open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
זכרון אהרן

מכון **זכרון אהרן** איז א מוסד וואס ווערט פינאנצירט און אנגעפירט דורך משפחת בלייער-שטייף אייניקלעך פון הרב יונתן שטייף, וואס געבן זיך אפ מיט מוציא לאור זיין פארשידענע כתבי ידות און אזוי אויך איבערדרוקן אלטע ספרים אויף א היינטיגן פארמאט.

עס איז אויפן נאמען פון ר' אהרן בלייער ז"ל טאטע פון הרה"ח ר' נתן קארפל הי"ו בלייער מייסד און הויפט אנפירער פון דעם פראיעקט.

## היסטאריע 
(בערך) אין יאר תשי"א זייענדיג אייניקלעך פון ר' יונתן ז"ל האבן זיי געגרינדעט אן אנשטאלט ארויסצוגעבן און איבערצודרוקן און מגיה זיין זיינע ספרים.

שפעטער האבן זיי זיך אויסגעשפרייט אויך אויף מפנעח צו זיין זיינע פולע כתבים, און וואס עס איז שייך דערפון ארויסצוגען לאור עולם.

אין די לעצטערע יארן האט זיך דאס נאך מער אויסגעברייטערט אויף נאך און נאך ספרים עתיקים וואס זיי זענען מגיה און זעצן דאס איבער פריש פונדאסניי און פארקויפן דאס פאר פארהעלטנסמעסיגע ביליגע פרייזן, עס איז עפ"י רוב אזעלכע ספרים וואס רבנים און לומדי תורה באנוצן זיך דערמיט, אזוי אז עס איז נישט קיין דירעקט פראפיטבארע ליניע אבער זיי גייען אן מיט זייערע פראיעקטן אויף א גרויסן פארנעם.

## זייער ספרים ליסטע 
### ספרי ר' יהונתן שטייף 
*מצוות השם
*חומש לימודי ה'
*שיטה מקובצת החדש
*חדשים גם ישנים
*שו"ת מהר"י שטייף
*דרשות על התורה צייטווייליג איז נאך נאר דא אויף ספר בראשית
*הגדה של פסח

### אנדערע ספרים 
מדרש פרקי דרבי אליעזר, ירושלים, תשס"ה

קאטעגאריע:ספרים אגיטירער
ליסטע פון אייראפעישע לענדער לויטן שטח

דאס איז א ליסטע פון אלע לענדער אין אייראפע, לויט זייער געאגראפישן גרייס. דער גאנצע שטח פון איירפע איז 10,176,246 ק"מ².

הערה: טייל פון די לענדער, מיט א שטערנדל (*), זענען אויך אין אזיע. נאר דער שטח אין אייראפע ווערט גערעכנט.

## זעט אויך 
* רשימה:לענדער אין אייראפע

לענדער
קאַטעגאָריע:אייראפע
שוואן

דער **שוואַן** () איז א וואסער פויגל, פון דעם מין *Cygnus* אין דער פאמיליע *Anatidae*, וואס נעמט איין אויך גענז און קאטשקעס. זיי געהערן צו דער אונטערפאמיליע *Anserinae*. 

די פעדערן פון א שוואן זענען גאנץ ווייך און מען ניצט זיי פאר קישענעס, דאכענעס און פערענעס.

דער שוואן לעבט אין די קילע לענדער, ווי למשל אייראפע, אויסטראליע און דרום אמעריקע, אבער נישט אין די טראפישע לענדער. די שוואנען אין דעם צפון האלבקיילעך זענען ווייס (ד"ה זיי האבן ווייסע פעדערן) אבער די פונעם דרום האלבקיילעך זענען שווארץ און ווייס.

שוואנען לעבן אויפן וואסער און עסן פלאנצן וואס וואקסן אין אזערעס און אקעאנען (בערך 4 ק"ג יעדן טאג), ווי אויך אינסעקטן.

אמאל פלעג מען עסן שוואנען פלייש.
## אין יידישקייט 
פרייטאג צונאכט אין די זמירות זינגט מען: "להתענג בתענוגים, ברבורים שלו ודגים" וואס איז טייטש "האבן א פארגענוגן פון שוואנען, וואכטל און פיש".

קאַטעגאָריע:פויגלען
25סטן יוני

**דעם 25סטן יוני** איז דער 176סטער טאג פון יאר (177סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 189 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1532 – סוליימאן דער ערשטער אינוואדירט אונגארן.
* 1975 - מאזאמביק פראקלאמירט אומאפהענגיקייט פון פארטוגאל
* 1991 - קראאטיע און סערביע שיידן זיך פון יוגאסלאוויע און פראקלאמירן זייער אומאפהענגיקייט
* 1993 - קים קעמפבעל ווערט די ערשטע פרוי פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע
* 2006 - דער זעלנער גלעד שליט געכאפט צום עזה שטרייף
* 2008 - געווידמעט דער סטרונעס בריק אין ירושלים

## געבוירן 
* 1911 - וויליאם סטיין, אמעריקאנער ביאכעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע (געש' 1980)
*1963 - דזשארזש מייקל, בריטישער קנאל זינגער און קאמפאזיטאר (געש' 2016)

## געשטארבן 
----
* 24סטן יוני - 26סטן יוני
* יוני

25
נעווראלאגיע

**נעווראלאגיע** (פון גריכיש , *נעוראן*, "נערוו"; און , *לאגיאַ*) איז א צווייג פון מעדיצין וואס באהאנדלט קראנקייטן פון דער נערוון סיסטעם. א דאקטער וואס ספעציאליזירט זיך אין נעווראלאגיע און אין דיאגנאזירן און קורירן נעווראלאגישע קרענקען הייסט א **נעווראלאג**.

אין טייל לענדער ליגט אויף א נעווראלאג קובע זיין צו א מענטש וואס זעט אויס טויט איז מוח טויט.

*
23סטן יוני

**דעם 23סטן יוני** איז דער 174סטער טאג פון יאר (175סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 191 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1956 - גאמאל אבדול נאסער ווערט פרעזידענט פון עגיפטן

## געבוירן 
* 1703 - מאריא לעשטשינסקא, פרינצעסין פון פוילן, ווייב פון לואי דער פופצנטער, מלך פון פראנקרייך (געש' 1768)
* 1763 - זשאזעפין קייסערטע פון פראנקרייך, ווייב פון נאפאלעאן באנאפארטע (געש' 1814)
* 1894 - עדווארד דער אכטער, מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך וואס האט אבדיקירט פונעם טראן (געש' 1972)
* 1912 - אלאן טיורינג, מאטעמאטיקער, פיאניר פון  קאמפיוטער וויסנשאפט (געש' 1954)

## געשטארבן 
* 79 - דער קייסער אספסיאנוס (געב' 9)
* 1995 - יונה סאלק, ערפינדער פון אימוניזירונג קעגן פאליא (געב' 1914)
* 1996 - אנדרעאס פאפאנדרעו, פרעמיער מיניסטער פון  גריכנלאנד (געב' 1919)

----
* 22סטן יוני - 24סטן יוני
* יוני

23
מנחם פישער

ר' **מנחם פישער** איז דער דיין פון דער וויענער קהילה אין מאנסי, ניו יארק.
דער הכשר פון קהל עדת יראים וויען איז אונטער זיין אויפזיכט.

ער איז געווען פון די באליבסטע תלמידים פון ר' עזריאל יהודה לעבאוויטש, דער ווינער רב. נאכן פטירה פונעם ווינער רב, האט ער באקומען אלץ ירושה זיין שטריימל, און זייט דעמאלט האט ער אנגעהויבן גיין מיט א שטריימל.

ער האט לאנגע יארן געדינט אלס ראש ישיבה פון דער מתיבתא נחלת יעקב וויען.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:דיינים
קאַטעגאָריע:מאנסי
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
מאזאמביק

**מאזאמביק** (), אפיציעל די **רעפובליק פון מאזאמביק**, איז א לאנד אין דרום־מזרח אפריקע. צו מזרח האט עס א בארטן ביים אינדישן אקעאן, און עס גרענעצט טאנזאניע צו צפון, מאלאווי און זאמביע צו צפון־מערב, זימבאבווע צו מערב, און סוואזילאנד און דרום אפריקע צו דרום־מערב. די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז מאפוטא.
די אפיציעלע שפראך פון מאזאמביק איז פארטוגעזיש. דעם 25סטן יוני 1975 האט מאזאמביק פראקלאמירט זיין אומאפהענגיקייט פון פארטוגאל.

## קולטור
### עסן
אין די 500 יאר ווען די פארטוגעזער האבן געהערשט איבער מאזאמביק, האבן זיין אריינגעברענגט פארשידענע געראטן ווי מאניאק און קאשו ניס.

קאַטעגאָריע:לענדער אין אפריקע
אויטאנאמיע

**אױטאָנאָמיע**, פון גריכיש αὐτονομία, באדייט זעלבסטהערשאפט, אדער באשטימען געזעצן אליינס פאר זיך. די באדייט איז א טעאריע אין עטיק, און אין פאליטיק. אין אלע טעאריעס איז דער באדייט א זעלבסטשטענדיקן וועג אין לעבן, ווי אי פריוואטלעך אי אין מערערע, ווערט אליינס געשאפן אייגענע געזעצן, און באשלוסן, אן דעם ארויפצווינגען פון אנדערע.

## פאליטיק 
אין פאליטיק, ווערט עס פארעכנט אויף א געגנט, אדער א גרופע מענטשן, וואס וואוינען אין א לאנד, און זיי ווערן געגעבן די מעגליכקייט, אליינס צו פירן זייער אינערן פאליטיק, אפילו זיי זענען אונטער דער הערשאפט פון אן אנדערן לאנד.

די פאקט פון עקזיסטירונג, ווייזט אויף א געוויסע שוואכקייט, פון געהעריקן רעגירונג, וויבאלד זיי געבן די ערלויבעניש פאר אזא סארט הערשאפט צו מאכן שבת פאר זיך.

אין רוב פעלער, ווערט די אויטאנאמיע באנוצט אלס שפרינגברעט, צו באקומען פולקאמע זעלבסטשטענדיגקייט.

קורדיסטאן, האנג קאנג, און גרינלאנד זענען לענדער אדער געגנטן, וואס האבן אויטאנאמיע. די פאלעסטינער, האבן אן אויטאנאמיע אין דעם מערב ברעג און אין עזה שטרייף, וואס ווערט קאנטראלירט דורך דער פאלעסטינער אויטאריטעט.

אין טייל ערטער ווערט פארלאנגט זעלבסטשטענדיגקייט, ווי עס איז די פאל מיט די באסקן, אין צפון שפאניע. טשעטשניע, פון רוסלאנד.

## אין לעבן 
אין עטיק, ווערט אויטאנאמיע פארעכנט, אלס דער מעגליכקייט וואס א מענטש האט, דורכצופירן זיינע אייגענע באשלוסן אין לעבן, ספעציעל אין מאראלישע אומשטענדן.

קאַטעגאָריע:רעגירונג
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
קאַטעגאָריע:מידות
יוני אילת

**יוני אילת** איז אַן אַקטיאָר אין דעם ייִדישן טעאַטער "ייִדישפּיל" זײַט 2004 און אַ ייִדישער זינגער. גראדואירט פון בית צבי שול. 

געשפילט אין דער מוזיקאלישער פיעסע "נשיקה בכיס" אין אורנה פורת טעאטער פאר קינדער און יוגנט, אין מיוזיקאל און טעלעוויזיע פראָגראם "דפנה ודודידו" (קאנאל הופ) און אין "שלגיה 2005 ". אויסגעפירט דעם איינצלנעם ספעקטאקל : "מילים ולחן: חוה אלברשטיין", ווי אויך דעם ספעקטאקל "א יידישע מאדרה", זשעסטע פאר די יידיש און לאדינאָ שפראכן, בשותפות מיט דער זינגערן דגנית דדו און מיטן שרייבער רוביק ראָזענטאל.  איינגעאָרדנט הונדערטער אָוונטן פון העברעישע לידער און ציבור געזאנג איבערן גאנצן ישראל. 

אינעם יאָר 2010 האָט ער אַרױסגעגעבן אַ דיסק אונטערן נאָמען "ציגײַנער נשמה", מיט לידער אױף ייִדיש. די השפּעה צו דער דיסק האָט ער גענומען פֿון ירדנה ארזיס דיסק "נשמה צוענית".

שפילט אין יידישפיל טעאטער זינט 2004. אָנטייל גענומען אין פאָרשטעלונגען ווי "דער ווילנער חזן" , "פארוואָס לאכט די כלה", "מסעות בנימין השלישי", און "מזל טוב יידן" "פתח לנו שער", און אויך רעזשיסירט דריי פאָרשטעלונגען: “מאָנאָלאָגן פֿון דער קישקע” (2013), "ציגײַנער־נשמה‟ (2015) און "א יידישע מאמע" (2017).

קאַטעגאָריע:טעאטער אקטיארן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן

“מאָנאָלאָגן פֿון דער קישקע”
"ציגײַנער־נשמה‟
סטעטן איילאנד

קליין|סטעטן איילאנד געל אויף א מאפע פון ניו יארק סיטי
**סטעטן איילאנד** (), אויך געשריבן **סטעטן איילענד** און **סטעטן איילנד**, איז א בארא פון ניו יארק סיטי, ניו יארק, פאראייניגטע שטאטן, פלאצירט אין דעם דרום־מערב טייל פון דער שטאט. סטעטן איילאנד איז אן אינזל צעשיידט פון ניו זשערסי מיט א וואסער, און פון די אנדערע טיילן פון ניו יארק דורך דער ניו יארק בוכטע. סטאטן איילאנד האט די קלענסטע באפעלקערונג פון די פינף באראס אין ניו יארק, מיט 491,730 איינוואוינער, אבער ער האט דעם דריטן גרעסטן שטח, 151.5 קוואדראט ק"מ.

[1000px|קליין|alt=[וועראזאנא נערויס בריק פארבינדט מזרח טייל פון אינזל מיט ברוקלין|וועראזאנא נערויס בריק פארבינדט מזרח טייל פון סטען איילאנד מיט ברוקלין]]

קאַטעגאָריע:ניו יארק סיטי
קאַטעגאָריע:אינדזלען
27סטן יוני

**דעם 27סטן יוני** איז דער 178סטער טאג פון יאר (179סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 187 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1358 - אויפגעשטעלט געווארן די רעפובליק פון ראגוזא
* 1709 - פעטער דער גרויסער באזיגט קארל דער 12טער פון שוועדן אין דעם קאמף פון פאלטאווע.
* 1967 - דער ערשטער געלט אויטאמאט אין דער וועלט אינסטאלירט אין ענפילד, לאנדאן.
* 1976 - אן "ער פראנס" עראפלאן ווערט געכאפט, באפרייט עטלעכע טעג נאכהער אין דער ענטעבע אפעראציע.
* 1977 - דזשיבוטי באקומט זעלבשטענדיקייט פון פראנקרייך.

## געבוירן 
[קליין|120px|[אגאַסטוס דע מארגן]]
* 1462 - לואי דער צוועלפטער, מלך פון פראנקרייך (געש' 1515)
* 1550 - שארל דער ניינטער, מלך פון פראנקרייך (געש' 1574)
* 1806 - אגאסטוס דע מארגן, בריטישער מאטעמאטיקער און לאגיקער (געש' 1871)
* 1880 - העלען קעלער, ווארטזאגערין פון די טויבע און בלינדע (געש' 1968)
* 1931 - טשארלס בראנפמאן, פאבריקאנט

## געשטארבן 
* 1944 - ווערא מענטשיק, טשעכישע-בריטישע שאכשפילערין, די ערשטע שאכשפיל פאר פרויען וועלט־מייסטערין (געב' 1906) 

----
* 26סטן יוני - 28סטן יוני
* יוני

27
געלט אויטאמאט

א **געלט אויטאמאט** איז א מאשין וואס פארזארגט געוויסע באנק דינסטן, ווי ארויסנעמען געלט און קאנטראלירן וויפיל געלט איז געבליבן אין דער קאנטע, צו סיי וועלכע צייט, דורך א "דעביט קארטל", כאטש דער באנק איז פארמאכט. אויך קען מען ניצן א קרעדיט קארטל צו בארגן געלט.

טייל געלט אויטאמאטן לאזן אריינגעבן געלט אין דער קאנטע, באצאלן חשבונות און ענדערן דעם געהיימען קאד פון א באנק קארטע. 

די אויטאמאטן זענען אפטמאל אין א וואנט וואו מען קען צוקומען פון דער גאס, אזוי איז ער ניצבאר א גאנצן טאג. אנדערע אויטאמטן געפינען זיך אין איינקויף צענטערס.

צו ניצן א געלט אויטאמאט דארף מען אריינשטעקן א דעביט קארטל אדער א קרעדיט קארטל, און אויך אריינקלאפן א פין נומער, א קאד פון פיר ציפערן.

דער ערפינדער פונעם ערשטן געלט אויטאמאט איז דזשאן שעפארד-באראָן, וועלכער האט געוואוינט אין ענגלאנד.

ער האט דערציילט אז עס איז בייגעפאלן איין נאכט ליגנדיג אין בעט. דורכאויס די קומענדיגע פּאָר טעג איז ער ארומגעגאנגען פון באנק צו באנק אין ענגלאנד, אבער קיינער האט נישט געוואלט אננעמען זיין בייפאל. יעדער האט געזאגט אז דאס וועט מאכן אז באנדיטן זאלן האבן א גרינגערן וועג זיי צו בארויבן.

ביז ער איז אנגעקומען צום "בארקליס" באנק, וועלכער האט אנגענומען זיין בייפאל און זיך תיכף גענומען צו דער ארבעט פון פאקטיש ערצייגן אזעלכע מאשינען.

נאך עטליכע וואכן איז זיי געלונגען צו ערצייגן אזא סארט מאשין אין וועלכן מען האט געדארפט אריינלייגן א פּין-נומער צו קענען ארויסנעמען די געלט דערפון.

דער מאשין איז באלד געווארן גאר שטארק סוקסעספול און פאפולער, און עס האט זיך צעשפרייט איבער די גאנצע וועלט. און היינט האלט עס ביי דעם אז כמעט יעדער וועלכער פארמאגט א באנק-קאנטע וולא זיך נישט געקענט באגיין אן דעם.

דער ערשטער מאשין איז נישט געווען צופיל ווייניגער פארגעשריטן ווי די היינטיגע.

קאַטעגאָריע:געלט
קאַטעגאָריע:בענק
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
28סטן יוני

**דעם 28סטן יוני** איז דער 179סטער טאג פון יאר (180סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 186 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1838 - קעניגין וויקטאריע באקרוינט מלכה פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
* 1914 - פראנץ פערדינאנד, דער קרוינפרינץ פון דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע, און זיין ווייב סאפיע דערמארדעט אין סאראיעווא. דאס איז דער פינק וואס האט אנגעצונדן די ערשטע וועלט מלחמה
* 1919 - אונטערגעשריבן דער  ווערסיי אפמאך
* 1940 - צווייטע וועלט מלחמה: רומעניע גיט איבער בעסאראביע (היינט: מאלדאווע) צום סאוועטן פארבאנד
* 1967 - מדינת ישראל אנעקסירט מזרח ירושלים
* 2011 - אנטפלעקט געווארן די פערטע לבנה פון פלוטאן

## געבוירן 
* 1491 - הענרי דער אכטער, מלך פון  ענגלאנד (געש' 1547)
* 1577 - פעטער פאל רובענס, פלעמישער מאלער (געש' 1640)
* 1712 - זשאן-זשאק רוסא, שווייצער פילאסאף (געש' 1778)

## געשטארבן 
* 1836 - זשיימס מעדיסאן,  פערטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1751)
* 1984 - יגאל ידין,  דער צווייטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל (געב' 1917)

----
* 27סטן יוני - 29סטן יוני
* יוני

28
סאראיעווא

**סאראיעווא** (סערביש: Сарајево) אדער **צרויה** איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון באסניע און הערצעגאווינע, מיט א באפעלקערונג פון 305,242. סאראיעווא געפינט זיך אינעם סאראיעווא טאל פון באסניע, ארום דעם מיליאצקע טייך. די שטאט באדעקט א שטח פון 142 קוואדראט ק"מ.

די שטאט איז געגרינדעט דורך די אטאמאנען אין 1461.

קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
29סטן יוני

**דעם 29סטן יוני** איז דער 180סטער טאג פון יאר (181סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 185 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1033 - א פולע ליקוי חמה איבער אייראפע 
* 1976 - סיישעל באקומט זעלבסשטענדיקייט פון בריטאניע
* 2007 - עפל הייבט אן פארקופן דעם ערשטן iPhone

## געבוירן 
## געשטארבן 
----
* 28סטן יוני - 30סטן יוני
* יוני

29
יעקב אריה טווערסקי

רבי **יעקב אריה טווערסקי** (ט' אב ה'תרמ"ד - כ"א תשרי ה'תש"ם) איז געווען דער טריסקער רבי אין לאנדאן.
## אפשטאם 
רבי יעקב אריה איז געבוירן תשעה באב תרמ"ד אין טריסק צו זיין פאטער רבי מרדכי זוסיא טווערסקי, אדמו"ר אין הוצאלעס און יאס, און זיין מוטער מרת חוה גיטל פון באהוש.
## פאמיליע 
ער האט חתונה געהאט מיט מרת בלומא רייזל, א טאכטער פון זיין פעטער רבי פינחס פון זשינקאוו.
## רעביסטעווע
ווען זיין שווער איז נפטר געווארן ז' אב תרע"ו האט ער אנגעהויבן פירן א רעביסטעווע אין זשינקאוו. צוויי יאר שפעטער האט ער אריבערגעפירט זיין הויף קיין קאמעניץ פאדאלסק. אין תר"ף איז ער אנטלאפן פון די קאמוניסטן, וואס האבן געוואלט אים שיקן קיין סיביר, און אנגעקומען אין ווין, און דערנאך אין בערלין. ער האט געשפירט אז די באדן דארט "ברענט אונטער זיינע פיס" און ער איז ווייטערגעפארן קיין לאנדאן, וואו ער האט אויפגעשטעלט זיין הויף אינעם איסט ענד.

חודש אב תשכ"ד האט ער זיך געצויגן קיין בני ברק, און געוואוינט דארט ביז זיין פטירה הושענא רבה תש"ם. מ'האט אים באערדיגט אין הר הזיתים.

יעקב אריה
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
שינדלערס ליסטע

**שינדלערס ליסטע** (ענגליש: ''Schindler's List'') איז א היסטארישער חורבן אייראפע פילם  וועגן אסקאר שינדלער, א פאלקסדויטשער ביזנעסמאן פון טשעכיי, וואס האט געראטעוועט א טויזנט פוילישע יידן פון אויסמארד אין חורבן אייראפע, ווען ער האט זיי באשעפטיגט אין זיין פאבריק.

דער פילם איז געמאכט געווארן דורך סטיוון ספילבערג, עס שפיעלט אויס די היסטארישע געשיכטע. ווען די נאציס האבן אויפגעשטעלט די קראקעווער געטא, איז אסקאר שינדלער וואס איז דעמאלט געווען פאר'רעכענט אלץ נאצי מיטגליד, געקומען קיין קראקע צו פארדינען מיט א פאבריק. צוליב געוויסע סיבות, האט ער אונטערגעשמירט די נאצי אפיצירן אויפשטעלן זיין פאבריק און אנשטעלן יידן צו ארבעטן דארט.

ער האט אויסגעארבעט א רעטונגס פלאן, און ער ווערט היינט פאר'רעכענט אין די היסטאריע ביכער, אלס איינע פון די חסידי אומות העולם. ווען די נאציס האבן ליקווידירט די געטא אין פלאשעוו, האט שינדלער געשאפן א "ליסטע" פון יידישע ארבעטערס וואס ער האט געדארפט אריבערפירן אין טשעכיי, און מיט דעם האט ער זיי געראטעוועט.

דער פילם איז גאר א גאנגבארער פילם, און פון די בעסטע פון די פילמען וועגן חורבן אייראפע. עס האט געוואונען דער אסקאר פרייז פון 1993.

## וועבלינקען 
* 
* http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=67172

קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט-מלחמה פילמען
קאטעגאריע:דראמא
שאפראן

100px|קליין|הערב פון שאפראן
**שאפראן** (; ; ; ) איז א שטאט אין צפון־מערב אונגארן אויפן גרענעץ מיט עסטרייך, 60 ק"מ דרום פון ווין.

## יידישע היסטאריע 
לויט א דאקומענט פון 1526, האבן יידן געוואוינט אין דער שטאט שוין אין דעם 10טן יארהונדערט. אין 1379 האבן 80 יידן געוואוינט דארטן.

אין 1881 האבן געוואוינט דארט 1152 יידן, און אין 1920 זענען געווען 2483 יידן.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין אונגארן
30סטן סעפטעמבער

דעם **30סטן סעפטעמבער** איז דער 273סטער טאג פון יאר (274סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 92 טעג.
## היסטארישע געשעענישן 
* 1399 - הענרי דער פערטער באקרוינט מלך פון ענגלאנד
* 1681 - פראנקרייך אנעקסירט די שטאט שטראסבורג, פריער א פריישטאט פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע
* 1882 - די ערשטע הידרא־עלעקטרישע קראפט סטאנציע אין דער וועלט הייבט אן צו ארבעטן אין וויסקאנסין, פאראייניגטע שטאטן
* 1966 - דער בריטישער פראטעקטאראט "בעטשואנאלאנד" פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט און ווערט די רעפובליק פון באצוואנע

## געבוירן 
* 1882 - האנס גייגער, דייטשער פיזיקער (געש' 1945)
* 1908 - דוד אויסטראך, יידישער־רוסישער פידלער (נפטר 1974)
* 1928 - אלי וויזל, אמריקאנער יידישער שרייבער, חורבן אייראפע איבערגעבליבענער
* 1945 - אהוד אלמערט, געוועזענער פרעמיער מיניסטער פון ישראל און בירגערמייסטער פון  ירושלים

## געשטארבן 
* 1913 - רודאלף דיזל, דייטשער ערפינדער (געב' 1858)

----
* 29סטן סעפטעמבער - 1טן אקטאבער
* סעפטעמבער

30
1טן יולי

**דעם 1טן יולי** איז דער 182סטער טאג פון יאר (183סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 183 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1569 - דער לובלינער אפמאך אונטערגעשריבן וואס שטעלט אויף די פויליש-ליטווישע קאמאנוועלט
* 1863 - אמעריקאנער בירגערקריג: דער געטיסבורג קאמף הייבט אן
* 1867 - פאראייניקן פון די בריטישע קאלאניעס פון נאווע סקאשע, ניו בראנזוויק און די פראווינץ פון קאנאדע אין א פעדעראציע, וואס הייבט אן דאס אפהענגיקייט פון קאנאדע
* 1881 - דער ערשטער אינטערנאציאנאלער טעלעפאן־רוף, צווישן ניו בראנזוויק, קאנאדע און מעין, פאראייניקטע שטאטן
* 1904 - די דריטע אלימפיאדע עפנט אין סאנט לואיס
* 1941 – צווייטע וועלט-מלחמה: ריגע ווערט אקופירט ביים אפעראציע בארבאראסא
* 1960 - סאמאליע באקומט זעלבשטענדיקייט פון בריטאניע און איטאליע
* 1962 – רוואנדע און בורונדי דערקלערן זייער זעלבסטשטענדיקייט
* 1991 - ווארשע פאקט ווערט אפיציעל ליקווידירט
* 1997 - בריטאניע גיט איבער די הערשאפט איבער האנג קאנג צו כינע
* 2013 - קראאטיע ווערט דער 28סטער מיטגליד אינעם אייראפעאישער פאראיין
* 2022 – יאיר לאפיד ווערט פרעמיער מיניסטער פון ישראל

## געבוירן 
* 1646 - גאטפריד ווילהעלם לייבניץ, דייטשער מאטעמאטיקער און פילאסאף (געש' 1716)
* 1872 - לואי בלעריא, דער ערשטער מענטש וואס האט געפליט איבער דעם ענגלישן קאנאל (געש' 1936)
* 1972 – קובי אריאלי, ישראלישער זשורנאליסט (אומגעקומען 1997)

## געשטארבן 
* 1974 - הואן פעראן, פרעזידענט פון ארגענטינע (געב' 1895)
* 2015 - ניקאלאס ווינטאן, בריטישער וואס האט געראטעוועט הונדערטער יידישע קינדער פון די נאציס (געב' 1909)

----
* 30סטן יוני - 2טן יולי
* יולי

01
ליקוי חמה

א **ליקוי חמה** פאסירט אויף דער ערד ווען די ערד, לבנה און זון זענען אין איין ריי און די לבנה באדעקט די זון. דאס פאסירט מינימום צוויי מאל א יאר, און ביז פינף מאל א יאר. א ליקוי חמה קען נאר פאסירן ביים מולד, ד"ה הייסט אדער ראש חודש אדער ערב ראש חודש.

נאך 18 יאר 11 טעג און 8 שעה קומען די ערד, לבנה און זון צוריק צום זעלבן ארט, איז נאך דער לענג צייט פון א ליקוי חמה וועט שטענדיג זיין נאך א ליקוי. ווען די זון איז אינגאנצן באדעקט, און עס ווערט פינסטער אינמיטן טאג, הייסט דאס א טאטאלע ליקוי. ווען די לבנה באדעקט נאר א טייל פון דער זון הייסט דאס א טיילווייזע ליקוי. א טאטאלע ליקוי חמה קען נישט דויערן לענגער ווי זיבן און א האלב מינוט.

אין א **גאנצער** ליקוי חמה טוט די לבנה אינגאנצן באדעקן די זון דורכאויס עטלעכע מינוט. אין א **טיילווייזער** ליקוי בלייבט א טייל פון דער זון זעבאר די גאנצע צייט. ווען דער לבנה איז צו ווייט פון דער ערד מאכט זיך אנשטאט א גאנצע ליקוי א **רינג** ליקוי, ווען די זון לאזט איבער א רינג וואס מען קען זען.

כאטש די זון איז 400 מאל גרעסער פון דער לבנה, זעט אויס די לבנה פון דער ערד כמעט די זעלבע גרייס ווי די זון, ווייל די זון איז בערך 400 מאל ווייטער פון דער ערד ווי די לבנה.

## אין יידישקייט 
די גמרא גיט צו פארשטיין אז א ליקוי מאורות פאסירט ווען דער אייבערשטער דערצערנט זיך אויף דער וועלט:

## זעט אויך
* גאנצע ליקוי חמה פונעם 22סטן יולי 2009
* גאנצע ליקוי חמה פונעם 21סטן אויגוסט 2017

## וועבלינקען
ליקוי חמה, א זעלטענע זאך אויף כיכר השבת (אויף העברעיש).

קאַטעגאָריע:ערד
קאַטעגאָריע:לבנה
יחזקאל שרגא מערץ

הרב **יחזקאל שרגא מערץ** (נפטר ט' סיון ה'תשל"ב), איזה געווען דער רב פון "קהל תולדות יעקב - קאשוי".

## ביאגראפיע
הרב יחזקאל שרגא מערץ וואס ווערט גערופן ר' חזקל'ה, איז געבוירן צו הרב יואל זוסמאן מערץ און זיין ווייב, א טאכטער פון ר' יעקעלע פראנקפורטער פון קאשוי. 

ר' חזקל'ה האט געעפנט א שול אין וויליאמסבורג, נאך זיין זיידן פון קאשוי.

דער נאמען ר' יחזקאל'ע מערץ פארציילט אסאך היסטאריע, זייענדיג א איש קדוש מאוד. ער פלעגט פארן בקביעות אויף יעדן שבת חזון קיין סקווירא, און איז געווען א שטארקער אנהענגער פונעם סאטמארער רב, דער בעל ויואל משה.

די באהאלטענע היסטאריע, איז באזירט איבער זיין פטירה אום ט' סיון תשל"ב. וואס ווי באקאנט האט ער געלאזט א צוואה אז ער וויל ליגן אינעם סקווערער שטעטל, און עס האבן זיך פארוויקלט ענינים, ווען די ד"ת האט געפסק'עט אז מען דארף אים לייגן אינעם סאטמארער חלקה אינעם בית החיים אין ניו דזשערסי ממילא איז דאס נישט צושטאנד געקומען, אבער עטליכע רמזים איז פארגעקומען ביי זיין לויה, וואו ער איז עטליכע מאל ארויסגעפאלן פונעם ארון, און מ'האט געדארפט צוריקלייגן דעם גוף.

זיין גבאי ר' ברוך ברילל ע"ה האט פארציילט אז, באלד נאך דער פטירה פון ר' יחזקאל'ע, איז ער אים געקומען אין חלום, און געזאגט, "וויבאלד איך האב געוואלט ליגן אין סקווירא, און למעשה האט מען מיך נישט דארט געלייגט, וועל איך נאכאמאל אראפקומען, דו וועסט האבן א אייניקל וואס וועט געבוירן יעצט און וועט באלד שטארבן נאכן געבורט, דו זאלסט אים א נאמען געבן יחזקאל שרגא און לייגן אינעם סקווערער בית עולם".

ער איז געווען נערץ ביי אלע צדיקי הדור. ווען ער איז געווען אין א"י האט ער באזוכט ביים הייליגן חזון איש און ביי ר' אהרעלע בעלזער. 

ער איז באגראבן אין סאטמארער חלקה אין בית החיים אין ניו זשערסי.

## קינדער
* רבי **חיים מערץ**, רב פון תולעת יעקב (נפטר געווארן ד' אייר ה'תש"פ), האט געהייראט מרת רחל, א טאכטער פון רבי משה האלפערין פון  קאזשניץ
* רבי **יעקב מערץ**, רב פון תפארת יחזקאל.
* מרת פרומט (נפטר געווארן כ"ח סיון ה'תשנ"ח), ווייב פון רבי **זיידא אליעזר זאב ראזנבוים**, קרעטשניף-סיגעטער רבי, זון פון ר' הערשעלע קרעטשניפער.
*מרת יוטל מירל, ווייב פון רבי **ישראל ניסן ראזנבוים** (נפטר געווארן ט"ז חשון ה'תש"פ), קרעטשניפער רבי פון קרית גת.
* מרת אסתר רחל, ווייב פון רבי **מרדכי לאווי**, (נפטר געווארן י"ח טבת ה'תשנ"ח), זוהן פון רבי משולם פייש פון טאהש.
* ווייב פון רבי **אייזיק הורוויץ**, פון ספינקא, זון פון רבי הערשעלע ספינקער.

## זעט אויך 
* איבער רבי יחזקאל מערץ

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאטעגאריע:סקווערער חסידים
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער רבנים
פרשת פינחס

**פינחס** איז די אכטע סדרה אין ספר במדבר. פינחס איז די צווייטע לענגסטע סדרה, מיט 168 פסוקים.
## טעמעס אין דער סדרה 
* פינחס ווערט באלוינט פאר זיין קנאות און ווערט א כהן.
* משה רבינו ציילט די יידן אין זייערע שבטים
* די בנות צלפחד פארלאנגען א טייל אין ארץ ישראל
* די דינים פון ירושה
* דער אייבערשטער הייסט משה באשטימען יהושע זיין נאכפאלגער.
* די קרבנות פון די אלע ימים טובים ווערן אויסגערעכנט.
## הפטורה 
די הפטורה (ספר מלכים) רעדט וועגן אליהו הנביא און זיין קנאות.
אבער אין רוב יארן געפאלט פרשת פינחס אין די דריי וואכן (י"ט תמוז, כ"א תמוז, כ"ג תמוז אדער כ"ד תמוז) און מען ליינט די ערשטע פון די דריי הפטורות וואס הייסן "תלת דפורענותא", דברי ירמיהו בן חלקיהו (דער ערשטער קאפיטל פון ספר ירמיהו).

שבת פ' פינחס קען געפאלן אין די טעג י"ד תמוז, ט"ז תמוז, י"ט תמוז, כ"א תמוז, כ"ג תמוז און כ"ד תמוז. אין ארץ ישראל קען פרשת פינחס אויך געפאלן י"ז תמוז.
מעלה אדומים

**מעלה אדומים**, איז א שטאָט אין מדבר יהודה אין מערב ברעג, וואס געהערט צו ישראל. די שטאָט געפונט זיך מזרח פון ירושלים, צפון פון מדבר יהודה. עס איז דערקלערט געווארן אלס שטאָט אין יאָר 1991.

די ערשטע הייזער זענען געבויט געווארן אין יאר 1975, וואס וויבאלד די שטאָט איז נאָנט צו ירושלים, האט עס געצויגן מערערע איינוווינער. מעלה אדומים דינט אלס צענטראלע שטאָט פון גוש אדומים געגנט. דער בירגערמייסטער איז גיא יפרח.

לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, האט די שטאָט א באפעלקערונג פון 35,000 ריכטיק פאר 2010.

די פאקט אז מעלה אדומים געפונט זיך אין די פארנומענע געביטן, איז אן אנגייענדע שטרייט צווישן ישראל און די פאלעסטינער. איר צוקונפט איז דעריבער נישט קלאר, וואס נאכן אונטער שרייבן א שלום אפמאך צו וועמען די שטאט וועט געהערן. מאנכע אין ישראל שלאגן פאר, פאר ישראל צו בויען אין די געגנט צווישן מעלה אדומים אין ירושלים, און פארבינדן די צוויי שטעט. פאלעסטינער און לינקע ארגאניזאציעס זענען דערקעגן, מיטן דער טענה אז די ציל מיטן בויען איז צוטיילן צווישן יהודה און שומרון, אזוי ארום וועט די פאלעסטינער לאנד זיין צוטיילט. 

אין יאר 2000, זענען די צוויי רעגירונגען פון ישראל  און פאלעסטינער אויטאריטעטן געקומען צום פארשטענדעניש, אז מעלה אדומים וועט זיין א טייל פון ישראל, צוזאמען מיט אנדערע געגנטן ווי גוש עציון, און אריאל געגנט.

ביים בויען די זיכערהייטס צוים, איז געווען מיינונגס פארשידנהייטן, אויב אריינצורעכענען די שטאט, די רעגירונג האט געוואלט אריינרעכענען די שטאט אינערהאלב די צוים, נאך דרוק פון אמעריקע, און נאכן אפעלירן צו בג"ץ, איז די שטאט געבליבן אינדרויסן פון צוים.

די רבנים פון מעלה אדומים זענען הרב יהושע כ"ץ מיט הרב מרדכי נגארי.

## צווילינג שטעט
* 
* 
*
אריאל

**אַריאל** איז אַ שטאָט, אין שומרון געגנט וואס געהערט צו ישראל. די שטאָט געפונט זיך מזרח פון ראש העין, דרום פון שכם, און צפון פון ראמאללא.
אַריאל איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1978, און אנערקענט געווארן אלס שטאט אין יאר 1998, דער בירגערמייסטער איז רון נחמן, פון די גרינדערס פון די שטאָט.

אריאל איז געגרינדעט געווארן דורך פאמיליעס, וואס זענען געווען באשעפטיקט דורכן מיליטער, אין מיליטערישע אינדוסטריעלע פאבריקן. אין 1987, האט די געגנט געעפנט אירע טויערן פאר אלעמען, און מערערע אימיגראנטן זענען אריבער וווינען אין אַריאל. וויבאלד די שטאט געפונט זיך גאר נאנט צו גוש דן, און צום צענטער דיסטריקט, אבער געפונט זיך נישט אין אן אורבאנישע געגנט, איז אריאל געווארן אויפגעכאפט. נאך די ישראל ריקצוג פון עזה שטרייף אין יאר 2005, זענען אסאך איינוווינער פון גוש קטיף אריבער וווינען אין אַריאל.

די שטאטראט האט באשטעטיקט אין יאר 2009, אז די שטאט וועט גערופן ווערן, אין נאמען פון אריק שרון.

לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, שטייט די באפעלקערונג, ריכטיק צו 2010, ביי 17,700.

שאסיי 5 פארבינדעט די שטאָט מיט תל אביב, און די רייזע איז א קורצע. אריאל דינט אויך אלס צענטראלע שטאט פאר אלע ארומיקע שטעטלעך פון דער אומגעגנט, מיט געשעפטן רעסטאראנטן און שענק. 
אין אראיל געפונט זיך די גרעסטע פובליק אוניווערסיטעט אין ישראל, וואס רופט אויס א שטורעם צווישן לינקע אין ישראל און אין דער וועלט, וויבאלד עס געפונט זיך אין א באזעצונג.

אריאל איז די פערטע גרעסטע זידלונג, פון די פיר יידישע שטעט, אין יהודה ושומרון, נאך מודיעין עילית, ביתר עילית, מעלה אדומים. 

די צוקונפט פון אריאל איז אונטער שטרייטן פון ישראל, און די פאלעסטינער. אין יאר 2001, זענען די צוויי געקומען צום אפמאך, אז אין די שלום אפמאך וועט די אריאל געגנט אריבער גיין צו ישראל, צוזאמען מיט גוש עציון, און מעלה אדומים געגנט. אהוד אלמערט, האט פארגעשלאגן אין יאר 2008, א פארשלאג פאר אבו מאזען, ווי אריאל וועט אריבער צו ישראל, און אין אויסטויש, וועט ישראל געבן אנדערע טעריטאריעס פאר די פאלעסטינער. 

קאַטעגאָריע:שומרון
ליולקע

קליין|ליולקע
א **ליולקע** (אויך געשריבן **לולקע**) איז א רער —אין אלגעמיין פון האלץ—מיט א בית קיבול אין שפיץ וואס דארט לייגט מען אריין צושניטענע טאבאק בלעטער צום רויכערן. אמאליגע צייטן פלעגט עס צו זיין לאנג ביז צו דער ערד, היינט ווען מען נוצט דאס בעיקר פאר היסטארישקייט, איז עפ"י רוב די שפיץ פון פלאסטיק. די ביליגע וואס קאסט נישט מער ווי אומגעפער צען פופצן דאלער רופט זיך קארן (קוקעריץ) פייפ, דערנאך איז דא טייערערע וואס האט שיינע זאכן אויסגעשניצט דערויף וואס קאסט אפי' ביז אפאר הונדערט דאלער.

פארן רייכערן טאבאק אין א ליולקע מוז מען אנפילן די ליולקע און גוט אריינשטופן דעם טאבאק. אנצינדן דעם טאבאק אין דער ליולקע איז אויך נישט קיין קליינע עבודה. נאכן רייכערן מוז מען גוט אויסרייניגן די ליולקע.

אמאל פלעגט דאס זיין זייער א אויפגעכאפטער מיטל צו רויכערן, אבער היינט מיטן אונטערגאנג פון רויכערן בכלל, איז דאס נישט אזוי אויפגעכאפט, וויבאלד דאס איז נישט אזוי גרינג אנצורעכטן, און ס'איז שווער עס צו רויכערן אויף דער גאס.

ביי חסידים איז דאס באוואוסט אלס "לולקע ציבעך" און אסאך חסידישע רבי'ס פארצייטנס פלעגן האבן דערביי א גרויסע עבודה. 
באזונדער איז באוואוסט דער "צאנזער רב" בעל *דברי חיים* זצ"ל וואס ער פלעגט האבן א גרויסע עבודה דערביי וואס די חסידים האבן פארגליכן צו קטורת, און ער האט פארמאגט א גרויסע לולקע ביז צו דער ערד, ווי אויך האט מען געוואוסט אז ווען דער הייליגער רב האט געשלאגן איינעם דערמיט און געשריגן "גאלגאן" איז יענער געווען פארזיכערט מיט א ישועה.

היינט איז דא וואס רויכערן דאס אום פורים.

קאַטעגאָריע:רויכערונג
קאַטעגאָריע:טאבאק
דענענבורג

**דענענבורג** אדער **דינאבורג** אדער **דװינסק** (; ; ; ) איז די צווייטע גרעסטע שטאט אין לעטלאנד. די שטאט געפינט זיך 230 ק"מ דרום-מזרח פון ריגע אויף די ברעגן פון דעם דאגאווא טייך. די באפעלקערונג איז 105,000 (2009) .  צווישן די איינוואוניער זענען 52% רוסישע ,  18% לעטישע, און  15% פוילישע. די שטאט האט היינט א קליינע יידישע קהילה פון 492 מענטשן.

לויטן רוסישן צענזוס פון 1897, איז די באפעלקערונג פון דער שטאט געווען 69,700, צווישן זיי 32,400 יידן (44%).

 
## היסטאריע 
אַלטע דינאַבורג איז געגרינדעט דורך דער שווערד אויף דעם מערב דווינע טייך, 19 קילאמעטער העכער אויפן טייך פון דער היינטיגער שטאָט. דער דינאבורגער שלאָס ווערט ערשט  דערמאנט אין 1275.

אין 1558 האָט אנגעהויבן די ליוואָנישע מלחמה און אין 1561 איז די שטאט געווארן א טייל פון דער פויליש־ליטווישער קאמאנוועלט. אין 1571 האט דער רוסישער צאר איוואן דער שרעקלעכער איינגענומען און פארטיליקט דעם דינאבורגער שלאס.

פון 1784 האט די שטאט געהאט א גרויסע און טעטיקע יידישע באפעלקערונג.  לויטן רוסישן צענזוס פון 1897, איז צווישן א באפעלקערונג אין דער שטאט פון  69,700, זענען געווען 32,400 יידישער איינוואוינער (אומגעפער 44%).

דעם 14טן יאנואר 1893 האט דער רוסישער צאר אלעקסאנדער דער דריטער פארארדערנט צו ענדערן דעם נאמען פון דער שטאט אויף  דווינסק. 

אין 1914 מיט אַ באַפעלקערונג פון 112,837 מענטשן, איז דווינסק  געווען די גרעסטע שטאָט פון וויטעבסק. 

אין דעם רוסישן צענזוס פון 1970 האט מען געציילט אין דענענבורג 100,600 מענטשן.

## בארימטע איינוואוינער פון דענענבורג 
* הרב אברהם יצחק הכהן קוק
* הרב יוסף ראזין, דער ראגאטשאווער
* הרב מאיר שמחה הכהן

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* ייִדישע קהילה פון דענענבורג 

קאַטעגאָריע:לעטלאנד
קאַטעגאָריע:שטעט אין אייראפע
לואי פאסטער

קליין|לואי פאסטער
**לואי פאסטער** (27סטן דעצעמבער, 1822 – 28סטן סעפטעמבער, 1895) איז געווען א פראנצויזישער מיקראביאלאג און כעמיקער. ער איז באקאנט פאר זיינע וואקצינירונגען, און ער האט ערפינדעט דעם ערשטן וואקצין קעגן וואסערשרעק. ער איז אויך באקאנט פארן אויסטרעפן ווי אנצוווארעמען מילך כדי עס זאל האלטן לענגער, און מען רופט דעם פראצעס אויף זיין נאמען פאסטעריזאציע.

פאסטער האט איינגעפירט אז דאקטוירים זאלן וואשן די האנט איידער זיי זענען מטפל מיט קראנקע.

מ'האט אים אויפגענומען אלס מיטגליד אין דער פראנצויזישע אקאדעמיע.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פראנצויזן
קאַטעגאָריע:כעמיקער
לעטיש

**לעטיש** (*latviešu valoda*) איז די אפיציעלע שפראך פון לעטלאנד. בערך 1.5 מיליאן מענטשן רעדן לעטיש ווי מוטערשפאך אין לעטלאנד, און 120,000 אין אויסלאנד  . לעטיש איז אן אסט־באלטישע שפראך פון די באלטישע שפראכן אין דער פאמיליע פון אינדא אייראפעישע שפראכן. די נענטסטע שפראך צו לעטיש איז ליטוויש, אבער די צוויי שפראכן זענען נישט פארשטענדליך איינס אנאנד.

פון 2004 איז זי געווארן איינע פון די אפיציעלע שפראכן פונעם אייראפעישן פארבאנד. 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שפראכן
קאַטעגאָריע:לעטלאנד
יצחק יעקב אילאוויטש

רבי **יצחק יעקב איליאוויטש** איז געווען דער דיין אין דעם קאשויער ביהמ"ד אין וויליאמסבורג, ברוקלין.

ער איז א זון פון רבי גבריאל יהודה איליאוויטש און אן איידעם פונעם קאשויער רב, הרב רפאל בלום.

ער איז געווארן א דיין בערך אין תש"מ. נאך פסח תשס"ט האט ער געעפענט ביהמ"ד יעמרינג אין וויליאמסבורג אויפן פלאץ וואו עס פלעגט זיין דער ראצפערטער ביהמ"ד אויף דיוויזיאן עוו.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
טאמאשאוו

**טאמאַשאוו** () איז א שטעטל אין דרום־מזרח פוילן מיט 20,261 איינוואוינער (2004). עס געפינט זיך אין דער  לובלינער וואיעוואדעשאפט (זייט 1999), און איז פריער געווען אין דער זאמאשטשער  וואיעוואדעשאפט (1975-1998).

## היסטאריע
דאס שטעטל עקזיסטירט זייט 1613 מיטן היינטיגן נאמען. 

שטענדיג האבן יידן געוואוינט אין טאמאשאוו. פארן צווייטן וועלט קריג האבן מער ווי 5,000 יידן געוואוינט אין דעם שטעטל, און זיי זענען געווען 50% פון זיין באפעלקערונג.
די דייטשן האבן אקופירט דאס שטעטל אין 1939 און געמאכט א געטא פאר די יידן. אין 1942 האבן זיי פארטיליקט אלע יידן אין בעלזשיץ טויט-לאגער, נישט ווייט פון טאמאשאוו.

אין תקפ"ז האט רבי מנחם מענדל מארגנשטערן אנגעהויבן פירן זיין רעביסטעווע אין טאמאשאוו, אבער נאך א קורצער צייט האט ער זיך געצויגן קיין קאצק.

קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
7טן יולי

**דעם 7טן יולי** איז דער 188סטער טאג פון יאר (189סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 177 טעג .
## היסטארישע געשעענישן 
* 1937 - אויסגעבראכו די צווייטע כינע-יאפאן מלחמה
* 1941 - צווייטע וועלט קריג: אמעריקאנער קראפטן שטייגן אראפ אין איסלאנד צו פארמיידן א דייטשע אינוואזיע
* 2005 - אל קיידא פירט אויס אטאקעס אין לאנדאן, הויפטשטאט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך אין דעם אונטערגרונט און א צוויישטאקיקן אויטאבוס. אין דער אטאקע ווערן געהרגעט 52 מענטשן און 700 ווערו פארוואונדעט.

## געבוירן 
* 1860 - גוסטאוו מאהלער, קאמפאזיטאר (געש' 1911)
* 1887 - מארק שאגאל, מאלער (געש' 1985)
* 1940 - רינגא סטאר, צימבלער פון די ביטלס

## געשטארבן 
* 1930 - ארטור קאנאן דויל, סקאטישער דאקטאר און שרייבער וואס האט געשאפן "שערלאק האלמס" (געב' 1859)
* 1972 - טאלאל, מלך פון יארדאניע (געב' 1909)

----
* 6טן יולי - 8טן יולי
* יולי

07
קרבן תמיד

דער **קרבן התמיד** איז א קרבן ציבור וואס מ'האט מקריב געווען אין בית המקדש צוויי מאל יעדן טאג: אינדערפרי און פארנאכט.

צום קרבן תמיד ברענגט מען א שעפסל וואס איז נאך נישט אלט איין יאר. דאס שעפסל קויפט מען מיט געלט פון די שקלים וואס מען פלעג זאמלען פון אלע יידן יעדע יאר סוף חודש אדר. דער קרבן תמיד איז א קרבן עולה וואס מען דארף אינגאנצן פארברענען אויפן מזבח.

היינט ווען ס'איז נישט דא קיין בית המקדש, זאגט מען דעם פרשת התמיד יעדן טאג ביים דאווענען שחרית און מנחה.

## מקורות 
* פרשת פינחס

קאַטעגאָריע:קרבנות
יאשליסק

קליין|אלטע הייזער אין יאשליסק
**יאשליסק** () איז א דארף אין דער אונטערקארפאטישער וואויוואדעשאפט, דרום־מזרח פוילן, נישט ווייט פונעם סלאוואקישן גרענעץ. ביזן ערשטן וועלט קריג איז עס געווען אין סאניק דיסטריקט, מערב גאליציע. דאס דארף געפינט זיך 16ק"מ דרום־מזרח פון דוקלע, און 67 ק"מ דרום פון ריישע. זיין באפעלקערונג איז 480.

יאשליסק האט געהאט א יידישע געמיינדע. אין 1900 האבן געוואוינט דארט 293 יידן, וואו רוב איינוואוינער זענען געווען משפחה. 

רבנים פון יאשליסק:
* הרב אפרים דוד האלבערשטאם
* הרב יעקב לייזער

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:דערפער אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:גאליציע
9טן יולי

**דעם 9טן יולי** איז דער 190סטער טאג פון יאר (191סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 175 טעג .
## היסטארישע געשעענישן 
* 1816 - ארגענטינע ווערט זעלבשטענדיק פון שפאניע
* 1850 - פרעזידענט זאקארי טיילאר, שטארבט און מילארד פילמאר ווערט דער 13טער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
* 1877 -דער קראקעט און טעניס קלוב פון ענגלאנד עפנט זיין ערשטן טורניר אין ווימבלדאן, דעמאלסט א פארשטאט פון לאנדאן. 
* 1900 - די מלכה וויקטאריע איז מסכים צום געזעץ וואס שאפט דאס לאנד אויסטראליע און פאראייניגט די פארשידענע זידלונגען אין איין פעדעראלער רעגירונג 

## געבוירן 
* 1916 - עדווארד היטה, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 2005)
* 1929 - חאסאן דער צווייטער מלך פון מאראקא (געש' 1999)

## געשטארבן 
* 1797 - עדמונד בערק, בריטישער פילאסאף (געב' 1729)
* 1856 - אמעדעא אוואגאדרא, איטאליענישער כעמיקער (געב' 1776)

## פייערטעג 
* ארגענטינע- זעלבשטענדיקייט טאג

----
* 8טן יולי - 10טן יולי
* יולי

09
ווימבלדאן

*ווימבלדאן*' איז א דיסטריקט אין  דרום לאנדאן, ענגלאנד, אין דער  לאנדאנער בארא פון מערטאן. ער געפינט זיך 7 מייל (11 ק"מ) דרום־מערב פון טשערינג קראס. 
ווימבלדאן איז באוואוסט איבער דער גארער וועלט ווי די היים פון די ווימבלדאן טעניס מייסטערשאפטן.

קאַטעגאָריע:לאנדאן
שלמה גאנצפריד

250px|קליין|הרב שלמה גאנצפריד
רבי **שלמה בן יוסף גאנצפריד** (ה'תקס"ד - כ"ח תמוז ה'תרמ"ו) איז געווען ראש בית דין אין  אונגוואר און דער מחבר פון קיצור שולחן ערוך און נאך ספרים.

## לעבנסגעשיכטע
שלמה גאנצפריד איז געבוירן אין  אונגוואר, אונגארן (היינט אוקראינע) צו זיין פאטער ר' יוסף. ער איז פאר'יתומט פון זיין פאטער ביי אכט יאר. ער האט געלערנט אין דער ישיבה אין באניהאד. שפעטער איז ער צוריקגעקומען קיין אונגוואר און געווארן א סוחר.

ער האט מחבר געווען חשובע ספרים. זיין ערשטע ספר, 'קסת הסופר', אויף הלכות כתיבת סת"ם איז פארעפנטליכט געווארן אין תקצ"ד, מיט הגהות פונעם חתם סופר. און תר"ג האט דאס שטעטל ברעזעוויץ (היינט סלאוואקיי) אים אויפגענומען אלס רב. אין תר"י איז ער צוריק קיין אונגוואר וואו מ'האט אים אויפגענומען אלס ראש בית דין.

ער איז מערסט באוואוסט פאר זיין "קיצור שולחן ערוך", וואס אנטהאלט רוב פראקטישע הלכות, בעיקר שולחן ערוך "אורח חיים" און טייל פון אנדערע חלקים אין שולחן ערוך. אויך האט ער געשריבן "לחם ושמלה" אויף הלכות נדה, טבילה און מקוואות.

## זיינע ספרים 
*  קסת הסופר (תרצ"ד)
* פני שלמה (תר"ו) (אויף מסכתות בבא קמא און בבא מציעא)
* תורת זבח (תר"ט) (אויף הלכות שחיטה ובדיקה)
* לחם ושמלה (תרמ"א)
* אפריון (עה"ת) (תרס"ו)
* אהלי שם (תרל"א)
* קיצור שולחן ערוך (תרס"ד)

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן
קאַטעגאָריע:אחרונים
נוף הגליל

**נוף הגליל** (פריער געהייסן **נצרת עילית**) איז א שטאט אין אונטער גליל, און דינט אלס הויפטשטאט פון צפון דיסטריקט. אנערקענט געווארן אלס שטאט אין יאר 1974.

די שטאט געפונט זיך אויפן מזרח זייט, און הויכע טייל פון נצרת בערג, און די שטאט קוקט איבער דער שטאט נצרת, וואס געפונט אין דער טאל. די שטאט געפונט זיך אויף א הויכקייט, פון ארום 330 מעטער העכערן ים פלאך.

לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, שטייט די באפעלקערונג, ביי אומגעפער 42,400 איינוווינער, ריכטיק פאר סעפטעמבער 2009.

די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1956, וואס האט אריינגערעכנט א פלאן, צו פאריידישן דעם גליל, עס איז געבויט געווארן אויף באדענס, אנקעסירט פון די אראבישע שטעט אין די געגנט, וואס האט געברענגט צו רייבערייען מיט די שכנים. די שטאט איז באצייכענט געווארן אלס אנטוויקלונג שטאט, א באצייכענונג באנוצט אויף שטעט, וואס זענען געבויט געווארן ווייט פון די גרויסע שטעט, און די איינוווינער זענען ביז היינט באצייכענט אלס ארעמערע ווי געווענליכע אין די גרעסערע שטעט.

די שטאט איז אנערקענט געווארן אין 1974, און אין די 1990ער יארן ווען קיין ישראל, איז געקומען א גרויסע עליה, פון די ראטן פארבאנד לענדער, האט די באפעלקערונג אין שטאט זיך געדאפלט.

די שטאט איז אויפגעשטעלט געווארן מיטן געדאנק פון דינען אלס געגנטליכע הויפטשטאט פארן גליל, דעריבער געפונען זיך אין נצרת עלית, אסאך רעגירונג געביידעס און אגענטורן. ווי אויך געריכטן פארן צפון דיסטריקט, וועלכע געפונען זיך אין קרית הממשלה, אויפן נאמען פון יצחק רבין.
באר שבע צענטראל באן סטאנציע

**באר שבע צענטראַל באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סוף סטאנציע אין באר שבע אויף דער צווישנשטאטישער ליניע פון נהריה קיין באר שבע. די סטאנציע געפינט זיך אין יצחק בן צבי גאס, לעבן דער באר שבע צענטראלער אויטאבוס סטאנציע.

די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 20סטן סעפטעמבער 2000. א גאנצן טאג פארן ארויס פון דער סטאנציע אויף דער נהריה ליניע יעדע שעה צוויי באנען, אחוץ אין די אוונט שעה'ן ווען ס'פארט ארויס איין באן א שעה. דער עקספרעס באן דויערט 62 מינוט ביז תל אביב.

## רוטע 
## װעבלינקען 
* ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:באר שבע
אבדאללא דער צווייטער

[קליין|150px|אבדאללה דער צווייטער קאניג יארדניע  [15טן יאנואר 2020]]
קליין| אבדאללא דער צווייטער איז יונגער
קליין| חתימה פון עבדאללה קעניג פון ירדן
**אבדאללא דער צווייטער, קעניג פון יארדאניע** (אראביש: **عبد الله الثاني بن الحسين** געבוירן 30סטן יאנואר 1962) איז דער היינטיקער קעניג פון יארדאנישן קעניגרייך. 
קליין| אבדאללה מלך ירדן

אבדאללא איז דער עלסטער זון פון פריערדיקן קעניג כוסיין, און אן אור אייניקל פון אבדאללא דער ערשטער. זיין מוטער איז געווען אן ענגליש מיידל, א טאכטער פון אן אפיציר אין בריטישע ארמיי, וואס נאכן הייראטן כוסיין האט זי אנגענומען די איסלאמישע רעליגיע.

ער האט געלערנט אין שולעס אין ענגלאנד, און שפעטער אין אקספארד אוניווערסיטעט, און אין מיליטערישע אקאדעמיע. ער האט געדינט אלס פילאט אין יארדענישע מיליטער, און אלס קאמאנדיר פון די ספעציעלע קרעפטן. אויך האט ער שטודירט אינטערנאציאנאלע באציונגען, אין דזשארדזשטאן אוניווערסיטעט, אין וואשינגטאן די סי.

ווען זיין טאטע איז געשטארבן, 7טן פעברואר 1999. איז ער אויפגענומען געווארן אלס קעניג, אפילו זיין פעטער פרינץ כאסאן, איז געווען קרוינפרינץ, און ער וואלט ווען געדארפט ווערן קעניג, נאר כוסיין האט געוואלט אז די קעניגרייך זאל אריבערגיין צו זיינע קינדער.

אבדאללא ווערט פארעכנט אלס א מענטש פון מערב וועלט, זיין ענגליש איז בעסער, ווי זיין ליטערארישע אראביש. זיין פאליטיק איז אמעריקאניש גענויגט, און דערפאר האט ער אויסצושטיין אסאך קריטיק פון די אראבישע וועלט. ווען ער איז געקרוינט געווארן אלס קעניג, האט ער פארשפראכן פארצוזעצן די שלום, וואס זיין פאטער האט אונטערגעשריבן מיט ישראל.

ער האט געהייראט קעניגן ראניא אין יאר 1993, א פרוי פון קאווייט, פון פאלעסטינע אפשטאם. זיי האבן פיר קינדער, פרינץ כוסיין וואס ער איז קרוינפרינץ. פרינצעסין אימאן, פרינצעסין סאלמע, און דער יונגסטער האשעם.

קאטעגאריע:יארדאניע
קאטעגאריע:מלכים
באר שבע צפון באן סטאנציע

**באר שבע צפון באן סטאנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אין באר שבע אויף דער צווישנשטאטישער ליניע פון נהריה קיין באר שבע, וואס דינט אויך א סוף סטאנציע אויף דער ליניע פון באר שבע קיין דימונה. די סטאנציע געפינט זיך לעבן דעם בן גוריון אוניווערסיטעט.

די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 29סטן מערץ 1956.

## רוטע און דינסט 
* א באן פארט ארויס פון דער סטאנציע אויף דער נהריה-באר שבע ליניע יעדע שעה אין ביידער ריכטונגען. 
* פיר באנען א טאג גייען ארויס קיין דימונה.
* אויף דער הוד השרון - באר שבע ליניע פארט ארויס איין באן אין יעדער ריכטונג רוב שעה'ן פון טאג; אין די שפיץ שעה'ן פארן ארויס צוויי באנען א שעה.

## װעבלינקען 
* ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:באר שבע
11טן יולי

**דעם 11טן יולי** איז דער 192סטער טאג פון יאר (193סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 173 טעג .
## היסטארישע געשעענישן 
* 1740 - די יידן ווערן פארטריבן פון אוקראינע
* 1921 - וואפן שטילשאנד פראקלאמירט אין דער אירישער זעלבשטענדיקייט מלחמה
* 1921 - מאנגאליי ווערט אומאפהענגיק פון דער רעפובליק פון כינע
* 1927 - ערדציטערניש אין ארץ ישראל מיט צענטערפונקט אין יריחו געגנט מיט שטארקייט פון 6.2 אויף דער ריכטער סקאלע. 300 געהרגעטע.
* 1991 - א טאטאלע ליקוי חמה געזען אין האוואי

## געבוירן 
* 1274 - ראבערט דע ברוס מלך פון סקאטלאנד (געש' 1329)
* 1657 - פרידריך דער ערשטער פון פרייסן (געש' 1713)
* 1767 - זשאן קווינסי אדאמס, דער זעקסטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1848)

## געשטארבן 
* 1987 - יעקב יצחק רודערמאן, אמעריקאנער ראש ישיבה (געב' 1901)

## פייערטעג 
* בענין - זעלבשטענדיקייט טאג
* בורקינע פאסא - זעלבשטענדיקייט טאג
* ניזשער - זעלבשטענדיקייט טאג

----
* 10טן יולי - 12טן יולי
* יולי

11
אנטוויקלונג שטאט

**אנטוויקלונג שטאט**, (אין העברעיש עיירת פיתוח) איז א באצייכענונג אין ישראל, פאר שטעט איבערן לאנד, וועלכע געפונען זיך ווייט, און עטוואס אפגעזינדערט פון די גרויסע שטעט, וואס זענען גוט אויפגעבויט, און שטייען גוט אין אלע הינזיכטן, פון אן אויפגעבויטע שטאט. רוב פון די איינוווינער אין די אנטוויקלונג שטעט, זענען ארעמער, און פארדינען ווייניקער פון די געווענליכע ארבייטער אין לאנד, די רעגירונגען פון אנהייב די עקזיסטענץ פון ישראל, האבן פרובירט צו איבערצייגן גרויסע פירמעס און געזעלשאפטן, צו אינוועסטירן אדער אויפבויען פאבריקן אין די שטעט, צו לינדערן די שווערע ארבעטסלאזיקייט, וואס הערשט אין אזעלכע שטעט. פאבריקן וואס האבן פיליעס אין אזעלכע שטעט, צאלן ווייניקער שטייער, און באקומען הילף אין פארשידענע פארמען, פון די רעגירונג.

די אנטוויקלונג שטעט האבן אין מערסטנטייל נישט געהאט גרויס דערפאלג, און זייער צושטאנד איז ביז היינט זייער שוואך פינאנציעל, און די ארבעטסלאזיקייט ראטע איז פון די העכסטע אין לאנד. אן אויסנאם איז ערד, וואס איז יא געווען סוקסעספול, אין איז שטארק פינאנציעל.

א טייל פון די אנטוויקלונג שטעט, זענען שפעטער אויסגעוואקסן אין געהעריקע שטעט, ווי קרית שמונה, כרמיאל. אנדערע זענען געבליבן די זעלבע ווי ביים גרינדונג פון שטאט ווי ירוחם.

א טייל פון די אנטוויקלונג שטעט, האבן באקומען פון לאנד, א מוניציפאלע הערשאפט, וואס זענען גרעסער פון תל אביב, וויבאלד די לאנד האט געמיינט אז אזעלכע שטעט וועלן זיך ארויפארבעטן, און ווערן גרויסע שטעט. א טייל פון די שטעט זענען געבויט געווארן, נאכן האבן דארט איבערגאנגס לאגערן (מעברות), ווי שדרות, אור יהודה, און אנדערע.

דורכאויס די 1990ער יארן, ווען קיין ישראל האט געשטראמט אן עליה, פון די ראטן פארבאנד לענדער, זענען אסאך פון די איבערגאנגס שטעט גרויס געווארן, און אסאך פארגרעסערט זייער באפעלקערונג.

ליסטע פון די אנטוויקלונג שטעט.

אין צענטער פון ישראל:
:בית שמש, לוד, יבנה, אור יהודה.

אין גליל:
:בית שאן, חצור הגלילית, קרית שמונה, כרמיאל, נוף הגליל, יקנעם עילית, שלומי, מגדל העמק.

אין די נגב:
:קרית גת, ערד, קרית מלאכי, דימונה, מצפה רמון, אילת, שדרות, נתיבות אופקים, ירוחם.

קאטעגאריע:ישראל
12טן יולי

**דעם 12טן יולי** איז דער 193סטער טאג פון יאר (194סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 172 טעג .
## היסטארישע געשעענישן 
* 1906 - אלפרעד דרייפוס געווינט זיין פראצעס ענדלעך אין א מיליטערישן טריבונאל
* 1979 - קיריבאטי פראקלאמירט איר זעלבשטענדיקייט
* 1993 - ערדציטערניש מיט א שטארקייט פון 7.8 אין דער ריכטער סקאלע לעבן האקיידא, יאפאן איז גורם א שעדלעכע צונאמי כוואליע.

## געבוירן 
* 1854 - זשארזש איסטמאן, ערפינדער פון דער קאדאק קאמערע (געש' 1932)
* 1884 - אמעדעא מאדיליאני, מאלער (געש' 1920)

## געשטארבן 
* 1536 - עראסמוס, האלענדישער פילאסאף 
* 1935 - אלפרעד דרייפוס, יידישער פראנצויזישער ארמיי אפיציר (געב' 1859)

## פייערטעג 
* קיריבאטי - זעלבשטענדיקייט טאג

----
* 11טן יולי - 13טן יולי
* יולי

12
בירגערמייסטער פון לאנדאן

דער **בירגערמייסטער פון לאנדאן** איז א מענטש וואס איז געוויילט דורך אלע בירגער אין גרויסלאנדאן צו פירן די סטראטעגישע רעגירונג פון לאנדאן צוזאמען מיט דער לאנדאנער אסיפה.

די ראלע איז געשאפן געווארן אין 2000, און איז געווען דער ערשטער בירגעמייסטער אינעם פאראייניגטן קעניגרייך וואס מ'האט געוויילט אין אלגעמיינע וואלן. דער ערשטער בירגערמייסטער פון לאנדאן איז געווען קען ליווינגסטאן , פון 2000-2008. דער היינטיגער בירגערמייסטער, באריס זשאנסאן, איז געוויילט געווארן אין 2008.
## שכירות
דער שכירות וואס דער בירגערמייסטער באקומט א יאר איז  £143,911, בערך אזוי ווי א קאבינעט מיניסטער.
סידני

קליין|סידני
**סידני** איז די גרעסטע און די מערסטע באפלעקערסטע אין אויסטראליע, און די שטאַט הויפטשטאט פון ניו סאוט וויילס. סידני ליגט אויפן דרום־מזרח בארטן פון אויסטראליע ביים טאסמאן ים. ביים 2006 צענזוס האט סידני געהאט 4,119,190 איינוואוינער. דער אוניווערסיטעט פון סידני איז אויסטראליע'ס עלטסטער אוניווערסיטעט.

## געאגראפיע 
כאטש סידני ליידט נישט פון ציקלאנען און ערדציטערנישן, האט דער על ניניא א שטארקע השפעה אויפן וועטער אין סידני.

## יידן אין סידני 
אין 1817 זענען געווען 20 יידן אין סידני און זיי האבן געגרינדעט א חברה קדישא. אין 1830 האט סידני געהאט צוויי שולן. היינט וואוינען אין סידני בערך 45,000 יידן.

קאַטעגאָריע:אויסטראליע
קאַטעגאָריע:שטעט
יעקב צבי ראבינאוויטש

רבי **יעקב צבי ראבינאוויטש** איז געווען דער צווייטער פאריסאווער  רבי. ער איז געווען א תלמיד מובהק פון רבי ישכר בער באראן פון ראדאשיץ, רבי אלעזר האפשטיין פון קאזשניץ, רבי נחמיה פון בעכעווע (זיין פעטער) און רבי נתן דוד פון שידלאווצע. ווען ער האט אנגעהויבן פירן האט ער געהאט א קליינעם עולם פון חסידים, אבער דאס לעצטע יאר פון זיין לעבן האבן טויזנטער חסידים געקומען צו אים אויף ראש השנה.

## ביאגראפיע
רבי יעקב צבי איז געבוירן צו זיין פאטער רבי יהושע אשר ראבינאוויטש, זון פונעם ייד הקדוש און זיין מוטער לאה (לאציא) האלבערשטאט. 

ער האט חתונה געהאט מיט שרה יוטא, א טאכטער פון ר' שלמה היילפרין פון פינטשאוו, אן אייניקל פונעם "חכם צבי".

זיינע תורות זענען געדרוקט אינעם ספר "עטרה לראש צדיק".

## פאמיליע 
רבי יעקב צבי און די רביצין שרה יוטא האבן געהאט די פאלגנדע קינדער:
* די ווייב פון רבי נתן דוד ראבינאוויטש פון פארצעוו
* מרת אסתר, די ווייב פון רבי ירחמיאל טייטלבוים פון איהעל, און בזיווג שני די ווייב פון רבי יצחק ישעיה האלבערשטאם פון טשחויוו
* מרת שיינדיל, די ווייב פון רבי יקותיאל שמעלקע ערבליך
* די ווייב פון זיין ברודער רבי מאיר שלום ראבינאוויטש
* רבי אורי יהושע אשר אלחנן אשכנזי פון קאלביל
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פרשיסחא
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם