open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
כשרער צעלפאן

left|thumb|200px|וועד הרבנים זיגל
א '''כשר'ער צעלפֿאן'* איז א צעלפֿאן וואס האט השגחה פון א וועד רבנים אז ער איז אויסגעהאלטן לויט זייערע תקנות.

## כשרע צעלפאנען 
א גרויסער טייל רבנים האלטן אז עס איז דא א פראבלעם מיט צעלפֿאנען פאר פרומע יידען וויבאלד מען קען דערמיט אנקומען צו דער אינטערנעץ, אויך האלטן זיי אז קענען שיקן טעקסט בריוולעך איז אויך א פראבלעם.

צוליב די סיבות האבן זיי אונטערגענומען א קאמפיין פון אריינברענגען כשרע צעלפֿאנען פאר די פרומע אידען אין ארץ ישראל און אין אמעריקע.

### ווי אזוי דאס ארבעט אין אמעריקע
די גאנצע זאך איז אן אלטמאדישער צעלפאן וואס ארבעט מיט ספרינט און די צעלפֿאנען זענען אלע געפענט אונטער די חשבון פון וועד הרבנים.

* וויבאלד וועד הרבנים זענען בעל הבית אויף די חשבון, און זיי האבן אויסדריקלעך פארהאנדעלט מיט ספרינט נישט צו האבן טעקסט (אינטערנעט האט עס ממילא נישט וויבאלד עס איז אן אלטע פאון) קען דער פשוטער בעל הבית נישט טוישן די פלאן מיט ספרינט צו צילייגען טעקסט.

* ווער עס וויל זיך אנהאנדלען אזא סעלפאון גייט צו איינע פון די געשעפטן ווי מען פארקויפט די סעלפאוןס קויפט דאס און ער קען דאס נוצען.

* די חשבון יעדע חדש קומט פון וועד הרבנים נישט פון ספרינט.

### אנדערש פון די ארץ ישראלדיגע
דאס איז אנדער פון די כשרע צעלפֿאנען אין ארץ ישראל, וויבאלד אין ארץ ישראל האבן די פירמעס אליין זיך צוגעשטעלט פאר די כשרע צעלפֿאנען און צוליב זייער אייגענע ביזנעס אינטערעסע פֿארזארגן זיין צעלפֿאנען וואס האבן נישט קיין אינטערנעט אדער טעקסט.

## קריטיק
סוחרים פון צעלפֿאנען קריטיקירן די סיסטעם פאר די פאלגענדע סיבות:
# וויבאלד די וועד הרבנים פרובירט מאכן שבת פאר זיך איז נישט זיכער אז עס וועט ארבעטן גוט.
# זיי טענה׳ען אז למעשה קען מען יא באקומען טעקסט אויף די צעלפֿאנען.
# זיי טענהען אז עס איז א ביזנעס, וויבאלד ספרינט צאלט עטליכע הונדערט דאלער פאר יעדע פאון וואס זיי אקטוויזירן.
# זיי טענהן אז עס נישט מעגליך זיי זאלן קענען סופארטן אלע באנוצערס.

*ענטפער פון וועד הרבנים* (געבויעט אויף די קלאגע וואס זיי האבן אריינגעגעבן קעגן ספרינט http://media.nymag.com/docs/06/12/KOSHERPHONE.pdf*
# זיי האבן פארהאנדלט מיט ספרינט אויף דעם און ספרינט האט לכתחילה צוגעזאגט אז זיי וועלן דאס צושטעלן.
# ספרינט האט דאס געטאן אדער דורך דעם וואס פריוואטע אינטערעסן האבן זיך פארגעשטעלט אלס וועד הרבנים, אדער קעגן די אפמאך מיט וועד הרבנים.
# דורכאויס די קלאגע קוקט אויס ווי דאס געלט וואלט געגאנגן אויף אויפצוהאלט די וועד, אבער נישט אז עס וואלט געמאכט עפעס גרויסע געלטער.
# ספרינט האט געדארפט דאס צושטעלן.

קאטעגאריע:וועד הצניעות
גוגל שמועס

**גוגל טאלק** איז א טשעטן געצייג אויף צו מ'קען רעדן מיט חברים. 

אויב האט איר דזשימעיל דארפט איר נישט עקסטער אראפלאדירן גוגל טאלק ווייל עס קומט אין דער זייט פון געימעיל.

לגבי טשעט טאמער האט איר איינמאל געשיקט צו איינעם א גי-מעיל אקאונט, פון אייער גי-מעיל אקאונט וועט זיך אטאטמאטיק סעיווען ביי אייך אזא קעסטל און ווען דער יעניגער וועט זיין אנליין און אריינגעסיינט וועט זיך אנצינדן גרין און איר קוועטשט אים צו באגריסן, עס איז זייער באקוועם ווייל מען ווייסט צו יענער הערט אייך אויס צונישט דורך מיין סקרין, ווען איך "טייפ", שרייבט זיך אויף ביי יענעם "יאנקל פאדראטשיק איז טייפינג". אויב איך שטעל זיך אפ אינמיטן טייפן, איידער איך דרוק "ענטער", דאן שרייבט זיך אויף "יאנקל פאדראטשיק העס ענטערד טעקסט".

עס איז אויך דא דארטן די מעגליכקייט צו שיקן גרעסערע קאמפיוטער טעקעס (Files) וואס א געווענלעכער אימייל קען נישט פארנעמען, צב"ש אוידיא און ווידעא.

מ'קען ארײַנקלאפן יידישע אותיות.
גוגל כלים פאס

**Google Toolbar** (פרייער טייטש: **גוגל כּלים־פּאַס**) איז א נוצליכער צוגאב צום בלעטערער פון געצייג און קנעפלעך וואס פארגרינגערן זיך צו וואנדערן אין דער אינטערנעט.

איינע פון די מעלות איז ספעציעל נוציק פאר צווייטע־שפראך ענגליש־רעדער זיי זאלן קענען אויסלייג איבערקוקן אלעס וואס זיי שרייבן אין ענגליש צי עס איז גוט געשריבן. 

## דרויסנדיקע פארבינדונגען 
גוגל כלים פאס
גוגל דאקומענטן

**גוגל דאק & ספרעדשיט** איז א ווי א געווענליכער ווארט פראצעסער ווי ווארד דאקומענטס און ספרעדשיטס אבער די מעלה איז צוויי פאכיג איינס מען קען דאס בארבייטן גרופעס ווייז פון פארשידענע קאמפיוטערס אויפאיינמאל. און צוויי דאס ווערט אוועקגעלייגט אין זייער דאטעבאזע. ווי מען קען צוקומען דערצו מיט א פעסווארד. 

עס וועט אטאמאטיק געסעיווט פון זיך אליינס.

## קאלעבראציע 
*גוגעל דאק* קען ווערן גענוצט פון אזאלכע איינפאכע באנוציגען ווי מאן און ווייב שרייבן צוזאמן א גרארסערי אדער היים טו דו ליסטע צוזאמן פון 2 אנדערע קאמפיוטערס ווייט אוועק, אדער אפילו אזוי ווייט ווי צענדליגע שרייבער אויסצושטעלן א צייטונג אדער בוך צוזאמן פון די אנדערע עקן וועלט.

* **גאגעל דאקס & ספרעדשיטס**

קאַטעגאָריע:גוגל
גוגל נייעס

left|thumb|250px|גוגל נייעס לאגא

**גוגל נייעס** איז א פארטאל וואס נעמט צוזאמען אלע לינקס פון אלע נייעס פון אלע נושאים פון אלע צייטונגען איבער די גאנצע וועלט. אויך שטעלן זיי צו **אימעיל אלערטס** צו באקומען נאר די מעלדונגען פאר ברעיקינג נייעס וואס פאראינטערסירט אייך צו אייער אינבאקס.

* גוגל נייעס

אויך איז שוין היינט מעגליך צו באקומען נייעס אימעיל אלערטס אין אימעיל אויף העברעאיש פון אלע העברעאישע נייעס וועב סייטס אבער איר מוזט אריינגיין אויף זייער העבערישער דאומעין גוגל.קא.איי על.

## נייעס ארכיוון סוירטש 
דאס קען אויפזוכן נייעס פון וועב סייטס וואס האלטן ארכיוון פאר איבער 200 יאר! 
* ניוז ארכייוו סוירטש

קאטעגאריע:אינטערנעט
לאגאס

**לאַגאָס** איז א פארט און די גרעסטע שטאָט אין ניגעריע. מיט א באפעלקערונג פון 7,937,932 איז ער די דריטע מערסטע באפעלקערטע שטאט אין אפריקע, נאך קיירא און קינשאזע. לאגאס איז די עקאנאמישע און פינאנציעלע הויפטשטאט פון ניגעריע. ביז 1992 איז  אמאל געווען די הויפטשטאט פון ניגעריע . 

קאַטעגאָריע:שטעט אין ניגעריע
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אפריקע
פאפיר

left|thumb|250px|פאפיר
**פּאַפּיר** איז א דינער מאטריאל פראדוצירט דורך צוזאמענדריקן ווייכע פֿיבערס פון צעלולאז פאפ ארויסגעקריגט פון האלץ, שמאטעס אדער גראזן, און דערנאך טוט מען זיי אויסטרוקענען אין בייגעוודיקע בויגנס. פאפיר איז א פילזייטיקער מאטריאל מיט פיל באניצן. עס איז מיטל צו שרייבן אדער דרוקן אויף איר טעקסט; מען קען עס ניצן אויף איינפאקן, רייניקן און דעקארירן, ווי אויך אין עטלעכע אינדוסטריעלע און קאנסטרוקציע פראצעסן. פאפירן זענען שטארק ניצבאר אין סיי אין לעגאלע און נישט־לעגאלע דאקומענטאציע.

פאפיר איז דערשינען געווארן אין יאר ג'תתס"ה אין כינע. אין אנפאנג האט מען דאס געמאכט מיט די הענט, און דערפאר איז דאס געוועזן זייער טייער, נאר אין יאר ה'תקנ"ט איז ארויס געגאנגען די ערשטע מאשין וואס האט פראצטירט פאפיר.

קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
קאַטעגאָריע:שרייבמיטלען
האלץ

250px|לינקס|קליין|האָלץ פּראָדוקט
**האלץ** איז א פֿלאַנצלעכער מיטל וואס מען קען געפינען אין די שטאמען און ווארצלען פון ביימער. אין א לעבעדיגן בוים טוט אויף דאס האלץ אז דער בוים קען שטיין גלייך אן א שטיץ און קען וואקסן הויך. אויך אין א בוים טוט דאס בוים פירן וואסער צווישן די ווארצלען און די בלעטער.

האלץ באדינט דעם מענטש אין פארשידענע ענינים. שוין טויזנטער יאר ניצט מען האלץ ווי א ברענשטאף צו היצן און אויך ווי א בוי מאטריאל, צו מאכן געווער און געצייג, פאר מעבל, און צו מאכן פון אים פאפיר. זייט 1900 ניצט מען האלץ אויך צו שאפן פראדוקטן ווי למשל צעלאפֿאַן.

האלץ איז א גאנץ שטארקער מאטריאל, אבער מען קען זי זעגן אויף שטיקער צום מאס וואס מען דארף.

מען פלעג בויען הייזער פון האלץ, און אפילו היינט בויט מען אין עטלעכע לענדער הייזער פון האלץ.

קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
נאכט

קליין|250px|די ערד ביינאכט
**נאכט** איז די צייט פון טאג וואס די זון שיינט נישט. אין אלגעמיין נוצט מען אויס די נאכט אויף צו שלאפן, אבער פון זינט ס'איז ארויס די עלעקטריק, טוהען פילע מענטשן ארבייטן און פארבריינגען אויך אין די נאכט.

אויך טוט די נאכט העלפן אין זמן איינציטיילן פאר פארשידענע חכמות.

אויך דינט די נאכט פאר טונקלקייט.

אין דער היינטיקער מאדערנער וועלט נוצט מען אויס די נאכט צו פארבריינגען אין פארשידענע קלאבס און שענקען, און שטופען די צייט. די רעליגיע נוצן אויס די נאכט צו דינען גאט מיט תפילות און תיקון חצות.

## זעט אויך 
* טאג
* אוונט

קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
קאַטעגאָריע:צייט
פאסט

צו מיינט איר פאסטן?

left|thumb|250px|פאסט קעסטל

**פּאָסט** איז א קאמוניקאציע וועג אריבערפירן בריוו, פאסטקארטלעך, פעקעלעך און אנדערע זאכן. דער פאסט קען זיין א פריוואטע פירמע אבער אין א סך לענדער איז געווען אנגענומען אז דער פאסט איז א מאנאפאל פון דער רעגירונג.

מען באצאלט פאר די באדינונג דורך פאסטמארקעס, וואס מען קלעבט אויף די בריוו צו ווייזן אז מען האט באצאלט פאראויס.

## זעט אויך
* פאסט-טרעגער
* טעלעגראם

קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע
ברכה

צו מיינט איר גריסן אדער ברכת המזון אדער מסכת ברכות?

**ברכה** מיינט בענטשן און דאנקען און לױבן גאט.
רעליגיעזע אידן זאגן א ברכה צו דאנקן גאט וואס ער האט שענקט אזויפיל גוטס. עס איז א פליכט צו מאכן 100 ברכות יעדן איינציגן טאג צו זיין פארטאן דורכאויס אין דעם געפיל.
די עטאבאלירטע מאה ברכות זענען ווי פאלגענד (דערווײַל נישט אין סדר) פאר די: 
# זון, 
# קליידונג, 
# אויפשטיין, 
# ארויסגיין, 
# עסן, 
# גיין, 
# שמעקן, 
# ליכטיגקייט, 
# נאכט, 
# שלאף, 
# אויגן, 
# פרייהייט, 
# פוס
# שטיין, 
# ערד, 
# דעת,
# וועלט
# תורה
# כוח
# פרוכט
# גרינצייג
# ברויט
# מזונות
# ברכת המזון
# וויין
## ברכת המצוות
איידער מען שטעלט זיך טון א מצווה מאכט מען א ברכה:
* ציצית:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו להתעטף בציצית
* תפילין:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו להניח תפילין
* בדיקת חמץ:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו על ביעור חמץ
* ספירת העומר:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו על ספירת העומר
* תקיעת  שופר:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו לשמוע קול שופר
* ארבעה מינים:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו על נטילת לולב
*  צינדן חנוכה ליכט:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו להדליק נר חנוכה
* ליינען די מגילה:  ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו על מקרא מגילה

## א ברכה פון א צדיק 
איבערהױפּט בײַ די חסידים און ביי די ספרדים איז א מנהג אז מ'לזאט זיך בענטשן פֿון אן ערליכן איד.

קאַטעגאָריע:ברכות
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
ישראל דוד ווייס

[קליין|280px|ישראל דוד ווייס איז דער פון רעכטס ארומגערינגלט, אינדערמיט איז [משה בער בעק און לינקס איז ישראל פעלדמאן אויך א גוט ענגליש רעדער]]
**ישראל דוד ווייס** איז דער ווארט-זאגער פון דער אנטי ציוניסטישע נטורי קרתא פראקציע בית יהודי וואס איז געווען אונטער דער פיהרערשאפט פון הרב משה בער בעק אין דער שטאט מאנסי, ניו יארק.

זייענדיג א טאלאנטפולער רעהדנער, ווי אויך צוליב וואס ער קען א געשליפענעם ענגליש, טרעהט ער אלעמאל אויף פאר די מעדיע, און אזוי אויך ביי קאנפערענצן און דעמאנסטראציעס, און ראליס, און קאנווענשן'ס א.ד.ג.

ער ערשיינט אינעם פילם רעליגיעזלאז וואו ער האט אן אינטערוויו מיט ביל מאהר.

## ביאגראפיע 
## איראנער סקאנדאל 
אין דעצעמבער 2006 איז ער מיט אנדערע נטורי קרתא מיטגלידער געפארן קיין איראן זיך צו באטייליגן אין א קאנפערענץ צו באהאנדלען דעם חורבן אייראפע, ער איז געקומען דערפאר אונטער שטארקן קריטיק פון מערסטע יודן איבער די וועלט.

ער האט זיך פארטיידיגט אז ער איז געפארן כדי צו רעפרעזענטירן די יודן וועלכע זענען אומגעקומען אינעם קריג.

## וועב לינקען 
* א דאקומענטארער פילם מיט אינטערוויו'ס מיט עהם און הרב בעק http://www.nkusa.org/activities/Demonstrations/20141223.cfm 
* א בריוו צו פרעזידענט בוש
* אינטערוויו אויף על דזשאזירא http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2012/03/201231083221669780.html

קאטעגאריע:נטורי קרתא
קאטעגאריע:קנאים
קאַטעגאָריע:מאנסי
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
אדר א'

**אדר א**' (ארויסגערעדט *אדר ראשון*) איז דער צוועלפטער חודש אין דעם יידישן קאלענדאר, און איז נאר דא אין א עיבור יאר. דאס איז דער חודש וואס מען לייגט צו אן עיבור יאר. ער האט 30 טעג. דעם 14טן און 15טן טאג פונעם חודש ווערן אנגערופן פורים קטן.

אין דעם חודש איז מען זייער פריילעך, אזוי ווי עס שטייט "משנכנס אדר מרבין בשמחה". (מסכת מגילה)

די פייערונגען פון חודש אדר פייערט מען נישט אין דעם חודש, נאר אין אדר שני. 

ביי אשכנזים איז דער מנהג אז איינער וואס איז נפטר אין אדר פון א פשוטן יאר, האלט מען די יארצייט אדר ראשון אין אן עיבור יאר. א יינגל קען נישט ווערן בר מצוה אין דעם חודש סיידן ווען ער איז געבוירן אין אדר ראשון. במילא מאכט זיך יארן ווען אין גאנץ חודש אדר ראשון זענען נישט דא קיין בר־מצווה'ס, למשל אין תשע"א (ווייל דרייצן יאר פריער תשנ"ח איז נישט געווען קיין עיבור יאר).

## עיבור יארן
דער יידישער קאלענדאר איז געבויט אויף א לבנה יאר פון דורכשניטלעך 354 טעג. אזוי ווי עס שטייט אין פסוק "שמור את חודש ה**אביב** ועשית פסח לד' אלוקיך", האבן חז"ל ארויסגעלערנט אז  מען דארף צופאסן דעם לוח אויך צום זון יאר פון 365 טעג, כדי פסח זאל שטענדיג געפאלן אין פרילינג. די 11 טעג וואס מען פארלירט יעדע יאר שאפן א לאך פון א גאנצן חודש יעדע צווייטע אדער דריטע יאר. צוליב דעם שטעלט מען צו נאך א חודש (אדר א') אין די יארן, וואס מען רופט עיבור יארן.

*
כראמאזאם

**כראמאזאם** אדער **כראמאסאם** איז דער מאלעקול פון די.ען.עי. וואס אנטהאלט די קריטישע גענעס פון די קערפער און אינפארמאציע וויאזוי צו צוטיילן די צעלן און מאכן וואקסן. עס קומט אין פארעם פון 2 לאנגע שטרענגלעך צוזאם געדרייט און געפלאכטן. 

ביי א מענטש איז דא אין יעדער צעל יאדער דאס וואס איז די די.ען.עי. - 46 כראמאזאמען. דאס ווערט פראדוצירט און צאמגעשטעלט בשעת די סעקס פון טאטע און מאמע. 23 קומט פון טאטע און 23 קומט פון מאמע.

קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
מאטאר

[לינקס|334x334פיקס|[פיר שטראך מאשין]]
left|thumb|250px|א מערצעדעס V6 ענזשין...
א **מאטאר** איז א מאשין וואס פראדוצירט א באוועגונג דורך ענערגיע פון א געוויסער אריינגעבונג דערין. די ענערגיע קען קומען פון פארשידענע מקורות, ווי היץ, עלעקטריע, קאמפרימירטע לופט און עלאסטישע ענערגיע.

א היץ מאטאר, ווי למשל דער אינעווייניק-פארברענונג מאטאר, ברענט א ברענשטאף צו שאפן היץ וואס טוט ארבעט. אן עלקעטרישער מאטאר פארוואנדלט עלעקטרישע ענערגיע אין מעכאנישער באוועגונג. א פנעוומאטישער מאטאר ניצט קאמפרימירטע לופט און א געווערק־מאטאר (ווי אין אן אלטמאדישן זייגער) ניצט עלאסטישע ענערגיע. היינט ארבעטן רוב אויטאס דורך אן אינעווייניק-פארברענונג מאטאר.

אינזשענירן געבן זיך אפ מיט ענזשינס. 

דער גרעסטער אינעווייניק-פארברענונג מאטאר וואס מ׳האט נארווען געבויט איז דער ווערצילע־סולצער RTA96-C, א 14-צילינדער, 2-סטראק דיזל־מאטאר געשאפן פאר דער עמא מערסק, וואס איז געווען די גרעסטע קאנטיינער־שיף אין דער וועלט ווען מען האט זי אראפגלאזן אין וואסער אין 2006. דער דאזיקער מאטאר האט א מאסע פון 2,300 טאנען, און ווען ער ארבעט מיט 102 רעוואלוציעס א מינוט (1.7 Hz) פראדוצירט מער ווי  80 MW, און קען ניצן ביז 250 טאנען ברענשטאף אין א טאג.
טעלעפאן

[left|thumb|250px|אן אלטער טעלעפאן פון יאר [ה'תרנ"ו]]
left|thumb|250px|א נייער דיגיטאלישער האנט טעלעפאן
א **טעלעפאן** (גריכיש: τῆλε טעלע = ווײַט + φονή פאָנע = קול) איז א קאמוניקאציע מיטל צו רעדן מיט אנדערע דורך עלעקטאראנישע סיגנאלן פון ווייטע שטרעקעס.

אין יאר ה'תרל"ו (1876) איז פארשריבן געווארן דאס טעלעפאן אלס א פאטענט דורך אלעקסאנדער גרעהעם בעל וואס דערנאך איז געגרינדעט געווארן די געזעלשאפט פון טעלאפאנען מיטן נאמען "בעל". ווען אלעקסאנדער איז געשטארבן האט מען אפגעאקט אלע טעלעפאנען אויף א פאר מינוטן כדי צו אים אפגעבן כבוד.

די ערשטע ליניע פון טעלעפאן נעצווערק איז געווען צווישן ניו יארק מיט שיקאגא, און דערנאך האט זיך דאס צעשפרייט אין גאנץ USA און אייראפע.

## טעלעפאן אינדוסטרי אין אמעריקע 
טעלעפאן סערוויס אין אמעריקע איז אלע יארן געווען אונטער דעם מאנאפאל פון די לאנג יעריגע פירמע עי-טי-ענד-טי וועלכע האט געהאט רוב טעלעפאן סערוויס פון לאנד. אין 984' איז דער מאנאפאל אויפגעבראכן געווארן אין געריכט נאך א לאנג יעריגע קאמף און די פירמע איז צעבראכן געווארן צו עטליכע טיילן און פיל נייע פירמעס האבן זיך דעמאלט געגרינדעט. אין 996' האט די רעגירונג נאך מער געעפענט די מארקעט פאר טעלעקאמיוניקאציעס און ערלויבט די טעלעפאן פירמעס צו גיין אין דירעקטע קאנקורענט איינע קעגן די אנדערע און זינט דעמאלט זענען פאראן הונדערטער קליינע און גרויסע פירמעס פון אלע סארטן וועלכע קומען און גייען יעדן טאג. 

מיט'ן אויפלעזן דעם מעכטיגן מאנאפאל (פון די גרעסטע אין אמעריקע'ס היסטאריע) האט זיך אנגעהויבן אן ערנסטע קאנקורענט און פרייזן זענען דראסטיש געפאלן, ספעציעל פאר לאנג דיסטענס וועלכע איז ביז דעמאלט געווען א טייערע זאך. היינט צו טאג זענען פאראן איבער 1,200 עקזיסטירנדיגע לאנג דיסטענס קעריערס אז יעדער אין סיי וועלכע ארט אין לאנד ווייסט צו זאגן כאטש פון עטליכע פירמעס. די גרעסטע פירמעס זענען היינט: עי-טי-ענד-טי, ספרינט, עם-סי-איי און ווערייזן. עס איז נישט פאראן קיין שום חילוק אין די קוואליטעט פון די טעלעפאן קאלס צווישן איין פירמע און די אנדערע ווייל אלע נוצן די זעלבע פייבער אפטיק קעיבלס וועלכע באלאנגט פאר עי-טי-ענד-טי. אבער אין סערוויס איז שוין אן אנדערע וועלט און יעדע האט זיך אירע מעלות און חסרונות.

די קליינע פירמעס פארמאגן נישט קיין שום טעלעפאן סערוויס נאר זענען ריסעלערס וועלכע קויפ'ן טעלעפאן סערוויס פאר ביליג און פארקויפן דאס ווייטער פאר אביסל טייערער און פון דעם מאכן זיי א פראפיט. דאס ארבעט נישט אנדערש ווי יעדע אנדערע ריסעלער ווען זיי קויפן גרויסע בלאקס פון לאנג דיסטענס פאר בעסערע פרייזן און פארקויפן דאס ווייטער פאר זייערע קאסטומערס גענוי ווי איינער זאל קויפן אסאך האלץ און דאס ווייטער פארקויפן. 

## זעט אויך 
סעלפאן

קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
קאַטעגאָריע:טעלעפאניע
האריזאנטאל

**האריזאנטאל** מיינט פון רעכטס צו לינקס אדער פארקערט. מלשון האריזאנט, און נישט פון אויבן אראפ וואס דענאמלטס איז דאס ווערטיקאל.

קאטעגאריע:געאמעטריע
ווערטיקאל

**ווערטיקאל** איז פון אויבן אראפ און נישט פון די זייטן וואס דענמאלטס איז דאס האריזאנטאל

קאטעגאריע:געאמעטריע
שיף

left|thumb|250px|א שיף מיט פארהאנגען
[left|thumb|250px|דער לוקסוס שיף [קווין מערי 2]]

א **שיף** איז א מיטל צו פארן און זיך וואנדערן איבער די וואסער.

אמאליקע שיפן זיינען געפֿאָרן דורך ריזיקע פארהאנגען וואס מען האט זיי פארדרייט בשעת'ן פֿאָרן אויף דער זייט פֿונעם ווינט, און אזוי האט דער ווינט געשטופט די שיף צו דער ריכטיקע ריכטונג. ביים ענדע פון די 19טע י"ה נאך וואס עס האָט דערשיינט דער דאמף מאטאר האבן די שיפן אנגעהויבן פארן דורך מאטארן (זעט דאמפשיף), וואס האט שטארק רעוואלוטירט אין די וועלטלעכע טראנספארמאציע.

עס איז דא פארשיידענע צוועקן אויף וואס די שיפן באניצן: מען נוצט זיי צו דורכגיין לענדער, טראגן סחורות, די מארין מיליטער האבן געפאנצערטע שיפן אויף צו אפהיטן זייער לאנד טערעטאריע. די פארשער ניצן זיי צו פארשן און באטראכטן אין די ים-טיפענישן. די פישער כאפן מיט זיי פיש, און אויך נוצט מען די יאכטע-שיפן אויף פארוויילונג.

סארטן שיפן:
* צעפעלין
* יאכטע
* זעגלשיף
* דאמפשיף
קאטעגאריע:טראנספארט

קאַטעגאָריע:שיפן
צוואנג

**צוואַנג** איז דאס פירן א מענטש צו טוהן עפעס אומווילנדיג דורך כח אדער סטראשונגן. עס רעדט זיך פון א צאמשטעל  פון צווינגעדיגע טאהטן וועלכע רירן אן אין דעם פרייע ווילן פון א יחיד כדי צו דערגרייכן א געוואונטשענע רעזולטאט. דאס קען אריין נעמען שאנטאזש, ארויסצווינגעריי, פייניגונג, און סעקסואלע אנפאל.
קאַטעגאָריע:פארברעכן
קראפט

**קראפט** איז דער אורזאך פון א אביעקט מיט מאסע זיך צו רוקן פון איין פלאץ צום צווייטן. 

מאטעמאטיש ווערט א קראפט באשריבן דורך א וועקטאר.

אין דער אינטערנאציאנאלער סיסטעם פון איינסן מעסט מען קראפן אין ניוטאנען (N).

א קראפט וואס ווירקט אויף א קערפער קען ענדערן דעם מצב פונעם קערפער, אדער דערקעגנען אן אנדער קראפט וואס ווירקט אויפן קערפער.

דער צווייג פון פיזיק וואס באשעפטיקט זיך אין דער באוועגונג פון קערפער דורך קראפט איז דינאמיק, און די טעאריע איז באזירט אויף ניוטאנס דריי געזעצן פון באוועגונג, וואס שילדערן די באציאונג צווישן קראפט און באוועגונג:

* ניוטאנס ערשטער געזעץ, דער "געזעץ פון אינערציע", שטעלט פעסט אז אן א קראפט (אדער ווען אלע קראפטן זענען צוזאמען נול), בלייבט א קערפער אין רו אדער מיט דער זעלבער גיכקייט אין דער זעלבער ריכטונג.
* ניוטאנס צווייטער געזעץ שטעלט אוועק אז דער קראפט איז פראפארציאנעל צו דער ענדערונג־ראטע פונעם אימפעט מיט צייט. מאטעמאטיש:\vec F = \frac{d \vec p}{dt}.
:טאמער די מאסע ענדערט זיך נישט, קען מען איבערגעבן דעם געזעץ אין דעם פארמאט: די אקצעלעראציע פון א קערפער איז פראפארציאנעל צו דער קראפט וואס ווירקט אויך אים. מאטעמאטיש: \vec F=m \vec a = m\frac{d^2 \vec{r}}{dt^2}.
* ניוטאנס דריטער געזעץ שטעלט פעסט אז קעגן יעדער קראפט ווירקט א קראפט מיט דער זעלבער גרייס אין דער פארקערטער ריכטונג.

## סארטן קראפטן 
אין פיזיק איז פאראן פיר יסודותדיקע קראפטן:
# גראוויטאציע - יעדער אביעקט וואס האט א מאסע ציט צו זיך אנדערע אביעקטן מיט א מאסע.
# עלעקטראמאגנעטישע קראפט - די קראפט ווירקט אויף טיילעכלעך מיט אן עלעקטרישער לאדונג וואס באוועגן זיך.
# שטארקע נוקלעארע קראפט - וואס האלט צוזאמען די טיילעכלעך אין דעם אטאמישן קערן.
# שוואכע נוקלעארע קראפט - וואס פועלט ביי בעטא צעפאל, א סארט ראדיא־אקטיוויטעט.

קאַטעגאָריע:מעכאניק
בליץ

[left|thumb|250px|בליץ אויפן [אייפעל טורעם הינזיכט]]
left|thumb|250px|א בליץ (אקטיוו)
**בליץ** אדער **לייטענונג** איז א מעכטיגע נאטירלעכע עלעקטאראנישער באפרייאונג בשעת רעגן שטורעמס. עס באלייכט דעם הימל מיט ליכטיגקייט. די היץ וואס דאס לאזט ארויס אין די לופט פאראורזאכט מעכטיגע שאק'ס אין דער אטמעספערע, און דאס איז די קול פון דונערן. 

## אידישקייט 
מען זאגט 2 ברכות אויף דונערן און בליצן 1 שכוחו וגבורתו מלא עולם, און 2 עושה מעשה בראשית.

קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע
קאַטעגאָריע:וועטער
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/שבט

'''געביט! ס'איז פארלוירן געווארן פיל נייעס פון דער חודש, ביטע העלפט צו זיי טרעפן'''

* נייער סידי פון מרדכי בן דוד, הערט סעמפלס פון ניגונים. (מאוסטלי מוזיק )
* ראביי טענדלער: קינדער מיט ספעשאל עדיוקעישאן איז פארבינדען מיט דעם וואס זיי האבען געהאט מציצה בפה (ג'וייש לעדזער )

* הונדערט טויזענט פראנצויזצן מארטשירן אין די גאסן קעגן אנטיסעמיטיזם, נאך בארבארישן מארד פון איד. (ידיעות)
* אידן פון ארץ ישראל פירן דורך אנטיסעמיטשע קאריקטורן קאנטעסט. (ווארלד פרעס)
* אימעיל אינבאקס פון חברים עקספלאוידירט מיט דעם ווידיאו קליפ: קליין קינד באווייזט וואונדער, מיט קונסט פון שפילן און זינגן אידישע מוזיק אויף קיבארד כזקן וכרגיל... (גוגל ווידיאו)
* ר' אהרן טענדלער, מיט זיין קהילה פארהאלטן פון ארויפגיין אויפן הר הבית, נישט האבענדיג קיין אידענטיפעקאציע קארטלן. (זערוסעלם פאוסט )
* רב ארויסגעלייגט אויפן גאס: רוב קולות פון ניו העפסטעד קהילה, זאגט אויף ר' מרדכי טענדלער פון זיין רבנות פאסטן, צוליב סעקס סקאנדאל. (ניו העפסטעד ניוז)
* כשרות פראבלעם: פייגל פלו אינוועקסיאנאציעס... מאכט טריפה די עופות! (יודל שיין)
* חילול ה': רב'ס זון האט חתונה מיט א צווייטער פרוי אן דעם וואס ער זאל גט'ן זיין ערשטע ווייב. (בחדרי חרדים)

* קטלא קניא קריטיקירט פעגווין פילם, צוזאמן מיט ליפא שמעלצער נייע טעיפ. (אלגעמיינער )

* מיאמי ביטש געווארענט איבער פיר אידישע חסידיש גנבים. (כל העולם כולו)
* היינט נאכט: מזוזה קלאפונג אין נייעם מאנסי ארונישן שול קעגן די זאליס און ר' חיים יושע האלבערשטאם. (כל העולם כולו)
* היינט נאכט: סאטמאר, בני יואל, קאשוי, און נטורי קרתא, נעמען צו די גאסן אין בארא פארק אין א מאסן פראטעסט קעגן ר' אורי לופליאנסקי שליט"א, ציוניסטישער ליטווישער מעיאר פון ירושלים וואס באזוכט סאטמאר זאל ביי אויפטריט לטובת שובו דינער. (ישיבה וועלט)
* אשוואר רבי שליט"א מוחה קעגן ר' זלמן לייב טייטלבוים שליט"א. (כל העולם כולו)
* זאליס מאכן מלוה מלכה אין וויליאמסבורג פאר זייערע מוסדות אין קרית יואל. האקן אויף ארונים, און באטיטלון זיי גוים. (חדשות סאטמאר)
* חילול ה': חרדישער חסידישער אינגערמאן ערקלערט זיך שולדיג אין מיליאנען דאלארן מאני לאנדריאונג. (ניו זערסי לעדזער )
* ריעל עסטעיט: ר' ישעי' בוימלגרין, האקט אונטער די כוח פון די יוניאן אין ברוקלין מיט זיינע ריזיגע אינטערנעמונגען וואס זענען יוניאן פריי. (ברוקלין פעיפערס )
* וויליאמסבורג ריעל עסטעיט: מענדל בראך'ס פינגער בילידינג ליידט דורכפאל ווער ער איז געצווינגען טוישן פלענער מיט זעקס שטאק נידעריגער ווי געפלאנט. (דעילי ניוז)

* אידישע אלימפיק קונסטלערין, סאשא כהן, גייט אנגעטאן רויט בענדל אויף די האנט צו שיצן אנטקעגן עין הרע, (על פי מסורה וקבלה). (קשר-טאלק )

* רעפ: אינטערסאנטער ווידיאו קליפ פון חסיד קעגן לעסביען,
ווייטקייט

**ווייטקייט** איז א נומערישער דיסקריפציע ווי ווייט זאכן זענען איינס פון אנדערן. אין פיזיקס פון יעדן טאג קען דאס זיך אויסטייטשן ווי גרויס איז די פיזישע לענג אדער די צייט אפשניט פון גיין ביז אהין.

קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
ארבעט (פיזיק)

**ארבעט,** אין פיזיק, איז די ענערגיע וואס ווערט אריבערגעפֿירט פון אדער צו אן אביעקט דורך דעם וואס א קראפט רוקט דעם אביעקט. ארבעט ווערט געמאסטן אין דזשולן.

צום ביישפיל, ווען א מעכאנישער קראפט ווערט געמאכט דורך א מאטאר אויף א קאר, און אלץ רעזולטאט דערפון רוקט זיך דער קאר, דאן זאגט מען אז דער קראפט האט געטון ארבעט אויפֿן קאר. אין אנדערע ווערטער הייסט דאס אז ענערגיע אין פארעם פון טערמישע ענערגיע פון דער מאטאר איז פארוואנדלט געווארן אין א פארעם פון קינעטישער ענערגיע פונעם קאר.

נאך א ביישפיל איז ווען אן עלעקטרישער קראפט איז גורם אז א ווענטילאטאר זאל זיך דרייען. אין דעם פאל ווערט עלעקטערישע ענערגיע פארוואנדלט אין קינעטישער ענערגיע.

ווען דער קראפֿט איז אין דער זעלבער ריכטונג ווי דער פֿאררוקן, קען מען רעכענען די ארבעט דורך טאפלען די אנגעווענדעטן קראפט (*F*) מיטן פֿאררוקן (*d*) פֿונעם אביעקט, אזוי:W = F d  \,\!

קאַטעגאָריע:מעכאניק
לייב

[קליין|לינקס|אַ לייב אין [נאמיביע|נאַמיביע]]

דער **לייב** (*Panthera leo*) איז אַ גרויסע קאַץ פֿונעם מין פּאַנטער װאס וואוינט מערסטנס אין אפריקע, אבער ס'איז נאך דא א קליינע פּאפּולאציע אין אינדיע. לייבן פלעגן װאוינען אין אסך אנדערע לענדער; דער שטח האט זיך אויסגעשפּרייט פון מאראקא ביז אינדיע, און ביז דרום אפריקע.

אין היינטיגע צייטן, געפינט מען זייער ווייניג די לייבן, אבער אין אמאליגע צייטן זענען זיי געװען גאר אסאך. 

דער לייב איז א פארצוקער; ער עסט אלע מיני חיות אויסער אויפגעװאקסענע העלפאנדן אין זשיראפן. ער געהערט צו דער קאץ פאמיליע, אבער אנדערש פון אנדערע קעץ איז דא א גרויסער אונטערשייד צװישן די געשלעכטער אויסזעהן. די **לייביכע**, װעלכע איז די נקיבה׳דיגע, האט נישט קיין גריװע (די טונקעלע האר ארומען האלדז), אבער דער לייב האט יא איינע.

## אין דער תורה 
אין חומש (פרשת ויחי) איז שבט יהודה גערופן א לייב (גור אריה יהודה), און דערפאר ער איז געװארן יענעם שבט׳ס סימן.

קאַטעגאָריע:קעץ
טוירק

[frame|לינקס|פארהעלטעניש צווישן קראפט (F), דריימאמענט (τ), און [angular momentum|מאמענטום וועקטארן (p און L) אין א ראטירנדיגער סיסטעם.]]

**דריימאמענט** איז די קראפט וואס מאכט אן אביעקט זיך דרייען.

קאטעגאריע:פיזיק
ענערגיע

**ענערגיע** אין אלגעמיין איז דאס דער קאנצעפט פון "א פאטענצאל צו מאכן טויש" 

אין פיזיק איז דאס די מעסטונג ווילאנג מען קען אנהאלטן די ארויסגעבונג פון פאוער. אדער ווילאנג מען קען אנהאלטן מעכאנישע ארבעט. פאוער איז די ראטע ווי שנעל עס נעמט מעכאנישע ארבעט אבער ענערגיע איז די מעגליכקייט דאס צו טאן.

עס זענען דא עטלעכע סארטן ענערגיע:
* פאנטציאנאלע ענערגיע
* קינעטישע ענערגיע
* עלעקטערישע ענערגיע
* כעמישע ענערגיע
* היץ
[קליין|250px|א [בליץ איז זעבארע ענערגיע]]

ענערגיע קען ווערן פארוואנדלט פון איין פארעם אין אן אנדער פארעם, אבער לויטן פרינציפ פון קאנסערווירונג פון ענערגיע דער גאנצער סכום פון ענערגיע אין א סיסטעם ענדערט זיך נישט. די פארבינדונג צווישן היץ און מעכאנישער ענערגיע האט דזשיימס פרעסקאט דזשול אנטדעקט אין 1845 . פון דעם איז ארויסגעקומען די טעאריע פון קאנסערווירונג פון ענערגיע, און די אנטוויקלונג פון דעם ערשטן געזעץ פון טערמאדינאמיק.

לויט דער ספעציעלער טעאריע פון רעלאטיוויטעט קען מאסע ווערן פארוואנדלט אין ענערגיע לויט דער גלייכונג E=mc².

די גארע ענערגיע פון א סיסטעם ווערט גערופן דער האַמילטאניאַן, נאך וויליאם ראאן האמילטאן. מען קען שרייבן די קלאסישע גלייכונגען פון באוועגונג ניצנדיק דעם האמילטאניאן, אויך פאר גאר קאמפלקסע אדער אבסטראקטע סיסטעמען.

*
קאַטעגאָריע:פיזיק
אינערלעך-פארברענונג מאטאר

left|thumb|250px|א קאלירטער אויטאמאביל מאטאר
אן **אינערלעך-פארברענונג מאטאר** איז דער היינטיגע היץ מאטאר פאר די אלגעמיינע אויטאמאבילן, אז עס פארברענט די גאזאלין פון אינעווייניג הערמעטיש פארמאכט אין א צילינדער און נישט ווי אמאל אין די באן'ען וואס מ'האט פארברענט קוילן אינדערויסן צו שאפן ענערגיע. די רעאקציע פון גאזאלין געמישט מיט לופט וואס ווערט קאמפרעסט באשאפט גאז פון גאר הויכע טעמפעראטור און דרוק וואס ווילן זיך פארשפרייטן און עקספלאדירט דורך א פינק פייער. דער הויפט אקט איז די הייסע גאזן וואס שטופט מיט קראפט זיך צו באפרייען, דורכדעם וואס עס וויל זיך צושפרייטן און ארויסגיין, דערמיט אנמאכענדיג באוועגונג און טרייבונג.

## פיר-סטרויק מאטאר 
left|thumb|250px|אונזערע קארן האבן אלע פיר-סטרויק מאטארן
# די ערשטע טייל פון די פראדעצור איז: *אינטעק*, אוואו די גאזאלין און לופט קומען אריין אין די צילינדער. 
# צווייטער שלאג פון די פראדעצור איז: *קאמפרעסיע*, אוואו די גאזאלין און לופט ווערן צוקוועטשט פון די שטעקן וואס פארט צוריק ארויף אין די חלל פון צילינדער מיט קראפט פון די פאריגע אראפשטויס. דאן גיט א שפריץ א פינק פייער אויף די קאמפרעסטע גאז מיט לופט.
# דריטער איז די פאוער קאמבאסטשען טייל, ווי עס עקספלאודירט מיט קראפט און דאס שטויסט צוריק אראפ דעם שטאנג, וואס דאס באשאפט פון די ענערגיע עס זאל ווערן קינעטישע ענערגיע וואס דאס טרייבט דעם קאר פארן און דרייען.
# עקסאסטשען ווי די פארברענטע גאז גייט ארויס. וחוזר חלילה...

## וועבלינקען 
* "אינערלעך-פארברענונג מאטאר" ביי HowStuffWorks 

קאטעגאריע:מאטארן
מעכל דארפמאן

ר' **יחיאל מיכל דארפמאן** ז"ל (אנגערופן **מעכל**) בן דוד און חנה פערל, (ה'תרע"ג - ה' אב ה'תשס"ו) איז געוועזן פון די חשובי אנ"ש דחסידי ברסלב און דער פארזיצער פון דעם ועד העולמי דחסידי ברסלב. ער איז געווען פון די איינציקע וואס זיינען נאך געקומען פון די ארגינעלע ברסלעווער פון אומאן.

ער איז געווען אן איידעם ביי איינע פון די חשובסעט פארבליבענע ברסלעבער חסידים פון אמאליגן דור, זיין שווער איז געווען ר' אברהם שטערנהארץ, ר' אברהם איז געווען אין ברסלב א גרויסער יחסן, ער איז געווען א אייניקל סיי פון ר' נתן מברסלב, און סיי פון טשערינער רב. זיין מאמע איז אוועק יונגערהייט און ער איז אויפגעוואקסן ביים טשערינער רב, דעריבער האט ער אסאך געקענט פון חסידות ברסלב.
 
ר' מיכל איז געבליבן אין רוסלאנד און אין אוקריינא נאכן צווייטן וועלט קריג, ער איז פון די איינציגע אידן וואס זענען געפארן צום קיבוץ אין אומאן פון שנת ה'תשט"ז, ער איז ארויף קיין ארץ ישראל אין שנת ה'תשל"ב, ווען ר' לוי יצחק בענדער איז נפטר געווארן אין יאהר ה'תשמ"ט, האט ער איבערגענומען די הנהגה פון די ברסלבער שוהל אין מאה שערים אין ירושלים.

אזוי ווי ער איז געווען א זקן, האבן זיך אסאך ברסלעבער חסידים מכניע געווען אונטער איהם און געהערט זיין מיינונג.

ה' אב ה'תשס"ו איז ער אוועק פון קרעבסקראנקייט אין זיין לעבער.

דארפמאן
אייזערנעם פארהאנג

**אייזערנער פארהאנג** איז א אויסדרוק וואס מען נוצט צו באצייכענען די קאמוניסטישע לענדער אין די קאלטע קריג יארן, פון 1945 ביז 1994. ווינסטאן טשערטשיל האט געניצט דעם אויסדרוק אין א רעדע אין 1945.

עס מיינט ארויסצוברענגען אז די לענדער זענען געווען שטארק קאנטראלירט. נישט אריין אין נישט ארויס.

קאַטעגאָריע:היסטאריע
קינות

**קינות** איז טייטש **קלאגען**, און איז איינע פון די רעליגיעזע זאכן וואס יידען טוען אום תשעה באב צו ווייזען ווייטאג אויף דאס וואס דער בית המקדש איז אומגעווארפען געווארען.

די מעהרהייט פון **קינות** זענען געשריבן אויף גראמען, און זענען געבויעט אדער אויף פסוקים פון תנ"ך אדער אויף געשענענישען דורך אויס די גלות.

די **קינות** וואס אשכנזישע אידען זאגען תשעה באב באשטייט פון 40 קינות, 19 דערפון איז געשריבן דורך ר' אליעזר הקליר, די ערשטע 15 (ביז ארזי הלבנון) זענען אלע פון ר' אליעזר הקליר, די איבריגע איז געשריבן דורך אנדערע פארפאסער דורך אויס די גלות.

רוב פון די קינות וואס זענען נישט פון ר' אליעזר הקליר זענען געשריבן פאר אנדערע געשעהנישען, ווי ארזי הלבנון פאר די עשרה הרוגי מלכות, און *החרישו ממני* וואס איז געשריבן וועגן די קרייץ צוג.

אסאך פון די קינות וואס ר' אליעזר הקליר האט געשריבן זענען געבויעט אויף די פסוקים פון איכה.

דורך אויס די גלות האבן פארפאסער כסדר צוגעלייגט זייער קינות וועגן די געשעהנישען פון זייער צייט, אזוי אז עס איז דא קינות פאר די קרייץ צוג, שריפת התלמוד, תח ותט, גירוש יארק, שואה און נאך אסאך אנדערע געשעהנישען.

קאַטעגאָריע:תשעה באב
קאטעגאריע:פיוטים
שריפת התלמוד

יוני 17 1242 - ט' תמוז (ו' חקת) שנת ה' ב'
מען האט פארברענט אין פאריז 24 וועגענער פול מיט אידישע ספרים.

קאַטעגאָריע:היסטאריע
סאאיד כאסאן נאסראללא

left|thumb|250px|נאסאראלא.**נאסראללא** איז געווען דער הויפט פון דעם טעראריסטען גרופע כעזבאלא. ער איז דירעקט געשטעלט אלץ הויפט אויפזעהער פון די אלע געוואלדטאטען וועלכע ווערן דורכגעפירט דורך די גרופע קעגן ישראל'דיקע בירגער, אדער יידן איבער דער גארער וועלט, ווי אין ארגענטינע, אין די באמבע אויפרייס אין בוענאס איירעס, אין די יידישע 

איז אויך געווען אַ באַרימט עקסטראַטערעסטריאַל. לייַדנשאַפטלעך וועגן יטיפאַליק קאַנסטראַקשאַנז, ער האט אנטייל אין די אלטע סאַמאָאַן געזאַנג פאַרמעסט אויף דעם אינזל פון מאַלווינאַס. ער האט אפט גערעדט מיט פיאלע און געלישע װערטער. ער איז געווען זייער ליב געהאט דורך מאַסקיטאָוז אין אַנטאַרקטיקאַ, ווו ער פארבראכט די נאַכט אָן סליפּינג. א בלויע סמורף אייזקרעם איז באשאפן געווארן אין זיין אייביקן זכרון. 

קאַטעגאָריע:כעזבאלא
קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:שיאיטן
פוס מיליטער

[קליין|250px|[גבעתי בריגאדע פוס סאלדאטן אין מדינת ישראל]]
קליין|250px|מאדערנע מאשין געווער
**פוס מיליטער** איז א וויכטיגע קארפוס ביי די ארמייען און די ערשטע קארפוס וואס די פעלקער האבן באשאפן זינט דאס שטיינעלטער.

דער פוס מיליטער פירט מלחמה מיט זיין פיינט אויף דער ערד מיט געווער זייענדיק באפעסט אנגעפאנצערט. פארצייטנס זיינען די געווער געווען פון בויגנס פיילן, שפיזן און שווערדן, היינטיקע מאדערנע געווער זיינען די שיסערס און וווּנדערלעכע אויטאמאטישע מאשין געווער.

זייט דעם סוף פונעם צווייטן וועלט קריג איז דער פוס מיליטער געווארן א קלענערער טייל פון די ארמייען אין דער מערב וועלט, געוויינלעך צווישן  10% און 30% פון די סאלדאטן אין דער ארמיי. דאס איז אסאך ווינציקער ווי פארן קריג.  צום ביישפיל, אין דער אמעריקאנער ארמיי אין 2009 זענען געווען נאר  49,000 פוס זעלנער פון אומגעפער 450,000  טעטיקע זעלנער.

## דער פוס מיליטער קארפוס אין ישראל 
די סאלדאטן לערנען זיך פראקטיק 6.5 מאנאטן ביז זיי מעגן גיין מלחמה האלטן אויפן שלאכטפעלד.

בריגאדעס (סאלדאט־אפטייל) אין מדינת ישראל:
* גולני בריגאדע
* הצנחנים בריגאדע (פאל-שירם)
* הנח"ל בריגאדע
* 900 בריגאדע
* גבעתי בריגאדע
* נחל החרדי

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:מיליטער
קאַטעגאָריע:צה"ל
סאלדאט

[ממוזער|220px|קצין חי"ר [ישראלי בדרגת סג"ם. לוחם חי"ר בסוף תרג"ד|טקסט=סגן משנה]]
[left|thumb|250px|א [נארוועגיע|נארוועגישער סאלדאט]]
א **סאלדאַט** אדער **זעלנער** איז איינער וואס איז איינגעצויגן געווארן אדער האט זיך אליין אנגעשלאסן צו אן ארמיי כדי צו היטן די מדינה.

די סאלדאטן זיינען צעטיילט אין באזונדערע קארפוסן ווי **פוס סאלדאטן, לופט סאלדאטן** א.א.וו.

קאַטעגאָריע:מיליטער
אביב גפן

**אַבֿיבֿ גּפֿן** (געבוירן דעם 10טן מיי 1973) איז אַ ישראלדיקער פּאַפּולערער ראָק זינגער און אַ קאמפאניסט. ער האָט נישט געדינט אין צה"ל און איז לעצטנס אַן עקסטרימער לינקער.

אין 1992 האָט ער אַרויסגעגעבן זײַן ערשטע אַלבאָם מיטן נאָמען "זה רק אור הירח".

ער איז אַ נעפע פון משה דיין.

## דיסקאָגראַפֿיע
*זה רק אור הירח (עס איז נאָר דאָס מאָנד־‬ליכט)  - 1992
*עכשיו מעונן (יעצט ס׳פֿאַרכמאַרעט)  - 1993
*אביב גפן 3 - 1994
*שומקום (נישט ערגעץ)  - 1995
*המכתב (דאָס בריװעלע) - 1996
*חלולים (אויסגעהוילטן) - 1998
*לילות לבנים (װײַסן נעכט) - 1999
*יומן מסע (רײַזע רעגיסטער) - 2000
*ממנטו מורי - 2002
*עם הזמן (מיט דער צייט) - 2006

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:ישראלים
קאטעגאריע:יידן
קאטעגאריע:ישראלדיקע זינגערס
קאטעגאריע:פאציפיסטן
קאטעגאריע:יידישע אטעיסטן
ה'תשנ"א

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
## אין מוזיק
* אביב גפן ערשיינט זיין ערשטע טייפ "זה רק אור הירח".
* אחינועם ניני ערשיינט איר ערשטע טייפ "אחינועם ניני וגיל דור בהופעה חיה"
ה'תשל"ג

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* דער ישראלישער זינגער אביב גפן.

## נפטר געווארן
* אפרים אויערבאך יידשער דיכטער.
חצות

**חצות** איז פונקט אינמיטען טאג, דאס הייסט אז מען נעמט די טאג פון די נץ החמה ביז שקיעת החמה (אדער פון עלות השחר ביז צאת הכוכבים עס קומט אויס די זעלבע פאר חצות) און מען ציטיילט דאס פונקט אינדערמיט. און דאס איז **חצות היום**.

פאר **חצות הלילה** טוט מען די זעלבע זאך נאר פון שקיעת החמה ביז נץ החמה, און עס וועט אלעמאל אויסקומען די זעלבע צייט ווי **חצות היום**.

עס זענען דא פארשידענע שיטות אין חצות:
# די אויבערדערמאנטע איז די אנגענומענע. פון די אנדערע שיטות.
# **חצות** איז אלעמאל די זעלבע צייט לויט ווען עס איז ווען די טאג און דער נאכט איז פונקט די זעלבע לאנג.
# **חצות** איז אלעמאל זעקס שעות פון ווען די טאג אדער נאכט פאנגט זיך אהן, דא איז דא א חילוק צו מען האלט שעות שוות אדער שעות זמניות פאר דעם.
ה'תשכ"ט

## קאלענדאר
## געשעענישן
* א' אב - אפאלא 11 איז ארויסגעשיקט געווארן צו דער לבנה.

## געבוירן
*די ישראלישע זינגערין אחינועם ניני.

## נפטר געווארן
* כ' אלול – רבי יוסף שלמה כהנעמאן, גרינדער פון דער  פאנאוועזשער ישיבה (געב' ה'תרמ"ו)
אחינועם ניני

**אחינועם ניני - Noa** (געבוירן אין תל אביב ז' תמוז ה'תשכ"ט, שטאמט פון תימן) איז א ישראלדיקע פאפולערע פאפ זינגערין, און באוווסט איבער דער גארער וועלט.

אין יאר ה'תשנ"א האט זי ארויס געגעבן איר ערשטע טייפ מיטן נאמען "אחינועם ניני וגיל דור בהופעה חיה".

## דיסקאגראפֿיע 
*אחינועם ניני וגיל דור בהופעה חיה - 1991
*אחינועם ניני וגיל דור - 1993
*Noa - 1994
*Calling - 1996
*אחינועם ניני -אפריל 1997
*משני צדי הים - 1998
*אחינועם ניני והתזמורת הפילהרמונית הישראלית - אפריל 1998
*Blue touches blue - מארץ 2000
*First collection - מארץ 2001
*Now - סעפטעמבער 2002
*Noa Gold - אקטאבער 2003
*Noa Live - אקטאבער 2005

ניני
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס

קאַטעגאָריע:אייראוויזיע באטייליקטערס
אהוד מנור

קליין|אהוד מנור מיט ווייב עפרה פוקס 
קליין|250px|מרכז| אהוד מנור
**אהוד מנור** (געבוירן עברי; י"ח תמוז ה'תש"א - ג' ניסן ה'תשס"ה, געבוירן לועזי: 13טן יולי 1941 – 12טן אפריל 2005) איז געווען א פאפולערער ישראלישער ליריקער (לידער שרייבער) און א איבערזעצער. ער האט געשריבן און איבערגעזעצט הונדערטער לידער. איינע פון זיינע באוווסטע לידער איז "אין לי ארץ אחרת".

ער איז געבוירן אין בנימינה קאלאניע. אין יאר ה'תשמ"א האט ער באקומען אן אקאדעמישע דיפלאמע M.A פון ליטעראטור אויף ענגליש.

נאך זיין שטארבן האט דער ישראלישער דערציונגס מיניסטעריום באשטימט אריין לייגן זיינע לידער אין די קינדער שולעס פראגראמען.

קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:איבערזעצער
הרוגי מלכות פונעם ראטנפארבאנד

די נאכט פון 12טן- 13טן אויגוסט 1952 האט מען הינגעריכט, אויפן באפעל פון סטאלין, דרייצן אנגעזעענע יידיש־שרייבער פון סאוועטן פארבאנד. צווישן די **הרוגי מלכות** האבן זיך געפונען שלמה לאזאווסקי, פרץ מארקיש, לעאן טאלמי, לייב קוויטקא, טשײַקע וואטענבערג-אָסטראָווסקאיא, עמיליע טעומין, בנימין זוסקין, איליא וואטענבערג, יוסף באריס שימעלאוויטש, יוסף יוזעפאוויטש, דוד האפשטיין, איציק פעפער און דוד בערגעלסאן. אויף רוסיש הייסט די נאכט **Ночь казнённых поэтов**, *די נאכט פון די הינגעריכטע דיכטער*.

חוץ די דאזיקע שרייבערס, וואס מע האט כלומערשט "געמישפט" אויף א צענטארלן פראצעס, זיינען דערצו נאך ארעסטירט געווארן סך-הכל 110 מענטשן. "צען פון זיי האט מען דערשאסן, 89 געשמאכט אין "גולאג", איין מענטש איז פארשיקט געווארן צו די ווייסע בערן. פינעף מענטשן -- אזעלכע ווי דער ליטעראטור-קענער יצחק נוסינאוו און און דער שפראכקענער עלי ספיוואק -- האבן ניט אויסגעהאלטן די פייניקונגען און געשטארבן אין תפיסות. פינעף מענטשן האט מען ניט באוויזן צי פארמישפטן (צווישן זיי איז געווען דער פראזאיקער עלי שעכטמאן), און זייי האט מען ארויסגעלאזט אין קורצן נאך סטאלינס טויט." (ג. עסטרייך, פארווערטס, 13טן אויגוסט, 2004). 

אנגעהויבן האבן זיך די סאוועטישע רדיפות אויף יידיש-שרייבערס און קולטור-טוערס נאך אין די 30ער און 40ער יארן ווי א טיייל פון דער "ליקווידאציע" פון דער יידיש-קולטור אין פארבאנד בכלל. די גזירה פון 12טן אויגוסט האט זיך גענומען דערפון, וואס די סאוועטישע רעגירונג האט געהאלטן די שרייבערס פאר צו "נאציאנאליסטיש", ד"ה צו יידישלעך.

## ביכער 
* the night of the murdered poets, National Conference on Soviet Jewry, 1973
* אלעקסאנדער פאמעראנץ, **די סאָוועטישע הרוגי מלכות**, (צו זייער צענטן יאָרצייט), וועגן דעם טראַגישן גורל פון די יידישע שרייבערס און דער יידישער ליטעראַטור אין סאָוועטנלאַנד, עסייען - קריטיק - בריוו - ביאגראפיעס - בילדער, ייווא, בוענאס איירעס, ה'תשכ"ב.

## וועבלינקען 
* http://yiddish.forward.com/oldarchive/080803

קאַטעגאָריע:ראטנפארבאנד
קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטיזם
קאטעגאריע:פארברעכנס
ה'תש"א

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* כ"ו תשרי - רבי דוד טווערסקי, היינטיגער סקווערער רבי.
* י"ח תמוז - אהוד מנור, דיכטער

## נפטר געווארן
* י"ג טבת - רבי מנחם מענדיל האגער פון ווישעווע
דף היומי

קליין|מרכז| הרב מאיר שפירא מלובלין הוגה הדף היומי
**דף היומי** האט ר' מאיר שפירא איינגעפירט, די אגודה האט דאס פארשפרייט ביי אלע אידן צו לערנען יעדן טאג א דף גמרא, און נאך זיבן יאר ענדיגן גאנץ ש"ס.

היינט איז לערנען דף היומי גאנץ פארשפרייט, און ס'זענען פאראן עטלעכע אויסגאבעס פון ש"ס ספעציעל פאר דף היומי ווי דער שאטנשטיין ש"ס, דער מתיבתא ש"ס פון עוז והדר און דער ש"ס לובלין.

## היינטיקער דף 
היינט לערנט מען .
### מחזורים פון דף היומי אדורך די יארן
היינט לערנט מען דעם 14טן מחזור פון דף היומי.

## רעפערענצן
## וועבלינקען 
* מאורות דף היומי אין יידיש 
* דף היומי שיעור פון הרב אברהם קארפ 

קאַטעגאָריע:יידישקייט
*
קוישבאל

קליין|250px|
**קוישבאָל** איז אַ ספארט װאָס מע שפּילט מיט צװײ מאַנשאַפֿטן, יעדע איינע מיט פֿינף מענטשן. דער ציל איז צו זאַמלען פונקטן דורך אַרײַנוואַרפֿן דעם באַל אין דעם קעגנאיבערן קויש.

זײַן אױסגעפֿינער איז דאָקטאָר דזשײמס נײסמיט, אין ספּרינגפֿילד, מאַסאַטשוסעץ, אינעם יאָר 1891. די הױפּטליגע פֿאַר קױשבאָל אין דער װעלט הייסט די "נאציאנאלע קוישבאל אסאסיאציע" ("National Basketball Association" אָדער "NBA"). זי געפֿינט זיך אין אמעריקע און קאַנאַדע. קױש-טאַבע איז זײער באַליבט אין דער גאָרער װעלט, אָבער ספּעציעל אין אַמעריקע, אַרגענטינע, כינע, ליטע, קאַנאַדע און רוסלאַנד.

*
זאב וואלפסאן

**זאב וואלף מרדכי וואלפסאן** (ה'תרפ"ח - כ"ה אב ה'תשע"ב) איז געווען א יידישער פילאנטראפ און דער אנפירער פון דעם באקאנטן **קרן וואלפסאן** וואס בויט אידישקייט איבער דער גארער וועלט.

## לעבנסגעשיכטע 
זאב וואלפסאן איז געבוירן געווארן אין ווילנע צו ר' אברהם און רחל וואלפואווסקי. נאך דער בר מצוה, אין די אנהייב מלחמה יארן, האבן די סאוועטן פארטריבן די משפחה אין סיביר. ווען זיין פאטער איז נפטר געווארן א צוויי יאר שפעטער, האט זאב אים געטראגן צו א מקום קבורה אין דער פארפרוירענער ערד אין קאזאכסטאן.
ביי די זיבעצן יאר האט ער אימיגרירט מיט זיין משפחה אין אמעריקע און זיך באזעצט אין ניו יארק.

ער האט געוואוינט אין לארענס, ניו יארק, און האט געהאט אסאך אומבאוועגלעכע גיטער אין מאנהעטן. 

ער איז נפטר געווארן כ"ה אב תשע"ב, און מען האט אים באערדיגט אין וועלוואוד בית עולם, לאנג אינזל.
ער האט איבערגעלאזט זיין דריטע ווייב, נחמה, און צען קינדער.

## צדקה 
ר' זאב איז געווען נאנט מיט רבי אהרן קאטלער, וואס האט אים געבעטן שטיצן חינוך עצמאי אין ישראל.

זיי שטיצן די מוסדות אוצר התורה וואס איז דער נעץ פון חינוך און קירוב שולעס פאר ספרדים אין מאראקא, דרום אמעריקע און פראנקרייך. 

אויך שיקן זיי כוללים אין אלע שטעטלעך ארום ארץ ישראל וואס אינגעלייט לערנען תורה מיט די אינגווארג און אינפליטירן די פרייע חינוך סיסטעם דארטן. די אינגעלייט מוזן ביינאכט לערנען תורה מיט פרייע טראדיציאנעלע אידן, און זיי מוזן זיך געפינען מיט די משפחות צו וואוינען און פארשפרייטן אידישקייט דארטן, דאס איז נאכגעמאכט דעם חבד שליחים מאדעל. ער איז א ליטוואק און טענה'ט קעגן חב"ד אז זיי טוען גארנישט אידישליך נאר לערנען שיחות פון זייער רבין מיט די פרייע.

ער האט אליינס צו טון מיט יעדן קלענסטן פרט פון די אונטערנעמונגען, און יעדער אינגערמאן מוז אפגעבן א פונקטליכן דין וחשבון וויפיל בעלי תשובות ער האט געמאכט, דאס הייסט אויב דער אינגערמאן איז א בטלן און ער פראדוצירט נישט קיין נפשות באקומט ער נישט באצאלט. דער דאזיגער שטרענגקייט האט אים געמאכט א סאך שונאים פון די שנארערס אין ארץ ישראל, וואס זענען צוגעוואוינט צו כולל קוואקענען, אסאך רבנים האבן זיך שוין אויסגעדרוקט קעגן אים אז ער שאצט נישט אז מען לערנט תורה, ער צאלט נאר פאר קירוב, לויט זיי בויט זיך אידישקייט אז עס איז דא 10 בטלנים אין שטאט וואס לערנען תורה. און מען דארף אזוי אויך צאלן, אבער וואלפסאן איז א ביזנעס מאן אויב ער זעט נישט קיין רעזולטאטן פארמאכט ער דעם כולל, אזוי ארום עפענען זיך און מאכן זיך צו כסדר זיינע כוללים. מיט פרישע כוחות נאכאנאנד.

זיינע פראיעקטן קאסטן אים פערזענליך אפ הונדערטע מיליאנען א יאר. און ער שאפט אויך פון אנדערע געלט און אויך פון די רעגורונג פראגראמען.

איין תנאי פלעג ער מאכן אז מען בויט א געביידע מיט זיין געלט טאר מען נישט שרייבן זיין נאמען אויף דער געביידע.
קליין|250px|זיין זון מאריס וואלפסאן

## גלריה

בילד:Zev Wolfson and Yitzchok Rabin.jpg|שמאל|ממוזער| זאב וולפסון מיט יצחק רבין פרעמיער מיניסטער ישראל 

## משפחה 
ער האט איבערגעלאזט זיין דריטע ווייב, נחמה, און צען קינדער. זיינע קינדער זענען: אברהם וואלפסאן, רבקה וואלמארק, משה וואלפסאן, בעלא גאטעסמאן, עליזה סאפיר, אהרן וואלפסאן, דוד פאהרמאן, שרה פעלזן, דניאל וואלפסאן און אלישבע אראץ.

## וועבלינקען
* א פראפיל אויף אים פון הארץ http://www.haaretz.co.il/hasite/pages/ShArtPE.jhtml?itemNo=649892&contrassID=2&subContrassID=6&sbSubContrassID=0

קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:פילאנטראפן
ה'תרצ"ט

## קאלענדאר
## געשעענישן
* ט"ו חשוון - ט"ז חשוון: קריסטאל נאכט
* אלול תרצ"ט הייבט זיך אהן די צווייטע וועלט מלחמה, דייטשלאנד נעמט איין פולין, גרויסבריטאניע און פראנקרייך נעמען זיך אהן און שטעלן אן אולטימאטום פאר היטלער אויב ער ציט זיך נישט ארויס פון פוילן גייען זיי אריין אין קריג מיט דייטשלאנד.

## געבוירן
* דער ישראלישער זינגער אריק איינשטיין.
* רבי חיים וואזנער, געוועזענער רב פון סאטמאר אין לאנדאן, און שפעטער ראש ישיבה פון ישיבת חכמי לובלין און רב פון זכרון מאיר אין בני ברק

## נפטר געווארן
* כ"ג תמוז – הרב שאול משה זילבערמאן, וויערשאווער רב (געב׳ ה'תר"י)
אריק איינשטיין

**אַריק איינשטיין** (געבוירן העברי; תל אביב י"ב טבת ה'תרצ"ט - כ"ד כסלו ה'תשע"ד, הלועזי; תל אביב יפו 3טן יאנואר 1939, 2טן דעצמעבר 2018) (איידעם ומחותן פון ר' זוהר אורי שליט"א) איז געווען א ישראלישער פאפולערער זינגער און אן אקטיאר פון די ישראלישע פילמען סלאח שבתי און מציצים.

אין זיין יוגנט איז ער געווען א מייסטער פון הויכשפרונג אין מדינת ישראל.

אין יאר ה'תשכ"ו האט ער פראדוצירט זיין ערשטע טייפ מיטן נאמען "שר בשבילך"

ער איז געשטארבן אין תל אביב, כ"ד כסלו ה'תשע"ד.

## דיסקאגראפֿיע
* "שר בשבילך" - ה'תשכ"ו
* "ישן וגם חדש" - ה'תשכ"ח
* "מזל גדי" - ה'תשכ"ח
* "פוזי" - ה'תשכ"ט
* "פלסטלינה" - ה'תש"ל
* "שבלול" - ה'תש"ל
* "שירי ילדים" - ה'תשל"א
* "בדשא אצל אביגדור" - ה'תשל"ב
* "יסמין" - ה'תשל"ב
* "ארץ ישראל הישנה והטובה" - ה'תשל"ג
* "סע לאט" - ה'תשל"ד
* "שירים" - ה'תשל"ה
* "ילדים" - ה'תשל"ו
* "האהבה פנים רבות לה" - ה'תשל"ו
* "אנשים אוהבים לשיר" - ה'תשל"ו
* "ארץ ישראל הישנה והטובה חלק ב'" - ה'תשל"ו
* "ארץ ישראל הישנה והטובה חלק ג'" - ה'תשל"ז
* "ילדודס" - ה'תשל"ח
* "ארץ ישראל הישנה והטובה חלק ד'" - ה'תש"מ
* "חמוש במשקפיים" - ה'תש"מ
* "יושב על הגדר" - ה'תשמ"ב
* "שביר" - ה'תשמ"ג
* "ארץ ישראל הישנה והטובה חלק ה'" - ה'תשמ"ד
* "פסק זמן" - ה'תשמ"ד
* "תוצרת הארץ" - ה'תשמ"ה
* "אוהב להיות בבית" - ה'תשמ"ו
* "על גבול האור" - ה'תשמ"ז
* "משירי אברהם חלפי" - ה'תשמ"ח
* "השנים הראשונות" - ה'תשמ"ט
* "הייתי פעם ילד" - ה'תשמ"ט
* "נוסטלגיה - ארץ ישראל הישנה והטובה", ה'תשנ"ב
* "האריה היונה ותרנגולת כחולה" - ה'תשנ"ג
* "יש בי אהבה" - ה'תשנ"ה
* "קצת לקחת חזרה" - ה'תשנ"ו
* "לאן פרחו הפרפרים" - ה'תשנ"ו
* "מוסקט" - ה'תשנ"ט
* "שמש רטובה" - ה'תשס"ב
* "שתי גיטרות בס תופים" - ה'תשס"ד
* "רגעים" - ה'תשס"ו

## משפחה 
איינשטיין האט געהייראט אלונה שוחט. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער, שירי און יאסמין, וואס האבן געהייראט אפרים און שלום זוהר, צוויי זין פון הרב אורי זוהר.

איינשטיין
יעקב יצחק ראזענפעלד

**יעקב יצחק ראזעננפעלד** איז א אויפגייענדער שטערן אין עולם החזנות.

א תולדות אהרן חסיד, זון פון משה יונה ראזענפעלד און אייניקל פון נפתלי ראזענפלעד.

די ראזענפלעד משפחה פירט אן מיט בית לפליטות קרית בנות אן אנשטאלט און ווארימע היים פאר יתומות. און בית החלמה קימפעטארן היים אין ירושלים. און זיי זענען די אפיציעלע משוררים אין תולדות אהרן.

## דערויסענדע לינקס
* ער זינגט זיין אייגן שטיקל "השבבינו" פאר א געפאטן זאל פאר חובבי חזנות אין נתני' 

קאַטעגאָריע:שומרי אמונים
קאטעגאריע:חזנות
איתמר הענדעלמאן בן כנען

קליין|250px|איתמר הענדעלמאן בן כנען
**איתמר בן־כּנען** איז געבױרן אין אילת אינעם יאר 1976. ער איז א יונג העברעישער שרײַבער און א זשורנאַליסט אין ישראל.

קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:יידישע זשורנאליסטן
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ה'תשי"ז

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* דער ישראלישער זינגער ברי סחרוף.

## נפטר געווארן
* ג' תשרי - הרב אפרים כהן מראשי ישיבת פורת יוסף
בערי סאכאראוו

**בערי סאכאראוו** (העברעאיש: *ברי סחרוף*; געבוירן דעם  3טן יולי 1957, ח' תמוז, ה'תשי"ז, אין איזמיר, טערקיי) איז אן ישראלדיקער ראק זינגער.

ער מיט רמי פורטיס האבן אויפגעשטעלט א מוזיק-קאמפאזיציע מיטן נאמען פורטיסחרוף.

## דיסקאגראפֿיע 
# "?1900" - 1990
# "הכל או כלום - 1991
# "סימנים של חולשה" - 1993
# "חם על הירח" - 1995
# "נגיעות" - 1998
# "האחר" - 2001
# "11א'" - 2005
# "על המשמרת" - 2006
# אתה נמצא כאן - 2011
# ליקוטים - 2016

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייט

קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
זינגער

קליין|100px|א בילד פון א זינגער
א **זינגער** איז איינער וואס זינגט, וואס איז אפט א פאך.

געוויינלעך זינגט דער זינגער צוזאמען מיט מוזיק, ווי למשל א גיטאר אדער אן ארקעסטער. 

א זינגער קען זיין א סאלאניסט אדער קען זינגען אין א כאר.

## באקאנטע זינגער
## זעט אויך
* **מוזיק**.

קאַטעגאָריע:מוזיק
*
ה'תשל"ה

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* דער פאפולארער וועלט זינגער Enrique Iglesias.

## נפטר געווארן
* לייב אוליצקי א יידישער שרייבער דיכטער איבערזעצער.
ה'תשי"ב

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
* ט"ז סיון – דער ישראלישער זינגער עוזי חיטמאן
* כ"ד כסלו - רבי זלמן לייב טייטלבוים, סאטמארער רבי אין וויליאמסבורג

## נפטר געווארן
מופטי

א **מופטי** איז אן מוסולמענישער גייסטיקער פירער וואס ער קען איבערטייטשן דעם קוראן, און געבן פאטווא'ס. צוליב דעם וואס דער קוראן איז הייליג ביי די מוסלעמער טאר נישט א יעדער דאס איבערטייטשן, נאר א מופטי.

דער הויפט מופטי פון ירושלים ווערט פארעכענט אלס דער חשובער, בשעת דער 2'טער וועלט מלחמה האט דער הויפט מופטי אנטייל גענומען מיט היטלער צו פארטיליגן די אידן. כדי ארץ ישראל זאל פארבלייבן אין אראבישע הענט.

קאַטעגאָריע:איסלאם
עוזי חיטמאן

**עוזי חיטמאַן** (9טן יוני 1952 — ב' חשוון ה'תשס"ה, 17טן אקטאבער 2004) איז געווען אן ישראלדיקער זינגער, קאמפאזיטאר און ליריקער.

ער איז ערוואקסן געווארן אין א יידישע רעליגיעזע שטוב, און האט פראדוקטירט עטלעכע פארשיידענע סארטן מוזיק, ארץ ישראל לידער, אריענטאלישע מוזיק, פאפ, קינדער לידער, איבערגעזעצטע גריכישע ליעדער, חסידישע מוזיק א.ד.ג.

אויך האט ער געשריבן לידער פאר אנדערע גרויסע זינגערס, ווי פאר זוהר ארגוב, יזהר כהן, שימי תבורי - "עוד סיפור אחד של אהבה" און "לילה בלי כוכב", חיים משה, שלומי שבת - "לכל אחד יש", ליאור נרקיס און נאך.

## דיסקאגראפֿיע
* "הפופולים" - ה'תשל"ג.
* "נולדתי לשלום" - ה'תשל"ט.
* "ליצן חצר" - ה'תש"מ.
* "אורח" - ה'תשמ"ט.
* "מתוך תוכי" - ה'תשנ"ג.
* "עוזי שר חיטמן" - ה'תשנ"ד.
* "ילדיש" - ה'תשנ"ה.
* "שני מקומות" - 2001.
* "עכשיו התור לאהבה" - ה'תשס"א.

## וועבלינקען 
* אָפיציעלע וועבזײַטל  

קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
מאכאמעד אמין על כוסייני

**מוחאמאד אמין אל-חוסייני** (1974-1895) איז געבוירן אין ירושלים און איז פארעכענט געווען אלס דער הויפט מופטי וואס האט פארהאנדעלט און געמאכט א בונט מיט היטלער אים צו העלפן פארטייליגן די יידן אזוי ארום צו בלייבן ארץ ישראל ביי אראבישע הענט.

## דערויסענדע לינקס 
* דיסקאווערי טשענל שפילט די היסטארישע איינפלוס פונעם מופטי אויף היטלער און זיין הילף
* נאך א קליפ פון יוטוב

קאטעגאריע:אנטיסעמיטן

קאַטעגאָריע:פאלעסטינע
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
OU

**אוי. יו.** OU א'רטאדאקס י'וניאן, איז די ארגאניזאציע פון פאראייניקטע ארטאדאקסישע קהילות. זייער הויפט אויפגאבע פון כשרות וואס איז דער גרעסטער אויף די וועלט.

## לינקס
* זייער וועבסייט

קאטעגאריע:כשרות
קאטעגאריע:חרדישע ארגאניזאציעס
ה'תש"ו

## קאלענדאר
## געשעענישן
* כ"ג תמוז האבן אצ"ל ארגאניזאציע אויפגעריסן קינג דעיוויד האטל.

## געבוירן
* דזשארדזש דאבליו בוש פרעזידענט פון USA איז געבוירן.

## נפטר געווארן