open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
דריטע וועלט-מלחמה

די **דריטע וועלט-מלחמה** איז וואס מען רופט א מעגלעכע דריטע וועלט-מלחמה. דאס באדייט א וועלט-מלחמה וואס קען אפשר פאסירן און וואלט זיין דער נאכפאלגער פון דער צווייטער וועלט-מלחמה (1939-1945).

א וועלט-מלחמה קען זיין איינער אין וואס א צאל מדינות אינעם וועלט קעמפן צווישן זיך, א מאל איבער פארשידענע קאנטינענטן, אבער אפשר נישט. א געוואלטיקער מלחמה צווישן צוויי אדער דריי גרויסע מאכטן וואלט זיין א וועלט-מלחמה.

ווייל טעכנאלאגיע און געווער זענען געווארן אזוי אוואנסירט מיינען רוב מענטשן אז אויב אזא מלחמה וועט א מאל געשעען וועט מען אפשר ניצן קערן, ביאלאגישע און כעמישע געווער. ביאלאגישע געווער זענען לעבעדיקע זאכן, געוויינטלעך באקטעריע אדער ווירוסן. כעמישע געווער וועלן אפשר נישט טייטן שנעל, נאר פארגיפטיקן מענטשן אדער זייערע אייגנטומס. קערן, ביאלאגישע און כעמישע געווער צוזאמען רופט מען מאסן פארניכטונג געווער. דערקעגן, קאנווענציאנעלע געווער זענען "נארמאלע" סארטן ווי ביקסן אדער נישט-קערנדיקע באמבעס.

מאסן פארניכטונג קען באשעדיקן רוב דעם ערד פלאנעט און טייטן א סך מענטשן און אנדערע ארגאניזמען. א שפריכווארט וואס ווערט אפט מיוחס צו אלבערט איינשטיין זאגט: "איך קען נישט וועלכע געווער וועט מען קעמפן דערמיט אין דער דריטער וועלט-מלחמה, נאר אינעם פערטן וועלט-מלחמה וועט מען קעמפן מיט שטעקנס און שטיינער". איינשטיין האט אפשר נישט טאקע דאס געזאגט, אבער לויט אנדערע זאכן וואס ער האט געזאגט האט ער געמיינט אז די געווער אין דער דריטער וועלט-מלחמה וואלט זיין אזוי צעשטערעריש אז זיי וואלט ענדיקן די ציוויליזאציע ווי באקאנט היינט.

## אמתע געשעענישן מיט דער ביינאמען "דריטער וועלט-מלחמה" 
טייל געשעענישן ווי דער קאַלטער קריג האט מען גערופן די "דריטע וועלט-מלחמה". געוועזענער פאראייניקטע שטאטן פרעזידענט דזשארדזש וו. בוש האט פארגלייכט די מלחמה קעגן טעראר צו דער דריטער וועלט-מלחמה.

די דאזיקע געשעענישן זענען ביידע געווען נישט אפילו ענלעך מיט וואס א וועלט-מלחמה וואלט זיין. דער קאלטער קריג איז נישט געווען קיין קריג, און דער איראקער מלחמה איז געווען מערסטנס קאנווענציאנאל און געשלאסן אום איין געגנט אין גענעראל. טעראריזם איז טאקע א סארט געפעכט, אבער נישט קיין וועלט-מלחמה.

קאטעגאריע:מלחמות
גדעון סער

**גדעון משה סַעַר** (געבוירן דעם 9טן דעצעמבער 1966, חנוכה כ"ו כסלו ה'תשכ"ז) איז א ישראלישער פאליטיקער, א כנסת דעפוטאט און אנפירער פון דער  "נייע האפֿענונג" פארטיי.

ער איז אן אדוואקאט, און האט געדינט ווי בילדונגס מיניסטער און אינערן מיניסטער און פלעג זיין א כנסת דעפוטאט פון דער ליכוד פארטיי.

קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:מיניסטארן אין ישראל
עקיבא וויינגארטען

**עקיבא וויינגארטן** (געבוירן ל' כסלו ה'תשמ"ה) איז דער רב פון דרעזדן אין דייטשלאנד און פון דער  "מגוון" רעפארמער געמיינדע אין באזעל, שווייץ. ער האט געגרינדעט די ישיבת בעש"ט דרעזדן, א ישיבה פאר יונגע בחורים און מיידלעך וועלכע זיינען אפגעפארן פון דעם ארטאדרקסישן שטייגער.

## ביאגראפיע 
וויינגארטן איז געבוירן געווארן ל' כסלו תשמ"ד אין מאנסי, ניו יארק, צו זיין פאטער הרב יוסף וויינגארטן, דיין אין בית דין עזר המשפט אין מאנסי, און צו זיין מוטער מרת שרה גיטל, טאכטער פון הרב ישראל יצחק גאביוף. ער האט געלערנט אין סאטמאר חדר אין לייקוואד, ניו דזשערסי, אין ישיבת חיי תורה אין מאנסי, און שפעטער האט ער געלערנט אין דער מירער ישיבה אין ירושלים.

## עסקנות 
וויינגארטן איז געווען א שרייבער אין חרדישע וועבזייטלן. ער איז געווען א משמש אין "היכל בעש"ט" שול אין בני ברק.

## אין דייטשלאנד 
אין תשע"ד האט ער פארלאזט ארץ ישראל און איז געפארן קיין בערלין, בשעת ער האט שטודירט יודנטום אין דעם פאטסדאם אוניווערסיטעט האט ער געגרינדעט די קהילה "היכל בעש"ט בערלין". אין תשע"ט איז ער גערופן געווארן צו זיין רב פון דרעזדן און פון דער "מגוון"  רעפארמער געמיינדע אין באזעל.
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד
קאַטעגאָריע:אפגעפארענער

קאַטעגאָריע:ראבייס
גילה קצב

**גילה קצב** (געבוירן תל אביב 1948 ה'תש"ח) איז געווען די ווייב פון געוועזענעם פרעזידענט משה קצב זינט 1969. זי איז געווען די ווייב פון דעם אכטן פרעזידענט פון מדינת ישראל פון 1טן אויגוסט 2000 ביז 1טן יולי 2007. זי האט לאנגע יארן געארבעט אין דער יד שרה און דעם ראט. רעגולער אַרבעט פֿאַר וועגן דרייַסיק יאָר אין בנק לאומי.

ווען איר מאַן איז אָנגעקלאָגט און קאָנוויקטעד פון שענדונג, ניט אָרנטלעך אַטאַקע און געשלעכט כעראַסמאַנט פון וואָמען וואָס זענען סאַבאָרדאַנייטיד צו אים בשעת ער געדינט ווי טוריזם מיניסטער און פּרעזידענט, KTSB געשטאנען פֿאַר איר מאַן 'ס רעכט, און געשטיצט זיין קליימז אַז ער איז אומשולדיק און פאַלש.

גילא קצב איז געבוירן אין הדסה שפיטאל אין תל אביב-יפו אין 1948, די טאכטער ​​פון **בן-ציון** און **רחל פרעדאני** (געבוירן **אלפסי**), מיטגלידער פון דער בית"ר באוועגונג אין פוילן און אוקראינע, חסידים פון גור. איר זיידע איז געווען איינער פון די גרינדער. פון בני ברק.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
אלעקסיי נאוואלני

**אַלעקסיי אַנטאלעוויטש נאַוואַלני**  (געבוירן דעם 4טן יוני 1976) אין דער געגנט פון מאסקווע איז געווען א רוסישער אדוואקאט און א פאליטיקאנט. ער איז פון דער גרויסער אפאזיציע פירער קעגן דעם פרעזידענט וולאדימיר פוטין. און ער פירט גרויסע פראטעסטן אקעגן אים.

נאוואלני פירט א בלאג אויפן אינטערנעט וואו ער דעקט אויף די קארופטירטע מעשים פון דער רוסישער רעגירונג בכלל און פון פוטין בפרט.

אויך פירט ער א פאליטישע פארטיי מיטן נאמען רוסלאנד פונעם צוקונפט. די פארטיי איז געלאפן אין מאסקווע פאר בירגערמייסטער און האט באקומען 27 פראצענט פון די שטימען.

אין אויגוסט 2020 איז ער פארגיפטיגט געווארן אויף א פליגער אינמיטן וועג פון טאמסק קיין מאסקווע דורך נאוואטשיק גאז. מען האט אים אראפ געלייגט אין בערלין זיך צו היילן.

אין יאנואר ווען ער איז צוריק געקומען קיין רוסלאנד איז ארעסטירט געווארן. וואו ער איז נאך ביז יעצט.
קאַטעגאָריע:רוסישע פאליטיקער
פרינץ פיליפ, הערצאג פון עדינבורג

**פרינץ פֿיליפ, הערצאג פון עדינבורג** (געבוירן **פרינץ פֿיליפ פון גריכנלאנד און דענמארק**; 10טן יוני 1921– 9טן אפריל 2021), איז געווען א מיטגליד פון דער בריטישער קעניגלעכער משפּחה ווי דער מאן פון עליזאבעט די צווייטע.

פיליפ איז געבוירן געווארן  אין די גריכישע און דענישע קעניגלעכע משפחות . ער איז געבוירן אין גריכנלאנד, אָבער זיין משפּחה איז פארטריבן געווארן פון לאנד ווען ער איז געווען אַכצן חדשים אַלט. נאָך זיין בילדונג אין פֿראַנקרייך, דייַטשלאַנד און דעם פֿאַראייניקטן קעניגרייך, איז ער אריין אין קעניגלעכן ים־פֿלאט אין 1939, אַלט 18 יאר. פון יולי 1939, האט ער אנגעהויבן קארעספאנדירן מיט דער דרייַצן־יעריגער פּרינצעסין עליזאַבעט, וועמען ער האט ערשט באגעגנט אין 1934. במשך דער צווייטער וועלט־מלחמה האט ער געדינט אויסגעצייכענט אין די מיטללענדישע און פּאַצפֿישע ים־פֿלאטן.

נאָך דער מלחמה, האָט דזשארזש דער זעקסטער דערלויבט פיליפ חתונה צו האבן מיט עליזאבעט׳ן. בעפֿאַר דער אפיציעלער מעלדונג פון זייער דערלאבונג אין יולי 1947, האט ער אפגעזאגט זיינע גריכישע און דענישע טיטלען און סטילן, איז געווארן אַ נאַטוראַליזרטער בריטישער בירגער, און האט אנגענומען די פאַמיליע־נאמען מאנטבאטן פון זיין מוטערלעכע זיידע-באָבע. ער האט געהייראט עליזאַבעט אום 20סטן נאוועמבער 1947. גלייך פאר דער חתונה, האָט אים דער קעניג געשאנקען מיטן סטיל *His Royal Highness* (*היז רויעל היינעס*, ״זיין קעניגלעכע הויכקייט״) און האט אים געמאכט הערצאג פון עדינבורג, ערל פון מעריאָנעט, און באַראָן גריניטש. 

פיליפ האט פארלאזט אַקטיוו מיליטער דינסט ווען עליזאַבעט איז געווארן די מלכּה אין 1952, ווען ער האט שוין דערגרייכט די ראַנג פון קאַמאַנדער, און איז געווארן אַ בריטישער פרינץ אין 1957. פיליפ האט געהאט פיר קינדער מיט עליזאַבעט: טשאַרלס, פּרינס פון וויילס ; אַן, פּרינסצעסין רויאַל ; פּרינץ ענדרו, הערצאג פון יארק ; און פּרינץ עדוואַרד, ערל פון וועסעקס . דורך אַ בריטיש אָרדער אין קאָנסיל געזעץ וואָס איז ארויס אין 1960, קינדסקינדער פון די פּאָר וואָס טראָגן נישט קיין קעניגלעכע סטילן און טיטלען קענען ניצן דען פאַמיליע־נאמען מאַנטבאַטן-ווינדזאָר, וואָס ווערט אויך געניצט דורך עטלעכע מיטגלידער פון דער קעניג־פֿאמיליע  וואָס האָבן יא טיטלען,  ווי אַן, ענדרו און עדוואַרד.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:הויז פון ווינדזאר
קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן
קאַטעגאָריע:פרינצן
הר ברכה

**הר ברכה** איז אַ ייִדישער קהילה-יישוב אין שומרון, קילאָמעטער צו דרום פון שכם. דער יישוב ברכה איז געגרינדעט געוואָרן אין דעצעמבער 1983 און ער געהערט צום שומרון רעגיִאָנאַלן ראַט. די באַפעלקערונג פונעם יישוב באַטרעפט אַן ערך 450 משפּחות.

דער נאָמען פונעם ישוב שטאַמט פון פסוק: "וְנָתַתָּה אֶת הַבְּרָכָה עַל הַר גְּרִזִים וְאֶת הַקְּלָלָה עַל הַר עֵיבָל"

## וועבלינקען 
* "הר ברכה" באתר מועצת יש"ע

קאַטעגאָריע:שומרון
קאַטעגאָריע:יישובים
יעקב יוסף משה סלאנים

רבי **יעקב יוסף משה סלאָנים** (תר"ם - י"ב תשרי תרח"ץ; 1880 - 12טן סעפטעמבער 1937) איז געווען דער לעצטער אשכנזישער רב פון חברון. זיין זון און טאָכטער זענען דערמאָרדעט געוואָרן אין די געשעענישן פון 1929.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געוואן אין חברון אין יאר תר"מ 1880, צו רב שניאור זלמן סלאנים און צו מושקא מרים. ער האט באקומען היתר הוראה אין ירושלים יונגערהייט.

קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:חברון

קאַטעגאָריע:ליובאוויטשער חסידים
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
אינטערסלאוויש

די **אינטערסלאווישע שפראך** (medžuslovjansky, меджусловјанскы, ⱞⰵⰴⰶⱆⱄⰾⱁⰲⱝⱀⱄⰽⱏⰹ) איז א געפלאנטע סלאווישע שפראך, באשאפן דורך יאן וואן שטיינבערגן און ווויטעך מערונקא אין די יאהרן פון 2017-2006 ווי א מיטל פון קאמוניקאציע צווישן מענטשן פון פארשידענע סלאווישע לענדער. דאס אינטערסלאוויש איז באזירט הויפּטזעכלעך אויף דער אלט קירכע סלאוואנישער שפּראַך, אבער אויך אויף די נאציאנאלע סלאווישע שפראכן. מען שרייבט זי מיטן קירילישן און מיטן לאטיינישן אלפאבעט (אן די אותיות q w x אבער מיט נאך פֿיר אותיות מיט טאגן: č š ž ě).

די שפראך האט בערך צוויי טויזנט רעדער.

## זעט אויך 
* עספעראנטא‏

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* אפיציעל וועבזייטל
* אינטערסלאוויש-װערטערביכער 
* Slovjani.info - זשורנאל אויף אינטערסלאוויש

קאַטעגאָריע:סלאווישע שפראכן
קאטעגאריע:געבויעטע שפראכן
קאַטעגאָריע:שפראכן
מיינע שפריכווערטער

**מיינע שפריכווערטער**, איז א היימיש יידיש סלאגאן ביכל; דאס דריטע אפציעלע ביכל, געשריבן דורכן שרייבער מנשה לוסטיג.

דאס ביכל איז זייער באלערענט און טיף, און איז ווי ראשי פרקים צו אסאך מחשבות, וואס טוט ארויסהייבן סענסיטיווע שטריכן פון דאס מענטשהייט געפירעכטס.

## אינהאלט 
דאס ביכל פארמאגט איבער דריי-הונדערט שפריכווערטער און אַפאָריזמען, אין זיבן שפראכן; יידיש, עברית, ענגליש, פארטוגעזיש, פראנצויזיש, רוסיש, דייטש.

דאס זענען אבסעלוטע געדאַנקען פרוכט פון זיין לעבנס ערפאַרונג, וואס איז עהם געקומען אין געדאנק אין פארשידענע צייטן, דורכאויס זיין לעבן ביז אהער.

עס האט אן אילוסטרירט בילד צו יעדע סלאגאן, און דערונטער איז פארהאנען ווערטער פון אויטענטישע הייליגע קוועלער, וואס צייגן ביילייפיג צו, צום זעלבן געדאנק.

## וועבלינקען
* איינצוהאנדלען א געדרוקטער ביכל
* די דיגיטאלע ביכל אויף **װיקיבּיבּליאָטעק**

קאַטעגאָריע:אויסדרוקן
קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאטעגאריע:מנשה לוסטיג
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאַטעגאָריע:העברעיאישע ביכער
קאַטעגאָריע:ביכער לויט שפראך
קאַטעגאָריע:ביכער
קאַטעגאָריע:יידישע אויסדרוקן
בהימראא ראמזשי אמבעדקאר

**בהימראַא ראַמזשי אַמבעדקאַר** (; ; 14טן אפריל 1891 - 6טן דעצעמבער 1956), איז געווען אן אינדישער פילאסאף, יוריסט, אדוואקאט, עקאנאמיסט, פאליטיקער און סאציאלער רעפארמער.

ער ווערט בארעכענט דער הויפט ארכיטעקט פון דער קאנסטיטוציע פון אינדיע.

קאַטעגאָריע:מענטשן פון אינדיע
קאַטעגאָריע:פאליטיקער

קאַטעגאָריע:פילאסאפן
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
דוד משה ראזענבוים (קריית גת)

רבי **דוד משה ראזנבוים** (געבוירן ה'תשל"ג, 1973 ) איז דער  קרעטשענעווער רבי אין קרית גת.
## ביאגראפיע 
רבי דוד משה איז דער עלטסטער זון פון רבי ישראל ניסן ראזנבוים, קרעטשענעווער רבי פון קרית גת, און יוטא מרים. ער איז געבוירן אין תשל"ג; אין א בונד געשלאסן מיט דער באטייליגונג פון זיין זיידן רבי איתמר ראזנבוים, האט מען אים א נאמען געגעבן דוד משה, נאכן זיידן רבי דוד משה פון קרעטשניף.

ער האט חתונה געהאט מיט בת שבע, טאכטער פון רבי עקיבא ראבינאוויטש - דער פאריסאווער רבי . נאך זײַן חתונה האָט ער געוואוינט אין קרית גת.

## זיינע רבי׳ס 
רבי דוד משה האט געלערנט פיל אין דער חב"ד תורה און פאָרלייגן אַ וואכנשריפט לעקציע אין ספר התניא . ער איז געפארן צו רבי מנחם מענדל שניאורסאָן, און האָט אפילו אָנגערופן זײַן זון נאָך אים.

## דער אָנהייב פון פירערשאַפט 
הרב דוד משה האָט אָנגעפֿירט מיטן גרינדן די אינסטיטוציעס פון זיין פאָטער אין שכונה רמות דוד אין קרית גת.

בעת דעם טאטנס לוויה דעם 16טן חשוון תשמ"ד, איז ער געקרוינט געווארן דורך זיין פעטער רבי מנחם אליעזר זאב ראזנבוים ממלא מקום פון זיין פאטער אין קרית גת.

## וועבלינקען 
* פּראָפיל: דער נייַער נאכפאלגער פון קרעטשניף קרית גת

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
יעקב מאיר

250px|קליין| הרב יעקב מאיר
הרב **יעקב מאיר** (ז' אייר ה'תרט"ז, 12טן מיי 1856 – שבת ט' סיון ה'תרצ"ט, 26סטן מיי 1939) איז געווען דער ערשטער ספרדישער הויפט רב ״ראשון לציון״ פון ארץ ישראל אלס טייל פון הויפט רבנות, און איז אויך געווען א שד"ר.

## ביאגראפיע 
ממוזער|454x454 פיקסלים|הרב יעקב מאיר אין יאר 1936 (לערך)הרב מאיר איז געבוירן געווארן אין ירושלים. צו זיין פאטער כָלֵב מירקאדו מאיר און זיין מוטער ריינה מאיר. ער האט  געלערנט ביי רבי מנחם בכר יצחק, און אין עלטער פון 15 יאר האט ער אנגעהויבן לערנען ביי דעם מקובל רבי אהרן עזריאל (איידעם פון רבי אליעזר פאפו בעל פלא יועץ), א מקובל זקן פון דער ישיבה "בית אל".

אין עלטער פון 16 יאָר האָט ער חתונה געהאַט מיט רחל יצחקי, און אין די ערשטע יאָרן נאָך זיין חתונה האָט ער ווייטער געלערנט תורה.

זיין איידעם איז געווען רפאל יהושע עזריאל. 

זיין שוועסטער רבקה קסטל האט געהייראט רבי מאיר שמואל קאסטעל.
## פטירה
הרב יעקב מאיר איז נפטר געווארן ט' סיון תרצ"ט. אינעם זעלבן שבת וואס רבי יעקב מאיר איז נפטר געווארן, איז אויך נפטר געווארן רבי יעקב חיים סופר, מחבר פונעם כף החיים, די לוויה פאר זיי ביידע איז פארגעקומען זונטאג און איז געווען איינע פון ​​די גרעסטע לוויות וואס ירושלים קען שוין יארן יובל.
קאַטעגאָריע:ספרדישע רבנים
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל

קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
אמאזאן (פירמע)

עמעזאן (ענגליש:  Amazon) איז אן אמעריקאנער טעכנאלאגישע פירמע, וואס איז באזירט אין סיאטעל, וואשינגטאן, און איז איינס פון די גרעסטע פירמעס אין דער וועלט, מיט א וועבזייטל וואו מענטשן קויפן און פארקויפן פראדוקטן אויף זייער וועבזייטל.

## די פירמע 
קליין|די פירמע'ס לאגא
די פירמע איז געגרינדעט געווארן דורך דזשעף בעזאס, אין דער גאראדזש פון זיין הויז אין בעלוויו, וואשינגטאן, אום 5טן יולי, 1994.

אריגינעל האט זיין פירמע בלויז פארקויפט ביכער; אבער מיט די צייט האט ער אנגעהויבן פארקויפן עלעקטראניקס, ווייכווארג, מעבל, שפילצייג, צירונג און וואס ער האט נאר געקענט.

עמעזאן איז אין א קורצע צייט אפשניט פון עטליכע יאר געווארן די מערסט ווערטפולע פירמע אין די פאראייניגטע שטאטן, און די גרעסטע אינטערנעט פירמע אין דער וועלט.

קאַטעגאָריע:פירמעס
קאַטעגאָריע:אינטערנעץ פירמעס
חיים מערץ

רבי **חיים מערץ** (תש"ו – ד' אייר תש"פ) איז געווען דער רבי פון "תולעת יעקב" חסידות אין וויליאמסבורג.

## ביאגראפיע 
ער איז געווען דער עלטסטער זון פון רבי יחזקאל שרגא מערץ, באקאנט אלס רבי יחזקאל'ע, און ער האט חתונה געהאט מיט מרת רחל, א טאכטער פון דער קאזשניצער רבי, רבי מרדכי האלפערין.

נאך זיין טאטנ'ס פטירה האט ער איבערגענומען די תולעת יעקב קהילה אין וויליאמסבורג, און געפירט רבי'סטעווע.

חודש ניסן תש"פ איז ער קראנק געווארן מיט דער קאראנא ווירוס, און נאך עטליכע וואכן זיך וואלגערן אין שפיטאל בין מוות לחיים, איז ער נפטר געווארן ה' אייר תש"פ, אין עלטער פון 73 יאר.

ער איז געקומען לקבורה אין ניו דזשערזי.

## שטורעם ביי דער לויה 
ביי זיין לויה וואס איז פארגעקומען אינמיטן דער קאראנא פאנדעמיע, האבן זיך טויזנטער אידן צוזאמגענומען און שווארץ געמאכט די ארומיגע גאסן פון זיין שול, קעגן די רעגירונג געזונטהייט באווארונונגען קעגן פארזאמלונגען אין צייט פון א מגיפה. 

עס איז אנטשטאנען א שטורעם ווען דער מעיאר ביל דיבלאזיא איז פערזענליך אראפגעקומען און פארארדענט פאר די פאליציי צו פארטרייבן די טויזנטער פארזאמלטע. דער אינצידענט איז ברייט פארשמירט געווארן אין דער פרעסע ארום דער וועלט.

## רעפערענצן 
* א באריכט פון דער לויה אויף עי.פי.
* א באריכט  פון זיין פטירה אויף JDN
* א באשרייבונג  אין המודיע 

קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער רבנים
זלמן לייב פעלדמאן

**זלמן לייב פעלדמאן** איז דער משמש פון דער סאטמארער שול אויף ראדני סטריט אין וויליאמסבורג וואס דינט אויך אלס דער משמש פון דער סאטמארער חברה קדישא.

קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער
קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
לארע בוש

**לארא ליין וולש בוש** (געבוירן דעם י' חשוון ה'תש"ז, 4טן נאוועמבער 1946) איז די פרוי פון דזשארדזש וו. בוש, דער 43טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אַמעריקע. זי איז געווען די ערשטע דאמע פון ​​די פארייניקטע שטאטן פון 2001 - 2009.ממוזער|250px|דזשארדזש וואקער בוש פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן מיט זיין ווייב לארא בוש
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער

קאַטעגאָריע:ערשטע דאמעס פון די פאראייניגטע שטאטן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מירון טראגעדיע תשפ"א

פֿארטאגס ל"ג בעומר (י״ח אייר) ה'תשפ"א, דעם 30סטן אפריל איז געווארן א גרויסע געדרענג וואס האט צוגעברענגט אויף א בהָלה ביים ארויסגאנג פון דער הדלקה ביים תולדות אהרן רבי׳ן נעבן דעם ציון פון רבי שמעון בר יוחאי אין מירון, ווען 45 מענער און קינדער זענען ליידער אומגעקומען און 102 זענען פארוואונדעט געווארן, נאכדעם וואס זיי זענען צעטרעטן געווארן אין א שטארקן געדרענג*.*

דאס האט פאסירט אינמיטן דער הילולא פון רבי שמעון וואס קומט פאר יעדע יאר אין מירון ווען יידן קומען צוזאמען ביים ציון. בשעת מעשה זענען געווען ביים ציון בערך 100,000 יידן.

ס׳איז געווען די ערגסטע ציווילע קאטאסטראפֿע אין דער היסטאריע פון ישראל.

## נפטרים 
## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ל"ג בעומר
קאַטעגאָריע:מאסן-פאניקן
קאַטעגאָריע:2021
קאַטעגאָריע:מירון
גיערמא לאסא

**גיערמא לאַסא** (; געב' דעם 16 נאוועמבער 1955) איז דער קומענדיקער פרעזידענט פון דער רעפובליק פון  עקוואדאר. ער איז אן עקאנאמיסט געבילדעט אין עקוואדאר, בעלגיע און די פאראייניגטע שטאטן.

ער איז געוויילט געווארן פרעזידענט צום ערשט אין אפריל 2021 און מ'וועט אים איינשווערן אום 24סטן מיי 2021. 

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן
קאַטעגאָריע:עקוואדאר
קאַטעגאָריע:עקאנאמיסטן
דזשיין אסטן

**דזשיין אסטן** (; 16טן דעצעמבער 1775 – 18טן יולי 1817) איז געווען אן ענגלישע ראמאניסטקע. זי איז איינע פון די בארימטסטע און מערסט באליבטע שרייבער אין דער ענגלישער ליטעראטור.

דזשיין אסטן איז געבוירן געווארן דעם 16טן דעצעמבער 1775 אין סטיוונטאן, לעבן בייזינגסטאק. זי איז געבילדעט געווארן מערסטנס דורך איר פאטער און אירע עלטערע ברידער, און אויך האט זי געליינט אליין. זי האט געוואוינט אין סטיוונטאן מיט איר משפחה. זיי האבן זיך געצויגן קיין באט, סאמערסעט, ווען איר פאטער האט זיך פענסיאנירט אין יאר 1801. ווען ער איז געשטארבן אין 1805, האט זי ארומגעוואנדערט מיט איר מוטער. אין 1809, האבן זיי זיך באזעצט אין טשאטאן, לעבן אלטאן, האמפשיר. מיי 1817 האט זי זיך געצויגן קיין ווינטשעסטער כדי צו זיין נאנט צו איר דאקטער, און זי איז געשטארבן דארט אום 18טן יולי 1817.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ענגלענדער
קאַטעגאָריע:ראמאניסטן
ירמיה דאמען

**ירמיה חיים דאמען** (געבוירן תשי״א) איז דער הויפט בעל תפילה און קאמפאזיטאר פון ניגונים אין דעם בעלזער הויף אין ירושלים. ער איז אויך א משגיח אין דער בעלזער ישיבה אין טעלז-סטאן.

## לעבנסגעשיכטע 
דאמען איז געבוירן געווארן און אויפגעצויגן אין בני ברק אין א בעלזער משפחה פאטער רבי יצחק איטשע דמן. ער האט אויסגעלערנט חסידישע מוזיק פון זיין פאטער, איטשע דאמען פון ראזוואדאוו, וואס איז געווען א בעל תפילה און באהאוונט מיט די ראזוואדאוו-ראפשיצער ניגונים. ער האט געלערנט אין בעלזער מוסדות.
קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים
קאַטעגאָריע:בעלי תפילות
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק
מארטין היידעגער

**מאַרטין היידעגער** ( דייטשיש : *Martin Heidegger***;** 26סטן סעפטעמבער 1889 - 26סטן מאי 1976) איז געווען א דייטשער פילאסאף וואס האט עוסק געווען אין אנטאלאגיע, עסטעטיק, פילאסאפיע פון טעכנאלאגיע און פענאָמענאלאגיע, און האט באאיינפלוסט דעם שטראָם פון עקזיסטענציאליזם.

זײַן הויפּט-ווערק איז געווען דער עסיי " זײן און צייט" (1927), וואָס ער האָט געווידמעט צו עדמונד הוסערל, זײן לערער פון פילאסאפיע. היידעגער איז געווארן א מיטגליד אין דער נאצי פארטיי און זיי האבן אים באשטימט רעקטאָר פונעם אוניווערסיטעט פון פרייבורג . אין דעם ראם, האט מען פאַרבאָטן הוסערל (וואָס איז געווען פֿון א ייִדישן אָפשטאַם) צו נוצן די אוניווערסיטעט ביבליאָטעק, און די ייִדישע לעקטארס אין דעם אוניווערסיטעט זענען האט מען אפגעזאגט פון זייערע שטעלעס.

## לעבן 
היידעגער איז געבוירן געוואָרן אין דעם שטעטל מאַסקירך אין באַדען, דייטשלאנד.  פון 1909 ביז 1911 האט ער שטודירט טעאלאגיע אין אוניווערסיטעט פון פרייבורג, און שפעטער האט ער שטודירט דארט פילאסאפיע. אין 1914 האָט ער געענדיקט זײַן דאָקטאָר-דיסערטאציע וועגן "פסיכאלאגיזם". אין 1916, ער געשריבן זיין דיסערטאציע וועגן דזשאן דענס סקאטוס, וואָס האָט אים געגעבן די רעכט צו דינען אין אַן אוניווערסיטעט שטעלע.

קאַטעגאָריע:נאציס
קלמן כהנא

הרב ד"ר **קלמן כהנא** (כ״ב אייר תר"ע - י״א אלול תשנ"א; 31סטן מאי 1910 - 20סטן אויגוסט 1991) איז געווען רב פון קיבוץ חפץ חיים, גרינדער און פירער פונם בית מדרש פאר הלכה אין דער לאנדווירטשאפט־זידלונג, און מחבר פון א סך ספרים. ער איז געווען איינער פון די פירער פון פועלי אגודת ישראל, איינער פון די אונטערשרייבער פון דער דעקלאראציע פון אומאפהענגיקייט, א כנסת דעפוטאט און וויצע מיניסטער פון בילדונג און קולטור אין די ישראל רעגירונגען .

## לעבנסגעשיכטע 
ער איז געבוירן אין דער שטאט בראד אין גאליציע, דעמאלסט אונטער דער הערשאפט פון  דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע (היינט אין אוקראינע) אין א רבנישער משפּחה, די כהנא העלער פאמיליע, אין 1910.

ער איז געווען איינער פון די גרינדער פון צעירי אגודת ישראל אין דייטשלאנד .

נאָך זײַן חתונה מיט חנה, די עלטסטע טאָכטער פון הרב ברוך קונשטאַדט אב"ד פון פולדא, האָט ער געהאָלפֿן זײַן שווער און געדינט ווי זײַן געהילף און רעכטע האנט אין דער פולדא ישיבה.

ער איז געווען אַ דעלעגאַט אין דער דריטער כנסיה גדולה  פון אַגודת ישראל אין מארינבאַד אין תרצ"ז ( 1937 ).

אין יאר 1938 האט ער אימיגרירט קיין ארץ ישראל און זיך באזעצט אין קיבוץ חפץ חיים אין כפר סבא, און אין 1940 ( ת״ש ) איז ער דערוויילט געוואָרן אלס רב פונעם קיבוץ.

אין תשל״ט האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין ירושלים, און ער האט געגרינדעט דעם בית מדרש פאר הלכה אין  לאנדווירטשאפט זידלונג און דער פונדאציע פאר חילול מעשר שני  און רבַעי.

## משפחה 
ער האָט איבערגעלאָזט אַכט קינדער, זעקס טעכטער און צוויי זין:

* זײן עלטסטע טאכטער **שפרה** האט חתונה געהאט מיט ר׳ גבריאל **עקשטיין**. וואוינט אין קיבוץ חפץ חיים.
* זיין טאכטער **מרגלית** האט חתונה געהאט מיט הרב אברהם שלמה **היימאן**, און וואוינט אין ביתר עלית .
* זײן טאכטער **שרה** האט חתונה געהאט מיט ר ׳ אברהם **הערשקאװיץ**. וואוינט אין ירושלים.
* זײַן טאָכטער **תרצה** האָט חתונה געהאַט מיט ר' ראובן **פרידמאן**. וואוינט אין ירושלים.
* זײַן זון ר ' **בנימין זאב** וואוינט אין ירושלים.
* זײַן זון ר ' **אברהם אריה** האָט געוואוינט אין כוכב יאיר.
* זײַן טאָכטער **חיה עַדינה**  האָט חתונה געהאַט מיט רבי יהושע אלעזר **איתמר**, און וואוינט אין בני ברק.
* זײַן טאָכטער **הדסה**  האָט חתונה געהאַט מיט רבי יהודה **גאָטליב**, זי וואוינט אין מבוא חורון .

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:תלמידים פון חזון איש
מיטל גאל סוויסה

250px|מיטל גל סויסה|קליין
[שמאל|ממוזער|250px|[מיטל גל סויסה וריטה שוקרון בסרטה של חנה אזולאי הספרי "אנשים כתומים"]]
**מיטל גאל סוויסאַ** (געבוירן כ"ט שבט תשמ"ז, 20סטן פעברואר 1987) איז א ישראלישער פילם, טעלעוויזיע און טעאטער אקטריסע.

## ביאגארפיע
געבוירן און דערצויגן אין חיפה איר מוטער, איריס סויסא, איז א באאמטער און איר פאָטער, חיים סויסא, איז א צוריקגעהאלטענער זעלנער.
קאַטעגאָריע:אקטיארן
קאַטעגאָריע:ישראל שטומף
שוויצערדייטש

א דיאלעקט פונם דייטשער שפראך ווערט גענוצט אין שווייץ 

איז אויך צעטיילט אין עטליכע דיאלעקטן לויט די פארשידענע שווייצער שטעט.

## זעט אויך 
* סלאוואקיש-דויטש

קאַטעגאָריע:שווייץ
קאַטעגאָריע:דייטש
קאַטעגאָריע:שפראכן
קאנטאנען פון דער שווייץ

שוויץ איז צוטיילט אין 26 קאנטאנען

יעדער קאַנטאָן האט זיין אייגענע פּאַרליאַמענט און אייגענע געזעצן

דער טערמין "קאַנטאָן" איז געפונען פֿאַר די ערשטער מאָל אין 1475  אָדער 1467
קאַטעגאָריע:שווייץ
גראבונדן

אין דעם קאנטאן געפינען זיך פיל שיינע קור ערטער צו וואו מען קומט פון דער גאנצער וועלט גאר באקאנט איז דאס שטעטל דאוואס.
קאַטעגאָריע:שווייץ
פשעווארסק

**פשעווארסק** איז א קליין שטעטל אינעם פאדקארפאטי געגנט אין גאליציע, היינט פוילן, אין דעם געגנט פון ריישא.

אין אנהייב פון דעם 17טן יאר הונדערט טרעפן מיר שוין 30 אידישע פאמיליעס אין שטעטל. אין יאר 1880 זענען זיי 1224 פון דער אלגעמיינער באפעלקערונג וואס ציילט 2926 מענטשן.

אין 1921 האבן דארט געוואוינט 1477 אידן קעגן 3371 גויים

## די מלחמה יארן 
אין 1918 אינמיטן דער ערשטער וועלט־מלחמה זענען די פוילישע סאלדאטן אריין אין שטאט און געראבעוועט די אידישע פארמעגנס. ביי דער ענדע פון דער מלחמה האט די דזשוינט געעפנט א ביקור חולים און א גמח.

אין 1930 האט אויסגעבראכן א שריפה און אסאך אידן זענען געבליבן אן א דאך איבערן קאפ. פארן 2טן וועלט מלחמה האבן דארט געוואוינט 1500 אידן.

אום **ראש השנה ת״ש** האבן די דייטשע סאלדאטן אריין מארשירט אין שטאט און נאכן פארברענען דעם גרויסן בית מדרש האבן זיי פארטריבן אלע אידן פון דער גאנצער אומגעגנט צום רוסישן שטח וואס האט זיך געפונען אריבער דעם סאן טייך. אין שטאט זענען געבליבן נישט מער ווי 25 אידן.

## די רבנים פון דער קהילה 
דער מערסט באקאנטער רב איז געווען רבי משה'לע פשעווארסקער, דער מחבר פון ספר ״אור פני משה״.

דער לעצטער רב אין שטאט איז געווען רבי אליהו תאומים-פרענקל הי״ד, א זון פון רבי זאב וואלף תאומים-פרענקל וועלכער איז אויך געווען רב פארדעם.

קאַטעגאָריע:גאליציע
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
מנחם מענדל שנייבאלג

הרב **מנחם מענדל שנייבאלג** (י"ד אלול ה'תרפ"א - כ"ב ניסן ה'תשפ"א) האט געדינט אלס גאב"ד פון  דער מחזיקי הדת קהילה אין מאנטשעסטער צענדליגער יארן, ביז צו זיין פטירה.

## ביאגראפיע 
הרב שנייבאלג איז געבוירן געווארן אין גרויסווארדיין, צו זיין טאטע רבי דוד צבי שנייבאלג, וועלכער האט געדינט אלס וויזשניצער דיין און שפעטער נאכ'ן צווייטן וועלט קריג אלס גאב"ד מחזיקי הדת מאנטשעסטער, און זיין מאמע שרה באבטשע.

ביי די מלחמה יארן האט ער מיטגעמאכט צרות אין טראנסניסטריע.

נאך דער מלחמה האט ער חתונה געהאט מיט זיין ווייב, א טאכטער פון רבי משה יהודה עהרנרייך, דער שימלויאער רב. זי איז ליידער יונגערהייט נפטר געווארן, און ער האט חתונה געהאט א צווייט מאל, מיט דער טאכטער פון רבי שרגא פייוויל שטיינמעץ.

ער האט געעפנט א שטיבל, בית המדרש אהבת ישראל, אין דער פרעסטוויטש געגנט אין מאנטשעסטער. ווען זיין טאטע האט אויף די עלטערע יארן זיך געצויגן קיין ארץ ישראל, האט מען אים באשטימט רב פון מחזיקי הדת. ער האט ערפילט די פאזיציע פאר העכער פופציג יאר. 

ער האט פארפאסט א ספר שאלות ותשובות ״שפתי עני״. 

אחרון של פסח תשפ"א איז דער רב נפטר געווארן, אין עלטער פון הונדערט יאר. זיין לויה איז ארויסגעגאנגען אין מאנטשעסטער, און שפעטער אין סטעמפארד היל, לאנדאן, און פון דארט איז ער אפגעפלויגן קיין ארץ ישראל, וואו ער איז געקומען צו קבורה אויפן הר המנוחות.

## משפחה 
דער רב  האט איבערגעלאזט זיינע קינדער:

* דער טשערנאוויצער רבי פון וויליאמסבורג
* רבי חיים פייוויל שנייבאלג, אב"ד קהל אברכים אין מאנסי; ער איז אויפגענומען געווארן אלס ממלא מקום אויף זיין טאטנ'ס פאזיציע.
* רבי ישראל שנעבאלג, באלעחובער רב אין בארא פארק
* רבי פנחס שנעבאלג,  וויזשניצער ראש ישיבה אין לאנדאן
* רבי יצחק אייזיק שנעבאלג, אב"ד מאכניווקע־בעלזא אין וויליאמסבורג
* די ווייב פון דער סטראפקובער רבי פון ירושלים 
* די ווייב פון רבי חיים האלפערין  דברי חיים לאנדאן.
* 

## רעפערענצן 
א באריכט  וועגן זיין פטירה אין המודיע

https://www.jdn.co.il/breakingnews/1504133/ 
קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים
קאַטעגאָריע:מאנטשעסטער
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
ציריך ווידיקאן באן סטאנציע

**ציריך ווידיקאן באן סטאנציע** () איז א באן סטאנציע אויף דער ציריכער שטאָטבאַן סיסטעם אין ווידיקאן, אין מערב טייל פון דער שווייצער שטאָט ציריך.

ציריך ווידיקאן איז די נענטסטע באן סטאנציע צום אגודת אחים בית מדרש.

## באדינונגען 
די סטאנציע ווערט באדינט דורך די ליניעס S2, S8, און S24 פון דער ציריכער שטאטבאן:

* : יעדע האלבע שעה צווישן  און ; סוף־וואך פארן די באנען ווייטער פון ציגלבריק קיין .
* : יעדע האלבע שעה צווישן  און .
* : יעדע האלבע שעה צווישן ווינטערטור און ; באנען זענען ממשיך פון ווינטערטור אדער קיין  אדער קיין .

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:ציריך
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער שווייץ
מאַ קליק

די **מאַ משפּחה** איז געווען אַ משפּחה אין מערבֿ כינע במשך פֿון די כינעזיש ציווילע קריג.אַ משפּחה פון מוסלומאַן כינעזיש, די מאַ גאַווערנד מערבֿ כינע ביז 1928, מיטן צפֿון עקספּעדיציע.

קאַטעגאָריע:געשטעלטע צו מעקן
קאלעע

א פארט אין פראנקרייך פון וואו שיפן און באנען פארן ארויס איבער און אונטער דעם קאנאל קיין ענגלאנד.

קאַטעגאָריע:פראנקרייך
פראכט באן

קליין|א פֿראכט באן אין ענגלאנד

א **פֿראַכט באַן** איז א באן וואס ווערט באנוצט אין טראנספארטירן לאסט. פראכט באנען שליסן איין פראכט וואגאנען געשלעפט דורך איין אדער מער לאקאמאטיוון וואס זענען ספעציעל אויסגעפורעמט פאר זייער באשטימטן באנוץ. 

עס זענען דא ספּעציעלע וואַגאָנען פֿאַר קאָנטיינערס, קילונג וואגאנען און יענע צו פֿירן מאַטעריאַלן ווי האָלץ, קוילן און פליסיקן ווי אייל און פיל מער. פראכט באנען וואס שליסן איין נאר איין סארט וואגאנען רופט מען "בלאָק באנען".

אין די ערשטע און צווייטע וועלט-מלחמות זענען פראכט וואגאנען אָפט גענוצט געווארן צו פֿירן זעלנער צום פֿראָנט. אין דער צייט פון נאציאנאלע סאציאליזם אין דער צווייטער וועלט-מלחמה זענען יידן, קריגס געפאנגענע און צוואנג ארבעטער דעפארטירט געוואָרן צו די קאנצענטראציע און פארניכטונג לאגערן אין פֿראכט באנען. פֿראכט באנען זענען אויך גענוצט געווארן מאַסנווייז אין סאוועטן פארבאנד אין דער צייט ווען דייטשע קריגס געפאנגענע און מיטגלידער פון סאָוועטישע פעלקער זענען דעפארטירט געוואָרן צו די שטראָף לאגערן אונטער סטאלין.
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט
קאַטעגאָריע:האנדל
קאַטעגאָריע:פראכט
יד אבשלום

קליין|יד אבשלום
**יד אבשלום** איז א מאנומענטאלער דענקמאָל וואס געפינט זיך אין דעם קדרון טאל, צווישן הר הזיתים און הר הבית. ער איז פלאצירט צופיסנס פון הר הזיתים, נאנט צו אנדערע גלענצנדיקע קברים ווי דער קבר פון די בני חזיר און דער קבר פון זכריה. דער נאָמען פון דער מצבה ווײַזט אן א טראדיציע וואס פארבינדט זי מיט א מצבה געבויט דורך אבשלום, דער זון פון קעניג דוד, אָבער לויט ארכעאלאגישער פאָרשונג, איז ער א קבר פונעם 1טן יאָרהונדערט, אסאך נאָך דער צייט פון אבשלום. לויט דעם ארכעאלאג גבריאל בארקאי, איז דאס דער קבר פון קעניג אגריפס. 

נאך נאפאלעאנ'ס באזוך אין ארץ ישראל, הגם ער און זיינע טרופן זענען נישט דורכגעגאנגען דורך ירושלים, איז  פארשפרייט געווארן א לעגענדע וועגן דער מצבה, לויט וועלכער א שטיין האנט פארעם איז געשטאנען אין שפיץ פון דער מצבה. די דאָזיקע טראַדיציע מיינט, אַז זי האָט געשטאַמט פֿון דעם מיספארשטענדעניש פון דער פֿראַזע 'האנט' אין באדייט פון א דענקמאָל ('יד אבשלום'). די טראַדיציע איז ערשט געשריבן שריפטלעך אין די שריפטן פון מנחם מענדל פון קאמעניץ, וועלכער האָט אפילו געטענה׳ט אז די האנט איז צעבראכן דורך הארמאטן. עס איז שווער צו וויסן ווי אזוי די לעגענדע איז אויפגענומען געוואָרן, וויבאַלד א בליק אין קאָפּ פון דער מצבה ווייזט אז עס איז גארנישט צובראכן אָבער די לעגענדע האט זיך ווייטער אנטוויקלט, ביז מען האט באשלאסן אז די האנט איז צובראכן געווארן אלס א "שטראף" פֿאַר אבשלום אויפן נאפאלעאנ'ס באפעל, וואס האָט געזאָגט אויף דעם חשבון - "א האנט וואָס האָט רעבעלירט קעגן זיין פאטער - וועט פארשניטן ווערן." 

אין קאנטראַסט צו די אנדערע מצבות, און ספּעציעל דער קבר פון זכריה, וואָס די יידן האָבן געזען גרויס כּבֿוד צו זיין באערדיגט נעבן זיי איז דער אומגעבונג פון ​​יד אַבשלום ריין פון קברים. טראָץ דעם, ווען יידן האָבן אָנגעצונדן ליכט אין אָנדענק פון די נשמות פון צדיקים נעבן די מצבות, האבן זיי ניט איבערגעהיפט דעם יד אבשלום.
קאַטעגאָריע:הר הזיתים
געדעריםקרענק

א קרענק ביי די געדערים גלידער איז א טייל פון אינערע קראנקהייטן וואס קענען זיין ביי א מענטש אין די מעדיציניע וועלט ווערן די קראנקהייטן אריינגערעכנט אין דעם טערמין גאסטראנלאגיע וועלכע נעמט אריין אין זיך אללע מאגען און געדערים (פערדייאונגסיסטעם) ווי אויך לעבער און גאל קראנקהייטן.

קאַטעגאָריע:קרענק
בארדערליין

באָרדערליין גרעניץ ליניע פּערזענלעכקייט דיסאָרדער (BPD) איז אַ גייַסטיק דיסאָרדער וואָס,לויט DSM-5 (פיפטע מהדורה פון די אמעריקאנער פּסיכיאטישן וועג צו דיאַגנאָזירן), געהערט צו קנויל 2 פון פערזענלעכקייט-שטערונגען.

דער נאמען גרעניץ ליניע פּערזענלעכקייט דיסאָרדער געבט נישט צו פארשטיין קיינע פרטים איבער איהר

גרעניץ ליניע פּערזענלעכקייט דיסאָרדער איז א געפיהלישע (מאָושנאַלי) אומסטאבילע און אַ גייַסטיליכע דיסאָרדער 

**דיאַגנאָז לויט DSM-5 [2]**

די דיאַגנאָז פון דעם דיסאָרדער איז געגעבן דורך אַ פסיכיאטער. באָרדערליין פּערסאָנאַליטי דיסאָרדער איז ווייזט זיך דורך אומסטאבילע  באַציונגען צווישן מענטשן, זיך-זעלבס-שאַצן און שטימונג

א שוועריקייט באשטייט כסדר צופֿאַרשטיין די פּערזענלעכקייט. 

די דיאַגנאָז איז געמאכט ווען עס זענען לפּחות פינף פון די פאלגנדע כאראַקטערס:                            

# עקסטרעמע אנשטרענגונגען צו אויסמיידן אמת'ע אדער איינגערעדטע פארלאזטקייט
# הארטע און אַומסטאבילע מוסטער ביי באַציונגען צווישן מענטשן שאקעלט זיך צווישן די עקען פון אידעאַל און דיפּרעסיע
# זעלבסבילדאון אומסטאבילע זעלבסגעפיהל
# אימפלאסיווע פירונג וואס ברענגט צו מינימום 2 פון די פאלגענדע שאדן פארשווענדונג. סעקס פירונגען. עדיקשנס. ווילד פאהרן. צופיהל עסן
#זעלבסמארד פירונג (אריינגערעכנט זעלבסמארד געדאנקען) זעלבסשאדן פירונג 
#געפילישע אַומסטאבלטעט  און שארפע שטימונגס טוישונגען
#כראנישע געפיל פון ליידיגקייט
#אינטערסיווע וואוט (כעס) וואס האבן נישט קיין שייכות צו דער סיטואציע און א שוועריגקייט אומצוגיין מיט דעם כעס
#א געפיל ווי א נרדף .אדער סימטאמען פון אפהאקען צווישן געפיל און רעאליטייט אלס תוצאה פון דרוק
ס איז נישט באקאנט וואס ברענגט מענטשן צו א באָרדערליין פּערזענלעכקייט דיסאָרדער

פילע מענטשן מאכן דעם טעות און באטיטלען יעדן שווערן מענטש מיט נייגונגען צו קאנטראלירען אלס באָרדערליין

## דרויסנדיקע לינקען 
* שיעורים וועגן בארדערליין פערזענלעכקייט-שטערונג 
#
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
פערזענלעכקייט-שטערונג

א **פערזענלעכקייט שטערונג (PD)** אָדער **כאַראַקטער שטערונג** איז אַ טיפּ שטערונג וואו אַ מענטש מיינט, שפירט און פירט זיך אנדערש ווי די געזעלשאַפט האלט. וואו די אייגנקייטן זענען ביי רובֿ מענטשן בייגעוודיק, אבער ביי עמעצן מיט א פּערזענלעכקייט-שטערונג  זענען זיי שטרענג און שאַפֿן בלייביקע פראָבלעמען. די דאזיקע געדאנקען, געפילן און אויפֿפֿירונגען קענען אָנמאַכן פּראָבלעמען פֿאַרן מענטש און פֿאַר אנדערע מענטשן אַרום זיי. 

אין די פאַרייניקטע שטאַטן, דעם פאראייניגטן קעניגרייך און פיל אנדערע לענדער, ווערן פּערזענלעכקייט-שטערונגען קלאסיפיצירט ווי אַ מין מח-קרענק און ווערן באהאנדלט דורך מעדיצינישע פֿאכלייט. 

ארום צען פּראָצענט פון ערוואקסענער ליידן פון א פערזענלעכקייט-שטערונג.

אין  *דיאַגנאָסטיק און סטאַטיסטיש האנטבוך פון גייַסטיקע שטערונגען*, אַ בוך וועגן גייַסטיקע קראַנקייטן געשריבן דורך די אמעריקאנער פּסיכיאַטריע אַסאָסיאַציע, ווערן גערעכענט  צען פערזענלעכקייט-שטערונגען. זיי זענען צעטיילט אין דריי "קלאַסטערז" אָדער גרופּעס.

## זעט אויך 
* גייסטיגע קרענק
* פּסיכאָלאָגיע
* פסיכיאטריע

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פסיכיאטריע
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
קאַטעגאָריע:קרענק
גאנגליען

**גאנגליען** אדער **נערווקנויטן** זענען אזוי ווי פינטעלעך וועלכע מאכן די נערוון ארבעטן דורך עס פארבינדן מיטן מוח אן אט די גאנגליען זענען די נערוון ווי נוצלאז און דער גליד ווי טויט

קאַטעגאָריע:נעווראלאגיע
מעקאניום

**מעקאניום** איז די ערשטע ביסל צואה וואס א נייגעבוירן קינד געבט ארויס געווענליך איז עס רינעדיג און שווארץ די דאקטוירים וועלן גוט נאכקוקן וויאזוי און ווען דאס איז ארויסגעקומען אום צו זעהן אויב אלעס אין דאס קינדס פארדייאונג סיסטעם איז גוט אנטוויקלט. דער מעקאניום איז צאמגעשטעלט פון מאטריאלן וואס דאס קינד האט אריינגענומען אין בויך נאך איידער עס איז געבוירן.
קאַטעגאָריע:פיזיאלאגיע
קאַטעגאָריע:קערפעלעכע פליסיקייטן
חיים ברים

רבי **אברהם חיים ברים** איז געווען א ירושלמער תלמיד חכם און אנהענגער פונעם חזון איש.

רבי חיים איז געבוירן געווארן אין ירושלים צו זיין פאטער רבי מרדכי ברים. ער האט געלערנט אין עץ חיים אין ירושלים, צוזאמען מיט זיין שטענדיגער חברותא, רבי דוב מאיר קרויזער.

ער איז געווען פון די סקווערער ראשי ישיבה אין שיכון סקווירא פאר א תקופה פון יארן, און האט אוועקגעשטעלט א דור פון חסידישע לומדים תלמידי חכמים מופלגים.

זיין ברודער איז רבי יושע העשל ברים, וואס איז געווען דער ראש ישיבה פונעם רוזישער ישיבה אין ארץ הקודש.

רבי חיים האט מאריך ימים געווען, און זוכה געווען צו א שם טוב אינעם עולם היהדות ביז גאר.

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
קאטעגאריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:תלמידים פון חזון איש
בערל קרויזער

רבי **דוב מאיר ״בערל״ קרויזער** (כ"ח חשוון תרפ"ד - ז' אב תשס"ז) איז געווען דער סקווערער ראש ישיבה יארן לאנג. ער איז געווען א ירושלימער תלמיד חכם און מחבר ספרים אויף ש"ס ורמב"ם.

ר' בערל איז געבוירן געווארן אין ירושלים צו זיין פאטער רבי צבי הערש קרויזער און זיין מוטער טויבא (אייזנשטיין). ער האט געלערנט אין עץ חיים אין ירושלים, צוזאמען מיט זיין שטענדיגער חברותא, רבי אברהם חיים ברים.

פון יאר תשל"ז ביז תשנ"ט, 22 יאר, איז ער געווען דער ראש ישיבה אין דער סקווערער ישיבה און מתיבתא אין שיכון סקווירא, וואו ער האט אוועקגעשטעלט אן א צאל הונדערטער תלמידי חכמים מופלגים, וואס זענען היינט אליינס ראשי ישיבות איבער'ן וועלט.

זיין ברודער איז רבי זונדל קרויזער, וואס איז געווען דער טשעבינער ראש ישיבה א שטיק צייט.

הגאון ר' בערל האט מאריך ימים געווען, און זוכה געווען צו א שם טוב אינעם עולם התורה ביז גאר.

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
קאטעגאריע:ירושאלמער
קאפסול

א **קאפסול** איז א מעדיקאמענט וואס איז איינגעהילט סטאביל כדי מען זאל אים גרינג קענען ארייננעמען אין מויל.

מען טוט איינפאקן שטויב אדער פליסיקייט אין א האלטער געווענליך געמאכט פון גליצערין און צוגעדעקט מיט א דעקל פון דעם זעלבן מאטריאל.

קאַטעגאָריע:מעדיקאמענטן
אנוס

מרכז|ממוזער| פי הטבעת (נקיבה)
מרכז|ממוזער|פי הטבעת, זכר (מימין) נקיבה (משמאל)

דער **אַנוס** אדער **פי הטַבַעַת** (פון לשון־קודש) איז, ביי א מענטש אדער א זויגער, די עפנונג פון וואו עס גייט ארוס די צואה פון די קישקעס. 

אנוס מוסקלען העלפן דעם מענטש צו האלטן דעם אנוס פארשלאסן און זיך איינהאלטן ביי גאר קליינע קינדער האבן די מוסקלען נאכנישט גענוג קראפט דעריבער טוט מען זיי אן ווינדלען אזוי אויך עלטערע מענטשן וואס פארלירן די קראפט ביי אט די מוסקלען.

## אין יידישקייט 
לויט דער הלכה טאר מען נישט דאווענען ווען עס איז דא צואה אינעם פי הטבעת. פאלגנד איז א ציטאט פון שולחן ערוך הרב סימן עו  **ו** צוֹאָה בִּמְקוֹמָהּ, הַיְנוּ בְּנֶקֶב פִּי הַטַּבַּעַת, אֲפִלּוּ הִיא מְכֻסָּה – אָסוּר לִקְרוֹת לְדִבְרֵי הַכֹּל, שֶׁאַף הַמַּתִּירִים בְּצוֹאָה מְכֻסָּה עַל בְּשָׂרוֹ - מוֹדִים בְּצוֹאָה בִּמְקוֹמָהּ, מִפְּנֵי שֶׁזֻּהֲמָתָהּ מְרֻבָּה, שֶׁחַמָּה הִיא וְלֹא יָצְאָה לָאֲוִיר וְאֵין רֵיחָהּ מִתְפַּזֵּר.
קאַטעגאָריע:אנאטאמיע
אברהם ווערדיגער

250px|קליין|אברהם ווערדיגער
**אברהם ווערדיגער** (6טן מיי 1921 - 27סטן נאוועמבער 2013) איז געווען א ישראלישער פאליטיקער, איינער פון די פירער פון פועלי אגודת ישראל. ער האט געדינט ווי  אוויצע-מיניסטער אין דעם מיניסטעריום פאר ירושלימער ענינים, און איז געווען א כנסת דעפוטאט פון די פועלי אגודת ישראל, מורשה, אגודת ישראל און יהדות התורה פארטייען. ער איז געווען פארזיצער פונעם דירעקטאריום פון דער פאג"י באנק.

קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
סטאמא

אין אנאטאמיע, באדייט א **סטאמאַ** יעדע עפֿנעונג אינעם קערפער. דאס מויל און די נאז, למשל, זענען נאטירלעכע סטאמאס. ס׳איז אויך מעגלך צו שאפן א מענטשליך־געמאכטע עפענונג סיי אינעם וושט סיי אין דער בויך סיי אין נאך ארגאנען פונעם קערפער. אפטמאל דארף מען שאפן א מענטשלעך־געמאכטן אנוס אין דער גרויסער קישקע פון ווי די צואה אדער אורין זאל ארויסגיין אין פאל דער מענטש קען נישט אליין ארויסגיין אויפן געזונטן וועג.  

## די אורזאך 
די הויפט אורזאכן פראוואס מען וועט מאכן א סטאמא איז ווען 

* דער המשך פון די געדערים אדער אורין סיסטעם איז ארויסגעשניטן און צואה/אורין האט נישט קיין וועג ווייטער
* די געדערים אדער אורין סיסטעם איז צייטווייליג איבער געשטרענגט אין דעם פאל וועט מען לייגן דעם סטאמא נאר פאר צייטווייליג

## דאס ארויפלייגן /אראפנעמען 
דער סטאמא וועט מען ארויפלייגן ביי אן אפעראציע ווי דער מענטש ווערט פולשטענדיג איינגעשלעפט (אונטער נארקאז) 

אין די מערסטע פעללער איז דער סטאמא א צייטוויליגע באהאנלונג אין אזא פאל וועט מען ווידער איינשלעפן דעם מענטש און אראפנעמען דעם סטאמא און צוריק צוזאמנייען די געדערים 

## באהאנדלונג 
מען קלעבט צו צום בויך א זעקל (סאטמאזעקל) ווי דארט גייט די צואה/אורין אריין עס באשטייען פארשידענע סארטן דערפון איינטייליגע וויאויך צוויטייליגע  אזעלכע וואס ווען זיי ווערן פול מוז מען גלייך טוישן אנדערע קען מען ליידיג מאכן און ווייטער נוצן 

אינדערצייט וואס דער מענטש האט א סטאמא קען ער נישט זיך איינהאלטען פון ארויסגיין.
קאַטעגאָריע:כירורגיע
קאַטעגאָריע:מעדיצין
ברעכן

ברעכן מיינט ארויסגעבן די מאגן אינהאלט דורך דער מויל עס קען קומען צוליב א קרענק, א פארגיפטונג,פארעקלונג אדער איבלונג

א מענטש קען אויך אליין צוברענגען צו ברעכן דורך אריין שטופן א פינגער טיף אין דער מויל 'בולימיע' איז א שטערונג ביי ועלכע א מענטש וועט זיך צוברענגן צו ברעכן מיט א ציל צו פארלירן דאס עסן אז נישט צו באקומען אנערגיע דערפון

איבלונג און ברעכן זענען ביאלאגישע ווערשטאנד מיטלען ארויס צו טרייבן גיפטיגע און שעדליכע שטאף פונעם קערפער

דאס ברעכן איז צאמגעשטעלט פון נישט פולשטענדיג פארדייטע עסן און טייל מאל אויך פון גאל און בלוט 

נייגעבוירענע קינדער ברעכן פיל מער טיילמאל צוליב א רעפלעקס און טיילמאל צוליב דעם אז זיי דארפן אויפשטויסן (גרעבסן) עס איז געראטן צו האלטן דאס קינד גראד גלייך נאכן עסן ביז עס שטויסט אויף און אזוי ארום פארמיידן דער ריזיקע עס זאל ברעכן
קאַטעגאָריע:מויל
קאַטעגאָריע:פארדייאונג סיסטעם
קאַטעגאָריע:קערפערליכע פליסיגקייט
אלי יאצפאן

**אליהו ״אלי״ יאַצפאַן** (געבוירן דעם ו' בסיון תשכ"ה חג השבועות, 6טן יוני 1965) איז א ישראלדיקער סטאנד-אפ קאמיקער, אקטיאר, קאמיקער, נאכמאכער און טעלעוויזיע פרעזענטאטאר. אין די 1990ער יאָרן איז ער געווען א שותף מיט מאיר סויסה אין דער פארוויילונג-דואָ "סוויסא און יאצפאן", און זינט דעמאלסט האט ער זיך באוויזן אין א צאָל פארוויילונג און סאטירע פראגראמען, טייל פון זיי האָט ער אפילו רעזשיסירט.

## משפחה וחיים אישיים
אלי אליהו יאצפּאַן און זיין ווייב גלית האבן צווי טעכטער נועה יצפאן ונטע יצפאן און אַ זון עידו יצפאן. זיי וואוינען אין רמת השרון.
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:אקטיארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
פרץ דניאל מרקיש

**פרץ דניאל מאַרקיש** (געבוירן דעם 18טן סעפטעמבער 1974) איז א ישראלישער ארויסגעבער, דירעקטאר און רעדאקטאר, וועלכער דינט ווי VP פון שעפעריש ביי דער אינהאלט פירמע פערשקע.

ער איז אן אייניקל פונעם יידישן דיכטער פרץ מארקיש.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
טונעל

קלייןא **טונעל** איז אן אונטערדישער דורכגאנג, וואס ווערט געגראבן אונטער ערד, שטיין און וואסער, און איז גענצליך פארמאכט חוץ דער אריינגאנג און ארויסגאנג.

עס זענען פארהאן טונעלן נאר פאר אויטאמאבילן, באנען צי מענטשן, אדער צו ליפערן וואסער און 'סוער', דאן זענען פארהאן טונעלן וואס זענען געמאכט צו ציען דראטן פאר אינטערנעט צי טעלעפאן ליניעס.

טונעלן ווערן אויך געניצט צו פירן זאכן/מענטשן באהאלטענערהייט, א שטייגער ווי שמוגלער וואס ניצן עס צו שמוגלען אומלעגאלע זאכן אין א לאנד אדער אריבער דעם גרעניץ; אזוי אויך ווערט עס געניצט דורך מיליטערן און פרעזידענטן ארומצוגיין באהאלטענערהייט.

איינער פון די לענגסטע טונעלן אין דער וועלט איז דער קאנאל טונעל, לאנג 50 קילאמעטער, צווישן ענגלאנד און פראנקרייך.

## זעט אויך 
* בארג-דורכגאנג

קאַטעגאָריע:טראנספארט
טונעל|*
שמחה אייכנשטיין

**שמחה אייכנשטיין** (געבוירן אויגוסט 1983) איז א חסידישער אינגערמאן, אן עסקן און פאליטיקאנט וועלכער דינט אלס אן אסעמבלימאן אינעם ניו יארקער אסעמבלי, פאר דער דעמאקראטישער פארטיי.

## ביאגראפיע 
שמחה אייכנשטיין איז געבוירן און אויפגעוואקסן אין בארא פארק צו א חסידישער רבי'שער פאמיליע. ער האט געלערנט אין די באבאווער מוסדות.

ער איז חתונה געהאט, און א טאטע פון פיר קינדערלעך.

ביי דער לוי קלעצקי פרשה האט ער געשפילט א ראלע מיט'ן העלפן כאפן דעם פארברעכער.

### פאליטישע קאריערע 
דעם ערשטן טריט אויף דעם פאליטישן לייטער איז געווען אלס געהילף פארן בארא פארקער לאביאיסט עזרא פרידלענדער; וואו ער האט אנגעקניפט באקאנטשאפט מיט פיל פאליטיקאנטן. זיין ערשטע אפיציעלע פאזיציע איז געווען אלס געהילף פאר דעם ניו יארק סטעיט קאמפאטראלער טאמעס דינאפאלי. 

דערנאך האט ער געדינט אלס געהילף פאר ניו יארק סיטי מעיאר ביל די בלאזיא.

ווען דוב הייקינד האט אפגעטרעטן פון זיין פאזיציע אלס אסעמבלימאן האט שמחה געלאפן פאר דער פאזיציע, אן קיין קעגנער. ער איז דאן געווארן איינגעשוואוירן אלס דער ערשטער חסידישער אסעמבלימאן אין ניו יארק שטאַט.

## דרויסנדע וועבלינקען 
א שמועס  מיט המודיע

קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
קאַטעגאָריע:פרומע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
ברוך אייזנבערג

**ברוך אייזנבערג**, איז געווען א חזן, א איש חינוך און פארפאסער פון א לאנגער רייע קינדער קאסעטעס.

ער איז געווען א אקטיאר - נאך אלס קינד - זייענדיג 'יוסף' אינעם **נייטרא יוסף שפיל** תשט"ז, און שפעטער אין היימישע חינוך פארשטעלונגען, און אויף קאסעטעס, מיט זיין זעלטענעם טאלאנט צום באוואונדערן.

ער איז געווען א תושב אין שיכון סקווירא, און פון דער קאפעליע אין הויף, אין צייטן פון פרייד.

## זיינע קאסעטעס
*לכל זמן 1
*לכל זמן 2
*עוד יוסף חי
*קינדער וועלט
*רץ כצבי
*מגילת אסתר מיט געזאנג 2 חלקים
*בימי מתתיהו
*די סדר נאכט
*דער טאנץ פון בער
*די פארסמ'טע ברויט

צווישן די געשיכטע ערציילער פון קינדער קאסעטעס, ווי א שטייגער יו"ט עהרליך, מאיר פעלבראנד, לייבל וויינשטאק, זושא שמעלצער, שמע בני טעיפס, איז ר' ברוך אייזנבערג פאררעכענט אלץ איינער פון זיי.

ער איז געווען א פארפאסער פון אייגענע לידער, און זיין שטימע האט געקלונגען 'אן א מיקראפאן' גאר מעכטיג און קלאר.

ר' ברוך האט אין די מיטעלע יארן געליטן א הארץ אטאקע, און ווען מ'האט עהם אויפגעלעבט מיט סי-פי-אר, האט ער געלעבט נאך איין יאר, און ווידער געכאפט א מאסיווע הארץ אטאקע און זאפארט אוועק.

אבער ער האט עספיעט אויפצושטעלן א דור פון גאר געלונגענע ערליכע אישי ציבור; צווישן זיי זיינע זין; ר' אהרן ארי' אייזנבערג אלס מגיד, ר' ביינוש דעם סקווערער רבינס גבאי, ר' משה אייזנבערג אלס זינגער, און אלע אנדערע אלס געלונגענע מחנכים אין חסידישע מוסדות התורה אין ניו יארק.

קאטעגאריע:מחנכים
קאטעגאריע:חזנים
קאטעגאריע:יידישע אקטיארן
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:געשיכטע ערציילער
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
זושא שמעלצער

**משולם** **זושא שמעלצער** איז א מחנך, קאמפאזיטאר, בדחן, זינגער און א גבאי צדקה.

ער איז געבוירן געווארן צו ר׳ ראובן שמעלצער, א סקווערער חסיד, אין שיכון סקווירא, ניו יארק, פאראייניגטע שטאטן, וואו ער איז אויפגעוואקסן.

ר' זושא ווערט פאררעכענט צווישן די ארגינעלע ערשטע קינדערישע חינוך קאסעטעס מאכער, וואס איז היינט צום געפונען אין יעדן היימישן שטוב. די א-ב וועלט, מידות וועלט, נקודות וועלט, און נאך.

ער איז א עלטערער ברודער פון דעם זינגער ליפא שמעלצער, וואס איז נאר דורך אים באקאנט געווארן און געשטיגן צו זיין ראנג, ביים דינען אלץ ילד הפלא אין זיינע קינדער קאסעטן.

זושא איז באקאנט פאר זיינע פולע 'חינוך פארשטעלונגען' צו יעדער צייט, זייענדיג אליינס א גוטער אקטיאר און סצענע שרייבער. בכלל איז ער משמח וועמען ער טרעפט נאר, אויך נישט יודען, און וועט זיך כאטשיג ווען אפשטעלן משמח זיין פאליציאנטן וואס שטייען אויף דינסט צו העלפן אנדערע.

ר' זושא איז א אייניקל פון רבי אלימלך פון ליזשענסק, און בזכותו - זאגט ער - וואונטשט ער אן יודן וואס זעען אפענע ישועות טאג טעגליך.

## זיינע באקאנטע וועלטס לידער
ר' זושא האט זוכה געווען אז עטליכע פון זיינע אייגנפארפאסטע לידער זענען געווארן וועלטס ניגונים, ווי א שטייגער; **טוב טוב להודות**, און **שהשלום שלו**.

## זיינע קאסעטן
*שופר של משיח

*אלף בית וועלט

*מידות וועלט

*נקודות וועלט

*דער נייע טאנץ

*ניגוני יו"ט עהרליך

*סיפורי צדיקים - אסאך חלקים

יארן לאנג איז ר' זושא געווען דער אנפירער פון אומצאליגע חינוך אקטיוויטעטן אין ניו יארק, ווי דער 'מעמד פדיון פטר חמור', און חינוך פארשטעלונגען.

## וועבלינקען
*https://www.youtube.com/watch?v=_VAhYLVKPC4
*https://www.youtube.com/watch?v=1l3suaU8upI
*https://www.youtube.com/watch?v=G88Cym3jkv8
*https://www.youtube.com/watch?v=vH_dxtxu5zY
*https://www.youtube.com/watch?v=bnpHQBYMs0Y
*https://www.youtube.com/watch?v=HeaCOcQpWQ4
*https://www.youtube.com/watch?v=Qn_RMUP6rC8

קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
קאַטעגאָריע:בדחנים
קאטעגאריע:מחנכים
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
קאטעגאריע:יידיש שפראך זינגערס
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:חזנים
קאטעגאריע:יידישע אקטיארן
קאַטעגאָריע:געשיכטע ערציילער
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
געשיכטע ערציילער

א **געשיכטע ערציילער** איז איינער וואס פארציילט מעשיות, געווענליך פאר קליינע קינדער.

דאס זענען געווענליך מחנכים און אזעלכע וואס זענען געבענטשט מיט'ן טאלאנט פון דערציילן אויף א זאפטיגע שפראך. און דאס ציעט זייער די צוהערער, און מ'געדענקט זיי גוט אויף לאנגע פעריאדן און יארן.

## באקאנטע געשיכטע ערציילער
*יו"ט עהרליך
*לייבל וויינשטאק
*שלמה קארליבאך
*ברוך אייזנבערג
*זושא שמעלצער
*מאיר פעלבראנד
*בערל סופר
*בלאנקא רויזנפעלד
*פישל שעכטער
*
קאטעגאריע:מחנכים
קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:געשיכטע ערציילער

=קינדער קאסעטעס=

*שמע בני
*מעשיות פון צדיקים
*לכל זמן 
*עוד יוסף חי
* קינדער וועלט
*רץ כצבי
*מגילת אסתר מיט געזאנג
*בימי מתתיהו
* די סדר נאכט
*דער טאנץ פון בער
*די פארסמ'טע ברויט
*דער מייסטער שליסל
*דער מייסטער העלד
*איך בין שוין גרויס
*איך בין שוין גרעסער
*יאסעלע פליעט
*ברוך אתה
*משה עבד נאמן
אליעד נחום

קליין| אליעד נחום

**אליעד נחום** (געבוירן בת ים 31 יאנואר 1990, ה' שבט תש"ן) איז א ישראלישער זינגער, מוזיקער און טעלעוויזיע אקטיאר.

זינט 2018, ער איז אין אַ שייכות מיט נווה אליצדק. דעם 1טן סעפטעמבער 2022 האָבן די צוויי חתונה געהאַט.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:מוזיקער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
סורפסייד, פלארידע

**סורפסייד** איז אַ שטאָט אין מיאַמי-דעיד קאָונטי, פלאָרידע, פאַראייניקטע שטאַטן. ביים 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען 5,744. סורפסייד איז א וואוינונגס געגנט, מיט עטליכע קאַנדאָמיניום בנינים  צו **סורפסייד פלאזשע** אויפן אַטלאַנטישן אקעאן. די שטאָט גרעניצט זיך אויף דרום מיט צפון ביטש קוואַרטאַל פון מיאַמי ביטש, אויף צפון מיט בעל הארבאר.

## געאָגראַפיע 
לויטן צענזוס ביורא פון די פארייניקטע שטאטן, האט די שטאט א סך הכל שטח פון 2.5 קילאמעטער.
קאַטעגאָריע:פרומע אידישע געגנטן
קאַטעגאָריע:פלארידע
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
סורפסייד געביידע צוזאמפאל

אום 24סטן יוני 2020 איז א  צוועלף שטאקיגע טורעם-געביידע אין סורפסייד, פלארידע, א קליינער געגנט נעבן בעל הארבער און מיאמי ביטש אין מיאמי, פלוצלינג צוזאמגעפאלן, מיטשלעפנדיג מיט זיך צענדליגער מענטשן.

97 מענטשן זענען אומגעקומען, און אפגעפונען געווארן אונטער די הויפנס ברוכווארג נאך טעג און וואכן פון זוכן דורך הונדערטער רעטונג ארבעטער, און עלף מענטשן זענען פארוואונדעט געווארן. איין מענטש איז דערווייל נישט אפגעפינען געווארן.

עס איז דער טויטליכסטער געביידע צוזאמפאל אין אמעריקאנער היסטאריע.

## די טראגעדיע 
די טראגישע געשעעניש האט פּאסירט ארום 1:30 מיטוואך אינמיטן נאכט, בשעת וואס די איינוואוינער פון דער "טשאמפלעין טאוערס" געביידע אויף קאלינס עוועניו און 88סטע סטריט, זענען טיף געשלאפן, ווען די געביידע איז אן קיין ווארענונג פלוצים צוזאמגעפאלן, אין בלויז עטליכע סעקונדעס, פארכאפנדיג איבער הונדערט מענטשן אונטער הויפנס ברוכווארג, אריינגערעכנט פילע אידן. 

35 מענטשן זענען ארויסגעראטעוועט געווארן פון צווישן די ברוכווארג.  

דער שטייענדיגער טייל געביידע איז איינגעווארפן געווארן עלף טעג שפעטער, דורך א קאנטראלירטער אויפרייס, כדי די רעטונג און זוך אקציעס זאלן קענען פארזעצן אומגעשטערט און אן מורא אז דער וואקלדיגער טורעם וועט איינפאלן. 

די זוך ארבעט האט פארגעזעצט פאר עטליכע וואכן.    

קאַטעגאָריע:פלארידע
קאַטעגאָריע:קאטאסטראפעס
קאַטעגאָריע:2021