open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
נטע ברזילי

**נֶטַע בַּרזילָי** (געבוירן דעם 22סטן יאנואר 1993) איז אן ישראלדיקע זינגערין, מוזיקאנט און DJ. זי האָט געוואונען דער 2018 אייראָוויזיע געזאַנג קאָנקורס מיט דעם ליד "Toy" אלס די פֿאָרשטייערין פֿון ישראל, די מדינה'ס פֿערטער נצחון אין דער אייראָוויזיע געזאַנג קאָנקורס נאָך 1978, 1979 און 1998.

## ביאגראפיע 
ברזילי איז געבוירן און דערצויגן געוואָרן אין הוד השרון אלס א מיטל-טאָכטער מיט צוויי ברידער. ביים עלטער פֿון דריי מאָנאַטן האָט זי און איר פֿאַמיליע איבערגעפֿלויגן צו ניגעריע וויל איר פֿאָטער'ס אַרבעט ביי "סולל בונה", און האָט דערנאָך זיך אומגעקערט צו ישראל. אין איר יוגנט האָט זי געלערנט ביים "הדרים" מיטלשול און איז געווען א שילערין און לערערין ביי די "הנוער העובד והלומד" באַוועגונג. זי האָט זיך אױסגעבאָטן איין יאָר ביי נח"ל איידער איר מאָביליזאַציע צו צה"ל און האָט דערנאָך געדינט ביי די ים־פֿלאט טרופע. זי האָט געלערנט עלעקטראָנישע מוזיק ביים "רימון" מוזיק שולע.

## קאריערע 
אין סעפטעמבער 2017 האָט זי צוגעקומען צו די טעסטן פֿאַר "הכוכב הבא לאירוויזיון". ביי די עקראָן סטאַדיע האָט זי געזונגען א ספעציעלער נוסח פֿון ריהאַנאַ'ס "Rude Boy", פֿאר וועלכער זי האָט געוואונען 82% וואָטירונגען. ביי די צווייטע סטאַדיע האָט זי געזונגען דייוויד געטאַ'ס "Hey Mama". אין פעברואר 2018 האָט זי געזונגען "Wannabe" פֿון די ספּייַס מיידלעך, און כאטש זי האָט דורכגעלאָזט אין א דועל מיט ריקי בן אַרי האָט די ריכטערס איר דערוויילט און זי האָט זיך אַריבערשטייַגט צו די נעכסטע סטאַדיע.

ברזילי'ס לעצטער ליד אין דער קאָנקורס איז געווען א קאָמבינאַציע פֿון 'ס "Gangnam Style" און קעשאַ'ס "Tik Tok". נאָך זי האָט געקראָגן 210 פּונקטן פֿון די ריכטער און דער קהל האָט ברזילי געוואונען דער ערשטער פּלאַץ און דאָס רעכט צו רעפּרעזענטירן ישראל ביי דער אייראָוויזיע.

### 2018 אייראָוויזיע געזאַנג קאָנקורס 
דעם 25סטן פעברואר 2018 איז עס אַנאָנסירט געוואָרן אַז ברזילי'ס ליד פֿאַר דער אייראָוויזיע איז געהייסן "Toy" ("שפילכל") און וועט ווערן געזונגען אויף ענגליש, מיט נאר אַ זאַץ אויף העברעאיש. דאָס ליד איז געשריבן און קאָמפּאָזירט געוואָרן דורך דורון מדלי און סתיו בערגער. דאָס ליד איז באַפֿרייַט געוואָרן דעם 11טן מערץ, און זיין מוזיק-ווידעאָ האָט באַקומען העכער 20 מיליאָן אָבסערוואַציעס צוויי מאָנאַטן איידער די אנהייב פונעם אייראָוויזיע. דעם 14טן אפריל האָט ברזילי געזונגען איר ליד אין Eurovision in Concert ביי אמסטערדאם, דער גרעסטער אייראָוויזיע אימפּרעזע. פיר טעג דערנאָך האָט זי געזונגען ביי די יום העצמאות שייַטער-צינדונג פֿייַערונג פֿאַר דאָס 70סטן יאָר פֿון מדינת ישראל.

דעם 8טן מיי האָט ברזילי זיך באַטייליקט ביי די האַלב-ענדיקונג פֿון דער אייראָוויזיע געזאַנג קאָנקורס און האָט געוואונען מיט 283 פּונקטן. דעם 12טן מיי האָט זי זיך באַטייליקט ביי די אָפֿיציעלע ענדיקונג סטאַדיע, נאָך וועלכע זי האָט געוואונען דער ערשטער פּלאַץ מיט 529 פּונקטן.

## וועבלינקען 
* 
* נטע ברזילי ביי פייסבוק

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
קאַטעגאָריע:אייראוויזיע געווינער
מיכאל פֿעלזענבאַום

**מיכאל פֿעלזענבאַום** (אויף רוסיש: **Михо́эл Фельзенба́ум**) איז אַ שרײַבער, פאָעט און אַ דראַמאַטורג ֹװאָס שרײַבט אױף ײדיש. ער איז געבאָרן געװאָרן אין 1951 אין וואסילקיוו, אוקראַיִנע.

## לעבן
מיכאל פֿעלזענבאַום האָט געוואַקסן אין די בעסעראַבער שטאָט פֿלאָרעשט. ער האָט געלערנט צו זיין א טעאַטער דירעקטאָר, מוזיקאָלאגיע און געשיכטע פֿון קונסט אין לענינגראד. אין די יאָרן 1969 ביז 1973 האָט ער געאַרבעט ווי א דירעקטאָר אין דער נאַציאנאַלער טעאַטער אין בעלזא. דאָרטן האָט ער אָנגעפֿירט אַ פאָר פיעסעס אויף יידיש. ער איז געווען דער ערשטער פֿאָרזיצער פֿון די יידיש קולטור פֿאַרבאַנד.

## זיין אַרבעט
נאָך זיין עלייה קיין ישראל אין 1991 האָט פֿעלזענבאַום פובליקירט עטלעכע ביכער פֿון פאָעזיע און פראָזע. ער איז געווען איינער פֲון די גרינדערס פֿונעם אַלמאַנאַך **נייע וועגן**. ער האט פובליקירט אין אַ פאָר צייטשריפֿטן אויף יידיש: **די גאָלדענע קייט** (ישראל), **די פען** (אקספארד), **אויפֿן שוועל** און **יידישע קולטור** (ניו יארק). זיין ראָמאַן **שבתדיקע שוועבעלעך** איז איינער פֿון געציילטע ביכער וואס זיינען שייך צו דער פָאסט-מאדערניסטיש שטראָם אין ליטעראטור. אַ סך פֿון זיינע לידער זיינען איבערזעצט געוואָרן אין אַ סך שפראַכן ווי: רוסיש, דייטש, רומעניש, שפאַניש און יאַפאַניש.

## זיינע ביכער 
***עס קומט דער טאג**: לידער. תל אביב, יידישער קולטור־געזעלשאפט, 1992.  
***א ליבע-רעגן** : לידער. תל אביב, הוצאת י"ל פרץ, 1994.  
***דער נאכט־מלאך**, תל אביב, הוצאת י"ל פרץ, 1997.  
***און איצט בין איך דיין ניגון**. תל אביב,  לייוויק־פאַרלאג, 1998.   
***שבתדיקע שוועבעלעך**. תל אביב, ה. לייוויק פארלאג ביים פאראיין פון יידישע שרייבערס און זשורנאליסטן אין ישראל, 2005.  
***בענקשאַפֿט**, לידער, תל אביב, מנורה פארלאג, 2007.  
***א ליבע נאכן טויט**, דערציילונגען, תל אביב, מנורה פארלאג, 2009 
***געזעגענונג מיט דער קמיע: אשכּנזישע לידער**, "מנורה", תּל-אָבֿיבֿ, 2010 
***אויפֿן הימל אַ יריד.** קאָמישע פּיעסן, י.-ל.פּרץ-פֿאַרלאַג, תּל-אָבֿיבֿ, 2015 
***אַ שאָטן בײַם פֿענצטער,** נאָוועלן און פּיעסן, י.-ל.פּרץ-פֿאַרלאַג, תּל-אָבֿיבֿ, 2015 
***ביאָגראַפֿיע פֿון אַ סענטימענטאַלער לבֿנה**, אַוואַנטורע-נאָוועלן, "ביבליאָטעק פֿון דער הײַנטצײַטיקער ייִדישער ליטעראַטור, תּל-אָבֿיבֿ, 2017

## איבערזעצונג
### וואס ער האט איבערגעזעצט 
***בנימין סקודיצקי**, בשבילי החיים והמעש. תרגום מיידיש לעברית - מיכאל פלזנבאום. תל אביב : דורגרף, 2007. ‬

### זיינע שריפטן וואס זיינען איבערגעזעצט 

*Jiddische Texte, mit einer Einführung zur Jiddischen Literatur von Astrid Starck (сборник М. Фельзенбаума, Беринский, Лев Самуилович|Льва Беринского и Геннадия Эстрайха на немецком языке, под редакцией проф. Астрид Штарк, Universite de Haute Alsace), Solothurner Literaturtage: Золотурн, 2002.
* Субботние спички (роман, перевёл с идиша Вэлвл Чернин), РИЦ Медиа Формат: Moscow, 2006.

קאַטעגאָריע:אוקראינער יידן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
ערלזוואוד באן סטאנציע (סארי)

**ערלזוואוד** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער ברייטאן הויפטליניע וואס באדינט ערלזוואוד, סארי, ענגלאנד.  די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן האט געעפנט די סטאנציע אום 1טן אויגוסט 1868.

## באדינונגען
### סאדערן
* 2 באנען א שעה צפונדיק קיין לאנדאן ברידזש
* 2 באנען א שעה דרומדיק קיין הארשאם

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה צפונדיק קיין בעדפארד
* 2 באנען א שעה דרומדיק קיין גאטוויק פליפעלד

## ליניעס 
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין סארי
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
הארלי באן סטאנציע

**הארלי** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער ברייטאן הויפטליניע וואס באדינט דאס שטעטל הארלי, סארי, ענגלאנד.  די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
די ערשטע סטאנציע האט זיך געעפנט אום 12טן יולי 1841 275 מעטער צפון פון דער היינטיקער סטאנציע. די היינטיקע סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 31סטן דעצעמבער 1905.

## באדינונגען
### סאדערן
נאר אין די שפיץ שעה׳ן

### טעמזלינק
אין די נישט שפיץ שעה׳ן:
* 2 באנען א שעה צפונדיק קיין בעדפארד
* 2 באנען א שעה צפונדיק קיין פיטערבארא
* 2 באנען א שעה דרומדיק קיין גאטוויק פליפעלד
* 2 באנען א שעה דרומדיק קיין הארשאם

## ליניעס 
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין סארי
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
רפאל שלמה לאניאדא

הרב **רפאל שלמה לאַניאַדא** (ה'תרל"ו – ה'תרפ"ה) איז געווען א מקובל,  דער ערשטער ראש ישיבה פון  די פורת יוסף און "אוהל מועד" ישיבות, און א מיטגליד פון דער  וועד פון  דער ספרדישער געמיינדער ירושלים.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תרל"ו (1876) אין חאלאב, סיריע, צו רב מאיר לאניאדא, פון א באוואוסטער רבנישער משפחה. אין זיין יוגנט האט ער געלערנט ביי הרב יוסף ידיד הלוי און  הרב עזרא חמווי. ער האט געהייראט זינבול טאכטער פון הרב אברהם עבאדי. צוזאמען מיט אליהו יוסף שמאע און הרב מאיר נחמד האט ער געגרינדעט די חברה "צדקה ומרפא" אין חאלאב, וואס האט אויפגעשטעלט אין דער שטאט א שפיטאל און וואס איר ציל איז געווען צו פארזארגן שטיץ צו קראנקע און ארעמעלייט.

אין יאר ה'תר"ס (1900) איז ער ארויף אין ארץ ישראל און האט זיך באזעצט אין ירושלים. אין יענער תקופה האט ער אנגעהויבן לערנען מיט תלמידים אין דער תלמוד תורה פון די בוכארן אין ירושלים. נאך דער גרינדונג פון דער "אוהל מועד" ישיבה אין ירושלים אין יאר ה'תרס"ז, האט מען אים באשטימט צו ווערן ראש ישיבה, ביז יאר ה'תרע"ד, ווען מען האט פארמאכט די ישיבה צוליב דעם שווערן עקאנאמישן מצב ביים אויסברוך פון דער  ערשטער וועלט-מלחמה.

ווען די פורת יוסף ישיבה האט געעפנט, איז ער געווארן דארט ראש ישיבה פון אייר ה'תרפ"ג, און די געוועזענע תלמידים און ר״מים פון דער "אוהל מועד" זענען אריבערגעגאנגען מיט אים.

ער איז נפטר געווארן ט"ו שבט ה'תרפ"ה (9טן פעברואר 1925) נאך א קראנקייט, און מען האט אים באערדיגט אין הר הזיתים אין ירושלים.

## זיינע תלמידים 
* הרב אברהם הררי ראפול
* הרב דוד ציון לאניאדא
* הרב יעקב עדס
* הרב עזרא עטייה
* הרב עזרא חוצני
* הרב יוסף אזולאי
* הרב עזרא עדס
* הרב משה יוסף עדס
* הרב עזרא שרים
* הרב נתן סאלם
* הרב אהרון הררי ראפול
* הרב דוד הררי ראפול

קאַטעגאָריע:מקובלים
קאַטעגאָריע:ספרדישע ראשי ישיבות

קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
ישכר דוב רוקח (מאכניווקא)

הרב **ישכר דוב רוקח** (געב' כ"ג חשוון תשל"ג) איז אן עסקן און דער עלטסטער זון פון רבי יהושע רוקח, דער מאכניווקא-בעלזא רבי פון בני ברק.

## לעבענסגעשיכטע
רבי ישכר דוב איז געבוירן געווארן אין כ"ג חשוון תשל"ג צו זיינע עלטערן רבי יהושע רוקח, דער היינטיגער מאכניווקע־בעלזער רבי פון בני ברק, און מרת חיה גיטל, טאכטער פון רבי שלום מיכאלאוויטש פון בראדוויל. ער הייסט נאך זיין עלטער-עלטער-זיידע רבי ישכר דוב רוקח, וועלכער איז געווען מער באקאנט צווישן די בעלזער חסידים מיט'ן נאמען "דער פריערדיגער רב". אין זיין קינדהייט האט ער געלערנט אין דעם בעלזער חדר אין בני ברק, און אלס בחור האט ער געלערנט אין דער בעלזער ישיבה קטנה וואס געפינט זיך אין לאנדאן, און נאכהער אין דער ישיבה פון הרב אטיק אין ירושלים.

י"ח מנחם-אב ה'תשנ"א, האט ער געהייראט זיין ווייב מרת שרה לאה, טאכטער פון רבי אברהם לעמבערגער, דער פריערדיגער מאקאווער רב אין בני ברק. דאס פארפאלק האט צוזאמען פערצן קינדער. צו דער חתונה וואס איז געפייערט געווארן אויף א ברייטן פארנעם, און וואס איז פארגעקומען אין דעם "מודיעין" חתונה זאל אין רמת גן, איז דער בעלזער רב, רבי ישכר דוב רוקח געקומען צו פארן, ווי אויך צו א שבע ברכות וואס איז אפגעראכטן געווארן אין דער מאכניווקע־בעלזער ישיבה אויף השל"ה גאס, אין בני ברק.

רבי ישכר דוב קאמבינירט צוזאמען אין זיין פערזענליכקייט תורה און וואוילטעטיגקייטן. ער איז באקאנט אלס א מרביץ תורה שוין יארן לאנג און לערנט פאר שיעורים. צווישן די אנדערע לערנט ער פאר שיעורים אין מאקאווער בית מדרש אין בני ברק. איין אויפפאלענדע אקטיוויטעט פון אומצאליגע, איז געוועזען די גרינדונג און גרונטליכע אויפשטעלונג פונעם חסד באטריב "עזרת נישואין" וואס געהערט צום מאכניווקע־בעלזא חסידות. עס קלאפן אן כסדר אויף זיין שטוב'ס טיר צעבראכענע מיטגעמאכט מענטשען מיט פארשידענע שוועריגקייטן, סיי רוחניות'דיגע און סיי מאטעריאלישע, צו וועלכע ער העלפט מיט אן אויסטערלישער מסירות נפש און געטריישאפט. די טיר איז אייביג אפן, און אום שבת קודש ס'קומען צו אים פילע געסט, וועלכע ער דערנערט און פויעט. ער געבט אויך באהאלטענערהייט גרויסע געלטער פאר נויטבאדערפטיגע.

אין מאכניווקא בעלזא ווערט ער אויסגערעכנט אלס "דער קראפט וואס רודערט אויף דאס מאכניווקא בעלזא חסידות אין די לעצטע יארן. געלעגנטליך, פירט ער דורך אויך פארשידענע מגביות און צדקה פאראנשטאלטונגען אין נוץ פון דער מוסדות מיט אן אויסערגעווענליכער איבערגעגעבנקייט.

## קינדער
*הרב **משה**, האט געהייראט מרת **רעכיל**, טאכטער פון זיין פעטער הרב **יוסף מאיר מאסקאוויטש**.
*מרת **חוה רחל**, ווייב פון הרב יהודה זאב טווערסקי, זון פון הרב **נחמן יוסף** זון פון הרב **נחומטשע** זון פון הרב **יוחנן** פון ראחמיסטריווקע.
*מרת **נחמה פעסיל**, ווייב פון הרב **חנניה יום טוב ליפא רוקח**, זון פון איר פעטער הרב יוסף מאיר.
*מרת **רבקה מרים**, ווייב פון הרב **אהרן יוסף האלבערשטאם**, אייניקל פון הרב **אלישע**, דער גארליצער רבי פון בני ברק.
*הרב **יעקב אברהם יחיאל**, האט געהייראט מרת **רייצא רחל**, טאכטער פון רבי **יעקב האראנטשיק** פון לעלאוו, און איידעם פון סטאניסלאווער רבי.
*הרב **דוד**, האט גהעייראט מרת **הינדא שינדל**, טאכטער פון המקובל רבי **אברהם אביש ווייס** אב"ד דעת קדושים, זון פון רבי **ישראל חיים ווייס** ספינקער רבי פון בני ברק און איידעם פון קרעטשעניפער רבי.
*שלום
*מלכה
*פייגא שפרה
*אהרן
*איידל
*יוכבד זלאטא
*לוי יצחק
*ליבא חנה

קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:טווערסקי פאמיליע
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
טעמזלינק און גרויס-נארדערן

**טעמזלינק און גרויס־נארדערן** איז א באן אפערירן פירמע פארוואלטעט דורך גא-אהעד און קעאליס וואס אפערירט די טעמזלינק ליניע און די גרויס־נארדערן רוטעס. פריער האט אפערירט די  רוטעס פֿירסט קאפיטאל קאנעקט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט אין גרויסבריטאניע
קאַטעגאָריע:פירמעס
טשארלטאן באן סטאנציע

**טשאַרלטאן** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אין טשאַרלטאן, גריניטש, לאנדאן, אויף דער נארד קענט ליניע וואס פארבינדט די פארשטעט (דעפטפארד, גריניטש, טשארלטאן, וואוליטש ביז דארטפארד, קענט) אויפן דרום ברעג פון דעם טעמז מיט די צענטראל-לאנדאן סטאנציעס.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 3.

## היסטאריע
טשאַרלטאן סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 30סטן יולי 1849 דורך דער דרום־מזרחדיקער אייזנבאן.

## באדינונג
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה מערב קיין לאנדאן קאנאן סטריט
* 2 באנען א שעה מערב קיין לאנדאן טשארינג קראס אדורך 
* 2 באנען א שעה מזרח קיין סלייד גרין, ווייטער קיין קאנאן סטריט אדורך סידקאפ
* 2 באנען א שעה מזרח קיין , ווייטער קיין קאנאן סטריט אדורך בעקסליהיט
* 2 באנען א שעה מזרח קיין 

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך  און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
* 2 באנען א שעה קיין ריינהאם, אדורך  און 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
TfL באן

**TfL באן** איז די צייטווייליגע קאנצעסיע פון צוויי  באזונדערע אייזנבאן ליניעס אין און ארום לאנדאן וואס וועלן ווערן  א טייל פון דער קרייצבאן באדינונג וואס וועט אנהייבן עפענען ביסלעכווייז פון דעצעמבער 2018 ביז דעצעמבער 2019. אין דעצעמבער 2018 וועט מען אויפהערן צו ניצן דעם TfL באן נאמען און די נייע באדינונגען וועט מען רופן די **עליזאבעט ליניע**.

מען האט אריינגעפירט TfL באן אין מיי 2015 ווען  זי האט איבערגענומען פון  Abellio Greater Anglia אפערירן די  "מעטרא" באדינונג צווישן ליווערפול סטריט אין צענטראל-לאנדאן און שענפילד אין עסעקס. יענער צווייג באשטייט פון די ערשטע 14 סטאנציעס אויף דער גרויס־איסטערן הויפט־ליניע.

אום 20סטן מיי 2018 האט TfL באן אויך איבערגענומען אפערירן די היטרוי קאנעקט באדינונג  צווישן פאדינגטאן אין צענטראל־לאנדאן און  היטרוי פליפעלד צו מערב (מיט דער סוף־סטאנציע היטרוי טערמינאל 4 סטאנציע). די רוטע האט ניין סטאנציעס.

צווישן מיי 2016 און מיי 2017, האט TfL באן געפירט מער ווי 47 מיליאן פאסאזשירן אויפן שענפילד צווייג.

## היסטאריע 
## רוטע 
דער מזרחדיגער (שענפילד) צווייג פון TfL באן גייט איבער די עקזיסטירנדע 32.5 ק״מ פון שינעס אויף דער גרויס־איסטערן הויפט־ליניע צווישן ליווערפול סטריט און שענפילד.די צוקונפטדיגע קרייצבאן רוטע וועט ווייטער ניצן די זעלבע שינעס (אחוץ דעם טייל צווישן ליווערפול סטריט און סטראטפארד), וואו באנען וועלן ניצן די נייע אונטערעדישע טונעלן צו פארבינדן מיט דעם צענטראלן אפטייל פון דער רוטע.

סטאנציעס באדינעט אדער פארוואלטעט דורך TfL באן:

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:קרייצבאן
קאַטעגאָריע:טראנספארט פאר לאנדאן
קאַטעגאָריע:באן אפערירן פירמעס אין גרויסבריטאניע
מאנטע אגילא

קליין|קוואדראט פון מאנטע אגילא|טעקסט=
**מאנטע אַגילאַ** (, טייטש: ״בארג אדלער״) איז אַ טשילעאַניש שטעטל וואָס איז פלאצירט אין ביאָביאָ ראיאן, 6 קילאָמעטער דרום פון דער שטאט קאברערא. די שטאט האט א באפעלקערונג פון 6,090 באוווינער.

טעקע:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (29).jpg
טעקע:Img-estadio.jpg
טעקע:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (33).jpg
טעקע:Entrada x yumbel.jpg
טעקע:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg
טעקע:Fiestas Patrias 2018 (270).jpg
טעקע:Monte 1.2.jpg
טעקע:Carros abandonados mte aguila.jpg

## וועבלינקען
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:טשילע
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין דרום אמעריקע
דארטפארד באן סטאנציע

**דאַרטפֿארד** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע וואס באדינט דאס שטעטל דאַרטפֿארד, קענט, ענגלאנד. דארטפארד איז א הויפט איבערבייט סטאנציע אין דעם נארד קענט ראיאן פון דעם סאדאיסטערן נעצווערק. די סטאנציע געפינט זיך וואו דריי ליניעס פון לאנדאן קומען צוזאמען:
* די נארד קענט ליניע, אדורך 
* די בעקסליהיט ליניע
* די דארטפארד שלייף ליניע, אדורך .

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 8 און ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
די ערשטע סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 30סטן יולי 1849 ווען די דרום־מזרחדיקע אייזנבאן האט פארלענגערט איר נארד קענט ליניע פון גרייווזענד. אין אויגוסט 2013 האט מען געענפט די נייע סטאנציע געביידע.

אין 2015 האט טראנספארט פאר לאנדאן פארגרעסערט די לאנדאנער רייזע זאנעס איינצושליסן דארטפארד, און זייט דעמאלסט קען מען ניצן אויסטער קארטלעך דא.

## באדינונג
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן טשארינג קראס האלב-גיך אדורך 
* 6 באנען א שעה קיין לאנדאן טשארינג קראס (2 אדורך , 2 אדורך  און 2 אדורך ) 
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן ווקטאריע אדורך 
* 4 באנען א שעה קיין 

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך ,  און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
ענטראפיע

די **ענטראפיע** פון א סיסטעם אדער אן אביעקט איז א מאס פון וויפיל ענערגיע איז נישט פאראן צו טון ארבעט. אויך איז ענטראפיע א מאס פון דער צאל מעגלעכע איינארדענונגען פון די אטאמען אין א סיסטעם. אין דעם זינען איז ענטראפיע א מאס פון אומזיכערהייט אדער טראפֿקייט.

ענטראפיע איז די שאצינג פון ווי שכיח א מצב פון א סיסטעם איז. די ווייניגער שכיח א מצב איז די ווייניגער ענטראפיע האט זי, און די מער שכיח עס איז די מער ענטראפיע האט זי.

נאך א וועג פון מסביר זיין ענטראפיע איז ווי מסודר א זאך איז. די מער מסודר א סיסטעם איז די ווייניגער ענטראפיע עס האט, און די ווייניגער מסודר עס איז די מער ענטראפיע עס האט. דאס איז ריכטיג ווייל על פי רוב איז דא פיל מער וועגן פאר א סיסטעם צו זיין אומ'מסודר ווי צו זיין מסודר.
 
די צווייטע געזעץ פון טערמאדינאמיקס זאגט אז א פארמאכטע סיסטעם וועט קיינמאל נישט ווערן נידריגער אין ענטראפיע, נאר די ענטראפיע וועט פארמערן ביז עס קומט אן צו  איקוויליבריום. דאס הייסט אז זאכן האבן א נטייה צו זיין אומ'מסודר'דיג, און א מסודר'דיגע זאך אין א פארמאכטע סיסטעם וועט ווערן מער און מער אומ'מסודר אין די עתיד ביז עס איז די מערסטע אומ'מסודר עס קען זיין, אבער צוריק גייט עס נישט. למשל, א גאנצע איי איז אין א נידריגע ענטראפיע מצב, און א צעקראכטע איי איז און א הויכע ענטראפיע מצב, א גאנצע איי קען ווערן צעקראכט אבער א צעקראכטע איי ווערט נישט גאנץ. היץ צעשפרייט זיך פון א הייסערע פלאץ צי א קעלטערע פלאץ ביז אלעס איז די זעלבע הייס, אבער היץ וועט זיך נישט מרכז זיין צו א קלענערע פלאץ. פוד-קאלארינג אין א גלאז וואסער וועט זיך צעשפרייטן ביז די גאנצע גלאז וואסער איז די זעלבע פארב, אבער א צעמישטע גלאז וואסער מיט קאלארינג וועט זיך נישט צוריק צעטיילן.

אין אן אפענער סיסטעם קען ענטראפיע ווערן נידריגער אבער די ענטראפיע פון דער גאנצער סיסטעם מוז ארויפגיין. למשל, א עירקאנדישענער קען מאכן היץ גיין פון א קעלטערע פלאץ צי א הייסערע פלאץ, אבער די היץ וואס די עירקאנדישענער געט ארויס מיז זיין מער ווי וויפיל עס מאכט קאלט די צימער, קומט אויס אז די גאנצע סיסטעם איז געווארן העכער אין ענטראפיע. דו קענסט מסדר זיין דיין צימער, אבער ווען דו ביסט מסדר דיין צימער פארברענטסטו קאלעריס און עס צעשפרייט היץ און די היץ פארמערט ענטראפיע נאך מער פון וויפיל די צימער איז געווארן ווייניגער אין ענטראפיע, קומט אויס אז די ענטראפיע פון די גאנצע סיסטעם איז ארויף.

קאַטעגאָריע:טערמאדינאמיק
הארפנדן באן סטאנציע

**האַרפנדן** () איז א באן סטאנציע וואס באדינט דאס שטעטל האַרפנדן, הארטפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף דער טעמזלינק רוטעס קיין לאנדאן, גאטוויק פליפעלד, ברייטאן, ארפינגטאן און ריינהאם.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געבויט געווארן דורך דער מידלאנד באן אויף דער פארלענגערונג קיין  דעם 1טן אקטאבער 1868.

## באדינונגען
די באנען ווערן אפערירט דורך טעמזלינק; צפון פארן זיי קיין לוטאן אדער בעדפארד, און דרום קיין ברייטאן און ריינהאם. אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 2 באנען א שעה דרום קיין ריינהאם
* 4 באנען א שעה דרום קיין , פון זיי פארן 2 באנען א שעה ווייטער קיין 
* 2 באנען א שעה צפון קיין 
* 4 באנען א שעה צפון קיין בעדפארד

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
לוטאן פליפעלד פארקוועג באן סטאנציע

**לוטאן פֿליפֿעלד פאַרקוועג** () איז א באן סטאנציע וואס באדינט דרום לוטאן און לוטאן פֿליפֿעלד, בעדפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף די טעמזלינק רוטעס קיין לאנדאן, גאטוויק פליפעלד, ברייטאן, ארפינגטאן און ריינהאם און דורך דער מזרח מידלאנדס אייזנבאן.

די סטאנציע איז 1.6 ק״מ מערב פונעם פליפעלד. א שאטל בוס פארבינדט די באן סטאנציע מיטן פליפעלד.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אין נאוועמבער 1999 צו באדינען לוטאן פליפעלד.

מען ארבעט יעצט אויף א לייכטער באן פארבינדונג, וואס וועט קאסטן £200 מיליאן און וועט זיך עפענען אין 2020.

## באדינונגען
### מזרח מידלאנדס
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 1 באן א שעה קיין , אדורך , , ,  און 
* 1 באן א שעה קיין 

### טעמזלינק
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה צפון קיין בעדפארד
* 2 באנען א שעה צפון קיין 
* 2 באנען א שעה דרום קיין ריינהאם
* 4 באנען א שעה דרום קיין , פון זיי פארן 2 באנען א שעה ווייטער קיין 

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין בעדפארדשיר
דזשאן וואויט

** דזשאָן וואויט** (, געב׳ דעם 29סטן אפריל 1938) איז אן אמעריקאנער אנערקענטער לאנגיעריגער אקטיאר וועלכער האט געווינען צוויי גאלדן גלאבס.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
*http://www.imdb.com/name/nm0000685/

קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
הארלינגטאן באן סטאנציע

**האַרלינגטאן** () איז א באן סטאנציע אין דער מערב זייט פון האַרלינגטאן דארף אין בעדפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף די טעמזלינק רוטעס קיין לאנדאן, גאטוויק פליפעלד און ברייטאן.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געבויט געווארן אין 1868 דורך דער מידלאנד אייזנבאן אויף איר פארלענגערונג קיין סט פאנקראס, און איז געעפנט געווארן אום 13טן יולי 1868.

## באדינונגען
### טעמזלינק
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה צפון קיין בעדפארד
* 4 באנען א שעה דרום קיין , פון זיי פארן 2 באנען א שעה ווייטער קיין 

אין די שפיץ שעה׳ן פארן טעמזלינק באנען אויך קיין .

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין בעדפארדשיר
וועסטקאם פארק באן סטאנציע

**וועסטקאָם פאַרק** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אין וועסטקאָם פאַרק, גריניטש, לאנדאן, אויף דער נארד קענט ליניע וואס פארבינדט די פארשטעט (דעפטפארד, גריניטש, טשארלטאן, וואוליטש ביז דארטפארד, קענט) אויפן דרום ברעג פון דעם טעמז מיט די צענטראל-לאנדאן סטאנציעס.

זי איז אין טראוולקארט זאנע 3.

## היסטאריע
וועסטקאָם פאַרק סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן מיי 1879 דורך דער דרום־מזרחדיקער אייזנבאן.

## באדינונג
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה מערב קיין לאנדאן קאנאן סטריט
* 2 באנען א שעה מזרח קיין סלייד גרין, ווייטער קיין קאנאן סטריט אדורך סידקאפ
* 2 באנען א שעה מזרח קיין , ווייטער קיין קאנאן סטריט אדורך בעקסליהיט

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין , אדורך  און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
* 2 באנען א שעה קיין ריינהאם, אדורך  און 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
מאנאאיד

א **מאנאאיד** איז אן אלגעברעאישע סטרוקטור מיט איין אסאציאטיווע  בינארישע אפעראציע און א נייטראלער עלעמענט. אין א מאנאאיד פעלט די היפוכדיקע אייגנשאפט; ווען יעדער עלעמענט אין א מאנאאיד האט א היפוכדיקן עלעמענט איז דער מאנאאיד א גרופע.

מאנאאידן ווערן שטודירט אין האלב-גרופע טעאריע, ווייל זיי זענען האלב-גרופעס מיט א נייטראלן עלעמענט. מאנאאידן ווערן געפונען אין עטלעכע צווייגן פון מאטעמאטיק; למשל, א מאנאאיד איז א קאטעגאריע מיט נאר איין אביעקט. אזוי כאפן זיי דעם באגריף פון פונקציע-קאמאזיציע אינערהאלב א געזעמל. פאקטיש פארמירן אלע פונקציעס פון א געזעמל צו זיך אליין  נאטירלעך א מאנאאיד לגבי פונקציע-קאמפאזיציע . מאנאאידן ווערן אויך ברייט געניצט אין קאמפיוטער וויסנשאפט.

ביז צו אן איזאמארפיזם, זענען פאראן צוויי פארשיידענע מאנאאידן מיט 2 עלעמענטן, 7 מיט 3, 35 מיט 4, 228 מיט 5 און 2237 מאנאאידן מיט 6 עלעמענטן.

## היפוכדיקע עלעמענטן 
אן עלעמענט *a* אין א מאנאאיד איז "רעכטס-איבערקערבאר" אויב ס׳איז פאראן *c* מיט וואס *ac*=1 (דאן ווערט *c* גערופן א "רעכטער קאפויער" פון *a*), און "לינקס-איבערקערבאר" אויב ס׳איז פאראן *b* מיט וואס *ba*=1 (דאן ווערט *b* גערופן א "לינקער קאפויער" פון *a*). ס׳איז מעגלעך פאר א מאנאאיד צו האבן עלעמענטן וואס זענען רעכטס-איבערקערבאר אבער נישט  לינקס-איבערקערבאר, אדער פארקערט. א רעכטער קאפויער דארף נישט זיין איינציק, אויך א לינקער קאפויער. אבער, אן עלעמענט וואס איז סיי רעכטס-איבערקערבאר סיי לינקס-איבערקערבאר מוז זיין איבערקערבאר (ד״ה, ס׳איז פאראן א *d* מיט וואס *ad*=*da*=1), און אין אזא פאל איז פאראן אן איינציקער רעכטער קאפויער וואס איז אויך דער לינקער קאפויער; דער עלעמענט איז דער 'קאפויער פון *a* און ווערט געשריבן \ a^{-1}. ווען אלע עלעמענטן אין א מאנאאיד זענען איבערקערבאר איז ער א גרופע.

## ביישפילן 
קאַטעגאָריע:אבסטראקטע אלגעברע
טראסטיניץ

**דאשיעוו** (; ) איז א שטעטל אין וויניצער גובערניע (אבלאסט) אין אוקראינע, 95 ק״מ דרום־מזרח פון וויניצע, און 29 ק״מ דרום־מזרח פון טאלטשין.

אין ה'תרל"ז איז געווען די יידישע באפעלקערונג פון טראסטיניץ 2421.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע
לופטשיף

[קליין|אַ לופֿטשיף פֿונעם [אמעריקאנישער פלאט|אַמעריקאַנישער פֿלאט אין 1931]]
אַ **לופֿטשיף** איז אַ סארט לופֿטמאַשין וואס בלייבט אין דער הימל דורך פֿלאַטערונג. דאס איז אנדערש פֿון עראפלאנען, וואס בלייבן אין דער הימל דורך באַוועגונג. אַ לופֿטשיף פֿלאַטערט ווי אַ לופֿטבאַלאָן, אבער איז אנדערש. אַ לופֿטשיף נוצט אַ מאָטאָר צו באַוועגן און צו קאָנטראָלירן איר ריכטונג.

עטלעכע מענטשן נוצן דאָס ווארט "לופֿטשיף" צו באַשרייבן יעדער סארט לופֿטמאשין, וואס איז נישט פונקט רעכט. טעכנישע מענשטן נוצן דאָס ווארט "לופֿטשיף" נאָר פֿאַר אַ לופֿטמאַשין וואס פֿלאַטערט און האט אַ מאָטאָר און אַ וועג צו קאָנטראָלירן איר ריכטונג.

## סארטן לופֿטשיפֿן 
עס זענען דאָ דריי סארטן לופֿטשיפֿן. דער אונטערשייד איז די קאָנסטרוקציע אין די לופֿטשיף.
* שטייַפֿע לופֿטשיפֿן אנטהאלטן גרויסע אינערלעכע קאָנסטרוקציעס. די גרעסטע לופֿטשיפֿן זענען געווען פֿון דער שטייַפֿער סארט.
* סעמי-שטייַפֿע לופֿטשיפֿן האבן קליינע קאָנסטרוקציעס. עס זענען דאָ נאָר ווייניק סעמי-שטייַפֿע לופֿטשיפֿן.
* נישט-שטייַפֿע לופֿטשיפֿן האבן נישט קיין קאָנסטרוקציעס. מערסט לופֿטשיפֿן זענען נישט שטייַף.

קאטעגאריע:לופטמאשינען
לופטמאשין רעגיסטראציע

[קליין|אַ וואַנס RV-7 וואס איז רעגיסטרירט געוואָרן אין דעם [פאראייניגטע קעניגרייך|פאראייניגטן קעניגרייך]]
א **לופֿטמאַשין רעגיסטראַציע** אדער **וויידל נומער** איז אַן אַלפֿאַ-נומערישער קאָד וואס אידענטיפֿיצירט אַ לופֿטמאַשין, ענלעך מיט אַ רעגיסטראַציע ברעטל אויף אַן אויטאָ. לויט דער אָפּמאַך איבער אינטערנאַציאָנעלע ציווילע אַוויאַציע דאַרף אַלע לופֿטמאַשינען ווערן רעגיסטרירט ביי אַ נאַציאָנאַלע אויטאָריטעט (אזוי ווי די פֿעדעראַלע אַוויאַציע אַדמיניסטראַציע אדער טראַנספאָרט קאַנאַדע) און טראגן אַ באַשטעטיקונג פֿון די רעגיסטראַציע אין אַ לעגאַלער דאָקומענט וואס הייסט אַ **רעגיסטראַציע אויסווייַז** ביי אַלע צייטן אין אַרבעט. מערסט מדינות באַגערן אַז די רעגיסטראַציע ווערט באַשרייבן אויף אַ פּערמאַנענטע פֿייער-אומבאַרירלעכע ברעטל אויף די הויפטע ראַם פֿאַר אַקצידענט פֿאָרשונג נאָך אַ פֿייער אדער קראַך.

קאטעגאריע:אוויאציע
אייזנבאן וואגאן

אן **אייזנבאַן וואַגאָן** איז אַ סארט אייזנבאַן געצייג וואס ווערט געבויט צו פֿירן פּאַסאַזשירן אדער פֿראַכט פֿון איין פּלאַץ צום צווייטן. געוויינטלעך ווערן די וואַגאָנען פֿאַרבונדן, וואס מאַכט אַ באַן. זיי קענען ווערן באַוועגט מיט אַ לאָקאָמאָטיוו אָדער מיט אַ זעלבשטענדיקער מאָטאָר (אַ מאָטאָר-וואַגאָן).

## פּאַסאַזשירן וואַגאָן 
קליין|250px|אַ בריטיש רייל מאַרק 3 פּאַסאַזשירן וואַגאָן פֿון די 1970ער
אַ **פּאַסאַזשירן וואַגאָן** ווערט באַנוצט צו פֿירן פּאַסאַזשירן אַלס אַ טייל פֿון אַ פּאַסאַזשירן באַן צווישן באן סטאנציעס. פּאַסאַזשירן וואַגאָנען געוויינטלעך אנטהאַלטן רייַען פֿון דריי ביז פֿינף זיצערטער אין צוויי זייַטן פֿון אַ צענטראַלער פּאַסאַזש לענגאויס דער וואַגאָן, אדער גרופעס פֿון זעקס ביז אַכט זיצערטער אין קליינע קופּעס לענגאַויס אַ זייַטיקער פֿאָיע. צווישן די זיצערטער זענען אָפֿט דאָ טישן פֿאַר די פּאַסאַזשירן. עס אויך זענען דאָ פּאָלציעס פֿאַר די באַגאַזשניקס פֿון די פּאַסאַזשירן, און אפֿשר אויך אייַנלאַגערונג קופּעס פֿאַר גרויסע אָביעקטן ווי וואַליזעס אדער ביציקלען.

## פֿראַכט וואַגאָן 
[קליין|אַ קליינער געשלאָסענער לאַסט וואַגאָן אויף דער [רעטישע באן|רעטישער באַן אין דער שווייץ]]
אַ **פֿראַכט וואַגאָן** אדער **לאַסט וואַגאָן** ווערט באַנוצט צו פֿירן פֿראַכט אַלס אַ טייל פֿון אַ פֿראַכט באַן צווישן סחורה ערטער. עס זענען דאָ פֿאַרשידענע סאָרטן פֿראַכט וואַגאָנען לויט דעם סאָרט פֿראַכט אין טראַנספּאָרט, און אָפֿט זענען דאָ פֿאַרשידענע סאָרטן וואַגאָנען אין איין באַן.

קאַטעגאָריע:אייזנבאן פארמיטלען
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט
דריי ברידזשעס באן סטאנציע

**דריי ברידזשעס באן סטאנציע** () באדינט דריי ברידזשעס, קראלי, אין מערב סאסעקס, דרום ענגלאנד. די אייזנבאן-פירמעס וואס אפערירן באנען צו און פון דער סטאנציע זענען סאדערן און טעמזלינק. די סטאנציע איז א וויכטיקער קנופ אויף דער ברייטאן הויפטליניע.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 12טן יולי 1841 דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן, וואס האט זיך צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס אין 1846 צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן.

## באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט אין די נישט-שפיץ שעה׳ן דורך:
### סאדערן
* 1 באן א שעה פון לאנדאן וויקטאריע קיין ברייטאן
* 1 באן א שעה פון לאנדאן וויקטאריע קיין סאוטהאמפטאן און באגנאר רידזשיס, אדורך הארשאם.
* 1 באן א שעה פון לאנדאן וויקטאריע קיין  און באגנאר רידזשיס, אדורך הארשאם.

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה פון  קיין 
* 2 באנען א שעה פון  קיין 
* 1 באן א שעה פון  קיין 

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס
שאפער-ליצענץ

[קליין|א [נארוועגיע|נארוועגישע שאָפֿער-ליצענץ]]
א **שאָפֿער-ליצענץ** איז אַן אָפֿיציעלער דאָקומענט וואָס דערלויבט אַ פּערזאָן צו פֿירן אַ מאָטאָר פֿאָרמיטל ווי אַ מאָטאָציקל, אויטאָמאָביל, לאַסטאויטאָ אדער בוס.

## געזעצן איבער שאָפֿער-ליצענצן 
פֿאַרשידענע מדינות האבן פֿאַרשידענע געזעצן וואָס באַשטימען צי אַ פּערזאָן קען האָבן אַ שאָפֿער-ליצענץ. אין טייל פּלעצער דאַרף אַ פּערזאָן אַריבערקומען אַ שאָפֿער טעסט איידער באַקומען אַ שאָפֿער-ליצענץ, און אין אַנדערע פּלעצער ווערט אַ שאָפֿער-ליצענץ דערטיילט איידער אַז דער פּערזאָן נוצט דעם פֿאָרמיטל.

צום ביישפּיל, אין וויקטאָריע, אויסטראַליע דאַרף אַ מענטש:
* ווערן לפּחות 18 יאָר אַלט
* וואוינען אין וויקטאָריע
* אַריבערקומען אַן אויגן-טעסט
* אַריבערקומען אַ געפֿאַר-פֿאַרשטאַנד טעסט (אויף אַ קאָמפּיוטער)
* אַריבערקומען אַ פּראַקטישער טעסט צו באַווייַזן אַז ער קען פֿאָרן אין זיכערהייט, קאָנטראָלירן דעם פֿאָרמיטל, פֿאָלגן טראַקט-געזעץ און באַטייליקן זיך מיט אַנדערע טראַקט-באַניצער.

קאַטעגאָריע:געזעץ
1489

## געשעענישן 
* 14טן מערץ – די מלכה פון ציפערן פארקויפט איר קעניגרייך צו דער רעפובליק פון ווענעציע.

## געבוירן 
* 28סטן נאוועמבער – מארגארעט טיודאר, מלכה פון דזשיימס דער פערטער פון סקאטלאנד, און טאכטער פון הענרי דער זיבעטער פון ענגלאנד (געש׳ 1541)

## געשטארבן
פאלינעזיע

קליין|אין פּאָלינעזיע ווערן אַרײַנגערעכנט אַלע אינזלען אין דעם פּאָלינעזיע־דרײַעק.
[קליין|די דרײַ הויפּט קולטורעלע שטחים אין דעם [פאציפישער אקעאן|פּאַציפישן אָקעאַן: מעלאַנעזיע, מיקראָנעזיע און פּאָלינעזיע]]
**פּאָלינעזיע** (פון  *פּאָליס* "פֿיל" און  *נעסאָס* "אינזל") איז אַן אונטער־ראַיאָן פון  אקעאַניע, וואָס באַשטייט פון מער ווי 1,000 אינזלען פאַרשפּרייט איבער צענטראַל און דרום פּאַציפישן אָקעאַן. די אַלט־געזעסענע מענטשן וואָס באַוואוינען די אינזלען פון פּאָלינעזיע ווערן גערופן פּאָלינעזער, און האָבן פילע געמיינזאַמע ענלעכע אייגנשאַפטן כולל שפּראַך־פאַמיליע, קולטור און גלויבנס. היסטאָריש האָבן זיי אַ שטאַרקע טראַדיציע פון זעגלען און ניצן די שטערן צו נאַוויגירן בײַנאַכט.

דעם טערמין *פּאָלינעזיע* האָט דער פראַנצויזישער שרײַבער שאַרל דע בראָס געניצט צום ערשטן מאָל אין יאָר 1756, און אָריגינעל האָט מען עס געניצט פאַר אַלע אינזלען אין דעם פּאַציפיק.

## געאָגראַפיע 
קליין|קוק׳ס בוכטע אויף  מורעע, פראַנצויזישע פּאָלינעזיע
[קליין|מאָקאָליאי אינזל לעבן אָאַהו, [האוואי|האַוואַי]]

### געאָלאָגיע 
### געאָגראַפישער שטח 
### אינזל גרופּעס 
#### האַרץ־שטח 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אקעאניע
קאַטעגאָריע:אינדזלען
1490

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 17טן פעברואר – שארל דער דריטער, הערצאג פון בארבאן, פראנצויזישער מיליטערישער פירער (געש׳ 1527)

## געשטארבן 
* 6טן אפריל – מאטיאס קארווינוס, מלך פון אונגארן (געב׳ 1443)
1487

## געשעענישן 
* 24סטן מיי - דער פרעטענדאנט לאמבערט סימנעל באקרוינט אין דובלין ווי עדווארד דער זעקסטער, מלך פון ענגלאנד

## געבוירן 
## געשטארבן
1486

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 20סטן סעפטעמבער – ארטור, פרינץ פון וויילס, זון פון הענרי דער זיבעטער פון ענגלאנד (געש׳ 1502)

## געשטארבן 
* 14טן יולי – מארגארעט פון דענמארק, מלכה פון סקאטלאנד (געב׳ 1456)
רעגיסטראציע ברעטל

קליין|250px|אַ בריטישע רעגיסטראַציע ברעטל
אַ **רעגיסטראַציע ברעטל** איז אַ ברעטל פֿון מעטאַל אדער פלאַסטיק אויף א מאָטאָר פֿאָרמיטל אדער אַ וואַגאָן פֿאַר אידענטיפֿיקאַציע. עס נוצט אַ נומערישער אדער אַלפֿאַבעטישער קאָד וואס אידענטיפֿיצירט דער פֿאָרמיטל. אין עטלעכע לענדער ווערט די אידענטיפֿיקאַציע באַזונדער צו די גאַנצע מדינה. אין אנדערע לענדער ווערט עס באַזונדער צו אַ שטאָט אדער דיסטריקט. ידען לאַנד נוצט אַ פֿאַרשידענער טערמין פֿאַר אַ רעגיסטראַציע ברעטל, אזוי ווי **ליצענץ-ברעטל** אדער **עטיקעט** (פאראייניקטע שטאטן און קאנאדע), **נומער ברעטל** אדער **רעגיסטראַציע ברעטל** (פאראייניגטע קעניגרייך).

קאַטעגאָריע:דאקומענטן
קאַטעגאָריע:געזעץ
קאַטעגאָריע:טראנספארט
פאסאזשיר

[קליין|פּאַסאַזשירן אין אַ [פראם|פּראָם]]
א **פּאַסאַזשיר** אדער **פֿאָרער** איז איינער וואס געפֿינט זיך אין אַ פֿאָרמיטל און נוצט ער צו גיין פֿון איין פּלאַץ צום צווייטן.

דער טערמין "פּאַסאַזשיר" ווערט באַנוצט אין די פֿאלגענדע קאָנטעקסטן:

* איינער וואס ווערט געפֿירט אין אַן אויטאָמאָביל, אויך אויב ער האט נישט געצאָלט פֿאר די רייזע.
* איינער וואס נוצט פּובליקע טראַנספּאָרט אין אָפּצאָל ווי א בוס, באַן, עראָפּלאַן אדער שיף. די פֿלי מאַנשאַפֿט אדער שיף מאַנשאַפֿט זענען נישט פּאַסאַזשירן, אבער אַן אַרבעטער אין אַ פֿירמע'ס אויטאָ וואס ווערט געפֿירט דורך אַן אַנדערער פּערזאָן ווערט אויך אויסגערעכנט אַ פּאַסאַזשיר.

קאטעגאריע:טראנספארט
לופטרייזע-בילעט

לינקס|קליין|א בילעט פון "אָסטריען ערליינס", די 1960ער
א **לופטרייזע-בילעט** איז א דאקומענט ארויסגעגעבן פון א לופטליניע אדער רייזע-ביורא וואס בשטימט אז עס קומט עמיצן א זיצפלאץ אויף אן עראפלאן. דער בילעט קען זיין אדער א פאפירענער אדער עלעקטראניש (אן **ע-בילעט**).

קאַטעגאָריע:ציווילע אוויאציע
1488

## געשעענישן 
* 22סטן אפריל - די ערשטע אויסגאבע פונעם גאנצן תנ"ך, געפינטלט, געדרוקט אין סאנטשינא, איטאליע.
* 24סטן יוני – דזשיימס דער פערטער, מלך פון סקאטלאנד געקריינט מלך.

## געבוירן 
* רבי יוסף קארו, פון די גרעסטע פוסקים, מחבר פון שולחן ערוך (נפטר 1575)

## געשטארבן 
* 11טן יוני — דזשיימס דער דריטער פון סקאטלאנד (געב׳ 1451 אדער 1452)
הינדע דעמבאלעצקי

**הינדא דעמבאָלעצקי** (20סטן סעפּטעמבער 1906 — 26סטן מאַי 2002) איז געװען אַ יידישער מחבר. זי איז געבוירן אין שטעטל שלעשין, הײַנטיקע פּוילן, אָבער האָט עמיגרירט אין יאָר 1936 קײן אַרגענטינע. דאָרט האָט זי געװױנט ביז 1959, ווען זי ארויף אין ישראל. זי האָט שוין אין אַרגענטינע געשריבן עטלעכע דערצײלונגען פֿאַר פֿאַרשיידענע צײַטשריפֿטן. בשעת אין ישׂראל האָט זי עטלעכע ראָמאַנען פּובליקירט און אויך אַ פּאָר שפּילן פֿאַר דעם טעאַטר. אין איר ערשטן ראָמאַן, ״דער װעג צו זיך״, האָט זי געשריבן װעגן אַ פֿרוי מיט כּמעט דער זעלבער נסיעה װאָס דעמבאָלעצקי זיך אַלײן האָט געטאָן. ‎

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך שרייבער
דאמיניקא

**דאמיניקא** (), אפיציעל די **קאמאנוועלט פון דאמיניקא**, איז אַן אינזל לאַנד אין די קאראאיבן. די הױפּשטאָט איז ראזוי,  די איינציגסטע שטאט אין לאנד אויסער נאך א קליינע שטאט. דער אינזל איז נאנט צו גוואדעלוופ צו צפון־מערב און מארטיניק צו דרום־מזרח.קלענערע אנטילן, אין די מערב אינדישע אינזלען. עס וואוינען דארט 73 טויזנט מענטשן. פון ניו יארק אהין מיט א פליגער איז דריי א האלב שעה.

קאלאמבוס האט זי געפונען ביי איינע פון זיינע רייזעס, אבער זי איז נישט אריבער געגאנגען פאר שפאניע. שפעטער האט זי פראנקרייך געהאט א קורצע צייט, און דערנאך איז זי אריבער אונטער דער בריטישער אימפעריע וואו עס איז געווען אסאך יארן. ערשט אין יאר תשל"ב האט זי באקומען זעלבשטענדיגקייט, און זינט דאן איז זי אריבער אסאך שווערע צייטן פון ארימקייט און פאליטישע אומקלארקייט אבער נישט קיין אומריען און בלוט פארגיסונגען ווי פיל אנדערע. די אפיציעלע שפראך דארט איז ענגליש.

זייער עקאנאמיע איז כמעט גענצליך אנגעוואנדן אין אגריקולטור, בפרט באנאנעס און ענליכס, דאס ברענגט צומאל שווערע צייטן, ווען עס קומען נאטורליכע חורבנות אויפן לאנד וואס לייגן צוגרונד די געוויקסן און דאן איז די גאנצע עקאנאמיע אין די ערד.
זיי פרובירן אביסל צו אויפבויען די טוריזעם אבער עס גייט זיי נישט צופיל, און דאס איז צוליב א אינטערעסאנטע פאקט אז דער אינזל האט כמעט נישט קיין פלאכע זאמדיגע ים ברעגעס, וואס דאס איז א הויפט פריאריטעט פאר טוריסטן וואס קומען צו די טראפישע אינזלען, דעריבער איז כמעט נישט דא דארט קיין האטעלן פאר טוריסטן, א חידוש אין די קאראיבישע אינזלען.

## געאגראפיע 
דאס לאנד איז א צאמשטעל פון אפאר בערגיגע אינזלען איינס נישט ווייט פון צווייטן, אבער אויך נישט אזוי נאנט. די העכסטע שפיץ איז בערך פיר טויזעט פיס. עס האט מערערע נאטורליכע הייסע וואסער פארזאמלונגען, איינס דערפון די צווייט גרעסטע אין די וועלט, און איז אנערקענט דורך די אונעסקא. עס איז פון די מערסט פאררעגנטע ערטער אין דער וועלט. דעריבער האט עס גאר אסאך הערליכע אריגינעלע אומבארירטע טראפישע רעגן וועלדער מיט פרעכטיגע שטורמישע וואסערפאלן באהאלטן דערין, שטעלטס ענק פאר - טיף אין די געדעכטע טראפישע רעגן וואלד ארומגענומען מיט ברייטע נאסע בלעטער און קאלירפולע פויגלען ציפקען העכער ענקער קאפ, און א שטראם פון וואסער פאלט אראפ פון דער הייעך גלייך אריין אין א קריסטעל קלארע קליינע וואסער פארזאמלונג ווען עס מאכט א אנגענעמע וואסער גערויש, און אזוי ווייטער כל אחד כפי דמיונו המבורך, והמברך תתברך בברכות עד בלי די...

וויבאלד עס קומען נישט אהין צופיל טוריסטן, בלייבט עס אזויווי עס איז אן קיין מענטשליכע אריינמישונג און טוישונגען, און דאס איז א זעלטענהייט צווישן די אנדערע ארומיגע אינזלען, און די ארטיגע איינוואוינער זאגן אז דאס איז די איינציגסטע אינזל וואס קאלאמבוס וואלט נאך דערקענט...פון דער אנדערער זייט קומען אהין דוקא אזעלכע טוריסטן וואס גלייכן די אריגענעלקייט וואס עס איז דא דארט און ווילן דוקא עס זאל בלייבן פרימיטיוו און אומבארירט.

אסאך הוראגאנען שטאטן דארט אפ ווילדע באזוכן, איבערלאזנדיג שווערע חורבנות אינטער זיך און דאן ווערן זיי פארשוואונדן נישט צום געפינען, און יעצט גיי פראווע דיך מיט עס...

דאמיניקא
קאַטעגאָריע:קאמאנוועלט
קאַטעגאָריע:אינדזלען
סוואנלי באן סטאנציע

**סוואנלי** () איז א באן סטאנציע אויף דער טשאטאם הויפט ליניע וואס באדינט דאס שטעטל סוואנלי, קענט, ענגלאנד. 
די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק, און איז אין טראוולקארט זאנע 8.

## היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 1טן יולי 1862 מיטן נאמען **סעוונאקס קנופ**. אין 1939 האט מען געבוינט א נייע סטאנציע א ביסל צו מערב מיטן נאמען **סוואנלי**.

## באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
### סאדאיסטערן
* 3 באנען א שעה קיין לאנדאן וויקטאריע אדורך 
* 1 באן א שעה קיין 
* 1 באן א שעה קיין  אדורך אשפארד אינטערנאציאנאל
* 1 באן א שעה קיין 

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין  (פון מיי 2019 קיין )
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
סטיווענידזש באן סטאנציע

**סטיווענידזש** (*Stevenage*) איז א באן סטאנציע וואס באדינט דאס שטעטל סטיווענידזש אין הארטפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק, גרויס-נארדערן, האל באנען און דער לאנדאנער צפון-מזרח אייזנבאן.

## היסטאריע 
די ערשטע סטיווענידזש באן סטאנציע האט געבויט די גרויס-נארדערן אייזנבאן אין 1850, 1.5 ק״מ צפון פון דער היינטיקער סטאנציע, וואס האט זיך געעפנט אין יאר 1973.

## באדינונגען 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*

קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
שריה דעבליצקי

הרב **שְׂרָיָה דעבלִיצְקִי** (ט"ז שבט ה'תרפ"ו, 31סטן יאנואר 1926 - ב' אב תשע"ח 14טן יולי 2018) פון בני ברק, איז געווען א חרדישער ליטווישער רב , א פוסק, א מקובל, א מדקדק. ער האט געשריבן א סך ספרים וועגן הלכה, קבלה, דקדוק, דרשנות, אויך ביאגראפיעס, יידישע היסטאריע, נוסח פון תפילה און פיוטים.

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:חרדישע רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
סעוונאקס באן סטאנציע

**סעוונאקס** () איז א באן סטאנציע אויף דער דרום־מזרחדיקער הויפט ליניע וואס באדינט דאס שטעטל סעוונאקס, קענט, ענגלאנד. 
די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
די באן סטאנציע אין סעוונאקס האט זיך געעפנט דעם 2טן מערץ 1868.

## באדינונגען
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן:
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן ברידזש,  און לאנדאן טשארינג קראס
* 4 באנען א שעה קיין , לאנדאן ברידזש,  און לאנדאן טשארינג קראס
* 2 באנען א שעה אלע סטאנציעס קיין לאנדאן טשארינג קראס
* 2 באנען א שעה קיין 
* 2 באנען א שעה קיין 
* 1 באן א שעה קיין  אדורך 
* 1 באן א שעה קיין  אדורך אשפארד אינטערנאציאנאל און 
### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין  (קיין  אין די שפיץ שעה׳ן)

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
איינספארד באן סטאנציע

**איינספארד** () איז א באן סטאנציע וואס באדינט דאס דארף איינספארד, קענט, ענגלאנד. 
די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
אום 2טן יוני 1862 האט די לאנדאן, טשאטאם און דאווער אייזנבאן געעפנט די סוואנלי צו סעוונאקס באט און באל ליניע מיט איין אייזנבאן. אום 1טן יולי האט די איינספארד סטאנציע געעפנט מיט צוויי פעראנען. אין 1863 האט מען געטאפלט די שינעס.

## באדינונגען
די עיקר באדינונג איז דורך טעמזלינק:
* 2 באנען א שעה קיין  (פון מיי 2019 קיין  אין די שפיץ שעה׳ן)
* 2 באנען א שעה קיין 

אויך שטעלן זיך אפ עטלעכע באנען א טאג פון סאדאיסטערן אויף דער וויקטאריע—מזרח מיידסטאן רוטע.

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
שומרונים מוזיי

קליין|400px|שמאל|
דער **שומרונים מוזיי** איז אַן עטנאָגראַפישער מוזיי און אַרכעאָלאָגישער מוזיי אין הר גריזים לעבן שכם. דער מוזיי שטעלט פאר די קולטור פון די "שומרונים". דער מוזיי איז דער איינציקער מוזיי אין דער וועלט געווידמעט צו שומרונים און זייער שפּראַך. דער מוזיי איז געעפנט געווארן אין 1991.

## גאַלעריע 

Mount Gerizim the site of the Samarities (14532535100) (2).jpg|
Kiryat-Luza-25.jpg|
Kiryat-Luza-22.jpg|

## וועבלינק 
* אפיציעלע וועבזייטל פון שומרונים

קאַטעגאָריע:מוזייען
בעדפארד באן סטאנציע

** בעדפֿארד** () איז די גרעסערע פון צוויי באן סטאנציעס אין דעם שטעטל בעדפֿארד, בעדפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף די טעמזלינק רוטעס קיין לאנדאן, גאטוויק פליפעלד און ברייטאן.

## היסטאריע 
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן פעברואר 1859 דורך דער מידלאנד אייזנבאן 180 מעטער דרום פון דער היינטיקער סטאנציע. אין 1868 האבן זיי פארלענגערט די ליניע קיין סט פאנקראס.

## באדינונגען
דריי באן פירמעס אפערירן באדינונגען פון בעדפארד סטאנציע.
### מזרח מידלאנד אייזנבאן 
האלב-גיך באנען צווישן לאנדאן סט פאנקראס קיין נאטינגהאם און קארבי שטעלן זיך אפ ביי בעדפעארד.

### לאנדאן צפון-מערב אייזנבאן
לאקאלע באדינונגען קיין  אויף דער מארסטאן ווייל ליניע (נישט זונטיק).

### טעמזלינק
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה דרום קיין , פון זיי פארן 2 באנען א שעה ווייטער קיין 

אין די שפיץ שעה׳ן פארן טעמזלינק באנען אויך קיין  און .

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין בעדפארדשיר
ערדישער פלאנעט

[קליין|280x280פיקס|די ערדישע פלאנעטן, פון לינקס אויף רעכטס: [מערקור, ווענוס, ערד און מארס]]
אן **ערדישער פלאנעט** אדער **פעלדזיקער פלאנעט** איז צוזמאנגעשטעלט מערסנטס פון שטיין אדער פֿעלדז (סיליקאט) דער ערד-פלאנעט איז דער מוסטער פון אן ערדישן פלאנעט. אסטראנאמען געבן דעם נאמען ערדישער פלאנעט צו די נאענטע פעלדזיקע שכנים פון ערד: מערקור, ווענוס און מאדים.

די דאזיקע פלאנעטן זענען ענלעך צו ערד אין סטרוקטור, אויבוואויל די אייבערפלאך און אטמאספער זענען אנדערש.אן ערדישער פלאנעט קען זיין אדער אסך הייסער אדער אסך קילער פון דער ערד, און קען האבן מער אדער ווייניגער אטמאספער.

אז מען איז געוואויר געווארן אז פלאנעטן ארביטירן אויך אנדערע שטערן (עקסאפלאנעטן), האט מען פארברייטערט ווייטער דעם טערמין ערדישער פלאנעט איינצושפארן  יעדן פעלדזיקן פלאנעט וואס ארביטירט א שטערן.

## סטרוקטור 
אלע ערדישע פלאנעטן האבן א יאדער, א צודעק און א סקארע. די סקארע פון אן ערדישן פלאנעט איז גאנץ דין, און דער פלאנעט איז בעיקר צודעק און יאדער, אמאל איז דער יאדער זייער גרויס, אמאל קלענער. דער יאדער פון אן ערדישן פלאנעט איז מערסטנס אייזן, און דער צודעק און די סקארע זענען פעלדזיק.

די לבנה איז גאנץ ענלעך, אבער מיט א קלענערן אייזערנעם יאדער. איא און אייראפא זענען אויך סאטעליטן מיט אן אינערלעכער סטרוקטור ענלעך צו די ערדישע פלאנעטן. ערדישע פלאנעטן קענען האבן בארגשפאלטן, קראטערס, בערג, וואולקאנען און אנדערע אייבערפלאך סטרוקטורן.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פלאנעטן פון דער זון סיסטעם
לעמפערט

קליין|230px|אַן אַפֿריקאַנישער לעמפּערט

דער **לעמפּערט** (*Panthera pardus*; נקבה: **לעמפּערטיכע**) איז אַ גרויסע קאַץ פֿונעם מין פּאַנטער וואָס וואוינט אין אַפֿריקע און אַזיע.

דער ברטנורא אין מסכת אבותשרייבט, אז דער לעמפערט איז א געמישטער סארט, פון א וואלד שוויין און א לייבכע. און כאטש עס איז נישט אזוי שטארק ווי א לייב, איז עס א אומפארשעמטער און דרייסטער ווי א שוויין.

אנדערש פון דעם לייב, לעבט דער לעמפּערט נישט גרופּענווײַז. די דערוואַקסענע זכרים לעבן אַליין, און די נקבות לעבן נאָר מיט זייערע קעצלעך. לעמפּערטן וואוינען אין אומגעגנטן מיט עטלעכע ביימער. זיי זײַנען גוטע קלעטערערס און קלעטערן אויף ביימער אָפֿט. זיי קענען טראָגן זייער שפּײַז אויף די ביימער צו באַשיצן עס פֿון היענעס און לייבן. ביימער זענען אויך זייערע הויפּט שיצונג פֿון לייבן אָדער הינט אָנפאַלן.

די ענלעכסטע קאַץ צו דער לעמפּערט אין לעבנסשטייגער איז דער יאַגואַר, וואָס וואוינט אין צענטראַל און דרום־אַמעריקע.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:זויגערס
קאַטעגאָריע:קעץ
שווארצער פאנטער

[קליין|230px|אַ לעמפּערט מיט [מעלאניזם|מעלאַניזם]]
"**שוואַרצער פּאַנטער**" איז א נישט-טאַקסאָנאָמישער טערמין פֿאַר יעדער גרויסער קאַץ וואס איז אינגאַנצן שוואַרץ. אנדערש פֿון פּאַנטער, אַ טאַקסאָנאָמישער מין, באַדייט "שוואַרצער פּאַנטער" נישט קיין זגאַל, אבער איז מערסט איבערדייַטלעך מיט צוויי סארטן פּאַנטערס: דער לעמפּערט פֿון אַפֿריקע און אַזיע און דער יאַגואַר פֿון אַמעריקע.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:מוטאציע
קאַטעגאָריע:קעץ
באלקאם באן סטאנציע

**באלקאם באן סטאנציע** () אויף דער ברייטאן הויפט-ליניע באדינט דאס דארף באלקאם, מערב סאסעקס, אין דרום ענגלאנד. באנען וואס שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע זענען אפערירט דורך טעמזלינק, אין די שפיץ שעה׳ן אויך דורך סאדערן.

## היסטאריע 
די אריגינאלע סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 12טן יולי 1841 דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן, וואס האט זיך צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס אין 1846 צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן.

## באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט אין די נישט-שפיץ שעה׳ן דורך טעמזלינק:
* 2 באנען א שעה פון  קיין 

אין די שפיץ שעה׳ן פארן עטלעכע באנען פון סאדערן קיין לאנדאן וויקטאריע.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
גרענאדע

**גרענאַדע** () איז א סואווערענער שטאַט אין דעם  דרום־מזרחדיקן טייל פונעם קאראיבישן ים, וואס באשטייט פונעם אינזל גרענאדע מיט זעקס קלענערע אינזלען ביים דרום עק פון דער גרענאדינען אינזל־קייט. זי איז פלאצירט צפון־מערב פון טרינידאד און טאבאגא, צפון־מזרח פון ווענעזועלע און דרום־מערב פון סאנט ווינסענט און די גרענאדינען. זי באדעקט א שטח פון 348.5 ק״מ2, און האט געהאט א געשאצטע באפעלקערונג פון 107,317 אין 2016. די הויפטשטאט איז סט דזשארדזשעס. גרענאדע ווערט גערופן דעם  "אינזל פון געווירצן " צוליב איר פראדוקציע פון  מושקאט-נוס און מאציס, פון וואס איז זי איינע פון די גרעסטע עקספארטירער אין דער וועלט. דער נאציאנאלער פויגל פון גרענאדער איז דער גרענאדער טויב.

קאַטעגאָריע:צפון אמעריקע
קאַטעגאָריע:אינזל לענדער
קאַטעגאָריע:לענדער אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:קאמאנוועלט
שליטן

קליין|250px|אַ שליטן געשפּאַנט צו צוויי פֿערד
אַ **שליטן** אדער **שליטען** איז א פֿאָרמיטל וואס מען נוצט אין געגנטן מיט אייז אדער שניי. דער שליטן ווערט באַנוצט פֿאַר וועג-פֿאָרקער, לאַסט-דערפֿירונג אדער פֿאַרווייַלונג און ווינטער ספאָרטן. אין א טייל פֿאַלן, אַנדערע באָדנס וואס זענען גענוג גלאַט (ווי גראָז, בלאָטע און אַפֿילו גלאַטע שטיינער) קענען אויך ווערן טויגיק פֿאַר ספּעציפֿישע סארטן שליטנס.

א טייל שליטנס ווערן געמאַכט פֿאַר גליטשן לענגאויס באַרגאַראָפּן פֿאַר הנאה אדער ספאָרט. גרעסערע שליטנס ווערן אויך באַנוצט אַלס אמתע פֿאָרמיטלען, און זיי פֿאָרן אויף מאָטאָרן אדער ווערן געשלעפּט דורך בעלי חיים וואס קענען לעבן אין פֿאַרשנייטע געגנטן, אזוי ווי הינט און רעניפערן.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שניי
קאַטעגאָריע:פארמיטלען
קאַטעגאָריע:ספארט
אטפארד באן סטאנציע

**אטפֿארד** () איז א באן סטאנציע וואס באדינט אטפֿארד, קענט, ענגלאנד. 
די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.

## היסטאריע
די ערשטע באן סטאנציע אין אטפֿארד האט זיך געעפנט דעם 1טן יוני 1874 ביים קנופ פון דער ליניע קיין באט און באל און דער ליניע קיין מיידסטאן; די סטאנציע איז פארמאכט געווארן דעם 1טן נאוועמבער 1880. די היינטיקע סטאנציע האט זיך געענפט דעם 1טן אויגוסט 1882. 

## באדינונגען
### סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן:
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן וויקטאריע
* 1 באן א שעה קיין  אדורך 
* 1 באן א שעה קיין  אדורך 
### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין  
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
טעקסי

[קליין|אַ [לאנדאן|לאָנדאָנער טעקסי]]
[קליין|אַ טעקסי אין [ניו יארק|ניו יאָרק]]
[קליין|אַ טעקסי אין [ישראל]]
אַ **טעקסי** אדער **טאַקסי** איז אַן אויטאָ, אַ ווען אדער אַנדערער פֿאָרמיטל וואס מען נוצט פֿאַר פּובליקע טראַנספּאָרט. מענטשן ניצן זיי צו גרייכן זייערע צילן דירעקטלעך, אָן קיין סטאַנציעס אינצווישן. טעקסיס ווערן באנוצט אין כמעט אלע שטעט.

מיט מערסט אַנדערע סארטן פּובליקע טראַנספּאָרט ווי בוסן, טראַמען אדער באַנען קען דער פּאַסאַזשיר נישט קלייבן וואו צו אויפֿגיין אדער אויסשטייגן. די דאָזיקע פֿאָרמיטלען אפט ניצן ספּעציפֿישע טראַקטן אדער נאָכפֿאָלגן אַ זייער ספּעציפֿישער מאַרשרוט. צוליב דאָס, געוויינטלעך האַלטן זיי נישט פּונקט וואו זייערע באַניצערס ווילן.

צו פֿאָרן מיט אַ טעקסי איז זייער ענלעך צו פֿאָרן מיט אַ פּריוואַטן אויטאָ, נאָר דער באַניצער איז אַ פּאַסאַזשיר אָנשטאָט דער שאָפֿער. טעקסיס אַרבעטן אין פֿאַרשידענע וועגן ארום דער וועלט, אבער דער פּאַסאַזשיר דאַרף נאָר מעלדן דעם שאָפֿער וואו  אהין ער וויל גיין. אין מערסט פֿאַלן וועט דער אָפצאָל פֿאַר דער רייזע ווערן אָפּהענגיק אויף דער דיסטאַנץ פֿונעם אויפֿגיין פּלאַץ, אבער דער אָפצאָל פֿאַר אַ טעקסי רייזע ווערט געוויינלעך העכער ווי אַנדערע סארטן טראַנספּאָרט.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:פארמיטלען
קאַטעגאָריע:טראנספארט