open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
שער יוסף

**שער יוסף** איז א ספר פון דעם גרויסן גאון באקאנט אלס דער חיד"א. עס איז זיין ערשטער ספר וואס ער האט געדרוקט.

דער ספר איז אויף מסכת הוריות, דער חיד"א האט דאס מחבר געווען ווען ער איז אלט געווען אינגאנצען זיבעצין יאר, ווי די חכמי ירושלים שרייבן אין זייער הסכמה "מבן עשרים שנה ספק קרוב הור"ה גבר חוב"ר חברים". אבער געדרוקט האט עס דער חיד"א אסאך שפעטער ערשטע ווער ער איז געקווען אין איטאליא. אין א בריוו (אגרות החיד"א ספר ו' ע' קכ"ז) שרייבט ער אז ער האט עס געדרוקט כדי מקיים זיין דעם ציויי וואס זיין פאטער האט איהם באפוילן צו דרוקן זיינע חידושים.

דער ספר איז געשריבן לויטן גאנג און מהלך פונעם חיד"א, מיט זעלטענער בקיאות און חריפות, וואס אפילו גרויסע גאונים פון זיעבעציג אכציג יאר באוואונדערין, מסכת הוריות האט אינגאנצען ניינצען בלאט ?, און דער חיד"א האט געשריבן דערויף א גאנצען חיבור, עס רעדט פון אלע סארט הלכות און פילפולים וואס האט א שייכות צו  דער מסכת, און אויך ווי די זאכן פון דער מסכת ווערן גערעדט אין אנדערע ספרים ווי ירושלמי תוספתא און מדרשים. צום סוף האט ער צוגעדרוקט עטליכע שאלות ותשובות.

אויך ברענגט ער אסאך כתבי ידות פון חידושי הראשונים וואס דער חיד"א איז געווען דערויף דער גרויסע עקספערט.

דער ספר האט הסכמות פון אלע גרויסע לייט, אנגעהויבן פון זיינע רביים, ר' יונה נבון, זיין טאטע ר' יצחק זרחיה אזולאי, אסאך חכמים פון ירושלים און אפילו פון ר' מלאכי הכהן דער מחבר פונעם וואונדערליכן ספר יד מלאכי. און נאך.

דעם ספר האט דער חיד"א געדרוקט אין יאר ה'תקי"ז אין שטאט ליוורנא, דער חיד"א האט געטראגן אהין דעם ספר ווען ער איז דער ערשטער מאל ארויס געפארן קיין חוץ לארץ. אייגענטליך האט ער געמוזט צוריק פארן קיין ארץ ישראל דורך איזמיר, טערקיי, אבער עס האט זיך נישט געמאכט קיין געלעגנהייט, האט ער אפגעמאכט צו דרוקן דארט דער ספר (מכתבי חיד"א לחבירו ר' שבתי אלחנן סי' ו'), ער שרייבט "איך האט אפגעמאכט ביי מיר צו דריקן דעם ספר מקיים זיין וואס מען טאטע האט גוזר געווען אויף מיר צו דריקן מיינו חידושים".

ער איז גלייך דערנאך צוריק געקומען קיין ארץ ישראל, און האט געשטעלט זיינע ידידים פון די משפחה פון ר' מיכאל פירירא די ליאון פון די גרויסע עשירים פון ליווארנא פון די שטארקע אנהענעגער פון חיד"א, זיי זאלן פארשפרייטן די ספרים, און איינקעסרירן געלד וויפיל עס איז ווערד. דער חיד"א דערמאנט אז צו תלמידים חכמים און רבנים האט ער געשיקט דעם ספר אומזינסט אהנע געלד.

אין די שפעטערדיגע ספרים פון חיד"א איז דא אסאך הוספות און ביאורים אויף די רייד פון זיין ערטשער ספר שער יוסף. דער ספר איז צוכאפט געווארן זייער שנעל, דער חיד"א אליין שרייבט אז עס איז שוין א יקר המציאות.

קאטעגאריע:ספרי קודש
1988

## געשעענישן 
* 8טן נאוועמבער - דזשארזש בוש געוויילט פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן

## געבוירן 
*
## געשטארבן 
* 14טן יאנואר - געארגי מאלענקאוו, הערשער פון סאוועטן פארבאנד צווישן 1953 און 1955 (געב' 1902)
* 15טן פעברואר - ריטשארד פיינמאן, אמעריקאנער פיזיקער (געב' 1918)
* 2טן אויגוסט - ריימאנד קארווער, אמעריקאנער שרייבער (געב' 1938)
* 1טן סעפטעמבער - לואיס אלווארעז, כעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע 1968 (געב' 1911)
* 11טן סעפטעמבער - ראדזשער הארגריווס, בריטישער שרייבער און אילוסטראטאר (געב' 1935)
* 23סטן סעפטעמבער - טיבאר סעקעלי, אויספארשער און עספעראנטיסט (געב' 1912)

## נאבעל פריזן
חוה אלבערשטיין

**חוה אלבערשטיין** (געבוירן אין פוילן דעם 8טן דעצעמבער, 1947) איז א פאפולערע ישראלדיקע זינגערין שוין איבער פערציק יאר. זי זינגט אויף יידיש, העברעיש און ענגליש.

## ביאגרעפיע 
אין די 1980ער יארן איז אלעברשטיין געפארן קיין לאנדאן וואו זי האט רעקארדירט צוזאמען מיט לאקאלע מוזיקאנטן אן אלבאם וואס שליסט איין לידער געשריבן דורך נתן יונתן, נתן אלטערמאן, אהוד מנור, רחל און לאה גאלדבערג.

קאטעגאריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
1947

## געשעענישן 
* אנגעהויבן דער קאלטער קריג
## געבוירן 
* 1טן יאנואר - דזשאן קארזיין, גובערנאטאר פון ניו דזשערסי
* 10טן מערץ - קים קעמפבעל, פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע
* 17טן יולי - קאמילא הערצאגין פון קארנוואל, ווייב פון  פרינץ טשארלס
* 30סטן יולי - ארנאלד שווארצענעגער, 38סטער גובערנאטאר פון קאליפארניע
* 8טן דעצעמבער - חוה אלברשטיין, זינגערין

## געשטארבן 
* 7טן אפריל - הענרי פארד, אמעריקאנער אויטאמאבילן פאבריקאנט  (געב' 1863)
* 4טן אקטאבער - מאקס פלאנק, דייטשער פיזיקער (געב' 1858)

## נאבעל פריזן 
קאַטעגאָריע:1940ער
מייק בורשטיין

**מייקל בורשטײן** (בינע נאמען: **מאטעלע**; געבוירן אין ניו יארק דעם 1טן יולי 1945) איז א פאפולערער ישראלדיקער פילם און טעאטער אקטיאר און זינגער אויף יידיש, ענגליש און העברעאיש און נאך שפראכן.

ער קען בסך הכל אכט שפראכן.

## ביאגראפיע 
זיינע ערשטע פארשטעלונגען זיינען געווען ווען ער איז געווען זיבן יאר אלט ביי א אויפטריט פון זיין טאטן פסח'קע בורשטיין אין בוענאס איירעס. ער איז ארויף אויף דער בינע דעם ערשטן מאל ווען ער איז געווען 3 יאר אלט.

ער איז באוווּסט מיט זיין קוני לעמל פיגור אין די ישראל סעריע פילמען.

## פילמאגראפיע 
## וועבלינקען 
*אפיציעלע וועבזייט (ענגליש)
* http://www.imdb.com/name/nm0123391/
* א לענגערע אינטערוויו אין יודיש https://www.youtube.com/watch?v=yGxeGAPn3Tc
* ער רעדט איבער דער אמאליגער פארבאט צו שפילן יודיש אין ישראל https://www.youtube.com/watch?v=RxOJ2Yhe5JI
* [א קורצע אמאליגע יודיש-טעאטער סטייל אויפטריט ביי א חב"ד(https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%97%D7%91%22%D7%93) טעלעטאן אין 2009] 

קאַטעגאָריע:פילם אקטיארןקאטעגאריע:יידישע אקטיארן
קאַטעגאָריע:טעאטער אקטיארן
קאטעגאריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
1945

## געשעענישן 
* 22סטן מערץ 
** די אראבישע ליגע געגרינדעט אין קאירא. שליסט איין: עגיפטן, איראק, לבנון, סאודי אראביע, תימן סיריע און יארדאניע.
** צווייטע וועלט מלחמה - קראפטן פון  פאטאן גייען אריבער דעם ריין צו פראנקפורט צו
* 4טן אפריל - צווייטע וועלט מלחמה: אונגארן  באפרייט דורך דער רויטער ארמיי
* 11טן אפריל - ארמיי פון די פאראייניגטע שטאטן באפרייט בוכנוואלד קאצעט
* 12טן אפריל - הערי עס טרומאן ווערט איינגעשוואוירן דער 33סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 28סטן אפריל - הינריכטונג פון בעניטא מוסאליני
* 30סטן אפריל - אדאלף היטלער באגייט זעלבסטמארד אין בערלין
* 26סטן יוני - דער פאראייניגטע פעלקער טשארטער אונטערגעשריבן 
* 15טן יולי - בוכנוואלד איבערלעבער דערגרייכן ארץ ישראל
* 17טן אויגוסט - סוקארנא פראקלאמירט די זעלבשטענדיקייט פון אינדאנעזיע.
* 30סטן אויגוסט - באפרייונג פון האנג קאנג
* 2טן סעפטעמבער 
** אפיציעלע ענדע פון דעם צווייטן וועלט קריג 
** וויעטנאם פראקלאמירט זיין אומאפהענגיקייט פון פראנקרייך
* 15טן אקטאבער - פיער לאוואל, פרעמיער מיניסטער פון דער  ווישי רעגירונג, הינריכטעט אין פראנקרייך פאר פארראט
* 16טן אקטאבער - געגרינדעט די עסן און לאנדווירטשאפט ארגאניזאציע פון די פאראייניגטע פעלקער
* 24סטן אקטאבער - געגרינדעט די פאראייניגטע פעלקער
* 2טן נאוועמבער - ליבעריע שליסט זיך איין אין די פאראייניגטע פעלקער
* 20סטן נאוועמבער - דער נירנבערג פראצעס הייבט אן

## געבוירן 
* 17טן יוני - קען ליווינגסטאן, בירגערמייסטער פון לאנדאן
* 31סטן אויגוסט - יצחק פערלמאן, ישראלדיקער פידלער
* 31סטן דעצעמבער - טוביה צפיר, ישראלדיקער אקטיאר

## געשטארבן 
* 12טן אפריל - פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, 32סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1882)
* 1טן מיי - יאזעף געבעלס, פון די פירער פון  נאצי דייטשלאנד, דערמארדעט זיינע קינדער און נאכער באגאנגען זעלבסטמארד (געב' 1897) 
* 23סטן מיי - היינריך הימלער, הויפט פונעם עס עס (געב' 1900)
* 11טן יוני - אליהו גאלאמב, פירער פון דער הגנה (געב' 1893)
* 24סטן סעפטעמבער - האנס גייגער, דייטשער פיזיקער (געב' 1882)
* 26סטן סעפטעמבער - בעלא בארטאק, אונגערישער קאמפאזיטאר (געב' 1881)

## נאבעל פריזן 
קאַטעגאָריע:1940ער
פרעפיקס

**פרעפיקס** איז א טערמין אין לינגוויסטיק, דאס איז א פארם וואס מען לייגט צו צו א ווערב.

אין יידיש גראמאטיק איז דא דריי סארטן פרעפיקסן: 1) א פרעפיקס וואס קומט אריין אינעם ווערב ווי אן עכטער חלק פונעם ווערב-ווארט. 2) א פרעפיקס וואס איז א באזונדער ווארט אבער עס קומט אריין אינעם ווערב-ווארט. 3) אזעלכע וואס בלייבן שטעקן אינדרויסן פונעם ווערב-ווארט.

פרעפיקסן וואס קומען אריין אינעם ווערב ווי אן עכטער חלק פונעם ווערב-ווארט - זיינען:
* **דער**
** דערהרגעט
** דערשאסן
** דערקענט
** דערציילט
* **פאר**
** פארגעסן
** פארקויפט
** פארלארן
** פארפירט
** פארשטארקט
** פארשענערט

* **צע** - זאכן וואס פאלן אונטער.
** צעבראכן
** צעטומלט
** צעכאפט
** צעגאסן

* **גע** - אין אלגעמיין מוז דער פרעפיקס קומען מיטן ווערב.
** געשען
** געבוירן
** געפונען
** געדענקט
** געװוּנען
** געוווֹיר ווערן
** געזעגנט

* **אַנט** - אין אלגעמיין א נעגעטיווער משמעות.
** אנטקעגן
** אנטדעקט
** אנטלאפן
** אנטשלאפן
** אנטזאגן

* **באַ**
** בארואיקט
** באמערקט
** באזוכט
** באליידיקט
** באהאלטן

פרעפיקסן וואס זיינען באזונדערע ווערטער אבער קומען אריין אינעם ווערב-ווארט - זיינען:

* **אויס** - אקציעס וואס בייטן שטארק דעם פריעריקן סיטואציע. פולשטענדיקע אקציעס.
** אויסגיסן
** אויסזאגן
** אויסוואשן
** זיך אויסוויינען
** אויסשרייען

* **אום** 
** אומברענגען
** אומגעקומען
** אומקערן

## זעט אויך 
* אפיקס

קאטעגאריע:יידיש גראמאטיק
1931

* יידישע יארן ה'תרצ"א - ה'תרצ"ב
## געשעענישן 
* 10טן פעברואר - ניו דעלי ווערט אויסגערופן די הויפטשטאט פון אינדיע
* 31סטן מערץ - ערדציטערניש דעמאלירט מאנאגוע, הויפטשטאט פון ניקאראגוא
* 1טן מיי - די עמפייר סטייט געביידע געעפנט אפיציעל
* ריינהארד היידריך ווערט מיטגליד אין דער נאצי פארטיי.

## געבוירן 
* 1טן פעברואר - באריס יעלצין, פרעזידענט פון רוסלאנד (געש' 2007)

## געשטארבן 
* 9טן מיי - אלבערט אברהם מייקלסאן, אמעריקאנער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געב' 1852)
* 18טן אקטאבער - טאמעס עדיסאן, אמעריקאנער ערפינדער (געב' 1847)

## נאבעל פריזן 
קאטעגאריע:1930ער
מייק האקעבי

left|thumb|250px|מייק האַקעבי
**מייקל דעל "מייק" האַקעבי** (; געבוירן 24סטן אויגוסט 1955) איז דער געוועזענער (54סטער) גאווערנאר פון ארקענסא, ער האט געדינט פון 1996 ביז 2007. ער איז געווען א קאנדידאט פאר די אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008. ער איז געווען דער דריטער רעפובליקאנער גאווערנאר אין ארקענסא זייט דער רעקאנסטרוקציע.

אין נאוועמבער 2024 האט דער געוויילטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, דאנאלד טראמפ, אויסגערופֿן אז ער גייט באשטימען האקעבי אלס פ״ש אמבאסאדאר אין ישראל.

האקעבי האט געשריבן עטליכע ביכער, ער איז א געוועזנער גלח, רעדנער, און מוזיקאנט. ער איז באקאנט פארן פארלירן א געוויכט פו 110 פונט אין א קליינער צייט, ווען ער איז געווארן דיאנגאזנירט מיט דיאבעט טיפ 2. ער מיט זיין ווייב זשענעט האבן דריי אויפגעצויגענע קינדער.

קאטעגאריע:אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008

‏‏
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאַטעגאָריע:רעפובליקאנער
קריסטאפער דאד

לינקס|קליין|250px|קריסטאפער דאד
**קריסטאפער דזשאן דאד** (געבוירן 7טן מיי , 1944) איז א אמעריקאנער אדוואקאט, פאליטיקער און דער יעצטיגער סענאטאר פון קאנעטיקוט, זייט 1981. ער איז א דעמאקראט.

דאד איז געווען א קאנגערסמאן פון 1975 ביז 1981 ווען ער איז געווארן א סענאטאר, זייט 1989 איז דער סיניאר סענאטאר פון קאנעטיקוט, ער איז דער יעצטיגער טשעירמאן פון די סענאט באנקינג קאמיטע.

ער איז א קאנדידאט פאר די אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן
קאטעגאריע:אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
ריימאנד קארווער

קליין|250px|ריימאנד קארווער
**רײמאָנד קאַרװער** (25סטן מיי, 1938 - 2טן אויגוסט,  1988) אן אמעריקאנער שרייבער פון קורצע דערציילונגען און א דיכטער.

## לעבן 
ריימאנד איז געווען אין די מערהייט פון זיין לעבן פארקויפט צו אלקאהאל וואס האט אים צעשטערט צו פעסטשטעלן זיין משפחה לעבן און געברענגט עקאנאמישע פראבלעמען, אבער אין יאר 1977 האט ער זיך אפגעוווֹינט און אויפגעהערט צו טרינקען אלקאהאלישע געטראנקען.

## זיין ווערק 
ריימאנד איז גערעכנט ווי א קונצלער פון שרייבן קורצע דערציילונגען, און מיט קענען דערוועקן געפילן דורך קורצע ווערטער און אפטיילונגען. ער איז גערעכנט אלס א מינימאליסט־קינצלער. זיין ווערק איז זייער באווירקט פון דער שרייבער אנטאן פאוולאוויטש טשעכאוו.

אין זיינע ביכער און דיכטונגען באשרייבט ער דער טאג טעגליכער לעבן פון אמעריקאנישע פשוטע ארבעטער. די דערציילונגען זיינען געשריבן מיט אן היימישן געפיל, אזוי ווי ער וואלט גערעדט צו א נאנטער פריינד.

## וועבלינקען 
* carversite

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
קאַטעגאָריע:דיכטער
1938

## געשעענישן 
* 6טן אפריל - אנטפלעקט די כעמישע פארבינדונג טעפלאן
* 8טן אויגוסט - אנהייב פון אויפשטעלן דעם מאוטהאוזן קאצעט
* דער נומער גוגאל איז באשאפן געווארן.

## געבוירן 
* 25סטן מיי - ריימאנד קארווער, אמעריקאנער שרייבער און דיכטער (געש' 1988)
* 1טן סעפטעמבער - עלען דערשאוויץ, אמעריקאנער יוריסט
* 3טן סעפטעמבער - ריאדזשי נאיארי, יאפאנעזער כעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז
* 29סטן סעפטעמבער - ווים קוק, פרעמיער מיניסטער פון האלאנד

## נאבעל פריזן 
* פיזיק: ענריקא פערמי

קאטעגאריע:1930ער
חיים פאלאדזשי

140px|קליין
רבי **חיים פאלאדזשי** (י"ט חשוון, ה'תקמ"ח - י"ז שבט, ה'תרכ"ח) איז געווען דיין און שפעטער הויפט רב אין איזמיר, טערקיי.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין שטאט איזמיר אין טערקיי, אין יאר ה'תקמ"ז, זיין פאטער איז געווען ר' יעקב ב"ר חיים, זיין מאמע האט געהייסן רביצין קאלי קאדין, די טאכטער פון רבי יוסף רפאל חזן, דער מחבר פון די ספרים "חקרי לב".

ר' חיים איז געווען א תלמיד פון ר' יצחק גאטנייו דער מחבר פון די ספרים בית ישחק, בית מועד. אויך האט ער אסאך געלערנט ביי זיין זיידן דער "חקרי לב".

ער איז נסתלק געווארן י"ז שבט ה'תרכ"ח.

## משפחה 
די קינדער פון רבי חיים פאלאדזשי און זיין ווייב  מרת אסתר אסתרולה זענען:

* רבי אברהם פאלאדזשי (הבכור). אויך א ריזן בעל מחבר פון ספרים, דער מחבר פון ״זכותיה דאברהם״, ״ויקרא אברהם״, ״ויען אברהם״, ״שמע אברהם״, ״אברהם אזכור״, ״אברהם את עיניו״, ״אברהם את ידו״,״ואברהם זקן״,״פדה את אברהם״, ועוד.
* רבי רחמים ניסים יצחק פאלאדזשי, דער מחבר פון די ספרים ״יפה ללב״ אויף פיר חלקים פון שו"ע ניין בענדער, און ״נפש היפה״. 
* רבי יוסף פאלאגי, דער מחבר פון די ספרים, ״ויוסף אברהם״ (איזמיר ה'תרמ"א) און ״יוסף את אחיו״.

## זיינע ספרים 
ער האט מחבר גאר 68 ספרים:

* אבי הנחל אויף מדרש אגדת בראשית,

* ארצות החיים, צוזאעמענן גענומען אלע מדרשי חז"ל וואס רעדט וועגען די הייליגעקייט און גרויסקייט פון ארץ ישראל, און צוגעלייגט דערויף זיין פירוש

* ברכות מועדיך לחיים, צוויי חלקים דרושים אויף ימים טובים.

* גנזי חיים הלכות און ענינים לויטן סדר פון א - ב.

* דרכי חיים א פירוש אויפן ספר בית אבות פון ר' מנחם מאירי אויף מסכת אבות.

* דרכיו למשה א ספעצילער דרוש לכבוד דעם גרויסן שר ביי אידן ר' משה מאנטיפיארי פון לאנדאן.

* הלל הגדול שירות און תשחות וואס מען זאגט ווען עס פאסירט א נס.

*החיים יודוך טייטשן די פסוקים אויף תהלים

* החפץ חיים פארשידענע הלכות אויף הלכות איסור והיתר און געלד הלכות, מסודר לויט א - ב

*הכתוב לחיים א פירוש אויף ספר תהלים

*הערות אויפן סדר הקבלה פון דעם מאירי

*ובחרת בחיים א פי' אויף חומש מיט רש"י און אויפן רא"ם אויף חומש

*זכירה לחיים א פי' אויף זוהר תיקונים און אויף מדרשים

*חוקות החיים שו"ת אויף חלק חושן משפט

*חוקי החיים א סדר וואס מען לערנט ביי נאכט

***כף החיים**  א קורץ ספר פון הלכה
*חיי וחמרא הלכות פון יין נסך

פאלאדזשי
פארמל

א **פֿאָרמל** אדער **פֿארמולע** אין מאטעמאטיק איז א באשטימטע מאטעמאטישע אויסלייג כדי צו פארגרינגערן צו רעכענען קאמפליצירטע חשבונות.

צום ביישפיל:
* דער פיטאגאראס פרינציפ:a^2 + b^2 = c^2\, איז א פארמל צו רעכענען דעם קוואדראט C.
* די פארמל x = \frac{-b \pm \sqrt {b^2-4ac}}{2a} איז א וועג צו אויסרעכנען א קוואדראטישע גלייכונג.

קאטעגאריע:מאטעמאטיק
1963

## געשעענישן 
* 25סטן מיי - אפריקע איינקייט ארגאניזאציע געגרינדעט אין אדיס אבאבא, עטיאפיע
* 20סטן יוני - דער "האט ליין" ווערט איינגעשטעלט צווישן אמעריקע און רוסלאנד, כדי צוריקצהאלטן דאס אונהייב פון א אטאמישער קריג.

## געבוירן 
* 6טן אפריל - רפאל קארעא, היינטיקער פרעזידענט פון עקוואדאר
* 21סטן אויגוסט - מוכאמד השישי מלך פון מאראקא
 

קאַטעגאָריע:20סטער י"ה
הימל ליניע

**הימל־ליניע** () מיינט דער אויסקוק וואס עס שאפט זיך ביים הימל אין גרויסע שטעט וואו עס געפונען זיך מערערע וואלקן קראצערס.

[thumb|600px|center|[טשיקאגא הימל־ליניע פון מישיגען אזערע.]]
[thumb|600px|center|[מאנטריאל.]]
[thumb|600px|center|[ניו יארק סיטי און דער עמפייער סטעיט בילדונג געכאפט פון ראקעפעלער צענטער.]]

[thumb|400px|center|[פראנקפורט.]]
[thumb|400px|center|[מעלבארן, אויסטראליע.]]
[thumb|400px|center|[סידני, אויסטראליע.]]

קאַטעגאָריע:ארכיטעקטור
בעזעם

קליין|250px|א שטרויענע בעזעם
א **בעזעם** איז א רייניגונגס געצייג מיט וועלכן מען רייניגט אויף די ערד אין א שטוב.

אמאליגע צייטן פלעגט מען מאכן א בעזעם פון שטרוי, וואס מען האט צוזאמען געבינדן ארום א שטעקן. היינטיגע צייטן איז דאס מער פראפעסיאנאל, אבער ס'איז נאך אלץ דא צו באקומען שטרויענע בעזעמער.

אויך איז פארהאן א 'באַרשט' ; א קליין בערשטל ניצט מען צו אפרייניגן אביעקטן פון שטויב.

קאטעגאריע:רייניגונגס געצייג
טראפעז

left|thumb|250px|אַ טראפעז
[left|thumb|250px|א [גלייכווינקלדיקער טראפעז]]
אין געאמעטריע איז א **טראַפּעז** א פירעקיקער פֿילעק פֿארעם מיט צוויי פאראלעלע ריפן. אויב איינע פון די זייטנדיקע ריפן איז גראדע צום פאראלעל הייסט דאס א **גלייך ווינקלדיקער טראפעז**.

אויב זיינען אלע ריפן פאראלעל הייסט דאס א פאראלעלאגראם. אויב זיינען אלע ריפן פֿאָראַלעל און די זעלבע גרייס הייסט דאס א לעקעך.

קאַטעגאָריע:געאמעטריע
מסכת בכורות

**מסכת בכורות** איז די פערדע מסכתא פון סדר קדשים אין משניות, די מסכתא האנדלט ארום די פרטי דינים פון פטר חמור, בכור בהמה טהורה, די דיני מומים וואס פסל'ט די כהנים.

## נעמען פון די פרקים אין דער מסכתא
#**הלוקח עובר חמורו**
#**הלוקח עובר פרתו**
#**הלוקח בהמה**
#**עד כמה**
#**כל פסולי המוקדשין**
#**על אלו מומין**
#**מומין אלו**
#**יש בכור**
#**מעשר בהמה**

בכורות
בכורות
מסכת ערכין

**מסכת ערכין**  איז די פינפטע מסכתא פון סדר קדשים אין משניות, די מסכתא האנדלט ארום דיני נדרים און הקדש פארן בדק הבית

## נעמען פון די פרקים אין דער מסכתא
#**הכל מעריכין**
#**אין נערכין**
#**יש בערכין**
#**השג יד**
#**האומר משקלי עלי**
#**שום היתומים**
#**אין מקדישין**
#**המקדיש שדהו**
#**המוכר שדהו**

קאטעגאריע:משניות
קאטעגאריע:גמרא
דוב חיה'לעס

ר' דוב חיה'לעס איז געווען רב אין שטאט לאדיזין אין אוקריינא אין די קיעווער קיבערניע.

עס איז געווען א גרויסער למדן, א קענען פון אלע סארט ספרים און געוואוסט גאר אסאך היסטאריע, ער איז געווען פון די נאנטע חסידים פון ר' נחמן מברסלב, ער פלעגט אסאך פארן פון זיין שטעטל לאדיזין צו ברסלב און האט דארט פארברענגט מיט ר' נחמן. זיין סדר איז געווען יעדעס מאל פלעגט ער פארציילט אינטערעסאטנטע מעשיות און זאכן וואס ער האט געזעהן אין פארשידענע ספרים פאר זיין רבי ר' נחמן, ר' נחמן האט אייביג צוגעהערט און געזאגט דערויף הערות. עס זענען דא אסאך תורות און פשטים וואס ר' נחמן האט צוגעלייגט דערצו נאכדעם און מעורר געווען זאכן, איינמאהל האט ער געזאגט אויף א פשט דאס איז ריכטיג רוח הקודש.

זיי ליבשאפט צו זיין רבין איז געווען זייער שטארק, ער איז געווען ממש צוגעבונדען צו איהם מיט גאנצען לייב און לעבן. איינמאהל האט ער פארשטאנען אז זיין רבנות שטעלע שטערט איהם פון זיין צוגעבונדען צו זיין רבי, האט ער אפגעמאכט ביי זיך ער וועט זיך אפלאזן פון זיין א רב, ער האט זיינע קינדער און זיין ווייב ארויף געזעצט אויף א וואגן און זיי אפגעפירט קיין ברסלב, זיך גענומען דארט א הויז צו זיין נאנט צו זיין רבי.

איינמאהל האט פארציילט א מעשה פאר ר' נחמן, און דורך דעם איז ארויס געקומען אז ר' נחמן האט מחליט געווען דרוקן זיין וואונדערבארן ספר ספר המדות.
קאטעגאריע:רבנים
טינט

קליין|250px|טינט האלטערס אין דריי פארבן
**טינט** איז א פליסיקייט געמאכט פון שטויב וואס ווערט צוגעשטעלט צו וואסער אדער אויל עס צו מאכן פליסיג. טינט ווערט גענוצט צו פארבן בילדער און שרייבן טעקסט. 

## היסטאריע 
אמאליגע צייטן פלעגט מען מאכן טינט פון געוויסע זאלצן וועלכע האבן אנטהאלטן אייזן און זיך אדער בליי. מען האט אויסגעארבעט די עלעמענטן און דאס צוגעשטעלט צו וואסער אדער אויל און אזוי האט מען געהאט טינט.

פארשטייט זיך אז עס איז נאר געווען שווארצע טינט און מען האט נאך אפילו נישט געהאט קיין השגה פון מאכן קאלירטע טינט. היינט ווערן אלע ערליי טינט און פעינט געמאכט פון כעמיקאלן. אלענספאל, ווערט די טינט געמאכט אין א שטויב וואס ווערט אנגערופן אין ענגליש א "פיגמענט". צו יעדע סארט טינט ווערט די פיגמענט געמישט מיט אן אנדערע פליסיקייט, געוואנדן צו וואס מען וויל עס נוצן.

## טינט סארטן 
בדרך כלל זענען פאראן 3 ערליי טינט. טינט פון א פעדער, טינט פאר פרינטערס, און פאר צייכענונגן. יעדע סארט פון די טינטן ווערן געמישט אויף אן אנדערע וועג. טינט פאר פעדערס איז גאר שטארק קאנצעטרירט און איז געמישט מיט קלעב און אויל עס זאל נישט פרייערהייט ארויסרינען פון די פעדער. טינט פון פרינטערס זענען זייער פליסיג ווייל עס דארף טאן א שנעלע ארבעט.

קאלירטע טינט איז אויסגעטראפן געווארן ערשט אין ענדע 18'טן יאר-הונדערט. קאלירטע טינט קען אנטהאלטן ביז 15 אנדערע אינהאלטן (אינגרידיענטס) און איז א שווערע פראדעצור צו מאכן. עס זענען נאר פאראן דריי קאלירטע טינט וועלכע מען מאכט: געל, רויט, און בלוי. די איבעריגע קאלירן ווערן געמאכט פון צוזאמענמישן די קאלירן (צום ביישפיל: פון בלוי און געל ווערט גרין. פון רויט מיט געל ווערט אראנזש. פון רויט מיט בלוי ווערט פוירפל א.א.וו.).

## זעט אויך 
פעדער

קאַטעגאָריע:כעמיע
קאַטעגאָריע:ביורא געצייג
עכו

**עַכּוֹ** (אַראַביש: **عكا**), איז אַ שטאט אויפן ברעק פון מיטלענדישן ים אין דעם מערב גליל באצירק אין צפון פון דעם לאנד ישראל. די שטאט געפינט זיך אין דער צפון זייט פון דעם עכו בוכטע. לויטן ישראלישן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק איז די באפעלקערונג פון עכו געווען 46,300 אין סוף יוני 2010.

## געשיכטע 
עכו איז דערמאנט אין תנ"ך איין מאל, אין שופטים קאפיטל א' פסוק ל"א. זי האט געהערט צום טייל פון שבט אשר. עכו איז אויך דערמאנט אין דער ערשטער משנה פון מסכת גיטין אלס דער צפון גרעניץ פון ארץ ישראל. עכו איז איינע פון די אוראלטע פארט שטעט אין דער וועלט.
 

### רוימישע 
צום סוף פון דער צווייטן בית המקדש צייַט, האבן געוואוינט פילע אידן אין דער שטאָט. 

## באן סטאנציע 
עס איז דא א באן סטאנציע פון ישראל באנען וואס באדינט די שטאט עכו. די סטאנציע געפֿינט זיך אין מזרח פון דער שטאט אויף רמז גאס.

### היסטאריע 
די היינטיגע סטאנציע איז געווארן אויפגעשטעלט אין די אנהייב 1950ער יארן. 

אין 2001 האט ישראל באנען איבערגעבויט די סטאנציע, מיט א נייעם פאסאזשירן זאל לעבן דעם פעראן, און אויך געבויט א נייעם פעראן וואס מען קומט צו אים דורך א טונעל.

אין יאר 2001 האט ישראל באנען איבערגעבויט די סטאנציע פון דאס ניי. 

## טורמע 
עכו טורמע איז געווען א פעסטונג אין עכו, וואס דער בריטישער מאנדאט האט איבערגעמאכט פאר א טורמע, וואס אסאך יידישע פאליטיקער און קעמפער, זענען דארטן געווען ארעסטירט, צוזאמען מיט אראבישע קעמפער, אין די צייטן פון די מאנדאט.

היינט אין ישראל איז די טורמע א שפיטאל פאר גייסטיק קראנקע, און א מוזיי.

קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אזיע
פעדער

א **פעדער** איז א שרייבן אינסטרומענט וועלכע לייגט טינט אויף אן אויבערפלאך, געווענליך א פאפיר.

## היסטאריע 
שרייבן גייט צוריק צו די עגיפטישע וועלכע האבן געשניצטע שטיקער האלץ צו שרייבן דורך איינטינקן אין טינט און דעס אפעלירן אויף שטיינער און שפעטער אויסגעארבעטע פארמעט. די וועלט האט אזוי געשריבן ביז אין דעם מיטל אלטער ווען מען האט אנגעהויבן נוצן א ריכטיגע פעדער (געווענליך פון פייגל) וועלכע איז שפיציג און הויל און האט געהאלטן די טינט פאר א לענגערע צייט. שפעטער האט מען אויך גענוצט פארשידענע ערליי פעדער געמאכט פון אייזן וועלכע האט געהאט פארשידענע קונצן וויאזוי צו האלטן די טינט אינעווייניג ווי לענגער.

אין די ערשטע העלפט פונע'ם 19'טן יאר-הונדערט איז אויסגעטראפן געווארן די קוואלפען דורך א רומענישער וועלכער האט שטודירט אין פאריז, פראנקרייך. די פראנצויזישע רעגירונג האט געלייגט א פאטענט דערויף און די פעדער איז פארשפרייט געווארן איבער די גאנצע וועלט ביז עס איז פארבעסערט געווארן דורך אן אינשורענס בראוקער אין ניו יארק סיטי אין 1884. די פאונטען פעדער ווערט נאך גענוצט היינט צו טאג און מען קען עס באקומען אין די געשעפטן.

אין 1888 איז אויסגעטראפן געווארן די באל-פאוינט פעדער דורך אן אונגארישער צייטונג רעדאקטאר מיט די הילף פון זיין ברודער א כעמיקער. די באל-פאוינט פעדער איז געווארן דער וועלט'ס פעדער ביזן היינטיגן טאג.

קאַטעגאָריע:שרייבמיטלען
גלעטשער

א **גלעטשער** א גרויסער קריכעדיגער טייך פון אייז, פארמירט פון קאמפאקטע שיכטן פון שניי, וואס פליסט דורך שווערקראפט (גראוויטאציע). אייז אין די גלעטשערס שאפט די גרעסטע זאפאס פון פרישוואסער אויף דער ערד, און די צווייטער גרעסטער זאפאס פון וואסער נאך די אקעאנען. גלעטשערס באדעקן ריזיקע שטחים אין די פאלאר ראיאנען; אחוץ דעם געפינט זיך גלעטשערס אויף די גאר הויכע בערג.

מען געפינט אסאך גלעטשערס אין אנטארקטיקע, טשילע, קאנאדע, אלאסקע, גרינלאנד און איסלאנד. בערג גלעטשערס זענען גאנץ פארשפרייט, למשל אין די אנדן, הימאלייע, ראקי בערג, קאווקאז און די אלפן, אין דעם יאדערלאנד פון אויסטראליע זענען נישט פאראן קיין גלעטשערס.
קליין|center|900px|פּעריטאָ מאָרענאָ גליישער אין ארגענטינע 

טעקע:Grosser Aletschgletscher 3178.JPG|אלעטש גלעטשער, שווייץ
טעקע:Icebergs_cape_york_1.JPG|אייזבערג צעברעכן זיך פון א גלעטשער, קאפ יארק, גרינלאנד

קאַטעגאָריע:קערפער פון אייז
גריכישער אלפאבעט

thumb|לינקס|ארויסרעדן דעם גריכישן אלפאבעט

דער **גריכישער אלפאבעט** (גריכיש: Ελληνικό αλφάβητο) איז אן אלפאבעט מיט 24 אותיות וואס מ'ניצט שרייבן די גריכישע שפראך זייט דעם יאר ג' (אלפים), למספרם דער 8טער י"ה פאר דער היינטיקער תקופה. ער איז געווען דער ערשטער אלפאבעט מיט א באזונדערן סימבאל פאר יעדן וואקאל און קאנסאנאנט. מ'פלעג אויך ניצן די אותיות אלס נומערן.

אחוץ דעם וואס מען שרייבט גריכיש מיט דעם אלפאבעט, ווערן די אותיות געניצט אויך אין מאטעמאטיק און וויסנשאפט און פאר די נעמען פון שטערן אין אסטראנאמיע און נאך צוועקן. דער לאטיינישער אלפאבעט שטאמט פונעם גריכישן אלפאבעט.

## רעפערענצן 
* U0370.PDF

* דיגאממא
* סטיגמא
* העטא
* יאד
* סאן
* קאפפא
* סאמפי
* שא

קאַטעגאָריע:גריכישער אלפאבעט
ב

300px|לינקס|בית
**ב** (ארויסגערעדט **בייז**) איז דער צווייטער אות פון אלף בית. דאס ווארט "בית" באדייט א הויז.

## זעט אויך
* אלף בית

קאַטעגאָריע:אלף בית
בוכטע

א **בוכטע** איז א שטח וואסער וואס איז ארומגענומען מיט לאנד פון דריי זייטן. א גרויסע בוכטע ווערט גערופן אן איינגאס. א שמאלע בוכטע מיט שיפע זייטן הייסט א **פיארד**. אמאל געפינט זיך א בוכטע אין א צווייטער בוכטע, למשל זשיימס בוכטע געפינט זיך אין דער הודסאן בוכטע, וואס זיצט אין צענטער צווישן די קאנאדישע פראווינצן פון קוויבעק און אנטעריא. 
[250px|קליין|די בוכטע פון [סאן סעבאסטיאן, שפאניע]]

ווען דער ברעג ים האט א שטח פון ווייכן גרונד צווישן טיילן פון ברעג וואס זענען הארטער שטיין, מאכט זיך אז דער ים טוט אונטערשווענקען דעם ווייכן גרונד, איבערלאזנדיק א בוכטע.

א בוכטע קען זיין ברייט נאר עטליכע מעטער, ס'קען אבער אמאל זיין ברייט הונדערטע קילאמעטער. אזוי ווי די בוכטע טוט שיצן פון דעם כח פון די כוואליעס, זער אפט מאכט זיך א פלאזשע אין דער בוכטע.

די גרעסטע בוכטע אין דער וועלט איז די בוכטע פון בענגאל.

[קליין|250px|די בוכטע פון [סאן סעבאסטיאן, שפאניע]]

קאַטעגאָריע:קערפער פון וואסער
פילעק

קליין|400px|שמאל|פארשידענע פילעקן
אין געאמעטריע, איז א **פֿילעק** א פלאכער (צוויי־געמעסטיגער) פארעם ארומגענומען מיט (א צאל) גראדע ריפן. דער צוזאמענטרעפֿפונקט פון צוויי ריפן הייסט א שפיץ. א פילעק מיט *n* ריפן רופט מען אן *n*-עק (ענעק). ווען אלע ריפן זענען גלייך הייס דער פילעק *רעגלמעסיק*.

## ווינקלען 
* יעדער פילעק האט גענוי אזויפיל ווינקלען ווי ריפן.
* די סומע פון די אינעווייניקע ווינקלען פון א פשוט'ן *n*-עק באטרעפט *n*–2)180) גראד.

## נעמען פון פילעקן 
מ'געט א נאמען א פילעק לויט וויפיל ריפן ער האט. צום ביישפיל, א פילעק מיט דריי ריפן הייסט א דרייעק, מיט פיר ריפן הייסט א פירעק, מיט פינף ריפן הייסט א פינפעק, א.א.וו.

קאַטעגאָריע:געאמעטריע
בליי

250px|לינקס
200px|קליין|בליי
**בליי** איז א כעמישער עלעמענט מיטן סימבאל **Pb** () און אטאמישן נומער 86. ס'איז א מעטאל וואס איז זייער שווער. פרישעהייט זעט עס אויס בלוי־ווייס אבער אינגיכנס ווערט עס גרא. בליי איז שמידיק (ווייך) און גיפטיק. עס איז געניצט אין קאנסטרוקציע, אין באטעריעס פאר אויטאס און אין קוילן.

קאַטעגאָריע:מעטאלן
שלמה בירנבוים

**שלמה בירנבוים** אויך סאלאמאן אשר, (כ"ג כסלו ה'תרנ"ב, ווין - ה'תשמ"ט) איז געווען א לינגוויסט פון יידיש און העברעיש און א קונסט היסטאריקער. ער איז געווען דער עלצטער זון פון ציוניסט געווארן אגודיסט נתן בירנבוים און רויזא קארנגוט. אין דער ערשטער וועלטקריג האט בירנבוים געדינט אין דעם עסטרייכער מיליטער; דערנאך האט ער שטודירט און באקומען א דאקטאראט פון דער ווירצבורגער אוניווערסיטעט. פון תרפ"ב ביז תרצ"ג איז ער געווען דער ערשטער פראפעסאר פון יידיש אין דער האמבורגער אוניווערסיטעט. ער איז געווען א בעל־יועץ פון דעם בית יעקב, געגרינדעט איו פוילן פון שרה שענירער, וויאזוי זיי זאלן אויספירן א פראגראם פון לערנען יידיש אין זייערע שולעס.

ווען די נאציס האבן איבערגענומען די דייטשע רעגירונג איז בירנבוים אנטלאפן קיין ענגלאנד מיט זיין ווייב, אירענע גרינוואלד און זיינע קינדער. פון תרצ"ו ביז תשי"ז געווען א לעקטאר פון העברעישער פאלעאגאפיע און עפיגראפיע אין דער שולע פון אריענטאלישע און אפריקאנער שטודיעס (SOAS) אין דער אוניווערסיטעט פון לאנדאן. במשך דער צווייטער וועלטקריג האט בירנבוים געארבעט אלס פארטייטשער פאר דער בריטישער רעגירונג. אין תש"ל האט ער זיך געצויגן קיין טאראנטא, קאנאדע.

זיין אייניקל, יונתן גוטנטאג, איז דער רב פון ווייטפילד, נישט ווייט פון מאנטשעסטער, ענגלאנד.

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך לינגוויסטן
קאַטעגאָריע:יידישיסטן
קאַטעגאָריע:פרומע יידן
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
פלאך

קליין|200px|צוויי פלאכן וואס איבערשניידן אין א דריי־דימענסיעלן רוים
אין מאטעמאטיק, איז א **פֿלאַך** א פלאכער צוויי־דימענסיעלער אויבערפלאך; דאס איז א גרונטלעכער באגריף.

אין אנדערע דימענסיעס האט מען א פונקט (0 דימענסיעס), א ליניע (1 דימענסיע) און א רוים (3 דימענסיעס).

## א פלאך אין דריי דימענסיעס 
אין דריי דימענסיעס גייען אן די פאלגנדער:
* צוויי פלאכן זענען אדער פאראלעל אדער זיי איבערשניידן זיך אין א ליניע.
* א ליניע איז אדער פאראלעל צו א געוויסן פלאך, אדער זיי איבערשניידן אין א פונקט, אדער די ליגט אין דעם פלאך.
* צוויי ליניעס וואס זענען פערפענדיקולאר צו א פלאך זענען פאראלעל.
* צוויי פלאכן פערפענדיקולאר צו א געוויסער ליניע זענען פאראלעל.

קאַטעגאָריע:געאמעטריע
גאלילעא גאלילעי

|בילד= Galileo.arp.10000pix.jpg
|באשרייבונג= פארטרעט פון גאלילעא
|הויפט ביישטייערן= 
|וואוינארט= איטאליע
|הערות=
}}

קליין|גאלילעא גאלילעי
**גאַלילעא גאַלילעי** (איטאליעניש: *Galileo Galilei*)  (15טן פעברואר, 1564 – 18טן יאנואר, 1642) איז געווען א וויכטיקער פיזיקער און אסטראנאם.

געבוירן אין פיזא, איטאליע, ער האט שטודירט אסטראנאמיע. כדי צו פארשטיין די באוועגונג פון די פלאנעטן האט ער אנטוויקלט די שטודיע פון קינעמאטיק. ער האט אנטדעקט די פיר גרעסטע לבנות פון יופיטער.

ער האט אנטדעקט אז ווען מען ווארפט אראפ פון אן הויכער געביידע צוויי טאבעס, וועלן זיי ביידע אנקומען אויף דער ערד צוזאמען, אפילו אויב איין טאבע איז גרעסער און שווערער ווי דער צווייטער.

קאַטעגאָריע:אסטראנאמען
קאַטעגאָריע:פיזיקער
קאַטעגאָריע:איטאליענער
C (פראגראם שפראך)

**סי שפראך** (**C**) איז א וויכטיקע פראגראם שפראך געשאפן דורך דעניס ריטשי. C איז די הויפטשפראך פון א סך פראגראם שפראכן.

C שרייבט מען מיט א נאטירלעכע שפראך געבויט פון פארשיידענע פונקxx?x

ציעס, און מען ניצט א קאמפיילער איבערצוזעצן דעם נאטירלעכע שפראך צום מאשינס שפראך.

## כאראקטערן 
* אנדערש ווי עטלעכע אנדערע פראגראם שפראכן (למשל וויזועל בייסיק) - C באשייד צווישן גרויסע און קליינע לאטיינישע אותיות.

## באגריפן 
## קעפלעך טעקעס 
וויבאלד יעדע אפערירן סיסטעם האט אנדערע פונקציעס ווי אזוי זיך צו ווענדן צו די פארשיידענע קאמפיוטער באשטאנדטיילן, וואלט מען דאך געדארפט שרייבן א באזונדער פראגראם פאר יעדע אפערירן סיסטעם, אבער כדי צו פארשפארן פון צו שרייבן דאס זעלבע פראגראם עטלעכע מאל פאר יעדע אפערירן סיסטעם, האט מען באשטימט אן אייניקע קעפל־טעקע מיטן נאמען stdio.h (וואס מיינט STandarD Input Output.Header) וואס אנטהאלט די סטאנדארטישע אריינווארג און ארויסווארג פונקציעס. דער שרייבער פירט צו די טעקע אלע סטאנדארטישע פונקציעס, און דער קאמפיילער טוט זיי אויסארבעטן לויט די באשטימטע אפערירן סיסטעם. און דערפאר, אין יעדע C פראגראם אינקלודירט מען די קעפל טעקע stdio.h.

## "Hello World" אויף C שפראך 
פאלגנדיק איז א ביישפיל פון א פראגראם וואס דרוקט ארויס די ווערטער "Hello World" אויפן עקראן:

```c
#include 
 void main()
 {
    printf("Hello, World!\n");
    return 0;
 }
```

קאטעגאריע:פראגראם שפראכן
קאמפיוטער פראגראם

א **קאָמפּיוטער פּראָגראַם** איז א זאמלונג פון ארדענטליכע באפעלונגען וואס ווערט אויסגעפירט דורך דעם פראצעסאר לויט ווי דער פראגראמירער האט באשטימט. אין אלגעמיין, א קאמפיוטער פראגראם, איז א צווישן האנדלונג פון דער באניצער מיטן קאמפיוטער. די מערהייט פראגראמען זיינען געבויעט מיט אינפוט און אַאוּטפוט פונקציעס, ד"ה, דער באניצער לייגט אריין אינפארמאציע (למשל דורכן קלאוויאטור) און דאס פראגראם גיבט ארויס אינפארמאציע (למשל דורכן עקראן).

דער פראצעסאר קען אנאליזירן פראגראמען וואס זיינען געשריבן געווארן אויפן באשטימטן מאשינס שפראך. כדי צו פארגרינגערן די פראגראמיסטן, איז דא היינט פארשיידענע פראגראם שפראכן (ווי למשל C) וואס מען קען זיי שרייבן מיט א נאטירלעכע שפראך, און מען ניצט א קאמפיילער איבערצוזעצן דאס נאטירלעכע שפראך צום מאשינס שפראך. יעדע שפראך און יעדע מאשין האט א באזונדער קאמפיילער.

עס זיינען דא פארשיידענע קאמפיוטער פראגראמען צו פארשיידענע אפערירן־סיסטעמס, למשל, א קאמפיוטער פראגראם וואס איז געשריבן געווארן פאר מייקראסאפטס אפערירן־סיסטעם וועט נישט ארבעטן אין א יוניקס אפערירן סיסטעם אדג"ל, ווייל יעדע אפערירן־סיסטעם האט אנדערע פונקציעס מיט ווי זי באקומט דעם אריינווארג און ארויסווארג פונקציע.

## זעט אויך 
* קאמפיוטער פראגראמירן

קאמפיוטער פראגראמען
קאטעגאריע:פראגראם שפראכן
איטאליעניש

**איטאליעניש** (איטאליעניש: *italiano [איטאַליאַנאָ]* אדער *lingua italiana [לינגואַ איטאַליאַנאַ]*) איז א ראָמאנישע שפראך וואס 63 מיליאן מענטשן רעדן, בעיקר אין איטאליע. אין דער שווייץ איז איטאליעניש איינע פון פיר אפיציעלע שפראכן. אויך אין סאן מארינאָ איז איטאליעניש די אפיציעלע שפראך. נאך דער פאראייניגונג פון איטאליע איז אויפגענומען געווארן כלל־איטאליעניש, באזירט אויף דעם טוסקאנישן דיאלעקט.

Map Italophone World - updated.png|
Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|האַנטשייַבן קורסיוו אין איטאַליעניש שולע
Idioma%20italiano.png

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:איטאליע
קאַטעגאָריע:שפראכן
קאמפיוטער טעקע

א **קאמפיוטער טעקע** (ענגליש: File, העברעיש: קובץ) איז א בלאק פון אינפארמאציע אדער א מיטל צו האלטן אינפארמאציע, וואס א קאמפיוטער פראגראם קען ניצן, און וואס איז געוויינטלעך באזירט אויף א האפטיגן לאגער. „האפטיג" באדייט אז די טעקע בלייבט נאכדעם וואס דער לויפיגער פראגראם האט געקאנשעט. קאמפיוטער טעקעס האלטן דאס ארט פון אמאליקע פאפיר טעקעס וואס יעדע ביורא האט.

קאַטעגאָריע:ווייכווארג
קלונימוס האבערקאסטן

הר"ר **קלונימוס האבערקאסטן** איז געווען א ראש ישיבה אין פוילן בערך אין יאר ה'ש. ער איז געווען דער שווער פון זיין תלמיד דער מהרש"ל, וואס האט חתונה געהאט מיט זיין טאכטער ליפקא.

ער איז געווען ראש ישיבה אין לעמבערג; שפעטער איז ער געווארן דער ערשטער רב פון אסטראהא אין וואהלין. נאכהער איז ער געווען ראש ישיבה אין בריסק. אין יאר ה'ש"ך האט ער זיך געצויגן קיין ארץ ישראל. ער איז אויך געווען א מקובל.

רבי חיים וויטאל ברענגט אים אראפ אין זיין כתב־יד "ליקוטי תורה".
 

קאַטעגאָריע:אחרונים
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע
קאַטעגאָריע:מקובלים
זעגלשיף

מרכז|ממוזער|זעגלשיפ
א **זעגלשיף** איז א גרויסער שיף וואס פארט דורכן קראפט פונעם ווינט. אמאליגע צייטן פלעג מען רופן א שיף נאר אזא זעגלשיף מיט אינווינציקסטן דריי מאסטביימער, קוואדראט אויסגעשטאטן. היינטיגע צייטן רופט מען א שיף סיי א זעגלשיף סיי א דאמפשיף.

## געשיכטע 
ווערנד טויזנטע יארן איז דער זעגלשיף געווען דער עיקר מיטל פון טראנספארט אריבער א גרויסן קערפער פון וואסער, למשל טייכן, אזערעס און ימען. זיי פלעגן טראגן פֿראכט (סחורה), פאסאזשירן, פאסט, זאפאסן א.ד.ג. ביז צו די היינטיגע טעג ניצט מען זעגלשיפן אין געוויסע ערטער, ווי למשל דער אינדישער אקעאן, אלס קאמערציעלער טראנספארט. אין די אנטוויקלדיקע לענדער כאפט מען פיש נאכאלץ מיט זעגלשיפעלעך. אחוץ דעם אסאך פארן אין הויכע זעגלשיפן אלס פארוויילונג.

thumb|200px|לינקס|געמעל פון א שיף

אויף מיליטערישער צוועקן האבן לענדער געפירט א פֿלאט פון זעגלשיפן. די לענדער מיט גרויסע אימפעריעס האבן געניצט זעגלשיפן צו האלטן קאמוניקאציע צווישן מיט די ווייטערדיקע מדינות פון דער אימפעריע. בריטאניע, פראנקרייך, שפאניע און די נידערלאנדן האבן געפירט שטארקע פלאטקריגן בכדי צו הערשן איבער די ימען.

אין דער צווייטער העלפט פונעם 19טן יארהונדערט האט דער דאמפשיף, וואס קען פארן אסאך גיכער, פארביטן דעם זעגלשיף, ווי אויך דער דאמפשיף איז נישט אפהענגיג אין א גוטן ווינט. היינט האט עס געטוישט ווידער און רוב קאמעציעלע שיפן האבן דיזלמאטארן.

קאַטעגאָריע:שיפן
קאמפיילער

**קאָמפּײַלער** (אויך **קאָמפּילאַטאָר**) איז א קאמפיוטער פראגראם וואס זעצט איבער א געשריבענע פראגראם שפראך צו מאשינס שפראך. למשל א טעקע וואס איז געשריבן געווארן מיט דער  שפראך C טוט דער קאמפיילער זי איבערזעצן אויף דער מאשינס שפראך און לינקט צוזאם אלע טעקעס מיט פארשיידענע פונקציעס צו א דורכפירדיקע טעקע (exe).

אין דער 'יוניקס' און 'לינוקס' אפערירן סיסטעם איז דער קאמפיילער שוין איינגעבויעט און מען ברויכט אים ניט אינסטאלירן.

## דיבאגינג (אויסגעפינען באגן) 
אויב איז דא אין דער טעקע גרייזן, וועט דער קאמפיילער אויפמערקן גענוי ווו די גרייזן זיינען, אבער דאס אליין איז נישט גענוג, און פראגראמיסטן ניצן זיך מיט נאך פארשיידענע ווערקצייגן וואס מען רופט **דיבאגינג** אויסצוגעפינען פעלערס און באגן אינעם פראגראם.

## קאמפיילער פירמעס 
היינט צוטאגס פארקויפן די גרויסע פירמעס פארטיקע פאקעטן וואס אנטהאלטן אלע וועגן צו פראגראמירן (א שרייב פראגראם, קאמפיילער, לינקער, דיבאגער). ווי למשל מייקראסאפט מיט איר Visual Studio פאקעט, בארלאנד מיט איר Turbo C++ פאקעט און GNU מיט איר Emacs פאקעט פאר א יוניקס אפערירן סיסטעם.

קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמירן
טרעא

דער פאלם **טרעא** איז א געוועזענע ליניע פון סמארטפאנען (קליגער פאן) וואס איז אריגינאל אנטוויקלט דורך הענדספרינג וואס איז שפעטער אםגעקויפט געווארן דורך פאלם בעיקר צוליב דעם טרעא, און שפעטער געווארן פאבריצירט און אנטוויקלט דורך פאלם.

קאַטעגאָריע:טעלעפאניע
בית חיה רחל

**בית חיה רחל** איז א מיידל סעמינאר, געגרינדעט אין גייטסהעד אין ה'תשנ"ט. דער מנהל פונעם סעמינאר איז הר"ר אברהם כ"ץ, באוואוסט אלס דרשן און מחבר.

## דרויסנדיגע פארבינדונגען 
*האדעוון אינסטינקטן 
*88 שעה'ן אן אפשטעל 
*דער לאנגער שלאף 

קאַטעגאָריע:סעמינארן
וויזשניץ, אוקראינע

**וויזשניץ** (אוקראיניש: Вижниця, רוסיש: Вижница, דייטש: Wischnitza, רומעניש: Vijniţa) איז א שטעטל וואס געפינט זיך אויף דעם ברעג פונעם טשערעמאש טייך אין דער טשערנאוויצער גובערניע אין מערב אוקראינע, אנפאנג פון דער קארפאטן בארגקייט. די באפעלקערונג פונעם שטעטל רעכנט אויס ארום 4,920 באוואוינער. פון דער בליענדער אידישער געמיינדע פון דעם שטעטל וואס האט געציילט טויזנטער מענטשן פאר דער צווייטער וועלט קריג, זענען געבליבן דארט היינט צו טאגס געציילטע עלטערע אידן. 

דאס שטעטל איז בארומט געווארן ארום דער אידישער וועלט א דאנק דעם וויזשניצער הויף וואס איז געגרינדעט געווארן דארט און האט עקזיסטירט דארט אומגעפער 70 יאר.

## פערזענלעכקייטן 
* רבי מנחם מענדיל האגער, גרינדער פון וויזשניצער חסידות.

## נאנטע שטעט 
* קאסאוו
* קיטוב

 

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע
טשערעמאש טייך

דער **טשערעמאש טייך** (, , ) איז א טייך אין היינטיגן אוקראינע וואס שטראמט 150 קילאמעטער אויפן גרעניץ צווישן גאליציע און בוקאווינע. ער איז א בייטייך פונעם פרוט טייך. העכער פונעם טייך זענען צוויי באכן אין די קארפאטישע בערג, דער "ווייסער טשערעמאש" און דער "שווארצער טשערעמאש".

## שטעט אויפן טייך 
* קיטוב 
* וויזשניץ

קאַטעגאָריע:גאליציע
קאַטעגאָריע:בוקאווינע
קאַטעגאָריע:אוקראינע
סאאיד קטב

קליין|250px|סאאיד קוטב
**סאַאיד קוטב** (אקטאבאר 1906 - 29סטן אויגוסט 1966) איז געווען אן עגיפטישער שרייבער, איסלאמיסט, אראבישער אינטעלעקטועל און א פירער פון די מוסלמענער ברידערשאפט. ער ווערט באטראכט ווי דער טאטע פונעם היינטיגן פאנאטישן איסלאם.

קאַטעגאָריע:איסלאמיסטן
כ"ט טבת

## געשעענישן 
* דער טאג איז געווען באשטימט אלס פאסט טאג אין ווירמייזא.

## געבוירן
* ה'תרי"ח ー רבי אברהם יהושע העשיל פרידמאן, אדמו"ר אין אדזשאד (נפ' ה'ת"ש)
*תש"ג ー אליהו בדור גבאי, פאליטיקער ישראלישער

## יארצייטן 
* ה'תר"ן - הרב נתן אדלער הכהן, הויפט רב פון דער בריטישער אימפעריע און מחבר פון *נתינה לגר* אויף תרגום אונקלוס
* ה'תרנ"ח - הרב יהושע לייב דיסקין אב"ד פון בריסק (געב' ה'תקע"ז)
* ה'תר"ע - הרב ירחמיאל ישראל יצחק דאנציגער, צווייטער אלעקסאנדער רבי, דער *ישמח ישראל*
* ה'תשס"ד - הרב דניאל לוי, אב"ד פון ק"ק עדת ישראל, ציריך
* ה'תשס"ו - הרב יצחק כדורי, דער זקן המקובלים

קאַטעגאָריע:טבת
מוסלעם ברידערשאפט

left|150px
די **מוסלמענער ברידער** איז א מולטי-נאצינאלער סוני איסלאמישע ארגאניזאציע. זי איז היינט די גרעסטע איסלאמישע ארגאניזאציע, אין אסאך אראבישע לענדער איז עס דער הויפט אפאזיציע בעיקר אין עגיפטן. עס איז געגרינדעט געווארן דורך האסאן על-באנא מיט ציל צו מאכן א רעגירונג וואס ווערט געפירט דורך די געזעצן פון איסלאם "שאריא". עס האט זיך שנעל פארשפרייט איבער דער גאנצער אראבישער וועלט.

קאַטעגאָריע:איסלאם
איימאן אל-זאוואהירי

250px|קליין|לינקס|איימאן אל-זאוואהירי
**איימאן אַל-זאוואהירי** (19טן יוני, 1951 - 31סטן יולי  2022) איז געווען דער פירער אין אל-קאידא, און נאכפאלגער פון אסאמא בין לאדין, וועלכער האט געהאלפן פלאנירן פיל טעראר אטאקעס איבער דער וועלט.

## אטענטאט 
נאך די סעפטעמבער 11 טעראר אטאקעס האט די סי איי עי ארויסגעלייגט א באלוינונג פון 25 מיליאן דאלאר, פאר דעם וואס וועט גיבן אינפארמאציע וואס וועט פירן צו זיין ארעסט.

אין לויף פון איבער צוואנציג יאר האט די אמעריקאנער רעגירונג געזוכט צו לייגן א האנט אויף אים, אדער אים אפרוימען פון וועג. צענדליגע מאל האט מען שוין געמיינט און שפעקולירט אז מען האט אים אומגעברענגט, אבער למעשה האט זיך עס שפעטער ארויסגעשטעלט אלס פאלש.

אום 31סטן יולי 2022, נאך א לאנגן געיעג פון עטליכע יאר, האט די סי איי עי באוויזן אומצוברענגען אל-זאוואהירי דורך א מיסל דראן אטאקע, וואס זיי האבן געשאסן אויף א הויז וואו ער האט זיך אויפגעהאלטן אין קאבול, אפגאניסטאן.

קאַטעגאָריע:טעראריסטן
קאַטעגאָריע:על-קאידא
C

קליין|150px|דער קאפירעכט סימבאל
דער אות **C** (ארויסגערעדט **צע**) איז דער דריטער אות פון דעם לאטיינישן אלפאבעט.

## אַרױסרעד 
## פֿאַרשײדענע פֿאָרשטעלונגען 
## אנטוויקלונג פונעם אות 
## באַטײַטן פונעם אות 
קאַטעגאָריע:לאטיינישער אלפאבעט
20/20 זעהקראפט

דער אויסדרוק **20/20 זעהקראפט** איז פארמירט געווארן דורך א גרופע דאקטוירים וועלכע האבן נאכ'ן אונטערזוכן צענדליגער טויזנטער פאציענטן זיך פארגליכן אויף א געוויסע גרייס בוכשטאבן וועלכע א נארמאלער מענטש דארף קענען זען קלאר שטייענדיג 20 פיס  אוועק פון דעם. 

## מעסטונג 
אויב איינער האט א 20/40 זעהקראפט באדייט דאס אז ער זעט אן אביעקט 20 פיס ווייט אזוי קלאר ווי א נארמאלער מענטש וואלט געזען פון 40 פיס ווייט. אויב איינער האט א 20/100 זעהקראפט איז א צייכן אז ער האט גאר שוואכע אויגן און קען זען אן אביעקט וועלכע שטייט 20 פיס ווייט אזויווי א נארמאלער מענשט וואלט געזען ווען ער שטייט 100 פיס ווייט. א 20/200 זעהקראפט איז לעגאל בלינד אין די פאראיייגטע שטאטן. 

א 20/20 זעהקראפט איז דורכשניטלעך. עס איז מעגליך צו האבן א בעסערע זעהקראפט פון דעם אויך. איינער וואס האט א 20/10 זעהקראפט קען זען אן אביעקט 20 פיס ווייט אזויווי א נארמאלער מענטש וואלט געזען פון 10 פיס ווייט.

אסאך מענטשן האבן אנדערע זעהקראפט אויף ביידע אויגן און האבן אנדערע נומערן ברילן אויף ביידע זייטן.
קאַטעגאָריע:מעדיצין
קאַטעגאָריע:געזונט
ד'תתקצ"ה

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן 
* רשב"א - רבי שלמה בן אברהם אדרת.
ה'ע

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
* רשב"א - רבי שלמה בן אברהם אדרת.
כאליד שייך מוכאמעד

**כאַליד שייך מוכאַמעד** איז א טעראריסט, דער געוועזנער אנפירער פון אל-קאידא אין פאקיסטאן, היינט איז ער א ארעסטאנט אין דער אמעריקאנער תפיסה אין גואנטאנאמא בעי, קובא.

קאטעגאריע:על-קאידא
יאן אנטאנעסקו

**יאן אַנטאנעסקו** (), געבוירן אין פיטעשט, רומעניע, איז געווען דער פרעמיער מיניסטער און נאכער א דיקטאטארישער פירער (קאנדוקטאר) פון רומעניע, צווישן די יארן 1940 ביז זיין יארן 1944. 

קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן
קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטן
קאטעגאריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
רשב"א

ImageSize  = width:590 height:120
PlotArea   = width:570 height:25 left:5 bottom:60
TimeAxis   = orientation:horizontal
DateFormat = yyyy
Period     = from:-250 till:2000
AlignBars  = early
ScaleMajor = unit:year increment:200 start:-200
ScaleMinor  = unit:year increment:50 start:-200

Colors =
  id:turkiz    value:rgb(0,0.76,0.76)
  id:treaty    value:rgb(0.6,0.8,0.6)
  id:lightgrey value:rgb(0.6,0.8,0.4)
  id:darkgrey  value:rgb(0.6,0.8,0)
  id:Celadon  value:rgb(0.67,1,0.68)
  id:TeaGreen  value:rgb(0.81,0.94,0.75)

Define $hx = 15 # shift text to right side of bar

PlotData =
  bar:Leaders color:blue width:20 align:left fontsize:s 
  from:-250 till:0 color:treaty shift:(-10,$hx) text:תוגוז
   from:0 till:220 color:turkiz shift:(-15,$hx) text:םיאנת
   from:220 till:500 color:TeaGreen  shift:(-20,$hx) text:םיארומא
   from:500 till:625 color:darkgrey shift:(-20,$hx) text:םיארובס
   from:625 till:1050 color:turkiz shift:(-15,$hx) text:םינואג
   from:1050 till:1500 color:TeaGreen shift:(-20,$hx) text:םינושאר
  from:1500 till:2000 color:treaty shift:(-20,$hx) text:םינורחא

LineData =
  layer:front  # all lines in front of bars unless stated otherwise
  from:1235 till:1310 atpos:65  color:red    width:2 

Legend     = columns:4 left:125 top:25 columnwidth:150

Colors =
 id:aaa value:red   legend:א"בשר

רבי **שלמה בן אברהם אדרת (רשב"א)** (ד'תתקצ"ה - ה'ע, 1235 - 1310) איז געבוירן אין דער שטאט בארצעלאנע אין שפאניע. 

ער ווערט גערעכנט דער גרעסטער גדול אין תורה אין שפאניע אין דער תקופה פון די ראשונים. זיין השפעה איז געווען סיי אלס פוסק און סיי אלס מפרש פון דער גמרא. זיינע תשובות זענען געווען דער יסוד צום שולחן ערוך.

דער רשב"א געווען א תלמיד פונעם רמב"ן, וואס האט אים אויסגעלערנט די צוגאנג צו ש"ס און הלכה, און אויך קבלה. ער איז אויך געווען א תלמיד פון רבנו יונה גירונדי.

ער האט זיך שטארק אקעגנגעשטעלט קעגן לערנען פילאזאפיע. זיינע בריוו זענען צוזאמגעשטעלט אין דעם חיבור "מנחת קנאות" דורך רבי אבא מארי בן משה בן יוסף מלוניל (היינט: מארסיי אין פראנקרייך), וואס קריטיקירט דעם מורה נבוכים פונעם רמב"ם. צוזאמען מיט אנדערער רבנים פון זיין צייט האט ער געלייגט א חרם קעגן די וואס לערנען פילאזאפיע פאר דער עלטער פון 25.

## פארבינדונגען מיט אנדערע גדולים
*דער רשב"א איז געווען בקשר מיט אסאך פון זיינע בני דור: רבנו אהרן הלוי פון בארצעלאנע, וואס האט מחבר געווען השגות צום רשב"א'ס הלכה ספרים; דער רא"ש (רבנו אשר) וואס האט איינגעוואנדערט פון דייטשלאנד קיין טאלעדא אין שפאניע; דער מאירי (רבנו מנחם בן שלמה), מיט וועמען ער האט געפירט א שארף מחלוקת וועגן לערנען פילאזאפיע.

*זיינע תלמידים מובהקים זענען געווען: רבי יום טוב בן אברהם אשבילי (ריטב"א), און רבנו נסים (הר"ן).

## זיינע חיבורים
דער רשב"א האט מחבר געווען חידושים אויף א סאך מסכתות פון ש"ס. ער האט געשריבן טויזנטער תשובות (תשובות הרשב"א). ער האט אויך מחבר געווען די הלכה ספרים 'תורת הבית' אויף כשרות, עירובין און מקוואות. די ספרים זענען געשריבן אין צוויי אויסגאבעס: דער פולקומער „תורת הבית הארוך", און דער פארקירצטער „תורת הבית הקצר".

קאטעגאריע:ראשונים
קאטעגאריע:מפרשי הש"ס
פאלם OS

left|thumb|250px|פאלם OS
**פאלם OS** איז א קליינער/מאביל אפערעיטינג סיסטעם פאר פי. די. עי.'ס עס איז דעוועלאפירט געווארן דורך דזשעף האקינס פאר פאלם, אין 1996 ווען פאלם איז געווען א טייל פון US ראבאטיקעס.

היינט געהערט פאלם OS פאר די יאפאנעזער קאמפעני עקסעס.

## אפערעיטינג סיסטעם איבערבליק
פאלם OS איז א גרינג צו ניצן אפערעיטינג סיסטעם, עס נעמט אריין די בעסיק פי. די. עי. פראגראמען ווי אדרעס בוך, קאלענדאר, נאטיץ בוך און נאך. די אפערעיטינג סיסטעם ווערט גענוצט אין פארשידענע דעווייסעס, ווי סמארטפאן'ס, בארקאוד ליינער'ס, און GPS.

ביז וועריסע 5 האט עס געארבייט אויף די מאטראלע/פריסקעיל m68k פראצעסאר, פון ווערסיע 5 און ווייטער ארבייט עס אויף די ARM פראצעסאר.

## ווערסיעס
קאטעגאריע:מאביל אפערעיטינג סיסטעם
לענא העלמסלי

thumb|left|לענא העלמסלי
**לענא העלמסלי** (4טן יולי, 1920 - 20סטן אויגוסט, 2007) איז געווען א ביליאנער, האטעל מעצענאט און אומבאוועגליכע גיטער אינוועסטירער/דעוועלאפער. זי איז געווען באקאנט אלץ שלעכטע און קארגע פרוי, פארדינענדיג די טיטל "די קעניגען פון שלעכטקייט". זי איז געפינען געווארן שולדיג אין שטייער שווינדעל אין 1989, און געדינט 19 חדשים אין א פעדעראלע טורמע (אין צוויי מער חדשים אין הויז ארעסט) פון איר 16 יאר אורטייל.

## איר לעבן
זי איז געבוירן אלץ מינדי ראזענטאל אין ניו יארק, צו פוילישע אידישע אימיגראנטן, איר טאטע איז געווען א הוט פאבריצירער. אין יענער צייט איז זי געווען א מאדעל שטארק באקאנט פארן ערשיינען אויף א בילבארד רעקלאמע פאר טשעסטערפיעלד פאפיראסן.
 
איר דריטער מאן איז געווען הערי העלמסלי.

קאַטעגאָריע:ביליאנערן
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט
פאלם סענטראו

left|thumb|250px|א ארויסגערינער אפיציעלער בילד פון די פאלם סענטראו
**פאלם סענטראו** איז א נייע סמארטפאן פון פאלם, עס איז ארויס געגעבן געווארן אום אקטאבער 14, פאר $99 מיט א ספרינט קאנטראקט.
 
דער פאן איז קלענער ווי דער יעצטיגער טריאו און איז געצילט אלס א ביליגער סמארטפאן וואס מער מענטשן זאלן זיך קענען ערלויבן.

קאטעגאריע:טעלעפאניע
פעלדהיים

[קליין|200px|פעלדהיים אויסגאבע פון [משנה|משניות]]
**פעלדהיים** איז א פארלאג פון ספרים און יידישע ביכער, הויפטקווארטירט אין ניו יארק.

## היסטאריע
פעלדהיים פארלאג איז געגרינדעט געווארן אין 1939 דורף פיליפ פעלדהיים, א דייטשער ייד וואס איז אנטלאפן פון נאצי דייטשלאנד יענע יאר און האט זיך באזעצט אין וואשינגטאן הייטס, ניו יארק, אין דעם געגנט פון קהל עדת ישורן, דער בית המדרש וואס הרב יוסף ברויער (1882-1980), אויך א פליט פון דייטשלאנד, האט געגרינדעט. פעלדהיים האט געעפנט א קליינעם ספרים געשעפט אויפן לאוער איסט סייד. זעענדיק אז ס'איז פאראן א נאכפרעג פאר יידישער ליטעראטור, האט ער געעפנט א פארלאג מיטן נאמען "פיליפ פעלדהיים אינק."

פעלדהיים פארלאג איז געווען דער ערשטער ארויסצוגעבן ספרים מיט פראפעסיאנעלע גראפיק. אויך האט ער פיאנירט פארעפנטלעכן ביאגראפיעס פון היינטיקע חרדישע פערזענלעכקייטן ווי רבי אריה לעווין (*A Tzaddik in Our Time*) און ר' יעקב יוסף הערמאן (*All For the Boss*).

שוין פון אנהייב האט דער פארלאג זיך מתחייב געווען צו פארעפנטלעכן די קלאסישע תורהדיקע ספרים פארטייטשט אויף ענגליש, פון די פארצייטישע ספרים *Duties of the Heart* (חובות הלבבות), *The Path of the Just* (מסילת ישרים), *The Way of God* (דרך ד'), און *The Kuzari: In Defense of the Despised Faith* (רבי יהודה הלוי), ווי אויך די היינטיקע ספרים *Strive for Truth* *מכתב מאליהו* (פון רבי אליהו אליעזר דעסלער), *Shemirath Shabbath KiHilchatho* שמירת שבת כהלכתה (פון רבי יהושע נויווירט), און *Book of Our Heritage* ספר התודעה (פון רבי אליהו כי טוב), איבערגעזעצט דורך רבי נחמן בולמאן).

פעלדהיים האט אויפגעשטעלט אן אפטייל אין ישראל אויף בית הדפוס גאס, ירושלים, אין 1960.

## אויסגאבעס 
זיי האבן ארויסגעגעבן „ועשו לי מקדש" פון הרב זלמן מנחם קורן, וועגן דעם בית המקדש.

טייל פון זייערע אויסגאבעס אויף ענגליש:
**The 39 Melochos*
**All For the Boss*
**A Practical Guide to Rabbinic Counseling* 
**A Tzaddik in Our Time* (ביאגראפיע פון הרב אריה לעווין)*
**Aneni: Special Prayers for Special Occasions* 
**Duties of the Heart* ((טייטש פון חובות הלבבות)
**Halachos of Brachos* (פון הרב ישראל פינחס באדנער)
**Halachos of Muktza* (פון הרב ישראל פינחס באדנער)
**Our Heritage*
**The Path of the Just* (טייטש פון מסלת ישרים)
**עוז והדר לבושה–Modesty an adornment for Life'' פון הרב פסח אליהו פאלק

## רעפערענצן
## וועבלינקען 
* אפיציעל וועב־ארט

קאַטעגאָריע:יידישע פארלאגן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פארלאגן
קארדאבע

**קארדאבע** (שפאניש: Córdoba) איז א שטאט אין אנדאלוסיא, שפאניע, די הויפטשטאט פון קארדאבע פראווינץ. אין יאר 2005 איז איר באפעלקערונג געווען 321,164. זי איז געגרינדעט געווארן פון די רוימער.

אין קארדאווע איז רבי חסדאי אבן שפרוט געווען מינסיטער אונטער עבוד אל ראחמאן דער דריטער און ר' משה בן חנוך (איינע פון די ארבע שבויים
) איז דארט אפגעקויפט געווארן און געווארן ר"י. 

אויך דער רמב"ם איז דארט געבוירן.

ס'שטייט נאך היינט צו טאג דארט א שול פון פאר ה'ר.

left

קאַטעגאָריע:שטעט אין שפאניע
קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע
דזשעף האקינס

קליין|דזשעף האקינס
**דזשעף האקינס** (געבוירן 1טן יוני, 1957 אין ניו יארק) איז דער לעגאנדער גרינדער פון פאלם (וואו ער האט ערפינדן דעם פאלם פילאט) און הענדספרינג (וואו ער האט ערפינדן דעם טרעא). 

זיין לעצטע ארבייט איז די פאלם פאליא.

קאטעגאריע:ערפינדערס
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן