open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
טאלאהאסי

**טאַלאַהאַסי** () איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאָט פון דעם שטאַט פלארידע אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. 

אין 2010, איז קאלומבוס געווען די 125סטע מערסט באפעלקערטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן מיט א באפעלקערונג פון 181,376 אין 2010.

מ'האט געגרינדעט די שטאט אין 1824, ווי די הויפטשטאט פון פלארידע.

## צווילינג שטעט 
טאלאהאסי האט זעקס צווילינג שטעט:

*, האלענדישע אנטילן
*
* 
*
*
*
*

## וועבלינקען 
## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:פלארידע
לעזי רש"י

**לעזי רש"י** זענען ווערטער וואס רש"י האט אין זיין פירוש פארטייטש פון לשון הקודש אויף צארפאסיש, די שפראך וואס די יודן אין יענע געגנט האבן דאן גערעדט.

רש"י האט געשריבן איבער טויזנט לעזים אין זיין פירוש אויפן תנ"ך און ש"ס, וואס יעדע פון זיי האט ער געשריבן ווייל ער האט געהאלטן אז אהן דעם פעהלט הסבר צו פארשטיין דאס ארגינעלע ווארט. ער האט עס געשריבן אין העברעאישע בוכשטאבן מיט גענזן פיסלעך דערינען.

## דאס ווארט לע"ז 
עס מיינט ווארשיינליך עפעס ווי **פרעמד** אדער **נישט קלאר**. שפעהטער האט מען געמאכט דערפון א ראשי תיבות פון ל'שון ע'ם ז'ר.

## פירושים 
* אוצר לעזי רש"י, דורך משה קטן אום ה'תשנ"א
* המתרגם, א פירוש אריינגעדרוקט אין די ווילנער ש"ס'ן

## וועב לינקען 
* די וויכטיגקייט פון לערנען די לעזים http://tora.us.fm/tnk1/klli/mdrjim/lez_brjy.html
* אן אשכול אין קאווע שטיבל איבער די בלעז'ן http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=7&t=7751

קאטעגאריע:שפראך
שמואל אליעזר שטערן

הרב **שמואל אליעזר שטערן** (געב׳ כ"ה תמוז תש"ח, 1טן אויגוסט 1948) איז א דיין און פוסק, א תלמיד מובהק פון  הרב שמואל הלוי וואזנער. אויך איז ער   ראש ישיבה פון דער חוג חתם סופר ישיבה אין בני ברק, א רב מערב בני ברק און דער רב פון  הצלה גוש דן.

## ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין  אונגארן, דער זון פון שלמה יצחק שטערן און זיין ווייב צפורה, טאכטער פון שלמה קורלאק. אין תש"י (1950), ווען ער איז געווען אלט צוויי יאר, איז זיין משפחה ארויף אין  ישראל. יונגערהייט איז ער געווארן א יתום פון זיין טאטן. ער האט געלערנט אין  ישיבת חכמי לובלין ביי הרב שמואל הלוי וואזנער. ער איז אן איידעם ביי אפרים קליין.

ער האט געדינט ווי א מו"ץ און א דיין ב אין דער בית ההוראה און אינעם בית דין פון זיין רבי׳ן הרב שמואל הלוי וואזנר. אין יאר תשס"א האט ער אויפגעשטעלט די בית הוראה "שערי הוראה".

קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
סאן אנטאניא

**סאַן אנטאניא** () איז די זיבעטע גרעסטע שטאט אין די פאראייניקטע שטאטן און די צווייטע גרעסטע שטאט אין טעקסאס, מיט א באפעלקערונג פון 1,409,019.

אין סאן אנטאניא געפינען זיך זעקס פארטון 500 פירמעס.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
אינדיאנאפאליס

**אינדיאַנאַפאליס** אדער אין קורצן **אינדי** () איז די הויפטשטאט פון דעם שטאַט אינדיאנע אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. 

ביים 2010 צענזוס, איז אינדיאַנאַפאליס' געווען די מערסט באפעלקערטע שטאט אין אינדיאנע, מיט א באפעלקערונג פון 820,445, און די 12ט גרעסטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

מ'האט געגרינדעט די שטאט אין 1821, צו ווערן די נייע הויפטשטאט פון אינדיאנע, און זי איז געווארן די הויפטשטאט דעם 10טן יאנואר 1825, אנשטאט קארידאן. 

## צווילינג שטעט
*  (1978)
*  (1988)
*  (1993)
*  (2001)
*  (2009)
*  (2009)
*  (2009)
*  (2010)

## וועבלינקען 
## רעפערענצן
טעלעטאביס

[קליין|260px|אן אויטאמאטישע [קארוזעלע|קאַרוזעלע פון די טעלעטאַביס]]
**טעלעטאַביס** (ענגליש: *Teletubbies*) איז א בריטישע טעלעוויזיע סעריע פאר יונגע קינדער. די הויפט כאראקטערן זענען טינקי ווינקי, דיפּסי, לאַ-לאַ און פּאָ. דער פראגראם איז אריגינאל פראדוצירט געווארן צווישן 1997 און 2001 אין ענגליש, און איז איבערגעזעצט געווארן אויף א סך אנדערע שפראכן. א נייע סעריע איז פראדוצירט געווארן אין 2015.

## כאראקטערן 
* **טינקי ווינקי** (*Tinky Winky*) - דער וויאָלעטער טעלעטאַבי.
* **דיפּסי** (*Dipsy*) - דער גרינער טעלעטאַבי. 
* **לאַ-לאַ** (*Laa-Laa*) - די געלע טעלעטאַבין.  
* **פּאָ** (*Po*) - די רויטע טעלעטאַבין.
* **עופֿעלע זון** - די זון אין דער הימל מיט די געזיכט פֿון אַן עופֿעלע.
* **נו-נו** (*Noo-Noo*) - אַ שטויבמאַשין וואס איז דער גאַרדיאַן פֿון די טעלעטאַביס.

## וועבלינקען 
*  אָפיציעלע וועבזייטל (פאראייניגטע קעניגרייך)  
*  אָפיציעלע וועבזייטל (פאראייניקטע שטאטן)  
* 

קאטעגאריע:טעלעוויזיע סעריעס פאר קינדער
אבדאללא, קעניג פון סאודי

**אַבדאַללאַ בן עבד אל-עזיז אָאל סעוד** (אראביש: **عبد الله بن عبد العزيز آل سعود**; 1טן אויגוסט 1924 - 23סטן יאנואר 2015) איז געווען דער זעקסטער מלך פון סאודי אראביע. ער איז געווארן קעניג דעם 1טן אויגוסט 2005, נאכן טויט פון זיין האלבן ברודער, דער מלך פֿאַהד. פון אנהייב 1996 האט אַבדאַללאַ געדינט ווי רעגענט, און פראקטיש דער הערשער פון סאודי אראביע, ווייל דער מלך פאהד האט נישט געקענט רעגירן צוליב א בלוטשטורץ וואס ער האט באקומען יענעם יאר.

אַבדאַללאַ איז געבוירן געווארן אין ריאד, איינער פון די 37 קינדער פון איבן סאוד, דער גרינדער פונעם סאודישן קעניגרייך, צו איבן סאוד'ס אכטן ווייב, פאהדא.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:מלכים
קאַטעגאָריע:סאודי אראביע
קאַטעגאָריע:ביליאנערן
קאַטעגאָריע:מוסולמענער
מידות שהתורה נדרשת בהן

די **מידות שהתורה נדרשת בהן** זענען די כללים וואס חז"ל האבן געניצט ארויסצולערנען פון דער תורה שבכתב הלכות (וואס ווערן גערופן תורה שבעל פה) וואס שטייען נישט בפירוש אין דער תורה. מערסט באוואוסט זענען די דרייצן כללים אין דער ברייתא דרבי ישמעאל אין אנהייב פון תורת כהנים.

קאַטעגאָריע:הלכה
שיסעריי אין דער רעדאקציע פון שארלי עבדא

**שיסעריי אין דער רעדאַקציע פון שאַרלי עבדאָ** איז אַ טעראָר אַטאַק אויפן ביורא פון אַ פראַנצייזישער סאַטירישער צייטונג שאַרלי עבדאָ (Charlie Hebdo), וואָס איז פאָרגעקומען דעם 7טן יאַנואַר 2015 אין פּאַריז. ס׳זיינען אומגעקומען 12 מענטשן אין דער אַטאַק און נאָך 11 זיינען פאַרוואונדעט געוואָרן. די טעראָריסטן וואָס האָבן געמאַכט די שחיטה זיינען צוויי ברידער קואַשי (Kouachi), פראַנצייזישע אַראַבער פון אַלזשירישן אָפּשטאַם. קואַשי האָבן דערקלערט זייער אָנגעהעריקייט צו "אַל קאַעדאַ אין תימן" און אַטאַק איז געווען אַ רעאַקציע אויף אַ ריי אַנטי־איסלאַמישע קאַריקאַטורן פּובליקירט אין דער צייטונג. די טעראָריסטן האָבן קאָאָרדינירט זייער טאַט מיט אַמעדי קוליבאַלי, וואָס האָט גלייכצייטיק, 7–9 יאַנואַר 2015, דורכגעפירט אַ סעריע אַנדערע אַטאַקן אין פּאַריז. 

## די אַטאַק 
## די קרבנות 
די צוועלף דערהרגעטע זיינען ס׳רוב מיטאַרבעטער פון דער רעדאַקציע, ווי אויך צוויי פּאָליציאַנטן. צוויי צווישן די קרבנות זיינען געווען אַראַבער און צוויי אַנדערע — יידן.

* Frédéric Boisseau (פרעדעריק בואַסאָ), 42, אָנגעשטעלטער פון דער באַדינונג־פירמע Sodexo
* Franck Brinsolaro (פראַנק ברינסאָלאַראָ), 49, דער פּערזענלעכער לייבהיטער פון סטעפאַן שאַרבאָנע
* Jean Cabut (זשאַן קאַביו), 76, קאַרטוניסט
* Elsa Cayat (עלזאַ קאַיאַ), 54, אַ יידישע פרוי, פּסיכאָאַנאַליסט און מחברטע
* Stéphane Charbonnier, (סטעפאַן שאַרבאָניע), 47, קאַרטוניסט, מחבר, דער הויפּטרעדאַקטאָר פון Charlie Hebdo
* Philippe Honoré (פיליפּ אָנאָרע), 74, קאַרטוניסט
* Bernard Maris (בערנאַר מאַרי), 68, עקאָנאָמיסט, מחבר, רעדאַקטאָר
* Ahmed Merabet (אַכמעד מעראַבע), 42, אַ מוסולמענישער פּאָליציאַנט
* Mustapha Ourrad (מוסטאַפאַ אורראַ), 60, קאָרעקטאָר
* Michel Renaud (מישעל רענאָ), 69, זשורנאַליסט
* Bernard Verlhac (בערנאַר ווערלאַק), 57, קאַרטוניסט
* Georges Wolinski (זשאָרזש וואָלינסקי), 80, קאַרטוניסט

Charb1.jpg|Stéphane Charbonnier
Cabu 20080318 Salon du livre 6.jpg|Jean Cabut
G. Wolinski dédicaçant à la fête de l'Huma 2007-02.JPG|Georges Wolinski
Tignous - O tour de la Bulle - 2010 - Montpellier - P1490267.JPG|Bernard Verlhac
Philippe Honoré, dessinateur de Charlie Hebdo.jpg|Philippe Honoré

## די מערדער 
## וועב־לינקען 
קאַטעגאָריע:טעראר
גרויס-מאנטשעסטער

**גרויס־מאַנטשעסטער** () איז א מעטראפאליטאנע גראפנשאפט אין צפון|מערב ענגלאנד, מיט א באפעלקערונג פון 2.7 מיליאן איינוואוינער, וואס באדעקט א שטח פון 1,276 קוואדראט ק"מ. די גראפנשאפט נעמט איין צען מעטראפאליטאנע באראס: אלדהאם, באלטאן, בורי, וויגן, טעמסייד, טראפארד, סטאקפארט, ראטשדייל און די צוויי שטעט מאנטשעסטער און סאלפארד.

גרויס־מאַנטשעסטער' גרענעצט לאנקאשיר צו צפון, מערב יארקשיר צו צפון־מזרח, דארבישיר צו דרום־מזרח, טשעשיר צו דרום און דרום־מערב, און מערזיסייד צו מערב. 

## וועבלינקען 
* אסאסיאציע פון גרויס־מאנטשעסטער אויטאריטעטן 

קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
קאַטעגאָריע:מאנטשעסטער
מעקלענבורג-מערב פאמעראניע

'*מעקלענבורג-מערב פאמעראַניע* (, נידערדייטש: *Mekelnborg-Vörpommern*) אין צפון דייטשלאנד איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. איר שטח איז 23,174 קוואדראט ק"מ (דאס זעקסט־גרעסטע לאנד אין דייטשלאנד); לויט באפעלקערונג איז זי דאס 14ט־גרעסטע לאנד מיט 1,652,000 איינוואוינער.

די הויפטשטאט און צווייט־גרעסטע שטאט איז שווערין; די גרעסטע שטאט איז ראסטאק.

מעקלענבורג-מערב פאמעראַניע גרענעצט דעם באלטישן ים צו צפון,  די מערב פאמעראניע וואיעוואדעשאפט פון פוילן צו מזרח, און זייגערווייז פון צפון גרענעצט זי די לענדער בראנדנבורג, נידער-זאקסן און שלעזוויג-האלשטיין.

קאַטעגאָריע:לענדער אין דייטשלאנד
סטעפני גרין אונטערגרונט סטאנציע

קליין|250פיקס|סטעפני גרין סטבאנציע געביידע
**סטעפני גרין אונטערגרונט סטאנציע** איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין מזרח לאנדאן אויף די האמערסמיט און סיטי און דיסטריקט ליניעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.

מען האט געעפנט די סטאנציע אין 1902.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
קאַטעגאָריע:האמערסמיט און סיטי ליניע סטאנציעס
מאזלען

קליין|הויט באדעקט מיט מאזלען פֿלעקן
**מאָזלען** איז א שטארק אנשטעקיקע ווירוס־אינפעקציע פון די אטעם-סיסטעם, אימיון סיסטעם און הויט. די סימפטאמען אנטוויקלען זיך 7-14 טעג נאך ווערן אנגעשטעקט, און הייבן אן מיט א הויכן פיבער, מען פארלירט דעם אפעטיט, די נאז רינט, און רויטע אויגן. נאך צוויי אדער דריי טעג קומט אן אוסשיט פון פלעקן איבער דעם קערפער.

אין אנטוויקלטע לענדער טוט מען אימוניזירן קינדער קעגן מאזלען מיט דעם דרייפאכיקן וואקסין ווען זיי זענען אלט 12 חדשים. 

די ערשטע באריכטן וועגן מאזלען זענען פון בערך יאר 700. דער דאקטער אל ראזי האט געשריבן וועגן דער מחלה. אין 1954 האט דזשאן פרענקלין אנדערס געוויזן דעם ווירוס וואס שאפט מאזלען. אין 1963 האט מען אנגעהויבן פארשפרייטן דעם וואקסין קעגן דער קראנקייט.

## עפידעמיאלאגיע 
ממוזער|upright=1.3|שטערבלעכקייט פון מאזלען פאר א מיליאן מענטשן אין 2012 ממוזער|250px|פראצענט פון דער באפעלקערונג אימוניזירט קעגן מאזלען אין יאר 1980, איידער ס׳איז געווארן איינגעפירט אימוניזירן קעגן מאזלען, איז די קראנקייט געווען פארלעסלעך פאר א וועלט־שטערבלעכקייט פון 2.6 מיליאן מענטשן א יאר. אויך היינט איז דאס דער פערט־גרעסטער גורם פון קינדער־טויט אין דער וועלט. די וועלט געזונט ארגאניזאציע שאצט אפ אז אין יאר 2010 זענען געשטארבן פון מאזלען 139,300 מענטשן, מערסטנס קינדער אונטער 5 יאר אלט. אין די שפורן פון איינפירונג אימוניזירונג איז אראפ די וועלט־שטערבלעכקייט פון מאזלען 74% צווישן די יארן 2000 און 2010.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קרענק
פארכאפונג פון ערבניקעס אין פאריזער קראם Hyper Cacher

**פאַרכאַפּונג פון ערבניקעס אין פּאַריזער קראָם Hyper Cacher** איז אַ טעראָר אַטאַק אויף אַ כשרן קראָם פון דער פּאַריזער נעץ "Hyper Cacher" (איפּער קאַשער) לעבן ווינסענט טויער (Porte de Vincennes), דעם 9טן יאַנואַר 2015. די אַטענטאַט איז געמאַכט געוואָרן דורכן טעראָריסט אַמעדי קוליבאַלי און איז ענג פאַרבונדן מיטן אַטאַק אויף Charlie Hebdo. פיר מענטשן זיינען דערהרגעט געוואָרן בעתן פאַרכאַפּונג. דער טעראָריסט האָט דעקלאַרירט זיין שייכות צו דער "איסלאַמישער מלוכה פון איראַק און לעוואַנט" און האָט דערקלערט, אַז זיין ציל איז געווען צו אַטאַקירן יידן "כדי אָפּצוהיטן מוסולמענער". פּאַריזער פּאָליציע האָט דערפאָלגרייך באַפרייט די געבליבענע 15 ערבניקעס בעת דער אָפּעראַציע און דערשאָסן קוליבאַלי.

## די אַטאַק 
## די קרבנות 
אַלע פיר אומגעבראַכטע ערבניקעס זיינען געווען יידן, קונים און אָנגעשטעלטער פון קראָם.

* Philippe Braham הי״ד (פיליפּ ברעם), 45, IT-ספּעציאַליסט
* Yohan Cohen הי״ד (יוהן כהן), 20, סטודענט און אָנגעשטעלטער
* François-Michel Saada הי״ד (פראַנסואַ־מישעל סעדה), 64, פּענסיאָנער
* Yoav Hattab הי״ד (יואב חטב), 21, סטודענט, אַ זון פון הויפּט־רב פון טוניס

אַלע קרבנות זיינען באַגראָבן געוואָרן אין ארץ ישראל.

## דער טעראָריסט 
## וועב־לינקען 
* Names of Victims of Kosher Market Siege Released as World Mourns Paris Week of Terror, Algemeiner
* Kosher supermarket attack victims to be laid to rest in Israel, YnetNews

קאַטעגאָריע:טעראר
קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטיזם
קאַטעגאָריע:2015
לוצערן

'*לוצערן* (; ; ; ) איז די הויפטשטאט פון דער לוצערנער קאנטאן אין צפון־צענטראל שווייץ אויפן בארטן פון דער לוצערנער אזערע (*Vierwaldstättersee*). לוצערן איז לאנג א צענטער פון טוריזם, טראנספארט, טעלעקאמוניקאציע און רעגירונג. לוצערן האט די גרעסטע באפעלקערונג אין צענטראל־שווייץ.

לוצערן האט היינט עטלעכע 78,100 באוואוינער, אבער ווייניג יידן

ממוזער|שול אין לוצרן 
## לוצערנער יידנטום 
די יידישע קהילה אין לוצערן איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1867, מיט נאר צוואנציג משפחות און אן קיין ארגאניזירטע קהילה באדינונגען. נאך עטלעכע יאר איז אהין געקומען אברהם ערלאנגער וואס האט איינגעארדנט די ארטיגע יידן אין א קהילה, האט געבויט א מקווה (פון די איינציגע אין דער גארער שווייץ אין יענער תקופה). אויף סוכות האט ער געבויט א סוכה און אין יאר 1912 האט ער איניציאטירט אויפשטעלן די שטאטישע שול (וואס גייט אָן ביז היינט). ערלאנגער האט אויך געדינט ווי נשיא פון דער חברה קדישא אין לוצערן. נאך זיין פטירה האט מען געשריבן אויף אים אז ער איז געווען דער גרינדער פון דער קהילה. ביי איר שפיץ האט די קהילה געציילט עטלעכע 150 משפחות, אבער היינט וואוינען דארט נארך פערציג יידישע משפחות. די יידישע קהילה פירט א ישיבה קטנה אין דער אלטער שול אויף ברוכשטראסע און א מקוה פאר פרויען און פאר מענער.

די שטאט האט אמאל געהאט דארט א ישיבה, געגרינדעט דורך רבי משה סאלאווייטשיק, וואס איז געווארן שטארק מפורסם אונטער דעם ראשי ישיבה רבי יצחק דוב קאפלמאן, וואס איז נפטר געווארן אין תשע״א. די ישיבה האט זיך פארמאכט סוף  תשע"ה (2015) צוליב חובות.

## צווילינג שטעט 
*  
*  
* 
* 
* 
* 

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל פון לוצערן

קאַטעגאָריע:שטעט אין דער שווייץ
ישראל יינאן

קליין|ישראל ינון אין 2003
**ישראל יינאָן** (11טן יאנואר, 1956, כפר סבא, ישראל - 29סטן יאנואר 2015, לוצערן, שווייץ) איז געווען אַן ישראלישער, אינטערנאַציאָנאַלער דיריגענט.

## ביאגראפיע 
יינאָן האט געלערנט דיריגירן, מוזיק טעאָריע און קאמפאזיציע אין דער רובין אַקאַדעמיע פון מוזיק אין תל אביב (1981-1984) און בייַ דער אַקאַדעמיע פון מוזיק אין ירושלים (1985-1988), צווישן אנדערע, ביי מענדי רדון און נועם שריף. אין מאי 1991 האט ער באגלייט די ניישאַנווייד וועבקאַסט פון דער עפענונג קאָנצערט פון די ניי געגרינדעטע דויטשע טראַנסמיטער קולטור. אין 1992האט ער געמאכט זיין דעבוט מיט די Brno פילהאַרמאָניק אָרקסטראַ, מיט וואָס ער האט דערנאָך געענדיקט זיין רייַזע פון דייַטשלאַנד און רעקאָרדירט זיין דעבוט סידי מיט די ערשטער סימפאַניק רעקאָרדירונג אַרבעט פון וויקטאָר אולמאַנן. דאס סידי האט אן  אַוואָרד פרייז פון די דייַטש רעקאָרד קריטיקס. 

ישראל יינאָן האט געדינט ווי אן גאסט אָנפירער מיט אסאך אָרקאַסטראַז אַרייַנגערעכנט די ביביסי סימפאָני אָרקעסטראַ, די ירושלים סימפאָני אָרקעסטראַ, די רויאַל פילהאַרמאָניק לאָנדאָן, די רויאַל פלעמיש פילהאַרמאָניק, אַנטווערפּן, די נדר ראַדיאָ פילהאַרמאָניק, דיווינער סימפאָני אָרקעסטראַ און די דייַטשע סימפאָני אָרקעסטראַ אין בערלין.

יינאָן האט געליטן אַ האַרץ אטאקע בשעת אַ פאָרשטעלונג פון רישארד שטרויסנס אַלפּן סימפאָניע אין לוצערן. בשעת'ען קאַנדאַקטירן די לוצערן אוניווערסיטעט אָרקעסטראַ, אין די יונגן פילהאַרמאָניע אין צענטראַל שווייץ. טראָץ גיכע רעסוססיטאַטיאָן פרווון דורך אַ דאָקטער אויפען פלאץ, איז ער געשטארבן אַ קורצע צייַט שפּעטער אין שפּיטאָל.

קאַטעגאָריע:דיריגענטן
משה סאלאווייטשיק (שווייץ)

רבי **יעקב משה מרדכי סאָלאָווייטשיק** (א' תשרי ה'תרע"ה /1914/ - י"ט אייר ה'תשנ"ה /1995/) איז געווען אַ תלמיד חכם און ראש ישיבה אין ישיבת לוצערן, שווייץ.

## ביאגראפיע 
רבי משה סאלאווייטשיק  איז געבוירן אין אנהייב פון יאר תרע"ה (1914) אין דער שטאָט מינסק אין ווייַסרוסלאַנד, רוסלענדישע אימפעריע, צו זיין פאטער רבי ישראל גרשון, דער עלטסטע זון פון רבי רבי חיים בריסקער (בשעת'ן אנטלויפן פון אידן פון בריסק און דערנעבנדיגע דיסטריקטן צום גרעניץ אין דער ערשטער וועלט מלחמה).

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט אין בריסק ביי הרב משה סאָקאָלאָווסקי ("בעל אמרי משה") און דערנאך אין קאמעניץ ביי רבי ברוך בער לייבאָוויץ. צוליב דער גרויסער ארעמקיייט פון זיין משפּחה, איז ער געגאנגען פון בריסק קיין קאמעניץ צופיס, און אנגעקומען נאָך אַ לאַנגער צייט, מיד און אויסגעמוטשעט. אין ה'תרצ"ח (1938), צוזאמען מיט זיין קוזין, און אויך זיין פריינד רבי אהרן לייב שטיינמאַן, איז ער געפארן קיין שווייץ אויסמיידן די ציונג פון דער פוילישער מיליטער און זיי דריי האבן אנגעהויבן לערנען אין דער עץ חיים ישיבה אין מאָנטרע. צוליב דעם אויסבראך פון דער צווייטער וועלט מלחמה זענען זיי געבליבן אין דער שווייץ און קיינמאָל נישט זיך אומגעקערט צו בריסק, ווו עס האבן געלעבט זיין פארבליבענע משפּחה, וואס זענען אומגעקומען אינעם חורבן.

בשעת דער מלחמה, איז ער געווען איינגעשפארט פֿאַר א יאָר אין אַ פאַרהאַלטונג לאַגער, אויפגעשטעלט דורך דער שווייצער רעגירונג פאר פרעמדע בירגער, וואס זענען אנטלאפן פון אנדערע לענדער.

## משפחה 
רבי יעקב משה און זיין ווייב (נוימאן) האבן געהאט די קינדער:
* הרב ישראל
* הרב ברוך, ראש ישיבה אין "תורת זאב"
* הרב אברהם ישעיה
* מרת חיה, ווייב פון רבי שלמה זאב קארלעבאך

קאַטעגאָריע:שווייצער רבנים
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
קאַטעגאָריע:רבנים פון בריסק
פייערלעשער סעם

**פֿייַערלעשער סעם** (ענגליש: *Fireman Sam*, וועלשיש: *Sam Tân*) איז א בריטיש-וועלשישע אנימירטע טעלעוויזיע סעריע פאר קינדער.

די סעריע איז וועגן סעמועל פּייטאָן דזשאָנס, בעסער באקאנט אלס פֿייַערלעשער סעם, און זיינע קאלעגן פֿייַערלעשער.

די מעשיות פאסירן אין און אַרום פּאָנטיפּאַנדי, א קליין שטעטל אין וויילס. פּאָנטיפּאַנדי איז אַ פיקטיוו שטעטל — איר נאָמען איז אַ לינגוויסטישער צונויפשטעל פון צוויי אמתע וועלשישע שטעט: פּאָנטיפּריד און טאָניפּאַנדי.

די סעריע איז פון אנהייב געווען טראנסמיטירט אויף בריטישע טעלעוויזיע צווישן די יארן 1987 און 1994 מיט 33 עפיזאדן אין פיר סעזאנען אין סטאפ-מוישן מיט ליאלקעס. אין 2003 איז די סעריע געווארן צעטיילט און עס זענען אַרויף צו 2013 געשיקט ווייַטער 134 אין פינעף סעזאנען, געמאכט מיט קאמפיוטער אנימאציע.

די סעריע ווערט געוויזן אין אַ צאָל פאַרשידענע לענדער, ווי למשל אין סקאטלאנד אין זייער שפראך אונטערן נאמען "Sam Smalaidh".

## כאראקטערן 
### פֿייַערלעשער 
* סעם דזשאָנס   
* עלוויס קרידלינגטאָן
* סטאַנציע אָפיציר סטיל
* פּעני מאָריס
* טרעווער עוואַנס
* אַרנאָלד מאַקינלי
* עלי פֿיליפּס

### שטאָט איינוואוינער 
* דיליס פרייס
* בעלאַ לאַזאַניאַ 
* מייק פֿלאַד
* העלן פֿלאַד 
* טאָם טאָמעס 
* טשאַרלי דזשאָנס
* בראנווין דזשאָנס 
* סטאַנציע קאָמאַנדער טשיף בויס
* מוס דזשאָנס

### קינדער 
* דזשיימס און שרה דזשאָנס
* נאָרמאַן פרייס
* מענדי פֿלאַד
* דערעק פרייס

### בעלי חיים 
* ראַדאַר דער רעטונג הונט
* ראָזאַ די קאץ
* לייב די קאץ
* וואולי די שאף
* דאַסטי דער הונט

### פֿאָרמיטלען 
* יופיטער
* ווענוס
* טרעווער עוואַנס'נס בוס 
* מייק פֿלאַד'ס וואן 
* העלען פֿלאַד'ס אַמבולאַנס
* נעפטון
* טאָם טאמעס'נס רעסקיו ווען 
* טאָם טאמעס'נס העליקאָפטער 
* טשאַרלי דזשאָנס'ס פֿישעריי שיפל
* בעסי
* די פּאָנטיפּאַנדי באַן

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* 

קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע סעריעס פאר קינדער
קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
קאטעגאריע:פייערלעשעריי
קאַטעגאָריע:וויילס
משה סאלאווייטשיק

הרב **משה סאלאווייטשיק** (העברעאיש; '''סוֹלֹוְצִּ'יק''', תרל"ט, 1879 - ג' שבט תש"א, 1941) איז געווען א תלמיד חכם און ראש ישיבה אין ישיבת רבינו יצחק אלחנן. ער איז געווען א זון פון הרב חיים סאלאווייטשיק און דער פאטער פון הרב יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק פון באסטאן.

## ביאגראפיע
הרב משה סאלאווייטשיק איז געבוירן געווארן אין תרל"ט צו זיין פאטער, רבי חיים סאלאווייטשיק, בריסקער רב, און זיין מוטער ליפשא, א טאכטער פון רבי רפאל שפירא פון וואלאזשין. 

ווען ער איז געווען אלט 31, אין תר"ע (1910), האט מען אים באשטימט רב פונעם שטעטל ראסיין אין ליטא. אין תרע"ג (1913) ער געווארן שטאטס רב פון כאסלאוויטש. 

## וועבלינקען
* זיין קבר, ביי kevarim

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
שמעון יהודה הכהן שקאפ

רבי **שמעון יהודה הכהן שקאפ** (תר"כ - ט' מרחשון ת"ש, 1939) איז געווען דער ראש ישיבה פון שער התורה אין גראדנע. ער האט געשאפן אן אייגענעם דרך אין ליטווישן לומדות, וואס מ׳זעט אין זיין ספר "שערי יֹשר".

## תלמידים 
* יצחק דוב קאפלמאן

## זעט אויך 
* שערי ישר

קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
ה'רמ"ח

## געשעענישן
* י"א שבט - אסאך אנוסים זענען פארברענט געווארן לעבעדיגערהייט דורך דער אינקוויזיציע אין שפאניע.
* ז' ניסן - רבי עובדיה פון בארטנורא קומט אן אין ארץ ישראל.
* י"ג ניסן - רבי עובדיה פון בארטנורא דערגרייכט ירושלים.
* י"א אייר - די ערשטע גאנצע סעט פונעם תנ"ך קומט ארויס פון דרוק אין סאנטשינא, איטאליע.
* שם טוב אבן שם טוב שרייבט זיין פירוש אויפן מורה נבוכים.
* אלע יודן אין דער שטאט גראנטה זענען געהארגעט געווארן אין א פאגראם

## געבוירן
## נפטר געווארן
## קאלענדאר
## צום באמערקן
## רעפערענצן
ראשיזם

ראַשיזם (רוסיש: рашизм) איז דער ניט-אָפיציִעלער נאָמען פון דער פּאָליטישער אידעאָלאָגיע און סאָציִאַלער פּראַקטיק פונעם רוסלענדישן מאַכט-רעזשים אינעם אָנהייב פונעם XXI יאָהר-הונדערט, וועלכע באַזירן זיך אויפן געדאנק פון אַ "באַזונדערער ציוויליזאַציִאָנערער מיסיע" פונעם "גרויסן רוסישן פאָלק", אויף טאָטאַליטאַריזם און אימפּעריאַליזם פונעם סאָוועטישן טיפּ, אויף אויסנוצן דאָס רוסישע פּראַוואָסלאַווע קריסטנטום אַלס מאָראַלישע דאָקטרינע.

דער טערמין "ראַשיזם" שטאַמט פונעם ענגלישן נאָמען פון רוסלאַנד – Russia.

## וועבלינקען 
*  אָסטאַפּ קריוודיק, "ראַשיזם" (אויף אוקראַיִניש) 

קאַטעגאָריע:אימפעריאליזם
קאַטעגאָריע:קריסטנטום
קאטעגאריע:רוסלאנד
עגיפטישע באוואפנטע קרעפטן

די **עגיפּטישע באַוואפנטע קרעפטן** (אראביש: "القوات المسلحة المصرية‎") זענען די מיליטערישע קרעפטן פון מצרים.

זיי זענען די גרעסטע אין אפריקע, און די מיטל מזרח. עס איז געגרינדעט אין 1922, און באשטייט פון דער מצרי אַרמיי, עגיפטישער ים־פלאט, מצרי לופט כוחות און מצרי לופט פארטיידיגונגס כוחות.

## וואפן 
אויסער אימפּארטירן וואפן, פאבריציהרן זיי אליין אסאך טאנקען און מיסילס. די רעגירונג האלט אויף ארום ניינצן טויזנט ארבעטער אין ניין פאבריקן, וואס איז אונטער די פיהרערשאפט פון די מיליטער.

עגיפטן האט אויך כעמישע און ביאלאגישע וואפן.

## וועב לינקען 
*  וועב זייטל אויף אראביש http://www.mod.gov.eg/mod/ 
* א באריכט איבער די מיליטער פיהרער ביי על דזשאזירא ענגליש http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2011/02/201121185311711502.html
* בילדער פון די וואפן געמאכט דורך די עגיפטישע קרעפטן

קאטעגאריע:מיליטער
קאטעגאריע:עגיפטן
קאלאמביע - דער טראגישער פארלוסט

קליין|דער מאנשאפט פון STS-107
**קאלאמביע - דער טראגישער פארלוסט** (ענגליש: *Columbia - The Tragic Loss*; העברעאיש: *אנחנו נגיע בזמן*) איז אן ישראלישער דאקומענטארער פילם אויף ענגליש און העברעאיש פון 2004 וועגן דער ישראלדיקער אסטראנויט אילן רמון, וועלכער איז אומגעקומען ביי דער קאסמאס שאטל קאלאמביע קאטאסטראפע. דער פילם איז רעזשיסירט געווארן דורך נפתלי גליקסבערג און איז געוויזן געווארן ביי פילע יידישע פילם פעסטיוואלן.

קליין|לאַסט ספּעציעליסט אילן רמון

דורכאויס דעם פילם רעדט רמון מיט זיינע קרובים, ווי אויך די ווייב פון אן אנדער אסטראנויט, און צו באאמטע פון NASA. ער ברענגט אויך ציטאטן פון זיין טאגבוך וואס איז געפונען צווישן די ברוכווארג.

טייל אינטערוויוער אינעם פילם, אריינגערעכנט זיין פאטער און געוויסע באאמטע, טוען שטארק קריטיקירן די נאכלעסיגקייט פון NASA צו פארפעלן נאכצוקוקן און זיכער מאכן אז זיי זענען טאקע זיכער צוריקצוקומען צו דער ערד.

## וועבלינקען 
* http://www.glikscom.com/columbia-%E2%80%93-the-tragic-loss/new-pages/films/columbia-%E2%80%93-the-tragic-loss 
* http://variety.com/2004/film/reviews/columbia-the-tragic-loss-1200532974/
* http://www.ruthfilms.com/films/docs/israeli-mosaic/columbia-the-tragic-loss.html
* http://www.fandango.com/columbia:thetragicloss_88383/movieoverview
* סצענעס פונעם פילם https://www.youtube.com/watch?v=0vcxTDq5gfA

קאטעגאריע:ישראל פילמען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
בנציון הכהן קאהן

הרב **בנציון הכהן קאהן** איז געווען רב פון סענפעטער און א גאון אין פשעטיל.

## ביאגראפיע 
הרב **בנציון הכהן קאהן **איז געבוירן כ"ח תמוז תרע"ד, אין נאמעין, אונגערן, צו זיין פאטער ר' אליהו, נאמעינע'ר רב, זוהן פון הרב יוסף יעקב, אנאד'ע רב.

שפעטער אין אמעריקע האט ער געהאט גאר א גרויסע קאלעקציע פון ספרים ווי יונג און אלט פלעגן קומען בארגען ספרים. אין אמעריקע האט ער געוואוינט אין וויליאמסבורג, ברוקלין, אויף 613 בעדפארד עוועניו וואס מען פלעגט רופן תרי"ג בעדפארד, על שם די תרי"ג מצוות.

## ספרים 
* שערי ציון
* שו חלקים)
  שו"ת אבני ציון ח"ג
  שו"ת אבני ציון ח"ד
* קרבן ציון (על מסכת תמורה)

## משפחה 
זין:
* הרב אליהו (סענפעטער רב)
* אהרן אשר
* ברוך (ז"ל)
* מרדכי
איידימער:
* יענקל גליק
* הרב יהושע העשיל וואלהענדלער

## רעפרענצען 
## וועבלינקען 
אן אשכול אויף אים אין אידישע וועלט

קאַטעגאָריע:רבנים
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
יוזל קעמפ

**יוזל קעמפ** (ענגליש: "Jesus Camp") איז א 2006 דראמאטישער דאקומענטארער פילם איבער ווי אזוי מ'שוועהנקט די געהירן פון די קינדער וואס גייען וויילן אויף די פרייע זומער מאנאטן אין די קריסטליכע קעמפס צו איבערנעמען אמעריקע צום קריסטנטום.

די שטורעם ארום דעם פילם האט געפירט צום פארשפארונג פונעם קעמפ.

די דירעקטאר'ס האבן געזאגט אז זיי האבן נישט געפרואווט צו מאכן א פילם וואס קריטיקירט קריסטנטום, ס'איז נאר אזוי אויסגעקומען ווייל דאס זענען די פאקטישע פראקטיצירונגען דארט.

## אויסצייכענונגען 
## וועבלינקען 
* אפיציעלע זייטל http://www.jesuscampthemovie.com/
* http://www.imdb.com/title/tt0486358/
* https://www.youtube.com/watch?v=LACyLTsH4ac

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:דראמא
קאטעגאריע:קריסטנטום
קאניאק

קליין|לינקס|א מאפע פון קאניאק און די ארומיגע געגנטן
**קאניאק** () איז א שטאט אין דער שאראנט געגנט פון פראנקרייך. דער געגנט ארום קאניאק איז באוואוסט פאר זיין געשמאקן בראנפן.

## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:שטעט אין פראנקרייך
וועלטלינגען

**וועלט-לינגען**, (ענגליש: "Earthlings", באדייטונג: באשעפענישן פון דער וועלט), איז א 2005 עהנגליש שפראכיגער דאקומענטארער פילם וועלכע דעקט אויף די גרויזאמע אופן וואס מענטשן באגייען זיך היינט צו טאהג מיט אנדערע בעלי חיים פארן ציהל פון: עסן, קליידונג, אונטערהאלטונג און פארשונג.

מערסטנס פונעם פילם איז רעקארדיהרט געווארן דורך באהאלטענע פאטא-אפאראטן אין די פלעצער וואו מען גיבט זיך אפ מיט די באשעפענישן. צווישן אנדערע ווייזן זיי ווי אין א כשר'ע שלאכט-הויז האלט מען זיך נישט צו די הלכה.

דער ציהל פונעם פילם איז צו ווייזן ווי אוממענטשליך מיר באגייען זיך צו די בעלי חיים און מענטשן זאלן נעמען אין באטראכט צו וועהרן וועדזשעטעריען'ס אדער וויגען, זינט מ'קען זיך היינט צו טאהג געהעריג באגיין אהן פלייש און אנדערע דברים הבא מן החי.

די פילם איז געוועהן דער מכה בפטיש פאר אסאך מענטשן וואס זענען אלעמאהל טיעף אין הארץ געוועהן קעיגן עסן פלייש נאר האבן נישט געהאט די קוראדזש צו טוהן די פאקטישע שריט. די באקאנטע קאמיקער עלען דידזשענערעס איז געווארן וויגען א דאנק דעם פילם.

## אויסצייכענונגען 
דער פילם האט געהאט א שטארקן אפקלאנג און געווינען פילע אווארד'ס ביי פארשידענע פעסטיוואלן.

* ארטיוויסט פילם פעסטיוואל
* באסטאן אונטערנאציאנאלע פילם פעסטיוואל
* הומעניטעריען אווארד
* סאן דיעגאו פילם פעסטיוואל

## וועב לינקען 
* אפיציעהלער זייטל http://earthlings.com/
* http://www.imdb.com/title/tt0358456/
* דער גאנצער פילם אויף יו טוב https://www.youtube.com/watch?v=ibuQ-J04eLQ
* מיט העברעאישע אונטער-קעפלעך https://www.youtube.com/watch?v=zJ8UnyhCVyQ&list=WL5ABC371F9A2AC9F7
* פעיסבוק בלאט https://www.facebook.com/EarthlingsFilmOfficial
* http://topdocumentaryfilms.com/earthlings/

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
קאטעגאריע:2005 פילמען
קאטעגאריע:דאקומענטארע פילמען
קאטעגאריע:וויגעניזם
רעליגיעזלאז

**רעליגיעז-לאָז** (ענגליש: "Religulous") איז א 2008 אמעריקאנישער ענגליש-שפראכיגער דאקומענטארער פילם, געשריבן און געשפיהלט דורך ביל מאהר און דירעקטירט דורך לערי טשארלס.

קליין|לינקס|א סצענע פונעם פילם וואו מ'זעהט מאהר און טשארלס

אינעם פילם פרעהגט ער אויס מענטשן און פיהרער פון די דריי גרעסטע מאנאטעאיסטישע רעליגיעס: קריסטנטום, איסלאם און יודישקייט.

צווישן אנדערן באזוכט ער ביים וואטיקאן, כותל און רעדט מיט ישראל דוד ווייס.

די פילם האט געהאט א שטארק פאזיטיווער אפקלאנג און געווען דער מערסט פארדינענדער דאקומענטארער פילם פון 2008.

## וועב לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0815241/
* דער פולער פילם אויף ווימאו http://vimeo.com/53480379
* א באשרייבונג http://topdocumentaryfilms.com/religulous/
* סצענעס פונעם פילם https://www.youtube.com/watch?v=8uqiv3tCghA

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:2008 פילמען
יצחק הערצאג

**יצחק "בוזשי" הערצאָג** (געבוירן דעם 22סטן סעפטעמבער 1960, א' תשרי ראש השנה ה'תשכ"א) איז דער עלפטער פרעזידענט פון ישראל. פריער איז ער געווען דער פארזיצער פון דער יידישער אגענטור.

ער איז געווען אַ כנסת דעפוטאט, פארזיצער פון דער ארבעטס-פארטיי ביז 2017 און אפאזיציע־פירער אין דעם כנסת. ער האט אמאל געדינט ווי א מיניסטער אין דער ישראל רעגירונג.

זיין פאך איז אדוואקאט.

## ביאגראפיע
יצחק הערצאג איז א זון פון חיים הערצאג, אן אלוף אין צה"ל און שפעטער דער זעקסטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, און זיין ווייב אורה. ער איז אן אייניקל פון הרב יצחק אייזיק הלוי הערצאג, הויפט רב פון ישראל, און א פלומעניק פון אבא אבן און יעקב הערצאג.

הערצאג איז געבוירן געווארן און געהאדעוועט אין תל אביב. ער האט אנגעהויבן לענרנען אין דער צייטלין שולע; ביי די 15 יאר איז ער אריבער לערנען אויף דריי יאר אין דער ראמאז שולע אין מאנהעטן, ניו יארק, ווען זיין פאטער איז געווארן אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער. 

אין דער ערשטע רונדע פון די וואלן פאר דער פירערשאפט פון דער ארבעטס-פארטיי, געהאלטן דעם 4טן יולי 2017, האט הערצאג באקומען דעם דריטן פלאץ צווישן זיבן קאנדידאטן, מיט 16.8% פון די שטימען. צו דער צווייטער רונדע האט ער געשטיצט דעם קאנדידאט עמיר פרץ, וואס האט אבער פארלוירן צו אבי גבאי.

## משפחה
250px|ממוזער|שמאל|יצחק הרצוג מיט ווייב מיכל הרצוג באזכרה לחיים הרצוג
ער מיט זיין ווייב מיכל הערצאג האבן דריי זין, נועם, מתן און רועי.

קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:מענטשן פון תל אביב
קאַטעגאָריע:לויים

קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
אבסעסיע: ראדיקאל איסלאם'ס קריג קעגן די מערב

'''אבסעסיע: ראדיקאלן איסלאם'ס קריג קעגן דעם מערב''' (ענגליש: "Obsession: Radical Islam's War Against the West") איז א 2005 דאקומענטארער פילם איבער די געפאר פון ראדיקאלן איסלאם צום עקזיסטענץ פון דער פארגעשריטענער ציוויליזאציע.

דער פילם טוט זיי פארגלייכן צו נאצי דייטשלאנד, צו וועלכע די וועלט איז דעמאלטס אויך געשטאנען פאסיוו.

אינעם פילם ברענגען זיי אויסצוגן פון די אראבישע טעלעוויזיע נייעס ארכיוון ווי די איסלאמישע פירער פרעדיגן קעגן דער מערב-וועלט בכלל און באזונדער קעגן ישראל, די יודן און אמעריקע.

## מענטשן וואס ערשיינען אינעם פילם 
* עלען דערשאוויץ
* מארטין גילבערט
* סאלים מאנסור

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* http://www.imdb.com/title/tt0487116/
* דער פילם https://www.youtube.com/watch?v=AediQLpoGGM

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:2005 פילמען
קאטעגאריע:איסלאם
פסקי רב מרדכי

**פסקי רב מרדכי**, געווענליך גערופן סתם **מרדכי**, איז א הלכה'דיגער ליקוט ספר נתחבר דורך רבי מרדכי בן הלל פון די חכמי אשכנז א דור נאך די בעלי התוספות, וועלכער איז געווען ווי דער אשכנזישער שלחן ערוך בעיקר אינעם פופצנטן יאהר-הונדערט.

דער רמ"א האט געשריבן הגהות אויף דעם ספר און פארלאזט זיך אויף אים אסאך אין זיינע ספרים, תשובות און הגהות אויפן שלחן ערוך. דער בית יוסף האט עס אויך גענוצט אלס איינע פון זיינע מקורות פארן שלחן ערוך.

דאס ספר גייט אויפן סדר פונעם רי"ף וואו ער ברענגט די הלכות פונעם תלמוד אין צוגאב צו פילע תשובות, מנהגים און פסקים פון די פריערדיגע אשכנזישע ראשונים, ווי רבינו גרשום און נאך, ביז צו די חכמי דורו וואו ער ברעהנגט אסאך פון זיינע רבי'ס ווי דער מהר"ם ראטנבורג און נאך. בסך הכל ציטירט ער אין דעם ספר פסקים פון איבער דריי הונדערט פארשידענע רבנים און גדולים.

דאס ספר האט פארמאגט נאך אין זיין צייט א גרויסע חשיבות און איז איבערגעשריבן געווארן פיל מאל, וואס דערפאר איז נאטורליך אריינגעפאלן אסאך גרייזן. ווי אויך איז עס שפעטער אריינגעדרוקט געווארן ביים סוף פון די גמרות. מען קען דערפון אויך אסאך לערנען איבער דער היסטאריע פון יענער צייט.

## ווערסיעס 
דער ליקוט איז פארפאסט געווארן דורך רבי מרדכי אבער איז אפגעשריבן געווארן דורך זיינע תלמידים, טייל דערפון שוין נאך זיין טויט. א קלינע טייל פון די פסקים אינעם מרדכי זענען ליקוטים וואס זענען געשריבן געווארן דורך אנדערע חכמים און זענען אריין אינעם עצם ספר אן מאכן א אונטערשייד.

אזוי ארום איז מיט דער צייט פון דעם ספר געשאפן געווארן צוויי מהודורות: **מרדכי הארוך** פון די בני עסטרייך וועלכער איז מער ווי הגהות אויף די הלכות פונעם רי"ף און **מרדכי הקצר** פון די בני ריינוס (דייטשלאנד) וואס איז ווי א צוגאב און הוספה צו די הלכות פונעם רי"ף. אין די ש"ס'ן איז אריינגערוקט געווארן די הלכות פון די בני ריינוס. טייל פון די פסקים פון דער גרעסערע מהדורה זענען למעשה צוגעשטעלט געווארן צו דער קורצערער ווערסיע, דורך רבי שמואל בן אהרן פון שלעטשטאט, און געדרוקט געווארן אונטערן נאמען **הגהות מרדכי**.

דער חיד"א שרייבט אז ער האט געזען דעם כתב יד פון דער גרעסערער מהדורה און עס האט אויך "הלכות ארץ ישראל וחלה", ליקוטים איף פרק "אלו הלוקין" פון מסכת מכות, פרק "אלו הנשרפין" פון מסכת סנהדרין און אויף מסכת זבחים וואס דאס אלעס איז דאן נישט געווען אין די דרוקן. אויך שרייבט ער אז דער פירוש אויף די הלכות קטנות וואס איז געדרוקט ביי אונז, איז נישט פונעם מרדכי.

דער מרדכי אויף פרק ערבי פסחים באלאנגט אויך נישט צו דעם ספר הלכות. מען איז משער אז ער האט עס מסדר געווען ווי א תוספות פאר זיין רבי'ן רבנו פרץ און ס'איז בטעות אריין אין זיין הלכה חיבור.

## דרוקסאגראפיע 
אין יאהר ה'רמ"ד מיטן ערשטן דרוק פון די פראנצויזיש-אשכנזישע גמרא האט מען אויך ארייגעדרוקט דעם מרדכי אינעם זעלבן באנד און אזוי אויך שפעהטער אין ה'רס"ט צוזאמען מיטן רי"ף.

אין יאר ה'ש"כ האט מען געדרוקט באזונדער דעם מרדכי אויף גאנץ ש"ס.

## פירושים 
* באורי הרמ"ב
* בגדי ישע
* חדושי אנשי שם

## וועבלינקען 
* די זיבן בענדער אויסגאבע פון מכון ירושלים 

קאטעגאריע:ספרי הלכה
באקען זיך מיט דיין פלייש

**באַקען זיך מיט דיין פלייש** (ענגליש: "Meet Your Meat") איז א 2002 קורצער דאקומענטארער פילם איבער די גרויזאמע אקטן וואס קומען פאר ביי די אינדוסטריעלע פלייש-פאבריקן, געשאפן דורך די פיטא ארגאניזאציע.

די שוידערליכע סצענעס אינעם פילם האבן באוואויגן בורגער קינג צו איינפיהרן מער מענטשליכע תקנות אין צוזאמענהאנג מיט די באשעפענישן.

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt1667843/
* דער פילם אויף יוטוב https://www.youtube.com/watch?v=32IDVdgmzKA
* אויף פרייע דאקומענטריס http://freedocumentaries.org/documentary/meet-your-meat 

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:2002 פילמען
פיטנע

**פֿיטנע** ענגליש: "Fitna", אראביש: "فِتْنَة") איז א 2008 האלענדישער קורצע פילם דורך גירט וויילדערס, וועלכע ברעהנגט ארויס די שעדליכקייט פון די איסלאמישע רעליגיע.

די פילם ציטירט ראסיסטישע שטיקער פונעם קוראן זייט ביי זייט מיט בילדער ווי די גרויזאמע געוואלדטאטן  ווערן אויסגעפיהרט. דער ציהל פונעם פילם איז צו ווייזן אז איסלאם איז נישט קיין פרידליכע רעליגיע ווי טייל פאליטישע קארעקט מענטשן ווילן זאגן.

דער פילם האט געהאט פראבלעהמען צו טרעפן א דיסטריבוטער, אזש אפילו אנליין האט עס פירמע אפגערופן.

## וועב לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt1198399/
* די פילם אויף יו טוב https://www.youtube.com/watch?v=8RmiRPEvUIk
* די פילם אויף ווימאו http://vimeo.com/20710133
* איבער די אפּרופענישן פונעם פילם https://www.youtube.com/watch?v=JKVbp4k_hdQ

קאטעגאריע:פילמען
קאטעגאריע:איסלאם
קאטעגאריע:טעראר
ארמון

**ארמון** איז א היימישע כשר'ע פירמע וואס פראדוציהרט א רייע פון וויינען און בראנפנס מיטן הכשר פון התאחדות הרבנים.

אין וויין איז ער די הויפט קאנקורענץ פון קדם און ביי בראנפנס פון ספיריט אף סאלאמאן.

## פראדוקטן 
### וויין 
* בורגענדי

### בראנפן 
* סטראפקאוו וואדקע
* א ווייסער קאניאק אין צוויי ווערסיעס
* שליוואוויץ

קאַטעגאָריע:פירמעס
קאַטעגאָריע:פירמעס באזירט אין די פאראייניגטע שטאטן
קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
היקעמע

קליין|לינקס|די געווענליכע סארט היקעמע**היקעמע** (ענגליש: "jicama", וויסנשאפטליכער נאמען: "Pachyrhizus erosus", וועהרט אויך גערופן: **מעקסיקן יעם**) איז דער נאמען פון א מעקסיקאנער ווארצל גרינצייג.

עס איז ברוין פון אינדרויסן און ווייס פון אינווייניג און זעהט אויס ענליך צו א קארטאפל, אבער עס האט גאר אן אנדערן טעם. וועלכער איז א זיסער עפל'דיגער טעם און איז כראמטשעדיג. מען קען עס עסן רוי און איז זייער גוט אין סאלאטן. אויך איז עס פאסיג צום פרעהגלען און צו לייגן אין זופן.

עס איז נישט גוט עס צו אוועקלייגן אין פרידזשידער ווייל עס וועהרט שנעלער קאליע. נאר אויב מען האט עס שוין אויפגעשניטן זאל מען עס לייגן אין א זעקל אין א קאלטע פלאץ.

די אינטרעסאנטע זאך פון דעם גרינצייג איז אז אפילו נאכן קאכן א לעהנגערע צייט ווערט עס נישט ווייעך נאר בלייבט מיט איהר כראמטשעדיגקייט.

אלע אנדערע חלקים פון דעם פלאנץ קען מען נישט נוצן צוליב וואס סע איז פארסמט.

## נוטריענטן 
* ווייטעמין סי
* בי-12

## וועב לינקען 
* איבער די נוטריענטן פון היקעמע http://www.nutrition-and-you.com/jicama.html
* http://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/vegetables/jicama.html
* וואס היקעמע איז https://www.youtube.com/watch?v=lcKbALW6gUY
* ווי אזוי צו מאכן היקעמע פריי'ס https://www.youtube.com/watch?v=s1QdBcsGOEI
* צוקוועטשטע היקעמע רעצעפט https://www.youtube.com/watch?v=TIamxBompaY

קאטעגאריע:גרינצייג
קאטעגאריע:מעקסיקא
סאלאמאן אינזלען

די **סאלאמאן אינדזלען** (ענגליש: "Solomon Islands") איז א סואווערענער שטאט אין אקעאניע וואס באשטייט פון בערך 990 אינדזלען, מזרח פון פאפוע ניי גינע און צפון־מערב פון וואנואטו.

דאס לאנד באדעקט א שטח פון יבשה גרויס 28,400 קוואדראט ק"מ. די הויפטשטאט פונעם ארכיפעלאג איז האניארע.

## היסטאריע 
די אינדזלען זענען שוין באזעצט פאר טויזנטער יארן. אין 1568 איז א שפאנישער אויספארשער געווען דער ערשטער אייראפעער צו באזוכן דארט און ער האט דאס א נאמען געגעבן שלמה'ס אינדזלען. אין 1893 האט די פאראייניגטע קעניגרייך געהערשט דארט.

דורכאויס דעם צווייטן וועלט קריג האבן זיך די פאראייניגטע שטאטן און יאפאן געקריגט דערויף. אין 1976 האט זיך דארט געגרינדעט אן אייגענע רעגירונג און צוויי יאר שפעטער האבן זיי באקומען פולע זעלבסטשטענדיגקייט.

## דעמאגראפיע 
אין 2006 איז די באפעלקערונג דארט געווען ביי 552,438.

ענגליש איז די אפיציעלע שפראך, אבער בלויז ארום צוויי פראצענט פון דער באפעלקערונג קען דאס רעדן פליסיג.

## שפראכן 
74 שפראכן זענען נאטירט געווארן צו ווערן גערעדט אין די אינדזלען, פון וואס כאטש פיער זענען שוין גענצליך אונטערגעגאנגען.

## מעדיע 
זינט די טעלעוויזיע סיגנאלן דערגרייכן נישט איבעראל, איז די הויפט נייעס און אינפארמאציע מיטל דורך ראדיא. עס איז אויך פארהאן דארט איין טעגליכע צייטונג און א אנליין צייטונג סאלאמאן טיימס. אויסער דעם עקזיסטירן צוויי טעגליכע און צוויי מאנאטליכע צייטונגען.

## עקאנאמיע 
## וועבלינקען
* אפיציעלע רעגירונג וועב-זייטל 
* די אינדזלען ביים סי איי עי פאקטבוך 
* די טעגליכע צייטונג
*  אנליין צייטונג

קאַטעגאָריע:לענדער אין אקעאניע
קאַטעגאָריע:קאמאנוועלט
קאַטעגאָריע:אינדזלען
טאראנטאו, אהייאו

**טאָראָנטאָו, אהייאָו** (ענגליש: Toronto, Ohio) איז די צוויי-גרעסטע שטאָדט אין דזשפערסאן קאונטי, אהייאו, פאראייניגטע שטאטן.

אין די 2010 צענזוס איז די באפעלקערונג געווען ביי 5,091.

## היסטאריע 
די געהגנט איז געגרינדעט געווארן אינעם ניינצנטן יאהר-הונדערט, ווען דאס פלאץ איז באוואוסט געווען אלס '''ניובורג'ס לאנדונג'''. ווען מ'האט געצויגן דארט שינעס, האט מען געטוישט דעם נאמען. אין 1881 איז אויפגעשטעלט געווארן א טאון אונטערן יעצטיגן נאמען.

## געאגראפיע 
די שטאָדט איז בערך 45 מייל פון פיטסבורג. זי באשטייט פון 2.14 קוואדראט מייל פון וואס 1.86 דערפון איז טריקעניש.

## וועב לינקען 
* http://www.thegemcity.org/ 
* http://www.city-data.com/city/Toronto-Ohio.html
* א לאנד-מאפע http://www.mapquest.com/maps?city=Toronto

קאַטעגאָריע:אהאיא
קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
באלד יעדן טאג

**בּאַלד יעדן טאג** (ענגליש: "Any Day Now") איז א 2012 אמעריקאנישער עהנגליש־שפראכיגער דראמא פילם דירעקטיהרט דורך טרעוויס פיין.

## געשיכטע 
א געי פאהר-פאלק מוטשען זיך מיט דער לעגאלער סיסטעם וועלכע נעמט זיי צו א קינד מיט דאַון סינדראָם וואס זיי האבן אדאפּטיהרט.

## שפילער 
* אייזיק לעיווע
* אלען קומינג
* דאן פרענקלין
* פרענסעס פישער

## אויסצייכענונגען 
* טרייבעקע פילם פעסטיוואל
* סיאטל אונטערנאציאנאלע פילם פעסטיוואל
* שיקאגאו אונטערנאציאנאלע פילם פעסטיוואל

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt2066176/
* אן אינטערוויו מיט אייזיק לעיווע איבער זיין ערפארונג מיטן פילם https://www.youtube.com/watch?v=sWTHjnoFwks
* ביי מוזיק באקס פילמס http://www.musicboxfilms.com/any-day-now-movies-58.php
* http://itsconceivablenow.com/2013/02/10/day-tackles-gay-adoption-70s/ 

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:2012 פילמען
קאַטעגאָריע:דראמאטישע פילמען
זיי מענטשליך

**זיי מענטשליך** (ענגליש: *Be Human*) איז א 1936 קורצע אנימאציע שווארץ-און--ווייסער פילם.

אינעם פילם זעהט בעטי באפ ווי איהר שכן פייניגט באשעפענישן רופט זי אהן גרעמפי וואס ער קומט און שטראפט דעם מענטש מיט שלעק אז ער דארף לויפן אויף א דרייעדיגער פלאטפארמע ביז ער זאגט שוין צו אז ער וועט עס מער נישט טוהן.

## וועבלינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0027339/
* די פילם ביי ארכיוו.קאם http://archive.org/details/bb_be_human
* די פילם אויף יו טוב http://www.youtube.com/watch?v=HWQv0YaKKUE&index=9&list=PL4jvbLVJVc08e6ovoDS7sdCKkAz5XKiGf

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען
קאטעגאריע:1936 פילמען
קאטעגאריע:בעלי חיים
גאלדן בערי

קליין|לינקס|גאלדן בערי'ס אין א שיסל
דער **גאָלדן בערי** (ענגליש: golden berry, וויסנשאפטליכער נאמען: Physalis peruviana) איז א קליינע אראנדזש-גאלד רונדיגער פרוכט וואס וואקסט ארומגענומען מיט דינע גרינע בלעטלעך ווי א סארט פאנצער אדער שטייג פון פאפיר.

ס'איז זיס מיט עסבארע קערלעך דערין.

באטאניש איז די פרוכט פון די פאמיליע פון פאמידארן, פאטלעזשאן, קארטאפל און נאך. עס האט נישט קיין פארבינדונג מיט קארשן אדער אנדערע בערי'ס.

## נעהמען 
קליין|לינקס|א גאלדן בערי באציהרט א פראנצויזישע שאקאלאד קוכן
די פרוכט איז באקאנט אונטער פארשידענע נעהמען, פאלגנד איז א טייל פון זיי:
* Cape gooseberry, אין צפון אפריקע
* אינקע בערי
* Aztec berry
* giant ground cherry
* African ground cherry
* Peruvian groundcherry
* Peruvian cherry
* pok pok, מאדאגאסקאר
* poha, האוואַיאי
* ras bhari, אינדיע
קליין|לינקס|די בלום פונעם פרוכט
* aguaymanto, פערו
* uvilla, עקוועדאר
* uchuva, קאלאמביע
* harankash, עגיפטן
* ליבע אין א שטייג, פראנקרייך
* Physalis, פאראייניגטע קעניגרייך (נאר די פרישע, פארטריקנטע ווערט פארקויפט אונטערן נאמען "גאלדן בערי")
* אין מדינת ישראל פלאנצט מען עס אונטערן נאמען **שלפח** אדער **דודבן אהבה**.

קליין|לינקס|אויפן בוים ארומגענומען מיטן בלעטל

## היסטאריע 
ארגינעל קומט די פרוכט פון לענדער אין צפון אמעריקע ווי פערו, קאלאמביע און עקוואדאר וואו עס וואקסט ווילד. הערשט לעצטנס האט מען עס אנגעהויבן ספעציעהל פלאנצן כדי צו פארקויפן.

אינעם אכצנטן יאהר-הונדערט האט מען עס אנגעהויבן צו פלאנצן אין ענגלאנד און אינעם אנהייב פונעם ניינצנטן יאהר-הונדערט טרעפט מען עס שוין אין צפון אפריקע.

## נוטריענטן 
* וויטעמין עי
* סי
* בּי-12

## וועב לינקען 
* די געזונט בענעפיטן פונעם בערי http://www.globalhealingcenter.com/natural-health/health-benefits-of-golden-berries/
* איבערן פלאנצן און נאך https://www.youtube.com/watch?v=bz4hyj6Qrw8
* http://renegadehealth.com/blog/2014/05/30/incan-golden-berries-10-benefits-of-a-peruvian-super-food 

קאטעגאריע:פרוכט
עיל

**עיל** (ענגליש: *Ale*) איז א סארט ביר געמאכט פון גערשטן און הייוון. אין פארגלייך צו די לאגער ביר, נעמט די עיל ביר שנעלער צו מאכן און איז עטוואס זיסער.

געווענליכע עיל אנטהאלט האפן.

## היסטאריע 
## סארטן 
* אינדיע פעיל עיל
* אלטע עיל
* בעלגישער עיל
* ברוינע עיל
* גאלדן עיל
* מילדע עיל
* סקאטש עיל
* פעיל עיל

## וועב לינקען 
* א בריטישע ארגאניזאציע פאר עיל http://www.camra.org.uk/home
* זומער ברוקלין עיל http://brooklynbrewery.com/brooklyn-beers/seasonal-brews/brooklyn-summer-ale

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
לאגער (ביר)

**לאַגער** איז א ביר וואס ווערט געיוירן אין א נידריגער טעמפעראטור . בלאסע לאגער איז פון די מערסט געטרינקענע ביר אין די וועלט. באק פילזנער און מארזען זענען סארטן לאגערס. עס איז אויך דא טינקעלע לאגערס ווי דונקעל און שווארצביר.

קאַטעגאָריע:אלקאהאלישע געטראנקען
בלאסע לאגער

**בלאַסע לאַגער ביר** איז אַ זייער א בלאַסע גאָלדענע פארב ביר. 

היינעקען לאגער ביר איז א בלאסע לאגער ביר.

קאַטעגאָריע:אלקאהאלישע געטראנקען
איינשלינגען די וועלט

**איינשלינגען די וועלט** (ענגליש: "Devour the Earth") איז א 1995 בריטישער קורצע דאקומענטארער פילם איבער די שאדן וואס די גאנצע וועלט האט פון עסן פלייש פון באשעפענישן.

די פילם ברעהנגט ארויס אז מערסטנס פון די ענווייראמענטאלע פראבלעהמען קומט צוליב די מאסן פראדוקציע פון פלייש און פיש.

עס איז פראדוצירט געווארן דורך די וועדזשיטעריען סאסייעטי.

## וועב לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt2360160/
* דער פילם אויף יו טוב https://www.youtube.com/watch?v=0b2k98YLSnk

קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:1995 פילמען
קאטעגאריע:פאראייניקטע קעניגרייך
היינעקען לאגער ביר

**הייניקען לאגער ביר** (ענגליש: Heineken Lager Beer, האלענדיש: Heineken Pilsener) איז א בלאסע לאגער ביר, מיט 5% אלקאהאל. פאבריצירט דורך הייניקן אינטערנאציאנאל.

## היסטאריע 
די הייניקן לאגער ביר איז צוערשט פאבריציהרט געווארן אום 1873. אין 1886 איז מען פארטיג געווארן מיטן אהערשטעלן דעם ענדגילטיגן רעצעפט פאר די ביר וואס איז נאך אין באנוץ ביזן היינטיגן טאג.

זינט 1975 ווערט מערסטנס פון די ברענד אהערגעשטעלט אין אמסטערדאם.

אין 2011 האבן זיי פראדוציהרט 2.74 ביליאן ליטער אלטוועלטליך.

## אויסצייכענונגען 
* גאלד מעדאל, פאריז 1875
* עהרן דיפלאומע, אמסטערדאם 1883
* גרענד פרייז, פאריז 1889

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:האלאנד
סעב-מילער

**סעב-מילער **איז די צווייט גרעסטע ביר ברענעריי נעץ נאך בוש. זי איז הויפט-קווארטיהרט אין לאנדאן.

## היסטאריע 
די פירמע גייט צוריק נאך אין 1895 ווען זי איז געוועהן באזיהרט אין דרום אפריקע. אין 1990 האט זי אנגעהויבן אינוועסטיהרן אין אייראפע.

## ברענדס 
די פירמע האט אונטער זיך איבער 150 סארטן ביר און נאך א טוץ נישט-אלקאהאלישע געטראנקען.

## וועב לינקען 
* אפיציעהלער וועב זייטל http://www.sabmiller.com/

קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
קאטעגאריע:פירמעס
קאטעגאריע:פאראייניקטע קעניגרייך
היינעקען אינטערנאציאנאל

**הייניקען אינטערנאציאנאל** איז א האלענדישע ביר פירמע, די בעלי בתים פון דער באוואוסטער הייניקן לאגער ביר און נאך 190 ברענערייען אין איבער 70 לענדער - וועלכע שטעלן צו איבער 170 ברענד'ס פון ביר.

די אימפעריע איז היינט צו טאג די דריט גרעסטע ביר-ברענעריי נעץ, נאך בוש און סעב-מילער.

## היסטאריע 
די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין 1864 דורכן צוויי-און-צוואנציג יעריגער גירארד אדריען הייניקן וועלכער האט אפגעקויפט אן עקזיסטירנדן ברענעריי אין אמסטערדאם.

די ארגינעלע ברענעריי האט זיך פארשפארט אום 1988 און איז היינט א מוזיי.

## וועב לינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל 
* זייער מוזיי בלאט

קאַטעגאָריע:פירמעס
קאַטעגאָריע:האלאנד
נתיבות באן סטאנציע

**נתיבות באן סטאנציע**  איז א באן סטאנציע פון ישראל באנען. זי געפינט זיך אין מערב זײַט פון דיר שטאט נתיבות שטאט, און באדינט די איינוואוינער פון דער שטאט. 

## היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דעם 15טן פעברואר 2015 פאר באנען אין דער צפונדיקער ריכטונג. 
בעז מען האט געענדיגט די אשקלון-באר שבע אייזנבאן־ליניע איז נתיבות געווען די דרום סוף־סטאנציע פון דער ליניע.

## באן דינסט
* רוב שעה'ן פון דעם טאג גייען ארויס איין באן א שעה קיין הוד השרון דורך ראשון לציון און תל  אביב און איין באן קיין באר שבע. די נסיעה קיין תל אביב דויערט 70 מינוט און קיין באר שבע דויערט 30 מינוט.
* אין די שפיץ שעה'ן פון טאג פארט ארויס אויך א גיכערע באן יעדע שעה וואס קומט אן אין תל אביב נאך 60 מינוט.

## רוטע
## װעבלינקען 
* נתיבות 

קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
דרשו

**דִרשו**, אדער מיט איר פולן נאמען '''דרשו ד' ועזו**, איז אן ארגאניזאציע אויפגעשטעלט געווארן אין תשנ"ח דורך הרב דוד האפֿשטעטער פון טאראנטא כדי צו פארשטערקערן לערנען תורה איבער דער וועלט. די ארגאניזאציע פירט אן פארשידענע פראגראמען, צווישן זיי:
* **קניַן הש"ס**: דער פראגראם טוט סטימוליקן בקיאות אין ש"ס. בערך 4,000 מענטשן  (פון זיי 3,000 אין ישראל). יעדן חודש האלט מען א בחינה אויף 30 דף, און יעדע פיר חדשים א בחינה אויף 120 דף.
* **הלכה**:מען לערנט אדורך דאס הלכה ספר משנה ברורה. דרשו האט ארויסגעגעבן א באזונדערע אויסגאבע פון דער משנה ברורה, און מען גייט ענדיגן דעם ערשטן מחזור אנהייב ניסן תשע"ה.
**דרשו בוקר''':  א פראגראם אין ישיבה גדולה'ס צו לערנען א שעה פאר שחרית, צוויי און א האלב בלאט גמרא א וואך. 

די אלע פראגראמען די וואס גיין אדורך די בחינות מיט ערפאלג באקומען א סטיפענדיע.

די נשיאים פון דער ארגאניזאציע זענען הרב אהרן לייב שטיינמאן, הרב גרשון עדלשטיין, הרב בערל פאווארסקי, הרב יצחק שיינער, הרב דוד כהן, הרב שמעון בעדני, און די אדמו״רים פון וויזשניץ, צאנז, מאדזשיץ און אלעקסאנדער.

קאַטעגאָריע:יידישע ארגאניזאציעס
אהבה ממבט שני

**אהבה ממבט שני** (עהנגליש: Love at Second Sight) איז א ישראלישער העברעיאישער דראמאטישער ראמאנטישער 1998 פילם רעזשיסיהרט דורך מיכל בת אדם.

## געשיכטע 
א מיידל אין תל אביב פארליעבט זיך אין א מאן וועהמען זי האט אומווילנדיג פאטאגראפיהרט. זי טרעפט עהם ביים אויפשטייגן אויף א פליגער און בעהט עהם זייער שטארק צו בלייבן רעדן מיט איהר אבער עהר אנטזאגט ווייל ער קען איהר נישט.

אין די לעצטע מינוט דרייעט עהר זיך צוריק און גייט איהר אויפזוכן.

## שפיהלער 
* מיכל זוארץ
* יוסי ידין
* אלון אבוטבול
* נתן כוגן
 

## וועב לינקען 
* http://www.imdb.com/title/tt0162843/?ref_=ttpl_pl_tt
* http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/loveatsecondsight.htm
* http://www.habama.co.il/Pages/CinemaFilm.aspx?Subj=4&Area=6&EventId=7913
* http://movies.walla.co.il/movie/456/%E0%E4%E1%E4_%EE%EE%E1%E8_%F9%F0%E9 
* http://www.locatetv.com/tv/jewish-film-festival/8706142 
* http://www.israelfilmcenter.org/israeli-film-database/films/love-at-second-sight 

קאטעגאריע:העברעאיש-שפראכיגע פילמען
קאטעגאריע:ישראל פילמען
קאטעגאריע:1998 פילמען
קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען
קאַטעגאָריע:ראמאנטישע פילמען
הכז יאר

א **הכז יאָר** איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט הכז הייבט אן דאנערשטיק (**ה**, דער פינפטער טאג פון דער וואך), איז "כסדרה" (**כ**) דאס הייסט חשוון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט שבת (**ז**). א יאר פון סארט הכז איז א פשוט יאר (נישט קיין עיבור יאר) און איז לאנג 354 טעג, מיט 51 שבתים.

א הכז יאר איז דער מערסט פארשפרייטער סארט יאר, און פאסירט אין 18% פון אלע יארן. לעצטנס האט פאסירט א הכז יאר אין ה'תשע"ב, ה'תשע"ה און ה'תשע"ח.

## ימים טובים
*אין א הכז יאר געפאלט ראש חודש אום שבת דריי מאל: ראש חודש מרחשון געפאלט פרייטיק און שבת, ראש חודש ניסן געפאלט שבת און ראש חודש אלול געפאלט שבת און זונטיק.
* חנוכה געפאלט פון מיטוואך ביז מיטוואך, מען צינדט דאס ערשטע ליכטל דינסטיק אוונט. 
* ט"ו בשבט געפאלט מיטוואך.
* פורים געפאלט דאנערשטיק (אין ירושלים פרייטיק). 
* ל"ג בעומר געפאלט דאנערשטיק. 
* שבועות געפאלט זונטיק (אויך מאנטיק אין חוץ לארץ). 

## פאסט טעג
* צום גדליה ווערט נדחה צו זונטיק, עשרה בטבת געפאלט דאנערשטיק, אסתר תענית געפאלט מיטוואך, תענית בכורות געפאלט פרייטיק, און שבעה עשר בתמוז מיט תשעה באב זענען ביידע נדחה פון שבת צו זונטיק.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישער לוח
רויטע ראשען

**רויטע ראָשען** (ענגליש: Red Russian) איז א קאקטעיל וואס ווערט געמאכט מיט אייניגע טיילן וואדקע און א רויטע ליקער. צומאל קארשן ליקער אדער סטראבערי שנאפס, מען קען אויך נוצן א רויטע זאפט ווי קרענבערי אדער פאמידארן.

עס ווערט געווענליך סערוויהרט מיט אייז, אבער קען אויך סערוויהרט וועהרן ווארעם.

ביי די צווייטע וועלט קריעג, האט מען אין די ראטן פארבאנד גענוצט בלוט פון קיהען עס רויט צו מאכן.

## וועב לינקען 
* http://www.drinksmixer.com/drink7023.html 
* https://www.youtube.com/watch?v=RxX0X_Qi_Nc
* http://www.thedrinkshop.com/cocktails/cocktail_detail.php?cocktail_id=1002 

קאטעגאריע:קאקטיילס
קאטעגאריע:רוסלאנד