open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
תרי עשר

**תְּרֵי עשׂר** איז איינער פון די פיר און צוואנציק ספרים אין תנ"ך. דער נאמען פונעם ספר (תְּרֵיסָר, **צוועלף** אין תרגום לשון) באדייט די צוועלף נביאים וואס זייערע קורצע נבואות זענען צוזאמגעשטעלט אין איין ספר כדי זיי זאלן נישט פארלוירן גיין (אין דעם לשון פון תלמוד בבלי מסכת בבא בתרא יד, ב: "איידי דזוטר מירכס" - א זאך וואס איז קורץ ווערט פארלוירן).

דער ספר קומט אין תנ"ך נאך ספר יחזקאל (אזוי האבן די בעלי המסוֹרָה אוועקגעשטעלט) און ווערט אריינגערעכנט אין דעם אפטייל נביאים אחרונים.

## סדר פון די ספרים
לויט דער מסורה איז דער סדר פון די ספרים אין תרי עשר: הושע, יואל, עמוס, עובדיה, יונה, מיכה, נחום, חבקוק, צפניה, חגי, זכריה, מלאכי.

די ספרי נבואה אין תרי עשר קומען נישט אין דעם כראנאלאגישן סדר. די פאלגנדע נביאים זענען געווען אין דער צייט פון בית ראשון: עמוס, יונה, הושע און צפניה, און עמוס האט געלעבט פריער פאר הושע כאטש זיין ספר קומט נאך אים.

חגי, זכריה און מלאכי זענען געווען די גאר לעצטע נביאים און נאך זיי 'פסקה הנבואה' (בבא בתרא, יד ע"ב)—האט די נבואה אויפגעהערט. די דאזיקע נביאים זענען געווען אין דער תקופת ווען מען האט געבויט דעם בית שני.

*
מגן אבות שול

קליין|די מגן אבות שול, סינגאַפור

די **מגן אבות שול** איז א שול אין סינגאפור, פלאצירט אויף וואטערלו גאס אין דעם ראכאר שטח, אין דעם צענטראל־טייל פון סינגאפור׳ס צענטראל האנדל דיסטריקט.

די שול האט א מקוה און איז נאך ביז היינט דער צענטער פון דער יודישער געמיינדע מיט טעגליכע מנינים, שיעורי תורה און א גרויסע באטייליגונג ביי די תפילות שבת.

מנשה מייער האט געבויעט די **מגן אבות** שול אין 1878, און זי איז די עלטסטע שול אין דרום־מזרח אזיע.

קאַטעגאָריע:שולן
קאַטעגאָריע:סינגאפור
ישראל אריה מרגליות

רבי **ישראל אריה מרגליות** (כ״ז תשרי תרנ״ב–כ״ד טבת תשט״ו) איז געווען דער פרעמישלאנער רבי אין לאנדאן.

## אפשטאם 
**רבי ישראל אריה** איז געבוירן כ"ז אדר ה'תרנ"ב, צו זיין פאטער הרב **אפרים זלמן מרגליות** רב אין לאנקא, און צו זיין מוטער איידל, א טאכטער פון הרב ישראל אריה פרענקל, אן אייניקל פון רבי מאיר׳ל פון פרעמישלאן און פונעם "דגל מחנה אפרים" פון סודילקאוו.

## רבנות 
ביי דער ערשטער וועלט-מלחמה איז ער אנטלאפן קיין בודאפעשט, וואו זיין זון מאיר איז געבוירן. כאטש איז ער געווען א בעלזער חסיד, האט ער דארט אנגעהויבן פירן א רעביסטעווע. נאך דער מלחמה איז ער צוריק קיין גאליציע און האט זיך באזעצט אין לעמבערג. אין יאר תרפ״ז האט ער זיך געצויגן קיין לאנדאן. ער האט געעפנט זיין בית מדרש אין דעם איסט ענד, און האט געפועל׳ט צו פארשטערקן יידישקייט און בויען מקוואות. נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה האט ער אריבערגעפירט זיין בית מדרש קיין קריקלוואוד.

ער איז נפטר געווארן אין לאנדאן כ״ד טבת תשט״ו און באערדיגט אין ענפילד בית החיים פונעם התאחדות קהילות החרדים. זיינע תורות זענען געדרוקט אין דעם ספר ״בך יברך ישראל״.

צווישן זיינע אייניקלעך זענען הרב אלכסנדר אשר מרגליות (זון פון רבי מאיר), רב פון קהילת אהל משה אין ווין, און הרב שלמה בנציון הערבסט, רב פון קהל פרעמישלאן און פלאטבוש, ניו יארק. 

:

## פאמיליע 
רבי ישראל אריה האט געהייראט פעשא, טאכטער פון הרב יצחק באב"ד, טארטיקאווער רב. זייערע קינדער:

* חיה, ווייב פון הרב אברהם משה באב״ד, רב פון סונדערלאנד
* אדל, ווייב פון גרשון ראבינאוויטש
* מאיר, איידעם ביי אשר שטערנבוך
* אפרים זלמן, איידעם ביי בצלאל שטערן
* גיטל, ווייב פון הרב שמעלקא פינטער
* ביילא ברכה, ווייב פון עוזיאל הערבסט
* שלאמצע, ווייב פון מרדכי זיידל לודמיר
* חנה לאה, ווייב פון נטע בעק
* צבי הירש

## רעפערענצן 
* תורת החסידות, יצחק אלפסי

קאַטעגאָריע:גאליציאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים

קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט
1478

## געשעענישן 
* 14טן יאנואר – נאווגאראד ווערט איינגענומען דורך איוואן דער דריטער, פרינץ פון מאסקווע.
* 1טן נאוועמבער — אנהייב פון דער שפאנישער אינקוויזיציע

## געבוירן 
* 7טן פעברואר – טאמאס מור, ענגלישער פילאסאף (געש׳ 1535)
* 22סטן יולי — פיליפ דער ערשטער, מלך פון קאסטיליע (געש׳ 1506)

## געשטארבן
פרשת כי תצא

**פרשת כי תצא** איז די זעקסטע סדרה אין ספר דברים. די סדרה האט די מערסטע צאל מצוות פון אלע סדרות אין דער תורה.

מען לייענט פרשת כי תצא דעם צווייטן שבת פון חודש אלול,(דאס הייסט, ט' אלול, י"א אלול, י"ג אלול אדער י"ד אלול).

## אינהאלט
אין דער סדרה ווערט דערמאנט:
* דינים פון מלחמות
* א בכור באקומט א טאפלטע ירושה
* בן סורר ומורה
* פארשידענע דינים לגבי חתונה האבן, און וועגן געבן א גט
* כלאים
* הלכות בין אדם לחברו

## הפטרה
מען לייענט די הפטורה ״רני עקרה״ (ישעיה קאפיטל נ״ד), די פינפטע פון די זיבן הפטורות פון נחמה.

אין א יאר פון סארט בשז, גכז אדער הכז, לייענט מען פרשת ראה אום ראש חודש אלול און דעמאלסט לייענט מען די הפטורה פון שבת ראש חודש. דערפאר זענען רוב אשכנזים נוהג צו לייענען די הפטורה פון פרשת ראה (וואס איז א המשך פון דער הפטורה פון פרשת כי תצא) נאך דער הפטורה פון כי תצא כדי משלים זיין די זיבן הפטורות פון שבע דנחמתא.

## רעפערענצן
## וועבלינקען 
* פרשת כי תצא באתר מקראות גדולות הכתר
זשוסטען טרודא

**זשוסטען טרודאָ** (; געבוירן 25סטן דעצעמבער 1971) איז דער  לויפֿיקער און 23סטער פּרעמיער מיניסטער פון קאַנאַדע. זשוסטין טרודאָ איז ערשט געווײלט אין 4טן נאָוועמבער, 2015. ער איז דער ראש פֿונעם ליבעראַלישן בונד.
 
זשוסטין טרודאָ איז א זון פון געוועזענעם פּרעמיער מיניסטער פּיער עליאָט טרודאָ.

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
נאמאפאביע

**נאָמאָפֿאָביע** (ענגליש: *nomophobia*) איז די אומלאגישע שרעק צו זיין אָן א מאָביל טעלעפאָן אָדער נישט קענען ניצן דעם טעלעפאָן פאַר סיי וועלכע אורזאך, ווי פארלירן אַ סיגנאַל אָדער אויסלויפן פון מינוטן אָדער באַטעריע קראפט.

א פֿאָביע איז דעפינירט אלס אַ אומלאגישע שרעק. אין דעם פאַל פון נאמאפאביע, די זאכן וואס ציען אן דעם מענטש זענען נישט זייער ווארשיינליך, אַזוי אַז דער טייל דערפון איז נישט שכל'דיג. וואָס איז אזוי אומלאגיש, איז דער שטאפל פון אומבאַקוועמקייט וואס דער מענטש שפירט איבער דעם געדאַנק פון זייענדיק אפגעשיידט פון דעם סמאַרטפאָן.

דאָס וואָרט נאמאפאביע איז אַ צוזאמשטעל, געמאכט פון נאָ (קיין) + מאָביל + פאָן + פאָביע. דער טערמין איז געשאפן געווארן דורך יו-גאָוו, אַ פאָרשונג אָרגאַניזאַציע באזירט אין ענגלאנד. אין אַ 2008 שטודיע, האבן זיי באריכטעט אַז 53% פון מאָביל באניצערס שפירן אומרואיג ווען זיי האבן נישט געקענט נוצן זייערע מאָביל פאָנען און איבער העלפט באניצערס האבן קיינמאָל נישט פאַרמאַכט זייער פאָנען. שפעטערע שטודיעס האבן געפונען אַז די נומערן האָבן געוואקסן זינט דעמאָלט.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
הארינגיי באן סטאנציע

**הארינגיי** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס נארדערן רוטע, וואס געפינט זיך אין הארינגיי, לאנדאנער בארא פון הארינגיי. זי איז אין טראוולקארט זאנע 3. די סטאנציע ווערט באדינט דורך גרויס נארדערן. זי איז גאנץ נאנט צו  אויף דער לאנדאנער איבערגרונט.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן מיי 1885 דורך דער גרויסנארדערן אייזנבאן.

## באדינונגען
אין די נישט-שפיץ שעה׳ן פארן:
* 6 באנען א שעה קיין 
* 2 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין ; פון זיי, פארט 1 באן א שעה ווייטער קיין סטיווענידזש און 1 באן א שעה קיין וואטאן-ביי-סטאן.

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
צעשטערונג באל

קליין|א צעשטערונג באל באנוצט אין צעשטערן אן אלט געבוי
אַ **צעשטערונג באל** איז אַ שווערער שטאָלענער באל וואס ווערט באַנוצט צו צעשטערן גרויסע געבויען. געוויינטלעך ווערט ער אָנגעהענגט פֿון אַ הייבמאַשין. אַ הייבמאַשין אָפּעראַטאָר הוידעט דעם באל הין און צוריק, ענלעך מיט אַ פּאָמפּעדיקל. ער אַרבעט בעסטנס ביים צעשטערן געבויען פֿון ציגלען. די ערשטע רונדע פֿאָרעמעס זענען געווען אַפֿט אריינגעזעצט אין ווענט און דעכער. דער מאָדערנער צעשטערונג באל ווערט געבויט ווי אַ באַרנע צו פֿאַרמייַדן דעם פּראָבלעם. עס איז נישט קלאָר ווען דער צעשטערונג באל איז ערפֿינדעט געווארן. זיי זענען אפֿט גענוצט געווען אין ניו יארק סיטי אין 1936. היינט זענען זיי נישט זייער אפֿט באַנוצט אין צעשטערן. דער צעשטערונג באל איז מערסטנס פֿאַרבייַט געווען מיט די לאַנגע גראָבמאַשין , וואס איז מער נוצלעך.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:צעשטערונג
דעיוו דעוויס

**דעיוו דעוויס** (Dave Davis) (געבוירן 1989) איז אַן אמעריקאנער עקראן אַקטיאָר, פון לאס אנדזשעלעס.

ער איז געבוירן אין פרינסטאן ניו דזשערסי, אין אַ ייִדישע משפּחה, און אויפגעוואקסן אין ניו אָרלעאַנס. ער האט גראַדטואירט אין 2007, און באקומען א בעטשלער דעגרי אויף פיין-אַרט אין טעאַטער, פון טולעין אוניווערסיטעט אין 2011, און ביים ענדיגן זיין לערע האט ער געשפילט אינעם פילם 'דאָס איז אונדזער יוגנט', פונעם פילם דירעקטאר - קעניט לאָנערגאַן.

דייוויס האט שוין אנגעהויבן זיין קאַריערע אלץ קינד, שפילנדיג פינף יאר אין א רייהע, אינעם 'ניו אָרלעאַנס שייקספּיר פעסטיוואַל', ביז'ן גרייכן צו שפילן זיין אויסרימטע ראלע אינעם האמלעט שפיל אין יאר 2012.
שפּעטער האט ער באַשלאָסן צו שפילן אויף פילם, ווי ער האט געשפילט אויף א רייהע ארגינעלע פילמען פאר MTV און Syfy קאנאל, אַרייַנגערעכנט גאויסט שאַרק, רעד קלאווער, אָזאַרק שאַרקס, און נאך אנדערע. אויך האט ער אנטייל גענומען אין די פילמען; "טרו דעטעקטיוו", "די וואקינג דעט", "די ביג שארט", "לאָגאַן" און נאך.
אין יאר 2015 האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין לאס אנדזשעלעס, אוואו ער ארבעט אלץ אקטיאר פאר אסאך פילמען.

ער האט געוואונען דעם 'ספעשל דזשורי פרייז' אינעם נאשוויל פילם פעסטיוואל אווארד, פאר'ן שפילן אינעם פילם "באָמב סיטי".

דייוויס איז אַ מיטגליד פון א קאָמעדיע גרופע, וואס געבן ארויס קורץ פילמען און מוזיק ווידיאוס.

## פילמאגראפיע 
* האמלעט
* שמירה (פילם)
## וועבלינקען
קאטעגאריע:יידישע אקטיארן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
פערדינאנד דער צווייטער פון אראגאן

**פֿערדינאַנד דער צווייטער** (; ; ; ; 10טן מערץ 1452 – 23סטן יאנואר 1516), גערופן **דער קאטויל** (), איז געווען קעניג פון אראגאן פון 1479 ביז זיין טויט. זיין חתונה אין 1469 מיט איזאַבעלא, די צוקונפטדיקע קעניגין פון קאסטיל, איז געווען פאליטיש דער "גרונטשטיין אין דער פונדאציע פון דער שפאנישער מאנארכיע". צוליב זיין חתונה מיט איזאַבעלא די ערשטע, איז ער געווארן אויטאמאטיש *de jure uxoris* קעניג פון קאסטיליע ווי **פערדינאנד דער פינפטער** פון 1474 ביז איר טויט אין 1504. ווען איזאבעלא איז געשטארבן איז דער קרוין פון קאסטיל אריבער צו זייער טאכטער יאהאנא. נאכן טויט פון יאהאנא׳ס מאן פיליפ דער ערשטער פון שפאניע, און אז זי איז געווען כלומר׳שט משוגע, האט מען אנערקענט פערדינאנד ווי רעגענט פון קאסטיליע, פון 1508 ביז זיין אייגענעם טויט. אין 1504, נאך א מלחמה פון פראנקרייך, איז ער געווארן קעניג פון נאפאלי ווי **פערדינאנד דער דריטער**, און האט ווידעראמאל פאראייניגט נאפאלי מיט סיציליע אויף אייביג, און צום ערשטן מאל זייט 1458. אין 1512, נאך א מלחמה מיט פראנקרייך, איז ער געווארן קעניג פון נאווארע דורך אייננעם.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מאנארכן
קאַטעגאָריע:שפאניע
שניי-שארער

קליין|אַ לאַסטאויטאָ מיט אַ שניי-שארער
אַ **שניי-שאָרער** איז אַ געצייג וואס ווערט געבויט ארויפצולייגן אויף אַ פֿאָרמיטל און ווערט באַנוצט אַראָפּצונעמען שניי און אייז פֿון דרויסנדיקע פֿלאַכן, געוויינטלעך יענע פֿאַר טראַנספּאָרט צוועקעס. הגם אַז דער טערמין באַדייט אָפֿט פֿאָרמיטלען מיט די דאָזיקע געצייג, זיי זענען מער פּינקטלעך באַקאַנט אַלס ווינטער דינסטן פֿאָרמיטלען , בפֿרט אין געגנטן מיט גרויסע קוואַנטומס פֿון שניי יעדע יאָר, אָדער אין ספּציפֿישע געגנטן ווי פֿליפֿעלדער. אין אַנדערע פֿאַלן, טענדערס און לאָדערס ווערן אויסגעשטייַערט מיט געצייג אויסצופֿירן די דאָזיקע אַרבעט. אין אַ טייל געגנטן אין וועלכע שניי איז נישט נאָכאַנאַנדיק, אָפּגלייַכערס קענען מען באַנוצט אַראָפּצונעמען געפּאַקטע שניי און אייז פֿון די גאַסן. שניי-שאָרערס קענען אויך ווערן ארויפגעלייגט אויף וואַגאָנען אָדער לאָקאָמאָטיוון אויפֿצורוימען אייזנבאַן ליניעס.

## גאַלעריע 

143h ploughing.jpg|אַ שניי-שאָרער אויף אַן אָפּגלייַכער
Backhoeplowingsnow.jpeg|אַ שניי-שאָרער אויף אַ הינטערגראָבער
Snowplow on tractor.jpg|אַ שניי-שאָרער אויף אַ לאַנדווירטשאַפֿט טראַקטאָר
TowPLow_front_view2.JPG|לאַסטאויטאָס מיט שניי-שאָרערס אויף אַ שטראָז
Schmalspurschneepflug.jpg|אַן אייזנבאַן שניי-שאָרער אין זאַקסן, דייטשלאַנד
Tram snowplough-Dresden-20130213.jpg|אַ טראַמוויי שניי-שאָרער אין דרעזדן, דייטשלאַנד
Quitanieves rotatorio, Skagway, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-18, DD 48.jpg|אַ דרייענדיקער שניי-בלאָזער אין סקעגוויי, אַלאַסקע, פאראייניקטע שטאטן

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:שווערע געצייג
קאטעגאריע:שניי
ראובן אהרנאוויטש

**ראובן אהרנאוויטש** (1902 - 1975) איז געווען דער דריטער בירגערמייסטער פון בני ברק. אהרונאוויטש האט געדינט אין דעם אמט 10 יאר (נישט נאכאנאנד), צווישן די יארן ה'תשי"ד - ה'תשכ"ו (1954–1966).

## ביאגראפיע 
אהרנאוויטש איז געבוירן געווארן אין אזארקאוו, פוילן, צו זיינע עלטערן יצחק און לאה פראדל (געבוירן שטערנפעלד). זיי האבן געהאט ניין קינדער; יצחק איז נפטר געווארן אין יאר תרצ"ט. ראובן האט חתונה געהאט מיט פערל, טאכטער פון יהודה אריה לייב בן יעקב קלמן פרושינאווסקי, אלע גערער חסידים.

אהרונאוויטש האט געדינט ווי פארוואלטער פון דעם באנק אגודת ישראל אין אזארקאוו.

ווען בני ברק איז געווארן א לאקאלער ראט האט מען באשטימט אהרונאווביטש איינער פון די 11 מיטגלידער פון איר פארוואלטונג, אלס דעלעגאט פון פועלי אגודת ישראל. ביי די ערשטע וואלן צו דעם ראט איז ער געווען פארזיצער פון דעם וואלן־קאמיטעט, און ער האט קאנדידירט ביים הויפט פון דער רשימה פון אגודת ישראל מיט פועלי אגודת ישראל.

אין יאר 1947 איז ער געווארן א רעגיסטראטאר פון דעם ארבעטערס ארבעטס ביורא אין נאמען פון פועלי אגודת ישראל. 

דורך די יארן וואס ער האט געדינט אין דער בני ברק ראט איז ער געווען לייטענאנט־בירגערמייסטער און דער ממונה אויף דער שטיץ־פארטפעל. אין 1953 האט די שטאטראט באשלאסן צו העכערן אים צו א באצאלטן לייטענאנט. ווען בירגערמייסטער יצחק גערשטנקארן האט רעזיגנטירט אין מאי 1954, האט מען מסכים געווען צו מאכן א ראטאציע פאר בירגערמייסטער צווישן אהרנאוויטש און דעם דעלעגאט פון הפועל המזרחי, משה באַגנא, וואס האט געדינט זעקס חדשים, דערנאך האט אהרנאוויטש געדינט זעקס חדשים.

נאך די וואלן אין 1955 האט אהרנאוויטש געדינט ווייטער ווי בירגערמייסטער, ביז סעפטעמבער 1957 ווען ער האט רעזיגנטירט לויט דעם ראטאציע הסכם און באגנא איז געקומען צוריק. ביי די וואלן אין 1959 האט זיך פארשטארקט די רשימה פון אגודת ישראל מיט פועלי אגודת ישראל, און אהרנאוויטש האט געדינט די גאנצע קאדענץ ווי בירגערמייסטער. ביי די 1965 וואלן, איז מפד״ל געווארן שוואכער און איז אראפ פון פיר צו דריי מאנדאטן, האט אהרנאוויטש געמאכט א קאאליציע מיט דעם מערך פארטיי, און מפד״ל איז געבליבן אין דער אפאזיציע. אין אויגוסט 1966 האט אהרנאוויטש רעזיגנירט פונעם אמט פון בירגערמייסטער און שמואל ווינבערג האט איבערגענומען.

## משפחה 
די קינדער פון ראובן און פערל אהרנאוויטש זענען:

* טובה, ווייב פון יוסף ראזנטאל, זון פון אברהם יצחק ראזנטאל, זון פון צבי יהושע ראזנטאל. זי איז געבוירן געווארן אין אזארקאוו, פוילן.
* רחל, ווייב פון יוסף מאלאווסקי, זון פון נחמן דוד מאלאווסקי, אן אייניקל פון רבי אברהם לאנדא, טשעכאנאווער רבי, און פון רבי אלעזר הכהן פון פולטוסק (זון פון זאב וואלף הכהן לייפסקער אב"ד מאקעווע, פולטוסק, פלאצק און סאכאטשאוו)  מחבר פון "תשובות מהרא"ך" און איידעם פון של הרב יעקב לארבערבוים פון ליסא, דער ״נתיבות״.
* חיה, ווייב פון ר' יצחק צבי {הערשל} נייהויז, זון פון יעקב יוסף נייהויז). רחל און חיה זענען געווען צווילינג.
* מלכה, ווייב פון ישראל אליעזר כ"ץ, זון פון אברהם שמואל כ"ץ.
* ליבא דבורה, ווייב פון נח הלוי פרום געבוירן געווארן אין אזארקאוו, פוילן.
*

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
קאַטעגאָריע:גערער חסידים
קאַטעגאָריע:פועלי אגונדת ישראל
דניאל רעדקליף

**דניאל דזשייקאָב רעדקליף** (ענגליש: *Daniel Jacob Radcliffe*; געבוירן דעם 23סטן יולי 1989) איז א יידיש-בריטישער אקטיאר. ער איז בעסטנס באקאנט פֿאר זיין ראלע אלס האַרי פּאָטער אין דער פֿילם סעריע באזירט אויף די ביכער פֿון דזשיי.קיי. ראלינג.

## קאַריערע 
[קליין|רעדקליף (לינקס) מיט [רופערט גרינט|רופּערט גרינט און עמאַ וואָטסאָן ביי דער פּרעמיערע פֿון "האַרי פּאָטער און די רוחות פֿון טױט: טייל 2" אין לאנדאן]]
רעדקליף האט אנגעהויבן אלס אן אקטיאר אין שולע פֿאָרשטעלונגען אין עלעמנטאַרשולע. ביים עלטער פון צען יאָר האט ער געשפילט דעם יונגען דייוויד קאָפּערפֿילד אין דער טעלעוויזיע־סעריע מיטן זעלבן נאמען.

אין 2001 האט ער געשפילט מאַרק פּענדל אינעם פֿילם "דער שניידער פֿון פּאַנאַמאַ". שפעטער דאס זעלבע יאָר איז ער דערוויילט געוואָרן צו שפילן אלס האַרי פּאָטער אינעם פילם "האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין". ער האט געשפילט אלס האַרי אויך אין די אנדערע "האַרי פּאָטער" פילמען.

## פילמאגראפיע 
* 2001: דער שניידער פֿון פּאַנאַמאַ
* 2001: האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין
* 2002: האַרי פּאָטער און דאָס קאַמער פֿון סודות
* 2004: האַרי פּאָטער און דער אַרעסטאַנט פֿון אַזקאַבאַן
* 2005: האַרי פּאָטער און דער בעכער פֿון פֿײַער
* 2007: האַרי פּאָטער און דער אָרדן פֿון פֿעניקס
* 2007: דעצעמבער יינגלעך
* 2009: האַרי פּאָטער און דער האַלב-בלוט פּרינץ
* 2010: האַרי פּאָטער און די רוחות פֿון טױט: טייל 1
* 2011: האַרי פּאָטער און די רוחות פֿון טױט: טייל 2
* 2012: די פֿרוי אין שוואַרץ
* 2013: מאָרדן דיינע ליבלינגן
* 2013: הערנער
* 2015: וויקטאָר פֿראַנקנשטיין
* 2016: די אילוזיע 2
* 2019: דער פּליימאָביל פֿילם
* 2020: קימי שמידט קעגן דער גלח
* 2020: דער אנטלויף פון פרעטאָריע

## וועבלינקען 
* 
* DanRadcliffe.co.uk  

קאטעגאריע:ענגלישע יידן
קאטעגאריע:בריטישע אטעיסטן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
קאטעגאריע:קינדער אקטיארן
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:יידישע אטעיסטן
הינטערגראבער

קליין|אַ JCB 3CX הינטערגראָבער
אַ **הינטערגראָבער** אדער **גראָבער-לאָדער** (ענגליש: *Backhoe loader*) איז אַ שווערע מאַשין וואס שליסט איין אַ טראַקטאָר-ענלעכע אָפּטיילונג מיט אַ לאָדער-ענלעכע לאָפּעטע אין דער פֿאָדערטייל און אַ רידל אויפֿן הינטערטייל. צוליב זייערע (רעלאַטיוו) קליינע גרייס און פֿארשידענע נוצן זענען הינטערגראָבערס זייער גאַנגבאַר אין שטאָטישע אינזשעניריע און קליינע קאָנסטרוקציע פּראָיעקטן (ווי אַ קליינעם הויז, געהאַלטער פֿון שטאָטישע טראַקטן, אאַז"וו), און אויך אין אויסוואַקסנדיקע מדינות. דאָס סאָרט מאַשין איז ענלעך מיט און איז אַנטוויקלט געוואָרן פֿון וואָס מען רופֿט היינט אַ TLB (*Tractor-Loader-Backhoe*), וועלכער איז אַ לאַנדווירטשאַפֿט טראַקטאָר אויסגעשטייַערט מיט אַ פֿראָנט לאָדער און אַ הינטער רידל.

דער הינטערגראָבער איז ערפֿינדעט געוואָרן אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך אין 1953 דורך דזשאָזעף סיריל באַמפֿאָרד , דער באַגרינדער פֿון JCB.

## זעט אויך 
* שווערע געצייג
* לאדער
* גראבמאשין
* קאמפאקטער לאדער
* בולדאזער

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:אינזשעניריע פארמיטלען
קאַטעגאָריע:קאנסטרוקציע
אנאנאס

**אַנאַנאַס** (*Ananas comosus*) איז דער נאמען פון אן עסבארן טראפישן פלאנץ און אויך זיין פרוכט. ער שטאַמט פון דרום בראזיל, און פאראגוויי. דאס איז א פיליאריקער פלאנץ וואס וואַקסט הויך 1.0 ביז 1.5 מעטער מיט 30 אדער מער שפיציגע בלעטער לאנג 30 ביז 100 צ"מ, ארום א דיקן שטאַם. אין 2016, איז כמעט א דריטל פון דער וועלט׳ס פראדוקציע פון אנאנאס געקומען פון דריי לענדער: קאסטא ריקא, בראזיל און די פיליפינען.

## היסטאריע
קאלומבוס האט מיטגעברענגט דעם אנאנאס ווען ער איז צוריקגעקומען פון אמעריקע. פון שפאניע האט דער אנאנאס זיך פארשפרייט איבער אייראפע.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פלאנצן
דזשאמבא

קליין|דזשאַמבאָ דער העלפֿאַנד
[קליין|דזשאַמבאָ'ס טויט נאָך ווען אַ [לאקאמאטיוו|לאָקאָמאָטיוו האָט אים באַשעדיקט דעם 15טן סעפטעמבער 1885 ביי סט. טאמעס, אָנטעריאָ]]

**דזשאַמבאָ** (ענגליש: *Jumbo*; פֿון סוואַהילי: *Jambo*, "פֿריד"; אַרום 25סטן דעצעמבער 1861 - 15טן סעפטעמבער 1885) איז געווען אַן אַפֿריקאַנישער העלפֿאַנד וואס איז געבוירן געוואָרן אין פֿראַנצויזישע סודאַן, אימפּאָרטירט געוואָרן צו דער זאָאָ אין זשאַרדען דע פּלאַנט  אין פּאַריז און באַוועגט געוואָרן צום לאָנדאָנער זאָאָ אין 1865, וואו ער איז זייער באַוווסט געוואָרן. שפּעטער איז זיין נאָמען געוואָרן אַן ענגליש וואָרט וואס באַדייַט אַ זייער ריזיקער אָביעקט, ווי אַ ברייט-קערפּער פּאַסאַזשירן עראָפּלאַן. דזשאַמבאָ דער העלפֿאַנד איז געווען דער אָפֿיציעלער מאַסקאָט פֿון דער טאַפֿטס אוניווערסיטעט.

## לעבן 
דזשאַמבאָ איז געבוירן געוואָרן אין פֿראַנצויזישע סודאַן און איז שפּעטער באַוועגט געוואָרן צו דער זאָאָ אין זשאַרדען דע פּלאַנט. אין 1865 איז ער באַוועגט געוואָרן צום לאָנדאָנער זאָאָ, וואו ער איז זייער באַוווסט געוואָרן נישט נאָר פֿאַר זיין גרייס (דאַמאָלסט האָט ער געגרייכן 3.25 מעטער), נאָר אויך פֿאַר זיין נאַטור וואס האָט דערלויבט די זאָאָ באַזוכער צו רייטן אויף אים. זיין נאָמען איז געשענקט געוואָרן ביים לאָנדאָנער זאָאָ, און איז אפֿשר אַ פֿאַרקריפּלונג פֿון דאָס סוואַהילי וואָרט דזשומבע (*jumbe*, "שבֿט-פֿירער"/"טשיף").

אין 1882 האָט דער לאָנדאָנער זאָאָ פֿאַרקויפֿט דזשאַמבאָ צו פ.ט. באַרנום , דער אייגנטימער פֿונעם באַרנום צירקוס, פֿאַר $10,000. ווען דזשאַמבאָ'ס פֿאַרקויף איז באַקאַנט געוואָרן האָט די קעניגין וויקטאָריע באַקומען בערך 100,000 בריוון בעטונג פֿון זי צו פֿאַרמייַדן דער פֿאַרקויף. די קעניגין האָט געזאָרגט וועגן דער פֿאַרקויף, און אויך דער טראָנפֿאָלגער, דער פּרינץ פֿון וויילס. ביי אַ דיפּלאָמאַטישער פֿאָרקום אין 1882 האָט דער לאָנדאָנער אַמבאַסאַדאָר פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן געזאָגט אַז די איינציקע פלוגתא צווישן דעם פֿאַראייניקטן קעניגרייך און די פֿאַראייניקטע שטאַטן איז געווען איבער די פֿאַרקויף פֿון דזשאַמבאָ.

דזשאַמבאָ איז געשטאָרבן נאָך ווען אַן אייזנבאַן לאָקאָמאָטיוו האָט אים באַשעדיקט ביי סט. טאמעס, אָנטעריאָ, קאַנאַדע. ביי דער באַשעדיקונג אָרט איז אַ פֿולער גרייס סטאַטוע פֿונעם העלפֿאַנד אויפֿגעשטעלט געוואָרן צו פֿאַראייביקן אים. דאַמאָלסט האָט ער געגרייכט אַרום 4 מעטער, און די סטאַטוע איז די זעלבע.

## אין קולטור 
צוליב דער העלפֿאַנד'ס פּאָפּולאַריטעט אין דער לאָנדאָנער זאָאָ איז זיין נאמען געוואָרן אַן ענגליש וואָרט וואס באַדייַט "זייער ריזיק" - שפּעטער איז דאָס וואָרט געוואָרן דער עפּיטעט פֿון דער באָואינג 747 עראָפּלאַן צוליב זיין גרייס. פּאַניע דזשאַמבאָ, די מוטער פֿון דאַמבאָ אין דער פֿילם מיטן זעלבן נאָמען פֿון די וואָלט דיזני פֿירמע, הייסט נאָך דער העלפֿאַנד.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:בארימטע בעלי חיים
קאלינינגראד

**קאַלינינגראַד** (), ביז 1946 **קעניגסבערג** (דײַטש: Königsberg), איז א שטאָט אין אייראָפּע, אין דער עקסקלאווע פון רוסלאנד פונעם זעלבן נאָמען. די קאלינינגראדער געמיינדע באדעקט א געגנט פון 224.7 ק"מ2, מיט א באפעלקערונג פון 475,056 אין 2018.

## געאגראפיע 
## היסטאריע 
## עקאנאמיע 
## טראנספארט 
## זעט אויך 
* קאלינינגראדער אבלאסט

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* Официальный сайт Правительства Калининградской Области 

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין רוסלאנד
אלעקסאנדרא פאלאץ באן סטאנציע

**אלעקסאנדרא פאלאץ** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס נארדערן רוטע, וואס געפינט זיך נישט ווייט פון אלעקסאנדרא פאלאץ אין דער לאנדאנער בארא פון הארינגיי. זי איז אין טראוולקארט זאנע 3. די סטאנציע ווערט באדינט דורך גרויס נארדערן.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן מיי 1859 דורך דער גרויסנארדערן אייזנבאן מיטן נאמען **וואוד גרין**. זי האט באקומען איר היינטיקן נאמען דעם 17טן מיי 1982.

## באדינונגען
אין די נישט-שפיץ שעה׳ן פארן:
* 8 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין ; פון זיי, פארט 1 באן א שעה ווייטער קיין סטיווענידזש און 1 באן א שעה קיין וואטאן-ביי-סטאן.

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
הארי פאטער (כאראקטער)

**האַרי דזשיימס פּאָטער** (ענגליש: *Harry James Potter*; געבוירן דעם 31סטן יולי 1980) איז דער הויפט כאראקטער אין די פֿאַנטאַזיע ביכער סעריע "האַרי פּאָטער" פֿון דזשיי.קיי. ראָלינג. די ביכער דיסקוטירן זיבן יאָרן אין דאס לעבן פֿונעם יתום, וואס געפֿינט ביי זיין 11טער געבורטסטאָג אַז ער איז אַ מכשף און דער זון פֿון די מכשפֿים לילי און דזשיימס פּאָטער. האַרי גייט צו דער האָגוואָרץ שולע פֿון כישוף-מאַכערייַ צו לערנען זיך מאַגיש. האַרי געפֿינט זייער שנעל אַז ער איז שוין באַוווסט אין דער כישוף-וועלט, און אַז זיין גורל איז פֿאַרבונדט מיט לאָרד וואָלדעמאָרט. וואָלדעמאָרט איז געווען אַ שלעכטער מכשף וואס האָט געהרגעט האַרי'ס עלטערן, אבער לויט אַ לעגענדע איז ער געשטאָרבן ביים פּרובירן צו נוצן דאָס טויט-זידלען אויף דעם עופֿעלע האַרי. ראָלינג האָט געזאָגט אַז זי האָט באַקומען דער געדאַנק פֿאַר האַרי פּאָטער ביים וואַרטן פֿאַר אַ באַן אין 1990. נאָך ראָלינג'ס מוטער איז געשטאָרבן האָט זי באַשטימט צו מאַכן האַרי אַ יתום.

קאטעגאריע:הארי פאטער כאראקטערן
נפתלי צבי פרוש-גליקמאן

**נפתלי צבי פרוש-גליקמאן** (א' אב תרל"א - כ"ג שבט תשי"ב) איז געווען אן עסקן פונעם אלטן יישוב אין ירושלים, און דער גרינדער פון דעם שערי חסד פערטל אין ירושלים.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין ירושלים, צו שלמה זלמן פרוש. זיין סנדק איז געווען הרב שמואל סאלאנט און זייןמוהל איז געווען הרב מאיר  אויערבאך. ער האט געלערנט אין דעם עץ חיים חדר. אין זיין יוגנט האט ער געליטן פון טיילווייז בלינדקייט פון וועגן דעם האט ער נישט געקענט מעיין זיין אין א ספר.

ער האט חתונה געהאט מיט מרים יוכבד שפרה, א טאכטער פון משה ריוולין (ברודער פון יוסף ריוולין). איר שוועסטער רחל איז געווען די ווייב פון הרב חיים מן, ראש המלמדים אין דעם עץ חיים חדר. נאָך זיין פֿאָטער׳ס  פטירה אין יאר תרנ"ח (1898), האט ער גענומען אויף זיך דעם עול פון אויפהאלטן די הויזגעזינד און האט געזארגט פאר זיין מוטער די אלמנה און זיינער ברידער, טייל פון זיין האט ער געמאכט זייערע חתונות. אויך האט ער געזארגט פאר זיין ווייב׳ס משפחה, וואס זייער פאטער איז נפטר געווארן יונגערהייט.

איינער פון  זיינע אייניקלעך איז דער עסקן און מיניסטער מאיר פרוש.

קאַטעגאָריע:ירושאלמער
קאַטעגאָריע:עץ חיים ישיבה
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
טוביה צפיר

**טובֿיה צַפֿיר** (געבוירן דעם 31סטן דעצעמבער 1945) איז אַן ישראלדיקער אַקטיאָר, קאָמיקער, נאָכמאַכער, שטימע אַקטיאָר, טעלעוויזיע האָסט און פֿאַרוויילער.

## ביאגראפיע 
צפיר איז געבוירן געוואָרן אין תל אביב מיטן נאָמען **טובֿיה קאָזלאָווסקי**. געבוירן צו משה און זהבה, ער האָט דערוואַקסט אין אַ טראַדיציאָנעלער הויז פֿון יידישע עמיגראַנטן פֿון פוילן וואס האָבן געוואוינט אין דער פֿלאָרענטין געגנט אין דרום תל אביב. אין די פֿריסטע 1960ער יאָרן האָט צפיר באַקומען זיין גרויסן אַרויסבליץ ווען ער האָט געדינט אין דער נח"ל מיליטער-טרופּע. פֿון זינטן איז צפיר געוואָרן איינער פֿון די גרעסטע ישראלדיקע טעלעוויזיע, פֿילם און טעאַטער פּערזענלעכקייטן. אַדורך זיין קאַריערע האָט צפיר באַטייליקט אין אַ סך פארוויילונג, הומאָרישע און סאַטירישע טעלעוויזיע און בינע שוישפּילן.

אין די 1970ער האָט צפיר באַטייליקט אין דעם מצליחדיקן סאַטירע פּראָגראַם "ניקוי ראש", אין וועלכע ער האָט אנגעהויבן אויסצופֿירן פֿאַרשידענע אימיטאַציעס פֿון ישראלדיקע פּאָליטיקער ווי יצחק ראַבין און מנחם בעגין. אין די 1980ער האָט צפיר באַווייזט זיך אַ סך מאָל אַלס אַ גאַסט אין דער ישראלישער פארוויילונג פּראָגראַם "סיבה למסיבה", אין וועלכע ער האָט אימיטירט ישראלדיקע פּאָליטיקער און באַטייליקט אין אַ סך קאָמעדיע סקעטשן. אין די זעלבע עפּאָכע האָט ער אויך באַטייליקט אַלס אַ גאַסט אין פֿילע עפּיזאָדן פֿון די ישראלישע סיטקאָם "קרובים קרובים". אין די 1990ער האָט ער געשפּילט אַ סך שטימעס אין די סאַטירישע ישראלישע ליאַלקע פּראָגראַם "החרצופים". אין 2004 איז ער געווען אַ גאַסט אין "השיר שלנו", און אין 2005 אַלס אַ גאַסט אין "טלנובלה בע"מ".

אויך האָט צפיר באַטייליקט אין אַ סך פארוויילונג שוישפּילן, די רוב וועלכע זענען געשריבן געוואָרן דורך דעם סאַטיריסט אפרים סידון.

אַדורך די 1970ער און די 1980ער האָט צפיר באַטייליקט אין אַ סך ישראלישע פֿילמען, וואס שליסן איין "סלומוניקו" (1972), "צ'רלי וחצי" (1974), "חגיגה בסנוקר" (1975), "גבעת חלפון אינה עונה" (1976), "יופי של צרות!" (1976), "הלהקה" (1979), "נישואין נוסח תל אביב" (1979) און "האינסטלטור" (1986).

אַין די 1990ער האָט ער געשפּילט די שטימע פֿונעם דזשין אין די העברעאיש רעדנדיקע ווערסיעס פֿון דיזני'ס אַנימירטער פֿילם "אַלאַדין", זיינע המשך-פֿילמען און דער טעלעוויזיע סעריע. אין 1999 האָט ער געשפּילט דער הויפט כאראקטער פֿון "פּים פּאַם פּאָ".

זינט די 2000ער באַטייליקט צפיר בפֿרט אין ישראלישע שוישפּילן און מעשיות ווידעאָס פֿאַר קינדער אויף DVD און ווידעאָ.

אין 2008 האָט צפיר באַטייליקט אין די ישראלישע דראַמע סעריע "דני האליוואד" צוזאמען מיט גילה אַלמאַגאָר.
## פערזענלעכע לעבן 
אין 1966 האָט צפיר געהייראט יעל, א פוילישע יידענע וואָס ער האָט באַקאַנט אין עלעמענטאַר שולע, און זי דינט אַלס די פּראָדוצירערין פֿון זיינע פֿאָרשטעלונגען. זיי וואוינען אין רמת השרון און האָבן דריי קינדער, אַרײַנגערעכנט דעם דירעקטאָר און טעלעוויזיע פּראָדוצירער יואב צפיר.

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאטעגאריע:ישראלים
קאטעגאריע:אקטיארן
קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
קאטעגאריע:קאמיקער
ניו סאוטגייט באן סטאנציע

**ניו סאוטגייט** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס נארדערן רוטע, וואס געפינט זיך אויפן גרענעץ פון דער לאנדאנער בארא פון בארנעט און דער לאנדאנער בארא פון ענפילד. זי איז אין טראוולקארט זאנע 4. די סטאנציע ווערט באדינט דורך גרויס נארדערן.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 7טן אויגוסט 1850 דורך דער גרויסנארדערן אייזנבאן.
זי האט באקומען איר היינטיקן נאמען דעם 18טן מערץ 1971.

## באדינונגען
אין די נישט-שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון ענפילד
אויקלי פארק באן סטאנציע

**אויקלי פארק** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס נארדערן רוטע, וואס באדינט אויקלי פארק, לאנדאנער בארא פון בארנעט. זי איז אין טראוולקארט זאנע 4. די סטאנציע ווערט באדינט מערסטנס דורך גרויס נארדערן.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן דעצעמבער 1873 דורך דער גרויסנארדערן אייזנבאן.

## באדינונגען
### גרויסנארדערן
מאנטיג-פרייטיג רוב שעה׳ן פון טאג פארן:
* 4 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין 

### טעמזלינק
אין די שפיץ שעה׳ן פארן באנען צווישן וועלין גארדן סיטי און לאנדאן קינגס קראס.

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט
מאד

**מאַד** אדער **מאַדע** (אונגאריש: *Mád*) איז א דארף אין צפון-מזרח אונגארן, אין דער בארשאד-אבאוי-זעמפלען מעדזשע, 39 ק״מ מזרח פון מישקאלץ. דאס דארף געפינט זיך אין דעם באקאנטן טאקאי וויין פראדוקציע געגנט. ביז דער חורבן אייראפע האט מאד געהאט א יידישע קהילה וואס איז געווען ברייט באקאנט דורך אירע רבנים.

## יידישע קהילה 
### היסטאריע 
דאקומענטן ווייזן אז יידן האבן געוואוינט אין דעם געגנט שוין אין דעם 17טן יארהונדערט. אין דעם 18טן יארהונדערט האט דאס דארף געהאט אן ארגאניזירטע קהילה. די יידן האבן זיך באשעפטיקט בעיקר מיט מאכן וויין, אן אנטוויקלטע אינדוסטריע אין דעם געגנט. טייל זענען געווען אייגנטומערס פון וויינגערטנער און טייל האבן עוסק געווען אין מאכן און פארקויפן וויין. 

אין סוף פונעם 18טן יארהונדערט האט מען געבויט אין מאד א פראכטפולע שול וואס שטייט נאך היינט. אין 1900 האט די קהילה דערגרייכט איר שפיץ גרייס מיט 897 יידן.
רעכטס|קליין|250x250פיקס|אינעווייניג דער שול
פאר דער חורבן אייראפע האט די קהילה געציילט נאר 304 יידן, א צענטל פון די באוואוינער פונעם דארף. ווען ס׳האט אויסגעבראכן די רציחה פון אונגארישע יידן אין 1944, האט מען געזאמלט אלע יידן אין דער שול, פון דארט האט מען זיי אריבערגעפירט קיין איהעל, פון וואנעט מען האט זיי געפירט אין באנען קיין אושוויץ וואו רוב פון זיי זענען אומגעקומען. נאך דער מלחמה זענען א פאר יידן צוריקגעקומען אבער נאך א קורצער צייט האבן זיי פארלאזט מאד.

### רבנים פון דער קהילה 
כאטש די קהילה איז געווען גאנץ קליין, אירע רבנים אבער זענען געווען ברייט באקאנט, איבער גאנץ אונגארן און אפילו ווייטער. 

צווישן די יארן תר״ב און תרכ״א איז דער שטאטס רב געווען הגאון רבי נתן פייטל רייניץ (א מחותן פונעם מנוחת אשר פון טשענגער). 

נאך אים , פון תרכ״א ביז תרמ״א האט געדינט הרב עמרם בלום, מחבר פון שו"ת בית שערים.

דערנאך האט מען אויפגענומען הרב אברהם יהודה הכהן שווארץ, א מאד־געבוירענער, און מחבר פון שו"ת קול אריה. ער איז געווען שטאטס רב ביז זיין פטירה אין תרמ״ג. נאך אים האט געדינט אלס רב זיין זון, אויך געבוירן אין מאד, הרב נפתלי הכהן שווארץ, מחבר פון שו"ת בית נפתלי. אזוי ווי זיין פאטער האט ער געפירט די ארטיגע ישיבה ביז ער איז פלוצלונג נפטר געווארן אין תרנ״ז. 

דער נעקסטער רב איז געווען הרב מרדכי יהודה לייב ווינקלער, פון די חשובע רבנים אין צענטראל-אייראפע אין יענער תקופה. ער איז געווען שטאטס רב און ראש ישיבה ביז זיין פטירה בשיבה טובה אין תרצ״ב. 

נאך אים האט געדינט אלס שטאטס-רב הרב חיים צבי עהרנרייך, מחבר פון שו"ת קב חיים, ביז זיין פטירה אין תרצ״ו. דער לעצטער רב איז געווען זיין זון הרב משה לייב עהרנרייך, וואס איז אומגעקומען ביי חורבן אייראפע.

## וועבלינקען 
* די יידישע קהילה פון מאד , ירושלים תשל"ד. גרסה מקוונת מאתר הספרייה הציבורית של ניו יורק.
* בית הכנסת במאד באתר YouTube
* תמונות מבית הכנסת במאד 
* תרגום לאנגלית של הערך על מאד מתוך פנקס הקהילות בהוצאת יד ושם
* רשימת חללי השואה בני קהילת מאד.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
יחיאל קאליש

**יחיאל קאליש** (**ענגליש:** *Yehiel Mark* *Kalish*) איז אַ רב און א דעמאָקראַטישער מיטגליד פון דעם אילינוי  הויז פון רעפרעזענטאטיוון פֿאַר דעם 16טן דיסטריקט. דער 16טער דיסטריקט, וואס ליגן אין דעם שיקאַגאָלאַנד געגנט, באשטייט פון דעם וועסט רידזש קוואַרטאַל אין דער שטאָט פון שיקאַגאָ און טיילן פון די דערבייאיגע פארשטאטן  מאָרטאָן גראָוו, נילעס, לינקאנוואוד און סקאָקי. ער איז געווען באשטימט צו נעמען דעם זיץ פון לו לענג וואס האט רעזיגנירט אין יאנואר 2019.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
שלמה האפמייסטער

**שלמה אליעזר האפמייסטער** איז אן עסטרייכער רב, א גר צדק. ער איז געבוירן געוואָרן אין תשל״ו אין מינכן. ער האט שטודירט אין אוניווערסיטעטן אין לאנדאן און האט זיך מגייר געווען אין ירושלים עיה״ק.

ער איז א תלמיד פון ​​הגאון הרב "הדיין" חנוך ערנטריי פון לאנדאן און פון הגאון הרב משה שטערנבוך, דער ראב״ד פון  דער עדה החרדית אין ירושלים. 

זינט תשס"ח איז ער דער אפיציעלער רב פון ק״ק וויען יצ״ו. זינט תשע״ג איז ער אויך דער פרעזידענט פון דעם אייראפעישן ועד המוהלים. 

‏‎נאָך כּמעט 20 יאָר פאָרשונג האָט ער פֿאַרעפנטלעכט אין תש״ע דעם סידור „תפילות ישורון״, וואס ווערט בכלל פאררעכנט אלס דער ריכטיגסטער אשכנזישער סידור היינט-צו-טאג. לויט דער עצה פון רבינו הגאון הרב שמואל וואזנער, האט ער דורכגעארבעט און פארראכטן אלע שינויים און תיקונים וואס די צענזארן און די משכילים האבן געמאכט אין די לעצטע 300 יאר, און אויך פארראכטן די פיל דרוקער טעותים וואָס זענען געווענלעך אין אַשכנזישע סידורים.

## לעבן 
שלמה האפמייסטער איז געבױרן געווארן און אויפגעוואקסן אין מינכן, דייטשלאנד.

קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
קאַטעגאָריע:רבנים אין אייראפע

קאַטעגאָריע:וויען
קאַטעגאָריע:גרים
פאטערס באר באן סטאנציע

**פאטערס באר** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע וואס באדינט פאטערס באר, הארטפארדשיר, ענגלאנד.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן ווען די גרויסנארדערן אייזנבאן האט געעפנט די הויפט ליניע פון פיטערבארא קיין לאנדאן דעם 7טן אויגוסט 1850.

## באדינונגען
### גרויסנארדערן
מאנטיג-פרייטיג רוב שעה׳ן פון טאג פארן:
* 4 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין 

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן קינגס קראס
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
פאלם ספרינגס

**פאלם ספּרינגס** איז אַ מדברישע ריזאָרט שטאָט אין ריווערסייד קאָונטי, קאַליפאָרניע, פאַראייניגטע שטאַטן. עס איז לאקירט ארום 55 מייל מזרח פון סאַן בערנאַרדינאָ, 107 מייל מזרח פון לאס אנדזשעלעס, 123 מייל צפון-מזרח פון סאַן דיעגאָ, און 268 מייל מערב פון פיניקס, אַריזאנע. די באַפעלקערונג איז געווען 44,552 ביים אפיציעלן 2010 צענסוס. פאלם ספּרינגס פארנעמט ארום 94 קוואַדראַט מייל (240 מ"מ) מאכנדיג איר די גרעסטע שטאָט אין די קאַונטי לויט לאַנד מאס.

בייקינג, גאָלף, הייקינג, פערד רייטעריי, שווימעריי, און טעניס אין די ארומיגע מדבר און באַרג געביטן זענען הויפּט פארמען פון פאַרוויילונג אין פּאַלם ספּרינגס.

פּאַלם ספּרינגס איז אַ פאפולערע פענסיאנירונג דעסטינאציע, ווי אויך אַ ווינטער אפרוה דעסטינאציע; דורכאויס די ווינטער חדשים (נאוועמבער-מערץ) פארמערט זיך דער שטאָט'ס באַפעלקערונג דרייפאכיג.

טוריזם איז אַ הויפּט פאַקטאָר אין דער שטאָטס עקאנאמיע מיט 1.6 מיליאָן באזוכער אין 2011. די שטאָט האט איבער 130 האָטעלן און ריזאָרטן, און איבער 100 רעסטאראנען.

## קלימאַט 
פאלם ספּרינגס האט אַ הייסן מדבר קלימאַט, מיט איבער 300 טעג פון זון און אַרום 4.83 אינטשעס (122.7 מ"מ) פון רעגן יערליך. די ווינטער חדשים זענען וואַרעם, מיט אַ מערהייַט פון טעג גרייכנדיג 70ºF און אין יאנואר און פעברואר אפטמאל ביז 80ºF  און צומאל אפילו איבער 90ºF. אין קאנטראסט זענען דורכשניטלעך פארהאן 17 נעכט יערליך ווען די טעמפעראטור פאלט ארונטער 40ºF; אייַז קאַלטע טעמפּעראַטורן פאסירן אין ווייניגער ווי העלפט פון די יאָרן. די נידריגסטע טעמפּעראַטור איז רעקאָרדירט אלס 19ºF, אום 22סטן יאנואר, 1937. אום זומער זעען די טעג אָפֿטע טאג-טעמפּעראַטורן פון אריבער 110ºF און איבערנאַכטיגע טעמפעראטורן פון העכער 80ºF. די מיטלגארטיגע יערליכע טעמפּעראַטור איז 74.6ºF. עס זענען פארהאן 180 טעג מיט אַ הויך גרייכנדיג 90ºF, און 100ºF קען ווערן געזען אין 116 טעג. די העכסטע טעמפּעראַטור אויפן רעקאָרד אין פּאַלם ספּרינגס איז 123ºF, ארכיוויזירט אום 28סטן און 29סטן יולי, 1995.

## רעפֿערענצן 
קאַטעגאָריע:קאליפארניע
קאַטעגאָריע:רעזארט שטעט אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
פאמיליע-נאמען

**פאמיליע־נאמען** אדער **משפחה־נאמען** איז דער טייל פון א מענטשנס נאמען וואס באצייכנט צו וועלכער פאמיליע געהערט ער. היינטיגע טעג איז זייער פארשפרייט דאס באניץ פון פאמיליע־נעמען אינערהאלב פיל קולטורן און געזעלשאפטן אין דער וועלט, אויבוואויל האט יעדע קולטור אירע אייגענע כללים וויאזוי מען באשטימט און וויאזוי מען ניצט דעם פאמיליע־נאמען. געוויינטלעך טוט דער פאמיליע־נאמען נישט באדייטן אויסדריקלעך א געוויסע משפחה־שאפט אדער פאך (איינער וואס הייסט בעקער איז נישט קיין בעקער נאר אן אדוואקאט, און דער בעקער הייסט אפשר קאצעוו אא״וו), נאר יעדער איינער קען אויסקלויבן ווען ער וויל וואס פארא פאמיליע־נאמען. 

אין לענדער פון אייראפע, צפון אמעריקע אין דרום אמעריקע (אחוץ געוויסע אויסנאמען) איז דער פאמיליע־נאמען דער לעצטער טייל פון דעם נאמען פון א מענטש. אין א סך לענדער אין אזיע און אין אפריקע (ווי אויך אין  אונגארן) שרייבט מען דעם פאמיליע־נאמען צוערשט.

דער פאמיליע־נאמען פון א מענטש גייט אריבער פונעם פאטער צו די קינדער; טאמער מען דערקענט נישט דעם פאטער, אדער אין א פאל וואו די עלטערן זענען נישט פארהייראט, נעמט דאס קינד זיין מוטער׳ס פאמיליע־נאמען. (אין גאליציע האבן רוב יידן געהאט חתונה מיט חופה און קידושין, אבער די חתונה איז נישט געווען איינגעשריבן ביי דער רעגירונג, האבן די קינדער גענומען דער מוטער׳ס פאמיליע־נאמען.)

אין א סך לענדער ווען א פרוי האט חתונה טוט זי בייטן איר פאמיליע־נאמען אויף איר מאנ׳ס פאמיליע־נאמען. אין אנדערע לענדער לייגט זי צו איר מאנ׳ס נאמען צו איר אייגענעם נאמען.

## באוואוסטע פאמיליע נעמען
ס'דא באוואוסטע פאמיליע נעמען, וואס שטעלן מיט זיך פאר  עפעס מער ווי סתם א לעצטער נאמען.

צום ביישפיל, די נעמען ראפאפארט, שפירא, הורוויץ, מרגלית, זענען נעמען וואס איז אנגענומען אלץ איין גרויסע משפחה, וואס זייער ייחוס ציהט זיך זייער קלאר און באקאנט. די ראפאפארטס זענען כהנים, שפירא און הורוויץ - לויים, און מרגלית ישראלים. אזוי אויך די לאנדא משפחה איז מערסטנס מאל לויים.

ס'דא פאמיליע נעמען וואס זענען נישטא נאך א משפחה מיט דעם נאמען - אז זיי זאלן נישט האבן קיין פארבינדונג אין אפשטאם, נאר ס'איז די זעלבע גרויסע משפחה. צום ביישפיל 'געשטעטנער' איז איין גרויסע משפחה. 'שלאס' איז איין פאמיליע.

## וועבלינקען 
* מנוע חיפוש לשמות משפחה http://www.zooloo.co.il/more/Name/Last_Name.asp
* רבקה טוהוס-דבראו, ניתוח מקפים, באתר הארץ, 11 בדצמבר 2011
* איציק יונה, ואלה שמות, באתר הקוריאנים - המדריך לקוריאה, 10 בפברואר 2008
קאַטעגאָריע:נעמען
קאַטעגאָריע:אידישע משפחות
וועלהאם גרין באן סטאנציע

**וועלהאם גרין** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס נארדערן רוטע, א טייל פון דער מזרח בארטן הויפט ליניע, וואס באדינט דאס דארף וועלהאם גרין. די סטאנציע ווערט באדינט דורך גרויס נארדערן.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דעם 29סטן סעפטעמבער 1986.

## באדינונגען
### גרויסנארדערן
אין די נישט-שפיץ שעה׳ן פון טאג פארן:
* 2 באנען א שעה קיין 
* 2 באנען א שעה קיין 

אין די שפיץ שעה׳ן פארן 4 באנען א שעה אין יעדער ריכטונג.

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
הארי פאטער (פילם סעריע)

קליין
**האַרי פּאָטער** (ענגליש: *Harry Potter*) איז אַ בריטיש-אַמעריקאַנישע פֿילם סעריע באַזירט אויף די "האַרי פּאָטער" ביכער פֿון דער שרייבערין דזשיי.קיי. ראָלינג. אין די סעריע זענען אכט פֿילמען, ווייל דער זיבעטער פֿילם איז צעשפּליטערט געווארן צו צוויי פֿולער לענג פֿילמען. די סעריע ווערט פּובליצירט דורך די וואָרנער ברידער.

די סעריע איז פּראָדוצירט געוואָרן בפֿרט דורך דייוויד היימאַן, און אין די פֿילמען שפּילן דניאל רעדקליף, רופּערט גרינט און עמאַ וואָטסאָן אלס די דריי הויפט כאראקטערן: האַרי פּאָטער, ראָן וויזלי און הערמייַאָני גריינדזשער. פֿיר רעזשיסאָרן האבן געאַרבעט אויף די סעריע: קריס קאלומבוס, אַלפֿאָנסאָ קואַראָן, מייק ניועל און דייוויד יעיטס. מייקל גאָלדענבערג האט געשריבן די סצענעס פֿאר "האַרי פּאָטער און דער אָרדן פֿון פֿעניקס" (2007), און יענע פֿון די שפּעטערע פֿילמען זענען געשריבן געוואָרן דורך סטיוו קלאָווס. די פּראָדוקציע האָט דערשיינט העכער צען יאָר, און דער הויפט נאַראַטיוו איז פֿון האַרי פּאָטער'ס רייזע איבערצוגובֿרן זיין הויפט שונא, לאָרד וואָלדעמאָרט.

## פֿילמען 
* האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין (2001)
* האַרי פּאָטער און דאָס קאַמער פֿון סודות (2002)
* האַרי פּאָטער און דער אַרעסטאַנט פֿון אַזקאַבאַן (2004)
* האַרי פּאָטער און דער בעכער פֿון פֿײַער (2005)
* האַרי פּאָטער און דער אָרדן פֿון פֿעניקס (2007)
* האַרי פּאָטער און דער האַלב-בלוט פּרינץ (2009)
* האַרי פּאָטער און די רוחות פֿון טױט: טייל 1 (2010)
* האַרי פּאָטער און די רוחות פֿון טױט: טייל 2 (2011)

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
*  

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:הארי פאטער
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:בריטישע פילמען
פלעטבוש מיידל

**עדינה מיילס סעש** (ענגליש: *Adina Miles Sash*; געבוירן מיטן נאמען **אסתר עדינה מיילס** דעם כ"ז אב ה'תשמ"ז, 22סטן אויגוסט 1987) איז אן אמעריקאנע קאָמיקערין, אקטיוויסטין און פאליטישע קאנדידאט, וואס האט צוגעצויגן א סך אינטערעסע דורך אויסדריקן אירע מיינונגען אויף די סטאנדארטן ביי ארטאדאקסישע פרויען. אויף אינסטאגראם איז זי באקאנט אלס **פלעטבוש מיידל** (*FlatbushGirl*).

## יוגנט 
עדינה מיילס איז געבוירן געווארן אין ברוקלין, ניו יארק, צו אלי און רונה מיילס. זי האט געלערנט אין א בית יעקב שולע, און אין מאנהעטען הויכשולע פאר מיידלעך. זי האט א אקאדעמישן דיפלאם אין מיטלאלטער־ליטארטור פון ברוקלין קאלעדזש.

זי איז פארהייראט צו חיים סאש, און זיי האבן צוויי קינדער.

## קאריערע 
מיילס פירט אן אינסטאגראם קאנטע אונטערן נאמען פלעטבוש מיידל, מיט ארום 45 טויזנט נאכפאלגער, וואו זי שטעלט ארויס סעלפיס, וויצן, ציטאטן, און מיינונגען. 

אין 2017 האט מיילס אנגעהויבן א קאַמפּיין אונטער דעם העשטעג ״פרומע פרויען האבן פנימער״ וואס האט געהאט זייער א שטארקע אפקלאנג,  זי איז באשריבן געווארן אין דער דיילי ניוז צייטונג און נאך.

מיילס האט ארויסגענומען א גאנצן בלאט אין דעם פלעטבוש אידישע זשורנאל, צו באדאנקען א לאקאלן קאנסולמאן פאר זיין ארבעט פאר דער אידישער געמיינדע, און זי איז אנגעזאגט געווארן אז איז איר פנים טאר נישט געזען ווערן, און אויך דאס ווארט ״מיידל״ זאל נישט דערמאנט ווערן אין דעם עד. און זי האט פארשפרייט די עד פארדעקנדיג איר פנים מיט אן עמאדזשי, און שרייבנדיג פלעטבוש אינגל אנשטאטס פלעטבוש מיידל. 

אום דעצעמבער 2018 האט זי פארטיידיגט לאה פארסטער, א אידישע לעסבישע קאמידיען, וואס האט באשטעלט צו מאכן א פארשטעלונג אין צוויי כשר'ע רעסטאראנטן, און איז אפגעזאגט געווארן צוליב איר סעקסציואליטעט. מיילס האט שטארק פארארבעט אז די אוונט זאל יא פארקומען. 

מיילס האט זיך ארויסגעשטעלט זייער שטארק צו פארטיידיגן די ישיבות, און אפהיטן די רעכט פון די עלטערן צו געבן די חינוך וואס זיי ווילן, און נישט ערלויבן די רעגירונג אריינצורעדן.
‏

## פאליטיק
מיילס איז געלאפן צו זיין פרוי דיסטריקט פירער אין דעם 44סטן דיסטריקט פון ברוקלין אין 2018.

נאך וואס ניו יארק סיטי קאנסולמאן יאמעני וויליאמס האט געווינען די ספעציעלע פארמעסט צו איבערנעמען טיש עדעמס אלץ ניו יארק סיטי פאבליק אדוואקאט, האט ער געדארפט פארלאזן זיין זיץ אין סיטי קאנסול. מיילס איז געלאפן צו ערפילן זיין זיץ.
מיילס האט פארשפראכן אין איר קאמפיין צו פארעכטן די פראבלעמען פון די ארטאדאקסישע געמיינדע, ווי אויך די נישט-אידישע געמיינדעס, און אויב זי וועט געווינען וועט זי אוועקגעבן האלב פון איר געהאלט פאר צדקה.
‏

## קריטיקירער 
יהודה לעווין, א ברוקלין ניו יארקער ארטאדאקסישער רב און באקאנטער קריטיקירער, האט געשריבן זיין מיינונג אין דעם דזשואיש פּרעס, מיטן טיטל ״פלעטבוש מיידל איז א פירער אדער א פארפירער?״. 

אום 2018, נאך וואס מיילס האט ארויסגעשטעלט בילדער פון זיך אויף איר אינסטאגראם קאנטע מיט א לאנגן שייטל, וואס טייל אין איר ארטאדאקסישע געמיינדע האלטן אז עס איז נישט צניעות׳דיג, האט זי באקומען א סך פיינטליכע מעסעדזשעס אנליין.

נאך וואס מיילס איז ארויסגעקומען אין פארטיידיגונגס פון ישיבות, איז זי געקומען אונטער א שטארקע אטאקע פון יאפפעד און אירע אנהענגער. 

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
* פלעטבוש מיידל אינסטאגראם

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:ברוקלין
קאַטעגאָריע:עסקנים
קאַטעגאָריע:ניו יארק סיטי
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
קאַטעגאָריע:פרומע פאליטיקער
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
יאיר לאפיד

[קליין|250x250פיקס|יאיר לאַפּיד האָט זיך געטראָפן מיט דער [שטאט סעקרעטאר דזשאן קערי בעת זיין באזוך אין ישראל דעצעמבער 2013]]
**יאיר לאַפּיד** (; געבוירן דעם 5טן נאוועמבער 1963, י"ח חשוון תשכ"ד) איז דער פרעמיער מיניסטער, און אויסערן מיניסטער פון ישראל. ער איז גרינדער און פארזיצער פון דער יש עתיד פארטיי און א מיטגליד פון דער כנסת אויף איר נאמען. געדינט ווי מיניסטער פון פינאַנץ אין דער דריי-און-דרייסיגסטער רעגירונג פון ישראל. שרייבער, קאָלומניסט, סצענאר שרייבער, אַקטיאָר, דראמאטורג, לידער שרייבער און טעלעוויזיע באַלעבאָס ערשטע.   

זינט די אָנהייב פון זיין פּאָליטישער קאַריערע, שטייט לאַפּיד ארויס אין העצן קעגן דעם חרדישן ציבור, פירן די פאָדערונג פֿאַר פאַרברעכער סאַנקציעס אויף ישיבה מיטגלידער וואָס זאָגן אָפּ צו שטעלן צום מיליטער.

אין ענטפער צו זיין אַקטיוויטעטן, איז אויפגעבראַכט געווארן גרויס פאַרדראָס אין אים ביי חרדישע קרייזן, און ער איז געווארן אַטאַקירט פֿאַר זיין שטעלונג צו זיי. פילע באַטראַכטן אים ווי אַ פייַנט פון די חרדים, כאָטש לאַפּיד זאגט אָפט אַז ער איז נישט "אַנטי-חרדי". הרב אהרן לייב שטיינמאן האָט אים אפילו אנגערופן "עמלק".

## ביאגראפיע 
לאַפּיד איז דער זון פון זשורנאליסט און פּאָליטיקער יוסף (טאַמי) לאַפּיד, א חורבן לעבנ-געבליבענער געבוירן אין יוגאסלאוויע, און שרייבער און דראַמאַטורג שולמית לאַפּיד, פארפאסער פונעם בוך "חוות העלמות". זיין זיידע איז דער זשורנאליסט דוד גלעדי. ער איז געבוירן געוואָרן אין תל-אביב און ווי אַ קינד האָט געוואוינט אין דעם זשורנאַליסטישער וווינאָרט אין דער געגנט יד אליהו, וואו עס האָבן געוואוינט עטלעכע אנגעזעענע זשורנאליסטן.

## פאליטיק 
### דער 24סטער כנסת 
ביי די וואלן צום 24סטן כנסת האט די יש עתיד פארטיי באקומען 17 מאנדאטן און איז געווארן די צווייט גרעסטע פארטיי אינעם כנסת. נאך דעם וואס בנימין נתניהו האט נישט געדאנזשעט אויפשטעלן א רעגירונג, האט לאפיד באקומען און 5טן מיי 2021 דעם מאנדאט אויפצושטעלן א רעגירונג. אום 2טן יוני האט ער געמאלדן דעם פרעזידענט ראובן ריוולין אז ער האט געדאנזשעט צאמשטעלן א רעגירונג אין ראטאציע מיט נפתלי בענעט.

צוויי וואכן נאכהער האט מען איינגעשוואוירן לאפיד צום אמט פון אלטערנאטיוון פרעמיער מיניסטער און אויסערן מיניסטער צוזאמען מיטן איינשווערן פון די אנדערע מיניסטארן אין דער 36סטער ישראל-רעגירונג.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:רעגירונג מיניסטארן
נתן דוד ראזנבוים

רבי **נתן דוד ראזנבוים** (ג' סיון תש"ה - כ"ח שבט תשע"ט) איז געווען דער צווייטער זוטשקער רבי. ער האט געפירט זיין הויף אין בני ברק.

רבי נתן דוד איז געבוירן געווארן אין תש״ה צו זיין פאטער רבי יצחק אייזיק ראזנבוים פון זוטשקא, א זון פון רבי איתמר ראזענבוים פון נאדווארנא און מרת חנה, א טאכטער פון ר׳ נתן דוד האלענדער. ער האט חתונה געהאט מיט שרה, טאכטער פון רבי מרדכי גאלדמאן פון זוועהיל. ער איז געווען א מתמיד עצום. 

בערך אין יאר תשל״ד האט ער זיך געצויגן קיין יוניאן סיטי, ניו זשערסי, פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.

נאך זיין פאטער׳ס פטירה האט ער איבערגענומען די זוטשטער רעביסטעווע, וואס ער האט געפירט אין דעם רמת אלחנן פערטל פון בני ברק.

ער איז נפטר געווארן נאך א קראנקייט, כ״ח שבט תשע״ט אין דעם מעייני הישועה שפיטאל אין בני ברק. מען האט אים באערדיגט אין הר הזיתים.

## משפחה 
די קינדער פון רבי נתן דוד און זיין ווייב מרת שרה זענען:

* רבי אשר ישעיה, זוטשקער רבי אין בני ברק, אוף זיין טאטנ'ס פלאץ. איידעם פון דעם שאצער רבי אין בני ברק.
* רבי גדליה משה, "זוטשקא-אמסנא" רבי און בני ברק. ער רופט זיך אויך "אמסנא" נאך זיין זיידן רבי נתן דוד האלענדער וואס איז געווען רב און אמסנא.
* רבי מרדכי, זוטשקער רבי אין מאנסי. איידעם ביי רבי יהושע לייפער.
* רבי שלמה, זוטשקער רבי אין ירושלים.
* מרת מלכה, ווייב פון דעם משפיע רבי אלימלך בידערמאן.
* מרת בתיה חיה, ווייב פון רבי יעקב ישעיה זאב וואלף גראס, רב פון קהל ״באר אברהם״ האלמין אין שטאט ביתר עילית.
* די ווייב פון רבי חיים לייפער, טעמשווארער רבי און אלעד.
* די ווייב פון רבי מנחם קאליש, דער אמשינאווער רבי׳ן פון בארא פארק.

קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:נאדווארנא
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
זייגערדיק

רעכטס|קליין| די זייגרעדיקע ריכטונג (״מיטן זייגער״)
רעכטס|קליין| די קעגנזייגערדיקע ריכטונג (״קעגן דעם זייגער״)
א **זייגערדיקע** באַוועגונג איז איינע וואָס באוועגט אין אַ קרייַז *ווי דער שאטן פון א זונזייגער* אדער *ווי די הענט פון א זייגער*: פון אויבן אראפ רעכטס, דערנאך אַראָפּ, דעמאָלט צו לינקס, און צוריק צום שפּיץ. 

די פאַרקערט פון זייגערדיק איז **קעגן־זייגערדיק**.  די באַוועגונג איז פון אויבן אראפ לינקס, דערנאך אַראָפּ, דעמאָלט צו רעכטס, און ענדלעך צוריק אַרויף צום שפּיץ. 
קאַטעגאָריע:געאמעטריע
קאַטעגאָריע:פיזיק
וועלין גארדן סיטי באן סטאנציע

**וועלין גארדן סיטי** () איז א נאציאנאלע באן סטאנציע וואס באדינט דאס שטעטל וועלין גארדן סיטי אין הארטפארדשיר, ענגלאנד.

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דעם 1טן סעפטעמבער 1920.

## באדינונגען
### גרויסנארדערן
מאנטיג-פרייטיג רוב שעה׳ן פון טאג פארן:
* 4 באנען א שעה קיין 

### טעמזלינק
* 2 באנען א שעה קיין לאנדאן קינגס קראס
* 2 באנען א שעה קיין 

## וועבלינקען
* 

קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר