open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
אייזיק האניג

**יצחק אייזיק האניג** איז א חסידישער זינגער און א גראמער וואס וואוינט אין אמעריקע. 

דער ערשטער אלבאם וואס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך ר' אייזיק איז "שבת טיש" אן אלבאם וואס אנטהאלט אין זיך פארצייטישע חסידישע ניגונים. א קורצע צייט דערנאך איז ארויסגעקומען זיין צווייטער אלבאם, "אדון הכל". אין יאר ה'תשס"ה, האט ר' אייזיק ארויסגעגעבן דעם דריטן אלבאם "בהר המוריה" וואס האט געהאט אן אויסגעוויינליכע ערפאלג, באזונדער א דאנק צום ליד "א אידעלע" - א ליד וואס שילדערט אין זיך די גייסטישע שוועריגקייטן פון א איד.
דאס ליד רעכנט זיך אלס איינער פון זיינע געלונגענסטע לידער, און אפטמאל זינגט ער עס ביי פארזאמעלונגען, בר מצווה'ס און חתונות וואו ער ווערט איינגעלאדנט צו.

ר' אייזיק געהערט צום סאטמארער חסידות, און ער דינט אויכעט אלס חתונות זינגער און א גראמער פון דער חסידישער געמיינדע אין אמעריקע.
ער איז זייער מקפיד און גיט אכט נישט צו קאנווערטירן גוי'שע ניגונים און ארויפלייגן אידישע ווערטער דערויף, און צו זינגען בלויז אטענטישע חסידישע ניגונים וועלכע זענען קאמפאזירט געווארן דורך חרדישע קאמפאזיטארס.

אין יאר ה'תשע"ג איז ר' אייזיק ווידערמאל ארויסגעקומען מיט א נייעם אלבאם - "על ההרים" וואס איז געווען גאר א געלונגענער, און וואס איז פארקויפט געווארן אין מער ווי 20,000 קאפיס.

קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער ארטאדאקסישע אידן
וועווערקע

קליין

א **וועווערקע** אדער **מאָיקוש** איז א נאגער פון דער זויגערס אפטיילונג. די וועווערקעס באשטייען פון 274 זגאלן און 50 סארטן, און לויט אנדערע סארטירונג רעכענען זיי אפ 278 זגאלן און 51 סארטן.

זייער קערפער לענג מאס איז אומגעפער 35 סענטימעטער (דער וויידעל איז אריינגערעכנט אין דעם און איז 14 סענטימעטער לאנג), און זייער דורכשניטלעכער וואג איז פון 200 גראַם צו 2.5 קילא. זייער לעבנס דויער איז דורכשניטלעך פון פינף צו אכט יאר (געציילטע זגאלן לעבן אפילו לענגער ווי דעם). 

די וועווערקע שפייזט זיך הויפטזעכלעך פון וועגאנע זאכן, אזוי ווי צום ביישפיל: שישקעס, ניסלעך, פרוכט, גרינצייג א.א.וו, אבער אפטמאל פאנגען זיי אויכעט ניי-געבוירענע פויגלען (עופ'לעך), און אייער פון פארשידענע ערליי עופות.
די ווועווערקע איז טעטיג דורכן טאג און וואוינט געוויינלעך אין וועלדער, אויף און אינעווייניג פון ביימער און אפטמאל קען מען זיי באגעגענען אויכעט אין וואוינונג געגנטער. זיי זענען באהאוונט אין ארויפקריכן אויף ביימער און אויכעט אריבערצושפרינגען פון איין בוים צו א צווייטן.

די וועווערקעס לעבען אין היפש גוטע און פריינדליכע באציאונגען צווישן זיך. טראצדעם, טיילמאל, ווען זיי וואוינען באזונדער אדער ווען זיי שפירן אז א געפאר דערנענטערט זיך, טוישן זיי זייער אויפירונג און ווערן זיי זייער ווילד און אגרעסיוו. 

די וועווערקעס זענען פארשפרייט אין די פאלגנדע קאנטינענטן: אמעריקעס, אייראפע און אויכעט אין אזיע.

קאַטעגאָריע:נאגערס
קאַטעגאָריע:חיות
שמעון נתן נטע בידערמאן (קראקע)

רבי **שמעון נתן נטע בידערמאן** (י"ח אייר תר"ל, 1870 - ג' תשרי תר"צ, 1929) איז געווען דער פינפטער לעלאווער רבי.

## ביאגראפיע 
ער איז געווען דער זון פון רבי דוד צבי שלמה בידערמאן און זיין ווייב מרים, א טאכטער פון רבי נח פינחס הורוויץ פון בראד און צפת. ער האט געהייראט מרת חנה, די טאכטער פון רבי יוסף ציינווירט פון קראקע. ער געווען איינער פון די חכמים פון  ישיבת שער השמים. ער איז ארויסגעפארן קיין פוילן אין די יארן תרנ"ג, תרס"ו און תרע"ג. ביי זיינע נסיעות איז ער געבליבן א לאנגע צייט ביי זיין רבי׳ן רבי ישראל פערלאוו, דער סטאלינער רבי. אין תרע״ג האט ער זיך באזעצט אין קראקע און געפירט זיין הויף דארט. אין תרפ"ו, נאך 13 יאר, אין ער צוריק קיין  ארץ ישראל וואו ער האט זיך באזעצט אין דער אלטשטאט ירושלים, דארט האבן די חסידים פון זיין פאטער, וואס איז נפטר געווארן אין תרע״ח, מקבל געווען זיין אדמורו״ת. ער אליין איז געבליבן א קארלינער חסיד.

נאך דער פטירה פון זיין ווייב (בערך אין תר״ע) האט ער חתונה געהאט בזיווג שני מיט דער אלמנה פון הרב אברהם שווארץ, אב״ד פשעמישל.

## משפחה 
* רבי משה מרדכי בידערמאן (תרס״ד - כ״ד טבת תשמ״ז)
* רבי יעקב יצחק בידערמאן (כ״ג שבט תרס״ז - כ״ג אלול תשמ״א)
* פנחס חיים
* אלישבע ווייב פון מנשה ליפשיץ 
* רבקה רחל ווייב פון אברהם יוסף בראנדוויין, בזיווג שני ווייב פון יעקב ערבליך.

קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
שמעון נתן נטע
קאַטעגאָריע:קראקע
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
שמעון נתן נטע בידערמאן (ירושלים)

רבי **שמעון נתן נטע בידערמאן** (ה׳ כסלו ה׳תר״ץ - ד׳ אב ה׳תשס״ד) איז געווען לעלאווער רבי אין ירושלים.

## ביאגראפיע
רבי שמעון נתן נטע איז געבוירן געווארן אין טבריה צו זיין פאטער, רבי יעקב יצחק, זון פון דעם לעלאווער רבי׳ן פון קראקע, רבי שמעון נתן נטע, און צו זיין מוטער, מרת חוה שרה שיפמאן. ער האט געלערנט אין חיי עולם.

ער האט חתונה געהאט מיט מרת זעלדא פרומא (א׳ כסלו תרצ״ג - י״ז אדר תשע״ז), טאכטער פון רבי דוב בער הירשמאן.  

ער האט געגרינדעט די מוסדות ״אור יעקב״ אין ירושלים און אין בית שמש, און די מיידל-שולע ״בית עולות״.

ד׳ אב תשס״ד איז ער נפטר געווארן און מען האט אים באערדיקט אין הר הזיתים.

זיין ממלא מקום איז זיין זון רבי אלטער ישראל בידערמאן.

## וועבלינקען
* אם ראשונים כמלאכים 
* בחדרי חרדים בלאג

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
שמעון נתן נטע
דבר בעטו

**דבר בעטו** איז אן אידישע חודש'ליכע אויסגאבע בעיקר געווידמעט פאר קינדער, וואס קומט ארויס דורך הרב יוסף פרץ ביללער זייט ניסן תשס"ז.

## היסטאריע
במשך אכט יאר, פון תשנ״א ביז תשנ״ט, האט יוסף פרץ ביללער ארויסגעגעבן **יפה בעתו**, אן אויסגאבע בעיקר געווידמעט פאר קינדער. אין א צירקע פון די אכט יאר זענען ארויסגעקומען פונקטלעך 100 אויסגאבעס. אין תשנ״ט האט ער פארמאכט יפה בעתו.

נאכדעם וואס די אויסגאבע האט זיך פארשפארט האט הרב בילער אנגעפאנגען שרייבן די קינדער-אפטיילונג פון דער אויסגאבע דער בליק וואס האט זיך דאן געעפנט.

אין ניסן תשס"ז האט ער צוריק מחדש געווען די אויסגאבע אונטערן נאמען דבר בעטו.

## וועבלינקען
*הרב יוסף פרץ הלוי ביללער
קאַטעגאָריע:פרומע מאגאזינען
טשארינג קראס באן סטאנציע

**טשארינג קראס** () (אויך באקאנט ווי **לאנדאן טשארינג קראס**) איז א צענטראל לאנדאן סוף-סטאנציע סטאנציע פלאצירט ביי טשארינג קראס, צווישן סטראנד און האנגערפארד בריק. די סטאנציע ווערט באדינט דורך  די סטאנציע איז די סוף-סטאנציע פון דער דרום-מזרחדיקער הויפטליניע קיין דאווער. אלע באנען ווערן אפערירט דורך סאדאיסטערן. די סטאנציע איז פארבונדן מיט טשארינג קראס אונטערגרונט סטאנציע און איז אויך גאנץ נאענט צו עמבאנקמענט אונטערגרונט סטאנציע און עמבאנקמענט דאק.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

די סטאנציע איז איינע פון ניינצן סטאנציעס אינעם פאראייניגטן קעניגרייך פארוואלטעט דורך נעצווערק באן.

## היסטאריע 
טשארינג קראס סטאנציע האט געעפנט אום 11טן יאנואר 1864. נאכדעם איז טשארינג קראס געווארן די הויפט סוף-סטאנציע פון דער דרום-מזרחדיקער באן. פון 1913 איז געווען מעגלעך צו פארן פון טשארינג קראס קיין פאריז אין זעקס און א האלב שעה׳ן.
קליין|צענטער|טשארינג קראס קאנקורס אין 2014|800פיקס

## באדינונגען 
די סטאנציע האט זעקס פעראנען. אלע באנען שטעלן זיך אפ ביי וואטערלו מזרח און מערסטע אויך ביי לאנדאן ברידזש.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:לאנדאנער וואקזאלן
וואטערלו מזרח באן סטאנציע

**וואטערלו מזרח** (), אויך באקאנט ווי **לאנדאן וואטערלו מזרח**, איז א צענטראל לאנדאן סטאנציע אויף דער ליניע פון טשארינג קראס אדורך לאנדאן ברידזש קיין קענט אין דרום־מזרח ענגלאנד. כאטש איז וואטערלו מזרח א דורך־סטאנציע, ווערט זי גערעכנט ווי א לאנדאנער וואקזאל פאר בילעט-צוועקן. אלע באנען ווערן אפערירט דורך סאדאיסטערן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.

די פיר פעראנען ווערן גערופן מיט בוכשטאבן (A, B, C, D) אנטשטאט נומערן כדי מענטשן וואס ארבעטן סיי ביי וואטערלו מזרח און סיי ביי וואטערלו זאלן נישט אויסמישן די פעראנען.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט אין יאנואר 1869 מיטן נאמען וואטערלו קנופ. דער היינטיקער נאמען שטאמט פון מיי 1977

קליין|עסקאלאטארן קיין וואטערלו מזרח סטאנציע פון סאדארק אונטערגרונט סטאנציע
## באדינונגען 
באנען ״ארויף״ קיין טשארינג קראס פארן פון פעראנען B און D. באנען פון פעראנען A און C פארן ״אראפ״ קיין גרייווזענד, דזשילינגהאם, דארטפארד, הייז, סעוונאקס, הייסטינגס, דאווער און ראמזגייט.

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* 

 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
רמת וויזשניץ

**רמת וויזשניץ** איז א וואוינונג געגנט וואס געפונט זיך אין שטאט חיפה און וועלכער באדינט אלס הויפט הויפטקווארטיר און צענטער פון סערעט וויזשניצער חסידים.
 
קליין|לינקס|דער סערעטער בית מדרש אין רמת וויזשניץ, חיפה

## היסטאריע
אנפאנג פון די פופציגער יארן, איז דער ערשטער און גרינדער רבי פון סערעטער חסידות הרה"ק רבי ברוך האגער אויפגעקומען מיט א געדאנק אויפצובויען א ספעציעלער גענגט וואס איז געאייניגט פאר די סערעטער חסידים אין ארץ ישראל.
י' תמוז ה'תשי"ד איז פארגעקומען מעמד הנחת אבן הפינה ווען מען האט אראפגעלייגט דעם גרונד שטיין פאר דעם שיכון.

קליין|לינקס|אויפנאמע פון די הייזער אין רמת וויזשניץ 

צווישן די ערשטע געביידעס וואס זענען אויפגעשטעלט געווארן, קען מען אויסרעכענען "בתי אברהם" און דעם רבין'ס שטוב. 
זומער ה'תשי"ז האט מען געעפנט דעם בית מדרש און ישיבה "יחל ישראל" וואס דעמאלטס האבן זיך געפונען צוזאמען אין איין פלאץ אין א צוויי שטאקיגע געביידע (צולעצט האט מען צוגעבויעט נאך צוויי אנדערע שטאקן). אין דעם זעלבן יאר איז געפייערט געווארן מעמד הנחת אבן הפינה פארן גרויסן שוהל "מקור ברוך". 
דורך די פארלויפענע יארן זענען אויפגעשטעלט און געבויעט געווארן הונדערטער דירות פאר די חסידים, אזוי ווי אויך די איבעריגע סערעטער מוסדות ווי דער תלמוד תורה, ישיבות און די מיידל שולעס "תורת אמך" און דער "אשת חיל" סעמינאר וואס ווערט אנגעפירט דורך דער סערעטער רעביצין מרת חוה האגער.
אין די לעצטע צוואנציג יאר דער שיכון האט זיך פארברייטערט און חסידים פון אנדערע חסידישע געמיינדעס אזוי ווי צום ביישפיל בעלזא, וויזשניץ גער און פון נאך עטליכע אנדערע הויפן האבן זיך אויך באזעצט אין סערעטער שיכון און אויכעט אין די ארומיגע גאסן. 
אלס רב פונעם סערעטער שיכון דינט דער היינטיגער רבי, רבי יעקב האגער און אלס דיין רבי דוד שלמה זאלדאן.

קאַטעגאָריע:געגנטן אין ישראל
קאַטעגאָריע:חיפה
לאנדאנער וואקזאלן

די **לאנדאנער וואָקזאַלן** () גרופע איז א רינג פון 18 באן סטאנציעס וואס זענען באדינט דורך דער served by the נאציאנאלע באן נעצווערק אין  צענטראל לאנדאן. מערסטנס זענען זיי עכטע וואקזאלן, אבער טייל זענען דורך־סטאנציעס (אויך סטאנציעס מיט סיי סוף־פעראנען סיי דורך־פעראנען). יעדע איינע פון די דאזיקע סטאנציעס געהערט צו אן "אויסגעטראכטע לאקאציע" to צו וועלכער מען גיט ארויס בילעטן פון דרויסנדיקע סטאנציעס.

די אלע סטאנציעס אין דער גרופע זענען אין לאנדאנער פארגעלט זאנע 1. פארוואס לאנדאן האט אזויפיל וואקזאלן גייט צוריק צו דעם 19טן יארהונדערט ווען פארלאמענט האט אפגעזאגט די באן ליניעס פון אריינקומען אין צענטער פון לאנדאן, במילא זענען די וואקזאלן געבליבן אין א רינג ביים עק פונעם צענטער, מיט אונטערגרונט אייזנבאנען כדי צו פארן פון איינער צו א צווייטער.

רוב פון די גרעסערע סטאנציעס וואס נעצווערק באן פארוואלטעט זענען אין דער גרופע.

## הינטערגרונט 
די ערשטע לאנדאנער וואקזאלן האט מען געבויט אין די סוף 1830ער יארן (די ערשטע איז געווען לאנדאן ברידזש אין 1836) און די אנהייב 1840ער יארן.

בערך דארט וואו ס׳איז היינט די לאנדאנער רינג וועג איז דער גרענעץ פון דעם צענטער שטח אין וואס מען האט נישט געלאזט קיין באנען צפון פונעם טעמז אריינצופארן. מען האט באשלאסן אז מען זאל בויען א קיילעכדיקע באן צו פארבינדן די וואקזאלן, וואס איז געווארן די קרייז ליניע, אויבוואויל זי איז נישט געווען פארטיג ביז 1884. דער לעצטער וואקזאל איז געווען מארלעבאן, פון דער גרויס-צענטראלע באן, וואס האט געעפנט אין 1899.

## מיטגלידער פון דער גרופע 
אין 2017, באשטייט די גרופע פון:

*אלד סטריט
*בלעקפרייערס
*וואקסהאל
*וויקטאריע
*וואטערלו
*וואטערלו מזרח

*טשארינג קראס
*יוסטאן
*לאנדאן ברידזש
*ליווערפול סטריט
*מארלעבאן
*מורגייט

*סט פאנקראס
*סיטי טעמזלינק
*פאדינגטאן
*פענטשערטש סטריט
*קאנאן סטריט
*קינגס קראס

## רעפערענצן 
*
משה ערנסטער

רבי **משה ערנסטער** (כ"ד תשרי ה'תרפ"ה - כ"ו טבת ה'תשע"ג), איז געווען דער פרעזידענט פון די "מאור חיים" פערטלען אין צפת און אין ירושלים. ער איז געווען אן איידעם פונעם פערטן וויזשניצער רבי, רבי חיים מאיר האגער.

## געשיכטע
רבי משה ערנסטער איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תרפ"ה אין שטאט קלויזענבורג, ראמעניע, צו זיינע עלטערן הרב חיים און מרת ריקל גיטל, וועלכע זענען אומגעקומען על קידוש השם אין דער צווייטער וועלט קריג. ווען ער איז געווארן דרייצן יאר אלט, נאך זיין בר מצווה, איז ער ער געפארן אין וויזשניץ צו לערנען אין דער ישיבה פון רבי אליעזר האגער וועלכער איז אויכעט געווען באקאנט אלס "דמשק אליעזר", ביז דעם טאג וואס דער רוסישער מיליטער האט איינגענומען דעם געגנט. דערנאך איז ער אריבערגעצויגן אין גרויסווארדיין צו לערנען אין דער ישיבה פון זיין צוקונפטיגן שווער רבי חיים מאיר האגער, ביז דער אייננעמונג פון אונגארן דורך די נאציס אין 1944 און פון דארט איז ער אנטלאפן קיין בוקארעשט מיט א קליינע צאל פון  זיין פאמיליע מיטגלידער.  אין יאר ה'תש"ה ווען די צווייטע וועלט קריג האט זיך געענדיגט, איז ער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל צוזאמען מיט זיין משפחה און האט זיך באזעצט אין תל אביב, און דארט האט ער אויכעט אנגעהויבן צו לערנען אין דער וויזשניצער ישיבה.

י"ט אדר ב' ה'תש"ח, האט ער געהייראט מרת שבע ברכה (נפטר געווארן כ"ה אייר ה'תשס"ט), טאכטער פון רבי חיים מאיר האגער, דער פערטער וויזשניצער רבי.

נאך דער פטירה פון זיין שווער אין ט' ניסן ה'תשל"ב, האט ער אויפגעשטעלט צוזאמען אינאיינעם מיט זיין רעביצין די "מאור חיים" פערטלען אין צפת און אין ירושלים, דארט וואו ער האט אויכעט אויפגעבויט די "מאור חיים" מוסדות און איז באשטימט געווארן אלס זייער פרעזידענט. דערצו האט ער אויכעט אויפגעשטעלט מוסדות וואס זענען געאייניגט פאר קינדער מיט ספעציעלע געברויכן.

ער פלעגט וואוינען אין ירושלים אין סנהדריה מורחבת געגנט. כ"ו טבת ה'תשע"ג, אין עלטער פון אכט און אכציג יאר איז ער אוועק, און באערדיגט געווארן אין דעם אוהל פון די וויזשניצער רביס אין דעם וויזשניצער בית החיים אין בני ברק.

## קינדער
* הרב זאב ערנסטער, רב פון קרית מאור חיים אין ירושלים, האט געהייראט מרת פייגא, טאכטער פון רבי אלעזר מייזליש דער אוהעלער רב.
* הרב מנחם ערנסטער, וויזשניצער ראש ישיבה אין בני ברק, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת הינדא, טאכטער פון זיין פעטער רבי משה יהושע האגער דער פריערדיגער וויזשניצער רבי פון בני ברק.
* הרב ישראל ערנסטער, האט געהייראט מרת שיינא גיטל אסתר גאלדא, טאכטער פון רבי יצחק קאליש, אמשינאווער רבי אין בארא פארק, ניו יארק
* הרב אליעזר ערנסטער, רב פון קרית מאור חיים אין צפת, האט געהייראט מרת לאה, טאכטער פון רבי אברהם דוד הורוויץ דער שטראסבורגער רב און א מיטגליד פון עדה החרדית
* מרת ריקל גיטל, די ווייב פון הרב ישראל אליעזר אדלער, רב פון קרית וויזשניץ אין רחובות.
קאַטעגאָריע:רומענישע יידן
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים

קאַטעגאָריע:צפת
מרדכי סאוויצקי

הרב **מרדכי סאוויצקי** (תרע"א, 1911 – כ"ז סיון תשנ"א, 1991) איז געווען א חרדישער ליטווישער רב און אב בית דין אין באסטאן, מאסאטשוסעטס, דורך 45 יאר. 

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געבוירן געווארן אין לידא, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס), דער זון פון יוסף סאוויצקי. אין זיינע יונגערע יארן האט ער געלערנט ביי הרב יעקב ניימאן וואס האט געפירט די ישיבה אין לידא., ונודע כ״העילוי מלידא״. דערנאך איז ער אריבער לערנען אין דער ראדינער ישיבה ביי הרב נפתלי טראפ, וואו ער איז געווען באקאנט ווי דער ״לידער עילוי״. ער האט באקומען היתר הוראה פון די גרעסטע רבנים אין ליטא, איבערהויפט הרב חיים עוזר גראדזענסקי און הרב חנוך אייגעש, מיט וועמען ער איז געווען אין א נאענטן קשר.

ווען איז געווען אלט אכצן יאר האט ארויסגעגעבן זיין ערשטן  ספר "ביכורי מרדכי" אויף ירושלמי. אין יענער תקופה האט ער געהאלטן א לאנגן קארעספאנדענץ מיטן ראגאטשאווער אין פארשידענע סוגיות און הלכה׳דיגע ענינים. שפעטער האט ער פארעפנטלעכט די בריוו אין זיין ספר "נר אברהם".

ער האט געהייראט בתיה, טאכטער פון הרב אליעזר פופקא, וואס איז געווען אב"ד אין וועליזש, רוסלאנד און שפעטער רב אין פילאדלפיע, און פעשא חיה, טאכטער פון הרב יעקב משה ספיר (שפעטנער). 

אין תרצ"ט (1939) האט ער אימיגרירט אין די פאראייניגטע שטאטן און ער האט זיך באזעצט אין באסטאן. אין יאר תש"ה (1945) האט מען אים באשטימט אב בית דין אין באסטאן און ער האט געדינט אין דעם אמט ביז זיינע סוף יארן. ער איז געווען א מיטגליד אין דעם אגודת הרבנים פון די פאראייניגטע שטאטן און א מיטגליד פון דער נשיאות פון דעם פארבאנד פון ראדינער תלמידים.

ער איז נפטר געווארן אין תשמ״א, 1981; אין זיין צוואה האט ער געהייסן מען זאל אים נישט מספיד זיין. מען האט אים געפירט אין ארץ ישראל און קובר געווען אין הר הזיתים אין ירושלים.

זיין עלטסטער זון הרב יוסף איז ראש ישיבה פון ישיבת תורה ודעת אין ניו יורק. זיין זון הרב משה איז רב פון דער ״בית מרדכי״ שול אין פלעטבוש, ברוקלין. זיין זון הרב העניך איז רב פון דער מחזיקי הדת דאנשי קלימאנטאוו אין קווינס, ניו יארק. זיין איידעם הרב שמואל אייראנס איז דער ראש הכולל אין דעטרויט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:דיינים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:פוסקים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
טעלעגראפיע

קליין|אינסטרומענט
**טעלעגראַפֿיע** (פון  גריכיש *τηλε טעלע* = ווייט און *γραφειν גראַפֿיין* = שרייבן) איז די טראנסמיסיע דורך לאנגע דיסטאנצן פון געשריבענע מעלדונגען אן קיין פיזישן טראנספארט.

א טעלעגראף שיקט עלעקטרישע פולסן אין א ספעציעלן קאד, צוזאמענגעשטעלט פון קורצע און לאנגע צייכענען. געוויינלעך ניצט מען מארס קאד.

היינט ווערט טעלעגראפיע ווייניג געניצט ווי אמאל. דאס איז צוליב די נייערע טעכנאלאגיעס וואס מען קען ניצן ווי דער אינטערנעץ.
לינקס|קליין|267x267פיקס|קלאד שאפ׳ס אפטישע טעלעגראף אויפן ליטערמאנט לעבן נייבאך , דייטשלאנד.

## היסטאריע 
סאמועל מארס איז געווען דער ערשטער וואס האט געמאכט א טעלעגראף מיט נאר איין דראט. אין 1844, האט ער געבויט א טעלעגראף ליניע פון באלטימאר קיין וואשינגטאן די סי, און נישט לאנג נאכהער זענען שוין געווען טעלעגראפן איבער די גארע פאראייניגטע שטאטן. דאס האט געמאכט גרינגער פאר מענטשן צו רעדן צו אנדערע מענטשן גאנץ ווייט פון זיי, און אויך געמאכט לייכטער פאר מענטשן זיך ארויסציען קיין מערב. ראדיא טעלעגראפיע איז געווארן פארשפרייט אינען אנהייב 20סטן יארהונדערט, ספעציעל אויף שיפן.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:טעלעקאמוניקאציע
לאדזשער וואיעוואדעשאפט

די **לאדזשער וואיעוואָדעשאַפט** ( וואיעוואָדזטווא לאדזקיע), אויך **לאדזשער גובערניע** איז א וואיעוואדעשאפט (פראווינץ) אין צענטראל פוילן. זי איז איינע פון די זעכצן פוילישע וואיעוואדעשאפטן געשאפן אין 1999, מיט א שטח פון 18,219 קוואדראט ק"מ און א באפעלקערונג פון 2.48 מיליאן באוואוינער. די הויפטשטאט פון דער וואיעוואָדעשאַפט איז לאדזש (696,503); אנדערע פרינציפעלע שטעט זענען פיעטריקאוו (74,694) אין דרום, פאביאניץ (66,265) לעבן לאדזש און טאמאשאוו (63,601) אין מזרח.

זי איז געשאפן געווארן דעם 1טן יאנואר 1999 פון די געוועזענער לאדזשער, שעראדזער, סקערנעוויצער און פלאצקער (טייל) וואיעוואדעשאפטן. דער נאמען פון דער פראווינץ שטאמט פון דער הויפטשטאט און גרעסטער שטאט, לאדזש.

לאדזשיע גרענעצט זעקס אנדערע וואיעוואָדעשאַפטן: מאזאוויער וואיעוואדעשאפט] צו צפון און מזרח, שווענטאקזשיסקיע צו דרום-מזרח, שלעזיע צו דרום, אפאלע צו דרום־מערב, גרויספוילן צו מערב און קויאוויע-פאמעראניע צו צפון (א קורצער שטיק).

## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:וואיעוואדעשאפטן פון פוילן
אינדעפענדענט ספיריט פרעמיע

די **אינדעפּענדענט ספּיריט פרעמיע** (ענגליש: *Independent Spirit Award*) איז א פרעמיע וואס ווערט געשאנקען יערליך פאר פילמען, פילמען שאפער און אקטיארן, אין דער אמעריקאנישער פילם אינדוסטריע דורך דער אינדעפענדענט פילם ארגאניזאציע פון אמעריקא, וואס ארבעט ארויפצוארבייטן די אייגנ'געמאכטע פילם פראצעדור אין אמעריקא.

די צערעמאניע קומט פאר אין לאס אנדשעלעס, א קורצע צייט בעפאר דער אסקאר צערעמאניע.

די פרייז ווערט פארטיילט אינעם סדר.

*דער בעסטע אקטיאר
*די בעסטע אקטריסע
*דער בעסטער פילם

און נאך.

## וועבלינקען
* פרייז וועבזייַטל

קאַטעגאָריע:פילם פרעמיעס
גאטהאם פרעמיע

די **גאָטהאַם פרעמיע** (ענגליש: Gotham Independent Film Awards) איז א פרעמיע וואס ווערט געשאנקען יערליך פאר פילמען, פילמען שאפער און אקטיארן, אין דער אמעריקאנישער פילם אינדוסטריע דורך דער אינדעפענדענט פילם ארגאניזאציע פון אמעריקא,(IFP) וואס ארבעט ארויפצוארבייטן די אייגנ'געמאכטע פילם פראצעדור אין אמעריקא.

די צערעמאניע קומט פאר אין ניו יארק, צו דער ענדע פונעם ארויסגייענדיגן יאר פון די פילמען.

די פרייז ווערט פארטיילט אינעם סדר.
* דער בעסטער אקטיאר
* די בעסטע אקטריסע
* דער בעסטער פילם

און נאך.

=וועבלינקען=
* פרייז וועבזייטל 

קאַטעגאָריע:פילם פרעמיעס
יחיאל טויבער

רבי **יחיאל טויבער** ז"ל (תש״ד - אלול תשע״ז) ראש הכולל מכון להוראה און ראש בית דין מכון להוראה, איז געווען איינער פון די באקאנסטע פוסקים אין מאנסי.

## וועבלינקען
* פטירה פון רבי יחיאל טויבער

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:ראשי כוללים
קאַטעגאָריע:פוסקים
גאלדענער גלאבוס

קליין
די **גאָלדענער גלאָבוס פרעמיע** (ענגליש: *Golden Globe Award*) איז אַ פילם און טעלעוויזיע פּרעמיע, וואס ווערט געשאנקען ביי א צערעמאניע אין אמעריקע, דורך דער גרופע פון האָליוואוד פרעסע פון פאר פרעמדע פילמען (HFPA).

און אט די צערעמאָניע איז די דריטע גרעסטע פאר אווארד פרייזן, זייענדיג אַ פראמינענטער טייל פון דעם אמעריקאנישן פרעמיע סעזאן פאר דער אמעריקאנישער פארוויילינג אינדוסטריע, וואס קומט צום קלימאקס ביים 'אסקאר אווארד'.

=קאַטעגאָריעס פון פרייזן=
* דער בעסטער פֿילם - דראַמע בעסטער פֿילם - קאָמעדיע אָדער מוזיקאַליש בעסטער אַקטריסע - דראַמע פֿילם בעסטער אַקטיאר - קאָמעדיע אָדער מוזיקאַליש בעסטער אַקטיאָר - דראַמע פֿילם בעסטער סופּפּאָרטינג אַקטריסע - אַ מאָטיאָן בילד בעסטער סופּפּאָרטינג אקטאר - אַ באַוועגונג בילד דער בעסטער דירעקטאָר - אַ פֿילם בעסטער סקריפט בעסטער סאַונטראַק בעסטער טעמע ליד בעסטער פרעמד פילם בעסטער אַנימאַציע פֿילם און נאך.

*פרעסע פארבאנד פאר פרעמדע פילמען - אפציעלע וועבזייטל
קאַטעגאָריע:פילם פרעמיעס
מכבי עירוני אשדוד

**מַכַּבי עירוני אַשדוד** (אויסגערעדט: **מאַקאַבי איראָני אַשדאָד**) איז א פוסבאל גרופע פון אַשדוד, ישראל.

די גרופּע איז געגרינדעט אין 1961. די גרופּע שפילט אין געל און בלוי. דער פֿאן-קלוב איז דער אייגנטומער פון דער גרופע.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייַטל פון דעם קלוב

קאטעגאריע:פוסבאל
קאַטעגאָריע:ספארט אין ישראל
קאַטעגאָריע:אשדוד
אייזקרעם אויטא

[קליין|250px|אַן אייזקרעם אויטאָ אין [סידני, אויסטראַליע]]
אַן **אייזקרעם אויטאָ** איז אַן אויטאָמאָביל באַנוצט אין פֿאַרקויפֿן אייזקרעם. אייזקרעם אויטאָס זענען אפֿט געלאַגערט ביי עפֿענטלעכע געשעענישן אדער נאענט צו פארקן און פלאזשעס.

אייזקרעם אויטאָס פֿאָרן אפֿט נאָענט צו פּלאַצן וואו קינדער שפּילן, אזוי ווי שולעס און אין געגנטן. זיי געוויינטלעך האַלטן איידער זיי פֿאָרן צום נאכסטן גאס.

געוויינטלעך ווערן אייזקרעם אויטאָס דעקאָרירט מיט העלע קאָלירן און טראָגן בילדער פֿון אייזקרעם און קאַרטון כאַראַקטערן.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:פארמיטלען
קאטעגאריע:עסנווארג
יומי דפגרא

**יומא דפגרא** (מערצאל: יומי דפגרא), ווערט באניצט אלס א נאמען פאר די טעג וואס די בחורים האבן נישט געהאט קיין לערעריי אין דער ישיבה, אזוי ווי צום ביישפיל: ראש חודש, חנוכה, ט"ו בשבט, ל"ג בעומר, ט"ו באב אא"וו.

פילצאליגע מנהגים זענען געווארן פארבינדן מיט "יומי דפגרא". למשל, מען זאגט נישט קיין תחנון אין די טעג. אין געוויסע געמיינדעס איז איינגעפירט אז אן אבל גייט נישט דאווענען פארן עמוד.

## מקור 
**יומי דפגרא** איז א קורצער נאמען פאר דעם אראמישן באגריף **יומי דמפגרי ביה רבנן**. דאס הייסט טעג ווען עס איז נישט דא קיין לערעריי, און די תלמידים בלייבן אינדערהיים.

דער מקור און ווארצל פונעם אויבערדערמאנטן באגריף איז אין דער גמרא, :  דער באגריף איז געווען גאנץ פארשפרייט. רש"י האט דארט געטייטשט:
דאס הייסט, דער טאג איז פארביי געגאנגען, אהן דעם אז מען זאל אים אויסנוצן אזוי ווי ס'איז דארף צו זיין.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אויסדרוקן פון חז"ל
קאַטעגאָריע:מנהגים
מיכל זילבער

הרב **יחיאל מיכל זילבער** (געבוירן ח' תשרי ה'תש"ד, 7טן אקטאבער 1943) איז דער ראש ישיבה פון דער זוועהילער ישיבה אין ירושלים. אויך איז ער אן אויסגעצייכנטער מגיד שיעור, זיינע שיעורים אויפן דף היומי אין תלמוד בבלי זענען רעקארדירט אינעם ראם פון קול הדף און מען הערט זיי טויזנטער מאל. פריער איז ער געווען דער ראש ישיבה אין  איתרי.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין טבריה אין א משפחה פון סלאנימער חסידים, וואס האבן געוואוינט אין טבריה פון ווען רבי מענדעלע וויטעבסקער איז ארויף קיין ארץ ישראל. אין זיין יוגנט האט ער געלערנט אין דער סלאנימער ישיבה און איז געווארן א תלמיד פון דעם נתיבות שלום, און אויך אין דער סלאבאדקער ישיבה. 

נאך דער חתונה איז ער אריבער וואוינען אין ירושלים. ער איז געווען א ראש ישיבה אין ישיבת איתרי און אין דער פרעשבורגער ישיבה. היינט איז ער ראש ישיבה אין  זוועהיל און ער לערנט פאר אויך אין דער תפארת ישראל ישיבה וואס זיין איידעם הרב ישראל מאיר דרוק האט געעפנט. ער לערנט א פראגרא פון זיבן בלאט גמרא א טאג און אויך 18 פרקים משניות, אזוי מאכט ער יעדע יאר א "סיום" אויף גאנץ ש״ס.

ער האט געעפנט אין ירושלים אן אנשטאלט פאר חרדישע קינדער מיט לערנען־פעלער וואס הייסט לימודי ה'.

ווען מען האט געעפנט קול הדף אין די אנהייב 1980ער יארן האט ער אנגעהויבן רעקארדירן זיינע דף היומי שיעורים, וואס ער גיט ארויס מיט א שארפן ארויסרעד אן א קלארקייט. די שיעורים זענען סיי אויף יידיש סיי אויף העברעאיש און יעדער שיעור דויערט גענוי 60 מינוט; דער שיעור לערנט פאר די גמרא מיט הבנה אין דער סוגיא און מפרשים ווען פאסיג.

### משפחה 
זיין איידעם איז הרב ישראל מאיר דרוק, ראש ישיבה פון תפארת ישראל. 

זיין ברודער חיים זילבער איז געווען א זשורנאליסט פאר יום השישי מיטן פסעוודאנים ע' כספי און היינט איז ער דער פארזיצער פון דעם רוחניות קאמיטעט פון ראדיא קול חי. נאך א ברודער אלחנן זילבער וואוינט אין בארא פארק.

## ספרים 
ער האט געשריבן עטלעכע ספרים בעיקר אויפן סדר פון דער גמרא:
* **לב ים** - שיעורים אויף מסכתות אין ש"ס
* **שיעורי היום** - ביאורים אויף די ווערטער פון דער גמרא מיט ביאורים פון די אחרונים
* **בים דרך** - אויף הפטרות, פרשת השבוע און מאמר בריאת העולם
* **טיפה מן הים** - אויפן סדר פון די סדרות

קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:סלאנימער חסידים
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
דוב בעריש פראמער

רבי **דוב בעריש פראָמער פון אשפעצין** (נפטר כ' כסלו ה'תקצ"ח, 18טן דעצעמבער 1837) איז געווען א חסידישער רב און אן אדמו"ר אין דעם שטעטל אשפעצין אין במערב גאליציע. ער איז געווען א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל קשאנאוו צו זיין פאטער משה און זיין מוטער הענדל. ער האט געלערנט הלכה און גמרא ביי רבי שלמה באכנער פון קשאנאוו, און נסתר האט ער געלערנט פונעם חוזה. ער ווערט גערעכנט דער חשוב׳סטער תלמיד פון רבי שלמה קשאנאווער.

דערנאך האט איינער פון די גבירים אין אשפעצין אים געבעטן ווערן דער מלמד פון זיין זון, און ער האט זיך געצויגן אהין. עס האט זיך געמאכט א מאל ווען רבי עקיבא אייגער איז געווען אין אשפעצין און רבי דוב בעריש איז געווען דער איינציגער וואס האט געענטפערט א קשיא זיינעם, און פון דעמאלסט זענען זיי געווארן ידידים.

## תולדות 
* דער קאזשיגלאווער רב, הרב אריה צבי פראמער, איז געווען אן אייניקל. ער איז געווען ראש ישיבה אין סאכאטשאוו און אין ישיבת חכמי לובלין.

## וועבלינקען 
* דברי צדיקים ביי HebrewBooks
* דער ספר שלושה עדרי צאן 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
דוד משה ראזנבוים

רבי **דוד משה ראזנבוים** (ט' תשרי ה'תרפ"ה - ט"ו תמוז ה'תשכ"ט) איז געווען דער דריטער רבי פון קרעטשענעוו, וואס האט אויפגעשטעלט פונדאסניי דעם קרעטשענעווער חסידות נאך דעם שוידערליכן חורבן אייראפע.

## לעבנס געשיכטע
רבי דוד משה איז געבוירן געווארן אין ראמעניע צו זיין פאטער רבי אליעזר זאב, דער צווייטער קרעטשענעווער רבי, און צו זיין מוטער מרת חיה ביילא, טאכטער פון רבי ניסן לאנגענויער, איידעם פון רבי אהרן לייב לייפער, דער נאדווארנער רבי, זון פון הרה"ק רבי ישכר דוב בערטשע לייפער, גרינדער פונעם נאדווארנער חסידות.
אין יאר ה'תש"ד איז ער אויסגעשיקט געווארן צוזאמען אינאיינעם מיט זיינע עלטערן צום טרויעריג-בארימטן פארניכטונג לאגער אוישוויץ, איידער רבי דוד משה האט זיך געזעגנט מיט זיינע עלטערן פאר אייביג, האט אים זיין פאטער באשטימט זיין יורש און האט אים צוגעזאגט אז ער וועט געראטעוועט ווערן וויבאלד "דער פאלק ישראל דארף אים האבן".

נאך דער צווייטער וועלט קריג איז ער אריבערגעצויגן אין סיגעט, דארט וואו זיינע תלמידים האבן אים אויפגענומען אלס זייער רבי. אין יאר ה'תש"ו האט ער געהייראט מרת אסתר רחל, טאכטער פון רבי חיים מרדכי לייפער פון נאדווארנא. אין יאר ה'תש"ז איז ער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל און אנפאנג האט ער זיך באזעצט אין ירושלים. אנהייב פון די 1950ער יארן, איז ער אריבערגעגאנגען וואוינען אין רחובות, דארט וואו ער האט אויפגעבויט "קרית קרעטשענעוו" און ווידער אויפגעשטעלט דאס קרעטשענעווער חסידות פונדאסניי און פון אש און פארעך. ער האט אויכעט אויפגעבויט א ישיבה מיטן נאמען "שערי אליעזר" אין זכר פון זיין פאטער. ער פלעגט כסדר ארויסהעלפן נויטבאדערפטיגע מענטשן, און זיין שטוב איז שטענדיג געווען אפן פאר אלעמען.

ער האט געהאט גאר א שטארקן איינפלוס, און ער האט זיך ערווארבן אומעטום א נאמען פון א בעל מופת, און ער פלעגט אויסהיילן א סאך קראנקע מענטשן. טאג טעגליך פלעגן שטראמען צום אים פילצאליגע מענטשן כדי צו באקומען א ברכה פונעם צדיק, און כדי צו געהאלפן ווערן מיט אלע רפואות און ישועות.

אין יאר ה'תשכ"ט, איז ער געפארן קיין ראמעניע מיט א ציל צו באזוכן און דאווענען אויף די קברים פון זיינע הייליגע אבות. אינמיטן דעם באזוך, אין ט"ו תמוז, פלוצלונג האט ער זיך אנגעהויבן צו פילן שלעכט און אפגעשוואכט, און ליידער צוריקגעקערט זיין נשמה צום אייבערשטן. ער איז באערדיגט געווארן אין רחובות.

## פאמיליע
*רבי מנחם אליעזר זאב ראזנבוים, דער עמטליכער ממלא מקום פון זיין פאטער, דינט אלס רבי אין רחובות.
*רבי ישראל ניסן ראזנבוים, דער קרעטשענעווער רבי פון קרית גת.
* מרת חיה ביילא (נפטר געווארן ב' חשוון ה'תשע"ה}, געווען די ווייב פון רבי מרדכי יצחק לייפער, דער נאדווארנא-קאלישער רבי.
*רבי זיידא שמואל שמעלקא (נפטר געווארן כ"א אדר ב' ה'תשע"ד), פלעגט דינען אלס ביטשקאווער רבי אין יפו.
*מרת שפרה טויבא, ווייב פון הרב דוד דב מייזליש, ווייטצענער רב אין וויליאמסבורג
* מרת חנה ברכה, ווייב פון רבי יוסף דוד טייטלבוים, דער סאסאווער רבי.
*רבי מאיר ראזנבוים, דער פרעמישלאנער רבי.
*מרת פייגא, ווייב פון רבי שלום מאיר טווערסקי פאלטיטשאנער רבי אין בארא פארק
*רבי יצחק
*רבי יוסף שלמה ראזענבוים, אדמו״ר קרעטשניף-מאנסי. איידעם ביי רבי ישראל ראזענבוים (סטאניסלאוו-מאנסי)
*מרת יהודית, ווייב פון רבי מאיר הורוויץ, דזשיקאווער רבי פון מאנסי. 
*מרת אדל, וויב פון רבי פנחס הורוויץ פון שענדישעוו, זון פון שאצער רבי פון בארא פארק
*יעקב יואל
*שרה ראצא, זי איז אוועק ביי 16 יאר אלט.

קאַטעגאָריע:קרעטשענפער אדמו"רים
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רומענישע יידן
לינץ

**לינץ** (דייטשיש: *Linz*; ) איז די הויפטשטאט פונעם לאנד אויבער עסטרייך, און די דריטע גרעסטע שטאט אין גאנץ עסטרייך אין טערמינען פון באפעלקערונג. אין דער שטאט אליינס וואוינען 203,012 (יאנואר 2017) איינוואוינערס, און אין די ביישטעט וועלכע נעמען איר ארום נאך 771,695 (פעברואר 2017). די שטאט געפינט זיך אויפן ברעג פונעם דוניי טייך.

## היסטאריע
אין די מיטל אלטער טעג, די שטאט פלעגט באדינען אלס דער ארטיגער הויפטקווארטיר פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע, און גלייכצייטיג אויכעט אלס א צענטער פון האנדל, וועלכער האט פארבינדן צווישן צוויי ברעגן פון דעם דוניי טייך - צווישן פוילן און טשעכיי צוזאמען מיט די באלקאן לענדער און איטאליע.
זייענדיג דאס וואוין-ארט פון דעם קייזער פון דער האפסבורגער אימפעריע, פרידריך דער דריטער, האט געמאכט אז דער שטאט זאל זיין "די וויכטיגסטע שטאט פון דער אימפעריע", ביז דעם טאג וואס דער קייזער איז געשטארבן, און דעם טיטל פון דער וויכטיגסטע שטאט האבן איבערגענומען וויען און פראג.

דורך דער צווייטער וועלט קריג און אויכעט דערנאך, לינץ איז געווען גאר א חשוב'ן אינדוסטריעלן ראיאן, דארט וואו די פאבריקן פלעגן פראדוצירן שטאל און כעמיקאלן פארן נאציסטישן מיליטער. דער ארכי-מערדער אדאלף היטלער, וועלכער איז געבוירן געווארן נישט ווייט פון לינץ, האט געהאט א פלאן צו מאכן פון דער שטאט א הויפט קולטור צענטער פאר דעם דריטן רייך. נאך דער מלחמה, דער דוניי טייך, וועלכע שניידט דורך דער שטאט, איז געווארן דער גרענעץ צווישן דעם רוסישן  אקופאנט און  צווישן דעם אמעריקאנער  אקופאנט.
דער יעצטיגער בירגערמייסטער פון לינץ איז קלאוס לוגער.

## צווילינג שטעט 
לינץ האט די צווילינג שטעט:

קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך
אינסברוק

**אינסברוק** (דייטשיש: *Innsbruck*) איז די הויפטשטאט פון דעם לאנד טיראל אין עסטרייך. די שטאט וועלכע שאצט אפ באפעלקערונג פון 130,000 איינוואוינערס (2016) געפינט זיך אויפן ברעג פון דעם אין טייך, אין דעם זעלבן פלאץ וואו דער טייך הארמאניזירט זיך מיטן "זיל טייך" טאל. די שטאט געפינט זיך אין א אונטערשייד פון 30 קילאמעטער פונעם ברענער פארבייגאנג   (דייטשיש: **Brennerpass**) הארט אין די אלפן בערג, און א דאנק דעם די שטאט האט זיך ערווארבן א נאמען פון א פאפולערער ציל פאר טוריסטן און אלס א בארימטן צענטער פון ווינטער ספארט.

קליין|לינקס|דער גאלדענער דאך פון אינסברוק, איינער פון די מער מערקווערדיגע סימבאלן פון דער שטאט

## היסטאריע
די שטאט איז געווארן דערמאנט צום ערשטן מאל אין אן אור-אלטן דאקומענט פון יאר 1187 אונטערן נאמען "אינספרוקע" (טיראליש:Insprucke). די שטאט איז באניצט געווארן אלס א וויכטיגן דורכגאנג פונקט פונעם "אין טייך", און דערפאר האט זי באקומען דעם נאמען אינסברוק. דער מארשרוט דורך דעם "ברענער-פאס" פלעגט זיין דעמאלטס א הויפטזעכלעכער פארבינדונג פון קאמוניקאציע און טראנספארט צווישן דעם דרום און דעם צפון. און דער מער מזרח'דיגער מארשרוט, שניידט דורך די אלפן.

אין יאר 1429 איז אינסברוק עמטליך געווארן די הויפטשטאט פון דעם לאנד טיראל. דורך די נאפאלעאנישע מלחמות אינסברוק איז אריבערגעפירט געווארן צו בייערן פראווינץ אין דייטשלאנד, וועלכע האט געהאט אין יענע יארן א בונד מיט פראנקרייך. דער קעגנשטעליגער לידער אנדריס הופער האט געפירט דעם טיראלישן מיליטער צו א זיג אין דער "בערגאיסל" שלאכט קעגן די פאראייניגטע מאכטן פון בייערן און פראנקרייך, און האט געשטיצט די ווידער צוריקקערונג פון אינסברוק אלס הויפטשטאט פון טיראל. דערנאך האבן די פאראייניגטע מאכטן אינוואדירט טיראל, און אינסברוק איז געווארן א טייל פון בייערן ביז יאר 1814. אין יאר 1814, נאך דער "וויענער קאנגרעס" אינסברוק איז ווידערמאל צוריקגעגעבען געווארן צו עסטרייך. דער העלדישער טיראלישער אנדריס הופער וועלכער איז הינריכטעט געווארן, איז באגראבן אין דעם ארטיגן קלויסטער פון אינסברוק.

אין יאר 1938 איז די שטאט פארבונדן געווארן מיט נאצי דייטשלאנד אלס א טייל פון דעם "איינשלוס פלאן" פון דעם רשע אדאלף היטלער ימח שמו. דורך דער צווייטער וועלט קריג צווישן די יארן 1942 און 1945, זענען געשליידערט געווארן אויף דער שטאט 21 באמבעס, און צוליב דעם האט זי געליטן פון א שטארקן חורבן וואס האט איבערגעלאזט א גרויסן חלק פון דער שטאט פארניכטעט כמעט אינגאנצן.

נאך דער מלחמה האט מען איבערגעבויט און אויפגעראכטן די שטאט, און היינט צו טאגס קומען אהין טוריסטן פון דער גאנצער וועלט. 

אין אינסברוק  עס זענען פאראן פילצאליגע מוזעאומס, פראכטפולע פאלאצן, אור-אלטע גאסן און ארכיטעקטור, מאדערנע געשעפטן און נאך.

## פאנאראמע
700px 

700px

קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך
קאַטעגאָריע:אייראפע געאגראפיע שטומף
רוסישע ווערטער אין יידיש

פֿאָלגנדיק איז אַ ליסטע פֿון אָרגינעלע רוסישע ווערטער, מיט זייער אָרגינעלן אויסלייג, וועלכע זענען געניצט אין אַלע דיאַלעקטן פֿון ייִדיש.

אוליצע - Улица

אוסטאַוו - Устав

אוספּעך - Успех

אוראָק - Урок

באָראָוויק - Боровик

בוראַן - Буран

בוריאַן - Бурьян

בורלאַק - Бурлак

בעזדיעטניק - Бездетник

בעזדיעלניק - Бездельник

ברוקווע - Брюква

דאָפּראָס - Допрос

וועטשערינקע - Вечеринка

זאַקאָן - Закон

טאַטשקע -Taчка

טשאטשקע/צאצקע - Цацка

נודנע - Нудный

פּיאַווקע - Пиявка

פּיראָג - Пирог

פּריזיוו - Призыв

יאשעריצע - Ящерица

טשערעפאכע - Черепаха

קאטשקע - Качка

סאווע - Сова

דינאסטיע - Династия

קאַטעגאָריע:רשימות

קאַטעגאָריע:רוסיש
בארג-דורכגאנג

קליין|248x248פיקס|א בארג-דורכגאנג
אין א בארג קייט איז א **באַרג-דורכגאַנג**  אדער **באַרגפאַס** א וועג וואו מען קען אריבערגיין א בארג . ער איז געוויינלעך א זאטל-פונקט צווישן צוויי העכערע שטחים. אין א סך פון די בארג-קייטן אין דער וועלט איז שווער אדורכצופאן, במילא איז א דורכגאנג שטענדיג געווען וויכטיג סיי אין האנדל, סיי אין מלחמה, און אויך פאר וואנדערונג.

א דורכגאנג זעט אויס ווי א זאטל צווישן צוויי בערג. אפטמאל געפינט מען א דורכגאנג העכער פון דעם קוואל פון א טייך, וואס שאפט א בריק אזוי אריבער צום קוואל-געביט פון אן אנדער טייך. א דורכגאנג קען זיין גאנץ שמאל, מיט שיפע בארגארויפן צום שפיץ פונעם דורכגאנג, אדער דער דורכגאנג קען גאר זיין א טאָל לאנג עטלעכע קילאמעטער.

אפטמאל בויט מען שאסייען און אייזנבאנען אדורך בארג-דורכגאנגען. טיילמאל ווען דער דורכגאנג איז הויך און גראבלעך גראבט מען א טונעל אונטן כדי דער פארקער זאל פארן גיכער.

צווישן די בארימטע דורכגאנגען זענען דער גרויסער סט בערנארד דורכגאנג הויך 2,473 מעטער אין די  אלפן, דער כייבער דורכגאנג הויך 1,027 מעטער צווישן אפגאניסטאן און  פאקיסטאן, און דער קארדאנג לא דורכגאנג הויך 5,359 מעטער אין דזשאמו און קאשמיר, אינדיע. 

## וועבלינקען
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:בערג
קאַטעגאָריע:טראנספארט
ענווער האדזשא

**ענווער האדזשא** (אלבאניש: *Enver Halil Hoxha*; 16טן אקטאבער 1908 – 11טן אפריל 1985) איז געווען אן אלבאנישער קאמוניסטישער פאליטיקער. ער האט געגרינדעט קאמוניסטישע אלבאניע און האט רעגירט די מלוכה פון 1944 ביז זיין טויט אין 1985.

## זעט אויך 
* אלבאניע

## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קאמוניסטן
קאַטעגאָריע:אלבאניע
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן
אלפבאך

**אלפבאך** (דייטשיש:**Alpbach**) איז א בארימט דארף אין מערב עסטרייך וועלכער געפונט זיך אין דעם קופשטיין דיסטריקט אין דעם לאנד פון טיראל, הארט אין די אלפן בערג.

## פאקטן איבער אלפבאך
דאס דארף האט שוין עטליכע מאל געווינען א קאנקורענץ און באקומען דעם טיטל "דאס שענסטע דארף אין עסטרייך", צוליב זיין הערליכן לאנדשאפט מיט וועלכן איז דאס געבענטשט געווארן, און וועלכער ציעט אהין טויזנטער טוריסטן און באזוכער פון דער גאנצער וועלט יעדעס יאר. אין דעם ווינטער אלפבאך ווערט באניצט אויכעט אלס א סקי ארט. 

דער הויפטזעכלער מקור פון איינקונפט פון די 2,300 איינוואוינערס פון אלפבאך איז טוריזם. די צווייטע פאפולערע באשעפטיגונג פון די איינוואוינערס נאך טוריזם איז לאנדווירטשאפט. עס זענען פאראן דארט הונדערט און פינף פארמס. זייט 1945, אלפבאך איז דער פארזאמלונג פונקט פונעם "אלפבאך אייראפעישען פארום" - א יערליכע צוויי וואכנדיגע קאנפערענציע פון באקאנטע פיגורן אין דער וועלט פון וויסנשאפט, ביזנעס, פאליטיק, קונסט און דאס גלייכן.

דער בארימטער פיזיקער ערווין שרעדינגער, וועלכער האט געווינען דעם נאבעל פריז, איז באגראבן אין דעם ארטיגן צווינטער.

קאטעגאריע:יישובים אין עסטרייך
קאַטעגאָריע:דערפער
בן-גוריון פליפעלד באן סטאנציע

**בן-גוריון פֿליפֿעלד באַן סטאַנציע** איז א פאסאזשירן סטאנציע פון ישראל באנען וואס געפינט זיך אין וואקזאל 3 פון בן גוריון פליפעלד.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אין 2004, ווען מען האט געעפנט וואקזאל 3.

 
## באדינונג
* יעדע שעה פארן ארויס צוויי באנען קיין תל אביב און חיפה, איינע פון זיי ציט זיך קיין נהריה.
* יעדע שעה פארן ארויס צוויי באנען אין דער פארקערטער ריכנטוג קיין מודיעין צענטראל.

ביינאכט און פארטאגס פארט איין באן יעדע שעה קיין נהריה.

## רעפערענצן
## וועבלינקען
* בן-גוריון פליפארט באן סטאנציע, ישראל באנען וועב ארט

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
באד אישל

**באד אישל** (דייטשיש: Bad Ischl), איז א ספא און אפרו שטאט אויפן ברעג פונעם "טראון טייך", אין דעם דרום פון דעם לאנד אויבער עסטרייך, אין עסטרייך. די שטאט געפינט זיך הארט אין דעם ריזיגן קורארט צענטער "זאלצקאמערגוט" (דייטשיש: Salzkammergut). די באפעלקערונג פון דער שטאט באשטייט פון 13,995 איינוואוינערס (יאנואר 2017). באד אישל איז די שטאט וואו די ערשטע וועלט מלחמה איז דערקלערט געווארן.

## געאגראפיע
באד אישל געפינט זיך אין א הייך פון 468 מעטער און איז אויסגעצויגן אויף א שטח פון 162.85 קילאמעטער, ווען 71.9% פונעם שטאט'ס שטח, איז ארומגענומען מיט וועלדער און 7.9% ווערט גענוצט פאר לאנדווירטשאפט. די אויסלענג פון דער שטאט פון דעם צפון צום דרום איז 19.6 קילאמעטער, און פון דעם מערב'דיגן טייל צום מזרח'דיגן 17.8 קילאמעטער. די שטאט איז פלאצירט אין דעם גמונדן דיסטריקט, דרום פון דעם טראון טייך און צפון פון די אייז-היילן אין דאכשטיין, אין א אונטערשייד פון 50 קילאמעטער פון דער שטאט פֿעקלאברוק. 

קליין|די בארימטע פראמענאדע פון באד אישל
קליין|רעכטס|די ווילע פונעם קייזער פראנץ יאזעף אין באד אישל

## היסטאריע
לויט פארשידענע אויסגעפינסן, מענטשן האבן זיך באזעצט אין באד אישל שוין אין דער בראנדז עפאכע און אין דער אייזן עפאכע. אומגעפער אין די 10-15 יארן פאר דער קריסטלעכער ציילונג, איז די געגנט איינגענומען געווארן דורך די רוימישע לעגיאנען (מיטגלידער פון א ספעציעלער אפטיילונג פון דעם רוימישן מיליטער), און איז געווארן א חלק פונעם רוימישן פראווינץ "נאריקום".

קליין|לינקס|דער קאנגרעס און דער טעאטער פון באד אישל

אין דעם 12טן יאר הונדערט, איז די געגנט געווארן א חלק פון דער ארבעטייל פונעם קייזער היינריך דער צווייטער, וועלכער האט אפגעשטאמט פונעם אריסטאקראטישן באבענבערג הויז. די שטאט איז דערמאנט געווארן צום ערשטן מאל אין א דאקומענט פון יאר 1262 אלס "איזעלען" (דייטשיש: Iselen).

אין יאר 1775, לויטן באפעל פון דער קייזערין מאריא טערעזא, עטליכע הונדערטער איינוואוינערס פון באד אישל זענען אריבערגעפירט געווארן צו איבער די קארפאטן בערג, און אויפגעשטעלט דארט א דייטשן יישוב אונטערן נאמען "נימעצקא מאקרא" (דייטשיש: Nimezka Mokra, רוסיש: Немецкая Мокрая),וועלכער געפונט זיך היינט צוטאגס אין אוקראינישער טעריטאריע. 

19 אויגוסט 1853, האט דער קייזער פראנץ יאזעף, געבעטן פון קייזערין עליזאבעט פון בייערן, וועלכע איז געווען זיין שוועסטער-קינד, חתונה צו האבן מיט אים אין דער פראמענאדע פון באד אישל, דארט וואו עס שטייט היינט צוטאגס, און זייט יאר 1989, דער שטאטישער מוזיי. אין 1854, זיין מוטער האט אים אנגעקויפט א ווילע אין באד אישל אלס א חתונה געשאנק.
די ווילע איז געווארן דעם זומער'דיגן וואוינונג-ארט פונעם קעניגלעכן פארפאלק. אין דער ווילע האט ער אויכעט דערקלערט קריג מיט סערביע אין 1914, א געשעעניש וואס האט באצייכנט דער אנפאנג פון דער ערשטער וועלט קריג.  די ווילע געהערט ביז היינטיגן טאג, צו זייערע אפשטאמלינגען, און עטליכע חלקים פון איר זענען אפן פאר טוריסטן און באזוכער.

קאַטעגאָריע: יישובים אין עסטרייך
קרית גת באן סטאנציע

**קרית גת באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אויף די נהריה - באר שבע און כרמיאל - באר שבע צווישנשטעט ליניעס  וואס באדינט די שטאט קרית גת, ישראל. מ׳האט געעפנט די סטאנציע דעם 13טן אפריל 2003.

## היסטאריע
די קרית באן סטאנציע האט זיך געעפנט אין 1956 אויף דער אייזנבאן ליניע קיין באר שבע.

## באדינונג
באר שבע - נהריה ליניע
* זונטיק ביז דאנערשטיק איין באן א שעה אין יעדער ריכטונג
* שבת־צונאכט איין באן

באר שבע - כרמיאל ליניע 
* זונטיק ביז דאנערשטיק איין באן א שעה אין יעדער ריכטונג אין די שפיץ שעה׳ן
* פרייטיק און שבת־צונאכט קיין באדינונג

## רוטעס 
## װעבלינקען 
* קרית גת 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
סאנקט פעלטן

**סאנקט פעלטן** (דייטשיש: Sankt Pölten) איז די גרעסטע שטאט און די הויפטשטאט פון דעם לאנד נידער-עסטרייך, אין עסטרייך. די שטאט ליגט אויפן ברעג פונעם "טרייזן טייך" (דייטשיש: Treisen Teich), אין דעם "וואכאו טאל", און ווערט אריינגערעכנט אין דער ליסטע פון די עלטסטע שטעט אין דעם לאנד. די באפעלקערונג פון דער שטאט ציילט אפ 54,213 איינוואוינערס (יאנואר 2017).

## געאגראפיע
די שטאט געפינט זיך אויפן ברעג פונעם טרייזען טייך און אין די צפונ'דיגע עקן פון די אלפן בערג. סאנקט פעלטן איז א טייל פונעם "מוסטפירטל" דיסטריקט, וועלכער איז דער דרום-מערב'דיגער דיסטריקט און איינער פון די פיר דיסטריקטן פון נידער-עסטרייך.
די מערב'דיגע עסטרייכישע באן פון ÖBB (די הויפט נאציאנאלע באן-קאמפאניע פון עסטרייך) פארט דורך דער שטאט.

קליין|לינקס|דאס ראטהויז פון סאנקט פעלטן

## היסטאריע
דער עלטסטער טייל פון דער שטאט איז געבויט געווארן אויף דעם זעלבן פלאץ וואו עס האט זיך געפינען יארן פאר דעם די אור-אלטע רוימישע שטאט "אעליום סעטיום" (לאטייניש: Aelium Cetium) וועלכע האט עקזיסטירט צווישן דעם 2טן יארהונדערט און דעם 4טן יארהונדערט. אין יאר 771 איז אויפגעשטעלט געווארן אין דעם ארט א קלויסטער. אין יאר 799 איז סאנקט פעלטן גערופן געווארן "טרייסמא", און אין יאר 1050 האט זי זיך שוין פארעכנט פאר א שטעטל. אין יאר 1159, איז זי עמטליך געווארן א שטאט. די שטאט איז דערקלערט געווארן הויפטשטאט נאכן באשלאס פונעם נידער-עסטרייכישן פארלאמענט אין יולי 1986. די נידער-עסטרייכישע רעגירונג הויפטקווארטירט אין סאנקט פעלטן זייט יאר 1977.

קליין|לינקס|דער נידער-עסטרייך לאנדס-מוזיאום אין סאנקט פעלטן

## די באדייטונג פון דער שטאט'ס נאמען
אריגינעל דער נאמען פון דער שטאט שטאמט אפ פון א נאמען פונעם פארצייטישן קריסטלעכן טעאלאג "פאליטוס".
אנפאנג האט מען גערופן די שטאט "סאנקט פאליטוס", דערנאך "סאנקט פאליט", און צולעצט האט די שטאט אדאפטירט דעם נאמען "סאנקט פעלטן".

## דער הערב און דער סימבאל פון סאנקט פעלטן
דער הערב פון סאנקט פעלטן איז צוטיילט צו צוויי חלקים: פון דער רעכטער זייט איז געמאלן א זילבערנער דיקער וואלף אויף א העל-בלויען הינטערגרונט, און פון דער אנדערער זייט, א רויטער שטרייף אויף א ווייסן הינטערגרונט. די פארבן פון דער שטאט זענען רויט און געל.
דער סימבאל פון סאנקט פעלטן אנטהאלט אין זיך דעם שטאט'ס הערב, און דעם הערב נעמען ארום די פאלגנדע ווערטער:"Landeshauptstadt St. Pölten"  (אידיש: די הויפטשטאט פונעם לאנד - "סאנקט פעלטן")

קליין|לינקס|דער סימבאל און זיגל פון סאנקט פעלטן

קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך
להבים-רהט באן סטאנציע

**להבים-רַהַט באַן סטאַנציע** איז א ישראל באנען סטאנציע אויף דער נהריה - באר שבע  ליניע  וואס באדינט די יישובים להבים און רהט, ישראל. 

## היסטאריע
די להבים-רהט באן סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 24סטן יוני 2007 אויף דער אייזנבאן ליניע קיין באר שבע.

## באדינונג
* איין באן א שעה אין יעדער ריכטונג (אין די שפיץ שעה׳ן צוויי באנען א שעה קיין באר שבע)
## רוטעס 
## װעבלינקען 
* להבים-רהט 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
באַרצעלאנע פוטבאל קלוב

**באַרצעלאנע פוטבאל קלוב**  איז א פוטבאל קלאב אין בארצעלאנע, שפאניע.

קאַטעגאָריע:פוסבאל
פוסבאל קלובס
אוקראינישע ווערטער אין יידיש

פֿאָלגנדיק איז אַ ליסטע פֿון אָרגינעלע אוקראַיִנישע ווערטער, מיט זייער אָרגינעלן אויסלייג, וועלכע זענען געניצט אין אַלע דיאַלעקטן פֿון ייִדיש.

בעזלאַד - Безлад

קאַטעגאָריע:יידיש
קאַטעגאָריע:אוקראיניש
קאַטעגאָריע:רשימות
חוצות המפרץ באן סטאנציע

**חוצות המפרץ באן סטאנציע** איז א ישראל באנען פאסאזשירן באן סטאנציע וואס באדינט דעם חוצות המפרץ איינקויף צענטער, וועלכער ווערט פארעכנט אלס דער גרעסטער דאכלאזער איינקויף צענטער אין דעם גאנצן לאנד, די ארומיגע חיפה בוכטע אינדוסטריעלע זאנע, די ראפיניריעס און דעם חיפה פליפעלד.

## פלאצירונג
די סטאנציע געפינט זיך אויף דער צפון-דרום בארטן ליניע אין חיפה. 

## רוטעס
## וועבלינקען
*ישראל באנען, חוצות המפרץ סטאנציע

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:חיפה
פילאך

**פילאך** אדער **ווילאך**  (דייטשיש: Villach, סלאוועניש: Beljak, איטאליאניש: Villaco), איז די צווייטע גרעסטע שטאט אין דעם פעדעראלן לאנד קארינטיע, וואס געפינט זיך אינעם דרום פון עסטרייך, און די זיבעטע גרעסטע שטאט אין גאנץ עסטרייך. איר באפעלקערונג רעכנט אויס אומגעפער 61,000 איינוואוינערס (יאנואר 2016).

## היסטאריע
די עלטסטע מענטשליכע שפורן וואס זענען ערפינדען געווארן אין פילאך, קומען נאך פון דער נייער שטיין עפאכע. פילצאליגע רוימישע אויסגעפינסן, זענען אנטדעקט געווארן אין יאר 15 פאר דער קריסטלעכער ציילונג, וויבאלד ס'איז האט זיך געפינען דערנעבן א וויכטיגן רוימישן וועג (דייטשיש: Römerweg), וואס האט געפירט פון איטאליע ביזן "נאריקום" (לאטייניש: Noricum) פראווינץ, וואס איז געווען א טייל פון א אור-אלטער קעלטישער קעניגרייך.  קליין|לינקס|דער שטאט'ס צענטער.

אין יאר 1348 א שוידערליכער ערדציטערניש האט פארניכטעט א גרויסן טייל פון דער שטאט. יארן שפעטער אין 1969, האט ווידערמאל פאסירט א ערדציטערניש. אויסער דעם זענען געווען עטליכע שריפות וואס האבן פארניכטעט און חרוב געמאכט פילע הייזער און געביידעס.

אין 1759, האט די ערצהערצאגין מאריא טערעזא, פון דער האפסבורגער דינאסטיע, עמטליך אפגעקויפט די די טעריטאריעס פון די דינאסטיע אין קארינטיע, פאר א סומע פון מיליאן עסטרייך-אונגארישע גולדען, און פון דעמאלטס פילאך האט זיך פארוואנדלט אין א פארמעג וואס איז געווען אונטער דער הערשאפט פון דער האפסבורגער מאנארכיע. פילאך איז אויכעט געווארן דעם עמטליכן אדמיניסטראטיוון זיץ-ארט פון קארינטיע. דורך די נאפאלעאנישע מלחמות, די שטאט האט זיך פארעכנט פאר א חלק פון די פראנצויזישע איליריאן פראווינצן, ביז די מאכטן פון דער עסטרייכישער אימפעריע, האבן עס צוריק איינגענומען אין יאר 1813. 

דורך דער "איינשלוס" עפאכע פון עסטרייך מיט דייטשלאנד אין דער צווייטער וועלט קריג, דער טרויעריג-בארימטער מעיאר פון פילאך, אסקאר קראוס, איז געווען אן אינטוזיאזטישן און א טעטיגן נאציסט. די פארבאנד מאכטן האבן באמבאדירט די שטאט דורך דער מלחמה 37 מאל. 300 מענטשן זענען אומגעקומען, און 85% פון די שטאט'ס געביידעס האבן געליטן פון א שווערן און אומפאררעכטנדיגן שאדן. טראץ דעם חורבן, איז פילאך גאנץ שנעל געהיילט געווארן פון די באמבאדירונגן און איבערגעבויט געווארן פונדאסניי. היינט צו טאגס פילאך איז א געהעריגע שטאט וואס פלעכט איין א מאדערנער שטאט, מיט פארצייטישע היסטארישע עלעמענטן.

קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך
דארנבירן

**דארנבירן** (דייטשיש:Dornbirn), איז א שטאט אין דעם פעדעראלן לאנד פון פארארלבערג, אין דער מערב'דיגער זייט פון עסטרייך, אויפן ברעג פונעם "דורנבירנער אך" טייך (דייטשיש: Dornbirner Ach), וועלכער גיסט זיך אריין גלייך אין דער "קאנסטענץ" אזערע. די באפעלקערונג פון דארנבירן ציילט אפ 48,779 איינוואוינערס (יאנואר 2017).

די שטאט איז א גרויסן ביזנעס צענטער, און ווערט פארעכנט אלס דער גרעסטער האנדל און איינקויף שטאט אין פארארלבערג.
אין דארנבירן געפינט זיך אויכעט די אפיציעלע עסטרייכישע טעלעוויזיע און ראדיא אויטאריטעט ORF. אין דער פארגאנגענהייט דארנבירן איז געווען א הויפטזעכלעכן צענטער פון דער טעקסטיל אינדוסטריע, וועלכע האט זיך היפש רעדוצירט אין די 1980ער יארן.

## געאגראפיע
די שטאט געפינט זיך אין דער מערב'דיגער זייט פון דעם לאנד פארארלבערג, אין א הייך פון 437 מעטער העכער דעם ים פלאך, אין דעם "אלפנריין" טאל, צופיסנס פון דעם "קארן בארג" (דייטשיש: Karren), וואס איז א חלק פון דער "ברעגנסוואלד בערגן" קייט (דייטשיש: Bregenzerwaldgebirge), אין די עקן פון די אלפן בערג. די שטאט גרענעצט זיך מיט דייטשלאנד, שווייץ און ליכטנשטיין.
קליין|לינקס|דער מארקפלאץ אין דארנבירן

## היסטאריע
דער מקור פונעם נאמען "דארנבירן" איז פון דער ווארט Torrin Puirron וואס ווערט איבערגעטייטשט ווי "דער יישוב פון טארא" (א נאמען פון אן אגראנאמישן אלעמאנישן יישוב וואס האט זיך געפינען דארט אין דער ווייטערער פארגאנגנהייט).

די שטאט איז דערמאנט געווארן צום ערשטן מאל אין א דאקומענט פון יאר 895 פון דער שטאט סאנקט גאלן אין שווייץ. אין יאר 1380 דארנבירן איז אריבערגעפירט געווארן צו דער הערשאפט פונעם האפסבורגער הויז. אין יאר 1932 האט מען פאראייניגט דעם שטאט מיטן דארף "עבניט" (דייטשיש: Ebnit), און אין יאר 1969 איז דארנבירן געווארן דעם זיץ ארט פון דער אדמיניסטראטיווער אויטאריטעט פונעם דארנבירן דיסטריקט.

## טראנספארט
צוליב דעם פאקט אז דארנבירן געפינט זיך אין דעם "ריין" טאל, ווערט זי באטראכט אלס א וויכטיגע קרייצונג פון רעגיאנאלע און צווישן-שטאטישע בוס ליניעס, וואס פארבינדט ברעגענץ צום צפון, פעלדקירך צום דרום, און ברעגענץ וואלד צום מזרח. דער A-14 אטאסטראדע שניידט דורך צו דער מערב ריכטונג. 
דער "אכריין" (דייטשיש: Achrein) טונעל וואס איז געעפנט געווארן אין 2009, פארבינדט דירעקט דארנבירן/האסלשטאודן מיט דעם בערגענץ וואלד און אלבערשווערדע ראיאן.
די שטאט פארמאגט א אויסגעצייכנטע נעץ פון שטאטישע בוסן, און די הויפט באן סטאנציע פון דארנבירן באדינט אלס א וויכטיגער אפשטעל-ארט פאר אלע באנען וואס פארן פון דעם מזרח'דיגן טייל פון עסטרייך צום מערב'דיגן טייל. עס איז פאראן אויכעט א קליינע לופטפעלד אין דער אומגעבונג פון דארנבירן.

קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך
קרית חיים באן סטאנציע

**קרית חיים באן סטאנציע** איז א ישראל באנען פאסאזשירן באן סטאנציע וואס באדינט דעם קרית חיים געגנט פון חיפה.

## פלאצירונג
די סטאנציע געפינט זיך אויף דער צפון-דרום בארטן ליניע אין חיפה, און איז פלאצירט אויף בראדעצקי גאס אין צענטער פון קרית חיים.

## באדינונג
די סטאנציע ווערט באדינט דרוך צווינשטעט באנען אויף די נהריה-מודיעין און נהריה-באר שבע צווינשטעט ליניעס און באנען אויף דער חיפה פארשטאטישער ליניע קיין כרמיאל.

## וועבלינקען
*ישראל באנען, קרית חיים סטאנציע

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
קאַטעגאָריע:חיפה
U1 (וויען)

**ליניע U1** איז א ליניע אויף דער וויענער אונטערגרונט באן סיסטעם.
זי האט היינט 24 סטאנציעס דורך א לענג פון  19.2 ק״מ פון אויבערלאא קיין לעאפאלדוי. ווען מען האט פארענדיגט די פארלענגערונג קיין אויבערלאא אין 2017, איז די ליניע געווארן די לענגסטע אויף דער נעצווערק. זי פארבינדט זיך מיט ליניעס U2 און U4 ביי  קארלספלאץ, ליניע U3 ביי סטעפֿאנספלאץ, ליניע U4 ביי שוועדנפלאץ און ליניע U2 ביי פראטערשטערן. די ליניע האט זיך געעפֿנט דעם 25סטן פעברואר 1978.

קליין|לינקס|מאפע פון די U1 ליניע סטאנציעס

## סטאנציעס 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט אין עסטרייך
קאַטעגאָריע:וויען
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט