open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
סקאפיע

**סקאפיע** () איז די הויפטשטאט פון צפון-מאקעדאניע. סקאפיע ליגט ביים טייך וואדאר און  זי האט א  באפעלקערונג פון 668,518 (2006).

## צווילינג שטעט
* 
* 

קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
אנטי-פעמיניזם

ֿ
**אנטי-פעמינינזם** איז אן אידעאלאגיע פון אפאזיציע צו פעמיניזם. אנטי-פעמיניסטישע גרופּעס זאגן אז היינטצייטיקער פעמיניזם, זעט שטארקע ווירק אויפן געזעץ-געבונג, איז קומען-צו פון דעם האס צו מענטשן און ווייַל פון דעם ס'איז א נעגאטיווע דערשיינונג.

קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
גילגאמעש עפאס

קליין|250px|שטיינערנער טאוול מיט א טייל פונעם גילגאמעש עפאס וואס באשרייבט דעם מבול
דער **גילגאָמעש עפאס** איז א שומערישער עפאס, פון די עלטסטע ליטערארישע ווערק אין דער היסטאריע פון דעם מענטשהייט, וואס באשרייבט די לעגענדארישע געשעענישן פון גילגאמעש, דער מלך פון אֶרֶך אין די אוראלטע צייטן. נאר געציילטע פראגמענטן זענען געבליבן פון דער אלטע שאפונג, וואס מ'האט געשריבן אין דער אוראלטער בבלישער תקופה, אומגעפער דעם 18טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג. מ'האט געפונען דעם  גילגאָמעש עפאס אין 1849 אין דער אשורבאניפאל ביבליאטעק אין די חורבות פון נינווה אין אשור, דורכן ענגלישן ארכעאלאג אסטן הענרי לאיארד (1817 - 1894), אבער עס ווייזט אויס אז מ'האט שוין לאנג געוואוסט פון אים.

## דער עפאס 
[קליין|200px|[ענקידו שלאגט זיך מיט א לייב]]
גילגאמעש איז געווען א מלך איבער זיין פאלק אין ארך (אורוק), אין דרום מעסאפאטאמיע. גילגאמעשנס סוביעקטן זענען נישט געווען צופרידן מיט דער שווערער ארבעט וואס ער האט ארויפגעלייגט אויף זיי און אויך וואס דער מלך האט געהאלטן פאר זיך די רעכט בועל די בתולות ביי זייער חתונה. דערפאר האבן זיי געדאווענט אז א קעגנער זאל קומען שטעלן זיך קעגן גילגאמעש.

קאַטעגאָריע:מיטאלאגיע
קאַטעגאָריע:ליטעראטור
קאַטעגאָריע:מיטל מזרח
שאול אלטער

רבי **שאול אלטער** (געב' ז' תמוז תשי"ז), גערער ראש ישיבה, איז א מנהיג פאר א קבוצה פון גערער חסידים, און דער געוועזענער ראש ישיבה פון שפת אמת, די הויפט ישיבה פון גער, אין ירושלים. 

## ביאגראפיע 
רבי שאול איז געבוירן געווארן אין ירושלים אין תשי"ז צו זיין פאטער רבי פינחס מנחם אלטער (דעמאלסט ראש ישיבה פון שפת אמת, און שפעטער גערער רבי) און צו זיין מוטער צפורה, אן אייניקל פון רבי משה בצלאל אלטער און דעם וויערשאווער רב.

ער האט געהייראט מרת נעמי, א טאכטער פון ר' חיים דוב רובינשטיין. ער האט צוויי זין און צוויי טעכטער.

אין תשנ"ג האט מען אים באשטימט ראש ישיבה פון שפת אמת. אין תשע"ו האט זיך די ישיבה פארמאכט.

### קהילת פני מנחם 
שמחת תורה תש"פ האט רבי שאול אפגעטיילט פון גער און געפירט אן אייגענעם מנין פאר די תפילות און די הקפות. אין גער האט מען אויסגערופן אז ווער עס באטייליגט אין די תפילות דארטן זאל אפילו נישט קלערן צו האלטן זיינע קינדער אין די מוסדות פון גער.

מיט דער צייט, נאכדעם וואס מען האט ארויסגעווארפן פילע פון זיינע חסידים פון גערער מוסדות און שטיבלעך, צוליב וואס זיי זענען געקומען מיטהאלטן זיינע תפילות און טישן, האט ער עמטליך געגרינדעט אן אייגענע קהילה, אפגעטיילט פון גור, אונטער דעם נאמען קהילת פני מנחם (אנדערע רופן דאס מיט דעם צונאמען גור תורה). ער האט געעפנט אין ירושלים אן אייגענע שול, כולל און מוסדות. 

### מוסדות 
אין דעם רוממה געגנט אין ירושלים שטייט די ישיבה גדולה אונטער דער פירערשאפט פון הרב מענדל שאפראן; א ישיבה קטנה אונטער דער פירערשאפט פון זיין ברודער רבי דניאל חיים אלטער, און א חדר, וואס געפינט זיך אין דעם מקור ברוך געגנט.

אין אמעריקע דערווייל זענען ביידע אפטיילונגען פון דער חסידות אינאיינעם אין רוב שטיבלעך. דער חדר איז אפגעטיילט, און די חסידים פונעם ראש ישיבה פירן היינט די תלמוד תורה "יגדיל תורה" אין ניו יארק.

## ספרים 
* עברא דדשא (דרשות)
* לצדדין קתני
* נמלכין בסנהדרין
## וויעבלינקען 
* בילדער גאלעריע פון א שבת אין בארא פארק
*זיינע שיעורים אויף תורה עניטיים
*א באריכט איבער דער שול וואס ער גייט בויען 

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:גור
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
1754

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 23סטן אויגוסט - לואי דער זעכצנטער, מלך פון פראנקרייך (הינגעריכטעט 1793)

## געשטארבן
1755

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 10טן אפריל - סאמועל האנעמאן,  דייטשער דאקטער, ערפינדער פון דער טעאריע פון האמעאפאטיע (געש' 1843)

## געשטארבן
1757

## געשעענישן 
* 2טן יאנואר - די בריטישע אימפעריע נעמט איין קאלקאטא.

## געבוירן 
* 30סטן מיי - הענרי עדינגטאן, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך פון 1801-1804 (געש' 1844)

## געשטארבן
1756

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 27סטן יאנואר - וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט, עסטרייכער קאמפאזיטאר (געש' 1791)

## געשטארבן
1758

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 29סטן סעפטעמבער - האריישא נעלסאן, בריטישער  אדמיראל (געש' 1805)

## געשטארבן
לואי ארמסטראנג

קליין|לואי ארמסטראנג
**לואי דניאל אַרמסטראנג** (; 4טן אויגוסט 1901 - 6טן יולי 1971) (באוואוסט מיט די צונעמען **סאַטשמא** און **פאפס**) איז געווען א באקאנטער אמעריקאנער דזשעז מוזיקער. ער איז געווען אן אפריקאנער־אמעריקאנער וואס האט געזינגען די בלוז און געשפילט דעם טרומייט און דער קארנעט.

## לעבנסגעשיכטע 
ארמסטראנג איז געבוירן געווארן אין אן ארעמער משפחה אין ניו ארלינס, לואיזיאנא. אין זיין יוגנט האט ער געליטן פון ארעמקייט. ערשט האט ער געלערנט שפילן דעם קארנעט (א סארט טרומייט וואס איז געווען זייער פאפולער ביי די מוזיקער אין ניו ארלינס). 
ארמסטראנג פלעג שפילן אין ארקעסטערס פון בלאז אינסטרומענטן און אויף טייך שיפן אין דעם געגנט פון ניו ארלינס.

ער איז געשטארבן דעם 6טן יולי 1971 פון א הארץ אטאקע אין קווינס, ניו יארק סיטי.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:דזשעז
קאַטעגאָריע:מוזיקער
אזשאראוו

**אזשאַראוו** (; ) איז א שטעטל אין פוילן, 20 ק"מ מזרח פון אסטראווצע און 70 ק"מ מזרח פון קעלץ. עס באדעקט א שטח פון 8.52 קוואדראט ק"מ. אין 2006 האט אזשאראוו געהאט 4,816 איינוואוינער.

די גרעסטע אינדוסטריע אין אזשאראוו איז א צעמענט פאבריק.

אזשאראוו געפינט זיך אויף דער ווארשע-ביטאם שאסיי.

## היסטאריע
אזשאראוו איז געגרינדעט געווארן אין 1569 דורך יאזאף אזשאראווסקי, און האט באקומען דעם סטאטוס פון א שטאט פונעם מלך זיגמונט אויגוסט. אין 1767 איז דער צענטער פון דער שטאט פארברענט געווארן אין א שריפה. אין 1869 האט אזשאראוו פארלוירן דעם סטאטוס פון א שטאט נאכדעם וואס די באוואוינער האבן אנטייל גענומען אין דעם פוילישן אויפשטאנד פון  1863-1864.

צווישן די יארן 1815-1915 איז אזשאראוו געווען א טייל פון קאנגרעס פוילן וואס איז געווען אונטער רוסישער הערשאפט. אזשאראוו איז געווען א צענטער פונעם פוילישן קעגנשטעל צו דער רוסישער רעגירונג אין 1905, און נאך אמאל ביי דער ערשטער וועלט מלחמה אין 1915. די רוסן האבן פארברענט אזשאראוו, און מעט האט צוריקגעבויט דאס שטעטל פון 1916-1920.

## יידישע קהילה
קליין|דער אזשאראווער בית עולם, אלט פיר הונדערט יאר
אין די מיטעלע ת"ק יארן האט די יידישע באפעלקערונג פון אזשאראוו געציילט 1000 נפשות. ביז 1898 איז די צאל יידן געוואקסן צו 2,557 מענטשן.

רבי אריה לייביש עפשטיין, א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין, וואס איז געווען אזשאראווער רב, האט אויפגעשטעלט א הויף אין אזשאראוו. דער הויף ציט זיך ביזן היינטיקן טאג, און איז הויפטקווארטירט אין בני ברק.

ביים אנהייב פון דער צווייטער וועלט מלחמה האבן געוואוינט אין שטעטל 3,200 יידן.

## באוואוסטע מענטשן פון אזשאראוו 
* הרב אריה לייביש עפשטיין, ערשטער אזשאראווער רבי
## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
מאן בלאנק

קליין|300px|דרום זייט פון מאן בלאנק
**מאָן בלאַנק** (; , טייטש "ווײַסער באַרג") איז דער העכסטער בארג אין די אלפן. ער געפינט זיך אין מערב אייראפע, אויפן גרעניץ צווישן פראנקרייך און איטאליע. זיין שפיץ איז 4,810 מעטער איבערן ים־פלאך.

אונטערן בארג גייט דער 11.6 ק"מ מאן בלאנק טונעל צווישן פראנקרייך און איטאליע.

קאַטעגאָריע:בערג
קאַטעגאָריע:איטאליע
קאַטעגאָריע:פראנקרייך
סאטיאדזשיט ריי

קליין|פארטרעט פון סאטיאדזשיט ריי
**סאַטיאַדזשיט ריי** (; ; 2טן מיי 1921 - 23סטן אפריל 1992) איז געווען אן אינדיש־בענגאלישער רעזשיסאר. ריי איז געבוירן געווארן אין קאלקאטא אין א  בענגאלישער משפחה וואס איז געווען פראמינענט אין דער וועלט פון קונסט און ליטעראטור. נאכדעם ווען ער האט געטראפן דעם רעזשיסאר זשאן רענואר אין לאנדאן האט ער אנגעהויבן שאפן פילמען אליין.

ריי האט רעזשיסירט 36 פילמען, פון פארשידענע ארטן. זיין ערשטע פילם האט געוואונען 11 פריזן. ריי האט רעזשיסירט א פילם וועגן דעם לעבן פון ראבינדראנאט טאגאר.

ריי איז אויך געווען א שרייבער, אילוסטרירער און פילם קריטיקער.

קאַטעגאָריע:אינדיער
קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
אויף די בערג

**אויף די בערג** איז א וועכנטליכע אויסגאבע וועלכע ערשיינט וועכנטליך אין סאליוואן קאונטי, ניו יארק.

זיי האבן אן אינטרעסאנטן פראגראם וועלכע רופט זיך "ווי אזוי זאגט מען דאס אין יידיש?" וואו ער שטעלט פאר יעדע וואך עטליכע ענגלישע ווערטער וואס איז ברייט-פארשפרייט צווישן יידיש רעדנדער, און דער עולם וואס שיקט אריין די ענטפערס גייט אריין אין א גורל.

קאַטעגאָריע:צייטונגען

קאַטעגאָריע:ניו יארק
ישראל מאיר לאו

הרב **ישראל מאיר לאַו** (געב' כ"ב סיון ה'תרצ"ז, פיעטרקאוו, 1טן יוני 1937) אין דער הויפט רב פון תל אביב, און א געוועזנער הויפט רב פון ישראל (תשנ"ג - תשס"ג). ער איז אויך דער פארזיצער פון יד ושם.

## ביאגראפיע 
הרב לאו איז געבוירן געווארן כ"ב סיון תרצ"ז אין פיעטרקאוו צו זיין פאטער הרב משה חיים לאו, דער לעצטער אב"ד פון פיעטרקאוו, און זיין מוטער מרת חיה פרענקל־תאומים. ער שטאמט פון 38 דורות רבנים בן אחר בן. מ'האט אים געגעבן דעם נאמען מאיר נאך הרב מאיר שפירא. 

יולי 1945 האט מען אים באפרייט פונעם בוכנוואלד קאצעט.

ווען ער איז געווען אלט 22 יאר האט ער געהייראט מרת חיה יוטא, די טאכטער פון הרב יצחק ידידיה פרענקל, וואס איז שפעטער געווארן הויפט רב פון תל אביב.

אין תשס"ח האט מען אים באשטימט פארזיצער פון יד ושם.

## רבנות 
פון תשל"ח ביז תשמ"ח איז ער געווען הויפט־רב פון נתניה. אין תשמ"ח האט מען אים באשטימט הויפט רב פון תל אביב. אין תשנ"ג איז ער געווארן דער אשכנזישער הויפט רב פון ישראל. ער איז געבליבן אין דעם אמט 10 יאר, נאכדעם האט ער געמוזט ענדיגן זיין קאדענץ לויטן געזעץ. תשס"ה איז ער געווארן א צווייט מאל הויפט רב פון תל אביב ביז ער איז געווארן אלט 80 אין תשע״ז.

## ספרים 
אַ טייל פון זיינע ספרים:
* יחל ישראל (שו"ת)
* אל תשלח ידך אל הנער

## משפחה 
הרב ישראל מאיר לאו און מרת חיה יוטא האבן אכט קינדער:
* הרב משה חיים, געווען רב אין נתניה פון  תשמ"ח ביז ??
* הרב דוד, אשכנזישער הויפט־רב פון ישראל זייט  תשע"ג
* הרב צבי יהודה, רב פון סאוויאן און רב פון קהל חסידים אין פתח תקוה
* מרת מרים, ווייב פון הרב אליעזר סאראצקין, רב פונעם רמת אפרים געגנט און דירעקטאר פון לב לאחים
* מרת תהילה נחמה, ווייב פון הרב בנימין קאַהן, ראש ישיבה פון "חיי משה", ירושלים
* מרת רחל, די ווייב פון הרב יחזקאל שיינפעלד, רב אין רמת אביב
* מרת שירה, ווייב פון הרב אריאל שווייצער, א דיין אין אשדוד
* מרת רבקה, ווייב פון הרב משה קירשטיין, ראש ישיבת "נתיבות יצחק" אין תל אביב

קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:תל אביב

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
עלקוש

**עלקוש** אדער **עלקיש** ( *אלקוש*; ) איז א שטאט אין דרום פוילן, 34 ק"מ דרום־מערב פון קראקע און 30 ק"מ מזרח פון בענדין. עס באדעקט א שטח פון 25.6 קוואדראט ק"מ. אין 2006 האט עלקוש געהאט 37,552 איינוואוינער. עלקוש איז די הויפטשטאט פונעם עלקושער דיסטריקט.

די גרעסטע אינדוסטריע אין אזשאראוו איז א צעמענט פאבריק.

עלקוש געפינט זיך ביים באבא טייך, אויף דער ווארשע-קראקע שאסיי.

## היסטאריע
## יידישע קהילה
אין 1900 האבן געוואוינט אין עלקוש 1,835 יידן.

אין 1926 זענען א דריטל פון די מיטגלידער אינעם שטאטראט געווען יידן. פאר דער חורבן אייראפע האבן געוואוינט אין עלקוש אומגעפער 2,500 יידן, א פערטל פון דער באפעלקערונג פון דער שטאט.

דער לעצטער רב פון עלקוש איז געווען הרב יהושע העשיל הורוויץ.

אין 1942 האט מען פארטריבן די יידן פון עלקוש צו זייער טויט אין אוישוויץ.

### עלקושער דערנידערונגס אקציע
אין סיון ה'ת"ש האט די  געשטאפא געפירט אן אויסשטעל־פראצעס פאר די איינוואוינער פון עלקוש צוליב דעם מארד פון א דייטשער גרענעץ־היטער. 

א חודש נאכהער, אום כ"ה תמוז ה'ת"ש (31סטן יולי 1940) האבן זיי פארזאמלט אלע מענער עלטער פון 17 יאר אינעם רינעק, דארט זענען זיי אדורכגעגאנגען שווערער ברוטאליטעט באוואוסט ווי די **עלקושער דערנידערונג**. וועגן געהרג׳עטע אין דער אקציע איז נישט באוואוסט, אבער יידן האבן פארלוירן זייערע ציין ווען מען האט זיי געצוואונגען צו קייען זשוויר. 

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קינדער-פאראליז

**קינדער-פאַראַליז** איז אן אַקוטע ווירוס־אינפעקטיווע קראנקייט וואס פארשפרייט זיך פון איין מענטש צו אן אנדערן. די קראנקייט איז אן אנצינדונג פונעם מארעך אינעם חוט השדרה. 

אין 90% פון פעלער זענען נישט פאראן קיין סימפטאמען, אבער עס קען זיך  מאך פארשידענע סימפטאמען טאמער די אינפעקציע גייט אריין צום בלוט. אין 1% פון פעלער גייט די אינפעקציע אריין אין דער צענטראלער נערווען-סיסטעם, און טוט חרוב מאכם מאטאר נייראנען, וואס מאכט קאליע די מוסקלען און קען ברענגען צו פאראליז. גאנץ אפט איז די תוצאה אז די פיס פארלירן זייער קראפט.

דער ערשטער וואס האט אנערקענט די קראנקייט פון קינדער-פאראליז איז געווען יאקאב היינע אין 1840. דעם ווירוס האט מען ערשט אידענטיפיצירט אין 1908. אינעם 20סטן יארהונדערט איז קינדער-פאראליז געווען די קראנקייט וואס מ'האט געהאט מערסטן מורא דערפון, מיט הונדערטער טויזנט מענטשן וואס האבן געליטן דערפון יעדע יאר. אין די 1950 יארן האט מען אנגעהויבן צו שאפן וואקצינען קעגן דער קראנקייט, און היינט איז די פארשפרייטונג אראפ ביז ווייניגער ווי א טויזנט פעלער יעדע יאר.

פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, דער 32סטן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, האט געליטן פון קינדער-פאראליז.

קאַטעגאָריע:קרענק
קאַטעגאָריע:ווירוסן
ישיבת חכמי לובלין

300px|קליין|די געביידע פון ישיבת חכמי לובלין אין תשס"ו
זי **ישיבת חכמי לובלין** איז געווען א ישיבה געגרינדעט אין יאר תר״ץ אין לובלין, פוילן, דורך הרב יהודה מאיר שפירא. די ישיבה האט נאר גענומען אויסגעצייכנטע בחורים צו לערנען דארט. איידער מ'האט אריינגענומען א בחור אין דער ישיבה האט מען אים פארהערט 200 בלאט גמרא בעל פה. נאך דער פטירה פון הרב שפירא איז געווארן ראש ישיבה דער קאזשיגלאווער רב, הרב אריה צבי פראָמער, וואס איז אומגעקומען ביי דער חורבן אייראפע.

דער משגיח איז געווען רבי שמעון זשעליכאווער.

## באקאנטע תלמידים פון דער ישיבה 
* הרב יהודה מאיר אבראמאוויטש
* יוסף פרידענזאן
* הרב שמואל וואזנער—ראש ישיבה פון "ישיבת חכמי לובלין" אין בני ברק.
* הרב ירחמיאל ישראל יצחק דאמב
* הרב נתן לובארט 
* הרב ישראל אברהם שטיין—פאלטישאנער רבי אין ניו יארק
* הרב פינחס הירשפרונג—הויפט רב פון מאנטרעאל, קאנאדע
* הרב אברהם מרדכי הערשבערג—הויפט רב פון מעקסיקע
*

קאַטעגאָריע:יידישע פוילישע היסטאריע

קאַטעגאָריע:חסידישע ישיבות
דיפלאמאטיע

[קליין|320px|פאראייניגטע־פעלקער געביידע אין גענף: די [פאראייניגטע פעלקער איז 
די גרעסטע אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציע און א צענטער פון היינטיקער דיפלאמאטיע.]]

**דיפלאמאַטיע** איז די קונסט און פראקטיק פון פארהאנדלונגען צווישן באפֿולמאכטיקטע רעפרעזאנטן פון פארשידענע גרופעס אדער דיפלאמאטן פון לענדער. בעיקר באציט זיך דער באגריף אויף אינטערנאציאנאלער דיפלאמאטיע. די פארהאנדלונגען קענען זיין וועגן האנדל און מסחר, אדער וועגן מלחמה און שלום.

מען ניצט אויך דעם באגריף אין א פארברייטערטן זינען אויף פארהאנדלונגען צווישן נארוועלכע צוויי אדער מערערע גרופעס.
 
די וועלטווייטע שפראכן פון דיפלאמאטיע זענען ענגליש און פראנצויזיש.

איידער מען קומט צום טריט פון די פירער פון לענדער אונטערשרייבן אינטערנאציאנאלע אפמאכן, דארף פריער די דיפלאמאטן פארהאנדלען דעם ענין.

אן אמבאסאדאר איז א דיפלאמאט וואס וואוינט אין א פרעמד לאנד צו רעפרעזענטירן זיין היימלאנד. געוויינלעך פירט ער אן אמבאסאדע מיט עטלעכע דיפלאמאטן.

דיפלאמאטישע פארהאנדלונגען צווישן אסאך לענדער ווערן געפירט דורך קאנפערענצן, ווי למשל דער קאנגרעס פון ווין, וואס האט געמאכט א נייע מאפע פון אייראפע נאך דער מפלה פון נאפאלעאן.

## וועבלינקען
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען
קאַטעגאָריע:זיכערהייט
חיי עולם (ישיבה)

**חיי עולם** איז א חסידישער תורה אנשטאלט אין ירושלים. די "חיי עולם" ישיבה איז געגרינדעט געווארן י' תמוז ה'תרמ"ו (1886) אין דער אלטשטאט פון ירושלים דורך עטלעכע חסידישע רבנים, צווישן זיי הרב יהושע טראנק, דער קוטנער רב, זיין איידעם רבי חיים אלעזר וואקס און רבי יצחק דוד בידערמן, דער זון פון רבי משה לעלאווער.

## היסטאריע
די "חיי עולם" ישיבה איז דער חסידישער פאראלעל צו דער עץ חיים ישיבה ("תלמוד תורה הכללי והישיבה הגדולה עץ חיים") פון די פרושים, וואס הרב שמואל סאלאנט האט אויפגעשטעלט 45 יאר פריער.

דער ערשטער ראש ישיבה איז געווען רבי בנימין יהודה לייב בערנשטיין, דער איידעם פון רבי יצחק דוד בידערמן.

## באקאנטע תלמידים
* רבי פינחס מנחם אלטער, דער ״פני מנחם״ פון גער
* הרב משה חיים שמערלער, רב אין ציריך

קאַטעגאָריע:חסידישע ישיבות
קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
פיעטרקאוו

**פיעטרקאוו** אדער **פעטריקאוו** () איז א שטאט אינעם צענטער פון פוילן, 42 ק"מ דרום פון לאדזש. עס באדעקט א שטח פון 67.27 קוואדראט ק"מ. אין 2011 האט פיעטרקאוו געהאט 76,717 איינוואוינער.

פיעטרקאוו איז פון די אלטע פוילישע שטעט, און ווערט דערמאנט אין אפיציעל דאקומענטן שוין אין 1217.

אין דעם 19טן יארהונדערט איז פיעטרקאוו געווארן א גרויסער אינדוסטריעלער צענטער. צווישן די יארן 1975 ביז 1998 איז פיעטרקאוו געווען די הויפטשטאט פון דער פיעטרקאווער וואויוואדעשאפט.

## היסטאריע
די שטאט פיעטרקאוו איז געווען גאנץ חשוב אינעם מיטל אלטער, און האט באקומען דעם סטאטוס פון א שטאט שוין אינעם 13טן יארהונדערט. לויטן רוסישן צענזוס פון 1897, איז פון א באפעלקערונג פון  30,800, זענען 9,500 געווען יידן(בערך 31%).

פיעטרקאוו האט געהאט די בעסטע אנטוויקלטע אינדוסטריע פון גאנץ קאנגרעס פוילן ביז 1914.

## יידישע קהילה
די יידישע קהילה אין פיעטרקאוו איז געגרינדעט געווארן אינעם 16טן יארהונדערט. אין 1722 האט מען אויפגעשטעלט א חברה קדישא.

די יידישע באפעלקערונג פון פיעטרקאוו האט געציילט 9,370 נפשות אין 1897, און 11,400 נפשות אין 1931. 

אין תרפ"ד איז הרב מאיר שפירא געווארן רב פון פיעטרקאוו. נאך אים האט מען באשטימט זיין שוועסטער־קינד הרב משה חיים לאו שטאטס רב; ער איז געווען דער לעצטער רב פון דער פיעטרקאווער קהילה.

## באוואוסטע מענטשן פון פיעטרקאוו 
* רבי חיים דוד דאקטער
* הרב חיים אלעזר וואקס, אב"ד פיעטרקאוו תרמ"ד-תרמ"ט
* הרב מאיר שפירא
* הרב ישראל מאיר לאו, הויפט רב פון ישראל

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
בארדא

**בארדא** () איז א פארט שטאָט אויפן גאראן טייך אין דעם אקוויטאניע ראיאן אין דרום־מערב פֿראַנקרײַך. די שטאט בארדא, מיט א באפעלקערונג פון 239,157 איינוואוינער, איז די 9טע גרעסטע שטאט אין פראנקרייך.

## עקאנאמיע 
### וויין 
וויין פראדוקציע איז פון די וויכסטיקסטע אינדוסטריעס אין בארדא. בארדא האט 116,160 העקטארן פון וויינגארטנס, מיט 13,000 טרויבן וואקסער און 10,000 וויין פראדוצירער. די יערלעכע פראדוקציע פון בארדא וויין איז אומגעפער 960 מיליאן פלעשער. רויט בארדא וויין ווערט געמאכט פון קאבערנע סאוויניאן, מערלא און אנדערע טרויבן. אין ענגלאנד רופט מען רויט בארדא וויין "קלארעט". ווייס בארדא וויין ווערט געמאכט פון סאוויניאן בלאנק, סעמיאן און מוסקאדעל טרויבן.

## טראנספארט 
### באן 
די הויפט באן סטאנציע, גאר דע בארדא סט-זשאן, נאענט צום צענטער פון דער שטאט, האט 4&nbsp;מיליאן פאסאזשירן א יאר. די באן דינסט איז דורך דער הויכגיך באן TGV, וואס פארט קיין פאריז אין דריי שעה, מיט פארבינדונגען צו די הויפט אייראפעישע צענטערן ווי ליל, בריסל, אמסטערדאם, קעלן, גענף און לאנדאן. אויך איז פאראן א נארמאלע באן דינסט קיין נאנט, ניס, מארסיי און ליאן. 

## באקאנטע מענטשן פון בארדא 
* רישארד דער צווייטע פון ענגלאנד (1367–1400)—געבוירן אין בארדא

## צווילינג שטעט 
בארדא האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין פראנקרייך
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
1759

## געשעענישן 
* 15טן יאנואר - דער בריטישער מוזיי געעפנט צום פובליקום

## געבוירן 
* 25סטן יאנואר - ראבערט בערנס, דער נאציאנאלער דיכטער פון שאטלאנד (געש' 1796)
* 24סטן אויגוסט - וויליאם ווילבערפארס, ענגלישער פאליטיקער (געש' 1833)
* 25סטן אקטאבער - וויליאם גראנוויל, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1834)

## געשטארבן 
* 14טן אפריל - געארג פרידריך הענדל, דייטשער-בריטישער קאמפאזיטאר (געב' 1685)
גערשט

**גערשט**, א געוואוקס פון דער גראז פאמיליע, איז א וויכטיקער מין פון תבואה. גערשטן ווערן ברייט געניצט ווי געפיטער פאר בהמות, צו מאכן אלקאהאלישע געטראנקען ווי ביר, וויסקי און דזשין, צו קאכן אין פארשידענע עסנווארג, און אין טייל ערטער מאכט מען דערפון ברויט. נאך פון אוראלטע צייטן מאכט מען מאלץ פון גערשטן.

אין יאר 2007 איז גערשט געווען די פערטע מערסטע פארשפרייטע תבואה אין דער וועלט, סיי אין כמות פראדוצירט (136 מיליאן טאן) סיי אין שטח איינגעזייט (566,000 ק"מ2).

## אין יידישקייט 
גערשט איז איינער פון די שבעת המינים דערמאנט אין דער תורה (פרשת עקב). ס'איז א גאנץ פארשפרייטער מנהג צו געבן גערשטן אריין אין דעם טשאלנט וואס מען עסט שבת בייטאג.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:עסנווארג
קליינפוילישע וואיעוואדעשאפט

די **קליינפוילישע וואיעוואדעשאפט** ( מאלאפאלסקא) איז א וואיעוואדעשאפט (פראווינץ) אין דרום פוילן. זי איז געשאפן געווארן דעם 1טן יאנואר 1999 פון די געוועזענער קראקער, טארנער, צאנזער און (טייל פון) בילסקער, קאטאוויצער,קעלצער און קראסנער וואיעוואדעשאפטן.

דער נאמען פון דעם פראווינץ דעם היסטארישן ראיאן פון קלייפוילן, וואס איז געווען אסאך גרעסער פון דער היינטיקער וואיעוואדעשאפט. איר הויפטשטאט איז קראקע.

די פראווינץ האט גרענעצן מיט דער שלעזישער וואיעוואדעשאפט צו מערב, שווענטאקזשיקיע וואיעוואדעשאפט צו צפון, אונטערקארפאטיע צו מזרח און סלאוואקיי צו דרום. זי באדעקט א שטח פון 15,108 קוואדראט ק"מ, און האט א באפעלקערונג פון 3,267,731 (אין 2006). די פראווינץ געפינט זיך אויפן קרייצוועג פון די אינטערנאציאלע רוטעס פון דרעזדן קיין קיעוו און דאנציג קיין בודאפעשט.

## שטעט און שטעטלעך
די גרעסטע שטעט און שטעטלעך אין דער קליינפוילישער וואיעוואדעשאפט זענען (לויט דער באפעלקערונג אין 2006):

# קראקע (756,757)
# טארנע (117,109)
# צאנז (84,594)
# אשפעצין (40,979)
# קשאנאוו (39,797)
# עלקוש (37,552)
# ניימארק (33,493)
# באכניע (29,373)
# גארליץ (28,539)
# זאקאפאן (27,486)

קאַטעגאָריע:וואיעוואדעשאפטן פון פוילן
טריסק (הויף)

**טריסק** אין וואהלין, רוסלענדישע אימפעריע, (היינט אוקראינע) איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, וואס דארטן האבן געוואוינט די רבי'ס פון דער **טריסקער דינאסטיע** וואס ציט זיך פון רבי **אברהם טווערסקי**, וואס איז אן אפצווייג פון **טשערנאבל**. פאר דער צווייטער וועלט מלחמה איז עס געווען א גרויס חסידות, מיט צוואנציג טויזנט חסידים.
 
די היינטיקע טריסקער רבי׳ס זענען איז רבי משה מרדכי אייכנשטיין אין ירושלים, אן אייניקל פון רבי משה מרדכי טווערסקי (תרל"ז - תש"ג) פון טריסק, און רבי שריהו יונה טווערסקי אין מאנטרעאל, אן אייניקל פון רבי שלום יוסף פון טריסק. 

## געשיכטע 
דער גרינדער פונעם טריסקער חסידות איז געווען רבי אברהם טווערסקי (תקס"ו - ב' תמוז תרמ"ט), דער פינפטער זון פון רבי מרדכי טווערסקי, דער טשערנאבלער מגיד. ער האט געהייראט מרת ריקל, א טאכטער פון רבי יעקב אריה פון קאוולע, א זון פון רבי מרדכי פון נעשכיז. ער איז געווען דער מגיד אין טוריסק וואו ער האט געפירט זיין הויף. זיין ספר "מגן אברהם" איז דער יסודותדיקער ספר פון טריסקער חסידות, און א יסודותדיק ספר ביי טשערנאבלער חסידים אין אלגעמיין.

זיין עלסטער זון, רבי מנחם נחום האט געוואוינט אין סלאוויטא, און שפעטער האט געפירט א הויף אין קאטעלנע לעבן בריסק; ער איז נפטר געווארן ד' שבט תרמ"ז, פאר זיין פאטער. ביי זיין לויה האט אים מספיד געווען דער בית הלוי. זיין אייניקל הרב יצחק דוד טווערסקי האט ארויסגעגעבן זיינע תורות אין "זכרון מנחם נחום".
זיין צווייטער זון איז געווען רבי מאטעלע קאזמירער, וואס די רוסן האבן פארטריבן פון וואהלין. זיין נאכפאלגער אין טוריסק איז געווען זיין דריטער זון, רבי יעקב אריה (נפ' כ"ח אייר תרע"ח).

===רעפערענצן==
טריסקער ראיאן

**טריסטער ראיאן** () איז א ראיאן אין דער וואהלינער גובערניע אין מערב אוקראינע. איר אדמיניסטראטיווער צענטער איז טריסק. זי האט א באפעלקערונג פון 29,043 (אין 2001).

## זעט אויך
* וואהלינער גובערניע
* טריסק (הויף)

## וועבלינקען
* turadm.gov.ua  

קאַטעגאָריע:אוקראינע
לודמירער ראיאן

**לודמירער ראיאן** () איז א ראיאן אין דער וואהלינער גובערניע אין מערב אוקראינע. איר אדמיניסטראטיווער צענטער איז לודמיר. זי האט א באפעלקערונג פון 172,947.

## שטעט אין לודמירער ראיאן 
* לודמיר
* אוסטילע

## זעט אויך
* וואהלינער גובערניע

## וועבלינקען
* vvadm.gov.ua 

קאַטעגאָריע:אוקראינע
המוציא

**הַמוציא** איז איינע פון די ברכות הנהנין, וואס מען מאכט איידער מ'הייבט אן עסן  ברויט וואס איז געמאכט פון איינס פון די פינף ערליי תבואה מיט נאך עטליכע תנאים.

קאַטעגאָריע:ברכות
דזשאוואהארלאל נעהרו

**דזשאַוואַהאַרלאַל נעהרו** (; הינדי: जवाहरलाल नेहरू 14טן נאוועמבער 1889 - 27סטן מיי 1964), אויך באקאנט ווי "פאנדיט נעהרו", איז געווען דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון אומאפהענגיקער אינדיע פאר 17 יאר, פון 1947 ביז זיין טויט אין 1964. ער איז געווען דער פירער פון דער סאציאלישטישער אינדישע קאנגרעס בשעת ווען די בריטישע האבן געהערשט אין אינדיע.

## יונגע יארן 
נעהרו איז געבוירן געווארן אין אלאהאבאד, אוטאר פראדעש, אינדיע. זיין פאטער, מאטילאַל נעהרו, איז געווען א גבירישער אדוואקאט וואס האט געהערט צו דער קאשמירי פאנדיט געמיינדע. זיין מוטער איז געווען סווארופראני טהוסו. דזשאַוואַרהאַרלאַל איז געווען דאס עלטסטע קינד; ער האט געהאט צוויי שוועסטער. אין 1905 האט מען געשיקט נעהרו אין הארא שולע אין ענגלאנד. אין 1907 האט ער אנגעהויבן שטודירן אין טריניטי קאלעדזש קעמברידזש און ער האט באקומען זיין דיפלאם אין נאטירלעכע וויסנשאפטן נאך דריי יאר, אין 1910.

## פאמיליע 
נעהרו האט געהייראט קאמאלא קויל אין 1916. זיי האבן געהאט איין טאכטער אינדירא נאך א יאר, אין 1917. אין נאוועמבער 1924 האבן זיי געהאט א יינגל, אבער האט געלעבט נאר איין וואך.

זייער טאכטער אינדירא גאנדהי איז שפעטער געווארן פרעמיער מיניסטער פון אינדיע.

קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן
קאַטעגאָריע:אינדיער
אנרי מאטיס

**אַנרי מאַטיס**  (; 31סטן דעצעמבער 1869 – 3טן נאוועמבער 1954) איז געווען א פראנצויזישער קינסטלער, באוואוסט פאר זיין ניץ פון קאליר און זיין ארגינעלע צייכענונג. ער איז געווען א צייכענער און א סקולפטאר, אבער ער איז מערסטער באקאנט ווי א מאלער.  מאטיס, צוזאמען מיט פאבלא פיקאסא און מארסעל דושאמפ, ווערט בארעכנט איינער פון די דריי קינסטלער וואס האבן איבערגעקערט קונסט אין די אנהייב יארן פונעם 20סטן יארהונדערט. אין די 1920ער יארן האט מען אים געהאלטן פאר איינער פון אויפהאלטער פון דער קלאסישער טראדיציע אין פראנצויזישן מאלעריי.
צענטער|קליין|אינערן, לייענען (ליטאגראפיע אויף כינע) 1925

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פראנצויזן
קאַטעגאָריע:מאלערס
סואווערענער שטאט

א **סואווערענער שטאַט** איז א פאליטישע ארגאניזאציע מיט א צענטראליזירטער רעגירונג וואס הערשט אומאפהענגיק אויף א געאגראפישן שטח. די רעגירונג איז נישט געבונדן צו פאלגן קיין שום אנדער שטאט. היינט אין דער וועלט זענען פאראן מער ווי צוויי הונדערט סואווערענע שטאטן.

קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען
קאַטעגאָריע:געזעץ
קאַטעגאָריע:לענדער
וואהלינער גובערניע

**וואָהלינער גובערניע** (, *וואלינסקא אבלאַסט*) איז אן אבלאסט (גובערניע) אין צפון־מערב אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז לוצק.

## היסטאריע 
די גובערניע געפינט זיך אין דעם היסטארישן ראיאן וואהלין ().

אין דעם 15טן יארהונדערט איז דער וואהלינער גענגנט געקומען אונטער דער הערשאפט פון דעם הויך הערצאגשאפט פון ליטע. שטפעטער איז ער געווארן א טייל פון פוילן. פון 1795 ביז דער צווייטער וועלט מלחמה איז ער געווען א טייל פון דער רוסלענדישער אימפעריע. אין 1941 האט נאצי דייטשלאנד אינוואדירט וואהלין, און האבן אויסגעהרגעט די יידן אין סוף 1942.

נאך דער מלחמה איז דער געגנט, מיט גאנץ מערב אוקראינע, געווארן א טייל פונעם ראטן פארבאנד. ווען דער ראטן פארבאנד איז איינגעפאלן אין 1991, איז וואהלינער גובערניע געווארן א טייל פון דער אומאפהענגיקער אוקראינע.

## שטעט אין וואהלינער גובערניע 
* ארכעוו
* לודמיר
* לוצק
* ליבעוונע
* קאוולע
* קאמען
* ראזשישטש

## שטעטלעך אין וואהלינער גובערניע 
* טריסק
* לעקאטש
* ראטנע

קאַטעגאָריע:אוקראינע
1762

## געשעענישן 
* 4טן יאנואר - ענגלאנד פראקלאמירט מלחמה קעגן שפאניע און נאפאלי

## געבוירן 
## געשטארבן
1760

## געשעענישן 
* 25סטן אקטאבער - געארג דער דריטער ווערט מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 21סטן מיי - רבי ישראל בעל שם טוב, גרינדער פון דער  חסידות באוועגונג (געב' אומגעפער 1698)
* 25סטן אקטאבער - געארג דער צווייטער, מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1683)
1763

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 26סטן יאנואר - קארל דער פערצנטער, מלך פון שוועדן (געש' 1844)
* 23סטן יוני - זשאזעפין קייסערטע פון פראנקרייך, ווייב פון נאפאלעאן באנאפארטע (געש' 1814)

## געשטארבן
1764

## געשעענישן 
* 15טן פעברואר - געגרינדעט די שטאט סאנט לואיס אין מיזורי.

## געבוירן 
* 5טן יולי - דניאל מענדאזא, יידישער ענגלישער באקסער (געש' 1836)

## געשטארבן 
* 18טן סעפטעמבער - רבי יהונתן אייבעשיץ, פוסק, דרשן און רב פון דער אה"ו קהילה
1765

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 21סטן אויגוסט - וויליאם דער פערטער, מלך פון בריטאניע (געש' 1837)
* רבי שלמה זלמן ליפשיץ, מחבר פון "חמדת שלמה", ערשטער הויפט־רב פון ווארשע (נפטר 1839)

## געשטארבן
ירושלים פליפעלד

קליין|250px|ירושלים אערפארט אריינגאנג - 1969
קליין|250px|ירושלים אַעראָפּאָרט אַרייַנגאַנג - 2010
דאס **ירושלים פליפעלד** (אדער **עטרות פליפעלד**) געפינט זיך צפון פון ירושלים און לעבן ראַמאַלאַ. עס איז געווען דער ערשטער ערפּאָרט אין דעם בריטישן מאַנדאַט פון פּאַלעסטינע. עס איז פֿאַרמאַכט געווארן זינט דער אינטיפֿאַדע אין 2010.

## וועבלינקען 
* געשיכטע פונעם ירושלים פליפעלד  ביים "נענע" וועבזייטל 

קאַטעגאָריע:טראנספארט אין ישראל
קאַטעגאָריע:פליפעלדער
באסקין-ראבינס

[קליין|226px|צווייג פון באסקין-ראבינס אויף מעלרויז בולעוואר אין [לאס אנדזשעלעס]]

**באסקין-ראבינס** (ענגליש: **Baskin-Robbins**) איז א גלאבאלע נעץ פון אייזקרעם זאלן געגרינדעט דורך די שוואגערס בערט באסקין און אירוו ראבינס אין 1945 אין גלענדייל, קאליפארניע אין די פאראייניקטע שטאטן. די נעץ האט בערך 5,800 צווייגן איבער דער גארער וועלט, 2,800 פון זיי אין די פאראייניקטע שטאטן. די אנדערע צווייגן זענען פארשפרייט איבער מער ווי דרייסיג לענדער, כולל אויסטראליע, אינדיע, איראן, באנגלאדעש, וויעטנאם, טייוואן,  טיילאנד, יאפאן, מאלייזיע, מעקסיקא, סאודי אראביע,עגיפטן,  די פאראייניגטע עמיראטן, דאס פאראייניגטע קעניגרייך, קאנאדע און קארעע. באסקין-ראבינס איז באקאנט מיט איר סלאגאן "31 טעמים". די ערשטע געשעפט וואס האט געעפנט אין 1945 האט פארגעלייגט נאר 21 טעמים. אבער אין 1953 האט מען פארגרעסערט די אויסקלייב פון טעמים צו 31, כדי די אויסקלייב אין דער נעץ זאל זיין גרעסער ווי ביים קאנקורענץ פון יענע צייטן - די האווארד דזשאנסאן נעץ (וואס האט רעקלאמירט זייערע 28 טעמים).

## זעט אויך
* בען און דזשעריז
* דיירי קווין
* האגן דאז

## וועבלינקען
*באסקין-ראבינס וועבזייטל 

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פירמעס
קאַטעגאָריע:עסנווארג
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
הר חוצבים

קליין|250px
קליין|250px|2002 ה'תשס"ב א סטאטוע פונעם מלאך **סנסנוי** וואס איז איינס פון דריי שומרים מלאכים לויט דער יידישער טראדיציע: סנוי, סנסנוי, און סמנגלוף. סקולפּטאָר: **אָור-נה רן**. די סטאטוע געפינט זיך אין ירושלים
**הר חוצבים** איז א טעכנאָלאָגיע אינדוסטריע פּאַרק אין ירושלים, געגרינדעט אין 1970 דורך דער ירושלים עקאָנאָמישער קאָרפּאָראַציע. ער איז געבויט אויף א בארג אין ירושלים.
ער איז אויך באקאנט ווי דער קאַמפּוס פון אינדוסטריעלער וויסנשאַפֿט.

די שפּיץ פון דעם באַרג איז 700 מעטער איבערן ים־פלאך.

## גאַלעריע 

טעקע:NDS Rainbow.JPG
טעקע:Har Hotzvim entrance.jpg
טעקע:Jerusalem de noche.jpg
טעקע:TevaFactoryJerusalem9.jpg

## װעבלינקען 
* הנהלת הר חוצבים

קאטעגאריע:ירושלים בערג
2029

## פאראויסגעזאגטע געשעענישן 
* 13טן אפריל - דער אסטערויד אַפאפֿיס וועט קומען נענטער ווי 30,000 ק"מ צו דער ערד.
1761

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 19טן מיי - הרב אריה לייב שפירא, אב"ד ווילנע און מחבר פון "נחלת אריאל" און "מעון אריות" אויף מסכת סופרים (געב' 1701)
זאל זיין געלעבט

**זאל זיין געלעבט** איז א היימיש יידיש ביכל, דאס ערשטע אפציעלע ביכל, וואס איז ערשינען דורך מנשה לוסטיג, וואס איז באקאנט אלץ א טאלאנטפולער שרייבער און אקטיאר.
קליין

זייענדיג גאר א טיפע בעל מחשבה, טוהט ער ארויסהייבן סעסעטיווע שטריכן פון דאס מענטשהייט געפירעכטס, וואס איז צומאל גורם צום שמייכלען און אלגעמיין אין שטארקע הנאה פונעם אוטענטישקייט פונעם געשריבענעם ווארט.

לעולם איז מנשה א בן בית אינעם עולם המחשבה, געווענליך פלעגט ער פארצייכענען זיינע השגות אין מעמוארן - ווי אט אין די שורות וואס געפונען אינעם דאזיגע ביכל פארמאט, אבער וויבאלד דאס היינטיגע וועלט אנשויאונג איז מער צו קוקן און הערן, ווידעאוס און בילדער, האט מנשה געשאנקן דעם הנאה וועלט, א רייע פון קליפס און בילדער צום פארגעניגען און צום לאכן, אויף וואס ער איז בעיקר דערויף באקאנט אלוועלטליך.

טראצדעם, טענה'ט מנשה, אז עס איז עהם מער א הנאה צו פראדוצירן שרייבעריי, איידער ווי אנדערע אינטערהאלטונג אקטן.

## אינהאלט 
אינעם דאזיגע ביכל, איז איינגעהילט עטליכע פרקים אין פארשידענע טעמעס, סיי פון די יאר סעזאנען און סיי פון ספעציעלע זמנים אינעם יאר.
א ספעציעלע מקום פארנעמט די ביכל איבער געזונטהייט, וועגן מענטשהייט געפירעכטס בכיסו ובכוסו.

צו די זייט, עטליכע ערנסטע מאמרים, אין א צייט פון דערהויבנקייט, וואס געבט נישט ווייניג געפיל און התרגשות.

אויך איז פארהאנען אריבער 150 סלאגאנען, וואס זענען ווי ראשי פרקים צו מחשבות און טעמעס וואס מנשה לוסטיג באזירט דערויף זיינע פילצאליגע מעמוארן.

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:מנשה לוסטיג
קאטעגאריע:הומאר
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
המטה לביטחון לאומי

דער **נאציאנאלער זיכערהייט ראט** איז אַ גוף אויפגעשטעלט דורכן פרעמיער מיניסטער פון ישראל, בנימין נתניהו, אין מערץ 1999, אין דעם סוף פון זײַן ערשטער טערמין ווי פרעמיער מיניסטער. פאַרלייגן פון די קאָונסיל איז געווען געמאכט לויט צו די רעקאָמענדאַציע געגעבן אין די לעקציעס געלערנט פון דער יום כיפור מלחמה.

## וובלינקען 
* המטה לביטחון לאומי 

קאַטעגאָריע:בית ראש הממשלה
קאַטעגאָריע:ישראל
לונה פארק תל אביב

**לונה פארק תל אביב** איז אַ פאַרווייַלונג פּאַרק קאָמפּלעקס אין תּל אביב. דער אָרט ווערט געפירט דורך דער "ישראל פאַרווייַלונג פירמע" וואָס פירט אויך סופרלאנד אין ראשון לציון און וואַסער פּאַרק "מימדיון" און די "צפארי" אין תל אביב.

## גאַלעריע 

טעקע:Lunapark Tel-Aviv.JPG| 
טעקע:Anakondacoaster.JPG|
טעקע:TopSpin.jpg|

## וועבלינקען 
* לונה פארק תל אביב

קאַטעגאָריע:ישראל
קאַטעגאָריע:פארוויילונג
ביאלאגישע קלאסיפיקאציע

**ביאלאגישע קלאסיפיקאציע** איז א סיסטעם וואס ביאלאגן ניצן כדי קלאסיפירן די פארשידענע ארגאניזמען. די סיסטעם איז א טייל פון **טאקסאנאמיע**.

די נאטירלעכע וועלט איז רייך אין ארגאניזמען, דעריבער איז נייטיק צו קלאסיפירן זיי, אבער ס'איז נישט אלעמאל קלאר וויאזוי מ'זאל דאס טון. יעדער איינער פארשטייט די אונטערשייד צוויצן די פארשידענע באשעפענישן ווי פיש זענען אנדערש פון עופות, אבער א לעמפערט און א לייב זענען ענלעך. אבער אן אלגעמיינע קלאסיפיקאציע פון אלע באשעפענישן האט געפעלט.

אין דער מיטל אלטער פלעג מען קלאסיפירן די נאטירלעכע וועלט אין פיר קעניגרייכן: דומם, צומח, חי און מְדַבּר (מענטשן).

קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
אוניווערסיטעט פון חיפה

ממוזער|250px|שמאל|
דער **אוניווערסיטעט פון חיפה** איז אַן אוניווערסיטעט וואס געפינט זיך אויפן כרמל בארג אין חיפה. דער אוניווערסיטעט איז געגרינדעט געווארן אין 1963, און אין 1972 האט דערקלערט אַ פרייער אוניווערסיטעט. ער איז די זעקסטע אַקאַדעמישע אינסטיטוציע געגרינדעט אין ישראל, און דער פערטער אוניווערסיטעט.

## וובלינקען 
* אוניווערסיטעט פון חיפה 

חיפה
קאַטעגאָריע:חיפה
ארטראפאד

אן **אַרטראפאד** (פון גריכיש ἄρθρον אַרטהראן, "געלענק", און ποδός פאדאס "פוס") איז א בעל חי אן א רוקן ביין וואס האט א הארטן הויט (א "דרויסנדיקער סקעלעט"), א קערפער וואס איז צעטיילט און פיס מיט געלענקען. די דאזיקע זענען אינסעקטן, אראכנידן און קרוסטעצעאנען.

אין אלגעמיין לייגן ארטראפאדן אייער, אחוץ עקדישן וואס לאזן די אייער וואקסן אין דער מוטער און ברענגען ארויס די קינדער לעבעדיק.

עס ווערט גערעכנט אז ס'איז פאראן מער ווי א מיליאן זגאלן ארטראפאדן. אומגעפער 80% פון אלע בעלי-חיים אויף דער ערד זענען ארטראפאדן.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
קאַטעגאָריע:זאאלאגיע
בן-גוריון אוניווערסיטעט פונעם נגב

קליין|250px
**בן-גוריון אוניווערסיטעט פונעם נגב** איז אַן ישראלישער אוניווערסיטעט אין באר שבע, וואָס איז געגרינדעט געווארן אין 1969 און איז באקאנט מיט היינטיקן נאָמען פון 1974. אוניווערסיטעט פֿאַקולטעטן פון וויסנשאַפֿט, אינזשעניריע, הומאַניסטיק, סאציאלע וויסנשאפטן, מעדיצין, געזונט און פאַרוואַלטונג. איבער 19,000 סטודענטן לערנען דארט.

## היסטאריע
בן-גוריון אוניווערסיטעט איז געגרינדעט געווארן אין 1969 מיטן נאמען **אוניווערסיטעט פונעם נגב** מיט דער ציל פון פראמאווירן די אנטוויקלונג פונעם נגב מדבר וואס באדעקט מער ווי זעכציק פראצענט פון ישראל.

## וועבלינקען 
* בן-גוריון אוניווערסיטעט פונעם נגב 

קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן
קאַטעגאָריע:באר שבע
בר אילן אוניווערסיטעט

קליין|א טורעם ביי בר־אילן אוניווערסיטעט|250px
**בר אילן אוניווערסיטעט** () איז אַ פובליקער אוניווערסיטעט באזירט אין רמת גן, געגרינדעט אין 1955 און געהייסן נאָך דעם פירער פון רעליגיעזן ציוניזם,  רבי מאיר בר-אילן. דער אוניווערסיטעט איז געגרינדעט צו העכערן דאס לערנען פון ייִדיש שטודיום און אַלגעמיינע וויסנשאַפֿט דורך דער שטעלונג פון "תורה עם דרך ארץ" אינעם גייסט פון ארטאדאקסאלער יידישקייַט.

בר אילן איז די צווייטע גרעסטע אקאדעמישע אינסטיטוציע אין ישראל.

## שו"ת פראיעקט 
זיי האבן א פראיעקט ווי זיי טייפן אויף ספרים אויף טעקסט

## פראפעסארן
* יחיאל דאמב
* ראובן פייערשטיין
* יעקב ראנד

## וועבלינקען 
* בר אילן אוניווערסיטעט 

בר אילן
קאַטעגאָריע:רמת גן
אריאל אוניווערסיטעט אין שומרון

קליין|250px
**אריאל אוניווערסיטעט אין שומרון** איז אַן אוניווערסיטעט אין אריאל. אינסטיטוט רויז אין 1982 ווי אַ קאָלעגע גערופן "די קאָלעגע פון יהודה און שומרון" אונטער דער אקאדעמישער השגחה פון בר אילן אוניווערסיטעט, און זינט 2005 פירט ער זיך אומאפהענגיק. 

## וועבלינקען 
* אריאל אוניווערסיטעט אין שומרון

קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן
קאַטעגאָריע:שומרון
אייזיק שניצלער

**אייזיק (יצחק יהודא) שניצלער** (ה'תשט"ו - ז' ניסן ה'תשע"ג) איז געווען איינער פון די פראכטיגע פיגורן פון וויזשניץ מאנסי.

ער איז געווען א זון פון רבי משולם זושא ז״ל, און אן אייניקל פונעם טשאבער רב, רבי שרגא שמואל שניצלער פון ירושלים. ער איז געווען א באקאנטער משמח אלוקים ואנשים, אן עסקן נמרץ לכל דבר שבקדושה.

## לעבנסגעשיכטע 
אייזיק איז אויפגעוואקסן אין די סאטמארער מוסדות און געווען א נאנטער מקורב צו רבי נתן יוסף מייזעלס, רב פון אבני שלמה אין מאנסי.
נאך דער פטירה פון רבי נתן יוסף האט ער זיך אנגעקניפט צום וויזשניצער רבי פון מאנסי, רבי מרדכי האגער. 
ער איז געבליבן א געטרייער וויזשניצער חסיד ביזן לעצטן טאג. 

אייזיק האט אלעמאל געהאט א גוט ווארט פאר סיי וועם ער האט אנגעטראפן, און געהאלפן אומצאליגע מענטשן וואס האבן באדארפט א טובה, א שמייכל. ווי אויך איז ער געווען אקטיוו אין מוסדות פאר ספעציעלע קינדער. 

מאנטאג פארטאגס פרשת צו. ז׳ ניסן ה׳תשע״ג האט אייזיק געכאפט א מעכטיגע הארץ אטאקע וואס האט ליידער פארכאפט זיין לעבן אין דעם יונגן עלטער פון 57 יאר. 

זיין ברודער איז דער באוואוסטער זינגער מיכאל שניצלער, און זיין שוואגער איז דער בדחן יענקל מילער, די "יארמער רב".

## רעפערענצן
* 
* פטירה פון ר' אייזיק שניצלער ביי בחדרי חרדים

קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
קאַטעגאָריע:עסקנים
טשעליאבינסק

**טשעליאבינסק** (רוסיש: Челябинск) איז אַ שטאָט אין רוסלאנד. 

## וועבלינקען 
* אפיציעלער וועבארט פון טשעליאבינסק (רוסיש)

קאַטעגאָריע:שטעט אין רוסלאנד
די קאָמעדיע קליפּס

**די קאמעדיע קליפס** איז א זאמל פון קורצע ווידעא קליפס, דאס ערשטע אין צאל, פונעם חסידישער פיזישער אקטיאר און קאמידיאן - מנשה לוסטיג פון ניו יורק.

אין דיזע קליפס ווערן אויסגעשפילט, אויף א סארקאסטישן שטייגער, די איבערגעטריבענע נערוועזקייטן און פאביעס, פון דאס היימישע לעבנס שטייגער, וואס איז היבש לאכעדיג אבער א ביטערע געלעכטער, צייגנדיג פארשידענע סיטואציעס אין לעבן ווי מאנכע זענען מלבש כעס און געוואוינהייטן, אין כאילו א מצוה צו מנהג צו גאר חינוך.

מנשה לוסטיג איז חלילה נישט קיין משכיל וואס זוכט אפשפעטן פון יידישע לעבנס שטייגער, פונקט פארקערט, ער איז דערמיט אין אלגעמיין משמח דעם פאבליקום, און דערביי איז דאס א שיינע וועג צו צייגן וויאזוי עס קוקט אויס א איבערגעטריבענע אומגעבעטענע מחמיר שלא לצורך.

אין דעם זאמל זענען פארהאנען פארשידענע סיטואציעס וואס איז באמת מער אינטערעסאנט פאר היימישע יידען איידער פרעמדע, אבער דאס אוטענטישקייט פון זיינע אקטן, ווערן היינט שוין באוואונדערט ווי נאטורליך און געלונגען, אפילו ביי די אלוועלטליכע דירעקטארן פון פארשטעלונגען און טאלאנט זוכער.

קאטעגאריע:פילמען
קאטעגאריע:מנשה לוסטיג
קאטעגאריע:פילמען וועגן חסידים
היכל הספר

קליין|250px|היכל הספר
**היכל הספר** איז א דעפּאַרטמענט פונעם ישראל מוזיי אין גבעת רם, ירושלים, און איז א שטוב צו אויסערגעוויינלעכע ארקעאלאגישע ערפינדונגען: די ים המלח מגילות און אלטע כתבי ידות און זעלטן פון דעם ביבל, אַזאַ ווי דער אַלעפּאָ קאָדעקס.

## וועבלינקען 
* היכל הספר

קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל
קאַטעגאָריע:ירושלים
מאדעל פון ירושלים בימי הבית השני

קליין|250px|שמאל|
**שאפֿן מאדעל פון ירושלים בימי הבית השני** איז אַ דרייַ - דימענשאַנאַל ירושלים אין די סוף פון די צווייטע המקדש אין דעם יאָר 66, פיר יאר איידער דער צעשטערונג פון די המקדש אין 70. דער מאָדעל איז געווען געבויט צווישן 1966-1962, לויט צו די ינטערפּריטיישאַן פון פּראַפעסער מיכאל אַווי - יונה טעאָריע פון דזשאָסעפוס.

## וובלינקען 
* דגם בית המקדש השני במוזיאון ישראל

קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל
קאַטעגאָריע:ירושלים
דער ווילנער שטאט'ס חזן

'''דער ווילנער שטאט'ס חזן''' איז א פילם אין יודיש וואס שפילט אפ די געשיכטע פונעם חזן יואל דוד פון ווילנע.

עס שפילט משה אוישער אלס חזן.

## וועבלינקען 
דער פילם http://www.youtube.com/watch?v=mFI7nlE5ztI

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך פילמען
אייכמאן פראצעס

דער **אייכמאן פראצעס** איז געוועזן א וועלטס סענזאציע איבער דעם וואס ער ווערט געזעהן אלס דער ארכיטעקט פון דעם ראסן פארברעכן וואס איז אנגעגאנגען דורכאויס דער צווייטער וועלט מלחמה.

קאטעגאריע:צווייטע וועלט מלחמה
קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטיזם
עיר דוד

קליין|300px|חורבות פון עיר דוד
**עיר דוד** איז דער עלצטער באזעצטער געגנט אין ירושלים און אַן אַרכעאלאגישער פּלאַץ פון די אָנהייב, די מיטל בראנדז עפאכע.

## וועבלינקען 
**אתרים רשמיים**
* אתר 'עיר דוד - ירושלים הקדומה'
* גן לאומי סובב חומות ירושלים - מתחם עיר דוד  באתר רשות הטבע והגנים (לצפייה בשפה האנגלית - לחצו כאן)
* עיר דוד - תוכנית מתאר מקומית, נספח ארכאולוגי באתר רשות העתיקות
**כתבות ומאמרים**
* אתר ירושלים, עיר דוד , באתר allaboutJerusalem.com.
* סיור מצולם בעיר דוד מאת פרופ' רוני רייך ואלי שוקרון. (בסיור המצולם מוצגים הממצאים הבאים: מערכת פיר וורן, מעיין הגיחון, התעלה הכנענית - תעלה 2, בריכת השילוח, הרחוב ההרודיאני ומערכת הניקוז)
* אילת מזר, בחפירות עיר דוד נמצאו חתימות של שני שרים בממלכת צדקיהו הנזכרים בתנ"ך, חדשות בעתיקות, אוגוסט 2008.
* הגילויים האחרונים מחפירות עיר דוד, 23 דצמבר 2004, מחלקת הדוברות, רשות העתיקות.
* הודעות לעיתונות, רשימת חפירות ומאמרים  בנושא עיר דוד באתר רשות העתיקות.
* דוד אוסישקין, מפעלי המים של ירושלים בימי חזקיהו, קתדרה 70, 1994.
* יואל אליצור, אכן! קברי בית דוד באתר "דעת".
* אלון דה-גרוט, מפעלי המים בתקופת בית ראשון, אתר מט"ח.
* מי חצב את נקבת השילוח?  מתוך האתר של אורט ישראל.
* רון פלד, כתבה של רון פלד על עיר דוד בירושלים - כולל וידאו, אתר ynet.
* כתובת נקבת השילוח שנמצאה בעיר דוד באתר עידן התנ"ך 
* איציק וולף, ביצור ענק בן 3,700 שנה נחשף בעיר דוד, nfc , 02/09/2009
* ציר זמן  לתקופותיה של ירושלים
* האוניברסיטה העברית, המכתב הראשון מירושלים: חוקרים מהאוניברסיטה העברית גילו את התעודה העתיקה ביותר שנכתבה בירושלים, **הידען**, 12 ביולי 2010
* שחר שילה, אתר התיירות עיר דוד - תולדות המחקר

קאַטעגאָריע:ירושלים
תל אביב פארט

קליין|300px|
**תל אביב פארט** איז געווען אַן אַלט פּאָרט אין תּל אביב, ישראל. עס איז געניצט צווישן די יאָרן 1938 און 1965. עס איז ווייַטער צו די יאַרקאָן טייך מויל. נאָך אים פארשלאסן אין 1965, עס איז אריבערגעפארן צו אַשדאָד פּאָרט און געווארן אַ וואַרעהאָוסע געגנט. אין די 2000ס, עס איז געווען רענאַווייטיד און געווארן אַ געשעפט און רעקרייישאַנאַל געגנט.

## גאַלעריע 

טעקע:Reading Light 2013.jpg 
טעקע:Manofnamal1.jpg
טעקע:HaNamal IMG 0802.JPG

## וובלינקען 
* נמל תל אביב 

קאַטעגאָריע:תל אביב
איבן באטוטא

**איבן באַטוטאַ** (, 1304–1368 אדער 1369) איז געווען א מאראקאנער אויספארשער. ער איז ארומגעפארן מער ווי דרייסיג יאר און האט באזוכט כמעט די גארע איסלאמישע וועלט. אויך האט ער אויסגעפארשט מערב אפריקע, דרום און מזרח אייראפע, דרום אזיע, צענטראלע אזיע, דרום-מזרח אזיע און כינע. ער איז געפארן א מרחק פון 75,000 ק"מ, מער ווי מארקא פאלא.

אין זיין רייזע אין מערב אפריקע איז ער געפארן לענגאויס דעם ניזשער טייך קיין מאלי און ער איז אנגעקומען אין טימבוקטו.

קאַטעגאָריע:אויספארשערס
נירנבערג פראצעס

**נירנבערג פראצעס** באציט זיץ צו דעם פראצעס פון 21 הויפט שולדיגע און דעם צווייטן וועלט קריג, אויסער דריי וואס זענען דארטן פאראורטיילט געווארן און זייער אפוועזנהייט.

## דער געריכט 
דער געריכט איז געוועזן א צוזאמען שטעל פון די פיר גרויסמאכטן וואס האבן געווינען דעם קריג איבער דייטשלאנד, אמעריקע רוסלאנד ענגלאנד פראנקרייך.

יעדער פון די אויבנדערמאנט פארטייען האבן צוגעשטעלט:
* א ריכטער
* אן ערזאץ ריכטער
* א פראקוראר אנקלעגער
* א געהילף פראקוראר

## אנגעקלאגטע 
פאלגענד איז א ליסטע פון די אנגעקלאגטע (און זייער 'אנוועזנהייט')
* יאאכים פאן ריבענטראפ (דייטשער אויסערן מיניסטער)
* יוליוס שטרייכער
* יאזעף געבעלס
* היינריך הימלער

פאלגענד איז די ליסטע פון די אנגעקלאגטגע, און זייער 'אפוועזנהייט'
* אדאלף היטלער הויפט שולדיגער און דעם חורבן

## די קלאגעס 
די קלאגעס זענען באשטאנען אין מערסטנטייל אויף די הויפט פיר טעמעס
פארברעכן קעגן פרידן
פארברעכן קעגן די מענטשהייט

אויסער די פיר אויבנדערמאנטע איז יעדער פערזענליכער אנגעקלאגטער אויך געווארן אנגעקלאגט פערזענליך אויף מערערע אינדיווידואלע קלאגעס, וואס האבן אנבאלאנגט נאר זיין פערזענליכן פארברעכן.

## די אורטיילן 
די אורטיילן פון דעם נירנבערג פראצעס איז נישט נאר א סענזאציע אויף די אורטיילן וואס האבן אנבאלאנגט די פערזענליכע באשולדיגטע, נאר עס ווערט געזעהן פאר א אינטערנאציאנאלע אפטייטש פון געזעץ שטעלונג אויפן באזיס פון קריוודעס קעגן דער מענטשהייט און/אדער ציוויליזאציע.

קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה
דרום-אייראפע

**דרום־אייראפע** רופט מען די גרופע פון לענדער אין אייראפע וואס געפינען זיך אין דרום טייל פונעם קאנטינענט. אפטמאל רופט מען די מיטלענדישע לענדער דרום אייראפע, אבער די באגריפן זענען נישט דווקא גלייך.

די לענדער פון  דרום אייראפע זענען:
*איטאליע (כולל סארדיניע און סיציליע)
*אלבאניע
*אנדארע
*באסניע און הערצעגאווינע
*גיבראלטאר
*גריכנלאנד
*וואטיקאן שטאט
*מאנטענעגרא
*צפון-מאקעדאניע
*סאן מארינא
*סלאוועניע
*סערביע
*פארטוגאל (כולל מאדיירע און די אזארן)
*קראאטיע
*שפאניע
*טערקיי (נאר דער אייראפעישער טייל)

אנדערע רעכענען אויך ציפערן און מאלטא.

קאַטעגאָריע:אייראפע
מעשיות און פאנטאזיעס

**מעשיות און פֿאַנטאַזיעס** איז דער נאעמן פון א ביכל פון מעשיות וואס שלום עליכם האט ארויסגעגעבן אין יאר 1917.

דאס ביכל אנטהאלט 251 זייטן און די פאלגנדע פיר קאפיטלעך: 
* "די רויטע אידעלעך. איין אויסגעטראכטע זאך" - געשריבען אין יאהר 1900
* "משוגעים. א בעשרייבונג פון א דורכפאהרער" - געשריבען אין יאהר 1900
* "מעשיות פון טויזענד איין נאכט" - געשריבען אין יאהר 1915
* "איינער פון טויזענד" - געשריבען אין יאהר 1903

קאַטעגאָריע:יידישע ביכער
קאַטעגאָריע:יידיש
דרום אזיע

[קליין|250px|[מומביי איז די מערסט באפעלקערטע שטאט אין דרום אזיע, און די צווייטע גרעסטע שטאט אין דער וועלט]]
**דרום אַזיע** איז דער דרומדיקער ראיאן פונעם קאנטינענט פון אזיע. זי נעמט איין דעם שטח וואס איז דרום פון די הימאלייע בערג; לויט טייל דעפיניציעס אויך ראיאנען וואס געפינען זיך מזרח און מערב פונעם אינדישן אונטער-קאנטינענט. דרום אזיע גרענעצט מערב אזיע, צענטראלע אזיע, מזרח אזיע, דרום-מזרח אזיע און דעם אינדישן אקעאן. 

אין דרום אזיע וואוינען מער ווי 1.5 מיליארד מענטשן, אזוי איז דער ראיאן דער מערסט באפעלקערטער אין דער וועלט. 

די לענדער וואס ווערן גערעכנט אין דעם ראיאן זענען:

 קליין|250px|דרום אזיע לויט פארשידענע דעפיניציעס

## וועבלינקען
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אזיע
מאנאלאגען

**מאָנאָלאָגען** איז א ביכל וואס שלום עליכם האט ארויסגעגעבן אין יאר 1921.

עס אנטהאלט די פאלגנדע קאפיטלען:
* "דאס טעפעל" - געשריבן אין יאר 1901
* "גענז" - געשריבן אין יאר 1902
* "א ווייסע כפרה" א מאנאלאג פון א מאדאם. געשריבן אין יאר 1904
* "דער יום-טוב'דיגער צימעס" א מאנאלאג פון א ווילנער אידינע געשריבן אין יאר 1904.
* "א נגידישע פרעזשעניצע" א ליטווישער דיאלאג - געשריבן אין יאר 1904.

"איין עצה" - געשריבן אין יאר 1904.

"ביי'ם דאקטאר" - געשריבן אין יאר 1904.

"יוסף" דערצעהלונג פון א דזשענטעלמען - געשריבן אין יאר 1905.

"חאַבּנע" - געשריבן אין יאר 1905.

"ס'א ליגען!" דיאלאג אין גאליציע - געשריבן אין יאר 1906

קאַטעגאָריע:ביכער
קאַטעגאָריע:יידיש
הצלה - 2012

**הצלה - 2012** איז א ווידעא פראדוצירט דורך וויליאמסבורג הצלה וואו עס ווערט געזען א לענגערע קאמישע געשיכטע פון עמיצן וואס האט געוואלט ווערן א הצלה מיטגליד.

## שפילער 
די אקטיארן וואס שפילן דערויף:
* מנשה לוסטיג
* מרדכי הערש הערשקאוויטש
* זלמן לייב סאנדל

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:פילמען וועגן חסידים
קאטעגאריע:יידיש-שפראך פילמען
קאטעגאריע:קאמישע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:מנשה לוסטיג
ישראל ראדיא און טעלעוויזיע אויטאריטעט

קליין|250px|ישראל טעלעוויזיע בנין אין ירושלים
די **ישראל ראדיא און טעלעוויזיע אויטאריטעט** איז געווען די טראַנסמיסיע נעץ פון דעם שטאַט פון ישראל.

דער לעצטער פארוואלטער פון דער אויטאריטעט איז געווען יוני בן־מנחם.

## וועבלינקען 
* ראדיא און טעלעוויזיע אויטאריטעט

* * 

קאַטעגאָריע:ישראלישע רעגירונג ארגאניזאציעס
קאַטעגאָריע:ראדיא
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
שווערד

[קליין|א שווערד פונעם [מיטל אלטער]]
די **שווערד** איז א כלי־זיין וואס מ'האלט אין דער האנד; זי קען סיי שניידן סיי שטעכן. געווענלעך ווערט זי געמאכט פון מעטאל. די שווערד האט א הענטל און א לאנגע שארף. 

די ערשטע שווערד זענען געמאכט געווארן פון בראנדז אין אוראלט עגיפטן. זייט דער ערפינדונג פון ביקסן זענען שווערד ווייניג געניצט.

א מענטש וואס רייט א פערד ניצט א סאבליע, א לייכטע געבייגטע שווערד מיט א שארף אויף איין זייט און א שארפן שפיץ.

אין דעם מיטל־עלטער איז די שווערד געווארן דער פערזענלעכער וואפן פונעם קריגער. ווען מען גיט איינעם דעם ריטער טיטל טוט מען אים דאס באצייכענען מיט א שווערד.
ֿ
קאַטעגאָריע:געווער
קול ישראל

קליין|250px|שמאל|ראַדיאָ בנין אין ירושלים
**קול ישראל** איז דער אינלעדישער און אינטערנאציאנאלער ראדיא נעץ פון דעם שטאַט פון ישראל.
ער איז אן אפטייטלונג פון דער ישראל ראדיא און טעלעוויזיע אויטאריטעט.

## וועבלינקען 
* קול ישראל 

קאַטעגאָריע:ראדיא
קאַטעגאָריע:ישראל

* 
*
מיליטערישע ראדיא סטאנציע פיער-סור-האט

די **מיליטערישע ראַדיאָ סטאַנציע  פּיער-סור-האַט** איז אַ פּלאַץ פון 30 העקטאַרן, געווידמעט צו דער פראנצויזישער מיליטערישער קאָמוניקאַציע, געשטעלט אויף  סאוווען און דזשאָב, אויפן גרענעץ צווישן די ראיאנען  רהאָן-אַלפּן און אווערן.

די סטאנציע איז קאנטראלירט דורכן פראנצויזישן לופטפלאט.

קאַטעגאָריע:ראדיא
קאַטעגאָריע:פראנקרייך
קאַטעגאָריע:מיליטער
קאַטעגאָריע:געביידעס