open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
סדר נשים

**סדר נשים** איז כולל 7 מסכתות. **נשים** איז טייטש *ווייבער*, אלע מסכתות אין דעם סדר האבן צו טון מיט דינים וואס זענען נוגע ווייבער. חוץ מסכת נדרים און נזיר, וואס איז נוגע סיי צו מענער די זעלבע ווי ווייבער, נאר נדרים האט א שייכות מער צו ווייבער ווייל דער מאן קען צושטערן נדרים פון די ווייב, בלויז נדרים וואס האט א שייכות צו עינוי נפש און צו דברים שבינו לבינה, און אגב נדרים האט מען שוין געשטעלט דערנעבן נזיר, אויך האט עס עפעס מער שייכות צו פרויען צוליב די גמרא הרואה סוטה בקילקולה יזיר עצמו מן היין, אזוי שטייט אין די מפורשים.

דער סדר איז צעטיילט אין 7 מסכתות:
*מסכת יבמות
*מסכת כתובות
*מסכת נדרים
*מסכת נזיר
*מסכת סוטה
*מסכת גיטין
*מסכת קידושין

## דרויסנדיגע פארבינדונגען 
*משניות סדר נשים אויף יידיש
*ליינט די מסכתות פון סדר נשים
*סדר נשים אין וויקי

קאַטעגאָריע:משניות
קאמפיוטער שפראכן

**קאָמפּיוטער שפּראַכן** איז כולל אלע ערליי שפראכן וואס מען ניצט אויף א קאמפיוטער פאר פארשידענע צוועקן. יעדע קאמפיוטער שפראך האט איר ווערטער אוצר (וואקאבולאר). אנדערש ווי נאטירליכע שפראכן האט א פראגראמירן שפראך א פעסטן אויסשטעל בכדי אז יעדע קאנסטרוקציע פון דער שפראך זאל האבן א  באדייטונג וואס איז נישט צווייטייטשיק.

א פראגראמירן שפראך איז א שפראך מיט וואס א מענטש קען ניצן צו קאנטראלירן די אפעראציע פון א קאמפיוטער. פראגראמירונג שפראכן האבן שליסלווערטער דורך וועמען מען שאפט א קאנטראל שטראם.

ס'איז פאראן אויך "אויסצייכנונג שפראכן" וואס קאנטראלירן דעם אויסלייג פון א בלאט (געדרוקט אדער אויף אן עקראן).

## ביישפילן 
### טראדיציאנעלע פראגראמירונג שפראכן
*C

### אביעקט שפראכן 
*++C 
*Java
*Smalltalk

### אויסצייכנונג שפראכן 
*HTML - טעקסט צייכנען שפראך.
*CSS - שפראך צו קאנטראלירן דעם אויסלייג פון א בלאט באשאפן מיט HTML.
*XML 
*JavaScript
*PHP - אין וואס די וויקיפעדיע בלעטער זענען פראגראמירט.

קאַטעגאָריע:פראגראם שפראכן
16טער י"ה

דער **16טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן די יארן 1501 - 1600.

## געשעענישן 
* 1588-הארמדה הספרדית
* 1517 - פראטעסטאנטישע רעפארמאציע
* 1494-1559-המלחמות האיטלקיות
* הכיבוש הספרדי של אמריקה

## יידישע פערזענלעכקייטן 
* 1488 - 1575 - רבי יוסף קארו, מחבר פונעם שולחן ערוך
* 1520 - 1572 - רבי משה איסרליש, מחבר פון דער "מפה" אויף שולחן ערוך 
* 1550 - 1624 - רבי יעקב בן יצחק אשכנזי - פוסק און א דרשן, וואס האט מפרסם געווען דאס ספר צאינה וראינה. 
* 1565 - 1630 - רבי ישעיה הלוי הורוויץ (דער של"ה) 
* רבי יצחק לוריא (דער אר"י), א גרויסער מקובל פון צפת.

קאַטעגאָריע:יארהונדערט
אקופ

**אקופ** () איז א דארף אין מערב אוקראינע. זי געפינט זיך אין דעם בארשטשיווער ראיאן פון דער טארנאפאלער גובערניע. די אנהייב פונעם  יישוב איז געווען אלס א  פעסטונג ביים צוזאמענטרעף פון די זברוטש און נעסטער טייכן.

אין יאר 2005 איז געווען איר באפעלקערונג 557.

קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע
איזמיר

קליין|איזמיר
קליין| איזמיר

**איזמיר** איז די דריטע גרעסטע שטאט אין טערקיי, און דער צווייטער פארט, נאך סטאמבול.

בילד:Basmane Gar, Izmir.jpg|
בילד:FaikSarikayaIzmirBorsa.jpg|
בילד:Crowne Plaza İzmir.jpg|
בילד:N Duzen Izmir Etnografya Muzesi.jpg|
בילד:Asansor From Ground Level Izmir Turkey.jpg|F
בילד:Karsiyaka carsi, iskeleden.jpg|
בילד:BornovaHouse IzmirTurkey EUnluBlogspot.jpg|

קאַטעגאָריע:פארטן

קאַטעגאָריע:שטעט אין טערקיי
יונתן שווארץ

**יונתן שווארץ** איז א זינגער אין דער חסידישער וועלט, ער זינגט, גראמט און בדחן'ט אויף פילע חסידישע חתונות און צוזאמענקומען.

ער איז איבערהויפט באקאנט מיט זיינע קאסעטעס וואס ער גיט ארויס אונטערן נאמען** א גוטער**.

* א גוטער איד
* א גוטע וואך
* א גוטן שבת
* א גוטע בשורה
* אין א גוטער שעה
* א גוטע ניגון
* א גוטע נשמה
* א גוטע הארץ
* א גוטע ברכה

ער האט געשעפטן Toys 2 Discover וואו ער פארקויפט שפילצייג.

אויך האט ער א געשעפט The New Eichlers אויף 13 עוועניו אין בארא פארק וואס פארקויפט ספרים און תשמישי קדושה.

זיינע ניגונים זענען מער צום חסידישן געשמאק, אלע זיינע אלבאמען זענען פול מיט א רייכער אינהאלט. ער פארצייילט מעשיות און השקפות מיט גראמען, ער נעמט באקאנטע חסידישע ניגונים און לייגט דערויף ארויף ווערטער און גראמען. ער איז דערמיט אנדערש פון אנדערע זינגערס וואס זינגען בדרך כלל פסוקים און מאמרי חז"ל, און אין דערמיט האבן זיי איין אבער צוויי אידישע גראמען מעשיות.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:בדחנים
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס

קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
וויצע פרעזידענט

**וויצע פרעזידענט** אין א רעגירונג אדער א געזעלשאפט איז דער צווייטער ראנגיק נאכן פרעזידענט. דאס ווארט „וויצע" שטאמט פון  וואס איז טייטש „במקום".

אין א רעגירונג איז דער תפקיד פונעם וויצע פרעזידענט ממלא מקום זיין דעם פרעזידענט טאמער ער שטארבט אדער רעזיגנירט.

קאַטעגאָריע:פרעזידענטן
אוקראיניש

**אוקראַיִניש** (українська мова - אוקראַייִנסקאַ מאָוואַ) איז א סלאווישע שפּראך וואָס געהערט צו דער פאמיליע פון מזרח-סלאווישע שפּראכן. אוקראיניש איז די אָפיציעלע שפראך אין אוקראינע. אירע נאָענטע קרובים זײַנען רוסיש און בעלארוסיש. איבער דער וועלט זײַנען דאָ אומגעפער פופציק מיליאָן רעדער פון אוקראיניש. 

כאטש אוקראיניש איז די איינציגע אפיציעלע שפראך אין אוקראינע, רעדן א גרויסע טייל פון די היגע איינוואוינער נאר רוסיש. צוליב דער נאענטקייט פון די שפראכן (אן אוקראיניש רעדער קען אין מערסטע פאלן פארשטיין רוסיש), און צוליב די רוסישע געוועלטיקונג איבער אוקראינע, איז עס גאר זעלטן אז איינער זאל רעדן ריין-אוקראיניש נאר געמישט מיט רוסיש. אסאך אוקראינער רעדן א שפראך וואס הייסט "סורזשיק" וואס אין עסענץ איז א געמישאכץ פון רוסיש מיט אוקראיניש.

די אוקראינישע שפראך זעלבסט איז צוטיילט אין צוויי סארטן שפראך, עס איז דא די צענטראלע אוקראינישע שפראך וואס איז מער מזרח אוקראינע געשטימט דאס רעדן די וואס זענען נאנט צו רוסלאנד ווי די גרויסע שטעט כארקאוו און כמיעלניציקי. דערנאך איז דא די גאליציאנער-אוקראינישע שפארך וואס ענדלט מער צו פויליש.

קאַטעגאָריע:אוקראינע
סדר זרעים

**סדר זרעים**, דער ערשטער סדר פון משניות, איז כולל 11 מסכתות. **זרעים** איז טייטש *זאמען*, אלע מסכתות אין דעם סדר האבן צו טון מיט עסן וואס וואקסט פון דער ערד.

דער סדר איז צעטיילט אין 11 מסכתות:
* מסכת ברכות - רעדט וועגן די ברכות פון דאווענען, פון מצוות און פון עסן
* מסכת פאה
* מסכת דמאי
* מסכת כלאים
* מסכת שביעית
* מסכת תרומות
* מסכת מעשרות
* מסכת מעשר שני
* מסכת חלה
* מסכת ערלה
* מסכת ביכורים

## וועבלינקען 
* ליינט די מסכתות פון סדר זרעים
* סדר זרעים אין וויקי

קאַטעגאָריע:משניות
פרידזשידער

קליין|200px|אינוועניג א פרידזשידער - די טיר איז אפן
א **פרידזשידער** איז אן אפאראט וואס האלט זיך קיל, דורך עלעקטריק אדער גאז, אז עסנווארג וואס ליגט אין אים זאל בלייבן פריש. בעצם איז ער א קאסטן מיט א טיר, וואס איז שטרענג איזאלירט, און האט א מעכאניזם אריבערצופירן היץ אינדרויסן בכדי ס'זאל זיין קילער אין פרידזשידער ווי אין דער ארומעדיקער לופט. מערסט פארשפרייט איז דער שטוב פרידזשידער. אין די אנטוויקלטע מדינות (פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, מערב אייראפע, א.א.וו.) האט כמעט יעדע הויזגעזינט א פרידזשידער. האנדל פרידזשידערן, וואס זענען אסאך גרעסער פון די היימישע, ווערן געניצט אין סופערמערק און רעסטאראנען.
[קליין|פון די ערשטע עלעקטרישע פרידזשידערן, מיט א צילינדרישן היצבייטער אין דער הייך. היינט אין דער זאמלונג פון [טינקטאנק, בירמינגהאם וויסנשאפט מוזיי. ]]
איידער מען האט פארקויפט פרידזשידערן (בערך אין יאר 1920) פלעג מען ניצן אן אייזקאסטן.

א נארמעלער פרידזשידער האלט זיך ביי א טעמפעראטור פון 4&nbsp;°C. אמאל איז אויך דא א קאמער פאר ירקות פון 10&nbsp;°C. א פריזער ארבעט אויפן זעלבן פרינציפ, אבער א סאך קילער (18&nbsp;°C-). א שטוב פרידזשידער האט אפטמאל א פריזער קאמער.

בדרך כלל אנטהאלט א פרידזשידער 100-150 ליטער, אבער מען באקומען קלענערע, אפילו פון 30 ליטער.

קאַטעגאָריע:היים אפאראטן
קאַטעגאָריע:קילונג
ה'שע"ב

## קאלענדאר
## געשעענישן
## געבוירן
## נפטר געווארן
* ג' אדר ב' – הרב מרדכי יפה, דער ״לבוש״ (געב׳ ה'ר"ץ)
מרים די טאכטער פון ר' נחמן מברסלב

מרים איז געווען די דריטע טאכטער פון דעם צדיק און דער מנהיג פון ברעסלבער חסידים ר' נחמן מברסלב. זי איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תקנ"א. עס איז וואס זאגן אז זי האט געהייסן מרים נאך איר באבע איר מאמעס מאמע וואס האט געהייסן מרים (פעולות הצדיק אות קכ"ב).

## איהר מאן 
אין יאר ה'תקנ"ח ווען ר' נחמן איז געווען אין ארץ ישראל, האט ער זיך באגעגנט דארט מיט די חבורה פון דעם צדיק ר' מענדל מוויטעפסק, בראש פון דעם צדיק ר' אברהם מקאליסק,

דעמאלטס איז געקומען א שדכן און האט פארגעלייגט אז ר' נחמן'ס דריטע טאכטער מרים זאל ווערן א כלה מיט דעם זוהן פון הרב ר' משה דער זוהן פון ר' מענדל מוויטעפסק, ר' נחמן האט דערויך געענטפערט,** נו אזא שידוך ווי קען מען עס אפזאגן, עס זעט אויס אז פון הימל וויל מען מיין טאכטער זאל זיין אין ארץ ישראל**, מען האט פארשטאנען פון דער תשובה אז ר' נחמן איז מסכים, און מען האט תיכף געמאכט א גרויסע סעודה, אלע גרויסע חכמים און צדיקים פון שטאט זענען צוזאמען געקומען.

ווי עס האט זיך ארויסגעשטעלט שפעטער, איז דער חתן נאך יענעם יאהר נפטר געווארן, און דעריבער איז דער שידוך נישט צושטאנד געקומען.

אין יאהר ה'תק"ס האט ר' נחמן חתונה געמאכט אין חמעלניק זיין טאכטער אדל, אויפן וועג נאך דער חתונה האט זיך דער רבי משדך געווען מיט אים מיט דעם גרויסן צדיק ר' אריה לייב מוואלטשיסק זצ"ל, יארן שפעטער איז דער וואלטשיסקער געפארן קיין ארץ ישראל, און דערנאך איז אויך געפארן זיין שנור מרים, און דעמאלטס איז מקוים געוואן וואס דער רבי האט מרמז געווען: **עס זעט אויס אז פון הימל וויל מען מיין טאכטער זאל זיין אין ארץ ישראל**

## איהרע קינדער 
קאַטעגאָריע:ברסלבער
ה'שפ"א

## קאלענדאר
## געשעענישן
* 30 יידישע משפחות האבן באקומען רשות צו וואוינען אין  ביאלע

## געבוירן
## נפטר געווארן
בעלארוס

**בעלארוס** (העברעאיש; **בלארוס**, ; ; ) (אויך באקאנט אלס ווייסרוסלאנד אדער רייסן), איז א לאנד אין מזרח-אייראפע אן קיין שום ים-גרענעץ. זיינע גרענעצן זענען רוסלאנד צו מזרח, ליטע און לעטלאנד צו צפון, פוילן צו מערב און אוקראינע צו דרום. די הויפטשטאט איז מינסק. אנדערע גרויסע שטעט זענען באברויסק, בריסק, האמעל, גראדנא, וויטעבסק און מאהילעוו. א דריטל פונעם לאנד איז באדעקט מיט וועלדער.

די באפעלקערונג פון לאנד איז 9,849,000.

## עטימאלאגיע 
דער נאמען בעלארוס איז טייטש "ווייסע רוס", וויבאלד בעלארוס איז איינס פון די לענדער וואס הייסן רוס (ד"ה לאנד פון די רוסינער, אדער מזרח סלאוון). ביי יידן איז דאס לאנד א טייל פון ליטא.

## היסטאריע 
אין דעם 13טן יארהונדערט איז דער שטח פון דעם גרויסער הערצאגשאפט פון ליטע, וואס איז שפעטער געווארן א טייל פון דער פויליש-ליטווישער קאמאנוועלט. אין דעם 18טן יארהונדערט איז די קאמאנוועלט צעטיילט געווארן צווישן דער רוסלענדישער אימפעריע, עסטרייך און פרייסן, און בעלארוס איז געקומען אונטער רוסישער הערשאפט, ביזן ערשטן וועלט קריג. נאכן קריג איז בעלארוס ענדלעך אין 1921 צעטיילט צווישן פוילן אונעם סאוועטן פארבאנד.

## קולטור 
צווישן די פראמינענטע בעלארוסישע שרייבער זענען יאנקא קופאלא, אולאדזימיר זילקא און זמיטראק ביאדוליא.

## געגנטן 
בעלארוס ווערט צעטיילט אין זעקס געגנטן:
# בריסקער וואבלאסט
# האמלער וואבלאסט
# הראדנער וואבלאסט
# מאהיליאווער וואבלאסט
# מינסקער וואבלאסט
# וויטעבסקער וואבלאסט

*
שלום נח בערעזאווסקי

[מרכז|250px|קליין|מיט הרב יעקב קמינצקי די אמריקע (נואם) מיט הרב [אלעזר מנחם מן שך]]
הרב **שלום נח בערעזאווסקי** (ה'תרע"א - ז' אב ה'תש"ס) איז געווען סלאנימער רבי פון ה'תשמ"א ביז צו זיין פטירה. ער האט געפירט זיין רביסטעווע אין ירושלים. ער איז שטארק באוואוסט צוליב זיינע תורות וואס זענען געדרוקט אין די ספרים **נתיבות שלום**.

הר"ר שלום נח האט געשריבן זייער אסאך. דורך  זיינע ספרים איז ער שטארק משפיע אויף יידן סיי חסידיש סיי נישט חסידיש. מ'זאגט נאך פון א חשוב'ן (נישט חסידישן) ראש ישיבה אז דער „נתיבות שלום" איז דער „מסילת ישרים" פון היינטיקן דור.

## משפחה 
שלום נח איז געבוירן ד' אב ה'תרע"א אין באראנאוויטש, פוילן (היינט בעלארוס) וואו ס'האט געוואוינט א גרויסער קיבוץ פון סלאנימער חסידים. זיין פאטער משה אברהם איז געווען דער ראש הקהל; זיין מוטער איז געווען אן אייניקל פון הלל וויינבערג, א ברודער פון ערשטן סלאנימער רבי'ן דער יסוד העבודה.

אום יאר ה'תרצ"ג האט ער, מיט א ווארעמער הסכמה פון סלאנימער רבי'ן דעם „בית אברהם", געווארן אן איידעם ביים רבי'נס קוזין  הר"ר אברהם וויינבערג פון טבריה. זיין שווער איז שפעטער אליין געווארן רבי (דער „ברכת אברהם").

הר"ר שלום נח איז נפטר געווארן ז' אב ה'תש"ס.

## תורה און חסידות
שלום נח האט געלערנט אין דער סלאנימער ישיבה תורת חסד אין באראנאוויטש, א ישיבה וואס האט צוזאמענגענומען ליטווישע לומדות מיט א חסידישער השקפה. דער ראש ישיבה איז געוון רבי אברהם שמואל הירשאוויץ, אן אייניקל פון רבי אליעזר גארדאן פון טעלזש, און דער גייסטיקער משגיח איז געווען רבי משה מידנער, אן אייניקל פונעם יסוד העבודה פון סלאנים און א תלמיד פון רבי חיים סאלאווייטשיק פון בריסק.

זיין נאָכגייער איז זיין זון הר"ר שמואל.

## תלמידים
* רבי מיכל זילבער, ראש ישיבה אין זוועהיל און באקאנטער מגיד שיעור פאר דף היומי

## מקורות 
*המודיע י"ז אב תש"ס און „מרביצי תורה מעולם החסידות" באנד א' דף 177 און באנד ג' דף 167, ציטירט אין המעין

קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:יידן פון בעלארוס
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:סלאנים
מאיר אמשיל ראטשילד

קליין|250px|מאיר אמשיל ראטשילד
**מאיר אמשיל ראטשילד** (אויך: מאיר אנשיל ראטשילד) (י' אדר ה'תק"ד - י"ד תשרי ה'תקע"ג) איז געווען א באנקיר און דער גרינדער פון דער ראטשילד דינאסטיע פון באנקירן.

## יונגע יארן 
מאיר אמשיל איז געבוירן אין ה'תק"ד אין פראנקפורט (מיטן נאמען מאיר אנשיל בויער) צו זיין פאטער אמשיל משה ראטשילד און זיין מוטער שיינכע. ער איז געווען דער גרינדער פון דער בארימטער ראטשילד פאמיליע באנק, וואס איז שפעטער געווארן פון די מערסטע דערפאלגרייכע פאמיליע ביזנעסן אין דער וועלט. ער ווערט באטראכט פאר דער גרינדער\טאטע פון אינטערנאציאלע פינאץ.

מאיר אמשיל האט געלערנט אין דער ישיבה אין פירט (היינט דייטשלאנד). ווען ער איז געווארן פאר'יתומ'ט פון זיין פאטער האט מען אים געשיקט אויסלערנען דעם פאך פון א באנקיר.

אין יאר ה'תק"ל האט ער חתונה געהאט מיט גיטל שנאפער (1753-1849). זייערע קינדער זענען געווען:

# שיינכע ראטשילד (1771-1859)
# אמשיל מאיר ראטשילד (1773-1855)
# סאלאמאן מאיר ראטשילד (1774-1855), גרינדער פון ראטשילד באנקיר משפחה פון עסטרייך
# נתן מאיר ראטשילד (1777-1836)
# איזאבעלט ראטשילד (1781-1861)
# באבעט ראטשילד (1784-1869)
# קלמן מאיר ראטשילד (1788-1855)
# יולי ראטשילד (1790-1815)
# הנריעטא ראטשילד (1791-1866)
# יעקב מאיר ראטשילד (1792-1868)

ער איז נפטר געווארן מוצאי שבת, די נאכט פון י"ד תשרי ה'תקע"ג.

קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
קאַטעגאָריע:באנקירן
קאַטעגאָריע:ראטשילד פאמיליע
פיל קאמיסיע

[left|thumb|250px|לארד פיל קומט אָן אין "[דאס בריטישע מאנדאט|דעם בריטישן מאנדאט אויף פאלעסטינע".]]
**פיל קאמיסיע** איז געווען א קאמיסיע וועלכע די בריטישע אימפעריע האט געגרינדעט סוף יאר ה'תרצ"ז (1936) מיטן ציל צו ברענגען צום ענדע פון די מאורעות תרצ"ו - תרצ"ט. אין שפיץ פון דער קאמיסיע איז געשטאנען דער לארד וויליאם ראבערט פיל וואס איז געווען דער ערשטער הערשער פונעם פיל גראף. די קאמיסיע האט וויליאם ארעמסבי גאר, דער קאלאניען מיניסטער פון נעוויל טשאמבערלייס רעגירונג, פעסטגעזעצט.

## די באשלוסן 
## דעם יישובס רעאקציע 
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
בית"ר ירושלים

**בית"ר ירושלים** איז א פוסבאל גרופע אין ישראל.

קאַטעגאָריע:פוסבאל
קאַטעגאָריע:ספארט אין ישראל
שמואל אליהו

הרב **שמואל אליהו** איז דער שטאטס-רב פון צפת, א מיטגליד פון דער מועצה פון דער הויפט ראבינאט און אויך א מיטגליד פון די נאציאנאלע קאמיטעטן אין ישראל פון כשרות און פון מקוואות.

הרב אליהו איז דער זון פון הרב מרדכי אליהו. ער האט געלערנט אין ישיבת ירושלים לצעירים  און שפעטער אין ישיבת מרכז הרב ביי הרב צבי יהודה הכהן קוק. נאכדעם איז ער געווארן רב פונעם שטעטל שלומי און נאך דריי יאר האט מען אים ממנה געווען אלס רב אין צפת. 

קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:צפת
מלבי"ם

קליין|לינקס|250px
רבי **מאיר לייבוש בן יחיאל מיכל ווייזער** (י"ט אדר ה'תקס"ט - א' תשרי ה'תר"ם) (דער **מלבי"ם**) אויך באוווּסט אלס **קעמפנער מגיד**. איז געווען א מפרש פון תנ"ך און איינע פון די פוסקים אחרונים.

## לעבנסגעשיכטע 
רבי מאיר לייבוש איז געבוירן אין דער שטאט וואלאטשיסק אין וואהלין. ווען ער איז געווען אלט זעקס איז ער געווארן פאר'יתומט פון זיין פאטער. און שוין פון יונגערהייט באוווּסט אלס דער וואהלינער עילוי. אום ה'תקפ"ג האט ער חתונה געהאט צום ערשטן מאל אבער זיין ווייב איז נפטר געווארן נאך א קורצער צייט און מאיר לייבוש האט זיך געצויען קיין ווארשע וואו ער האט אנגעהויבן לערנען דעם חכמת הנסתר. 

אין יאר ה'תקצ"ט איז ער געווארן רב אין וורעשן, פאזן. נאך זיבן יאר אין ה'תר"ו איז ער געווארן רב פון קעמפן, פרויסן (היינט קעמפנא אין מערב פוילן). אין ה'תרי"ח איז ער געווארן דער הויפט רב אין בוקארעשט (רומעניע). דארטן אין רומעניע האט ער געפירט א שטארקן קאמף קעגן דעם רעפארם. צוליב דעם קאמף האט ער געדארפט פארלאזן רומעניע אין ה'תרכ"ד, דערנאך איז ער געווען רב אין עטליכע רוסישע קהילות. פון יאר ה'תרל"ה איז ער געווען רב פון קעניגזבערג, ביז זין פטירה א' תשרי ה'תר"ם.

איינער פון זיינע אייניקלעך (א זון פון זיין טאכטער פֿריידא) איז געווען מיכאל היילפרין, פון די ערשטע וואס האבן זיך געצויגן אין ארץ ישראל.

## זיין שיטה אין פירוש התנ"ך 
## זיינע ספרים 
***ארצות החיים** - חידושים אויף שו"ע אורח חיים
***ארץ חמדה** - דרשות על התורה 
***ארצות השלום** - פארשידענע דרשות
***התורה והמצוה** - פירוש על התורה
***מקראי קדש** - פירוש אויף תנ"ך
***הכרמל** - ספר אויף דער שפראך לשון הקודש
***יאיר אור** - דערקלערונג פון סינאנימען http://www.daat.ac.il/daat/vl/tohen.asp?id=40
***משל ומליצה**

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* פירושי מלבי"ם 
* ספר יאיר אור וועגן סינאנימען
* מלבים מאיר

קאטעגאריע:פוילישע רבנים
קאטעגאריע: רומענישע רבנים
קאטעגאריע:ארטאדאקסישע רבנים
ISBN

קליין|250px|אן איי.עס.בי.ען. באר-קאד
**ISBN** **איי.עס.בי.ען.** איז די ראשי תיבות פון **אינטערנאציאנאלער סטאנדארט בוך נומער International Standard Book Number**, דאס איז א גלאבאלער אנערקענטער קאד איבער די וועלט, צו אינדענטיפיצירן יעדעס איינציגע בוך מיט איר אייגענארטיגער נומער. 

געווענליך וועט מען דאס טרעפן ארויפגעפרינט אויפן אונטערשטען דעקל פון ספר, דאס קומט אין פארעם פון א באר קאד מיט נומבערס, אזוי ארום קען דאס געליינט ווערן סיי דורך א מענטש און סיי דורך א מאשין - א קאמפיוטער סקענער. יעדע דרוק אדער אויפלאגע האט א באזונדערע אייגענארטיגער נומער, די דאזיגע קאדס דינען די אינטערעסע פון די פארשידענע קאטעלאגס פון ביזנעסער פון מוכר ספרים, און אויך סתם פאר סדר אין די ביבליאטעקן. 

דער געדאנק פון איי.עס.בי.ען. איז ערשט אויפגעקומען אין בריטאניע אין יאר 1966 דורך א ביכער טשעין סטאר נעץ מיטן נאמען "WH Smith". קודם איז דאס געווארן אנגערופן SBN) Standard Book Number). דער צוגאנג איז דערנאך געווארן אויפגענומען דורך דער גאנצער וועלט אין יאר 1970 א ענדליכע קאד איז אויך דא פאר זשורנאלן אין אויסגאבעס ווי צייטונגן וואס הייסט ISSN) International Standard Serial Number). 

אין די ערשטע פערציג יאר האט דאס אנטהאלטן בלויז צען ציפערן, אבער אנפאנג פון 1טן יאנואר 2007 איז דאס פארגרעסערט געווארן צו 13 ציפערן.

קאַטעגאָריע:ביכער
דעלפין

250px|קליין|דעלפינען אין מאַיאָרקאַ, 2004
א **דעלפֿין** (Delphinidae) איז א סארט וואלפיש, א זויג חיה (Mammalia) מיט א געבערמוטער וואס לעבט אין די וואסער. די דעלפינען געהערן צו די ציינוואלפישן (Odontoceti). דעלפינען זענען די גרעסטע פאמיליע פון וואלפישן (Cetacea) מיט כמעט 40 זגאלן. זיי זענען פארשפרייט אין אלע אקעאנען.

## אירע אייגנשאפטן 
* זייער א קלוגע אינטעלעגענטע חיה וואס מען קען איר אויסלערנען צו מאכן פארשידענע אקציעס און קונצן. איר מוח איז גרויס אין באצונג צו אנדערע חיות.
* זי שלאפט מיט איין אויג צוגעמאכט און די אנדערע אויג איז אויפגעמאכט.
* איר אטעם איז נישט נאכאנאנט ווי ביי אנדערע באשעפענישן, נאר זי אטעמט באוווסטזיניק, איין מאל אין א וויילע גייט זי ארויף איבער די וואסער צו אטעמען.
* די דעלפינען לעבן אין גרופעס באחווה. זיי פארן זיך נישט צונויף נאר מיט איינעם, נאר זיי זינדיגן אזוי ווי פארן מבול.
* זי איז זייער ליבליך צום מענטשן.
* אין די גרויסע ימ'ען זיינען זיי צערייסערס און האלטן זיך אויס פון עסן פיש.
* זיי האבן אן אייגענעם שפראך, און רעדן צווישן זיך מיט פארשידענע קלאנגען צו געפינען עסן, צו זיך אכטונג געבן פון א געפאר אד"ג.
* איר גרעסטע פיינט זיינען די הייפישן. אויך נאטורליך די מענטשישע פישער'ס וואס אויסער די ווילנדיקע פישער וואס מיינען צו כאפן דעלפינען, אויך די פראסטע פישער דערשטיקן זיי אומווילנדיק ווען זיי כאפן אנדערע פיש צו מאכן טאנא, דערפאר אין געוויסע מדינות שרייבט מען אויף די טאנא פושקעס "Dolphin Safe" צו טאן וויסן אז זיי האבן אכטונג געגעבן פון מארדעווען דעלפינען.

טייל דעלפינען זענען אין סכנה, און דערפאר האט אינדיע אויסגערופן דעם דעלפין איר נאציאנאלן ים־בעל חי, כדי צו שיצן דעם גאנגעס דעלפין וואס איז אין געפאר פון אויסשטארבן.

 
קאַטעגאָריע:זויגערס
באנק פון ענגלאנד

[left|thumb|250px|דער בניין פונעם באנק פון ענגלאנד אין [לאנדאן]]
דער **באנק פון ענגלאנד** איז דער צענטראלבאנק פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך.

## צוועק 
אלס צענטראלער באנק טוט דער באנק אויפֿפאסן און קאנטראלירן די סטאבילקייט פון דעם געלט און פון די פרייזן, טוט באשטימען די קורס פון די צינזן און לאזט ארויס די באנקנאטן און מטבעות אין דער פאראייניגטער קעניגרייך.

## היסטאריע 
דער באנק פון ענגלאנד איז געגרינדעט געווארן דעם 27סטן יולי 1694 דורך וויליאם פאטערסאן, אלס באנקיר צו דער רעגירונג.

ענגלאנד
קאַטעגאָריע:לאנדאן
קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
18טער י"ה

דער **18טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן די יארן 1701 - 1800.

## געשעענישן 
* אנטוויקלונג פון דער השכלה באוועגונג.

קאַטעגאָריע:יארהונדערט
וואהלין

**וואהלין** (, , ,  ) איז א היסטארישער פראווינץ אין היינטיקן מערב-אוקראינע צווישן דעם פריפעט טייך און דעם מערב בוג טייך, צו דער צפון זייט פון גאליציע און פאדאליע. אין דעם ראיאן איז פאראן פון די עלטסע סלאווישע יישובים אין אייראפע. טיילן פון דעם היסטארישן וואהלין שאפן די היינטיקן וואהלינער, ראוונער און אויך (טיילווייז) זשיטאמירער און טארנאפאלער גובערניעס, ווי אויך א חלק פון פוילן.

צווישן די חשובע שטעט אין וואהלין ווערן גערעכנט אויך לוצק, קאוואל, קרעמניץ און זווהיל. א סך יידישע שטעטלעך זענען געווען אינעם פראווינץ.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אוקראינע
קאַטעגאָריע:היסטארישע ראיאנען אין אייראפע
קאַטעגאָריע:אשכנז
*
וויינטרויבן

thumb|שמאל|250px|רויטע וויינטרויבן
**וויינטרויבן** זענען די פרוכט וואס וואקסט אויף א וויינשטאק פונעם מין *Vitis*. מען קען עסן וויינטרויבן אזוי (פריש אדער געטריקנט) אדער מען מאכט פון זיי וויין, טרויבנזאפט, עסיג אדער קאנסערוו. מען קען אויך פרעסן וויינטרויבן צו מאכן בוימל.
ס'זענען דא פארשידענע מינים פון וויינטרויבן. יעדער איינער האט זיין באזונדערן טעם.

וויינטרויבן וואקסן אין א הענגל (אדער שטרענגל) פון 6 ביז 300 טרויבן. זיי קענען זיין רויט, שווארץ, טונקל בלוי, רויז, געל אדער גרין.

71% פון דער וועלט פראדוקציע פון וויינטרויבן ווערט געניצט צו מאכן וויין, 27% עסט מען פריש און 2% טרוקנט מען און מען מאכט דערפון ראזשינקעס.

קאַטעגאָריע:פרוכט
קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
קי-בארד

**קי-בארד** איז א טאוול וואס האט קלאווישן פאר די פינגער צו קענען דאס קוועטשן כדי צו ערגרייכן דערמיט א פעולה.
חיים גראדע

קליין|חיים גראדע אין 1929
**חיים גראַדע** (4טן אפריל, 1910, ווילנע - 26סטן יוני, 1982, ניו–יאָרק) איז געווען איינער פון די אָנגעזעענסטע שרײַבער אויף ייִדיש פֿונעם צוואַנציקסטן יאָרהונדערט.

## ביאגראפיע
חיים גראדע איז געבוירן געווארן אין ווילנע, רוסלענדישע אימפעריע, הײַנט ליטע דעם 4טן אפריל 1910.
ער איז געווען דער זון פון שלמה מרדכי גראַדע, אַ מלמד פון העברעאיש און א משכיל. 

אַלס קינד אין ווילנע האָט ער געלערנט בײַם חזון איש. געלערנט צװישן אַנדערע אין ביאַליסטאָקער מוסר–ישיבה אױפֿן נאווהארדאקער סטיל, די דאָזיגע ערפֿאַרונג זײנע האָט אים געדינט אַלס אינספּיראַציע שפּעטער בײם שרײבן די באַרימטע ביכער.  

ער האָט אויך טײלװײז געלערנט אין וועלטלעכע שולן און ווי אַן אויטאָדידאַקט.

צו 22 יאָר אַוועק פֿון ישיבֿה און אָנגעהויבן שרײַבן לידער (ערשטע פּובליקירטע לידער אין דער צײַטונג „ווילנער טאָג“ אין 1932. ער איז אַרײַנגענומען געוואָרן אין דער גרופּע יונג ווילנע, פֿון וועלכער ער איז — צוזאַמען מיט אַבֿרהם סוצקעווער — דער פּראָמינענטסטער פֿאָרשטייער. זײַן ערשט לידערבוך, „יאָ“, איז דערשינען אין ווילנע אין 1936.

נאָכן אָנפֿאַל פֿון נאַצישן דײַטשלאַנד אויף ליטע, בעת דער צווייטער וועלט–מלחמה, אין יוני 1941, איז גראַדע געראָטן צו אַנטלויפֿן אין ראַטן–פֿאַרבאַנד, וווּ ער האָט זיך אויפֿגעהאַלטן ביז 1946. דערנאָך געוווינט אַ האַלב יאָר אין פּוילן און אַ יאָר אין פּאַריז, ביז ער האָט אין 1948 זיך באַזעצט אין ניו–יאָרק.  

## ביבליאגראפיע 
די עגונה, ראמאן, 1961
* די קלויז און די גאס
* דורות, 1945
* דער מאמעס צוואה, 1949
* דער מאמעס שבתים, 1955
* דער מענטש פון פייער
* דער שולהויף, 1958
* דער שטומער מנין
* יא, 1936
* מוסרניקעס, 1939
* מיין קריג מיט הערש ראסיינער, עסײ (פון דעהם האָט מען געמאַכט דעהם פֿילם דער ויכוח)
* פארוואקסענע וועגן, 1947
* פליטים, 1947
*עלעגיע אויפן חזון איש
*עמוד האש
* צמח אטלאס
* שיין פון פארלאשענע שטערן, 1950

## וועבלינקען 
* חײַם גראַדע לייענט פֿון זײַן אַרבעט 
*חײם גראַדע רעדט איבער דעם באַטײַט פֿון דער מאָדערנער ייִדישער ליטעראַטור 
*
דער פרייער מוסרניק שרייבער און פאעט חיים גראדע

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
אוריאל וויינרייך

**אוריאל וויינרייך** (23סטן מיי, 1926 - 30סטן מארץ, 1967) איז געווען א גרויסער וועלט באוואוסטער לינגוויסט אין קאלומביע אוניווערסיטעט. ער איז געבוירן אין ווילנא, (דאן איז דאס געווען אין פוילן היינט איז דאס די הויפטשטאט פון ליטע.) ער האט באקומען זיין דאקטאראט פון קאלומביע, און דערנאך ווייטער געשטיגן צו ווערן א לעקטאר דארטן, ספעצילעזירענדיג זיך אין יידיש שטודיעס, געזעלשאפט-לינגוויסטיק, און דיאלעקטיאלאגיע. ער האט געשתדלט די היינטיגע מער-אנגענומענע מהלך פון סעמענטיק, און ער האט רעדאקטירט די וועלט'ס איינפלוסרייכסטע יידיש-ענגליש ווערטערבוך וואס איז ארויסגעקומען אין יאר 1987 מיטן נאמען דער *מאָדערן ענגליש-ייִדיש, ייִדיש-ענגליש ווערטערבוך*, ער איז שוין אבער געשטארבן פון קענסער אסאך יארן פריער נישט דערלעבנדיג איר פובליקאציע.

ער איז א זון פון מאקס וויינרייך וואס איז געווען פון די גרינדער פון ייוו"א אינסטעטוט.

ער ווערט פארעכנט איבער די וועלט אלס דער טאטע פון די מאדערנע יידישיסטן, און אין פילע קאלעדזשן זענען דא קורסן צו לערנען אידיש מיט א ספעציעלע לערע טעכניק וואס טראגט זיין נאמען *אוריאל וויינרייך שטודיע*.

## מאדערן ענגליש-יידיש, יידיש-ענגליש ווערטערבוך
וויינרייך שרייבט איבער זיין ווערטערבוך אין דער הקדמה איז איר פרינציפיעלער ציל צו אויסבעסערן דעם יידיש תלמיד אים צו געבן צוטריט צו דער שפראך פון דעם מאדערנעזירטן קולטיווירטן באנוץ שטאנדפונקט. עס איז אויסגעשטעלט אים צו באדינען אלס א וועגווייזער פאר די אידיאמישער באנוץ פונעם שפראך אין רעדן און אין שרייבן. זיך צו באגיין מיטן ווערטערבוך מוז מען קענען ענגליש און אביסל אידיש מיט א שטארקן ווילן דאס פארברייטערן אין פראזעס און אין וואקאבולאר.

## פובליקאציעס
**College Yiddish: An Introduction to the Yiddish Language and to Jewish Life and Culture* (YIVO, New York, 1st edition 1949, 6th edition 1999), ISBN 0-914512-26-9.
**Languages in Contact: Findings and Problems*.  New York, 1953.  Reprint, Mouton, The Hague, 1963, ISBN 90-279-2689-1.
**Say It In Yiddish: A Phrase Book for Travelers* (with Beatrice Weinreich).  Dover, New York, 1958, ISBN 0-486-20815-X.
**מאדערן ענגליש-יידיש, יידיש-ענגליש ווערטערבוך*. Modern English-Yiddish English-Yiddish Dictionary (Schocken, new paperback edition 1987), ISBN 0-8052-0575-6.
## וועבלינקען
* רפאל פינקל האט ארויפגעשטעלט אנליין א טייל פון דעם  ווערטערבוך .

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך לינגוויסטן
רפאל פינקל

ד"ר **רפאל פֿינקל** איז א קאָמפּיוטער־װיסנשאַפֿט פראפעסער אין די אוניווערסיטעט פון קענטאקי, ער איז וועלט באוואוסט פון זיין יידיש קלאוויאטור.

## ייִדיש־שפראך קלאַװיאַטור 
די ייִדיש־שפראך קלאַװיאַטור נוצט די ייוו"א אויסלייג אותיות און נישט סתם די לשון קודשדיגע אותיות, עס איז אויסגעשטעטלט אז מ'קען אריינקלאפן די לאטייןישע שריפֿטן אויף אן ענגלישער קאמפיוטער קלאַװיאַטור און עס װערט איבערגעזעצט אויף ייִדישע שריפֿטן אויפן עקראַן אדער אַפּליקאַציע. עס האט אויך אַן אױסלײג־הגהה (Spell Check) צו פארעכטן אױטאָמאַטיש די גראמאטיק און אויסלייג פון אייערע גרייזיקע ווערטער לויט די ייוו"א כללים פון יידיש. דאס הייסט די יידישע שרייב-מאשינקע .

## װעבגעשטעלטע ייִדישע װערטערבוך 
ער האט אויך ארויפגעלייגט אוריאל וויינרייכנס ווערטערבוך װעבגעשטעלט (אָנלײַן) פארן פובליק, און גיט דאָרטן גאַסט א פּאָר בלאָגן פֿון ייִדישיסטן, מיט נאך נוצליכע לינקען פאר יידישע תלמידים. 

## װעבלינקען 
* רעדט מיט מיר יידיש  רפאלס װעבזײַט.
* יידיש ווערטערבוך אויפֿן וועב 

קאטעגאריע:יידיש שפראך דאקטוירים און פראפעסארן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
נאמינאטיוו

**נאָמינאַטיוו** איז א גראמאטישער פאל פאר א צייטווארט וואס טוט בדרך כלל אנמערקן די סוביעקט פון א זאכווארט פֿונעם זאץ פארקערט ווי דער אביעקט אדער אנדערע זאכווארט ארגומענטן פונעם זאץ (דאָס הייסט פֿון דעם "טוער").

דאס איז געוויינליך דער מיינונג פון ווער אדער וואס, צום בײַשפּיל: *דער מענטש איז געגאַנגען, די טיר איז אָפֿן, דאָס קינד האָט געוויינט*. אאַז"וו.

מער ווייניגער איז דאס א צייטווארט וואס טוט עפעס. און דאס ערשיינט געווענליך ביים אנפאנג פונעם זאץ (אחוץ פראגע זאצן).

## זעט אויך 
* אקוזאטיוו
* דאטיוו

קאטעגאריע:גראמאטיק
אידיאם

**אידיאָם** איז אן אויסדרוק (טערמין, פראזע) וואס פארבינדט צוויי אדער מער ווערטער צוזאַם, און באקומט א געוויסן אייגענארטיקן באדייט, וואס סתם אזוי איז די ווערטער פאר זיך נישט דער ריכטיגער באַדייט. וו.צ.ב. "דריי נישט קיין קאָפ", כאטש וואס דער ריכטיגער טייטש איז נישט צו דרייען פיזיש דעם קאפ, וועט אבער א סתם אידיש ווארט קענער נישט וויסן דעם באדייט פון דעם, ער וועט ווערן צומישט און פרעגן וואסארא קאפ רעדט מען דא. נאר איינער וואס קען שוין אידישע אידיאמען קען דאס פארשטיין די ריכטיגע מיינונג. סתם א אידיש קענער מיינט נאך נישט אז ער קען די אידיאמען געוויינליך איז דאס בלויז ווען מ'באנוצט זיך טעגליך מיטן שפראך.

אין לינגוויסטיקס, זענען אידיאמען באטראכט פיל מאל אלס פיגורן פון שפראך וואס איז זיך סותר מיט די פרינציפן פונעם קאמאפאזיציע פון שפראך.

אידיאמען קענען פארמישן תלמידים פון שפראך, און סטודענטן מוזן זיך אויך לערנען די אידיאמען פונקט ווי די אנדערע וואקאבולאר פון א שפראך, פאקטיש זענען פיל נאטורליכע ווערטער פון שפראכן געבוירן פון אידיאמישע ארגינעלע ווערטער, און זענען מיט די צייט געווארן איינגעגעסן אינעם שפראך אלס א יסוד ווארט וואס איר פיגור'טיוון מיינונג דערקענט זיך נישט מער.

## פארשפרייטע אידיאמען 
* **נישט געשטויגן און נישט געפֿלויגן** – באדייט: אן אומריכטיגע זאך.
מקור: אידן אין די קריסטליכע לענדער. הינטערגרונט: קומט אפצושפאטן פון זייער גלויבן אז זייער שמייליגער איז ארויפגעשטיגען פליעדיגעהייט אין הימל נאכן געקרייצט ווערן, א מעשה וואס איז פארשטייט זיך נישט געשטויגן און נישט געפלויגן.
* **גיי צו וואו די פעפער וואקסט\זאל ער גיין צו וואו די פעפער וואקסט**
באדייט. ווער פארשוואונדן פון פאר מיינע אויגן און קום נישט צוריק \ זיין שיקזאל גייט מיך נישט אן. מקור. א דייטשע שפריכווארט (איז צ״ב גענוצט געווארן דורך אייכמאן ימ״ש אינמיטן זיין געריכט) הינטערגרונד. פעפער וואקסט אין אינדיע זייער ווייט פון דייטשלאנד אזוי אויך זענען די וועגען אמאל געווען גאר מסוכן. האט שוין דער דייטשער גוי געטראפן א וועג צו געבן א שיינע ברכה זיכער האט ער צוגעלייגט ביטע שיין גייען זי צו וואו די פעפער וואקסט.

## לינקען 
* https://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=133&t=55353 

קאַטעגאָריע:וואקאבולאר
קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק
אקוזאטיוו

**אַקוזאַטיוו** איז דער (צווייטער נאך דעם נאמינאטיוו) פֿאַל פון א זאכווארט וואס אין גראמאטיק איז דאס באנוצט אנצומערקן די דירעקטער אביעקט פון א פארענדער צייטווארט, דאס איז ווען מען באנוצט זיך מיט א הויפטווארט דירעקט נאך א צייטווארט.

צ.ב.ש. דער מענטש האט אויפגעהויבן **דעם טיש**, די מאמע האט געעפֿנט **די טיר**. דער רבי האט געגלעט **דאס קינד**. א.א.וו.

דאס איז ווי די אות ה אין לשון קודש. ווען עס איז עקסטערע ווערטער איז דאס געוויינעליך: *מיט, צו, אונטער, אויף´* א.א.וו. ווען דאס איז באהאפטן שרייבט מען דאס: *-ן, דעם*. א.א.וו.
## זעט אויך 
* נאמינאטיוו
* דאטיוו

קאטעגאריע:גראמאטיק
סלאווישע שפראכן

thumb|300px|שמאל|פארשפרייט פון די סלאווישע שפראכן
די **סלאווישע שפראכן** זענען א גרופע פון נאנט פארבינדענע שפראכן פון די סלאווישע פעלקער און אן אונטער-גרופע פון די אינדא-אייראפעישע שפראכן וואס מ'רעדט אין רוב פון מזרח אייראפע, אין די באלקאנען, אין טייל פון צענטראל אייראפע און אין צפון אזיע.

## צווייגן 
די סלאווישע שפראכן ווערן צעטיילט אויף דריי עיקר צווייגן:
* **אסט-סלאוויש**, וואס איז כולל רוסיש, אוקראיניש, בעלארוסיש, רוסיניש.
* **וועסט-סלאוויש**, וואס צווייגט זיך אפ ווייטער אלס:
** טשעכיש און סלאוואקיש,
** אויבער סארביש און אונטער סארביש (מינאריטעט שפראכן אין דייטשלאנד),
** **לעכישע שפראכן**: פויליש, פאמעראניש/קאשוביש, שלעזיש און פאלאביש (א טויטע שפראך),
** כנעניש (א טויטע שפראך).
* **דרום-סלאוויש**, וואס צווייגט זיך אפ ווייטער אלס:
** מערב טייל: סערביש, סלאוועניש, קראאטיש און באסניש, (געשריבן אין לאטיינישן שריפט, אחוץ סערביש אין צירילישן שריפט),
** מזרח טייל: בולגאריש אוין מאקעדאניש (אין צירילישן שריפט).
*** די עלטסטע סלאווישע ליטערארישע שפראך איז געווען אלט קירכע סלאוואניש.

אחוץ דעם דרייפאכיגן שפאלט איז אויך פאראן דיאלעקטן פון יעדער שפראך.

כאטש די סלאווישע שפראכן האבן זיך געשפאלטן פון איין קדמונישער שפראך אסאך שפעטער פון אלע אנדערע אייראפעישע שפראכן, די חילוקים צווישן זיי איז גענוג גרויס אז עס קען זיין שווער פאר א רעדער פון איין סלאווישע שפראך צו פארשטיין א צווייטן.

*
קוריטיבא

**קוריטיבאַ** () איז די הויפטשטאט פון פאראנא פראווינץ אין דרום בראַזיל.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזײַטל
* http://www.curitiba-brazil.com

קאַטעגאָריע:שטעט אין בראזיל
ניי מאשין

left|thumb|250px|סינגער ניי-מאשין פון 1920

**ניי מאשין** איז א מאשין צו נייען פארשידנערליי סחורה (שטאף) אדער פעל. עס איז דערשינען אין מיטן דעם 18טן י"ה.
thumb

קאַטעגאָריע:טעקסטיל
מאורות

**מאורות** איז אן ארגאניזאציע וואס איז אויפגעשטעלט אין ה'תשנ"ט דורך הרב חיים דוד קאוואלסקי צו פארשפרייטן דעם ענין פון לערנען דף היומי. היינט פירט זי אן אויך אנדערע פראיעקטן און זי רופט זיך אן „אלוועלטליכע תורה נעץ".

## מאורות הדף היומי 
די עיקר טעטיקייטן פון מאורות זענען אין דעם געביט פון דף היומי. מאורות האט אויפגעשטעלט א רייע פון בתי מדרשים פאר מגידי שיעור פון דף היומי. דער הויפט מאורות בית מדרש געפינט זיך אינעם סאכאטשאווער בית מדרש אין בני ברק. אין די שיעורים פאר די מגידי שיעור איינע פון די זאכן אויף וואס מען שטעלט א דגש איז צו פארבינדן די סוגיא וואס מען לערנט אינעם  דף מיט טאג טעגליך לעבן. אין ה'תשס"ג האבן זיי אויפגעשטעלט א צווייטן  בית מדרש אין ירושלים, און אין ה'תשס"ה אויך אין עמנואל און רכסים.

### גליון "מאורות הדף היומי"
די רבנים פונעם בית המדרש פאר מגידי שיעור געבן ארויס יעדע וואך א העפט "מאורות הדף היומי" וואס רעדט ארום פארשידענע עניינים פון די וואכנדיגע דפים. די העפט ווערט פארשפרייט און ארץ ישראל און איבער דער גארער וועלט בערך 40,000 עקזעמפלארן אויף העברעיש און ענגליש.

## אויסגאבע פון גמרות 
אין ה'תשס"ג האט מען אנגעהויבן ארויסגעבן א סעריע פון גמרות ספעציעל פאר דף היומי לערנערס. מיטן אנהייב פון 12טן מחזור פון דף היומי געבט מען אויס אויך גמרות אין א קליינעם פארמאט, פון 30 דף, וואס איז גוט מיטצונעמען ווען מען פארט אויף א וועג; די גמרות הייסן "ותלמודו בידו".  אין געוויסע מסכתות (למשל עירובין, סוכה און ראש השנה האט מען צוגעדרוקט קאמפיוטער-געמאכטע בילדער כדי מ'זאל בעסער פארשטיין די סוגיות.

## סי-דיס 
מאורות געבט ארויס א סעט פון סי-דיס מיט דף היומי שיעורים וואס מ'קען באקומען אויף פיר שפראכן: העברעיש, אידיש, ענגליש און פראנצויזיש.

## מאורות השבת 
**מאורות השבת** איז א נייער פראיעקט פון מאורות זייט ה'תשס"ז. זיין ציל איז מ'זאל לערנען הלכות שבת אין יעדן יידישן שטוב ביי די שבת סעודות. במשך דריי יאר לערנט מען אדורך גאנץ הלכות שבת. אין ה'תשס"ח האט מען פארטייטשט דעם דריטן באנד פון מאורות השבת אויף אידיש און ענגליש.

קאַטעגאָריע:חרדישע ארגאניזאציעס
דאטיוו

**דאַטיוו** איז דער דריטער פֿאַל, נאך נאמינאטיוו און אקוזאטיוו אין גראמאטיק, דאס איז בדרך כלל באניצט אנצומערקן דאס צייטווארט צו וועמען עפעס איז געגעבן. 

צב"ש דער דאטיוו אין דער יידישער שפראך: דער טאטע האט געגעבן **דעם זון** א צוקערל. די באלעבאסטע האט דערלאנגט **דער דינסט** דעם בעזים. די מאמע האט אנגעטון **דעם קינד** די שיך.

דאס ווארט קומט משורשו פון א לאטיין ווארט *casus dativus* וואס מיינט: "א פאל געאייגענט צו געבן", דערנאך איז דאס ווייטער געגאנגען צו אן ענדליך גריכיש ווארט ביז עס האט באקומען די מיינונג "צו געבן". 

די זאך וואס ווערט געגעבן קען זיין א בארורליכער אביעקט, ווי "א בוך" אדער "א פעדער" אדער קען דאס זיין אן אבסטראקטע זאך ווי "א ענטפער" אדער "הילף". די דאטיוו טוט געווענליך אנמערקן די נישט דירעקטער אביעקט פון א זאכווארט, באציענדיג זיך בלויז צום אקט פון געבן עפעס.

## זעט אויך
* נאמינאטיוו
* אקוזאטיוו

קאטעגאריע:גראמאטיק
יודל מארק

**יודל מארק** (געב' 1897 - געש' 1975) איז געווען א גרויסער יידיש שפראך פילאלאג און רעדאקטער פון א זשורנאל ארויסגעגעבן דורך דעם ייוו"א אינסטיטוט איבער יידיש, ער האט ארויסגעגעבן 4 בענדער אויף א יידיש ווערטערבוך מיטן נאמען *גרויסער ווערטערבוך פון דער יידישער שפראך* און נאכאלטס געבליבן ביי אות א. און אוועק פון דער וועלט. ער האט געשריבן 12 בענדער ביים לעבן אבער עס איז דערווייל נישט אפגעדרוקט געווארן. אין אנפאנג האט דאס דער ייוו"א געברויכט צו אפדרוקן אבער מארק האט נישט געוואלט זיך צושטעלן צו זייער ארטאגראפיע האט ער דאס געמוזט אליין'ס אפדרוקן.https://web.archive.org/web/20000824044520/http://www.salon.com/media/1998/02/24media2.html

## דרויסנדע לינקס 
* דער פאַראייביקער פון דער אידישער שפּראַך יודל מאַרק , הירשע דוד כ"ץ, אין אלגעמיינער זשורנאל, 25 נאוועמבער 2005.

## רעפערענצן
קאטעגאריע:יידישיסטן
קאטעגאריע:פילאלאגן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך לינגוויסטן
אינזשעניר

אן **אינזשעניר** איז איינער וואס ארבעט אין אן אפצווייג פון אינזשעניריע. 
אינזשענירן באניצן טעכנאלאגיע, מאטעמאטיק און וויסנשאפטלעך וויסן צו לייזן פראקטישע פראבלעמען. די וואס ארבעטן אלס אינזשענירן האבן געוויינטלעך א דיפלאם אין א שטח פון אינזשעניריע.

## אינזשעניר פעלדן 
* אינזשעניר עלעקטראניק
* אינזשעניר קאמפיוטער

## רעפערענצן 

קאַטעגאָריע:אינזשענירן
קאַטעגאָריע:פאכן
סעלפאן

150px|left
**סעלפֿאן, צעלפֿאן** אדער **צעלקע**, **מאָבילקע** אדער **מאביל טעלעפאן** איז א קאמוניקאציע טעלעפאן וואס ארבעט אן קיין דראטן. א חוץ רעדן קען מען היינט נוצן א קלוגער סעלפאן פאר SMS, MMS, אינטערנעט און אימייל.

עס איז היינט דא ספעציעלע כשר'ע סעלפאנען אן קיין אינטערנעט און אימייל און אויך אן טעקסטן אין אמעריקע און אין ארץ ישראל.

ניצן צעלפאנען וואס מ'קען גיין אויפן אינטערנעט איז אסור לויט חרדישע רבנים.

קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
קאטעגאריע:טעכנאלאגיע
קאטעגאריע:קאמוניקאציע
מאור עינים (טשערנאביל)

**מאור עינים** איז א ספר געשריבן דורך רבי מנחם נחום טווערסקי, דער מייסד פונעם טשערנאבילער חסידות.

דעם ספר האט מסדר געווען זיין  תלמיד הרב אליהו, בכדי צו פארשטארקן דאס חסידות. דער ספר איז אוועקגעשטעלט ווי א פירוש על-פי דרך הדרש והמוסר אויף די  סדרות און די ימים טובים.

דער "מאור עינים" ווערט פאררעכנט אלץ איינע פון די ספרי יסוד החסידות, עד כדי כך אז טייל רבי'ס האבן געהייסן זייערע חסידים צו האלטן דעם ספר אינעם טלית בייטל אלס סגולה. אנדערע האבן אויך מקפיד געווען צו לערנען אינעם ספר טאג טעגלעך.

אינעם ספר ווערט דערמאנט דריי מאל אימרות וואס ער האט געהערט מפי "מורי" (דאס מיינט דעם בעל שם טוב). רבי נחום ווערט פאררעכנט פאר איינעם פון די עלטסטע תלמידים פונעם מגיד, וועמען ער ציטירט אסאך מאל אין ספר.

ביים סוף פון ספר ווערט געדרוקט  א חיבור "ישמח לב", אויך פונעם זעלבן מחבר, אויף מסכתות אין ש"ס.

די צוויי חיבורים ווערן גערופן אויפן נאמען פונעם פסוק: "מאור עינים ישמח לב" וואס מיינט די תורה.

קאַטעגאָריע:חסידישע ספרים - תורה
קאַטעגאָריע:טשערנאבל
וואלף קיצעס

ר' **וואלף קיצעס** () איז געווען רב און טורטשין. ער איז געווארן א תלמיד פונעם בעל שם טוב. ער איז נפטר געווארן י"ב מרחשון ה'תקמ"ט און ליגט אין מעזשביזש.

קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
מאכניווקא

**מאַכניװקאַ** (, ) איז א דארף אין וויניציער גובערניע, מערב אוקראינע. דאס דארף געפינט זיך לעבן קרעמענטשוג רעזערוואואר אויפן מערב ברעג פון דער טייך גנילאפיאט. מאכניווקא איז ווייט 21 ק"מ דרום-מזרח פון בערדיטשעוו און 154 ק"מ דרום-מערב פון קיעוו.
 
הרה"צ אברהם יהושע העשיל טווערסקי האט אויפגעשטעלט א הויף אין מאכניווקא.

קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע

קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע
Maxthon

**מאקסטאן** (**Maxthon**) איז א בלעטערער קאמפיוטער פראגראם באזירט אויף דער Internet Explorer מיט פארשײדענע צוגאבן וואס דער סטאנדארט Internet Explorer פון Microsoft האט ניט.
פיזיקער

א **פיזיקער** איז א וויסנשאפטלער וואס שטודירט פיזיק.

צו ווערן א פיזיקער, שטודירט מען פיזיק אין אן אוניווערסיטעט, אדער טעארעטישע פיזיק אדער פראקטישע פיזיק.

פיזיקערס ארבעטן ביי פריוואטע באשעפטיגערס, אין אקאדעמישע אינסטיטוציעס און אין רעגירונג'ס לאבאראטאריעס.

די העכסטע אנערקענונג וואס א פיזיקער קען באקומען איז דער נאבעל־פריז פאר פיזיק.

אלבערט איינשטיין ווערט פאררעכנט צו זיין פון די גרעסטע פיזיקער.

## בילדונג 
צו ווערן א פיזיקער שטודירט מען אין אוניווערסיטעט די פאלגנדע טעמעס: אסטראנאמיע, אפטיק, כעמיע, קלאסישע פיזיק, עלעקטריע און מאגנעטיק, און נאך

## לינקען 
* http://www.aip.org/statistics

## זעהט אויך 
* פיזיק
* רשימה:פיזיקער

*
99 (נומער)

**99** איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 98 און פאר 100. 

99 איז גימאטריע **צט**

## מאטעמאטיק 
99 איז א פאלינדראם.

99 איז די סומע פון די קובן פון דריי הינטעראנאנדיגן נומערן:
:99 = 23 + 33 + 43

## וויסנשאפט 
99 איז דער אטאמישער נומער פון איינשטייניום.

קאַטעגאָריע:נומערן
סאפארי (בלעטערער)

קליין
**סאַפֿאַרי** () איז אן אינטערנעץ בלעטערער  פון עפל וואס קומט צוזאמען מיט מאק אס צען, די אקטואלע ווערסיע פון דעם אפערירן סיסטעם פאר מאקינטאש קאמפיוטערס. 

סאפארי איז דער בלעטערער אריינגעבויט אין  iPhone און iPod touch אפאראטן.

פון 2007 ביז 2012 האט מען ארויסגעגעבן א ווערסיע פאר פערזענלעכע קאמפיוטערס וואס ארבעטן מיט Windows.

אזוי ווי אנדערע בלעטערערס, למשל מאזילע פיירפאקס און אפערע, סאפארי דערמעגלעכט נאוויגירן מיט צינגעלעך (טאבס). אין סאפארי איז אויך דא א גוגל זוך מאשין, שטיץ פאר RSS און א בלאקער קעגן אויפשרונג (פאָפאַפ) פענצטער.

קאַטעגאָריע:עפל
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען
בעלארוסיש

**בעלארוסיש** אדער **ווײַסרוסיש** (беларуская мова *בעלאַרוסקאַיאַ מאָוואַ*) איז א מזרח-סלאווישע שפראך וואס מ'רעדט אין בעלארוס. מ'רעדט בעלארוסיש אויך אין רוסלאנד, אוקראינע און פוילן.
לויטן צענזוס אין בעלארוס רעדן 3,686,000 (36.7%) איינוואוינער פון לאנד בעלארוסיש. אנדערע מקורות האלטן אז בעלארוסיש איז די מוטער-שפראך פון 6,984,000 (85.6%) פון די בעלארוסישער באפעלקערונג.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:בעלארוס
אייראפעישער זומער זייגער

דער **אייראפעישער זומער זייגער** איז די איינארדנונג לויט וואס אין גאנץ אייראפע (חוץ איסלאנד) רוקט מען דעם זייגער צוריק א שעה אין פריליננ. דער סעזאן פון דעם זומער זייגער דויערט פון  01.00 UTC דעם לעצטן זונטאג אין מערץ ביז  01.00 UTC דעם לעצטן זונטאג אין אקטאבער.

__TOC__

## היסטאריע
אמאל פלעג מען האלטן דעם זומער זייגער אין יעדן לאנד אין אייראפע אן אנדער צייט, וואס האט געשאפן שוועריגקייטן אין טראנספארט און קאמוניקאציע. זייט 1980 האט די אייראפעישע געמיינדע ארויסגעגעבן באפעלן צו די מיטגליד שטאטן אז זיי זאלן איינפירן לויט זייער געזעץ געוויסע זמנים פאר'ן אנהייב און פאר'ן סוף פונעם זומער זייגער.

אין 2001 האט מען ארויסגעגעבן דעם ניינטן באפעל וואס באשטימט דעם זומער זייגער פונעם לעצטן זונטאג אין מערץ ביזן לעצטן זונטאג אין אקטאבער.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אייראפע
קאַטעגאָריע:צייט
מאדריד

קליין|גראַן וויאַ מאַדריד
**מאדריד** איז די הויפטשטאט פון שפאניע, און אויך די גרעסטע שטאט. זי געפינט זיך אין צענטראל שפאניע אויפן טייך מאנזאראנארעז. מאדריד איז א גרויסער פינאנציעלער צענטרום.

## היסטאריע 
מענטשן האבן געוואוינט אינעם געגנט וואס איז היינט מאדריד שוין אין פרעהיסטארישע צייטן.

File:Prada 2016 Madrid, Spain España.jpg
File:GUCCI, photography by david adam kess, madrid 2016.jpg
File:Louis Vuitton or shortened to LV, is a French fashion house founded in 1854 by Louis Vuitton, photography by david adam kess, madrid 2016.jpg
File:Hermès, Madrid, Spain España.jpg

## קולטור 
מאדריד ווערט גערעכנט איינע פון די הויפט אייראפעישע צילן פאר קונסט מוזייען. דער בעסט־באוואוסטער איז דער גאלדענער דרייעק פון קונסט, פלאצירט אויפן פאַסעא דעל פראַדא, וואס באשטייט דריי מוזייען. דער בארימטסטער איז דער פראדא מוזיי, וואס האט דיעגא וועלאזקעזנס *Las Meninas* און פראנסיסקא גאיאס *La maja vestida* און *La maja desnuda*. 

קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
קאַטעגאָריע:שטעט אין שפאניע
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
אומאידענטיפיצירטער פליענדער אביעקט

[קליין|פאָטאָגראַפיע פון ​​אַן אומאידענטיפיצירטער אביעקט אין [פאסעיק, ניו דזשערזי, יולי 31, 1952]]
אן **אומאידענטיפירט פליגענדער אביעקט** (אדער **פליענדיגע טעלער** אדער **געגנשטאנד** ) איז אן אביעקט וואס ווערט געזען פליען אין הימל וואס מען ווייסט נישט וואס דאס איז. רוב פון די אביעקטן שטעלן זיך שפעטער ארויס צו זיין קאנווענציאנעלע אביעקטן.

איינרעדעניש ביי געוויסע מענטשען אז זיי זעהן געוויסע באשטאנדטיילען ארומפליען אין די לופטן אין רינדעכיגע טעלערלאך, וואס דאס זענען שדים ורוחות פון אנדערע פלאנעטן וואס זענען פיל מער פארגעשריטען פון אונז, און אין איין שיינעם טאג קענען זיי נאך אהערקומען אין די מאסען אייננעמען די וועלט מיט פארגעשריטענע טעכנעלאגיע וואס מיר באגרייפן ניטאמאל, און זיי וועלן אונז אייננעמען אדער הרג'ענען ווי פליגן.

הרב יום טוב עהרליך האט ארויסגעגבן אן אידישן ספר איבער זיינע זעהנישען פון אט די מראות, און דאס א נאמען געגעבן "קול מבשר" אלס צייכענעס אויף משיח'ס אנקום.

קאַטעגאָריע:מיסטעריעס
לופט פארפעסטיקונג

[left|thumb|250px|לופט פארקויטיקונג דורך קראפט [פאבריקן אין ניי מעקסיקא]]
**לופֿט פֿאַרפּעסטיקונג** אדער **לופֿט פֿאַרקױטיקונג** איז א כלליתדיקער נאמען אויף אומרייניקע לופט וואס איז אויסגעמישט מיט שלעכטע כעמיקאלן וואס ווערן באשאפן דורך פארברענטע ברענשטאף דורך די פארשיידענע קראפט פאבריקן אדער פון אויטאס אד"ג. שמוציקע לופט איז גורם צו פארשיידענע קראנקייטן אין די לונגען, אויך איז דאס א גורם צום גלאבאלישן אנהייצונג וואס וועט צעלאזן גרויסע אייז בערג און פארפלייצן גאנצענע שטעט פון די ברעג ימען.

די מערסטע פארשפרייטסטע שמוציקע כעמיקאל איז דער קארבאן דיאקסיד (זויערע קוילנשטאף), אבער אויך אנדערע כעמיקאלן ווי בליי און שוועבל ווערן פארעכנט ווי שמוציקע כעמיקאלן. וועגן דעם, פיל שטאַטן צווינגען זייערע בירגער זיך צו ניצן בלויז מיט אניקער־בליי ברענשטאף.

אויך דעם אויסרייסן ביימער פון גאנצענע ריזיקע פעלדער נעמט אראפ פֿון די לופֿט קוואליטעט, צוליב דעם וואס דער עיקר אקסיגען קומט ארויס פון די בײמער.

קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע
10טער י"ה

דער **10טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן  די יארן 901 - 1000.

## געשעענישן 
* ענגלאנד איז געווארן פאראייניגט.
*  ערשטער ניץ פון שיספולווער אין כינע.
* די מאיא קולטור פאלט איין אין דרום מעקסיקא.
* גרויסמעהרן פאלט איין.
* די איינפלוס פון שוועדן דערגרייכט ביז צום שווארצן ים.
* אראבער פון תימן קומען אן אין כינע אין יאר 993.

## בארימטע מענטשן 
* רב האי גאון, לעצטער פון די גאונים אין בבל, פוסק און ראש ישיבה אין פומבדיתא
* אטא דער ערשטער, קייסער פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע
* אטא דער צווייטער, קייסער פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע

## נייע שטעט 
# אלזשירס, הויפטשטאט פון אלזשיר, געבויט פונדאסניי
# האנוי, וויעטנאם
# ווארשע, פוילן
# שאנכיי, כינע

קאַטעגאָריע:יארהונדערט
5טער י"ה

דער **5טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן  די יארן 401 - 500.

## געשעענישן 
## בארימטע מענטשן 
* קאלידאסא - סאנסקריט דיכטער

0
6טער י"ה

דער **6טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן  די יארן 501 - 600.

## געשעענישן 
0
מאקס וויינרייך

**מאַקס וויינרייך** (22סטן אפריל, 1894 - 29סטן יאנואר, 1969) (געבוירן אין לעטלאנד און געשטארבן אין ניו יארק סיטי) איז געווען א לינגוויסט ספעציעליזירינדיג זיך אין יידיש, און דער פאטער פון דעם לינגוויסט אוריאל וויינרייך. 

וויינרייך האט געגרינדעט דעם ייוו"א אינסטיטוט, ארגינעל **יי**דישער **וו**יסנשאפטלעכער **א**ינסטיטוט. און איז געווען איר שעף דירעקטאר פון 1925 ביז 1939. פון 1940 האט ער דאס געפירט פון מאנהעטן. 

עס איז באקאנט פון אים א לאזונג; *אַ שפראַך איז אַ דיאַלעקט מיט אַן אַרמײ און פֿלאָט*

## באקאנטע פובליקאציעס פון אים
### ענגליש 
# ''Hitler's professors : the part of scholarship in Germany's crimes against the Jewish people*.  New Haven: Yale University Press, 1999.
# *History of the Yiddish language*.  trans. Shlomo Noble, with the assistance of Joshua A. Fishman. Chicago: University of Chicago Press, 1980.

### יידיש 
# *בילדער פון די אידישע ליטעראטור געשיכטע פון די אנהייב ביז מענדעלע מוכר ספרים*, 1928.  
# *דאס יידישע וויסענשאפטליכע אינסטעטוט (ייוו"א)*, 1931.  
# *פון ביידע זייטן פלויט: דאס שטורעמדיגע לעבן פון  אורי קאנווערן, דער ניהאליסט,*, 1955  
# *געשיכטע פון דער יידישער שפראך פארשונג''. 1993 (איבערגעזעצט אויף ענגליש דורך דר' הערשל גלעזער)
# *די געשיכטע פון בייזן בייז*, 1937.  
# *געשיכטע פון דער יידישער שפראך: באגריפן. פאקטן. מעטאדן.*, 1973.  
# *היטלערס פראפעסארן. 1947.
# *מכירת-יוסף*, 1923.  
# *דער אנהייב: זאמלבוך פאר ליטעראטור און וויסענשאפט*, 1922.  
# *אויסגעקליבענע שריפטן*, אונטער דער רעדאקציע פון  שמואל רוזשאנסקי, 1974. 
# *דער אוצר פון דער אידישער שפראך* 1950  
# *פראקטישע גראמאטיק פון דער אידישער שפראך* 1929.  
# *שטאפלען; פיר עטיוטודען צו דער יידישע שפראכוויסענשאפט און ליטעראטורגעשיכטע*, 1923.  
# *שטורם ווינט בילדער פון דער אידישער געשיכטע און זיבצענטן יאר הונדערט*   
# *די שווארצע פינטעלעך*.  ווילנא: יידישער וויסענשאפטליכער אינסטעטוט, 1939.
# *די יידישער וויסענשאפט אין דער היינטיגער צייט''. ניו יארק: 1941.

## דרויסענדע לינקס
* זיין בוך אנליין: **שטאפלען** - פיר עטיודען צו די אידישע שפראכוויסענשאפט און ליטעראטורגעשיכטע

קאַטעגאָריע:יידיש שפראך לינגוויסטן
קאטעגאריע:יידישיסטן
קאטעגאריע:לעטישע יידן