לייב מינצברג

רבי נתן יהודה לייב מינצברג, (גערופן ר' לייבל; י"ב באדר ב' ה'תש"ג, 19טן מערץ 1943 - ט"ז בחשוון ה'תשע"ט, 25סטן אקטאבער 2018) איז געווען דער גייסטיקער פירער פון דער קהילה פון ישיבת המתמידים. זיין סעריע פון ספרים, "בן מלך", באהאנדלט די פרשנות פון די חומש אויף דעם וועג פון פשט, אין דער ביאור פון דרשות חז"ל און אין מחשבת ישראל.

## זיין שיטה 
הרב מינצברג האָט איבער די יאָרן אַנטוויקלט אַ זעלבשטענדיקע און פיל אנדערשדיקע השקפה פון דער סביבה אין וועלכע ער האָט געוואַנדערט – דער קהילה פון בני הישוב הישן אין ירושלים, און אין אַ טייל פון זיין גאַנג איז ער געווען אויך אַ אויסדערלעכער אין דער חרדישער וועלט בכלל.

זיין גאַנג צו יידישקייט האָט זיך באַוויזן דורך אַ שטרעבן צו אַ נאַטירלעכער פאַרבינדונג צו תורה ומצוות און אין אַן נסיון צו באַדייטן די טעמים פון די מצוות אויף אַ וועג וואָס זעצט זיך אויפן האַרצן, און לויט דעם פּשוט פון מקרא, לויט זיין מיינונג, די מקיים זיין די מצוות אָן זיי צו פֿאַרשטיין אויף דעם אופן, אָדער דער נסיון צו זיך באַוועגן פון מושגים וואָס זענען גענומען פון תורת הסוד, קען ברענגען צו אַ גייסטיקער אַדישות און צו זייער מקיים זיין ווי 'מצוות אנשים מלומדה' אָן קיין נפש'דיקער און געפֿילס'דיקער פאַרבינדונג.

דעם טעם פון די מצוות פון די תורה האָט ער געזען ווי מעשים וואָס אויסדריקן אַ עדלע און פֿייַנע התנהגות, און גוטע מידות ווי ישרות און ערלעכקייט און דער גלייכן. און דורך דעם געוויסן מאָראַל און דעם געפֿילס'דיקן אָפּשניט, יעדער מענטש קען דאָס פֿילן און זיך צו דעם פאַרבינדן. דערפֿאַר האָט ער אונטערגעשטראָכן די נויט פון אַ טיף לערנען פון די תורה שבכתב, ווייל לויט זיין מיינונג קען מען פֿון דעם נוסח פון די מקראות און דרשות חז"ל אויף זיי פֿאַרשטיין דעם כיוון פון יעדער מצווה און זי מקיים זיין מיט דער ריכטיקער כוונה און דעם ריכטיקן געפֿיל.

הרב מינצברג איז געווען איינער פון די באַוווסטע מפרשים פון מקרא לויט פשט אין דער חרדישער ציבור. צווישן אַנדערע האָט ער אַנטוויקלט נייע פרשנות'דיקע גאַנגען אין דער שייכות צו סתירות און כפילויות אין מקרא, לויט זיינע ווערטער די סיבה דערפֿאַר איז ווייל יעדע מצווה אין תורה שבכתב אויסדריקט אַ מאָראַליש-געטלעכן געדאַנק, דערפאַר ווען אַ מצווה ווערט דערמאָנט צוויי מאָל אָדער מער אין תורה איז דאָס ווייל די זעלבע מצווה האָט עטלעכע שורשים און כוונות וואָס מען דאַרף צו נעמען אַכט אויף זיי, און אין אַ באַטראַכטן אַרטיקל אונטער דעם כותרת "האור הגנוז בחמשת הספרים", ווערט דערלענגט זיין שיטה וואָס יעדער חומש ווייזט אַן אנדערש פנים אין דער שייכות צווישן הקב"ה און עם ישראל, און דערפֿון די חילופי הסגנונות צווישן די חומשים. לויט זיינע ווערטער, די תרי"ג מצוות און די מעשיות פון מקרא זענען צעטיילט געוואָרן צו די פאַרשידענע חומשים לויט דעם כיוון פון יעדער חומש. אַזוי למשל ער באַטראַכט וואָס די פרשיות המשכן זענען צעטיילט געוואָרן צו דריי חומשים. נאָך ער ווייזט אין פילע ערטער אַז אַ ווידערהאָל פון אַ מצווה שטאַמט פון אַ חילוק אין נוסח אין דעם טעם פון דער מצווה, און פון יעדער חילוק קען מען לערנען אַן אַנדערש פנים אין עבודת ה'. למשל, אין זיין ספר 'בן מלך - שבת קודש', ער אַנאַליזירט צוועלף פרשיות אין תורה וואָס האַנדלען מיט דעם ענין פון שבת און די נויט אין יעדער פון זיי צו פֿאַרענדיקן די פולע בילד פון דער מצווה אין אַ קאָמפּלעקסער פאָרעם.

הרב מינצברג האָט געפירט זיינע תלמידים צו רירן די מהות אויף אַ פּשוט'דיקעם וועג, אָן פלפולים, און אָן אַבסטראַקטע למדנישע דפיניציעס. צו דעם וועג רופֿט ער "עומק הפשט". אויך דער עיוני שיטת הלימוד אין גמרא און פוסקים אין זיין ישיבה איז באַזונדער אין דער שטרעבעריי צו פֿאַרשטיין די מהות און שורשים פון די זאַכן און זיי זענען נישט צופֿרידן מיט די משפטישע דפיניציע וואָס איז געווענלעך אין דער קלאסישער למדנישער שיטה אין די מערסטע ליטווישע ישיבות. און דער ציל פון לערנען לויט זיין מיינונג איז צו פֿאַרשטיין און פֿילן די סברות און געדאנקען וואָס שטייען אין דער בסיס פון די הלכה ביז מען קומט צו אַ מדרגה וואָס פון זיך אַליין וואָלט דער לערנער געזאָגט דאָס, הרב מינצברג פלעגט זאָגן אַז דאָס איז די מדרגה פון גדולי ישראל ווי דער חזון איש וואָס פלעגט באַשטימען הלכות פון סברות זיין האַרצן, און ער פלעגט ווייזן אַז אין די ספרים פון דעם חזון איש איז באַקאַנט דער אויסדרוק 'ליבי אומר לי' אָדער 'ונראה'.

די השקפה פון הרב מינצברג האַנדלט פיל מיט די יסודות פון אמונה אין השם. אַנדערש ווי פילע קרייזן אין דער חרדישער יידישקייט ער מוטיקט זעלבשטענדיקע און ראַציאָנאַלע טראַכטן אין דער שייכות צו יידישקייט וואָס ברענגט אַן אמת'דיקע און נישט געצוואונגענע אמונה. און ער פלעגט אויסדריקן אַ קעגנשטעל צו אַלע מיני אמונות טפילות, אָדער נאָכגיין נאָך וואָס איז מקובל אין דער חברה. אין זיינע ספרים, און בעיקר אין 'בן מלך - חכמה ומוסר' און 'בן מלך - שיר השירים', ער אונטערגרײַסט אַז די עיקר חובה פון אַ ייד שטאַמט פון דער באַזונדערער שייכות צווישן דער אייבערשטער און עם ישראל.

## לינקען 
* קהל עדת ירושלים - מתמידים, גרויסע קאמפיין הצלה אין אידישע וועלט פארומס
* הרב יחיאל משה ורטהימר, הרב אורי הולצמן והרב ישראל הלפרין, בן מלך - על משנתו של ר׳ ליב מינצברג, אין בית מדרש הגר"א