open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
על־חוסיימאַ

**על־חוסיימאַ** (אַראַביש: *الحسيمة*; פֿראַנצייזיש: *Al Hoceima*; בערבעריש: *ⵍⵃⵓⵙⵉⵎⴰ*) איז אַ שטאָט אין צפון מאראקא, ליגנדיק אויפן ברעג פונעם מיטלענדישער ים אין דעם צפֿונדיקן טייל פון ריף־געבירג. זי איז די הויפּטשטאָט פון דער פּראַווינץ על־חוסיימאַ און ווערט באטראכט אלס אַ וויכטיקער טוריסטישער ציל, כאָטש זי איז ניט זייער גרויס. אין יאָר 2024 האָט די שטאָט געהאַט בערך 50,225 איינוואוינער.

די שטאָט געפינט זיך צווישן בערג און ים און האט אַ שיינע נאטירלעכע סביבה מיט בערגישע און פעלדזדיקע לאנדשאפטן צוזאַמען מיט ריינע זאַמדיקע ביטשן ווי קעמאַדאָ, באַדעס, קאַלאַ איריס און טאַלאַ יוסף. דער געגנט איז באַקאַנט פאר זײַן נאַטירלעכן שיינקייט און ציט אָן טוריסטן פון אינעווייניק און אויסלאנד.

דער נאָמען „על־חוסיימאַ“ ווערט לויט עטלעכע פֿאָרשער דערקלערט אלס אַן אַראַביזירטע פאָרעם פון דעם שפּאַנישן נאָמען *Alhucemas*, וואָס שטאַמט פֿון אַן אַנדאַלוסישן אַראַבישן וואָרט וואָס מיינט לאַוואַנדע. נאָך דער אומאָפּהענגיקייט פון מאראקא אין 1956 איז דער הײַנטיקער נאָמען אָפיציעל געוואָרן לויט דער פֿראַנצייזישער שרײַבונג.

אין דער פרי־היסטאָריע איז דער געגנט געווען אונטער דער הערשאַפט פון דעם איית־אוריאַגעל שבט. בעת דער ריף־מלחמה האָט אַבד אל־כרים געפירט אַן אויפשטאַנד קעגן די שפּאַנישע כוחות און געגרינדעט די רעפּובליק פון ריף אין 1921. אין 1925 זענען שפּאַנישע טרופּס אָנגעקומען און די שטאָט איז אנטוויקלט געוואָרן אונטערן נאָמען „ווילאַ סאַנחורחו“.

נאָך דער אומאָפּהענגיקייט האָט די שטאָט זיך שנעל אנטוויקלט, אָבער דער געגנט האָט אויך דורכגעלעבט פּאָליטישע שפּאַנונגען אין די שפּעטע 1950ער יאָרן. שפּעטער זענען פארגעקומען שטאַרקע ערדציטערנישן, באַזונדערס אין 1994 און 2004, ווען דער ערדציטערניש פון 2004 האָט געבראַכט פילע קרבנות. אין דעם 21סטן יאָרהונדערט איז על־חוסיימאַ געוואָרן אַ צענטער פון פּאָליטישע פּראָטעסטן, באַקאַנט אלס די חיראַק־ריף באַוועגונג פון 2016.

די עקאנאמיע פון דער שטאָט באזירט זיך בעיקר אויף פישעריי און טוריזם. פילע איינוואוינער זענען עמיגרירט קיין אייראָפּע אין דער צווייטער העלפט פונעם 20סטן יאָרהונדערט, אָבער פילע פון זיי קומען צוריק אין זומער צו באַזוכן זייער היימשטאָט.

די שטאָט ווערט געדינט דורך דעם פליגפּלאַץ שריף על־אדריסי, וועלכער פארבינדט זי מיט אנדערע שטעט אין מאראקא און מיט אינטערנאַציאָנאַלע דעסטינאַציעס.

אין על־חוסיימאַ געפֿינט זיך אויך אַ שפּאַנישער אינטערנאַציאָנאַלער שול און אַ קאמפּוס פון דער אוניווערסיטעט עבד אל־מאלעק א־סעאַדי.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא
אָוזשדאַ

**אָוזשדאַ** (אַראַביש: **وجدة**) איז אַ גרויסע שטאָט אין צפון־מיזרח מאראקא, נאָענט צום גרענעץ מיט אלזשיר. זי איז די הויפּטשטאָט פֿון דער אריענטאל ראיאן און האָט אַ באַפֿעלקערונג פֿון בערך 506,224 מענטשן (צענזוס 2024).

די שטאָט געפינט זיך בערך 15 קילאָמעטער מערב פֿון דער מאָראָקאַנער־אַלזשירישער גרענעץ און אַרום 55 קילאָמעטער דרום פֿון דעם מיטלענדישער ים. זי ליגט אויך אין דרום פֿון די בני זנאַסן בערג.

## היסטאריע 
עס זענען דאָ באַווייזן אַז אין דער געגנט איז געווען אַ באַזעצונג שוין אין רוימישע צייטן, מסתּמא אונטער קאָנטראָל פֿון בערבערישע שבטים.

די מאָדערנע שטאָט איז געגרינדעט געוואָרן אין יאָר 994 דורך זירי אבן עטייה, אַ בערבערישער פֿירער פֿון דער זנאַטאַ שבט. שפּעטער איז די שטאָט געווען אונטער קאָנטראָל פֿון פאַרשידענע אימפּעריעס און דינאַסטיעס.

אין דעם 11טן יאָרהונדערט איז די שטאָט פֿאַרגרעסערט געוואָרן מיט נײַע וואַנטן. שפּעטער האָט זי געהערט צום אַלמאָהאַדישן קאַליפאַט, וואָס האָט פֿאַרשטאַרקט די פֿעסטונגען.

אין מיטל־עלטער איז אָוזשדאַ געווען אַ וויכטיקער סטראַטעגישער אָרט צווישן פֿעס און טלעמסען, און זי האָט אָפֿט געביטן הערשאַפֿט צווישן מאָראָקאַנער און אַלזשירישע מאַכט־צענטערס.

אין 1844 און ווידער אין 1859 האָבן די פֿראַנצויזן אָקופּירט די שטאָט. אין דער קאָלאָניאַלער פּעריאָד האָט פֿראַנקרײַך אַנטוויקלט די מאָדערנע שטאָט.

אין 1948 זענען פאָרגעקומען אַנטי־ייִדישע אומרוען אין אָוזשדאַ, אין וועלכע מענטשן זענען אומגעקומען און פילע זענען פֿאַרוווּנדעט געוואָרן.

## געאָגראַפֿיע און קלימאַט 
אָוזשדאַ האָט אַ האַלב־אַרידן קלימאַט. די ווינטערס זענען קיל און רעגנדיק, און די זומערן זענען הייס און טרוקן. דער יאָרלעכער רעגן איז צווישן 300 און 500 מ"מ.

נעבן דער שטאָט געפינט זיך דזשבל חמראַ, אַ וואַלד־געגנט מיט אַ מיטלענדישן נאַטור־סיסטעם, און דער פּאַרק סידי מאַאַפֿאַ.

## אַרכיטעקטור 
די שטאָט האָט אַן אַלטן צענטער (מעדינאַ) מיט שמאָלע, קרומע גאַסן, וואָס פֿירן צו מאַרק־פּלאַץ און הייזער אין טראדיציאנעלן מאָראָקאַנער סטיל.

די גרויסע מאָסקע פֿון אָוזשדאַ איז איינע פֿון די וויכטיקסטע היסטארישע בנינים אין דער שטאָט.

נעבן דער שטאָט געפינען זיך אויך רוימישע חורבות, באַקאַנט ווי בלד אל־גאדאַ.

## קולטור און מוזיק 
אָוזשדאַ איז אַ וויכטיקער צענטער פֿאַר אַנדערלוזישער מוזיק, באַקאַנט ווי „גהאַרנאַטי“. יעדעס יאָר ווערט דאָרט אָפּגעהאַלטן אַן אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון דער מוזיק.

רעגגאַדאַ איז אויך אַ באַקאַנטע טראדיציאָנעלע מוזיק און טאַנץ פֿון דער געגנט, וואָס האָט איר אָנהייב אין די בערבערישע שבטים.

## עקאנאמיע 
די עקאנאמיע פֿון אָוזשדאַ איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט איר אָרט לעבן דער גרענעץ. האַנדל שפּילט אַ וויכטיקע ראָלע, ספּעציעל מיט שטעט אין מערב און מיזרח.

כאָטש די שטאָט האָט עקאנאמישע פּאָטענציאַלן, בלײַבט די אַרבעטלאָזיקייט העכער ווי דער נאציאנאַלער דורכשניט.

אין די לעצטע יאָרן זענען געבויט געוואָרן נײַע פּראָיעקטן, אַרײַנגערעכנט טעכנאָלאָגישע צענטערס און פֿאַרבעסערטע אינפֿראַסטרוקטור.

## טראנספארט 
די שטאָט ווערט געדינט דורך אַן אינטערנאַציאָנאַלן פֿלוגפעלד (אַנגאַדס), וואָס פֿאַרבינדט אָוזשדאַ מיט אייראָפּע און אַנדערע מאָראָקאַנער שטעט.

אָוזשדאַ איז אויך אַן ענדפּונקט פֿון דער הויפּט־באַן־ליניע פֿון קאַסאַבלאַנקאַ דורך פֿעס און טאורירט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא
דריוש, מאראקא

**דריוש** (בערבעריש: *Driwec* אדער *Eddriwec*, ⴷⴷⵔⵉⵡⵛ; אַראַביש: **الدريوش**), אויך באַקאַנט אלס **דאַר דריוש**, איז אַ שטאָט אין צפון-מזרח מאראקא און די הויפּטשטאָט פון דער פּראַווינץ דריוש אין דער אוריענטאל־ראיאן. די שטאָט געפינט זיך אין דעם ריף־געבירג, בערך 55 קילאָמעטער דרום-מערב פון נאדאר.

דער נאָמען „דריוש“ קען קומען פון דער לאַטיינישער וואָרט *Andreus*, אָדער פֿון אַ בערבערישער וואָרט *Adriouech* וואָס מיינט „דער גוטער“ אדער „דער פרײַנדלעכער“.

די שטאָט ליגט אויף דער קאַרעט־פּליין (Qaret), וואָס נעמט אריין אַ שטח פון בערך 400 קוואַדראַט קילאָמעטער. צו צפון גרענעצט זי זיך מיט דער קאמונה בן טאיעב, צו דרום געפינען זיך די בערג פון עין זוהרא, צו מזרח לויפט דער טייך איגזאר איגאן, און צו מערב געפינען זיך אָליוון־פעלדער און גערטנער וואָס פירן צו דער געגנט פון בני תוזין און דער שטאָט מידאר.

אין דער היסטאריע האָט דריוש געשפילט אַ וויכטיקע ראָלע אין דער ריף־מלחמה, ווען די איינוואוינער האָבן זיך קעגנגעשטעלט דער שפּאַנישער הערשאַפט. ביז היינט קען מען זען שפּורן פון דער קאָלאָניאַלער תקופה, ווי אַ אַלטער שפּאַנישער מאַרק, אַ קאַטאָלישע קירכע, אַ מאַנאַסטער, אַ בריק איבער דעם טייך קערט, און אַ צענטראַלער פּאַרק.

אין יאָר 1975 האָט די שטאָט אויפגענומען הונדערטער מאָראָקאַנער פליטים פֿון אלזשיריע, וועלכע זענען געווען אויסגעטריבן צוליב פּאָליטישע סיבות.

אין 2009 איז געגרינדעט געוואָרן די פּראַווינץ דריוש נאָך דער צעשיידונג פון נאדאר פראווינץ, און דריוש איז געוואָרן איר הויפּטשטאָט.

די באַפעלקערונג איז בערך 51,000 מענטשן. די מערהייט פון איינוואוינער זענען ריפאים פֿון דער שבט־קאָנפֿעדעראַציע איבדארסען (Mtalsa), און זיי רעדן בעיקר תאַריפית. עס זענען אויך דאָ עטלעכע פאַמיליעס פֿון אַראַבישער אָפּשטאַם.

די לאקאלע קולטור געהערט צו דער זנאתישער טראדיציע און אַרײַננעמט פאָלקסטימלעכע טענץ און מוזיק ווי „ערפֿאַ“ און „אַהידוס“.

## רעפערענצן
נאדור

קליין|א בליק אויף נאדור שטאָט־צענטער
**נאדור** (אין אראביש: **الناظور**; אין בערבעריש: **ⵏⴰⴹⵓⵕ**) איז א שטאָט אין צפון־מזרח מאראקא, אין ריף־געגנט, לעבן דעם מיטלענדישער ים. די שטאָט איז די הויפטשטאָט פון נאדור פראווינץ אין מזרח־רעגיאָן.

נאדור איז די צווייט־גרעסטע שטאָט אין דער מזרח־רעגיאָן נאך אָוזשדאַ.

די עקאנאמיע פון נאדור איז באזירט אויף פישעריי, לאנדווירטשאפט און אינדוסטריע. צוליב איר לאגע אויפן מיטלענדישן ים און דער נאנטקייט צו דער שפאנישער שטאָט מעליליע, איז דא א שטארקער אינטערנאציאנאלער האנדל.

## געשיכטע 
דער געגנט ארום נאדור איז באקאנט זינט דעם 11טן יארהונדערט אלס "בילאד אל־קולוע" ("לאנד פון די פעסטונגען").

די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אין 19טן יארהונדערט דורך בערבערן. צווישן 1912 און 1956 איז זי געווען אונטער שפאנישער הערשאפט.

## דעמאגראפיע 
נאדור איז א שנעל־וואקסנדיקע שטאָט. נאך א שארפע פאל אין באפעלקערונג אין די 1950ער יארן, איז די באפעלקערונג שארף געוואקסן אין די קומענדיגע יארן.

די מערהייט פון איינוואוינער רעדן תאריפית און מאראקאער אראביש.

## געאגראפיע 
נאדור געפינט זיך אויף דער לאגונע מארשיקע לעבן דעם מיטלענדישער ים. זי ליגט בערך 75 קילאמעטער מערב פון דער גרענעץ מיט אלזשיריע און בערך 10 קילאמעטער דרום פון מעליליע.

## נאטור 
די געגנט ארום נאדור איז רייך אין נאטור. די לאגונע מארשיקע און דער געגנט לעבן מולויה טייך זענען וויכטיקע ערטער פאר פייגל, אריינגערעכנט פלאַמינגאָס און אנדערע מינים.

## קלימאט 
נאדור האט א הייסער האלב־טרוקענער קלימאט (לויט קאפען קלימאט קלאסיפיקאציע BSh). די דורכשניטלעכע יערלעכע טעמפעראטור איז בערך 18.7°C און די רעגן איז בערך 313 מ״מ א יאר.

## טראנספארט 
א באן־ליניע צו טאורירט איז געעפנט געווארן אין 2009 דורך מוחמד השישי, מלך מאראקא.

עס זענען אויך דא פארבינדונגען מיט שיפן צו אלמעריע אין שפאניע און סעט אין פראנקרייך.

נאדור אינטערנאציאנאלער פליפלאץ פארבינדט די שטאָט מיט אייראפע און אנדערע ערטער אין מאראקא.

## עקאנאמיע 
די הויפט עקאנאמישע סעקטארן זענען פישעריי און לאנדווירטשאפט, צוזאמען מיט אינדוסטריעס ווי טעקסטיל און כעמיע.

אין לעצטע יארן איז אויך געוואקסן די טוריזם אין שטאָט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא
ישראל דוד טויב

**רבי ישראל דוד טויב ** איז א באקאנטער חסידישער פירער, א גרויסער תלמיד חכם און דער היינטיקער **מאָדזשיצער רבי** פֿון אַמעריקע. ער פירט זיין עדה פונעם בית המדרש **אישי ישראל** אין פֿלעטבוש, ברוקלין. דער רבי איז ברייט באקאנט אלס א גאון אין נגלה און נסתר, און ער ווערט געזען אלס איינער פון די צענטראלע פיגורן אין אנהאלטן די גלאָררייכע ירושה פון דעם מאָדזשיצער הויף אין די פאראייניקטע שטאטן.

## תולדותיו און ייחוס 
דער רבי איז א זון פֿון רבי **רבי יהושע יחזקאל טויב** זצ"ל (נפטר תשי"ב) און אן אייניקל פֿונעם צווייטן מאָדזשיצער רבין, רבי שאול ידידיה אלעזר טויב זצ"ל (באקאנט אלס דער **"ישא ברכה"**).

נאָך דער פֿריצײַטיקער פֿטירה פֿון זײַן פֿאָטער, איז דער רבי אויפֿגעצויגן געוואָרן אונטער דער השגחה פֿון די גרעסטע פֿיגורן אין דער מאָדזשיצער דינאַסטיע. ער איז אָפֿיציעל אויפֿגענומען געוואָרן אלס רבי דורך זײַן פֿעטער, הרה"ק רבי שמואל אליהו טויב זצ"ל (דער **"אמרי אש"**), און די איבעריקע קינדער פֿונעם "ישא ברכה", וואָס האָבן דערקענט זײַן גדלות אין תורה און פֿירערשאַפֿט.

ער איז אַן איידעם בײַ הגאון **רבי אברהם יוסף ווייס** זצ"ל, דער רב פֿון די באָיאַנער חסידים אויפֿן "אַפּער וועסט סײַד" אין מאַנהעטן.

## הנהגה און השפעה 
רבי ישראל דוד טויב ווערט געזען ביי חסידים אלס א "לעבעדיקער בריק" צום פריערדיקן דור, וויבאלד ער האט נאך זוכה געווען צו  זיין אלס קליין קינד ביי זיין זיידן דעם "ישא ברכה". דאס בריקעלע מאכט אים פאר אן אדרעס פאר אלע וואס זוכן די אמת'ע מאדזשיצער אטמאספערע, תפילות און ניגונים ווי עס איז געווען אין פוילן פאר'ן קריג.

אונטער זײַן פֿירערשאַפֿט האָט זיך די מאָדזשיצער קהילה אין אַמעריקע שטאַרק אַנטוויקלט. ער האָט אויפֿגעשטעלט אַ נעץ פֿון בתי מדרשים, אַרײַנגערעכנט:
* **בית המדרש אישי ישראל** – דער צענטראלער הויף אין ברוקלין, ניו יארק.
* **מאָדזשיץ מאַנסי**.
* **מאָדזשיץ לייקוווּד**.
* **מאָדזשיץ לינדען**, ניו דזשערזי.

דער רבי פֿאָרט אָפֿט קיין ירושלים, וווּ ער פֿירט טישן און תפילות פֿאַר זײַן גרויסער צאָל חסידים אין ארץ ישראל.

## זײַנע ספרים און חיבורים 
דער רבי איז אן אנגעזעענער מחבר ספרים און א פוסק. ער איז אויסגעוויילט געווארן דורך די משפחה פונעם "ישא ברכה" צו זיין דער הויפט פאַרלעגער פֿון די היסטאָרישע מאָדזשיצער ספרים, ווי דעם "דברי ישראל" און די בארימטע "מאָדזשיצער הגדה".

זײַנע אייגענע חיבורים זענען:
* **שערי ירושלים** – אן ארומנעמיקער און טיפער חיבור אויף הלכות עירובין.
* **יד יחזקאל אויף על התורה** – עטלעכע בענדער מיט חידושים און פנינים אויף דער תורה לויט'ן דרך החסידות.
* **שו"ת יד יחזקאל** – א זאַמלונג פֿון תשובות אין הלכה אויף פֿאַרשידענע שאלות.

## רעפֿערענצן 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער חסידישע רביים
קאַטעגאָריע:מאדזשיץ (חסידות)
קאַטעגאָריע:רבנים אין ברוקלין
קאַטעגאָריע:לעבעדיקע פערזענלעכקייטן