open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אברהם יעקב פרידמאן (עקבי אבירים)

[קליין|300px|דער סאדיגורער רבי פירט [טיש (חסידות)|טיש צו דער רוזשינער יארצייט אין דעם סאדיגורער בית המדרש, בני ברק, ג' חשוון תשע"א]]
רבי **אברהם יעקב פרידמאן** (ה' אלול ה'תרפ"ח - י"ט טבת ה'תשע"ג) איז געווען דער סאדיגורער רבי פון תשל"ט. ער האט געפירט זיין בית מדרש אין תל אביב און דערנאך אין בני ברק.

## אפשטאם 
רבי אברהם יעקב איז געבוירן געווארן ה' אלול תרפ"ח, צו זיין פאטער פון רבי מרדכי שלום יוסף, סאדיגורער רבי אין פשעמישל, דער "כנסת מרדכי", זון פון רבי אהרן, און זיין מוטער, מרת מירל, א טאכטער פון רבי ישראל שלום יוסף העשל פון מעזשביזש.

## ביאגראפיע 
אין תרצ"ט איז ער צוזאמען מיט זיין פאטער ארויף אין ארץ ישראל. שפעטער האט ער אימיגרירט אין אמעריקע מיט זיין פאטער, און זיי האבן געוואוינט אין קרוין הייטס, ברוקלין. ווען זיין פאטער איז צוריק אין ארץ ישראל איז ער געבליבן אין ניו יארק, ביז די תש"ך יארן. 

ווען זיין פאטער האט נאך געלעבט האט ער אויפגעשטעלט די רוזשינער ישיבה אין בני ברק, וואו ער איז געווען ראש ישיבה. 

נאך זיין פאטער פטירה אין תשל"ט האט ער אנגעהויבן פירן די סאדיגורער רביסטעווע אין זיין פאטערס בית מדרש אין פנקס גאס, תל אביב, בערך דרייסיק יאר. די לעצטע יארן האט ער געוואוינט ער אין בני ברק, וואו ער האט אויפגעשטעלט א נייעם בית מדרש. 

רבי אברהם יעקב איז געווען א מיטגליד אין דעם מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל.

זיינע דברי תורה זענען געדרוקט אין דעם ספר "עקבי אבירים".

ער איז נפטר געווארן י"ט בטבת תשע"ג (יאנואר 2013) נאך ווען ער האט געכאפט א לונגען אנטצינדונג. מען האט אים באערדיגט אין דעם 'נחלת יצחק' בית עולם אין גבעתיים.

## משפחה 
רבי אברהם יעקב האט חתונה געהאט מיט מרת ציפורה (נפטר געווארן י"א תמוז תשס"ו) , טאכטער פון ר' יוסף אריה פעלדמאן, אן ארץ־ישראלדיקער עושר. זייערע קינדער זענען:
* הרב ישראל משה פרידמאן, ממלא מקום אלס רבי, אן איידעם ביי ר' חיים משה פעלדמאן פון לאנדאן, ענגלאנד. ביז זיין פאטערס פטירה איז ער געווען דער רב פונעם סאדיגורער קלויז "אור ישראל" אין גאלדערס גרין, לאנדאן, און רב פון דעם סאדיגורער חסידות. 
* מרת חיה יוטא, די ווייב פון ר' שמואל זיינוויל שארף, א באבאווער חסיד אין ניו יארק.
* מרת אלישבע, די ווייב פון הרב פנחס שפירא (דער זון פונעם אגודת ישראל כנסת דעפוטאט אברהם יוסף שפירא), רב פונעם סאדיגורער בית מדרש "כנסת מרדכי" אין תל אביב.

## רעפערענצן
* 
* 

אברהם יעקב
אברהם יעקב
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
מאלי

**מאַלי**, אפיציעל די **רעפובליק פון מאלי** (, ), איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין מערב אפריקע. מאלי גרענעצט אלזשיר צו צפון, ניזשער צו מזרח, בורקינע פאסא און דעם בארטן פון העלפאנדביין צו דרום, גינע צו דרום־מערב, און סענעגאל און מאריטאניע צו מערב. זי האט א שטח פון מער ווי 1,240,000&nbsp;ק"מ² מיט א באפעלקערונג פון 14.5&nbsp;מיליאן. די הויפטשטאט איז  באמאקא.

מאלי באשטייט פון אכט ראיאנען. די צפונדיקע גרענעצן גייען טיפ אריין אין דעם סאהארא, אבער אין דרום, וואו דער מערסטער טייל פון איינוואוינער וואוינען, זענען די  ניזשער און סענעגאל טייכן. דער עקאנאמישער סטרוקטור פון לאנד דרייט זיך ארום לאנדווירטשאפט און פישעריי. מאלי האט נאטירלעכע רעסורסן ווי גאלד, אוראניום, פיך און זאלץ. העלפט פון דער באפעלקערונג לעבט אונטער דער אינטערנאציאנאלער ארימקייט ליניע פון US$1.25 א טאג.

אינעם 19טן יארהונדערט האט פראנקרייך גענומען קאנטראלע איבער מאלי, וואס איז דעמאלסט געווארן א טייל פון פראנצויזישן סודאן. אין אפריל 1959 איז פראנצויזישער סודאן באהאפטן געווארן מיט סענעגאל צו ווערן די מאלי פעדעראציע, וואס איז געווארן זעלבשטענדיק אין דער פראנצויזישער געמיינדע יוני 1960. אויגוסט 1960 האט = סענעגאל ארויסגעטראטן פון דער פעדעראציע. אין סעפטעמבער 1960 האט די פעדעראציע געענדערט איר נאמען צו "רעפובליק פון מאלי" און האט זיך צוריקגעצויגן פון דער פראנצויזישער געמיינדע.

## געאגראפיע 
מאלי האט נישט קיין בארטן ביים ים. צוויי גרויסע טייכן פליסן אין מאלי, דער סענעגאל טייך אין מערב פון לאנד און דער ניזשער טייך וואס פליסט אדורך דעם צענטראלן טייל פון לאנד. די אלע הויפט שטעט אין לאנד ליגן אויפן ניזשער טייך, צווישן זיי די הויפטשטאט באמאקא און די אוראלטע הויפטשטאט טימבוקטו.

## רעפערענצן 
*
יעקב עסטרייכער

קליין|יעקב עסטרייכער
**יעקב עסטרייכער** (געב' תשי"ט) איז אן אמעריקאנער יוד, אן אנטרעפענוער פון ברוקלין, ניו יארק, וועלכער איז געווען איינגעשפּארט פאר אכצן חדשים אין א תפיסה אין סאנטע קרוז, באליוויע, אן דעם וואס ער זאל ווערן פארמאל אנגעקלאגט אויף סיי וועלכן פארברעכן. 

עס איז אונטערגענומען געווארן א קאמפיין אים ארויסצונעמען פון דארט און אז די אמעריקאנער רעגירונג זאל שתדל'ען פאר זיין באפרייאונג.

גרויסע נייעס סטאנציעס זענען געווען ביי אים און געברענגט שוידערליכע באריכטן פונעם געזעצלאזן פאמעסאלע תפיסה וואו ער האט זיך געפונען, וואו די ארעסטאנטן זענען די פאקטישע בעלי בתים און ער האט געמוזט אליין קויפן א צעל און האט מורא ארויסצוגיין ביינאכט פאר זיין לעבן.

עס איז געווען א פראטעסט אין מאנהעטן פארנט פון דער באליוויער אמבאסאדע.

30,000 מענטשן האבן אונטערגעשריבן א פעטיציע צום ווייסן הויז דורך עלעקטראנישע חתימות, און נאך טאפעלט מער ביי האנט אונטערשריפטן.

עטליכע באקאנטע פיגורן האבן גערעדט אויף קליפס, מזרז זייענדיג דעם עולם צו אונטערשרייבן און העלפן צו זיין באפרייאונג.

מען האט באשטימט א פרישן פארהער פארן 11טן יוני 2012. 

נאכדעם וואס א באקאנטער אקטיאר, שאן פען, האט באזוכט ביי אים אין טורמע האבן זאכן זיך אנגעהויבן טוישן פאר זיין טובה. בדרך לא דרך איז ער ארויסגעקומען פון באליוויע צוריק צו די פאראייניגטע שטאטן.

## רעפערענצן
## וועבלינקען 
* מחאה במנהטן: משפחת אסטרייכר רוצה את אבא  ביי "אידישע טעגליכע נייעס"
* געשעפטסמאן אין לייבן הייל ביי בחדרי חרדים
* קאמפיין אין באלעבאס פארומס http://balboos.com/forum/showthread.php?tid=336
* פדיון שבוים! הצלת ר' יעקב עסטרייכער ביי אידישע וועלט
* 

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
פעטראס באסיליקע

קליין|254px|אין קלויסטער
די **פטראס באסיליקע** (לאטיין: *Basilica Sancti Petri*), איז די צענטראלע געבוי פונעם וואטיקאן. די באסיליקע איז דער גרעסטער קלויסטער אין דער וועלט, און קען האלטן 60,000 מענטשן. זי ווערט גערעכנט איינער פון די הייליקסטע ערטער פון קריסטנטום. אין דער קאטוילישער מסורה איז זי דער קבורה ארט פון סאנקט־פעטראס, וואס איז געווען איינער פון די צוועלף תלמידים פון "אותו האיש". אויך האלטן זיי אז ער איז געווען דער ערשטער ביסקופ פון רוים און במילא דער ערשטער פויבסט. לויט זייער מסורה ליגט פעטראס ממש אונטער דעם מזבח פונעם קלויסטער.

די פעטראס באסיליקע איז א באוואוסטער פילגרים ארט פאר קאטאליקן. איינער פון די ארכיטעקטן פון דער באסיליקע איז געווען מיקעלאנדזשעלא.

## היסטאריע 
שוין פון דעם 4טן יארהונדערט איז געווען א קלויסטער אויף דעם ארט. דער קלויסטער איז געבויט געווארן אויף זומפיגער ערד לעבן דעם טיבער, און אין דער לויף פון די יארן האט ער אנגעהויבן ווערן איינגעבויגן. 

אין 1505 האט דער פויבסט יוליוס דער צווייטער באשלאסן צו בויען אויף דער ארט א גרויסע נייע באסיליקע. מ'האט אנגעהויבן בויען דעם 18טן אפריל 1506, און געענדיקט דעם 18טן נאוועמבער 1626.

קאַטעגאָריע:געביידעס
קאַטעגאָריע:קריסטנטום
קאַטעגאָריע:רוים
ניזשער

**ניזשער**, אפיציעל די **רעפובליק פון ניזשער**  (), איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין מערב אפריקע, וואס נעמט זיין נאמען פונעם ניזשער טייך. ער גרענעצט ניגעריע און בענין אין דרום, בורקינע פאסא און מאלי אין מערב, אלזשיר און ליביע אין צפון, און טשאד אין מזרח. ער באדעקט א שטח פון קרוב צו 1,270,000  קוואדראט ק"מ, דאס גרעסטע לאנד אין מערב אפריקע; כמעט 80% פון לאנד איז אין דעם סאהארע.
בערך 15 מיליאן מענטשן וואוינען אין ניזשער.
די הויפטשטאט איז ניאמע אין דרום־מערב פון לאנד, און די אפיציעלע שפראך איז פראנצויזיש. ניזשער איז א מיטגליד אין דעם אפריקאנער פארבאנד.

זייט א מיליטערישן איבערקערעניש אין 2010 איז ניזשער א דעמאקראטישער שטאַט.

## היסטאריע 
די מאלי אימפעריע און די סאנגהאי אימפעריע האבן ביידע באדעקט שטחים אין היינטיקן ניזשער. שפעטער איז ניזשער געווארן א טייל פון פראנקרייך. 

## קלימאט 
דער קלימאט אין ניזשער איז הייס און טרוקן. ביי די ברעגן פונעם ניזשער טייך באסיין איז דער קלימאט טראפיש. אין צפון פון לאנד זענען בערג.

## ראיאנען 
ניזשער האט אכט ראיאנען.
* אגאדעז ראיאן
* דיפֿא ראיאן
* דאסא ראיאן
* זינדער ראיאן
* טאהואיא ראיאן
* טילאבערי ראיאן
* מאראדי ראיאן
* ניאמע (הויפטשטאט דיסטריקט)

## עקאנאמיע 
די עקאנאמיע פון ניזשער איז געבויט אויף פיך, און גרויסע רעזערוון פון אוראניום וואס שאפן 72% פון דעם עקספארט. א פארקלענערונג אין דער וועלטס נאכפרעג פון אוראניום האט געשטערט די עקאנאמיע. ניזשער האט א וואלוטע, דער מערב אפריקאנער פראנק, געטיילט מיט זיבן אנדערע לענדער פונעם מערב אפריקע געלטפאריין.

## דעמאגראפיע 
מער ווי העלפט פון די איינוואוינער אין ניזשער געהערן צום האוזא פאלק. מער ווי 800,000 מענטשן זענען שקלאפן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*
קארלא ברוני

קליין|קארלא ברוני
**קאַרלאַ ברוני** (געבוירן דעם 23סטן דעצעמבער 1967 אין איטאליע) איז אַ זינגערין, און מאדעלקע. זי איז די דריטע פרוי פון דעם געוועזענעם פראנצויזישן פרעזידענט ניקאלא סארקאזי.

קאַטעגאָריע:זינגער
קאַטעגאָריע:פראנצויזן
קאַטעגאָריע:מאדעלקעס
טאשירא מיפונע

thumb|275px|
**טאָשיראָ מיפֿונע** (;  1טן אפריל 1920 -  24סטן דעצעמבער 1997) איז געווען א יאפאנעזער אַקטיאָר. ער האט קאלאבארירט מיט אקירא קוראסאווא אין 16 פילמען.

קאַטעגאָריע:יאפאנעזער
קאַטעגאָריע:אקטיארן
האגיא סאפיא

קליין|האגיא סאפיא היינט

**האַגיאַ סאפיאַ** (גריכיש: *Ἁγία Σοφία*, לאטיין: *Sancta Sophia*, טערקיש: *Ayasofya*) איז א גריכיש-ארטאדאקסישער קלויסטער, אין סטאמבול, טערקיי, וואס ווערט גערעכנט איינע פון די בעסטע מוסטערן פון קונסט און ארכיטעקטור אין דער ביזאנטישער אימפעריע און איינע פון די בארימטסטע געביידעס אין דער וועלט, מיט איר מאסיוון קופאל, וואס איז געווען א חידוש אין ארכיטעקטור. נאכן צוזאמענפאל פון דער אימפעריע איז עס געווארן א מעטשעט, און היינט דינט עס א מוזיי.

## היסטאריע 
די געביידע איז געבויט געווארן פאר א קלויסטער און געווידמעט דעם 26סטן דעצעמבער 536. פאר טויזנט יאר איז עס געווען דער גרעסטער קאטעדראל אין דער וועלט ביז, אין 1520, האט מען געבויט דעם סעווילער קאטעדראל. אין 1454 האבן די אטאמאנער טערקן איינגענומען קושטא און דער קלויסטער איז געווארן א מעטשטע.
אין 1931 האט אטאטורק פארמאכט דעם מעטשעט און אין 1935 האט די טערקישע רעגירונג געעפנט א מוזיי אין דער געביידע.

קאַטעגאָריע:געביידעס
קאַטעגאָריע:טערקיי
קאַטעגאָריע:מוזייען
היסטאריע פון טעכנאלאגיע

די **היסטאריע פון טעכנאלאגיע** איז די געשיכטע פון ערפינדונג פון נייע געצייג אין דער לויף פון די יארן, און זייער איינפלוס אויף דער געזעלשאפט. למשל, מיט טעכנאלאגיע קען מען פארן צו ערטער וואס אנדערש וואלט מען נישט געקענט צוקומען צו זיי.

די ערשטע ערפינדונגען זענען געווען פייער, די האנטשטיין, שאפן טעפערווארג, און די שטוביקונג פון בעלי חיים.

## פריערדיקע תקופות אין טעכנאלאגיע 
### שטיין תקופה 
### קופער תקופה און בראנדז תקופה 
### אייזן תקופה 
אין דער אייזן־תקופה האט זיך אנטוויקלט די טעכנאלאגיע כדי צו קענען שאפן אייזערנע געצייג. אייזן האט א מעלה אז ער איז גוט שטארק און ווערט צעשמאלצן נאר אין גאנץ הויכע טעמפעראטורן. מיט אייזערנע כלים האט מען געקענט אפשניידן גאנצע וועלדער צו מאכן פלאץ צו בויען שטעטלעך.

קאַטעגאָריע:היסטאריע
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
באשטעק

**באַשטעק** זענען די געצייג מיט וואס מען עסט. דאס ווערט אפט געמאכט פון זילבער אדער שטאל. אין דער מערבדיקער קולטור זענען די עיקר באשטעק א מעסער, א  גאפל און א לעפל.

קאַטעגאָריע:געצייג
E=mc²

[קליין|אַלבערט איינשטיין איז דער וואס האט ערפינדן די גלייכונג אין [1905]]

**E=mc²** איז אַ גלייכונג פון טעאָרעטיש פיזיק וואס שטעלט אוועק דאס שייכות צווישן מאַסע (*m*), ענערגיע (*E*) אין נאר וועלכער פארעם. ענערגיע איז גלייך צו מאַסע געטאפלט מיטן קוואדראט פון דער גיך פון ליכט (*c*):

E = Energy (ענערגיע)

m = mass (מאַסע)

c = Celeritas (גיכקייַט, פון  לאַטייַן)

אין 1905 האט אַלבערט איינשטיין  פארענפנטלעכט זיין ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, פון וואס קומט די גלייכונג.

קאַטעגאָריע:ענערגיע
קאַטעגאָריע:פיזיק
קאַטעגאָריע:גלייכונגען
קאסאוו

**קאסאוו** (אוקראיניש: *Косів*, *קאסיוו*; רוסיש: *Косов*; פויליש: *Kosów*) איז א שטאט אין מזרח גאליציע, היינט א טייל פון אוקראינע, אין דער סטאניסלאווער גובערניע, מערב פון טשערנאוויץ. ביז דער צווייטער וועלט מלחמה איז דאס שטעטל געווען אין פוילן. לויטן צענזוס פון 2001, האט עס א באפעלקערונג פון 8,301 איינוואוינער.

## יידישע היסטאריע 
אין דעם 18טן יארהונדערט איז דאס שטעטל געווארן א צענטער פון חסידות, ערשט ווען דער בעל שם טוב האט געוואוינט דארט א שטיק צייט, און אין 1772 האט רבי מנחם מענדיל האגער געגרינדעט זיין הויף דארטן. דאס קאסאווער חסידות האט געצויגן ביזן חורבן אייראפע.

שמחת תורה תש"ב (1941) זענען די נאציס געקומען אין קאסאוו. זיי האבן געבעטן פון די אוקראינישע איינוואוינער פון שטעטל איבערצוגעבן צו זיי 700 יידן צו מערדן. די אוקראינער האבן געטון לפנים משורת הדין און האבן אויסגעליפערט צו די נאציס מער ווי 2000 יידן, וואס די נאציס האבן געשאסן צום טויט.

די איינוואינער האבן צוגענומען די הייזער און פארמעגן פון די קאסאווער יידן.

היינט האט קאסאוו נישט קיין יידישע קהילה.

## וועבלינקען
* קאסאווער יזכור־בוך  אין ניו יארק שטאטישע ביבליאטעק (המנורה, תל אביב, תשכ"ד, 1964)
* 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שחיטות אין דעם חורבן
קאנקארד, ניו העמפשער

**קאנקארד** איז די הויפטשטאט פונעם שטאַט ניו העמפשער אין די פאראייניגטע שטאטן. ביים 2010 צענזוס איז זיין באפעלקערונג געווען 42,695. דער מערימאק טייך פליסט אדורך דער שטאט.

## היסטאריע 
[קליין|לינקס|דער סיטי האל אין קאנקארד געבויעט אין [1902]]
די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1734 מיטן נאמען ראַמפֿארד. אין 1765 איז דער נאמען פון דער שטאט געביטן צו קאנקארד. אין 1808 איז קאנקארד געווארן די הויפט-שטאט.

## געאגראפיע 
די סיטי באשטייט פון 67.5 סקווער מייל וואס פון דעם איז 3.2 וואסער.

## רעגירונג 
קאנקארד ווערט געפירט דורך א בירגערמייסטער מיט א שטאָטראַט. דער בירגערמייסטער ווערט געוויילט אויף צוויי יאר. דער שטאטראט האט פערצן מיטגלידער.

## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועב זייטל http://www.concordnh.gov/
פראנסיסקא גאיא

קליין|200px| פראנסיסקא גאיא, 1826
**פראַנסיסקא חאסע דע גאיאַ אי לוסיענטעס** (; 30סטן מערץ 1746 - 15טן אפריל 1828) איז געווען א שפאנישער מאלער. ער איז געבוירן געווארן אין פוענדעטאדאס (Fuendetodos) לעבן סאראגאסע, און רוב פון זיין לעבן האט ער געוואוינט אין מאדריד.  ביי די  13 יארן איז ער געווארן א לערניינגל ביי א מאלער וואס איז געווען זיין פאטערס א חבר. אין 1771 איז גאיא געפארן זיך פערעפקציאנירן אין רוים, איטאליע, און אין יענעם יאר איז ער צוריקגעקומען אין סאראגאסע און ער האט אנגעהויבן שאפן פרעסקאס אין א קאטעדראל. אין 1773 האט ער געהייראט יאזעפא באַיו.

אין 1775 האט גאיא אנגעהויבן פלאנעווען א רייע פון וואנטגעוועבן פאר דער שפאנישע קעניגלעכער פאמיליע. אין די נעקסטע 17 יאר האט ער געשאפן מער ווי 50 אזעלכע וואנטגעוועבן. אין 1780 האט מען אים געוויילט צו דער קעניגלעכער אקאדאמיע, און ער איז געווארן דער הויף מאלער פון קארלאס דער דריטער. נאך דער טויט פון קארלאס, ביי דער הערשאפט פון קארלאס דער פערטער איז גאיא געווארן דער הויף מאלער און דער מערסטער בארימטער מאלער אין גאנץ שפאניע. 

אין 1792 איז ער געווארן טויב. 

אין 1808 האבן די פראנצויזישע קראפטן אונטער נאפאלעאן אינוואדירט שפאניע, און זיי האבן פארטריבן קארלאס פון דעם טראן. גאיגא איז דאך געבליבן דער הויף מאלער, און ער האט געשילדערט דעם האלבאינזל קריג אין די גראוויורן "דעם צווייטן מיי" און "דעם דריטן מיי". אין 1814 זענען די שפאניאלער צוריקגענומען די הערשאפט און דער מלך פערדינאנד דער זיבעטער האט געלאזט גאיא האלטן זיין אמט אין דעם קעניגלעכן הויף.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שפאניער
קאַטעגאָריע:מאלערס
בית שמש באן סטאנציע

**בית שמש באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אויף דער ירושלים - תל אביב באן ליניע וואס דינט די שטאט בית שמש. די סטאנציע געפינט זיך אין דער צפון בית שמש אינדוסטריעלער זאנע. די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 13טן סעפטעמבער 2003.

## היסטאריע 
די ירושלים - תל אביב באן ליניע איז געעפנט געווארן אין די אטאמאנער צייטן, און זייט דעמאלסט געפינט זיך אויף דעם ארט א באן סטאנציע. אין יולי 19989 האט אויפגעהערט די פאסאזשירן דינסט אויף דער ליניע קיין ירושלים, ממילא איז די באן סטאנציע בטל געווארן.

נאך דעם האט מען באנייט די באן ליניע פון תל אביב קיין בית שמש, און אום 13טן סעפטעמבער 2003 האט מען ווידערגעעפנט די סטאנציע. דעם 9טן אפריל 2005 האט מען געעפנט דעם טייל פון דער ליניע קיין ירושלים. פון 2006 ביז 2008 איז די רוטע געווארן צעשפאלטן אויך צוויי, און מען האט געדארפט בייטן באנען אין בית שמש. זייטן 15טן מערץ 2008 פארט די באן גלייך פון ירושלים קיין תל אביב און שטעלט זיך אפ אין דער בית שמש באן סטאנציע.

## באדינונג 
* א באן גייט ארויס פון דער סטאנציע יעדע שעה אין דער ריכטונג קיין הרצליה און א באן יעדע שעה אדער יעדע צוויי שעה'ן קיין ירושלים זונטיק ביז דאנערשטיק.
* א באן גייט ארויס פון דער סטאנציע יעדע שעה אין ביידע ריכטונגען ערב שבת און יו"ט.
* איין באן גייט ארויס פון דער סטאנציע אין ביידע ריכטונגנען מוצאי שבת און יו"ט.

## רוטעס 
## װעבלינקען 
*ישראל באנען אפיציעלע וועבזייטל

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:בית שמש
אפריקאנער פארבאנד

דער **אַפֿריקאַנער פֿאַרבאַנד** איז א פארבאנד פון 54 לענדער אין אפריקע. דער פארבאנד איז געגרינדעט געווארן דעם 9טן יולי 2002. דער סעקרעטעריאט איז הויפטקווארטירט אין אדיס אבאבא, עטיאפיע.

דער ציל פונעם פארבאנד איז צו שאפן שלום און זיכערהייט אין אפריקע, און צו פראטעזשירן דעמאקראטיע.

קאַטעגאָריע:אפריקע
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס
ראיאנראט (ישראל)

א **ראַיאנראט** אין ישראל איז א לאקאלע רעגירונג איינהייט וואס באדינט א גרופע דערפער און יישובים אין א געוויסן געאגראפישן שטח. טייל זענען גרויס און טייל זענען קליין.

דער מטה בנימין ראיאנראט האט די גרעסטע צאל איינוואוינער (בערך 40,800)
דער מטה יהודה ראיאנראט האט די גרעסטע צאל יישובים (63 יישובים)
דער רמת נגב ראיאנראט האט דעם גרעסטן שטח (פיר מיליאן דונאם)

געוויינלעך שיקט יעדער יישוב איין דעלעגאט צום ראיאנראט, אבער טיילמאל שיקט א יישוב מער ווי איין דעלעגאט, לויט די תקנות. די גאנצע באפעלקערונג פון דעם ראיאן וויילט דעם פארזיצער פונעם ראיאנראט.

*
אוניווערסיטעט פון סאלאמאנקע

250px|קליין|די אוראלטע ביבליאטעק אינעם אוניווערסיטעט פון סאַלאַמאַנקע
דער **אוניווערסיטעט פון סאַלאַמאַנקע** (שפאניש: *Universidad de Salamanca*) איז דער צווייטער אוניווערסיטעט געגרינדעט אין שפאניע (דער ערשטער איז מער נישט דא) און איינער פון די עלטסטע אין אייראפע. ער איז געגרינדער געווארן דורכן מלך אלפאנסא דער ניינטער אין 1218. דער אוניווערסיטעט געפינט זיך אין דער שטאט סאלאמאנקע, מערב פון מאדריד.

אין דער 16טן יארהונדערט האט דער אוניווערסיטעט זיך באשעפטיקט מיט די פראבלעמען מיטן קאלענדאר, און זיי האבן פארגעשטעלט דעם נייעם קאלענדאר וואס דער פויבסט גרעגארי האט אויפגענומען.

דער אוניווערסיטעט איז היינט א חשובער צענטער פאר דער שטודיע פון הומאניסטיק.

סאלאמאנקע
קאַטעגאָריע:שפאניע
ישראל אליעזר אדלער

הרב **ישראל אליעזר אדלער** (געב' כ"ה טבת תשט"ז) איז דער **דזשיקאוו-וויזשניץ** רבי אין ארץ ישראל.

## אפשטאם 
הרב ישראל אליעזר איז געבוירן געווארן צו זיין פאטער רבי נפתלי חיים אדלער, דזשיקאווער רבי אין נתניה, א זון פון רבי מרדכי יהודה אדלער פון ירושלים, אן איידעם פון רבי אליעזר ניסן הורוויץ פון צפת, א זון פון רבי נפתלי חיים הורוויץ פון ירושלים, א זון פון רבי מאיר הורוויץ, דער "אמרי נועם" פון דזשיקאוו, און צו זיין מוטער מרת הינדא, די טאכטער פונעם וויזשניצער רבין רבי חיים מאיר האגער, א זון פון דעם "אהבת ישראל" פון וויזשניץ רבי ישראל האגער, דער איידעם פונעם "אמרי נועם" פון דזשיקאוו.

## ביאגראפיע 
אלס בחור האט ער געלערנט אין דער סלאנימער ישיבה בית אברהם, וואו רבי שמואל בערעזאווסקי (היינט זיין שוואגער און סלאנימער רבי) איז געווען א מגיד שיעור.
ער האט געהייראט מרת ריקל גיטל ערנסטער, א טאכטער פון זיין פעטער רבי משה ערנסטער, אן איידעם פונעם וויזשניצער רבין רבי חיים מאיר.

ווען מען האט אויפגעשטעלט דעם וויזשניצער קווארטאל אין רחובות, האט זיין פעטער, דער "ישועות משה" פון וויזשניץ אים באשטימט רב דארטן. ער איז געווארן איינער פון די מנהיגים אין וויזשניץ וואס אסאך חסידים טון זוכן עצות ביי אים. ער ציט אן עולם צו זיינע באטעס, און א היפשע צאל וויזשניצער חסידים פארן מיט אים ווי אמאל קיין מירון אויף א שבת התאחדות.

אייר תשע"ב, נישט לאנג נאך דער פטירה פונעם ישועות משה, האט דער וויזשניצער רבי, רבי ישראל האגער מכתיר געווען אים "דזשיקאווער רבי"; א טייל פון זיינע וויזשניצער חסידים האבן אים מקבל געווען ווי זייער רבי.

## משפחה 
די קינדער פון רבי ישראל אליעזר און זיין ווייב מרת ריקל גיטל זענען:
* הרב מנחם מענדיל, האט געהייראט מרת חיה חנה, טאכטער פון זיין שוועסטער קינד הרב ברוך שטערנבוך, רב פון די וויזשניצער חסידים אין בראכפעלד
* הרב לוי יצחק איידעם פון ר' אלימלך בידערמאן
* מרת צירל, די ווייב פון רבי דוד משה ראזנבוים, זון פון רבי מנחם אליעזר זאב ראזנבוים פון קרעטשענעוו.
* מרת יוכבד, די ווייב פון הרב ישראל מיכאל בידערמאן, זון פונעם לעלאווער רבין אין בני ברק.
* מרת חוה, די ווייב פון רבי יוחנן שוחט, זון פונעם קארלינער רבין.
* מרת רבקה, ווייב פון רבי יחיאל דאנציגער, זון פון רבי אליעזר, דער עלטסטער זון פון רבי ישראל צבי יאיר פון אלעקסאנדער.
* מרת אסתר, די ווייב פון רבי יעקב לייפער, זון פון רבי מרדכי פון פיטסבורג.
* מרת רחל, די ווייב פון רבי ישראל לעמבערגער, זון פונעם מאקאווער רב.
* מרת שרה פראדל, די ווייב פון רבי מרדכי שלמה שטערן, אייניקל פון רבי ישראל אברהם פון סקולען.
*מרת מרגלית, די ווייב פון רבי מרדכי שלמה ברייער, זון פונעם באיאנער רבין.

## רעפערענצן
## וועבלינקען
*היסטוריה בעולם החסידות: הגרי"א אדלר הוכתר לאדמו"ר מדז'יקוב • גלריה ביי אידישע טעגליכע נייעס.
*רבי ישראל אליעזר אדלר הוכתר לאדמו"ר מדז'יקוב , ביי כיכר השבת.
*בתמיכת הגר"ש וואזנר והאדמו"ר מויז'ניץ: הוכתר האדמו"ר מדז'יקוב , ביי בחדרי חרדים.

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו
ישראל אליעזר אדלער
דארווין, אויסטראליע

קליין|250px|דארווין צענטראלער ביזנעס דיסטריקט
**דאַרווין** איז די הויפטשטאט פון דער צפונדיקער טעריטאריע אין אויסטראליע. ער האט א באפעלקערונג פון 127,500.

אין 1974 האט א ציקלאן חרוב געמאכט די שטאט, און מען האט זי ווידערגעבויט. די שטאט איז א וויכטיקער פארט, זייענדיק דער נענטסטער אין אויסטראליע צו אינדאנעזיע און גאנץ אזיע.

קאַטעגאָריע:אויסטראליע
קאַטעגאָריע:פארט שטעט
יבנה מערב באן סטאנציע

קליין|250px|יבנה מערב באן סטאנציע
**יבנה מערב באן סטאנציע** איז א באן סטאנציע פון ישראל באנען אויף דער הוד השרון—אשקלון ליניע, וואס באדינט די שטאט יבנה. די סטאנציע געפינט זיך נאנט צו יבנה צענטראלער בוס סטאנציע.

מען האט געעפנט די סטאנציע דעם 25סטן פעברואר 2012 אין דער ערשטע פאזע פון דעם פראיעקנט צו פארלענגערן די תל אביב-ראשון לציון באן ליניע קיין אשדוד. ביז מען האט געענדיגט דעם פראיעקט האט די סטאנציע געדיינט ווי די פראוויזארישע סוף-סטאנציע פון דער ליניע. דעם 4טן אויגוסט 2013 האט אנגעהויבן צו פועלן די צווייטע פאזע, צווישן יבנה און אשקלון.

א נסיעה פון דער סטאנציע ביז תל אביב ההגנה באן סטאנציע דויערט 25 מינוט.

## באן דינסט 
איין באן גייט ארויס יעדע שעה (אין די שפיץ שעה'ן צוויי באנען) אין ביידע ריכטונגען.

## רוטעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:יבנה
אנאליטישע כעמיע

**אַנאַליטישע כעמיע** איז דער צווייג פון כעמיע וואס שטודירט די אידענטיפיקאציע פון די כעמישע קאמפאנענטן פון נאטירלעכע און קינסטלעכע מאטריאלן און זייער כעמישע פארמעל. קוואליטאטיווער אנאליז זאגט וועלכע כעמישע סובסטאנצן געפינען זיך אין א מוסטער, און קוואנטיטאווער אנאליז זאגט וויפיל פון יעדער סובסטאנץ.

א ביישפיל פון קוואליטאטיוון אנאליז איז די זויער פראבע פאר גאלד. מען לייגט א טראפ שטארקן זויער אויף דעם מעטאל. אויב עס גייען קליינע בלעזלעך, איז דער מעטאל נישט גאלד.
נאך א ביישפיל איז קוקן מיט א מיקראסקאפ צו זוכן געוויסע באשטאנדטיילן.

קאַטעגאָריע:כעמיע
קארינטיאנס

דער **קארינטיאנס ספארט קלוב** () איז א פוסבאל גרופע אין סאַו פּאַולאָ ,בראזיל.

קאַטעגאָריע:פוסבאל
קאַטעגאָריע:סאו פאולא
לאשיץ

קליין|הערב פון לאשיץ
**לאשיץ** (; ) איז א שטעטל אין מזרח פוילן, 122 ק"מ מזרח פון ווארשא. לאשיץ באדעקט א שטח פון 23.75 קוואדראט ק"מ. די באפעלקערונג איז 7,252 (2006).

## היסטאריע 
אונטער רוסישער הערשאפט, ביז 1918, איז לאשיץ געווען אין דער שעדליצער גובערניע. פון 1918 ביז 1940 איז לאשיץ געווען אין דער לובלינער גובערניע.
זייט 1999 איז לאשיץ אין דער מאזאווישער וואיעוואדעשאפט.

## יידישע היסטאריע 
די יידישע באפעלקערונג פון לאשיץ איז געווען 2,396 (אין 1897) און 2,708 (אין 1921).
בעפאר די קריג האבן דארט געוואוינט ארום פינף טויזנט יודן.

מען האט כמעט אלע אומגעברענגט אין טרעבלינקע.

יודל (עדי) וויינשטיין וועלכע האט ארויסעגעבן א בוך איבער דעם פארניכטעטן טרעבלינקע מארד לאגער און געהאט אן אונטערוויא מיט דער שטערן (שבט ע"ב) געציילטע וואכן בעפאר זיין פטירה איז געקומען פון לאשיץ.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
סיערע לעאנע

**סיערע לעאנע** (), אפיציעל די **רעפובליק פון סיערע לעאנע** (), איז א לאנד אין מערב אפריקע. זי גרענעצט גינע אין צפון און מזרח, בארטן פון העלפאנדביין אין דרום־מזרח און דעם אטלאנטישן אקעאן אין מערב און דרום־מערב. זי באדעקט א שטח פון 71,740 קוואדראט ק"מ. די הויפטשטאט איז פריישטאט.

בערך 5.5 מיליאן מענטשן וואוינען אין סיערע לעאנע, און די אפיציעלע שפראך איז ענגליש. סיערע לעאנע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד. 60% פון דער באפעלקערונג זענען מוסולמענער און 10ֵ% קריסטן.

נאכן בירגערקריג פון 1991 ביז 2002 איז סיערע לעאנע געווארן ביסלעכווייז מער דעמאקראטיש.

## עקאנאמיע 
סיערע לעאנע איז א גאר ארים לאנד. דער הויפט עקספארט איז דיאמאנטן.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*
סטופיניגי שלאס

דער **סטופיניגי שלאס** ( איטאליעניש : *Palazzina di caccia of Stupinigi* ) איז איינער פון די וווינערטער פון דעם קעניגלעכן סאווויער הויז וואס האט געהערשט אין איטאליע פונעם 11טן יארהונדערט ביז 1946. דער שלאס ווערט אַרייַנגערעכנט אין דער ליסטע פון וועלט ירושה ערטער פון אונעסקא. 

קאַטעגאָריע:איטאליע
קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער
באריס דארפמאן

**ברוך "באָריס" דאָרפמאַן** (;
געב' ח' סיון ה'תרפ"ג, קאַגול, בעסאַראַביע, רומעניע)
איז אַ ייִדישער פובליציסט, אַ ייִדישקײַט-פֿאָרשער און אַ כּלל־טוער.

ער האָט ארויסגעגעבן אן ערך טויזנט אַרטיקלען אויף ייִדיש, רוסיש, אוקרייניש, פּויליש און דײַטש. 
איינער פון די גרינדער פון "שופר" (די ערשטע ייִדישע צײַטונג אין קז"ס) און אויך פון דער לעמבערגער  ייִדישע-קולטור-געזעלשאַפֿט.  
 
*באָריס דאָרפמאַן איז דער פאָטער פון מיכאל דאָרפמאַן, אן אמעריקאנער פובליציסט.

## רעפערענצן
* Борису Михайловичу Дорфману — 80 лет. 
* http://judaica.kiev.ua/Conference/Conf30.htm 
* http://judaica.kiev.ua/Conference/Conf2002/Conf43-02.htm 
* http://judaica.kiev.ua/Conference/Conf2003/40.htm 
* Земляки "Еврейское местечко" №43 Кишинев. Декабрь 20088

## וועבלינקען 
* 
* 

קאַטעגאָריע:זשורנאליסטן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
סעוואסטיאן פיניערא

**מיגעל כוואַן סעוואַסטיאַן פיניעראַ עטשעניקע** (; געב' דעם 1טן דעצעמבער 1949) איז א טשילישער ביזנעסמאן און פאליטיקער. זייט מערץ 2010 איז ער פרעזידענט פון טשילע.

פיניעראס פאטער איז געווען דער טשילישער אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער אין ניו יארק.

אין סעפטעמבער 1973 האט ער געהייראט סעסיליע מארעל. זיי האבן פיר קינדער.

פיניערא האט א פארמעגן פון $2.4 ביליאן, ריכטיג פאר מערץ 2011.

קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון טשילע
קאַטעגאָריע:ביליאנערן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
1820

## געשעענישן 
* 15טן מערץ - דער שטאַט מעין שליסט זיך איין אין די פאראייניגטע שטאטן

## געבוירן 
* 12טן מיי - פלארענס נייטינגייל, פיאנערין פון מאדערנעם שוועסטעריי (געש' 1910)

## געשטארבן 
* 29סטן יאנואר - געארג דער דריטער, מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1738)
* 2טן נאוועמבער - פסח לאנגזאם, אייניקל פון רבי שמשון אסטראפאלער און פאטער פון דעם בני יששכר פון דינאוו (געב' 1748)
קאמפיוטער נעצווערק

א **קאמפיוטער־נעצווערק** איז א זאמלונג פון הארטווארג קאמפאנענטן און קאמפיוטערס צוזאמענגעבונדן דורך קאמוניקאציע קאנאלן, וואס דערמעגלעכט טיילן פון רעסורסן און אינפארמאציע. דאס הייסט אז צוויי אדער מער קאמפיוטערס צוזאמענגעבונדן דורך א קאמוניקאציע מיטל צו שיקן אינפארמאציע איז א נעצווערק.

נעצווערקן ווערן קלאסיציפירט אדער לויטן מיטל וואס פירט די דאטן, אדער דער קאמוניקאציע פראטאקאל, אדער די טאפאלאגיע.

א קאמוניקאציע פראטאקאל טוט דעפינירן די געזעצן און דאטן פארמאטן פאר אויסבייטן אינפארמאציע אין א קאמפיוטער נעצווערק. צווישן די באוואוסטע פראטאקאלן איז עטערנעט, וואס איז ברייט געניצט אין לאקאלע נעצווערק.

קאמפיוטער נעצווערקן האט א שטארק שייכות מיט עלעקטרישער אינזשעניריע, טעלעקאמוניקאציע, קאמפיוטער וויסנשאפט און אינפארמאציע טעכנאלאגיע.

## רעפערענצן
*
היידינג ענד סיקינג

דאס איז א דאקומענטארישע פילם פון מנחם דאום איבער אמונה און טאלעראנץ נאכן חורבן אייראפע.

עס נעמט אריין זיין באזוך אין פוילן צו רעדן מיט גויים וואס האבן אויסבאהאלטן יודן בשעת דער מלחמה.

## וועב לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0398103/externalreviews
* טרעילער http://www.youtube.com/watch?v=PlGLhMAS9Bk

קאַטעגאָריע:פילמען
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
דארסעט

**דארסעט** () איז א גראפנשאפט אין דרום־מערב ענגלאנד, אויפן בארטן פונעם ענגלישן קאנאל, וואס גרענעצט דעוון צו מערב, סאמערסעט צו צפון־מערב, ווילטשיר צו צפון־מזרח און האמפשיר צו מזרח. דארסעט באדעקט א שטח פון 2,653 קוואדראט ק"מ. די גראפנטשאפט שטאט איז דארטשעסטער.

## וועבלינקען 
* אפיציעלער וועבארט 

קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
אוונט

[קליין|180px|אוונט צייט אין [קובא]]
דער **אָוונט** איז דער לעצטער טייל פונעם טאג, די צייט פון שקיעה ביזן אנהייב פון דער נאכט.

פארציינטנס פלעג מען ניצן דאס ווארט אוונט צו באדייטן דאס לעצטע פערטל פונעם טאג. אין דער רוימישער תקופה האט דער טאג געהאט פיר טיילן: פרי (*mane*), פארמיטאג (*ad meridiem*), נאכמיטאג (*de meridie*) און אוונט (*suprema*). 

אין אן ארבעטספלאץ טוט מען זאגן "אוונט" פאר דער צייט נאך ווען די ארבעטער ענדיגן ארבעטן, למשל נאך פינפע.

## זעט אויך
*בין השמשות
*ערבית

קאַטעגאָריע:צייט
1821

## געשעענישן 
* 25סטן מערץ - גריכנלאנד פראקלאמירט איר אומאפהענגיקייט פון דער אטאמאנישער אימפעריע.
* 10טן יולי - די פאראייניגטע שטאטן באקומען די הערשאפט איבער שטחים פון פלארידע, וואס זיי האבן אפגעקויפט פון שפאניע.
* 28סטן יולי - פערו פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט פון שפאניע.
* 10טן אויגוסט - מיזורי ווער דער 24סטער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן.
* 15טן סעפטעמבער - קאסטא ריקא, גוואטעמאלע, האנדוראס, ניקאראגוא און על סאלוואדאר פראקלאמירן זייער זעלבשטעדיקייט פון  שפאניע.
* 27סטן סעפטעמבער - מעקסיקא ווערט אומאפהענגיק פון שפאניע.

## געבוירן 
* 16טן מיי - פאפנוטי טשעבישעוו, רוסישער מאטעמאטיקער (געש' 1894)
* 11טן נאוועמבער - פיאדאר מיכאילאוויטש דאסטאיעווסקי, פון די חשוב'סטע רוסישע שרייבער (געש' 1881)

## געשטארבן 
* 5טן מיי - נאפאלעאן באנאפארטע, קייסער פון פראנקרייך (געב' 1769)
דעוון

**דעוון** (; ) איז א גרויסע גראפנשאפט אין דרום־מערב ענגלאנד, וואס גרענעצט קארנוואל צו מערב, און דארסעט און סאמערסעט צו מזרח. דעוון האט א בארטן אויפן ענגלישן קאנאל צו דרום, און א בארטן אויפן בריסטאל קאנאל און קעלטישן ים צו צפון. די צערעמאניע־גראפנשאפט באדעקט א שטח פון 6,707 קוואדראט ק"מ. די גראפנטשאפט שטאט איז עקסעטער.

די בוכטעס אויף די צפון און דרום בארטנס אנטהאלטן ים־רעזארטן, פֿישעריי־שטעטלעך און פארטן. אוועק פֿונעם איז עס בערגיק. די גראַפֿנשאַפֿט האט א נידריגערע באפֿעלקערונג ענגקייט ווי אנדערע טיילן פֿון ענגלאַנד. דארטמור איז דער גרעסטער אפֿענער ארט אין ענגלאנד מיט א שטח פון 954 ק״מ2 .

## וועבלינקען 
* אפיציעלער וועבארט
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
קאנסעפסיאן פראווינץ

**קאנסעפסיאן פראווינץ** () איז איינער פון די פיר פראווינצן אין ביאביא ראיאן, טשילע, מיט זיין הויפשטאט אין קאנסעפסיאן,
דער פראווינץ באדעקט א שטח פון 3,439.3 קוואדראט ק"מ.

קאַטעגאָריע:טשילע
קוילקרייז

קליין|200px|קליינער קרייז פון א קויל
.]]
א **קוילקרייז** איז א קרייז דעפינירט ווי דער איבערשנייד פון א קויל און א פלאך. ווען דער צענטער פונעם קויל ליגט אינעם פלאך רופט מען דער קרייז א גרויסער קרייז, אנדערש איז ער א **קליינער קרייז**. קוילקרייזן האבן א ראדיוס ווינציקער פון אדער גלייך מיט דעם ראדיוס פונען קויל; זיי זענען גלייך ווען דער קרייז איז א גרויסער קרייז. 

## זעט אויך 
* קרייז

קאַטעגאָריע:געאמעטריע
קאַטעגאָריע:קרייז
דוב בער מייזלס

קליין|250px|הרב דוב בעריש מייזלס אין תר"א
הרב **דוב בעריש מייזלס** (ה'תקנ"ח, 1798 – י"ד אדר ב' (פורים) ה'תר"ל, 17טן מערץ 1870) איז געווען אב"ד פון קראקע פון תקצ"ב און דערנאך אב"ד פון ווארשע פון תרט"ו. ווען ער איז געווען אין קראקע, וואס איז דענטסמאל געווען אין דער עסטרייכער אימפעריע) איז ער געווען טעטיק אין פאליטיק און האט געדינט ווי א סענאטאר אין דער פארלאמענט אין ווין.

## ביאגראפיע 
דוב בעריש איז געבוירן אין שטעקאטשין אין תרנ"ח, דער זון פון הרב יצחק מייזלס, אב"ד פון ליטוויש ביאלע. ער האט געהייראט די טאכטער פון דעם גביר שלמה בארנשטיין. ער האט זיך באזענצט אין קראקע וואו ער איז געווען א באנקיר און א רב. אין תר"ה האט דער קראקעווער שטאטראט געוואלט בויען א געביידע איבער דעם אלטן בית עולם. הרב מייזלס האט געלייגט א שטארקע מחאה, און ענדליך זענען די פלענער מבוטל געווארן.

אין תרט"ו האט מען אויפגענומען הרב דוב בעריש ווי רב פון ווארשע, וואס איז דעמאלסט געווען אונטער דער רוסלענדישער אימפעריע. ביי דער פוילישער רעוואלוציע אין תרכ"א האט ער געשטיצט די פאלאקן. ווען דער אויפשטאנד איז אונטערגעגאנגען האבן די רוסן אים ארעסטירט און פארטריבן פון ווארשע. מען האט אים פארבעטן קומען קיין לאנדאן, ענגלאנד, אבער אין תרכ"ב האט מען אים געבן ערלויבניש צוריקקומען אין ווארשע. ער איז געבליבן אין ווארשע ביז זיין פטירה אין תר"ל.

## משפחה 
הרב דוב בעריש האט געהאט צוויי זין. זיין זון ישראל איז געווען א דיין אין קראקע און רב אין שעדליץ. זיין זון שלמה האט געוואוינט אין ווין. טייל פונעם פוילישן צווייג זענען אריבער אין בעלגיע פאר דער צווייטער וועלט מלחמה. רוב פון זיי זענען אומגעקומען. די פאמיליעס פון די געבליבענע וואוינען היינט אין אמעריקע.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים
קאַטעגאָריע:יידן פון ווארשע
מלך פון פוילן

קליין|200px|הערב פון דער פוילישער מלוכה
**פוילן** איז געווען א **מאנארכיע** אין די יארן פונעם 10טן יארהונדערט ביזן 18טן יארהונדערט. פון 960 ביז 1138 האבן די מאנארכן געהאט דעם טיטל הערצאג און פון 1138 ביז 1290 האבן זיי געהאט דעם טיטל גרויסהערצאג. נאכהער האבן זיי געהאט דעם טיטל מלך. אין די יארן פון דער פויליש-ליטווישער קאמאנוועלט האט דער מאנארך געהאט ביידע טיטלען, מלך פון פוילן און גרויסהערצאג פון ליטע.

די צענטראלע דינאסטיע וואס האט געהערשט אין פוילן איז געווען די יאגעלאנער דינאסטיע, צוויישן די יארן פון 1386 ביז 1572. ווען דער לעצטער מלך פון דער דינאסטיע, זיגמונט דער צווייטער אגוסט אן יורשים, איז די מלוכ געווארן אויס ירושהדיקע מלוכה און איז געווארן א וואל־מאנארכיע, וואו דער סיים, א זאמלונג פון אדעלן, האט געוויילט דעם מלך.

די פוילישע מאנארכיע האט אויפגעהערט ביי דער דריטער טיילונג פון פוילן אין 1795.

קאַטעגאָריע:היסטאריע פון פוילן
פוילן
1816

## געשעענישן 
* 9טן יולי - ארגענטינע ווערט זעלבשטענדיק פון שפאניע
* 11טן דעצעמבער - אינדיאנע ווערט דער 19טער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן

## געבוירן 
## געשטארבן
פיניקס

**פֿיניקס** () איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאָט פון דעם שטאַט אריזאנע אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. 

אין 2010, איז פֿיניקס געווען די זעקסטע מערסטע באפעלקערשטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן מיט א באפעלקערונג פון 1,445,632. פיניקס איז די גרעסטע הויפטשטאט אין די פאראייניגטע שטאטן, און די איינציגסטע מיט א באפעלקערונג העכער פון א מיליאן מענטשן.

מ'האט געגרינדעט די שטאט אין 1861, און ער איז געווארן א שטאט אין 1881.

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
סעבו

**סעבו** (*Sugbo*) איז די הױפּטשטאָט פֿון די גובערניע פֿון סעבו אין דער פֿיליפּינען.

## צווילינג שטעט
קאַטעגאָריע:שטעט אין אזיע
קאַטעגאָריע:פיליפינען
סעבו (גובערניע)

**סעבו** (*סוגבאָ*) איז אַ גובערניע פֿון דער פֿיליפּינען. די הױפּטשטאָט איז סעבו.

קאַטעגאָריע:פיליפינען
1817

## געשעענישן 
* 8טן מערץ - געגרינדעט די ניו יארק בערזע
* 10טן דעצעמבער - מיסיסיפי ווערט דער 20סטער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן

## געבוירן 
* רבי נפתלי צבי יהודה בערלין, ראש ישיבה פון דער וואלאזשינער ישיבה (נפ' 1893)

## געשטארבן
דוב בעריש לאנדא

רבי **דוב בעריש לאנדא** (ה'תק"ף - כ"ה סיון ה'תרל"ו), באקאנט ווי רבי **בעריש ביאלער**, האט געפירט א רביסטעווע פון טויזנטער חסידים אין ביאלע. ער האט אנגעהויבן פירן נאך דער פטירה אין תרכ"ח פון זיין רבי'ן, רבי מענדעלע ווארקער, ווען רוב פון די חסידים זענען אריבערגעגאנגען צו רבי בעריש. זיינע תורות זענען געדרוקט אין דעם קונטרס "מגיד דבריו ליעקב".

פון אים שטאמען די סטריקאווער רביס.

## אפשטאם 
רבי בעריש איז געבוירן אין יאר תק"ף צו זיין פאטער רבי אברהם לאנדא, אב"ד פון טשעכענאוו. ער איז געווארן אן איידעם ביים נגיד ר' ארטשע פון גריצע-ביאלע.

ער איז געווען א חסיד פון די ווארקער רביס, רבי יצחק ווארקער און רבי מענדעלע ווארקער; ער איז געווען דער הויפט פון רבי מענדעלעס חסידים.

נאך זיין פטירה האבן זיינע זין נישט געווארלט פירן רביסטעוועס, און די עדה האט מקבל געווען אלס ממלא מקום רבי יחיאל דאנציגער, וועלכער האט געגרינדעט די אלעקסאנדער דינאסטיע.

## פאמיליע 
רבי בעריש האט געהייראט די טאכטער פון ר' ארטשע גריצע־ביאלער. זייערע קינדער:
* רבי אהרן צבי (נפ' ז' סיוון תר"ע) פון ביאלע
* רבי אלימלך מנחם מענדל (נפ' י"ט שבט תרצ"ו) פון סטריקאוו
* רבי שמחה בונם פון ביאלע
* רבי יעקב יצחק "איטשע" פון מלאווע
* רבי מענדל פון מלאווע
* רבי יקותיאל פון ווענגראוו

## זיינע תלמידים 
* רבי יחיאל דאנציגער פון אלעקסאנדער
* רבי שמעון קאליש פון סקערנעוויץ
* רבי יעקב יהודה טענענבוים פון נאדארזין
* רבי חיים טענענבוים פון ווארשע

## רעפערענצן 
* *עשר זכויות*
* 

קאַטעגאָריע:אלעקסאנדער
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
קאנדענסאטאר

קליין|200px|מאדערנע קליינע קאנדענסאטארן, געמאסטן מיט א צענטימעטער ווירע
א **קאנדענסאַטאר** (פון לאטיין *condensare*) אדער **קאנדענסירער** איז אן עלעקטראנישער באשטאנדטייל וואס האט די מעגלעכקייט צונויפזאמלען עלעקטרישע לאדונג און זי דעמאנטירן.

א קאנדענסאטעאר ווערט געבויט פון צוויי דורכפירערס צעשייד מיט אן איזאלאטאר. דער איזאלאטאר קען זיין פון גלאז, פאפיר, וואסער אדער וואקיום. די צוויי דורכפירערס האלטן די זעלבע לאדונג אבער פארקערט, און דער איזאלאטאר האלט אן עלעקטריש פעלד. 

מען מעסט די שטארקייט פון א קאנדענסאטאר לויט דער עלעקטרישער שפאנונג צווישן די דורכפירערס בשעת דער קאנדענסאטאר האלט א לאדונג פון איין קולאמב. א קאנדענסאטאר ווערט געמאסטן מיט איין פֿאראד ווען די עלעקטרישע שפאנונג איז איין וואלט מיט א לאדונג פון איין קולאמב.

דער אימפּעדאַנץ פֿון אַ קאָנדענסאַטאָר איז Z  = (j\omega C)^{-1} .
קאַטעגאָריע:עלעקטראניק
1818

## געשעענישן 
* 20סטן אקטאבער - אונטערגעשריבן דער 1818 אפמאך צווישן די פאראייניגטע שטאטן און קאנאדע.
* 3טן דעצעמבער - אילינוי ווערט דער 21סטער שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן.

## געבוירן 
* 17טן אפריל - אלעקסאנדר דער צווייטער, קייסער פון רוסלאנד (דערמארדעט 1881)
* 5טן מיי - קארל מארקס, דייטשער סאציאלאג און פילאסאף (געש' 1883)
* 24סטן דעצעמבער - זשיימס פרעסקאט זשול, ענגלישער פיזיקער, פארמולירער פונעם געזעץ פון קאנסערווירן ענערגיע

## געשטארבן
עלבע

**עלבע** () איז דער דריטער גרעסטער אינזל אין איטאליע, נאך סארדיניע און סיציליע. דער אינזל האט א שטח פון 224 קוואדראט ק"מ און א בארטן־ליניע פון 147 ק"מ. עלבע האט א באפעלקערונג פון אומגעפער 30,000 מענטשן. לעצטנס איז דער אינזל געווארן באקאנט פאר זיין וויין.

דער פראנצויזישער אינזל קארסיקע ליגט 50 ק"מ צו מערב.

## היסטאריע 
שוין אין 500 פאר דער ציווילער רעכענונג האט מען געגראבן אייזן אין עלבע. אין 1802 איז עלבע געווארן א טייל פון פראנקרייך. נאכן אפמאך פון פאנטענבלוי האט מען דעפארטירט דעם קייסער נאפאלעאן, אבער נאך 300 טעג איז ער אנטלאפן צוריק קיין פראנקרייך דעם 26סטן פעברואר 1815. ביים קאנגרעס פון ווין (1815) האט מען געגעבן עלבע צו דער גרויסהערצאגשאפט פון טאסקאנא.

דעם 17טן יוני 1944 האבן פראנצויזישע קראפטן באפרייט עלבע פון דער דייטשע אקופאציע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה.

## פליפארט 
עלבע האט א פליפארט פון וואס מען פליט קיין מינכן, פרידריכסהאוון און ציריך.

קאַטעגאָריע:איטאליע
קאַטעגאָריע:אינדזלען
סאלאדין

**סאַלאַדין** (; קורדיש: سه‌لاحه‌دین ئه‌یوبی) (1138 - 1193) איז געווען דער גרינדער פון דער אַיובישער דינאסטיע אין עגיפטן און סיריע. ער האט געפירט גרויסע מלחמות און האט צוריקגענומען פאלעסטינע אונטער איסלאמישער הערשאפט פון די קרייצפארער.

## ביאגראפיע 
סאלאדין איז געבוירן אין טיקריט (היינט אין איראק) אויפן חידקל טייך אין א קורדישער משפחה. צען יאר האט ער שטודירט אין דמשק ביי נור אדין. אין 1169 האט מען אים באשטימט ממלא מקום פון זיין פעטער אלס וויזיר. אין דעם אמט האט ער געפירט דעם קאמף קעגן די פאטימידן וואס האבן געהערשט אין עגיפטן און קעגן אמאלריק דער ערשטער, דער קרייצפארער קעניג פון ירושלים.

קאַטעגאָריע:מוסולמענער
קאַטעגאָריע:קורדן
קאַטעגאָריע:גענעראלן
מערידיאן

א **מערידיאַן** איז אן אויסגעטראכטע ליניע פון געאגראפישער לענג אויפן אויבערפלאך פון דער ערד פונעם צפון פאלוס צום דרום פאלוס. זייט 1884 מעסט מען מערידיאנען פונעם הויפט מערידיאן וואס גייט אדורך גריניטש אין לאנדאן, ענגלאנד.

א מערידיאן איז א האלבער גרויסער קרייז. יעדער פונקט אויף א געוויסן מערידיאן האט די זעלבע לענג. א מערידיאן איז פערפענדיקולאר צו יעדער גארטל ליניע.

מען מעסט די לענג פון א מערידיאן אין גראד. דער הויפט מערידיאן איז 0º. דער טייל פון דער ערד מזרח פונעם הויפט מערידיאן ביז 180º ווערט גערופן דער מזרח האלבקיילעך, און דער טייל מערב פונעם הויפט מערידיאן ווערט גערופן דער מערב האלבקיילעך. אין דעם מזרח האלבקיילעך מעסט מען די לענג מיט א פאזיטיווער צאל אדער מיטן סימבאל E, און אין דעם מערב האלבקיילעך מעסט מען די לענג מיט א נעגאטיווער צאל אדער מיטן סימבאל W. למשל, ירושלים איז אויפן מערידיאן 35º+ אדער 35ºE; ניו יארק סיטי איז אויפן מערידיאן 74º- אדער 74ºW.

די אינטערנאציאנאלע דאטע ליניע גייט נאנט צום 180º מערידיאן.

## זעט אויך 
* האלבקיילעך
* מזרח האלבקיילעך
* מערב האלבקיילעך
* אינטערנאציאנאלע דאטע ליניע

קאַטעגאָריע:געאגראפיע
דאקאר

100px|לינקס|הערב פון דאקאר
קליין|250px|דאקאר
קליין
**דאַקאַר** איז די הויפטשטאט פון און די גרעסטע שטאט אין סענעגאל. ער ליגט אויפן בארטן פונעם אטלאנטישן אקעאן, און איז די מערבסטע שטאָט אויף דער יבשה פון אפריקע, וואו ער האט אנטוויקלט אין א ראיאנישן פארט. אין 2005 האט די שטאט געהאט א באפעלקערונג פון 1,030,594.

קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אפריקע
גריבאוו

**גריבאוו** ((; ) איז א שטעטל אין גאליציע, היינט אין דער קליינפוילישער וואויוואדעשאפט פון פוילן, מיט 12,409 איינוואוינער (2005). גריבאוו געפינט זיך 16 ק"מ מזרח פון צאנז און 43 ק"מ דרום פון טארנע. דער רינעק איז גאר שיף. 

## יידישע געמיינדע 
די יידישע געמיינדע אין גריבאוו איז געגרינדעט געווארן אין 1765. אין 1880 האבן געוואוינט אין גריבאוו 596 יידן, אין 1910, 908 יידן, און אין 1939, 847 יידן. 

אין סעפטעמבער 1939, האבן די דייטשן איינגענומען גריבאוו. אין 1940 האבן די נאציס אויפגעשטעלט א געטא וואו זיי האבן אריינגעשטעלט 2,500 יידן פון דער סביבה פון גריבאוו. אין אויגוסט 1942 האבן זיי ליקווידירט די געטא. זיי האבן געהרגעט 360 קינדער און אלטע לייט אין דעם דארף ביאלע ניזשנע, נישט ווייט פון גריבאוו. די איבעריגע איינוואוינער האבן זיי דעפארטירט אין צאנז און דערנאך אין דעם בעלזשיץ פארטיליקונג לאגער.

### רבנים פון גריבאוו 
* תרמ"ו - תרס"ד: הרב אריה לייביש האלבערשטאם
* תרס"ד - תש"ב: הרב מרדכי זאב האלבערשטאם

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
1819

## געשעענישן 
* 22סטן פעברואר - שפאניע פארקויפט פלארידע צו די פאראייניגטע שטאטן.
* 14טן דעצעמבער - אלאבאמא ווערט איינער פון די  פאראייניגטע שטאטן.

## געבוירן 
* 24סטן מיי - די מלכה וויקטאריע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1901)
* 13טן אויגוסט - דזשארדזש סטויקס, ענגלישער פיזיקער און מאטעמאטיקער (געש' 1903)

## געשטארבן 
* 19טן אויגוסט - זשיימס וואט, אינזשעניר (געב' 1736)
מאסאווע

**מאַסאַווע** איז א פארט שטאט אין עריטרעע אויפן בארטן פונעם ים סוף. פון 1885 ביז 1897 איז מאסאווע געווען די הויפטשטאט פון דער איטאליענישער קאלאניע פון עריטרעע.

אין 1921 האט אן ערדציטערניש חרוב געמאכט די שטאט און דעם פארט.

קאַטעגאָריע:עריטרעע
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אפריקע
שלמה גערטנער

**שלמה גערטנער** (געב' תש"ם) איז א חסידישער חרדישער זינגער וואס וואוינט אין ענגלאנד.

## ביאגראפיע
שלמה גערטנער איז געבוירן אין תש"ם אין לאנדאן אין א משפחה פון וויזשניצער חסידים וואס האבן געוואוינט אין הענדאן. ער האט געלערנט אין דער וויזשניצער ישיבה אין בני ברק.
נאך זיין חתונה מיט זיין ווייב פרומעט האבן זיי זיך באזעצט אין סטאמפארד היל און שלמה האט אנגעהויבן זינגען ביי חתונות. אין תשס"ז האט ער ארויסגעגעבן זיין ערשטן אלבאם **ניסים** מיט די באוואוסטע ניגונים "קודש היא לכם" (מלכה'לע) (וואס גערטנער האט קאמפאנירט צוזאמען מיט יוסי גרין און "שמייכל" (קאמפאנירט פון מנחם קרויס). אין תש"ע האט ער ארויסגעגעבן זיין צווייטן אלבאם **עשה עשה**.
גערטנער זינגט מיט א פויליש יידיש און נישט מיט אן אסטגאליציאנער יידיש וואס מ'רעדט אין וויזשניץ.

זעהנדיג אז אין ניו יארק קען ער האבן מער ביזנעס האט ער געוואלט קומען וואוינען אין ניו יארק, אבער זיין רבי, ר' ישראל האגער שליט"א פון וויזניץ האט אים באפוילן צו בלייבן אין לאנדאן. 

גערטנער איז טעטיג אין דעם לאנדאנער אנשטאלט "שמייכל" וואס מאכט פריילעך קינדער וואס ליידן פון מעדיצינישע פעלערס.

## אלבאמען 
ער האט שוין ארויסגעגעבן פיר אלבאמען, אריינגערעכנט נסים, והתקין, עשה עשה, און נאך. אויף די אלבאמען זינגט ער לידער פון גרויסע אידישע קאמפאזירער ווי יאסי גרין און נאך. ער האט אויך ארויסגעגעבן אן אלבאם דוד ושלמה ווי ער אינאיינעם מיט דוד קאליש, זינגן ניגונים וואס קאליש האט פארפאסט.

ווינטער ה'תשע"ז האט ער ארויסגעגעבן זיין אלבאם "מנחה" וואס איז אויפגענומען געווארן ווי א היט ביים היימישן עולם. דער אלבאם איז געווארן אראנזשירט דורך מאנא ראזנבלום. די לידער אויפן אלבאם זענען פון יאסי גרין, מענדל ראטה, און נאך. דער בארימטסטער ניגון אויף דעם אלבאם איז "ווי לאנג קען מען דאווענען מנחה?" א הארצי-רעטארישער ניגון וואס ברענגט ארויס זייער א טיפן פונקט, און איז געווארן זייער פאפולער ביים עולם, בעיקר ביי די יוגנט. דער ניגון איז פארפאסט געווארן דורך מענדל ראטה.

## רעפערענצן
## וועבלינקען
* שלמה גערטנער זינגט "שמייכל"
* אינטערוויו מיט שלמה גערטנער  ביי בחדרי חרדים
* פריילעך אין ברוקלין קאלעדזש  ביי חסידיניוז

קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
27סטן סעפטעמבער

**27 אין סעפטעמבער** איז דער 270סטער טאג פון יאר (271סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 95 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1821 - מעקסיקא ווערט אומאפהענגיק פון שפאניע.
* 1928 - די פאראייניגטע שטאטן אנערקענען די  רעפובליק פון כינע.
* 1959 - קרוב צו 5,000 מענטשן אומגעקומען אין א טייפון שטורעם אין האנשו אינזל, יאפאן.
* 1968 - מארסעלו קייטאנו ווערט פרעמיער מיניסטער פון פארטוגאל.
* 1998 - די גוגל זוכמאשין ווערט אויפגעשטעלט.

## געבוירן 
* 1389 - קאזימא דע מעדיטשי, הערשער פון פירענצע (געש' 1464)
* 1880 - זשאק טיבא, פראנצויזישער פידלער (געש' 1953)

## געשטארבן 
* 2007 - הרב אברהם אלקנה כהנא שפירא, הויפט רב פון ישראל (תשמ"ג - תשנ"ג) און ראש ישיבה פון מרכז הרב (געב' 1914)

## געשעענישן פונעם טאג
* 

----
* 26סטן סעפטעמבער - 28סטן סעפטעמבער
* סעפטעמבער

27
26סטן סעפטעמבער

**26 אין סעפטעמבער** איז דער 269סטער טאג פון יאר (270סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 96 טעג.

## היסטארישע געשעענישן 
* 1087 - וויליאם דער צווייטער באקרוינט מלך פון ענגלאנד.
* 1580 - סיר פראנסיס דרייק קאנטשעט זיין ארומשיפונג פון דער ערד.
* 1687 - דער פארטענאן אין אטען ווערט טיילווייז אומגעווארפן צוליב דעם אויפרייס פון א געווער מאגאזין וואס האט געכאפט אן ארטילעריע־קויל אין דער מלחמה צווישן ווענעדיג און די אטאמאנער.
* 1777 - בריטישע מיליטער נעמען איין פילאדעלפיע ביי דער אמעריקאנער אומאפהענגיקייט מלחמה.
* 1892 - אפיציעלע ווידמונג פון דער ירושלים-יפו באן.
* 1907 - ניו זילאנד באקומט דעם סטאטוס פון א דאמיניאן פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.

## געבוירן 
* 1884 - אנטאניו בארלוצי, איטאליענישער ארכיטעקט (געש' 1960)
* 1895 - יירגן שטרופ, עס עס אפיציר וואס האט פארניכטעט די ווארשעווער געטא. (עקזעקוטירט 1952)
* 1898 - דזשארדזש גערשווין, יידישער אמעריקאנער קאמפאזיטאר (נפטר 1937)
* 1915 - גדעון האוזנער, ישראלדיקער יוריסט און פאליטיקער (נפטר 1990)

## געשטארבן 
* 1868 - אויגוסט פערדינאנד מעביוס, דייטשער מאטעמאטיקער און אסטראנאם (געב' 1790)
* 1945 - בעלא בארטאק, אונגערישער קאמפאזיטאר (געב' 1881)
* 2019 - זשאק שיראק, פרעזידענט פון פראנקרייך (געב׳ 1932)

## געשעענישן פונעם טאג
* 

----
* 25סטן סעפטעמבער - 27סטן סעפטעמבער
* סעפטעמבער

26
אברהם פינטער

הרב **אברהם יהושע העשיל פינטער** (תש"ט בערך — כ׳ ניסן תש"פ) איז געווען דער מנהל פון דער יסודי התורה מיטלשולע פֿאַר מיידלעך אין סטאַמפֿאָרד היל, און אַ חשובער עסקן אין דער סטאמפארד היל חרדישער קהילה. ער איז אָפֿטמאָל געבעטן פון דער נאַציאָנאַלע מעדיע איבערגעבן די מיינונג פון חרדישע אידן. ער איז געווען אויך אַ מיטגליד אין דער לאָנדאָנער באָראָ פון העקני ראַט, מטעם דער לייבאָר פּאַרטיי.

אברהם פינטער איז דער צווייטער זון פון הרב שמואל שמעלקע פינטער, מנהל פון די יסודי התורה שולעס אין לאָנדאָן קרוב צו 50 יאָר, און רב פון דעם ישועות חיים בית המדרש.

אברהם פינטער האָט געהייראַט חיה גיטל רחל בעק (תש"ז - י"א אדר ב' תשע"ד), א טאָכטער פון רבי משה יעקב בעק, דער אפשער רב.

הרב פּינטער איז געווען אַ קוראַטאָר פון דער התאחדות קהלות החרדים אין לאָנדאָן.

ער איז נפטר געוואָרן חול המועד פסח תש"פ פון דער קאָוויד-19 מגיפה.
 

קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:בריטישע פאליטיקער

קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה
בנציון פרישוואסער

ר' **בנציון פֿרישוואַסער** (געב' תש"ח) איז א חרדישער חסידישער ייד אין בריטאניע, א פילמיליאנער וואס אינוועסטירט אין אומבאוועגלעכע גיטער.

ער איז א דירעקטאר אין 279 געזעלשאפטן, אבער בעיקר איז ער דער פארזיצער פון דיידזשאן האלדינגס, א געזעלשאפט וואס ווערט געהאנדלט אין דער לאנדאנער בערזע, אין וואס די פרישוואסער משפחה האלט 79%.

## אפשטאם 
ר' בנציון איז געבוירן אין תש"ח צו זיין פאטער יהושע פרישוואסער (געבוירן אין סאסוב, מערב גאליציע, פוילן) און זיין מוטער נחמה גאלדא האלבערשטאם, א טאכטער פון הרב בן-ציון האלבערשטאם פון באבאוו. ר' יהושע האט אויפגעבויט דיידזשאן האלדינגס, און היינט ווערט די פירמע געפירט דורך ר' בנציון און זיין ברודער הרב שלמה פרישוואסער, רב פונעם סאסעווער בית המדרש און מגיד שיעור אין דער חיי עולם, לאנדאן ישיבה.

## עסקנות 
ר' בנציון איז דער פארזיצער פון דער הנהלה פון דער בית יעקב שולע אין הענדאן, לאנדאן. אויך איז ער א קוראטאר פונעם התאחדות קהלות החרדים אין לאנדאן.

קאַטעגאָריע:חסידים
קאַטעגאָריע:באבוב
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:ביליאנערן
עדיט פיאף

קליין|עדיט פיאף
**עדיט פיאַף** (19טן דעצעמבער 1915 – 11טן אקטאבער 1963), געבוירן **עדיט דזיאוואַנאַ גאַסיאן**, איז געווען א פראנצויזישע זינגערין, וואס איז געווארן די פאפולערסטע זינגערין אין פראנקרייך. 
זי איז געבוירן געווארן אין בעלווי, פאריז. איר מוטער איז געווען אנעטא דזיאוואנא מאיא, פון ליווארנא, איטאליע.
מ'האט איר געגעבן א נאמען "עדיט" נאך עדיט קאוועל, די ערשטע וועלט מלחמה שוועסטער, וואס איז געווארן הינגעריכטעט ווייל זי האט געהאלפן פראנצויזישע זעלנער אנטלויפן פון תפיסה ביי די דייטשע.

קאַטעגאָריע:פראנצויזן
קאַטעגאָריע:זינגערס
טשאד (לאנד)

**טשאַד** (; ), אפיציעל די **רעפובליק פון טשאַד**, איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין צענטראלער אפריקע. ער גרענעצט ניזשער צו מערב, ליביע צו צפון, סודאן צו מזרח און קאמערון און ניגעריע צו דרום־מערב. ער באדעקט א שטח פון בערך 1,284,000 קוואדראט ק"מ.

טשאַד האט א באפעלקערונג פון 11 מיליאן מענטשן (געשאצט 2012). 

די הויפטשטאט איז נ'דזשאמענא, און די אפיציעלע שפראכן זענען פראנצויזיש און אראביש. טשאד איז א מיטגליד אין דעם אפריקאנער פארבאנד.

## היסטאריע 
אין 1920 איז דער שטח פון טשאד געווארן א טייל פון דער פראנצויזישער קאלאניע פראנצויזישע עקוואטארישע אפריקע.

רעכטס|200px|ראיאנען פון טשאד
## ראיאנען 
טשאד ווערט צעטיילט אין 22 ראיאנען.

## עקאנאמיע 
די נאטירלעכע רעסורסן זענען נאפט, אוראניום, נאטראן, קאאלין, פיש (אין טשאד אזערע), גאלד, קאלכשטיין, זאמד און זשווירע, זאלץ.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
*
זאבלאטאוו

**זאַבלאטאוו** (, ) איז א שטעטל אינעם סניאטינער ראיאן פונעם סטאניסלאווער אבלאסט אין מערב אוקראינע, וואס געפינט זיך אויפן רעכטן ברעג פונעם פרוט. די באפעלקערונג איז 3,800 (2024).

## היסטאריע 
פון תק"ן איז געווען אין זאבלאטאוו א יידישער יישוב. אין תקפ"ו האט רבי דוד האגער אויפגעשטעלט זיין הויף אין זאבלאטאוו.

## וועבלינקען 
* A City and the Dead; Zablotow Alive and Destroyed יזכור בוך פון זאבלאטאוו (אוקראינע)

קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע
קאַטעגאָריע:גאליציע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע