open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אשר אנשיל יונגרייז

הרב **אשר אנשיל הלוי יונגרייז** (ה׳תקס״ו – ה׳ כסלו ה׳תרע״ד) איז געווען דער רב פון טשענגער, אונגארן.

## ביאגראפיע 
הרב אשר אנשיל איז געווען א זון פון ר' שמואל הלוי יונגרייז זצ"ל, סעטשער רב, און זיין ווייב  מרים ייטל (געב׳ ווינער).

ער האט איבערגעלאזט א שיינע פארצווייגטע משפחה. פיל רבני אונגארן זענען געווען מיוצאי חלציו. עס ווערט פארציילט אז הארט פארן קריג איז געווען א גרויסע אסיפת רבנים אין אונגארן, אינמיטן דער אסיפה האט איינער געבעטן אז ווער עס איז א טשענגערער אייניקעל זאל זיך אויפהייבן, און עס האבן זיך אויפגעהויבן 80 רבנים!

ער האט פארפאסט דאס ספר שו"ת מנוחת אשר.

די גדולים פון יענער צייט האבן אים באטיטלט מיט "מופת הדור", ער איז געווען א איש קדוש ונורא און באוויזן מוראדיגע זאכן מיט ישועות, און בעיקר מיט דער חכמת הרפואה. מענטשן מיט אלע מיני חולאים און פונעם גאנצן ארום זענען געקומען צו פארן קיין טשענגער, געהאלפן צו ווערן מיט א רפואה, אפילו די גויים זענען פיל געקומען צו אים.

זיין זון משה נתן איז געבוירן געווארן אין מאטערסדארף אין יאר ה׳תרע״ב.

ער איז נפטר געווארן ה' כסלו ה׳תרע״ד.

## זיינע ספרים 
* מנוחת אשר

## פון זיינע אייניקלעך 
* ר' דוד יונגרייז ז"ל מרבני עדה החרדית 

* ר' שמואל דוד יונגרייז בעמח"ס שו"ת מהרשד"ה

* ר' יהודה סג"ל ראזנער אב"ד סעקלהיד בעמח"ס אמרי יהודה

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
שעיך

שעיך איז א טיטל וואס די אראבער ניצן אפטמאל פאר א הערשער וואס האט געהערשט איבער א באשטימטן געגנט.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אראבער
קאַטעגאָריע:מיטל מזרח
קאַטעגאָריע:טיטלען
יהושע ראזנבערגער

הרב **יהושע ראזנבערגער** איז א חבר הבד"צ פון די עדה החרדית, און רב פון קרית הרמ"א אין בית שמש, ער איז גאר א שטארקער קנאי.

## משפחה
זון פון הרב אברהם ברוך ראזענבערגער (גמזו) א זון פון הרב יקותיאל יודא ראזענבערגער (תורת יקותיאל)

איידעם ביים ספינקער רבי פון ירושלים, רבי יוסף מאיר כהנא.

### קינדער 
* זון רבי יצחק דינט אלס רב פון דער לי-גארדענס געגנט נעבן וויליאמסבורג, און איז פארהייראטעט צו מרת רחל אסתר, טאכטער פון רבי זלמן לייב טייטלבוים, איינער פון די צוויי סאטמארער רבי'ס.

* איידעם רבי אשר ישעיה ראזנבוים, נאדווארנער רבי אין ביתר עילית.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:קנאים
ישראל יעקב פישער

הרב **ישראל יעקב פישער** (1925 - 2003) איז געווען רב אין שכונת זכרון משה, ירושלים ,און ראב"ד פון דער עדה החרדית פון תשנ"ו ביז תשס"ג.

## ביאגראפיע 
ישראל יעקב פישער איז געבוירן געווארן אין ירושלים צו דבורה און אהרן פישער פון די אנשי ה"פרושים" בירושלים. ס'ווערט פארציילט אז זיין טאטע האט געשאסן דעם מנהיג פון די אראבער וואס איז געקומען טשעפן די אידן ביי די תרפ"ט ראיאטן, אבער די שמועות זענען נישט באשטעטיגט. זיין טאטע האט געשטאמט פון א רבנישער משפחה, דער זיידע רבי שלמה פישער איז געווען רב פון דער סטאטוס קווא קהילה פון קארלסבורג און א תלמיד פון רבי אברהם שמואל בנימין סופר און רבי יצחק דוב באמבערגער. די באבע שרה גיטל פישער איז געווען אן אייניקל פון רבי צבי הירש העלער מגדולי רבני אונגארן.

זיין טאטע איז געווען מקורב צו יעקב ישראל דעהאן, ממילא האט ער גערופן זיין קינד אויף זיין נאמען. בשנת ה'תש"ב,  זייענדיג אלט 17 יאר, איז זיין פאטער נפטר געווארן. מיט ערציען די בני המשפחה, האט ארויסגעהאלפן, הרב יחיאל מתתיהו דיוויס. ישראל יעקב האט חתונה געהאט מיט מלכה בת הרב ישראל אשר וואלעס, איידעם פוחן הרב בן ציון יאדלער.

הרב פישער האט געדינט במשך ארבעים שנה אלס רב שכונת זכרון משה אין ירושלים, און אלס דיין אין בד"צ העדה החרדית. בסוף ימיו איז ער געווארן נתמנה ראב"ד של הבד"צ. ער איז נחשב אלס איינער פון די חשובי הפוסקים אין ירושלים. זיינע פסקים זענען פארזאמלט אין די ניין בענדער שו"ת "אבן ישראל". 

צווישן זיינע באקאנטע פסקים: א שוואנגערע פרוי אין דעם ניינטן חודש איז פטור פון פאסטן יום הכיפורים, און א היתר צו עפענען שבת שטאפערס פון פלאסטיקע פלעשלעך.

ער איז נפטר געווארן כ"ה אדר א' ה'תשס"ג (27סטן פעברואר 2003) און באערדיגט אין הר המנוחות, ירושלים.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
פוסקים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
אריה ראזנפעלד

הרב **אריה ראזנפעלד** איז דער דיין פון די זאלוינים אין קרית יואל. 

ער איז א ת"ח ביז גאר.

ער איז א זון פון ר חיים אברהם ראזנפעלד דער סאטמארער דיין אין אנטווערפן וואס איז אוועק יונגערהייט ביי א עקסידענט אויפן וועג אהיים פון דער חנוכת הבית פון סאטמאר יונגל קעמפ.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:קרית יואל
קאַטעגאָריע:סאטמארער דיינים

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
שלום פרידמאן

הרב שלום פרידמאן איז א דיין פון דעם התאחדות קהלות החרדים אין לאנדאן, ענגלאנד. ער איז דער מחבר פונעם ספר ״פתח השער״ אויף הלכות נידה.

הרב פרידמאן איז אויפגענומען געווארן אלס סגן הגאב"ד צו די זייט אויף זיינער שוואגער הרב אפרים פאדווא.

ער איז א איידעם ביים פריערדיגן רב, הרב חנוך דוב פאדווא.

הרב פרידמאן איז געבוירן געווארן אין מאנטשעסטער.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:דיינים
קרית טאהש

[קליין|[טאהשער רבי]]
**קרית טאהש** איז א חסידישע געמיינדע וואס געפינט זיך אין שויס פון בויסבריאנד, א דערפל אין קוויבעק, קאנאדע. קרית טאהש איז די הויפטקווארטיר פונעם טאהשער הויף וואס שטאמט אָריגינעל פון דעם שטעטל טאש, אונגארן. די געמיינדע ציילט אפ צירקע פינף הונדערט משפחות (3,000 באוואוינער אין געזאמט).

## געשיכטע
דער פריערדיגער טאהשער רבי הרה"ק רבי משולם פייש לאווי זצ"ל האט געגרינדעט דאס שטעטל אין יאר תשכ"ג (1963), און האט אויפגעשטעלט די טאהשער חסידות פונדאסניי נאכן חורבן אייראפע. ער האט פארשיינט און באלייכט דאס שטעטל מיט זיין אנוועזנהייט. עס האבן זיך געיאוועט אהין טויזנטער אידן מארבע כנפות הארץ טאג טעגליך, מקבל צו זיין ברכתו הק' און צו זעהן דעם פנים פון אזא אויסגעארבעטער איד.

די באוואוינער פון קרית טאהש פירן פולשטענדיג א פארצייטישן לעבנסשטייגער כמעט אזוי ווי אין דעם אלטן היים אין אונגארן.

## אינסטיטוציעס 
צווישן די בילדונג-אנשטאלטן קען מען אויסרעכענען די ישיבה גדולה און בית המדרש הגדול "ד'קהל אור החיים ד'טאהש", די תלמוד תורה "בית יודא", די מיידל שולע און חתונה זאל "בית צירל", נעץ פון כוללים און נאך. די געמיינדע פארמאגט אויך איר אייגענע הצלה דינסט פאר נויטפעלער, שומרים ארגאניזאציע וואס ארבעט אין געמיינשאפט מיט די באהערדן צו פארמיידן בעיקר איבערפאלן און געוואלט פון גויאישע פארשוינען קעגן אידישע באוואוינער, חברים א.ד.ג.

## זעט אויך 
* אלימלך לאווי

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* אומעמטליכער וועבזייטל פון קרית טאהש (אויף ענגליש)
* חברה הצלה ד'קרית טאהש  (אויף ענגליש)

קאַטעגאָריע:קאנאדע
קאַטעגאָריע:חסידים
ברוך נתן האלבערשטאם

רבי **ברוך נתן האלבערשטאם** איז דער רב פון דער סאטמארער קהילה פון רבי זלמן לייב טייטלבוים אין לאנדאן. ער איז געווארן רב אין תשע"ה נאך וואס ער האט דארט געוואונען די וואלן, און ער האט זיך דאן אהינגעצויגן פון זיין היימשטאט וויליאמסבורג וואו ער פלעגט וואוינען בעפאר.  

ער איז גאון אדיר, און גאר א שארפער, א שטרענגער קנאי און א גאר קלוגער מענטש. 

ער איז גאר שטארק באהאוונט אין דער שיטה פון רבי יואל טייטלבוים פון סאטמאר, און ער טרעט אפטמאל אויף מיט דרשות איבער דער שיטה, און אקעגן די ציונים און אגודיסט'ן. ער איז אויסגעוועלט געווארן צו אויפטרעטן ביים גרויסן כינוס אין בארקלעיס סענטער אקעגן דעם גזירת הגיוס.  

## ביאגראפיע 
ער איז א זון פון רבי משה האלבערשטאם, דער קיוויאשדער רב זצ"ל פון וויליאמסבורג, וואס איז א בן אחר בן צום צאנזער רב. ער האט געהייראט רחל, די טאכטער פון רבי מרדכי שטיין, פאלטישאנער רב. 
## קינדער
ער האט א זון מיטן נאמען הרב צבי אלימלך שליט"א וואס איז געבוירן בערך תשס"ב אין חדר האט ער געלערנט אין סאטמאר'ן חדר אין וומס"ב ווען זיין פאטער האט זיך געצויגן קיין לאנדאן איז ער אריין אין ת"ת סאטמאר לאנדאן דערנאך האט ער געלערנט אין די סאטמאר'ן ישיבה קטנה אויף לימעס רד. ביי הגאון רבי וואלף בלום זצ"ל שפעטער איז אריין אין ישיבה גדולה סאטמאר לאנדאן. בשנת תשפ"א האט ער חתונה געהאט מיט מרת רייזיל תליט"א טאכטער פון הרה"ג רבי יואל פאללאק שליט"א דיין אין די סאטמארע קהילה אין לאנדאן זון פון נאנשע רבי פון וומס"ב און איידעם פון רבי בעריש מייזעלש מווייטצען לאנדאן שליט"א די חתונה איז פארגעקומען אויף א קליינע פארנעם צוליב די קארנא ווייריס וואס האט דאן געבשעוועט אין די פרדס וויזשניץ זאל.
ער האט צוויי טעכטער אין איין זון 
אסתר.
הינדא.
שרגא פייבוש.
היינט צו טאגס זיצט רבי הערש אלימלך אין סאטמארן כולל אין לאנדאן ווי ער לערענט אינאיינעם מיט זיין חבורה הרב מנשה סלאנסקי שליט"א ווי זיי אקערן דורך שווערע סיגות הש"ס והשו"ע ביז די שפעטע נאכט שעות זעט מען איהם נאך זיצין אונעם סאטמארן בית המדרש אויף קעזנעוו ווי ער האקט שטיקער נישט אראפ נעמענדיג די אויגן פון גמרא, 
נאטע צו רבי הערש אלימלך זאגן אז עס וואקסט דא אויף א גדול בישראל וואס וועט נאך באלייכטן די וועלט מיט זיין תורה, קדושה, מסורות אבות ועוד. ונזכה ונחיה ונראה

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* א שארפע דרשה פון הרב ברוך נתן האלבערשטאם

קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:סאטמארער דיינים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן

קאַטעגאָריע:זאלוינים
יעקב לעבאוויטש

רבי **יעקב הלוי לעבאוויטש** אב"ד קאפיש זצ"ל בעל משנת יעקב אין וויליאמסבורג איז געווען א תלמיד פון רבי שאול בראך, קאשויער, און א חסיד פון רבי ישכר דוב רוקח, דער בעלזער רב.

 דער קאפישער רב זצ"ל איז געווען דער רב מסדר גיטין בה"א הידיעה. אלע פראבלעם פאלן ווי א מאן האט נישט געוואלט געבען זיין ווייב א גט מיט גוטען נאר איר לאזען א עגונה, איז אנגעקומען צו אים, ווי מיט מסירת נפש האט ער געמאכט זיכער אז דער מאן גיבט זיין ווייב א כשר'ע גט.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
יהודה כהנא-העלער

הגאון רבי **יהודה בן הרב יוסף הכהן כהנא-העלער** (כסלו ה׳תק״ד – כ״ז ניסן ה׳תקע״ט) איז געווען דער ערשטער רב פון סיגעט און דער מחבר פון ״קונטרס הספיקות״. ער איז געווען א ברודער פון הרב אריה לייב העלער, דער מחבר פון ״קצות החושן״.

## ביאגראפיע 
**רבי יהודה** איז געבוירן אין קאלוש, גאליציע. פון אנפאנג האט ער געפרואווט זיך צו ערנערן פון זיין אייגענער ארבעט, ער האט געהאט א קרעטשמע אין א דערפל נעבן קאליש. ווען זיינע געשעפטן זענען דורך געפאלן איז ער אריבער וואוינען קיין לעמבערג, דארט האט ער קענען געלערנט דעם גאון דער פרי מגדים, מיט וועמען ער איז געווארן שטארק באפריינדעט. אין לעמבערג האט **רבי יהודה** זיך אפגעגעבן מיט דעם דרוקן פון זיין ברודער'ס ספר, דעם קצות החושן, צו וועמען ער האט צוגעלייגט זיין אייגענעם ספר דעם קונטרס הספיקות. שפעטער איז **רבי יהודה** געווען דיין אין מונקאטש און רב אין סעליש, אין איז געווען באקאנט ווי איינער פון די גאוני הדור.

אין יאר ה'תקס"ב האט מען אויפגענומען רבי יהודה פאר רב אין סיגעט און די גלילות **מארמאראש**. זיין אויפנעמען איז נישט געווען איינפאך, די פירערס פון דער געמיינדע פון **סיגעט** האבן געהאלטן מען זאל אויפנעמען דעם סעלישער רב **רבי יהודה** אלס רב, אבער די פירערס פון דער מארמאראשער אומגעבונג - ספעציעל די פאמיליע שטערן, וועלכע זענען געווען גרויסע גבירים, האבן געוואלט מען זאל אויפנעמען איינעם פון זייער פאמיליע, הרב מנחם שטערן, וועלכער איז געווען דיין אין קאלוש. ביידע זייטן זענען געפארן ברענגען זייער רב, ווען די צוויי רבנים האבן זיך צוזאמען געטראפן אין **סיגעט** זענען זיי אדורך געקומען צווישן זיך אין **רבי מנחם** האט אפגעטרויטן דאס רבנות, און געווארן ראש בית דין פון **רבי יהודה**.

אין די צייטן פון **רבי יהודה** האט מען געבויט די ערשטע שול אין סיגעט, און סיגעט האט זיך אנגעהויבן צו פארמערן מיט יודן אין תלמידי חכמים. **רבי יהודה** איז געווען רב אין **סיגעט** ביז ער איז נפטר געווארן כ"ז ניסן ה'תקע"ט. ער האט איבערגעלאזט זיבן זין און איין טאכטער, וואס פון זיי האט זיך אנטוויקלט די באקאנטע פאמיליע **"כהנא"**, צווישן זיי רבנים, תלמידי חכמים, חסידים, גבירים אין עסקנים.

## זיינע ספרים 
אויסער דעם ספר **קונטרס הספיקות** איז געדרוקט געווארן פון **רבי יהודה** דער ספר **תרומת הכרי**, דורך זיינס אן אייניקל רבי שמעלקא גינצלער, רב אין ווישאווא.

## זעט אויך 
* רבנים פון סיגעט

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:רבנים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:כהנים
קאַטעגאָריע:זיבנבערגן
קאַטעגאָריע:סיגעט
שמעון זעליכאווער

רבי **אברהם שמעון הלוי אנגל־הורוויץ (**תרל"ו - תש"ג**)**, באקאנט ווי רבי **שמעון זשעליכאווער**, איז געווען דער משפיע און משגיח אין דער ישיבת חכמי לובלין. שפעטער האט ער איבערגעלאזט די ישיבה צוליב זיינע דיפערענצן מיט די ראשי ישיבה איבער דעם ריכטיגן דרך הלימוד, ער האט געהאלטן אז מ'דארף ווייניגער עוסק זיין אין פלפול, נאר זיך ענדערש קאנצעטרירן אויף די גמ' מיט די ראשונים.

אום זומער ה'תש"ג איז ער פארטריבן געווארן צו זיין טויט, אינאיינעם מיט די קראקעווער אידן דורך די נאצישע חיות.

זיינע דברי תורה זענען געווארן איינגעזאמלט אין ספר "נהרי א"ש" דורך זיין תלמיד הרב ירחמיאל ישראל יצחק דאמב.

## זיינע תלמידים 
* הרב שמואל וואזנער
* הרב ברוך שמעון שניאורסאן
* הרב ירחמיאל ישראל יצחק דאמב
* רבי ישראל אברהם שטיין, פאלטישאנער רב

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
 זיין מאמר שובה ישראל 

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע
קאַטעגאָריע:משגיחים
קאַטעגאָריע:רבנים אומגעקומען אין חורבן אייראפע
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים
האראלד וואוד באן סטאנציע

**האראלד וואוד** () איז א באן סטאנציע אויף דער גרויסאיסטערן הויפטליניע וואס באדינט די שטאָט האראלד וואוד, אין דער לאנדאנער בארא פון העווערינג, מזרח לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 6.

די סטאנציע ווערט באדינט בעיקר דורך דער  -  מעטרא באן. זונטיק שטעלן זיך אפ טייל באנען פון אבעליא גרויס-אנגליא קיין .
פון 2019 וועט די סטאנציע ווערן באדינט דורך קרייצבאן, מיט פארבינדונגען צו סטאנציעס אין צענטראל לאנדאן, ווי אויך  און היטרוי ערפארט.

## היסטאריע
האראלד וואוד באן סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן דעצעמבער 1868 דורך דער גרויס-איסטערן אייזנבאן אויף זייער הויפט ליניע פון  קיין מזרח ענגלאנד.

## צוקונפטיקע אנטוויקלונג
פון מיי 2017 וועט די ליניע ניצן קלאס 345 צוגן מיט 9 וואגאנען, וואס זענען לאנג 200 מעטער. 

## באדינונג
אין די נישט שפיץ־שעה׳ן פארן פון דער סטאנציע 6 באנען א שעה קיין ליווערפול סטריט און 6 באנען קיין שענפילד. זונטיק פארן אויך צוויי באנען א שעה פון אבעליא גרויס-אנגליא קיין ליווערפון סטריט און קיין סאטענד וויקטאריע.

  

## וועבלינקען
*

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
טערעסיף

**טערעסיף** אדער **טרעסיף** (, , , , ) איז א שטעטל אין קארפאטארוס, היינט אין דער טראנסקארפאטישער גובערניע פון אוקראינע. זי געפינט זיך ביים צוזאמענפלוס פון די טייכן טיסא און טערעסיף, 36 ק"מ דרום־מזרח פון חוסט און 9 ק״מ מערב פון סיגעט. דאס שטעטל האט 7616 איינוואוינער (יאר 2016).

## יידישע היסטאריע 
די ערשטע יידן זענען געקומען אין טערעסיף אין די אנהייב ת"ק יארן. אין 1768 האבן געוואוינט פיר יידישע משפחות אין שטעטל, אין 1880 האבן געוואוינט 155 יידן, און אין 1921, זענען זיי געווען 480.

## רעפערענץ 
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
אהרן שיף

הרב **אהרן שיף** איז דער אב בית דין פון דער חרדי'שער "מחזיקי הדת" קהילה אין אנטווערפן. ער איז ערוועלט געווארן תשע"א און ער האט געוואונען כמעט אלע שטימען. 
פארדעם האטער ער געדינט אלס רב פונעם אלעקסאנדער שטיבל אין שטאט, פאר דרייצן יאר.

ער איז אן אייניקל פון רבי אלעזר שיף פון גארליץ.

ער איז באקאנט אלס אן אויסגערופענער גוטער רעדנער, און ער ווערט גערופן אויפטרעטן איבער דער גאנצער וועלט. אין יאר תש"פ האט ער אויפגעטרויטן אלס גאסט רעדנער ביים היסטארישן גיגאנטישן סיום הש"ס פון אגודת ישראל ד'אמעריקע, מיטן באטייליגונג פון איבער ניינציג טויזנט אידן. 

זיין זון הרב מרדכי שיף אב"ד אגוד האברכים איז א מגיד שיעור אין א ישיבה סטאלין אין בארא פארק און איז אויך באוויסט אלס גאר גוטער רעדנער.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אנטווערפן
קאַטעגאָריע:בעלגישע רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:רעדנער
לאסלא סאבא

**לאַסלאָ סאַבאָ** (;  19טן מערץ 1917 - 8טן אויגוסט 1998) איז געווען אַן אונגערישער שאכשפיל גרויסמײַסטער.

סאַבאָ איז געבוירן געוואָרן אין בודאַפּעשט, אונגערן, דעם 19טן מאַרץ, 1917. אין 1935, צו 18 יאָר, האָט ער געווּונען די אונגערישע שאָך מײַסטערשאַפֿט, אַן אינטערנאַציאָנאַלער טורניר אין טאַטאַ (Tatatóváros), און ער איז אויסגעקליבן געוואָרן צו רעפּרעזענטירן זײַן לאַנד אין דער וואַרשעווער אָלימפּיאַדע פֿון 1935.
צוקוקערס צו דער אָלימפּיאַדע האָבן באַווּונדערט דעם יונגנמאַנס סטיל פֿון אַטאַקירן, אַ סטיל וואָס איז געווען פּונקט דער היפּוך פֿון דעם פּאָזיציאָנעלן צוגאַנג פֿון די אַנדערע אונגערישע שפּילערס.
אַ פּנים האָט זיך סאַבאָ געלערנט מיט געזאַ מאַראָצי, אַ פּאַטריאַרכאַלישע פֿיגור אין אונגערן, אײנער פֿון די אונגערישע שאָך־אָבֿות וואָס האָט פֿריער אױך טרענירט די וועלט־מײַסטערס מאַקס אָװע (Max Euwe) און וועראַ מענטשיק (Vera Menchik). 

ביז דער צווײטער וועלט־מלחמה האָט סאַבאָ געהאַט נאָך עטלעכע גרױסע הצלחות, בתוכם דער ניצחון אין הײסטינגס אין 1938-39. ער האָט אױך אָנגעהויבן צו אַרבעטן אין אַ באַנק.
נאָך דעם אױסברוך פֿון דער מלחמה איז סאַבאָ אַװעקגעשיקט געוואָרן אױף צװאַנגאַרבעט, און שפּעטער איז ער געװאָרן אַ קריגס־געפֿאַנגענער בײַ די רוסן.

נאָך דער מלחמה האָט ער ממשיך געװען צו שפּילן שאָך און אָנטײל גענומען אין אַ סך בכּבֿודיקע אינטערנאַציאָנאַלע טורנירן. ער האָט דערגרײכט דעם פֿינפֿטן פּלאַץ אינעם טורניר פֿון גראָנינגען (1946), אַ גאָר שטארקער טורניר װוּ עס האָבן געשפּילט די בעסטע שפּילערס אין דער װעלט אַזױ װי באָטוויניק, אָװע, סמיסלאָװ, נײַדאָרף, באָלעסלאַװסקי און קאָטאָװ. אין דעם טורניר פֿון סאַלציאָבאַדען (Saltsjöbaden Interzonal) אין 1948 איז ער געווען דער צווייטער נאָך בראָנשטיינען, און אינעם זעלבן יאָר האָט ער געװוּנען דעם ערשטן פּלאַץ אין הייסטינגס.

סאַבאָ איז געווען דער בעסטער שאָך־שפילער אין אונגערן במשך פֿון 20 יאָר (ביז פּאָרטיש האָט איבערגענומען דעם ערשטן פלאַץ). דעם הױכפּונקט פֿון זײַן קאַריערע האָט ער דערגרײכט װען ער איז געווען צװישן די 12 בעסטע שפּילערס אין דער וועלט. 

סאַבאָס משפּחה האָט געשאָנקען זײַן שאָך־ביבליאָטעק און אַרכיװ דער פֿאָלקס־ביבליאָטעק פֿון קליװלענד (Cleveland Public Library) װאָס אַנטהאַלט די גרעסטע שאָך־זאַמלונג אין דער וועלט, 32,568 בענדער.

קאַטעגאָריע:אונגארישע יידן
קאַטעגאָריע:שאך גרויסמייסטער
משה קאברינער

רבי **משה פאַליער** (ט"ז כסלו תקמ"ד, 11טן דעצעמבער 1783 - כ"ט ניסן תרי"ח, 13טן אפריל 1858), באוואוסט ווי רבי **משה קאברינער**, איז געווען דער ערשטער קאברינער רבי. ער איז געווען א לעכאוויטשער תלמיד.

## ביאגראפיע 
רבי משה איז געבוירן געווארן אין פיֶיסק וואס געפונט זיך ביי קאברין (נעבן בריסק) צו זיין פאטער ישראל אליעזר. ער האט געלערנט ביי רבי משה שערעשאווער און שפּעטער ביי רבי מרדכי לעכאוויטשער. עס ווערט דערציילט אז צוליב זיין איבערגעגעבנקייַט צו זיין דאזיגער רבי האט אים זיין שווער פארטריבן פון זיין הויז. אזוי אויך האט זיין רבי עדות געזאגט אויף אים אז יעדן טאָג טוט ער אנטדעקן אַ נייַע וועג וועגן אין "בכל דרכיך דעהו". ער האט שטרענג מקפיד געווען אויף טבילה אין מקוה, אפילו ווען עס איז געווען קאַלט ווי אייז. 

נאָך זיין רבינ'ס פטירה, האט ער זיך מדבק געווען אין זיין זון, רבי נח לעכאוויטשער. ווען ער איז אויך נפטר געווארן, אין תקצ"ג (1832), איז רבי משה געווארן רבי אנשטאט אים. כאָטש ער איז געווען א רבי, איז ער אויך געפארן צו רבי ישראל פון רוזשין, ווי ער איז געווארן אויפגענומען מיט גרויס כבוד. 

באַקאַנט מיט זיין ענווה. אויף זיין קבר שטייט געשריבן אז ווער עס וועט איבערטרייבן אין זיין שבח. "וועל איך אויפשטיין און נקמה נעמען בזה ובבא, אבער ס'איז מותר צו זאָגן אויף מיר אז איך בין א אוהב ישראל". 

נאָך זיין פטירה האבן רובֿ פון זיינע אנהענגערס זיך געווענדעט צו רבי אברהם וויינבערג, דער גרינדער פון דער סלאנימער דינאַסטיע . און א קליינער טייל זענען ווייטער געפארן צו זיין אייניקל רבי נח נפתלי פון קאברין.

## זיין השקפה 
אזוי ווי זיינע רביס, האט ער ווייטער געצויגן די דרך פון קאַרלין, ארויסהייבנדיג די וויכטיגקייט פון תפילה מיט ענטוזיאַזם. אזוי אויך האט ער מדגיש געווען צווישן זיינע אנהענגערס אז "אַיעדע חבורה ביי אידן האָבן אַ טויער אין הימל און אונזער טויער איז אונזער אמונה ושפלות". 

זיינע תורות זענען געווארן צוזאמגענומען אין ספר אמרות טהורות, ווארשע תר"ע, און אין אמרות משה, בני ברק תשמ"ט.

## זעט אויך 
אמרות און עובדות פון אים אין ספר "אור ישרים" 

## פאר מער 
* זאב רבינוביץ, החסידות הליטאית, עמ' 127
* יצחק אלפסי (עורך), אנציקלופדיה לחסידות, אישים כ-ת, ירושלים תשס"ה, עמ' רצד-רצה

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
עמערסאן פארק באן סטאנציע

**עמערסאן פארק** () איז אן לאנדאנער איבערגרונט באן סטאנציע וואס באדינט די געגנט עמערסאן פארק, אין דער לאנדאנער בארא פון העווערינג, מזרח לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 6.

די סטאנציע געפינט זיך אויף דער איין־ליניע ראמפארד-אפמינסטער ליניע.

## היסטאריע
עמערסאן פארק באן סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אקטאבער 1909 מיטן נאמען **עמערסאן פארק האלט**.

## באדינונג
אין די נישט שפיץ־שעה׳ן פארן פון דער סטאנציע:
* 2 באנען א שעה קיין ראמפארד:
* 2 באנען א שעה קיין אפמינסטער 

## וועבלינקען
*
לענדער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך

דאס פאראייניגטע קעניגרייך באשטייט פון פיר טיילן, אדער לענדער: ענגלאנד, סקאטלאנד, וויילס און צפון אירלאנד. דאס פאראייניגטע קעניגרייך איז אן אוניטארישער סואווערענער שטאַט, אין וואס סקאטלאנד, דער פראווינץ צפון אירלאנד און וויילס האבן א געוויסן שטאפל פון אויטאנאמיע.

ענגלאנד, וואס נעמט אריין דעם רוב פון די באפעלקערונג און שטח פונעם פאראייניגטן קעניגרייך, בלייבט אינגאנצן די אחריות פונעם UK פארלאמענט אין לאנדאן.

## פֿאקטן 
### סטאטיסטיק 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע קעניגרייך
קיעוו גובערניע

די **קיעווער גובערניע** (, *קיאיווקאַ אבלאַסט*; אויך **קיאיווטשטשינא** - ) איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז די הויפטשטאט פון אוקראינע, קיעוו. די שטאט קיעוו אליין געהערט נישט צו דער גובערניע. די גרעסטע שטאט אין דער גובערניע איז שווארצע טומאה.

## געאגראפיע
די קיעווער גובערניע האט א שטח סה״כ פון 28,100 קוואדראט ק״מ (בערך 35 מאל דעם שטח פון קיעוו שטאט) און איז פלאצירט אין צפון־צענטראל אוקראינע. צו מערב גרענעצט זי די זשיטאמירער גובערניע, צו דרום־מערב – וויניצער גובערניע, צו דרום – טשערקאסער אבלאסט, צו דרום־מזרח – פאלטאווער גובערניע, צו מזרח און צפון־מזרח – טשערניגאווער גובערניע, און צו צפון – די האמעלער גובערניע פון  בעלארוס.

## היסטאריע 
די גובערניע איז געשאפן געווארן אין דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק דעם 27סטן פעברואר, 1932.

## שטעט אין קיעווער גובערניע 
* אירפין
* באריספאל
* בראוואר
* כוואסטוב
* שווארצע טומאה

קאַטעגאָריע:אוקראינע
מ

**מ**' (מם, ארויסגערעדט ״מעם״) איז דער דרייצנטער אות פון אלף בית. 

"מ" איז א קאנסאנאנט, וואס מ'רעדט אויס [m].

"מ" איז איינער פון די מנצפ"ך אותיות וואס ווערן געשריבן אנדערש ביים סוף פון א ווארט—מען ניצט דעם שלאס "ם".

אין גימטריא מ = 40, ם = 600.

## פארשטעלונג פון אות מ'
לינקס|ממ'ן
דער אות מ' ווערט פארגעשטעלט דא אין די פאלגנדע פאנטן (פון רעכטס אויף לינקס): פרנק-ריהל, אריאל, דוד, כתב רש"י, כתב סת"ם, האנטשריפט, חיים.

לינקס|שלאס ממ'ן
דער אות ם פארגעשטעלט אין די זעלבע פאנטן:

אין יוניקאד, רעפרעזענטירט דער קאד 05DE דעם אות מ', און 05DD דעם אות ם',

right
איז די פארשטעלונג פון מ‏' אין ברייל.

דער פעניקישער מם זעט אויס אזוי: 35px|פעניקישער מם

## זעט אויך 
* אלף בית

קאַטעגאָריע:אלף בית
ל

**ל**' (למד, ארויסגערעדט ״לאַמעד״) איז דער צוועלפֿטער אות פון אלף בית. 

"ל" איז א קאנסאנאנט, וואס מ'רעדט אויס [l].

אין גימטריא ל = 30.

## פארשטעלונג פון אות ל'
לינקס|למד'ן
דער אות ל' ווערט פארגעשטעלט דא אין די פאלגנדע פאנטן (פון רעכטס אויף לינקס): פרנק-ריהל, אריאל, דוד, כתב רש"י, כתב סת"ם, האנטשריפט, חיים.

אין יוניקאד, רעפרעזענטירט דער קאד 05DC דעם אות ל'.

right
איז די פארשטעלונג פון ל'  אין ברייל.

דער פעניקישער למד זעט אויס אזוי: 35px|פעניקישער למד

## זעט אויך 
* אלף בית

קאַטעגאָריע:אלף בית
יעקב יוסף האלבערשטאם

קליין|300x300פיקס|רבי יעקב יוסף האלבערשטאם
רבי **יעקב יוסף האלבערשטאם** איז דער רב פון ביהמ"ד בית חיים יהושע אויף דער 17טער גאס אין בארא פארק. ער איז דער פאטער פון רבי חיים יהושע האלבערשטאם אב"ד סאטמאר מאנסי.

## ביאגראפיע
רבי יעקב יוסף איז א זון פון רבי חיים יהושע האלבערשטאם, א זון פונעם באבאווער רב רבי בן-ציון האלבערשטאם הי"ד., און פון מרת לאה, א טאכטער פון רבי ברוך האלבערשטאם פון קשאנאוו.

ער האט געהייראט מרת **שרה** א טאכטער פון הרב **אהרן טייטלבוים.**

ער איז יארן לאנג געווען ראש ישיבה פון דער באבאוו'ער מתיבתא אין בארא פארק, דערנאך איז ער געווארן רב אין דער באבאווער קריה אין בת ים. שפעטער איז ער צוריק געקומען וואוינען אין בארא פארק וואו ער האט געעפנט זיין אייגענעם ביהמ"ד.

זיין ברודער איז רבי ברוך דוד האלבערשטאם, דער סארוואשער רב אין בארא פארק.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
האלבערשטאם, יעקב יוסף
קאַטעגאָריע:באבוב
אלעזר הורוויץ

רבי **אלעזר הורוויץ** איז דער רב פון ביהמ"ד ויואל משה ד'סאטמאר אויף דער 49סטער גאס אין בארא פארק (אמאל באלקאני). דאס איז א אומאפהענגיגער ביהמ"ד וואס באלאנגט נישט צו קיינע פון די סאטמארער רבי'ס, עס דאווענען דארט אידן וואס זוכן צו דאווענען מיט א לעבעדיגקייט, און אן קיין שמועסערייען.
קליין|ביים שעפן מים שלנו
ער איז א זין פון רבי אברהם אביש הורוויץ שליט"א, מעליצער רבי פון וויליאמסבורג.

די תורות זיינע, ווערן געזאגט געבויעט אויף די תורות פון רבי יואל טייטלבוים, סאטמער רבי'ן. ער האלט אז ווייניג פארשטייען היינט דעם סאטמער רבי'נס שיטה אזוי ווי ער. 

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:סאטמאר
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:רבני בארא פארק
זוועהיל

**זוועהיל** (, ) איז א שטאט אין זשיטאמירער גובערניע, אוקראינע. ער געפינט זיך אינעם היסטארישן ראיאן פון וואהלין, 84 ק"מ צפון־מערב פון זשיטאמיר און 32 ק"מ מזרח פון קארעץ.

די שטאט ליגט אויפן טייך סלוטש, א רעכטער בייטייך פונעם טייך הארין. די שטאט איז געווען א וויכטיקער צענטער פון יידישקייט און חסידות.
## יידישע היסטאריע
אין 1897 האבן געוואוינט אין זוועהיל 9.378 יידן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
מאלין

**מאַלין** () איז א שטאט אין זשיטאמירער גובערניע, אוקראינע. ער געפינט זיך אינעם היסטארישן ראיאן פון וואהלין, 98 ק"מ צפון־מערב פון קיעוו, 71 ק״מ צפון־מזרח פון זשיטאמיר און 29 ק"מ צפון פון ראדאמישל.

די שטאט ליגט אויפן טייך אירשא. אין דער שטאט איז געווען דער הויף פון די מאלינער רבי׳ס, א צווייג פון טשערנאביל.

## יידישע היסטאריע
אין 1847 האבן געוואוינט אין מאַלין 1,064 יידן, און אין 1897, 2,547 יידן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
שמשון פינקוס

הרב **שמשון דוד פינקוס** (כ"ז אב תש"ד, 1944 - י"ב ניסן תשס"א, 5טן אפריל 2001) איז געווען א רב און א דרשן, געבוירן אין אמעריקע. געדינט אלס רב פון דער חרדישער קהילה אין אופקים.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוין געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן צו זיין פאטער הרב אברהם חיים פינקוס, און זיין מוטער, אן אייניגקל פון די סלאנימער רבי׳ס. אין זיינע יונגע יארן האט ער געלערנט אין בית התלמוד איןניו יארק ביי הרב אריה לייב מאלין. דערנאך איז ער ארויף קיין ארץ ישראל וואו ער האט געלערנט אין בריסק ביי הרב בערל סאלאווייטשיק.

ער האט חתונה געהאט מיט חיה מינדל, טאכטער פון הרב מרדכי מאן, א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט אין בבני ברק. שפעטער האט ער זיך געצויגן קיי תפרח, און איז געווארן דער בתקופה זו היה משגיח אין דער אופקים ישיבה. דערנאך האט מען אים באשטימט ראש ישיבה אין ירוחם. הרב יעקב ישראל קאניעווסקי און הרב שך האבן אים געבעטן אריבערגיין קיין אופקים, און ער איז געווען רב דארט העכער פון צוואנציג יאָר.

ער איז אוועק פריצייטיג י"ב ניסן ה'תשס"א. ער ליגט אין הר המנוחות.

## זיינע ספרים 
### וואס ער האט אליין געשריבן 
* **ברכות בחשבון** - על מהותן של ברכות
* **שערים בתפילה** - על מהותה של התפילה
* **שבת מלכתא** - על מהותה העמוקה והפנימית של השבת, אופקים, תשנ"ו
* **תפארת תורה** - כולל חידושים וביאורים בעניינים שונים - הנוסח שכתב בעצמו על הספר
* **תפארת תורה** - על התורה, עניינים באמונה ועוד, לפי סדר פרשיות התורה
* **תפארת תורה** - על מסכת גיטין וקונטרס בעניין יצחק אבינו

### באארבעט פון זיינע טעיפס 
* **נפש שמשון** - חמישה כרכים: התורה וקניניה, שערי האמונה, סדור התפילה, תהלים, אגרות ומאמרים
* **נפש חיה** - על תפקיד האישה ביהדות
* **ברכות בחשבון** - קונטרס על ענייני אמונה והשגחה
* **נפש שמשון על שבת קודש**
* **הגדה של פסח תפארת שמשון**
* **שיחות רבי שמשון דוד פינקוס על המועדים** 
* **תפארת אבות** - קונטרס בענייני שמחת נישואין ובנין הבית היהודי
* **אהל מרים** - בענייני חינוך
* **תפארת שמשון** 

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
* ספר על תולדותיו 
*רבותינו בדרום

קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:משפיעים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים

קאַטעגאָריע:מגידים
יבנה מזרח באן סטאנציע

קליין|300פיקס|סטאנציע געביידע
**יבנה מזרח באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע פאר פאסאזשירן אויפן לוד-אשקלון צווייג וואס באדינט די אינדוסטריעלע זאנע אין דרום יבנה. די סטאנציע האט געעפנט אין 1992 און מען האט זי אינגאנצן איבערגעבויט אין 2009.

די סטאנציע האט איין פעראן אויף דער בנימינה - אשקלון רוטע.

יבנה האט נאך א סטאנציע, יבנה מערב, לעבן דער צענטראלער אויטאבוס סטאנציע, אויף דער נייער ליניע פון תל-אביב קיין באר שבע אדורך ראשון לציון.

## באדינונג 
* יעדע שעה פארןט איין באן אין ביידע ריכטונגען אויף דער פארשטאטישער בנימינה – אשקלון רוטע.

## רוטעס 
## װעבלינקען 
*ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
עלעקטראנען-קאנפיגוראציע

קליין|350x350פיקס|צוויי־דימענסיאנעלע געבוי פון די פארשידענע ארביטאלן
אין אטאם־פֿיזיק און קוואנטן־כעמיע איז **עלעקטראנען־קאנפֿיגוראציע** דער נאמען פון די דריי־דימענסיאנעלער פלאצירונג פון די עלעקטראנען וואס שטעלן צונויף א מאלעקול, אטאם אדער נארוועלכע כעמישע סטרוקטור. דער באגריף באציט זיך צום שטייגער אין וואס די עלעקטראנען זענען איינגעארדענט אין די ארביטאלן פון א געוויסער סיסטעם (למשל, אטאמיש אדער מאלעקולאריש). עלעקטראנען־קאנפיגוראציע ווערט גערעכענט אין די גרופע פון כעמישע סטרוקטורן צוזאמען מיט מאלעקול־סטרוקטור און קריסטאל־סטרוקטור.

אזוי ווי אנדערע עלעמענטאר־טיילכלעך, טוט אויך דער עלעקטראן פאלגן די געזעצן פון קוואנטן-מעכאניק, און פירט זיך סיי ווי א טיילכל און סיי ווי א כוואליע. דער קוואנטן מצב פון א געוויסן עלעקטראן  ווערט באשריבן דורך זיין כוואליע־פֿונקציע; דאס איז א פֿונקציע וואס ווענדט זיך אויף רוים און צייט. לויט דער קאפנהאגן באדייטונג פון קוואנטן־טעאריע איז דער ארט פון אן עלעקטראן נישט גוט באשטימט ביז מען מעסט וואו ער געפינט זיך.

## שאלן און אונטער־שאלן 
[לינקס|קליין|225x225פיקס|איינפאכער מאדעל פון דער עלעקטראנען־שאלעכץ פון [ליטיום]]
די סטרוקטור פון די עלעקטראנען אין אן אטאם איז ערשט געשילדערט געווארן אין דעם אטאם־מאדעל פון ניעלס באהר.

אן עלעקטראנען־שאָל איז מעגלעכע זאמלונג פון עלעקטראנען. די n-טע שאָל קען האלטן 2n2 עלעקטראנען: ד״ה ביז 2 עלעקטראנען אין דער ערשטער שאל, ביז 8 אין דער צווייטער שאל, און ביז 18 אין דער דריטער שאל. די נומער 2 קומט פון דעם וואס יעדער מצב פון אן עלעקטראן קען עקזיסטירן אין צוויי אופנים, וואס מען רופט ספין־ארויף און ספין־אראפ.

## וועבלינקען 
*  וויאזוי זעט אויס אן אטאם?  (א דריי־דימענסיאנעלע אטאמישע פארמאציע) 

קאַטעגאָריע:כעמיע
ארכעווער ראיאן

**ארכעווער ראיאן** () איז א ראיאן אין דער וואהלינער גובערניע אין מערב אוקראינע. איר אדמיניסטראטיווער צענטער איז ארכעוו. זי האט א באפעלקערונג פון 52,081 (אין יאר 2015).

## זעט אויך
* וואהלינער גובערניע

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אוקראינע
שלמה פאפנהיים

הרב **שלמה פאפנהיים** (י"ד אייר ה'תרפ"ו - ד' אייר ה'תשע"ז; 28סטן אפריל 1926 - 30סטן אפריל 2017) איז געווען דער וויצע־יו"ר פון דער פירערשאפט פון דער עדה החרדית אין ירושלים און א ירושאלמער עסקן. גוטע מידות און אַ גוט האַרץ, ער האט אויפגעשטעלט די "בית לפליטות" היים פאר יתומות און די קימפעטארין היים אין טעלז סטאן.

## ביאגראפיע 
פאפנהיים איז געבוירן געווארן אין מינכן, דייטשלאנד צו זיינע עלטערן רב גבריאל חיים צבי, א זון פון וואלף פאפנהיים פון די גרינדער פון וועלט אגודת ישראל און חנה (גאלדשמידט). ער איז אויפגעוואקסן אין דער שטאט האלבערשטאט. אין יאר תרצ״ג ווען ער איז געווען אלט זיבן יאר האט זיין פאטער גענומען אים צו דער כנסיה גדולה פון אגודת ישראל. נאך קריסטאל נאכט איז ער אנטלאפן צוזאמען מיט א שוועסטער אויף א קינדערטראנספארט קיין לאנדאן, ענגלאנד. א יאר נאכהער איז ער ארויף קיין ארץ ישראל וואו זיינע עלטערן האבן זיך באזעצט, דארט האט ער געלערנט אין דער ישיבה תורה ויראה אין מאה שערים, ירושלים און אויך אין דושינסקיא׳ס ישיבה. אין יענע טעג איז ער געווארן נאנט צום הויף פון הרב אהרן ראטה, גרינדער פון דעם שומרי אמונים - תולדות אהרן חסידות, און אויך צו זיין איידעם הרב אברהם יצחק קאהן (וואס איז שפעטער געווארן דער ערשטער תולדות אהרן רבי. אויך איז ער געווען נאנט צו הרב וועלוול סאלאווייטשיק און צו די רבי׳ס פון סקווירא און סאטמאר.

ער האט געהייראט בלומא טאכטער פון הרב יעקב אליעזר שטיין פון בורשא, וואס איז אומגעקומען אין דער חורבן אייראפע. נאך זיין חתונה האט ער געארבעט אין א ספרים געשעפט און אין דער זעלבער צייט האט ער געהאלפן אויפשטעלן די מוסדות פון דעם תולדות אהרן חסידות, און געווארן אן אנזיכטיגער עסקן אין דער עדה החרדית.

לויטן פארשלאג פון זיין רבי׳ן פון תולדות אהרן, האט ער אויפגעשטעלט אין מאה שערים געגנט די יתומות היים "בית לפליטות". שפעטער האט ער אויפגעשטעלט צוזאמען מיט הרב יצחק ראזנפעלד די קימפעטארין היים אין טעלז סטאן. אויך איז געווען פון די גרינדער פון די חינוך אנשטאלטן  "בנות ירושלים" און "חינוך ירושלים" פאר די מיידלעך פונעם יישוב הישן.

מער ווי 60 יאר האט ער געדינט ווי א מיטגליד און דער וויצע־יו"ר פון דער פירערשאפט פון דער עדה החרדית, און אויך איז ער געווען פון די גרינדער פונעם וועד הכשרות פון דער עדה.

ער איז נפטר געווארן ד' אייר ה'תשע"ז ביי דער עלטער פון 91 און מען האט אים באערדיגט אין הר המנוחות אין ירושלים.

## משפחה 
זיינע קינדער זענען געווען:
* די ווייב פון הרב מרדכי סימאן.
* די ווייב פון הרב יעקב מענדל יוראוויטש, א דיין אינעם בית דין פון דער עדה החרדית.
* די ווייב פון הרב יוסף צבי הלוי שישא, ראש ישיבת הרמ"א, דער מחבר פון בוך, זכרון מטמוניות.
* די ווייב פון הרב דוד אליהו ווייס, א תולדות אהרן חסיד.
* הרב יעקב אליעזר, ראש כולל שומרי החומות, דעם פאטער פונעם עסקן, רבי שמואל חיים פאפנהיים פון בית שמש.
* הרב אברהם, מנכ"ל ויו"ר נעטוואָרק תורה לעקציעס.
* הרב גבריאל חיים צבי, יו"ר פונעם וועד הכשרות פון דער עדה החרדית.

## וועבלינקען 
* מראות חייו של הרב שלמה פפנהיים זצ"ל  - באתר בחדרי חרדים.
* ראיון עם הרב פפנהיים זצ"ל - באתר כיכר השבת.
* ברוך דיין האמת הרב שלמה פפנהיים זצ"ל  - באתר JDN.

קאַטעגאָריע:עדה החרדית
קאַטעגאָריע:חסידים
קאַטעגאָריע:שומרי אמונים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
שענפילד באן סטאנציע

**שענפֿילד** () איז א באן סטאנציע אויף דער גרויסאיסטערן הויפטליניע וואס באדינט די שטאָט שענפילד, עסעקס. די סטאנציע איז איינע פון די צוויי מזרחדיקע סוף־סטאנציעס אויף דער עליזאבעט ליניע.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע C.

די סטאנציע האט געעפנט אין 1843 מיט דריי פעראנען; היינט אבער זענען דא זעקס פעראנען. די סטאנציע ווערט פארוואלטעט היינט דורך אבעלא גרויס-אנגליא.

## היסטאריע
שענפֿילד באן סטאנציע האט געעפנט דעם 29סטן מערץ 1843 דורך דער איסטערן קאנטיס באנליניע אויף דער פארלענגערונג פון  קיין .

אויף דער עליזאבעט ליניע פארן קלאס 345 צוגן מיט 9 וואגאנען, וואס זענען לאנג 200 מעטער.

## באדינונג
אין די נישט שפיץ־שעה׳ן פארן פון דער סטאנציע:
* 7 באנען א שעה קיין ליווערפול סטריט:
** 2 שטעלן זיך אפ אין ראמפארד און סטראטפארד 
** 5 שטעלן זיך אפ נאר אין סטראטפארד 
*8 באנען קיין פאדינגטאן, אפשטעלנדיג אין אלע עליזאבעט באן סטאנציעס
* 3 באנען א שעה קיין 
* 1 באן א שעה קיין בריינטרי
* 1 באן א שעה קיין קלאקטן-אויפן-ים
* 1 באן א שעה קיין קאלטשעסטער שטאָט
* 1 באן א שעה קיין איפסוויטש

## וועבלינקען
*

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין עסעקס
עפשטיין

דער משפחה־נאמען **עפשטיין** איז פון די עלטסטע אשכנזישע משפחה נעמען. דער משפחה־נאמען  **עפשטיין** שטאמט פון דעם נאמען פון דער שטאט עפשטיין, אין העסע, דייטשלאנד. טייל מענטשן מיט דעם נאמען זענען:

* הרב אריה לייביש עפשטיין, אב״ד פון אזשאראוו, א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין
* רבי ברוך עפשטיין, מחבר פון ״תורה תמימה״
* רבי יוסף ברוך הלוי עפשטיין, דער ״גוטער ייד״ פון ניישטאט
* הרב יחיאל מיכל הלוי עפשטיין, אב״ד פון נאווהארדאק, מחבר פון ערוך השלחן
* רבי משה יחיאל הלוי עפשטיין, אזשעראווער רבי
* רבי משה מרדכי עפשטיין, ראש ישיבה פון דער חברונער ישיבה
* הרב פינחס עפשטיין, ראב״ד פון ירושלים
* רבי קלונימוס קלמן הלוי עפשטיין, מחבר פון ״מאור ושמש״

קאַטעגאָריע:משפחה נעמען
יצחק ניבארסקי

**יצחק ניבארסקי** (; געב׳ 1947) איז א פארשער און לעקסיקאגראף פון דער יידיש שפראך און א פראפעסאר אין פאריז.

## ביאגראפיע
ניבארסקי איז געבוירן געווארן אין בוענאָס־אײַרעס, אַרגענטינע, אין 1947, א בן־זקונים צו זיינע עלטערן וואס האבן עמיגרירט פון כארזשל, פוילן. זיך געלערנט אין אַ ייִדיש־וועלטלעכער שול. דעביוטירט מיט לידער אויף ייִדיש אין 1964 אויף די זײַטן פֿון "יונגער דור". אין 1979 האָט ער עמיגרירט מיט זײַן משפּחה אין פֿראַנקרײַך. אין 1992 האָט ער געקראָגן דאָקטאָראַט אין אוניווערסיטעט פּאַריז 7. אין 1997 איז אין פּאַריז דערשינען זײַן זאַמלונג פֿון לידער און פּראָזע "ווי פֿון אַ פּוסטן פֿאַס". ייִדיש־לעקטאָר פֿונעם פֿראַנצייזישן מלוכה־אינסטיטוט פֿאַר מיזרחדיקע שפּראַכן און קולטורן. מחבר פֿונעם ייִדיש־שפּאַנישן ווערטערבוך (צוזאַמען מיט יעקבֿ לערמאַן, בוענאָס־אײַרעס, 1979); ווערטערבוך פֿון לשון־קודש־שטאַמיקע ווערטער אין ייִדיש (דערשינען דרײַ אויפֿלאַגעס: פּאַריז 1997, 1999 און 2012); ייִדיש־פֿראַנצייזישן ווערטערבוך (צוזאַמען מיט בערל ווײַסבראָט און שמעון נויבערג, פּאַריז, 2002). קולטור־טוער בײַם פּאַריזער ייִדיש־צענטער – מעדעם־ביבליאָטעק. וווינט אין פּאַריז. 

קאַטעגאָריע:פראנצויזישע יידן
קאַטעגאָריע:פארשער
קאַטעגאָריע:יידיש
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
משה לעמסטער

**משה לעמסטער** (געב׳ 1946) איז א יידישער דיכטער.

## ביאגראפיע
לעמסטער איז געבוירן געוואָרן אין 1946 אינעם דאָרף סטאָלניטשען, מאָלדאָווע, און אויסגעוואַקסן אין שטעטל יעדינעץ. זיך געלערנט אינעם טיראַספּאָלער פּעדאַגאָגישן אינסטיטוט און אין דער גרופּע "ייִדיש" פֿון די העכערע ליטעראַרישע קורסן בײַם מאָסקווער ליטעראַטור־אינסטיטוט אויף מ.גאָרקיס נאָמען. דעביוטירט מיט לידער אין 1982 אויף די שפּאַלטן פֿונעם מאָסקווער זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד". באַקומען דאָקטאָראַט פֿונעם קעשענעווער אוניווערסיטעט. עולה געווען קיין ישׂראל אין 2000. אַרויסגעגעבן צוויי לידער־זאַמלונגע: "אַ ייִדישער רעגן" (תּל־אָבֿיבֿ, 1996) און "אַמאָל בראשית: געקליבענע לידער און פּאָעמעס 1982 – 2007" (תּל־אָבֿיבֿ, 2008), ווי אויך רודאָלף אָלשעווסקיס רוסישע איבערזעצונג פֿון דער ערשטער זאַמלונג (קעשענעוו, 1997) און אַ בוך משה לעמסטערס לידער אין רומענישע איבערזעצוגען פֿון באָריס דרוצע (קעשענעוו, 2015). וווינט אין בת־ים.

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:רומענישע יידן
ירמיהו אהרן טאוב

**ירמיהו אהרן טאוב** (געב׳ 1967) איז א יידישער און אן ענגליש-שפראכיקער דיכטער און דראמאטורג. 

ער איז געבוירן געוואָרן אין 1967 אין פֿילאַדעלפֿיע אין אַ פֿרומער משפּחה. זיך געלערנט אין ישיבות און שפּעטער – אין טעמפּל־אוניווערסיטעט אין פֿילאַדעלפֿיע, עמאָרי־אוניווערסיטעט אין אַטלאַנטע, קווינס קאַלעדזש און אינעם שטאָט־אוניווערסיטעט פֿון ניו־יאָרק. דעביוטירט מיט לידער אויף ייִדיש אין 1993 אויף די שפּאַלטן פֿונעם זשורנאַל "יוגנטרוף", שפּעטער האָט ער זיך געדרוקט אין אַ רײ אַנדערע ייִדישע פּעריאָדישע אויסגאַבעס – "דער באַוועבטער ייד", "פֿאָרווערטס", "די צוקונפֿט". ער איז דער מחבר פֿון פֿיר בענד פּאָעזיע: The Insatiable Psalm, הערשי, 2005; "וואָס שטילקייט האָט באַלויכטן", וועסט־לאַפֿאַיעט, 2008,  "אָנקל פֿייגעלע", אָסטין, 2011 און "תפֿילות פֿון אַן אַפּיקורס", אָסטין, 2013. די אַלע ביכער האָבן ייִדישע עלעמענטן: לידער, פֿראַזעס, ווערטער. 

טאויב וווינט אין וואַשינגטאָן, ד"ק.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:דראמאטורגן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קויהייקע

קליין
**קויהאַיקע** ({) איז אַ שטאָט אין טשילע, און די הויפטשטאט פון קויהייקע פראווינץ.

קאַטעגאָריע:שטעט אין טשילע
פרעזידענט פון פראנקרייך

*דער*** פרעזידענט פון דער פראנצויזישער רעפובליק** (פראנצויזיש: *Président de la République française*) איז דער ראש מלוכה און דער הויפט עקזעקוטיוו פון פראנקרייך. דער וואוינארט פונעם פרעזידענט איז דער עליזע פאלאץ אין פאריז.

פון די פינעף פראנצויזישע רעפובליקן זייט דער פראנצויזישער רעוואלוציע האבן פינף געשטעלט א פרעזידענט, אזוי איז די פרעזידענטור פון פראנקרייך די עלטסטע אין גאנץ אייראפע. אבער, יעדע רעפובליק האט געגעבן איר פרעזידענט אן אנדער מאנדאט, אנדער אויפגאבעס און אנדערע פליכטן. למשל, אין די טעג פון דער דריטער רעפובליק איז די אויפגאבע פונעם פרעזידענט געווען מערסטן צערעמאניש, און דער עיקר קראפט איז געליגן מיטן פרעמיער מיניסטער.

היינט, ביי דער פינפטער רעפובליק, וואס איר קאנסטיטוציע איז געווארן אוועקגעלייגט פאר שארל דע גאל אין דער צייט פון דעם אלזשיר קריזיס וואס האט אונטערגעווארפן די פערטע רעפובליק, איז דער פרעזידענט דער העכסטער פיגור אין דער רעגירונג פון פראנקרייך, מיט א ברייטן מאנדאט, ספעציעל אין די געביטן פון נאציאנאלער זיכערהייט און אויסלענדישן פאליטיק; ער איז דער הויפט קאמענדאנט פון דער פראנזויזישער מיליטער; ער באשטימט דעם פרעמיער מיניסטער, כאטש ער איז באגרעניצט אין דעם אז זיין פרעמיער מיניסטער דארף קענען באקומען א מערהייט אין פארלאמענט. דער פרעזידענט האט דעם כוח אפזאגן מיניסטארן פון דער רעגירונג (אחוץ דעם פרעמיער מיניסטער, וואס נאר פארלאמענט קען אפזאגן), באפרייען די נאציאנאלע זאמלונגג, שיקן געזעצן פאר א צווייטער באטראכטונג, און צו באשטימען  3 פון די 9 מיטגלידער אין דער קאנסטיטוציאנעלער ראט ביי זיין קאדענץ.

דער פרעזידענט פון פראנקרייך האלט אויך דעם אמט ווי איינער פון די צוויי פרינצן פון אנדארע.

דער היינטיקער פרעזידענט פון פראנקרייך איז עמנואל מאקראן, וואס דינט אין אמט זייט דעם 14טן מיי 2017.

## וואלן 
אין דעם רעפערענדום פון 1962 האט מען באשלאסן צו וויילן דעם פרעזידענט אין דירעקטע נאציאנאלע וואלן. פריער איז דער קאדענץ געווען זיבן יאר, אבער זייט 2000 איז דער קאדאנץ אראפ צו פינף יאר.

אויך קען איין פרעזידענט נישט דינען מער ווי צוויי קאדענצן נאכאנאנד.

## פרעזידענטן פון פראנקרייך 
## וועבלינקען 
* Élysée.Fr אפיציעלע וועבזייטל

*
גיטל שעכטער-ווישוואנאט

**גיטל שעכטער-ווישוואַנאַט** (געב׳ 1958) איז א יידיש-שפראך דיכטערין.

## ביאגראפיע 
גיטל שעכטער-ווישוואנאט איז געבוירן געווארן אין 1958 אין דעם בראנקס, ניו יארק, פאראייניגטע שטאטן, צו איר פאטער, דער באַוווּסטער ייִדיש לינגוויסט און יידישיסט מרדכי שעכטער. זי איז אויפגאוואקסן אין א יידיש־רעדנדיגער שטוב, און האט געלערנט אלס קינד אין יידיש־שפראכיקע שולעס.

זי האט דעביוטירט מיט לידער אין די זשורנאַלן "יוגנטרוף" און "אױפֿן שװעל" אין יאר 1980. אַרויסגעגעבן אַ ביכל לידער מיטן טיטל "פּלוצעמדיקער רעגן" (תּל־אָבֿיבֿ, 2003). האָט שפּעטער רעדאַגירט "יוגנטרוף", "אויפֿן שוועל" און "ייִוואָ־בלעטער". זי איז אויך די שעף־רעדאַקטאָרשע פֿונעם "אַרומנעמיק ענגליש־ייִדיש ווערטערבוך" (ייִדיש־ליגע בשותּפֿות מיטן פֿאַרלאַג בײַם אינדיאַנער אוניווערסיטעט, 2016). 

זי וואוינט מיט אירע מאן און קינדער אין טינעק, ניו־דזשערזי.

## משפחה 
שעכטער-ווישוואנאט געהערט צו א פירנדיקער פאמילע אין יידיש שפראך און קולטורעלע שטודיעס. איר פאטער איז געווען מרדכי שעכטער, א לינגוויסט פון יידיש מיט א גרויסער אויסווירק. איר מוטער ביילא שעכטער-גאטעסמאן (1920 - 2013) איז געווען א דיכטערין און לידער-שרייבערין; איר שוועסטער רחל שעכטער איז א זשורנאליסט ביים יידיש-פארווערטס; איר אנדערע שוועסטער איידל רעזניק איז א לערערין פון יידיש און פירט א יידיש־כאר ביי דער חרדישע געמיינדע אין צפת, ישראל; איר ברודער בנימין שעכטער איז א יידיש־שפראך קאמפאזיטאר און שוישפילער. ביי שעכטער-ווישוואנאט און אלע אירע געשוויסטער רעדט מען מאמע־לשון אין שטוב. איר זון, אהרן "ארעלע" שעכטער-ווישוואנאט, איז דער איבערזעצער פון די "הארי פאטער" סעריע פון דזשיי.קיי. ראלינג. זיין ווערסיע פון דאס ערשטע בוך, "הארי פאטער און דער וויסן-שטיין" ("הערי פאטער און דער פילאסאפישער שטיין"), איז ערשט פובליצירט געווארן אין פעברואר 2020. גיטלס טאכטער, מינאַ ווישוואנאט, איז איינע פון די אנטוויקלערס פונעם יידיש שפראך קורס אויף דואָלינגאָ.

## וועבלינקען 
* פלוצמדיקער רעגן 

קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:יידיש
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
עמנואל מאקראן

קליין
**עמנואל זשאן-מישעל פרעדעריק מאַקראן **( ; געבוירן דעם 21סטן דעצעמבער 1977) איז א פראנצויזישער פאליטיקער און דער איצטיקער פרעזידענט פון פראנקרייך. ער איז א געוועזענער ציוויל־באדינער און אינוועסטירונג באנקיר, וואס האט שטודירט פילאסאפיע אין פאריז נאנטער אוניווערסיטעט און האט גראדואירט פון דער נאציאנאלע שקאלע פון אדמיניסטראציע אין 2004.

מאקראן איז געווען א מיטגליד אין דער סאציאליסטישע פארטיי פון 2006 ביז 2009, אין 2012 איז מאקראן געווארן באשטימט וויצע אלגעמיינער סעקרעטאר אין דער ערשטער רעגירונג פון פראנצווא האלאנד. אין 2014 האט מען אים באשטימט מיניסטער פון עקאנאמיע, אינדוסטריע און דיגיטאלישע ענינים, וואו ער האט אדורכגעשטופט רעפארמען וואס זענען פריינדלעך צו ביזנעס. ער האט רעזיגנירט אין אויגוסט 2016 כדי אנהייבן זיין אקציע פאר די 2017 פרעזידענט־וואלן. נאוועמבער 2016, האט מאקראן דערקלערט אז ער וועט לויפן אין די וואלן אונטער דער פאליטישער באוועגונג פארווערטס! וואס ער האט געגרינדעט אין אפריל. מען בארעכענט אים א צענטריסט און ליבעראלער.

מאקראן האט געזיגט אין די צווייטע פרעזידענט וואלן וואס זענען פארגעקומען דעם 7טן מיי 2017. ער האט באקומען א קלארע מערהייט קעגן דעם קאנדידאט פונעם נאציאנאלן פראנט, מארין לע פען. אלט 39 וועט מאקראן ווערן דער יונגסטער פרעזידענט אין דער היסטאריע פון פראנקרייך.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון פראנקרייך
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
אהרן סוראסקי

**אהרן סוראַסקי** (געבוירן כ' ניסן ה'ת"ש, 28סטן אפריל 1940) איז א גאר באקאנטער חרדישער שרייבער וואס טוט פאראייביגן פילצאליגע ביאגראפיעס פון רבנים און צדיקים. ער איז א סלאנימער חסיד. פילצאליגע קהלות האבן אים געדינגען צו באשרייבן די תולדות פון זייערע רבי'ס אדער ראשי ישיבות.

ער האט אנגעהויבן זיין קאריערע אלס שרייבער אין המודיע.

ביי א טייל פון זיינע שרייבעכצער האט ער זיך געטאן פארשטעקן אונטער דעם פסעוודאנים א. ספרן.

אהרן סוראסקי איז א סלאנימער חסיד.

## זיינע ווערק 
* **אורות ממזרח** - תולדות רועים רוחניים ליהדות הספרדית, מהדורה רביעית מורחבת, תשע"ה
* **ממעיינות הנצח** - ליקוטי פירושים על פרקי אבות מאת גדולי ישראל בדורות האחרונים
* **יסוד המעלה**, הוצאת זיותנים, בני ברק, תשנ"א (תולדות היישוב החסידי בארץ ישראל)
* **דמויות הוד** - סדרת ספרים על גדולי ישראל
* **תולדות החינוך התורתי** - תולדות החינוך החרדי בארץ ישראל ובמדינת ישראל במאה העשרים
* **מרביצי תורה ומוסר** (4 כרכים) - על גדולי ישראל מהעולם הליטאי
* **מרביצי תורה בעולם החסידות** - סדרת המשך ל'מרביצי תורה ומוסר' על גדולי ישראל מהעולם החסידי
* **רבי שמעון ותורתו** - ביאגראפיע פון הרב שמעון שקאפ, ראש ישיבת 'שער התורה' בגרודנא
* **אור אלחנן** - ביאגראפיע פון  הרב אלחנן וואסערמאן, ראש ישיבה אין באראנאוויטש
* **וזאת ליהודה** - ביאגראפיע פון  הרב יהודה צדקה ראש ישיבת פורת יוסף
* **לפיד האש** - וועגן דעם צאנז-קלויזענבערגער רבי׳ן רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם
* **רבי שמעון חסידא** - תולדות ופרקי חיים של רבי שמעון סופר מערלוי - בעל התעוררות תשובה
* **מסוד שיח חסידים** - מתאר את האמונה אצל החסידים של פעם. חלק ב': "ואהבת לרעך כמוך", הוצאת זיותנים, בני ברק תשע"ו.
* **ראש גולת אריאל** - וועגן דעם גערער רבי׳ן רבי אברהם מרדכי אלטער
* **פאר ישראל** - דעם גערער רבי׳ן רבי ישראל אלטער
* **מלך ביופיו** - ביאגראפיע פון  הרב יחזקאל אבראמסקי
* **חבלי יוצר** - סיפור חייו של ר' יצחק גערשטנקארן מייסד וראש העיר בני ברק
* **בלבת אש** - ביאגראפיע פון  האדמו"ר מאוז'ורוב רבי משה יחיאל הלוי אפשטיין
* **הרב מפוניבז**' - ביאגראפיע פון  הרב יוסף שלמה כהנעמאן ראש פון דער פאנעוועזשער ישיבה
* **החזון אי"ש בדורותיו** - על הרב אברהם ישעיהו קארעליץ. בספר זה כותב סורסקי שהוא חיבר גם את הסדרה בת חמשת הכרכים **פאר הדור**, שעוסקת גם היא בחזון איש.
* **שלוחא דרחמנא** - חייו ופועלו של הרב שרגא פייוול מענדלאוויטש, מייסד ישיבת תורה ודעת בארצות הברית
* **זוטו של נהר** - אוסף סיפורי צדיקים, הוצאת משאבים, ירושלים תשמ"ג
* **אש התורה** - וועגן הרב אהרן קאטלער, צוויי טיילן. בני ברק תשע"ג
* **זכר קדושים** - וועגן דער סלאנימער קהילה אין לאדזש
* **תולדות יהושע** - על רבי יהושע שפירא פון ריבאטיטש.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:חרדישע שריפטשטעלער
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:סלאנימער חסידים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
סיטי טעמזלינק באן סטאנציע

**סיטי טעמזלינק** (), אויך **לאנדאן סיטי טעמזלינק**, איז א צענטראל־לאנדאן באן סטאנציע פלאצירט אין דער סיטי פון לאנדאן, אויף דער טעמזלינק רוטע, מיט ארייננגאנגען אויף האבארן ווייאדאקט און לאדגייט היל. די פעראנען זענען אונטער דער ערד.  

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט  געעפנט דעם 29סטן מיי 1990, מיטן נאמען **סאנט פאלס טעמסלינק**. אין 1991 האט מען געטוישט איר נאמען צו סיטי טעמזלינק.

## באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט דורך באנען אויף דער טעמזלינק רוטע מאנטיק ביז שבת; זונטיק איז די סטאנציע פארמאכט.

מען האט איינגעפירט דעם נייעם טעמזלינק פֿארפלאן דעם 20סטן מיי 2018:

*4 באנען א שעה קיין  אדורך 
*2 באנען א שעה קיין  אדורך 
*2 באנען א שעה קיין  אדורך 
*2 באנען א שעה קיין  אדורך  
*2 באנען א שעה קיין 
*4 באנען א שעה קיין  (2 באנען א שעה אדורך  און 2 באנען א שעה אדורך ).
*4 באנען א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל, סט אלבאנס, לוטאן פליפעלד און לוטאן שטאָט
*2 באנען א שעה to לוטאן שטאָט אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל, סט אלבאנס און לוטאן פליפעלד
*4 באנען א שעה קיין סט אלבאנס אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
*2 באנען א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
*2 באנען א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל,  און 
*2 באנען א שעה קיין  אדורך סט פאנקראס אינטערנאציאנאל,  און 

אלע באנען שטעלן זיך אפ ביי אלע סטאנציע אויפן צענטראל דורך־לאנדאן הארץ פון דער טעמזלינק רוטע, ד״ה ,  און ).

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
פרעגענענסי פארלוסט

**מַפיל זיין** אדער **טראגן פארלוסט** איז ווען אן עובר שטארבט נאטירלעך איידער ער קען לעבן אליין.
## די אפטסטע סיבות פון מפיל זיין 
ּדי העכסט ווארשיינליכסטע סיבות פון פרעגנענסי פארלוסט בעפאר צען וואכן שוואנגערן זענען כראמאסאם-אומנארמאליטעטן און גענעטישע אומנארמאליטעטן. "כראמאסאם-אומנארמאליטעטן" קען באדייטן אן עקסטרע פאר כראמאסאמען אדער די פארניכטונג פון א טייל פון א כראמאסאם. וויבאלד יעדער כראמאסאם אנטהאלט טויזענטער גענעס וועלן צופיל גענעס אדער צו ווייניג גענעס גורם זיין א דורכפאל אין דער אנטוויקלונג און פארלוסט פון דעם עמבריאן. ס'קענען אויך זיין דעפעקטן פון איינצלנע גענעס, ווען א קריטיש-וויכטיגע גענע, למשל די גענע וואס העלפט שאפן דאס הארץ, איז אומנארמאל, און ביידע עלטערן געבן די אומנארמאלע גענע פארן עמבריאן, און דער עמבריאן ווערט פארלוירן. כאטש אזעלכע דעפעקטן דארפן נאר געשען אין 25% פון טראגן פארלוסטן, זענען דא געוויסע מצבים וואס קענען צוברענגען א גרעסערע ראטע פון פארלוסטן ווי  25%. קומט אויס אז לויט סטאטיסטיק זענען ווייניגסטנס 50% פון כסדר'דיגע מפלונגען צוליב כראמאסאם-אומנארמאליטעטן, און א ווייטערדיגע פראצענט איז צוליב אן איינצלנע גענע־דעפעקט. דער שייכות צווישן די צוויי אויבנדערמאנטע באגריפן איז, אז ס'איז דא א פראבלעם מיטן איי – אדער אין זעלטענע פעלער מיט דער זרע – און נישט מיט דער מאמע אדער טראַכא. ס'זענען דא אנדערע, נישט גענעטישע, ערקלערונגען פאר פריע פארלוסטן, ווי ענדאקרינאלע אדער הארמאנען אומנארמאליטעטן. צווישן אנדערע קען זיין א "לוטיעל פעיז דעפעקט", דאס מיינט, ווען א פרוי פאבריצירט נישט גענוג פראדשעסטעראן אין צווייטן העלפט פון מענסטרועל סייקל און פרי אין שוואנגערן. אן פראגעסטעראן איז די סביבה אין טראכט ענליך צו מענסטרואציע; ּ ס'איז דא אסאך בלוטיגונג און דערנאך ווערט דער עובר  פארלוירן. די לוטיעל דעפעקטן קענען טעארעטיש געשען אין סיי וועלכע מענסטרועל סייקל און דערפאר איז זייער שווער פאראויסצוזאגן ווען ס'וועט פאסירן. צוליב די ּ סיבה באהאנדלען די דאקטורים די פרויען מיט כסדר'דיגע פרעגנענסי פארלוסטן מיט פראדשעסטראן.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:מעדיצינישע טערמינען
קאַטעגאָריע:רעפראדוקציע