open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
יצחק גערשטנקארן

יצחק גערשטנקארן איז דער גרינדער און איניציאטאר פון דער היינטיגעק שטאט בני ברק.

איבענעמענדיג דאס לאנדווירטשאפט פון פארם לאנד און אנטוויקלענדיג אלס וואוינארט מער ספעציפיש פאר בני תורה.
פחת תקווה

פתח תקווה איז א ארגעניזאציע וואס העלפט ארויס מענטשן מיט פיזישע און גייסטישע אדער עמאציאנאלע וויזואלע און נאך פארשידענע באגרעניצונגען. דורכן צושטעלן פראפעסיאנלע הילף אריינגערעכנט טעראפי פריוואטע לערערס און נאך.

אריגינאל געגרינדעט דורך הרב חיים משה שטויבער מיט די גוטהייסונג און אויף דער איניציאטיוו פון הרב יואל טייטלבוים סאטמאר (הויף) רב און אנהייב אלס אפצווייג פון מוסדות סאטמאר שפעטער אלס א זעלבסשטענדיגע ארגעניזאציע און וויליאמסבורג, וועלכע איז היינט א ברייט פארשפרייטע נעצווערק וועלכע באדינט פארשידענע מוסדות און געגנטער.
משה שניידער

הרב משה שניידער איז דער גרינדער און ראש ישיבה פון ישיבת תורת אמת אין לאנדאן אויכעט גערופן שניידערס ישיבה פון וועלכע עס זענען ארויסגעקומען מערערע גדולי ישראל צווישן זיי הרב יצחק טוביה ווייס ווייס גאב״ד עדה החרדית און הרב משה שטערנבוך ראב״ד עדה החרדית.
נתן שערמאן

הרב נתן שערמאן איז א מיט-גרינדער פון מסורה/ארטסקראל ספרים פארלאנג.

ער וואוינט אין פלעטבוש, ברוקלין, ניו יארק.

און איז א תלמוד פון בית מדרש עליון אין מאנסי, ניו יארק.
אפסטעיט ניו יארק

אפסטעיט ניו יארק איז דער דרויסנדיגער טייל פון ניו יארק מער ארויסצו פון ניו יארק סיטי וואס איז אין אלגעמיין מער שיטער באוואוינט און מענטשן גלייכן דארט צו וואוינען און שויס פון נאטור.

אינדרויסן פון ניו יארק סיטי ווערט געשאצט אז דארטן דורכאויס אלע שטעטלעך און יישובים וואוינען דער גרעסטער קיבוץ פון חרדישע אידיש רעדנדע פאמיליעס.

אזוי אויך דורך די זומער וואכן פארוויילן זייער אסאך פון די סיטי איינוואוינער אין די אלע רואיגע שטעטלעך וועלכע כמעט די גאנצע עקאנאמיע לויפט אויף די זומער איינוואוינער.

אזוי אויך האבן כמעט אלע חרדישע אידן פון דער סיטי גרויסע זומער קעמפס און קאנטרי׳ס ווי מען פארברענגט דורכאויס דעם זומער.

מערערע חרדישע מוסדות האבן אויך אנגעהויבן ארויס צו טראגן טיילווייז זייער ישיבה קטנה אפטיילונגען אויף א גאנץ יאריגן באנוץ צוליב דעם מאנגל אין פלאץ.
קאנצערט

א קאנצערט איז א מוזיקאלישער פארשטעלונג מיט א גענויעם סדר און פראטאקאל וויאזוי עס דארף צו פונקציאנירן און פרעזענטירט ווערן.

קאַטעגאָריע:מוזיק
משה גרינוואלד

הרב משה גרינוואלד אבד״ק חוסט מחבר ספר ערוגת הבושם איז געווען א תלמיד פון מהר״ם שי״ק וועלכער איז געווען א תלמיד פון חת״ם סופר.

## ביאגראפיע 
## פאמיליע 
געבוירן צו זיין טאטע ר׳ עמרם גרינוואלד און צו זיין מאמע לבית געשטעטנער.

חתונה געהאט מיט א קוזינע לבית געשטעטנער.

זיינע געשוויסטער.
* הרב אליעזר דוד. מחבר פון ספר קרן לדוד, רב פון אויבער ווישעווע און שפעטער רב אין ראש ישיבה אין די שטאט סאטמאר.

### קינדער 
* איידעם הרב אהרן זילבערשטיין אבד״ק בעלעד, זון פון ישעי׳ זילבערשטיין בעל מעשי למלך מווייטצען.
* הרב יעקב יחזקיהו גרינוואלד (א) מייסד שולשלת פאפא (הויף). מחבר ספר ויגד יעקב.
* הרב לוי יצחק גרינוואלד אבד״ק צעהלים. מחבר ספר מגדלות מרקחים.
* הרב אברהם יוסף גרינוואלד.
** הרב יהושע גרינוואלד אבד״ק חוסט.

קאטעגאריע:רבני אונגארן
יצחק יעקב ריינעס

יצחק יעקב ריינעס פון לידא ווערט געזעהן אלס גרינדער פון תנועת המזרחי צוזמנעמענדיג פארשידענע גרופעס וואס האבן זיך פאררופן אונטער דער ציון׳יסטישער באוועגונג און פאראייניגט אונטער איין פאן, מיט דער געדאנקענגאנד פון ״תורה ודעת״

ער האט אויפגעשטלט א ישיבה מיט דעם נאמען און אזוי איז געבליבן דער תנועת המזרחי אז מען היט שטרענג אפ אידישער מסורה אינאיינעם מיט וועלטליכע מדע.
ווערמאכט

ווערמאכט איז דער אפיציעלער נאמען פונעם דייטשן מיליטער. זיי זענען געווען די הויפט שפילער ביים צווייטן וועלט קריג.

קאטעגאריע:צווייטע וועלט מלחמה
ערשטע פרוי פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע

ערשטע פרוי איז א באצייכענונג צו די פרוי פון פרעזידענט ווי עס איז דער שטייגער אין אמעריקא אז אלעס ארום דעם פרעזידענט איז נומער איינס אדער ערשטע א שטייגער ווי עיר פארס איינס. אדער די ערשטע פאמיליע.
חזרת הש"ץ

חזרץ הש״ץ איז דער חלק פון סדר התפלה וואס דער שליח ציבור זאגט איבער די שמונה עשרה הויך אויפן קול און רוב פעלער נאכדעם וואס דער ציבור ענדיגט תפלת הלחש.

עס איז דא פארשידענע מנהגים איבער דעם בפרט ביי מנחה אין אסאך ערטער איז נישטא קיין חזרת הש״ץ נאר דער שליח ציבור זאגט פאראויס די ערשטע דריי ברכות און מען זאגט קדושה דערנאך זאגט דער ציבור די שטילע שמו״ע און מען זאגט קדיש אן קיין חזרת הש״ץ.

קאטעגאריע:תפילות
דזשאן לינדזיי

**דזשאן ווליט לינדזיי** (; 24סטן נאוועמבער 1921 – 19 דעצעמבער 2000) איז געווען אן אמעריקאנער פאליטיקער און אַדוואקאַט. ער האט געדינט ווי א קאנגרעסמאן, בירגערמייסטער פון ניו יארק סיטי און האט קאנדידירט פאר פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן. לינדזיי איז געווען א דעפוטאט אינעם הויז פון רעפרעזאנטיוון פון יאנואר 1959 ביז דעצעמבער 1965, און געווען בירגערמייסטער פון ניו יארק פון יאנואר 1966 ביז דעצעמבער 1973.

ער האט געהאט א גוטע צוזאמען ארבעט מיט חרדישע קהלות און עסקנים און האט דערפאר גענאסן פון זייער שטיצע ביי די וואלן.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטער פון ניו יארק
מחזיקי הדת (אנטווערפן)

מחזיקי הדת איז איינס פון די צוויי אפיציעלע ארטאהדאקסישע קהלות אין די שטאט אנטווערפן אונטער וועלכע אלע קלענערע קהלות זענען אונטערגעווארפן.

די אנדערע קהלה איז שומרי הדת.

פאר לאנגע יארן זענען געווען דער רב הרב חיים קרייזווירטה און דער הויפט דיין איז געווען הרב יצחק טוביה ווייס בעפאר ראש ישיבה אינאיינעם מיט רבי אליקים שלעזינגער אין ישיבה הרמה אין לאנדאן און דערנאך גאב״ד עדה החרדית אין ירושלים.

כמעט אלע פון די מער פרומערע קהלות זענען אונטער די קהלה.

די רבנים פון דער קהילה זענען געווען:
* הרב נח צבי אולמאן
* הרב מרדכי ראטנבערג (תרע"ב - תש"ד)
* הרב חיים קרייזווירטה
* הרב אלטער אליהו רובינשטיין
* הרב אהרן שיף ( תשע"א - )
ביכורים

ביכורים איז איינס פון די כ״ד מתנות כהונה וואס מען איז מחויב צו געבן פארן כהן.

דער דין פון די מצוה איז אז מען דארף אפשיידן די ערשט געצייטיגטע פרוכט פון די שבעת המינים פון די ביימער און דאס ארויף טראגן קיין ירושלים און דאס איבער געבן פארן כהן.

מען פלעגט טון די מצוה מיט גרויס שמחה און מיט געזאנג.

קאטעגאריע:תרי״ג מצוות
קאטעגאריע:מצוות התלויות בארץ
משלוח מנות

משלוח מנות איז איינס פון די מצוות היום וואס מען דארף איינהאלטן אין פורים.

דער דין דערפון איז אז מען דארף געבן פאר א צווייטן צוויי אנדערע ערליי פון עסנווארג און אדער געטראנקען.

דער דין איז אויך אז מען דארף עס געבן בייטאג נישט ביינאכט.

קאטעגאריע:פורים
אברהם צבי הלוי בעק

הרב אברהם צבי הלוי בעק נפ׳ תמוז ה׳תשע״ח. פארפאסער פון ספר ויצב אברהם איז באקאנט אלס אויסטראליער רב, זייענדיג דער רב פון קהל עדת ישראל מעלבוירן אויסטראליע פאר העכער דרייסיג יאר.

בעפאר איז ער געוועזן רב אין מאנטעווידעא אורוגוויי איבערנעמדיג די פאזיציע פון הרב אברהם לייטנער וועלכער האט זיך געהאט אוועקגעצויגן פון דארטן.

## ביאגראפיע
נאכן קריג געלערנט קודם אין ישיבה וואס שפראנערער רב האט אויפגעשטעלט אין בודאפעשט תיכף נאכן קריג.

שפעטער איז ער אנגעקומען קיין רוים איטאליע ווי ער האט געלערנט אין ישיבת מאור הגולה וועלכע איז געווען אויפגעשטעלט הרב יצחק אייזיק מאשקאוויטש אינאיינעם הרב אפרים אשרי מיט הרב מאשוקאבסקי.

פון דארט איז ער ארויף קיין ארץ ישראל און אריין לערנען אין וויזניצער ישיבה ווי ער איז געבליבן א וויזניצער חסיד דורכאויס זיין לעבן

## פאמיליע
### געשוויסטער
* הרב משה בער בעק.
* שוואגער אלקנה אוויטש לאנגיעריגער משגיח אין וויזניצער ישיבה אין בני ברק

### קינדער
* הרב חיים יודא אבד״ק עמק תפלה טשערקאס
* הרב מנחם דוב אבד״ק מאדא 
* הרב ברוך
* איידעם הרב ישראל חיים קאהן אדמו״ר נחלת אהרן (הויף)
* איידעם הרב יהודה הכהן כץ אבד״ק ויצב אברהם מעלבוירן אויסטראליע
* הרב שלמה אלימלך הכהן כ״ץ זון פון הרב אברהם אבד״ק משכנות לאביר יעקב, טאהש-מאנסי.
מנצפ"ך

מנצפ״ך זענען די פינעף אותיות וואס ווערן אנדערש געשריבן ביים ענדע פון א ווארט ווי אינדערמיט.
ריווערסייד ביה״ח (סעדל ברוק, נוי דזשערסי)

ריווערסייד ביה״ח לאקירט אין סעדל ברוק נוי דזשערסי. איז א ריזיגער אידישער ביה״ח מיט העכער 65,000 באערדיגטע.

פארשידענע קהלות האבן אייגענע אפטיילונגען (חלקה) אינערהאלב, צווישן זיי איז ביהמ״ד נוסח האר״י אין דער בראנקס.

## באקאנטע פערזענליכקייטן 
* חיים אברהם דובער לעווין (מלאך)

קאַטעגאָריע:בתי חיים אין אמעריקא
חליצה

חליצה איז איינס פון די תרי"ג מצוות.

דער יסוד פון די מצוה איז אז ווען א פרוי איז געווען פארהייראט צו א מאן און איר מאן איז געשטארבן אן קיין קינדער און ער האט איין אדער מער ברודער טאר די פרוי נישט חתונה האבן נאר זי דארף גיין פאר ייבום אדער חליצה.

חליצה הייסט אז איר פארשטארבענער מאן׳ס ברודער/ברודער׳ס ווילן זי נישט הייראטן דארף זי דאס אנזאגן פארן בי״ד און דער בי״ד הייסט איר אויפבונדן די שיך פון דעם ברודער און די פרוי דארף אויסשפייען דאן איז זי באפרייט צו חתונה האבן צו וועמען זי וויל.

די מצוה נעמט אריין זייער אסאך תנאים און עס זענען דא מערערע בתי דינים וואס געבן זיך אפ דערמיט.

קאטעגאריע:תרי״ג מצות
פיאניסט

א מענטש וואס שפילט מוזיק אויף א פיאנע הייסט א **פיאניסט**.

קאטעגאריע:מוזיק
קאטעגאריע:פיאניסטן
ביאלאג

ביאלאג אדער באיאלאג איז א מענטש וואס האט דעם וויסנשאפט איבער לעבן (ביאלאגיע).

דער גרונט פון דעם ואור איז באיא (ענגליש bio) וואס דער אידישער אפטייטש איז ׳לעבן׳

קאטעגאריע:ביאלאגיע
קאטעגאריע:וויסנשאפט
אדמו״ר

**אדמו״ר** איז דער טיטל אויסדרוק פאר א חסיד’ישער רבי פירער און מנהיג.

עס איז אריגינאל געווען געשריבן אד׳ונינו מ׳ורינו ור׳בינו מיט דער צייט איז דאס פארקורצט געווארן צו שרייבן בלויז אין ראשי תיבות.

עס זענען דא וואס פארקורצן דאס נאך מער אז פון אדמו״ר שליט״א ווערט דאס באצייכנט אין איין ווארט אש״ל, וואס דארף צו באדייטן א׳דמו״ר של׳יט״א.
שנה מעוברת

**שנה מעוברת** איז א יאר וואס עס לויפט צוויי מאל דער חודש אדר, מיטן ציל אוסצוגלייכן די שנות החמה וועלכע איז 365 טעג מיט די שנות הלבנה וועלכע איז בדרך כלל 354 טעג.

אין אזא יאר איז אין אדר א׳ דא א פורים קטן און אדר ב׳ איז פורים גדול אדער דער געהעריגער פורים.

דער דין איז אז ווען דער בי״ד זיצט דן צו זיין אויב מען זאל מעבר זיין דעם יאר אדער נישט דארפן זיי זיין אינגאנצן קאנצעטרירט, דערפאר שטעלן זיי נישט אפ אפילו צו ליינען קריאת שמע ווילאנג עס איז נישט אויסגעקלארט צו מען איז מעבר אדער נישט.
קאנגרעסמאן

א **קאנגרעסמאן** איז א פארטרעטער פון א קאנגרעס דיסטריקט אין פאל ווען עס איז א מאן. און פאל עס איז א פרוי ווערט זי אנגערופן קאנגרעספרוי.

עס איז אן ערוועלטע אמט פער צוויי יאר.

און פאל א קאנגרעס זיץ ווערט ליידיג איז דא עטליכע וועגן וויאזוי זיך צו פירן געווענליך ווענדט זיך עס אינעם גאווערנאר פון די סטעיט.
פלג המנחה

**פלג המנחה** איז דער אפטייטש האלב פון דער צייט וואס מען קען דאווענען מנחה. עס באציט זיך צו די צייט פון מנחה קטנה וואס ווערט צוטיילט אין צוויי אין די גענויע צייט אינדערמיט ווערט אנגערופן פלג המנחה.

עס איז דא מער ווי איין שיטה ווען דאס קומט אויס אין טאג.

עס איז נוגע פאר מערערע הלכות. צב״ש:
* עס איז די מערסט חשובע צייט פאר תפלת מנחה.
* פון דעמאלטס קען מען שוין צינדן די שבת ליכט און מקבל שבת זיין פרייטיג נאכמיטאג.
* עס איז די פריעסטע צייט וואס מען קען דאווענען מעריב. אויב האט מען געדאוונט מנחה פאר דעם פלג.
* עס איז די פריעסטע צייט וואס מען קען צינדן די מנורה חנוכה פאר די קומענדיגע נאכט.
חורבן אייראפע (רעסורסן)

## זאמלונגען און וועב באזירטע אינפארמאציע 
* באד ארעלסאן ארכיוו 

* יד ושם

* יו. עס. עיטש. עם. עם.

* ניו יארק פאבליק לייברערי נזכור אפטיילונג

## ביכער און פארש שטודיעס אדג 
* די צווייטע וועלט מלחמה. סענדער דייטש, 3 בענדער. אידיש.
* חורבן אונגארן. סענדער דייטש. אידיש.
* מן המיצר, הרב מיכאל בער ווייסמאנדל, בלויז הקדמה ער איז אוועק אינדערמיט. לשה״ק.

## אויסצוגן ארטיקלען און ביכער 
## פערזענליכע ביאגראפיע 
* איך וועל זיי איבערלעבן, חיים שלמה פריעדמאן, קראקא, אידיש.
* דער טאטע הייסט לויפן, פנחס ישעי קארנבלי. אידיש.

* זעקס יאר גיהנום, די סאסובער רביצין דערציילט:, אידיש

* מירער ישיבה אין גלות: ווען די וועלט האט געברענט. אלחנן יוסף הערצמאן. אידיש.

* נצח קדושים, אליהו שטיינבערגער, אידיש.

קאטעגאריע:חורבן אייראפע
ישראל ראזענבוים (סטאניסלאוו-מאנסי)

הרב ישראל ראזענבוים איז דער גרינדער פון סטאניסלאוו-מאנסי הויף אן אפצווייג פון זוטשקא-נאדבורנא זייענדיג א זון פון הרב יצחק אייזיק ערשטער זוטשקער רבי וועלכער איז געווען א זון פון ר׳ איתמר ראזנבוים פון נאדבורנא.

דער הויף געפונט זיך אין מאנסי און ווערט ווייטער געפירט דורך זיין זוהן הרב דוב בערל איידעם אין טענקא וועלכער האט פארברייטערט די קהלה און מוסדות אויף א פיל גרעסערן פארנעם 

## באיאגראפיע
## פאמיליע
ר׳ ישראל איז געווען פארהייראט צו הרב מנחם שלמה טויב קאלובער רבי פון וויליאמסבורג. וועלכער איז געווען א בן-אחר-בן אייניקל פון רבי אייזיקל קאלובער מיט נאך אסאך יחוס.

### קינדער
* הרב דוב בערל ממלא מקום.
* איידעם אדמו״ר יוסף שלמה ראזענבוים קרעטשניף-מאנסי, זון פון דוד משה ראזנבוים פון קרעטשניף.
קעיטי האַלפּער

קעטרין ראָוז האַלפּער (געבוירן דעם 11טן יולי, 1980/1981) איז אַן אַמעריקאַנער קאָמעדיאַן, שרייבערין, פילממאַכערין, פּאָדקאַסטערין און פּאָליטישע קאָמענטאַטאָרין. זי איז די גאַסטגעבערין פון דעם פּאָדקאַסט "די קעיטי האַלפּער שאָו" און מיט-גאַסטגעבערין פון דעם פּאָדקאַסט "ניצלעכע אידיאָטן" מיט אהרן מאַטע.

## פרי לעבן און בילדונג 
האַלפּער איז געבוירן געוואָרן אין ניו יאָרק סיטי. זי איז אויפגעוואַקסן אויף ריווערסייד דרייוו אויף דער אַפּער וועסט סייד פון מאַנהעטן. זי האָט גראַדויִרט פון דער דאַלטאָן שולע, און פון וועסליאַן אוניווערסיטעט אין 2003. זי איז פון אשכנזישער ייִדישער אָפּשטאַמונג און האָט זיך באַשריבן ווי אַ סעקולערע ייִד. איר פאָטער איז אַ פּסיכיאַטער און איר מוטער איז אַן ענגליש פּראָפעסאָרין און ראָמאַניסטין.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
אורסולא פון דער לייען

קליין | רעכטס | עמטלעכער פּאָרטרעט פון אורסולא פון דער לייען, פּרעזידענט פון דער אייראָפּעישער קאָמיסיע
**אורסולא גערטרוד פון דער לײען** (דייטש: *Ursula Gertrud* *von der Leyen –* געב׳ **אלברעכט** *Albrecht* דעם 8טן אָקטאָבער 1958) איז א דײטשע פּאָליטיקערין און דאָקטאָרין, וואָס דינט זינט 2019 ווי פאָרזיצערין פון דער אייראָפּעישער קאָמיסיע (די עקסעקוטיווע פונעם איי־פֿ). זי האָט געדינט אין דער דײטשישער בונדסרעגירונג צווישן 2005 און 2019, אין פארשיידענע פּאָסטן אין קאנצלערין אנגעלאַ מערקל׳ס קאבינעט, באזונדערש ווי בונדסמיניסטערין פון דער פארטיידיקונג. זי איז א מיטגליד פון דער צענטער־רעכטער ״קריסטלעך־דעמאָקראטישע אוניע״ (*Christlich Demokratische Union*, CDU), לויט ווי די ״אייראָפּעישע פאָלקספּארטיי״ (*European People’s Party*, EPP). אין מערץ 2024 האָט די EPP זי אויסקליבן אז איר שפּיצקאנדידאטקע צו פירן די קאמפּאניע פאר די קומעדיקע אייראָפּעוואלן. אין יולי 2024 איז זי ווידערגעוועלט אז פאָרזיצערין פון דער קאָמיסיע.
מאוריסיו חורחה יטאה

**מאוריסיו חורחה יטאה** (בספרדית: **Mauricio Jorge Yattah**) (בואנס איירס, 15 ביולי 1949 – בואנס איירס, 1 באפריל 2021), הידוע גם בשמו העברי **משֶה** (Moshe), היה מתנגד פוליטי ארגנטינאי, מורה לשפות, רואה חשבון מוסמך, ופוליטיקאי.

## חייו המוקדמים 
ימת היה כבן למשפחה יהודית מזרחית ממוצא סורי־לבנוני, אשר החזיקה בחנות בדים מפורסמת בשם *Sedería Víctor* באבנידה סנטה פה בבואנס איירס. לאחר שנים של מסעות בחוץ לארץ, חזר לפעילות חברתית ופוליטית בעיר הולדתו.

## הסכסוך על הקיר המשותף 
יטה זכה לתהילה מקומית בעיר מר דל פלאטה בעקבות תביעה חוקית ממושכת עם השופט ריקרדו בוראזאס בעניין נכסים סמוכים שייכים למשפחתו. סכסוך זה, הידוע בשם *״מלחמת הקיר המשותף״* (La guerra de la medianera), כלל 41 שופטים, 30 תיקים ו‑125 טענות על תקיפות, כולל ניסיון לרצח. התיק החל בתלונות רבות, ובסופו של דבר השופט בוראזאס הושעה ב‑25 ביוני 1992, ומאוחר יותר הודח מתפקידו באפריל 1995.

יטה סיפר שברח מבואנס איירס בעקבות תקיפות חוזרות, כולל מקרה שבו נורה עליו — והוא טען כי הספרים שנשא במעילו בלמו את כמות הנזק.

במסע הבחירות שלו הציע רפורמות קיצוניות כגון: חלוקה לארבע‑שבעה אזורים, מינוי שבעה סגני נשיא, והפיכת הרשויות המבצעות לגוף קולגיאלי (קולגיאום). יטאה טען כי בשל רצונו לשנות את המערכת, התקשורת מתעלמת ממנו, בהשפעת השירותים הבטחוניים לשעבר SIDE.

הוא סיים את קמפיין הבחירות לבדו בפארק ציבורי במר דל פלאטה במהלך סופת גשמים עזה. למרות מזג האוויר הסוער והיעדר תומכים, נשא דברים אחרונים ממגבר, כשהוא מצהיר כי בכל אופן יגיע לנשיאות.

## מותו 
יפתי מת במהלך שנתו בלילה ב‑1 באפריל 2021, לאחר שנים של בעיות לב, כשהוא מתגורר במצב כלכלי עניי יחסית על אף מורשת משפחתית מכובדת. מצבו הלבבי החריף במהלך הסגר החברתי המוחלט שהוטל עקב מגפת COVID‑19. הובא למנוחות בבית עלמין יהודי מזרחי בעיר, שבו נטמן כבעל זיקה חמה לזהותו הדתית והתרבותית.

## מורשת 
המוסד *Un Mundo Un Pueblo* (“עולם אחד, עם אחד”) שהקים בשנות השמונים נותר פעיל. המוסד עובד כיום על עריכה והוצאה לאור מחודשת של למעלה משישים ספרים וכתבים שפרסם במהלך חייו.

## מקורות
מאלעוו

**מאָלעוו**, אָדער **מאָגילעוו**, איז אַ שטאָט אין מזרח בעלארוס/רייסן. עס געפינט זיך אויף דער דניעפּער טייך, אן ערך 76 קילאָמעטער פון דעם גרענעץ מיטן סמאָלענסק אָבלאסט אין רוסלאַנד. אין 2025 איר באַפעלקערונג נעמט אריין 352,896 מענטשן. מאלעוו פירט זיך ווי דער אַדמיניסטראַטיווער צענטער פון מאָגילעוו ראיאן, און איז היינט די דריט-גרעסטע שטאט אין בעלארוס.

מאלעוו האט געהאט א גרויסע אידישע באפעלקערונג. אין 1897, האט מאלעוו 21,500 אידן, פון א גאנץ באפעלקערונג פון 41,100 מענטשן (ד"ה, מער ווי פופציק פראצענט זיינען געווען דעמאלט אידן). די נאציס ימ"ש האבן אומגעבראכט שיער ניט אלע אידן דארטן.

דוד פינסקי איז געבארן געווארן אין מאלעוו אין 1900.
קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס
קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן
מונבז

**מונבז** איז געווען א מלך אין אדיאבענע, וועלכער  האָט זיך מגייר געווען. ער האט געלעבּט אין דער  2טער העלפט פון 1טן יאָרהונדערט. זיין  פאַמיליע האָט נעהאָלפן די יידן אין ירושלים אין קאמף קענן די רוימער.

אין דער גמרא בבא בתרא י"א ווערט דערציילט, אַז מונבז המלך האָט אין הונגער-יאָרן געעפנט זיינע אוצרות און געטיילט  צדקה.

## קוואַלן
ועד הלאומי

דער **ועד הלאומי** (נאַציאָנאַלער קאָמיטעט) איז דער נאָמען פון א יידישן נאַציאָנאַל-ראַט  אין ארץ-ישראל, וועלכער האָט רעפּרעזענטירט דעם יידישן ישוב ביז דער גריגדונג אין ה' אייר תש"ח די מדינת ישראל. ער איז געװאָרן דערוויילט דורך דעם יידישן פּאַרלאַמענט (אספת הנבחרים).

## קוואַלן
קרובץ לפורים

" פון הרב זעליגמאן בער.|page=744]]
דער **קרובץ לפורים** איז א לאנגער פיוט געשריבן דורך אלעזר הקליר אין ארץ ישראל אין 7טן יארהונדערט. דער א פיוט איז א קרובץ (א פיוט מיט סטראפעס פאר יעדער ברכה אין שמונה עשרה) וואס טייל אשכנזי יידן לייען פורים.

## סטיל
דאס פיוט כאראקטעריזירט דעם סטיל פון הקלירי. ער האט עס געשריבן מיט א ספעציעלער שפראך מיט שווערע לה"קדיקע ווערטער, און פארקיצורטע ווערטער (צב"ש "הֶגֶן הנגזר" פון ווארט "הגונה"). דער קרובץ נעמט אריין א סך אלוזיעס צו תנ"ך און מדרש (בפרט פון א"י). אויכעט, עס זיינען דא אכראסטיקאנען פונעם א"ב, פונעם נאמען פונעם דיכטער "אלעזר בירבי קיליר חזק," און אכראסטיקאנען פון צוויי פסוקים פון מגילת אסתר. 

## פעלן פון ברכת "צמח דוד"
עס איז דא א סטראפע אין קרובץ פאר אלע ברכות פון שמונה עשרה אחוץ "את צמח דוד." א סך רבנים האבן פרובירן קלאר מאכן דעם טעם אין אלערליי אופנים. א פנים, דער טעם איז פאקטיש אז אין ארץ ישראל מען פלעגט ניט ליינען "את צמח דוד" ווי א באזונערע ברכה; ס'איז געווען טייל פון "בונה ירושלים" (נ.ב., אנשי א"י פלעגן לייענען טאקע אכטצן ברכות אין שמונה עשרה!). אזוי שטייט געשריבן אין תוספות הרי"ד, מסכת תענית, י"ג ע"א: "וטעמא דמלתא שהיו כוללים של דוד בבונה ירושלים. וכך אתה מוצא בקריבות שנתקנו על ח"י ברכות בפורים וביום הושענא ובי"ז בתמוז ובי' בטבת, הוא כולל של דוד בבונה ירושלים."

## הערות
בילו

**בילו** (ביל"ו) איז דער נאָמען פון אַ באַװעגונג צוישן יידישע סטודענטן אין רוסלאַנד אין יאָר 1882, נאָכן אויסברוך פון פּאָגראָמען אין רוסלאַנד,  אויסצווואַנדערן קיין ארץ ישראל און דארט זיך צו באַשעפטיקן  מיט לאַנדװירטשאַפט. דער נאָמען  ,בילו, איז די ראשי תיבות פון פּסוק  אין ישעיה ב' "בית יעקב לכו ונלכה"  ("הויז פון יעקב קומט און לאָמיר גיין."  איינע פון די קאָלאָניעס, װאָס זיי האָבן געגרינדעט איז געווען ,ראשון-לציון."

## קוואַלן
קאַטעגאָריע:ראשי תיבות
תכריכים

תכריכים זענען די קליידונג וואס מען טוט אן פאר א טויט׳ן קערפער פון א מענטש בשעת מען באגראבט איהם פארן אייביגן רוה.
אדאלף ביכלער

**אדאלף (אברהם) ביכלער** איז געווען א יידישער היסטאָריקער און אָריענטאַליסט, ספּעציעל אויף אַ ריי געביטן פון חכמת ישראל, געשריבן אַמײסטן אין דייטש, אויך אין ענגליש און פראַנצויזיש.  ער איז געשטאָרבן אין לאָנדאָן אין 1939.

## װערק
זיינע װערק זענען "די פּריסטער" (איבער די יידישע כהנים צום סוף פון בית שני); "די טאביאדן און אַניאדן" (וועגן די בני טוביה און חוניו אין דער פאר-חשמונאים-עפּאָכע; "דאָס סנהדרין"; "דער גלילשער עם הארץ" (א וויכטיקע אָפּהאַנדלונג איבערדער געזעלשאפטלעכער צעטילונג פון יידן אין ארץ-ישראל אין דעם 1טן יאָרהנדערט נאָכן חורבן בית שני), װי אויך פיל אַרטיקלען.

## קוואַלן
קאַטעגאָריע:שרייבער
איגנאץ גאלדציהער

**איגנאַץ גאָלדציהער** (1850-1921) איז געווען א יידישער געלערנטער אָריענטאָליסט אין אונגאַרן. זיינע ווערק (אַמייסטן אין דייטש) איבער דעם איסלאם, געהערן צו די פונדאַמענטאַלע ביכער אין דאָזיקן געביט.

ער האָט אויך פאַרעפנטלעכט אָפּהאַנדלונגען איבער דעם תרגום ירושלמי, איבער דעם מיטאָס ביי די אֵלטע העברעער, יידישע מנהגים אין די מאַכמעדאניש-רעליגיעזע ביכער, דער יידישער פּאָעזיע אין מיטלאַלטער און פיל אַנדערע. זיין באַדייטונג פאַר איר באַצוג צו דער אַראַבישער פּאָעזיעדער יידישער װיסנשאַפט איז גרויס.

## קוואַלן
קאַטעגאָריע:שרייבער
אלפרעד מעלטשעט

**אַלפרעד מאנד, 1שט בעראן מעלטשעט** (1868-1930), לאָרד (פריער געהייסן "מאָנד") איז געווען אן אָנגעזעענער פינאַנסיסט אין ענגלאנד. ער איז געווען  אן ענגלישער מיניסטער.

מעלטשעט איז געווען א פירער פון  ציוניזם, פּרעזידענט פון דעם יידישן  אַגענץ-ראַט פאַר אייראָפּע. אויף זיין נאָמען די קאָלאָניע אין מדינת ישראל "תל מונד".

## קוואַלן
קאַטעגאָריע:ציוניסטן
דוד ניימארק

**דוד ניימארק** (1866 אין גאליציע-1924 אין סינסינעטי, אַמעריקע), געלערנטער, מחבר פון "תולדות הפּילוסופיה בישראל" (געשיכטע פון פילאָזאָפיע ביי יידן) און אַנדערע װערק. זינט 1907 איז ער געווען פּראָפּעסאָר פאַר רעליגיעזער פילאָזאָפּיע אין "היברו יוניאן קאלעדזש" אין סינסינעטי.

## קוואַלן
קאטעגאריע:שרייבער
קאטעגאריע:פראפעסארן
קאטעגאריע:פילאסאפן
שמואל קרויס

**שמואל קרויס** (געבוירן 1866-1948) איז געווען א געלערנטער אין חכמת ישראל,  לאַנגיאריקער פּראָפּעסאָר אין ראבינער-סעמינאַר אין ווין.

ער איז דער מחבר פון "קדמוניות  התלמוד" (תלמודישע אַרכעאָלאָגיע), "די  גריכישע און לאַטײינישע ווערטער אין  תלמוד, מדרש און תרגום", ווי אויך טייל אַנדערע װערק און אָפּהאַנדלונגען, מייסטנס געשריבן אין דייטש.

## קוואַלן
קאטעגאריע:שרייבער
קאטעגאריע:פראפעסארן
קאַטעגאָריע:לינגוויסטן
המליץ

**המליץ** איז געווען א העברעאישע טאָג-צייטונג אין פּעטערבורג, רוסלאנד.

## געשיכטע
המליץ איז געגרינדעט דורך אַלעקסאַנדער צעדערבוים (ארז) אין יאָר 1860 אַלס װאָכנבלאַט, נאַכער דערשינען טעגלעך. עס האט פאַרעפנטלעכט אַרטיקלען פון די אָנגעזעענסטע העברעאישע שריפטשטעלער (אחד העם, יהודה לייב גארדאן און אנדערע). עס האט געווירקט דער לטובת ציון באַװעגונג. המליץ האט אויפגעהערט דערשיינען אין יאר 1904.
## קוואַלן
* 
קאַטעגאָריע:זשורנאלן
אברהם בער גאטלאבער

**אברהם בער גאָטלאָבער** (1811-1899) איז געווען א העברעאישער און יידישער שריפטשטעלער. ער איז באַקאַנט אויך אַלס "אב"ג." ער איז געווען צווישן די ערשטע משכילים אין אוקראינע.

## ווערק
אברהם בער גאטלאבער האט רעדאַגירט דעם "הבוקר אור" און האט געשריבן לידער און אויך האט מחבר געווען אַ ריי ביכער: "פּרחי האביב," "הנצנים," "כל שירי מהלאל," "בקורת לתולדות הקראים" (ווילנע 1865, אַ וויכטיקע אַרבעט איבער די קאַראַאימער), "תולדות הקבלה והחסידות"' (ווילנע 1869, ווערטפולע ידיעות וועגן אַמאָליקע רביים).

גאָטלאָבער האט איבערגעזעצט אויף העברעאיש מענדלסאָנס "ירושלים" און לעסינגס "נתן החכם." אין יידיש האט ער געשריבן "דאָס ליד פון קוגל" (פּאַראָדיע לויט פרידריך שילערס "די גלאָקע." ער האט אויך געשריבן "דער גלגול", "זכרונות וועגן יידישע שרייבער", און אַנדערע ווערק.

## קוואַלן
* אברהם-בער גאטלאבער און זיין עפאכע : לויט פארשיידענע קוועלן (א. פרידקין, ווילנע, 1925)

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך שרייבער
קאַטעגאָריע:משכילים
ארטור באלפור

**אַרטור באַלפור** (1849-1921) איז געווען אן ענגלישער לאָרד, וועמענס נאָמען איז פאַרבונדן מיט דער "באַלפור דעקלאַראציע", פאַרנומען פאַרשידענע מיניסטאָרן אַמטן, און דער צייט פון דער ערשטער וועלט-מלחמה, אין יאָר 1916, האָט ערפאַרנומען דעם אַמט אָלס ענגלישער אויסערן מיניסטער (ביז יאָר 1920). 

## באַלפור דעקלאַראציע און ציוניזם
באַלפור האָט  אין יאָר 1917, דעם 2טן נאָװעמבער, אַרױסגעגעבן צום יידישן פאָלק זיין "באַלפור דעקלאַראציע". די דאָזיקע דעקלאראציע האָט באַלפור אַדרעסירט צו לאָרד ראָטשילד, און זי אַנטהאַלט די דערקלערונג, אַז די ענגלישע רעגירונג סימפּאַטיזירט מיט די יידישע ציוניסטישע שטרעבונגען און װעטשטיצן די גרינדונג אין ארץ ישראל פון אַ נאַציאנאַלער היים פאר דעם ידישן פאָלק. 

לאָרד באַלפור האָט אויך דערנאָך מיטגעהאָלפן דעם ציוניזם. אין יאָר 1925 האָט ער אין ירושלים געעפנט די העברעאישע אוניווירסיטעט. לכבוד אים זענען אנגערופן געוואָרן א ריי גאסן אין א"י (אויך אין תל-אביב) מיטן נאָמען "באַל-פור", און אין עמק יזרעאל איז פאַראַן אַ קאָלאָניע מיטן נאָמען "בלפוריה" ("בלפוריא"). 

## ארבעטן
לאָרד באַלפור איז אויך געווען אַ שריפטשטעלער און פילאָזאָף ,און ער האָט געשריבן אין ענגליש באַדייטנדע ביכער.

## קוואַלן
יהודה מאגנעס

הרב **יהודה לייב מאַננעס** (געבוירן 1877 אין אַמעריקע - 1948) איז געווען א ציוניסטישער טוער, גרינדער און קאַנצלער פון דער העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים זינט 1924 אין ארץ ישראל. ער איז געווען דער מחבר פון רעדעס-זאַמלונג "נאומי הקנצלר."  

יהודה מאַננעס איז געווען דער פּאָליטיש-ציוניסטיש אָנהענגער פון "ברית שלום" באוועגונג.

## קוואלן
* 

קאַטעגאָריע:רבנים
קאַטעגאָריע:ציוניסטן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
גראָקיפּעדיע

**גראָקיפּעדיע** איז אַ פּראָיעקט פֿון אַן אָנלײַן־ענציקלאָפּעדיע, געטריבן דורך קינסטלעכע אינטעליגענץ, פּלאַנירט פֿון דער פֿירמע xAI, געגרינדעט דורך אילאן מאסק. איר ציל איז צו דינען ווי אַן אַלטערנאַטיוו צו וויקיפּעדיע און אָנצובאָטן גרעסערע פּינטלעכקייט, נייטראַליטעט און אינטעגריטעט פֿון אינהאַלט דורך דער ניצונג פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ. דער נאָמען שטאַמט פֿון דעם טשאַטבאָט גראָק, וואָס ווערט אויך אַנטוויקלט דורך xAI.

עס איז לאַנצירט געוואָרן דעם 28סטן אָקטאָבער 28סטן אקטאבער 2025. ביז איצט אַרײַננעמט זי בערך 800,000 אַרטיקלן, בלויז אויף ענגליש און גענערירט דורך גראָק.

קאַטעגאָריע:ענציקלאפעדיעס
שמחה פיעטרושקא

**שמחה בונים פיעטרושקא** (10 אקטאבער 1893 - אפריל 1950) איז געווען א יידישער שרייבער, זשורנאליסט, און איבערזעצער.

## לעבן
שמחה פיעטרושקא איז געבארן געווארן אין פראַגאַ, פוילן. דארטן איז ער געווארן אן עילוי. אין 1917 האט ער גראדוירט פון ישיבה פון שמואל אבֿרהם פּאָזנאַנסקי.

ער איז געווען א לערער און ביבליאָטעקאַר פון דער גרויסער שול אין ווארשע. צווישן 1926-1927 איז ער געפארן אין ארץ ישראל. דערנאך דעם איז ער געפארן אין די פאראײניגטע שטאטן און צוריקגעקומען קיין פוילן ביז דער מלחמה אין 1939. ער האט אימיגרירט קיין ניו יארק סיטי, און דערנאך אין מאנטרעאל. צוליב דעם איז ער באקומען דעם פריז "י. למד" אין 1950.

ער האט אויך ארויסגעגעבן דער "יודישע ענציקלאפעדיע" אין 1936, וואס איז געווארן די מקור פאר דער "יידישע פאלקס-ענציקלאפעדיע" (1943, און 1949).

## דרויסנדע לינקן
שמחה פיעטרושקאס ביכער:
* "משניות, מיט נקודות" באנד 1 2 3 4 5 6
*"יידישע פאלקס-ענציקלאפעדיע" (1949), באנד 1 2

## קוואלן
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך שרייבערקאַטעגאָריע:זשורנאליסטן
יאַמאַהאַ מאָטאָר קאָמפּאַני

**יאַמאַהאַ מאָטאָר קאָו., לטד.** (יאַמאַהאַ האַצודאָקי), איז אַ יאַפּאַנישער מאָטאָרסיקל און שיפל פאַבריקאַנט. עס איז אַ מולטינאַציאָנאַלע קאָרפּאָראַציע מיט אָפּעראַציעס אין אַרום 180 לענדער און ראַיאָנען, און איז דער וועלט'ס צווייט-גרעסטער פאַבריקאַנט פון מאָטאָרסיקלען און דער וועלט'ס גרעסטער פאַבריקאַנט פון שיפן .  

די פירמע איז א גאָר באַזונדערע ענטיטי פֿון דעם מוזיקאַלישן אינסטרומענטן פאַבריקאַנט יאַמאַהאַ ( האַמאַמאַצו, שיזואָקאַ ).

## בראַנד 
לינקס|קליין|250x250פיקס|יאַמאַהאַ SR
באַקאַנט ווי "יאַמאַהאַ פון דיזיין," איז יאַמאַהאַ העכסט געשעצט פֿאַר אירע עלעגאַנטע פֿאָרמען און אויפֿמערקזאַמקייט צו דעטאַלן. זי איז אויך באַקאַנט פֿאַר פּראָאַקטיוו אַרײַנפֿירן די לעצטע טעכנאָלאָגיע אין אירע פּראָדוקטן. זי האָט באַקומען צאָלרײַכע דיזיין־פּרײַזן, אַרײַנגערעכנט יאַפּאַן'ס גוטער דיזיין־פּרײַז און דײַטשלאַנד'ס רעד דאָט דיזיין־פּרײַז. 

## מאָטאָרספּאָרט 
זינט איר גרינדונג, האט די פירמע געהאט צאלרייכע ראַסינג הצלחות און מאָטאָרספּאָרט איז אַ טייל פון איר אידענטיטעט.
קליין|250x250פיקס|מאָטאָדזשי־פּי טשאַמפּיאָן וואַלענטינאָ ראָסי (2014)

## וועבלינקען
יעקב ספיר

הרב **יעקב ספּיר הלוי** (1822 אין ליטע - 1885 אין ירושלים) איז געווען א רייזנדער אין די מזרח-לענדער.

## לעבן
אין עלטער פון 10 יאָר  איז ער געקומען מיט זיין פאָטער, א נאכפאלגער פון דעם גר"א, קיין ארץ-ישראל. אין 1858 איז ער געפאָרן אַלס שד"ר (דעלעגאַט צו זאמלען געלט „שליחא דרבנן”) אין ווייטע מזרח-לענדער פאַר ארץ-ישראל-יידן. ער האָט דורכגערייזט גאַנץ עגיפּטן, תימן, אינדיע, כינע און אויסטראליע, און אומעטום, וואו ער איז געקומען, האָט ער אויסגעפאָרשט דאָס יידישע לעבן, די מגהגים, דעם יידישן פאָלקלאָר, און דאָס אַלץ באַשריבן אין זיין בוך „אבן ספּיר” אין 2 בענדער געדרוקט דורך דער „מקיצי נרדמים”.

## ווערק
* אבן ספיר
** באנד א (ליק 1866, מינץ)
** באנד ב (ליק 1878, מינץ)
* אגרת תימן השנית (1873 וולנא)

## קוואַלן
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראלקאַטעגאָריע:ארץ ישראלקאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
קלמן שולמאן

**קלמן שולמאַן** (1819-1899)  איז געווען א העברעאישער שריפטשטעלער און השכלה-פארשפּרייטער אין ווילנע. 

## ווערק
ער האט איבערגעזעצט אין העברעאיש װערק פון פלאוויוס, באַאַרבעט אַ וועלט געשיכטע ("דברי ימי עולם"), ראָמאַנען ("מסתרי פּאַריז" און אַנדערע), װי אויך ארץ-ישראל-באַשרייבונגען ("הליכות קדם"  ,"שבילי ארץ הקודש") און אַנדערע  ווערק.

## קוואַלן
עראַסמוס אין ראָטערדאַם

קליין|*עראַסמוס פון ראָטערדאַם* - פּאָרטרעט דורך האַנס האָלביין (דער ייִנגערער)
**Erasmus** (Desiderius) **פון ראַטערדאַם** (      (געבוירן 1591     )  איז געווען אַ האָלענדישער טעאָלאָג און געלערנטער, איינער פון די וויכטיקסטע הומאַניסטן פון דער רענעסאַנס און רעפאָרמאַציע פון די 15טע און 16טע יאָרהונדערטער, גערופן דורך סטעפֿאַן צווייג "דער ערשטער באַוואוסטזיניקער אייראָפּעער". ווײַל ער האָט קריטיקירט די ניט-קאָנפאָרמיסטישע רעאַליטעטן אין דער קאַטוילישער קירך פון זײַן צײַט איז ער באַטראַכט געוואָרן ווי אַ פֿאָרגייער פֿון רעליגיעזער רעפֿאָרם, כאָטש ער אַליין האָט נישט אָנגעהאַלטן פּראָטעסטאַנטיזם, נאָר האָט קאָנסיסטענט פֿאַרטיידיקט דעם גײַסט פֿון רעליגיעזער טאָלעראַנץ .
אלכסיי מירנצ'וק

**אַלעקסיי אַנדרעעוויטש מיראַנטשוק** (רוסיש: Алексей Андреевич Миранчук; געבוירן 17טן אקטאבער 1995, כ"ג תשרי ה'תשנ"ו) איז אַ רוסישער פוסבאָל שפּילער וואָס שפּילט ווי אַ פֿאָרווערטס און אַטאַקירנדיקער מיטל־פעלדער פֿאַר אַטלאַנטאַ יונייטעד פֿון דער מעידזשער ליג סאַקער און דער רוסישער נאַציאָנאַלער מאַנשאַפֿט.
קראסנאדאר

**קראסנאדאר** () איז די גרעסטע שטאט פֿון דרום רוסלאנד. זי ליגט אויפֿן קובאן טייך, נאענט צו דעם ים פון אזאוו און דעם שווארצער ים. די באפעלקערונג איז בערך 1.2 מיליאן מענטשן. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1793 און האט ערשט געהייסן **יעקאטערינאדאר** (). עס איז א וויכטיקער אינדוסטריעלער, האנדלס און קולטורעלער צענטער פֿון לאנד. מע רופֿט זי אפֿט די הויפטשטאט פֿון דרום רוסלאנד.

## דעמאגראפיע 
קראסנאדאר איז איינע פֿון די שטעט אין רוסלאנד וואס וואקסן די שנעלסטע. דאס פּאסירט הויפּטזעכלעך צוליב דער מיגראציע פֿון מענטשן, וועלכע קאמפּענסירט דעם נידעריקן געבורטס־ראטע אין די לעצטע יארן. די באפֿעלקערונג פֿון דער שטאט האט שוין דערגרייכט בערך 1.2 מיליאן מענטשן און זי האלט אין איין וואקסן. דער דעמאגראפֿישער בום שאפֿט אבער פּראבלעמען מיט דער שטאטישער אינפֿראסטרוקטור.

## בילדונג 
* קובאַן שטאַט אוניווערסיטעט

## גאלעריע 

Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg
2023-10-22. Краснодар DSC 7534.jpg
Медакадемия Краснодар Russia.JPG
View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg
Здание гостиницы централь 03.JPG
Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg
2022. Краснодар DSC 9475.jpg
Екатерина Великая. Монумент.JPG

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:שטעט אין רוסלאנד
קאַטעגאָריע:שטעט אין אייראפע
קאַטעגאָריע:מיליאנען-שטעט
אנטון מירנצ'וק

**אנטאן אנדרעעוויטש מיראנטשוק** (רוסיש: Антон Андреевич Миранчук; געבוירן דעם 17טן אקטאבער 1995 כ"ג תשרי תשנ"ו אין סלאוויאַנסק-אויף-קובאַן, קראַסנאָדאַר, רוסלאַנד) איז אַ רוסישער פוסבאָל שפּילער וואָס שפּילט ווי אַ מיטלפעלדער פֿאַר דינאַמאָ מאָסקווע אין דער רוסישער פּרעמיער ליגע און דער רוסישער נאַציאָנאַלער מאַנשאַפֿט. ער איז דער צווילינג ברודער פֿון פוסבאָל שפּילער אַלעקסיי מיראנטשוק.
Istnakliyat.com

**İstanbul Nakliyat**, profesyonel ekip ve modern araç filosuyla evden eve nakliyat, ofis taşıma ve şehirler arası taşımacılık hizmetleri sunar.
שינטא

**שינטאָ** ( יאַפּאַניש :**&#x9053;**) איז דער נאָמען געגעבן צו דער עטנישער רעליגיע פון יאַפּאַן, וואָס גייט צוריק צו אוראַלטע צייטן. 

פֿון די סוף 1870ער יאָרן ביז די סוף 1920ער יאָרן, איז דער שטאַטישער שינטאָ געבליבן אַ וויכטיקע באַזע פֿאַר נאַציאָנאַלער אידעאָלאָגיע און האָט געהאַט די שטיצע פֿון שטאַט אינסטיטוציעס. קייסער דינסט איז אנגענומען געוואָרן ווי אַן אינטעגראַלער טייל פֿון נאַציאָנאַלער אידענטיטעט, ווי אויך די דינסט פֿון טויטע זעלנער, וואָס זענען דערהויבן געוואָרן צום ראַנג פֿון געטער. 
קאַטעגאָריע:רעליגיע
קאַטעגאָריע:יאפאן
טשאַרלי קירק

קאַטעגאָריע:וויקידאטן עטיקעט פעלט אין יידיש
קאַטעגאָריע:וויקידאטן עטיקעט פעלט אין יידיש: פרעמיעס
2 זאאטאפיע

קליין
**2 זאָאָטאָפּיע** אדער **2 זאָאָטראָפּאָליס** (ענגליש: *2 Zootopia*) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער אנימירטער קאמעדיע-אוואנטורע פילם פון 2025 וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס. ער איז דער 55סטער פולער-לענג דיזני אנימירטער פילם. ער איז רעזשיסירט געווארן דורך בייראן האווארד און ריטש מור, און אריין זענען געווען די שטימעס פון דזשיניפער גודווין, דזשייסאן בעטמאן, אידריס עלבא, דזשעני סלייט, נייט טארענס, באני האנט, דאן לייק, טאמי טשאנג, דזשיי.קיי. סימאנס, אקטאוויע ספענסער, אלאן טודיק און שאקירא. דער פילם דיסקוטירט דאס אומגעריכטע שותפות צווישן א קיניגל וואס איז א פּאָליציאַנטקע און א רויטער פוקס וואס איז א פֿאַלשקייט-קינסטלער ווען זיי אויסלייזן א קאנספיראציע וועגן די פֿאַרשווינדונג פון ווילדע פֿאַרצירנדיקע זויג-באַשעפֿענישן וועלכע זענען אייַנוווינער אין א מעטראפאליס פון זויגערס.

## וועבלינקען
קאטעגאריע:2025 פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:דיזני אנימירטע פילמען
קאטעגאריע:פילמען איבער בעלי חיים
אברהם אליעזר אַלפּערשטיין

הרב **אברהם אליעזר אַלפּרשטיין** (ה'תרי"ג, 1853 - ה' שבט ה'תרע"ז, 28סטן יאנואר 1917) איז געווען אַ ליטוויש-אַמעריקאַנער רב און ראש ישיבה, אַ פרשנות אויפֿן ירושלמיער תלמוד, איינער פון די ערשטע ראשי ישיבה פון ישיבת רבינו יצחק אלחנן, און איינער פון די גרינדער פון דער אגודת הרבנים פון די פאַראייניקטע שטאַטן און קאַנאַדע.

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
בד"ץ בית יוסף

**בד"ץ בית יוסף** איז א כשר אגענטור געגרינדעט דורך רבי עובדיה יוסף און ווערט געפירט לויט זיינע פסק'ן, וועלכע זענען בכלל באזירט אויף די פסק'ן פון רבי יוסף קארו. דער בד"ץ איז איינגעשריבן אלס א פירמע אונטערן נאמען בד"ץ "בית יוסף" בע"מ.
קרן קיימת לישראל

**קרן קיימת לישראל** (קק"ל) טייטש „אייביקער פאָנד פאַר יידן” (מען רופט אים בקיצור „קרן קיימת”) איז דער פאָנד אויף אויסצוקויפן אין ארץ-ישראל די ערד, און זי זאָל בלייבן אויף אייביק דאָס אייגנטום פון יידישן פאָלק.

שמאל|ממוזער|230px|"הקופסא הכחולה" (די בלאע פושקע), 2006
קק"ל ווערט געגרינדעט געוואן אין 1920 אויפן 8טן ציויניסטישן קאָנגרעס אויפן גרונט פון פאָרשלאַג פון פּראָפעסאָר הערמאַן שאַפּירא אויפן ערשטן בונדיסטישן קאָנגרעס. דער קרן קימת האָט ביז 1947 אויסגעקויפט לערך 1,800,000 דונים, אויף וועלכע עס זענען געגרינדעט געװאָרן קאָלאָניעס ,שטאָטישע אינסטיטוציעס, געפּלאַנצט וועלדער ("יער הרצל" און אַנדערע). 

דער קרן קיימת זאַמלט די געלטער אין דער פאָרם פון ביישטייערונגען אין קופסאות, (פושקעס)  אינמאָליקע נדבות, ירושות, איינשרייבונגען אין „גאָלדענעם בוך”, באַזאַרן וכדומה. דאָס הױיפּט דירעקטאָריום געפינט זיך אין ירושלים. דער הויפּט-דירעקטאָר איז זינט 1921 ביז זיין טויט אין 1941, געווען מנחם מענדל אוסישקין. דער קרן קיימת איז אומאַפּהענגיג פון דער יידישער רעגירונג אין דער מדינת ישראל.

## קוואלן
* 

קאַטעגאָריע:ציוניזם
קאַטעגאָריע:ישראל
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
קאַטעגאָריע:יידישע ארגאניזאציעס
ווילדע קראַץ

**ווילדע קראַץ** איז א קאנאדישע בילדונגס-צייט סעריע פאר קינדער וואס ניצט א געמיש פון לעבעדיגע עקשן און אנימאציע. די סעריע איז באשאפן געווארן דורך די קראט ברידער, זאאלאגן קריס און מארטין, און פראדוצירט געווארן דורך די קראט ברידער קאמפאני און 9 סטארי מעדיע גרופע, און ווערט פרעזענטירט דורך TVOKids אין קאנאדע, און PBS קידס אין די פאראייניגטע שטאטן. די ציל פון דער שאו איז צו לערנען קינדער וועגן מינים, ביאלאגיע, זאאלאגיע, און עקאלאגיע, און ווי קליינע אקציעס קענען האבן א גרויסע ווירקונג. עס האט פארבינדונגען מיט די קראטס' פריערדיגע שאוס, קראטס' באשעפענישן און זאבאומאפו, און ווייזט אויף עטליכע כאראקטערן פון די לעצטע.
קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
ערד ליד

**"Earth Song"** (ערד ליד) איז א ליד פונעם אמעריקאנער זינגער מייקל זשעקסאן, וואס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך עפיק רעקארדס דעם 8טן נאוועמבער, 1995. דאס איז געווען די דריטע סינגל פון זשעקסאנ'ס ניינטן סטודיא-אלבום, *HIStory: Past, Present and Future, Book I*. דער ליד איז געשריבן און פראדוצירט געווארן דורך זשעקסאן, דעיוויד פאסטער און ביל באטרעל.

כאטש זשעקסאן האט שוין פריער ארויסגעגעבן לידער מיט א סאציאלע מעסעדזש, ווי למשל "We Are the World", "Man in the Mirror" און "Heal the World", איז אבער "Earth Song" געווען זיין ערשטע ליד וואס האט אפן גערעדט איבער די ענווייראמענט און איבער צער בעלי חיים. דער ליד איז ארויסגעקומען באגלייט מיט א רייכע מוזיק-ווידעאו, דירעקטירט דורך ניק בראנדט; די ווידעאו איז געפילמט געווארן אין פיר פארשידענע געגנטער, לייגנדיג א דגוש אויפן חורבן און דאס ווידער-אויפבוי פונעם ערד-קוגל.

"Earth Song" איז געווען ביים שפיץ פון די טשארטס אין ענגלאנד, וואו ס'איז געווען די קריסטמעס נומער 1 פאר יאר 1995. ס'האט אויך פארנומען דעם אויבנאן אין דייטשלאנד, איסלאנד, שפאניע, שוועדן און שווייץ, בשעת אין פראנקרייך, אירלאנד און האלאנד איז עס אנגעקומען צום צווייטן פלאץ. זשעקסאן האט באקומען אנערקענונג פאר דעם ליד פון פארשידענע ארגאניזאציעס פאר בעלי חיים און די ענווייראמענט. אין 1997 איז דער ליד נאמינירט געווארן פאר א גרעמי.

א טאנץ-ווערסיע פונעם ליד איז אריינגעלייגט געווארן אינעם 1997 רימיקס-אלבום *Blood on the Dance Floor*. שפעטער, אין 2011, איז דער ליד צוזאמענגעשטעלט געווארן מיט דער פאעמע Planet Earth (וואס איז פריער ערשינען אויף דעם *This Is It* אלבאם אין 2009) און איז ארויסגעגעבן געווארן אלס א ליד אויפן רימיקס-אלבום *Immortal*.
יעקב ראזנהיים

**יעקב ראזנהיים** (תרל״א - תשכ״ו) איז געווען איינער פון די גרינדער און פירער פון דער וועלטס אגודת ישראל.

קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
מאַקעדאניש

**מאַקעדאָניש** מערסט אָפט רעפערס צו עמעצער אָדער עפּעס פון אָדער קרויוויש צו מאַקעדאָניע
ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע

**די ירושלים צענטראלע בוס סטאַנציע** איז א הויפט פובליקער טראַנספאָרט צענטער אין ירושלים, פון וואַנעט  פֿאָרן אָפ צווישן־שטאָטישע בוס ליניעס פֿון דער שטאָט צו אַנדערע שטעט און שטעטלעך אין ישראל. די סטאַנציע איז א טייל פֿון אַ גרעסערן טראַנספּאָרט צענטער, וואָס נעמט אַרײן אַ סטאַנציע אויף דער רויטער ליניע פֿון דער ירושלים לייכטער באַן, א צוקונפטדיקע סטאנציע אויף דער גרינער ליניע און די ירושלים – יצחק נבון באַן סטאַנציע, דער סוף־פונקט פֿון דער הויך-גיך ליניע קיין ירושלים וואָס האָט אָנגעהויבן אַרבעטן אין סעפּטעמבער 2018. די צענטראַלע באַס סטאַנציע.
[לינקס|קליין|250x250פיקס|דער הויפּט אַרייַנגאַנג צו דער צענטראַלער בוס סטאַנציע אין ירושלים ( [2017 )]]

## ליניעס פון דער סטאנציע 
## גאלעריע 

טעקע:PikiWiki_Israel_4926_Central_Bus_Station_Jerusalem.jpg|לינק=קובץ:PikiWiki_Israel_4926_Central_Bus_Station_Jerusalem.jpg|טעקסט=רציפי התחנה ב-1984| די סטאנציע פּלאַטפאָרמעס אין 1984
טעקע:PikiWiki_Israel_4925_Central_Bus_Station_Jerusalem.jpg|לינק=קובץ:PikiWiki_Israel_4925_Central_Bus_Station_Jerusalem.jpg|טעקסט=תחנות הורדה ב-1984| אַראָפּלאָדן סטאַנציעס אין 1984
טעקע:PikiWiki_Israel_4928_Central_Bus_Station_Jerusalem.jpg|לינק=קובץ:PikiWiki_Israel_4928_Central_Bus_Station_Jerusalem.jpg|טעקסט=היציאה מהתחנה ב-1984| ארויסגאנג פון דער סטאנציע אין 1984
טעקע:התחנה_המרכזית_ירושלים_עבודות_רק"ל.JPG|לינק=קובץ:התחנה_המרכזית_ירושלים_עבודות_רק"ל.JPG|טעקסט=התחנה המרכזית על רקע העבודות להקמת הרכבת הקלה בירושלים ברחוב יפו| די צענטראלע בוס סטאנציע קעגן דעם הינטערגרונט פון די ארבעט צו בויען די ירושלים לייכטע באן אויף יפו גאס
טעקע:MOZESY2K2006_0504_213659.JPG|לינק=קובץ:MOZESY2K2006_0504_213659.JPG|טעקסט=מסוף הורדת נוסעים| פּאַסאַזשיר אַראָפּלאָזן טערמינאַל
טעקע:Jerusalem_CBS.JPG|לינק=קובץ:Jerusalem_CBS.JPG|טעקסט=בניין התחנה המרכזית מגג בנייני האומה| די צענטראלע בוס סטאנציע געביידע פון דעם דאך פון די נאציאנאל געביידעס
טעקע:The_entrance_to_the_Jerusalem_Central_Station_parking_lot.jpg|לינק=קובץ:The_entrance_to_the_Jerusalem_Central_Station_parking_lot.jpg|טעקסט=הכניסה לחניית התחנה המרכזית| אריינגאנג צום צענטראלן סטאנציע פארקינג לאט
טעקע:Tahana_merkazit.JPG|לינק=קובץ:Tahana_merkazit.JPG|טעקסט=תחנת הרכבת הקלה ליד התחנה המרכזית| טראם סטאנציע לעבן דער צענטראלער בוס סטאנציע

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ירושלים
קאַטעגאָריע:בוסן
קריית יערים-טעלז־סטאן

**קִרְיַת יְעָרִים-טֶלְז־סְטוֹן**, אויך באקאנט אלס **טֶעלְז־סְטאן**, איז א לאקאלע ראט אין דעם ירושלים קארידאר, מערב פון אבו גוש און מזרח פון נווה אילן. דער ראט ווערט כאראקטעריזירט דורך א רעליגיעז-חרדישע באפעלקערונג, מיט איבער 7,700 איינוואוינער. די ישוב איז געגרינדעט געווארן אין די 1970ער יארן אויף דער איניציאטיוו פון רבי אליעזר סאָראצקין און מיט געלט פון דעם אמעריקאנער פילאנטראפ אירווינג סטאון, מיטן ציל צו דינען אלס א היים פאר דער טעלז ישיבה – א גרויסע ליטווישע ישיבה וואס שטאמט פון דער שטאט טעלז, ליטע, און וואס, נאך דעם חורבן, האט ווייטער געארבעט אין קליוולאנד, אמעריקע, וואו זי אפערירט ביזן היינטיגן טאג.
## ראו גם
* טעלזער ישיבה
בערקאן

**בערקאַן** () איז אַ שטאָט אין צפון־מזרח מאראקא. זי געפינט זיך באגרענעצט דורך דעם מיטלענדישן ים אין צפון, דעם קיס טייך (מאראקא־אלזשיר גרענעץ) אין מזרח, די אוּדזשדאַ־אנגד פראווינץ אין מזרח, נאדור פראווינץ אין מערב און טאַורירט פראווינץ אין דרום. בערקאַן איז די הויפטשטאט פון בערקאַנע פראווינץ.

די שטאָט איז באקאנט פֿאַר אירע לאנדווירטשאפטלעכע פראדוקטן, בפרט קלעמענטינען און אנדערע ציטרוס פרוכטן. אין צענטער פון דער שטאָט שטייט אַ גרויסע סטאַטוע פון אַ מאראנץ.

## צווילינג שטעט 
בערקאַן איז פארצווילינגט מיט:

* 
* 
* 
* 
* 

## רעפערענצן 
*

קאַטעגאָריע:פראווינץ הויפטשטעט אין מאראָקאָ
קאַטעגאָריע:שטעט אין בערקאַנע פראווינץ
קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא
ישיבת פורת יוסף

**ישיבת פורת יוסף** איז אַ ספרדישע ישיבה אין ירושלים, מיט לאָקאַציעס אין סיי דער אַלטשטאָט און סיי דעם גאולה קוואַרטאַל. דער נאמען פורת יוסף מיינט "יוסף איז א פרוכטבארער בוים" נאך דעם פסוק בראשית מ"ט:כ"ב.

## **געשיכטע** 
ישיבת אוהל מועד, מיטגעגרינדעט דורך רבנים עזרא הררי-רפול און רפאל שלמה לאַניאַדאָ אין ירושלים אין 1904, איז געווען דער פארגייער צו דער ישיבה פורת יוסף. הררי-רפול האט אויך געעפנט נאך א ישיבה אין 1918 וואס האט זיך פאראייניגט מיט פורת יוסף אין 1923. די גרונטשטיין פאר דער ישיבה "פורת יוסף" איז געלייגט געווארן אין ירושלים'ס אלטשטאט אין 1914. יוסף שלום, אַ באַגדאַדישער פילאַנטראָפּ פֿון קאלקאטאַ, אינדיע, האט ארגינעל געקויפט דעם פלאץ מיט א קוק אויפן הר הבית מיט דער כוונה צו בויען א שפיטאל. ווען ער האט געשריבן צום בן איש חי פון באגדאד פאר זיין מיינונג, האט דער חכם אים איבערצייגט צו גרינדן א ישיבה אנשטאט. קאנסטרוקציע איז פארשפעטיקט געווארן, אָבער, צוליב דער ערשטער וועלט מלחמה; די ישיבה איז ענדלעך איינגעעפנט געווארן אין 1923. דער ברייטער קאַמפּוס איז באַשטאַנען פון אַ גרויסן בית מדרש;

קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
טרבור דניאל ניל

**טרעוואָר דניאל ניל** (געבוירן 28סטן סעפטעמבער, 1994, כ"ג תשרי ה'תשנ"ה) איז אַן אמעריקאנער זינגער-לידער-שרײַבער.
די דאַלטאָנס (2010 טעלעוויזיע סעריע)

די דאַלטאָנס (באקאנט ווי Les Dalton אין פראנצויזיש) איז אַ פראנצויזיש קאָמעדיע אַנימאַטעד טעלעוויזיע סעריע באזירט אויף די ווערק פון קינסטלער מאָריס און שרייַבער René Goscinny ווי עס פאָוקיסיז אויף די פיר הויפּט ווילאַנז פון די קאָמיקער בוך סעריע Lucky Luke וואָס פּרובירן צו אַנטלויפן די טורמע זיי. באַקומען פארשפארט יעדער מאָל Lucky Luke קאַפּטשערז זיי. די ווייַזן איז אַדאַפּטיד דורך Olivier Jean-Marie און Jean-François Henry, בשעת די סעריע איז רעזשיסירט דורך  [1] Charles Vaucelle. 

קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
יעקב יוסף דוד שנעעבאלג

ער האט א שיינע גרויסע בית המדרש און וויליאמסבורג אויף פרענקלין

ער איז די עלטסטע זוהן פון ר' מענדל שנעבאלג טשערנאוויצע רבי

ער האט א באשיידענע חבורה פון אינגעלייט וואס זענען זייער געטריי צו איהם און זיי זענען אינגאנצן מקושר מיט איהם בכל נפשם ומאודם
אלגן

[קליין|230x230פיקס|*[Codium|קאָדיום* אַלגע אויף רעאוניאן אינזל.]]
**אַלגן** (*Algae*; איינצאָל: *Alga*) זענען אַ פאָליפֿילעטישע גרופע פון אָרגאַניזמען, מערסטנס אייקאַריאטן, וואס פֿירן פאָטאָסינטעז. אַלגן האָבן נישט קיין וואָרצלען און זענען אַנדערש פון געוויינטלעכע וואַסער־פֿלאַנצן אין זייער אופֿן פון רעפראדוקציע. רובֿ לעבן אונטער וואַסער און אין אַנדערע פֿייכטע ערטער. עס איז נישטאָ קיין איינגעשטימטע דעפֿיניציע וואָס  באַגרענעצט קלאָר די גרופּע פון אַלגן, און געוויסע אָרגאַניזמען קענען געהערן צו איר לויט איין דעפֿיניציע און  נישט פֿון איר לויט אַן אַנדערער.

קאַטעגאָריע:ארגאניזמען
בַא סינג סע

**בַא סינג סע** איז די הויפּטשטאָט פֿון דעם **ערד-קעניגרײַך** און די גרעסטע שטאָט אין דער וועלט פֿון *"אַוואַטאַר: דער לעצטער לופֿט-בייגער"*. דער נאָמען "בַא סינג סע" מיינט "די אומדורכברעכלעכע שטאָט," צוליב די גוואַלדיקע הויכע מויערן וואָס רינגלען זיך אַרום איר.

## געאָגראַפֿיע און סטרוקטור 
די שטאָט איז באַקאַנט פֿאַר איר סאָציאַלער און עקאָנאָמישער צעטיילונג, וואָס ווערט דורכגעפֿירט דורך דריי הויפּט "רינגען":

* **דער אונטערשטער רינג:** וווּ עס וווינען די פּליטים און די אָרעמע קלאַסן. עס איז דאָרטן זייער פֿול מיט מענטשן, אָבער אויך פֿול מיט לעבן.
* **דער מיטעלער רינג:** דער היים פֿון דעם מיטל-קלאַס, מיט פֿילע געשעפֿטן, רעסטאָראַנען, און די באַרימטע בַא סינג סע אוניווערסיטעט.
* **דער אויבערשטער רינג:** וווּ די רייכע אריסטאָקראַטן און רעגירונג-באַאַמטע וווינען אין שילעכץ און שטילקייט. דאָ געפֿינט זיך אויך דער פּאַלאַץ פֿון דעם ערד-קעניג.
דאנקערווארט

**דאנקערװארט** ( האלענדיש : **Donkervoort Automobielen BV**) איז א האלענדישער פאבריקאנט פון לייכטע, האנט-געבויטע ספארט אויטאס. די קאַר מאַרקע איז געגרינדעט געווארן אין 1978 דורך יאָפ דאנקערװארט. אין אָנפֿאנג האט די פירמע גענוצט פארד מאטארן. אין 1996 האבן זיי געטוישט די מאטארן צו אאודי מאטארן. דאנקערװאָרט'ס מאטא איז "קיין קאמפראמיס נישט" - פארן אן עלעקטראנישע הילף ווי ABS (אנטי-לאק ברעמזע־סיסטעם), עלעקטראנישע סטאביליטעט פראגראם (ESP) אדער קראַפֿט־קערעווען.

יאָפ האָט געגרינדעט די פֿירמע ווי אַן אימפארטירער פון קיט אויטאס אין 1978, אָבער נאָכדעם וואָס ער האָט אַנטדעקט אַז ער דאַרף מאַכן באַדייטנדיקע מאדיפֿיקאַציעס צו מאַכן די קיט מאַשינען וועג-לעגאַל, האָט ער אָנגעהויבן בויען די ערשטע S7 אויטאס ניצנדיק אַ פלאַן געארבעט פון די לאטוס זיבן אין אַ זאפאס אין טינהאווען.  אין 1983, האט די דאנקערווארט פֿירמע זיך אריבערגעצויגן צו אַ גרעסערע פּראָדוקציע איינריכטונג אין לאסדרעכט, און דערנאָך אין 2000 אריבערגעצויגן צו זיין איצטיקן הויפטקוואַרטיר און פאַבריק אין לעליסטאַד. שאַסי פראָדוקציע, פֿריער געהאַנדלט דורך אַן דרויסנדיגן פֿאַרזארגער, האט מען אריינגעברענגט  אין-הויז אין 2003.

די פֿירמע פֿאַרקויפֿט אויטאס אין אייראפע, צפון אמעריקע, ישראל און די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן . ווייניג פון דער פֿירמע'ס אויטאס האבן דערגרייכט ישראל. 
קליין|דאנקערווארט D8 270 RS

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס
קאַטעגאָריע:האלאנד
אמוניציע בערגל טראם סטאנציע

לינקס|קליין|300x300פיקס|קנופ פֿון בר-לב בולעוואַר און לוי אשכול בולעוואַר. איבער דעם קנופ זעט מען דעם טראַם קומענדיק אַרײן אין אמוניציע בערגל סטאַנציע.
**אַמוניציע בערגל  טראַם סטאנציע** איז א סטאנציע אויף דער רויטער ליניע פון דער ירושלים לייכטער באן, וואס וועט אויך זיין א צוקונפֿטיגע סטאנציע אויף דער גרינער ליניע, און דינט אלס א טראנספארטאציע צענטער אין צפון־מזרח ירושלים .

## וועגן דער סטאנציע 
די סטאנציע געפֿינט זיך אויפן ברעג פון צוויי הויפט דורכגאסן אין ירושלים: בר-לב בולעוואַר, א טייל פון שאסיי 60 וואס גייט אריבער דער שטאָט פון צפון צו דרום, און אשכול בולעוואַר, וואס איז א טייל פון דער דורכגאַס וואס פֿארבינדט די הזיתים קרייצוועג מיטן אריינגאנג קיין ירושלים (שאסיי 417) פון מזרח צו מערב. די סטאנציע געפֿינט זיך אויפן ברעג פון דער שטאט'ס געדיכטער געגנט, וואס מאכט זי פֿאר א צענטראלן פונקט פאר די וואס קומען קיין ירושלים פון מזרח און צפון-מזרח, צוזאמען מיט איינוואוינער פון הר הצופים און פסגת זאב.  די ישראל פאליציי נאציאנאלע הויפטקווארטיר געפֿינט זיך לעבן דער סטאנציע.

די סטאנציע דינט אלס א טראנספארטאציע צענטער פאר די מעלה אדומים אויטאבוס ליניעס, און דינט אלס אן ענדפונקט פאר די ליניעס קייןבנימין און שומרון, ביתר עילית און מודיעין עילית, מיט א צאל שטאָטישע און אינטערשטאָטישע ליניעס וואס אפערירן ביי דער סטאנציע.

אלס טייל פון דער קאנסטרוקציע פון דער גרינע ליניע, האט מען געבויט דרום פון דער סטאנציע א צווייג.

## טעראר־אטאקעס ביי דער סטאנציע 
עטלעכע אטאקעס זענען פֿארגעקומען אין דער סטאנציע:

* **אטאקע אויף דער סטאנציע**: דעם 22סטן אקטאבער 2014, האט א טעראריסט גע׳הרג׳עט חיה זיסל ברוין, א דריי-מאנאטיק ישראלדיק קינד, און קרן ימימה מוסקערא, א 22-יעריקע אימיגראנטין פון עקוואדאר, אין א אטאק מיט א ראם, ווען זיי האבן געווארט ביי דער אמוניציע בערגל סטאנציע. אין צוגאָב צו די צוויי טויטע, זענען נאך זיבן מענטשן פֿארוואונדעט געווארן. דער טעראריסט האט פרובירט צו אנטלויפן, איז געווארן דערשאסן, און געכאפט. 
* .דעם 8טן אקטאבער 2015, איז פֿארגעקומען א מעסער־אטאקע אין דער סטאנציע. איין בירגער איז ערנסט פֿארוואונדעט געווארן.
* דעם 30סטן אקטאבער 2015, האט א מעסער־אטאקע ביי דער סטאנציע פארוואונדעט צוויי בירגער, און דער טעראריסט איז געווארן נייטראליזירט.
* דעם 9טן אקטאבער 2016, איז פֿארגעקומען א שיסעריי אין דריי לאקאציעס אין ירושלים, איינע פון זיי איז געווען אין אט דער סטאנציע. אלס רעזולטאט פון דער שיסעריי אין דער סטאנציע, איז ליוונא מאליחי, א 60 יעריגע ירושלים איינוואוינערין, קריטיש פארוואונדעט געווארן און געשטארבן פון אירע וואונדן.
* דעם 24סטן מאַי 2021, האט א טעראריסט געשטאכן און מיטלמעסיג פארוואונדעט צוויי זעלנער אין דער סטאנציע.
* דעם 9טן יולי 2023, האט א טעראריסטקע פרובירט צו שטעכן א זיכערהייטס־וועכטער ביי דער סטאנציע.

## אויסלייג 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ארטיקלען מיט לאקאציע מאפע מוסטערן
קאַטעגאָריע:ארטיקלען מיט קאארדינאטן
קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן
קאַטעגאָריע:ירושלים טראמוויי
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
טרוגוט

**טרוגוט** (אין תאריפית: **Truggut**, **ⵜⵔⵓⴳⴳⵓⵜ**; אין אַראַביש: **تروكوت**) איז אַ דאָרפישע קאמונה אין צפון־מזרח מאראקא, ליגנדיק אין דער פּראַווינץ דריוש אין דער אוריענטאל־ראיאן.

לויטן צענזוס פון 2004 האָט די קאמונה געהאַט אַ באַפעלקערונג פון 11,541 מענטשן אין 1,745 הויזגעזינטן.

די היימישע באַפעלקערונג איז מערסטנס באשטייט פון מענטשן וואָס רעדן תאַריפית, אַן אַמאַזיגישער דיאַלעקט וואָס איז ברייט פארשפרייט אין דעם ריף־געגנט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא