open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
שבחי ירושלים (אלבאם)

**שבחי ירושלים** איז די 12טע קאסעטע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

די לידער אינעם טייפ:
* **זייט A**
# לחיים ירושלים - ער וואונשט אהן ירושלים לחיים, און בענטש איהר מיט די דריי ברכות בני דער בורא זאל עפענען דיין טיר, דיינע ליבע קינדער צוריק ברענגן צו דיר. מזוני, עס זאל ביי דיר גארנישט פעלד, עס זאל האלטן אין איין קוועלן, חיי - (דער ניגון ווערט איבערגעזונגען אין טעיפ למנצח בנגינות ניגון 11 אהנע ווערטער).
# **אזוי נאוונט צו אונדזער לאנד און אזוי ווייט**
א שפאציר אין ירושלים
# **נחמו**
א הערליכער ניגון, (מאנכע זאגן אז עס איז דער שענסטער ניגון זיינער, אבער יעדער איז מודה אז עס איז פון די בעסטע).

אין דעם ניגון טרייסט ער כלל ישראל נאכן חורבן פון דער צווייטער וועלט מלחמה, ער ברענגט ארויס אז שטענדיג נאך יעדע טראגעדיע האבן אידן געפונען א טרייסט, אבער אצינד ווען אידן געפונען נישט קיין טרייסט דארפן זיי זיך טרייסן אליין, אבער בשום אופן טארן זיי זיך נישט טרייסטן דורך די ציונישטישע מדינה.

4. **בדיקת חמץ**

# **ארוממך**

* **זייט B**
# **והיה**
# **וידע כל פעול** - 
# **שיר המעלות** - וואס וועט זיין ווען משיח וועט קומען
# **שבחי ירושלים** - איבער שטאט ירושלים
# **כי מחכים** - א מארש מיט די ווערטער: *כי מחכים אנחנו לך, מתי תמלוך בציון*
שלא עשני גוי (אלבאם)

**שלא עשני גוי** איז די 15טע קאסעטע פון דעם באקאנטן זינגער יום טוב עהרליך, אין דער סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

די לידער אינעם אלבאם:
* **זייט A**
# **נאטשאלניק פון ען קאוועדע** - 
א מעשה פון די צייטן פון קאמוניזעם, ווי אזוי אידן  האבן זיך מוסר נפש געווען אין די שטאט סאמארקאנד, די רעגירונג האט ספעציעל ארויס געשיקט פאליציי היטן מען זאל נישט באקן מצות פאר פסח, אבער די אידן האבן יא אויף א אויפן געבאקן מצות. צום סוף האט זיך ארויסגעשטעלט אז דער הויפט נאטשאלניק וואס איז באויפטראגט געווען צו היטן, זיין פרוי איז גאר געווען א אידישע און האט אויך געקויפט מצות פאר פסח פון דעם אויבן.
# **געזעגענונגס מארש** - 
וויאזוי די אידן געזעגענען זיך פון די סאוויטישע לענדער ווען זיי קומען ארויס אויף דער פריי. מיט צער און פאדרוס פארציילן זיי די אמאליגע גוטע יאהרן אין רוסלאנד, און די גרויסע פיין און צער אונטערן קאמוניסטישן יאך.

- 

# **רבינו הקדוש** איז רבינו הקדוש...
א מעשה פון תנא דבי אליהו א שר איז געקומען פאר רבינו און האט געברענגט א ראיה אז אידן זענען ערגער ווי די גוים, א תלמיד פון רבינו הק' האט איהם אפגעענטפערט מיט א ריכטיגע ענטפטער.
# **נסים** - 
די גרויסע ניסים וואס וועט געשהן ווען משיח וועט קומען, ער רעכענט אויס אלעס וואס די טאטעס פון כלל ישראל האבן געהאלפן אידן אין אלע דורות די זעלבע ישועות וועלן זיי העלפן די אידן ווען משיח וועט קומען, משה רבינו קעגן עמלק, יהושע וועט ווייטער שטעלן די זוהן, דניאל פון לייבן קריג, און חנניה מישאל ועזריה פון פייער, די אלע ניסים וועט זיך איבער'חזרן.

* **זייט B**
# **די טעכניק** - 
מאכט ליצנות פון די וועלט מיט איהר טעכניק, די טעכניק, אן אנטיק,
# '''ר' סעדיה מיטן ראדיא'''  - 
:דערציילט ווי ר' סעדיה פון בוכארא איז ארויף קיין ניו יארק, דער ברודער איז געווען שוין ווייט פון אידישקייט, און זייער געוואלט ר' סעדיה זאל אויך אזוי זיין. האט ער איהם צוגערעדט ער זאל האערן אסאך ראדיא, אבער צום סוף האט עס נישט גענוצט, דער ברודער האט איינגעזעהן אז דורכן ראדיא ווערט מען א גוי, און האט זיך אפגעלאזט דערפון.
# **שלא עשני גוי** - 
:א דאַנק גאט וואס מיר זיינען אידן.
* **די וועלט** - 
* **די װעלט ציוניזם** - 

ר' יום טוב עהרליך האט ארויס געגעבן די 36 קאסעטעס אונטערן נאמען **יידיש נחת**.
די (אלבאם)

**דַי** איז דער 14טער אלבאם פון דעם באקאנטן זינגער יום טוב עהרליך, אין דער סעריע "יידיש נחת".

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלדיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעט מען נישט כמעט אין דער יידישער גאס, יעדע ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

דער אלבאם דערקלערט די שלעכטקייט פונעם דעמאקראטישן קולטור, ווי אויך פון אלע סארט גרופעס וואס זענען נישט מיט דער תורה ווי קאמוניזם רעליגיעזע גוים, ציונות, לעומת דער אידישער פרומער איידלען קולטור.
עס פארציילט מיט א געשמאק דאס לעבן פון אידן אין דעם אידישן געגנט וויליאמסברוג, זייערע אפגעהיטנקייט, זייער צדקה וחסד ארגאניזאציעס, זייער גוטער חינוך, זייערע בתי מדרשים, זייער דערווייטערקייט פון דער נישט אידישער גאס.

די לידער אינעם אלבאם זענען:
* **זייט A**
# **צוויי פעסער** - א משל פון בעל שם טוב.
# נשים צדקניות
# די וועלט און איד
# **ביקור חולים** - איבער די ארגאניזאציע תומכי חולים.
# **ארבייט פארמיטלונג פאראיין** - בריינגט ארויף אלערליי פרומע סארטן ארבעטן און שטעלעס.
# די וועלט און איד (ז)
# **הצלה** - איבער די ארגאניזאציע הצלה.

* **זייט B**
# **וועלט און איד** (א-ג)
# **שרה באוהל** - די גרויסקייט פון די צניעות פון שרה אמנו
# **אידישע באס**
# **וועלט און איד** (ד-ה)
# **שוהעלן**
מזמור לתודה (אלבאם)

אין דעם טעיפ זיגנט מען איבער אסאך אויסגעוועלטע ניגונים פון די סעריע פון זיינע טעיפס, עס איז ניגונים אהנע ווערטער.
אייאווע

[קליין|250px|היסטארישע בילד ווי [האוערד דין לאזט ארויס א היסטעריש קוויטש נאכן פארלירן די דעמאקראטישע אייאווא קאוקוס אין 2004 פרעזידענט קאמפיין]]
קליין|250px|פרעזידענט בוש עסט רויע קוקוריזע אין אייאווע
**אייאָווע** (Iowa) איז איינע פון די 50 שטאַטן פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.

זי ליגט און מיטל-מערב פון דעם לאנד, גרענעצט זיך מיט מינעסאטע אויף צפון, סאוט-דעקאטע און נעבראסקא אויף מערב, מיזורי ביי דרום, און וויסקאנסין און אילינוי ביי מזרח.

א לאנגער שמאלער טייך וואס רופט זיך דער מיסיסיפי טייך לויפט דורך דער גאנצער מזרח גרענעץ פון אייאווע, דער טייך פארמירט אויס דער גאנצער מזרח גרעניץ.

פון מערב לויפט אויך דורך א לאנגער שמאלער טייך וואס רופט זיך דער מיזורי טייך, וואס פארמירט אויס די דרום-מערב גרענעץ, וואס גרענעצט זיך מיט נעבראסקא.

דער מיזורי טייך און דער מיסיסיפי טייך זענען די צוויי לענגסטע טייכן און אמעריקע (מיזורי גרעסער), זיי ציען זיך אויפן גאנצן לענג פונעם לאנד, פון כמעט לעבן קאנאדע אין צפון, אין מינעסאטע ביז גאנץ אונטן דרום ביי ניו ארלינס, לואיזיאנא. זיי זענען לאנגע שמאלע טייכן אזא גאטונג ווי דער נילוס און מצרים. 

די הויפט שטאט און די מערסטע באוואוינסטע שטאט איז דע מוין (Des Moines).

אנדערע גרויסע שטעט זענען:

* סידער רעפידס (Cedar Rapids).
* דעווענפארט (Davenport).
* סו סיטי (Sioux City).
* וואטערלו (Waterloo).
* אייווא סיטי (Iowa City).
* קאנסעל בלאפס (Council Bluffs).

די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 3,190,369

די עיקר עקאנאמיע אין אייווא באשטייט פון פעלד ארבעטער און פארמערס וואס פראדוצירן ווייץ און קוקוריזע.

אייאווא באקומט יעדע פיר יאר די אויפמערקזאמקייט פון דעם גאנצן לאנד, צוליב וואס ער איז דער ערשטער שטאַט וואס האלט אפ די פארטיי וואלן פאר פרעזידענט, וואס רופט זיך די "אייאווא קאוקאס". דאס איז בלויז אן הקדמה צו די אלגעמיינע וואלן. די קומענדיגע שטאטס וואלן, ניו העמפשיר, איז הערשט צוויי וואכן שפעטער. דעריבער טוען אלע קאנדידאטן, פון די פראמינענטסע ביז די אומבאקאנטע שמויגערלעך, שווענדן דארט פיל מיט צייט און געלט, ווייל אלע פרובירן צו האבן די ערשטע געווינס, אזוי האט די אויבערהאנט און מאמענטום פאר די קומענדיגע שטעט. די קאנדידאן שטעלן זיך אהער אלס "FARMERS FRIENDLY" פריינטליך צו פעלד ארבעטער, ווי זיי לאזן זיך ווידעא-פאטראגראפירן ווי זיי עסן רויע קוקוריזע, אזאך וואס פארמערס טוען.
חסד (אלבאם)

**חסד** איז דער 21סטער אלבאם פון דעם באקאנטן זינגער יום טוב עהרליך, אין דער סעריע *יידיש נחת*.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלדיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח אין אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, יעדע ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע אלבאמען איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דעם ריכטיגן כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דעם אינעווייניגסטן כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע אלבאמען און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע ניגונים הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

די לידער אינעם אלבאם זענען:
* חסד
* די צוויי ברידער
* דער גביר
* הלכות
* 10 שטארקע זאכן
* יושר
* א טובה טאן א איד
:א מעשה וואס רבי מאיר פון פרעמישלאן האט פארציילט, ער איז ארויף אויף יענער וועלט און געזען צוויי נשמות, איינער א בעל צורה און למדן וואס האט שטענדיג געלערנט, דער צווייטער א פשוטער איד. דער למדן האט נישט באקומען גן עדן ווייל מען האט אים געבעטן טון טובות און האט קיינמאל נישט געהאט קיין צייט, יו"ט עהרליך זינגט: **עס מוזן אביסל גיין אין גיהנם צו פארשטיין א צווייטנס א צער**, דער צווייטער האט געזאגט ביים בית דין של מעלה ער האט נישט געקענט לערנען, שטענדיג געשלעפט די שווערע פעק סחורה, אבער ווען עס איז געקומען צו טון א טובה פאר א איד : **ביינאכט און בייטאג און שטורעם און רעגן, שטענדיג האב איך עס געטון, געלאזן מיין ארבעט געלאפן א קעגן, א אידן א טובה צו טון**, דערפאר האט מען אים גלייך געשיקט אין גן עדן.
* נס חנוכה מיטן חסיד
* חסידות
* גמילות חסדים
* פאר די גאולה
* כי לעולם חסדו
* תחיית המתים
שושנת יעקב (אלבאם)

דער אלבאם **שושנת יעקב** איז א קאסעטע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

יום טוב עהרליך איז געווען א געוואל'דיגער לעבעדיגער אידל, ער האט פארמאגט א גרויסער חוש צו מאכן ווערטליך, ספעציעל אלע זאכן וואס האט צוטוען מיט אידישקייט.
אין דעם טעיפ לייגט ער אראפ אויף זיין שטייגער וויאזוי א איד איז שיכור און מאכט לעבעדיג. ער האט דאס געמאכט שוין אין זיינע עלטערע יאהרן, אבער מען דערקענט ער האט נאך אלץ נישט פארלוירן זיינע געלונגנע חושים און טאלאנטען.

אלע ניגונים און ווערטער פון דעם שושנת יעקב איז מיט ווערטליך און אונטערהאלטונגען לכבוד פורים, עס ברענגט שמחה און פרייד פארן הערער, צוזאמאנגעמישט מיט א חסידישן שטייגער ווי ער זעלבסט איז געווען.
די לידער אינעם טייפ:

* **זייט A**
     1 **א גוטן פורים**
     2 **שמחה**
     3 **א קאלעקטער**
פארציילט ווי אזוי קאלעקטער ליידט ווען ער שנארט און שאפט געלד פאר א געוויסן צוועק, ווי אזוי מען מאכן ליצנות און ווערטליך אויף זיין חשבון, און פאר וואס פורים וויל ער מען זאל זיך ספעציעל אנשטרעגען פאר זיינט וועגן.
     4 **תענית אסתר**
     5 **שושנת יעקב** (א - ו)

* **זייט B**

     6 **פורים רב**
     7 '''די שיכור'ע דין תורה**
     8 **פורים תורה**
     9 **יראת שמים** (א-יא)
פארציילט ווי א בעל תשובה פון א פארשטופטע שטעטל אין אמעריקא איז געגאנגען זיכן יראת שמים, ער איז אנגעקומען אין א קאנסערוואטיווע קהילה אין ניו יארק, און יעדער האט איהם געזאגט א אנדער פשט וואס יראת שמים מיינט, פון דער שמש, גבאי, פרעזידענט, ראביי, ביז ער האט זיך עס אויסגעלרענט אויף זיך זעלבסט.
     10 **ניסים'''
חבלי משיח 1 (אלבאם)

***** איז די צענטע טעיפ (יידיש נחת 10) פון די 36 טעיפס געשאפן ביי יום טוב הערליך אינעם יאר (?).

פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם טעיפ:
*שלאף מיין קינד
*נקמה
*א גריס
*ציגעלע
*שפאניע
*דער בעל שם
*מען מוז רעדן
*שווארצע וואלקענס
*מורא
*א מלחמה
*א קלטע נאכט
*דעויד הארידאק
*סמארקאנד
קול מבשר (אלבאם)

**קול מבשׂר לישועה קרובה לבא** איז די 14טע קאסעטע פון דעם באקאנטן זינגער ר' יום טוב עהרליך, אין דער סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלדיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח אראפצולייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין דעם יידישן גאס, יעדער ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טעייפס איז א אוצר, פול מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגן כח פונעם ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטן כח הנפש אויפן אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טעייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין דער ניגונים וועלט.

אין דעם טעיפ זינגט ער לידער וואס פארשטערקערן די אמונה אין די מבשר טוב, אז משיח וועט קומען און אידן וועלן סוף כל סוף אויפשטיין ביים תחיית המתים. עס פארציילט אסאך אומבאקאנטע פאקטן פון די עשרת השבטים, און שפעקולאציעס פון דעם פארשער וואו געפינען זיך די עשרת השבטים.

לויט ווי ער פארציילט געפינט זיך דער סאמבטיון צווישן כינע און אינדיע.

די לידער אינעם טייפ:
* **תחיית המתים** - 
* **זייט A**
# **דער לאנגער וועג** - 
# **חשבון משיח** - 
# **דער משפט פֿון די פֿעלקער** - 
פארציילט וויאזוי די דרייגרויסמאכטן ענגלאנד, רוסלאנד און אמעריקא, וועלן זיך אויס'טענה'ן ביים בית דין של מעלה פאר משיח אז עס קומט זיי שכר וויבאלד זיי האבן געטועהן טובות פאר אידן, און וואס מען ענטפערט זיי.
#  **השגחה פרטית** -  - (עס איז דער זעלבער ניגון ווי **איינע האט אמאל חתונה געהאט מיט א גרויסע ת"ח**, אין טעיפ לוקסוס) און עס ווערט איבעגעזוגנען אהנע ווערטער אין טעיפ למנצח בנגינות ניגון 1).
# **סדר הבריאה** - 
 
# **עשרת השבטים** - 
וואיזוי די עשרת השבטים וואינען, זייערע התנהגות, און זייערע מלחמות, גענומען פון צוויי היסטארישע בריוון וואס איז געשריבן צום פויפסט.
# **ארום סמבּטיון** - 
אינטרעאסאנטע פעלקער און התנהגות פון די מענטשן וואס וואינען ארום דעם סאמבאטיון.
# **דער בית המקדש האט געברענגט** - 
בשעת דעם חורבן בית המקדש האבן די רוימער פארלאנגט פון די אידן זיי זאלן זינגען פאר זיי די לידער וואס די לווים האבן געזונגען אין בית המקדש, די אידן האבן נישט געוואלט און האבן פון זיך געריסן זייערע פינגער כדי נישט קענען זינגען פאר די רוימער, השי"ת האט זיי דאן באצהלט און געשיקט צו א לאנד פון די עשרת השבטים.

* **זייט B**
# **ניט שווער צו פארשטיין** 
עס צייגט אויף פון די טבע פון דער וועלט ווי אזוי עס ווערט יעדן טאג און מינוט געמאכט גרויסע ווינדער, ביים וואקסן א פרי, פון די וואלקן, פון די וואסערן, די זעלבע זאך קען געשען וואונדער נסים ונפלאות ווען משיח וועט קומען.

דער באקאנטער זינגער אברהם פריד זינגט איבער דעם ניגון מיט זיין אייגענעם טעם אינעם סי די. אידישע נחת 2.

# **אן אלטער שמש פון בית הקברות** - 

א מעשה וויאזוי א איד א שמש פון א בית הקברות האט זיך אויסגעאיידלט און האט זוכה געווען הערן און זעהן די נשמות פון די נפטרים, און צוגעגקוקט זייער עבודה און תפלה פאר כלל ישראל.
# אידישקייט - 
# **משיח** - 

יום טוב הערליך האט ארויס געגעבן די 36 קאסעטעס אונטערן נאמען **יידיש נחת**.
דידזשיי

קליין
קליין|פיאניר דידזשיי קאנטראלער
א **דיסק דזשאָקי** (ענגליש: *disk jockey*; אין קורצן: *DJ*) איז דער וואס שפילט אראפגעכאפטע מוזיק פאר צוהערער אדער טענצער.

עס זיינען פאראן עטלעכע סארטן דידזשײס ווי א **ראדיא דידזשיי** וואס שפילט אין ראדיא, א **קלוב דידזשיי** וואס שפילט היפ אפ, ראק אין א קלוב אדער אין א דיסקא אא"וו.

קאטעגאריע:מוזיק
קאטעגאריע:פאכן
אליהו גאלאמב

**אליהו גאלאמב** (2טן מערץ 1893, ה'תרנ"ג - 11טן יוני 1945, ה'תש"ה) איז געווען דער אומבאקרוינטער קאמאנדאנט פון דער הגנה ארגאניזאציע. כאטש וואס ער איז ניט געווען דער פארמאלער קאמאנדאט איז ער געווען דער עיקר פירער און ערשטער אקטיוויסט צו קעמפן מיט אן ארגאניזירטער מיליטער. ער איז געווען דער ערשטער וואס איז ארויס אין חוץ לארץ צו קויפן געווער פאר דער הגנה.

## ביאגראפיע 
אליהו גאלאמב איז געבוירן אין תרנ"ג אין וואלקאוויסק, גראדנער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס).

קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
קאטעגאריע:ציוניסטן
פיער עליאט טרודא

**פיער עליאט טרודא** (18טן אקטאבער 1919 – 28סטן סעפטעמבער 2000) איז געווען דער 15טער פרעמיער מיניסטאר פון 1968 ביז 1979 און אויך פון 1980-1984. א ליבעראלער פון מאנטרעאל, קוויבעק. ער איז געווען באוואוסט מיט זיינע גוטע אינקניפונגן מיט די פאראייניגטע שטאטן.

קאַטעגאָריע:מאנטרעאל
יידיש נחת (אלבאם)

**יידיש נחת** איז די ערשטע קאסעטע פון דעם באקאנטן זינגער ר' יום טוב עהרליך, אין דער יידיש־נחת סעריע. לענג: 50 מינוט.

די לידער אינעם טייפ:

* **אין מיטן ים** - 
:א ארץ ישראל איד דארף אוועק פארן פון ארץ ישראל, עס איז אים ביטער אויפן הארצן, א איד טרעפט אים און זאגט אים זייט נישט באזארגט, אין אמעריקא איז דא געגענטער וואס זענען מים חיים אזוי ווי אין ירושלים.

* **וויליאמסבורג** - 
:זינגט א ניגון אויף די אידישע שטאט וויליאמסבורג, און לייגט עס אראפ מיט הערליכע פארבען, ווי עס ווירבילט אידישקייט און אלע ווינקעלך, תלמודי תורות ישיבות, אפילו דאקטוירם לויערס אלעס איז עהרליך און פרום, די פרויען צניעות'דיג, פארציילט פון אלע אידישע קהילות וואס עס עקזיסטירן דארט, יעדער לויט זיין מנהג און שורש, פארעסט נישט צו פארציילן פון זיין ביהמ"ד "און די סטאלינע חסידים שרייען".

* **קינדער** - 
:פארציילט דעם סדר א קינד ווערט געבוירן, עלטערין פלאגן זיך מיט אים, ווישען און וואשען אים, אויף מיט אים ביינאכט, לערנען אין חדר און אין סקול, האט נאך קינדער ביז עס ווערט א גאנצע שטוב מיט קינדער, מען פלאגט זיך, און פארטיגט: הערט מען א קינד שרייט ה' אחד, און עס ווערט פארגעסן אלע פארדראסלעך. ביז זיי ווערן שוין אלטע לייט.
* **מודה אני** - 
זינגט ווי אזוי מען לויבט השי"ת מיט מודה אני יעדן צופרי
* **ברוך השם** - 
א ליד צו לויבן השי"ת אז מען האט גאנצע גלידער, אז מען האט פיס צו גיין, א הענט צו טאפן, א נאז צו שמעקן, און אפילו מען פאלט אראפ הייבט מען זיך אויף און מען זאגט ווייטער "ברוך השם".
* **קינדער עסן** - 
* **ברכות** - 
* **ריינקייט** - 
* **צדקה** - 
* **א גוט מארגן** - 
* **מוח מוח** - 
* **שפיעלן - אָן אַז** - 
* **שלאפן קינדער** - 
פארציילט פאר די קינדער וויאזוי עס איז פלוצלונג געווארן נאכט און יעדער גייט שלאפן.
* **נאכט** - לייגט אראפ מיט זיין אייגענארטיגן סטיל וויאזוי אלע קינדער שלאפן, די קלענסטער פון אכט חדשים וועקט זיך אויף אינמיטן נאכט, און מיט אים וועקן זיך אויף אלע קינדער, די מאמע שלעפט צוריק יעדן איינעם איין.
* **אין בית המקדש** - 
פארציילט וויאזוי די קינדער חלום'ען פון בית המקדש, וויאזוי די לויים האבן געזונגען, און וויאזוי עס וועט אראפ קומען א פייער'דיגער בית המקדש פון דער הויך
* **אַ טרײן** -
דזשאן טורנער

**דזשאן נעפיער טורנער** איז געווער דער 17'טער פרעמיער מיניסטאר פן קאנאדע, א ליבעראלער. ער איז נאר געווען פרעמיער מיניסטער פאר עפעס מער ווי 2 מאנאטן אין 84'
דזשאו קלארק

**טשארלס דזשאסעף (דזשאו) קלארק** איז געווען דער 16טער פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע, פון 1979 ביז 1980. ער איז א קאנסערוואטיוו, און איז געווען דער יונגסטער פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע, וועלכער איז איינגעשוואוירן געווארן ביי די 39 יאר.
ברייען מאלראני

**מארטין ברייען מאַלראָני** (געב' 20סטן מערץ 1939 -29טן פעברואר 2024) איז געווען דער 18טער פרעמיער מיניסטאר פון קאנאדע פונעם 17טן סעפטעמבער 1984 ביז 25סטן יוני 1993. ער איז א פראגרעסירער קאנסערוואטיוו פון קוויבעק. ווען ער איז געווען אין אמט האט ער אדורכגעפירט דעם קאנאדע־פאראייניגטע שטאטן פרייער האנדל הסכם. איידער ער איז געווארן א פאליטיקער איז ער געווען אן אדוואקאט און סוחר אין מאנטרעאל.

קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
קאַטעגאָריע:מאנטרעאל
פראזע (לינגוויסטיק)

אין גראמאטיק איז א **פֿראַזע** א גרופע ווערטער וואס צוזאמן פארעמען זיי זיך אויס צו פונקציאנירן אלס איין שטיקל אפטייל פון דער סינטעקס פון א פולער זאץ. 

צום ביישפיל *די הויז ביים ענדע פון גאס* איז איין פראזע וואס דינט ווי א גרויסער סובסטאנטיוו. עס אנטהאלט אין זיך די ווערטער *ביים ענדע פון גאס*, וואס דינט אלס אדיעקטיוו. *די הויז* דינט אלס דער קאפ פונעם פראזע און די ענדע פון גאס קען ווערן געטוישט מיט עפעס אנדערש ווי צום ביישפיל *די ווייסע הויז*. אויב וואלט עס ווען געווען סתם *די הויז* איז דאס נאכנישט קיין גאנצע פראזע ווייל מען ווייסט נישט וועלכעס הויז.

## זעט אויך 
* זאץ
* ווארט
* קלישע
* אויסדרוק

קאטעגאריע:לינגוויסטיק
פראזע (ליטעראטור)

**פּראָזע** איז א ליטערארישע זשאנער וואס איז נישט געשריבן מיט א באשטימטן אויסשטעל אזוי ווי למשל דיכטונג, רשימות און טאבעלעס. פראזע ווערט ברייט געניצט, צום ביישפיל, אין ליטעראטור, צייטונגען, ענציקלאפעדיעס, פילמען, היסטאריע, פילאסאפיע, געזעצן און אנדערע פארעמען פון קאמוניקאציע.

פראזע באשטייט פון גאנצע גראמאטישע זאַצן וואס זענען איינגעארדנט אין פאראגראפן; דיכטונג אבער ווערט אויסגעלייגט צו גראמען. ווען מענטשן רעדן אדער שמועסן לייגן זיי אויס זאצן אויף פראזע.

## סטרוקטור 
אין פראזע איז איינגעשלאסן די פאלגנדיקע פארעמען:

* בעלעטריסטיק

*קורצע דערציילונג
*ראמאן
* ליטעראטור

קאטעגאריע:ליטעראטור
ראמאן

א **ראָמאַן** (ענגליש: *novel*) איז א שאפונג פון ליטערארישע פיקציע (לאו דווקא ראמאנטיש). עס איז דערשינען געווארן אין דער ענדע פונעם 19טן יארהונדערט. א ראמאן איז לענגער פון א קורצע דערציילונג און פון א נאוועלע. עס איז צונויפגעשטעלט פון אן אקציע אין פארשיידענע שיכטן און עס קען דערהאלטן הונדערטער בלעטער. א ראמאן איז איינגעשלאסן מיט פיל ערטער, צייטן און פיגורן.

דער אויסשטעל פון א ראמאן: 1) דער אריינגאנג פאנגט זיך אן מיט אן אויסטיילונג 2) נאכער קומט דער פלאנטער 3) און דאן קומט דער ווענדפונקט און דער הויכפונקט 4) נאכער ווערט דער פראבלעם אויסגעלייזט 5) און צו לעצט די ענדע.

מאנכמאל איז דער ראמאן איינגעשלאסן מיט א ראם דערציילונג (א געשיכטע אין א געשיכטע).

איינער וואס שרייבט ראמאנען הייסט א "ראמאַניסט".

קאַטעגאָריע:ליטעראטור
שמע בני (אלבאם)

טעיפ שמע בני איז די 4טע טייפ פון די 36 טייפ פון פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.

די לידער אינעם טעיפ:

**חצות** - 

**שירה** - 

**א שטראהל** - 

**ברכות** - 

**ברכות הנהנין** - 

**דאס קינד עסט** - 

**אַ יארמולקע מיט ציצית** - 

**יצר הרע** - 

**שמע בני** - 

**קינד אויפן וועג** - 

**רכילות** - 

**איצל פיצל** - 

**אידיש ניגונים** - 

**נאך א שעה** - 

**משיחס ארמיי** -
אמעריטשקע (אלבאם)

טעיפ אמעריטשעק איז די 5טע טייפ פון די 36 טייפ פון פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.

אין דעם טעיפ מאכט ער חוזק און איז פיל מיט וועטרליך אויפן חשבון פון דעם אמריקאנער לעבענס שטייגער, און ווי ווייט מען דארף זיין געהיט נישט ווערן מיטגעשלעפט מיט די אמריקאנער אידישע גאס, וואס צוביסלעך ווערט מען אריינגעשלעפט דערין, ביז מען ווערט א פאלנער אמריקאנער גוי.

די לידער אינעם טעיפ:

*חוזק

*אמעריטשעקע (1-2)

*אפילו אין אמעריטשקע

*נישט אמת

*סענדויטש

*צימבעלן

*שיר המעלות
אמונה (אלבאם)

**אמונה** -  
דעם ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין אלבאם.

**די נאטור** - 

**די בלעטעלע** - 
דעם ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין אלבאם.

**המחדש בטובו** - 

**דער תלמיד אין מדבר** - 

**בחירה** - 

**הימלישע חשבונות** - 

**א תיקון** - 

**רבי מענדל** - 

**בייג זיך אונטער** - 

**אני מאמין** - 
דעם ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין אלבאם.
שבת (אלבאם)

נומער זיבן

פארציילט פארוואס דער טעיפ נומער זיבן איז פונקט אויסגעפאלן צו זיין פאר שבת וואס איז דער זיבעטער טאג.

ויכולו השמים 

דער ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער מרדכי בן דוד אויף זיין טעיפ

שבת שבת קודש

די הכנה צום שבת

דער ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין טעיפ, ער איז אבער משנה איין פאל, יום עהרליך זינג: **און א רעסעפי עס איז גרינג צו קריגן, אלס פאר שבת קודש**. ער לאזט דאס אויס.

יוסף מוקיר שבת

קומט אן

קבלת שבת אין פעלד

אריאל

איך האב געווארט

מלאכות שבת

דער קי

שבת גייט אוועק

המבדיל
לוקסוס 1 (אלבאם)

left|thumb|250px|דעקל פון טעיפ לוקסוס
**מגילת לוקסוס חלק 1** איז די אכטע טעיפ פון די 36 טעיפס פון יום טוב הערליך.

**חתונה** - 

**אלף בית** - 

**דער גליקליכער אמאל** - 

**טעכניק** - 

**אמריקאנער גליקן** - 

'''שלמה המלך'ס טאכטער** - 

**טויזענעט דאלאר** - 

**פרנסה** - 

**אלף בית''' -
לוקסוס 2 (אלבאם)

**מגילת לוקסוס חלק 2** איז די 8טע קאסעטע (יידיש נחת 8) פון די 36 קאסעטעס פון ר' יום טוב עהרליך.

פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם טעיפ:
**פורניטשער** - 

**זיך מישן** - 

**א האל** - 

**מוזיק** - 

**הויז פאבריק** - 

**די וויסענשאפט** - 

**אנקעל סעם** - 

**די קאנטרי** - 

**ממצרים** -
מידות (אלבאם)

**מדות** איז דער 13טער אלבאם (יידיש נחת 13) פון די 36 אלבאמען געשאפן ביי יום טוב עהרליך אינעם יאר *.

פאלגנדיק איז די ליסטע לידער פונעם אלבאם:

**גארנישט געלערנט - **עס פארציילט ווי אזוי א חבר פון רבי אהרן קארלינער איז זיך געקומען געזעגענען פון אים אינמיטן דער נאכט, ער קלאפט אן ביים צדיק, דער צדיק פרעגט ווער איז ביי דער טיר? ער ענטפרט **"איך"**, דער צדיק פרעגט ווייטער ווער, ער ענטפערט ווייטער **איך**, ביז דער צדיק מאכט אים אויף די טיר און זאגט אים ביזטו זיך געקומען געזעגענען צו פארן אהיים זייער גיט, אבער איך מיין דו האסט נאך גארנישט געלערנט, ווייל ביים מגיד האבן מיר געלערנט אז **איך** איז ניטא, **איך** איז נאר דער באשעפער.

**דער צדיק וואו איז** - 

**א פשט פון ווילנער גאון** - 

**איש חסיד** - 

'''א מאמע'ס הארץ** - 

**אמונה פשוטה** - 

**שופר געבלאזן** - 

**א מעשה מיט א בער** - 
עס פארציילט וויאזוי דער זיידע פונעם זינגער וואס האט געהאט דעם זעלבן נאמען "יו"ט עהרליך" איז געפארן מיט זיין רבין דער סטאלינער, און וויאזוי זיי האבן רחמנות געהאט אויף א חיה א בער, און וויאזוי דער בער האט זיי דערנאך צוריק באלוינט.

**רחמנות** - 

**סור מרע''' -
יציאת מצרים 1 (אלבאם)

**יציאת מצרים 1** איז דער 19טער אלבאם (יידיש נחת) פון די 36 אלבאמען געשאפן דורך יום טוב עהרליך אינעם יאר ה'תשל"ח.

די צוויי אלבאמען אויף יציאת מצרים איז איינע פון הערליכסטע אויפטואונגען פון דעם זינגער יום טוב עהרליך.

ער זינגט זאכן וואס איז באקאנט פאר יעדן, יעדע קינד און חדר האט ער געהערט פון זיין רבי'ן און יעדע מיידל פון איר לערערין, ער פארציילט די מעשה פון די צען מכות, ווי אידן האבן שווער געארבייט, וויאזוי משה און אהרן האבן זיי ארויסגעצויגן פון מצרים מיטן געטליכן כח פון ה', אבער זיין סטיל, זיינע ניגונים, זיינע גראמן, זיינע ווערטליך, ווערן אזוי גוט ארויסגעברעגנט אז עס איז נישט צו ביישרייבן.

ער נעמט גאר באקאנטע זאכן, די א"ב פון יעדן איד, אמונה, יציאת מצרים, גלות גאולה, און ברענגט עס ארויס מיט געפיל און אינהאלט, וואס איז געוואלד'יג.

שטעלט צו וויאזוי די מצרים און אסאך אידן האבן געהאלטן אז עס עקסזיטירט נישט קיין געטליכקייט, נישט קיין העכערקייט, אלעס איז דורך נאטורליך, אפילו די מכות איז אויך נאטורליך יעדעס מאל האבן די מצרים געהאט א צווייטע סיבה פארוואס עס האט נישט געטויגט ביז היינט און פון היינט און ווייטער וועט אלעס זיין גוט, ביז צום סוף האט זיך יעדער איבערצייגט אז השי"ת פירט די וועלט.

פאלגנדיק איז די ליסטע פון לידער פונעם אלבאם:

* **גום יום טוב**
אן אריינפיר פונעם יום טוב פסח, הייבט אהן מיט נוסח פון קידוש ותתן לנו ה' אלקינו וכו'.

* **ביים סנה**

**אין לאנד דארט פון די פיראמידן, מיט טויזנטער יארן צוריק, געוואוינט דארט דאס פאלק פון די אידן, מיט שלום און נחת און גליק**

* **משה און אהרן**

**זיצט דער נייער קעניג פרעה אויף זיין הויכן טראן, און ארום אים די חרטומים זיצן אויבן אהן.**

מכות דם

צפרדע

די פאליציי

* **מיין גלויבן**
פארציילט וויאזוי פארבלאנדזשעטע אידן אין מצרים, וואס האבן פארגעסן אבער קיינמאל נישט געוואסט אז זיי שטאמן פון אידן, ווער זייערע עלטערן זענען געווען, געטליכקייט און השגחה, וויאזוי צוביסלעך זענען זיי דאס געוואר געווארן דורך די מכות.

א באריכט

כינים

ערוב

צווישן אידן

דבר

שחין

מעדיצין
יציאת מצרים 2 (אלבאם)

**יציאת מצרים 2 ** איז דער 20סטער אלבאם (יידיש נחת) פון די 36 אלבאמען געשאפן דורך יום טוב עהרליך.

פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם אלבאם:

**דער גרויסער באשעפער**

א הערליכער ניגון וואו דער זינגער רעכנט אויס אלע באשעפענישן וואס עס איז דא, אנהייבנדיק פון ערד, גראז, ביימער, חיות, פשוטע מענשטן, קעניגן, די גאנצע וועלט, לבנה, זון, שטערן, אלע פלאנעטן, מלאכים, שרפים, ספירות, כסא הכבוד, אלעס אלעס לויבט השי"ת.

אויך רעדט ער פון טיפע ענינים און מושגים פון השי"ת.

פארשטיין

ברד

נעצן

גלות

שבת הגדול

מכות בכורות

גאולה מארש

והביאנו

תפלה
דער סאטמארער רבי 1

**דער סאטמארער רבי 1** איז דער 23סטער אלבאם (יידיש נחת 23) פון די 36 אלבאמען, געשאפן ביי יום טוב עהרליך אינעם יאר *.

אין די צוויי אלבאמען פון סאטמארער רבי'ן, האט זיך ר' יום טוב עהרליך באנוצט מיט באקאנטע סאטמארער ניגונים.

פאלגנד איז די ליסטע לידער פונעם אלבאם:

די גאלדענע קייט

די שטעטל סאטמאר

די נאציס

דער חורבן
* שילדערט דעם חורבן פון דער שטאט סאטמאר נאכדעם וואס די נאציס זענען אריינגעקומען.
* גענוצט דער סאטמארער אהבה רבה ניגון.

קלויזענבורג

אין לאגער

פארט אויף די וועגן א טרעין

כ"א כסלו

די ציונים

דער טרעין איז דא

דער רבי איז דא

א שיף אויפן ים

אין ירושלים

ביים כותל
דער סאטמארער רבי 2

**דער סאטמארער רבי 2** איז דער 2טער אלבאם (יידיש נחת *) פון די 36 טעיפס געשאפן ביי יום טוב הערליך אינעם יאר *.

פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם אלבאם:
אין קאמף

אמעריקא

דעם רבינס הויז

דעם רבינס ארמיי

כולל זקנים

דער רבי גייט

דעם רבינס צדקה

דעם רבינס מידות

ביים רבינס ציון

אשת חיל

קרית יואל
א שבת מיטן רבין (אלבאם)

**א שבת מיטן רבין** איז דער 25סטע אלבאם (יידיש נחת 25) פון די 36 אלבאמען געשאפן ביי יום טוב עהרליך.

פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם אלבאם:

ערב שבת

בין השמשות

קבלת שבת

לכה דודי

לא תבושו

מעריב

גוט שבת

שלום עליכם

אשת חיל

דעם רבינס טיש

ישמחו במלכותך
חבלי משיח 2 (אלבאם)

**חבלי משיח - אין דער טאָג פֿון נקמה** איז די 11טע פלאטע פון די 36 פלאטעס פון יום טוב הערליך. געשאפן אויף א פאטיפאן־פלאטע אינעם יאר ה'תשכ"ח.

די לידער־ליסטע פונעם טײפ (שאלפלאטע):
* יידיש סאמארקאנד - 
:ער צולייגט דאס לעבן פון דעם ארימען לענדעל סאמרקאנד אין דער צייט פון דער צווייטער וועלט קריג, און ווי אזוי מענטשן האבן דארט געלעבט, און פארטיגט, איך דאנק דיר טאטע ליבער פאטער. (דער ניגון ווערט איבערגעזונגען אויף טעיפ למנצח בנגינות אָן ווערטער).
* אַ חתונה - 
* די דרײ און נײנציג קדושות - 
* איך פאָר אַהײם - 

אין יאהר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון עטליכע  ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער איז נישט ארגינאל ער זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי דעם ליד ווען ער פארציילט ער איז געקומען קיין ארץ ישראל, און די סיבה פארוואס ער איז אוועק געפארן, יום טוב עהרליך זאגט וויבאלד עס איז נישט געווען קיין געלד, און וויבאלד די פראפעסיע פון דאקטיריי איז נישט געווען גיט, ווי ער זאגט: און אויב ווערט איהר קראנק און איהר גייט אין א שפיטאל אריין וועט איהר שוין נישט ארויסקומען (אין זיינערצייט אין די פאך פון רפואה אין ישראל געווען שוואכער ווי אלע פארגערשניטענע שטעט, אנדערש ווי היינט וואס ארץ ישראל שטייט ב"ה גאנץ גיט אויף דעם געביט).

אבער ירמי' דמן האט אריין געלייגט דא א פראז אז די סיבה פאר וואס ער איז אוועק געפארן פון ארץ ישראל איז צוליב די טעראר פון אראבער.

* תחית המתים - 
* אַ חלום - 
* דער בריװ טרעגער - 
* פֿרינזער עשאַלאָן - 
:דער ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אין זיינע טעיפס.
* דער טאָג פון נקמה - 
* האָפּ-קאָזאַק -
דער בעל שם טוב 2 (אלבאם)

**דער בעל שם טוב נומער 2** איז די 27סטע קאסעטע פון דעם באקאנטן זינגער יום טוב עהרליך, אין דער סעריע יידיש נחת.

די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדע ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע אלבאמען איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע ניגונים און אלבאמען זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע אלבאמען הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.

די לידער אינעם אלבאם:

דער נייער ניגון

מ' זכוט דעם בעל שם

געפונען דעם בעל שם

די שטילע חתונה

אין די בערג

:א וואונדערליכע איבערקוק וויאזוי דער בעל שם טוב איז געגאנגען איבער די בערג אין אויסגפארעמט זיין הייליגן גרויסער וועג, בשעת ער האט עוסק געווען אין התבודדות, עס פארצילט וויאזוי ער האט שפאצירט אויף א בארג פארטראכט און גארנישט געמערקט וויאזוי עס האלט שוין ביי די ענדע פון די בארג, אט אט קומט ער אהן צום שפיץ און עס דארט דא א טיפער טאהל, אויב גיט ער נישט אכט פאלט ער אריין גאר טיעף אינעם טאל, רויבער שטייען דארט און שרייען אויף אים ער זאל אכט געבן ווייל ער גייט שטארבן, דער בעל שם טוב שפאצירט ווייטער מיט דביקות און איז פארטראכט, ווען ער איז אנגעקומען צו עק בארג, פלוצלונג זעט מען ווי דער צווייטער בארג דערנעבן רוקט זיך צו, און דער בעל שם טרעט דערויף ארויף, און דער בארג רוקט זיך צוריק.

דער בעל שם'ס רבי

דער שוואגער

ישועות
אמונת צדיקים (אלבאם)

אמונת צדיקים = 5+746
בגימטרי' ה'תשמ"ו

זייט 1
     א בריוו
     התגלות
     די גרויסע שמחה
     ענוה, שמחה, תשובה, אהבת ישראל
זייט 2
     א סוף פון א רשע
     פאלטשע משיח
     דאס פארביטענע קינד
     געראטעוועט א נשמה
     דער כח
     צווייטער בריוו
אשרינו 2 (אלבאם)

זייט 1

     ה' אחד
     אברהם אבינו
     אין כאלהינו
     ישמחו במלכותך
     כיבוד אב ואם

זייט 2
     
     לערנען
     אלף בית
     שמירת הלשון
     מי האיש
     הראינו ה' חסדיך
     אני מאמין
     אשרינו
     קינדער
הלל (אלבאם)

אין דעם אלבאם זינגט ער איבער אלע קאפיטלעך פון הלל ווארט ביי ווארט, ארויסגענומען פון אלע זיינע אלבאמען ביז היינט.

זייט 1
     הללויה - ניגון
     בצאת ישראל - ניגון
     לא לנו
     ה' זכרנו
     אהבתי כי ישמע
זייט 2
     מה אשיב
     הללו כל גוים
     הודו לה'
     מן המצר
     זה היום
     אנא ה'
     ברוך הבא
     יהללוך
רננו צדיקים 1 (אלבאם)

זייט 1
     קארלין
     די הויכע נשמה
     די הייליגע מנורה
     ר' שלמה
     די שנעלע ישועה
זייט 2
     געבראכט משיח
     דער נס אין וואלד
     דער בית אהרן
     דער רבי האט געהאלטן
ספר דברים

**דברים** איז דער פינפטער ספר פון חומש.

## דער סדר פון פרשיות אין ספר דברים 
אין ספר דברים איז דא 11 פרשיות:

* דברים
* ואתחנן
* עקב
* ראה
* שופטים
* כי תצא
* כי תבוא
* נצבים
* וילך
* האזינו
* וזאת הברכה

קאַטעגאָריע:ספרים פון תנ"ך
*
שווארץ סלאנים

**שווארצער סלאנים** ווערט אנגערופן דער צווייג פון סלאנים וואס שטייט אונטער דער הנהגה פון רבי אברהם וויינבערג פון בני ברק. ער איז אויפגענומען געווארן אלס סלאנימער רבי נאך דעם וואס זיין ווייבס זיידע דער ברכת אברהם פון סלאנים איז נפטר געווארן. דער הויפט בית מדרש, "באר אברהם", געפינט זיך אינעם  עזרת תורה געגנט אין ירושלים.

דער אדמו"ר רבי אברהם וויינבערג איז אן איידעם ביי הרב שמואל וויינבערג, זון פון רבי אברהם וויינבערג, דער "ברכת אברהם", און אן אייניקל פון יוסף וויינבערג, פלומעניק פון רבי אברהם וויינבערג דער דריטער. ער פירט די  מוסדות "באר אברהם" און וואוינט אין בני ברק. זיי האבן אויפגעשטעלט קהילות און מוסדות אין ירושלים, בני ברק, בית שמש, רחובות, אלעד און אשדוד, ווי אויך אין די פאראייניגטע שטאטן (בארא פארק, וויליאמסבורג און מאנסי), ענגלאד, בעלגיע און דער שווייץ. דאס חסידות האט 800 משפחות אין דער וועלט.

דער סלאנימער רבי פירט זיין עדה חסידים מיט א שטארקייט און פעסטקייט, און מיט זיינע געוואלדיגע ידיעות בתורה ובחסידות לאזט ער זיך הערן בכל עת מצוא. דער רבי איז באקאנט מיט זיין קלוגשאפט און כאריזמאטישקייט, ווי אויך פראקטישקייט, דערצו איז ער אויך א גרויסער מחדש און ווארפט כסדר נייע בליצן און ווערטלעך. אויך איז ער א גרויסער ידען אין סיפורי צדיקים, זיינע מלוה מלכה'עס יעדע מוצאי שבת זענען דורכגעפלאכטן מיט פארצייטישע סיפורים פון פארשידענע הויפן.

די סיבה פארוואס מרופט זיי שווארצע איז ווייל די קבוצה וואס האט זיך אפגעטיילט נאך בחייו פון דעם פריערדיגן רבי און האט מכתיר געווען זיין איידעם בעל נתיבות שלום בערך א חודש איידער ער איז נפטר געווארן האט זיי אנגערופן שווארצע חסידים און אזוי איז געבליבן זייער נאמען אין דער גאס.

דער סלאנימער רבי האט פיר קינדער:
*ר' יצחק אייזיק, זיווג ראשון איידעם פון ר' וועלוועל טווערסקי, בזיווג שני (נאך די ערשטע ווייב איז נפטר געווארן), איידעם פון טייטלבוים
*איידעם ר' דב בעריש שניאורסון, זון פון ר' יוסף משה שניאורסון
*איידעם ר' ישעיה אשר פנט, זון פון דעעשע רבי זצ"ל פון רמות
*ר' יוסף, זיווג ראשון איידעם פון בוהוש'ער רבי, בזיווג שני איידעם פון ר' משה גולינסקי ע"ה.
ווייס סלאנים

**ווייס סלאנים** ווערן אנגערופען די חסידות וואס איז אויפגעשטעלט געווארען דורך ר' שלום נח בערעזאווסקי בעל הנתיבות שלום ז"ל וואס ער האט אוועק גענומען א גרויס חלק פון חסידים פון זיין שווער האדמו"ר מסלאנים זצ"ל ווען זיי האבן מכתיר געווען ר' שלום נח ז"ל בחיים חיותו פון זיין שווער.

זיי האבן אנגערופן די וואס זענען איבערגבליבן מיט זיין שווער מיט'ן נאמען "שווארצע חסידים" נישט וועלנדיג אים נעמען פאר רבי אין דער צייט וואס זייער רבי האט נאך גילעבט האבן די וועלעכע מ'האט גערופן "שווארצע" זיי אנגעהויבן צו רופען "ווייסע" און אזוי איז עס געבליבן.
רננו צדיקים 2 (אלבאם)

זייט 1
     אפגעשריגן די גזירה
     א משל פון צדיקים
     דער אינגער רבי
     דער רבי האט געהייסן
     ארוממיך
     אנטסעמיטיזים
     ערליכע קינדער
     די רביצין
זייט 2     
     די וואונדערליכע קבורה
     די גרויסע וואהלן
     דער צווייטער סיפור
     חסידות
ראמעא און יוליא

די ערשטע געדרוקטע פאסונג פון דעם שוישפיל, ה'שנ"ז.|קליין|200px
**ראָמעאָ און יוליאַ** (ענגליש: *Romeo and Juliet*) איז א טראגעדיע פון וויליאם שייקספיר, געשריבען פון ה'שנ"א צו ה'שנ"ה און מסתמא ערשט געשפילט אם ה'שנ"ז. דער שטוק באזירט זיך אויף **די טראגישע מעשה פון ראמעאס און יוליא** (*The Tragical History of Romeus and Juliet*), איבערגעזעצט פון אן אונבאקאנטן קוואל אויף ענגליש אם ה'שנ"ב דורך ארטהור ברוק. פראפעסאר גארי טיילאר גלויבטע דאס אין שייקספיר'ס לעבענסצייט, "ראמעא און יוליה" האט געווען נאר די זעכסטע פון זיינער פארשטעלונגען אין פּאָפּולאַריטעט, אבער היינט איז זי פילייכט זיינער באקאנטעסטע ווערק, נעבען *האמלעט*, און איינער דער בארימטסטע שוישפילער איבערהויפט. דער ערשטר אקטיאר וואס האט געשפילט ראמעא, אין ארום ה'שנ"ז, איז געווען ריטשארד ברבאזש, און די ערשטע יוליא האט געווען א יונגערמאן, ראבערט גאפע; דעמעלסט ווערן פרויען נישט ערלויבט צו שפילען ביי טעאטער. נאר אם ה'תכ"ב שפילטע א פרוי, מרי סאַונדערסאָן, די ראלע צום ערשטען מאל.  

דער שוישפיל איז נאך יידיש איבערגעזעצט געווארן דורך דוד משה הרמאלין אין ה'תרנ"ד, און ערשט געשפילט אם י"ג אלול דעמזעלבן יאר, אויף די בינע דעס "טאליא טעאטער", ניו יארק, מיט קעני ליפצין אלץ יוליא און באריס טאמאשעווסקי אלץ ראמעא. "ראָמעאָ און יוליאַ" האט אינספירירט א סך קינסטלער פון פארשיידענע פעלדער צו שאפן פארשטעלונגען, פילמען, מוזיק, טענץ און נאך. אין סוף פֿון תש"ע איז אַרױס אַ ייִדיש־שפּראַכיקע װערסיע פֿונעם פֿילם מיטן נאָמען "ראָמעאָ און יוליאַ אויף יידיש" ("Romeo and Juliet in Yiddish"). 

די געשיכטע דערציילט פון ראמעא מאנטאגיו און יוליא קאפולעט, א יונגערמאן און א מיידל וואס וווינען אים וועראנא, איטאליע. זייערע משפחות קעמפן מיט אנאנד. ראמעא און יוליא טרעפן זיך ביי צופאל און ווערן פארליבט. זייערע קרובים זינד נישט צופרידן, אבער די ביידע האבן א היימליכע חתונה און דערציילן קיינעם נישט. יוליא'ס פעטער, טיבאלט, רופט ראמעא אויס צום צווייקאמף. ראמעא  זאגט אפ, אבער זיין חבר מערקוציא נעמט אן די פארבעטונג; טיבאלט הארגעט אים. ראמעא איז געערגערט און טויטעט טיבאלט. ער איז געפאנגען און מוז גיין אין גלות. יוליא'ס טאטע, וואס ווייסט נישט ווער זי איז ראמעא'ס ווייב, טרעפט פאר איר א חתן און וויל זי הייראטן. אום דאס צו פארמיידן, טרינקט זי א שטארקע שלאפן רפואה וואס מאכט זי שיינן אויס ווי א לייכע פאר צוויי טעג. זי שיקט א בריוו צו ראמעא, און שרייבט ער זאל קעמן צו איר קבר און נעמען איר ווען זי וועקט אויף. ער באקומט די בריוו אבער נישט, און גלויבט זי איז געשטארבן. ער קומט צו דעם קבר און טוט זעלבסטמארד. ווען יוליא וואכט אויף און פארשטייט וואס האט פאסירט, טוט זי דאס אויך. 

## יידישע איבערזעצונגן
*י. גאלדבערג, **ראמעא אונ זשוליעטע : טראגעדיע אינ 5 אקטנ**, מעלוכע־פארלאג פונ ווייסרוסלאנד, נאצסעקטער, ה'תרצ"ה.

## קוואלן 
## וועבלינקען 
* פארווערטס ארטיקל וועגן דעם פילם
* פייסבוק בלאט פאר דעם פילם

קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
מודה אני (אלבאם)

זייט 1
     הערט און זעהט
     קינדער טעיפ
     ליכטיג אויף דער וועלט
     מודה אני
     שירה 
     ברכות
     ריינקייט
     אלע ברכות
     ברוך השם
     הערט א מעשה
זייט 2
     אלף בית     
     צדקה
     איצל פיצל
     שמע בני
     פינעף און דרייסיג טעיפס
בטחון (אלבאם)

זייט 1
     * רבי עקיבא
     * נחום איש גמזו
     * בטחון אין וועג
     * פונקט אין דער צייט
זייט 2
     * דער כח פון בטחון
     * געלערנט בטחון
     * דער בעל בטחון
אפפאלנדיק

**אפפֿאלנדיקע** ביימער זענען ביימער וועלכע'ס בלעטער פאלן אראפ ווינטער.

קאַטעגאָריע:באטאניק
קאַטעגאָריע:פלאנצן
למנצח בנגינות (אלבאם)

דער טעיפ למנצח בניגנות איז פון די סעריע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך

דער טעיפ האט נישט קיין ווערטער עס איז צוזאמענגענומען עטליכע אויסגעקליבענע ניגונים פון אלע זיינע טעיפ'ס. ער פארמאגט דריי אזעלכע טעיפס, 1) למנצח בנגינות, 2) מזמור לתורה. 3) הלל.

עס איז אבער דא א חילוק וויאזוי עס ווערט געזוגנען אין דעם טעיפ ווי אלע זיינע אנדערע טעיפס, אלע זיינע טעיפס וואס ער האט ארויסגעגעבן זינגט ער אליין, אהן קיין אנדערע כלי זמר, ער האט געהאט א פידל און מעלאדיע, ער רעדט און בשעתן רעדן זינגט זיך אונטער זיינע כלי זמר. אנדערש אבער די  דריי אויבענדערמאנטע טעיפ וואס זינגט נישט קיין ווערטער (חוץ הלל וואס זאגט די ווערטער פון הלל), דארט איז די נגיגונים בארייכערט מיט א גאנצען קאר פון כלי זמר, עס באשטייט פון אלע סארט כלי זמר וואס זענען געווען אין זיינער צייט, און געזונגען גאר רייך.
וואודרידזש

**וואודרידזש** איז א דארף אין פאלסבורג, סאליוואן קאונטי, ניו יארק, אין דער שטאט סאוט פאלסבורג. דער פאסט קאד איז 12789.

עס געפינט זיך אין די קעטסקילס און דורכאויס די זומער חדשים איז עס פול מיט אידן וועלכע קומען אין קאנטרי זיך אביסל אויסלופטערן.

דער וואודרידזשער רב איז רבי יצחק לעבאוויטש דער בעל ברכת יצחק, וואס האט דארט די בית מדרש הגדול דקהל יראים וואודרידזש. און א מקוה. ווי עס קומט פאר 3 מנינים א טאג שחרית, מנחה און מעריב יעדן טאג אין יאר.

שבת איז פאראן אין וואודרידזש דריי מנינים ווי פאלגנד: קהל יראים וואודרידזש, די מאדערנע שטאטישע שול (Woodridge Town Shul), טאבאקס האטעל, און אויב מאכט זיך אז איינער האט נישט קיין מנין קומט מען אין וואודרידזשער בית המדרש דקהל יראים וואו מען איז פארזיכערט מיט א גרויס מנין. 

יארע תרע״ז 1917 האבן די אינסטאנצן געטוישט נאמען פון סענטערוויל צו וואודרידזש

דורך אויס די יארן איז די שטעטל וואודרידזש אויסגעשטיגן אלס א שיינע חסידישע הויף, צו וואו עס קומען צו פארן תלמידים וחסידים מיט צו האלטן די דערהויבענע שבתים און נאך שטערקער די ימים טובים, צוליב די ווארעמע תפילות וואס דער רב הרב לעבאוויטש דאווענט פארן עמוד, און די תורה און דרשות וואס ער זאגט.

קהל אנשי סענטערוויל איז געגרינדעט געווארן פארן ערשטן וועלט קריג בשנת תרס״ג 1903 דורך אידן בעלי מסירת נפש וועלכע האבן אוועקגעמופט פון ניו יארק סיטי ווי מען איז געווען געצווינגען צו ארבייטען אום שבת רח״ל,
האבן זיי ארויסגעמופט קיין וואודרידזש ווי זיי האבן געקויפט אייגענע פארמס אזוי זענען זיי געווען בעל הבית אויף זיך אליין ווען יא צו ארבייטען און ווען נישט,

יאר ה'תרע"ז 1917 האט מען געטוישט די נאמען פון סענטערוויל צו וואודרידזש

אין די ה'תר״צ 1930 יארן זענען די אידישע איינוואוינער אין וואודרידזש געווען רוב פון די ווילעדזש און פארמאגט א בלאק וואוט ביי די דעמטלטסדיגע וואלן, און די צענטער קהלה פון סאליווען קאונטי ניו יארק,

בשנת ה'תשל״ו 1976 האט די אלטע ביהמ״ד דקהל אנשי סענטערוויל אפגעברענט אזוי שטארק אז מען האט דאס געמוזט דעמאלישאן, מיט דעם איז א שטיק היסטאריע פון יהדות החרדית אין אפסטעיט ניו יארק געקומען צו א ענדע.

צילוב א מחלוקה ווער עס זאל זיין שוחט האט געפירט די אינגערע דור צוגרינדען א אייגענע קהלה/ביהמ״ד דאס איז די היינטיגע טאון שוהל, קאנגערגעישאן אוהב שלום וועלכע האט ליידער יארן נישט געהאט קיין מחיצה
ביז עס איז געקומען אין די אנהייב תש״ס 2000 יארן ר׳ יוסף סופר ע״ה און האט מתקן געווען די מחיצה.

קאטעגאריע:קעטסקילס
קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק
אנטעריא

[300px|קליין|[ניאגארא פאלס]]
**אנטעריא** איז א פראווינץ אין מזרח־צענטראל קאנאדע. ער האט די גרעסטע באפעלקערונג פון אלע פראווינצן, און האט דעם צווייטן גרעסטן שטח נאך קוויבעק.

די הויפטשטאט פון קאנאדע, אטאווא, געפינט זיך אין אנטעריא.

## טראנספארטאציע
אמטראק באן פארבינדט אנטעריא מיט וויכטיקע שטעט אין ניו יארק, כולל באפאלא, אלבאני און ניו יארק סיטי.

קאטעגאריע:קאנאדע
נויטפאל

קליין|געפארן צום לעבן אדער צום געזונט איז ערענסט אז נויטפאל ארגעניזאציעס זענען געברויכט צו געבן ערשטע הילף און צו ראטעווען
א **נויטפֿאל** אדער **עמערגענץ** איז א פאל וואס שטעלט מיט זיך פאר א *זאפארטיגער סכנה* צו לעבן, געזונט, אייגנטום אדער סביבה. 

מייסטענס עמערגענצן פארלאנגט זיך קריטיש וויכטיגע אריינמישונג צו אפהאלטן א פארערגערונג אין די סיטואציע, כאטשיג אין טייל סיטואציעס, קען קיין אפהאלט נישט זיין מעגליך און די אגענטורן און מענטשן וואס העלפן קענען שוין גארנישט טאן נאר צו באהאנדעלן די נאכווייען.

כאטשיג א סאך עמערגענצן זענען אפן און קלאר פאר יעדן אז דאס איז אן עמערגענץ ווי למשל נאטורליכע קאטאסטראפעס אבער זייער אסאך זענען אויך באהאלטן פון אן אנדערן און פארלאנגט זיך די סאביעקטיווער מיינונג פונעם באטראפענדען כדי צו דעצעדירן אויב עס איז טאקע אן עמערגענץ.

די פונקטליכער דעפעניציע פון א נויטפאל, די אגענטורן אינוואלווד און די פראצעדורן גענוצט, טוישט זיך ביי איטליכער יוריסדיקציע, און איז געווענליך אויסגעשטעלט ביי די רעגירונג, וועמעןס אגענטורן זענען פאראנטווארטליך פאר עמערגענץ פלאנירונג און פֿאַרװאַלטונג.

## זעט אויך 
* פאליציי
* פייערלעשער
* עמערגענץ רפואה דינסטן (ווי מגן דוד אדום און דער רויטער קרייץ)
* חברה הצלה - ערשטע הילף אגענטור אין יידישע געמיינדעס.
* שומרים - עמערגענץ אגענטור פארן זיכערהייט פון יידן.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:נויטפאל מעדיצין
טאם הארטמען

קליין|250px|טאם הארטמען ביי דער ארבעט אויף די טעלעפאנען פון זיין ראדיא שוי.
**טאם הארטמאן** איז דער פארמיטאג צווישן 12 און 3 דירעטקער ליבעראלער קאנטראפארט צו ראש לימבאו אויף דער לינקער ראדיא סטאנציע ער אמעריקע ראדיא.

ער איז אמאל געווען א שטארקער קאנסערוועטיווער און אפילו געארבעט פארן בערי גלאדוואטער פרעזידענט קאמפיין אבער זיין שטארקע קאמפ קעגן די השקפה פון איין ראנד אז קאפערעישעןס מעגן טאן וואס זיי ווילן, און די פובליק קען זיי נישט אפהאלטן האט אים נאנטער געברענגט צו די דעמאקראטען צו פייטן פאר די מאסן קעגן די מעכטיגע געלט פארשווענדערס וואס קאנטראלירן און קארופטירן לויט אים אונזער לעבנסשטייגער איבער די גארער וועלט.

ער האט שוין געשריבן איבער ?? ביכער פון די ארבייט איבער די וועלט צו באקעמפן די ספעציעלע אינטערעסן פון די גלאבאלע עקענאמיע.

ער איז אריינגעברענגט געווארן אלס הויפט רעדנער פארן עיר אמעריקע נאכער וואס על פרענקען האט פארלאזט ראדיא צו לויפן פאר סענאט אין סינסינעטי.
ארנאלד שווארצענעגער

קליין|180px|ווערט איינגעשוואורן פאר גובערנאטאר

**ארנאלד אלאיס שווארצנעגער** (דייטשיש: Arnold Alois Schwarzenegger, געבוירן 30סטן יולי 1947) איז אן עסטרייכער-אמעריקאנער קערפער-בויער, אקטיאר און פאליטיקער. ער איז דער יעצטיגער און 38ער גובערנאטאר פון קאליפארניע.

ער איז אריינגעקומען אין אמט דורך א שטוינענדן צופאל, ווען דער דעמאלטסדיגער גאווערנאר גרעי דעיוויס האט אין א זינלאזן ריקאול וואל פארמעסט פארלוירן צום דעם דעמאלטדיגן באקאנטן אקטיאר, צוליב זיינע פולע לינקע אנשויאונגען וואס האבן אריינגעפירט די שטאט און א באנקראט סיסטעם כאטש עס וואוינט דארטן די רייכסטע אמעריקאנער.

וואס עס איז שרעקליך קאמיש אז שווארצענעגער האט נאר געוואונען א דאנק זיין שטארקן קאמפיין צו איבערדרייען די שטאט אויף רעכטס און אזוי איר ארויספירן פונעם פלאנטער אבער ווען עס איז געקומען צו די ערשטע רונדע וואלן האט ער זיך דערזעהן אז די וויילער ווילן באמת יא נאר לינקע אנשויאונגען, האט ער זיך איבערגעדרייט דאס היטל און דערקלערט אז מען קען אויך זיין א לינקער אפילו מען איז א רעפובליקאנער און אפילו א קאנסערוואטיווער, און ממילא האלט די שטאט דארטן ווי זי האט געהאלטן בעפאר איהם, הארט פארן דערקלערן טשעפטער 11 און ביים שוועל פון צוזאמען בראך, איי פארוואס האט מען איהם אויפגעטוישט מיט גרעי דעוויס, נו א קשיא אויף די קאליפארניער אקטיארן.

זיין שטוינענדער זיג ווערט צוגעשריבן צו זיין פאפולאריטעט אלס אן אקטיאר וואס ווי באקאנט איז קאליפארניע די הויפט שטאט פון אקטיארן, און ווי עס האט זיך טאקע שפעטער ארויסגעשטעלט אז וואס ער האט געוואלט טון אנדערש פון זיין פארגייער האט זיך נישט גוט אפגערופן און ער האט שטענדיג געמוזט פירן די זעלבע אגענדע, כאטש ווען ער איז געלאפן קעגן איהם האט ער קאמפיינט ארויסצוזען דעם שטאט פון באנקראט צושטאנד, און עס האט אויסגעזעהן אז צוליב דעם האט ער געוואונען דעם פארמעסט, האט אבער די פאר יאר אין אמט געוויזן אז דוקא דאס איז וואס די קאליפארניער איינוואוינער ווילן נישט, און זיי גלייכן איהם נאר צוליב זיין אקטיאר'שאפט וואס ברענגט איהם נאנטער צו די מענטשן.

ער איז אזא פאפולערער פיגור, אז די רעפובליקאנער האבן אים געגעבן גרויס כבוד און יאר 2004 ביי די רעפוליקאנער קאנווענשאן אין מאנהעטן, ניו יארק, אין דעם מעדיסאן סקווער גארדן זאל.

אבער ווי ערווענט זינט דאן האט ער כדאי צו געוואונען די קאליפארניער הערצער און וואלן זיך שארף געדרייט אויף לינקס אזוי אז די רעפובליקאנער וועלכע זייער עיקר באזע זענען די רעכטע עלעמענטן אידענטיפיצירן זיך שוין נישט אזוי שטארק מיט אים אויס מורא פאר א צוריק קלאנג פון דער רעכטער זייט, כאטש אין קאליפארניע, און אזוי אויך איבער גאנץ אמעריקע איז ער נאך זייער שטארק פאפולער.

קאטעגאריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאטעגאריע:אקטיארן
קאטעגאריע:קאליפארניע
האטליין

**האטליין** (*אידיש: הייסע ליניע*) מיינט אין טעלעקאמיוניקאציע א ליניע וואס איז אייביג ברייט אפן און נישט פארנומען. אמאל איז דאס געווען א דראט וואס האט פארבינדן צוויי פונקטן אן קיין דרייען א נומער, וואס מען האט דאס בעיקר גענוצט בשעת מלחמה פון די פראנטן צום קאמאנדיר הויפט צענטער, אדער אפילו היינט צוטאגס האט דער פרעזידענט א האטליין וואס די זיכערהייט כוחות פארבינדן זיך צו אים אן דרייען א נומער.

## יידישע האטליינס 
עס איז אויך געווארן פאפולער צו רופן היינט צוטאגס די השקפה נייעס און מעלדונגען טעלעאפאן לינעס אלס ״האטליין״ וויבאלד עס איז אייביג אפן און קיינמאל נישט פארנומען. די קאסטומער סערוויס ליניעס ווערן צוליב דעם אויך גערופן האטליינס.

## וועבלינקען 
* שאפט אייך אן אייגן האטליין בחינם
לאנדשאפט

קליין|250px|לאנדשאפט
**לאנדשאפט** איז כולל אלץ וואס מען קען זען אויף א שטח פון לאנד. דאס שפארט אײַן פֿיזישע ערדפארמען, לעבעדיגע עלעמענטן ווי געוויקסן, בהמות און חיות, אבסטראקטע עלעמענטן ווי באלײַכטונג און וועטער, און געמאכטע עלעמענטן ווי געביידעס.

## עטימאלאגיע 
דאס ווארט לאנדשאפט שטאמט פון האלענדיש landschap, וואס די קינסטלערס האבן געניצט וועגן א מאלערײַ וואס ווײַזט א שטח פון לאנד.

קאַטעגאָריע:געאגראפיע