open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אראבישער אלפאבעט

דער **אראבישער אלפאבעט** איז אן אלפאבעט (אויך גערופן דער **אראבישער אבזשאד** מיט וואס מען שרייבט די אראבישע שפראך.

דער אלפאבעט האט 28 בוכשטאבן, אלע פון זיי קורסיוו, סיי געשריבן און סיי געדרוקט; געווענלעך זענען די בוכשטאבן אין איין ווארט צוזאמענגעהאפטן. אראביש שרייבט פון רעכטס אויף לינקס. יעדער בוכשטאב האט ביז פיר באזונדערע פארעמען.

אחוץ אראביש, שרייבט מען אויך אנדערע שפראכן מיט וואריאציעס פונעם אראבישן אלפאבעט: קורדיש, פערסיש, אטאמאנישע טערקיש, סינדהי, אורדו, מאליי, פאשטא, ארווי און מאלייאלאם.

א סך בוכשטאבן זען אויס ענלעך אבער זענען געענדערט דורך פינטלעך ('**) אויף אדער אונטער דעם צענטראלן טייל (**'). די דאזיקע פינטלעך זענען אן אינטערגראלער טייל פונעם בוכשטאב, אזוי ווי זיי אונטערשיידן צווישן בוכשטאבן וואס רעפערעזענטירן באזונדערע קלאנגען. צום ביישפיל, די אראבישע בוכשטאבן טראנסליטערירט ווי '** און **' האבן די זעלבע גרונטלעכע פארעם, אבער '** האט איין פינטל אונטן, , און **' האט צווי פינטלעך אויבן, .

קאַטעגאָריע:שריפט
האבארן אונטערגרונט סטאנציע

**האבארן** (*Holborn*) איז א  לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, ביים ראג הויך האבארן און קינגסוויי. די סטאנציע איז די איינציגע איבערבייט סטאנציע צווישן דער צענטראל ליניע און דער פיקאדילי ליניע .
די סטאנציע איז אין  טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער גרויסנארדענער, פיקאדילי און בראמפטן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 15טן דעצעמבער 1906 מיטן נאמען **האבארן (קינגסוויי)**; מען האט אראפגענומען דעם סופיקס "קינגסוויי" אין די 1960ער יארן. זיי האבן געקליבן דעם ארט וואו די באן איז אריבער דער צענטראלער לאנדאנער באן (היינט די צענטראלע ליניע). מיט דער צייט האט מען געעפנט די צענטראלע ליניע פעראנען דעם 25סטן סעפטעמבער 1933, צו שאפן אן איבערבייט צווישן די צוויי ליניעס.

## גאלעריע 

טעקע:Holborn station Central westbound.JPG|מערבדיקער פעראן אויף דער צענטראלער ליניע, קוקנדיק אויף מערב	
טעקע:Holborn station Piccadilly westbound.JPG|מערבדיקער פעראן אויף דער פיקאדילי ליניע, קוקנדיק אויף מערב
טעקע:Holborn station Piccadilly roundel.JPG|רונדל אויפן מערבדיקן פיקאדילי ליניע פעראן
טעקע:Holborn Tube Station Escalator.jpg|עסקאלאטאר שאכטע

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* לאנדאנער אונטערגרונט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו
** האבארן סטאנציע, קינגסוויי אריינגאנג 1907 
** האבארן סטאנציע, 1925 
*  פיקאדילי ליניע פעראן, 1973 

 

קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
פיקאדילי ליניע

די **פיקאדילי ליניע** איז א ליניע אין דעם לאנדאנער אונטערגרונט, און זיין קאליר אויף דער אונטערגרונט מאפע איז טונקל בלוי. די ליניע איז די פינפטע פארנומענע אין דער אונטערגרונט סיסטעם, מיט ארום 183,512,000 פארערס א-יאר.
די ליניע גייט פון צפון לאנדאן צו מערב לאנדאן, און געפינט זיך אונטער דער ערד אויסער דעם מערבדיקן טייל. פון 53 סטאנציעס, זענען 25 אונטער דער ערד.

די ליניע איז די צווייטע לענגסטע אין דער אונטערגרונט סיסטעם, נאך דער צענטראלער ליניע.

## קארטע 
600px|פיקאדילי ליניע

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:לאנדאנער אונטערגרונט
סאו פאולא פוטבאל גרופע

**סאַו פּאַולאָ פוטבאַל גרופע** () איז א פוסבאל גרופע אין סאַו פּאַולאָ ,בראזיל.

קאַטעגאָריע:פוסבאל
קאַטעגאָריע:סאו פאולא
נחמיה אלטער

רבי **נחמיה אלטער** (ח' אב ה'תרל"ה - כ"ב תמוז ה'תש"ב) איז געווען א זון פונעם שפת אמת און א ר"מ אין דער שפת אמת ישיבה אין ירושלים.

## לעבנסגעשיכטע 
רבי נחמיה איז געבוירן געווארן ח' אב תרל"ה צו זיין פאטער רבי יהודה אריה לייב אלטער, דער "שפת אמת", אן אייניקל פון רבי יצחק מאיר אלטער, דער ערשטער גערער רבי, און צו זיין מוטער יוכבד רבקה, א טאכטער פון ר' יודל קאמינער. 

ער האט חתונה געהאט ד' אלול תר"ן מיט מרת אסתר גליקא מארגנשטערן, א טאכטער פון רבי צבי הערש מארגנשטערן, דער לאמאזער רבי, א זון פון רבי דוד מארגנשטערן, דער צווייטער קאצקער רבי, א זון פונעם אלטער קאצקער רבי'ן, רבי מנחם מענדל מארגנשטערן.

אין  תרפ"ה איז ער ארויף אין ארץ ישראל, וואו ער האט זיך באזעצט אין צפת. א יאר שפעטער האט מען אים באשטימט א מגיד שיעור אין דער נייער שפת אמת ישיבה אין ירושלים. אין תרצ"א איז ער צוריקגעפארן קיין פוילן צוליב זיין שוואכן געזונט צושטאנד. אין תרצ"ד איז ער געווארן א מורה הוראה אין לאדזש. ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן און די נאצי רעגירונג האט אויפגעשטעלט א יודנראט איז ער געווען דער ערשטער פון די רבנים וואס האבן אפנטליך דערגעגנט צום יודנראט. וועגן די רדיפות פון די דייטשן איז ער אנטלאפן קיין ווארשע. דארט איז זיין הארץ מחלה געווארן ערגער און ער איז נפטר געווארן אין תש"ב..

אין די תש"ס יארן האט מען אנטפלעקט זיין קבר אין דעם גענשער בית החיים אין ווארשע.

## משפחה  
רבי נחמיה און מרת אסתר גליקא האבן געהאט די פאלגנדע קינדער:
* מרת יוטא הענא (תרנ"ח - כ"א תמוז תשמ"ב), רביצין פונעם לב שמחה פון גער
* מרת פייגא הי"ד (געב' תר"ס), ווייב פון ר' יואל אלטער
* ר' יצחק מנחם מענדל הי"ד ( תמוז תרס"ח - ת"ש בערך), איידעם ביי ר' מאיר יאסקאוויטש פון לאדזש
* ר' יהודה אריה לייב הי"ד, איידעם ביי ר' אברהם יעקב יאסקאוויטש
* מרת יוכבד רבקה הי"ד, ווייב פון ר' יהודה כ"ץ
* מרת הדסה הי"ד, ווייב פון רבי אברהם מרדכי סילמאן, מו"ץ אין לאדזש
* מרת שרה טויבא הי"ד, ווייב פון ר' שמואל יהודה ציטרין
* ר' שלמה הי"ד, איידעם ביי ר' בנימין פינקוסעוויטש פון ווארשע

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל
לאנדאנער אונטערגרונט מאפע

די **לאנדאנער אונטערגרונט מאפע** איז א טאפאלאגישער געמעל פון דער לאנדאנער אונטערגרונט וואס איז א ניצלעכע מאפע פאר פאסאזשירן.

די מאפע ווייזט נישט וואו די סטאנציעס זענען געאגראפיש. הארי בעק, וואס האט זי געשאפן אין 1931, האט פארשטאנען אז אזוי ווי די באן פארט אונטער דער ערד, איז די געאגראפע נישט שטארק וויכטיק; די עיקר זאך וואס אינטרעסירט די פאסאזשירן איז וויאזוי מען קומט פון איין סטאנציע צו א צווייטער. פאר דעם צוועק האט בעק געמאכט א טאפאלאגיש געמעל (א "גראף"). כדי די מאפע זאל זיין גאנץ פשוט, האט בעק געשריבן אויף דער מאפע נאר די נעמען פון די סטאנציעס, און האט געמאלט אלע ליניס נאר האריזאנטאל, ווערטיקאל אדער דיאגאנאל  מיט א ווינקל פון 45 גראד (ווינקל).

די פארוואלטונג פון דער באן איז געווען זייער סקעפטיש וועגן דער נייער מאפע, און האט נאר געמאכט געציילטע עקסעמפלארן. אבער די מאפע איז אינגיכן געווארן גאר פאפולער, און היינט זי געפינט זיך אין אלע לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציעס און ס'איז געווארן כמעט א סימבאל פון לאנדאן.

במשך די יארן איז די מאפע געווארן געענדערט עטלעכע מאל, אבער זי פאלגט נאכאלץ בעק'ס פלאן. די היינטיקע מאפע ווייזט די אונטערגרונט, די לאנדאנער איבערגרונט, די דאקלאנדס לייכטע באן און טראמלינק.

## וועבלינקען 
* לאנדאנער אונטערגרונט מאפעס 
* היסטאריע פון מאפעס פון דער לאנדאנער אונטערגרונט 
* ארכיוו פון מאפעס פון דער לאנדאנער אונטערגרונט

## רעפערענצן 
מאפע
קאַטעגאָריע:מאפעס
1890ער

די **1890ער** זענען געווען דער לעצטער יארצענדלינג פון דעם 19טן יארהונדערט.

אין פראנקרייך האט פאסירט דאס מלשינות קעגן דרייפוס

## וועלט פירער 
* קייסער פראנץ יאזעף פון דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע
* די קעניגין וויקטאריע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* פרעמיער מיניסטער וויליאם גלאדסטאן פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* פרעזידענט בענזשעמין העריסאן פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע

*
קעניגין וויקטאריע

**קעניגין וויקטאריע** (; 24סטן מיי 1819 – 22סטן יאנואר 1901) איז געווען די מאנארך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד פון 20סטן יוני 1837 ביז איר טויט. פון 1טן מיי 1876 האט זי אויך געהאט דעם טיטל "קייסערין פון אינדיע".

וויקטאריעס פארבינדונגען מיט די קעניגלעכע פאמיליעס פון אייראפע האבן געשאפן פאר איר דעם ביינאמען "באבע פון אייראפע. וויקטאריע מיט איר מאן אלבערט האבן געהאט 42 אייניקלעך. זייערע אוראייניקלעך וואס לעבן שליסן איין די מאנארכן עליזאבעט די צווייטע (אויך איר מאן פרינץ פיליפ, הערצאג פון עדינבורג), האראלד דער פינפטער פון נארוועגיע, קארל גוסטאוו דער זעכצנטער פון שוועדן, מארגרעטע די צווייטע פון דענמארק און כואן קארלאס דער ערשטער פון שפאניע (אויך זיין ווייב די מלכה סאפיא).

זי האט גע'ירש'נט די מאנארכיע פון איר פעטער, וויליאם דער פערטער.

קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
קאַטעגאָריע:מלכים
קאַטעגאָריע:קיסרים
1880ער

די **1880ער** זענען געווען די צען יאר פון 1880 ביז 1889.

* די צווייטע אינדוסטריעלע רעוואלוציע

## וועלט פירער 
* קייסער פראנץ יאזעף פון דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע
* קייסער ווילהעלם דער ערשטער פון דער דייטשער אימפעריע
* קייסער ווילהעלם דער צווייטער פון דער דייטשער אימפעריע
* די קעניגין וויקטאריע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* פרעמיער מיניסטער וויליאם גלאדסטאן פונעם פאראייניגטן קעניגרייך

*
געארג דער זעקסטער

**געארג דער זעקסטער** (; פערזענלעכער נאמען: אלבערט פרעדעריק ארטור געארג ; 14טן דעצעמבער 1895 – 6טן פעברואר 1952) איז געווען מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך און די דאמיניאנען פונעם בריטישן קאמאנוועלט פונעם 11טן דעצעמבער 1936 ביז זיין טויט. ער איז געווען דער לעצטער קייסער פון אינדיע, און דער ערשטער הויפט פון דער קאמאנוועלט.

אלס צווייטער זון פונעם מלך געארג דער פינפטער, ער האט נישט געקלערט צו ירשענען די מלוכה. ער האט געדינט אינעם קעניגלעכן פלאט ווערנט דער ערשטער וועלט מלחמה, און נאך דער מלחמה האט אויסגעפירט א רייע פובליקע באשטעלונגען. ער האט געהייראט ליידי עליזאבעט בויס-לייאן אין 1923, און זיי האבן געהאט צוויי טעכטער , עליזאבעט און מארגארעט.

ווען זייער פאטער איז געשטארבן אין 1936 האט געארג׳ס עלטערער ברודער איבערגענומען די מאנארכיע אלס עדווארד דער אכטער. שפעטער ווען עדווארד האט געזאגט אז ער גייט הייראטן די גרושה וואליס סימפסאן, האט דער בריטישער פרעמיער מיניסטער סטענלי באלדווין אים באראטן אז ער וועט נישט קענען הייראטן א גרושה און בלייבן דער מלך. אזוי האט עדווארד אבדיקירט, און געארג האט איבערגענומען די מלוכה, דער דריטער מאנארך פון ווינדזאר הויז.

קאַטעגאָריע:מלכים
קאַטעגאָריע:קיסרים
קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
לאא צי

**לאַא צי** (כינעזיש: 老子) איז געווען א כינעזישער פילאסאף. ער ווערט גערעכנט דער גרינדער פון טאאיזם, איינע פון די דריי גרעסטע רעליגיעס אין היינטיקער כינע. ער האט געלעבט אין דעם 6טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג.

ער איז געעווען פון מערבי באקאנטע כינעזישע פילאסאפן. מ׳ווייסט אבער גאר ווייניק וועגן זיין לעבן. ער האט געשריבן דאנס בוך *טאא טע טשינג* (דער וועג פון לעבן),  וואס ,אנטהאלט 81 מאראלישע מעשות אדער משלים.

מ׳האט געטראפן א טעקסט פונעם *טאא טע טשינג* וואס איז געשריבן געווארן אינעם 4טן יארהונדערט יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג.

קאַטעגאָריע:פילאסאפן
קאַטעגאָריע:כינעזער
20סטן יולי

**דעם 20סטן יולי** איז דער 201טער טאג פון יאר (202טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 164 טעג .
## היסטארישע געשעענישן 
* 1974 - טערקישע קראפטן אינוואדירן ציפערן
* 1992 - וואצלאוו האוול רעזיגנירט אלס פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי

## געבוירן 
* 1919 - סיר עדמונד הילארי, בארג קלעטערער, דער ערשטער ארויף אויף עווערעסט (געש' 2008)

## געשטארבן 
* 1524 - קלאדיע פון פראנקרייך (געב' 1499)
* 1951 - אבדאלא דער ערשטער, מלך פון יארדאניע, דערמארדעט (געב' 1882)

## פייערטעג 
* קאלאמביע - זעלבשטענדיקייט טאג
* יאפאן - ים טאג

----
* 19טן יולי - 21סטן יולי
* יולי

20
תרומה גדולה

**תרומה גדולה** איז א מצווה אין דער תורה צו געבן א כהן א טייל פון דעם שניט. ביז מען שיידט תרומה פון דעם שניט הייסט ער טבל. אפטמאל ווען מען זאגט "תרומה" מיינט מען "תרומה גדולה".

## תרומה אין דער תורה
די תורה דערמאנט אין עטלעכע ערטער דעם פליכט צו געבן תרומה גדולה.
אין ספר במדבר פרק י"ח, פסוקים ח'-כ', רעכנט אויס די תורה די מתנות וואס די כהנים צוליב דעם וואס זיי טון די עבודה אין דעם בית המקדש:

מן התורה גייט אן די מצוה פון תרומה ביי דריי זאכן: תבואה, וויין און בוימל פון איילבירטן, וואס וואקסן אין ארץ ישראל.

די תרומה גיט מען א כהן, וואס מוז זי עסן בטהרה. ער מעג טיילן די תרומה מיט זיין ווייב, זיינע טעכטער וואס זענען נאך נישט געהייראט און זיינע עבדים כנענים (פארשטייט זיך, אויך מיט אנדערע כהנים). ווען א כהן עסט תרומה וואס איז טמא, אדער ווען א זר (א ישראל אדער א לוי) עסט תרומה, ווערט ער באשטראפט מיט מיתה בידי שמים. 

תרומה וואס איז געווארן טמא דארף מען פארברענען, אבער דער כהן מעג האבן הנאה בשעת דעם פארברענען, למשל ניצן טמא'דיקן בוימל אין זיין לייכטער. תבואה וואס איז געווארן טמא מעג דער כהן געבן צו עסן זיין בהמה. 

## מדרבנן 
חז"ל האבן מתקן געווען אז די דינים פון תרומה זאלן אנגייען ביי אלע סארטן שניט, כולל אלע פרוכטן און גרינסן. אויך האבן זיי איינגעפירט אין די צייטן פונעם בית המקדש אז מען זאל היטן די דינים פון תרומה אין לענדער נאענט צו ארץ ישראל.

## וויפיל גיט מען
די תורה זאגט נישט קיין שיעור וויפיל מען דארף געבן, אזוי ווי די גמרא זאגט אין מסכת קידושין "אפילו חיטה אחת פוטרת הכרי" ד"ה מיט איין קערנדל ווייץ קען מען פטר'ן א גאנצן הויפן. אבער חז"ל האבן אוועקגעלייגט (מסכת תרומות פ"ד מ"ג) א שיעור: א קארגער גיט א זעכציגסטל, א נארמאלער א פופציגסטל, און א ברייטהארציקער א פערציגסטל. 

קאַטעגאָריע:מצוות התלויות בארץ
טעמוקא

**טעמוקאָ** איז שטאָט אין טשילע, 670 ק"מ דרום פון סאנטיאגא. אין 2002 איז איר באפעלקערונג 245,347.

## וועבלינקען 
* מוניציפאליטעט פון טעמוקאָ  

קאַטעגאָריע:שטעט אין טשילע
פרשת מטות

**מטות** איז די ניינטע סדרה אין ספר במדבר. די סדרה הייבט אן קאפיטל ל' פסוק ב' און קאנטשעט קאפיטל ל"ב פסוק מ"ב.

בדרך כלל ליינט מען פרשת מטות צוזאמען מיט דער נעקסטער פרשה, מסעי. נאר זעלטן זענען די צוויי סדרות באזונדער, אין אן עיבור יאר, ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטיק, ד"ה א יאר מיטן קביעות **השג** אדער **החא**. אויך אין ארץ ישראל, ווען פסח געפאלט שבת, ד"ה א יאר מיטן קביעות **בשז** אדער **גכז**. אזוי וועט אויסקומען אז מען ליינט פרשת דברים דעם שבת פאר תשעה באב.

## טעמעס אין דער סדרה 
* פרשת נדרים: די הלכות פון מאכן און מתיר זיין א נדר.
* מלחמת מדין: פינחס פירט די יידן אין א קאמף. די דינים פון כשר'ן און טובלן כלים ווערן געברענגט דא.
* די שבטים פון גד און ראובן בעטן זייער ארבטייל אין עבר הירדן. משה רבנו הייסט זיי באטיילן מיט די אנדערע שבטים איינצונעמען ארץ ישראל פון די כנענים איידער זיי באזעצן זיך אין עבר הירדן, אויך העלפט פון שבט מנשה קריגט א טייל פון עבר הירדן.

## הפטורה 
ווען מטות גייט באזונדער ליינט מען די ערשטע הפטורה פון די תלת דפורענותא, די הפטורות פון די דריי וואכן, ירמיה פון אנהייב ביז קאפיטל ב' פסוק ג'.

ווען מטות גייט צוזאמען מיט מסעי ליינט מען די הפטורה פון מסעי.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:במדבר
מידלזברא

**מידלזברא** () איז א גרויס שטעטל אויפן דרום ברעג פונעם טייך טיס אין ענגלאנד. אין 2008 איז איר באפעלקערונג געווען 139,000.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין ענגלאנד
יוסף סערטשוק

**יוסף סערטשוק** (1919 - 6טן נאוועמבער 1993) איז געווען דער קאמאַנדיר פון די אָנהענגער יידן אין לובלין, פוילן, בשעת דער צווייטער וועלט מלחמה. נאָך דער מלחמה, האט ער געזאגט עדות בייַ די פראצעסן פון די נאַצי פארברעכער, און ער באקומען א ספּעציעלע דערקענונג פון ישראל. 

נאָך דעם וואס זיינע עלטערן און אנדערע קרובים זענען געהרגעט געווארן אין דער געטאָ אין 1941, זענען יוסף און זיינע ברידער גענומען געווארן צום סאָביבאָר לאגער. נאָך איין טאָג אין לאגער איז ער אנטרונען מיט זיין ברודער אין דער וואַלד און צוזאמען מיט אנדערע אנטרינער האט ער געגרינדעט דאס האַרץ פון די גרופּע אָנהענגער. אין דער גרופּע איז געווען אויך דער שרייַבער דוב פרייבערג. 

נאָך דער באַפרייַאונג אין 1945 איז דוד סערטשוק צוגעשטאנען צו דער פוילישער אַרמיי. אין 1948 איז ער געווען ברוטאַליש דערמארדעט אין לובלין דורך נעאָ-נאַצי פּוילישע. 

אין 1950 האט יוסף באַקומען אַ פּאַס און ער האט אימיגרירט אין ישראל. גלייך אויף אָנקומען אין ישראל איז דראַפטיד ווי אַ סאָלדאַט אין מיליטער. נאָך די דינסט ער באהעפט, האט ער זיך באזעצט אין יד אליהו, תל אביב.  

סערטשוק איז געשטארבן אין 1993 אין תל אביב אין עלטער פון 74. איז באהעפט, און האט איבערגעלאזט נייַן קינדער און מער ווי אַ הונדערט אייניקלעך און אורייניקלעך. 

## זעט אויך 
* דוב פרייבערג, רעליק פון סאָביבאָר, ראַמלאַ, 1988. 
* דוב פרייבערג, זיין אַ פּראָסטער מענטש, ראַמלאַ, 1996. 

## וועבלינקען 
* אינפֿאָרמאַציע אויף אָבערסטשאַרפירער הוגאָ ראַסטשענדאָרפער און זאַץ 

קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:פארטיזאנער
קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
17טן יולי

**דעם 17טן יולי** איז דער 198סטער טאג פון יאר (199סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 167 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1695 - געגרינדעט דער באנק פון סקאטלאנד
* 1936 - אנהייב פון שפּאנישע בירגער קריג
* 1948 - מדינת ישראל פראקלאמירט מערב ירושלים א טייל פון זיין שטח

## געבוירן 
* 1940 - פייסל חוסייני, פאלעסטינער פאליטיקער (געש' 2001)
* 1947 - קאמילא הערצאגין פון קארנוואל, ווייב פון  פרינץ טשארלס
* 1954 - אנגעלא מערקל,  קאנצעלאר פון דייטשלאנד

## געשטארבן 
* 1399 - יאדוויגא, קעניגין פון  פוילן (געב' 1373)
* 1790 - אדם סמיט, שאטישער עקאנאמיסט (געב' 1723)
* 1912 - אנרי פואנקארע, פראנצויזישער מאטעמאטיקער און פילאסאף (געב' 1854)
* 2005 - עדווארד היט, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1916)

## פייערטעג 
* דרום קארעע - קאנסטיטוציע טאג

----
* 16טן יולי - 18טן יולי
* יולי

17
דעלפט

דעלפֿט () איז א שטאט אין דרום האלאנד פראווינץ פון האלאנד, צווישן ראטערדאם און דען האג. אזוי ווי אנדערע שטעט אין האלאנד, האט דעלפט אסאך קאנאלן. אין דער שטאט געפינט זיך דער דעלפט אוניווערסיטעט פון טעכנאלאגיע.

דעם 12טן אקטאבער 1654 האט פאסירט א גרויסער אויפרייס אין דעלפט ווען א מאגאזין פון פולווער האט עקספלאדירט.

## צווילינג שטעט 
* 
* 
* 
* 
*  (זײַט 1968)
* 
* 
* 

קאַטעגאָריע:שטעט אין האלאנד
1870ער

די **1870ער** זענען געווען די צען יאר פון 1870 ביז 1879.

## געשעענישן 
* נאך דער פראנקרייך-פרייסן מלחמה האבן זיך אויפגעשטעלט די צווייטע פראנצויזישע אימפעריע און די דייטשע אימפעריע
* ערפינדונג פון טעלעפאן און עלעקטרישן לעמפל

## וועלט פירער 
* קייסער ווילהעלם דער ערשטער (דייטשע אימפעריע)
* קייסער ווילהעלם דער צווייטער (דייטשע אימפעריע)
* קייסער פראנץ יאזעף (עסטרייך־אונגארן)
* די קעניגין וויקטאריע (פאראייניגטע קעניגרייך)
* פרעמיער מיניסטער וויליאם גלאדסטאן  (פאראייניגטע קעניגרייך)
* פרעמיער מיניסטער אלעקסאנדער מעקענזי (קאנאדע)

*
סנהדריה מורחבת

קליין|250px|אריינגאנג צו סנהדריה מורחבת
**סנהדריה מורחבת** איז א חרדישער געגנט אין ירושלים, ישראל. די טייטש פונעם נאמען איז "פארברייטערטע סנהדריה".

דער געגנט איז געגרינדעט געווארן אין  1970 ווי א צפונדיקע פארברייטערונג פון סנהדריה. דער הר חוצבים אינדוסטריעלער קאמפלעקס געפינט זיך נאענט צום געגנט. דער געגנט איז קיילעכדיג. 

אין 2007 האט די געגנט געהאט 784 דירות.

שבת און יו"ט איז דער געגנט פארמאכט צו אויטא פארקער.

## יד שרה
אין 1976 האט אורי לופאליאנסקי, אן איינוואינער אין סנהדריה מורחבת, געעפנט איז זיין דירה א גמ"ח צו בארגן מעדיצינישע הילפן. במשך די יארן האט דער גמ"ח זיך אנטוויקלט אין דער ארגאנציזאציע יד שרה אויפן נאמען פון לופאליאנסקי'ס באבע, וואס איז אומגעקומען אין חורבן אייראפע. היינט איז יד שרה א גרויסע ארגאניזאציע אין גאנץ ישראל וואס באזארגט דינסטן צו מענטשן מיט פאך־באגרענעצונגען. אין 1994 האט יד שרה באקומען די ישראל פרעמיע.
.

## נחל צופים
לעבן סנהדריה מורחבת רינט דאס טייכל נחל צופים, וואס פליסט אריין אין נחל שורק. אויפן דרום ברעג פון נחל צופים איז דא א בארגאראפ מיט טעראסעס פון די צייטן פון צווייטן בית המקדש וואו מען האט געפלאנט ביימער.

טעקע:Sanhedria murchvet1.JPG|מעגלי הרי"ם לעווין גאס
טעקע:Sanhedria murchevet3.JPG|מעגלי הרי"ם לעווין גאס
טעקע:R' Levin Circle Street Sign - Sanhedria HaMurchevet.jpg|שילד פון מעגלי הרי"ם לעווין גאס ביים ראג ים סוף גאס ביינאכט

## בארימטע איינוואוינער 
* יצחק בערקאוויץ
* הרב אשר אריאלי
* אורי לופאליאנסקי

## וועבלינקען
* יד שרה היימבלאט
וואלאזשין

[קליין|די [וואלאזשינער ישיבה]]
**וואַלאזשין** (; ; ) איז א שטעלט אין דער מינסקער גובערניע פון בעלארוס. די באפעלקערונג איז 11,500 (1995). ער איז פלאצירט 75 ק"מ צפון־מערב פון מינסק, אויפן  וואלאזשינקא טייך אין דעם  נעמאן טייך באסיין, ביים אנהייב פונעם נאליבאקסקאיא וואלד. דורכשניט טעמפעראטורן זענען  6.5°C אין יאנואר און  17.5°C אין יולי, מיט 659 מ"מ רעגן א יאר.

## וועבלינקען
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין בעלארוס
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
1804

## געשעענישן 
* 21סטן פעברואר - די ערשטע רייזע פון א לאקאמאטיוו

## געבוירן 
* 23סטן נאוועמבער - פרענקלין פירס, 14טער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע (געש' 1869)

## געשטארבן 
* 8טן פעברואר - זשאזעף פריסטלי, ענגלישער כעמיקער (געב' 1733)
* 12טן פעברואר - אימאנועל קאנט, דייטשער פילאסאף (געב' 1724)
טשאנסערי ליין אונטערגרונט סטאנציע

**טשאַנסערי ליין** (*Chancery Lane*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אויף דער צענטראלער ליניע, צווישן סאַנט פאלס און האבארן סטאנציעס. די סטאנציע געפינט זיך ביים ראג הויך האבארן, האטן גארדן און גרייז אין ראד, מיט אריינגאנגען צו דער קאסע אונטערן טראקט. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער צענטראלער לאנדאנער באן דעם 30סטן יולי 1900 אויפן צפון זייט פון הויך האבארן; מען איז ארויף און אראפ מיט פיר ליפטן. אין 1933 האט מען געבויט די היינטיגע סטאנציע געביידע מער דרומדיק כדי די פאסאזשירן זאלן קענען גיין אויף עסקאלאטארן.

ווען מען האט אויסגעגראבן די צענטראלע ליניע האט מען געשאפן די טונעלן אונטער די גאסן, כדי צו פארמיידן שאדן צו געביידעס פון וויברירונגען. אזוי ווי הויך האבארן איז צו שמאל, זענען די טונעלן אין דעם טייל איינס איבער דעם צווייטן, ממילא אין דער טשאנסערי ליין סטאנציע איז דער פעראן קיין מזרח איבער דעם פעראן קיין מערב.

## טראנספארט לינקען 
לאנדאנער בוס רוטעס 8, 25, 17, 45, 242, 341, 521 און N8 באדינען די סטאנציעס.

## גאלעריע 

טעקע:Chancery Lane stn eastbound.JPG|מזרחדיקער פעראן קוקנדיק אויף מערב
טעקע:Chancery Lane stn westbound look east.JPG|מערבדיקער פעראן קוקנדיק אויף מזרח
טעקע:Chancery Lane Shortest escalator.jpg|דער קירצעסטער עסקאלאטאר אויף דער טיוב נעצווערק
טעקע:Chancery Lane stn roundel.JPG|רונדל, פעראן קיין מזרח
טעקע:Chancery_Lane_Tube.jpg|דרומדיקער איינגאנג

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*לאנדאנער אונטערגרונט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו
** טשאנסערי ליין, 1914 
** אונטער־איבערפלאך קאסע זאל, 1934 
** אריינגאנג ביים ראג גרייז אין ראד, 1934
25סטן יולי

**דעם 25סטן יולי** איז דער 206טער טאג פון יאר (207טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 159 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 306 - קאנסטאנטין דער גרויסער פראקלאמירט קייסער פון דער רוימישער אימפעריע.
* 1593 - אנרי דער פערטער פון פראנקרייך טוישט זיין גלויבונג פון פראטעסטאנטיזם צו קאטאליציזם.
* 1992 - געעפנט די בארצעלאנע אלימפיאדע.

## געבוירן 
* 1848 - ארטור דזשיימס באלפור, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1930)

## געשטארבן 
* 1834 - סאמועל טיילאר קאלערידזש, ענגלישער דיכטער (געב' 1772)

## פייערטעג 
* פארטא ריקא - קאנסטיטוציע טאג (1952)
* טוניסיע - רעפובליק טאג (1957)

----
* 24סטן יולי - 26סטן יולי
* יולי

25
אוצרות

**אוצרות** איז א חודש'ליכע אויסגאבע אויף דער אידישער שפראך וועלכע ווערט ארויסגעגעבן דורך סאטמארער חסידים.

עס שרייבן דארט די סאטמארער שרייבער ווי שמואל שלמה טעללער, משה יואל ווייס און נאך.

עס האט אנגעהויבן ערשיינען ניסן תשע"א.

זיי פארמאגן אויך א באזונדערע ביילאגע פאר פרויען וואס ווערט גערופן "פאמיליע אפטיילונג", וואס דערין פארמאגן עס א קינדער אפטיילונג.

## וועבלינקען 
* http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2888408&forum_id=16386 

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען
28סטן יולי

**דעם 28סטן יולי** איז דער 209טער טאג פון יאר (210טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 156 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1540 - הענרי דער אכטער הייראט זיין פינפטע ווייב, קאטערין האווארד.
* 1821 - פערו פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט פון שפאניע.
* 1914 - די ערשטע וועלט מלחמה הייבט אן: די עסטרייך-אונגארישע אימפעריע פראקלאמירט מלחמה קעגן סערביע.
* 1942 - באשלאסן אין דער ווארשעווער געטא אויפצושטעלן די יידישע קאמף ארגאניזאציע אונטער מרדכי אניעלעוויטש.
* 1976 - ערדציטערניש מיט שטארקייט 7.8–8.2 פלאכט אויס טאנגשאן, כינע. 242,769 מענטשן אומגעקומען און 64,851 פארוואונדעט.
* 1984 - געעפנט די לאס אנזשעלעס אלימפיאדע.

## געבוירן 
* 1902 - קארל פאפער, פילאסאף פון וויסנשאפט, (געש' 1994)
* 1951 - סאנטיאגא קאלטראווא, שפאנישער ארכיטעקט און  אינזשעניר
*

## געשטארבן 
* 1540 – טאמאס קראמוועל, ענגלישער פאליטיקער (הינגעריכט)
* 1741 - אנטאניא וויוואלדי, איטאליענישער קאמפאזיטאר (געב' 1678)
* 1750 - יאהאן זעבאסטיאן באך, דייטשער קאמפאזיטאר (געב' 1685)
* 1836 - נתן מאיר ראטשילד, ענגלישער באנקיר פון דער ראטשילד משפחה (געב' 1777)
* 1885 - משה מאנטיפיארי, יידישער פילאנטראפ, אויפטוער צו בויען געגנטן אינדרויסן פון די מויערן פון ירושלים (געב' 1784)

## פייערטעג 
* פערו - זעלבשטענדיקייט טאג

----
* 27סטן יולי - 29סטן יולי
* יולי

28
הערמאן בארנשטיין

**הערמאַן (לייב) באָרנשטיין** איז געווען א חזן.

ער איז געבוירן געווארן אין פוילן. צום ערשט האט ער געזונגען אין דער אפערע און דערנאך איז ער אריבער צו חזנות. 

ער איז געווען חזן אין אזעלכע גרויסע שטעט אין אייראפע ווי אין די שוהל "אהבהת רעים" אויף דער שפיטאלנא גאס אין קראקע, ווארשע, לעמבערג און בודאפעשט.

שפעטער איז ער געגאנגען קיין לידז אין ענגלאנד, און פון דארט קיין קאן וואס געפינט זיך אין פראנקרייך.

זיינע באוואוסטע קאמפאזיציעס זענען: המכבה את הנר (תיקוני שבת), לכו נרננה (סליחות).

בילד פון זיין רעקארד המכבה את הנר http://www.mediafire.com/imageview.php?quickkey=4fhcwiy7fwphibi&thumb=4.

קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:חזנים
דפוס א ה זופניק

250px|קליין|לינקס|א ה זופניק
אין דראהאביטש האט ער געהאט א בארימטע דרוקעריי וואו מען האט געדרוקט אסאך ספרים.

אויך האט ער ארויסגעגעבן דעם "דראהביטשער צייטונג".
אורות

**אורות** איז א מאנאטליכע אויסגאבע וואס ווערט ארויסגעגעבן דורך חסידי סקווירא. עס ערשיינט מיט א בייגעלייגטע אויסגאבע "שטראלן" געאייגנט פאר דער פאמיליע.

די אורות ברענגט רייכע ארטיקלען אויף אידישער היסטאריע און חסידישע נושאים, און ספעציאלעזירט זיך מיט די תולדות פון 'בית טשערנאביל'. ווי אויך א פלאטפארמע פארן בית דין לעניני כשרות דחסידי סקווירא צו שרייבן נייע אנטדעקונגען אין דער וועלט פון כשרות.

## דרויסנדיגע וועבלינקען 
אויף אידישע וועלט http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=91&t=14433

קאַטעגאָריע:סקווירא
קאַטעגאָריע:פרומע מאגאזינען
סוחר

א **סוחר** אדער **געשעפטסמאן** איז איינער וואס שטעלט אויף נייע ביזנעסן, האנדלט, און קויפט אן פארקויפט ביזנעסן.

*
קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
18טן יולי

**דעם 18טן יולי** איז דער 199סטער טאג פון יאר (200טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 168 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 

## געבוירן 
* 1635 - ראבערט הוק, ענגלישער וויסנשאפטלער (געש' 1703)
* 1811 - וויליאם מייקפיס טאקעריי, עגנלישער שרייבער (געש' 1863)
* 1853 - הענדריק לארענץ, האלענדישער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק 1902 (געש' 1928)
* 1863 - פראנץ פערדינאנד, ארצי-הערצאג פון עסטרייך (דערמארדעט 1914).
* 1918 - נעלסאן מאנדעלע, פרעזידענט פון דרום אפריקע (געש' 2013)

## געשטארבן 
* 1100 - גאטפריד פון בואיאן, דער ערשטער קרייצפארער הערשער פונעם  ירושלים קעניגרייך (געב' 1060)

## פייערטעג 
*

----
* 17טן יולי - 19טן יולי
* יולי

18
30סטן יולי

**דעם 30סטן יולי** איז דער 211טער טאג פון יאר (212טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 154 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1729 - גרינדונג פון באלטימאר, מערילענד
* 1932 - געעפנט די לאס אנדזשעלעס אלימפיאדע
* 1980 - וואנואטו ווערט זעלבשטענדיק

## געבוירן 
* 1863 - הענרי פארד, אמעריקאנער אויטאמאבילן פאבריקאנט (געש' 1947)
* 1887 - שמואל יוסף עגנון, שרייבער, באלוינט מיטן נאבעל פריז פאר ליטעראטור (נפ' 1970)
* 1910 - הרב שלמה זלמן אויערבאך, פוסק הלכה און ראש ישיבה פון "קול תורה" (נפ' 1995)
* 1947 - ארנאלד שווארצענעגער, 38סטער גובערנאטאר פון קאליפארניע
* 1956 - לוי לעוויעוו, ישראלדיקער סוחר

## געשטארבן 
* 1898 - אטא פאן ביסמארק, דייטשער פאליטיקער (געב' 1815)
* 1918 - הרב חיים סאלאווייטשיק, בריסקער רב און פיאנער פון דעם "בריסקער" מהלך אין לערנען (געב' 1853)

## פייערטעג 
* וואַנואַטו - זעלבשטענדיקייט טאג

----
* 29סטן יולי - 31סטן יולי
* יולי

30
סאלוואדאר דאלי

קליין| סאלוואדאר דאלי
**סאַלוואַדאר פעליפ האסינט דאַלי דאמענעק** (; 11טן מיי, 1904 – 23סטן יאנואר , 1989), מער באקאנט אלס  **סאַלוואַדאר דאַלי**, איז געווען א שפאנישער קינסטלער וואס איז געווארן בארימט פאר זיינע מאדנע בילדער וואס ער האט געניצט אין זיין מעלעריי. ער איז געבוירן געווארן אין פיגערעס, שפאניע.

דאלי האט געלאזט וואקסן אויסגעפוצטע וואנצעס, נאכגעמאכט פונעם 17טן יארהונדערט מייסטער מאלער דיעגא וועלאזקעז.

קאַטעגאָריע:שפאניער
קאַטעגאָריע:מאלערס
סאנט פאלס אונטערגרונט סטאנציע

**סאַנט פאלס** (''St. Paul's*) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אויף דער צענטראלער ליניע, צווישן באנק און טשאנסערי ליין סטאנציעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער צענטראל-לאנדאנער אייזנבאן דעם 30סטן יולי 1900 מיטן נאמען *Post Office'' (פאסטאַמט), נאך דער הויפטקווארטיר פונעם גענעראלן פאסטאמט.

ווען מען האט אויסגעגראבן די צענטראלע ליניע האט מען געשאפן די טונעלן אונטער די גאסן, כדי צו פארמיידן שאדן צו געביידעס פון וויברירונגען. אזוי ווי הויך האבארן איז צו שמאל, זענען די טונעלן אין דעם טייל איינס איבער דעם צווייטן, ממילא אין דער סט פאלס סטאנציע איז דער פעראן קיין מערב איבער דעם פעראן קיין מזרח.

## טראנספארט לינקען 
לאנדאנער בוס רוטעס 4, 8, 25, 56, 100, 172, 242 און 521 באדינען די סטאנציע.

## גאלעריע 

טעקע:stpaulstube.jpg|א 2003 קוק אויפן מערבדיקן אריינגאנג מיט סט פאלס קאטעדראל אינעם הינטערגרונט
טעקע:St Pauls station eastbound look west refurb.JPG|פעראן קיין מזרח קוקנדיק אויף מערב, (אין יולי 2008)
טעקע:St Pauls station roundel.JPG|רונדל אויפן פעראן קיין מזרח (אין יולי 2008)

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*לאנדאנער אונטערגרונט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו
** ערשטיקע סטאנציע געביידע, 1914 
** ערשטיקע קאסע זאל, 1929 
** ניוגייט גאס אריינגאנג, 1939
משה בלוי

רבי **משה אורי בלוי** (י"ט כסלו ה'תרמ"ה/27סטן  נאוועמבער 1885, ירושלים - ח' סיון ה'תש"ו/7טן יוני 1946, מעסינע, איטאליע) איז געווען א פירער פון דער  עדה החרדית אין מירושלים, פון די הויפטן פון  אגודת ישראל אין ארץ ישראל, און דער רעדאקטאר פון דער חרדישער צייטונג קול ישראל.

## משפחה
זיין טאכטער האט חתונה געהאט מיט רבי אליקים שלעזינגער, ראש ישיבה הרמה אין לאנדאן.

## לעבנסגעשיכטע 
משה אורי בלוי איז געווען דער בכור פון הרב שלמה יצחק בלוי און זיין ווייב אסתר שיינא (שיינדל) א טאכטער פון הרב ישעיהו אורנשטיין, דער פינפטער דור אין ירושלים פון א משפחה וואס איז ארויף אין ארץ-ישראל סוף פונעם 18טן יארהונדערט. ביי די תר"פ ראיאטן האט משה בלוי געוואוינט אין וויטנבערג הויז אינעם מוסולמענישן פערטל.

ער האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד רבקה זיסל א טאכטער פון זיין פעטער הרב יעקב אורנשטיין, דער מנהל ישיבת אהל משה וואס רבי יהושע לייב דיסקין האט געגרינדעט. נאך זיין שווערס פטירה האט זיין זיידער ר' ישעיהו אורנשטיין געגעבן אים דאס פירן די ישיבה. ער איז געווען א תלמיד און דער הויפט העלפער פון הרב יוסף חיים זאנענפעלד, דער פירער פון דער עדה החרדית אין ירושלים איידער די מדינה איז געווארן אויפגעשטעלט. פון ה'תרפ"ד איז ער געווען דער  דירעקטאר פון דעם ירושלים צענטער פון אגודת ישראל, און ער איז אויך געווען א מיטגליד אין דעם וועלט וועד הפועל פון דער באוועגונג.

אין די 30ער יארן, נאך ווען זיין יונגערער ברודער עמרם בלוי האט פארלאזט די צעירי אגודת ישראל און האט אויפגעשטעלט מיט אהרן קאצנעלנבויגן די נטורי קרתא, האט משה איבערגענומען פון אים די רעדאקטארשאפט פון "קול ישראל", די צייטשריפט פון אגודת ישראל.

## זיינע שריפטן
*"עמודא דנהורא" - ביאגראפיע פון רבי יוסף חיים זאנענפעלד
*"על חומותיך ירושלים" - אויטאביאגראפיע.

## וועבלינקען 
* הרב ר׳ משה בלוי זצ״ל, פון מנחם הכהן, ״דאס אידישע ווארט״, תשרי תשנ״ז

קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
סעלינא גאמעז

קליין|סעלינא גאמעז אין 2013
**סעלינא מערי גאמעז** (ענגליש: *Selena Marie Gomez*; געבוירן אין טעקסאס דעם 22סטן יולי 1992) איז אן אמעריקאנער פאפ זינגערן און אקטריסע. זי האט געשפילט אין טעלעוויזיע פילמען ווי דער סינדערעלא געשיכטע און נאך. זי איז אויך די סאלא זינגערן פון די פאפ ראק בענד *Selena Gomez & the Scene*. 

זי איז געווען די פריינדינע פון דעם פאפולערן זינגער דזשאסטין ביבער.

## אלבאמען 
* 2009: Kiss And Tell
* 2010: A Year Without Rain
* 2011: when the sun goes down

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* 
* יוטוב קאנאל 

קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס
אליהו דעסלער

thumb|מצבה פון  הרב אליה לייזער דעסלער|טעקסט=
הרב **אליהו אליעזר ״אֶליְה לייזער״ דעסלער** (ה'תרנ"ב - כ"ה טבת ה'תשי"ד, ) איז געווען איינער פון די גרויסע בעלי מוסר פון דעם קעלמער דרך אין דעם 20סטן יארהונדערט. ער איז געווען א רב אין ענגלאנד און איינער פון די גרינדער פונעם גייטסהעדער כולל. בסוף ימיו איז ער געווען משגיח אין דער פאנאוועזשער ישיבה.

## ביאגראפיע 
הרב אליהו אליעזר (לייזער) איז געבוירן געווארן אין ליבאווע, קורלאנד (היינט אין לעטלאנד). זיין פאטער, ראובן דוב דעסלער, איז געווען א געלונגערנער האלץ סוחר אין האמעל און א תלמיד פון איינעם פון די חשובע בעלי מוסר, הרב שמחה זיסל זיו, "דער אלטער פון קעלם". זיין מוטער, הענא פריידל, איז געווען אן אייניקל פונעם גרינדער פון דער מוסר באוועגונג, רבי ישראל סאלאנטער (א טאכטער פון זיין טאכטער מלכה הינדא, וואס האט געהייראט רבי אליהו אליעזר גראדזענסקי). 

## אנגעזעענע תלמידים
* הרב אריה כרמל
* הרב חיים פרידלענדער
* הרב דוב ווין
* הרב יששכר מאיר
* הרב דוב צבי קארלנשטיין
* הרב משה שפירא
*הרב יעקב עדלשטיין
*הרב גרשון עדלשטיין
## משפחה
אין 1920 ה'תרפ"א האט ער געהייראט בלומא, טאכטער פון רבי  נחום זאב זיו און אן אייניקל פונעם אלטער פון קעלם. פֿון איר האָט ער געהאַט אַ זון און אַ טאָכטער:
* הרב נחום זאב דעסלער, גרינדער פון דער העברעאישער אקאדעמיע פון ​​קליוולאנד. 
* **הענא פריידל געלדזשלער** ווייב זיין איידעם איז געווען הרב אליהו יהושע געלדזשלער
זיין ווייב, רביצין בלומא, איז נפטר געווארן אין דער נאכט פון שבת קודש כ"ג כסלו תשי"ב  און איז באערדיגט געווארן אין סנהדריה בית עולם.

קאַטעגאָריע:לעטישע יידן
קאַטעגאָריע:מוסר באוועגונג
קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים
קאַטעגאָריע:ראשי כוללים
קאַטעגאָריע:משגיחים
קאַטעגאָריע:פאנאוועזשער ישיבה
קין שי הואנג

**קין שי הואַנג** (秦始皇) (259 – 210 פאר דער ציווילער רעכענונג), פערזענלעכער נאמען **יינג זשענג** (嬴政), איז געווען מלך פון דעם כינעזישן שטאט פון קין פון 246- ביז 221- . ער איז געווארן דער ערשטער קייסער פון א פאראייניגטער כינע אין 221 פאר דער ציווילער רעכענונג.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:קיסרים
קאַטעגאָריע:כינע
אוניווערסיטעט פון די אנדן (ווענעזועלע)

דער **אוניווערסיטעט פון די אַנדן** (שפאניש: *Universidad de Los Andes*, **ULA**, *אוניווערסידאַד דע לאס אַנדעס*) איז דער צווייטער עלצטער אוניווערסיטעט אין ווענעזועלע, מיט זיין הויפט קאמפוס פלאצירט אין דער שטאט מערידא, ווענעזועלע. ULA דער גרעסטער כלל־אוניווערסיטעט אין די ווענעזועלישע אנדן, מיט איינע פון די גרעסטע סטודענטן קערפערשאפטן אינעם לאנד.

## היסטאריע 
ULA איז געגרינדעט געווארן לכתחילה ווי א קאטוילישן סעמינאר אום 29סטן מערץ, 1785 דורכן בישאף פון מערידא, פרע הואן ראמאס דע לארא. דע לארא האט גערופן זיין אנשטאלט די "קעניגלעכע סעמינאר קאלעגיע פון סאן בוענאווענטורא פון מערידא". די שולע איז געהעכערט געווארן צום סטאטוס פון "קעניגלעכער אוניווערסיטעט פון סאן בוענאווענטורא פון מערידא דע לאס קאבאלעראס" אום 21סטן סעפטעמבער, 1810, מיט דער רעכט צו שענקען דיפלאמען אין פילאסאפיע, מעדיצין, ציווילער און קאטוילישער געזעץ, און טעאלאגיע. אין 1832, האט דער פרעזידענט פון ווענעזועלע, גענעראל האזע אנטאניא פאעז, אנגענומען אן אקט וואס מאכט דעם אוניווערסיטעט פאר א סעקולערן אנשטאטל. 

היינט, טוט דער אוניווערסיטאט פון די אנדן אפערירן צוויי קאמפוסן אין מערידא, מיט עטלעכע טוץ פאקולטעטן פארשפרייט דורכאויס דער שטאט.

250px|קליין|פאקולטעט פון עקאנאמישע און סאציאלע וויסנשאפטן ביים אונווערסיטעט פון די אנדן
## אקאדעמיק 
די אוניווערסיטעט האט ביזגראדירטע פראגראמען אין די קונסטן, וויסנשאפט, ליטעראטור און הומאניסטיק, און נאך, וואס ברענגט צוזאם מער ווי 50,000 סטודענטן און 6,000 פראפעסארן אין די מערידא קאמפוסן. 

### אקאדעמישע איינסן 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן
קאַטעגאָריע:װענעזועלע
מתנגדים

דער אויסדרוק **מתנגדים** מיינט קעגנער פון א געוויסער מיינונג אדער באוועגונג.

אמאל, פאר עטליכע הונדערטע יארן, האט פיגורירט דעם אויסדרוק 'מתנגדים' אויף די גדולי ישראל, וואס זענען געווען לכתחילה אקעגן די שיטת החסידות און חסידים זעלבסט.

היינטיגע צייטן, ווערט אין דער קאטעגאריע מתנגדים, נכלל, אפילו אזעלכע איינפאכע פערזאנען, וואס פאר'רופן זיך כלומר'שט חסידים, אבער זייער ציל און השקפה איז אקעגן יעדע סארט רבי און מנהיג, וואס פירט א עדה יודען, לויטן היינטיגן שטייגער, צום ביישפיל ר' אהרן מסאטמאר, ר' ישכר דוב מבעלזא, גערער רבי, סקווערער רבי, וויזשניצער רבי פון ב"ב. און נאך.

קאטעגאריע: חסידות
גבעת שמואל

**גבעת שמואל** איז אַ שטאָט אין דעם צענטער דיסטריקט פון ישראל וואס גרענעצט רמת גן, פתח תקווה, בני ברק און קרית אונו.

גבעת שמואל איז אנגערופן נאָך דעם רעליגיעז־ציוניסטישן אַקטיוויסט שמואל פּינעלעס. עס איז געגרינדעט אין 1944,  דערקלערט אַ לאקאלע ראַט אין 1949 און א שטאָט אום 20סטן דעצעמבער 2007.

## צווילינג שטעט
* 
* 
* 

## וועבלינק
* אפיציעלע וועבזייַטל פון דער גבעת שמואל מוניציפאליטעט
מודיעין צענטראל באן סטאנציע

קליין|אריינגאנג צו מודיעין צענטראל באן סטאנציע
**מודיעין צענטראל באן סטאנציע** איז א פאסאזשירן סטאנציע פון ישראל באנען וואס באדינט די שטאט מודיעין און די ארומיגע יישובים. די סטאנציע איז די גרעסטע באן סטאנציע אין ישראל און באדעקט א שטח פון  3,000 קוואדראט מעטער.

## היסטאריע
אין 2001 האט מען באשלאסן צו בויען צוויי סטאנציעס אי מודיעין, איינע, מודיעין צענטראל, וואס וועט זיין א סוף־סטאנציע, אין דעם הויפט געשעפט צענטער פון דער שטאט, און די צווייטע, .  מען האט אנגעהויבן בויען די סטאנציע אין 2003, און זי איז געעפנט געווארן דעם 1טן אפריל 2008.

 
## באדינונג
* יעדע שעה פארן ארויס צוויי באנען קיין תל אביב און חיפה, איינע פון זיי ציט זיך קיין נהריה.

## רעפערענצן
## וועבלינק
* מודיעין צענטראל באן סטאנציע, ישראל באנען וועב ארט

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
באר יעקב באן סטאנציע

**באר יעקב באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע פאר פאסאזשירן וואס באדינט די שטעט באר יעקב און נס ציונה. די סטאנציע געפינט זיך אין דרום באר יעקב.

## דינסט 
* יעדע שעה פארט איין באן אין ביידע ריכטונגען אויף דער פארשטאטישער נתניה – רחובות רוטע. 
* פרייטיק פארט איין באן יעדע שעה (אויך איין באן שבת־צונאכט) אין יעדער ריכטונג אויף דער פארשטאטישער תל אביב – ראשון לציון הראשונים רוטע.

## רוטעס 
## װעבלינקען 
*ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאנסטאנטין דער גרויסער

**קאנסטאנטין דער גרויסער** (; 27סטן פעברואר 272 – 22סטן מיי 337 ) איז געווען א גענעראל וואס איז געווארן קייסער איבער דער רוימישער אימפעריע אין 306, ביז זיין טויט. ער האט געמאכט די שטאט ביזאנץ די הויפטשטאט פון דער רוימישע אימפעריע, און געגעבן א נייעם נאמען די שטאט *קאנסטאנטינאפל* (היינט סטאמבול, טערקיי).

קאַטעגאָריע:רוימער
קאַטעגאָריע:קיסרים
אויגוסטינוס

**אוירעליאוס אויגוסטינוס פון היפא** (; 13טן נאוועמבער 354 - 28סטן אויגוסט 430) -  איז געווען א קריסטלעכער פילאסאף און טעאלאג.

אויגוסטינוס איז געווארן באאיינפלוסט פון ווערגיל און אריסטא.

## לעבנסגעשיכטע
אויגוסטינוס איז געבוירן געווארן אין טהאגאסטע, צפון אפריקע (היינט אין אלזשיר). זיין מוטער, מאניקא, איז געווען א קריסט און זיין פאטער, פאטריקיוס, איז געווען א געצן־דינער. ווען ער איז געווען אלט 11 יאר האט מען אים געשיקט אין שולע קיין מאדוירוס וואו ער האט שטודירט לאטיינישע ליטעראטור. ווען ער איז געווען אלט 17 יאר איז ער געגאנגען שטודירן אין קארטאגא.

קאַטעגאָריע:פילאסאפן
דרום סודאן

**דרום סודאַן** (), אפיציעל די **רעפובליק פון דרום סודאן**, איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין מזרח אפריקע. די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז  דזשובא. דרום סודאן גרענעצט עטיאפיע פון מזרח; קעניע פון דרום־מזרח; אוגאנדע פון דרום; די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא צו דרום־מערב; די צענטראלע אפריקאנער רעפובליק צו מערב; און  סודאן צו צפון. דרום סודאן שליסט איין דעם ריזיקן זומף ראיאן פון דעם סוד ביים ווייסן נילוס.

דרום סודאן איז דער 193סטער מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:צפון אפריקע
זשאן ד'ארק

'''זשאַן ד'אַרק** (, ;  1412 בערך – 30סטן מיי 1431), גערופן מיט דעם ביינאמען די **יונגפֿרוי פֿון ארלעאַן''' (), איז א נאציאנאלע העלדין פון פראנקרייך און א קאטוילישע הייליקע. זי איז געווען א פויער מיידל, געבוירן צו זשאַק ד׳אַרק און איזאבעל ראמע אין דאמרעמי אין צפון־מזרח פראנקרייך. זי האט געטענה׳ט אז זי האט באקומען וויזיאנען וואס האבן זי געהייסטן שטיצן שארל דער זיבעטער און צוריקנעמען פראנקרייך פון ענגלישער הערשאפט שפעט אין דער הונדערט־יעריגער מלחמה. שארל דער זיבעטער, וואס איז נאך נישט געווען אפיציעל באקרוינט מלך פון פראנקרייך, האט געשיקט זשאַן מיט אן ארמיי צו דער באלעגערונג פון ארלעאן. נאר ניין טעג נאכהער האט אויפגעהערט די באלעגערונג, וואס האט געפירט די פראנצויזישע ארמיי צו וויכטיגע זיגן  און ענדליך צו שארל׳ס באקרוינונג אין רימס.

אום 23סטן מיי 1430 האט מען זי איינגענומען אין קאמפיען דורך דער בורגונדי פראקציע, א גרופע פראנצויזישע אדעלן וואס זענען געווען אליאירט מיט די ענגלישע.דערנאך האט מען זי איבערגעגעבן צו די ענגלישע וואס האבן געשטעלט צו א פראצעס וועגן פארשידענע באשולדיגונגען דורכן בישאף פיער קאשאן, וואס איז געווען פאר די ענגלישע. קאשאן האט דערקלערט אז זי איז שולדיג און מ׳האט זי פארברענט אום 30סטן מיי 1431, און זי איז געשטארבן ווען אומגעפער ניינצן יאר אלט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פראנצויזן
קאַטעגאָריע:היסטאריע פון אייראפע
קאַטעגאָריע:מיליטער
29סטן יולי

**דעם 29סטן יולי** איז דער 210טער טאג פון יאר (211טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 155 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1525 – געגרינדעט סאנטא מארטא, די ערשטע שטאט אין קאלאמביע.
* 1567 - דזשיימס דער זעקסטער באקרוינט מלך פון סקאטלאנד אין סטירלינג.
* 1948 - די 14טן אלימפיאדע געעפנט אין לאנדאן.

## געבוירן 
* 1883 - בעניטא מוסאליני, דיקטאטאר פון איטאליע ( געש' 1945)
* 1927 - הארי מוליש, יידישער־האלענדישער שרייבער און דראמאטורג (נפטר געווארן 2010)

## געשטארבן 
* 1856 - ראבערט שומאן, קאמפאזיטאר (געב' 1810)
* 1890 - ווינצענט וואן גאך, האלענדישער מאלער (געב' 1853)
* 1900 - אומבערטא דער ערשטער, מלך פון איטאליע (געב' 1844)

## פייערטעג 
* 

----
* 28סטן יולי - 30סטן יולי
* יולי

29
איזשביצע-ראדזין (הויף)

קליין|200px|דער בית המדרש אין איזשביצע
**איזשביצע-ראדזין** איז א חסידישער הויף וואס רבי  מרדכי יוסף ליינער, א תלמיד פונעם רבי ר' בונם און דעם קאצקער רבי'ן, האט געגרינדעט אין איזשביצע ווען ער האט פארלאזט קאצק אין ה'ת"ר (1839). 

זיין זון און נאכפאלגער, רבי יעקב ליינער, האט זיך געצויגן אין דעם שטעטל ראדזין אויף וועלכן נאמען דאס חסידות איז באקאנט. דער דריטער רבי איז געווען רבי גרשון העניך ליינער, וואס האט באנייט דאס ענין פון תכלת אין ציצית. 

די באקאנטע ספרים פונעם חסידות זענען **מי השילות** (פון רבי מרדכי יוסף) און **בית יעקב** פון רבי יעקב.

היינט ווערט דאס חסידות געפירט אין בני ברק דורך רבי  שלמה יוסף ענגלארד אין ירושלים דורך רבי נתן נחום ענגלארד. אן אנדער צווייג ווערט געפירט אין ירושלים דורך רבי משה ליינער.

## איזשביצע־ראדזינער רביס 
* רבי **מרדכי יוסף ליינער** פון איזשביצע (נפ' ז' טבת תרי"ד), דער "מי השילוח"
** רבי **יעקב ליינער** פון איזשביצע, זון פון רבי מרדכי יוסף (כז חשון תקע"ה - ט"ו אב תרל"ח), דער "בית יעקב"
*** רבי **גרשון העניך ליינער** פון ראדזין (נפ' ד' טבת תרנ"א)
**** רבי **מרדכי יוסף אלעזר ליינער** פון ראדזין (תרל"ג - כ"ו שבט תרפ"ט), דער "תפארת יוסף"
***** רבי **שמואל שלמה ליינער** פון ראדזין (י"ח שבט ה'תרס"ט - כ"ט אייר תש"ב)
***** רבי **אברהם ישכר ענגלארד** פון ראדזין (בני ברק), איידעם פונעם תפארת יוסף
****** רבי **שלמה יוסף ענגלארד** פון ראדזין (בני ברק), זון פון רבי אברהם ישכר
******* רבי **נתן נחום** (ב"ר ישעיה) **ענגלארד** פון ראדזין-ירושלים, אַן אייניקל פון רבי אברהם ישכר

** רבי **אברהם יהושע העשיל ליינער** פון כעלם
*** רבי **גדליה ליינער** פון כעלם
*** רבי **עובדיה ליינער** פון כעלם
*** רבי **רבי ירוחם ליינער**  פון ראדזין (לאנדאן-בארא פארק), דער "תפארת ירוחם"
**** רבי **מרדכי יוסף ליינער** פון ראדזין (בארא פארק)
*******רבי יעקב ליינער** פון ראדזין (בארא פארק)
*******רבי משה ליינער** פון ראדזין-ירושלים (בית וגן)

## וועבלינקען 
* דאס איזשביצער-ראדזינער חסידות אין *דאס אידישע ווארט*, **210**, ניסן תשל"ט
* קאצק און איזשביצע
הונדערט-יעריגע מלחמה

די הונדערט-יעריגע מלחמה איז געווען א סעריע פון קאמפן צווישן פראנקרייך און ענגלאנד אין די שפעטערן מיטל אלטער. זי האט געדויערט 116 יאר פון 1337 ביז 1453. די מלחמה האט אנגעהויבן ווען  שארל דער פערטער פון פראנקרייך איז געשטארבן אין 1328 אן א זון. עדווארד דער דריטער פון ענגלאנד האט געהאלטן אז ער זאל ירשענען די פראנצויזישע מלוכה ווייל זיין מוטער איז געווען א שוועסטער פון שארל. 

די פראנצויזן אבער האבן נישט געוואלט אז דער ענגלישער מלך זאל הערשן איבער זיי. דעריבער האט אנגעהויבן די מלחמה.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:מלחמות
קאַטעגאָריע:ענגלאנד
קאַטעגאָריע:היסטאריע: פראנקרייך
שאפ ענד סעיוו

די שאפ ענד סעיוו איז א אדווערטייזמענט ביכל וואס ערשיינט יעדן פרייטאג און ווערט ארומגעשיקט אויף די פאסט צו אלע איינוואוינער פון קרית יואל ביינאזאם מיטן קרית יואל זשורנאל פריי פון אפצאל.

זי אנטהאלט אויך אן אפטיילונג גערופן "פון הארץ צו הארץ" וואו מענטשן קענען אריינשיקן בריוון און מיטטיילן מיטן ציבור זייערע פריוואטע געשיכטעס פון וואס אנדערע קענען זיך לערנען.

אויך איז דא דארט א מוסר אפטיילונג וואס איז מעורר איבער שמירת הלשון צוגעשטעלט דורך מכון באהלי צבי.

עס באשטייט געווענליך פון ארום פערציג זייטן.
קאַטעגאָריע:קרית יואל
עמי וויינהאוס

thumb|עמי וויינהאוס אין יאר 2007
**עמי זשייד וויינהאוס** (ענגליש: **Amy Jade Winehouse**; געבוירן 14טן סעפטעמבער 1983 - 23סטן יולי 2011) איז געווען א בריטישע יידישע זינגערן און לידער שרייבערן. זי איז געווארן באוואוסט אדאנק זירע ספעציעלע סטייל וואס האט אריינגערעכנט א געמיש פון פארשידענע מוזיק זשאנערס ווי סאויל, סקא, זשעז, און ריזעם ענד בלו.

אירע ערשטע אלבאם "**Frank**" איז געווען א סוקסעס ביי פארקויפינגען און אויך ביי מוזיק קריטיקירער. אירע צווייטע אלבאם "**Back to Black**" וואס איז ארויסגעקומען אין 2006 האט באקומען אסאך אויסצייכענונגן אריינגערעכנט אלבאם פונעם יאר און ליד פונעם יאר. פונעם אלבאם האט זי פובליקירט סינגעלס ווי "**Rehab**" און "'''You Know That I'm Not Good**" און "**Back To Black'''". אין יאר 2007 האט זי געוואונען אן עהרע אלץ די בעסטע בריטישע זינגערן.

אינעם 23סטן יולי 2011 איז זי געפונען געווארן טויט אין אירע היימארט אין לאנדאן, די לאנדאנער פאליציי האבן נאכנישט ארויסגעגעבן די אורזאך פונעם טויט, אבער מען שפאקולירט אז ס'איז צוליב א אויבערמאס פון דראגס, וויבאלד זי פלעגט זיין צוגעבינדן צו דראגס און האט אסאך געליטן דערפון.

## אלבאמען 
* Frank‏ – 2003
* Back To Black‏ – 2006

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* מוזיק קאנאל אויף יוטיוב

קאטעגאריע:ענגלענדער
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
קאטעגאריע:זינגער
קאטעגאריע:להט"בע זינגער
קאטעגאריע:ביסעקסואלן
כתריאל צבי שרהזאהן

קליין|הרב כתריאל צבי שראזאהן
רבי **כתריאל צבי שרהזאהן** (ה'תקצ"ט - ה'תרס"ה) האט געגרינדעט די ערשטע רעליגיעזע אידישע צייטונג אין אמעריקע מיטן נאמען די *ניו יארקער אידישע צייטונג*. דאן איז ער געווארן רב אין סיראקיוז און דערנאך האט ער ארויסגעגעבן א פרישע צייטונג מיטן נאמען *די יודישע גאזעטן*.

כתריאל צבי שרהזאהן איז געבוירן תקצ"ט אין פייזער, סואוואלק צו זיין פאטער הרב אליהו שראזאהן פון מיכאלישקי, רב פון סואוואלק און מחבר פון "אגדת אליהו" אויף דער הגדה של פסח. אין תרכ"ו האט ער אימיגרירט אין אמעריקע. אין תרל"א האט ער זיך באזעצט אין ניו יארק סיטי וואו ער איז געווען א פיאניר פון דער יידישער פרעסע.

און אין יאר 1885 האט ער געגרינדעט א צווייטע צייטונג "דער טאגעבלאט", וועלכע האט זיך עווענטועל פאראייניגט מיטן מארגן זשורנאל.

ער איז געווען א וויצע־פרעזידענט פונעם ארטאדאקסן יוניאן. ער האט באזוכט ארץ ישראל אין תרנ"ה און אין תרס"א.

## רעפערענצן 
* אגדת אליהו

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
טאנטאלום

250px|קליין
[200px|קליין|[בלוי-גרויער טאַנטאַלום]]
**טאַנטאַלום** (*Tantalum*) איז אַ כעמישער עלעמענט מיטן כעמישן סימבאָל **Ta** און אַטאָם נומער 73. טאנטאלום איז אן איבערגאנג מעטאל.

## נוצן 
די הויפּט נוץ פון טאַנטאַלום (מעטאַלישער טאַנטאַלום פּראָשיק) איז די פּראָדוקציע פון עלעקטראָנישע באשטאנדטיילן, איבערהויפט קאפאציטארן.
נאך א נוץ איז פאבריצירן געשמעלצן מיט הויכע שמעלצפונקטן. צוזאַמען מיט אנדערע מעטאַלן, האט טאַנטאַלום א ראָלע אין שאפן קארבידן, וואס מען ניצט אין דזשעט מאָטאָרן און ראקעטעס.

## באווארענישן 
טאַנטאַלום מעטאַל טוט ניט פאַרשאַפן קיין פּראָבלעמען אין געשעפט נוצן אין לאַבאָראַטאָריעס, אָבער עס איז זאָגן אַז טאַנטאַלום באשטאנדטיילן קענען אָנמאַכן טומאָרן אין דעם גוף און דעריבער מוזן ווערן באהאנדלט לויט דעם. אָבער, טאַנטאַלום ווערט געניצט אין איבערפלאנצונגען אין דעם גוף, ווייַל עס טוט נישט רעאַגירן מיט פליסיקייטן אינעם קערפער.

קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
קאַטעגאָריע:איבערגאנג מעטאלן
2טן אויגוסט

**דעם 2טן אויגוסט** איז דער 214טער טאג פון יאר (215טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 151 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1675 - געווידמעט די פארטוגעזישע שול אין אמסטערדאם.
* 1943 - אויפשטאנד אין טרעבלינקע טויט לאגער
* 1990 - איראק אינוואדירט קואווייט.

## געבוירן 
* 1923 - שמעון פרס, ניינטער פרעזידענט פון מדינת ישראל

## געשטארבן 
* 1100 - וויליאם דער צווייטער, מלך פון ענגלאנד (געב' 1056)
* 1589 - אנרי דער דריטער, מלך פון פראנקרייך (געב' 1551)
* 1922 - אלעקסאנדער גרעהעם בעל, ערפינדער פון דעם טעלעפאן און גרינדער פון דער "בעל" טעלעפאן פירמע (געב' 1847)
* 1923 - ווארען הארדינג, 29סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1865)
* 1988 - ריימאנד קארווער, אמעריקאנער שרייבער (געב' 1938)

## פייערטעג 
* 

----
* 1טן אויגוסט - 3טן אויגוסט
* אויגוסט

02
דזשובא

**דזשובאַ** (ענגליש: *Juba‎‎*) איז די  הויפטשטאט פון דרום סודאן און פונעם צענטראלע עקוואטאריע (ענגליש: *Central Equatoria*) ראיאן, דער קלענסטער פון די צען ראיאנען אין לאנד. די שטאט ליגט אויף די ברעגן פונעם ווייסן נילוס, און האט  בערך 372,410 איינוואוינער.

## היסטאריע
אום 9טן יולי 2011, איז דזשובא געווארן פראקלאמירט אפיציעל די הויפטשטאט פון דרום סודאן, וואס האט זיך צעטיילט פון (צפון) סודאן. דאך, עקזאמענירט די דרום סודאן רעגירונג די מעגלעכקייט פון אויפשטעלן אן אנדער הויפטשטאט.

[קליין|250px|דזשובא [בריק אריבער דעם ווייסן נילוס]]

## רעפערענצן
טורקיז (קאליר)

[200px|קליין|דער [טורקיז איידלשטיין פון וואס דער קאָליר נעמט זיין נאָמען]]
**טורקיז** איז אַ קאליר צווישן גרין און העל בלוי. דער קאָליר איז באזירט אויף דעם טורקיז שטיין. דער טערמין קומט פון דעם פראנצויזיש ווארט פֿאַר "טערקיש".

לינקס ווערט געוויזן דער וועב  קאָליר וואס הייסט **טורקיז**.

קאַטעגאָריע:קאלירן
1טן אויגוסט

**דעם 1טן אויגוסט** איז דער 213טער טאג פון יאר (214טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 152 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1291 - דריי קאנטאנען אין דער שווייץ שרייבן אונטער אן אפמאך.
* 1498 - קריסטאפער קאלאמבוס אנטפלעקט ווענעזועלע.
* 1774 - דער עלעמענט וואסערשטאף אנטפלעקט.
* 1831 - געעפנט לאנדאנער בריק.
* 1914 - ערשטע וועלט מלחמה: דייטשלאנד פראקלאמירט  מלחמה אויף דער רוסלענדישער אימפעריע.
* 1944
** אויסגעבראכן דער ווארשעווער געטא אויפשטאנד.
** אנא פראנק שרייבט דעם לעצטן בלאט אין איר זשורנאל.
* 1960 - דאהאמי (היינט בענין) ווערט זעלבשטענדיק פון פראנקרייך.

## געבוירן 
* 1626 - שבתי צבי, פאלשער משיח (נפ' 1676)
* 1970 - אילון לינדנשטרויס, ישראלדיקער מאטעמאטיקער וואס האט געווינען א פילדס מעדאל

## געשטארבן 
* 1298 - רבי מרדכי בן הלל דערמארדעט מיט זיין משפחה און דער יידישער קהילה אין נירנבערג ביי די רינדפלייש פאגראמען (געב' 1250)
* 1714 - אן, מלכה פון בריטאניע (געב' 1665)
* 2005 - פאהאד, מלך פון סאודי אראביע (געב' 1923)

## פייערטעג 
* בענין - נאציאנאלער טאג
* שווייץ - נאציאנאלער טאג

----
* 31סטן יולי - 2טן אויגוסט
* אויגוסט

01