open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
מנהגי קידוש לבנה

**מנהגי קידוש לבנה** איז א ספר וועלכע באהאנדלט אלע הלכות און מנהגים וואס ס'איז שייך קידוש לבנה לויט ווי עס האט זיך געפירט דער סאטמאר רבי יואל טייטלבוים, געשריבן דורך א גרופע תלמידים וואס פלעגן מקפיד זיין צו מיטהאלטן יעדע קידוש לבנה מיטן רבין, ארויסגעגעבן דורך משה שאמשאן אין יאהר תשנ"ז.

דער ספר באשטייט פון דריי-און-זעכציג סעיפים, וואס טייל האבן אין זיך מערערע אותיות, וואו עס ווערט אראפגעברענגט די מנהגים. 
עס ווערט דארט באהאנדלט אסאך הלכה'דיגע שאלות, ווי: ז' שלימים, בגדים נאים, פארוואלקנטע לבנה (הנקרא זידיטשויבער לבנה), קידוש לבנה דורך א פענסטער, שאקלען די ציצית, קידוש לבנה אום שבת ביינאכט און מוצ"ש, סוף זמן קידוש לבנה, און נאך.

אונטער דעם איז דא **מקורות** פון פארשידענע ספרים און פוסקים, און דערנאך איז דא **סיפורים** וועלכע איז געשריבן אין יודיש.

בסך הכל אנטהאלט דער ספר הונדערט פופציג זייטן.

## הסכמות 
* רבי אברהם יצחק קאהן תולדות אהרן רבי
* משה דוב וויינבערגער פאיער רב
* יוסף אשכנזי
* עזריאל גליק

קאטעגאריע:ספרים
קאטעגאריע:סאטמאר
דער מאמענט (ווארשע)

**דער מאמענט** איז געווען א פאפולערע טעגליכע יודישע צייטונג וועלכע איז ערשינען אין ווארשע פון ג׳ חשון תרע"א ביז י תשרי אין יאר ה'ת"ש ווען די געביידע האט אפגעברענט ווען די נאציס האבן באמבארדירט פוילן.

דער גרינדער איז געווען נח פרילוצקי וועלכער האט זי אויך רעדאקטירט צוזאמען מיט זיי פאטער צבי.

דער נאמען איז גענומען פון אן ארגינעלן קאלום וואס צבי פרילןצקי פלעגט שריבן אין דער צייטונג אונזער לעבען.

זי איז געווען דער הויפט קאנקורענץ צו דער היינט.

## שרייבער 
* הלל צייטלין
* זאב זשאבאטינסקי
* שלום עליכם

## פאליטישע שטאנד 
## וועב 
* צו לייענען אויסגאבעס אנליין http://jpress.org.il/Olive/APA/NLI_heb/?action=tab&tab=browse&pub=DMT 

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען
קאַטעגאָריע:ווארשע
ריטשארד באטאן

**ריטשארד באטאן** (ענגליש: Richard Botton) איז א חזן וועלכער האט געדינט די אמט אין צענטראל סינאגאג פון 1974 ביז 1998 ווען ער האט רעטייערט.

ער איז געבוירן אין די בראנקס, ניו יארק צו ספרדישע עלטערן. זיין מאמע איז געקומען פון אינסטאנבול און די טאטע פון סאלאניקי.

ער איז אויפגעוואקסן רעדנדיג לאדינא און ביי פינעף יאהר האט ער שוין געוואלט ווערן א חזן.

ער האט געלערנט חזנות אין די היברו יוניאן קאלידזש.

פון 1955 ביז 74' איז ער געווען חזן אין טעמפל עמנואל אין לאנג ביעטש, ניו יארק.

ער וואוינט היינט צו טאג אין קאנעטיקעט און איז א אקטיוויסט פאר זיין מוטער שפראך לאדינא, וואס ער האט אויך ארויסגעגעבן א מוזיק אלבאם פון פאלקס לידער אין די שפראך.

## לינקען 
* אפיציעלע זייטל http://www.richardbotton.com/ 
* צו הערן זיין אלבאם אויפן פסח סדר http://faujsa.fau.edu/jsa/music_album.php?jsa_num=405199&queryWhere=jsa_num&queryValue=405199&select=title&fetch=25&pagenum=2&return=findalbums 

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
אלה מסעי

**אלה מסעי** איז א ספר אויף לשון הקודש וואו עס ווערט באשריבן די נסיעה פון רבי משה טייטלבוים וועלכער איז געפארן מיט א גרויסן עולם אום תמוז תשנ"ב מתפלל זיין אויף קברי צדיקים אין אוקריינע, פוילן, אונגארן און ראמעניע.

עס איז געשריבן געווארן אין א שיינע מליצה'דיגע שפראך דורך רבי יעקב ווייס, וועלכער איז געווען צווישן די מיטרייזענדע, און ארויסגעגעבן דורך הוצאת ספרים אבני צדק פון קרית יואל אין יאהר תשנ"ג.

די סעטינג איז געמאכט געווארן ביי יוסף פרץ ביללער.

ער אנטהאלט פופצן פרקים אין א סך הכל פון צוויי הונדערט זייטן.

דער ספר איז פוהל מיט ערציילונגען און היסטארישע פאקטן וואס דער רבי האט דערציילט איבער די שטעט און לענדער וואו זיי זענען געפארן צום ערשטן מאל זינט דעם צוזאמענפאל פונעם אייזערנעם פארהאנג.

קאטעגאריע:ספרי סאטמאר
ויהי בנסוע

**ויהי בנסוע** איז א ספר אין די יודישע שפראך וועלכע באשרייבט די נסיעה, באגלייט מיט בילדער, פון רבי אהרן טייטלבוים צו קברי אבות אין אייראפע אום חודש אלול תשס"ב וואס האט געדויערט צעהן טעג.

דער רב איז דאן געפארן מיט א גרויסע קבוצה פון עטליכע הונדערט יודן, צו לאדענען די זיידעס לכבוד די חתונה פון זיין יונגסטן זוהן הרב יואל - ווי דער מנהג איז.

דער ספר איז געשריבן געווארן דורך איינע פון די קרית יואל'ע באטייליגטע און ארויסגעגעבן געווארן דורך הוצאת לקט תמרים אין טבת תשס"ג.

עס איז מסודר געווארן דורך מערכת כל כתבי און געדרוקט ביי HTB פרינטינג אין ברוקלין.

דער ספר אנטהאלט צעהן פרקים. אויך איז אינעם זעלבן באנד ביי די ענדע דא א קונטרס מיטן נאמען **דברות קודש** וועלכע אנטהאלט אלע דרשות וואס דער רב האט געזאגט דורכאויס די נסיעה, געשריבן אין לשה"ק.

בסך הכל אנטהאלט דער ספר הונדערט זעקס-און-זעכציג זייטן.

## שטעט און שטעטלעך וואס זיי האבן באזוכט 
לויטן סדר הנסיעה:

### אוקריינע 
מען איז אנגעקומען צום לופטפעלד אין קיעוו, פון דארט איז מען געפארן קיין אנאטיווקע און בארדיטשוב. און גענעכטיגט אין א האטעל אין כמעלנעצקי. טייל זענען איבערנאכט געפארן קיין אומאן.

צווייטער טאג: מעזשיבוזש, פאלאנע, שעפעטיווקע, האניפאלי, אלעסק און געפארן נעכטיגן אין לעמבערג אין האטעל נעסטער.

פרייטאג, דריטער טאג: זידיטשוב און פרעמישלאן און צוריגעפארן קיין לעמבערג אויף שבת.

### פוילין און גאליציע 
זונטאג: שינאווע, ליזשענסק, לאנצהוט, ראפשיץ און גענעכטיגט אינעם פארום האטעל אין קראקע.

מאנטאג: קראקע, בריגל, צאנז, דינאוו, רימענאוו און געפארן נעכטיגן אין מיהאלאוויץ.

### אונגארן 
דינסטאג: אוהעל, ליסקע, קערעסטיר, נירעדהאז און קאלוב.

### ראמעניע 
באניע וואו מען האט געפראוועט א סעודה לכבוד די יאהרצייט פונעם ייטב לב און מ'איז דארט געשלאפן.

מיטוואך: סיגעט, און טייל זענען אויך צוגעפארן קיין סאטמאר, דעברעצין און פון דארט קיין בודאפעסט צו נעמען די פליגער קיין ניו יארק.

א באזונדערע גרופע זענען צוגעפארן קיין פאקש און אנדערע זענען צוגעפארן מתפלל זיין קיין פרעשבורג אין סלאוואקיי.

קאטעגאריע:ספרי סאטמאר
קאטעגאריע:יידישע ביכער
רבי יחיאל פון פאריז

**רבי יחיאל בר יוסף הלוי מפארישי** (נפטר י"ד ניסן) איז געווען פון די בעלי התוספות און פון די חשובע רבנים אין זיין דור. מען האט איהם גערופן **דער חסיד**.

## ביאגראפיע 
## וויכוח איבער'ן תלמוד 
## זיינע תלמידים 
* דער מהר"ם מראטענבערג
* רבנו פרץ
* ר"י מקורביל

## לינקען 
* אויפן דעת וועבזייטל אין העברעאיש http://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1609

קאטעגאריע:בעלי התוספות
קאטעגאריע:פראנצויזישע רבנים
אינגבער

**אינגבער** איז דער ריזאם ווארצל פונעם פלאנץ *Zingiber officinale*, וואס מען ניצט ווי א געווירץ אדער א מעדיקאמנט. אינגבער געהערט צום מין און פאמיליע (Zingiberaceae). אנדערע באקאנטע פלאנצן אין  דער פאמיליע זענען קורקום, קארדעמאן, און גאלאנגאל. 

אינגבער שטאמט פון דרום כינע, פון וואנעט ער האט זיך צעשפרייט צו די געווירץ אינזלען און אנדערע טיילן פון אזיע, און נאכהער צומערב אפריקע און די קאראאיבישע אינזלען.  אינגבער האט זיך באוויזן אין אייראפע, דורך אינדיע, אין די ג'תש"ע יארן צוליב דעם געווירצן מסחר.

## עטימאלאגיע
דאס ווארט "אינגבער" שטאמט, דורך אלטהויכדייטש *gingibero* און אלטפראנצויזיש *gimgibre* פון לאטיינישן *gingiber*, וואס ווערט גענומען פון  גריכיש (ζιγγίβερις *זינגיבעריס*) 

## גערטנעריי
, אויסטראליע]]
אינגבער שאפט געזעמלעך פון ווײַסע און רויזע קנאספן וואס בליען ווי געלע בלומען. אינגבער וואקסט ביז איין מעטער הויך.

## באניצן
, א סארט מארינירטער אינגבער]]

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאטעגאריע:געווירצן
דרך החיים

**דרך החיים** איז א ספר פון פסקי הלכות למעשה אויפן סדר פונעם שלחן ערוך, ספעציעל געווידמעט פאר פשוטע מענטשן וואס זענען נישט קיין לומדים, נתחבר געווען דורך הגאון רבי יעקב לארבערבוים בארימט מיט זיין לומד'ישע ספר חוות דעת אדער נאך זיין שטאט ליסא.

דער דרך החיים איז במשך די יאהרן איבערגעדרוקט געווארן פילצאליגע מאל, אפט אין די סידורים, און איז איינע פון יסודות'דיגע קיצורים און פוסקים אויף הלכה למעשה.

דער סאטמאר רבי רעב יואל טייטלבוים האט באפוילן אז אין די סאטמאר חדרים זאל מען יעדן טאג לערנען הלכות פון דרך החיים.

## מהודורות 
* אוסטרהא תקצ"ג - סידור
* ווילנע תקצ"ט - סידור
* פראנקפורט דמיין תר"א - סידור
* ווילנע תרל"א
* ווילנע תרל"ח - סידור
* וויען תרס"ח אינעם סידור
* ווארשע תרפ"ו ח"א און חלק ב' תרפ"ז

קאטעגאריע:הלכה ספרים
קאטעגאריע:ספרי קודש
ארגאניק וואלי

**ארגאניק וואלי** (ענגליש: Organic Valley) איז א קאאליציע פון ארגאניק פארמערס וועלכע פראדוצירן ארגאנישע שטייג פריי אייער און מילכיגס באזירט אין וויסקאנסין, פאראייניגטע שטאטן.

עס איז געגרינדעט געווארן אין יאהר 1988 און פארשפרייט שוין היינט זייערע פראדוקטן אין פיער-און-צוואנציג לענדער ארום די וועלט, אריינגערעכנט קאנאדע, יאפאן און כינע.

אין יאהר 2013 זענען זייערע פארקויפונגען געווען נאענט צו א ביליאן דאלער.

זיי האבן בסך הכל אכט הונדערט ארבעטער און אכצן הונדערט פיער-און-פערציג פארמער'ס אונטער זיך.

## מיסיע 
## אויסצייכענונגען 
## לינקען 
* אפיציעלע וועעבזייטל http://www.organicvalley.coop/

קאטעגאריע:עסנווארג
קאטעגאריע:עסנווארג פירמעס
קאטעגאריע: פירמעס באזירט אין די פאראייניגטע שטאטן
דרך אמונה (סיגעט)

**דרך אמונה** איז א ספר מיט חידושים און דרושים על התורה און מועדים געשריבן אין לשון הקודש מערסטנס געבויעט אויפן זוהר און געדרוקט אין רש"י אותיות, געדוקט פון די כתבים געשריבן דורך רבי מנחם מענדל שטערן סיגוטער רב (דאן סיהאט) און מסודר צום דרוק דורך זיין אייניקל חיים שמואל א זוהן פונעם סיגוטער רב רבי יוסף שטערן אן איידעם פון מחבר.

דער ספר אנטהאלט צוויי הונדערט פיער-און-צוואנציג בלעטער מיט עפ"י רוב לענגערע תורות און די צווייטע דרוק דורכן אייניקל חיים צבי זעגעלבוים וועלכער האט אויך געשריבן א הקדמה צום ספר, איז שוין נישטא צו באקומען.

עס ווערט דערמאנט אין די שער בלאט און אין די הקדמה פונעם איידעם איבער נאך א כתב יד אויף הלכה, ובעיקר הלכות ריבית, וואס זיי ווילן ארויסגעבן; אבער ווי עס זעהט אויס לא איסתייעא מילתא.

## הסכמות 
* רבי יצחק שמשון הורוויץ מייזליש רב פון טשערנאוויץ און בוקאווינע (דער ערשטער ספר איז געדרוקט געווארן דורך זיינע זוהן און איידעם הנגידים **משה ליב הלוי איש הורוויץ** און זיין שוואגער **ישעיה אשר הוירוויץ**
* רבי אברהם ענזיל צאזמיר פון סטריע
* רבי מרדכי זאב איטינגא

## דרוקסאגראפיע 
* טשערנאוויץ תרט"ז 
* ברוקלין תשמ"ה

קאטעגאריע:ספרי קודש
מלא העומר

**מלא העומר** איז א דיקער ספר מיט פירושלים אויף די תורה און חמש מגילות פון רבי אריה לייב צינץ באוואוסט אלס **פּלאָצקער גאון**.

## הסכמות 
* רבי חיים דודזאהן פון ווארשע, כ"ז אייר תר"ז
* רבי חיים מאיר יחיאל דער מאגלניצער, י סיון טוב לישרים לפ"ק
* רבי ישעיה מושקאט פון פראגע, אסרו חג שבועות זכר עולם יהיה צדיק לפ"ק
* רבי שלום אליעזר האלבערשטאם, תפר"ח

## דרוקסאגראפיע 
* פיעטרקאוו תרפ"ח
* ברוקלין תשל"א
* ברוקלין אדר תשנ"ח דורך הוצאת אהל תורה, תקנ"ח עמודים

קאטעגאריע:ספרי קודש
אלהי נשמה

**אלהי נשמה** איז א תפלה וואס מען זאגט יעדן אינדערפריה ביי ברכה התורה גענומען פון מסכת ברכות.

אין די תפלה דאנקט מען דעם אויבערשטן וואס ער האט אונז באשאפן די נשמה, אונז עס צוריקגעגעבן א ריינע און האלט עס אין אונז. מען ענדיגט מיט א ברכה **המחזיר נשמות לפגרים מתים**.

עס איז א מחלוקת הפוסקים אויב מען זאגט עס פאר די ברכות התורה אדער נאך אלו דברים.

דער חזן יאסעלע ראזענבלאט האט פארפאסט א הערליך שטיקל אויף די תפלה וועלכער איז גאר פאפולער.

קאטעגאריע:דאווענען
אלו דברים

**אלו דברים** איז דער ערשטער פרק פון משניות מסכת פאה.

דער פרק אנטהאלט זעקס משנה'ס.

זי ווערט גערופן נאך די ערשטע משנה וואס הייבט זיך אהן **אלו דברים שאין להם שיעור** וואס א טייל דערפון פיהרט מען זיך אויך צו זאגן יעדן טאג נאך ברכות התורה.

די משנה רעכנט אויס די פאלגנדע זאכן וואס האבן נישט קיין שיעור:
* פאה
* ביכורים
* מצוה ראיה בעזרה
* גמילות חסדים
* לערנען תורה

און דאס זענען די זאכן וואס מען פארדינט פון די פירות אויף דער וועלט און דער קרן בלייבט אויף יענע וועלט:
* כיבוד אב ואם
* גמילות חסדים
* מאכן שלום צווישן א מענטש און זיין חבר
* און לערנען תורה איז מער פון דעם אלעם.

ביים דאווענען לייגט מען צו צו די צווייטע העלפט פון די גמרא מסכת שבת:
* זיך פעדערן אין ביהמ"ד צופריה און ביינאכט
* הכנסת אורחים
* בקור חולים
* הכנסת כלה
* לוית המת
* אינזין האבן דאס דאווענען
* מאכן שלום צווישן מאן און ווייב

קאטעגאריע:משניות
ארחות ימים

**ארחות ימים** איז א סעריע הלכה ספרים מיט חידושים און ביאורים אויף שלחן ערוך אורח חיים און מבאר צו זיין ווי אזוי אונזערע מנהגים שטימען מיטן שלחן ערוך, פארפאסט און ארויסגעגעבן דורך הרב אברהם זאב שנעעבאלג איינע פון די דיינים אין סאטמאר (אהרונים) וויליאמסבורג.

## ערשטע חלק 
דער ערשטער חלק באציהט זיך פון אנהייב ביז נאך הלכות ציצית ערשיינען אין יאהר תשנ"ט.

## צווייטע חלק 
די צווייטע חלק, ארויסגעקומען אנהייב פון יאהר תשס"ד, איז אויף הלכות חנוכה צוטיילט אין צוויי חלקים: די ערשטע אויף הלכה אנטהאלט אכט-און-צוואנציג נתיבים אין צוויי הונדערט זיבן-און-זעכציג זייטן אריינגערעכנט דעם מפתח;

די צווייטע העלפט הייסט **מנורת הזהב** וועלכע באשטייט פון דברי אגדה און פלפול אויף די באקאנטע ענינים פון חנוכה, ווי: דעם ב"י'ס קשיא, סוגיא דכבתה, סמיכות דר' תנחום, אא"וו.
ער אנטהאלט בסך הכל צוויי הונדערט פינעף-און-זיבעציג זייטן.

## הסכמות 
אויף ביידע חלקים.

* רבי יעקב בלויא
* רבי געציל בערקאוויטש
* רבי מענדל שנעעבאלג גאב"ד "מחזיקי הדת" מאנטשעסטער.
* רבי פייוויש שנעעבאלג פון לאנדאן מח"ס שו"ת שרגא המאיר
* רבי משה האלבערשטאם געוועזנער חבר בית דין פון עדה החרדית
* רבי ישראל חיים מנשה פרידמאן ראב"ד סאטמאר פון חסידי רבי זלמן לייב טייטלבוים.
* רבי משה מנחם טירנויער, סאטמארער דיין אין מאנטרעאל.

קאטעגאריע:הלכה ספרים
יעקב יוסף שטארק

**יעקב יוסף שטארק** איז א חסידישער חזן א סאטמארער חסיד, וועלכער פארט ארום איבער די וועלט זינגען און האלטן קאנצערטן.

ער איז באקאנט מיט זיין זיסע לירישע טענאר און מיטן קענען גאר הויך ארויפציען.

די מערסטע שטייט איהם גוט די שטיקלעך פון משה קאסעוויצקי.

ער האט א פאזיציע אין דער ? שוהל אין מאנהעטן.

## אלבאמען 
## לינקען 
* זינגט אבינו מלכינו זכור רחמיך http://www.youtube.com/watch?v=Ecg-An4cJio
* זינגט עננו כ"א כסליו אין סאטמאר http://www.youtube.com/watch?v=vyaR7wtRpA8
* http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=3051999&forum_id=14617

קאטעגאריע:חזנים
נפתלי הערשטיק

**נפתלי הערשטיק** איז א חזן און דירעגירער וועלכער האט פארנומען דעם אמט פון הויפט חזן אין דעם בית הכנסת הגדול אין ירושלים.

ער איז אויך א גרויסער לערער פאר חזנות.

ער איז פארהייראט און האט צוויי זין און דריי טעכטער.

## לינקען 
* במוצאי מנוחה לייוו http://www.youtube.com/watch?v=bIrQkKpRack
* רצה עתירתם http://www.youtube.com/watch?v=IlAuodeLcbQ
* רעקארדירונג פון גאנץ סליחות http://www.youtube.com/watch?v=0hsA731YBmU
קאַטעגאָריע:חזנים
כרם יהושע

דאס ספר **כרם יהושע,** פֿארפֿאסט פֿון רבי יהושע כהן פון מאנסי, איז ארויסגעקומען אום ר"ח כסליו תשנ"ד געדרוקט אין דעם גרויס ברידער דרוקעריי.

רבי יהושע איז באקאנט אלס איינער וועלכע חזר'ט אסאך און קען גאנץ ש"ס אויסעווייניג. אין דעם ספר שרייבט ער אופנים ווי אזוי ס'איז כדאי צו לערנען אז מען זאל געדענקען וואס מען לערנט, און נאך זאכן וואס איז נוגע דער לשון פון גאנץ ש"ס וכדומה.

דאס ספר אנטהאלט הונדערט ניין-און-צוואנציג זייטן, אחוץ די פרענומעראנטן.

## הסכמות 
* רבי משה טייטלבוים
* דער משב"ק פון באבאווער רבי בשם דעם רבי'ן
* רבי פנחס הירשפרונג וועלכער שרייבט **אשר ממש הוא יקר המציאות, וגם בדור העבר הוא לחידוש**
* רבי אריה מלכיאל קאטלער
* רפאל בלום
* אפרים פישל הערשקאוויטש
* שלום משה אונגאר
* משה שטערן
* זיין טאטע רבי שמעון הכהן ראה"כ עטרת שלמה ומח"ס עשרת מונים ועוד

## לינקען 
* אינעם פארום ספרים וסופרים אויף העברעאיש http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2623191&forum_id=19616 
* שאל את הרב http://shut.moreshet.co.il/shut2.asp?id=98366 

קאטעגאריע:ספרים
משה לוי ברוין

**משה לוי ברוין** איז א חזן וואס וואוינט אין קרית יואל, מאנרא.

ער טרעט בעיקר נאר אויף ביי חסידישע צוזאמענקונפטן.

ער האט א שטארקע נאטורליכע באריטאן און מבינים זאגן אז ווען ער זאל זיך ווען גיין נעמען שטימע בילדונג וואלט ער געווען א וועלטס חזן.

אבער ער איז צופרידן אזוי, און ווי עס זעהט אויס וויל ער דייקא נישט מפורסם ווערן צו שטארק.

## לינקען 
* משה לוי ברוין אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=18&t=9452

קאטעגאריע:חזנים
גדול בישראל

**גדול בישראל** איז א ביאגראפיע און סיפורים ספר אויף לשון הקודש ארויסגעגעבן דורך יצחק יעקב פריעדמאן אום אלול תש"ס און געדרוקט ביי דפוס המעתיק אין ברוקלין ניו יארק.

דער ספר באשטייט פון צוויי טיילן:
די ערשטע חלק אנטהאלט די תולדות פון רבי שלמה זלמן פריעדמאן פון טענקא, אין זעקס פרקים און דער צווייטער חלק באשטייט פון אכט פרקים פון מעשיות פון פריערדיגע רבי'ס וואס דער טענקער רב האט דערציילט.

איבער די פאלגנדע דינאסטיעס ווערט דערציילט אין צווייטן חלק: סיגעט, חתם סופר, בניו ותלמידיו, זיינע זיידעס, צאנז, בעלזא, ליסקא, זידיטשוב און וויזניץ.

דער לעצטער פרק **מערכת חמדה גנוזה** אנטהאלט בילדער און דאקומענטן.

בסך הכל אנטהאלטן ביידע חלקים דריי הונדערט און איין-און-זיבעציג זייטן.

## הסכמות 
* טענקער רב חיים אלעזר פריעדמאן א זוהן
* אברהם שרגא וואלטער נירעדהאזער רב, טענקער רב'ס אן איידעם

קאטעגאריע:ספרי קודש
מי ידמה לך

**מי ידמה לך** איז אן אלבאם פון חסידישע ניגונים וואס מ'זינגט אינעם פאפא הויף, ארויסגעקומען אין יאר תשס"ג, אויסגעארבעט דורך דודי קאליש און פרעזענטירט דורך חדוה מוזיק.

## ניגונים 
* שועת עניים
* יהי רצון מלפניך
* ורחמיך
* ממקומך
* ויזכו
* מארש
* וזכינו
* הוא יפתח
* וואלץ
* ויעשו כולם
קאַטעגאָריע:אלבאמען
קאַטעגאָריע:פאפא
בקול

**בקול** איז א חזנישע אלבאם וואו עס זינגען היינטיגע חזנים, יעדער איין שטיקל וואס שטייט איהם די בעסטע, ארויסגעגעבן דורך מזמור מוזיק.

## אינהאלט 
* יעקב יוסף שטארק - אבינו מלכינו זכור
* חיים אדלער - וכך היה אומר, אייגענע קאמפאזיציע
* מאיר ברוך קאהן - 
* יעקב אונגאר - היה עם פּיפיות
* יעקב יצחק ראזענפעלד - יהי רצון, יאסעלע ראזענבלאט
* יענקי לעמער - הלבן חטאינו
* בנציון ווייס - טיהר רבי ישמעאל, זבולון קווארטין

## לינקען 
* אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=18&t=4010

קאטעגאריע:חזנות
קאטעגאריע:מוזיק אלבאמען
יענקי לעמער

**יעקב (יענקי) לעמער** (געב' דעם 6טן נאוועמבער 1983) איז א חסידישער חזן, א בעלזער חסיד, וואס וואוינט אין בארא פארק, ניו יארק סיטי.

ער טרעט אסאך אויף אויף קאנצערטן איבער די וועלט וואו ער זינגט אויך העברעאישע און יודישע ניגונים, ספעציעל שטייט אים גוט די שטיקלעך פון חזן מרדכי הערשמאן.

היינט איז ער חזן אין דער לינקאלן סקווער שול, מאנהעטן, ניו יארק.

זיין ברודער איז שלום לעמער דער וועלט בארימטער חזן, אויך אינעם נייטראלע אינטערנאציאנאלע וועלט פון געזאנג.

## אלבאמען 
* וימלא משאלותינו
* איהי שבת

## לינקען 
* זינגט פאפיראסן אין ישראל
* א יודישע מאמע אין אנטווערפן http://www.youtube.com/watch?v=UYTGFKxAGsg
* מיין זיידעס חלום פון לייבעלע וואלדמאן http://www.youtube.com/watch?v=pWpPAlsoLSs

קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:חזנים
פקודת אלעזר

**פּקודת אלעזר** איז א ספר פון שו"ת און חידושי סוגיות אויף ד' חלקי שלחן ערוך געשריבן אין לשון הקודש געדרוקט אין רש"י אותיות פארפאסט דורך רבי יעקב אלעזר מענדלאוויטש פון קרית יואל.

דער ספר איז ערשינעם אום תשס"ו געדרוקט ביי הוצאת אורה.

ער אנטהאלט צוויי-און-פערציג סימנים אין א סך הכל פון צוויי הונדערט און ניינצן זייטן.

קאטעגאריע:הלכה ספרים
עם ישראל חי

**עם ישראל חי** איז א מוזיק אלבאם וואו עס זינגט, יודישע לידער און זעלטענע חזנות שטיקלעך וואס האט צו טוהן מיט די צווייטע וועלט קריג, דער חזן משה קאסעוויצקי צוזאמענגעשלט דורך עקיבא צימערמאן אין אשל סטודיא אין תל אביב דורך אילן בייבער און פראדוצירט ביי ישראל מיוזיק.

די קאסעטע איז ערשיינען אום חודש אב תש"נ.

## אינהאלט 
* **אשמנו מכל עם** פון דוד רויטמאן. רעקארדירט אין ווארשע אין באגלייטונג פון דוד אייזנשטאט, דאס איז א זעלטענע שטיקל צוליב וואס עס איז די איינציגסטע מאל וואס ער האט רעקארדירט דאס שטיקל. (נאך די מלחמה האט ער עס מער נישט געוואלט זינגען).
* אל מלא רחמים פאר די אומגעקומענע אין די קריג
* תהילים קאפיטל קמ"ד און י"ח
* **ועל ידי עבדיך הנביאים**, די באקאנטע שטיקל קאמפּאזירט דורך ליאו ליוב
* **זאמד און שטערן**, ווערטער: שמעון פרוג, ניגון: החזן אברהם משה בערנשטיין
* **דער פארטיזאנער ליד** (זאג נישט קיינמאל), ווערטער: הירש גליק, ניגון: דימיטרי פאקראס
* **אבל אנחנו עמך בני בריתך** קאמפאזירט דורך משה קאסעוויצקי
* **עם ישראל חי** א הארא, רעקארדירט אין פוילין פאר די קריג,(פון זיינע ערשטע רעקארדירונגען)
* התקוה אלטע ווערסיע פון נפתלי הערץ אימבער, רעקארדירט אין פוילין פאר די קריג,(פון זיינע ערשטע רעקארדירונגען)

קאטעגאריע:חזנות
קאטעגאריע:מוזיק
אורות השלחן

**אורות השלחן** זענען ספרים אויפן שלחן ערוך נתחבר געווארן דורך הרב רבי יעקב יוסף דוד שנעעבאלג א זון פונעם טשערנאוויצער רבי'ן.

## הלכות שבת 
דער ספר אויף הלכות שבת איז ארויסגעקומען אום תשנ"ה און איז אויף די צעהן סימנים פון **ש"ח - שי"ח** מיט א מפתח הענינים.

דער ספר אנטהאלט דריי הונדערט איין-און-פערציג זייטן.

### הסכמות 
* רבי משה טייטלבוים
* רבי משה אריה פריינד
* רבי מנחם מענדיל שנעבאלג
* אשר יונה וויינבערגער
* אליה אריה טערקילטויב אשוי'ער רב
* משה שנעעבאלג
* אברהם אביש הורוויץ פון מעליץ, זיין שווער
* אפרים פישל הערשקאוויטש

## הלכות נדה 
אין יאָר תשס"ח איז ערשינען דאס ספר אויף הלכות נדה.

עס באציט זיך אויף די סימנים פון **קפ"ג - קפ"ח און אנטהאלט 287 בלעטער.**

**קאטעגאריע:הלכה ספרים**
משה סורקיס

'''משה'לע סורקיס** (תר"ס - תש"כ) באוואוסט אלס **דער בלינדער חזן''' איז געווען א חזן, קאמפאזיטאר און שפילער.

טראץ וואס ער איז געווען בלינד האט ער זיך ארויפגעארבעט צו ווערן איינע פון די גרויסע חזנים אין זיינער צייט.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין אומאן, אוקריינע צו זיין טאטע רבי לייב א קאמפאזיטער און כאר דירעגירער.

ביי די דריי האט איהם שוין זיין טאטע אנגעהויבן אויסלערנען חזנות. ביי די צעהן האט ער אנגעהויבן אויפטרעטן אויף קאנצערטן און אין בתי מדרשים איבער רוסלאנד, ביי די דרייצן האט ער אימיגרירט צו די פאראייניגטע שטאטן וואו ער האט זיך געלערנט לייענען און שרייבן אויף ברעיל.

זיין ערשטע פאסטן איז געווען אין א שוהל אין פילאדעפיע.

## זיינע קאמפאזיציעס 
* וכולם מקבלים
* למען ירבו
* קידוש

## לינקען 
* דא קען מען הערן, צווישן אנדערע, זיין וכולם און למען ירבו https://archive.org/details/SevenGreatCantors-SelectedPrayers
* זיין קידוש און א בילד http://www.youtube.com/watch?v=pN6qrm-95Ls
קאטעגאריע:חזנים
יעקב העניך סענקעוויטש

הרב **יעקב חנוך "העניך" סענקעוויטש** (נפ' א' תשרי תשי"ז, 1956) איז געווען ראש ישיבה פון דער שפת אמת ישיבה, א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה של אגודת ישראל, נשיא פונעם פוילישן כולל - קופת רבי מאיר בעל הנס 25 יאר, און א מיטגליד אינעם וועד הישיבות אין ארץ ישראל.

## ביאגראפיע
רבי יעקב העניך איז געבוירן געווארן אין פוילן אין א משפחה פון גערער חסידים. ער איז געווען א תלמיד פונעם אסטראווצער רב, רבי מאיר יחיאל האלשטאק, מיט וועמען ער פלעג לערנען א קביעות יעדן טאג. ער האט געהייראט חיה פריידא די טאכטער פון רב יהודה לייב פרייבוים. ווען דער אמרי אמת פון גער האט געגרינדעט די שפת אמת ישיבה אין תרפ"ה האט ער געקליבן רב סענקעוויטש צו דינעם ווי ראש הישיבה.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל
מגד ארץ

**מגד ארץ** איז א לשון הקודש'דיג ספר געדרוקט אין רש"י אותיות, וואו עס ווערט ארויסגענומען די תמצית פסקי הלכות פון די לאנגע שטיקלעך אינעם ספר פרי מגדים אויף אורח חיים, פארפאסט דורך רבי אהרן האלבערשטאם פון ביאלא און געדרוקט אין מונקאטש בשנת תרס"ז.

ער האט עס געדרוקט אהן ארויסשרייבן זיין נאמען, ווי ער שרייבט אויפן שער בלאט: **ושמי לא רשמתי מטעמים כמוסים**, ער שרייבט נאר אז ער איז א ראפשיצער און צאנזער אייניקל און ביים סוף שרייבט ער עטליכע בלעטער דברי תורה וואס ער האט געהערט פון זיין פעטער רבי אהרן פון צאנז.

דער ספר אנטהאלט קלו בלעטער.

דער זוהן שרייבט אינעם הקדמה פונעם צווייטן דרוק, אז דער בעלזער רב רבי ישכר דוב האט געזאגט פארן מחבר: **יישר כח גדול לכם, כאשר כ״ק א״א זצ״ל היה מחכה כל ימיו שיתחבר ספר כזה בעולם** מחמת קושי ואריכות הלשון של בעל הפמ״ג, ומפני זה קשה למצוא תמצית פסק דינו הבהיר.

## הסכמות 
* דער מהרש"ם פון ברעזאן
* אריה לייבוש הלוי איש הורוויץ פון סטאניסלאב

## דרוקסאגראפיע 
* מונקאטש תרס"ז, בדפוס המשובח של השותפים קאהן & פריעד
* ברוקלין תשי"ז, בדפוס בלשן
* ברוקלין תשד"מ, בדפוס האחים גרויס

קאטעגאריע:הלכה ספרים
קאטעגאריע:צאנז
פעטער

א **פֿעטער** (**בּאַטשי** אויף אונגאריש) איז א פאמיליע נאענטשאפט, וואס אזוי רופט מען איינע פון די עלטערן'ס ברודער אדער שוואגער. א שוועסטער אדער א שוועגערין פון אן עלטער רופט מען א מומע.

דעם זיידנ'ס ברודער, איז אן **עלטער־פעטער**.

דער באטרעפנדער איז א פלימעניק אדער א נעפֿע, און ביי א נקיבה א פלימעניצע אדער ניכטע.

## יודישקייט 
מען זיצט נישט שבעה אויף א פעטער אבער ער איז פסול לעדות.

## אנדערע באנוצן 
א רייכער מענטש קען מען אויך אנרופן מיטן נאמען פעטער, ווי עס גייט די סלענג ווארט **אָנקל סעם** אויף די אמעריקאנער רעגירונג.

פעטער קען אויך מיינען א דיקער, אדער **פעשער** מענטש, וואס דאן אויב מען זאגט עס קען עס זיין א באליידיגונג.

קאטעגאריע:משפחה
אבל

א **אָבל** (ארויסגעזאגט: **אָוול**) איז איינער וואס טרויערט אויף א נאענטן וואס איז געשטארבן.

די פעריאד איז פון ווען מען באגראבט דעם נפטר ביז דרייציק טעג, און פאר א פאטער אדער א מוטער א יאר. בעפארן באגראבן הייסט מען אן אונן.

קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
סמאלענסק

**סמאָלענסק** (רוסיש: Смоленск) איז א שטאט אין רוסלאנד, די הויפט שטאט פון די געגנט.

## היסטאריע 
אין תרע״ד איז בערעלע חגי געווארן חזן אין סמאלענסק.

## געאגראפיע 
## דעמאגראפיע 
## רבנים 
* הרב אברהם ברוך סאלאווייטשיק (תרמ"ג - תרע"א)
* רבי זעליג ראובן בענגיס
* הרב ישראל סאלאווייטשיק

## לינקען 
* סמאלענסקער געטא  ביי יד ושם 

קאטעגאריע:שטעט אין רוסלאנד
זיבן קרובים

די זענען די **זיבן קרובים** פאמיליע מיטגלידער אויף וועם מען דארף לויט די הלכה זיצן שבעה און האלטן אבלות: טאטע, מאמע, ברודער, שוועסטער, זוהן, טאכטער, מאן אדער ווייב.

די געשוויסטער פון די מאמע'ס זייט און אזוי אויך א מאן אדער ווייב זענען נאר מחוייב מדרבנן.

קאטעגאריע:משפחה
מומע

א **מומע** (**נעייני** אויף אונגאריש) איז א פאמיליע נאענטשאפט, וואס אזוי רופט מען איינע פון די עלטערנ'ס שוועסטער אדער שוועגערין. א ברודער אדער א שוואגער פון אן עלטער רופט מען א פעטער.

דעם זיידנ'ס אדער דער באבנס שוועסטער אדער שוועגערין, איז אן **עלטער־מומע**.

קאַטעגאָריע:משפחה
משה גאלדשטיין

רבי **משה** בן יהודה **גאלדשטיין** איז געווען דער מזכיר פון מונקאטשער כולל, א שרייבער און ספרים ארויסגעבער.

ער איז אומגעקומען ביי די צווייטע וועלט קריג.

## ספרים 
* חיות אש
* מסעות ירושלים
* תיקון עולם

קאטעגאריע:מחברי ספרים
שלמה אליעזר אלפאנדרי

רבי **שלמה אליעזר אַלפֿאַנדרי** (נפ׳  כ"ב אייר תר"ץ), באוואוסט מיטן צונאמען **דער סבא קדישא,** איז געווען א מקובל און פוסק, וואס האט געדינט אלס חכם באשי פון דמשק און צפת.

רבי חיים אלעזר שפירא פון מונקאטש, דער ״מנחת אלעזר״, איז געפארן אין שנת תר"ץ קיין מירון אויף ל"ג בעומר. זיין נסיעה איז געווען געווידמעט זיך צו טרעפן מיטן סבא קדישא, וואס ער האט זיך געקענט מיט אים דורך שרייבן בריוו, און זיך שטארק געוואלט טרעפן מיט דעם גרויסן בעל מקובל ר' שלמה אליעזר זצ"ל עין בעין, וואס איז שוין דאן געווען אלט 120 יאר, מיט א פרישקייט און מיט א קלארן מח. א גאנצע נאכט האט דער מנחת אלעזר פארברענגט מיט אים וואו מען האט קיינעם נישט אריינגעלאזט.

דעם קומענדיגן צופרי איז ער פלוצלינג נסתלק געווארען לחיי העולם הבא, און דער מנחת אלעזר האט זיך משתתף געווען באשכבתא דרבי, ווען ער איז דערנאך נטמן געווארן אויף הר הזיתים דאס אלעס איז ברייט באשריבן אין די ספר מסעות ירושלים.

ער האט געהאט א בן יחיד וואס איז נפטר געווארן בדמי ימיו.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין סטאמבול, טערקיי.

## השקפה 
ער איז געווען א קעגנער צו ציוניזם, מזרחי און אגודה.

## תלמידים 
* רבי יוסף חיים זאנענפעלד
* רבי אשר זעליג מרגליות

## זיינע ספרים 
* שו"ת הסבא קדישא

קאטעגאריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:מקובלים

קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
ר"י הזקן

**רבי יצחק בן שמואל הזקן** (נפטר כ"ז תשרי) אדער ווי ער ווערט דערמאנט אין תוספות **ר"י הזקן** איז געווען איינע פון די חשובע בעלי התוספות אינעם צוועלפטן יאהר-הונדערט.

מעו האט איהם גערופן **הזקן** (יודיש: **דער אלטער**) כדי אונטערצושיידן פון רבי יצחק בן אברהם וועמען מ'האט גערופן **ר"י הבחור**.

נאך אין לעבן פון זיין שוועסטער-קינד רבנו תם האט ער אויפגעשטעלט א ישיבה אין דעמפייער.

איבער דעם פונקטליכן יאר פון זיין געבוירן און פטירה, איז פאראן פארשיידענע ווערסיעס.

## פאמיליע 
ער איז א אייניקל פון רבי שמחה פון וויטרי און פון זיין מאמע'ס זייט פון רש"י.

זיין זון רבי אלחנן איז גע'הרג'עט געווארן אויף קידוש השם אין יאהר ד'תתקמ"ד.

## זיינע תלמידים 
* רבי ברוך בן יצחק מחבר פון ספר התרומה
* רבי יחיאל פון פאריז
* רבי שמשון פון קוצי ווערט גערופן **הש"ר מקוצי**

קאטעגאריע:בעלי התוספות
קאטעגאריע:אייניקלעך פון רש"י
פרשת וישב

די פרשה פון **וישב** איז די ניינטע אין סדר בראשית. עס הייבט זיך אן ביי קאפיטל ל"ז און ענדיגט זיך ביי פסוק כ"ג פון קאפיטל מ'.

געווענליך קומט עס אויס א שבת פאר חנוכה אדער די ערשטע שבת חנוכה.

און די פרשה רעדט מען פון יוסף הצדיק און די ברידער, פון מכירת יוסף, די מעשה פון יהודה און תמר, מעשה פוטיפר און יוסף מיטן שר המשקים און שר האופים אין תפיסה.

וישב
מסעות ירושלים

**מסעות ירושלים** איז א ספר אויף לשון הקודש געשריבן דורך רבי משה גאלדשטיין איבער די נסיעה פון רשכבה"ג מרן רבי חיים אלעזר שפירא פון מונקאטש קיין ארץ ישראל, ארויסגעגעבן דורך די **ישיבה דרכי תשובה** אין מונקאטש אין יאהר תרצ"א וואס די הכנסות זענען געגאנגען פאר זיי.

ער האט אויך צוגעלייגט א מאמר חיות אש וואו ער באשרייבט דעם סבא קדישא רבי **שלמה אליעזר אלפאנדרי**, וואס איהם צו טרעפן איז געווען איינע פון די הויפט ציהלן פארוואס דער מנחת אלעזר האט אונטערגענומען די נסיעה אזוי אויך האט ער באזוכט זיין כולל אין **בתי מונקאטש**.

אינעם דרוק פון תשנ"ט איז בייגעלייגט געווארן דער קונטרס ימות המשיח.

## הסכמות 
* די חברי הבי"ד פון מונקאטש: רבי דוד שליסעל, רבי מאיר זאב זאלצער, רבי מנחם ווייס און רבי חיים סופר.
* רבי יצחק צבי לעבאוויטש פון טשאפ
* בן ציון וועזעל פון טארדא
* הילל וויינבערגער פון דונא סערדאהעלי
* שלמה צוקער פון האלאס
* כ"ק רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש (דינאוו) די רבי פון דינוב, צום דרוק פון תשנ"ט לכבוד זיין זוהן'ס חתונה

## דרוקסאגראפיע 
* מונקאטש תרצ"א
* תשכ"ב
* תשכ"ט
* תשנ"ט, ש"כ זייטן (נישט אריינגערעכנט די הוספות און **ימות המשיח**)
* ירושלים, חשון תשס"ד דורך הוצאת אמת מיט בילדער, מפתחות און הוספות, רע"ו זייטן

## יודישע אויסגאבע 
עס איז אויך ערשינען א איבערזעצונג דערפון אויף די יודישע שפראך מיט בילדער פון די נסיעה.

קאטעגאריע:ספרים
פרשת ויגש

**ויגש** איז דער עלפטער פרשה אין סדר בראשית וואו מען ענדיגט דערציילן די סיפור פון יוסף הצדיק.

יהודה וויל באשוצן בנימין, יוסף דערקענט זיך צו די ברודער און יעקב קומט אראפ קיין מצרים.

## הפטורה 
די הפטורה איז פון ספר יחזקאל

קאטעגאריע:ספר בראשית
פרשת מקץ

**מקץ** (ארויסגעזאגט: **מיקייץ**) איז די צעהנטע סדרה אין סדר בראשית.

עס זעצט פאָר צו דערציילן די מעשה פון יוסף אין מצרים.

עס געפאלט כמעט שטענדיג אום חנוכה.

## מנהגים 
אין סקווער איז דא א מנהג זיך צו שערן דייקא לכבוד שבת פרשת מקץ, ווייל אין די סדרה שטייט ווי מ'האט געשוירן יוסף הצדיק.

## פרעה'ס חלום 
## די הונגער יאהר 
## הפטורה 
היות עס פאלט געווענליך אום חנוכה, לייענט מען די ספעציעלע הפטורה פון חנוכה. ווען נישט, לייענט מען פון ספר מלכים קאפיטל א פון פרק ג' פסוק טו ביזן סוף קאפיטל.

קאטעגאריע:ספר בראשית
משה שטערן

**משה שטערן** איז א בארימטער חזן און קאמפאזיטאר וועלכע ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די סאמע בעסטע אין זיינער צייט.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אום כ"ב תמוז תרצ"ה אין בודאפעסט, אונגארן צו א חזנישע משפחה.

פאר ניין יאהר האט ער געדינט אלס חזן אין בית הכנסת בית אל אין בארא פארק.

## לינקען 
* כל נדרי פון משה שטערן http://www.youtube.com/watch?v=2sR5ovxtLic&feature=related

קאטעגאריע:חזנים
שירים ביידיש חיים אדלר

**שירים ביידיש חיים אדלר** איז א קאסעטע פון יודישע לידער געזונגען דורך חיים אדלער ארויסגעגעבן דורך גל פז.

## לידער 
* ערשטע זייט:
שפיל'דזשע מיר א לידעלע אין יידיש
* אויפן פּריפּעטשיק
* שפילן פידעלאך
* דו'דעלע
* ראזינקעס מיט מאנדלען

צווייטע זייט:
* א גלעזעלע לחיים
* האב איך מיר א מאנטל
* אז דער מלמד רבי אלימלך
* שירו להשם שיר חדש
* זאל שוין קומען די גאולה

קאטעגאריע:מוזיק
קאטעגאריע:יידישע לידער
פתחו לי

**פּתחי לי** איז א מוזיק אלבאם מיט ניגונים ארויסגעגעבן לכבוד די ימים נוראים תשע"ג דורך די סאטמארער קאפעליע.

## ניגונים 
* הקפה, פארפאסט דורך רבי יודל ווערצבערגער
* וכל מאמינים, הנ"ל
* מלך עליון, דורך רבי שלמה הערש עקשטיין
* מכלכל חיים, הנ"ל
* חמול, רבי יודל ווערצבערגער
* אין קצבה, הנ"ל
* פתחו לי, א נענועים ניגון פון תשי"ג נתחבר דורך רבי הערשך פריעדמאן
* וזוכר חסדי אבות, א לעבעדיגע ניגון דורך רבי יושע מענדלאוויטש

קאטעגאריע:סאטמאר
קאטעגאריע:מוזיק
עקיבא צימערמאן

**עקיבא צימערמאן** (געבוירן ג' כסליו תרצ"ז) איז א זשורנאליסט, שרייבער און יודישער היסטאריקער וועלכער פארשט בעיקר די היסטאריע פון חזנות און יודישע מוזיק.

## ביאגראפיע 
צימערמאן איז געבוירן און אויפגעוואקסן אין תל אביב אין א צייט ווען חזנות האט געבליהט אין שטאט.

## ביבליאגראפיע 
* ברון יחד
* העיר ווינה וחזניה
* זכור אזכרנו עוד וועגן דעם לעבן פון משה קאסעוויצקי

## אויסצייכענונגען 
צימערמאן האט באקומען דער פרס שלום עליכם און נאך צוויי פרסים.

## לינקען 
* צימערמאן רעדט אויף דער ראדיא איבער זיין באזוך אין פוילן

קאטעגאריע:שרייבער
קאטעגאריע:היסטאריקער
קאַטעגאָריע:ישראלים
432 פארק עוועניו

**432 פארק עוועניו** (ענגליש: 432 Park Avenue) איז א אויפקומענדע קאנדאמיניום וואלקן-קראצער געביידע אין ניו יארק סיטי.

עס איז די דריט העכסטע געביידע אין די פאראייניגטע שטאטן, צווייט העכסטע אין ניו יארק סיטי און איינע פון די העכסטע בנינים אין וואס מע וואוינט אין די גארער וועלט.

זי פארמאגט 89 שטאָק און איז 1,396 פוס הויעך.

## ווערט 
די פריערדיגע בנין וואס איז געשטאנען אויף דעם ארט, די דרעיק האטעל געבויעט אין 1926, איז פארקויפט געווארן פאר 440 מיליאן אום 2006 און איז אראפגעווארפן א יאהר דערנאך.

די סך הכל קאסטן פון אויפבויען די געביידע איז 1.25 ביליאן אמעריקאנע דאלאר.

## כראנאלאגישע סדר פון בויען 
אין סעפטעמבער 2011 האט מען געלייגט דעם יסוד, דאס בויען העכער דער ערד האט זיך אנגעהויבן אום מאי 2012 און די דרויסנדיגע סטרוקטור איז פארענדיגט געווארן אין אקטאובער 2014.

ס'איז ערווארטעט אז אויף פרילינג פון 2015 וועט מען זיך שוין אריינציהען דערין.

קאטעגאריע:הויכע געביידעס
קאטעגאריע:מאנהעטן
קאטעגאריע:ניו יארק סיטי
תיקון עולם

**תיקון עולם** איז א ספר מיט בערך צוויי הונדערט בריוון אין לשון הקודש פון רבנים און בתי דינים קעגן די ציונים, מזרחי, אגודה און קאלאניסטן (ער רופט זיי ישוביסטען) פארטייען ארויסגעגעבן דורך רבי משה גאלדשטיין פון מונקאטש אין יאהר תרצ"ו דורך די פערזענליכער פארלאנג פון דער רשכבה"ג רבי חיים אלעזר שפירא אבד"ק מונקאטש דער מנחת אלעזר.

ער שרייבט אז די אלע ארגינעלע מאנוסקריפטן זענען געווען אינעם אוצר פון מונקאטשער רב רשכבה"ג רבי חיים אלעזר שפירא.

בסך הכל אנטהאלט עס הונדערט אכט-און-זעכציג זייטן.

אינעם שפעטערן דרוק האט מען צוגעלייגט נאך עטליכע בריוון פונעם קונטרס שומר אמונים פון יאהר תרצ"ט וואס איז ארויסגעקומען דורך עטליכע רבנים אין שפיץ פון רבי שמעון ישראל פאזען אב"ד ור"מ שאפראן בעל תורת א' פון די לייבן ביים רשכבה"ג רבי חיים אלעזר שפירא אבד"ק מונקאטש דער מנחת אלעזר.

## רבנים ליסטע 
* אברהם יוסף גרינוואלד
* אברהם מרדכי אלטער
* אריה לייבוש האלבערשטאם
* חיים אלעזר שפירא
* חנה האלבערשטאם
* יוסף חיים זאנענפעלד
* יוסף יצחק שניאורסאהן
* ישכר דוב רוקח
*  מנחם זעמבא
* מרדכי לייב ווינקלער
* שלום סאפרין
* שלמה זלמן עהרענרייך
* שמואל ענגעל
* שמעון סופר
* שמעון ישראל פאזען
* און נאך  
קאטעגאריע:ציוניזם
קאטעגאריע:ספרים
שינזא אבע

**שינזא אַבע** (יאפאניש: 安倍 晋三;  21סטן סעפטעמבער 1954 – 8טן יולי 2022) איז געווען דער פרעמיער מיניסטער פון יאפאן פון דעצעמבער 2012 ביז 2020. ער איז פריער געווען פרעמיער מיניסטער פון סעפטעמבער 2006 ביזן 16טן סעפטעמבער 2007.

ער איז געווען דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון יאפאן וואס איז געבוירן נאך דער צווייטער וועלט קריג.

## פאמיליע 
ער איז פארהייראט צו א פרוי וועלכע זאגט אפט ארויס אירע פאליטישע מיינונגען אנדערש ווי ער.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:יאפאן
קאטעגאריע:פרעמיער מיניסטארן
ווען שלעכטע זאכן געשעהען צו גוטע מענטשן

**ווען שלעכטע זאַכן פּאַסירן צו גוטע מענטשן** (ענגליש: When Bad Things Happen to Good People) איז אן ענגליש פילאזאפיש ביכל ארויסגעגעבן אין 1978 דורך ראביי העראלד קושנער וואו ער אדרעסירט די אלטע וועלטס-פראגע פון **צדיק ורע לו, רשע וטוב לו**.

ער האט עס ארויסגעגעבן א יאהר נאך וואס זיין זוהן, אהרן, איז געשטארבן אין עלטער פון פערצן יאהר נאכן ליידן א לענגערע צייט פון א שטערבליכע קרענק.

דאס בוך איז געווען עטליכע מאָנאַטן אויף דער ניו יארק טיימס בעסטע סעלער ליסטע פון נישט-פיקציע.

עס איז איבערגעדרוקט געווארן פילצאליגע מאל אין די אכציגער יאהרן.

די ערשטע דרוקן אנטהאלטן בסך הכל 149 זייטן.

## טעאריע 
קאטעגאריע:ביכער
קאטעגאריע:ביכער פאר רעליגיעזע שטודיעס
קאטעגאריע:ביכער פון 1978
פאליש (פארום)

דער **פּאָליש** איז א יידיש־שפראכיג וועבזייטל אויף אן אופן פון פארומ'ס איבער פארשידענע ענינים, וועלכע איז געגרינדעט געווארן ווי אן אפטיילונג פון דער פרימ-ארגאן אבער איז אויסגעוואקסן א וועלט פאר זיך.

עס איז די איינציגסטע פארומ'ס וואו פרייע און ווי אויך פרומע יודן דרייען זיך און פארברענגען אינאיינעם.

## פאקטן 
שטייענדיג אום סיון תשע"ח האבן זיי איבער א טויזנט באנוצער מיט א סך הכל פון ארום 1400 נושאים.

שטייענדיג אום חשוון תשע"ט צוליב אומבאקאנטע סיבות איז דער וועבזייטל אפגעשפארט

## לינקען 
דער וועבזייטל http://freemorgen.com/forum/

קאטעגאריע:יידיש-שפראך וועבזייטלעך
יונה סאלק

קליין|יונה סאלק אין 1988
**יונה סאַלק** (ענגליש: *Jonas Salk*; 28סטן אקטאבער 1914 -  23סטן יוני 1995) איז אן אמעריקאנער ייד און א מעדיצין פארשער וועלכער האט אויסגעטראפן דעם וואקצין קעגן פאליא.

ער האט באקומען פארשידענע מעדאלן במשך זיין לעבן.

דעם 28סטן אקטאבער 2014 האט גוגל ארויגעגעבן א דודל אין זיין ערע.

## ביאגראפיע 
קאטעגאריע:אמעריקאנער יידן
קאטעגאריע:אמעריקאנער ערפינדער
קאטעגאריע:מעדיצין
ועד ראשי השוחטים דמדינת פולין וליטא

דער **ועד ראשי השוחטים דמדינת פולין וליטא** (וועד פון ראשי שוחטים אין פוילן און ליטא) איז געווען א וועד פון זיבן גרויסע תלמידי חכמים אין עניני הלכות שחיטה. דער ועד איז געגרינדעט געווארען אין 1936 דורך רבי אברהם מרדכי אלטער (גערער רבי), רבי חיים עוזר גראדזענסקי פון ווילנע, רבי שלמה חנוך ראבינאוויטש (ראדאמסקער רבי) און רבי דוד בארנשטיין (סאכאטשאווער רבי). דער וועד פלעגט צוזאַמען קומען אין ווארשע. דער צוועק פונעם וועד איז געווען איבערזיכט איבער די 3,500 שוחטים אין פוילן און ליטע.

הרב שלמה זאב צווייגענהאפט איז געווען איינער פון די ראשי השוחטים.

דער ועד האט אויפגעהערט זייער תפקיד ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אנגעהויבן.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:כשרות
קאַטעגאָריע:יידישע פוילישע היסטאריע
קאַטעגאָריע:פוילן
קאַטעגאָריע:ליטע
מרדכי הרשמן - שירי עם ביידיש

**מרדכי הרשמן - שירי עם ביידיש** איז א מוזיק אלבאם וואו עס ווערט צוזאמגענומען זעכצן פאלקס לידער געזונגען דורכן חזן מרדכי הערשמאן.

עס איז צוזאמענגעשטעלט געווארן מיט די הילף פון ד"ר מרדכי פרידמן, אינעם אשל סטודיא פון אילן בייבער פאר ישראל מוזיק און ארויסגקומען אין ישראל אום חודש טבת תשס"ב.

## לידער 
ערשטע זייט:
* דאס יידישע ליד
* דודל'ה
* תורה איז די בעסטע סחוירה
* מיקיטה (רוסיש)
* א זמר'ל
* פליישיקע יידן, מילכיקע יידן
* 25 יידישע לידער (א געמיש)

צווייטע זייט:
* תנחום
* געבעהט
* דאס פאסטאכל
* מנשה
* א חזנ'דעל אויף שבת
* געהט א גוי אין שענקעל אריין
* על חטא
* ואהבת לרעך כמוך
* חזנים אויף פרובע

קאטעגאריע:חזנות
קאטעגאריע:מוזיק
קאטעגאריע:יידישע לידער
קאַטעגאָריע:אלבאמען
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
יארק

**יאָרק** (ענגליש: *York*) איז אן אור אלטע היסטארישע שטאט, ארומגענומען מיט א מויער, ביים צוזאמענפלוס פון די טייכן אוז און פאס, אין צפון יארקשיר, ענגלאנד. יארק איז די טראדיציאנעלע גראפנשאפט שטאט פון יארקשיר.

## היסטאריע 
## ניו יארק 
די שטאט ניו יארק אין די פאראייניגטע שטאטן ווערט גערופן נאך יארק.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
בילי קאנאלי

**בילי קאָנאלי** (ענגליש: *Billy Connolly*) איז א סקאטישער קאמיקער, זינגער און אקטיאר.

## ביאגראפיע 
קאנאלי איז געבוירן געווארן דעם 24סטן נאוועמבער 1942 אין גלאזגא, סקאטלאנד.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע זייטל
* http://www.imdb.com/name/nm0175262/

קאטעגאריע:קאמיקער
קאטעגאריע:מוזיקער
קאַטעגאָריע:אקטיארן
קאַטעגאָריע:סקאטישע מענטשן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
הרב ר' יוסף קארו וזמנו

'''הרב ר' יוסף קארו וזמנו''' איז א היסטאריע און ביאגראפישע ספר געשריבן אין לשון הקודש דורכן באקאנטן פארשער און היסטאריקער יקותיאל יהודה גרינוואלד פון סיגעט און דערנאך אין קאלאמבוס, אהייא.

אין דעם ספר, ערשיינען אין ניו יארק תשי"ד דורך הוצאת פעלדהיים, באשרייבט ער די צייט, דאס לעבן און די וואנדערונגען פון הגאון רבי יוסף קארו מחבר פונעם בית יוסף און שלחן ערוך.

ווי אויך באשרייבט ער א איבערזיכט אויף זיינע ספרים און וואספארא אימפאקט עס האט געהאט אויפן עולם התורה. באזונדער אין די לעצטע דריי פרקים איז ער עוסק מבאר צו זיין אז ס'קען נישט זיין אז דער ספר מגיד משרים האט דער בית יוסף געשריבן - ווי אנגענומען.

דער ספר וואס אנטהאלט צעהן פרקים אין א סך הכל פון צוויי הונדערט זעקס-און-דרייסיג זייטן, האט א היסטארישן ווערט און איז היינט צו טאג א יקר המציאות און כמעט נישט בנמצא.

קאטעגאריע:ספרים
א יודיש דילייט

**א יודיש דילייט** (אויף ענגליש: a yiddish delight) איז א מוזיק אלבאם פון צוועלף קאמישע לידער אויף די יודישע שפראך געזונגען דורך פאול זים מיט די ניו יארק סיטי קלעזמער דזשואיש דזשעז באנד, ארויסגעגעבן דורך שמחה אום אוגוסט 1996.

## לידער 
ערשטע זייט:
* איך בין א 'בארדער' ביי מיין ווייב
* ראמעניע, ראמעניע (פון אהרן לעבעדעוו)
* דיר א ניקל, מיר א ניקל (קאמפאזירט דורך יוסף רומשינסקי)
* לאמיר אלע אינאיינעם
* אבי געזונט (די ווערטער זענען פון מאלי פיקאן)
* שבת ביי דעם טיש

צווייטע זייט:
* די משקה
* קאלט וואסער (פון שלום סעקונדא)
* יאָמע, יאָמע
* מחותנ'סטע מיין
* אמאל איז געווען א יוד
* דער הינדל-געזאנג

קאטעגאריע:מוזיק
בר מצוה יונגל

**בר מצוה יונגל** (ענגליש: Bar Mitzvah Boy) איז א בריטישע 1976 דראמע שפיל פון די בי בי סי טעלעוויזיע סעריע א שפיל פאר היינט געשריבן דורך דזשעק ראזענטאל.

עס האט געווינען די 1977 בריטיש אקאדעמי טעלעוויזיע אוואורד.

## לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0074182/
* http://www.tvcream.co.uk/?p=7357 

קאטעגאריע:פילמען
נחמה כהן

**נחמה כּהן** (ענגליש: *Nechama Cohen*) איז א פרומע יידישע פרוי וואס איז א א קאָמפאָזיטאָרין און א זינגערין מיט ניגונים אויף דער ענגלישער שפראך.

## ביאגראפיע 
זי איז אויפגעוואקסן אין לעיקוואוד, ניו דזשערזי און וואוינט היינט אין ירושלים.

איר מוטער איז א שוועסטער מיטן בארימטן זינגער יעקב שוועקי.

## לידער ליסטע 
* Edge of Prayer
* Forgive Me
* Inside Out
* Heartbeat 

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל

קאטעגאריע:יידישע זינגער
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
בענקען

**בּענקען**, **געגועים** און **jewish nostalgy** איז א מוזיק קאסעטע פון אלטע יודישע לידער צוזאמגעשטעלט דורך אילן בייבער, געצה'ט פון ד"ר מוטי פרידמאן, פאר ישראל מיוזיק.

דער אלבאם אנטהאלט פופצן לידער, געזונגען דורך בארימטע חזנים און זינגער, וואס דער אינהאלט דערפון איז אז מע בענקט זיך נאך די אמאל אדער צוקונפט.

עס איז נומער imc1068 אין זייער קאלעקציע.

## לידער 
ערשטע זייט:
* משפחת מלאווסקי - איך בענק אהיים
* יאסעלע ראזענבלאט - אהיים, אהיים
* פנחס בורנשטיין - שטערנדל
* לייב גלאנץ - דבוירה'עלע
* די שוועסטער בארי - ראמעניע, ראמעניע
* משה קוסעוויצקי - דער אלטער חזן
* מישא אלעכסאנדעראוויטש - מוישה'עלע מיין פריינד

צווייטע זייט:
* יאן פירס - מאמע'לע
* מרדכי הערשמאן - דאס יודישע ליד
* לייבעלע וואלדמאן - שופר של משיח
* בן ציון וויטלער - קינדער-יאהרן
* יאסעלע ראזענבלאט - ציון, ציון
* משה קאסעוויצקי - ביים תהילים
* ישראל יצחקי - זינג, פייגעלע, זינג
* בן ציון וויטלער - בעלץ

קאַטעגאָריע:מוזיק
קאַטעגאָריע:אלבאמען
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
יצחק ירוחם דיסקין

הרב **יצחק ירוחם דיסקין** (כ"ב שבט ה'תקצ"ט; 1839 – כ"ט שבט ה'תרפ"ה; 23סטן פעברואר 1925) איז געווען פון די חשובע אשכנזישע רבנים פונעם אלטן יישוב אין ירושלים צווישן די יארן תרס"ח-תרפ"ה.

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געבוירן געווארן אין לאמזשע, דער בן פון הרב יהושע לייב דיסקין און הינדא רחל (ברוידא). אין תרט"ו (1855) איז ער געווארן פאר׳יתומ׳ט פון זיין מאמען. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער; ער איז געווארן א גרויסער תלמיד חכם אבער ער האט נישט געוואלט אז זיין פרנסה זאל קומען פון א רבנות שטעלע.

ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פונעם נגיד זכריה זאלקינד. נאך איר פטירה  האט ער חתונה געהאט בזיווג שני, אין יאר תרס"ד (1904), מיט יענטא, טאכטער פון דוד פישהאף; דאס פאר האט זיך באזעצט אין דער שטאָט אומאן.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
פארק סלאופ

**פּאַרק סלאופּ** איז א געגנט אין דרום מערב אין ברוקלין, ניו יארק.

די באפעלקערונג איז ביי ארום צוויי און זעכציג טויזנט.

איהרע זיפ קאודס זענען 11215, 11217.

## היסטארישע געביידעס 
פארק סלאופ פארמאגט א רייע היסטארישע און פראמינענטע בנינים אין איהרע גרעניצן.

* ברוקלין אקאדעמיע פון מוזיק
* ברוקלין באטאנישער גארטן
* ברוקלין מוזעאום

## יודישע שוהלן און אינסטוטוציעס 
* קהילה בית אלהים רעפארם
* קהילה בני יעקב מאדערן ארטאדאקס
* פארק סלאופ יודישע צענטער קאנסערוואטיוו
* קהילה קולות חיינו

## פערזענליכקייטן 
* אנטאני ווינער
* ביל דיבלאזיא
* דזשוליע קאדרעין
* מארטי מארקאוויטש

## דרויסנדיגע לינקען 
* http://nymag.com/realestate/articles/neighborhoods/parkslope.htm 
* ארכיטעקטור אין פארק סלאופ http://www.nyc-architecture.com/PS/PS.htm

קאַטעגאָריע:ברוקלין
קהילה בית אלהים

**בית אלהים** (ענגליש: Congregation Beth Elohim), ווערט אויך גערופן **גאַרפילד טעמפּל** און **אַּכט עוועניו טעמפּל** איז א רעפארם טעמפל וואס שטייט היינט אויף 274 גארפילד פלאץ און אכט עוועניו אין די פארק סלאופגעגנט אין ברוקלין, ניו יארק סיטי.

עס איז היינט צו טאג די גרעסטע רעפארם טעמפל אין ברוקלין.

## היסטאריע 
געגרינדעט אין יאהר 1861 דורך אימיגראנטן דייטשע יודן.

דורכאויס די גרויסע דעפרעסיע איז עס כמעט געווארן פארקלאוזשערט דורך די באנק.

## כלי קודש 
### רבנים 
* גיראלד ווידער
* יצחק לאנדמאן
* מארק קאטץ
* ענדי באקמאן
* שירה כח עפשטיין

### חזנים 
* דזשארדזש בראנדענשטיין
* יהושע ברייטצער

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://congregationbethelohim.org/

קאַטעגאָריע:שולן
קאַטעגאָריע:ברוקלין
שומר שבת (בארא פארק)

דער ארטאדאקסישער בית המדרש **שומר שבת** איז איינע פון די צענטראלע בתי מדרשים אין בארא פארק, ניו יארק וועלכע ווירבלט מיט מנינים כמעט ארום דעם זייגער.

כאטש עס איז בכלל נישט אזוי שיין און גרויס ציהט עס א גרויסן ציבור צוליב איהר אייגנארטיגקייט.

אויך איז זי בארימט מיט די מעשי צדקה ווחסד וואו מ'שטעלט דארט אין קעלער צו פאר יודן צו עסן און מ'קען דארט כאפן היטשעס.

## היסטאריע 
## רבנים 
* הרב יהודא טירנויער

## גבאים 
* רבי משה
* רבי הלל

## וועב 
* בילדער וואו עס איז באצירט לכבוד שבועות http://www.jdn.co.il/news/359461
* http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=1267128&forum_id=7957

קאַטעגאָריע:ברוקלין
קאַטעגאָריע:שולן
קאַטעגאָריע:בארא פארק
שלום עליכם (פיוט)

**שלום עליכם מלאַכי השלום** איז א לשון הקודש'דיגער פיוט וואס יידן זינגען פרייטאג צו נאכטס פאר קידוש ווען מען קומט אהיים פון שוהל, וואו מע באגריסט די מלאכים וואס באגלייטן דעם מענטש.

עס באשטייט פון פיער טיילן: שלום עליכם, בואכם לשלום, ברכוני לשלום און צאתכם לשלום.

דערנאך איז דא וואס זאגן דעם פסוק פון תהילים **כי מלאכיו יצוה לך** און דעם לאנגן "רבון כל העולמים".

## צאתכם לשלום 
איבער זאגן דעם לעצטן פיוט איז פארהאן פארשידענע מנהגים, וואו אין אסאך פלעצער זאגט מען דאס נישט.

## וועב 
* שלום עליכם ביי הזמנה לפיוט 

קאַטעגאָריע:שבת
קאַטעגאָריע:יידישקייט
בּענסאנהורסט

**בּענסאנהורסט** (ענגליש: *Bensonhurst*) איז א גרויסע מולטי-עטנישע געגנט אין ברוקלין, ניו יארק.

עס איז אויך באוואוסט אלס **קליינע איטאליע** צוליב די גרויסע איטאליענער באפעלקערונג אין דער געגנט און פארמאגט די צווייט גרעסטע **כינע-טאון** אין ברוקלין.

## היסטאריע 
## געאגראפיע 
## טראנספארטאציע 
## לענדמארקס און מערקווירדיגע פלעצער 
* די ספרדישע מגן דוד שוהל אויפגעשטעלט אין 1921.

קאַטעגאָריע:ברוקלין
בושוויק

**בּוּשוויק** (ענגליש: *Bushwick*) איז א געגנט אין ברוקלין וועלכע איז באזעצט מיט מענטשן פון די ארבעטער-קלאס.

עס גרעניצט זיך מיט וויליאמסבורג, ברוינזוויל און איסט ניו יארק.

זי איז דיסטריקט 34 און 37 אין די ניו יארק סיטי קאנסיל און ווערט סערווירט דורך די דריי און אכציגסטע פאליציי פריסקינט.

אין 2011 איז די באפעלקערונג געווען ביי 81,805.

## היסטאריע 
בושוויק איז אמאל געווען א זעלבטשטענדיגע טאון פאר זיך.

## פארקן 
* בושוויק פארק און שווים-באסיין אויף פלאשינג עוועניו
* בושוויק שפילפלאץ

## פערזענליכקייטן 
* עדי מוירפי

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:ברוקלין
ראדזשער טעילער

**ראדזשער טעילער** (ענגליש: *Roger Taylor*; געב' דעם 26סטן יולי 1949) איז א ענגלישער מוזיקאנט, זינגער און קאמפאזיטאר.

ער איז בעיקר באקאנט אלס דער פּויקער אין דער פאפולערער ראק טרופע קווין.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין 26 אין יולי 1949, אין דערסינגהאם, נארפאלק.

## קאמפאזיציעס 
* ראדיא גא גא

## דיסקאגראפיע 
## אינסטרומענטן 
אויסער וואס ער זינגט מיט דער שטימע, שפילט ער אויך אויף א: פויק, גיטאר, בעיס גיטאר, צימבל און קי-באורד.

## פאסט מארקע 
אין תשנ"ט איז טעילער געווארן דער ערשטער לעבעדיגער פערזאן, וואס איז נישט פון די קעניגליכע פאמיליע, צו ערשיינען אויף א פאסטמארק.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:זינגער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ראדיא גא גא

**ראדיא גא גא** (ענגליש: *Radio Ga Ga*) איז א ענגלישע געזאנג קאמפאזירט דורך ראדזשער טעילער, רעקארדירט דורכן ראק באנד קווין און ארויסגעגעבן אלס סינגל אין 1984.

עס ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די בעסטע קווין היטס און ביי יעדע לייוו קאנצערט זינגען זיי דאס. ספעציעל איז דאס געווארן פאפולער נאך וואס פרעדי מערקורי האט דאס געזונגען ביים לייוו עיד קאנצערט און דער גאנצער עולם האט הערליך מיטגעקלאפט ביים פזמון.

די סינגל איז געווען א אלטוועלטליכע סוקסעס, מיטן אנקומען נומער צוויי אין בריטן, נומער זעכצן אין אמעריקע און נומער איינס אין ניינצן אנדערע לענדער.

## באדייט 
עס קריטיקירט די מוזיק אויפן ראדיא אז מען הערט נאר בלא בלא.

דער ליד באציהט זיך צו דעם וואס די טעלעוויזיע האט דאן איבערגענומען די פאפולערקייט פון די ראדיא וואו מען פלעגט בעפאר הערן מוזיק און לידער.

## וועבלינקען 
* אפיציעלער מוזיק ווידעא
* די בארימטע פארשטעלונג ביים לייו עיד אין 1985

קאַטעגאָריע:לידער
קאַטעגאָריע:אלבאמען
העראלד קושנער

ראביי **העראָלד שמואל קושנער** (ענגליש: *Harold Kushner*) איז א שרייבער און פראמינענטער אמעריקאנער ראביי וועלכע געהערט צו דער קאנסערוואטיווער באוועגונג.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין יאהר 1935 אין ברוקלין, ניו יארק. ער האט שטודירט אין קאלומביע אוניווערסיטעט, אויך האט ער א צייט געלערנט אין דער העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים.

פאר איבער 25 יאהר האט ער געדינט אלס ראביי אין טעמפל ישראל אין נעטיק, מאסאטשוסעטס.

## זיינע ביכער 
* ווען שלעכטע זאכן געשעהען צו גוטע מענטשן

## לינקען 
* http://www.tiofnatick.org/Rabbi-Laureate-Harold-Kushner

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
שמע ישראל

קליין|שמע ישראל
**שמע ישראל** איז דער פסוק אין ספר דברים וואס זאגט עדות אויף אן איינציגע גאט און איז איינע פון די גרונט-פרינציפן אין די יידישע אמונה.

מען זאגט עס ביי קריאת שמע צוויי מאל א טאג און ווי אויך פארן גיין שלאפן. אויך זאגט מען דאס פארן טויט, בפרט ווען איינער ווערט געהארגעט אויף קידוש השם.

אין די ספר תורה שרייבט מען די אותיות עי"ן און דל"ת גרויס.

קאטעגאריע:יידישקייט
גיטאר וועלט

**גיטאַר וועלט** (ענגליש: Guitar World) איז א חודש'ליכע ענגליש שפראכיגע מוזיק מאגאזין פון די פאראייניגטע שטאטן ספעציעל פאר גיטאריסטן מיט א צירקולאציע פון ארום הונדערט דרייסיג טויזנט.

עס האט צוערשט אנגעהויבן ערשיינען אום יולי 1980 און קומט ארויס דרייצן מאל א יאהר.

זינט 2005 קומען טייל מאגאזינען בייגעלייגט מיט א סי די וועלכע אנטהאלט מוזיק לעקציעס און נאך. די פרייז פון די דאזיגע איז מיט דריי דאלער מער.

## שרייבער 
## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.guitarworld.com/

קאַטעגאָריע:מוזיק
קאַטעגאָריע:צייטונגען
ברייען מעי

קליין
**ברייען מעי** (ענגליש: Brian Harold May) איז אן ענגלישער מוזיקאנט, קאמפאזיטאר און זינגער. אויך איז ער אן אסטראנאם

ער איז באוואוסט פארן זיין דער הויפט גיטאריסט אין די ראק באנד קווין. ער שפילט אויך אויפן פּאָרטעפיאַן (פּיאַנע\קי-באורד) און בענדזשאו.

ער שפילט מיט אן אייגנארטיגע היימיש געמאכטע גיטאר גערופן די רויטע ספעציעל.

פון זיינע מערסט באוואוסטע קאמפאזיציעס זענען: ווי וויל ראק יו,

ער ווערט פאררעכנט פון די בעסטע גיטאריסטן. אין 2012 האבן די ליינער פון די גיטאר וועלט מאגאזין איהם באשטימט אלס צווייט בעסטער גיטאריסט פון אלע צייטן.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן דעם ניינצנטן יולי 1947 אין העמפטאן, לאנדאן.

## וועבלינקען 
* http://www.brianmay.com/

קאַטעגאָריע:ענגלענדער
קאַטעגאָריע:מוזיקער
קאַטעגאָריע:פיאניסטן
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:אסטראנאמען
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן