open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
שמואל שלמה ליינער

רבי **שמואל שלמה ליינער** (י"ח שבט ה'תרס"ט - כ"ט אייר תש"ב) איז געווען דער דריטער ראדזינער רבי.

## אפשטאם 
האדמו"ר רבי שמואל שלמה ליינער איז געבוירן געווארן אין פוילן י"ח שבט תרס"ט, צו זיין טאטן רבי מרדכי יוסף אלעזר ליינער, ראדזינער רבי, זון פון רבי גרשון העניך ליינער, דער בעל התכלת. ער איז געווען אן איידעם ביים אמשינאווער רבי׳ן,  ר' יוסף קאליש, און חתונה געהאט אין חודש חשון תרפ"ח.

## רביסטעווע 
אין יאר תרפ"ט ווען זיין פאטער איז נפטר געווארן, האט ער איבערגענומען די רביסטעווע, ביי דער עלטער פון צוואנציג יאר.

ער האט צוערשט געוואוינט אין ווארשע, און דערנאך געקומען וואוינען קיין ראדזין ווי ער האט ווייטער געפירט דעם ראדזינער הויף.

## אויפטוענגען 
ער האט מייסד געווען א ישיבה פון 200 בחורים מיטן נאמען "סוד ישרים" און פילע תלמודי תורה און בתי חינוך אין פוילן מיטן נאמען "בית יעקב".

### ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה 
ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה האט ער זיך קעגן געשטעלט די דייטשן. ער האט אויפגעלעזט די ישיבה, יעדעם אהיימגעשיקט און געהייסן זיינע חסידים אנטלויפן. ער האט אויסגעזידעלט די אידן ראט פארן צוהעלפן די דייטשן, און זיך שטארק אקעגן געשטעלט, נישט  איבערגעבן נעמען פון אידן פאר די דייטשע רשעים ימ"ש. ליידער האבן אים די דייטשן געכאפט אום כ"ח אייר תש"ב, און ברוטאל גע'הרג'ט, אין צענטער פון דער שטאט וולאדאווע. הי"ד

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
יושע חיים קאסטען

**יהושע חיים קאסטען** איז דער הויפט גבאי ביים ראחמיסטריווקער רבי׳ן פון  בארא פארק.

ער איז געבוירן אין אמעריקע ביי זיין פאטער הרב אהרן פנחס ע"ה פון פוילן. אין די יונגע יארן האט ער געלערנט אין ישיבת שערי יושר. אלס עלטערער בחור האט ער געלערנט אין ישיבת מאור עינים פון ווי ער איז מקושר געווארן לבית ראחמיסטריווקא, און חתונה געהאט מיט א טאכטער פון ר' חיים פריעד אין שיכון סקווירא. ער איז געווארן דער מנהל פון דער תלמוד תורה ביז תשמ"ב.

ווען דער ראחמיסטריווקער רבי האט איבערגענומען די רביסטעווע איז ער ארויסגעגאנגען און געצויגן קיין בארא פארק צו זיין לעבן רבין, וואו ער איז דער גבאי.

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גבאים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
וועסט דרייטאן באן סטאנציע

**וועסט דרייטאן** () איז א באן סטאנציע אויף דער גרויס־מערבדיגער הויפטליניע פון לאנדאן פאדינגטאן וואס געפינט זיך אין דער לאנדאנער בארא פון הילינגדן, מערב לאנדאן.
די סטאנציע איז אין זאנע 6.

כדי צוצוגרייטן פארן איינפירן פון דער עליזאבעט ליניע האט TfL באן איבערגענומען די פארוואלטונג פון דער סטאנציע אין דעצעמבער 2017.

## היסטאריע 
די גרויס-מערבדיקע באן האט געעפנט די סטאנציע 4טן יוני 1838.

## באדינונגען 
גרויס-מערבדיקע באן:
* צוויי באנען א שעה אויף דער גרויס-מערבדיקער ליניע צווישן פאדינגטאן און רעדינג שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע; נאך צוויי באנען פארן ווייטער קיין אקספארד.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
די גאלדענע פאווע

left|150px
**די גאָלדענע פּאַווע** איז א בוך פין דיכטונגען געשריבן דורך משה לייב האלפרין ערשינען אין יאר 1924 דורך פארלאג גרופע אידיש אין קליוולאנד.

דאס בוך אנטהאלט א פּאָרטרעט וואס דער מחבר האט זיך אליין געצייכענט, מיט א ליולקע-ציבעך אין מויל, אין אקטאבער 1922.

## אינהאלט 
דאס בוך אנטהאלט פילע קורצע און היבש לענגערע פאעמעס, ווי קורצע באלאדעס, אין א ס"ה פון 301 זײַטן.

* פון יענער זייט ים, זיבן לידער
* פון מיינע סלאַווישע מאטיוון, נײַן
* דע-לאַ-העסטער, זעכצן
* מיר געפעלט דאס נישט, אכט
* פון אונזערע טעג, דריי-און-צוואנציג
* משה לייב באַם ברעג ים, נײַן
* זרחי ביים ברעג ים, א לאנגע באלאדע אין זיבן-און-צוואנציג שטיקלעך

## וועב לינקען 
* http://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200945/halpern-moshe-leib-di-goldene-pave/spb-nybc200945 

קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:דיכטונגען
ברומאדא

**ברומאַדאָ** () איז אַ שטאָט אין באַהיאַ, א מדינה אין צפון־מזרח בראזיל, 555 קילאָמעטער פון דער שטאַט הויפּטשטאָט, סאַלוואַדאָר. זייַן לאַנד שטח איז ,2,207.612 קוואַדראַט קילאָמעטערס און געפינט אין דער הייך פון 454 מעטער.

לויטן בראַזילישן אינסטיטוט פון געאָגראַפיע און סטאַטיסטיק איז זייַן באַפעלקערונג אין 2016 געווען בערך 69,473 מענטשן. דער מענטשנרעכט אנטוויקלונג אינדעקס איז 0.656 (דורכשניטלעך).

די שטאָט איז באקאנט ווי די "אַרץ הויפטשטאָט" ווייל די באדן אנטהאלט א גרויסע קוואנטיטעט פון  מינעראַלן, וואס די גרויסע מינעריי פירמעס גראבן ארויס פון דער ערד.

## רעפֿערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין בראזיל
אידן (בוך)

**אידן** איז א סעריע ביכער וועלכע אנטהאלט א זאמלונג פון פאעמעס געשריבן פון נפתלי גראס וואו ער שילדערט פארשידענע טיפּן פון אידן און אידישן לעבן.

דער ערשטער באנד איז ערשינען אום 1929, פארלאג אויפקום, ניו יארק, 110 זײַטן; צווייטער באנד 1938, ארבעטער רינג בילדונג-קאמיטעט, ניו יארק.

## אינהאלט 
### ערשטער חלק 
דער ערשטער באנד באשטייט פון צוויי טיילן:

* אונזערע שטעטלשטעט, אכט-און-זעכציג לידער
* דאס ליד פון דאָבוש, פיר לידער

ער טוט דא אן אינטערעסאנט חידוש, אז אסאך פון זײַנע לידער פארמאגן צוויי פאָרמען אונטערן זעלבן נאמען - ווי צוויי ווערסיעס וועגן דער זעלבער טעמע.

### צווייטער חלק 
## וועבלינקען 
* דער צווייטע באנד  בײַם יידישן ביכער-צענטער 

קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:דיכטונג
ליסטע פון אונגערישע ווערטער אין יידיש

מערסטנס פון די ווערטער זענען נישט ברייט פארשפרייט אין אלע דיאלעקטן פון יידיש, וויבאלד די אונגערישע יודן האבן נישט געהאט אזויפיל יודיש שרײַבער און דיכטער - איבערהויפט אין פארגלייך מיט פוילן און רוסלאנד.

למעשה היות רוב אקטיווע יידיש־רעדער זענען הײַנט צו טאג פון אונגערישן אפשטאם, נעמלעך חסידים, קומט אויס אז די ווערטער ווערן מער און מער פאַרשפּרייט, באניצט אדער עכ"פ פארשטאנען בײַ מערסטע הײַנטיגע יודיש-רעדער פון געבורט. און צעביסלעך ווערט עס אויך פארשפרייט בײַ די אנדערע חסידים וואס זענען נישט יוצאי אונגארן.

* באַטשי = מיסטער ("פעטער" אין ווערטערלעכן אפּטייטש. ווערט געניצט פאר א מכובדיגער באלעבאהס\ראה"ק)
* בודזשי = אונטער-הויז
* בונדאַש - bundás = ברויט געפּרעגלט אין אייער (פראנצויזישע פּענעץ) 
* דזשינדזשי = געהלער
* טשאָלאָמאַדי = א גרינצייג-סאלאט (אין יודיש סלענג געניצט ווי "מיש-מאַש")
* טשילאר = הענגלייכטער
* נעיני = מומע
* פּאָנדזשעלאָו = שטוב-קלייד
* קאָטשעניו = פארגליווערטער פיש-זאַפט
* קאָנטשאָו = קריגל
* ראָפּאָגאָש  - ropogós = כראָמטשעדיג\קריספּי
* מאָוקאָש - Mókus = וועווערקע
* פאלאטשינטא = בלינצעס
* פאָּפּוטש - Papucs = שטעק-שיך\סאַנדאַלן.
* פּוּסי - puszi = (מען ניצט דאס געווענטלעך פאר א פּלוּטאַנישער קיש צו\פון פריינט און פאמיליע, נישט אויס סעקסועלע ליעבע)
*טשאבאש = דיקליך
* טשינאָש - csinos = שײן (גענוצט אױף אַ מענטש געװײנטלעך)

אונגערישע ווערטער אין יידיש
קאטעגאריע:יידיש
קאַטעגאָריע:אונגעריש
גרעסטע שטעט אין דער וועלט

אין דעם ארטיקל געפינט זיך א ליסטע פון די **גרעסטע שטעט אין דער וועלט ** לויט באפעלקערונג.

טעקע:Skyscrapers-Shanghai.JPG|שאנכיי
טעקע:Nariman-Point_Bombay_2005.JPG|מומביי
|קאראטשי
טעקע:Atardecer en el Congreso de la Nación Argentina.jpg|בוענאס איירעס
טעקע:Resim_083.jpg|סטאמבול
טעקע:Skyline from Jardins.jpg|סאא פאולא
טעקע:MIBC_12th_June_2014.jpg|מאסקווע

קאַטעגאָריע:רשימות
קאַטעגאָריע:שטעט
ראדזשיוו גאנדי

**ראַדזשיוו ראַטנאַ גאַנדי** (ענגליש: *Rajiv Ratna Gandhi*; 20סטן אויגוסט 1944 – 21סטן מיי 1991) איז געווען דער 6טער פרעמיער מיניסטער פון אינדיע. ער האט געדינט אלס פרעמיער מיניסטער צווישן 1984 און 1989. ער האט אַרייַנגעגאַנגען נאך דער 1984 מארד פון פרעמיערע מיניסטערין אינדיראַ גאַנדי, זיין מוטער, און איז געווען דער יונגסטער אינדישער פרעמיער מיניסטער.

גאַנדי האט געבליבן דער קאנגרעס פרעזידענט ביז די וואַלן אין 1991. בשעת זיין קאמפּיין פאר די וואַלן איז ער דערמארדעט געווארן דורך א זעלבסטמערדערין ביים עלטער פון 46.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אינדיער
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן
ברוס גראוו באן סטאנציע

**ברוס גראוו** () איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף די לי וואלי ליניעס אין צענטראל-טאטנהאם אין דער לאנדאנער בארא פון הארינגיי, צפון לאנדאן, ענגלאנד.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 3.

## היסטאריע
ברוס גראוו סטאנציע האט געעפנט דעם 22סטן יולי 1872 אויף דער סטאק ניואינגטאן און עדמאנטאן אייזנבאן.

היינט איז זי אויפן סעוון סיסטערס אפצווייג פון די לי וואלי ליניעס.

## באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:

*4 באנען א שעה קיין ;
*2 באנען א שעה קיין ;
*2 באנען א שעה קיין .

ווען טאטנהאם האטספער פוטבאל גרופע שפילט אינדערהיים ביים שכנותדיקן ווייט הארט ליין פארן מער באנען.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
די משפחה

**די משפחה און אנדערע דערציילונגען** איז א בוך אויף יידיש וועלכע אנטהאלט א זאמלונג פין איבער דרײַסיג קורצע דערציילונגען געשריבן  דורך שלמה זיטנער און ארויסגעגעבן  דורך פארלאג ניי לעבן אין תל אביב ה'תשכ"ט. געדרוקט בײַ דפוס אור.

עס אנטהאלט א קורצע הקדמה פון יצחק הרכבי און בײַם סוף איין זײַט מיט פארטייטשונגען פין געוויסע שפאנישע ווערטער וואס דער מחבר ניצט אינעם בוך. בס"ה אנטהאלט דאס בוך 253 זײַטן.

די ערציילונגען באציען זיך בעיקר איבער כאראקטערן אין יידישן משפחה־לעבן, און איבער יידישע דיכטער.

## וועב לינקען 
* https://archive.org/details/nybc211639

קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:יודישע שפראכיגע ביכער געדריקט אין ארץ ישראל
הצלת יהודי צרפת

**הצלת יהדות צרפת** (טייטש אין יודיש: "רעטונג פין פראנצויזישע יודן") איז אן ארגעניזאציע וואס איז געגרידענט געווארען ה'תשע"ו דורך די קאליבער רבי משה טויב וואס ער האט אנערקענט לאור די פארמערטע אטאקעס אין פראנקרייך ווילן אידען אנטלויפען פון דארט און די ציוניסט'ישע ארגעניזאציעס מאכען קאמפיינען אז מען זאל עולה זיין קײַן ארץ ישראל, און טויזענטער אידען האבען גענימען די וואנדער שטעקען און ארויף אויף ארץ ישראל זייענדיג אין ארץ ישראל וואס איז פאר זיי א פרעמד לאנד האבען זיי זיך באזעצט און פרייע געגנט'ן און ס'האט געהויערט א סכנה אויף זייער אידישקייט,

האט די קאליבער רבי אלאמירט מיט בריעפן צו זיינע טויזענטע נאכפאלגער אין פראנקרייך נישט דאס צו טוען מען זאל בלייבען אין פראנקריייך און פאר די וואס האבען שוין עולה געווען האט ער געמאכט א מוסד וואס געבט זיך אן מיט די אידען זיי זאלן באקומען א גיטע אידישע חינוך.

צו דער ארגענזאציע האט זיך צוגשטעלט דריי גרויסע רבנים דער סאטמאר רבי ר' זלמן לייב טייטלבוים און הרב מלכיאל קאטלער ראש ישיבה גבוה לעיקוואד מיט הרב דוד פיינשטיין ראש ישיבת תפארת ירושלים, וואס די דריי רבנים מיט הילף פון נאך אנדערע רביים ורבנים ווי סקולענער רבי, פארען כסדר ארום שאפען די מליאנען דאלער צו ראטעווען אט דער שבט,

די ארגענזאציע האט שוין אנהייב שולע יאר תשע"ז פארטיילט מליאנען פאר די וואס זענען געבליבען אין פראנקרייך און פאר די עולים לארץ ישראל

די ארגענזאציע באשטייט פון גרויסע פילאנטראפען רובי שרון ראבון וואלף אליעזר קעסטענבוים וואס שטייען און שפיץ פון די אקציעס און די קאסע ס'זאל פארטיילט ווערן מיט ערליכקייט און יושר, לויט די הוראה פון די גדולי הרבנים נשיאים קרן הצלת יהדות צרפת,

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:חרדישע ארגאניזאציעס
די פרינצן

קליין
**די פּרינצן** (דײַטש: "Die Prinzen") איז אַ מוזיקאַלישע גרופּע פון דײַטשלאַנד. זי באשטייט פון געוועזענע מיטגלידער פון דער טאמאנערכאר  (וואס איז א כאר פון דער טאמאסקירך (דייטש: "[Thomaskirche](https://de.m.wikipedia.org/wiki/Thomaskirche_(Leipzig))") אין לייפציג, דייטשלאנד, וואו יאהאן זעבאסטיאן באך איז געווען דער מוזיק פירער פאר א סך יארן) און פון א געוועזענעם מיטגליד פון דער דרעזדנער קרייצכאר (דייטש: "Dresdner Kreuzchor").

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טרופעס
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד
דאנאלד טראמפ דזשוניער

קליין|דאנאלד טראמפ דזשוניער
**דאנאלד דזשאן ״דאן״ טראמפ דזשוניער** (; געב׳ דעם 31סטן דעצעמבער 1977, ניו יארק) איז א זון פון דעם 45טן פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן דאנאלד טראמפ. ער איז פון די פירער פון טראמפ ארגאניזאציע צוזאמען מיט זיין ברודער עריק זינט זיין טאטע איז געווארן דער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, צו פארמיידן קעגנזייטיגע אינטערעסן.

## זעט אויך
* טראמפ פאמיליע

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן

דאנאלד
די דאקטוירים

קליין
די דאָקטוירים (דײַטש: "Die Ärzte") איז אַ מוזיקאַלישע טרופּע אין דײַטשלאַנד וואס שפילט בדרך כלל ראק און פאנק ראק (ענגליש: "Punk Rock") מוזיק.

קאַטעגאָריע:טרופעס
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד

די גרופּע איז געווען געשאפט אין 1982. אין 1988 האבן זיי זיך צעשיידן אבער ווידערפאראייניגט אין 1993.
לייפציג

**לייפציג** () איז די גרעסטע שטאט אין זאקסן, דייטשלאנד, און די צענט־גרעסטע שטאט אין דייטשלאנד, מיט א באפעלקערונג פון 560,472 (2015). די שטאט געפינט זיך ביים צוזאמענפלוס פון די ווייסע עלסטער, פלייסע און פארטע טייכן.

לייפציג איז א האנדל שטאט נאך פון די צייטן פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע, און איז אמאל געווען א הויפט אייראפעאישער צענטער פון מוזיק.

די שטאט האט אנגעהויבן ווי א סלאווישע זידלונג אינעם 12טן יארהונדערט.

## עקאנאמיע 
צוויי גרויסע פירמעס פאבריצירן אויטאס אין לייפציג, BMW און פארשע.

## יידן אין פראנקפורט 
די יידן־גאס ווערט שוין דערמאנט אין 1359.

לייפציג פלעג זיין א קוואל פון פרנסה פאר יידישע סוחרים וואס פלעגן קומען אין דער שטאט צום יריד.

דער היינטיקער רב פון לייפציג איז הרב זשאלט באלא, זייט סעפטעמבער 2010.

## צווילינג שטעט 
* , זייט 2004
* , זייט 1962, באנייט אין 1997
* , זייט 1992
* , זייט 1973, באנייט אין 1999
* , זייט 1987
* , זייט 1993
* , זייט 2010
* , זייט 2003
* , זייט 1981
* , זייט 1988
* , זייט 1984
* , זייט 1990
* , זייט 1961, באנייט אין 1992
* , זייט 1973, באנייט אין 1995

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין דייטשלאנד
ענפילד שטאט באן סטאנציע

**ענפֿילד שטאָט** () איז די צפון סוף־סטאנציע אויפן ענפֿילד צווייג פון די לי וואלי ליניעס פון  לאנדאנער איבערגרונט.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 5.

אין מיי 2015 האט מען טראנספערירט די סטאנציע צוזאמען מיט דער גאנצע ליניע פון אבעליא גרויס-אנגליא צו לאנדאנער איבערגרונט, און מ׳האט צוגעלייגט די סטאנציע צו דער טיוב מאפע.

## היסטאריע
איסטערן קאנטיס אייזנבאנען האט געעפנט  די סטאנציע דעם 1טן מערץ 1849 מיטן נאמען ענפילד. אום 1טן אפריל 1886 האט מען געענדערט איר נאמען צו ענפילד שטאט.

די לי וואלי ליניעס זענען געווארן א טייל פון דער לאנדאנער איבערגרונט אין 2015.

## באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:

*2 באנען א שעה קיין .

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
סאטבורי באן סטאנציע

**סאַטבורי** () איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויפן סאטבורי שלייף פון די לי וואלי ליניעס.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 5.

## היסטאריע
סאַטבורי סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אקטאבער 1891 מיטן נאמען **טשערטשבורי** דורך דער גרויסאיסטערן אייזנבאן. פון 1909 האט זיך קיין פאסאזשירן באן נישט אפגעשטעלט דא. אין 1960 האט מען עלעקטריפיצירט די ליניע און זי געעפנט צו פאסאזשירן.

די לי וואלי ליניעס זענען געווארן א טייל פון דער לאנדאנער איבערגרונט אין 2015.

## באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:

*2 באנען א שעה קיין ;
*2 באנען א שעה קיין .

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
בוש היל פארק באן סטאנציע

**בוש היל פארק** () איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויפן ענפֿילד צווייג פון די לי וואלי ליניעס, וואס באדינט דעם געגנט בוש היל פארק אין דער לאנדאנער בארא פון ענפילד, צפון לאנדאן, ענגלאנד.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 5.

## היסטאריע
בוש היל פארק סטאנציע האט געעפנט אין 1880 דורך דער גרויסאיסטערן אייזנבאן.

די לי וואלי ליניעס זענען געווארן א טייל פון דער לאנדאנער איבערגרונט אין 2015.

## באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:

*2 באנען א שעה קיין ;
*2 באנען א שעה קיין .

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
טשעשאנט באן סטאנציע

**טשעשאנט סטאנציע** () איז א נאציאנאלע באן און לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אין טשעשאנט, הארטפארדשיר, ענגלאנד.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 8, און ווערט באדינט דורך גרויס-אנגליא אויף דער מערב אנגליא הויפטליניע און דורך לאנדאנער איבערגרונט אויף די לי וואלי ליניעס.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אין 1846 דורך דער איסטערן קאנטיס אייזנבאן.

## באדינונגען
די נישט שפיץ שעה׳ן באדינונג איז ווי פאלגנד:

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
סילווער סטריט באן סטאנציע

**סילווער סטריט** () איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף די לי וואלי ליניעס אין עדמאנטאן אין דער לאנדאנער בארא פון ענפילד, צפון לאנדאן, ענגלאנד.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 4.

## היסטאריע
סילווער סטריט סטאנציע האט געעפנט דעם 22סטן יולי 1872 אויף דער סטאק ניואינגטאן און עדמאנטאן אייזנבאן.

היינט איז זי אויפן סעוון סיסטערס אפצווייג פון די לי וואלי ליניעס.

## באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:

*4 באנען א שעה קיין ;
*2 באנען א שעה קיין ;
*2 באנען א שעה קיין .

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
שילא קראנין

**שילאַ קראָנין** (ענגליש: "Sheila Cronin") איז אַ פֿעמיניסטין וואָס פירט די גרופּע "נאַציאָנאַלע אָרגאַניזאַציע פֿאַר פֿרויען" (ענגליש: "National Organisation For Women") וואָס איז די גרעסטע פעמיניסטישע ארגאניזאציע אין אַמעריקע (איז אפט אלס "NOW" געשריבן).
סאלי מילער גירהארט

**סאַלי מילער גירהאַרט** (ענגליש: *Sally Miller Gearhart*, געבוירן דעם 15טן אפריל 1931) איז אן אמעריקאנישע לערערין, ראדיקאלישע פעמיניסט, פיקטיווע וויסנשאפט שרייבערין און פאליטישע אקטיוויסטין.

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:אמעריקאנער
קאטעגאריע:אמעריקאנער שרייבער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
מארילין פרענטש

**מאַרילין פֿרענטש** (ענגליש: *Marilyn French*;   21סטן נאוועמבער 1929 -2טן מיי 2009) איז געווען אַן אַמעריקאַנישע שרייבערקע און פֿעמיניסטין. 

זי האט שטודירט אין האפסטרא אוניווערסיטעט און הארווארד אוניווערסיטעט. 

￼זי האט געשריבן א סך ביכער, ווי צום ביישפיל "די מלחמה קעגן פרויען" (ענגליש: The War Against Women").

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:שרייבער
טי-גרייס אטקינסאן

**טי-גרייס אַטקינסאן** (ענגליש: *Ti-Grace Atkinson*; געבוירן דעם 9טן נאוועמבער 1938, לואיזיאנא) איז אַן אַמעריקאַנישע פֿעמיניסטין.

￼זי האט געשריבן פאמפֿלעטן פאר פעמיניזם ווי צום ביישפיל "ראדיקאלער פעמיניזם" (ענגליש: "Radical Feminism"), און "וואגינליכער ארגאזם אלס א מאסענהיסטערישער ניצל ענטפער" (ענגליש: "Vaginal Orgasm As A Mass Hysterical Survival Response").

קאַטעגאָריע: אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:פעמיניסטן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטארין מאקינאן

קאַטאַרין מאַקינאָן (ענגליש: "Catharine MacKinnon") איז אַן אַמעריקאַנישע ראַדיקאַליסטישע פֿעמיניסטין, אַדוואָקאַט און געלערנטע. זי איז אין מינעסאָטאַ אין 7טען אָקטאָבער 1946 געבוירן. זי האָט בײַ יייל אוניווערסיטעט געלערנט און האָט דאָרט איר דאָקטאָרס דיפּלאָם באַקומען. אירע דאגות זענען געשלעכטיקע סכנה, פּאָרנאָגראַפֿיע און אינטערנאַציאָנאַלע אַרבעט.
אנדרעא דווארקין

**אַנדרעאַ דוואָרקין** (ענגליש: *Andrea Dworkin;* 26סטן סעפּטעמבער 1946, ניו דזשערסי– 9טן אַפּריל 2005) איז געווען אַ פֿעמיניסטין. זי האָט געשריבן 10 ביכער וועגן פֿעמיניזם. זי איז באַרימט געווען ווײַל זי איז געווען אַ ראש־המדברים אין דער פֿעמיניסטישער קעגן־פּאָרנאָגראַפֿיע באַוועגונג.

קאטעגאריע:אמעריקאנער שרייבער
קאטעגאריע:פעמיניסטן
עפולה באן סטאנציע

**עפולה באן סטאנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אויף דער טאָל ליניע, וואס באדינט די שטעט עפולה און אייבער עפולה. די סטאנציע איז פלאצירט צווישן עפולה און אייבער עפולה, און האט געעפנט חול המועד סוכות תשע״ז.

עפולה סטאנציע איז די וויכטיקסטע און צענטראלסטע אויף דער טאל ליניע.

## וועבלינקען
*ישראל באנען, עפולה סטאנציע

## רוטעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
דיסלדארף

**דיסלדאָרף** () איז די הויפּטשטאָט פונעם דײַטשן לאַנד נאָרד ריין-וועסטפֿאַליע און די זיבעט־מערסט־באַפֿעלקערטע שטאָט אין דײטשלאַנד. דיסלדאָרף איז אַן אינטערנאַציאָנאַלער ביזנעס און פֿינאַנץ צענטער, וואָס ליגט אויפֿן רײן.

דיסלדאָרף האָט אַן אינטערנאַציאָנאַל לופֿטפֿעלד און אַן אוניווערסיטעט.

קאַטעגאָריע:שטעט אין דייטשלאנד
נילגירי בערג אייזנבאן

280px|קליין|א באן אויף דער נילגירי בערג אייזנבאן
די **נילגירי בערג אייזנבאן** (ענגליש: *Nilgiri Mountain Railway* אדער *NMR*, טאמיל: *நீலகிரி மலை இரயில் பாதை*) איז אן אייזנבאן ליניע אין טאמיל נאדו, אינדיע, וואס איז געבויט געווארן דורך די בריטישע אין 1908, און איז ערשטנס אַקטיוויזירט געווארן דורכן מאדראס אייזנבאן. די אייזנבאן נוצט א פֿלאָטע פון דאמף לאָקאָמאָטיוון.

אין יולי 2005 האט אונעסקא צוגעלייגט די נילגירי בערג אייזנבאן אלס א פֿאַרברייטערונג פון דער וועלט ירושה ארט, די דאַרדזשילינג הימאַלײַען אייזנבאן. דער ארט איז דערנאָך באקאנט געווארן אלס די "בערג אייזנבאנען פון אינדיע" ("Mountain Railways of India") נאָכן ער האט אַרייַנגעפּאַסט די נייטיקע קריטעריעס, וואס האט גענויט פֿאַרלאָזונג פון די מאָדערניזאַציע פּלענער.

## וועבלינקען 
* אינפארמאציע וועגן דער ליניע אויף דער אינדישער באן וועבזייטל

קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט אין אינדיע
שלאכט פון ווערדון

די **שלאַכט פון ווערדון** איז געווען איינע פון די הויפּט שלאכטן וואס זענען פארגעקומען אויפן מערב פראנט. זי האט געדויערט צען חדשים אין 1916, און די צוויי קעגן זייטן האבן געליטן מיליאָן טויט, געוואונדעט און פעלנדיק.

## זעט אויך
* שלאכט פון דער סאם

קאַטעגאָריע:מלחמות
קאַטעגאָריע:היסטאריע: פראנקרייך
פרידריך ווילהעלם, עלקטאר פון בראנדענבורג

קליין|250px|פרידריך ווילהעלם, עלקטאר פון בראנדענבורג
**פרידריך ווילהעלם, עלעקטאָר פון בראַנדנבורג** (16טן פעברואר 1620 - 29סטן אפריל 1688) איז געווען דער עלעקטאר פון בראנדנבורג און הערצאג פון פרייסן פון 1טן דעצעמבער 1640 ביז זיין טויט. א מיטגליד פונעם הויז פון האהענצאלערן, ער איז געווארן באקאנט ווי דער גרויסער עלעקטאר (דער גרויסער קורפירסט) דאנק זיינע פאליטישע און מיליטערישע טאלאנטן. פרידריך ווילהעלם איז געווען אויך א פרומער קאלוויניסט. אויך, ווייל ער האט געגלויבט אין דער וויכטיקייט פון האנדל און האט עס שטארק פראמאווירט.

קאַטעגאָריע:פרייסן
קאַטעגאָריע:הערצאגן
פרידריך דער ערשטער פון פרייסן

**פרידריך דער ערשטער פון פרייסן** (11טן יולי 1657 - 25סטן פעברואר 1713), פון דער האהענצאלערן דינאסטיע, איז געווען דער זון פון פרידריך ווילהעלם, עלקטאר פון בראנדענבורג. פרידריך איז געווען עלעקטאר פון בראנדענבורג (אין 1688 - 1713, פרידריך דער דריטער) און הערצאג פון פרייסן "פרידריך דער צווייטער". די הערצאגשאפט האט פרידריך גערופן א קעניגרייך, און דערקלערט זיך דער ערשטער קעניג פון פרייסן אין 1701, א טיטל וואס ער געהאלטן ביז זיין טויט. 

נאָך זיין טויט האט געקעניגט זיין זון פרידריך ווילהעלם דער ערשטער פון פרייסן.
קאַטעגאָריע:מאנארכן

קאַטעגאָריע:דייטשן
קאַטעגאָריע:פרייסן
יהודית שיינדלין

**יהודית שושנה שיינדלין** (געבוירן **בלום,** דעם 21טן פון אקטאבער 1942), אויך באקאנט ווי **ריכטער דזשודי**, איז אַן יידיש־אמעריקאנער אַדוואָקאַט, געוועזענער ריכטער, טעלעוויזיע פּערזענלעכקייט, פּראָדוצירער, און ארויסגעבער פון ביכער זינט 1996. שיינדלין האט פּראדוצירט איר אייגענע סוקסעספולע טאג־צייט טעלעוויזיע סעריעס באקאנט אלץ דשזאדזש דזשודי ווי זי שפילט אויף אירע רעקארדירטע געריכט סעסיעס.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
קאַטעגאָריע:ריכטער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ריטשארד טרעוויטיק

קליין|250px

**ריטשאַרד טרעוויטיק** (ענגליש: *Richard Trevithick*, 13טן אפריל 1771 - 22סטן אפריל 1833) איז געווען א קאָרנישער ערפינדער און אינזשעניר. ער איז מערסטנס באקאנט פאר בויען דעם ערשטן געראָטענעם דאַמף־לאָקאָמאָטיוו, וואס איז אבער אויסגעפֿורעמט געווען אלס א פארמיטל פאר וועגן, און נישט פאר אייזנבאנען.

טרעוויטיק איז געווען פון א גרויסער פֿאַרשנייַדונג אומגעגנט אין קארנוואל, ענגלאנד. זיינע עלטערן זענען געווען ריטשארד טרעוויטיק (1735-1797) און אַן טיג (געש' 1810). אין 1797 האט טרעוויטיק געהייראט דזשיין האַרווי. ער איז געשטארבן פון לונגען־אָנצינדונג אין 1833.

קאַטעגאָריע:ענגלענדער
קאַטעגאָריע:ערפינדערס
קאַטעגאָריע:אינזשענירן
תנ"כישער זאא באן סטאנציע

**תנ"כישער זאא באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אויף דער ירושלים - בית שמש פארשטאטישער באן ליניע וואס געפינט זיך אין מלחה, דרום-מערב ירושלים. די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 9טן אפריל 2005.

## היסטאריע 
די ירושלים - תל אביב באן ליניע איז געעפנט געווארן אין די אטאמאנער צייטן, און זייט דעמאלסט געפינט זיך אויף דעם ארט א באן סטאנציע. אין אויגוסט 1998 האט אויפגעהערט די פאסאזשירן דינסט אויף דער ליניע קיין ירושלים.

נאך דעם האט מען באנייט די באן ליניע פון תל אביב קיין בית שמש, און אום 13טן סעפטעמבער 2003 האט מען ווידערגעעפנט די סטאנציע. דעם 9טן אפריל 2005 האט מען געעפנט דעם טייל פון דער ליניע קיין ירושלים מיט צוויי נייע סטאנציעס, תנ״כישע זאא און ירושלים-מלחה. פון 2006 ביז 2008 איז די רוטע געווען צעשפאלטן אויף צוויי, און מען האט געדארפט בייטן באנען אין בית שמש. זייט 15טן מערץ 2008 האט די באן געפארן פון ירושלים קיין תל אביב. היינט איז די רוטע ווידעראמאל צעשפאלטן און די באנען פארן נאר צווישן ירושלים און בית שמש.

## באדינונג 
* פינעף באנען גייען ארויס פון דער סטאנציע אין ביידע ריכטונגען זונטיק ביז דאנערשטיק ווען דער זאא איז אפן.

## רוטעס 
## װעבלינקען 
*ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:ירושלים
די עגונה

**די עגונה** איז א ראמאן געשריבן דורך חיים גראדע און ארויסגעגעבן פון יידיש-נאציאנאלן ארבעטער-פארבאנד אין לאס אנדזשעלעס אין יאהר 1961.

ווי דעהר מחבר שראהבט אין זאן הקדמה, האט די יודישע ליטעראטור נישט געגעהבן אן עכטער אָפּשפּיגלונג פון די דיינים און מורי-הוראות, אדער איז עס צי נעגאטיהוו אדער זענען זיי סימבאלישע לעגענדארישע העלדן. אלס איינער וואט האט זאהנע יונגע יאהרן פארבראכט אין בימ"ד און אין די ישיבות, און איז גיט באקאנט מיט די ת"ח און זייער געדאנקען-גאנג, וויל ער אינעם דאזיגן ראמאן אהערשטעלן זייער מענטשלעכן-רעאלן נסיונות אינעם  טאג-טעגלעכן לעבן.

דער שראהבער גייט טאקע אראהן היבש בפרטיות אין זייער פערזענלעכן פריוואטן לעבן.

דער ביך אנטהאלט 49 קאפיטלען אין א ס"ה פון 326 זאהטן.

## געשיכטע 
די מעשה שפילט זעך אפ אין ווילנע, יארן נאך דער ערשטע וועלט מלחמה, ווען א יוד וואס וויל חתונה האבן מיט מערל די נייטארין גייט זיכן א היתר. היות ס'זענען נישט געווען קיין עדות וואס האבן געזען איר מאן שטארבן, וויל דער רב וואס איז געשטעלט אויף עגונות און חליצות, נישט מתיר זיין.

האט ער זיך געוואנדן צו אן אנדערן רב, וועלכער האט נישט געלעבט גוט מיט די וועד הרבנים, און יענער האט מתיר געווען. ווען יענער האט דאס דערהערט האט ער באפוילן מאכן א שווייג כדי נישט צי מאכן א חילול השם. די מעשה איז אבער ארויסגערינען אין א געשלעג שמחת תורה, און דעם רב המתיר'ס שונאים זענען ארומגעגאנגען העצן. אזוי איז אויך די עגונה'ס א געליעבטע, א גאסן יונג וואס איז איהר נאכגעלאפן צוואנציג יאר אהן ערפאלג, ארומגעגאנגען אנדרייען א קאשע, נישט קענענדיג אראפשלינגען אז זי האט חתונה געהאט צו א פרומען יוד וואס זיכט א היתר.

די רבנים האבן ארויסגעגעבן א מעלדונג זיך אפצושאקלען פונעם היתר און אפגעשטעלט די שכירות פונעם רב המתיר.

## העלדן 
* מערל די נייטארין, די עגונה
* קלמן מייטעס, חזן און שטוב-מאַלער - האט חתונה מיט מערל
* מוישקע\מאריץ צירולניק
* ר' לוי הורוויץ, רב פון שלמה קיסינ'ס הויף ממונה אויף עגונות, א קנאי. וואַהב און איינציגע טאכטער זענען אין משוגעים הויז
* ר' דוד זעלווער, פּאָלאָצקער דיין אין זאַרעטשער בימ"ד, א בעל רחמים. וואהב און קינד זענען קראנק
* ר' אשר אנשל, ר' לוי'ס שוואהגער, ממונה אויף גיטין
* ר' שמואל מוניע פון גלעזער גאס, א רב וואס פיהרט פאליטיק
* ר' כתריאל כהנא, סוחרישער רב
* מוהל לפידות, שונא פון ר' דוד וואַל ער האט עהם געאסרט מל צי זאן
* ר' יאשע, דער אייבער-שמש פון ווילנער שיהל
* זלמנקע דער אינטער שמש
* אייזיקל באַראַש, א כויליגאן
* פישל בלום, ר' אשר אנשל'ס איידעם

קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
בית שאן באן סטאנציע

**בית שאן באן סטאנציע** איז די ישראל באנען מזרח סוף־סטאנציע אויף דער טאָל ליניע, וואס באדינט די שטאט בית שאן. די סטאנציע האט געעפנט חול המועד סוכות תשע״ז.

## וועבלינקען
*ישראל באנען, בית שאן סטאנציע

## רוטעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
נייע רעזשיסארן/נייע פילמען פעסטיוואל

דער **נייע רעזשיסארן/נייע פֿילמען** פֿעסטיוואַל (ענגליש: New Directors/New Films) איז אַ יערליכער פילם פֿעסטיוואַל, וואס קומט פאר אין ניו יארק סיטי אינעם לינקאלן צענטער, און ווערט אָרגאַניזירט דורכן מוזיי פון מאדערנער קונסט און פֿילם געזעלשאַפט פונעם לינקאָלן צענטער.

דער פעסטיוואל קומט פאר געווענליך אינמיטן מערץ, און איז זייער א באַוואוסטער פֿעסטיוואַל, זייענדיג דער פראמינענסטער פעסטיוואל אינעם קונסט ראנג.

דער פֿעסטיוואַל טוט געווענליך אויסקלויבן פֿילמען פֿון ערשט-מאליגע רעזשיסארן, אזעלכע וואס די פעסטיוואל פראפעסארן שמעקן, אז זיי וועלן ווערן שפעטער באוואוסט מיט א הויכער קאריערע. דער פֿעסטיוואַל און די פֿילמען ווערן געדעקט דורך דער נאציאנאלער פרעסע, ווי די ניו יארק טיימס און וואַריעטי.

=היסטאריע=
דער פעסטיוואל איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1972, און ער הייסט דער עלטסטער און גרעסטער פילם-פֿעסטיוואַל אין ניו יארק.

די פילם געזעלשאַפט ברענגט ארויס די אמעריקאנער זעלבשטענדיגע סינעמאַ און וועלטליכע סינעמאַ, און אנערקענט און שטיצט נייַע פילממאַכערס.
אינעם פארגאנגענהייט, האט די פילם געזעלשאַפט שוין באקאנט געמאכט פארן אמעריקאנער פובליקום, די אַרבעט פון פיל וועלטס בארימטע פילממאַכערס.

**לינקאָלן צענטער** איז די העכסט באקאנטער אָרט פון גאנץ אמעריקע - פֿאַר פארשטעלונג און קונסט; און **דער מוזיי פון מאָדערן קונסט** (אויך באקאנט אלץ: MoMA) איז איינע פון די מערסט באקאנטע מוזייען אין אמעריקא, פֿאַר פייַן קונסט - ווי געמעל, סקולפּטור, א.ד.ג.

יעדעס יאָר טוט די אָרגאַניזאַציע פארשטעלן דעם גאַלאַ טריביוט, באַעהרנדיג לעגענדארע שטערנס און אינדוסטריע פירער, אינעם לינקאלן צענטער.

אין יאר 2017 טוט דער פעסטיוואל אויפשפילן א יידישע פילם מיטן נאמען מנשה.

## וועבלינקען
*דאס אפציעלע וועבזייַטל פון דעם פֿעסטיוואַל

קאטעגאריע:פעסטיוואלן
קאטעגאריע:ניו יארק
מגדל העמק-כפר ברוך באן סטאנציע

**מגדל העמק-כפר ברוך באן סטאנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אויף דער טאָל ליניע, וואס באדינט די שטאט מגדל העמק. די סטאנציע איז פלאצירט צווישן מגדל העמק און כפר ברוך, און האט געעפנט חול המועד סוכות תשע״ז.

## וועבלינקען
*ישראל באנען, מגדל העמק-כפר ברוך סטאנציע

## רוטעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
שלעזוויג-האלשטיין

'*שלעזוויג-האלשטיין* (, ) אין צפון דייטשלאנד איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. זיין שטח איז 15,763.18 קוואדראט ק"מ; לויט באפעלקערונג איז זי דאס 9ט־גרעסטע לאנד מיט 2,833,000 איינוואוינער.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז קיל.

שלעזוויג-האלשטיין גרענעצט דעם דרום דענמארק ראיאן פון דענמארק צו צפון, דעם באלטישן ים צו מזרח, די לענדער מעקלענבורג-מערב פאמעראניע, האמבורג און נידער-זאקסן צו דרום, און  דעם צפון ים צו מערב.

קאַטעגאָריע:לענדער אין דייטשלאנד
חיים בראנד

קליין
רבי **חיים בראנד** איז געווען א מגיד שיעור און דער לוצערנער ישיבה ביז דער פארשפארונג אין שנת תשע״ה.

רבי חיים איז געבוירן געווארן אין ירושלים צו זיין פאטער רבי אליעזר דוד בראנד זצ״ל. ער האט געלערנט אין דער עץ חיים ישיבה אין ירושלים. ער האט א צייט געלערנט בחברותא מיט רבי נתן צבי פינקל זצ״ל, דער מירער ראש ישיבה.

פון די באקאנטע קינדער פון רבי חיים איז געווען הגאון רבי שמואל בראנד זצ״ל א מגיד שיעור אין ישיבת המתמידים פאר קרוב צו דרייסיג יאר און בעמח״ס ביאורי רבי שמואל עמ״ס בבא קמא רבי שמואל  נפטר געווארן בחיי אביו אום ח״י סיון תשע״ז 

קליין|זיין פאטער רבי אליעזר דוד בראנד זצל

קאַטעגאָריע:רבנים פון ירושלים
קאַטעגאָריע:רבנים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
וויניצע

**וויניצע** ( *וויניציאַ*;  *וויניצאַ*; ; ; ) איז א שטאט אין מערב-צענטראל-אוקראינע אויף די ברעגן פונעם דרום בוג, וואס געפינט זיך אומגעפער 200 ק״מ דרום־מערב פון קיעוו.

וויניצע איז די הויפטשטאט פון דער וויניצער גובערניע, און די גרעסטע שטאט אינעם היסטארישן ראיאן פאדאליע.

## געשיכטע 
די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אינעם 14טער יארהונדערט אין דער גרויס-הערצאגשאפט פון ליטע. פון 1569 ביז 1793 איז די שטאט געווען א טייל פון פוילן אחוץ פון א קורצער תקופה פון  1672 ביז 1699 ווען זי איז געווען א טייל פון דער אטאמאנישער אימפעריע. 

ביים רוסישן צענזוס אין 1897, האט וויניצע געהאט א באפעלקערונג פון 30,563 און איז געווען די דריט־גרעסטע שטאט אין פאדאליע, נאך קאמעניץ און אומאן.

## יידישע היסטאריע פון וויניצע 
יידן האבן זיך באזעצט אין וויניצע אינעם 16טן יארהונדערט. אין 1648 האבן די קאזאקן איינגענומען די שטאט. אלע יידן האבן נישט געזדאנזשעט אנטלויפן פון דער שטאט האבן זיי געמארדעט.

אין 1900 האבן געוואוינט אין וויניצע 11,689 אידן.

נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה זענען יידן צוריקגעקומען צו דער שטאט. אין 1959 האבן געוואוינט אין וויניצע 19,500 יידן, 16% פון דער באפעלקערונג.

## צווילינג שטעט
*
*
*
*
*
*
*

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:פאדאליע
לידער פאר יידישע קינדער

**לידער פאר יידישע קינדער** איז א דין ייִדיש בוך וואס אנטהאלט א זאמלונג פין  לידער געאייגנט פאר קינדער וועלכע זענען ערשינען במשך די יארן אין קענעדער אדלער און אנדערע צייטשריפטן, געשריבן דורך יעקב יצחק סיגאַל.

עס איז אורויסגעגעבן דורך די בילדונגס-קאמיטעט פון ארבעטער-רינג אין ניו יארק, (דירעקטאר זלמן יעפרויקין), און געדרוקט אין מאנטריאל אין יאר 1966.

די פופצן אילוסטראַציעס אינעם בוך זענען געמאלן דורך דעם מחבר'ס טאכטער חנה סיגאל-זאַקוטאַ. צים אויסשטאַטונג פין בוך האט זיך אויך באטייליגט דעם פארפאסער'ס אנדערע טאכטער שיווקע סיגאל-לוסטגארטן און די אויסגאבע איז דערמעהגלעכט געווארן דארעך דעהם סיגאל-פאנד, לויט דעם וואונטש פין די אלמנה עלקע סיגאל.

## אינהאלט 
דעהר בוך אנטהאלט זיבן בינטלעך  לידער אין א ס"ה פין 112 זאהטן.

* זיינען געגאנגען צוויי לייטישע גראמען, אכצן  לידער
* קלאַפּט דאס רעגנדל אין שויב, 24
* דאס צוקערל איז זיס, 21
* שפילן זיי זיך מיינע קינדער, פיער
* גוט שבת, גוט יום טוב, נאַהן
* פון מיין אלטן אלף-בית, פיער
* אז מען האט א נאז א לאנגע, נאַהן

## וועבלינקען 
* http://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200818/spb-nybc200818/spb-nybc200818

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע קינדער ביכער
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
ה
באר, אוקראינע

**באַר** (; ; ; ) איז א שטאָט אין דער וויניצער גובערניע, צענטראל-אוקראינע אויף די ברעגן פונעם ריוו, א בייטייך פונעם דרום בוג. די שטאט געפינט זיך אומגעפער 200 ק״מ דרום־מערב פון קיעוו, און 63 ק״מ מערב פון וויניצע.

באר איז די אדמיניסטראציע שטאט פון באר ראיאן, אינעם היסטארישן געגנט פאדאליע.

## געשיכטע 
די שטאָט איז געווען א האנדל ארט מיטן נאמען **ראוו** אין 1401, אין דער גרויס-הערצאגשאפט פון ליטע. אין 1537 האט די פוילישע מלכה באנא ספארזא געגעבן די זידלונג א ניים נאמען ״באר״ נאך איר היימשטאט בארי אין איטאליע.
פון 1569 ביז 1793 איז די שטאט געווען א טייל פון פוילן. די קאזאקן האבן  איינגענומען די פעסטונג אין 1648. אין 1672 האט די אטאמאנישער אימפעריע איינגענומען באר וואס איז געווארן די זיץ פון דער לאקאלע אדמיניסטראציע. פון 1686 ביז 1699 זענען געווען אין באר כסדרדיקע שלאכטן צווישן די פאלאקן און די טערקן ביז די פאלאקן האבן געזיגט אין 1699.

ביי דער צוויטער טיילונג פון פוילן איז באר געווארן א טייל פון דער פאדאליער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע.  

## יידישע היסטאריע פון וויניצע 
יידן האבן זיך באזעצט אין באר אין 1542. ווען די קאזאקן האבן איינגענומען די שטאט אין 1648, אלע יידן וואס האבן נישט געזדאנזשעט אנטלויפן פון דער שטאט (בערך 2000) האבן זיי געמארדעט.

אין 1900 האבן געוואוינט אין באר 5,773 אידן.

אין 1989 זענען געבליבן אין באר נאר 367 יידן.

## צווילינג שטעט
*
*
*

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:פאדאליע
בעטאן

קליין|250px|אַרבעטערס פֿילן אָן א פּאָדלאָגע מיט בעטאָן
**בעטאָן** (פון פראנצויזיש: *Béton*) איז א וויכטיגער שטאף וואס מען נוצט אין קאנסטרוקציע. מאָדערנער בעטאָן ווערט געמאכט פון א מישונג פון צעמענט, זאמד, זשווירן און וואסער. נאך וואס די מישונג איז געמאכט ווערט עס געפֿירט צו דער קאנסטרוקציע ארט אין א בעטאן-מישער, און ווערט אפט איבערגעפֿירט אין א בעטאן-פאמפע.

בעטאָן ווערט באנוצט עפֿטער ווי יעדער אנדערער מענטשן-געמאכט שטאף אין דער וועלט. די עלעמנטן זענען געמישט צו מאכן א פאסטע, א ביסל אזא ווי מאכן טייג פאר ברויט. דער בעטאָן איז דערנאך אַװעקגעשיט אַריין אין א ראַם. נאך עטלעכע שעות, פֿאַרשטײַפֿט זיך דער בעטאָן. בעטאָן ווערט פֿאַרשטײַפֿט צוליב א כעמישע רעאקציע וואס הייסט הידראציע. דאס וואסער רעאגירט מיטן בעטאָן, וואס פארבינדט די אנדערע עלעמענטן און מאכט א שטארק שטיין-ענלעכן שטאף.

בעטאָן ווערט באנוצט צו מאכן טראָטואַרן, רערן, ארכיטעקטורישע סטרוקטורן, אויפֿבויען, שטראזן, בריקן, מולטי-שטאָק אָפּלאָגערטער, ווענט, באזעס פאר טויערן, פּלויטן און סטויפעס, און אפילו שיפלעך. זיין גרעסטער געווין איז אז עס פארבינדט ציגלען און שטיינער בעסער ווי אנדערע מעטאָדן באקאנט צו דער מענטשהייט.

## וועבלינקען 
*
קאטעגאריע:מאטעריאלן
בולדאזער

קליין|אַ קאַטערפּילער D10 בולדאָזער
א **בולדאָזער** אדער **שטופּגראָבער** איז א קריכער טראקטאר וואס איז אויסגעשטייַערט מיט א גרויס מעטאלן ברעט (באקאנט אלס א "מעסער") וואס שטופט גרויסע קוואַנטומס פון ערד, זאמד, שטיינער אדער אנדערע געגליכענע מאטעריאלן בעת קאנסטרוקציע אדער איבערווייַז ארבעט. געוויינטלעך ווערט א בולדאָזער אויסגעשטייַערט מיט א נאָגל-ענלעך הינטער געצייַג וואס שוואַכט אָפּ געפּרעסטע מאטעריאלן.

בולדאָזערס קען מען אָפּגעפֿונען ביי פילע פארשידענע ערטער, אזוי ווי שאַכטעס און שטיינהאַקערייַען, מיליטערישע באזעס, אינדוסטריע פאבריקן, אינזשענריע פראיעקטן און שטאַלן.

דער טערמין "בולדאָזער" געוויינטלעך מיינט בלויז א טראקטאר (געוויינטלעך א קריכער) וואס איז אויסגעשטייַערט מיט א דאָזער מעסער.

קאַטעגאָריע:אינזשעניריע פארמיטלען
קאַטעגאָריע:קאנסטרוקציע
שאדוועל דל״ב סטאנציע

**שאדוועל** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן סטאנציע אין שעדוועל אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע איז גאנץ נאנט צו שאדוועל באן סטאנציע אויף דער לאנדאנער איבערגרונט.
זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 31סטן אויגוסט 1987 ביים אנהייב פון דער דאקלאנדס לייכטע באן. אין אנהייב האבן אלע באנען געהאט נאר איין וואגן; שפעטער האט מען פארגרעסערט די סטאנציע פאר באנען פון צווי וואגאנען.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
* 15 באנען א שעה מערב קיין 
* 6 באנען א שעה מערב קיין טאער גייטוויי
* 9 באנען א שעה מזרח קיין לואישעם
* 6 באנען א שעה מזרח קיין וואוליטש ארסענאל
* 6 באנען א שעה מזרח קיין בעקטאן
ליימהויז סטאנציע

**ליימהויז** () איז א נאציאנאלע באן און א פארבונדענע דאקלאנדס לייכטע באן איבערבייט סטאנציע אין ליימהויז אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך רעגיאנאלע באדינונגען פון c2c קיין און פון  און פון דאקלאנדס לייכטע באן קיין און פון  און טאער גייטוויי.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1840 דורך דער קאמערציאלער באן, מיטן נאמען **סטעפני**.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די נאציאנאלע באן באדינונג:
* 8 באנען א שעה מערב קיין 
* 4 באנען א שעה מערב קיין 
* 2 באנען א שעה מזרח קיין 
* 6 באנען א שעה מזרח קיין 

אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די דאקלאנדס לייכטע באן באדינונג:
* 15 באנען א שעה מערב קיין 
* 6 באנען א שעה מערב קיין טאער גייטוויי
* 9 באנען א שעה מזרח קיין לואישעם
* 6 באנען א שעה מזרח קיין וואוליטש ארסענאל
* 6 באנען א שעה מזרח קיין בעקטאן

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
משה שפירא

הרב **משה שפירא** (כ"ה אייר ה'תרצ"ה, 28סטן מיי 1935 - י' טבת ה'תשע"ז, 7טן יאנואר 2017) איז געווען א חרדישער ליטווישער דענקער אגרויסע צדיק און בעל מידות טובות. זיין הויפט געביט איז געווען יידישע מחשבה. הרב שפירא איז געווען א ראש כולל, נשיא פון דער **ישיבת פתחי עולם** פאר בעלי תשובות און ער האט אויך געזאגט שיעורים אין אנדערע מוסדות.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין פתח תקווה צו רב יצחק מאיר און זיין ווייב מרת רחל שפירא. זיין פאטער איז געווען א נעפע פונעם אלטער פון קעלם, און א תלמיד פון רבי נתן צבי פינקל, דער אלטער פון סלאבאדקע; ער איז געווען משגיח אין דער ישיבה נחלת דוד. רבי משה האט געלערנט אין חדר אין פתח תקווה. ווען ער איז געווארן אלט 11 יאר האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער ישיבה קטנה פון אור ישראל, וואו ער האט געלערנט ביי הרב יוסף ראזאווסקי. דערנאך האט ער געלערנט אין דער פאנאוועזשער ישיבה, וואו ער האט געהאט א חברותא מיטן משגיח הרב אליהו דעסלער. דער חזון איש האט אים גע׳עצה׳ט אין תשי"ג צו גיין לערנען אין דער חברונער ישיבה. אין יענער תקופה האט ער געהאלטן א קשר מיטן בריסקער רב, הרב יצחק זאב סאלאווייטשיק. אין תשי"ח איז ער אריבער לערנען ביי רבי יחיאל מיכל פיינשטיין און הרב יצחק הוטנער. 

ער האט געהייראט צפורה, טאכטער פון הרב אהרן ביאלאסטאצקי, ראש כולל פון אוהל תורה. זי האט א דאקטאראט אי פילאסאפיע פונעם העברעאישן אוניברסיטעט און איז א לעקטאר אין מדרשת נתיב בינה. זיי האבן געוואוינט אין בית וגן, ירושלים. זיי האבן פינעף קינדער.

ער איז נפטר געווארן מוצאי שבת, די נאכט פון עשרה בטבת תשע״ז (7טן יאנואר 2017) פון ראק־קרענק, און מען האט אים באערדיקט צומארגנס אין הר הזיתים.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאַטעגאָריע:ראשי כוללים
וועסט אינדיע קי דל״ב סטאנציע

**וועסט אינדיע קי** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) סטאנציע אינעם וועסט אינדיע קי טייל פון קאנערי ווארף, אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך ווי די ליניע פון לואישעם צעשיידט זיך אין צווייגן קיין סטראטפארד און קיין באנק/טאער גייטוויי.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

די ווייט פון וועסט אינדיע קי דל״ב סטאנציע צו קאנערי ווארף דל״ב סטאנציע איז נאר 0.124 מייל (199 מעטער) די קלענסטע ווייט צווישן צוויי סטאנציעס אויף דער גאנצער לאנדאנער אונטערגרונט און דאקלאנדס לייכטע באן סיסטעם.

## היסטאריע
וועסט אינדיע קי דל״ב סטאנציע האט געעפנט דעם 21סטן אויגוסט 1987 מיט פיר פעראנען. אין מיי 2009 האט מען געבויט א באנוועג פאר באנען פון באנק קיין לואישעם וואס איז געגאנגען אונטער דעם מזרח-מערב באנוועג צו פארמיידן אפהאלטן; ס׳איז געווען נייטיג פאר דעם אוועקצונעמען איין פעראן פון וועסט אינדיע קי. היינט פארן אלע באנק-לואישעם באנען אויף די נייע שינעס ביז זיבענע אוונט און במילא שטעלן זיך נישט אפ ביי וועסט אינדיע קי. צוריקוועגס פון לואישעם קיין באנק שטעלן זיך די באנען יא.

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר וועסט אינדיע קי דל״ב סטאנציע
גוש עציון ראיאנראט

דער **גוש עציון ראַיאנראַט** () איז א ראיאנראט אין דעם יהודה און שומרון דיסטריקט פון ישראל דרום פון ירושלים.

דער ראט איז אויפגעשטעלט געווארן אין 1980.

זיין נאמען נעמט זיך פונעם דארף כפר עציון וואס דער חרדישער סוחר שמואל האלצמאן האט אויפגעשטעלט.

דער ראט גרענעצט ירושלים און מטה בנימין ראיאנראט אין צפון; נחל תקוע און מדבר יהודה אין מזרח; חברון, קרית ארבע און הר חברון ראיאנראט אין דרום; און די יהודה בערג בארגאראפ, אלה טאל און מטה יהודה ראיאנראט אין מערב.

אין דעצעמבער 2014 האבן געוואוינט אין גוש עציון 21,200 איינוואוינער.

אין 2017 איז שלמה נאמן געוויילט געווארן דער ראט־פארזיצער.

קאַטעגאָריע:ראיאנראטן אין ישראל
העראן קיס דל״ב סטאנציע

**העראן קיס** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) סטאנציע אינעם העראן קיס טייל פון קאנערי ווארף אויפן אייל אוו דאגס אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע באדינט דעם דרום טייל פונעם קאנערי ווארף ביורא קאמפלעקס.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
העראן קיס דל״ב סטאנציע האט געעפענט דעם 31סטו אויגוסט 1987.

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר העראן קיס דל״ב סטאנציע
דרום קי דל״ב סטאנציע

**דרום קי** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) סטאנציע אין קאנערי ווארף אויפן אייל אוו דאגס אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
דרום קי דל״ב סטאנציע האט געעפענט דעם 31סטו אויגוסט 1987. אין 1996 האט א באמבע אויפגעריסן לעבן דער סטאנציע און מ׳האט געדארפט ווידערמאכן די סטאנציע.

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר דרום קי דל״ב סטאנציע
מאדשוט דל״ב סטאנציע

**מאַדשוט** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) סטאנציע אין מילוואל טאון אויפן אייל אוו דאגס אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
מאַדשוט דל״ב סטאנציע האט געעפנט דעם 31סטן אויגוסט 1987. ווען מען האט פארלענגערט די ליניע אונטערן טעמז קיין לואישעם האט מען איבערגעבויט די סטאנציע. די נייע סטאנציע האט מען געעפנט אין 1999.

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר מאַדשוט דל״ב סטאנציע
פאפלאר דל״ב סטאנציע

**פאפלאַר** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) סטאנציע אין פאפלאַר אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך דריי פון די זעקס דל״ב רוטעס (סטראטפארד-לואישעם, באנק-וואוליטש ארסענאל, טאער גייטוויי-בעקטאן).

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
פאפלאַר דל״ב סטאנציע האט געעפנט דעם 21סטן אויגוסט 1987 מיט צוויי פעראנען, באדינט דורך נאר דער סטראטפארד-איילאנד גארדנס רוטע. ווען מען האט פארגרעסערט די דל״ב קיין מזרח, האט מען איבערגעמאכט די סטאנציע מיט נאך צווי פעראנען און פארגרעסערט פאר באנען מיט צוויי וואגאנען.

## קרייצבאן
ווען מען עפֿנט קרייצבאן אין 2017 וועט פאפלאר דל״ב סטאנציע זיין ממש לעבן דער נייער קאנערי ווארף באן סטאנציע, וואס וועט דערמעגלעכן גרינע טראנספערן צווישן די צוויי סיסטעמען.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די דאקלאנדס לייכטע באן באדינונג:
* 15 באנען א שעה מערב קיין 
* 6 באנען א שעה מערב קיין טאער גייטוויי
* 9 באנען א שעה דרום קיין לואישעם (דורך קאנערי ווארף)
* 15 באנען א שעה דרום קיין קאנערי ווארף
* 6 באנען א שעה מזרח קיין וואוליטש ארסענאל
* 6 באנען א שעה מזרח קיין בעקטאן
* 6 באנען א שעה צפון קיין 

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר פאפלאַר דל״ב סטאנציע
בלאקוואל דל״ב סטאנציע

**בלאקוואל** () איז א סטאנציע אויף בעקטאן צווייג פון דער דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב), וואס געפינט זיך אין בלאקוואל אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע
בלאקוואל דל״ב סטאנציע האט געעפנט דעם 28סטן מערץ 1994 ווי א טייל פונעם בעקטאן צווייג פון דער דאקלאנדס לייכטע באן.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די דאקלאנדס לייכטע באן באדינונג:
* 6 באנען א שעה מערב קיין 
* 6 באנען א שעה מערב קיין טאער גייטוויי
* 6 באנען א שעה מזרח קיין וואוליטש ארסענאל
* 6 באנען א שעה מזרח קיין בעקטאן

}

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר בלאקוואל דל״ב סטאנציע
פאנטון דאק דל״ב סטאנציע

**פאנטון דאק** () איז א סטאנציע אויף דעם וואוליטש ארסענאל צווייג פון דער דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) אין מזרח סילווערטאַן, מזרח לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אין דעצעמבער 2005 אויפן נייעם צווייג קיין קינג דזשארדזש (היינט פארלענגערט ביז וואוליטש ארסענאל).

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די דאקלאנדס לייכטע באן באדינונג:
* 6 באנען א שעה מערב קיין 
* 6 באנען א שעה צפון קיין סטראטפארד אינטערנאציאנאל
* 12 באנען א שעה מזרח קיין וואוליטש ארסענאל

## וועבלינקען
* באן צייטן פאר פאנטון דאק דל״ב סטאנציע
גאספל אק – בארקינג ליניע

די **גאספל אק – בארקינג ליניע**, אויך באקאנט ווי **גאבלין** (**ג**אספל **א**ק – **ב**ארקינג **לינ**יע) איז אן אייזנבאן ליניע פונעם לאנדאנער איבערגרונט וואס פארט אדורך די פארשטעט פון צפון־מזרח לאנדאן, ענגלאנד. די ליניע ווערט געניצט דורך פאסאזשירן באנען פון לאנדאנער אונטערגרונט און פֿראכט באנען. די ליניע געהערט צו און ווערט אויפגעהאלטן דורך נעצווערק באן און לאנדאנער איבערגרונט.

## רוטע
קליין|צענטער|געאגראפישע מאפע פון דער גאספל אק – בארקינג ליניע|300פיקס

## סטאנציעס
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## היינטיקע אפעראציעס 
ביז 2016 האבן דיזלצוגן געניצט די ליניע. אין יוני 2016 האט מען אנגעהויבן עלעקטריפיצירן די ליניע. פון סעפטעמבער 2016 איז די ליניע געווען אינגאנצן פארמאכט, ביז איר ווידערעפענונג דעם 27סטן פעברואר 2017.

קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט
קאַטעגאָריע:באן ליניעס
שלמה זלמן קויפמאן

הרב **שלמה זלמן קויפמאן** (תשי״ב – כ״ג אב תשפ״ג) איז געווען א דיין און רב פון בית הוראה שעל ידי כולל זכרון מנחם, מאנסי, ניו יארק. 

הרב קויפמאן איז א תלמיד פון הרב זלמן נחמיה גאלדבערג און  רבי מאיר בראנסדאפער. 

ער איז געווען באקאנט פאר עוסק צי זיין אין העלפן עגונות 

ער איז פלוצלינג נפטר געווארן כ״ג אב תשפ״ג 

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:דיינים
לינקאלן צענטער

קליין
**לינקאָלן צענטער פֿאַר די פארשטעלונג** **קונסטן** (ענגליש: *Lincoln Center for the Performing Arts*) איז אַ קאָמפּלעקס פון געביידעס מיט אַ גאַנצן געגנט פון 61 דונאַם אין ניו יארק, וואס דינט אלס מוזיי פאר 12 קונסט אפטיילונגען.

דאס אָרט איז געבויט געווארן אין די 60'ער יארן פונעם צוואנציגסטן יאָר-הונדערט, דורך ראבערט מאזעס, אלץ טייל פון אַ פּלאַן איבערצומאכן די שטאט, דאן איז עס געווען דאס ערשטער צונויפקום פון וויכטיק קולטור אינסטיטוציעס, אין איין צענטראל אָרט אין איין שטאט, אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן.

עס געפונט זיך צווישן קאָלומבוס און אַמסטערדאַם עוועניו, צווישן 62 סטריט וועסט און 66 סטריט וועסט, אין "אַפּער וועסט סייד" מאנהעטען.

דארט קומט אויך פאר דער יערליכער פילם פֿעסטיוואַל דורך די ניו יארק נייע רעזשיסארן/נייע פילמען פעסטיוואל, און ווערט אָרגאַניזירט דורכן מוזיי פון מאדערנער קונסט און פֿילם געזעלשאַפט פונעם לינקאָלן צענטער. דער פעסטיוואל קומט פאר געווענליך אינמיטן מערץ, און איז זייער א באַוואוסטער פֿעסטיוואַל, זייענדיג דער פראמינענסטער פעסטיוואל אינעם קונסט ראנג.

קאַטעגאָריע:קונסט
קאַטעגאָריע:פעסטיוואלן
קאַטעגאָריע:קולטור
קאַטעגאָריע:מאנהעטן
וויניצע גובערניע

**וויניצע גובערניע** (, *וויניצקאַ אבלאַסט*), אויך באקאנט אונטערן נאמען **וויניטשטשינא** () איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז די שטאט וויניצע. די באפעלקערונג איז געווען 1,610,573 אין 2015.

## היסטאריע 
די גובערניע איז געשאפן געווארן אין דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק דעם 27סטן פעברואר, 1932.

אין דער צווייטער וועלט־מלחמה איז די גובערניע געווארן צעטיילט צווישן דעם זשיטאמירער קאמיסאריאט און דער טראנסניסטריע גובערניע פון רומעניע.

## שטעט אין וויניצע גובערניע 
* וויניצע
* זשמערינקע
* טערקיש-מאלעוו
* כמעלניק
* לאדיזשין
* ליניץ
* פראהבישט
* קאזיאטין

קאַטעגאָריע:אוקראינע
דזשעט לי

**לי ליען דזשעט** (בינע נאמען: **דזשעט לי**; ענגליש: *Jet Li*; געבוירן דעם 26סטן אפריל 1963) איז א כינעזער קאמף-קינסטלער און פילם אקטיאר וואס לעבט אין סינגאפור.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* 

קאטעגאריע:כינעזער
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
עראפלאנען (פילם)

**עראָפּלאַנען** (ענגליש: *Planes*) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער אנימירטער ספארט קאמעדיע פילם פון 2013 וואס איז פראדוצירט געווארן דורך דיזניטון סטודיאס און באפרייט געווען דורך וואלט דיזני פילמען. ער איז א ספּין-אָף פון פיקסאר'ס "אויטאָס" קאנצעסיע און דער ערשטער פילם אין די "עראָפּלאַנען" טרילאגיע.

## געשיכטע 
דאַסטי קראָפּהאָפּער איז אן עראָפּלאַן וואס וויל קאָנקורירן אין א פֿלי-קאָנקורס ארום דער וועלט. אבער, דאַסטי איז א לופֿט באַשפּריצונג עראָפּלאַן וואס איז נישט טאקע געבויט פֿאר קאָנקורסן, און איז דערשראקן פֿון הייכן. דערפֿאַר גייט ער צו אן עראָפּלאַן פֿון דאס לופֿט-מיליטער מיטן נאמען סקיפּער, וואס העלפט אים ווערן טויגיק צו קאָנקורירן.

## שטימע אקטיארן 
* דיין קוק אלס דאַסטי קראָפּהאָפּער
* סטייסי קיטש אלס סקיפּער רײַלי
* דני מאַן אלס ספּאַרקי
* פּריאַנקאַ טשאָפּראַ אלס אישאַני
* ברעד גאַרעט אלס טשאַג
* טערי האַטשער אלס דאָטי
* דזשוליאַ לואי-דרײַפֿוס אלס ראָטשעל
* דזשאָן קליז אלס בולדאָג
* וואַל קלימער אלס בראַוואָ
* ענטאָני עדוואַרדס אלס עקאָ
* ראָדזשער קרייג סמיט אלס ריפּסלינגער

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:2013 פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:דיזני אנימירטע פילמען
טאראנטא יידישע פילם פעסטיוואל

דער **טאָראָנטאָ יידישער פֿילם פֿעסטיוואַל** (ענגליש: *Toronto Jewish Film Festival*, אין קורצן: *TJFF*) איז אַ יערליכער פילם פֿעסטיוואַל, געהאלטן אין טאָראָנטאָ, אָנטאַריאָ, קאַנאַדע.

ער קומט פאר אין מאנאט מיי, און ווערט געשילדערט ווי דער גרעסטער יידישער פילם פֿעסטיוואַל אין דער וועלט.

דער פֿעסטיוואַל איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1993.

אין יאר 2017, האט דער פעסטיוואל אויפגעשפילט דעם יידישן פילם מנשה.
## וועבלינקן
* דער טאראנטא יידישער פילם-פעסטיוואל

קאַטעגאָריע:קאנאדע
קאַטעגאָריע:פילם-פעסטיוואלן
סטראטפארד היי סטריט דל״ב סטאנציע

**סטראַטפֿארד היי סטריט** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן סטאנציע אין סטראטפארד, נייהעם, מזרח לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן סטראטפארד אינטערנאציאנאל צווייג פון דער דאקלאנדס לייכטע באן, וואס האט געעפֿנט דעם 31סטן אויגוסט 2011.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנעס 2 און 3.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן פארט א צוג יעדער צען מינוט צפון קיין  און דרום קיין ; אין די שפיץ שעה׳ן פארן די צוגן יעדער אכט מינוט.
אל סיינטס דל״ב סטאנציע

**אל סיינטס** () איז א דאקלאנדס לייכטע באן סטאנציע אין פאפלאר, טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך קעגן איבער דעם קריספ סטריט מארק און לעבן פאפלאר באָד.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 31סטן אויגוסט 1987 ביים עפענען פון דער דאקלאנדס לייכטע באן.

## באדינונגען
א צוג פארט יעדע פיר מינוט צפון קיין  און דרום קיין קאנערי ווארף; ביז 9.30 אינדערפרי פארט יעדער צווייטער צוג ווייטער קיין .