open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
היסטאריע פון דער וועלט, ערשטער טייל

**היסטאריע פון דער וועלט, ערשטער טייל** (ענגליש: *History of the World, Part I*) איז א 1981 קאמישער פילם רעזשיסירט און פראדוצירט דורך מעל ברוקס וועלכער שפילט אויך פינעף פארשידענע ראלעס אינעם פילם.

מעל דערמאנט עטליכע מאל אינעם פילם ווערטער און זאצן אין די יודישע שפראך.

כאטש ער הייסט *ערשטער טייל* האט ער נישט געפלאנט קיין צווייטן טייל, עס איז בלויז א ווערטער שפיל פון אן אנדערן ערנסטן פילם.

## געשיכטע 
דער פילם ווייזט קאמישע סצענעס פון אנהייב ווען די וועלט איז באשאפן געווארן, ביז געשיכטעס פון דער תורה און ביז דער דער שפאנישער אינקוויזיציע און שפעטערדיגע מאדערנע רעוואלוציע'ס.

## שפילער 
* דזשעקי מעיסאן
* מעל ברוקס
* ראן קערי

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0082517/
* http://www.rottentomatoes.com/m/history-of-the-world-part-i1981/
* טייל פון די בעסטע סצענעס אינעם פילם

קאטעגאריע:קאמעדיע
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
לערי ריקלס

**לערי ריקלס** (ענגליש: Larry Rickles), (ו' אייר ה'תש"ל - ז' כסליו תשע"ב), איז געווען אן אמעריקאנער אקטיאר, סצענאר שרייבער און פילם און טעלעוויזיע פראדוצירער.

אין 2008 האט ער געווינען א עמי אוואורד.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין לאס אנדזשעלעס אלס דער איינציגסטער זוהן פונעם קאמיקער דאן ריקלס.

## פילמאגראפיע 
* דוד און לאלע, 1999
* מיסטער ווארעמקייט: דער דאן ריקלס פראיעקט, 2007

## וועב 
* http://www.imdb.com/name/nm0725544/
* http://www.hollywoodreporter.com/news/don-rickles-son-dies-at-270157
* http://www.jta.org/2011/12/07/news-opinion/obituaries/larry-rickles-son-of-comedian-don-rickles-dies-at-41

קאַטעגאָריע:סצענאר שרייבער
קאַטעגאָריע:פילם פראדוצירער
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:אמעריקאנער יידן
מעל ברוקס

**מעל ברוקס** (ענגליש: Mel Brooks), (געבוירן: ט"ז תמוז תרפ"ו), איז א יודישער אמעריקאנער פילם רעזשיסאר, פראדוצירער, סצענאר שרייבער, קאמיקער, אקטיאר, קאמפאזיטאר און ליריקיסט.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן און אויפגעוואקסן אין ברוקלין אלס **מעלווין קאמינסקי** צו יודישע עלטערן פון דייטשע און רוסישע אפשטאם.

אין די צווייטע וועלט קריג האט ער געדינט אין די אמעריקאנער ארמיי.

ער האט אנגעהויבן זיין קאריערע אין די בארשט בעלט אין די קעטסקילס.

ברוקס האט געארבעט מיט פארשידענע אקטיארן, למשל, דזשין וויילדער.

## ווערק 
### פילמאגראפיע 
* די צוועלף בענקלעך, 1970
* שטילע פילם, 1976
* היסטאריע פון די וועלט, ערשטער טייל, 1981
* האטעל טראנסילוואניע 2, 2015

### טעאטער 
## אויסצייכענונגן 
ער איינע פון די ווייניג מענטשן וועלכע האבן געווינען א אסקאר, עמי, גרעמי און טאוני.

## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.melbrooks.com/ 
* http://www.imdb.com/name/nm0000316/
* טייל פון זיינע בעסטע פילמען https://www.youtube.com/watch?v=yM0czsgGvg0

קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
קאַטעגאָריע:סצענאר שרייבער
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:פילם פראדוצירער
קאַטעגאָריע:קאמיקער
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
גדי אייזנקאט

**גַדי אייזנקאט** (; געב' דעם כ"ב אייר ה'תש"ך, 19טן מיי 1960) איז געוועזן דער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל צווישן 2015 און 2019. ער האט איבערגענמען פון בעני גאנץ דעם 16טן פעברואר 2015. ער איז פריער געווען קאמענדאנט פון גולני בריגאדע.

## ביאגראפיע 
גדי אייזנקאט איז געבוירן געווארן אין טבריא, אין יאר 1960, דער צווייטער פון פיר קינדער פון זיינע עלטערן מאיר, פון מאראקעש פון מאראקא, און אסתר, פון קאזאבלאנקע-מאראקא.

ער איז געווארן מאביליזירט אין נאוועמבער 1978 אין דער גולני בריגאדע, און שפעטער איז ער געווארן קאמנדאנט פון דער בריגאדע. ער האט טייל גענומען אין די קאמפן ערשטע לבנון מלחמה און די צווייטע לבנונישע מלחמה.

ער האט געדינט אלס קאמאנדיר פון צפון פראנט, אלס קאמאנדיר פון יהודה ושומרון דיוויזיע. ער געווען וויצע־שעף אונטער בני גאנץ.

## משפחה
ער מיט זיין ווייב **חנה אייזנקאט** האבן פינעף קינדער, **רותם**, **יעל**, **גיא**, **ורד** און **גל מאיר** (הי"ד נפטר כ"ה כסלו חנוכה ה'תשפ"ד).

## מלחמות און קאמפן 
אין אייזנקאטס תקופה האט צה"ל געקעמפט אין די פאלגנדע מלחמות און קאמפן:
* ערשטע לבנון מלחמה
* ערשטע אינטיפאדע
* צווייטע אינטיפאדע
* צווייטע לבנונישע מלחמה
* געגאסענע בליי אפעראציע
* עמוד ענן אפעראציע
* שטארקער פעלדז אפעראציע

קאטעגאריע:שעפן פון גענעראל שטאב פון צה"ל
איך וויל זיין אן ערליכער איד

**איך וויל זיין אן ערליכער איד** איז א אלבאם מיט צוועלף יודישע לידער איבער יראת שמים, אהבת השם און יודישקייט פארפאסט און געזינגען דורך רבי יואל ראטה מיט א קאפעליע בחורים פון זיין ישיבה **תפארת התורה**.

דער אלבאם איז ערשיינען לכבוד ראש השנה תשע"ה.

## די לידער 
* די בעסטע זאך
* באניי מיין הארץ
* אומאן
* איך הייב יעצט אהן
* תמימות
* טאטע
* געוואלד!
* פון יעצט
* איך דארף נישט קיינעם
* היט מיך מיינע אויגן
* געב מיר א שידוך
* דו'דאלע

## לינקען 
* http://www.windos.co/showthread.php?16279-%D7%99%D7%95%D7%90%D7%9C%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%98-%D7%90%D7%99%D7%9A-%D7%95%D7%95%D7%99%D7%9C-%D7%96%D7%99%D7%99%D7%9F-%D7%90%D7%9F-%D7%A2%D7%A8%D7%9C%D7%99%D7%9B%D7%A2%D7%A8-%D7%90%D7%99%D7%93-%D7%90%D7%A0%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%9C%D7%94%D7%99%D7%95%D7%AA-%D7%99%D7%94%D7%95%D7%93%D7%99-%D7%99%D7%A9%D7%A8-2014

קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
קאטעגאריע:ברסלב
אוחילה לקל

**אוחילה לקל** איז א חסידישער מוזיק אלבאם פון סאטמארע ניגונים פארפאסט און ארויסגעגעבן לכבוד די ימים נוראים פון יאהר תשע"ד.

עס איז אראנדזשירט, רעקארדירט און געמישט געווארן דורך משה קרויס פון עם קעי סטודיאו.

עס זינגען די מיטגלידער פון די סאטמארער קאפעליע.

## ניגונים 
* הקפה, רבי יודל ווערצבערגער
* וכל מאמינים, הנ"ל
* מלך עליון, רבי שלמה הערש עקשטיין
* מכלכל חיים, רבי יודל
* חמול, רבי יודל
* אין קצבה, רבי שלמה הערש
* אוחילה לקל, הנ"ל
* ניגון הקפה - תשי"א
* ניגון הקפה - תשט"ז, רבי יוסף אשכנזי
* וכל מאמינים - תשנ"ד, רבי יודל
* וכל מאמינים - ישן, רבי אברהם ווערצבערגער

קאטעגאריע:אידישע טעיפס
קאטעגאריע:סאטמאר
הושענא (אלבאם)

**הושענא** איז א מוזיק אלבאם פון ניין סאטמארער ניגונים, די מערסטע פארפאסט און ארויסגעגעבן לכבוד די ימים נוראים תשע"ה.

## ניגונים 
* הקפה
* וכל מאמינים
* מלך עליון
* מכלכל חיים
* חמול
* אין קצבה
* הושע נא
* ניגון אשת חיל - תשכ"א
* מארש - אין קצבה תשל"א

## לינקען 
* http://www.windos.co/showthread.php?16010-%D7%A0%D7%99%D7%92%D7%95%D7%A0%D7%99-%D7%A1%D7%90%D7%98%D7%9E%D7%90%D7%A8-%D7%9C%D7%99%D7%9E%D7%99%D7%9D-%D7%A0%D7%95%D7%A8%D7%90%D7%99%D7%9D-%D7%AA%D7%A9%D7%A2%E2%80%9D%D7%94-%D7%94%D7%95%D7%A9%D7%A2%D7%A0%D7%90!-320-Neginei-Satmar-Hoshana-5775 
* מעלדונג ביי אידישע טעגליכע נייעס http://www.jdn.co.il/news/389872 

קאטעגאריע:אידישע טעיפס
קאטעגאריע:סאטמאר

קאַטעגאָריע:אלבאמען
נענועים (אלבאם)

**נענועים** איז א מוזיק אלבאם ארויסגעגעבן דורך סאטמאר ארונים לכבוד די ימים נוראים תשע"ב.

עס אנטהאלט די בארימטע סאטמארע **נענועים ניגון** פארפאסט דורכן בארימטן חסידישן קאמפאזיטאר רבי בעריש ווישעווער וועלכע באשטייט פון אכט פעלער.

עס איז אויך כולל א היסטארישע ניגון **נפשי להשם** נתחבר דורך רבי יקותיאל הערש ווערצבערגער לכבוד די צוריקקער פון סאטמארער רבי'ן פון ארץ ישראל אום תשט"ו.

די מוזיק איז אפגעפיהרט דורך רבי משה קרויס און געזינגען דורך די סאטמארער קאפעליע.

## אינהאלט 
* הקפה
* וכל מאמינים
* מלך עליון
* מכלכל חיים
* חמול
* אין קצבה
* נפשי להשם
* נענועים

## וועב 
* דא קען מען הערן אן אויסצוג פונעם אלבום http://www.chasidinews.com/7667/ 
* א באריכט אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=18&t=14908&sid=bf53e0e9ed7020019f2dd96ce8724ebc
* http://www.windos.co/showthread.php?10104-%D7%A0%D7%A2%D7%A0%D7%95%D7%A2%D7%99%D7%9D-%D7%A0%D7%99%D7%92%D7%95%D7%A0%D7%99-%D7%A1%D7%90%D7%98%D7%9E%D7%90%D7%A8-%D7%99%D7%9E%D7%99%D7%9D-%D7%A0%D7%95%D7%A8%D7%90%D7%99%D7%9D-%D7%91%D7%9C%D7%A2%D7%93%D7%99-%D7%91%D7%A8%D7%A9%D7%AA-%D7%9B%D7%95%D7%9C%D7%94-!!!/page7 
* http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2912836&forum_id=16386 
* http://www.dossinet.me/view,17145,נענועים_-_ניגוני_סאטמאר_-_ימים_נוראים.html

קאטעגאריע:אידישע טעיפס
קאטעגאריע:סאטמאר
שדה צופים

**שדה צופים** איז א ספר אויפן רא"ש פארפאסט דורך רבי בצלאל רנשבורג.

דאס ספר איז ווי א מפתח פון מאמרים אין רא"ש, וואס שטייט צושפרייט אין אנדערע פלעהצער אין ש"ס, מסודר לויט די סדר הגמרא.

עס איז אריינגעדרוקט אין די ווילנער און פראגער ש"ס'ן נאך דעם **קיצור פסקי הרא"ש**.

אן אנדער מהדורה אין צוויי בענדער פון **ביאורים על הש״ס מהראשונים מפרשי הרי״ף שביארו שלא במקומן** פון כתב יד איז געדרוקט אין יאהר ה'תשנ"ה דורך צבי יהושע לייטנער געדרוקט אין ירושלים.

## וועבלינקען 
* שדה צופים אויף מסכת כלים, פראג ה'תקצ"ט
* די נייע אויסגאבע אויף גוגל ביכער
* אויף א ביבליאטעק וועבזייטל http://www.worldcat.org/title/sefer-sedeh-tsofim-beurim-al-ha-shas-meha-rishonim-mefarshe-ha-rif-she-bearu-she-lo-bi-mekoman/oclc/175718352

קאטעגאריע:ספרי קודש
דראט-רעקארדירן

**דראָט־רעקארדירן** (ענגליש: *wire recording*), אדער ווי אנדערע רופן דאס **די בענדלעך**, איז געווען א שטימע רעקארקדירן מיטל דורך מאגנעטן אויף שטאלענע אדער זשאווערפריי שטאלענע דינע דראטן.

עס איז איבערגענומען געווארן דורך דער מאגנעטיש טעיפ סיסטעם וועלכע מ'האט שפעטער געטוישט צו ניצן קאסעטן.

עס איז צוערשט גענוצט געווארן אין די שפעטע 1890ער יאהרן און געווען שטארק פאפולער אין די 1940ער און פופציגער יאהרן. וואס כאטש די מאגנעטיק טעכנאלאגיע איז שוין געווען, האבן מענטשן פריוואט גענוצט די אזוי גערופענע בענדלעך.

למעשה איז עס ארויס פון באנוץ וויבאלד עס איז שווער געווען צו באהאנדלען, די דראנטן פלעהגן זיך אפט צורייסן און פארקניפן און ס'איז געווען א גאנצע עבודה עס אויפצוקניפן.

אין פארגלייך צו טעיפ רעקארדערס האט עס פארמאגט א שנעלע גיך. א שעה רעקארד איז באשטאנען פון איבער זיבן טויזנט פוס גאר דינע דראט (ווי האר) ארום א דריי אינטשיגע רעדל.

## וועבלינקען 
* http://www.bl.uk/onlinegallery/themes/recordplayers//minifon.html 
* https://www.youtube.com/watch?v=4viKMpVqd2w
* א באשרייבונג איבער א סאטמארער הו"ר דרשה רעקארדירט אויף די בענדלעך http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=63&t=24448
* http://www.obsoletemedia.org/wire-recording/

קאַטעגאָריע:איינשפייכלערונג מיטלען
ארענדזש, ניו סאוט וויילס

**ארענדזש** (ענגליש: Orange) איז א סיטי אין ניו סאוט וויילס, אויסטראליע.

די באפעלקערונג איז ביי ארום 39,226.

## לינקען 
* http://www.orange.nsw.gov.au/site/index.cfm
* אלטע בילדער פון געביידעס אין שטאט http://nla.gov.au/nla.pic-an11952778

קאַטעגאָריע:אויסטראליע
קאַטעגאָריע:שטעט
בילי קריסטאל

**בילי קריסטאַל** (ענגליש: *Billy Crystal*; געבוירן דעם 14טן מערץ 1948) איז א יידישער אמעריקאנער פילם, טעלעוויזיע און שטימע אקטיאר, פראדוצירער, רעזשיסאר שרייבער און קאמיקער.

## ביאגראפיע 
קריסטאַל איז געבוירן געווארן אין מאנהעטן און אויפגעוואקסן אין די בראנקס און אין לאנג איילענד, ניו יארק.

## אויסצייכענונגען 
* אסקאר
* גרעמי

## פילמאגראפיע 
* אלעס אין די פאמיליע
* וועלט פון צויבער
* מיינע זכרונות
* מאנסטערס אינקארפארירט (שטימע)
* אנאליז דאס
* אויטאס (שטימע)
* וועב טעראפי
* מאנסטערס אוניווערסיטעט (שטימע)
* וועלכע מכשיפה

## וועב לינקען 
* 
* רעדט מיט ביל מאהער איבער זיינע איבערלעהבענישן ביי די בר מצוה https://www.youtube.com/watch?v=Kno1HskpWKM

קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:טעאטער אקטיארן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
קאטעגאריע:קאמיקער
קאטעגאריע:פילם פראדוצירער
קאטעגאריע:רעזשיסארן
קאטעגאריע:יידישע שרייבער
קאטעגאריע:אמעריקאנער יידן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
עתירתנו

**ותערב לפניך עתירתנו** איז א מוזיק אלבאם וואס באשטייט פון צעהן ניגוני סאטמאר (זאלוינים) ארויסגעגעבן לכבוד די ימים נוראים תשע"ב.

די מוזיק איז אראנדזשירט ביי נפתלי שניצלער און משה קרויס און פארשפרייט דורך מרמ מוזיק.

## סאָלאָו זינגערס 
* חיים בלומענפעלד
* יששכר גוטמאן

## ניגונים 
* בנה ביתך, יואל בערקאוויטש
* ותערב, אברהם וואלף טירנויער
* הקפה, פינקי וועבער'ס זוהן
* חמול, טירנויער
* יהי כבוד
* מלך עליון, טירנויער
* אתה בחרתנו, ליפא לויאש פאר היה עם פיפיות תשכ"ב
* מכלכל חיים, טירנויער
* וכל מאמינים, טירנויער
* אין קצבה, טירנויער

## לינקען 
* הערט אן אויסצוג ביי חסידיניוז http://www.chasidinews.com/7733/ 
* http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=18&t=14829

קאטעגאריע:אידישע טעיפס
קאַטעגאָריע:זאלוינים
סידני משכונות פארכאפונג

די **סידני משכונות פארכאפונג** איז פארגעקומען מאנטאג דעם 14טן דעצמבער 2014 אין דער לינדט שאקאלאד קאפע אין צענטער פון סידני, אויסטראליע, און האט אנגעהאלטן ביז דעם אנדערן טאג פארטאגס ווען עס האט אויפגעריסן עקספלאזיעס אין דער געביידע. צוויי פון די פארכאפטע זענען געשטארבן און עטליכע מענטשן זענען אריינגעפיהרט געווארן אין שפיטאל אין איילעניש.

די סיטואציע האט אנגעהאלטן פון צעהן אזייגער אינדערפרי ביז נאך צוויי אזייגער פארטאגס (אויסטראליע זייגער), בסך הכל זענען זיבעצן מענטשן געווען פארכאפט.

צוערשט האט מען געמיינט אז עס איז בלויז א רויבערייי ביז דער טעראריסט, אן איראן אפשטאמיגער אייגן געקרוינטער שעיך אן אלטער פראבלעמאטישער מענטש מאן האראן מאניס, האט געצוואונגען צוויי משכונות צו האלטן א מוסלעמענישע פאן ביים פענסטער.

פינעף מענטשן האבן באוויזן צו אנטלויפן במשך'ן טאג דורך זייטיגע ארויסגענג.

די משכונות האבן זיך כסדר פארבונדן מיט די מעדיע מיט מעסעדזשעס פונעם טעראריסט אבער די פאליציי האט זיי געראטן עס נישט צו באריכטן כדי נישט צו העלפן פארן טעראריסט. און במשך'ן טאג האט מען כמעט גארנישט געוואוסט, נאר אז מ'פארהאנדלט מיטן טעראריסט און אז פינעף זענען אנטלאפן, ביז עס האבן זיך אנגעהויבן די אויפרייסן.

פארכאפטע האבן ארויסגעלאזט מעסעדזשעס במשך'ן טאג אויף די סאציאלע מידיע, אויף וועלכע די פאליציי איז געווען זייער ברוגז.

## לינקען 
* http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=3&t=7743
* http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?f=21&t=762
* http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=6&t=25187

קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:פארברעכנס
קאַטעגאָריע:אויסטראליע
קאַטעגאָריע:2014
זשאווערפריי שטאל

קליין|250x250פיקס|זשאווערפריי שטאל
אין מעטאלורגיע, איז **זשאַווערפֿריי שטאל** א שטאלענער געשמעלץ מיט אן אינהאלט פון ווינציקסטנס 10.5% כראם לויט דער מאסע.

זשאווערפריי שטאל ווערט נישט צעגעסען, פארזשאווערט אדער באפלעקט מיט וואסער ווי נארמאל שטאל.

מען ניצט זשאווערפריי שטאל למשל אין עראפלאנען און באשטעק.

דער מאדערנער פראצעס פון פאבריצירן זשאווערפריי שטאל גייט צוריק צו הערי ברירלי אין שעפילד, יארקשיר אין 1913.

אין דעם 20סטן יארהונדערט איז שעפילד געווען א גרויסער צענטער פון זשאווערפריי שטאלענעם באשטעק.

קאַטעגאָריע:מעטאלן
קאַטעגאָריע:כעמישע פארבינדונגען
וואסילי קאנדינסקי

**וואַסילי וואַסילאָוויטש קאַנדינסקי** (רוסיש: Васи́лий Васи́льевич Канди́нский; 16טן דעצעמבער 1866 - 13טן דעצעמבער 1944) איז געווען א איינפלוסרייכער רוסישער מאלער און א פיאנער פון אבסטראקטער קונסט.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן זעכצן דעצעמבער 1866 אין מאסקווע און אויפגעוואקסן אין אדעס.

אין 1896 האט ער זיך געצויגן קיין מינכן, וואו ער האט שטודירט אין די ארטיגע אקאדעמיעס.

ער איז געשטארבן אין פראנקרייך אין 1944.

## באקאנטע ווערק 
## וועבלינקען 
* זיינס א בוך איבערגעזעצט אויף ענגליש 
* בילדער פון זיינע מאלערייען
* [ http://www.artcyclopedia.com/artists/kandinsky_wassily.html וואסילי] ביי ארט סייקלאפעדיע
* א זאמלונג ביי די גוגענהיים מוזיי אין ניו יארק http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/1515 

 
קאַטעגאָריע:מאלערס
קאטעגאריע:רוסן
דער קרעטשמע

**דער קרעטשמע** איז א פרומער יודישער פארום וועבזייטל.

זייער מהלך איז צווישן אידישע וועלט און קאווע שטיבל, נעמליך זיי ערלויבן צו שרייבן חסידישע פאליטיק, געבן לייקס און צענזורירן כמעט נישט. אבער ערלויבן נישט צו רעדן וועגן וועלטליכער וויסנשאפט ווי עוואלוציע און קונסט.

דער קרעטשמע איז געווען פארשפארט פאר א שטיק צייט, אבער האט זיך לעצטענס צוריק געעפנט מיט א גרעסערע צאל באטייליגטע.אין איז שוין יעצט ציריק פארמאכט.

## וועב לינקען 
* דאס וועבזייטל (אויפגעהיטן אויף אינטערנעט ארכיוון) 
* א שמועס אין קאווע שטיבל

קאַטעגאָריע:חרדישע וועב זייטלעך
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך וועבזייטלעך
פסקי תוספות

**פסקי תוספות** איז א פריערדיג אנגענומען ספר וועלכע נעמט ארויס די פסקי הלכה פון תוספות אויף תלמוד בבלי.

וויבאלד תוספות איז געשריבן אויף א סדר פון קשיות און תירוצים, איז שווער ארויסנעמען פון דארט פסקים הלכה למעשה. און דאס טוט דאס ספר.

## דרוקסאגראפיע 
עס איז צוערשט געדרוקט געווארן מיט דער ערשטער אויסגאבע פונעם געדרוקטן ש"ס אויף טייל מסכתות און ערגענצט געווארן אין דער ווענעציע מהדורה. אין די ווילנער דרוקן איז עס געדרוקט תיכף נאך דער גמרא בעפארן רא"ש. אויף מסכת מעילה, תמיד, מדות און קינים איז דאס דארט צוערשט געדרוקט געווארן אין יאהר תרמ"ה פון א כתב־יד.

## דער פארפאסער פונעם ספר 
מען ווייסט נישט פאר זיכער ווער עס האט עס מחבר געווען.

דער חיד"א אין שם הגדולים ברענגט א דעה אז דער רא"ש אדער זיין זוהן דער בעל הטורים האט עס געשריבן, אבער ער ווענדט עס אפ.

דער יעב"ץ אין זיין ספר משנה לחם נעמט אבער יא אהן אז דער טור האט עס מחבר געווען.

## אנדערע ווערסיעס 
עס איז פארהאן אנדערע ענליכע **פסקי תוספות** פון רבי יחזקאל א פעטער פאר רבי אליעזר פון טוך (ווערט אויך גערופן דער **מהרי"ח**) און פון רבי יעקב ב"ר מאיר כ"ץ פון נורטהויזן וואס איז נישט דא צו באקומען.

## סתירות צו תוספות 
דער חיד"א און דער חתם סופר מערקן אהן אז אין טייל פלעהצער שטייט דארט זאכן וואס שטימט נישט מיט וואס ס'שטייט ביי אונז אין תוספות זעלבסט. ווי למשל אין מסכת סוטה און ביצה. ס'איז מסתבר אז דער מחבר האט געהאט אן אנדער גירסא.

## וועב לינקען 
* http://www.hebrewbooks.org/pagefeed/hebrewbooks_org_13069_155.pdf
* http://daf-yomi.com/forums/message.aspx?id=6860

קאטעגאריע:הלכה ספרים
יידיש וואך

די **יידיש וואך** איז א יערליכע פארזאמלונג וועלכע קומט פאר אין די פאראייניגטע שטאטן סוף זומער מיט א באטייליגונג פון הונדערטער מענטשן פון איבער די גאנצע וועלט וועלכע רעדן יידיש און גלייכן די שפראך, פאררופן דורך די יוגנטרוף.

עס קומען דארט וועלטלעכע און פרומע, יידן און גויים, פון אלע שיכטן און קרייזן. לעצטענס זענען שוין אפילו געווען דארט עטליכע חסידישע משפחות.

מען שטעלט דארט אהער ספעציעלע פראגראמען פאר קינדער.

## היסטאריע 
עס איז געגרינדעט אין 1975 דורך מרדכי שעכטער

## ליסטע פון ערטער 
* 2014, מערילענד
* 2013, מערילאנד

## וועבלינקען 
* אינפארמאציע אויף די יוגנטרוף וועבזייטל http://yugntruf.org/yiddish-vokh/?lang=en
* א שמועס צווישן יונגעלייט אויף די יידיש וואך https://www.youtube.com/watch?v=od2wxQuu6IY
* ארטיקל אין פארווערטס איבער חסידישע פאמיליעס וואס קומען אהין http://yiddish2.forward.com/node/2615 
* http://yiddish.forward.com/articles/172299/students-shmooze-in-yiddish--/
* פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/events/363291803792751/permalink/400735706715027/?stream_ref=3

קאַטעגאָריע:יידישיסטישע ארגאניזאציעס
לאטקע

א **לאטקע** אדער **לעטקעס** (העברעאיש: "לביבה") איז א טראדיציאנאל געפּרעגלט מאכל וועלכע באשטייט בעיקר פון געריבענעם קארטאפל און אייער, וועלכע שטאמט פון די אשכנזישע יידן אין אייראפע.

טייל לייגן אויך אריין קנאבל און ציבעלע לויטן געשמאק.

אין פארשידענע פלעצער האט מען עס געמאכט פון אנדערע גרינצייג, לויט וואס עס איז דארט געווען צו באקומען.

עס איז איינגעפירט צו עסן אום חנוכה צוליב וואס עס ווערט געפרעגלט אין אויל אלס זכר צו דעם טהור'ער פך של שמן וואס מען האט געטראפן.

פארהאן וואס מאכן עס מיט קעז, דערמיט שטעלן זיי צוזאם די מנהגים פון לאטקעס און עסן מילכיגס.

דער מאכל איז אויך היפש פארשפרייט אין רוב אייראפעאישע קיכן מיט ענליכע רעצעפטן אונטער אנדערע נעמען.

אין ישראל איז היפש מער פארשפרייט צו עסן די פאנטשקעס, און טייל רופן די פאנטשקעס "לאטקעס".

## דער נאמען 
דער נאמען קומט פון רוסישן\אוקריינישן ווארט: "латка" וואס מיינט א **לאַטע**.

עס הייסט ווארשיינליך אזוי וויבאלד עס איז ענליך צום פארעם פון א לאטע.

עס ווערט אזוי גערופן אפילו ביי אמעריקאנער יודן וואס רעדן שוין נישט קיין ווארט יודיש.

## וועבלינקען 
* א ווידיאו ווי אזוי צו מאכן לאטקעס http://gipsychef.com/2012/03/17/potato-latkes-healthy-recipe/
* איבער דאס ווארט לאטקע ביי בלשון http://www.balashon.com/2006/12/latke.html
* אן ארטיקל וואס דיסקוסירט פארוואס מ'זעהט נישט אזויפיל לאטקעס אין ישראל http://www.thejc.com/lifestyle/food/25127/why-israel-a-latke-free-zone 

קאַטעגאָריע:יידישע קיך
קאטעגאריע:חנוכה
עספעראנטא וועלט קאנגערס

די **עספעראנטא וועלט קאנגערס** (עספעראנטא: *Universala Kongreso de Esperanto*) איז די עלצטע אינטערנאצינאלע עספעראנטא פארזאמלונג וועלכע איז אפגעהאלטן געווארן כמעט אהן איבעררייס זינט 1905, מיט אן אויסנאם ביי די צוויי וועלט מלחמות.

זי קומט געווענליך פאָר אום זומער, ענדע יולי אדער אנהייב אויגוסט, פאר ארום אכט טעג מיט א דורכשניטליכער באטייליגונג פון ארום צוויי טויזנט מענטשן.

זי ווערט אפגעהאלטן אין פארשידענע לענדער, בעיקר דורכאויס אייראפע, יעדעס יאהר אין אן אנדער לאנד.

אין די פאראייניגטע שטאטן איז עס בלויז פארגעקומען דריי מאל, צוויי דערפון בעפאר דער ערשטער וועלט מלחמה.

אין יאהר תש"ס איז די קאנגרעס אפגעהאלטן געווארן אין תל אביב, ישראל.

## וועבלינקען 
* קומענדיגן 2015 צוזאמענקום  אין פראנקרייך 

קאַטעגאָריע:עספעראנטא
ספינדזש

קליין|לינקס|מאראקאנער פאנקעס
**ספינדזש** (אראביש: سَفَنْج, באדייט: "זיסער שוואם") איז א סארט פאנטשקע וואס שטאמט פון צפון אפריקע.

עס קומט מיט א לאך אינדערמיט.

מען סערווירט עס באשפריצט מיט צוקער אדער געווייקט אין האניג.

קליין|לינקס|די אלדזשיריער ווערסיע

## ביי יודן 
די יודן אין מאראקאו פלעהגן דאס עסן אום חנוכה ווען דער מנהג איז צו עסן מאכלים געפרעגלט אין אויל.

עס איז בכלל געווען א דעליקאטעס אין יענע לענדער. ביי די יודן אין אלדזשיריע פלעהגט מען דאס געבן פאר די וואס זענען אויפגעשטאנען צו סליחות אום חודש אלול.

אזוי אויך פלעהגט מען עס סערווירן פאר חתן כלה א טאג נאך די חתונה.

### ביי קינדער 
ביי די קינדער איז עס ספעציעל געווען באליבט און מען פלעהגט זיי דאס געבן ביי ספעציעל געלעגנהייטן, למשל:

* ווען מ'איז געגאנגען צום ערשטן מאל אין חדר.
* ווען די ערשטע צאן איז ארויסגעפאלן.

## וועב לינקען 
* א רעצעפט, אויף העברעאיש http://www.carine.co.il/page_1716
* ווידיאו ווי א עלטערע פרוי מאכט א היימישע ווערסיע https://www.youtube.com/watch?v=2o6_K2ZsZYY
* איבער איהרע סגולות https://www.youtube.com/watch?v=MHSIIrOl8As
* https://www.youtube.com/watch?v=vwNKJKnePnI
* ווידיאו אין ענגליש, פראנצויזיש און אראביש https://www.youtube.com/watch?v=ZteE6fTmZUI
* רעצעפט אין ענגליש http://www.food.com/recipe/sfenj-deep-fried-moroccan-doughnuts-509899

קאטעגאריע:זיסווארג
קאטעגאריע:יידישע קיך
קאַטעגאָריע:מאראקא
קאטעגאריע:חנוכה
זאלאביע

קליין|לינקס|מען מאכט זאלאביע אין אינדיע
די **זאַלאַביע** אדער **דזשאלעבי** (אראביש: زلابية) איז דער מיטל-מזרח'דיגער ווערסיע פון דער פאנטשקע, בעיקר ווערט עס פאררופן אויף די יודן אין תימן, אבער עס איז אויך געווען איינגעפירט אין איראק, איראן, עגיפטן אזוי אויך אין אינדיע, פאקיסטאן, באנגלאדעש און די דערנעבנדיגע לענדער.
קליין|לינקס|א סארט רונדיגע זאלאביע
זי ווערט טיף געפרעגלט אין אויל און אויסגעפארעמט ווי א פרעצל אדער בייגל.

ס'איז היפש ענליך צו די אשכנזישע פריטלעך.

ביי די מוסלעמענער אין דרום אזיע עסט מען עס אין די מאנאטן פון ראמאדאן און ביי טייל יודישע קהילות עסט מען אויך אלס זיסווארג שבועות.

זי איז א פאפולער עסן וואס ווערט געקאכט און פארקויפט אין די גאסן אין יענע לענדער.
קליין|לינקס|זאלאביע פארקויפט אין די גאסן

## וועבלינקען 
* א רעצעפט אויף העברעאיש http://www.mako.co.il/food-recipes/recipes_column-holidays/Recipe-51150973beb3431006.htm
* א ווידיאו ווי א עלטערע אידענע מאכט ארגינעלע תימנער זאלאביע https://www.youtube.com/watch?v=6cMQOX6jY7s
* רעצעפט אין ענגליש http://recipes.sandhira.com/jalebi.html# 
* https://www.youtube.com/watch?v=7b7YBpceols
* https://www.youtube.com/watch?v=4r74ZXwskHc
* ווידעא אין ענגליש איבער די אינדישער רעצעפט https://www.youtube.com/watch?v=gg-qcIQXHKg
* http://indianfood.about.com/od/specialoccassionrecipes/r/jalebi.htm 
* א רעצעפט מיט בילדער אויף וויקיהאו http://www.wikihow.com/Make-Jalebi

קאטעגאריע:זיסווארג
קאַטעגאָריע:יידישע קיך
קאַטעגאָריע:תימן
פאדראן ציגארן

**פּאַדראָן** איז א טייערע און גאר באקאנטע האנט געמאכטע ציגאר ברענד פון א גוטן קוואליטעט, פראדוצירט דורך די **פּילאָטאָו ציגאר קא.** פירמע אין א פאבריק אין ניקאראגוא, געמאכט פון א ספעציעלע געמיש פון טאבאקא בלעטער זינט די זיבעציגער יאהרן.
קליין|לינקס|דריי פאדראן ציגארן

## היסטאריע 
עס איז געגרינדעט דורך האזעי ארלאנדא פאדראן אין 1964 אין מיאמי, פלארידע וועלכער האט זוכנדיג א גוטע ציגאר פאר זיך באשלאסן עס אליין צו פראדוצירן.

אין 1970 האט ער אריבערגעצויגן די פראדוקציע קיין ניקאראגוא און אנגעפאנגען פראדוצירן זיין בארימטע פאדראן ברענד.

## סארטן 
## אויסצייכענונגען און ראטעס 
אלע זייערע ציגארן באקומען געווענליך א הויכע רעיט, טייל זענען אויסגערעכנט צווישן די טאפ 25 ציגארן.

## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.padron.com/
* א דאקומענטארער פילם איבער די פירמע און איהר פראדוקציע https://www.youtube.com/watch?v=RHUj2rHd-GA
* א טור ביי די פירמע https://www.youtube.com/watch?v=BShF0n_cRrk

קאַטעגאָריע:רויכערונג
על הניסים (סינגל)

**על הניסים** איז א סינגל געזונגען דורך יואלי לעבאוויטש ארויסגעגעבן לכבוד חנוכה תשע"ה.

## זינגער 
* יואלי לעבאוויטש
* ידידים (כאר)

## מוזיקאנטן 
* אברהמי בערקאו, פּאָרטעפיאַן
* נחמן דרייער, גיטאר
*  יואלי ווייס, פויק

## לינקען 
* אפיציעלע מוזיק ווידיאו https://www.youtube.com/watch?v=jLhsIuNXfcY&feature=youtu.be

קאַטעגאָריע:לידער
בורמאעלאס

[קליין|לינקס|א ווערסיע געמאכט פון [קוקורוזע וואס זעהט אויס ווי כרעמזלעך]]
**בוּרמאָעלאָס** (לאדינאו: "bermuelos" "Bimuelos" "burmuelos", שפאניש: "Buñuelo") איז א געפרעגלטע עסן פון די שפאנישן קיך.

עס איז פארשפרייט געווארן מיט דעם נאמען אין די לאטיינישע לענדער. א מילכיגע ווערסיע איז אויך שטארק פאפולער.

פארהאן וואס זאגן אז עס קומט פון די מוסולמענער וואס זיי האבן עס פארשפרייט ווען זיי האבן איינגענומען שפאניע דאן האבן עס די קריסטן פארשפרייט אין לאטיין אמעריקע און ווען די יודן זענען פון דארט פארטריבן געווארן האבן זיי עס צושפרייט אין די באלקאנישע און צפון אפריקאנישע לענדער.

## ביי יידן 
[קליין|לינקס|די פסחדיגע ווערסיע געמאכט מיט [מצה מעהל]]
עס איז איינגעפיהרט צו עסן ביי די ספרדישע יודן אום חנוכה און פסח, וואס כאטש עס ווערט געמאכט אנדערש ווערט עס גערופ מיט זעלבן נאמען.

עס איז זייער חנוכה ווערסיע פונעם אשכנזישן פאנטשקע און פסח'דיגע ווערסיע פנעם מצה בריי אדער כרעמזל.
קליין|לינקס|די פסח'דיגע ווערסיע פון די טערקישע יודן

## ווערסיעס 
[קליין|לינקס|ענליך צו די [ספינדזש]]
פון די יודן וועלכע זענען פארטריבן געווארן פון שפאניע איז עס פארשפרייט געווארן אין די באלקאנישע לענדער, פון וועלכע טייל האבן אנטוויקלט עטוואס אנדערע לאקאלע ווערסיעס פארן זעלבן מאכל.

עס קען ווערן סערווירט אלס צושפייז אדער מיט צוקער אלס זיסע נאכשפייז.

* אין קאלאמביע ווערט עס געמאכט אין א פראעם פון טאבע'ס מיט קעז.
* אין קובא, דאמיניקאנישע רעפובליק, און ניקאראגוא מאכט מען עס מיט קאסאווע.
* איטאליע 
* אין מעקסיקע ווערט עס געמאכט מיט צימרינג און גואווא.
* טערקיי 
* פארטא ריקאו

קליין|לינקס|טאבע'ס אין קאלאמביע

## וועב לינקען 
* רעצעפט פאר חנוכה http://www.pascalpr.co.il/464/%D7%9E%D7%AA%D7%9B%D7%95%D7%A0%D7%99%D7%9D/%D7%97%D7%92%D7%99%D7%9D/%D7%91%D7%95%D7%A8%D7%9E%D7%99%D7%9C%D7%95%D7%A1-%D7%91%D7%95%D7%A8%D7%9E%D7%95%D7%90%D7%9C%D7%95%D7%A1-%D7%91%D7%95%D7%9E%D7%99%D7%99%D7%90%D7%9C%D7%95%D7%A1-%D7%A1%D7%95%D7%A4%D7%92%D7%A0/ 
* אן ארטיקל אויף ענגליש אין שיקאגאו טריביון איבער די חנוכה ווערסיע http://articles.chicagotribune.com/2012-12-05/features/sc-food-1130-hanukkah-fritters-20121205_1_fritters-maple-syrup-bimuelos 
* רעצעפט פאר פסח http://www.tapuz.co.il/forums2008/articles/article.aspx?forumid=744&aId=38740
* http://www.mako.co.il/food-recipes/recipes_column-holidays/Recipe-a45f14059a17021004.htm
* ווי אזוי צו מאכן די קאלאמביען ווערסיע http://www.mycolombianrecipes.com/bunuelos-colombianos-colombian-bunuelos/
* א ווידיאו אין שפאניש פון די פלאכע ווערסיע https://www.youtube.com/watch?v=hoVkMdG7ke8

קאטעגאריע:עסנווארג
קאטעגאריע:חנוכה
קאטעגאריע:פסח
קאטעגאריע:יידישע קיך
קאַטעגאָריע:שפאניע
קאַטעגאָריע:טערקיי
שפרה לעווין

**שפרה לעווין-לאָווען** (מיידל נאמען: **שפרה קרײנדל כ"ץ**) איז אַ יידישע קאָמפאָזיטאָרין און שרייבערין וועלכע וואוינט הײַנט צו טאָגס אין מאָנטרעאַל, קאַנאַדע.

איהרע לידער זענען ערשינען אין די פאָפולערסטע חסידישע אלבאָמען און איהרע אַרטיקלען אין די פרומסטע מאַגאַזינען ווי: מעלות און באַלײַכטונגען.

הײַנט שרײַבט זי פאַרן פאָרווערטס.

## ביאגראפיע 
זי איז אויפגעוואַקסן אינעם חסידישן שטעטל קרית טאָהש אין גאָר א פרומער חסידישער שטוב.

זי האָט יונגערהייט חתונה געהאט אין א געשדכ׳ענטן שידוך צו יוחנן לאווען, אויך פון א שטרענג פרומער פאמיליע, וועלכע האבן זיך געצויגן קיין טאהש פון לאנדאן, ענגלאנד. זיי האבן געהאט פיר קינדער וואוינענדיג אין טאהש. אין עלטער פון ניין און צוואנציג האט זי זיך אוועקגעצויגן פון טאהש מיט איר מאן און קינדער קײַן מאָנטריאל, וואו זיי האָבן שפעטער געטוישט זייער פרומען לעבנס-שטייגער און געהערן הײַנט צו א רעקאנסטרוקציאָניסטישער יידישער געמיינדע וואו זיי פירן זיך לויט ווי זייער הארץ באגערט.

אפילו זיי האבן אפגעלאזט זייער פרומען שטייגער רעדט די פאמיליע נאכאלץ די יידישע שפראך און שפרה שרייבט פון צייט-צו-צייט ארטיקלען אין יידיש.

## לידער 
* בת ישראל
* הערצעלע
* מלחמת היצר
* קידוש ה'
* מסורה
* יענקעלע
* שרי, טייערע כלה
* עד מתי
* טרערן
* קום צוריק
* חדר
* א אידישע מאמע
* חינוך
* ירושלים
* תחית המתים
* שבת
* בית אסתר
* צדיק כתמר
* עטרת תפארת-צניעות
* תפילה
* דאגה'לע
* צאן קדשים
* גלות
* שבת געזעגענונג
* מתי יגיעו
* דוד המלך
* צאתכם לשלום בית צירל
* יוגנט

## וועבלינקען 
* זי שרייבט איבער אירע איבערלעבענישן אלס יונג מיידל http://blogs.yiddish.forward.om/yiddish-with-an-aleph/183767(http://blogs.yiddish.forward.com/yiddish-with-an-aleph/183767) 
* אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=24&t=4728&sid=cdbc4f543ff45b72e43b2ed47e86ad0f
* http://www.cjnews.com/arts/klezmer-goes-latin-laurentian-retreat
* אן ארטיקל וועגן זיי אין פארווערטס אונטער אנדערע נעמען http://yiddish2.forward.com/node/3652 
* אן ארטיקל וועגן דער סיבה פון טוישן זייער לעבנסשטייגער
* אן ארטיקל וועגן די טאכטער'ס בת מצוה פייערונג אין פארווערטס http://yiddish.forward.com/articles/172666/a-unique-bat-mitzvah/ 
* אויף קאווע שטיבל, וועגן איר בחור חיים וועלכער האט געווינען #1 אין קאנאדע אינ'ם חידון התנך http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?t=8801 
* אן ארטיקל וועגן איהרע זינג לידער אין פארווערטס http://yiddish.forward.com/articles/188280/a-talented-female-writer-of-yiddish-songs  
* די מיטגלידער פֿון „פֿייסבוק‟ קאָנען הערן אַ גאַנצע זאַמלונג פֿון אירע לידער, אויף דער זײַט: https://www.facebook.com/groups/832692006816091/
* ד

קאטעגאריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:אפגעפארענער
קאַטעגאָריע:מאנטרעאל
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
דאוויד

**דאָוויד** (ענגליש: *Duvid*) איז א קורצער ענגליש־שפראך דראמאטישער פילם וועגן א חסיד וואס אנטפלעקט די דרויסנדיגע וועלט, דירעקטירט דורך טשעלסי רבקה.

דוד ברויך צו זיין א סאטמארער חסיד, אבער עס איז קענטיג אינעם פילם אז דער שרייבער האט א קנאפע ידיעה וועגן דעם סאטמארער לעבנס-שטייגער. (א קליינע מינדערוויכטיגע ביישפיל וואס זאגט אבער אסאך, דער טאטע לייענט דעם פארווערטס...). אבער אויסערדעם איז ער גוט געשפילט.

## געשיכטע 
דוד ווערט געדרוקט דורך זיינע עלטערן צו טרעפן א שידוך. די מיידל מיט וועם ער גייט ארויס זאגט איהם וועגן א הארי פאטער בוך וואס זי לייענט.

דאס צינדט אהן זיין נייגער צו זעהן וואס טוט זיך אויף דער וועלט. נאכן נהנה זיין אביסל פון סעקס און דראגס אנערקענט ער אז דא איז נישט זיין פלאץ און ער פארלאזט די חסידישע וועלט.

## שפילער 
* דזשאו קאראל, דוד
* הערי קאצמאן, יואלי
* דזשעין ברוס, לינדזי
* וועין ברוין, ברוך
* שאנאן איעגן, טויבא

## וועב-לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt2252720/
* די פילם אויף יו טוב https://www.youtube.com/watch?v=MktJ6DyxfX8&feature=player_embedded
* די אנפירער פונעם פילם טרייבן אויף געלט https://www.kickstarter.com/projects/918435110/duvid-short-film
* פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/pages/Duvid/322870141091077
* http://www.lsa.umich.edu/sac/news/ci.sac12alumnachelsearebeccasshortfilmiduvidiselectedforpbsfilmschoolshortsseriesfri18apr2014y_ci.detail 

קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען
קאַטעגאָריע:סאטמאר
קאטעגאריע:פילמען וועגן חסידים
קאטעגאריע:קורצע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:חזרה בשאלה
פאג

**פּאַג** ענגליש: POG) איז א טראפישע פרוכט-זאפט געטראנק ערצייגט אין 1971 דורך מערי סאאן פון האוואי.

עס באשטייט פון פעישןפרוכט, מאראנצן און גואווא וואס דאס מאכט דער אקראנים פּי. או. דזשי.

## שפיל 
עס איז פארהאן א פאפולערע שפיל וואס ווערט **פּאַגס**, וואס ווערט געשפיהלט מיט צואמגענומענע דעקלעך פון מילך פלעשלעך, וואס קומט אויך פון האוואיאי.

## וועב לינקען 
* פאג ביי די הויפט פירמע וואס פראדוצירט עס 
* רעצעפט פאר א פאג זאפט קאקטעיל 
* http://alittleinsanity.com/natural-hawaiian-pog-recipe/
* http://www.seriouseats.com/talk/2011/01/pog-juice-recipe.html 

קאַטעגאָריע:געטראנקען
אוואמע

**אַוואַמע** איז א טראדיציאנאלער סירישער געפּרעגלטער עסנווארג וואס באשטייט פון א קלעבעדיגע רינעדיגע טייג, געקאכטע קארטאפל, לעמאן און צוקער. אין אנדערע ווערטער איז עס א סארט פאנטשקע מיט קארטאפל.

עס ווערט געפארעמט רונדיג ווי א טאבע און בעפארן פרעגלען טונקט מען עס איין אין א זיסער סירופּ.

## וועב לינקען 
* רעצעפט אויף העברעאיש http://food.walla.co.il/recipe/633995
* http://www.mako.co.il/food-recipes/recipes_column-vegan-recipes/Recipe-f1d29ef7b0edb31006.htm
* http://food.nana10.co.il/Article/?ArticleID=1051500 
* http://www.2eat.co.il/show_recipe.aspx?recipe=529
* ווידיאו https://www.youtube.com/watch?v=M3pDoVS1oX0

קאטעגאריע:זיסווארג
קאטעגאריע:סיריע
נאכט ביים מוזיי

**נאכט ביים מוזיי** (ענגליש: *Night at the Museum*) איז א 2006 אמעריקאנישער פאנטאזיע קאמישער פילם באזירט אויף א קינדער בוך מיטן זעלבן נאמען.

דאס איז די ערשטע פון א סעריע פון נאך צוויי פילמען: נאכט ביי די מוזיי: מלחמה פון די סמיטסאוניען און די 2014 פילם נאכט ביים מוזיי: סוד פון די טאמב.

## געשיכטע 
א קמיע אין דעם אמעריקאנער מוזיי פון נאטירלעכער היסטאריע איז גורם אז אלעס אינעווייניג ווערט לעבעדיג ביינאכט.

די פילם באגלייגט ווי דער נאכט וועכטער געבט זיך אן עצה מיט דער אינטרעסאנטער ערשיינונג.

## אקטיארן 
* בען סטילער אלס נאכט וועכטער
* ראבין וויליאמס אלס טעאדער רוזעוועלט
* ריקי דזשערווייס
* אוען ווילסאן
* פאול ראד
* קלארא גוגינאו

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0477347/
* http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=nightatthemuseum.htm

קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאַטעגאָריע:2006 פילמען
קאטעגאריע:היסטאריע
נאכט ביים מוזיי: מלחמה פונעם סמיטסאניאן

**נאכט ביים מוזיי: קריג פונעם סמיטסאניאן** (ענגליש: *Night at the Museum: Battle of the Smithsonian*), אויך באוואוסט אלס **נאכט ביים מוזיי 2**, איז א קאמישער פאנטאזיע פילם פון 2009 וואס איז א פארזעצונג צום ארגינעלן פילם נאכט ביים מוזיי  פון 2006.

אין 2014 איז ערשינען א המשך נאכט ביים מוזיי: סוד פון די טאמב.

## געשיכטע 
לערי, דער געוועזענער נאכט וועכטער ביים  אמעריקאנער מוזיי פון נאטירלעכער היסטאריע, איז היינט א סוקסעפולער ערפינדער פון פארשידענע נוצליכע חפצים.

איין טאג ווען ער קערט זיך אום צום מוזיי ווערט ער געוואויר אז מען גרייט זיך אוועקצופירן פילע ארטיקלען צום פעדעראלן ארכיוו ביי די סמיטסאניאן אינסטיטוציע אין וואשינגטאן די סי.

## שפילער 
* בען סטילער
* עימי עדעמס
* אוען ווילסאן
* ראבין וויליאמס
* ריקי דזשערווייס
* דזשאונע היל
* דזשעק טשערי
דער פילם איז געווארן פראדוצירט דורך שאן לעווי און קריס קאלומבוס.

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt1078912/
* http://www.allmovie.com/movie/v426891

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:קאמעדיע
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
קאטעגאריע:2009
ריקי דזשערווייס

קליין|דזשערווייס אין אקטאבער 2010
**ריקי דזשערווייִס** (ענגליש: *Ricky Dene Gervais*) איז א ענגלישער קאמיקער, אקטיאר, סצענאר שרייבער, רעזשיסאר, פילם פראדוצירער און מוזיקאנט.

## ביאגראפיע 
## פילמאגראפיע 
### פילמען 
* נאכט ביי די מוזיי, 2006
* שדים שטעטל, 2008
* נאכט ביי די מוזיי: מלחמה פון די סמיטסאוניען, 2009
* די מאפעטס, 2011
* די אומגלויביגע, 2013
* מאפעטס מערסט געזוכט, 2014
* לעהבן אונטערוועגנס, 2015

### טעלעוויזיע 
* קאמעדי לעב, 1999
* ריקי דזשערווייס לייוו: באשעפענישן, 2003
* די עף ווארט, 2007
* לואי, 2010
* לעבן איז צו קורץ
* דערעק

## אויסצייכענונגען 
## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.rickygervais.com/
* http://www.imdb.com/name/nm0315041/

קאַטעגאָריע:ענגלענדער
קאטעגאריע:קאמיקער
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:סצענאר שרייבער
קאטעגאריע:רעזשיסארן
קאטעגאריע:פילם פראדוצירער
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:בריטישע אטעיסטן
ה'רע"א

## געשעענישן
* אין חודש תמוז איז דער ספר הערוך הקצר געדרוקט געווארן צום ערשטן מאל אין קושטא (היינט סטאמבול).

## געבוירן
* רבי שלמה לוריא, דער מהרש"ל

## נפטר געווארן
## קאלענדאר
### צום באמערקן
* צום גדליה איז געווען א נדחה 
*  אין ירושלים האט מען געפראוועט פורים המשולש
* דאס יאר איז געווען א שמיטה יאר.
פימיענטא

**פּימיענטא** (שפאניש: pimiento) איז א סארט טשילי פעפער וועלכע וואקסט אין פארעם פון א הארץ.

עס איז פארהאן פארשידענע ערליי קאלירן, ווי אויך זיסע און שארפע. אפילו די זיסע האבן אן אנדערע טעם ווי די געווענליכע פאפריקע.

דאס איז איינע פון די שפאנישע ווערטער וואס די ענגלישע האט געבארגט פון שפאניש.

אין פארטוגאל און אין פארטוגעזיש רעדנדע לענדער אין אפריקע און אזיע, ווערט די ווארט גענוצט פאר גאנצע שווארצע פעפער און די טשילי פעפער רופט מען **פּירי פּירי**.

עס איז איינגעפיהרט דאס אריינצולייגן אין שפאנישע איילבירטן, אינעם לאך וואס ווערט געשאפן ווען מ'נעמט ארויס די קעהרל, כדי צו באלאצירן די שארפע און זאלציגע טעם פונעם איילבירט.

## וועב לינקען 
* http://www.wisegeek.org/what-is-a-pimiento.htm
* http://www.food.com/library/pimiento-172

קאטעגאריע:גרינסן
בית יוסף'ס קשיא

דער '''בית יוסף'ס קשיא''' איז א באקאנטע פראגע אין די עולם התורה וועלכע קינד און קייט ווייסט, און הונדערטער תירוצים זענען שוין געזאגט געווארן דערויף אום חנוכה אין לויף פון די דורות.

עס ווערט פאררופן אויף רבי יוסף קארו וואס ברעהנגט עס אראפ אין זיין ספר בית יוסף אויפן טור, אבער באמת איז עס שוין א קשיא פון די ראשונים נאר וויבאלד זייערע ספרים זענען אמאל נישט געווען בנמצא ווערט עס גערופן אויף זיין נאמען.

## די פראגע 
די פראגע איז פארוואס צינדט מען ליכט אכט טעג חנוכה, אמער פאר איין טאג איז דאך געווען גענוג אויל?

## תירוצים 
דער בית יוסף אליינס ענטפערט דריי תירוצים אויף די קשיא:

* די כהנים האבן צוטיילט די אויל, יעדע נאכט האבן זיי נאר אריינגעלייגט א אכטל אין די מנורה און ס'איז געשעהן יעדע נאכט א נס אז ס'האט געברענט א גאנצע נאכט (תוספות הרא"ש).

* די קריגל איז יעדע נאכט געבליבן פול נאכן אנפיהלן די מנורה מיט אויל.

* די מנורה איז יעדן צופריה געבליבן פול ווי בעפארן אנצינדן.

אויף די תירוצים פרעהגט מען אויך קשיות..

און במשך די דורות איז שוין געענטפערט געווארן הונדערטער אויב נישט טויזענטער תירוצים בדרך דרוש, אגדה, חסידות און סוד. און עס ווערט נאך היינט נתחדש פארשידענע תירוצים.

בפרט די חסידישע ספרים ווי דער בני יששכר און קדושת לוי זענען פארנומען דערמיט.

## וועב לינקען 
* קושיית בית יוסף ביי ויקישיבה http://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php?title=%D7%A7%D7%95%D7%A9%D7%99%D7%99%D7%AA_%D7%91%D7%99%D7%AA_%D7%99%D7%95%D7%A1%D7%A3_%D7%A2%D7%9C_%D7%97%D7%A0%D7%95%D7%9B%D7%94#section_6
* ביי תפוז פארומס http://www.tapuz.co.il/forums2008/viewmsg.aspx?forumid=1420&messageid=67066692&r=1#67066692
* תירוצים אויף בחדרי חרדים http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2321476&forum_id=771 
* ביי חדוש http://www.hidush.co.il/hidush.asp?id=1378#.VJRRRd0NA
* אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=4&t=3120&sid=2a11bea2f0be9d2e9defcea35b21524a
* חסידישע וויצן אויף חדשות אנש אין בילדער http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2323235&forum_id=7957
* קאמישער ארטיקל אין קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=10&t=5347

קאטעגאריע:חנוכה
חכמת שלמה

**חכמת שלמה** , ווערט געווענליך גערופן אויפן נאמען פונעם מחבר דער **מהרש"ל**, איז א ספר פונעם מהרש"ל מיט הגהות און תיקוני נוסחאות אויף ש"ס תלמוד בבלי.

דער מהרש"ל טוט אין דעם ספר פארגלייכן די נוסח פונעם ווענעציער דרוק מיט אלטע מאנוסקריפטן.

עס איז צוערשט געדרוקט געווארן אין א באזונדערן ספר און דערנאך אריינגעדרוקט אין די גמרות, וואס דארט געפונט זיך טייל תיקונים וואס פעהלן אין די שפעהטערדיגע דרוקן.

וויבאלד אסאך פון זיינע הגהות זענען אריין אין די גמרא זעלבסט, טייל מאל אונטערן נאמען **רש"ל** און אויך אנאנים, האט מען עס ארויסגענומען פונעם ספר. אפט איז עס אבער געווען בטעות ווייל די דרוקער האבן נישט פארשטאנען די גענויע כוונה פונעם מהרש"ל וואו ער האט געוואלט קארעגירן.

אין די ווילנער ש"ס'ן ערשיינט עס אונטערן מהרש"א. די הגהות זענען אפט אויך אויף רש"י און ענדיגט זיך אסאך מאל מיט **(עיין במהרש"א)**. דער מהרש"ל האט אויך מגיה געווען אנדערע ספרי הראשונים, ווי דער רי"ף, רמב"ם, רא"ש, טור, סמ"ג און נאך.

זיין באזונדערע ספר ים של שלמה וואס ער האט מחבר געווען אויף זעכצן מסכתות איז מער מיוסד אויף ביאורים און הלכה למעשה.

## הסכמות 
* גרשון אשכנז פון מעץ
* יצחק אבוהב און יעקב ששפורט, ספרדישע רבנים אין אמסטערדאם
* משה איסערליש דער רמ"א, דפוס קראקע שמ"ב
* משה יהודה בן קלונימוס, אשכנזישער רב אין אמסטערדאם
* קלמן פון ווירמישא

## דרוקסאגראפיע 
* קראקע, שמ"ב
* קראקע, שמ"ז
* אמסטערדאם, תנ"א
* אמסטערדאם, ת"צ
* ברין תקנ"ו

## וועב לינקען 
* http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2629928&forum_id=19616 
* דער אמסטערדאמער דרוק אויף היברו בוקס http://www.hebrewbooks.org/44770

קאטעגאריע:מפרשי הש"ס
קאטעגאריע:ספרי קודש
1510

## געשעענישן 
* זונרויזן ווערן געברענגט קיין אייראפע.

## געבוירן 
* *אומבאוואוסטע דאטע*
** רבי שלמה לוריא, דער מהרש"ל, א פוסק פון די  אחרונים (נפ׳ 1573)

## געשטארבן 
* 17טן מיי - סאנדרא באטיטשעלי, פלארענטינער מאלער פון דער רענעסאנס תקופה (געב׳ 1445)
1511

## געשעענישן 
* 15טן אויגוסט - פארטוגאל נעמט איין מאַלאַקאַ (היינט אין מאלייזיע).

## געבוירן 
* *אומבאוואוסטע דאטע*
** אמאטא לוסיטאנא, פארטוגעזישער יידישער דאקטער (געש׳ 1568)

## געשטארבן
1512

## געשעענישן 
* דאס טייל וואו עס איז היינט מאלדאווע ווערט אנגעשלאסן צו די טערקישע אימפעריע

## געבוירן 
* 5טן מערץ – גערארדוס מערקאטאר, פלעמיש-דייטשער קארטאגראף (געש׳ 1594)

## געשטארבן 
* 22סטן פעברואר  - אמעריגא וועספוטשי, איטאליענישער אויספארשער נאך וועמען דער אמעריקאנער קאנטינענט ווערט גערופן (געב׳ 1454)
* 15טן סעפטעמבער – דזשאן סטוארט, גראף פון אטאל, סקאטישער אמבאסאדאר צו ענגלאנד
1513

קליין|לינקס|ענגלישע מטבעות פון יאר 1513
## געשעענישן 
* 6טן יוני – שווייצער טרופן באווייזן צו פארטרייבן די פראנצויזן פון איטאליע.
* 25סטן סעפטעמבער –  דער אויספארשער וואסקא נוניעס דע באלבאא דערגרייכט דעם פאציפישן אקעאן. 
* סעפטעמבער - דער ויכוח צווישן יאהאן רויכלין און דעם משומד יאהאן פעפערקארן ווערט פארגעלייגט פארן פויפסט לעא דער צענטער.
[קליין|לינקס|א 1513 מאלעריי פון די קאנטראווערסיאלער [הינריכטונג פון האנס וואלדמאן, בירגערמייסטער פון ציריך]]

## געבוירן 
* 23סטן דעצעמבער - טאמאס סמיט, ענגלישער דיפלאמאט (געש׳ 1577)

## געשטארבן 
* 9טן סעפטעמבער – דזשיימס דער פערטער, מלך פון סקאטלאנד (געב׳ 1473)

## וועב לינקען 
* א ליסטע פון היסטארישע געשעהענישן אין דעם יאהר http://www.historyorb.com/events/date/1513
די חנוכה ליד

**די חנוכה ליד** (ענגליש: *The Chanukah Song*) איז א גאר באקאנטע קאמישע חנוכה סינגל געשריבן און געזינגען דורך אדאם סענדלער.

דער ליד באציעט זיך צו דעם אז כאטש וואס יידן פייערן נישט ניטל זאלן זיי זיך נישט פילן ארויסגעפאלן פון זייערע חברים. און ער רעכנט אויס א ליסטע פון פערזענלעכקייטן וועלכע זענען האלב אדער אינגאנצן יידיש.

ער האט עס די ערשטע מאל געזונגען אויף סעטערדעי נייט לייוו אום דעצעמבער 3 1994. במשך די יארן האט ער עס גענוצט אין זיינע אויפטריטן, ער האט עס אריינגערעכנט אין זיין 1995 אלבאם "וואט דע העל העפנד טו מי?" און איז דאדורך געווארן א גאר פאפולער חנוכה ניגון.

די ליד האט דערגרייכט אין פארשיעדענע הויפט ליסטעס פון ניגונים און פון די אלבאם מיטן ניגון דערין האט ער שוין פארקויפט איבער צוויי מיליאן קאפּיעס.

אין 1999 און דערנאך אין 2002 האט ער ארויסגעבן פרישע ווערסיעס מיט אביסל אנדערע ליריקס, בעיקר געטוישט די נעהמען פון די סעלעבריטיס, פון דעם ניגון.

אום נאוועמבער 2015 האט ער פאהרגעשטעלט א פערטע ווערסיע ביי די ניו יארק קאמעדיע פעסטיוואל.

## ליסטע פון מענטשן וועם ער רעכנט אויס 
### ערשטע ווערסיע 
* העריסאן פארד, א פערטל ייד
* די דריי סטאדזשיס
* טאם קרוז, ער איז נישט נאר זיין אגענט....

### צווייטע ווערסיע 
* קאלווין קליין
* קארטני לאוו
* דאסטין האפמאן

### דריטע ווערסיע 
* ראס (דייוויד שווימער) און פיבי פון פריינט
* דזשערי לואיס
* בען סטילער
* דזשעק בלעק
* ראב שניידער, האלב יידיש
* אסאמא בין לאדין, נישט קיין גרויסער ליבהאבער פון יידן....

### פערטער וערסיע 
* ישוע
* עדעם לעווין
* דרעיק

## וועב לינקען 
* די ליריקס פונעם ערשטן ווערסיע http://www.asandler.com/lyrics/hanukah.shtml
* די ערשטע אויפטריט פון די ניגון אויף טעלעוויזיע https://www.youtube.com/watch?v=KX5Z-HpHH9g
* זינגט די ניגון לייוו https://www.youtube.com/watch?v=qUCNAnp2QAI
* צווייטע ווערסיע https://www.youtube.com/watch?v=neg0DCKdI8k
* דריטע ווערסיע לייוו מיט א קינדער כאר https://www.youtube.com/watch?v=d1sf5yqZX-k
* http://wgnradio.com/2014/12/17/craig-ferguson-tribute-sandlers-chanukah-song/ 
* פערטער חלק לייוו https://www.youtube.com/watch?v=6YSOZP_M6eM
* אן אפהאנדלונג אויף פאליש (פארום) http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?f=14&t=1104

קאטעגאריע:חנוכה
קאטעגאריע:לידער
קאטעגאריע:ענגליש
קאטעגאריע:הומאר
1502

[קליין|לינקס|א 1502 לאנד-מאפע פונעם [ים סוף און דעם פערסישן איינגאס]]
## געשעענישן 
* 1טן יאנואר - פארטוגעזישע אויספארשער קומען אָן קיין ריא דע זשאנערא, בראזיל.
* 11טן מיי - קריסטאפער קאלאמבוס לאזט זיך ארויס פון שפאניע צו זיין פערטער און לעצטער נסיעה צו דער נייער וועלט וואו ער האט אנטדעקט צענטראל אמעריקע.

## געבוירן 
## געשטארבן 
*
אכט קרעזי נעכט

**אכט קרעזי נעכט** (ענגליש: *Eight Crazy Nights*) איז אן אנימירטער קאמישער חנוכה מוזיקפילם פאר דערוואקסענער פון 2002 וואס איז רעזשיסירט און געשריבן געווארן דורך אדאם סענדלער, וואס אויך שפילט אינעם פילם.

דער קעפל איז גענומען פון סענדלער'ס פאפולערע חנוכה ליד: **אנשטאט איין נאכט פון געשאַנקען, האבן מיר "אכט ווילדע נעכט"**.

## געשיכטע 
## אקטיארן 
* אדאם סענדלער
* דזשעקי סאנדלער
* ראב שניידער
* נארם קראסבי

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0271263/
* א סצענע פונעם פילם אויף יו טוב https://www.youtube.com/watch?v=vBhqaxGnakc
* קריטיק אויפן פילם http://www.avclub.com/article/ieight-crazy-nightsi-proves-that-its-not-worth-spe-89875 
* http://www.avclub.com/review/adam-sandlers-eight-crazy-nights-12203 

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:מוזיקפילמען
קאטעגאריע:קאמעדיע
קאטעגאריע:דראמא
קאטעגאריע:חנוכה
1514

## געשעענישן 
[קליין|לינקס|דער עלעפאנט האנא געשיקט קיין [רוים צום פויפסט לעא דער צענטער]]
* 12טן מערץ - דער קעניג פון פארטוגאל שיקט אן עלעפאנט צום פויפסט.
* מען הייבט אן איבערבויען די שטאט אפטא, דערנאך וואס ס'איז חרוב געווארן דורך די טאטארן אין 1502
* די יודן ווערן פארטריבן פון די קעניגרייך אין סיציליע

[קליין|לינקס|אן ארטיסטיש [בילד געמאלן אין 1514]]

## געבוירן 
* 8טן מערץ – אמאגא הארוהיסא, יאפאנעזישער סאמוריי (געש׳ 1562)

## געשטארבן
ה'ר

'''ה'ר''' איז געווען דער צוויי הונדערטסטער יודישע יאהר אינעם זעקסטן טויזנט צו בריאת העולם.

עס איז געווען א געווענליכע יאהר, הכז, און ערב שמיטה מיט 354 טעהג.

צום גדליה, שבעה עשר בתמוז, און תשעה באב זענען געפאלן אין שבת און דערפאר געווארן נדחה אויף זונטאג.

אויפן יוליאנישער קאלענדאר האט זיך עס אנגעהויבן סעפטעמבער 10 1439 און געענדיגט 28סטן אויגוסט 1440.

קאַטעגאָריע:יידישע יארן ה'ר' - ה'רצ"ט
ה'רע"ב

## געשעענישן
* ט"ו כסליו - נס קארפאנטראס, זיי האבן באשטימט דעם טאג פאר א יום טוב לדורות צו זאגן הלל מיט א ברכה
* רבי משה בגי פון די קראישע רבנים גיבט ארויס זיין ספר אגרת סוכה וועגן צינדן ליכט אין שוהל אום סוכות
* עס איז געגרינדעט געווארן די ערשטע יודישע דרוק אין פראג
* א דאמיניקאנער מומר פון ירושלים גיבט ארויס דעם ספר הזקוק וועלכע ווייזט אהן וואס מען ברויך צענזורירן פון די יודישע ספרים

## געבוירן
* ט"ו ניסן - רבי יהודה ליוואי, דער מהר"ל פון פראג (לויט טייל דעות)

## נפטר געווארן
## קאלענדאר
ה'ר"ע

## געשעענישן 
* י"ד תשרי - האט מען פארברענט פילע ספרים אין פראנקפורט
* אברהם בן אליעזר הלוי דרוקט זיין ספר משרא קטרין אין קושטא, וואס איז עוסק אין חישוב הקץ.
* רבי יאסלמאן פון ראסהיים ווערט אפיציעל געשטעהלט אלס שתדלן מטעם די קהילות אין עלזאס נאכן באווייזן צו מבטל זיין א גזירת שריפת הספרים.
* עס קומט ארויס דער ערשטער דרוק פונעם ספרא אין קושטא

## געבוירן 
* חנה נשיא (דאנא גראציא), בארימטע פילאנטראפין פון די מאראנען אין פארטוגאל

## נפטר געווארן 
## קאלענדאר
### צום באמערקן
* חשוון כסלו זענען מלא
* תענית אסתר איז געווען מוקדם.
ה'רע"ג

## געשעענישן 
* אין ירושלים איז דאן געווען א גרויסע הונגער.
* דער רדב"ז ווערט דער מנהיג פון די יודן אין עגיפטן.

## געבוירן 
* רבי אליעזר אשכנזי, מח"ס מעשה השם און יוסף לקח

## נפטר געווארן 
## קאלענדאר
### צום באמערקן
* חשון און כסליו זענען מלא 
* תענית אסתר איז מוקדם.
ה'רע"ו

## געשעענישן
* ירושלים איז איינגענומען געווארן דורך די טערקן

## געבוירן
## נפטר געווארן
* רבי יעקב אבן חביב פון סאלאניקי מח"ס עין יעקב

## קאלענדאר
## קאלענדאר
* חשוון און כסליו זענען געווען חסר 
* תענית אסתר איז מוקדם.
ה'רע"ח

## געשעענישן
* ו' שבט - קהילת קאנדיאה מאכט א תקנה אז חתנים זאלן נישט גיין צום שווער'ס הויז ביז דער חתונה.
* רבי משה פון טראני, דער מבי"ט, גייט ארויף קיין ארץ ישראל.
* סאלים דער ערשטער פארטרייבט די יידן פון ארץ ישראל.
* דער ערשטער תנ"ך מקראות גדולות ווערט פארענדיגט דורך דניאל באמבערג אין ווענעציע.

## געבוירן
* רבי אליהו די וידאש, מחבר פונעם באוואוסטן מוסר ספר ראשית חכמה

## נפטר געווארן
## קאלענדאר
## צום באמערקן
ה'רע"ט

## געשעענישן
* שו"ת מהרי"ק ווערט געדרוקט אין ווענעציע
* ווערט געדרוקט אין פיזארא, איטאליע, ספר מדרש חמש מגילות וועלכע איז דערנאך געווארן דער צווייטער חלק פון מדרש רבה

## געבוירן
## נפטר געווארן
## קאלענדאר
דאס יאר איז א ״שלם״:  סיי חשון סיי כסלו האבן 30 טעג.
חנוך לנער

**חנוך לנער** איז א בוך אויף דער יודישער שפראך ארויסגעגעבן דורך די רעדאקציע פון מעלות אין יאהר 2013 געדרוקט אין די פאראייניגטע שטאטן.

אין דעם בוך איז צוזאמגענומען די ארטיקלען איבער חינוך אונטערן זעלבן נאמען, וועלכע זענען ערשיינען במשך די יאהרן אין זייער 
אויסגאבע זינט די גרינדונג.

ווי זיי שרייבן, איז דער קאלום דער פאפולערסטער אין זייער אויסגאבע צוליב זיין נוצליכקייט פאר די ליינער. עס שרייבט קלוגע עצות, הסברים און ביישפילן ווי אזוי זיך צו באגיין מיט קינדער אין אלע יאהר-גענג.

צווישן די בלעטער איז בייגעלייגט אין זייטיגע קעסטלעך פונעם קאלום **על פי דרכו**, וואס גיבט פראקטישע עצות.

דאס בוך אנטהאלט 350 זייטן און ווערט פארשפרייט דורך הוצאת נר למאור.

## אינהאלט 
דאס בוך באשטייט פון דריי טיילן:

* דער ערשטער טייל **די יסודות פון חינוך**, איז צוטיילט אין דריי: אמת, דין און שלום
* צוייטער טייל: **דרך ארץ**
* דריטער טייל: **צו גאט און צו לייט**

## וועב לינקען 
* אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?p=841305&sid=40e932fff686e9cd470e2f678bf1c28c#p841305
* אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?p=192687&sid=f0e24d467508c0c504b3e8cc84ab8407#p192687

קאטעגאריע:יידישע ביכער
ה'רע"ד

## געשעענישן 
* כ"ו אלול - רבי יצחק שולאל האט געמאכט א תקנה אז מ'זאל זיך נישט באנוצן אין ביהכנ"ס מיט פריוואטע זאכן.
* פרקי דרבי אליעזר איז צום ערשטן מאל געדרוקט געווארן אין קושטא
* דער ערשטער דרוק פונעם מנורת המאור אין לשון הקודש ווערט געדרוקט אין קושטא.
* ספר תניא, מנהגים און הלכות, געדרוקט אין מאנטאווע, איטאליע.

## געבוירן 
## נפטר געווארן
* רבי יוחנן לוריא

## קאלענדאר
* חשוון און כסליו מלא
* צום גדליה איז געווען נדחה 
* תענית אסתר מוקדם.

## רעפערענצן
ה'רפ"א

## געשעענישן
## געבוירן
* רבי משה קארדאווערא, מקובל אין צפת (נפ׳ ה'ש"ל)
* רבי שמואל יהודה קאצינעלנבויגן, דער מהרשי"ק פון איטאליע

## נפטר געווארן
## קאלענדאר
דאס יאר איז ״כסידרה״:  חשון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג.

די תעניתים צום גדליה, שבעה עשר בתמוז און תשעה באב זענן נדחה.
ה'רמ"ז

## געשעענישן
* י"ז תמוז - רבי עובדיה פון בארטנורא לאזט זיך ארויס פון נאפאלי קיין ארץ ישראל מיט דער **מאסן-בלאנקי** שיף
* *אומבאוואוסטע דאטע*:
** די חברה קדישא פון דער ווילנער קהילה אויפגעשטעלט געווארן
** רבי עובדיה פון בארטנורא האט באזוכט די יידישע קהילה אין ראדאס.

## געבוירן
## נפטר געווארן
* רבי שמואל בן אברהם וואלינסי

## קאלענדאר
## צום באמערקן
## רעפערענצן