open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
מודיעין פארשטאט באן סטאנציע

**מודיעין פֿארשטאָט באַן סטאַנציע** איז א פאסאזשירן סטאנציע פון ישראל באנען וואס באדינט די שטאט מודיעין און איר פארשטעט. די פעראנען פון דער סטאנציע זענען פלאצירט אינמיטן  דעם שטאטישן שאסיי 431.

## היסטאריע
אין 2001 האט מען באשלאסן צו בויען צוויי סטאנציעס אי מודיעין, איינע, מודיעין צענטראל, וואס וועט זיין א סוף־סטאנציע, און די צווייטע, .  מען האט אנגעהויבן בויען די סטאנציע אין 2003, און זי איז געעפנט געווארן דעם 1טן סעפטעמבער 2007.

 
## באדינונג
* יעדע שעה פארן ארויס צוויי באנען קיין תל אביב און חיפה, איינע פון זיי ציט זיך קיין נהריה.
* יעדע שעה פארן ארויס צוויי באנען אין דער פארקערטער ריכנטוג קיין מודיעין צענטראל.

## רעפערענצן
## וועבלינק
* מודיעין פארשטאט באן סטאנציע, ישראל באנען וועב ארט

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
רומאנטש

**רומאַנטש** (*Rumantsch*, אויך *Romontsch*, *Rumauntsch*) איז א ראמאנישע שפראך וואס ווערט גערעדט בעיקר אינעם קאנטאן גראבונדן אין דרום־מזרח שווייץ, וואו עס איז אפיציעל צוזאמען מיט דייטשיש און איטאליעניש. אין די שולעס אין די רומאנטש רעדנטיק געגנטן לערנט מען אויף רומאנטש. זײַט 1996 איז רומאנטש איינע פון די אפיציעלע שפראכן אין דער שווייץ, צוזאמען מיט איטאליעניש, דייטשיש און פראנצויזיש.

ביים שווייצער צענזוס אין 2000 האבן 35,000 מענטשן גערעדט רומאנטש ווי זייער מוטערשפראך און נאך 60,000 ניצן די שפראך טאג־טעגלעך.

רומאנטש שטאמט פון דער לאטיינישער שפראך וואס מען פלעג רעדן אין דער רוימישער אימפעריע.

## פארשפרייטע אויסדריקן
**Allegra* – א גוטן אדער ברוך הבא.
 	
**Co vai?* – וואס מאכסטו?
 	
**Bun di* – גוט מארגן.
 	
**Buna saira* – א גוטן אוונט.
 	
**Buna notg* – א גוטע נאכט.
 	
**A revair* – אויף ווידערזען.
 	
**A pli tard* – מ'וועט זיך זען שפעטער.
 	
**Perstgisai* – אנטשולדיקט.
 	
**Perdunai* – זײַט מוחל.
 	
**Per plaschair* – ביטע.
 	
**Grazia fitg* – יישר כוח אדער א דאנק.
 	
**Anzi* – איר ווערט פארבעטן.
 	
**Gratulazions* – מזל טוב.
 	
**Bun cletg* – מיט הצלחה.
 	
**Ils quants è oz?* – וואס איז די היינטיקע דאטע?
 	
**Quants onns has ti?* – ווי אלט ביסטו?
 	
**!Viva* – לחיים!

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שווייץ
קאַטעגאָריע:שפראכן
יעקב ישכר בער ראזנבוים

רבי **יעקב ישכר בער ראזנבוים** (כ"ג ניסן תר"ץ, 21סטן אפריל 1930 - ז' אדר תשע"ב, 1טן מערץ 2012) איז געווען דער נאדווארנער רבי פון בני ברק; ער איז געווען א פינפטער דור פון רבי מאטאלע נאדווארנער.

## ביאגראפיע 
רבי יעקב ישכר בער איז געבוירן געווארן אין סערעט, רומעניע צו זיינע עלטערן רבי חיים מרדכי ראזנבוים און מרת סימא רייזל, א טאכטער פון רבי אליעזר זאב  פון קרעטשענעוו (א פעטער פון רבי חיים מרדכי). מען האט אים געגעבן א נאמען ישכר בער נאך זיין זיידנס זיידע, רבי ישכר בער פון נאדווארנא. את

ביים חורבן אייראפע זענען אריבער פון איין שטאט צו דער צווייטער דורך שווערע געביטן. 

אין תש"ו (1946) האט ער באשלאסן ארויפגיין קיין ארץ ישראל.

## קינדער
*זיין ממלא מקום איז זיין זון רבי אליעזר זאב, אין בני ברק.
*רבי מאיר יצחק אייזיק, רבי אין ירושלים, איידעם פון רבי וועלוועל טווערסקי. 
*רבי יוסף נפתלי, רבי אין אלעד.
*רבי אשר ישעי', רבי פון ביתר, איידעם פון רבי יהושע ראזנבערגער
*רבי ישראל. 
*רבי שמואל שמעלקא.  

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:נאדווארנא אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
ה'של"ב

## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
* י"ח אייר - דער רמ"א - רבי משה בן ישראל איסרלס (געב' ה'ר"ץ)
* ה' אב - רבי יצחק לוריא - דער הייליגער אר"י (געב' ה'רצ"ד)

## קאלענדאר
שלמה להט

קליין|שלמה להט
**שלמה לַהַט** (9טן נאוועמבער 1927, בערלין – 1טן אקטאבער 2014, תל אביב), באקאנט מיטן ביינאמען **טשיטש**, איז געווען דער זיבעטער בירגערמייסטער פון תל אביב-יפו פאר עטלעכע 20 יאר, פון 1974–1993.

## ביאגראפיע
להט איז געבוירן געווארן מיטן נאמען שלום לינדנער (Salo Lindner) אין 1927 אין בערלין, די הויפטשטאט פון  דייטשלאנד אין א רייכער יידישער משפחה.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס
קאַטעגאָריע:תל אביב
וועסטשעסטער קאונטי

**וועסטשעסטער** איז א **קאונטי** אין ניו יארק געגרינדעט אין יאר 1683. זיין הויפטשטאט איז ווייט פלעינס.

ער באשטייט פון 450 קוואדראט מייל און 48 מוניציפאליטעטן.

לויט דעם 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג 949,113.

ער איז די פינפטע רייכסטע קאונטי אין דעם שטאַט.

## היסטאריע 
## בארימטע מענטשן 
* וויצע פרעזידענט נעלסאן ראקעפעלער
* ביל קלינטאן און זיין פרוי הילערי.

## מעדיע 
די פאלגנדע צייטונגען טוהען ערשינען אין וועסטשעסטער:
* די דעילי וואיס
* די האדסאן אינדעפענדענט
* די וועסטשעסטער קאונטי פרעס
* די וועסטשעסטער גארדיען

קאַטעגאָריע:ניו יארק
אספארגוס

**אַספּאַרגוּס** אדער **ספּאַרזשע** איז א סארט דינע לענגליכע פאפולערע גרינצייג וואס וואקסט אין פרילינג.

## היסטאריע 
מען פלעגט עס אמאל נוצן אלס מעדיצין צוליב זיין אייגנארטיגן טעם.

אין עגיפטן פלעגט מען עס עסן פארפרוירן און אזוי אויך אין גריכנלאנד, שפאניע, סיריע און אין דער רוימישער אימפעריע.

## וואוקס און אימפארטן 
דער הויפט פראדוצירער (ביי 2004) פון אספארגוס איז כינע. דערנאך קומט: פערו, דייטשלאנד און די פאראייניגטע שטאטן.

אין די פאראייניגטע שטאטן וואקסט עס בעיקר אין קאליפארניע, מישיגען און וואשינגטאן.

און די פאראייניגטע שטאטן איז דער וועלטס הויפט אימפארטירער פון אספארגוס.

## סארטן 
עס זענען פאראן אויפן מארק צוויי סארטן: די גרינע און ווייסע.

די גרינע איז די נאטורליכע און איז צו באקומען אין אמעריקע.

די ווייסע איז בעיקר פארשפרייט אין אייראפע, און ווערט געמאכט דורכן צודעקן די געוויקס מיט ערד אז ס'זאל נישט צוקומען דערצו קיין לופט.

אין אייראפע איז עס בכלל שטארק פארשפרייט און אין דייטשלאנד ווערט אפילו געפראוועט אן אספארגוס יו"ט.

עס קען ווערן געגעסן רויערהייט, אבער רוב מענטשן פירן זיך עס צו קאכן אין זאלץ וואסער אדער בראטן צומאל מיט אויל אדער אנדערע געווירצן.

אויך קען מען קויפן מארינירטן אספארגוס אין גלאזערנע פלעשער.

ווען מען קאכט עס אין וואסער, ברויך מען אכטונג געבן עס נישט צו קאכן צו לאנג. נאר צום מערסטנס פינעף מינוט.

עס זענען פאראן צו קויפן ספעציעלע שמאלע און הויכע כלים צו קענען קאכן דערין די אספארגוס גאנצערהייט.

## וועבלינקען 
* רעצעפט פאר ספארזשע מיט ארבעס 
* http://www.asparagus.org/
* ווי אזוי צו פלאנצן אספארגוס

קאַטעגאָריע:גרינסן
צענטראל-סינאגאגע

די **צענטראַל סינאַגאָגע (קאנגרעגעישן אהבת חסד)** איז א רעפארם טעמפל ביים ווינקל פון לעקסינגטאן סטריט אין מאנהעטן ניו יארק, געבויעט אין יאהר 1872 אויפן מוסטער פון א שוהל אין בודאפעסט. די געביידע איז א לענדמארק און די עלצטע שוהל אין די געגנט וואס איז נאך אין וועכנטליכן באנוץ.

אין ו' אלול תשנ"ח האט די שוהל געליטן פון א גרויסן פייער און די דאך איז צוזאמגעפאלן. מ'האט מער נישט געקענט דאווענען דערין ביז כ"א אלול ה'תשס"א ווען מ'האט עס צוריק געעפנט אין א גרויסע צערעמאניע.

מ'קען מיטהאלטן דאס דאווענען לייוו יעדן פרייטאג צונאכטס, שבת אינדערפריה און ימים טובים דורך זייער וועבסייט אדער אויפן דזשעי בי עס טעלעוויזיע קאנאל - נאר פרייטיג צו נאכטס.

## אנגעשטעלטע 
### ראבייס 
* ארי לארדזש
* פיטער רובינשטיין
* מאריס סאלט
* ענדזשעלע בוקדאל
* ענדרו שטראוס

### חזנים 
* דזשוליע קאדרעין
* מאו גלאזמאן
* לאורע שטיין
* ענדזשעלע בוקדאל
* פרענק בירנבוים
* ריטשארד באטאן

### מוזיקאנטן 
* איוואן בירנבוים
* אילאנא עריען
* בעני קאניעוויסקי
* ברייען דאַונען
* דוד שטריקלאנד
* דזשאו ניעל נעלסאן
* טאמי פעטי
* ענדריע מארקאוויטש
* שירה בן דוד

## אנדערע בנינים און לאנד 
קאמיוניטי הויז, קעגן איבער די גאס
* שלום פיעלדס (בית החיים)

## פראגראמען און קלאסן 
* וועכנטליכע תורה שטודיע, יעדן מיטוואך 1200-1:15
* פרישטאג פאר נויטבאדערפטיגע צוויי מאל א וואך
* שבת משפחה
* שופר שבת אויסצייכענונג

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/centralsynagogue
* זייער יו טוב קאנאל https://www.youtube.com/channel/UCil5_xkxDKgjjQR7ucGVUgg

קאטעגאריע:מאנהעטן
קאַטעגאָריע:געביידעס
קימטשי

**קימטשי** איז אן אלט קארעאיש געווייקט זויער צושפייז עסנווארג.

אין דעם מוזיי פון קימטשי אין סעאל, זענען פאראן 187 ווערסיעס ווי אזוי מען שטעלט אהער דעם קימטשי. אבער מייסטענס באשטייט עס פון געווייקטע קרויט געווייקט אין זאלץ וואסער און געווירצן.

טייל לייגן צו רעטעך, גרינע ציבעלע, אינגבער אדער רויטע טשילי פעפער.

דער הויפט חילוק פון די צפון און דרום איז אז די לעצטע לייגן מער זאלץ, פעפער און צומאל פיש.

## היסטאריע 
מען געפונט שוין שפורן פון דעם מאכל מיט קרוב צו דריי טויזנט יאר צוריק.

קאַטעגאָריע:עסנווארג
אסותא

**אסותא** איז אן אראמיש ווארט וואס מיינט היילונג, וואס יודיש רעדנער זאגן ווען א מענטש גיבט א סניז אדער מאכט א **האַ-טשוּ**.

אנדערע זאגן אויך **צום געזונט**.

דאס איז באזירט אויף דעם מדרש אז אמאל פלעגט מען נישט זיין קראנק בעפארן שטארבן, נאר געבן א סניז און שטארב אוועק.

דער וואס סניזט זאגט **לישועתך קיויתי השם** אויך באזירט אויף דעם מדרש אז יעקב אבינו איז געווען דער ערשטער וואס איז קראנק געווען.

אויף העברעאיש איז איינגעפירט צו זאגן **לבריאות** (צום געזונט), אויף ענגליש **בלעס יו** (געבענטשט זאלסטו זיין)אדער **געזונטהייט** און אויף ספאניש **סאַלוט**.

## לינקען 
* א ביאור מיט מקורות אויף בית חב"ד http://www.he.chabad.org/library/article_cdo/aid/2240217
* דער מלבי"ם רעדט דערוועגן http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=6686&pgnum=33

קאַטעגאָריע:יידישע אויסדרוקן
קאַטעגאָריע:געזונט
קאַטעגאָריע:לעבן
קאַטעגאָריע:געזעלשאפט
קאַטעגאָריע:קולטור
קאַטעגאָריע:פיזיאלאגיע
אלעמאל-גרין

[קליין|200px|[בלאט פון אן אלעמאל־גרינעם טענענבוים, מיט צייכענונגען פון דריי יאר לענגאויס דעם צווייג.]]
א פלאנץ וואס איז **אַלעמאל-גרין** טוישט זיך זיינע בלעטער ביסלעכווייז א גאנץ יאר, נישט אזוי ווי די פלאנצן וואס פארלירן אלע זייערע בלעטער אויף א מאל אין הארבסט.

אין אן אלעמאל-גרין פלאנץ בלייבט יעדע בלעטל פון 1 יאר ביז יאר; עס האט זיך געמאכט אויך בלעטער וואס בלייבן לענגער, ביז 45 יאר.

אין טראפישע געגנטן זענען כמעט אלע פלאנצן אלעמאל-גרין.

קאַטעגאָריע:באטאניק
קאַטעגאָריע:ביימער
יהושע העשיל וואלהענדלער

רבי **יהושע העשיל וואָלהענדלער** (תשי"ד - כ"ט מרחשון תשע"ב) איז געווען אן אנערקענטער חסידישער רב און פוסק, דער בעל מחבר פון ספר גופי הלכות אויף הלכות טהרה און פארשידענע אנדערע ספרים און כתבים. ער האט געוואוינט אין וויליאמסבורג, ברוקלין.

## ביאגראפיע 
יהושע העשיל וואלהענדלער איז געווען א זון פון חיים שמואל מאיר וואלהענדלער פון פוילן, א שטארקער כענטשינער חסיד. דער טאטע הייסט נאך רבי חיים שמואל הורוויץ און דער זון נאך רבי יהושע העשיל הורוויץ הי"ד, דער לעצטער כענטשינער רבי .

ער האט חתונה געהאט אין חודש כסלו תשל"ה מיט א טאכטער פון הרב בנציון הכהן קאהן, סענפעטער רב.

ער איז נפטר געווארן כ"ט חשוון ה'תשע"ב.

## באשעפטיגונג
ראב"ד פון בי"ד הרבני לעניני אישות, מסדר גיטין, א גרויסער בקי אין שמות גיטין.

## ספרים
*ספר גופי הלכות (משנה ברורה החדש)
* ספר סדר הגט מיטן פירוש מאיר עיני חכמים
*ועוד בכתבים

## זעט אויך 
* ספר גופי הלכות

## וועבלינקען
*http://www.vosizneias.com/98101/2012/01/03/brooklyn-ny-tribute-to-rav-yehoshua-heschel-wolhendler-zl/

*http://www.bhol.co.il/article.aspx?id=36413

*http://www.bholworld.com/article.aspx?id=34752 

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:בית דין צדק
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאטעגאריע:מחברי ספרים
דזשאוען בעז

**דזשאוען בייעז** (ענגליש: Joan Baez) (געבוירן אין 1941 אין סטעטן איילענד) איז א בארימטע פאלקס זינגערין.

זי איז אויך אן אקטריסטקע, סצענאר שרייבער און אקטיוויסט פאר מענטשן רעכט און די ענווייראמענט.

זי איז געבוירן אין ניו יארק צו א מוטער פון מעקסיקא און סקאטישער טאטע.

זי איז פליסיג אין ענגליש און אין ספאניש.

## שטימע  און מוזיק סטיל 
זי האט א הויכע סאפראנא פון דריי אקטאוועס.

זי שרייבט אויך אייגענע לידער, אבער אסאך פון די וואס זי זינגט זענען פון אנדערע מחברים וואס זי לייגט נאר צו אביסל איהרע אייגענע קוועטשעס.

זי שפילט אויך אויף גיטאר און פיאנאו.

## דיסקאגראפיע 
## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.joanbaez.com 
* זינגט או פרידאם אין די יונגע יאהרן https://www.youtube.com/watch?v=mdaHb4oG24A
* http://www.imdb.com/name/nm0001926/

קאַטעגאָריע:זינגער
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:פיאניסטן
קאַטעגאָריע:אקטיוויסטן
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:מעקסיקא
קאַטעגאָריע:סקאטישע מענטשן
קאטעגאריע:ניו יארק סיטי
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
סוכת שלם

**סוכת שלם** איז א ספר געשריבן אין לשון הקודש וואו ער צולייגט שיין און קלאר אלע הלכות און מנהגים וואס זענען שייך צו די מצוה פון בויען און זיצן אין די סוכה.

עס איז פארפאסט געווארן דורך רבי זאב בראווער פון קרית יואל מאנרא, און צוערשט ערשיינען אין יאהר תש"מ.

דער ספר אנטהאלט איבער פיער-הונדערט זייטן אין דריי-און-פופציג סימנים מיט א ביאור **מראה זאב** וואו ער ברענגט די מקורות און טעמים צו די הלכות און דערנאך א מפתח הענינים.

צוליב זיין פּראַקטישקייט און פּאַפּולערקייט איז עס שוין איבערגעדרוקט געווארן עטליכע מאל.

אינעם צווייטן דרוק האט ער צוגעלייגט ביים סוף קאמענטארן פון רבנים און גאונים.

## הסכמות 
לויטן סדר אינעם ספר:

* רבי משה טייטלבוים סאטמאר רבי
* רבי יצחק יעקב ווייס דער מנחת יצחק
* רבי רפאל זילבער פריימאנער רב
* הרב שמואל אברהם זעלטענרייך טשאקעווער רב
* רבי משה שטערן דעברעצינער רב
* רבי נתן יוסף מייזעלס
* רבי אברהם לייטנער
* רבי יחזקאל ראטה
* רבי ישראל חיים מנשה פרידמאן

## דרוקסאגראפיע 
* תש"מ
* תשמ"ה

קאַטעגאָריע:ספרי קודש
קאַטעגאָריע:סוכות
כוש (זון פון חם)

**כּוש** איז געווען דער עלצטער זון פון חם, א זון פון נח.

זיינע ברידער זענען געווען:
* מצרים
* פוט
* כנען

## אפשטאמיגע 
משה רבינו האט גענומען א כוש אפשטאמיגע ווייב, צפורה.

יוסף בן מתתיהו שרייבט אין זיין ספר קדמוניות היהודים אז די עטיאפיער זענען אייניקלעך פון כוש.

קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה
צער בעלי חיים

**צער בעלי חיים** איז א באגריף לויט וואס מען גיט אכט נישט גורם זיין קיין צער צו א בעל חי.

אין יודישקייט באדייט דאס דעם איסור צו מאכן ווייטאג פאר יעדע לעבעדיגע באשעפעניש.

רוב פוסקים נעמען אן אז ס'איז א איסור דאורייתא.

## מצוות צוליב צער בעלי חיים 
* אפלאדענען א בהמה (פריקה)
* געבן צו עסן פאר די בעלי חיים פאר דו גייסט עסן (גמרא גיטין)

## זאכן וואס זענען אסור צוליב צער בעלי חיים 
* אבר מן החי
* לא תחסום שור בדישו
* לא תחרוש שור וחמור יחדיו

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
נועם המועדים

**נועם המועדים** איז א חסידישע ליקוט ספר אין לשון הקודש איבער די הייליגקייט פון די ימים טובים אן יומי דפגרא.

עס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך רבי שמואל נטע אייזענבערגער פון שיכון סקווירא אין זומער פון יאהר תשס"א, געדרוקט און געבונדן ביי הוצאת ספרים אהל תורה.

עס באשטייט פון צוויי בענדער.

די ערשטע חלק נעמט ארום: פסח, די ספירה טעג, שבועות, אלול, ראש השנה, עשרת ימי תשובה, יום כיפור, סוכות, הושענא רבה, שמיני עצרת און שמחת תורה אין א סך הכל פון דריי הונדערט צען זייטן.

## הסכמות 
* סקווערער רבי
* בי"ד פון די עדה החרדית
* בי"ד פון שיכון סקווירא
* רבי ישראל חיים מנשה פרידמאן
* רבי יוחנן וואזנער
* רבי מיכל שטיינמעטץ

## דרוקסאגראפיע 
* תשס"א
* תשס"ו

קאַטעגאָריע:ספרי קודש
תוספי תוספות

**תוספי תוספות** איז א ליקוט אין צוויי בענדער געדרוקט אין רש"י אותיות אויף לשה"ק וואס נעמט צוזאם אלע תוספות'ן פון גאנץ ש"ס אויף די מסכתות מכות און ביצה, נתחבר געווארן דורך רבי וואלף בראווער פון קרית יואל און געדרוקט דורך עוז והדר אין ירושלים אין יאהר תש"ס.

ביים אנהייב פון מסכת מכות האט ער א לענגערע אריינפיר איבער די בעלי התוספות. ער שרייבט זייער ביאגראפיע, ספרים, כללים און נאך.

דער ספר אויף מכות אנטהאלט 205 זייטן און אויף ביצה 318.

קאטעגאריע:ספרי קודש
קאטעגאריע:מפרשי הש"ס
תפארת אלעזר

** תפארת אלעזר** איז א לשון הקודש ספר על התורה געדרוקט אין רש"י אותיות וואו עס איז אפגעשריבן די חידושים פון הרב רבי יעקב אלעזר מענדלאוויטש פון קרית יואל, מאנרא וואס ער האט געזאגט במשך די יאהרן תשס"ח ביז תשע"ב אין זיין ביהמ"ד הלכה ברורה.

די ערשטע אויסגאבע איז ערשיינען אום אייר תשע"ג אין א ווייכע דעקל מיט 112 זייטן, און איבערגעדרוקט געווארן בערך א יאהר דערנאך אין א הארטע דעקל.

די תורות זענען עפ"י רוב דרושים און חסידישע בחינות געשריבן אין אן איינפאכן און צוגענגליכן שפראך כדי יעדער זאל עס קענען גרינג פארשטיין.

## דרוקסאגראפיע 
* אייר תשס"ג
* כסליו תשע"ד

קאטעגאריע:ספרי קודש
דעלפין מעשה

**דעלפֿין מעשה** (ענגליש: *Dolphin Tale*) איז א 2011 פאמיליע דראמע פילם באזירט אויף א ווירקלעכער געשיכטע איבער דער רעטונג פונעם דעלפין מיטן נאמען "ווינטער" וועלכער איז באהאנדלט געווארן אין די קלארע-וואסער מארין אקוואריום אין פלארידא, רעזשיסירט דורך טשארלס מארטין סמיט.

א המשך פילם מיטן נאמען דעלפין מעשה 2 איז באפרייט געווארן אין 2014.

## געשיכטע 
## אקטיארן 
* מארגען פרימאן אלס דאקטאר מאקארטי

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* http://www.imdb.com/title/tt1564349/
* http://www.rottentomatoes.com/m/dolphin_tale/

קאַטעגאָריע:דראמאטישע פילמען
קאטעגאריע:2011 פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:פילמען איבער בעלי חיים
טאטעל גיטאר

**טאטעל גיטאר** (ענגליש: *Total Guitar*) איז א מאנאטליכער ענגלישער גיטאר זשורנאל געגרינדעט אין 1994 באזירט אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך, וועלכע איז די **בעסט פארקויפנדער** גיטאר מאגאזין אין אייראפע מיט א צירקולאציע פון איבער פערציג טויזנט.

## אינהאלט 
## וועב 
* אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:צייטונגען
קאַטעגאָריע:מוזיק
קאַטעגאָריע:1990ער
קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
קאַטעגאָריע:קולטור
די פרעדי מערקורי טריביוט קאנצערט

**די פרעדי מערקורי טריביוט קאנצערט פאר די אויפמערקזאמקייט צו עידס** (ענגליש: The Freddie Mercury Tribute Concert for AIDS Awareness) איז געווען א קאנצערט אפגעהאלטן דעם צוואנציגסטן אפריל אין יאהר 1992 אין א סטעדיום אין לאנדאן מיט א באטייליגונג פון 72 טויזנט מענטשן.

די קאנצערט איז געזעהן און געהערט געווארן בשעת מעשה דורך לייוו טעלעוויזיע און ראדיא דורך קרוב צו א ביליאן מענטשן אין 76 לענדער ארום די וועלט.

## סיבה 
אין ליכט פון די טויט פונעם זינגער און מוזיקאנט פרעדי מערקורי צוליב עידס האבן די איבריגע מעמבערס פון די בענד קווין און זייער מענענדזשער ארגאניזירט א קאנצערט לזכרו וואס די פראפיטן זאלן גיין צו אויפמערקזאם מאכן די וועלט איבער די סכנה פון די קרענק.

אין פעברואר 1992 האבן זיי ביי א אוואורד צערעמאניע געמאלדן איבער דעם קאנצערט.

ווען מען האט ארויסגעלייגט די בילעטן צום פארקויפן, האבן זיך אלע צוויי-און-זיבעציג טויזנט טיקעטס פארקויפט אין דריי שעה, כאטש מען האט נאך אפילו נישט געהאט געמאלדן ווער נאך עס גייט ערשיינען.

## די קאנצערט 
## איבערזיכטן אויפן קאנצערט 
* http://queenarchives.com/index.php?title=Queen_-_04-26-1992_-_The_Times_-_Freddie_Mercury_Tribute 
* http://queenarchives.com/index.php?title=Queen_-_05-23-1993_-_Freddie_Tribute_Concert_Video_-_The_Denver_Post 

## לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0103999/
* http://www.ultimatequeen.co.uk/queen/videos/the-freddie-mercury-tribute-concert.htm

קאטעגאריע:מוזיק
קאַטעגאָריע:לאנדאן
עמפייער

**עמפּייער** (ענגליש: *Empire*) איז א בריטישער מאנאטליכער פילם מאגאזין געגרינדעט אין 1988. ער ווערט געלייענט דורך ארום הונדערט פופציג טויזנט מענטשן.

ער איז דער פאפולערסטער פילם מאגאזין אינעם פאראייניגטן קעניגרייך און ווערט אויך פובליצירט אין די פאראייניגטע שטאטן, אויסטראליע, רוסלאנד, טערקיי און פארטוגאל.

ער טוט ארגאניזירן דעם יערלעכן עמפייער מעדאל וועלכע ווערט באשטימט דורך אירע לייענער.

## היסטאריע 
## אפטיילונגען 
## וועבלינקען 
* אפיציעהלע וועבזייטל

קאטעגאריע:פאראייניקטע קעניגרייך
קאטעגאריע:פילם מאגאזינען
סמארגאן

50פיקס|קליין|פֿאן 
הערב|קליין|100פיקס

**סמאָרגאָן** (בעלארוסיש: Смаргонь) איז א באקאנטע יודישע שטאט אין די ווילנער געגנט וועלכער האט אמאל געהערט צו ליטע, און היינט איז דאס אין בעלארוס.

## היסטאריע 
די שטאט האט געהערט צו פוילן ביז תרצ"ט ווען עס איז אריבער צום ראטן פארבאנד אינעם מאלאטאוו ריבענטראפ אפמאך.

אין תש"א האבן עס די דייטשן איינגענומען און אויפגעשטעלט דארט א געטא.

## יודישע באפעלקערונג אין שטאט 
פאר די קריג איז זי געווען פאררעכנט ווי א צענטראל יודיש שטעטל. אין יאהר תשמ"ט איז געווען דארט פארבליבן בלויז פינף-און-פופציג יודן.

## בארימטע פערזענליכקייטן 
* אברהם סוצקעווער
* משה קאסעוויצקי

## וועבלינקען 
* סמארגאן  ביי דער ענציקלאפעדיע פון יד ושם

קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס
באסניש

**בּאָסניש** (bosanski / босански) איז א דרום־סלאווישע שפראך וועלכע ווערט גערעדט אין באסניע און הערצעגאווינע און אין טיילן פון סערביע און מאנטענעגרא.

די שפראך איז א דיאלעקט פון סערבא-קראאטיש, און איז זייער ענליך צו סערביש און קראאטיש.

דער נאמען פון דער שפראך איז אין מיינונג'ס פארשינדהייטן צווישן באסניע און הערצאווינע, קראאטיע און סערביע. טייל רופן זי **באסניאק**, אנצואווייזן אז נישט אלע באסניער רעדן זי נאר די עטנישע מוסלעמענער פון באסניע.

## וועבלינקען 
* א זייטל זיך צו לערנען באסניש http://www.learn-bosnian.com/Pages/default.aspx
דזשוליע קאדרעין

'''דזשוּליע 'רות רוּבּין' קאַדרעין''' (ענגליש: Julia R. Cadrain) (געבוירן ל' חשון תשמ"ג), אויך באוואוסט אלס **דזשוּליע קאַטץ**, איז די חזן שני אין צענטראל סינאגאג אין מאנהעטן.

זי איז אויך א סערטיפייד יאוגע אינסטרוקטער און בני מצוה לערערקע.

## ביאגראפיע 
זי איז אויפגעוואקסן אין וועסט הארטפארד, קאנעטיקוט.

זי איז די עלטסטע פון דריי טעכטער.

איהר מאמע **דיאַנאַ** (Diane Cadrain), א דזשורנאליסטקע, ארטיסטקע און אדוואקאט, איז אויפגעוואקסן קאטויליש און געהייראט איהר מאן, יוסף רובין, וואס איז אויפגעוואקסן יודיש.

זי האט שטודירט אין די ניו ענגלאנד קאנסערוואטארי אין באסטאן וואו זי האט באקומען איהר בעטשלער'ס דעגרי אין מוזיק און א מעידזשאר אין שטימע פאָרשטעלונג.

שפעהטער האט זי באשלאסן צו ווערן א חזן. זי האט זיך מגייר געווען לויט די הלכה און אין 2012 האט זי באקומען סמיכה פון היברו יוניאן קאלעדזש, ווערנדיג פון די סאמע ערשטע סטודענטן צו גראדואירן פון די שולע אלס חזן.

זי האט געדינט אלס סטודענט קאַנטאָר אין עדת חברים אין פלאַנאָו טעקסאס און אין טעמפל עדת ישראל אין סעג הארבאר, לאנג איילענד בעפאר זי איז אויפגענומען גיווארן צו דעם פרעסטידזשפוהלן פאסטן אין צענטראל סינאגאג.

זי האט געהייראט צו מארק כץ אום ב' חשון תשע"א אין טעמפל הבנים אין בארינגטאן, ראוד איילענד.

זי וואוינט אין פארק סלאופ, ברוקלין.

## שטימע 
זי האט א גאר זיסע דינע שטימע, וועלכע קען גיין גאנץ הויעך. 

עס איז אויך היפש בייגעוודיג און זי שיינט צו זיין גוט געלערנט ווי אזוי עס לייכט צו מאנעוורירן.

## פאליטיקעל מיינונגען 
זי איז רעגיסטרירט אלס דעמאקראט.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע זייט מיט איהר אלטע נאמען https://sites.google.com/site/juliarckatz/home 
* זינגט מיטן הויפט חזן ענדזשעלע בוקדאל די התקוה https://www.youtube.com/watch?v=h-7M3z3Yvx4
* זינגט דיינו https://www.youtube.com/watch?v=dmIaYq902q8
* איהרע רעדע'ס אין שוהל http://www.centralsynagogue.org/worship/sermons/author/cadrain
* איהר פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/cantorjuliacadrain
* חתונה ווידיאו https://www.youtube.com/watch?v=K-pP6AXCfxg
* איהר מאמע'ס בלאג, וואו זי שרייבט איבער איהר טאכטער'ס חתונה http://stitching-it-all-together.blogspot.com/2010_09_01_archive.html
* איהר געוועזענער מאן'ס פארציילט איהר לעבנס-געשיכטע אין יום כיפור דרשה https://www.facebook.com/marc.katz.142/posts/916024572268

קאטעגאריע:חזנים
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
דוד קאזשדאן

**דוד קאַזשדאַן** (; געב' דעם 20סטן יוני 1946) איז א ישראלישער מאטעמאטיקער, א פראפעסאר אין העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים, א מאקארטור חבר, א מיטגליד אין דער נאציאנאלער אקאדעמיע פאר וויסנשאפטן אין די פאראייניגטע שטאטן, א מיטגליד אין דער אמעריקאַנישער אַקאַדעמיע פאר קונסטן און וויסנשאַפֿטן, א געווינער פונעם ראטשילד פריז (2009) און דעם ישראל פריז אין מאטעמאטיק און קאמפיוטער וויסנשאפט (2012) "פאר זיין ביישטייער צו גרופע טעאריע און זיין ביישטייער צו דער געאמעטראציע פון רעפרעזענטאציע טעאריע". ער איז געווארן באלוינט, צוזאמען מיט אלעקסאנדער ביילינסאן פון די פֿאראייניגטע שטאַטן, מיט דער שא פרעמיע אין מאטעמאטיק פֿאר 2020.

## ביאגראפיע
דוד קאַזשדאַן איז געבוירן געווארן אין מאסקווע מיטן נאמען דימיטרי אלעקסאנדראוויטש קאַזשדאַן. ער האט באקומען זיין דאקטאר דיפלאם אין 1969. שפעטער איז ער געווען איינער פון די פֿירנדע סטודענטן אין דעם באקאנטן סעמינאר פון ישראל געלפֿאַנד.

אין 1975 האט ער אימיגרירט אין די פאראייניגטע שטאטן און ער איז געווען 30 יאר א פראפעסאר אין הארווארד אוניווערסיטעט.

אין 2004 איז קאזשדאן ארויף קיין ישראל, און זייט דעמאלסט דינט ער ווי פראפעסער פון מאטעמאטיק אין דעם פֿאַקולטעט פון מאטעמאטיק און נאטורלעכע וויסנשאפטן אינעם העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים. קאזשדאן איז געווען א מאקארטור חבר צווישן די יאָרן 1990—1995. זייט 1990 איז ער א מיטגליד אין דער נאציאנאלער אקאדעמיע פאר וויסנשאפטן אין די פאראייניגטע שטאטן, און זייט 2006 איז ער א מיטגליד אין דער ישראלישער נאציאנאלער אקאדעמיע פאר וויסנשאפטן. אין יאר 2008 האט מען אים געוויילט צו דער אמעריקאַנישער אַקאַדעמיע פאר קונסטן און וויסנשאַפֿטן.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער
קאַטעגאָריע:בעלי תשובה
נפתלי שניצלער

**נפתלי משה שניצלער** (געבוירן אין תשמ"ו) ווערט פאררעכנט אלס דער גרעסטער מוזיק פראדוצירער פון חסידישע מוזיק. ער איז דער אייגנטומער פון שניצלער סטודיא.

שניצלער איז א קאמפאזיטאר, אן אראנזשירער, א פיאניסט, א סטודיא אינזשעניר, און אויך א מיקסער.

## ביאגראפיע 
שניצלער איז געבוירן געווארן אינעם סאטמארער שטעטל קרית יואל אין מאנרא צו זיין פאטער יעקב שניצלער, א ברודער פונעם בארימטן זינגער מיכאל שניצלער. פון קינדווייז אן האט ער געהאט א שטארק געפיל צו מוזיק און פלעגט אסאך שפילן פיאנא.

ער וואוינט אין וויליאמסבורג און זיין אפעראציע ווערט געפירט פון זיין סטודיא אויף בארום סטריט.

צווישן די וואס האבן ביי אים געמאכט ניגונים ציילן זיך די אידישע מוזיק ריזן מרדכי בן דוד, אברהם פריד, ליפא שמעלצער, בערי וועבער, און שמואלי אונגאר.

שניצלער סטודיא איז דער פירנדער נאמען אין חסידישער מוזיק און מערסטנס אלבאמען גייען דורך זיינע הענט.

## אלבאמען אין וואס ער האט געהאט א חלק 
* פארברענג
* בן מלך

## וועבלינקען 
*  נפתלי משה שניצלער אויף אידישע וועלט

קאטעגאריע:פיאניסטן
קאַטעגאָריע:נגינה
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
אידישע אוצרות

**אידישע אוצרות** איז אן אלבאם אין צוויי טיילן וואו עס זינגט אברהם פריד געקליבענע לידער פון רבי יום טוב עהרליך צום ערשט ערשיינען אין יאר ה'תשנ"ב דורך נועם הפקות (DH 561) און אויסגעארבעט דורך יאראן גערשאווסקי.

## ערשטע חלק 
אנטהאלט די פאלגענדע ניין לידער:
* הכנה צו שבת פונעם זיבעטן אלבאם שבת.
* יאקאב פונעם צווייטן אלבאם תורה
* די בלעטעלע פונעם זעקסטן אלבאם אמונה
* כל נדרי פונעם דריטן אלבאם תשובה
* תחיית המתים פונעם עלפטן אלבאם חבלי משיח 2
* די דרייצן אני מאמין פונעם זעקסטן אלבאם אמונה
* א מאמעס הארץ פון אלבאם נטמער דרייצן מדות
* די נאטור פונעם זעקסטן אלבאם אמונה
* די תורה פונעם צווייטן אלבאם תורה

## צווייטע חלק 
עס איז ערשיינען אין יאר ה'תשנ"ד און האט נישט געהאט אזא גרויסע הצלחה ווי די ערשטע.

* יוסף מוקיר שבת

## העברעאישע ווערסיע 
עס איז אויך ערשינען א העברעאישע ווערסיע מיטן נאמען **אוצרות יהודיים** וואו ער זינגט די זעלבע לידער אויף העברעאיש פאר די יודן אין ישראל.

די לידער זענען איבערגעטייטשט געווארן דורך מנחם מענדל קאפלאן.

## לינקען 
* דא קען מען הערן א אויסצוג פון די תשס"ה סי די ווערסיע http://he.israel-music.com/avraham_fried/yiddish_gems_1/
* די העברעאישע ווערסיע http://he.israel-music.com/avraham_fried/jewish_treasurs_part_1/
* https://www.youtube.com/playlist?list=PL070292391EB1AE51
* די ליריקס פונעם העברעאישן ווערסיע http://www.prog.co.il/showthread.php?s=9d66e3f52235cb72298b1d33f5f36003&t=40064 

קאַטעגאָריע:אלבאמען
קאַטעגאָריע:יידיש
קאַטעגאָריע:לידער פון יום טוב עהרליך
קאטעגאריע:אידישע לידער
בן מלך

**בן מלך** איז דער דריטער מוזיק אלבאם פונעם חסידישן זינגער בערי וועבער ערשינען אין חודש אלול תשע"ד.

ער איז פראדוצירט דורך נפתלי שניצלער, אלי קליין און כאר ביי משה קרויס, עס ווערט פארשפרייט דורך ניגון מוזיק און מ'קען עס אויך קויפן אנליין ביי גוגל מוזיק און אמאזאן.

## סינגל 
אלס הכנה האט ער פארדעם ארויסגעגעבן א סינגל **ניגון לב**, א קומזיץ סטיל ליד אן ווערטער.

## די ניגונים 
עס אנטהאלט די פאלגנדע עלף ניגונים וואס טייל פון זיי האט ער אליין קאמפאזירט.
* **יחד** קאמפאזירט דורך אלי שוואב און מוזיק ביי אלי קליין
* '''גייט'ס אייך וואשן'* דורך ליפא שמעלצער
* *ושמרו** קאמפאזירט דורך פינקי וועבער
* **למקדשך** חיים בלומענפעלד
* **שהכל**
* **ועתה ישראל** דוד קויפמאן
* **תעיתי כשה** 
* **ואהבתך** חיים בלומענפעלד
* **ניגון לב**
* **בן מלך**
11 * ואפילו בהסתרה מיטן ארגינעלן זינגער יואלי קליין

## מוזיק ווידעא 
לכבוד סוכות תשע"ה האט ער ארויסגעגעבן א מוזיק ווידעא פונעם ניגון יחד.

## וועבלינקען 
* די **ניגון לב** סינגל 
* די נייעס און א אויסצוג פונעם אלבאם
* מוזיק ווידעא פון **יחד''' https://www.youtube.com/watch?v=-2WP5_8Fb28
* בן מלך אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=34&t=7009
* בן מלך אויף פאליש http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?f=14&t=502

קאַטעגאָריע:אלבאמען
פארברענג

**פארברענג** איז דער צווייטער אלבאם פון בערי וועבער.

עס באשטייט פון צוויי טיילן, וואס די צווייטע איז אן מוזיק כדי מ'זאל עס קענען הערן אין דער ספירה.

## לינקען 
*  די נייעס  אויף חסידי ניוז

קאַטעגאָריע:אלבאמען
עמית ליסטוואנד

**עמיתּ ליסטוואַנד** איז געווען א מוזיק וואונדער קינד אין די תש"ן יארן וואס מיט זיין שיינער שטימע האט ער באצויבערט די מאסן.

ער פלעגט אויך זינגען חזנות.

היינט איז ער א דיריגענט פון חזנישע כארן.

## דיסקאגראפיע 
* שהחיינו
* זכני
* אתה יצרת
* בהיכלו כולו אומר כבוד

קאַטעגאָריע:יידישע מוזיקער
קאַטעגאָריע:דיריגענטן
מאניאק

**מאַניאק** אדער **קאַסאַווע** (ענגליש: *Cassava*;  יוקאַ) איז א וואָרצל גרינצייג מיט א האלצערנע שאָלאַכץ וואס איז גאר פאפולער אין אפריקע, אינדיע און צפון אמעריקע. ווען מען טריקנט דעם מאניאק באקומט מען א פולווער וואס הייסט טאפיאקע, וואס מען ניצט ביים קאכן צו מאכן א זופ געדעכט.

דער וועלטס גרעסטער פראדוצירער פון מאַניאק איז ניגעריע.
## היסטאריע 
## קולטיוואציע 
## ניצן 
מ'קען דאס עסן געקאכט, געפרעגלט אדער געבאקן. באזונדער איז אין לאטיין אמעריקע גאר פאפולער קאסאווע ברויט, קוכן אדער טארט.

מ'קען אויך מאכן דערפון אלקאהאלישע געטראנקען.

## אינפארמאציע 
די קאסאווע אנטהאלט א הויכע מאס ציאניד. ממילא איז עס א גרויסע סכנה צו עסן רויערהייט.

די דיקע שאלעכץ שיילט מען אפ מיט א מעסער צוזאמען מיט די דינע ראזע שיכט פון אונטער דעם.

מען צושניידט די ווייסע פלייש אויף שטיקלעך און מען ברויך ארויסנעמען די דינע ווייסע פאדים וואס ליגט אינמיטן.

די וואס ווערן פארקויפט אין די פאראייניגטע שטאטן זענען באדעקט מיט א שיכט וואקס, דעריבער ברויך מען אכט געבן אויב מ'וויל עס באקן מיט דער שאלעכץ, עס צו צודעקן מיט א זילבער פאפיר. אז נישט קען זיך די וואקס צולאזן און אנהייבן צו ברענען.

## וועבלינקען 
* ווי אזוי זיך אפצוגעבן מיט קאסאווע
* רעצעפּטן 

קאַטעגאָריע:גרינסן
בערי וועבער

**שמואל בער ״בערי״ וועבער** (געבוירן תשמ״ד ) איז א חסידישער קאמפאזיטאר און א זינגער.

## ביאגראפיע 
ער איז אויפגעוואקסן אין דער פאפא'נער קהילה.

אלס קינד האט ער שוין געזינגען אויף קאסעטעס.

ער האט​ חתונה געהאט אין קרית יואל, מאנרא, מיט דער טאכטער פון בנציון גרין. שפעטער האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין ערמאנט.

ער איז היינט פון די חסידים פונעם ברעסלאווער משפיע מאטא פראנק און פון הרב יצחק מאיר מארגענשטערן.

ער האט א ישיבה כוכבי אור, ווי ער איז ראש ישיבה.

ער לערנט בחברותא א יעדן טאג מיט די באקאנטע זינגער שמואלי אונגאר.

ער איז בעל תפילה ראש השנה אין דער גרויסער טאהשער שול אין אומאן, וואס לואי שיינער האט אויפגעשטעלט.

## סלאגאן 
זיין באקאנטע סלאגאן איז **טענק יו השם** גענומען פון זיין ערשטן מוזיק אלבאם.

## דיסקאגראפיע 
* בעזרת השם יתברך
* פארברענג
* בן מלך
* אגודה אחת
* עשרה מיני נגינה
* פארברענג 2
* א שבת פארברענג
* קרבן

## אלבאמען וואו ער נעמט אנטייל 
* ניגוני בית אבא (אלס קינד מיט מרדכי בן דוד)
* בתמימות סאלא אויף דריי ניגונים: בתמימות, הבן יקיר און וראה בנים
* קומזינג

קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
בתמימות

**בתמימות** איז א חסידישע מוזיק אלבאם מיט ניגונים קאמפאזירט דורך רבי יהושע מענדלאוויטש און זיין זוהן נפתלי יוסף. די מוזיק איז אויך אראנדזשירט געווארן דורך איהם ווי אויך זינגט ער אויפן אלבאם.

ער איז טיילווייז רעקארדירט געווארן אינעם סטודיא פון נפתלי שניצלער. דאס דעקל האט דעזיינט המעתיק.

ער איז ערשינען אין תשס"ז און פארשפרייט געווארן דורך מזמור.

אויף דער פיאנע שפילט יאראן גערשאווסקי.

אנדערע סאלא זינגער זענען: מאיר דוד פארקאש, יואלי שווארץ, יואלי פאלקאוויטש, יוסי מאיער און בערי וועבער.

אין דעם כאר זענען: חיים בלומענפעלד, אהרן יוסף שפילמאן און נאך.

## ניגונים 
* **הנה** א וואלץ אויף א פסוק אין עמוס, נפתלי יוסף
* **לפניו נעבוד** א שטאטע ניגון פון סוף קבלת שבת, רבי יהושע
* **בתמימות** אויף די ווערטער פון רש"י אין דברים התהלך עמו בתמימות ותצפה לו, נפתלי יוסף
* **מדת הרחמים** פון סליחות מיט יודישע ווערטער, נפתלי יוסף די ניגון און די יודישע ווערטער ביי יקיר ברוין. די מוזיק ביי ישראל לעם
* **תורתו** מגן לנו, היא מאירת עינינו אויף ל"ג בעומר, רבי יהושע
* **כי בשמחה** תצאון, פון ספר ישעיה, רבי יהושע
* **נפשנו** חכתה להשם פון תהלים, רבי יהושע
* **כי נחם** א וואלץ, פון ספר ישעיה, רבי יהושע
* **הבן יקיר** פון ספר ירמיה, נפתלי יוסף
* **וראה בנים**, רבי יהושע

קאַטעגאָריע:אלבאמען
קאַטעגאָריע:נגינה
טאמעס קרעין (זינגער)

**טאַמעס קרעין** (ענגליש: *Thomas Crane*) איז א אויסטראליער זינגער און פאָרשטעלער וועלכער איז באוואוסט מיטן גוט נאכמאכן פרעדי מערקורי און זיין טרופע (בענד).

זיין שטימע איז טאקע נישט ווי פרעדי'ס, אבער סצענע'ס וואס ער שטעלט אהער זענען געלונגענע. ער האט אפילו די וואנצע און נאטורליך ארויסגעשטעקטע פאדערשטע ציין ווי איהם.

ער איז באקאנט געווארן נאכן אויפטרעטן אויף די אויסטראליע טעלעוויזיע פראגראם אויסטראליע האט טאלאנט. און זינט דאן גיבט ער קאנצערטן און טור'ס אריינגערעכנט איינס אין די פאראייניגטע שטאטן אום 2013.

## לינקען 
* אפיציעלער וועבזייטל http://bohemianrhapsody.com.au/ 
* די ערשטע אויפטריט אויף אויסטראליע'ס גאַט טאלענט http://www.youtube.com/watch?v=4qBwchpHBIY
* שפילט אראפ ראדיא גא גא http://www.youtube.com/watch?v=-tRl1QWov4Q
* זינגט די בעהימיען רעפסעדי http://www.youtube.com/watch?v=8MyG7LUW6RY

קאַטעגאָריע:זינגער
קאַטעגאָריע:טרופעס
קאַטעגאָריע:אויסטראליע
קאטעגאריע:קולטור
קאטעגאריע:פארוויילונג
בוכאריש

**בוכאַריש** אדער **יודישע טאַדזשיקיש** (רוסיש: Еврейско-таджикский диалект, פערסיש: بخاری, ענגליש: Bukhari) איז א יודישע שפראך וואס איז א דיאלעקט פון טאדזשיקיש וואס קומט פון דער קלאסישער פערסיש.

זי ווערט גערעדט צווישן די יודן אין דער שטאט בוכאר אין אוזבעקיסטאן.

איהרע רעדער ווערן געשאצט צו זיין ארום הונדערט-צעהן-טויזנט, וואס פופציג טויזנט פון זיי וואוינען אין ישראל.

## אלפאבעט 
טראדיציאנאל פלעגט זי ווערן געשריבן ווי אלע אנדערע יודישע שפראכן, נעמליך די העברעאישע אלף בית.

אבער אנהייב די צוואנציגער יאהרן האט די רוסישע רעגירונג געלייגט דרוק מ'זאל טוישן צו לאטיינישע בוכשטאבן און פון ת"ש צו קירלישע.

די רק"ע ראדיאו סטאנציע פון קול ישראל, האט א טעגליכע פופצן מינוטיגע פראגראם אין בוכאריש.

## דרויסנדיגע לינקען 
* http://www.omniglot.com/writing/bukhori.htm
* http://www.ethnologue.com/language/bhh
* צו לעהרנען בוכאריש http://www.bjews.com/modules.php?op=modload&name=Sections&file=index&req=listarticles&secid=14
* א בוכארישע דיכטונג https://www.youtube.com/watch?v=fuy0jGYoJLM
* א קאנצערט אין בוכאריש https://www.youtube.com/watch?v=y62YgJ7a0yA
* פאטגראפיעס פונעם חומש איבערגעטייטשט אין בוכאריש (טאטאריש) http://www.torapotatarski.estranky.cz/
* יודן אין מיאמי רעדן בוכאריש https://www.youtube.com/watch?v=7pB-iaJ8pTA
* ראדיאו אין בוכאריש http://www.iba.org.il/world/ 

קאַטעגאָריע:יידישע שפראכן
קאטעגאריע:אלף בית
ביל מאהער

**וויליאם "ביל" מאַהער** (ענגליש: *Bill Maher*; געב' דעם 20סטן יאנואר, 1956) איז א בארימטער אמעריקאנער ליבעראלער קאמיקער, טעלעוויזיע פערזענליכקייט, שרייבער און אקטיאר.

ער איז ספעציעל בארימט מיט זיין קריטיק א קעגן רעליגיע, ווי ער שרעקט זיך נישט צו זאגן זיין מיינונג כאטש ער ווייסט אז מענטשן וועלן זיך דערפון באליידיגן.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן אין ניו יארק סיטי און קיינמאל נישט געהייראט.

## ביבליאגראפיע 
* אמתע מעשה: א נאוועל 1994

## פילמאגראפיע 
* די. סי. קעב 1983
* פיצא מאן 1991
* רעליגיעזלאז 2008
* סעקס, דראגס & רעליגיע 2010
* א מיליאן אופנים צו שטארבן אין מערב 2014

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.billmaher.com/

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:קאמיקער
קאַטעגאָריע:אקטיארן
טרענטאן, ניו זשערסי

**טרענטאָן** (ענגליש: Trenton) איז די הויפטשטאט פון ניו דזשערזי אין די פאראייניגטע שטאטן.

לויט די 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג צאל געווען ביי 84,913.

## היסטאריע 
## געאגראפיע 
## עקאנאמיע 
## פערזענליכקייטן 
* גענעראל נארמאן שווארצקאפף דזשוניער

## וועב-לינקען 
* אפיציעלע וועב-זייטל http://www.trentonnj.org/

קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
קייסער סאלאט

**קייסער סאלאט** (ענגליש: Caesar salad) איז א רויע סאלאט וואס ווערט גערופן אויפן נאמען פונעם איטאליענישן ערפינדער וועלכער האט דאן געפירט א רעסטאָראַן אין מעקסיקא.

עס באשטייט אין אלגעמיין פון שאלאטן (געווענליך ראמעין), געבאקענע שטיקלעך ברויט באשמירט מיט קנאבל (גערופן: קראטאנס), קעז, לימאן זאפט, איילבירטן אויל, אייער און שווארצע פעפער.

עס איז א פאפולערע דעליקאטעס אין עלעגאנטע רעסטוראנטן.

## זארגן 
עס זענען פאראן וואס זענען באזארגט אז פון די רויע אייער קען מען באקומען סעלמאנעלע.

## וועבלינקען 
* אן איינפאכע רעצעפט פאר קייסער־סאלאט (אויף עסן נעץ ווארק)

קאַטעגאָריע:עסנווארג
צרפתיש

**צָרפַֿתיש** אדער **יודיש־פראנצויזיש** (ארויסגעזאגט אין יודיש: **צאָרפֿאַטיש** אדער **צאָרפאַסיש**, ענגליש: **Zarphatic** אדער **Judeo-French**) איז אן אונטערגעגאנגענע פראנצויזישע שפראך אדער רעדעניש פון יודן אין מיטל-אלטערישן פראנקרייך, וואס האט אנטהאלטן א צאהל ווערטער פון הויעך דייטש און לשון קודש.

דער אונטערשייד צווישן צרפתיש און אלט־פראנצעיזיש איז לויט טייל געוועהן א קליינער, און טייל לינגוויסטן האלטן דערפאר אז ס׳איז גאהר קיין חילוק פון דער יודישער רעדעניש ביז דער שפראך פון פראנצויזן ניט געווען. די צאהל ווערטער פון לשון־קדושדיגן אפשטאם אין צרפתיש איז געווען קלענער ווי אין אנדערע יודישע שפראכן. פארט וועהרט עס פאררעכנט ווי א באזונדערע שפראך מיט אן אייגענעם קאוד.

געוויסע לינגוויסטן זאגן אז פון די שפראך איז אנטוויקלט געווארן די יודישע שפראך ביי די אשכנזים. ווי למשל דאס ווארט טשאלנט קומט מעהגליך פון דא.

עס איז געשריבן געווארן מיט די העברעאישע אלף בית און נקודות.

עס פלעהגט גערעדט ווערן דורך יודן אין צפון פראנקרייך און מערב דייטשלאנד אין די באקאנטע שטעהט ווי מאגענצא, פראנקפורט ד'מיין און אאכן.

די שפראך האט געבליהט אינעם עלפטן יאהר-הונדערט, און די דעמאלטס'דיגע באריהמטע מענטשן ווי רבי משה הדרשן און רש"י האבן זיך באנוצט דערמיט.

די לעזי רש"י זענען געשריבן אין דער שפראך.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* Open Language Archives
* Ethnologue
* Jewish Language Research Website 
* Glottolog

קאַטעגאָריע:יידישע שפראכן
קאַטעגאָריע:פראנקרייך
קאטעגאריע:אלף בית
מאטל דער אפרייטער

**מאָטל דער אָפּרייטער** איז א 1939 (אדער 1940) שווארץ און ווייס אמעריקאנער דראמע טראגישע פילם געשפילט אין די יודישע שפראך.

## געשיכטע 
מאטל פרידמאן איז א שניידער אין איינע פון די גרויסע פאבריקן וואס סטרייקן צוליב די שווערע ארבעטס באדינגונגען.

ער ווערט פארוואונדעט דורכן באלעבאס און פאלט אריין אין א קאמא. זיין ווייב אסתר, נישט האבנדיג קיין געלט צו שפייזן זייער זוהן דזשעקי, ווערט געצוואונגען דורך מיסטער ראזענוואלד איהם צו פארקויפן פאר א קינדערלאזער פאמיליע.

פון גרויס צער נעמט זי זיך צו דאס לעבן.

ווען מאטל כאפט זיך ענדליך אויף, טרעפט ער גארנישט און בלייבט היימלאז אויף די גאסן פארקויפנדיג בלומען פאר א ניקל כדי זיך צו שפייזן.

יאהרן שפעטער טוהט מר. ראזענוואלד שאנטאזשירן די נייע עלטערן פון דזשעקי, וועלכער איז אויסגעשטיגן אן אדוואקאט, סטראשענדיג אז אויב מ'גיבט איהם נישט קיין געלט וועט ער איהם זאגן אז ער איז נישט זייער גענעטישער זוהן פון געבורט.

## שפילער 
* חיים טויבער אלס מאטל פריעדמאן
* סימאר רעכטצייט אלס דזשעק דאזענוואלד
* יעקב זאנגער אלס יאסל פרומקין
* מאריץ קראנער בנימין ראזענוואלד

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0031672/?ref_=nm_flmg_act_5
* http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/motl.html
* http://yiddishcinema.net/das-jiddische-kino-appendix/jiddkino-analysekorpus/motl-der-opreyter-usa-1940/motl-inhalt/

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך פילמען
קאטעגאריע:דראמא
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
שמואל ראבינאוויטש

200px|קליין| הרב שמואל רבינוביץ
הרב **שמואל בנציון ראבינאוויטש** (געב' כ"ז אדר ב' תש"ל) איז דער רב פונעם כותל און נאך הייליגע פלעצער.

ער איז קעגן די אקטיוויטעטן פון די נשות הכותל.

## ביאגראפיע 
הרב ראבינאוויטש איז געבוירן אום כ"ז אדר ב' תש"ל צו זיין טאטע א דיין און חב"ד'סקער חסיד.
[250px|ממוזער|הרב שמואל רבינוביץ' (משמאל) עם [ניקי היילי ומרדכי (סולי) אליאב, מנכ"ל הקרן למורשת הכותל, יוני 2017]]

## ספרים 
* שו"ת שערי ציון ב"ח
* הכותל המערבי

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:ליובאוויטשער חסידים
אראנדזש קאונטי, ניו יארק

**אראנדזש קאונטי** איז א קאונטי אין די מיטל האדסאן ראיאן פון ניו יארק סטעיט פון די פאראייניגטע שטאטן.

דזשארדזש וואשינגטאן, דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, האט דא געוואוינט א שטיק צייט אין יאהר 1782.

די הויפט זיץ איז אין גושן.

אין 2010 איז די פאפולאציע געווען ביי 372,813.

## היסטאריע 
זי איז געווען פון די ערשטע צוועלף קאונטי'ס געגרינדעט צו ווערן אין די ניו יארקער פראווינץ אין 1683.

עס האט דאן אריינגענומען די שטח וואו ס'איז היינט ראקלענד קאונטי, וועלכע האט זיך אפגעטיילט אין 1798.

די ערשטע ציבורישע געביידע איז אויפגעשטעלט געווארן אום 1703 און דע ערשטע געריכט הויז אין 1801. ביז דאן זענען די פונקציעס אנגעפירט געווארן דורך די דערנעבנדיגע קאונטי'ס.

## געאגראפיע 
## פאליטיק 
די קאונטי האט א שטארקע רעפובליקאנער באזע. וואס איז מערקווירדיג איז די ליבעראלע ניו יארק.

אלע קאונטי עקזעקיוטיוו'ן ביז איצט, אויסער איינס, זענען געווען רעפובליקאנער. אזוי אויך די מאיאריטעט פון די לעגיסלאטור.

## עקאנאמיע 
## איינקויף צענטערן 
די קאונטי האט צוויי גרויסע '''שאַפּינג מאול'ס''': גאלעריע אין מידעלטאון און די בארימטע גיגאנטישע וואודבערי קאמענ'ס אין מאנרא וואס איז א בארימטע אטראקציע ארט צו וואס מאסן קומען כסדר צו פארן פונדערווייטנס.

## געמיינדעס 
### סיטי'ס 
* מידעלטואן
* ניובורג
* פארט דזשערוויס

### ווילעדזש'עס 
* הערימאן
* וואודבארי
* ווארוויק
* טאקסידאו
* טשעסטער
* מאנרא
* מעיבראָק
* קרית יואל

### טאונ'ס 
* בלומינג גראוו
* טשעסטער
* מאנרא
* מאונט האופ
* מיניסינק
* ניי ווינדסאר
* פאלם טרי

## בארימטע פערזענליכקייטן 
* אהרן טייטלבוים
* דזשארדזש וואשינגטאן
* דענזעל וואשינגטאן
* יואל טייטלבוים
* יואל מארגענשטערן
* מעל גיבסאן

## לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל http://www.co.orange.ny.us/

קאַטעגאָריע:ראיאנען
קאַטעגאָריע:ניו יארק
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:אראנדזש קאונטי, ניו יארק
נשות הכותל

קליין|נשות הכותל
קליין| נשות הכותל
קליין| נשות הכותל
די **נשות הכותל** (יודיש: **פרויען פונעם כותל**) זענען א רעפארם ארגאניזאציע פון פעמיניסטן וועלכע קעמפט כלומרשט מיט געלט פון דעם ״נייעם ישראל פונד״ פאר די גלייכע רעכטן פון פרויען צו דאווענען ביים כותל המערבי.

איהר פרעזידענט איז ענת האפמאן, וועלכע איז שוין געווארן ארעסטירט פארן וועלן לייענען אין א ספר תורה ביים עזרת נשים פון כותל קעגן דעם געזעץ.
## וועבלינקען 
* אפיציעלע זייטל http://womenofthewall.org.il/

קאַטעגאָריע:ארגאניזאציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:פעמיניזם
איסלאמישער קאלענדאר

דער **איסלאַמישער קאלענדער** (אראביש: تقويم هجري) איז דער קאלענדאר וועלכע ווערט גענוצט אין די איסלאמישע לענדער ווי אויך ביי אלע מוסולעמענער ארום דער וועלט צו אויסרעכענען די איסלאמישע חגאות.

עס באשטייט פון צוועלף מאנאטן און דריי-הונדערט-פיער-און-פופציג טעג א יאהר.

ענלעך צום יודישן לוח, איז ער באזירט אויפן מהלך פון דער לבנה, אבער עס איז אנדערש דערמיט וואס עס האט נישט קיין עיבור-יאר זיך אויסצוגלייכן מיט די סעזאָנען.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:קאלענדארן
קאטעגאריע:איסלאם
ענת האפמאן

**עַנַתּ האָפמאַן** (עס ווערט ארויסגעזאגט: אַנאַט) איז א רעפארמערקע און אקטיוויסטקע פאר גלייכע מענטשן רעכטן און די יו"ר פון נשות הכותל אין ישראל.

## ביאגראפיע 
זי איז געבוירן אין ירושלים און האט שטודירט אין קאליפארניע און אין בר אילן.

זי איז א שווים טשעמפיאן.

אום ערב ר"ח חשון תשס"ג איז זי ארעסטירט געווארן ביים דאווענען ביים כותל מיט א טלית.

## דרויסנדיגע לינקען 
* ווידעאו פון איהר ארעסט ביים כותל http://www.youtube.com/watch?v=bAENxv3odjo

קאַטעגאָריע:אקטיוויסטן
קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
דער בליץ

**דער בליץ** איז א מאנאטליכע פרומע דזשורנאל באזירט אין ברוקלין, ניו יארק געשריבן גענצליך אויף יודיש, וועלכע באשרייבט וועלכטליכע זאכן.

## רעגולערע קאלומען 
* געדאנקען
* נייעס ארום די וועלט
* 30 אינטרעסאנטע פאקטן
* נשמת כל חי
* צו שמייכלען...

## שרייבער 
* ש. טענענבוים
* משה גוטמאן

## לינקען 
* דער בליץ אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=6&t=920&sid=97be43d7f575500f4511b740ac3c5643
* דער בליץ אויף פאליש http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?f=23&t=119
* אויף כל העולם כולו http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp?topic_id=2817535&forum_id=16386 

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען
קאטעגאריע:פרומע צייטונגען
קאטעגאריע:ברוקלין
דער מאמענט

**דער מאמענט** איז א פרומע הויכע ניווא יודישע אומזיסטע אומפארטיייאישע צייטונג וואס ערשיינט וועכנטליך אין מאנטרעאל, קאנאדע.

זיי האבן אויך א גאנצע אפטיילונג געשריבן אין ענגליש.

עס ווערט אויך ארומגעשיקט אויף בליצפאסט וואו זיי האבן א ליסטע פון צוויי טויזענט סובסקרייבער.

## קאלומ'ס און רובריקן 
* אייער מאמענט
* פרשה מאמענטן
* לאקאלע נייעס
* פינאנציעלע באריכטן

## רעדאקציע 
## וועבלינקען 
* תשרי תשע"ד אויסגאבע http://dermoment.ca/weekly/#p=1 
* א באריכט אויף קאווע שטיבל http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=6&t=6375

קאַטעגאָריע:יידישע צייטונגען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען
קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען
קאטעגאריע:מאנטרעאל
ענדרו שטראוס

ראביי **ענדרוּ שטראַוס** (ענגליש: Andrew Straus) איז איינע פון די הויפט אקטיווע כלי קודש פון צענטראל סינאגאג.

אויפגעוואקסן אין א ליבעראלע קאנסערוואטיווע קהילה אין פאקיפסי.

ער האט שטודירט אין די באקאנטע היברו יוניאן קאלעדזש און אין בראנדייס יוניווערסיטי.

ער האט געדינט פאר דרייצן יאהר אין טעמפל עמנואל אין טעמפּע, אריזאנע וואו די קהילה האט געבליהט אונטער זיין פירעשאפט.

אזוי אויך אין די פענינסולע טעמפל שלום אין בורלינגאם, קאליפארניע און אין טעמפל בית שלום אין ניו יארק.

און פאר ער האט אנגענומען דעם איצטיגן פאסטן האט ער געדינט אין טעמפל סיני אין אוקלאנד, קאליפארניע פאר דריי יאהר.

איבעראל האט ער אריינגעברענגט א רוח החיים מיט זיין אייגנארטיגע פערזענליכקייט.

ראביי שטרויס איז פארהייראט און האט דריי קינדער.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער ראבייס
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
זמן

**זמן** איז א פרומע מאנאטליכע מאגאזין מיט וועלטליכע ארטיקלען געשריבן אין העברעאיש.

עס ערשיינט אין אמעריקע און אין ישראל.

טייל ארטיקלען זענען איבערגעטייטשט און איבערגעארבעט פון דער שטערן און דער שפאקטיוו.

## ענגלישע אויסגאבע 
אויך געבן זיי ארויס אן ענליכע ענגלישע אויסגאבע ZMAN.

קאַטעגאָריע:פרומע מאגאזינען
קאטעגאריע:יידישע מאגאזינען
אקלאנד, קאליפארניע

קליין|פאן פון אקלאנד
**אקלאנד** (ענגליש: *Oakland*) איז א גרויסע סיטי אין דעם שטאַט קאליפארניע, פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.

זי איז די דריט גרעסטע סיטי אין די סאן פראנציסקא בעי געגנט און די אכט גרעסטע אין דעם שטאַט. אין דעם 2010 צענזוס איז געווען באריכטעט די באפעלקערונג ביי 390,724.

## היסטאריע 
## געאָגראַפיע 
## עקאנאמיע 
אקלאנד האט עטליכע פאבריקן וועלכע בויען אויטאס, שיפן און פליגערס.

## פירערשאפט 
דער קאליפארניער גאווערנער דזשערי ברוין איז אמאל געווען דא דער בירגערמייסטער.

די איצטיגע מעיאר איז ליבי שאף.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 

קאַטעגאָריע:קאליפארניע
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
מאמענט

**מאָמענט מאגאזין** איז א פרומע וועכנטליכע אויסגאבע פאר דער אידישער פאמיליע אין דער אידישער שפראך. געפירט דורך פרומע חרדישע רעדאקטארן אין ניו יארק.

די ערשטע נומער פון ׳מאָמענט׳ איז ארויס ערב חג הפסח תשע״ד. די 'א בליק' בילדער מאגאזין איז דעמאלט געווען מיטגעלייגט מיט׳ן מאגאזין יעדע וואך פאר די ערשטע עטליכע חדשים.

נאך די ערשטע זעקס מאנאטן, אינעם נומער פון ערב ראש השנה תשע"ה איז ׳מאָמענט׳ אריבער צו נייע רעדאקטארן און די 'א בליק' בילדער ביכל איז געווארן אפגעטיילט אלס צוויי זעלבסשטענדיגע אויסגאבעס. דער ׳מאָמענט׳ האט דאן אויסגעברייטערט איר שטאב, פארגרעסערט און פארשענערט דעם מאגאזין פון פילע אספעקטן, אריינגערעכנט עקסטערע אפטיילונגען פאר פרויען און פאר קינדער. (וואס איז לבסוף אוועקגענומען געווארן)

אום פרשת שמות שנת תשפ״א האט מאמענט אונטער א פראגראם גערופן ״מאמענטום״ זיך פילפאכיג פארברייטערט מיט תוכן בכמות ובאיכות, אין צוגאב צום ״נפשי״ - מענטעל העלט דזשורנאל און ״לבלר״ - תורה העפט וואס ערשיינען חודש׳ליך מיטכעלייגט אינעם מאמענט פעקל, האט אנגעהויבן ערשיינען א וועכנטליכער ״מאמענט פלאס״ ביילאגע פון אכט און פערציג זייטן מיט רייכע תוכן און צילט צו ברענגען נייעס און אקטועלע נושאים אלוועלטליך און היימיש.

דער מאגאזין לויפט רעגלמעסיג צווישן 80 און 100 זייטן וועכנטליך, אין צוגאב צו די אנדערע אפטיילונגען.

## שרייבער 
* יואל הלוי קרויס - ארויסגעבער 
* חיים אייזיק שווארץ - עקזעקיוטיוו דירעקטער
* הרב חיים שלמה בערגער - לעניית דעתי קאלום 
*פינחס גלויבער - צען ברעקלעך קאלום 
*הרב משה אליעזר ליבערמאן - אינטערוויוער
*הרב אליעזר ראזען - יש אומרים קאלום
*אלי׳ יואל גליק - רעדאקטאר און שרייבער פון פענסטערלעך קאלום
*דוב בלייך - שרייבער פונעם ״אפשטאט״ קאלום ֹ- באצירט אויף אמעריקאנע אידישע היסטאריע
*מנחם גאלד - שרייבער פון אקטועלע טעלערלעך קאלום, אפענע שמועסן, און פאליטישער אנאליז.
*מנשה רייך - אינטערוויוער 
*אפרים גרינפעלד - אינטערוויוער
*שמעון יואל קליין - שבת טיש קאלום און נאוועל פארזעצונג.
*הרב ברוך וויינשטאק - כוואליעס קאלום
*זלמן שפירא - סטאנציע קאלום 
*יצחק עקשטיין - ביזנעס קאלום לאמיר עפענען א ביזנעס אינאיינעם
*לייבוש לאכער - האק א טשייניק הומאר קאלום 
*שרגא סופר - מאנומענטאלע מאמענטן 
אנדערע שרייבער צווישן אנדערע, זענען, בנציון הלוי, מאיר שטיין, אהרן יוסף שפילמאן, שלמה לייפער, משה גלויבער, משה יאקאב, אלטר שמואל טאמבור, דוד בריסק, און נאך.

## לינקען 
* http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=6&t=6218
* http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?t=22418

קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען
נארמאל, אילינוי

**נארמאל** איז א שטעטל אין אילינוי.

אינעם 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 52,497. דער בירגערמייסטער איז קריס קוס.

אין נארמאל געפינט זיך דער הויפט קאמפוס פונעם עלטסטן אוניווערסיטעט אין אילינוי, דער אילינוי שטאַט אוניווערסיטעט.

## היסטאריע 
## וועבלינקען 
* http://www.normal.org/

קאטעגאריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן
הלל צייטלין

קליין|הלל צייטלין
**הלל צייטלין** (תרל"א - כ"ט אלול תש"ב) איז געווען א יידישער פילאסאף און א בארימטער שרייבער אין יודיש און העברעאיש וועלכער איז אומגעקומען ביים קריג.

ער איז געווען פון די רעדאגירער ביים ״מאמענט״.

## פאמיליע 
זיינע זין אהרן און אלחנן זענען אויך געווען בארימטע שרייבער.

## וועבלינקען 
* הלל צייטלין ביי ״סימניה״
* הלל צייטלין ביי חב"דפדיה
* פסח זמן חרותינו הקדמה צו הלל צייטלין בריוו

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
נפלאות מהריט

**נפלאות מהרי"ט** איז א ספר וועלכע אנטהאלט ערציילונגען און סיפורים פון רבי יואל טייטלבוים וואס איז דערציילט געווארן דורך די חסידים וואס האבן עס אליין בייגעוואוינט געשריבן אין די יודישע שפראך און ארויסגעגעבן דורך תלמידים אין קרית יואל.

עס איז ערשיינען צום פערטן יאהרצייט אום כ"ו אב תשמ"ב. עס איז געדרוקט ביי דפוס האחים גרויס און אנטהאלט הונדערט צוויי-און-ניינציג זייטן.

## הסכמות 
* רבי משה טייטלבוים שרייבט ער האט מסכים געווען בעל פה
* ישכר בער ראטענבערג וואוידעסלאווער רב
* רבי ישראל חיים מנשה פרידמאן
* רבי יחזקאל ראטה דאן סאטמאר דיין אין בארא פארק
* רבי געציל בערקאוויטש

קאטעגאריע:סאטמאר