open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
שאלות ותשובות מן השמים

**שאלות ותשובות מן השמים** האט מחבר געווען א קדמון הרב יעקב הלוי ממרייוש, עס איז דא וואס זאגען ער איז געווען רבינו תם, וואס האט אויך געהייסן רבי יעקב תם, אבער לויט ווי עס זעהט אויס איז ער געווען א צווייטער, און איהם האט מען אויך גערופן רבינו יעקב תם. ווייל ער איז געווען א איש תם יושב באהלי של תורה. פון ספר חרדים זעהן אויס אז ער איז געווען א שוואגער מיטן מרדכי, אבער די כותבי הדורות זאגן אז די כוונה איז דער ר"י האור זרוע וואס ער איז געווען א שוואגער מיטן מרדכי און נישט דער ר"י תם.

ער איז געווען א גרויסער אפגעהיטענער מאן, א הייליגער און גאט פארטיגער מאן, ער איז געזעסן און געלענערט אין בית המדרש, און אויב האט ער געהאט ספיקות ווי וועלכע שיטה און ווי וועלכע צד אין א מחלוקה פון ראשונים מען זאל אנעמעמן האט ער געפרעגט אין הימל און מען האט איהם געענטפערט, ער האט די תשובות אפגעשריבן.

די תירוצים פון הימל זענען געענטפערט געווארן דורך פסוקים און דורך באהלאטענע ווערטער נישט אייביג קען מען גלייך פארשטיין וואס דער תירוץ איז. עטליכע מאהל אין די תשובות זעהט מען א ספעציעל נאנטעקייט צום שיטות הרי"ף וואס האט געהייסן יצחק, וואו ער דריקט זיך אויס "ואת בריתי אקים את יצח"ק".

מיר האבן היינט נאנט צו ניינציג שאלות און תשובות. דער ספר ווערט געברענגט אין פריערדיגע ספרים וואס האבן עס געזעהן אין כתב יד ווי דער שו"ת רדב"ז, און אויך דער ספר שבלי הלקט, השלם ברעגנט אסאך פסקים דערפון. אויך דערמאנט עס דער חיד"א אין זיין ספר שם הגדולים, און אין אנדערע זיינע ספרים, אז ער האט עס געזעהן אין כתב יד.

עס איז געדרוקט אין אסאך פלעצער, און אויך מיט הגהות און הערות פון הרב ראובן מרגליות, וואו ער שרייבט מקורות ווער נאך עס ברענגט יעדע תשובה, און וואו עס האט א מקור אין הלכה.
קאַטעגאָריע:הלכה ספרים
גלות נאציאנאליזם

דער **גלות־נאַציאָנאַליזם** איז אַ פּאָליטישע און פֿילאָסאָפֿישע אידיִאָלאָגיע אױסגעטראַכט פֿון נתן בירנבױם אינעם אָנהײב פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט.   עס האַלט אַז ייִדן דאַרפֿן ניט קײן לאַנד אָדער מדינה צו האָבן אַ נאַציאָנאַלע עקסיסטענץ.  דערצו זײַנען ייִדן שױן אַ פֿאָלק פֿון פֿאַרשײדענע רײַכע עדות/נאַציעס אינעם גלות.  דער גלות־נאַציאָנאַליזם האַלט אַז ייִדן דאַרפֿן נאָר אָנערקענונג און האַלבאױטאָנאָמיע, צו שאַפֿן אַ געזונטע נאַציאָנאַלע קולטור אין גלות.  אין אַ געוויסן זין איז דאָס טאַקע ניט קיין "נאַציאָנאַליזם".

בירנבױמס מאָטאָ איז געװען "ישׂראל גײט פֿאַר ציון".  ד"ה ייִדן און זײערע קולטורן אין גלות זײַנען װיכטיקער װי אַ בענקשאַפֿט נאָך דעם װאָס איז נאָך נישטאָ.  

פֿאַר דער צװײטער װעלט־מלחמה האָבן מער װי 75% פֿון דער װעלטס ייִדן געהערט צו דער ייִדיש־רעדנדיקער עדה.  בירנבױם און אַנדערע גלות־נאַציאָנאַליסטן האָבן געמײנט אַז אַ אינטערנאַציאָנאַלע גלות־קולטור װעט געבױט װערן אין יענער שפּראַך.  אָבער חײם זשיטלאָװסקי, אַ באַרימטער פֿילאָסאָף, האָט געמײנט אַז אַלע עדות, אַרײַנגענומען די לאַדינאָ און מזרחדיקע עדות, האָבן אַ רעכט צו אָנערקענוג און האַלבאױטאָנאָמיע, אפֿילו אין אַ צוקונפֿטיקער ייִדישער מדינה.

נתן בירנבױמס געדאַנקן זײַנען אָנגערעגנט געװאָרן פֿון שמעון דובנאָװס "בריװן װעגן אַלטע און נײַע ייִדישקײט" און קאַרל רענערס "דער קאַמף דער עסטרײַכישן נאַציע און דעם שטאָט".   

בײַם הײַנטיקן טאָג קעמפֿן די גלות־נאַציאָנאַליסטן אי קעגן דער העגעמאָניע פֿונעם ציוניזם ,װי די הױפּט־אידיִאָלאָגיע פֿון נאַציאָנאַל־באַװוּסטזיניקע ייִדן, אי קעגן דער אַסימילאַציע; װאָס האַלט אַז ייִדן זײַנען נאָר אַ רעליגיעזישע גרופּע אָדער ,נאָך ערגער, אַ דערװײַליקע גרופּע.

## רעפֿערענץ 
**גאָלדשמיט, עמנואל**. *מאָדערן ייִדישע קולטור*. ניו־יאָרק: פֿאָרדאַם אוניװערסיטעט פֿאַרלאַג, 2000

קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
ברוך האלבערשטאם

**רבי ברוך האלבערשטאם זצ"ל** (ה'תקפ"ט – א' אדר ה'תרס"ו), דער גארליצער רב, דער פינפטער זון פון "דברי חיים".קליין|טעקסט=ב|ברוך הלברשטאםקליין|טעקסט=הלברשטאם|ברוך

## אפשטאם
'''רבי ברוך'ל''' איז געבוירן אין יאר ה'תקפ"ט אין דער שטאט רודניק, גאליציע, צו זיין פאטער הרב **חיים האלבערשטאם**, דער צאנזער רב. און צו זיין מוטער מרת **רחל פייגא** די טאכטער פון הרב **ברוך תאומים-פרענקל**, דער ברוך טעם.

## רבנות
נאך אלס יונגערמאן אין יאר ה'תרט"ז איז שוין '''רבי ברוך'ל''' געווען רב אין גארליץ, ווען די שטאט הענדלער'ס האבן זיך באקלאגט אז זיי דארפן א רב מיט ערפארונג, האט '''רבי ברוך'לס''' פאטער אים געהייסען אנטרעטן דאס רבנות פאר הרב שמואל טייטלבוים. אומגעפער אין יאר ה'תר"ך איז '''רבי ברוך'ל''' אויפגענומן געווארן רב אין רודניק, ער איז געווען דארט רב דרייסיג יאר ביז ה'תר"ן, ווען ער איז צוריק געקומען קיין גארליץ.
   
## הסתלקות
'''רבי ברוך'ל''' איז נפטר געווארן ב' דר"ח אדר ה'תרס"ו, און עלטער פון זעקס און זיבעציג יאהר.

## פאמיליע
ווינטער ה'תר"ט האט '''רבי ברוך'ל** געהייראט מרת **פעסיל** א טאכטער פון סיגעטער רב, הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער ייטב לב. זייערע קינדער.

* הרב **משה האלבערשטאם''' (ה'תר"ט (אומגעפער) - כ' תשרי ה'תרס"ד),, רב אין בארדיוב (בארטפעלד). 

* הרב **צבי הירש האלבערשטאם** (ה'תר"י - ט"ו מנחם אב ה'תרע"ח), רב אין רודניק. 

* הרב **שלום האלבערשטאם** (ה'תרט"ו - ה'תש"ב), רב אין ניסקא.

* הרב **אלישע האלבערשטאם** (ה'תר"ך - י"ט תשרי ה'תש"א), רב אין גארליץ.

* הרב **סיני האלבערשטאם** (ה'תר"ל - כ"ו תמוז ה'תש"א), רב אין זשמיגראד.

* מרת **חנה**, (ה'תרי"ג (אומגעפער) , - כ"ט טבת ה'תרצ"ב). זי האט געהייראט הרב **משה יהודה ליב שפירא** (ה'תרי"ג - ב' חשוון ה'תרע"ז), רב אין בייאטש, סאסוב, און סטריזשעוו.
 
* מרת **יוכבד רבקה**, זי האט געהייראט הרב **אריה לייביש טייטלבוים** (ה'ת"ר - י"ז אלול ה'תרפ"ג), רב אין קרעשוב און רודניק.
 
* מרת **רייזל** ( - ה'תרצ"ו), זי האט געהייראט **בזיווג ראשון** אין יאר ה'תרל"ח אין רודניק, מיט הרב **משה אייכנשטיין**, א זון פון הרב סענדיר ליפא אייכנשטיין רב אין זידיטשוב. **בזיווג שני** האט זי געהייראט הרב פנחס חודרוב, רב אין זעביא, א זון פון יהושע אלעזר חודרוב, אן איידעם פון הרב חיים האגער פון קאסאוו. רבי פנחס איז נפטר געווארן כ"ח שבט, און ליגט אין גארליץ. **בזיווג שלישי** האט זי געהייראט הרב יהודה אריה לייב אלטער דער *שפת אמת*.

## זיינע ספרים
* דברי ברוך - ברוך שאמר, תורות און סיפורים צוזאמען געקליבן דורך רבי ליפא זילברמאן, ה'תשנ"ט

## זעט אויך
גארליץ (הויף)
## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *דברי ברוך - ברוך שאמר*, הרב ליפא זילברמאן, ה'תשנ"ט
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

קאַטעגאָריע:גארליץ
האלבערשטאם, ברוך
האלבערשטאם, ברוך
10טן יאנואר

**דעם 10טן יאנואר** איז דער צענטער טאג פון יאר, אין דער צווייטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 355 טעג (356 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1863 - דער ערשטער אפטייל פונעם לאנדאנער אונטערגרונט איז געעפֿנט
* 2001 - וויקיפעדיע איז געגרינדעט

## געבוירן 
* 1905 - רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם, דער צאנז-קלויזענבורגער רבי און גרינדער פון מפעל הש"ס (נפטר 1994)

## געשטארבן 
* 1778 - קארל פאן לינע, שוועדישער באטאניקער און זאאלאג (געב' 1707)
* 1833 - אדריען-מארי לעזשאנדרע, פראנצויזישער מאטעמאטיקער (געב' 1752)

----
* 9טן יאנואר - 11טן יאנואר
* יאנואר

10
11טן יאנואר

**דעם 11טן יאנואר** איז דער עלפֿטער טאג פון יאר, אין דער צווייטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 354 טעג (355 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1693 – דער וואולקאן עטנע ברעכט אויס.

## געבוירן 
* 1815 – דזשאן אלעקסאנדער מאקדאנאלד, ערשטער פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע (געש' 1891)

## געשטארבן 
* 2008 – עדמונד הילארי, ניי זילאנדער בארג קלעטערער, דער ערשטער ארויף אויפן שפיץ פון עווערעסט מיט טענזינג נארגיי (געב' 1919)
* 2014 – אריאל שרון, פרעמיער מיניסטער פון ישראל (געב' 1928)
* 2021 – שעלדאן איידלסאן, אידישער ביליאנער (געב' 1933)

----
* 10טן יאנואר - 12טן יאנואר
* יאנואר

11
Windows Calendar

left|thumb|250px|װינדאָס־קאַלענדאַר אין װינדאָס־װיסטע
**Windows Calendar** (**װינדאָס־קאַלענדאַר**) איז אַ קאַלענדאַר אפליקאציע אײַנגעבױט אין Windows Vista. די װינדאָס־קאַלענדאַר איז תּומך א iCalendar טעקע־מוסטער, און האָט די מעגלעכקײַט צו פּובליקירן די קאלענדאר פֿונקציעס צו דער נעץ מיט נוצן HTTP אדער WebDAV. אױך קען מען זײ פובליקירן אין אַ לאָקאַלער נעצװערק.

די Windows Calendar איז ענדלעך צו דעם Microsoft Outlook קאלענדאר, אױסער דעם װאָס מען קען פּובליקירן די קאלענדאר פֿונקציעס צו דער נעץ און עס קומט אײַנגעבױט מיט דער Windows, מען דאַרף עס ניט קױפן באַזונדער מיט דער Microsoft Office.

אין Windows 7 קומט דער קאַלענדאַר װי אַ טײל פֿון דער Windows Live און עס קומט ניט מער װי אַ טײל פון דער Windows אָפּערירן סיסטעם.

## Windows Calendar פֿונקציעס 
* צײַגן דעם קאַלענדאַר װי אַ טעגלעכער, װאָכיקער און מאנאטלעכער מוסטער.
* באַשטימען אױפֿגאַבעס לױט דעם באַנוצערס פּריאָריטעט.
* אָנקלעפּן צעטלעך מיט קורצע באַמערקונגען.
* שיקן פֿאַרבעטונגען צו אַ בליצפּאָסט.
* שאַפֿן עטלעכע קאַלענדאַרן פֿאַר יעדער אײנציקער באַנוצער.
* מעגלעכקײַט צו פּובליקירן די Windows Calendar פֿונקציעס צו דער אינטערנעץ אדער צו א לאָקאַלער נעצװערק.

קאַטעגאָריע:Windows קאמפאנענטן
נר למאור

**נר למאור** איז א ספר וואס האט געשריבן הרב ראובן מרגליות, עס איז א פירוש אויפן ספר אור החיים אויף חמשה חומשי תורה. געדרוקט דאס ערשטע מאל אין ירושלים תרצ"ב, און דערנאך איז עס געווארן איבערגעדורקט מיט פיהל הוספות און תיקונים אין יאהר תשט"ז.

עס אנטהאלט אלע מראה מקומות און הערות אויף דעם ספר, געשריבן זייער פאכמאניש, מיט גרויס בקיאות און פארשטאנד, צענדליגער טויזנעטר מראה מקומות און הערות, ווי דער שטייגער איז ר' ראובן מרגליות איז.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
מלחמת השם

**מלחמות ה**' איז א בריוו וואס עס האט געשריבן רבי אברהם בן הרמב"ם, ווי ער נעמט זיך אהן פארן כבוד פון זיין טאטע דער רמב"ם.

אין זיינער צייט האט מען געלייגט אין חרם ווער עס ווערט לערנען דעם ספר מורה נבוכים, ווייל מען האט געזעהן אז מען הייבט אהן צו לערנען אין חקירה, און מען טרעפט דארט זאכן וואס דורך דעם וועט מען אפלאזאן מקיים זיין די מצות פון די תורה, דער רשב"א מיט אנדערע גדולי ישראל האבן דאן אויסגערופען א חרם אז מען טאר נישט עוסק זיין אין מורה נבוכים, דערויף האט געשריבן רבי אברהם דער זיהן פון רמב"ם ווי ער פאר ענטעפערט זיין טאטע.

עס איז איבערגעדרוקט געווארן דורך רבי ראובן מרגליות, מיט הערות.

קאַטעגאָריע:ספרי קודש
צבי שטעמער

**צבי (הערשל) שטעמער** (ה'תרפ"ט - ט"ו טבת ה'תשס"ט) איז געווען א חשובער קלויזענבורגער חסיד וואס איז געווען טעטיג אין אויפשטעלן קרית צאנז אין נתניה און די צאנז-קלויזנבערגער קהילה אין בני ברק. ער איז אויך געווען א מיטגליד אין דער הנהלה פון מפעל הש"ס.

## לעבנסגעשיכטע 
הערשל שטעמער איז געבוירן אין ווארמז, דייטשלאנד אין יאר תרפ"ט, א יונגערער ברודער פון גרשון שטעמער, דער ראש הקהל פון דער עדה החרדית. צו דריי יאר האט זיין משפחה עמיגרירט קיין ארץ ישראל. ווען ער איז געווען נאך א קליין קינד איז ער פאר'יתומ'ט פון זיין מאמע.

ער איז נפטר געווארן שבת־צו־נאכט פ' ויחי (ט"ו טבת) תשס"ט אין בני ברק, און באערדיגט אין דער צאנזער חלקה פון דעם נתניה בית החיים.

## צאנז-קלויזענבערג
נאך זיין חתונה איז ער געווען שטארק טעטיג צווישן קלויזענבערגער חסידים, און אסאך אנדערע האבן אויך געקענט אים. אפילו אלס יונגערמען פלעגן קומען צו אים יונגע פאר-פֿאלק ער זאל העלפן מיט זייער שלום בית.

ער האט געפירט א גרויסע גמ"ח קאסע וואס האט אויסגעבארגט געלט אין סכומים פון הונדערטער טויזנטער שקלים.

ווען מ'האט אויפֿגעשטעלט קרית צאנז אין נתניה איז ר' הערשל געווען אן אינטעגראלער טייל פון דעם ענין. נאכדעם האט ער זיך געצויגן קיין בני ברק וואו ער האט אנגעהויבן אויפשטעלן די קלויזענבערגער קהילה פון דער שטאט. ער האט פארדינט פרנסה אלס א מחנך אין קרית צאנז. ווען דער קלויזענבערגער רבי האט אויפגעשטעלט דעם מפעל הש"ס האט מען גערופן ר' הערשל צו באטייליגן אין דער הנהלה.
 

## מקור
*לדעת.נעט
שטעמער
יוסף מאיר הורוויץ

ר' **יוסף מאיר הורוויץ** איז דער עלטסטער זון פון ר' בעריש ספינקער. ער האט געהייראט מרת הינדא, טאכטער פון רבי מנחם אליעזר זאב ראזנבוים, דער קרעטשענעווער רבי פון רחובות.

אין דעם הויף פון זיין זיידן און אונטער זיין אויפזיכט איז ער געשטיגן בתורה ועבודה.

ווילאנג זיין טאטע האט געלעבט איז ער געווען דער ראש הכולל אין ספינקא און א בוחן אין תלמוד תורה.

ביי דער לויה פון זיין פאטער האט אים זיין פעטער ר' בעריש מייזליש געקרוינט אלס ממשיך השלשלת.

## קינדער
* הרב יואל, האט געהייראט מרת דבורה מרים, א טאכטער פון איר עלטער-פעטער  סאסאווער רבי.
* מרת ליפשא, ווייב פון הרב יוחנן האגער, זון פון רבי יעקב יוסף האגער, וויזשניצער רבי פון בארא פארק.  

קאטעגאריע:אונגארישע אדמורי"ם
קאטעגאריע:ספינקא
יצחק ישעיה האלבערשטאם

**רבי יצחק ישעיה האלבערשטאם הי"ד** (ה'תרכ"ד –  ג' אלול ה'תש"ג), דער טשחויווער רב, דער יונגסטער זון פון דברי חיים.

## אפשטאם
'''רבי ישעיה'לע''' איז געבוירן אין יאר ה'תרכ"ד, אויף די עלטער בן זקונים פון זיין פאטער הרב **חיים האלבערשטאם**, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת **רעכיל דבורה**, א טאכטער פון הרב **יחיאל צבי הירש אונגאר** פון טארנא, א זון פון הרב מרדכי דוד אונגאר דער דאמבראווער רב.

## רבנות
נאך זיין חתונה האט '''רבי ישעיה'לע** געגעסען קעסט ביי זיין עלטער שווער רבי יהושע רוקח אין בעלזא צוזאמען מיט זיין פעטער רבי ישכר דוב רוקח , זיין שווער האט געזאגט אז מיר קענען נישט בייסעפטען מיט וועלכע קדושה דער דברי חיים האט אראפגעברענגט זיינע קינדער, ספעציעל די וואס זענען געבוירן אויף די עלטער.

אין עלטער פון ניינצעהן יאר איז **רבי ישעיה'לע''' אויפגענומען געווארן רב אין טשחויוו, ער האט אבער זיך דארט אפגעליטען איבער זיין פעסטקייט אין יידישקייט. אין יאר ה'תרנ"ג איז ער אוועק קיין סאטמאר, נאכהער איז ער אריבער קיין קראקא.

## הסתלקות
'''רבי ישעיה'לע''' איז פארברענט געווארן איינגעהילט אין פאטער'ס טלית, אויף קידוש השם ג' אלול ה'תש"ג, הי"ד.

## פאמיליע
'''רבי ישעיה'לע** האט געהייראט **בזיווג ראשון** מרת **פריידא** א טאכטער פון הרב **יחיאל העשל** פון קריליוויטש, (אן איידעם פון מיטעלן בעלזער רב הרב יהושע רוקח), א זון פון הרב משולם זוסיא העשל פון זשינקאוו, א זון פון הרב יצחק מאיר העשל פון זשינקאוו, א זון פון אפטער רב,  הרב אברהם יהושע העשיל (אפטא), דער "אוהב ישראל". זייערע קינדער:

* מרת **רעכיל דבורה**, די ווייב פון הרב **חיים יצחק טווערסקי''' פון לאיעוו (ה'תרמ"ו - כ"ד ניסן ה'תש"ג), אן אור-אייניקל פון הרב אהרן טווערסקי פון טשערנאביל. 

* הרב **חיים האלבערשטאם** (ה'תרמ"ב –  ה'תשט"ז), טשחויווער רב אין ניו יארק.
 
* מרת **הענא**, די ווייב פון הרב **מנחם מענדל האלבערשטאם** הי"ד, א זון פון הרב אריה לייביש האלבערשטאם פון מאשינא. ער איז אומגעקומן אויף קידוש השם, הי"ד.

**בזיווג שני** האט '''רבי ישעיה'לע** געהייראט מרת **אסתר** א טאכטער פון הרב **יעקב צבי''' רבי פון פאריסאוו. 
:זי איז געווען די אלמנה פון הרב ירחמיאל טייטלבוים א זון פון הרב משה יוסף טייטלבוים, דער שידוך איז צושטאנד געקומן ווען זי האט גענומן חליצה פון איר ערשטן מאן'ס ברודער, אין אנוועזענהייט פון שינאווער רב און פון דעם זיידען פון איר ערשטען מאן דער קשאנאווער רב. זייערע קינדער:

* הרב **יעקב צבי האלבערשטאם** (ה'תרנ"ו (אומגעפער) – ה'תש"ג), רב אין סוכא.

* הרב **יחזקאל שרגא האלבערשטאם**, פון **קראקא**, ער האט געהייראט מרת **רבקה ביילא** א טאכטער פון הרב **בן ציון  האלבערשטאם** רב אין באבאוו. 
:ער איז אומגעקומן אויף קידוש השם אין לעמבערג ד' אב ה'תש"א, צוזאמען מיט זיין שווער, הי"ד.

**בזיווג שלישי** האט '''רבי ישעיה'לע** געהייראט מרת **הינדא** א טאכטער פון **הגה"צ ר' מנחם מענדיל בן הרה"צ ר' נפתלי צבי בהגה"ח ר' נתן נטע פרנס מיאשינצע''' וואס זיין מוטער - פון הגה"צ ר' מנחם מענדיל - איז געווען מרת רבקה בת רבי אלימלך טארעם פון רימאנאוו-גארליץ; נישט געהאט קיין קינדער.

## זעט אויך
צאנז (הויף)

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

האלבערשטאם, יצחק ישעיה
קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:קדושים
Windows Meeting Space

left|thumb|250px|Windows Meeting Space
**Windows Meeting Space** איז דער נאָמען פון אַ צוזאַמענאַרבעט קאמפיוטער פראגראם אין Windows Vista װאָס שטיצט א קאלעג צו קאלעג לאָקאַלער נעצװערק ביז 10 באַנוצער. 

מיט דער Windows Meeting Space קען מען באַשטימען אד האק צוזאַמענטרעפֿן, טראַנספֿערירן טעקעס צװישן די באַנוצער, זיך מיטטײלן אפּליקאַציעס, אָדער פּשוט שמועסן אין דעם נעצװערק אין דעם פֿײַער־מױער שטח.

Windows Meeting Space פֿאַרבײַט די אלטע Windows NetMeeting אַפּליקאַציע װאָס איז דערשינען אין די פֿריעדיקע Windows װערסיעס. אָבער די מעגלעכקײַט פֿון זיך באַנוצן מיט אַ מיקראָפֿאָן און אײַנשטעלן אױדיאָ אדער װידעאָ קאָנפֿערענצן זײַנען אָפּגעראַמט געװאָרן פֿון Windows Meeting Space.

קאַטעגאָריע:Windows קאמפאנענטן
טערעזיענשטאט

**טערעזיענשטאט** איז א לאגער די נאציס האבן אויפגעשטעלט אינעם שטעטל/פעסטונג טערעזיענשטאט, טשעכיי, איינע פון די פילע קאנצענטראציע און טויטס לאגערן דורכאויס דעם צווייטן וועלט קריג, די ציל מיט'ן אויפשטעלן איז אבער געווען אנדערש ווי געוויינטליך, דהיינו צו ווייזן פארן רויטע קרייץ, און פאר די וועלט, ווי גוט די נאציס גיבן זיך אפ מיט די יידן.

דאס לאגער איז געווען אין אן אלטע פעסטונג, פאר דער מלחמה איז דארט געווען א מיליטערישע באזע פון דער טשעכישער ארמיי.

ווען די נאציס האבן איינגענומען טשעכאסלאוואקיע, האבן זיי דארט אויפגעשטעלט די לאגער, און אהינגעשיקט אסאך דייטשע און טשעכישע יידן, און פארארדענט פון זיי עס אויפצושטעלן ווי א יידישע שטאט פון בלויז יידן, די שטאט האט געהאט אלעס וואס יעדע שטאטישע אדמיניסטראציע האט, ווי טראנספארטאציע, קאמוניקאציע, פאסט, און בילדונג, געזונט, אא"וו, דער זיכערהייט אין דער געטא, איז געווען די *ארדענונגסדינסט*, אדער די יידישע פאליציי, און פונדרויסן עס-עס וועכטער, די געטא איז געווען ארומגענומען מיט א צוים, און איינער וואס האט זיך דערוואגט זיך אדורך שווערצן איז גלייך דערשאסן געווארן.

אין ענדע נאוועמבער 1941 זענען די ערשטע יידן אנגעקומען, עס איז געווען זייער באוואוסט אויף פאמיליעס מיט קינדער, אין דער געטא האבן געלערנט פופצן טויזנט קינדער אין די שולעס, לויט א באריכט וואס מען האט געפונען אין א פראטאקאל באהאלטן אין דער געטא.

דער יודנעלטעסטער, האט געהייסן יעקב עדלשטיין א טשעכישע ציוניסטישע עסקן, וואס האט אסאך געטאן ארויסצוהעלפן די מענטשן, אין די שווערע הונגער וואס האט דארט געהערשט, ער האט זיך נישט דערשראקן פון זיך אויסטענהן מיט אדאלף אייכמאן, און מיט אנדערע נאצישע פירער, ער איז אומגעקומען אין אוישוויץ מיט א סאך אנדערע יידן פון טערעזיענשטאט.

144,000 יידן זענען געווען אין טערעזיענשטאט, פון דעם זענען געבליבן 19,000, ווען דער קריג איז פאריבער, איבער דרייסיג טויזנט זענען געשטארבן פאר הונגער, און די איבריגע האט מען פארשיקט צו די פארניכטיגונגס לאגערן, אדער צו שטעט אין פוילן ווי זיי זענען דארט אומגעבראכט געווארן.

קאַטעגאָריע:געטאס
קאטעגאריע:פארהאפטע לאגערן
שלום אליעזר האלבערשטאם

'''רבי שלום אליעזר האלבערשטאם (ה'תרכ"ב – ט"ז סיון ה'תש"ד), דער ראצפערטער רב, דער זעקסטער זון פון דברי חיים.

## אפשטאם
**רבי שלום אליעזר** איז געבוירן חול המועד פסח אין יאר ה'תרכ"ב (אומגעפער),  צו זיין פאטער הרב **חיים האלבערשטאם**, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת **רעכיל דבורה**, א טאכטער פון הרב יחיאל צבי הירש אונגאר פון טארנא, א זון פון הרב מרדכי דוד אונגאר דער דאמבראווער רב. דער פאטער האט אים א נאמען געגעבן נאך צוויי גיטע פריינד, דער שר שלום פון בעלזא און רבי אליעזר'ל דזשיקאווער.
 
## רבנות
**רבי שלום אליעזר** האט געגעסן קעסט ביי זיין שווער צען יאר. ווען די רוסישע רעגירונג האט פארלאנגט ער זאל צוריק פארן קיין גאליציע, האט ער זיך באזעצט אין שינאווא לעבן זיין ברודער. שפעטער האט ער געוואוינט א צייט אין טארנע. אין יאר ה'תר"ס איז **רבי שלום אליעזר** אריבער קיין אונגארן, ערשטנס האט ער פארברענגט אין טעגלאש א האלב יאר, שפעטער האט ער זיך באזעצט אין ראצפערטווי ער איז געווען די זקן צדיקי הדור וואס יעדער האט זיך געפארכטן מיט וואס ער האט געזאגט אין ער איז אויך געווען א גרויסע בעל מופת

## הסתלקות
**רבי שלום אליעזר** איז אומגעקומען אין אושוויץ אויף קידוש השם ט"ז סיון ה'תש"ד, הי"ד.

## פאמיליע
**רבי שלום אליעזר** האט געהייראט אין עלטער פון פערצן יאר, אין חודש אלול ה'תרל"ו, מרת **מרים שרה** א טאכטער פון זיין שוואגער הרב **מרדכי דוב טווערסקי**, דער הארנאסטייפלער רב. זייערע קינדער:

* הרב **חיים האלבערשטאם** (ה'תרמ"ב - י"ט כסלו ה'תש"ב), רב אין סאטמאר.
 
* הרב **משולם זושא יצחק האלבערשטאם** (ה'תרמ"ד - כ"ג אייר ה'תש"ד), פון ראצפערט.

* מרת **חנה**, זי האט געהייראט **בזיווג ראשון**, אן אייניקל פון טוריסקער מגיד. **בזיווג שני** די ווייב פון הרב **מנחם מענדל ראזנפעלד**, ביסטריצער רבי, א זון פון הרב שלום ראזענפעלד (דער צווייטער), רב אין קאמינקא.

* מרת **סימא ברכה**, די ווייב פון הרב **חיים צבי טייטלבוים** (ה'תר"ם- ו' שבט ה'תרפ"ו), רב אין סיגעט, דער עצי חיים.

* מרת **חיה פראדל** ( - ט"ז אדר ה'תשל"ד), די ווייב פון הרב **בן-ציון האלבערשטאם** הי"ד (י' אייר ה'תרל"ד - ד' מנחם אב ה'תש"א), דער צווייטער באבאווער רב.

* מרת **אדל**, **בזיווג ראשון** די ווייב פון הרב **חיים מאשקאוויטש**, א זון פון הרב בצלאל יהושע מאשקאוויטש, פון גלינא. **בזיווג שני** די ווייב פון הרב **ישראל צבי ראטנבערג**, קאסאנער רבי, דער אור מלא.

## זעט אויך
ראצפערט (הויף)

## רעפערענצן
* רבינו הקדוש מראצפערט- זיינע לעבען דערציילונגען אין לשון קודש, פון הרב צבי בריננער, דורך מכון "זכרון משה" בני ברק תשס"ז.
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

האלבערשטאם, שלום אליעזר
קאַטעגאָריע:צאנז
אריה לייביש האלבערשטאט

**רבי אריה לייביש האלבערשטאט זצ"ל** (ה'תק"ל – ט"ו תמוז ה'תקצ"א) איז געווען דער פאטער פון צאנזער רב דער דברי חיים.

## אפשטאם
**רבי לייביש** איז געבוירן אין יאר ה'תק"ל (אומגעפער) צו זיין פאטער הרב שמחה פון בראד, אן אייניקל פון הרב צבי הירש "חריף" רב אין האלבערשטאט. 

**רבי לייביש** איז געווען א גרויסער תלמיד חכם, דאך האט ער זיך באשעפטיגט אין האנדל, אויף זיך צו ערנערן פון זיינע אייגענע הענט. אין א געלעגנהייט ווען **רבי לייביש** איז געפארן קיין דאנציג האנדלען האט ער אנגעטרויטן ביי זיין רבין הרב אברהם משה א זון פון הרב צבי הירש פון פשעווארסק, (באקאנט אלץ "דער ערשטער רבי משה'לי פשעווארסקער"), האט זיין רבי זיך אויסגעדריקט צו דער רביצין אז זיי דארפן האבן א געוויסע סומע געלט צו קענען חתונה מאכן זייער טאכטער. **רבי לייביש** האבנדיג ביי זיך די סומע, האט ער דאס דירעקט געגעבן דעם רבין, דערפאר האט ער באקומען א ברכה פון זיין רבין "ער זאל געהאלפן ווערן מיט קינדער (ער האט דעמאלס נאכנישט געהאט קיין קינדער) און האבן א זון וואס וועט באלייכטן די וועלט".

## רבנות
אויף זיין עלטער איז **רבי לייביש** אויפגענומען געווארן דיין אין פשעמישל, אין בית דין פון הרב יוסף אשר ערענבערג.

## הסתלקות
**רבי לייביש** איז נפטר געווארן ט"ו תמוז ה'תקצ"א.

## פאמיליע
**רבי לייביש** האט געהייראט מרת **מרים** א טאכטער פון הרב דוד פון טארניגראד, אן אייניקל פון הרב צבי אשכנזי דער חכם צבי. זייערע קינדער:

* הרב **משה יוסף האלבערשטאם** (ה'תקנ"ו (אומגעפער) - ), רב אין זבארעוו. זיין טאכטער: 
:* מרת **בלימה**, די ווייב פון הרב **חיים אלעזר וואקס** (ה'תקפ"ב (אומגעפער)  - א' ר"ח תמוז ה'תרמ"ט), רב אין טארניגראד, פארפאסער פון שו"ת נפש חיה.

* הרב **חיים האלבערשטאם** (ה'תקנ"ז - כ"ה ניסן ה'תרל"ו), דער צאנזער רב.

* הרב **אביגדור האלבערשטאם** (ה'תקפ"ח – כ"א אדר ה'תרל"ז), ער האט געהייראט מרת **חנה**, א טאכטער פון הרב **אברהם חיים הורוויץ** (דער ערשטער), רב אין לינסק.

האלבערשטאט, אריה לייביש
מאיר נתן האלבערשטאם

**רבי מאיר נתן האלבערשטאם זצ"ל** (ה'תקפ"ה – ט"ו מנחם אב ה'תרט"ו). ער איז געווען דער דריטער זון פון דעם דברי חיים.

## אפשטאם
**רבי מאיר נתן** איז געבוירן און יאר ה'תקפ"ה, צו זיין פאטער הרב **חיים האלבערשטאם**, דער דברי חיים, און צו זיין מוטער מרת **רחל פייגא** א טאכטער פון הרב **ברוך תאומים-פרענקל**, דער ברוך טעם.

## הסתלקות
**רבי מאיר נתן** איז נפטר געווארן זייער יונג ט"ו מנחם אב ה'תרט"ו. 

## פאמיליע
**רבי מאיר נתן** האט געהייראט מרת **ביילא** א טאכטער פון , הרב אליעזר הורוויץ, דער דזשיקאווער רב, זייערע קינדער:

* די ווייב **בזיווג ראשון** פון הרב **נפתלי הורוויץ** (ד' טבת ה'תר"ה – י"ח תשרי ה'תרע"ו), רב אין מעליץ.

* הרב **שלמה האלבערשטאם** (ה'תר"ז - א' תמוז ה'תרס"ה), , דער ערשטער באבובער רב.

## זעט אויך
* צאנז (הויף)
* באבאוו (הויף)

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו
ה'רנ"ד

## געשעענישן
*כ"ב טבת - ארום 100,000 יידן פארטריבן פון **סיציליע**

## געבוירן
## נפטר געווארן
## קאלענדאר
## צום באמערקן
ה'רע"ז

## קאלענדאר
## געשעענישן
* כ"ג טבת - די יידן זענען פארטריבן געווארן פון פארטוגאל

## געבוירן
## נפטר געווארן
## קאלענדאר
12טן יאנואר

**דעם 12טן יאנואר** איז דער צוועלפֿטער טאג פון יאר, אין דער צווייטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 353 טעג (354 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1585 - האלאנד אדאפטירט דעם גרעגאריאנישן קאלענדאר.
* 1875 - קוואנג סו ווערט קייסער פון כינע.

## געבוירן 
* 1903 - בנימין מינץ, כנסת דעפוטאט פון פועלי אגודת ישראל פארטיי און מיניסטאר פון פאסט (נפטר 1961)
* 1928 - הרב ישראל דן טויב, מאדזשיצער רבי (נפטר 2006)

## געשטארבן 
* 1665 - פיער דע פערמא, פראנצויזישער מאטעמאטיקער (געב' 1601)
* 1909 - הערמאן מינקאווסקי, דייטשער פיזיקער און מאטעמאטיקער  (געב' 1864)

----
* 11טן יאנואר - 13טן יאנואר
* יאנואר

12
משה אונגאר

**רבי משה אונגאר זצ"ל** (ה'תק"ף – י"ח תשרי ה'תרנ"ח), פון צאנז.

## אפשטאם
**רבי משה** איז געבוירן און יאר ה'תק"ף (אומגעפער) צו זיין פאטער הרב מרדכי דוד אונגאר דער דאמבראווער רב. און צו זיין מוטער מרת חיה שרה פון טשמעלאוו

## זיינע רבי'ס
**רבי משה** האט געוואוינט נאך זיין חתונה אין צאנז אין געגעסן קעסט ביים זיין שווער דער צאנזער רב. אויף די עלטער איז **רבי משה** ארויף קיין ארץ ישראל אין זיך באזעצט אין צפת.

## הסתלקות
**רבי משה** איז נפטר געווארן אין צפת י"ח תשרי ה'תרנ"ח, און ליגט אין צפת.

## פאמיליע
**רבי משה** האט געהייראט מרת **מרים** די עלצטע טאכטער פון דעם צאנזער רב, הרב חיים האלבערשטאם. זייערע טעכטער.

* מרת **רחמה**, די ווייב פון הרב **חיים יעקב הורוויץ** (ה'תרי"א - ה'תרע"ה), פון אולינוב

* מרת **פראדיל** די ווייב פון הרב **יהודה צבי הירש אייכנשטיין** רב אין דאלינא

* מרת **יוכבד רבקה** די ווייב פון הרב **נפתלי חיים הורוויץ** (ה'ת"ר - י' תשרי ה'תרנ"ה), א זון פון הרב מאיר הורוויץ רב אין דזשיקאוו.

* מרת **שיינדל** די ווייב פון הרב **מרדכי דוד אונגאר** (ה'תרי"ח – ה'תרע"ו), א זון פון הרב ישראל אלימלך אונגאר, רב אין זשאבנא.

## זעט אויך
דאמבראווא (הויף)

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *מדרכי דוד*, נחום מאיר גערמאן. 
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר.

קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
משה
קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י
13טן יאנואר

**דעם 13טן יאנואר** איז דער דרײַצנטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 352 טעג (353 אין אן עיבור־יאר).
## היסטארישע געשעענישן 
* 1830 - עקוואדאר און ווענעזועלע ווערן אומאפהענגיק פון קאלאמביע.
* 1910 - די ערשטע עפנטלעכע ראדיא טראנסמיסיע
* 1915 - ערדציטערניש ווארפט אום די שטאט אוועצאנא אין איטאליע, 12,000 מענטשן געהרג'עט.
* 1953 - מארשאל יאסיפ בראז טיטא ווערט פרעזידענט פון יוגאסלאוויע
* 2001 - 5,000 שטארבן אין על סאלוואדאר אין אן ערדציטערניש מיט א שטארקייט פון 7.7 אויף דער ריכטער סקאלע

## געבוירן 
* 1898 - הרב אלעזר מנחם מן שך, ראש ישיבה פון דער פאנאוועזשער ישיבה (נפטר אין 2001)
* 1902 - געארגי מאלענקאוו, הערשער פון סאוועטן פארבאנד צווישן 1953 און 1955 (געשטארבן אין 1988)
* 1934 - אברהם ראוויץ, כנסת דעפוטאט און וויצע מיניסטער, פון דער דגל התורה פארטיי (נפטר אין 2009)

## געשטארבן 
* 1978 - יובערט האמפרי, וויצע פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1911)

----
* 12טן יאנואר - 14טן יאנואר
* יאנואר

13
טראטואר

קליין|250px|טראטואַר געמאַכט מיט ציגלען
דער **טראָטואַר** איז דאָס װעגל בײ דער זײט פון אַ גאַס אָדער װעג פֿאַר פֿיסגייערס װאו מענטשן שפּאַצירן. מ'מאַכט אַ טראָטואַר פון צעמענט אָדער ציגל. אין אַמעריקע ס'זענען נישט פאַראַן קײן טראָטואַרן בײ דער זײט פון שאָסײען צוליב די גיכקײט פון די אױטאָס. אין ס'רוב שטעט, מענטשן טאָרן נישט פירן ראווערס אױף די טראָטואַרן אָבער אַ סך מענטשן טוען אַזױ װײל זײ מײנען אַז ס'איז אַ סך מער זיכער צו פירן אַ ביציקל אין מיטן טראָטואַר װי אין מיטן גאַס אָדער װעג. 

קאטעגאריע:טראנספארט

קאַטעגאָריע:גאסן
אליעזר ירוחם באראן

**רבי אליעזר ירוחם באראן זצ"ל** (ה'תק"ץ - ג' ניסן ה'תרמ"ה)

## אפשטאם
**רבי אליעזר ירוחם** איז געבוירן אין יאר ה'תק"ץ (אומגעפער) צו זיין פאטער הרב **ישראל יצחק באראן**, רב אין ראדאשיץ, א זון פון הרב ישכר בער באראן, דער סבא קדישא פון ראדאשיץ. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב **יהודה ליב הלוי הורוויץ**, א זון פון הרב ראובן הלוי הורוויץ, רב אין זארנאווצע, דער פארפאסער פון ספר דודאים בשדה.

## רבנות
**רבי אליעזר ירוחם** האט געוואינט ביי זיין שווער אין צאנז, נאך דער פטירה פון צאנזער רב ה'תרל"ו האט ער געוואוינט אין קראקא, דארט האט ער אנגעפירט די צאנזער רביסטעווע.

## הסתלקות
**רבי אליעזר ירוחם** איז נפטר געווארן אין קראקא ג' ניסן ה'תרמ"ה, מען האט אים געלייגט אויף דעם אלטען בית עולם

## פאמיליע
**רבי אליעזר ירוחם** האט געהייראט **בזיווג ראשון** מרת **יוטא** א טאכטער פון צאנזער רב, הרב **חיים האלבערשטאם** דער דברי חיים. **בזיווג שני** האט ער געהייראט א טאכטער פון הרב **ישכר שיף** פון בריגל, אן אייניקל הרב נתן, א ברודער פון נועם אלימלך. **בזיווג שלישי** האט ער געהייראט א טאכטער  פון הרב **ניסן דיין** אין שינאווא. זיינע קינדער:

* הרב **מנחם מענדל באראן**, ער האט געהייראט מרת **פֿרומעט**, א טאכטער פון הרב **אברהם יהושע העשיל רובין**, רב אין יאסלא.

* הרב **יונה באראן**, פון יאסלא.

* מרת **שרה** די ווייב פון הרב **מרדכי דוד הורוויץ** הי"ד (ה'תרכ"ו - ה'תש"ב), רב אין אולינוב.

* די ווייב פון הרב **פסח דוד מילר**, פון ביקאווסק.

* מרת **חיה**, די ווייב פון הרב **אלעזר מאיר קליינמאן**, שו"ב אין טעשען.

## זיינע ספרים
אין יאר ה'תרי"ט האט **רבי אליעזר ירוחם** געשריבן אן הקדמה אויף דעם ספר דודאים בשדה פון זיין זיידען, וואס ער האט דאן ארויסגעגעבען.

## רעפערענצן
* *דודאים בשדה*
* *אונציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

באראן, אליעזר ירוחם
יידישע ארדענונגסדינסט

דאס **יידישע ארדענונגסדינסט** איז דער נאמען פון די יידישע פאליציי, אין די געטאס וואס די נאציס האבן אויפגעשטעלט, איבערן אייראפעישן קאנטינענט.

קאַטעגאָריע:יידן
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
קעלצער פאגראם

[קליין|250px|אָנדענקטאָװל אין [קעלץ]]
דער **קעלצער פאגראם** האט פאסירט אין דער שטאט קעלץ אין יאר 1946. קעלץ איז באוואוסט געווארן פאר דעם פאגראם וואס איז דארט פארגעקומען אין 1946, אויף די יידישע איינוווינער וואס זענען געבליבן לעבן נאכן חורבן.

אין יענער צייט זענען אומגעקומען 350 יידן איבער גאנץ פוילן, און דערפאר זענען, הונדערט טויזנט יידן אנטלאפן פון פוילן , דאס רוב קיין ארץ ישראל.

קאַטעגאָריע:פאגראמען
קאטעגאריע:יידישע פוילישע היסטאריע
יצחק טוביה רובין

**רבי יצחק טוביה רובין זצ"ל** (י"ג תמוז ה'תרי"ח - ט"ו תמוז ה'תרפ"ז) פון צאנז

## אפשטאם
**רבי יצחק טוביה** איז געבוירן אין דאמבראווא דינסטאג נאכט י"ג תמוז ה'תרי"ח, צו זיין פאטער פון הרב **מאיר רובין**, פון גלאגאוו, א זון פון הרב מנחם מענדל רובין פון גלאגאוו, (אן איידעם פון הרב מאיר ראטענבערג פון אפטא, דער אור לשמים), א זון פון הרב אשר ישעיה רובין פון ראפשיץ. און צו זיין מוטער מרת **מירל גאלא** א טאכטער פון הרב **יוסף אונגאר**

## הסתלקות
**רבי יצחק טוביה** איז נפטר געווארן ט"ו תמוז ה'תרפ"ז. ער ליגט אין אוהל פון זיין שווער - דער צאנזער רב.

## פאמיליע
זונטאג ח' כסלוה'תרכ"ג - ביי די פיר און א האלבן יאר - איז **רבי יצחק טוביה** געווארן פארלויבט מיט מרת **נחמה** א טאכטער פון הרב **חיים האלבערשטאם** דער צאנזער רב, די תנאים זענען געווען אין צאנז זונטאג ג' אדר ב' ה'תרכ"ז. די חתונה איז פארגעקומען זונטאג נאכט י"ז כסלו ה'תרל"ג. 

(דער פשעווארסקער רבי, רבי יעקב לייזער האט דערציילט אז ער האט געהערט פון רבי לייביש טאמאשאווער, א זון פון **רבי יצחק טוביה**, אז דער צאנזער רב האט באשטימט די זמן חתונה אין זעלבן טאג וואס **רבי יצחק טוביה** איז בר מצוה געווארן, ער זאל אנהייבן לייגן טלית אין תפילין צוזאמען, לויט דעם שטימט נישט די דאטום'ס).
זייערע קינדער:

* הרב **צבי הירש ליב רובין** (ה'תרס"ג (אומגעפער) - ה'תרפ"ח (אומגעפער) ), פון מישליניץ.
** הרב **שלמה רובין** (ה'תרע"ב - ד' מנחם אב ה'תש"א), ער האט געהייראט מרת **ברכה** א טאכטער פון הרב **בן-ציון האלבערשטאם** רב אין באבוב.
*** הרב **צבי הירש רובין-האלבערשטאם** מישלניצער רבי אין ניו יארק.
*** מרת מרים יוטא.
** הרב **אהרן שמואל רובין** הי"ד.
** הרב **חיים דוד רובין** ( - ה'תרח"ץ, רבי אין אנטווערפן.
** מרת **מירל** הי"ד, די ווייב פון הרב **סיני דאכנער** פון איוואניטש.
** מרת **שיינדיל**, די ווייב פון הרב ברוך האגער פון ווישאווא, פון וויליאמסבורג.
** מרת הענא.

* הרב **אשר ישעיה רובין** הי"ד, ממלא מקום פון שווער, רב אין זשמיגראד נאכהער אין צאנז, אן איידעם פון הרב **מרדכי דוד אונגאר**, רב אין זשמיגראד.
** הרב **בנימין זאב רובין** הי"ד, רבי אין טשענסטעכאוו.
** הרב **יחיאל צבי הירש רובין** הי"ד (ה'תרס"ט - ה'ת"ש (אומגעפער) ) אן איידעם פון הרב שלום רוקח פון ליביטשאוו.

* הרב **יוסף מנחם רובין** הי"ד, דיין אין דינאוו, ער האט געהייראט מרת **לאה זיסל** א טאכטער פון הרב **נפתלי טייטלבוים**, רב אין נירבאטור.

* הרב **אריה לייביש רובין** (ה'תרמ"א - כ"ו אייר ה'תש"ב) פון ציעשינאוו און טאמאשאוו, באקאנט אלס רבי לייביש'ל טאמאשאווער. ער האט געהייראט מרת **חנה רחל** א טאכטער פון הרב **שמחה ישכר בער האלבערשטאם**, רב אין ציעשינאוו.

* הרב **משה אליקים בריעה רובין** פון צאנז

* מרת **חיה** די ווייב פון הרב **חיים אלכסנדר ראזענפעלד**

* מרת **מרים** די ווייב פון הרב **יחיאל מיכל שפירא** פון קרימא

## זעט אויך
* ראפשיץ (הויף)
* צאנז (הויף)

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

קאַטעגאָריע:צאנז
קאַטעגאָריע:ראפשיץ
קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
ציעשינאוו

**ציעשינאוו** () איז א שטעטל אין לובאטשאווער פאוויאט, אונטערקארפאטישע וואיעוואדעשאפט, פוילן. זי האט א באפעלקערונג פון  1,916 (30.06.2008). 

אין 1921 האבן געוואוינט 929 יידן אין ציעשינאוו.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:גאליציע
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
באַרג

[קליין|200px|[מאטערהארן בארג ביי דעם שווייץ-איטאליע גרענעץ]]
[קליין|250px|[סאנקט העלענס וואולקאן]]
קליין|250px|בארג פֿודזשי
[קליין|250px|[קילימאנדזשארא, דער העכסטער בארג אין אפריקע]]

א **בארג** איז א מאסע פון שטיינער און ערד וואס איז הויך עטלעכע הונדערטע מעטער העכער פון דער ארומיגער געגנט. רוב בערג אין דער וועלט האבן נישט ענצעלע שפיצן, נאר זיי שאַפֿן א באַרגרוקן. 
א בארג איז שיפער פון א בערגל.

א גרויסער טייל פון די בערג געפינען זיך אין בארגקייטן, וואס קען ווערן באשאפן דורך באוועגונג פון טעקטאנישע פלאטעס. די גרעסטע בארגקייטן אין דער וועלט געפינען זיך אין צוויי גרויסע פאסיקן: דער "וועלט פאסיק", וואס גייט ארום דעם פאציפישן אקעאן, און א מזרח-מערב פאסיק איבער אזיע און אייראפע. דער העכסטער בארגקייט אין דער וועלט איז די הימאלייע, מיט דעם העכסטן שפיץ, עווערעסט, הויך 8,848 מעטער איבערן ים אויבערפלאך.

*
ברוך תאומים-פרענקל

**רבי ברוך תאומים-פרענקל** (ה'תק"ך - ז' תמוז ה'תקפ"ח) באקאנט אלס "דער לייפניקער רב", **דער ברוך טעם**.

## אפשטאם
**רבי ברוך** איז געבוירן אין אסטראווצע אין יאר ה'תק"ך צו זיין פאטער הרב יהושע חזקיה יחזקאל פייוויל תאומים-פרענקל. רב אין אסטראווצע, א זון פון הרב יוסף, רב אין אסטראווצע.

## רבנות
**רבי ברוך** איז געווען רב ווישניצא דריי און צוואנציג יאר פון ה'תקל"ח. נאכהער אין יאר ה'תק"ס איז ער געווארן רב אין לייפניק ביז ער איז נפטר געווארן.

## הסתלקות
**רבי ברוך** איז נפטר געווארן ז' תמוז ה'תקפ"ח.

## פאמיליע
אין יאר תקל"ח, ביים עלטער פון אכצן יאר, האט **רבי ברוך** געהייראט **בזיווג ראשון** א טאכטער פון ר' **יהודה פרנס**, ראש הקהל פון ווישניצא, א זון פון הרב ברוך פרנס, אן איידעם פון הרב יצחק סג"ל לאנדא, רב אין קראקא. **בזיווג שני** האט **רבי ברוך** געהייראט א טאכטער פון הרב יהודה לייב הלוי פון ליסא; זי איז נפטר געווארן אין תקס"ט. **בזיווג שלישי** האט **רבי ברוך** געהייראט די אלמנה פון הרב משה הכהן ראפאפארט, א טאכטער פון הרב צבי יהושע הלוי הורוויץ רב אין טריביטש און טארנא, זון פונעם רבי'ן ר' שמעלקא. זיינע קינדער:

* הרב **יהושע העשיל תאומים-פרענקל** (ה'תק"ם - ה' תמוז ה'תר"ג) פון קאמארנא.

* הרב **יוסף תאומים-פרענקל** פון פלאנסק.

* מרת **רחל פייגא** (געב' תקנ"ז בערך), די ווייב **בזיווג ראשון** פון הרב **חיים האלבערשטאם**, דער צאנזער רב. 

* די ווייב **בזיווג שני** פון הרב **חיים האלבערשטאם, דער צאנזער רב.
 
* די ווייב פון הרב **מנחם מאניש תאומים-פרענקל**.

* מרת **יוכבד רבקה** (תקס"ה - תקצ"ד בערך) די ווייב פון הרב **מאיר יחיאל הלוי קאמינער**, אן אייניקל פונעם מגן אברהם

* מרת **חיה** די ווייב פון הרב **ישעיה שיף** פון זאמאשטש

* מרת **גיטל** די ווייב פון הרב **שלמה זלמן גאלדשטאף** פון קראקא. 

## זיינע ספרים
* ברוך טעם - זעקס סוגיות

* עטרת חכמים - שו"ת אין חדושי סוגיות (יאזעפאוו, תרכ"ו)

* מרגניתא דר"ב, מרגניתא דר"ב השלם - על התורה

* ברוך שאמר - חדושי הש"ס

* חדושי ברוך טעם - חדושי הש"ס

* דרושי ברוך טעם

## רעפערענצן
* **אונציקלופדיה לחכמי גליציה'*, מאיר וונדר
* נפתלי אהרן וועקשטיין, *ויתילדו'', 79

קאַטעגאָריע:אחרונים
אנקארא

**אַנקאַראַ** () איז די הויפטשטאט פון טערקיי און זיין צווייטע גרעסטע שטאט, נאָך סטאמבול. די שטאט איז הויך 938 מעטער איבערן ים שפיגל. אין 2007 איז איר באַפֿעלקערונג געווען 3,901,201, כולל אכט דיסטריקטן אונטער דער שטאט'ס אדמינסטראציע. אנקארא איז אויך די הויפטשטאט פונעם אנקארער פראווינץ.

## היסטאריע 
נאך דער ערשטער וועלט מלחמה איז רוב פון דער אטאמאנישער אימפעריע געווען אקופירט. האט דער פירער פון דער טערקישער נאציאנאליסטישער באוועגונג, קעמאל אטאטורק, הויפטקווארטירט זיין ווידערשטאנד באוועגונג אין אנקארא אין 1920. נאך דער מלחמה פון אומאפהענגיגקייט, האבן די טערקישע נאציאנאליסטן געביטן די אטאמאנישע אימפעריע מיט דער רעפובליק פון טערקיי דעם 29סטן אקטאבער 1923. מיט עטלעכע טעג פריער, דעם 13טן אקטאבער, איז אנקארא געווארן די נייע הויפטשטאט אנשטאט סטאמבול.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:שטעט אין טערקיי
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
אהרן הורוויץ

**רבי אהרן הורוויץ זצ"ל** (ה'תר"י - י"ב אדר א' ה'תרפ"ז), באקאנט אלס דער בייטשער רב.

## אפשטאם
**רבי אהרן**, איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תר"י, צו זיין פאטער הרב **מאיר הורוויץ** רב אין דזשיקאוו, דער אמרי נועם, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון הרב נפתלי צבי הורוויץ דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער מרת **דבורה** א טאכטער פון הנגיד הרב **קלמן פיעצליס** פון קראקא.

## רבנות
אין יאר ה'תרמ"ו האט מען אויפגענומען **רבי אהרן** אלס רב אין בייטש.

## הסתלקות
**רבי אהרן** איז נפטר געווארן י"ב אדר א' ה'תרפ"ז, און ליגט אין קאשוי.

## פאמיליע
**רבי אהרן** האט געהייראט מרת **טילא** א טאכטער פון הרב חיים האלבערשטאם, דער צאנזער רב. זייערע קינדער:

* הרב **אברהם צבי הירש הורוויץ** (ה'תרמ"ז (אומגעפער) - י"ז אדר ה'תשכ"א), בייטשער רבי אין ברוקלין, ניו יארק.

* הרב **אלטער אליעזר הורוויץ** (ה'תר"ן (אומגעפער) - י"ב אדר ה'תרצ"ז), פון בייטש.

* מרת **תרצה**, די ווייב פון הרב **חיים סג"ל ליבערמאן** רב אין דאברי.

* מרת **רעכיל**.

* מרת **בילא**, די ווייב פון הרב **יקותיאל יהודה גראס** רב פון בערבעשט.

* מרת **דבורה**, די ווייב פון הרב **ישכר בעריש היילפרין**, בייטשער רבי אין בראנקס, ניו יארק.

* מרת **צפורה**, די ווייב פון הרב **משה הורוויץ**, א זון פון הרב יוסף הורוויץ פון קראס.

## זעט אויך
* דזשיקאוו (הויף)
* צאנז (הויף)

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

הורוויץ, אהרן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו
קאַטעגאָריע:צאנז
אנאנאס (פרוכט)

קליין|250px|א וואקסנדיקער אַנאַנאַס
דער **אַנאַנאַס** איז א טראפישער פרוכט וואס ווערט קולטיווירט אין 82 לענדער אין דער וועלט. ער איז דער פרוכט פון דעם אנאנאס פלאנץ. מען קען עסן אנאנאס פריש אדער געטרוקענט.

## קאנזערווען 
אין די פאבריקן ווערט פראדוצירט קאנזערווען קאמפאט פון אַנאַנאַס, די פראדוקציע באשטייט אין אלגעמיין פון אויס סארטירן, רייניגן, שיילן און שניידן אויף קלענערע שטיקלעך דעם אַנאַנאַס, צו דעם פרוכט ווערט געווענלעך נאר צוגעגעבן וואסער און צוקער און ווערט פארפאקט אין פושקעס. 

## יידישקייט
אויפן אַנאַנאַס פרוכט מאכט מען די ברכה בורא פרי האדמה. (כאטש די אנאנאס פלאנצונג האלט אן עטליכע יאר, אבער יעדן ווינטער שטארבט ער ביזן ערד, און יעדן זומער גיט ער ארויס א פרישן שטאם פון די ווארצלען).

### בדיקת תולעים 
געווענליך געפינט זיך נישט קיין ווערעם (תולעים) אדער אינסעקטן (שרצים) אינעם אַנאַנאַס, אויב אבער מען זעט אנצייגינגן אז ס'איז ווערמיג דארף מען עס גרונטליך קאנטארלירן און אפרייניגן פאר דעם ניצן. אין ווינטער תשע"ד איז נתעורר געווארן א פראבלעם אין אמעריקע מיט קליינע אינסעקטן אויף די שאל פון אנאנאס.

### מצוות התלויות בארץ 
דער אַנאַנאַס איז פון די פרוכט וואס מערסטנס טייל ברענגט מען זיין פון חוץ לארץ, דאך איז פאראן פון דער ראסע **קאיען** (Cayenne) וועלכע וואקסן אין ארץ ישראל, דערפאר דארף מען נאך פארשן פון וואנען זיי קומען, צי מען דארף מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ): תרומות, מעשרות, שמיטה.

### שמיטה 
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם אַנאַנאַס די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון ראש השנה פון דעם זיבעטן יאר, וויבאלד דער אַנאַנאַס האט א דין ווי גרינצייגן (ירקות).

## זעט אויך 
* רשימה:פרוכט

## רעפערענצען 
* *אנציקלופדיה לכשרות המזון*

קאַטעגאָריע:פרוכט
קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
בריגעל

**בריגעל** ( *בזשעסקא*) איז א שטאט אין מערב גאליציע, היינט דרום  פוילן, אין קליינפוילן פראווינץ, וואס געפֿינט זיך 50 ק"מ מזרח פון  קראקע. זי איז די הויפטשאט פון בריגעל פאוויאט. אין 2004, איז איר באַפֿעלקערונג געווען  16,912. די שטאט איז געגרינדעט אין 1385.

## וועבלינקען
*אפיציעל שטאט וועבזייטל
*מאפע 

קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
נפתלי האלבערשטאם (שינאווא)

**רבי נפתלי האלבערשטאם זצ"ל** (י"ד חשוון ה'תקצ"ח - כ"א כסליו ה'תרכ"ד), דער עלסטער זון פון שינאווער רב.

## אפשטאם 
**רבי נפתלי** איז געבוירן אין אוהעל י"ד חשוון ה'תקצ"ח, צו זיין פאטער הרב **יחזקאל שרגא האלבערשטאם**, דער שינאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם דער צאנזער רב. און צו זיין מוטער מרת **טאבע** די טאכטער פון הרב **אריה לייביש ליפשיץ**, דער אריה דבי עילאי, אן איידעם פון הרב משה טייטלבוים, דער ישמח משה. **רבי נפתלי** האט געהייסן נאך דעם ראפשיצער רב, דער רבי פון זיין זיידן דער צאנזער רב. **רבי נפתלי** איז אלט געווען איין יאר ווען זיין מוטער איז נפטר געווארן.

## זיין יוגנט 
נאך זיין צווייטע חתונה האט **רבי נפתלי** זיך באזעצט נעבען זיין שווער אין טשערקאס, דארט האט ער געלערנט צוזאמען מיט זיין שוואגער רבי מרדכי דוב טווערסקי פון הארניסטייפל.

## הסתלקות
**רבי נפתלי** איז פליצלונג נפטר געוארן ביי די זעקס און צוואנציג יאר, כ"א כסליו ה'תרכ"ד. זיין פאטער דער שינאוואער רב, איז געפארן מיט זיין ברודער רבי משה'לי געבען חליצה פאר די אלמנה. 

## פאמיליע 
**בזיווג ראשון** האט **רבי נפתלי** געהייראט מרת **פרומא** א טאכטער פון הרב **אהרן רובין** פון ראפשיץ, א זון פון הרב אשר ישעיה רובין רב אין ראפשיץ, אן איידעם פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב, נאך עטליכע יאר, און זיי האבען נאך נישט געהאט קיין קינדער האט דער זיידע דער צאנזער רב זיי געהייסען זיך גט'ן.

**בזיווג שני** האט **רבי נפתלי** געהייראט א טאכטער פון הרב **נח שמעיה שניאורסאהן**, (אן איידעם פון הרב יעקב ישראל טווערסקי פון טשערקאס, א זון פון הרב מרדכי טווערסקי, דער טשערנאבילער מגיד, א זון פון הרב מנחם נחום טווערסקי, דער מאור עינים), א זון פון הרב דובער פון ליובאוויטש, דער מיטלער רבי פון ליובאוויטש, א זון פון הרב שניאור זלמן פון לאדי, דער תניא.

## זיינע ספרים
אין יאר ה'תרנ"ה האט '''רבי נפתלי'ס** פאטער דער שינאוואער רב ארויס געגעבן זיינע חידושים מיטן נאמען **אילה שלוחה'*.

## זעט אויך 
* שינאווא (הויף)

## רעפערענצן
* *י"ג אורות'' - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *שושנת העמקים - תולדותיהן של צדיקים* 
* *שו"ת אריה דבי עילאי - דברים אחדים* 
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

קאַטעגאָריע:שינאווא
אלעזר בינדיגער

**רבי אלעזר בינדיגער זצ"ל** (ה'ת"ר - ה'תר"ם) פון שינאווא.

## אפשטאם
**רבי אלעזר** איז געבוירן אין יאר ה'ת"ר (אומגעפער) צו זיין פאטער הרב **שמואל זאנוויל בינדיגער** פון בארדיעוו, א זון פון הרב ברוך אברהם בינדיגער רב אין האנאשאוויץ (ער איז נפטר געווארן א' אלול ה'תרל"ה), א זון פון הרב שרגא פֿייוול בינדיגער, אן אור-אייניקל פון בית שמואל אויף אבן העזר. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב **נפתלי ווייסבלום** פון ליזשענסק, א זון פון הרב אליעזר ווייסבלום פון ליזשענסק, א זון פון נועם אלימלך.

## געשיכטע 
נאך זיין חתונה האט **רבי אלעזר** געגעסן קעסט ביי זיין שווער, ביז ווען ער איז נפטר געווארן.

## הסתלקות
**רבי אלעזר** איז נפטר געווארן יונגערהייט, אין יאר ה'תר"ם (אומגעפער), און האט איבערגעלאזט צווי יונגע יתומים, וועלכע זענען אויפגעצויגן געווארן ביים זיידן דער שינאווער רב

## פאמיליע
**רבי אלעזר** האט געהייראט מרת **חיה שרה**, א טאכטער פון הרב **יחזקאל שרגא האלבערשטאם** דער שינאווער רב, ער האט געגעסן קעסט ביי זיין שווער ביז זיין פטירה. זייערע קינדער:

* הרב **אלימלך בינדיגער** (ה'תר"ך (אומגעפער) - ה'תרפ"ה (אומגעפער) ), רב אין שינאווא. ער האט געהייראט א טאכטער פון זיין פעטער הרב משה האלבערשטאם, רב אין שינאווא.

* מרת **אסתר גיטל** די ווייב פון הרב **ישכר בלויגרונד** (ה'תר"ל (אומגעפער) - ה'ת"ש), רב אין קאלוואריע.

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

בינדיגער, אלעזר
פנחס תאומים-פרענקל

**רבי פנחס תאומים-פרענקל זצ"ל** (ה'ת"ר - ה'תרל"ד), רב אין בוקאווסק און ציעשינאוו
 
## אפשטאם
**רבי פנחס** איז געבוירן אין יאר ה'ת"ר (אומגעפער),  אן איינציגער זון (בן יחיד) צו זיין פאטער הרב **דוב בעריש תאומים-פרענקל**, רב קניעניטש און ציעשינאוו, א זון פון הרב יהושע העשיל תאומים-פרענקל פון קאמארנא, א זון הרב ברוך תאומים-פרענקל דער ברוך טעם. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הנגיד הרב **יונה תאומים-פרענקל** פון יעראסלאוו, א זון פון הרב אהרן אריה יהודה לייביש תאומים-פרענקל פון זאוויכוואסט, א ברודער פון ברוך טעם.

## רבנות
**רבי פנחס** איז געווען רב אין בוקאווסק, אין יאר ה'תרכ"ט איז ער אויפגענומען געווארן רב אין ציעשינאוו אויף זיין פאטער'ס ארט.

## הסתלקות
**רבי פנחס** איז נפטר געווארן זייער יונג, אין יאר ה'תרל"ד. 

## פאמיליע
**רבי פנחס ** האט געהייראט מרת **דרעזיל** א טאכטער פון הרב **יחזקאל שרגא האלבערשטאם** דער שינאווער רב. זייערע קינדער:
 
* הרב **שמואל שמעלקא עזריאל תאומים-פרענקל** (ה'תרכ"ז  - כ"ב חשוון ה'תרצ"ד), רב אין קלאסנא-וויעליטשקא. 

* הרב **יהושע העשיל תאומים-פרענקל** ( - ה'תרנ"ד), רב אין ספקאוו.

* מרת **פייגא בילא**, די ווייב פון הרב **שמואל שמחה לייזער** פון טארנא, זיי האבן געהייראט ו' טבת ה'תרנ"א. 

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

קאַטעגאָריע:שינאווא
תאומים-פרענקל, פינחס
בצלאל יהושע מאשקאוויטש

רבי **בצלאל יהושע מאשקאוויטש זצ"ל** (ה'ת"ר - ה' תמוז ה'תרע"ה), רבי אין גלינע

## אפשטאם
**רבי בצלאל יהושע** איז געבוירן אין יאר ה'ת"ר (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב **יחיאל מיכל מאשקאוויטש** רב אין גלינע, פארפאסער פון ספר קב ונקי, א זון פון הרב משה פון סאטינאוו, א זון פון הרב חיים פון סאטינאוו, א זון פון הרב יוסף פון יאמפאלא, א זון פון  הרב יחיאל מיכל דער מגיד פון זלאטשוב. און צו זיין מוטער מרת **פרומיט רעכלי** א טאכטער פון הרב מאיר פון פרעמישלאן, א זון פון הרב אהרן לייב פון פרעמישלאן א זון פון הרב מאיר (הגדול) פון פרעמישלאן.

## רבנות
אין זיינע יונגע יארן איז **רבי בצלאל יהושע** געפארן קיין סאדיגורא און אויך צו די אנדערע רוזשינער קינדער פון טשארטקאוו און הוסיאטין. נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תרכ"ז איז **רבי בצלאל יהושע** געווארן רבי אין גלינע אויף זיין פאטער'ס ארט. **רבי בצלאל יהושע** האט געפירט זיין רביסטעווע אויף א ברייטן פארנעם אויף דעם שטייגער פון די רוזשינער קינדער. 

## הסתלקות
**רבי בצלאל יהושע** איז נפטר געווארן ה' תמוז ה'תרע"ה, זאגנדיג די ווערטער "אור זרוע לצדיק" ביי קבלת שבת.

## פאמיליע
**רבי בצלאל יהושע** האט געהייראט **בזיווג ראשון** א טאכטער פון זיין פעטער (זיין מוטער'ס שוואגער) הרב **אברהם חיים רעדליך** פון מיקולייב. זייערע קינדער:

* מרת **שלומצי**, די ווייב פון הרב **ישראל דוד**, פון אוסטילה

**בזיווג שני** האט **רבי בצלאל יהושע** געהייראט מרת **גיטשא** די יונגסטע טאכטער פון צאנזער רב, הרב חיים האלבערשטאם. זייערע קינדער: 

* הרב **חיים מאשקאוויטש** (ה'תרמ"ח (אומגעפער) - ה'תרפ"א), ממלא מקום פון פאטער, רבי אין גלינע. ער האט געהייראט מרת **אדל** א טאכטער פון זיין פעטער (זיין מוטער'ס ברודער) הרב שלום אליעזר האלבערשטאם פון ראצפערט. 
 
* מרת **רעכיל**, די ווייב פון הרב **יצחק צבי אפרתי**, פון גלינע.

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

מאשקאוויטש, בצלאל
נפתלי רובין

**רבי נפתלי רובין זצ"ל** (ה'תרכ"א - י"ג ניסן ה'תרח"ץ) רב אין ווישניצא, מערב גאליציע.

## אפשטאם
**רבי נפתלי** איז געבוירן אין יאר ה'תרכ"א צו זיין פאטער הרב **שמואל רובין** רב אין קארטשין, א זון פון הרב אהרן רובין פון רימאנאוו, א זון פון הרב אשר ישעיה רובין, רב אין ראפשיץ.

## רבנות
נאך זיין חתונה האט **רבי נפתלי** געגעסען קעסט ביי זיין שווער אין שינאווא, דארט האט ער געלערנט אונאיינעם מיט זיין שוואגער דער פריסטיקער רב. זיי האבן געלערנט מיט אן אויסערגעווענליכע פלייסיגקייט, זייערע ווייבער האבן זיך באקלאגט אז זיי האבן געהייראט מלאכים.

'''רבי נפתלי'ס''' שווער האט געזארגט אז מען זאל אים אויפנעמען רב אין ליזשענסק, אין יאר ה'תרמ"ט איז ער געווען רב אין קאלוואריע, אין יאר ה'תרנ"ט איז ער געווארן דיין אין נאכהער רב אין ווישניצא.

## הסתלקות
**רבי נפתלי** איז נפטר געווארן י"ג ניסן ה'תרח"ץ אין עלטער פון זעקס און אכציג יאר.

## פאמיליע
**רבי נפתלי** האט געהייראט **בזיווג ראשון** מרת **מרים מלכה** א טאכטער פון הרב **יחזקאל שרגא האלבערשטאם** דער שינאווער רב. זי איז נפטר געווארן הושענא רבא כ"א תשרי ה'תר"ס. זייערע קינדער:

* מרת **רבקה**, די ווייב פון הרב **חיים שטיינמעטץ** פון מיהלוביץ.

* מרת **מינדל** ( - י"ז טבת ה'תרע"ח), די ווייב פון הרב **יצחק רובין** (ה'תר"ם - כ"ט תשרי ה'תרע"ו), רב אין צפת.
 
* הרב **חיים ברוך רובין** הי"ד (ה'תרמ"ב - ג' אלול ה'תש"ג), ממלא מקום פון פאטער, רב אין ווישניצא.

* הרב **חנה צבי הירש רובין** (ה'תרמ"ד - ה'תש"ג), סאטמארער רבי אין צאנז, ער האט געהייראט מרת **עכסא** א טאכטער פון הרב **יחיאל נתן האלבערשטאם**, רב אין בארדיוב. זיי האבן נישט געהאט קיין קינדער.

* מרת **רייצא** הי"ד, די ווייב פון הרב **נחום אפרים האלבערשטאם** הי"ד (ה'תר"ם (אומגעפער) - ה'תש"ב (אומגעפער) ), פון טארנא, א זון פון הרב אריה לייביש האלבערשטאם, רב אין טארנא. 

* מרת **חנה רחל**, די ווייב פון הרב **אביגדור האלבערשטאם** (ה'תר"ן (אומגעפער) - ה' כסלו ה'תרע"ז), פון פריסטיק, א זון פון הרב מנחם מענדל האלבערשטאם, רב אין פריסטיק.

* הרב **אלעזר רובין**, רבי אין ניסקא

* מרת **מיריש**

* הרב **יונה רובין** הי"ד, ער האט געהייראט מרת **חנה לאה**, א טאכטער פון זיין פעטער הרב **אשר רובין** רב אין קארטשין. ער האט נישט געהאט קיין קינדער.

**בזיווג שני** האט **רבי נפתלי** געהייראט מרת **טונא** א טאכטער פון דער פינפטער רביצין פון שינאווער רב מרת **שיינדיל**, א טאכטער פון הרב **אברהם געווירצמאן** פון גארליץ (דער זיידע פון רבי איציקל פשעווארסקער), אן אייניקל פון נועם אלימלך. זייערע קינדער:

* מרת **חיה שרה**, די ווייב פון הרב **יחזקאל שרגא האלבערשטאם** פון סטראפקאוו, א זון פון הרב מנחם מענדל האלבערשטאם, רב אין סטראפקאוו.

* הרב **שמואל רובין** פון לאס אנדזשעלעס, ער איז נפטר געווארן ל' סיון ה'תשמ"ט, ליגט אין צפת.

## רעפערענצן
* *י"ג אורות* - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
* *אנציקלופדיה לחכמי גליציה*, מאיר וונדר

רובין, נפתלי
קאַטעגאָריע:ראפשיץ