים געקומען זאגן אז אן ארבייטער טויג נישט האט ער געזוכט אן ארבייט פאר אים וואס ער טויגט יא.

היינט צוטאגס האט שוין ר' הערשל גארנישט מיט זיינע ארבייטער אנשטאט דעם איז ר' מנשה האראוויטץ וואס גיט זיך אפ מיט די ארבייטער.

די געשעפט האט פארמאגט די ווערהויז אין די נעווי יארד פון ווי די ארדערס זענען ארויסגעשיקט געווארן דארט פלעגן ארבייטן זייער אסאך חרדישע אידן, לעצטענס האט ער געמופט קיין נו זשערסי רוב אידישע ארבייטער פון די נעווי יארד זענען ארויס.

 
קאַטעגאָריע:געשעפטן אין ניו יארק סיטי
קאטעגאריע:פירמעס
פראבלעם

**פראבלעם** (פון גריכיש πρόβλημα *פראבלעמאַ*) דאס איז א זאך צו א געדאנק אדער באגריף וואס מאכט זיך, אויף די וועג אנצוקימען צו א ציל וואס דער מענטש קוקט דאס אן אויבן אויף מיט א נעגאטיווקייט און שטרויכלונג.

יעדע פראבלעם זוכט א לייזונג.

קאטעגאריע:מחשבה
גניבה

**גניבה** מיינט אוועקנעמען יענעם'ס א זאך ווען ער זעט נישט. בפניו איז דאס גזילה. איינער וואס גנב'עט הייסט א **גנב**.

אין די תורה איז דער איסור פון גנבענען איינע פון די עשרת הדברות.

קאטעגאריע:פארברעכנס
קאטעגאריע:געזעץ
אפענער פראקסי

**אפענער פראקסי** איז א געבארגטער אדער געגאנבעטער איי.פי. אדרעסע.

## וויאזוי ווייסט מען דאס?
מען קען דאס אליין פרובירן, אין TOOLS אדער פרעפערענצן (געוואנדן אויב דו ניצט IE אדער MOZILLA) און אונטער PROXY לייג אריין די IP און PORT לייג אריין 3128. דאן גיי צו WWW.MYIPADDRESS.COM וועסטו זעהן די IP ADDRESS פון די PROXY.

## דער חילוק צווישן סתם פראקסי און אפען פראקסי
א פראקסי מיינט אז מען נוצט אן אנדער IP אדרעס (די פראקסיס), AOL נוצט פרקאסיס, אבער די AOL פראקסיס זענען נישט OPEN PROXY, א OPEN PROXY איז א פראקסי וואס לאזט יעדעם טאן וואס ער וויל, געווענליך איז דאס געהעקטע קומפיוטערס, דערפאר איז דאס נארמאל צו בלאקן, איך יעצט נישט קיין צייט אבער איך בין זיכער אז די ענגלישע האט א גוטע ארטיקל אויף דעם.

קאַטעגאָריע:קאמפיוטער נעצווערקן
ביאגראפיע

**ביאגראפיע** מיינט די פונטקליכער באשרייבונג פון דער געשיכטע א מענטש. ווען א מענטש שרייבט זיין אייגענע ביאגראפיע וועט דאס גערופן אן **אויטאביאגראפיע**.

## אידישקייט 
אין אידישקייט איז דאס א גרויסער ענין צו רעדן שרייבן און ליינען אלעס וואס האט צו טאן מיט דאס לעבן פון א גרויסער מענטש צוליב דאס וואס מ'לערנט זיך אראפ פון זיין לעבן גוטע מעלות און מידות.

קאַטעגאָריע:ביאגראפיע
באלייכטונגען

**דאָס אידישע ליכט** איז אַ װאכנבלאט אױסגאבע פֿון ירושלים אין ייִדיש. בעיקר מעשה׳ס און אױך אַ ביסל דברי תּורה און דינים.

עס איז מלכתחילה ארױסגעגעבן געװארן דורך בנות ירושלים הײנט צוטאגס איז דאָס אנגערופן באלייכטונגען. 

און ראכמאן'ס הײסט אידישער ליכט.

געשיכטע פֿון צדיקים

קאטעגאריע:פרומע מאגאזינען
קאפירעכט

קליין|150px|דער קאפירעכט סימבאל
**קאפירעכט** מיינט אז דער מחבר פון שרייבענגון אדער באשאפער פון יעדע סיי וואסערע שאפונגען ווי מוזיק, קונסט און אזוי ווייטער האבן רעכט דאס צו באגרעניצן איר קאפירונג וואס איז באשיצט פון א געזעץ אז מען טאר דאס נישט קאפירן. 

אין ספרים שרייבט מען "כל הזכויות שמורות" אלס מנהג המדינה. אַרבעט וואס מען וויל רעזערווירן די רעכט מיטן סימבאל © (דער בוכשטאב C אין אַ קײַלעך, ראשי תיבות פונעם וואָרט copyright) - און קומענדיק צו די פראַזע "אַלע רעכט רעזערווירט". אָבער אין ישראל און אין רובֿ לענדער, איז עס ניט נייטיק, און די אַרבעט וועט זיין געשיצט אפילו אָן דעם, אויב זי טוט באַגרענעצן פֿאַר אנדערע מאַטעריאַל.

## אידישקייט 
רוב פוסקים האלטן אז דאס איז נישט קיין שום פראבלעם צו קאפירן יענעמס ארבעט ווייל עס איז נישט שייך קיין קנין אויף אינטעלעקטועלן אייגנטום. אחוץ ווען דאס איז געמאכט פאר השגת גבול האט דער קאפירער אן אנדער עבירה.

אויף אידישע ספרים אין דער אלטער היים איז געווען איינגעפירט אז מען האט גענומען פון רבנים אן איסור אז קיינער זאל נישט טארן איבערדרוקן דעם ספר ביז א געוויסן טערמין פון יארן, געווענליך 10 יאר.

קאַטעגאָריע:געזעץ
גורא הומארא

**גורא הומאָרא** (Gura-Humorului) איז אַ שטאָט אין צפון-מזרח ראמעניע. אינעם היסטאָרישן ראיאן בוקאָװינאַ.

קאַטעגאָריע:שטעט אין רומעניע
הימל

קליין|250px|דער הימל, דאס בילד געכאפט פון אן עראפלאן. דא זעט מען אז דער הימל האט פארשיידענע קאלירן
דער **הימל** איז דער טייל פון דער אטמאספער וואס מען קען זען פון דער ערד אדער פון אן אנדער אסטראנאמישן קערפער. ביי טאג זעט אויס דער הימל פון דער ערד גאנץ בלוי, אבער אין אמת'ן איז דאס ווייל דער לופט טוט צעווארפן דאס ליכט פון דער זון. http://math.ucr.edu/home/baez/physics/General/BlueSky/blue_sky.html
ביינאכט זעט אויס דער הימל שווארץ באשפרענקלט מיט שטערן.

בייטאג, ווען נאר דער הימל איז נישט איבערגעוואלקנט זעט מען די זון, און אמאל אויך די לבנה. ביינאכט זעט מען אין דעם הימל די לבנה, פלאנעטן און שטערן.

אנדערער פענאמענען וואס מען זעט אמאל אין דעם הימל זענען וואלקענעס, רעגנבויגן און דאס צפון ליכט.

קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
דעצעמבער

דער **דעצעמבער** איז דער 12טער און לעצטער חודש פון דעם גרעגאריאנישער קאלענדאר יאר, ער אנטהאלט 31 טעג. 

דער נאמען שטאמט פון צען אין דער לאטיין שפראך ווייל לויטן רוימישן קאלענדאר איז דאס געוועזן דער צענטער מאנאט. די ערשטער דריי וואכן פון דעם חודש זענען הארבסט און די לעצטע וואך איז ווינטער.

*
סאשא באראן כהן

קליין|סאשא באראן כהן אין 2011
**סאַשאַ באַראָן כּהן** (געבוירן דעם 13טן אקטאבער 1971) איז א יידיש-בריטישער קאמיקער און אקטיאר, וואס האט געוואונען דעo גאלדען גלאב פריז.

## ביאגראפיע 
זײַן פאטער האט א קליידער געשעפט און זיין מוטער איז געבוירן אין ישראל.

ער איז באקאנט אלץ א פאפולערער אקטיאר און זיין לעצטע פילם באראט איז געווען זײן פאפולרסטע פילם.

ער עסט נאר כשר און ענטפערט נישט קיין טעלעפאן אום שבת און שװער האט ער זיך ערלױבט צו גײן אױף סאטערדיי נייט לייו װאס ווערט פראדוצירט שבת. כאטש ער האט נישט קיין פראבלעם מיט נגיעה בנשים.

ער איז א חתן צו איינער פישער אן אקטריסע פון אויסטראליע וואס האט זיך מגייר געווען.

ער קומט יעצט ארויס מיט א נייעם פֿילם ״דער דיקטאטאר״.

## פילמאגראפיע 
* "מאַדאַגאַסקאַר" (שטימע)
* "באָראַט"
* "מאַדאַגאַסקאַר 2: אָנטלויף צו אַפֿריקע" (שטימע)
* "בראנא"
* "דער דיקטאטאר"

## רעפערענצן 
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
י"ט כסלו

## געשעענישן 
באשטימט א יום טוב פאר חב״דסקער חסידים. איו דעם טאג איז דער בעל התניא באפרייט געווארן פון דער רוסישער תפיסה. אומעטום וואו עס געפינט זיך חב״ד חסידים ווערט געפראוועט אין דעם טאג סעודות הודאה.

## יארצייטן 
*ה'תקל"ג - מעזריטשער מגיד.
גאז

200px|קליין|אילוסטראציע וואס סימולירט די באַוועגונג פון גאַז מאלעקולן.

**גאַז** איז אַ צושטאנד פון מאטעריע אין וואָס די מאלעקולן זענען נישט אנגעבונדן נאר זיי זענען ווייַט איינס פון אַנאַנד. אזוי ווי א פליסיקייט, קען גאַז  שטראָמען און זיין פֿארעם קען זיך גאנץ גרינג ענדערן.

## בײַשפילן פון עטלעכע באקאנטע גאזן
* זויערשטאָף - דער גאַז וואס איז נייטיק צום לעבן.
* אזאט
* קוילן זייערס
* מעטהאַן
* בוטאַן (גאז פאר קאכן)
* העליום
* הידראָגען

קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
קאַטעגאָריע:פיזיק
ניבול פה

**ניבול פה** מיינט רייד ㅗㅗㅗㅗㅗ홓호호호호허남종ㅅ멐ㅊ.ㅕㅎ틓ㄹ트ㅛ타ㅛㅅㅌ,ㅛㄹ툘툐,ㅅㅌ,ㅗㅅㅌ,ㅛㅅשמוץ ווייזט דאס אויף א גאסן ביליגקייט.
פארגיכערונג

אין קינעמאטיק (אן אפטיילונג פון פיזיק) איז די **פאַרגיכערונג** פון א זאך וויפיל די גיכקייט פון דער זאך ענדערט זיך אין א מאס צייט. אין איין דימענסיע איז די פארגיכערונג די ראטע ווי א זאך גייט גיכער אדער פאמעלעכער. אין אלגעמיין, אבער, איז גיכקייט א וועקטאר, און די פארגיכערונג שילדערט די ראטע פון ענדערונג פון סיי די גרייס און סיי די ריכטונג פון גיכקייט. אין אינטערנאציאנאלע איינסן מעסט מען פארגיכערונג אין מעטער א סעקונדע א סעקונדע.

אין קלאסישער מעכאניק, פאר א קערפער מיט קאנסטאנטער מאסע, איז די פארגיכערונג פראפארציאנעל צו דער נעטא קראפט וואס ווירקט אויף אים (ניוטאנס צווייטער געזעץ):
: **F** = *m* **a** 
וואו  **F** איז די רעזולטאטישע קראפט אויפן קערפער,  *m* איז זיין מאסע און  **a** איז זיין פארגיכערונג.

ווען א קערפער פאלט איבער דער ערד אין פרייען פאל, האט ער א פארגיכערונג פון (בערך) 9.8 מעטער א סעקונדע א סעקונדע. מען איז געוואוינט צו ניצן דעם בוכשטאב *g*  פאר דעם נומער.

קאַטעגאָריע:מעכאניק
קאמיקס

left|thumb|250px|א קאמיקס פון דער קינסטלער ווינזאר מעקיי ווי דער קליינער סאמי ניסט
**קאמיקס** איז א ליטערארישע פארעם פון א וויזועלע קונסט צו דערציילן געשיכטעס. עס איז צונויפגעשטעלט פון געמאלעוועטע בילדער וואס זיינען אין אלגעמיין קאמבינירט מיט טעקסט, אפטמאל קומט די טעקסט אין רעדן-באלאנען.

אין אלגעמיין דינט די קונסט צו פאָרשטעלן קאריקאטורן און צו באלוסטיקן די ליינערס מיט קליינע מעשהלאך.

קאַטעגאָריע:קונסט
קאַטעגאָריע:ליטעראטור
טראנספארט

**טראנספארט** איז אלע מיטלען וואס מען רוקט מענטשן אדער זאגן פון איין פלאץ צום אנדערן. *טראנס* אין לאטייניש איז *אריבער* צוויי פלעצער, און *פארט* איז טראגן.

טראנספארט דארף האבן אן אינפֿראַסטרוקטור ווי למשל גאסן, טראקטן, באן רעלסן, וואסערוועגן, קאנאלן און רערן-ליניעס; דערצו קומען אויך די טערמינאלן ווי וואקזאלן, באן סטאנציעס, אויטאבוס סטאנציעס און פארטן.

די פארשידענע פארמיטלען שליסן איין אויטאס, באנען, בוסן, לופטמאשינען,  וואסער-פארמיטלען, לאסטאויטאס, קאסמאסשיפן און ראווערס.

## זעט אויך 
* פארמיטל

*
קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
גוגל בוקמארקס

**גוגעל בוקמארקס** איז א געצייג פון גוגל וואס לאזט אייך בוקמארקן אייערע פעיווערעט וועב סייטס אדער סתם ארטיקלן. דאס ארבייט ווי א מפתח אין א דירעקטער קאמפעטישאן צו יאהוס טול וואס הייסט דעלישעס, עס איז נאך נישט פובליק און איז נאך אין איר אנטוויקולינג פאזע אויך האט דאס דערווייל נאך נישט די מעגליכקייט צו שעירן מיט אנדערע. 
* גוגל בוקמארקס
עבודת ה'

'''עבודת ה'** - איז פרומער אידישער באגריף פון די גייסטליכע ארבעט פון אינזין האבן אז אלעס זאל זיין לשמה: ד.ה. פארן באשעפערס וועגן. 

**עבודה''' איז לאוו דאווקא פיזיש נאר גייסטיש, אוואו מען האט כוונות און מען ארבעט שווער מיטן מוח צו טאן די ווילן פון די באשעפער און נישט טאן קיין שום עבירה.

עס איז דא ספעציעלע ארבעטן וואס איז פיזיש אויך פארן באשעפער ווי לערנען תורה און דאווענען און טאן אלע אנדערע מצוות אבער די כללית עבודת ה' האלט אן פאר יעדן איד 24 שעות 7 טעג א וואך 365 טעג א יאר און 120 יארן פון לעבן נאכאנאנד. ווייל לויט די תורה פערספעקטיוו איז יעדער באשעפעניש א עבד צום באשעפער, און ער האט אונז באשאפען מיר זאלן אים באדינען. און דאס איז דער ציל פון אונזער לעבן.

## יידישקייט
עס איז דא אין ספר חובת הלבבות א גאנצער קאפיטל וואס געבט זיך אפ מיט דעם מידה עס הייסט שער עבודת אלוקים.

קאטעגאריע:גאט
קאטעגאריע:רעליגיע
קאטעגאריע:יידישקייט
קאטעגאריע:מעלות
פארדייאונג

**פארדייאונג** איז דער פראצעס פון מעטאבאליזם וואס אן ארגאניזם פראצעסירט און נעמט צונויף גרויסע מאלעקולן פון עסנווארג וואס צעגיין נישט אויף  קלענערע מאלעקולן וואס צעגיין אין וואסער און ווערן נערשטאף. דאס עסן ווערט צעבראכן מעכאניש אויף קליינע שטיקער און כעמיש דורך ענזימען.

פארדייאונג הייבט אן אינעם מויל, וואו די ציין קייען דאס עסן אויף קליינע שטיקלעך, און דאס שפייעכץ גיט אריין ענזימען. דערנאך שלינגט מען איין דאס עסן דורכן וושט אין בויך אריין, ביז זיי ווערן אריינגענומען אין דער קליינע קישקע און אזוי ווייטער אין די בלוט אדערן.

צעברעכן גרויסע שטיקלעך אויף קליינע שטיקלעך הייסט **מעכאנישע פֿארדייאונג**. ווען די ענזימען צענעמען דאס עסן אין קליינע מאלעקולן הייסט דאס **כעמישע פֿארדייאונג.**

## זעט אויך
* פארדייאונג סיסטעם

קאטעגאריע:פארדייאונג סיסטעם
וושט

קליין|250px|פארדייאונג סיסטעם'ס גלידער. וושט איז נומער 1
דער **וושט** איז דער עסנווארג רער וואס ליגט ביי יעדע ווערטעברעיט מין פון באשעפעניש צו פארבינדן צווישן די האלדז און געדערעם. דאס איז א טייל פון דער פארדייאונג סיסטעם.

דאס עסן נידערט נישט דארטן אראפ מכוח גראוויטי נאר צוליב די מוסקלען וואס פארארבעטן דאס אראפשיקן, און אפילו מען שטייט אויפן קאפ ארבעט דאס פערפעקט.

דאס איז נעבן די ווינט רער און א ספעציעלער אויטאמטישער דעקל פארשטאפט די ווינט רער עס זאל נישט אהין גיין די עסן נאר בלויז צום וושט.

## אידישקייט 
אין משיחין בשעת הסעודה שמא יקדים קנה לושט.

קאַטעגאָריע:פארדייאונג סיסטעם
ברוסטקאסטן

צו מיינט איר די ברוסטען פון א פרוי?

דער **ברוסטקאסטן**  (גריכיש: *θώραξ*, לאטיין: *thorax*)  בלאזט זיך אויף ווען מען ברויך אריינאטעמען אַקסיגען. 

עס האט זיבן ריפן ביינער פון ביידע זייטן וואס העלפן דאס האלטן אויפגעבלאזן און פעסט ארומנעמענדיג דער וויכטיגעסטער איבר פון דאס לייב און לעבן: דאס הארץ! עס איז איר קעיזש און שיצונג. 

אן קיין צולייגן עקסטער קאפ אדער באפעל ארבעט ער פון זיך אליינס אויפצובלאזן יעדע סעקונדע פון זיך זעלבסט.

אין לויט די אומשטענדן ארבעט דאס פלייסיגער למשל ווען מען לויפט אדער גייט ארויף אסאך שטיגן ארבעט דאס שנעלער ווי געוויינליך.

קאטעגאריע:אברים
מאגן

קליין|250px|די אינעווייניגסטער טייל פון מאגן.
דער **מאגן** איז דער גליד וואס פארדייט דאס עסן, אינעם פארעם ווי א זעקל.

ער ליגט אויפן אויבערשטען חלק פון דעם בויך און ער איז באהאפטן צום וושט מקבל צו זיין דאס עסן. א מענטש האט נאר איינס אבער בהמות וואס זענען מעלה גרה האבן עטלעכע, ווי למשל א קו האט פֿיר מאגנס.

דער צוועק פונעם מאגן איז צו שטופן דאס עסן אין דער קליינער קישקע אריין. ווען די קליינע קישקע איז פול און איז עוסק אין פארדייען דאס עסן דינט דער מאגן איינצולאגערן דאס עסן.

קאַטעגאָריע:פארדייאונג סיסטעם
אטעם

**אטעמען** איז די ארבעט וואס טראנספערירט אקסיגען אריין אין קערפער און קארבן דיאקסייד ארויס פון קערפער.

מענטשען דורכשניטלעך טוען אטעמען פון 12 ביז 20 מאל אין א מינוט, קינדער טוען שנעלער אטאמען ווי ערוואקסענע, בעיביס קענען אטעמען ביז 40 מאל א מינוט. א פערצען יעריגער בחור אטעמעט אריין בערך 30,000 מאל א טאג.

ווען מען אטעמעט שטארק פארלירט מען וואסער פון קערפער דעריבער איז וויכטיג צו טרונקען פליסיגקייטן בשעת מען מאכט איבונגען.

## אידישקייט
דאס לעבן פון די רוחניות טייל פון מענטש הייסט **נשמה** נאך די אטעמען טייל וואס אין לשון קודש הייסט *נשימה*, וואס איז שטארק אינטערגאל אין גשמיותדיגער לעבן. אבער היינט צוטאגס וויבאלד מען קען נאך לעבן אן אטעמען צוליב סי.פי.אר. וואס דינט ווי מעכאנישער ווענטאלאציע איז דאס שוין נישט דערקענט אלס טויט אן אטעמען.

קאַטעגאָריע:פיזיאלאגיע
געדערעם

[קליין|250px|ווי אזוי די געדערם ליגן צאמגעוויקעלט און איינגעדרייט אין [בויך.]]
די **געדערעם** אדער **קישקעס** זענען א גליד וואס באלאנגט צו דער פארדייאונגס סיסטעם דאס איז געבויט ווי א לאנגער רער וואס קען זיך אויסציען און איינציען, שטארק איינגעדרייט, דאס ציעט זיך פון די מאגן ביז דאס ארויסגיין דורך דעם פי הטבעת. 

עס איז דא צוויי אפטיילונגען די דארע קישקע און די גראבע קישקע. 

איר עיקר אויפגאבע איז צו אויסקוועטשען די עסענווארג פון אלע וואסער און דאס פארוואנדאלן אין צואה.
בויך

[left|thumb|250px|די בויך און אירע [גלידער.]]
**בויך** איז די מיטלסטער טייל פֿונעם מענטש פֿונעם ברוסטקאסטן ביזן פֿוס. 

עס אַנטהאַלט אין זיך בעיקר די גלידער פֿונעם פֿאַרדייאונג סיסטעם, ווי דער מאָגן, פּענקריס, די געדערעם און לעבער, אָבער אויך אַנטהאַלט דאָס די נירן און פענכער. 

פֿרויען זויג בעלי חיים האָבן דערין די טראכט וואָס האַלט דעם עיבור אין משך פֿון 9 חדשים.

עס אַנטהאַלט אויך מוסקלען און פעטענס. 

*
הענריק איבסן

left|thumb|250px|זיין געזיכט

**הענריק איבסן** (ט"ו ניסן ה'תקפ"ח - כ"ח אייר ה'תרס"ו ; 20סטן מארץ 1828 - 23סטן מאי 1906) א נארוועגישער דראמאטורג, ער האט א סך משפיע געווען אויף דער מאדערנער רעאליסטישער דראמא.

זיין ערשטע פארשטעלונג "קאטלינא" איז דערשינען געווארן אום ה'תר"ח ; 1848 ווען ער איז געווען 20 יאר אלט.

## וועב לינקס 
*יידישע שריפטן פון איהם
אלץ איבער הענריק איבסן

קאַטעגאָריע:דראמאטורגן
ווייכביין

**ווייכביין** () איז דער גומי געוועב מיט וואס די אברים פון די מענטשליכע קערפער פארבינדן די מוסקלען מיט די ביינער, און מיט צוויי ביינער, און געפינט זיך אינעם אויער, נאז-צענטער, און אנדערע ערטער אינעם קערפער.

אין לשון חז"ל הייסט עס "סחוס".

עס אנטהאלט נישט קיין בלוט אדערן. 

עס איז פאראנטווארטליך אויף די גאנצער סקעלעט פון מענטש זאל זיך האלטן אין פלאץ, ווי איר קלעפּ מאַטעריִאַל. אויך איז דאס דער געוועב פון אויער מיטן נאז.

קאַטעגאָריע:געוועב
ה'תקפ"ח

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* רבי אביגדור האלבערשטאם רב אין דוקלא, א ברודער פון צאנזער רב.

* ט"ו ניסן - ענריק איבסן א נארוועגישער דראמאטיקער.

## נפטר געווארן
ה'תרס"ו

## קאלענדאר
## געשעענישן
* ארויס פון דרוק דאס ערשטע מאל דאס ספר עשר קדושות.
## געבוירן
* יחיאל האפער - א יידישער שרייבער און דיכטער.

## נפטר געווארן
* ט"ו ניסן - ענריק איבסן א נארוועגישער דראמאטיקער.
סעמי טריילער

קליין|לינקס|250px
[קליין|250px|אַ "[שטראז צוג|שטראָז צוג" אין אויסטראליע]]
א **סעמי טרײלער** (ענגליש: *Semi-trailer*; ווערטלעך: "האַלב-וואַגאָן") איז א סארט שווערער לאסטאויטא וואס ווערט געבויט פון צוויי טיילן: א שלעפער און א וואַגאָן.

דער פאדערטייל איז דאס איינסל וואס שלעפט דער הינטערטייל, דער וואַגאָן וואס מען טשעפעט צו עס זאל דאס שלעפן. לויט די שווערקייט פון דער לאסט אזויפיל רעדער האט דאס ביז 18.

מען נוצט בלויז דיזל פאר דעם.

זיין מאטאר קען אנטרייבן 450 ביז 600 פערד-מאכט.

קאטעגאריע:לאסטאויטאס
קאטעגאריע:טראנספארט
ה'תשמ"א

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* י"א אייר - בען א דייטשער פאפ זינגער.

## נפטר געווארן
סרול בראנשטיין

**סרול בֿראָנשטײן** (1913, שטעפֿענעשט, בעסאַראַביע – 1943, טאַשקענט, ראַטנפֿאַרבאַנד) – אידישער פּאָעט.

*סרול בראָנשטײן* איז געבױרן געװאָרן אין אַ פֿאַמיליע פֿון אַ בעקער אינעם דאָרף שטעפֿאנעשט אין דרום-מיזרחדיקן טײל פֿון בעסאַראַביע, דעמולט אַ געגנט אין רוסלאַנד און יעצט אין מאָלדאָװע. אין די 1930ער יאָרן האָט ער געװױנט אין בוקאַרעשט, װי ר׳האָט זיך אָנגעהױבן דרוקן אין אידישע צײַטונגען און זשורנאַלן אין רומעניע, אַרײַנגערעכנט ״די װאָך״ (רעדאַגירט פֿונעם פּראָזאַיִקער משה אַלטמאַן) און ״שױבן״ (רעדאַגירט דורכן באַרימטן דיכטער און טעאַטער-דירעקטאָר יעקבֿ שטערנבערג). געדרוקט פּאָעזיִע און ליטעראַטור-קריטיק. 

זײַן ערשט פּאָעזיע ביכל "מאָלדאָװע, מײַן הײם" איז אַרױס אין בוקאַרעשט אין 1938 און די צװײטע זאַמלונג "כ'האָב געעפֿנט ברײט די טױערן" - מיט אַ יאָר שפּעטער. אין 1940, װען בעסאַראַביע איז געװאָרן סאָװעטיש, איז בראָנשטײן אַהין קריקגעקומען. ער איז געװען אַ סאָלדאַט אין דער סאָװעטישער אַרמײ בשעת דער צװײטער װעלט-מלחמה, פֿאַרװוּנדיקט געװאָרן אױפֿן פֿראָנט אין 1942 און געשטאָרבן פֿון די דורכגעשאָסענע לונגען-װוּנדן אין אַ מיליטער-שפּיטאָל אין טאַשקענט, מיטל-אַזיע (יעצט אין אוזבעקיסטאַן) דעם װינטער 1943.

:כ'שלעפּ אַרום אַ זאַק מיט בײנער
:אױף די גאַסן צו פֿאַרקױפֿן 
:קײנער אָבער װיל בײַ מיר די סחורה קױפֿן
:קײנער
:פּאַרדאָן, כ'האָב יאָ אַ קונה אױף איר געטראָפֿן
:דאַרף ער אָבער בײנער האָבן אמתדיקע טױטע
:ניט װי מײַנע, לעבעדיקע און באַהױטע

בראָנשטײן, סרול
לאסטאויטא

[קליין|250px|דער [פוילין|פוילישער Lublin-51 לאַסטאויטאָ]]
א **לאַסטאויטאָ** אדער **לאַסטמאַשין** איז א גרויסער אויטא וואס ווערט באנוצט צו פירן לאסט און געצייג פון איין פלאץ צום צווייטן. מערסטנס ניצן לאסטאויטאס דיזל. לאסטאויטאס קענען זיין גרויס אדער קליין, אבער מערסטנס זענען זיי די גרעסטע פארמיטלען אויך די גאסן.

עס זענען פאראן לאסטאויטאס גרעסער פון בוסן, מיט גרויסע מאטארן פון 350 פערדקראפט אדער מער, וואס קענען פארן גיך אויף די אויטאסטראדן.

*
שונא

**שונא** אדער **שונאים** ווערן אנגערופן א מענטש אדער א גרופע וועלכע זענען אין אפאזיציע און האבן פיינט זייער אייגן אדער אן אנדער געוויסן פירער, אדער זיי האבן פיינט סתם א זאך, מענטש אדער גרופע מענטשן אדער א גאנץ פאלק. אין א מלחמה איז די קעגנארטיקע לאנד און מיליטער דער שונא איינער פארן אנדערן.

פיינט זענען די פארקערטע פון פריינט. 

דער סיבה צום שנאה קען זיין פילפאכיג אבער ביי פאליטיק פעלט זיך נישט אויס עפעס ערענסט און עס קען זיך שאפן א שנאה סתם אזוי ווייל יענער געהער צו די אנדער פארטיי.

## זעט אויך 
* שנאה
* אפאזיציע

קאטעגאריע:פערזענליכקייטן
פארינקס

קליין|250px|דער פארינקס
דער **פֿאַרינקס** אדער **גארגל** איז דער טייל פון גענאק אינעווייניג אין האלדז פלאצירט ממש נעבן מויל און נאז רערן און העכער די וושט, שטימע קעסטל און לופטרער.

עס איז א טייל פון די פארדייאונג סיסטעם און רעספיראציע סיסטעם פון אסאך בעלי חיים.

קאַטעגאָריע:קאפ און גענאק
קאַטעגאָריע:מענטשליכער קול
קאַטעגאָריע:פארדייאונג סיסטעם
שילדדריז

[קליין|250px|די טיירויד גלענד אין [ראזע]]
[קליין|250px|איר [בלוט פארזארגונ]]
די **שילדדריז** (נאך איר פארעם, ווייל זי איז אויסגעפארעמט ווי א שילד) איז די דריז וואס באלאנגט צו דער ענדאקרינאלער סיסטעם. די שילדדריז פראדוצריט און גיט ארויס דריי קריטישע הארמאנען אינעם מענטש צו רעגולירן די מעטאבאליזם אין מענטש. 

דאס איז אויגעפארעמעט ווי א פלאטערל און עס ליגט אין האלדז באדעקענדיג די קנה ממש אונטער דער הויט.

דאס איז איינער פון די חשובסטע גלידער פון מענטשליכן קערפער. דאס ברויך צו ארבעטן נאכאנאנד א גאנץ לעבן פון געבורט ביזן טויט.

קאַטעגאָריע:קאפ און גענאק
קאַטעגאָריע:דריזן
דריז

א **דריזל** אינעם קערפער שאפט א סובסטאנץ, און שפראצן דערנאך ארויס א קריטישן הארמאן אין דעם בלוט וואס דאס איז גערופן די ענדאקרינאלע סיסטעם, אבער אויך געבט דאס ארויס אפפאל אדער צו סתם לעכער ווי דאס בלוט קומט נישט צו.

## פארשידענע מינע דריזן 
* שוויצן
* טיירויד

*
לופטרער

קליין|250px|די געבוי פון דער לופטרער.
די **לופֿטרער** אדער **ווינטרער** () איז אין אלע ווערטייברעיטס, דאס איז די רער, דורך ווי די לופט גייט דורך פון און דורך די האלדז ביז צו דעם ברוסטקאסטן וואס דאן ווערט דאס צעטיילט קודם אין צוויי גרויסע צווייגען קלענער און ברייטער צעשפרייט אריין אין די לונגען, צו ערמעגליכן דאס אטעמען.

דאס איז נעבן די וושט און א ספעציעל אויטאמטיש דעקל פארשטאפט די לופטרער עס זאל נישט אהין גיין די עסן נאר בלויז צום וושט.

## אידישקייט 
אין משיחין בשעת הסעודה שמא יקדים קנה לושט

קאַטעגאָריע:אברים
DSCH

**DSCH** איז א מאטיף באנוצט דורך דעם רוסישן קאמפאזיטאר דמיטרי שאסטאקאוויטש אום זיך זעלב צו רעפרעזענטירען, גלייך אזוי ווי באך האט געניצט  דעם BACH מאטיף. עס אנטהאלט די נאטען רע-מי בעמאל-דא-סי, אדער D-Es-C-H (אין דייטש) וואס פאר דעם קאמפאזיטארס נאמען (ד.ש.) שטעהען (אין די דייטשע שרייבווייזע). 

די מאטיף באפינדעט זיך אין פיהל פון זיינע ווערקן: די 10טע סימפֿאניע אין מי מינאר, דער 8טער שטרייין קווארטעט אין דו מינאר, דער 1טער פידלקאנצערט אין לא מינאר, דער ט1ער טשעלאקאנצערט אין מי בעמאל מאזשאר, די 15ע סימפאניע אין לא מאזשאר און די 2טע פיאנעסאנאטא אין סי מינאר אפוס 60.

קאַטעגאָריע:מוזיק
ה'תרצ"ו

## קאלענדאר
## געשעענישן
* אנפאנג פון מאורעות תרצ"ו-תרצ"ט וואס די אראבער האבן ארגאניזירט א רעוואלט קעגן די יידן אין ארץ-ישראל.

## געבוירן
## נפטר געווארן
נאז לעכער

left|thumb|250px|אנאטאמיע פון די נאז לעכער
left|thumb|250px|די נאז וואנט.
**נאז לעכער** זענען נישט דוקא די לאך פון אינדערויסן נאר די גאנצע טונעלן סטרוקטאר פון היילן רערן און לעכער וואס לויפן טיעף אין פנים און פון אונטערן נאז.

דאס דינט ווי א הייצונג סיסטעם צו ווארעמען די נאז און די בלוט פון גאנצען קערפער. אויך צו שמעקן אלעס. און אויסרייניגען די לופט.
עפיגלאטיס

קליין|250px|אן אפן עפיגלאטיס.
דאס **עפיגלאטיס** איז דאס דעקל פון האלדז. עס איז געמאכט פון א דין ווייכביין הייטל, פארדעקט מיט שליים און מוסקל, וואס איז פארבונדן מיטן אונטערשטן שורש פון צונג. דאס ארבעט שווער ווען מען רעדט אינמיטן עסן, אדער מען אטעמט אינדערמיט, אז עס זאל נישט אריינגיין דאס עסן אין דער לופטרער, נאר אין דעם וושט, דורך זיך פארמאכן. נארמאל איז דאס נישט פארמאכט און עס איז אפן אויף אויבן אויף ארויף, דעריבער האט יעדע מענטש א גארגל, אחוץ ווען דאס פארמאכט זיך ווערט די האלדז גראד אן דעם בארג. דאס איז איינס פון דריי הויפט באשטאנדטיילן וואס פארעמען אויס דאס שטימע קעסטל.
מנחם מענדל וועכטער

ר' **אברהם מנחם (מענדל) וועכטער** (געבוירן כ׳ טבת תש"ז) איז דער ראש כולל פון נחלת הר חב"ד. פריער איז ער געווען א סאטמארער חסיד וואס האט געהאט א ישיבה אין וויליאמסבורג.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן כ׳ טבת תש״ז אין נירבאטור, אונגארן צו זיינע עלטערן הרב ליפא וועכטער און זיין ווייב זעלדא. ווען ער איז געווען אלט צען יאר האט די משפחה זיך געצויגן אין קאנאדע.

נאך דער חתונה מיט זיין ווייב ראל האט ער געפירט א סאטמארער ישיבה מיט געקליבענע בחורים וואס האבן געהייסן מצוינים און זיי האבן געברויכט אן עקסטערע מסגרת ווי מער צו שטייגן ווי די אלגעמיינע בחורים פון דער סאטמארער ישיבה פון דעמאלטס. ער האט זיי איבערגערעדט צו ווערן חב"דסקע חסידים. צוליב דעם האט מען אים געשלאגן ביז ער האט גע׳חלש׳ט און אים ארויסגעווארפן נאקעט נאך די פעטש אויף דער גויאישער גאס אין מיטן ברוקלין. א שווארצער גוי האט דאס געזען און אים געראטעוועט פונ'ם טויט. 

נאך אידן זענען געווארן געשלאגן צוליב דעם סקאנדאל. 

די צייטונג דער איד האט געהעצט די מאסן און אים באשולדיגט אלס קידנכאפער וואס כאפט אוועק קינדער פון זייערע עלטערן.

ער וואוינט היינט צוטאגס אין ארץ ישראל וואו ער דינט אלס פוסק און ראש הכולל פאר חב"ד.

זיינע תלמידים זענען אלע אקטיוו אין חינוך. ער האט זיך נישט געטוישט די קליידונג פון סאטמאר אויף ליובאוויטש, אבער זיינע קינדער זענען יא מער ווייניגער מיט דעם ליובאוויטשער לבוש.

## וועבלינקען
* א שמועס פון ר' מענדל ווי ער רעדט אביסל ארום איבער זיין פארלאזן סאטמאר קיין חב"ד. http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2107735 
* די ניו יארק טיימס באשרייבונג וועגן דעם אטאק אויף ר' מענדל וועכטער. https://www.nytimes.com/1983/06/21/nyregion/hasidic-rabbi-s-beard-is-cut-in-an-abduction-in-brooklyn.html?searchResultPosition=1
*אברהם מנחם מענדל וועכטער ביי חב"דפעדיע

קאטעגאריע:אידישע קאנטראווערסיעס
קאטעגאריע:ליובאוויטשער חסידים
קאטעגאריע:ליובאוויטש
שמעיה גרינבוים

הרב **שמעיה גרינבוים** איז גיווען פון די באוואוסטע פרומע גרויסע מחברים פון ספרים אין דער היינטיגער תקופה, זיינע ספרים "סייעתא דשמיא" אויף משניות, מסכתות הש"ס, חומש רש"י, זענען באוואוסט מיט זייער קלארקייט און פשטות, זענען שטארק צוכאפט אין אלע סארט שיכטען פון אידנטום, ער איז א תלמיד פון סאטמארער רבי זצ"ל, זיינע יונגע קינדישע יארן איז ער אויפגעהאדוועט געווארן אין דער ליובאוויטשער ישיבה אין פאריז ביי די גרויסע "עובדים". נפטר ש"ק ר"ח תמוז, ל' סיון תשפ"ד.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
נוטרים

קליין|250px|נוטרים אין 1937
**נוטרים** (וואס מיינט היטערס) איז דער נאמען פון א יידישע לעגאלע ארגאניזאציע אין ארץ ישראל וואס איז אנטוויקלט געווארן ביי די מאורעות תרצ"ו - תרצ"ט ביז ווען ס'איז געגרינדעט געווארן מדינת ישראל. זייער ציל איז געווען צו פארטיידיקן די יידישע יישובים פון די אראבישע טעראר.

די **נוטרים** זיינען געווען פארעכנט ווי א צוגעלייגטער חלק צו די בריטישע פאליציי, אבער אין פאקט האבן אויף זיי געהערשט די ארגאניזאציע "ההגנה" וואס האט זיי געפירט לויט ציוניסטישע אינטערעסן. 

קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
מאורעות תרצ"ו - תרצ"ט

**מאורעות תרצ"ו - תרצ"ט** (אויף העברעיש אויך **המרד הערבי הגדול**) איז דער נאמען פון א רעוואלט וואס האט פאסירט צווישן די יארן ה'תרצ"ו - ה'תרצ"ט (1936 - 1939) אין ארץ ישראל ווען דערבריטישער מאנדאט האט געהערשט דארט, ביי די רעוואלט האבן די אראבער ארגאניזירט א קייט פון טעראר אקציעס קעגן די יידן אין ארץ-ישראל. זיי האבן געשאסן יידן אומעטום און פארברענט פיל פון זייערע פעלדער. אויך האבן זיי אטאקטירט בריטישע סאלדאטן. אין דער רעוואלט זיינען געשטארבן איבער 80 יידן, 369 פארווונדעט געווארן און ארום 17,000 לאנדווירטשאפט דונאם איז פארברענט געווארן.

## די סיבות פון דער רעוואלט 
* דעמאלס איז געווען דער פינפטער עליה וואס האבן עמיגירט זייער א סך יידן, 300,000, קיין ארץ ישראל. דאס האט געבריינקט שטארקע צארן פאר די אראבער.
* דעם מופטי מוחאמד אמין אל חוסעיניס מוט האט זיך פארשטערקערט.

## דאס ציל פון דער רעוואלט 
## די רעאקציע פון די יידן צור רעוואלט 
אין דער יידישער יישוב איז געווען פארשידענע דעות ווי אזוי זאל מען רעקאצירן. די ציוניסטישע פירערשאפט האבן געהאלטן זאל מען איינהאלטן פון רעקאצירן מיט געווער לויט די מדיניות ההבלגה געדאנק. סיי צוליב א מאראלע סיבה נישט צו סתם מארדן אומבאשולדיגע אראבער, און סיי צוליב א פאליטישע סיבה כדי זאלן די בריטן זיך אננעמען פאר די אומבאשולדיגע יידן.

אבער פון צווייטן זייט האבן אזעלכע גע'טענות אז מען דארף יא רעאקצירן מיט געווער קעגן די אראבער, כדי צו נישט ווייזן שוואכקייט וואס וועט לאזן די אראבער זיך שטערקערן אויף די יידן.

בשעת דער רעוואלט האבן די יידן אויפגעשטעלט עטליכע לעגאלע און אומלעגאלע ארגאניזאציעס צו זיך שלאגן און פארטיידיקן די יידן פון די רעוואלט, ווייל די ארגאניזאציע "ההגנה" איז געוועזן צו קליין צו זיך שלאגן קעגן דער רעוואלט.

די לעגאלע ארגאניזאציעס זיינען געווען: "הנוטרות" וואס איז געווען א יידישע צעמישט מיט א בריטישע פאליציי, און "ספעציעלע נאכט רינגען" וואס האבן געוועזן טעטיק ביינאכט צו אטאקטירן די אראבער וואס האבן זיך אויסגעפלאצט אין די יידישע ישובים אין מיטן דער נאכט.

די אומלעגאלע עקסטרימערע אגאניזאציעס וואס האבן פארארבייט אָן קיין באשטעטיקונג פון די בריטן איז געווען "הנודדת" וואס האבן ארויס אטאקטירן די אראבער איידער די אראבער זיינען געקומען, און "פלוגות השדה" באוועגלעכע גרופעס וואס האבן זיך געוואנדעט צו די ערטער וואס זיינען געווען אטאקטירט.

## פיל קאמיסיע 
איינע פון די קאמיסיעס צו אויסלייזן די רעוואלט איז געווען די פיל קאמיסיע, אבער די קאמיסיע איז דורכגעפאלן.

קאטעגאריע:פאלעסטינע

קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
ה'תשס"א

## קאלענדאר
## געשעענישן
* 3 ישראלישע סאלדאטן זיינען פארכאפט געווארן דורך כיזבאללא אין הר דוב.

## געבוירן
## נפטר געווארן
* י"א סיון - אלטע פייגע טייטלבוים, סאטמארער רביצין אשת רבי יואל טייטלבוים (געב' ה'תרע"ב)
ה'תש"ל

## קאלענדאר
## געשעענישן
* "דב רודברג" איז גע'מארדעט געווארן דורך טעראריסטן אין הר דב.

## געבוירן
## נפטר געווארן
* גאמאל אבדעל נאצער - פרעזידענט פון עגיפטן.
ה'תשנ"ג

## קאלענדאר
## געשעענישן
* מען האט אויפגעהעפנט די תל אביב נייע צענטראלע סטאנציע.

## געבוירן
## נפטר געווארן
19טער י"ה

דער **19טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן די יארן 1801 - 1900.

## געשעענישן 
* 1805 - קאמף פון טראפאלגאר
* די תפארת ישראל שול ווערט געבויט אין ירושלים

*
קאַטעגאָריע:יארהונדערט
ברעג ים

left|thumb|250px|א ברעג ים.
א **ברעג ים** איז די גרעניץ פון דער ערד לעבן א וואסער, ד.ה. די דאזיקע שטיקל עק לאנד ביים ברעג פון א קערפער פון וואסער ווי א ים, אדער אן אקעאן, אדער אן אזערע.

ברעג ימען זענען באאייפלוסט פון די צוזאמשטעל און סביבהדיקער לאנדשאפט צוזאמען מיט וואסער געמאכטע חורבה'ס ווי דורך די כוואליעס און געוויקסן.

די געאלאגישע קאמפאזיציע פון שטיינער און זאמד דיקטירט די סארט ברעג וואס ווערט באשאפן.
 
כאטשיג א פלאזשע איז געווענליך אייביג א ברעג ים, טוט אבער די טערמין בלויז אנצייגן אויף אזא סארט ברעג ים וואס איז זאמטיג און און פייכט אדער מיט שטיינדלעך א אן א גרויסער טיפקייט גראד ביים עק.

## זעט אויך 
* בארטן
* פלאזשע

קאַטעגאָריע:געאגראפיע
פינקטלעכע וויסנשאפטן

**פינקטלעכע וויסנשאפטן** איז א כללישער נאמען פון די וויסנשאפטן וואס פארנעמען זיך מיט מאטעמאטיק און מיט אונבעלעבטע מאטעריעלן. עס ענטהאלט פארשידענע אינזשינעריעס, כעמיע, פיזיק, סטאטיסטיק, קאמפיוטער וויסנשאפט און נאך. די אלע אזעלכע וויסנשאפטן האבן א שייכות מיט מאטעמאטיק; מען קען רעכענען גענוי און אויספרובירן נייע היפאטעזן.

דאס איז אנדערש ווי די ווייכע וויסנשאפטן.

*
שטימע קעסטל

קליין|250px|די אויסשטעל פון שטימע קעסטל פון אונטען.
דאס **שטימע קעסטל** איז דער גליד ביי יעדן זויג בעל חי' וואס זיצט העכער דער לופטרער אין פאדערשטן טייל פון האלדז דארטן ווי דער וושט מיט דער לופטרער צעטיילן זיך, און איר הויפט אויפגאבע איז צו באשיצן די לופטרער.

דאס איז צאמגעשטעלט פון 9 קארטילעדזש שטיקער, וואס צאמגעבינדען מיט מוסקל בענדער.

דאס דינט דורך צו לאזן לופט פון דעם פארניקס אריין אין די לונגען. 

דאס איז אויך אחריות אויף דעם אויסשטעל פון טענער פון קול, אויף איר שטארקייט און איר הויכקייט. לויט איר ברייטקייט קענען זיך די שטים בענדער אויסציען און צאםציען.

קאטעגאריע:קאפ און גענאק
קאטעגאריע:מענטשליכער קול
צווייטע עליה

**די צווייטע אימיגראציע** (וואס הייסט **ארבייטערס עמיגראציע**) איז געווען די צווייטע גרופע פון ארום 35 טויזנט ציוניסטישע אידן וואס האבן עמיגרירט פון מזרח אייראפע (איבערהויפט פון רוסלאנד) און פון תימן קיין ארץ ישראל אין די נייע תקופה צווישן די יארן ה'תרס"ג ; 1903 ביז ה'תרע"ד ; 1914 ווען עס האט אויסגעפלאצט דער ערשטער וועלט קריג.
(דענסטמאל איז ארץ ישראל געוועזן אונטער דער אטאמאנישער אימפעריע.)

רוב פון די עמיגראנטן האבן עמיגרירט צו פארבעסערן זייער לעבנסשטייגער אין עקאנאמיע און צוליב די אנטיסעמיטיזם וואס האט געהערשט אין אייראפע, אבער א קליין טייל פון זיי (ארום 1500 מענטשן) האבן עמיגרירט פון אידיאלאגישע סיבות כדי צו אויפשטעלן אין דער צוקונפט א יידישע מדינה, צ.ב.ש. האבן זיי זיך משתדל געווען צו רעדן העברעיש כאטש וואס זייער מוטער שפראך איז געווען יידיש אדער רוסיש.

די אימיגראציע האט פאסירט בשעת ווען ווולגארערע יידן (ארום 1.3 מיליאן) האבן עמיגירט פון מזרח אייראפע צו אנדערע לענדער פון די גארער וועלט איבער הויפט צו די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, האבן א קליין טייל פון זיי עמיגרירט קיין ארץ-ישראל.

די סיבות פון די אלגעמיינע אימיגראציע איז געווען אזוי ווי ביי דער ערשטער אימיגראציע אלס די ענגשאפט וואס איז געווען אין אייראפע פון וועגן די שנעלע וואקסונג פון די **דעמאגראפיע** (ליינט דארט) און אויך אלס די שרעקלעכע רדיפות און פאגראמען וואס די גויים האבן גערודפט די יידן ווי ביי קעשענעוו פאגראם וואס האט פאסירט אין ה'תרס"ג ; 1903.

רוב פון די עמיגראנטער האבן צום סוף זיך צוריקגעקערט קיין אייראפע, און נאר א טייל פון זיי זיינען געבליבן אין ארץ-ישראל.

אין יאר ה'תרס"ט ; 1909 איז געגרינדעט געווארן די ערשטע העברעישע שטאט וואס שפעטער האט מען איר גערופן "תל אביב", די שטאט האט מען געבויעט וויבאלד אין יאפא איז געווען זייער ענג (בלויז 10 טויזנט מענטשן).
נבילה

**נבלה** איז א כשר'ע בהמה וואס מען האט נישט געשחטן לויט דער הלכה, אדער עס האט גע'פגר'ט.

אין דער תורה שטייט אז מען טאר נישט עסן. קיין נבילה. אויסער דעם איז דא א מצוה צו געבן נבילה פלייש פאר א הונט אלס אן הכרת הטוב אז ביים ארויסגיין פון מצרים האבן די הינט נישט געבילעט.

געוויסע יידישע טראדיציאנעלע זאגן (איבערהויפט פאר קינדער) אז ווען מען עסט נבלה איז דאס מטמטם דעם מח.

קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
הר דב

left|thumb|250px|הר דב
**הר דב** (אדער **הר הבתרים**) איז א באַרג וואס פארציט זיך מיטן בארג-חרמון אין ארץ ישראל און אין לבנון. דער בארג הייסט אויף העברעיש "הר דוב" לויטן נאמען פון "דב רודברג" וואס איז דארט גע'מארדעט געווארן דורך טעראריסטן אין יאר ה'תש"ל.

לויט דער יידישער טראדיציע איז דארט געוועזן דער "ברית בין הבתרים" פון אברהם אבינו.

תשרי ה'תשס"א איז דארט פארכאפט געווארן 3 ישראלישע סאלדאטן דורך די כיזבאללא, וואס דערנאך אין יאר ה'תשס"ד האט מען זיי צוריקגעקערט אלס טויטע קערפער.

קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך
דב
יוסף נחום שטראם

**יוסף נחום שטראם** ער איז א מגיד שיעור אין דף היומי און באבובער שול אין בת ים. זיינע שיעורים ווערן רעקארדירט אין ווידעא און ווערט ארויפגעלייגט אויף די סייט פון מאורות הדף היומי.

ער גיט קלארע שיעורים און רעדט אויס אסאך אקטועלע הלכות פון די לעצטיגע גדולים.
## וועבלינק
* וועבזייטן פון מאורות הדף היומי וואו איר קענט זען און הערן זיינע שיעורים .

קאטעגאריע:מגידי שיעורים
קאטעגאריע:דף היומי
פאניק אטאקע

**פאניק אטאקעס** אין ענגליש הייסט דאס anxiety attack א קרענק וואס מענטשן ליידן דערויף אז זיי ווערן באמת איבערצייגט אז זיי פילן זיך ווי זיי שטארבן. זיי האבן פיווער א.א.וו.

דאס קען אנכאפן די ליידענדע אינמיטן שלאפן אדער אינמיטן עסן אדער ארבעטען.

קאַטעגאָריע:גייסטיקע קרענק
קאַטעגאָריע:פאניק
יצחק לייב וויינגארטען

ר' **יצחק לייב וויינגארטען** איז א דאקטער פון נאטורליכער רפואה אין חרדישן וויליאמסבורג, זיין פאטער ר' שלמה וויינגארטען ז"ל האט געגרינדעט דעם עלטסטן געזונטהייט געשעפעט אין די ליע עועוניו הויפט גאס אין וויליאמסבורג, ער איז אויך שטארק אקטיוו אין די סאציאלע לעבן פון סאטמאר געמיינדע.

ער האט פאר א שטיק צייט ארויסגעגבן א צייטונג מיטן נאמען סאטמאר. און אויך איז ער געווען א רעפארטער פארן פנים חדשות די חסידים פון ר' משה טייטלבוים ז"ל האבן אים געוואלט הינריכטן צוליב דעם וואס ער האט געלייגט זיין פירערשאפט אין א סכנה אבער ער האט דאס איבערגעלעבט נאכן זיך אויפוועקן פון א קאמא. זיין יונגערער ברידער איז ר' ישראל משה וויינגארטן א געוועזענער ראש ישיבה אין אנטווערפן.

## וועבלינק
* גוגל ווידעא קליפ פון א באריכט פון זיינע שלעק http://video.google.com/videoplay?docid=5984334586550924894 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:סאטמאר
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
האלדז ווייטאג

left|thumb|250px|געשאוואלן הלאדז.
**האלדז ווייטאג** אין ענגליש Pharyngitis דאס איז א ווייטיקדיגע אנטצינדונג פון דעם אינעווייניגסטן האלדז וואס הייסט פארינקס, עס קען אויך אריינרעכענען די אנצינדונג פון די מאנדעלן. 

דער מערסט טרעפענדער גורם צו דער אנטצינדונג איז די אינפעקציע וואס 90% פראצענט איז פון א ווירוס. דאס איבעריגע ביי באקטעריע אינפעקציע.

קאטעגאריע:קרענק
אנגינע

**אנגינע** אדער **מאנדלען אנצינדונג** איז איז אן אינפעקציע אויף די מאנדלען, וואס זענען קליינע דריזן אין דעם האלדז הינטער דעם צונג. דער עיקר סימפטאם פון אנגינע איז א האלדז ווייטאג, אבער דערצו קען אויך זײַן היסן און קאפווייטיק.

קאטעגאריע:קרענק
אינפעקציע

**אינפעקציע** איז א פרעמדער שעדליכער קאליניזאציע פון א אנדער ארגאניזם פון א פרעמדער ספישיס וואס באזעצט זיך אין א גאסט געבער ארגאניזם, און עס נוצט אויס איר גאסט געבעריי צו זויגן כוח צו וואקסן און זיך פארמערן אויפן חשבון פון דעם גאסט געבער. דאס מאכט אן א חורבן פארן גאסט געבער און מאכט אים קראנק. אפט מאל טוט דאס אינגאנצען טויטען דעם גליד אוואו דער פרעמדער ארגאנסים האט זיך באזעצט. די קערפער פון גאסט געבער איז אפט מאל אין אנפאנג טוט רעאקציאנירן מיט א אנטצינדונג. די פאראזיטן קענען זיין, באקטעריע, פאראזיטען, פאנגי, און נאך.

קאַטעגאָריע:מיקראביאלאגיע
קאטעגאריע:קרענק
מאנדלען

צו מיינט איר די מאנדלען פון בוים?
left|thumb|250px|די מאנדלען.
**מאנדלען** איז א פאר גלידער פון דער לימפעס-סיסטעם וואס זייער פארעם איז ווי די מאנדלען וואס וואקסן אויף ביימער, דעריבער ווערן זיי אזוי גערופן. זיי זענען באהאפטן צום פארינקס.

עס מאכט זיך אפט אן אנצינדונג אויף די מאנדלען און ביי ערוואקסענע קען מען דאס ארויסשניידן, ווייל נאך די 5 יאר ענדיגט דאס איר קריטישער דינסט פון אימיון סיסטעם.

קאַטעגאָריע:קאפ און גענאק
לימפאטישע סיסטעם

די **לימפֿאַטישע סיסטעם** איז א קאמפליצירטער נעצווערק פון לעכער און רערן, צאמגעשטעלט פון לימפנאדן און לימפרערן וואס טראנספערירן לעבנס קריטיש וויכטיגע באשטיינדטיילען פון דער בלוט צירקולאציע סיסטעם. זי איז א גרויסער טייל פון דער אימון-סיסטעם. 

*
געשווילאכץ

קליין|250px|געשוואלענער ענקל פון די פוס.
א **געשווילעכץ** מאכט זיך ווען וואסער פון קערפער פארבלייבט אין די ביאלאגישער טישו.

קאטעגאריע:קרענק
סאטמאר שוהל ראדני

דער **סאטמארער בית המדרש** אויף **ראדני** איז דאס ביהמ"ד הגדול דקהל יטב לב דסאטמאר אין וויליאמסבורג, ברוקלין, ניו יארק, און געפינט זיך אויף **152 ראדני סטריט**. דאס ביהמ"ד איז געווען די אפיציעלע גרויסע שול פון סאטמארער חסידים, און דארט האבן געדאווענט די פריערדיגע סאטמארער רבי'ס רבי יואל טייטלבוים זצ"ל און רבי משה טייטלבוים זצ"ל. 

היינט איז זי דער צענטראלער בית המדרש פון רבי זלמן לייב טייטלבוים.

די שול איז באנייט געווארן א' סליחות תשכ"ט.

ביז דאן איז געווען די סאטמאר שול אויף 550 בעדפארד, דער ארט ווי די הויז פונעם לעצטן סאטמארער רבי׳ן, רבי משה טייטלבוים זצ"ל, האט געוואוינט, און היינט וואוינט דארט דער סאטמארער רבי ר' זלמן לייב.

זייט דער סאטמארער מחלוקה, איז די אייגנטומערשאפט אין פירערשאפט פונעם ביהמ"ד געווען אונטער קריגערייען, ביז עס איז אנגעקומען צום גוי'אישן געריכט, און ר' זלמן לייב האט געוואונען, דעריבער איז זי היינט א סאטמאר-זאלונישע שוהל.

די אהרונים האבן זיך געבויט א נייע אייגענע צענטראלע שול אויף **הופער**, וואס געפינט זיך אויף 13 און 14 הופער סטריט.

קאַטעגאָריע:שולן
קאַטעגאָריע:זאליס
קאַטעגאָריע:סאטמאר
מאס

**מאָס** איז דער אפשאצונג אדער אפמאך פון די דערגרייכונג, דימענסיע אדער מעגליכקייט, געווענליך און שייכות צו א סטאנדארט אדער אפטייל פון מאס. די מאס איז אויסגעדרוקט אין א נומער פון אפטיילן פון דעם סאטנדארט. ווי למשל ווייטקייט דורך די נומער פון מיילן אדער קילאמעטער. די וויסנשאפט פון מעסטן ווערט גערופן מעטראלאגיע.

## וואס קען מען מעסטן? 
מען קען מעסטן אסאך פארשיידענע זאכן, למשל:
* דיסטאנץ: מעסטן דיסטאנץ ענטפערט די פאלגנדע פראגעס;
** ווי ווייט איז א געוויסער פלאץ פון דאנעט?
** ווי ווייט זענען צוויי ביימער פון אנאנד?
** ווי לאנג איז דער שטעקן?
* געוויכט: מעסטן געוויכט ענטפערט די פאלגנדע פראגעס;
** וואס איז שווערער, דער דאזיגער הענגל פון טרויבן צי יענע בינטל באנאנען?
** צי האט משה פארלוירן אין געוויכט היי יאר?
** אז איך לייג אריין א גרויסע שטיין אין א שיף צי וועט זי זינקען?
* פארנעם: מעסטן פארנעם קען ענטפערן די פאלגנדע פראגעס;
** וויפיל פלעשלעך וואסער דארף מען האבן אנצופילן א קעסל?
** וויפיל בוימל זאל איך אריינגלייגן אין דעם געקעכץ?
** וויפיל קארטאנען גייען אריין אין דעם צימער?
* טעמפעראטור: מעסטן טעמפעראטור קען ענטפערן די פאלגנדע פראגעס;
** וואו איז ווארעמער היינט, ירושלים אדער ניו יארק?
** אז איך לייג אריין אייז צי וועט עס ווערן וואסער?
** צי איז גענענדל קראנק מיט א פיבער?
* דריק: מעסטן דריק קען ענטפערן די פאלגנדע פראגעסף
** וויפיל לופט דארף מען אריינלייגן אין דעם רייף?
** צי וועט זיין א גוטע וועטער מארגן?
** צי קען דער טיש טראגן א געוויסן לאסט?
*גיכקייט: מעסטן גיך קען ענטפערן די פאלגנדע פראגעס;
** ווער וועט אנקומען פריער, אהרן צי מענדל?
** ווי שפעט וועט מען דערגרייכן מאנטשעסטער?
** ווי לאנג דויערט די רייזע?

*
יקותיאל פעלדמאן

הרב **יקותיאל פֿעלדמאַן** (באקאנט ווי ר' קותי) איז  דער משגיח און משפיע אין דער צענטראַלער תומכי תמימים ישיבה און אין אהלי תורה.

## ביאָגראַפֿיע
ר' **יקותיאל פֿעלדמאַן** (ר׳ קותי) איז געבאָרן געוואָרן ח' טבת תשל"א צו זײַן פאָטער יהושע זעליג פעלדמאַן און מוטער זהבה. ווען ר׳ קותי איז אַלט געווען אַכצן יאָר אין יאָר תש"ן איז ער געפאָרן אין קרוין הייטס צו לערנען אַ יאָר בײַם ליובאוויטשער רבי׳ן אנגערופן קבוצה אין תומכי תמימים המרכזית אויך באקאנט ווי 770.

## חתונה
ער האט חתונה געהאט צו א טאכטער פון דיין העלער פון קרוין הייטס וואס איז אויך דער ראש פון דעם ליובאוויטשער רבי׳נס כולל, וואוינט אין קרוין הייטס. ר׳ קותי איז דעם משגיח אין ישיבת תומכי תמימים ליובאוויטש אין קרוין הייטס און אויך איינער פון די הויפט משפיעים. ער איז אויך א משפיע אין אהלי תורה. 

ר׳ יקותיאל דינט אלס הויפט שליח פון ליובאוויטש אין וויליאמסבורגס חב"ד הויז אויף נארט 5 ראג בעדפארד עוועניו.

 

קאַטעגאָריע:ליובאוויטש
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
דימענסיע

אין פיזיק און מאטעמאטיק, איז די **דימענסיע** דער פאראמאטער אדער מאס וואס פארלאנגט זיך צו דעפינירן די כאראקטאריסטיקן פון א אביעקט, די לענג, ברייט, הייך און גרייס פון דער פארעם.

אין לינעארער אלגעברע איז די דימענסיע פון א וועקטאר רוים דער קארדינאל פון א באזיס פון דעם רוים.

למשל א ליניע האט דימענסיע 1, ווייל מיט איין קאארדינאט קען מען פעסטשטעלן א פונקט אויף דער ליניע.

קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
סאטמאר שול הופער

קליין|250px|די נייע 14 הופער שוהל ביי די לעצטע פאזעס פון עס איינרישן און באנייען אויף ראש השנה תשס"ז
**13 הופפער** איז דאס ביהמ"ד הגדול דקהל יטב לב דסאטמאר אין וויליאמסבורג ברוקלין נו יארק, ארגינעל אויפן אדרעס 13 הופפער סטריט, שפעטער פארברייטערט צו אויך 14 הופער סטריט.

דאס ביהמ"ד איז ארגינעל געגרינדעט געווארן שבת שירה תשס"ג צוליב דעם סאטמאר מחלוקת, ווען די אהרונים זענען געווארן ארויסגעווארפן פון די אלטע ביהמ"ד אויף ראדני סטריט, האבן זיי געעפנט א נייעם אייגן ביהמ"ד.

אזוי אויך האבן זיי איינגערישט דעם נייעם ביהמ"ד מיט אלע באקוועמליכקייטן צו לערנען תורה, מיטן צושטעלן א ריזיגער היכל התורה און א אוצר הספרים מיט כל ערליי ספרים, באקוועמע טישן און בענקלעך. היינט צוטאג איז די היכל התורה דער גרעסטער לערנען ביהמ"ד אין וויליאמסבורג וואו אידן זיצן און לערנען פון גאר פרי ביז שפעט ביינאכט, אזא מין שטייגער ווי די היכל התורה היכל  ראזענבערג אין קרית יואל אין היכל חי' אין בארא פארק.

און יאר תשס"ו האבן די ראשי קהילה און גבאים פונעם ביהמ"ד געבויט א פרישן, סאך גרעסערן ביהמ"ד קעגן איבער אויף 14 הופער סטריט, וואס איז געווארן נאכגעפאלגט מיט גרויס סענזאציע און אלע וועלטליכע צייטונגען אלס דער "נס ביהמ"ד" צוליב וואס עס איז געבויט געווארן דורך הרב שלום לאנדא און יצחק ראזנבערג אין א קורצן צייט אפשניט פון בלויז 14 טאג, פונעם גרונד ביז דער ענדע. דער נייער ביהמ"ד איז באנייט געווארן ראש השנה תשס"ז צוזאמען מיטן סאטמארער רבי רבי אהרן. 

## וועלטליכע צייטונגען באשרייבונגען 
* Satmar 'miracle' temple up in 14 days, (*דעילי ניוז סעפטעמבער 30 2006*).
* It's a House of 'Gosh!', (*ניו יארק פאסט אקטאבער 2 2006*).
* Splintering of Satmar Community Leads to a 'Miracle' Synagogue , (*ניו יארק סאן סעפטעמבער 27 2006*).
* In Brooklyn, Hasidim build shul in a flash , (*טיימס העראלד רעקארד אקטאבער 3 2006*).

קאַטעגאָריע:שולן
קאַטעגאָריע:ארונים
לענג

**לענג** איז דער לאנג דימענסיע פון יעדער אביעקט. די לענג פון א זאך איז פשוט די ווייטקייט צווישן ביידע עקן פון די זאך. 

ביישפילן פון לענג זענען הייך וואס איז די ווערטיקאל ווייטקייט. און ברייט וואס איז די ווייטקייט פון זייט צו זייט.

קאַטעגאָריע:געאמעטריע
מייל

א **מייל** איז א אפטייל פון לאנגקייט, געווענליך גענוצט צו מעסטן די ווייטקייט.

* א מייל איז 5,280 פוס. 

## זעט אויך
* מיילשטיין  

קאטעגאריע:מאס
ראדיא-אפאראט

left|thumb|250px|א ראדיא
א **ראַדיִאָ אויפנעמער** אדער אינקורצן א **ראדיא** איז א כלי וואס נעמט אויף ראדיא סיגנאלן. דורך דער כלי קען מען הערט דארטן די נייעס אדער מוזיק אדער סתם וועטער און טראפיק. 
עס זײנען דא FM און AM און היינט צוטאגס ביי די גאר מאדערנע כלים אויך XM. 

*
פראצענט

left|thumb|upright|דער פראָצענט סימבאל.
**פראָצענט** איז א וועג ארויסצוברענגען א ציאונג אדער פראקציע פון א גאנצן נומער. א נומער ווי "45%" (פינף און פערציג פראָצענט) איז למעשה א פארקירצונג צו דעם נומער 45/100.

ווי למשל, די אויסדרוקן,

:"45 פראָצענט פון מענשטן..."

איז למעשה א וועג צו זאגן:

:"45 פון א יעדע 100 מענטשן..."

אדער:

:"0.45 פון מענטשן..."

קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ
מערת המכפלה

קליין|250px|מערת המפלה פון דרויסן.
**מערת המכפלה** (אראביש: **الحرم الإبراهيمي**, *אלחרם אלאבראהימי*) איז דער געדאפלטער הייל אין חברון וואו עס ליגן דארטן באגראבן אדם הראשון מיט חוה און די אבות אברהם, יצחק און יעקב און די אמהות שרה רבקה און לאה, אחוץ רחל וואס ליגט אין קבר רחל אין בית לחם.  

די קברים זענען אויך פארהייליגט ביי די אראבער. 

אין תמוז תרפ"ט האט דער ליובאוויטשער רבי ריי״צֿ באזוכט דעם יידישן יישוב אין חברון. דער רבי האט באזוכט די נכסים וואס זענען געווארן קאנפיסקירט פון חב"ד, צווישן זיי ראמאנא הויז. דורכן השתדלות פון לייזער-דן סלאנים, האט דער רבי באקומען א ספעציעלע באשטעטיגונג צו דאווענען אינערהאלב דער מערת המכפלה. צוזאמען מיט אים זענען אריינגעגאנגען זיין איידעם שמריהו גוראריה, הרב יעקב יוסף סלאנים רב פון חברון, לייזער-דן סלאנים, הרב ישראל זיסל דווארעץ און זיין ברודער יצחק – תלמידים פון דער חברונער ישיבה, און נאך איין לובאוויטשער חסיד.

אין די שפורן פון די פרעות תרפ"ט האט מען פארטריבן די יידן פון חברון און זייט דעמאלטס ביז תשכ״ז זענען יידן נישט געקענט צוקומען צו דער מערה.

## רעפערענצן
קאטעגאריע:מקומות הקדושים
קאַטעגאָריע:חברון
גוגל קא אפ

‏ left|200px

## גוגל קא-אפ 
גוגל האט דאס אנאנסירט דעם 24סטן אקטאבער 2006.

דאס איז א וועג ווי אזוי ווער ס'וויל קען מאכען א אייגענע זוכמאשין באזירט אויף גוגל'ס אייגענעם זוכמאשין. ס'איז אומזיסט אזוי ווי כמעט אלע גוגל'ס פראדוקטן

דאס מיינט: אזוי ווי גוגל טרעפט אלעס, סיי זשאנק סייט'ס און סיי געהעריגע, קען מען דורך קא-אפ אויסשטעלן וועלכע וועבזייטלעך ס'זאל זיכען, און אויך וועלכע ענין צו למשל נאר אידישע וועבזייטלעך, אדער נאר וויסענשאפטליכע וועבזייטלעך.

## וויאזוי ארבעט עס 
* מ'גייט אריין צו דעם לינק פון אונטן און קליקסט אז איר ווילט מאכן א נייע (Custom Search Engine), דארט לייגט מען אריין דעם נאמען וויאזוי ס'זאל הייסן, 
* און קומענדיגע באקס: פאר וואסערע ענין דאס איז, 
* קומענדיגע: keywords, 
* קומענדיגע: וועלכע וועבזייטל ס'זאל זוכן, מ'קען אריינלייגען א גאנצע וועבזייטל, אדער נאר איין פעידזש פון א וועבזייטל, - מ'קען אלעמאל צולייגען און אראפנעמן וועבזייטלעך - 
* קומענדיגע: צו ס'זאל זוכן נאר די וועבזייטלעך, אדער ס'זאל זוכן דעם גאנצן וועב נאר ס'זאל אונטערשטרייכן די וועבזייטלעך, און יעצט האט איהר שוין א אייגענע זוכמאשין, 

'''מ'קען דאס יעצט ארויפלייגן אויפ'ן אייגענעם וועבזייט'''
 

* אדער נאר די פארם פון זיכען, אין נאכדעם ביי די רעזולטאטען גייט עס אריבער צו גוגל,

* אדער אז די רעזולטאטען זאלען אויך זיין אויפ'ן אייגענעם וועבזייטל, צו אזוי צו אזוי, דארף מען קאפיען די קאוד אדער ביידע צום אייגענעם וועבזייטל, און דאס איז עס, און נאכאמאל ווען איהר לייגט ארויף א נייע וועבזייטל ביי גוגל זעיט מען עס גלייך (ביי די רעזולטאטען)  אפילו ביים איייגענעם סייט פארם.

## גוגל מארקער 
צו מאכען גרינגער ארויפצולייגען וועבזייטלעך איז דא "גוגל מארקער" דאס העלפט אז טאמער איז מען אויף א דף וואס מ'וויל ארויפלייגן אויפ'ן זוכמאשין גייט מען צו לינק'ס אין favorites, מ'קליקט אויף גוגל מארקער און ס'איז אינעווייניג, צו ניצען גוגל מארקער דארף מען עס דאינלאודן

## ווער ניצט עס 
בבא קמא איז איין פארטעל וואס האט שטארק אויסגעניצט די געלעגענהייט און איינגעקויפט מאמענטום, ביים מאכן א זוכמאשין ביי קא-אפ פאר נאר אידישע זאכען, זיי האבען אויף יעצט אן ערך פון 900 וועבזייטלעך.

זייער האימפעידזש ביי גוגל איז דא (1) . 
זייער אייגענע איז דא (2) .

## וועבלינקס 
גוגל קא-אפ 

גוגל מארקער 

בבא קמא פראיעקט פון קא-אפ
לונגען אנטצינדונג

קליין|אן אנצינדונג פונעם רעכטן לונג
**לונגען־אָנצינדונג** (*pneumonia*) איז א אינפעקציע וואס אפעקטירט די לונגען, און מען טוט שווער אטעמען. נאך סימפטאמען זענען הוסט, ברוסט פיין און פיבער. זי איז א גאנץ פארשפרייטע קראנקייט וואס מען קען כאפן סיי יונג סיי אלט. לונגען־אנצינדונג קען קומען פון באקטעריע, ווירוסן, שוואמען אדער פאראזיטן. אמאל מאכן זיך אנדערע סימפטאמען אויך, ווי הוסטן מיט בלוט, שטארקע קאפווייטיק און נערוון פיין. נארמאל קומט לונגען־אנצינדונג פון באקטעריע און מען טוט זי היילן א מיט אנטיביאטיק. 

א לונגען־אנצינדונג איז א שווערע קראנקייט, און מענטשן שטארבן דערפון.

קאַטעגאָריע:קרענק
קאַטעגאָריע:לונגען
מאניקע לעווינסקי

left|thumb|250px|מאניקע לעווינסקי
[קליין|מרכז| מאניקע לעווינסקי 2014 [תשע"ד]]

**מאניקע לעווינסקי** איז געבוירן אין די שטאט סאן פראנציסקא, קאליפראניע, וואס געפינט זיך אין די פאראייניגטע שטאטן, צו אירע עלטערן ביידע אידיש-אפשטאמיגע, איר פאטער פון דייטשלאנד, און די מוטער פון רוסלאנד.
זי האט געענדיגט שטודירן פסיכאלאגיע אין ארעגען אין יאר 1955, דערנאך איז אריבער קיין וואשינגטאן די סי אין דער צייט וואס ביל קלינטאן איז געווען פרעזידענט.

זי איז באוואסט אלס איינע פון די פרויען, מיט וועם ביל קלינטאן האט געהאט א געשלעכט אפפער, זי האט דערלאגנגט ביל קלינטאן א בלוי-דזשאב אינעם אוועל אפיס, וואס ער איז געווארן א דאנק דעם אימפיטשט, פארן דאס לייקענען מיט א ליגענט דורך קאנגרעס, די סענאט האט אבער אפגעווארפן די אימפיטשמענט, און קלינטאן איז פארבליבן פרעזידענט, בין ענדע פון זיין קאנדענציע.

היינט צו טאג'ס איז זי נאך א סינגל.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
יואל כהן

[קליין|ר' יואל כהן צום לינקס, צוזאמען מיט ר' ישראל פרידמאן - [ראש ישיבה פון אהלי תורה.]]
רבי **יואל כהן** (ט"ז שבט ה'תר"ץ - ו' אב ה'תשפ"א) איז געווען דער חוזר ראשי פונעם ליובאוויטשער רבי׳ן, רבי מנחם מענדל שניאורסאהן,  וואס האט איבערגעזאגט זיינע תורות פארן עולם. דערנאך איז ער געווארן דער הויפט משפיע אין דער ישיבה אין 770 איסטערן פארקוויי.

קאטעגאריע:ליובאוויטש
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
חיים שלום דייטש

הרב **חיים שלום דייטש** (געבוירן כ"ג תשרי תש"ה, 10 אקטאבער 1944) א חב"דצקע'ר חסיד און דינט אלס ראש כולל צמח צדק אין אלט שטאט ירושלים, און אויך אלס גרויסער משפיע צווישן די חסידים. ער וואוינט אין קרית צאנז, ירושלים, הארט לעבן שיכון חב"ד.

געבוירן אין ירושלים ביי פאטער הרב יוסף אליהו דייטש ראש ישיבת אנשי מעמד און מוטער מרים דייטש.

## משפחה
הרב דייטש וואוינט אין א חב"ד וואוינונג קאמפלעקס אין ירושלים און האט צען קינדער.

זיינע ברידער:
*ר' מנחם מענדל מרדכי דייטש האט געגרינדעט קרית רבינו הגדול אין האדיטש און א גרויסער חב"ד עסקן. דערהרגעט הי"ד.
*ר' משה דייטש איז דער דירעקטאָר פון דער צדקה-אָרגאַניזאַציע חסדי יוסף.
*ר' שלמה יהודה דייטש האט געגרינדעט און געגרינדעט די צדקה ארגאניזאציע חסדי יוסף. געשטאָרבן זעקס און דרײַסיק יאָר אַלט.
*ר' שניאור זלמן דייטש ראש ישיבת אנשי מעמד.

קאַטעגאָריע:ליובאוויטש
קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בלעקבערי

**בלעקבערי** איז א סארט סעלפאון וואס האט אויך א ברייטער סקרין צו קענען זיך באנוצען געהעריג פונקט ווי א נארמאלער באט מיני קאמפיוטער. מיט א פיצקילע קיבארד צו טייפן. א.א.וו. 

קאטעגאריע:טעכניק