באקער יידישער קולטור-געזעלשאפט "אלף"

**באקער יידישער קולטור-געזעלשאפט "אלף"** (רוסיש: *Бакинское общество еврейской культуры «Алеф»*; העברעאיש: *אגודת התרבות היהודית "אלף" בבאקו*) איז געווען די ערשטע לעגאלע יידישע ארגאניזאציע אין באקו, אזערביידזשאן, אין דער תקופה פון דער פערעסטרויקע. די געזעלשאפט האט עקזיסטירט פון 1988 ביז 1999.

"אלף" האט געדינט ווי דער הויפט צענטער פארן לערנען העברעאיש (אולפן) און צוגרייטן די יידן פון באקו (סיי אשכנזישע, סיי בארג-יידן) צו דער עליה קיין ישראל.

## געשיכטע 
### גרינדונג 
נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה איז דאס יידישע קולטור-לעבן אין באקו כמעט אינגאנצן פארשוואונדן צוליב דער סאוועטישער פאליטיק. אין 1987 האט דער אקטיוויסט וולאדימיר פארבער באקומען א דערלויבעניש צו עפענען די ערשטע לעגאלע העברעאיש-קורסן אין קלוב "אודארניק".

אין נאוועמבער 1988 האבן די תלמידים פון די קורסן (יעווגעני סוכאלוצקי, מארק מישנע, משה דווארקין, לעוו פוקס און אנדערע) געגרינדעט א גרעסערן אולפן אינעם קולטור-פאלאץ "אזערעלעקטראמאש". דאס איז געווארן דער יסוד פאר דער געזעלשאפט "אלף". אין מיי 1989 איז די ארגאניזאציע רעגיסטרירט געווארן אפיציעל אלס "געזעלשאפט פון ליבהאבער פון דער יידישער קולטור".

די הויפטקווארטיר האט זיך געפונען אין צוויי צימערן אויף דער גאס פיאטר מאנטין 127 (היינט: אלאווסאט גולייעוו), לעבן דעם אפיס פון אוויר (OVIR), וואס איז געווען סטראטעגיש וויכטיק פארן העלפן יידן מיט עמיגראציע-דאקומענטן.

### קאנפליקט מיט דער פרעסע 
אין 1989 האט די צייטונג "באקינסקי ראבוטשי" (דער באקער ארבעטער) פארעפנטלעכט אן ארטיקל קעגן דעם קלוב, באשולדיקנדיק אים אין ציוניזם. די געזעלשאפט האט געצוואונגען די צייטונג צו דרוקן אן אפלייקענונג, וואס האט געדינט ווי א רעקלאמע פארן קלוב.

## טעטיקייט 
### בילדונג און קולטור 
די הויפט טעטיקייט איז געווען דער **אולפן**. בערך 2,000 מענטשן האבן זיך געלערנט העברעאיש אין די קורסן. מען האט געניצט די פאפולערע לערנביכער "עברית חיה" און "אני יודע". אין 1991 זענען די קלאסן פארברייטערט געווארן אין דער שולע נומער 8 מיט לערערס פון ישראל. עס האט אויך פונקציאנירט א ביבליאטעק און א ווידעא-לעקטאריום וואו מען האט געוויזן פילמען וועגן ישראל (למשל "מבצע יונתן").

### בית"ר יוגנט-באוועגונג 
אין קלוב איז געגרינדעט געווארן א לאקאלער צווייג פון דער ציוניסטישער יוגנט-באוועגונג "בית"ר". די גרופע איז אנגעפירט געווארן דורך לעוו אגארונאוו. די יוגנטלעכע האבן געלערנט די תורה פון זאב זשאבאטינסקי, געטראגן ספעציעלע אוניפארמען און געהיט אויף דער ארדענונג ("זיכערהייט") בעת קהילה-אונטערנעמונגען.

### הילף פאר עולים 
ווען די מאסן-עליה האט זיך אנגעהויבן אין די 90ער יארן, האט דער קלוב ארגאניזירט א "וואלונטירן-בריגאדע" (לאסט-טרעגערס) וואס האבן געהאלפן משפחות צו פאקן און לאדן זייערע זאכן אין קאנטיינערס. דער קלוב האט אויך אויפגענומען שליחים פון נתיב, דער יידישער אגענטור (סוכנות) און דעם העברעאישן אוניווערסיטעט.

### פובליקאציעס 
די געזעלשאפט האט ארויסגעגעבן אן אייגענעם בולעטין "אני יודע" און דעם זשורנאל "אלף" (מיט א צירקולאציע פון 50 עקזעמפלארן).

## סוף פון דער ארגאניזאציע 
אין יאנואר 1990, בעת די ראיאטן אין באקו ("שווארצער יאנואר"), האט די געזעלשאפט געהאלפן עוואקואירן יידישע משפחות. אין דעם יאר אליין זענען 7,000 יידן ארויסגעפארן פון באקו קיין ישראל.

ביזן סוף 1990 זענען רוב גרינדער און לערער ארויף קיין ישראל. די פירערשאפט איז אריבער צו דוד שליאַכאווסקי (1990–1997) און שפעטער צו אלעג רובינאוו (1997–1999). די ארגאניזאציע האט ממשיך געווען מיט קולטור-אקטיוויטעטן ביז זי איז אפיציעל ליקווידירט געווארן אין 1999, ווען נייע ארגאניזאציעס ווי חב"ד און סוכנות האבן איבערגענומען די טעטיקייט.

## וועבלינקען צו אנדערע שפראכן 
* [רוסיש (הויפט ארטיקל)](https://ru.wikipedia.org/wiki/Бакинское_общество_еврейской_культуры_«Алеф»_(1988—1999))
* העברעאיש
* ענגליש
* אזערביידזשאניש
* דזשוהורי (לאטיין)
* דזשוהורי (קיריליש)

קאטעגאריע:יידישע ארגאניזאציעס
קאטעגאריע:באקו
קאטעגאריע:יידנטום אין אזערביידזשאן
קאטעגאריע:בית"ר
קאטעגאריע:געגרינדעט 1988
קאטעגאריע:פארשוואונדן 1999