open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
מעריצים

קליין|פאַנס בייַ אַ רעציטאַל אין בוענאָס עריז, ארגענטינע
א **מַעריץ** איז א פֿאנאטישער שטיצער אדער אנהענגער, אויף ענגליש א פען (fan), א סימפאטיקער ליבהאבער און נאכלויפער נאך א געוויסן ארטיסט, זינגער, פירער, ספארטלער, שפילער.

מעריצים וועלן אסאך מאל טוהן מאדנע זאכן, צו צייגן זייער סימפאטיע פאר זייער באליבטן, וואס זיי שעצן אזוי שטארק. און אויטאמאטיש וועלן זיי זיך קליידן און ארויסצייגן מיט ספעציעלע צייכענס וואס זאל אויסרופן זייער שטיצע צו אים.

היינט זענען דא אינעם סאציאלע מעדיע, ספעציעלע וועבזייטלעך, פאר גרויסע שטערנס, וואס זייערע שטיצער שרייבן זיך איין דארט, און עס קען צוקומען צו אסטראנאמישע נומערן.

קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
קאַטעגאָריע:פארוויילונג
בערעלע

**בערעלע** איז א יודיש קינדער בוך געשריבן דורך נחום כאַנין און ארויסגעגעבן דורכן פארלאג קינדער-רינג ביי בילדונגס-קאמיטעט פון דעם ארבעטער רינג אין יאר 1938 אין ניו יארק.

עס איז געדרוקט ביים טשעלסי יוניאן דרוקעריי. די אכט-און-פערציג צייכענונגען זענען געמאָלן דורך נאטע קאזלאווסקי.

דאס בוך אנטהאלט 128 זייטן.

עס איז איבערגעזעצט געווארן אויף העברעאיש דורך שלמה שנהוד, און ערשינען דורך הוצאת י"ל פרץ אין תל אביב אין יאר 1960.

## געשיכטע 
א מעשה פון אן ארעם יינגל אין א שטעטל אין רוסלאנד, א זון פון א שוסטער וואס איז אויסגעוואקסן א קעמפער פארן בונד און פאר בירגער-גלייכרעכטיגקייט קעיגן צאריזם.

## כאראקטערן 
* לייבל דער שלאָסער
* קאַטיע
* מומע כאַשע

## וועבלינקען 
* ביי גוגל ביכער https://books.google.com/books/about/%D7%91%D7%A2%D7%A8%D7%A2%D7%9C%D7%A2.html?id=A3A2AAAAMAAJ
* ביים יידישער ביכער-צענטער http://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc208091/spb-nybc208091

קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע קינדער ביכער
קאטעגאריע:ביכער ערשינען אין 1938 אין ניו יארק
קאטעגאריע:יידישע ביכער וואס זענען איבערגעזעצט געווארן אויף העברעאיש
וועלט פּרעמיער

דאס מיינט אז עס ווערט געוויזן דאס ערשטע מאל אין די עפענטליך, פאר א ריזן פארזאמלונג. געווענליך ביי א פעסטיוואל.

ווי א שטייגער, איינע פון די גאר גרויסע אלוועלטליכע פעסטיוואלן, איז דער טאָראָנטאָ אינטערנאַציאָנאַלע פֿילם-פֿעסטיוואַל, ווי עס ווערן אויפגעשפילט צום ערשטן מאל, די גאר טייערע קוואַליטעט פילמען.

קאטעגאריע:פעסטיוואלן
יאפפעד

**יאַפֿפֿעד** (און ענגליש: **YAFFED**) (יונגע אַדוואָקאַטן פֿאַר א יושרדיגן חינוך) איז אַן ארגאניזאציע וועלכע באַשטייט פון א גרופּע אקטיוויסטן, נושרים וועלכע זענען אוועקגעפאלן מתוך מחנינו, און האבן זיך גענומען א מיסיע, צו פארוואנדלן אלע מוסדות התורה צו פשוט'ע פובליק שולעס היל"ת. אזוי ווי דאס ניו יארקער געזעץ פארלאנגט.
 

## היסטאריע 
יאַפפעד איז געגרינדעט געווארן דורך נפתלי מאסטער, אַ געוועזענער בעלזער חסיד. מאָסטער איז אויפגעוואקסן אין באָראָ פּאַרק, ברוקלין, אין אַ חסידישער משפּחה פון זיבעצן קינדער. ייִדיש איז זייַן מוטער שפּראַך.

## מיסיע 
די הויפט ציל פון יאפפעד איז אז די קינדער זאלן באקומען אזא חינוך וואס זאל זיי מאכן רייף - און עפענען די קעפ - און זיך באקענען מיט די דרויסענדיגע גוי'אישע אפענע וועלט און קולטור, כדי דאס זאל אים צוברענגן ער זאל זיך אויסמישן און אפלאזן דעם חרדישן לעבענסשטייגער און אליינס קענען אויסוועלן אויב ער וויל זיין א שומר תורה ומצות אדער נישט.. לויט די ארגענעזאציעס פארשטאנד וואס די ניו יארק סטעיט געזעץ איז, לויט די דזשואיש וויק איז פארלאנגט פון פובליק שולעס אוועקצוגעבן 5 שעה פאר בילדונג ווען און די היימישע מוסדות געט מען קוים אוועק 90 מינוט און פאר בחורים העכער 13 איז נישט דא קיין שום וועלטלעכע בילדונג

לויט נפתלי מאסטער, איז יאפפעד'ס סטראַטעגיע "צו מאכן מענטשן פון די חסידישע קאמיונטי ארויסצוקומען און פאָדערן אַ ענדערונג אין דעם יעצטיגע בילדונג סיסטעם, ווי 14יעריגע בחורים פאַרברענגען 14 שעה אַ טאָג אָן לערנען אַ וואָרט פון ענגליש, מאטעמאטיק, וויסנשאפט, היסטאריע אָדער געאגראפיע."

וואו זיי שרייבן גייען זיי דאס אדורכברעכן מיט דריי שפיצן:
* ארבעטן אויף די גאווערמענט מיטן געזעץ,
* לייגן דרוק דורך מידיע איינפלוס,
* טרעפן מענטשן פון אינעווייניג וועלכע זאלן זיין גרייט צו מאכן 'טשעינדזש'.

## רעפערענצן 
עס שטייען ריזיגע מולטי מיליאן דאלערדיגע אפיקורס'ישע ארגאניזאציעס, מיט אויסטערלישע איינפלוס אויף רעגירונגס באאמטע און אויף די מידיע, וואס שטופן אונטער די גאנצע שמד אפאראט. אויסצופירן דעם פלאן האבן זיי פאר דעם צוועק אפירגענומען אן אלטן געזעץ, וועלכע זאגט אז אלע קינדער וואס זייערע עלטערן ווילן יוצא זיין די law Education Compulsory - חובת חינוך, מיטן שיקן אין א פריוואטע שולע, דארפן באקומען א 'סאבסטענשאלי עקוויווילענט' חינוך צום פובליק סקול.

## וועב לינקען 
קאַטעגאָריע:יידישע ארגאניזאציעס
קאטעגאריע:ניו יארק
קאַטעגאָריע:חסידות
שולי ראנד

**שלום (שולי) יוסף ראנד** (געב׳ ב' אדר א' ה'תשכ"ב, דעם 6טן פעברואר 1962) ישראלישער אקטיאר און זינגער.

שולי איז דער זון פון פראפעסאר יעקב ראנד און זיין ווייב בלהה (פייערשטיין).
## חיים אישיים
אין די אנהייב 90ער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט איז ער געווען דער שותף פון דער אקטריסע רונית אלקבץ. דערנאָך האָט ער חתונה געהאַט מיט דער אַקטריסע און רעזשיסאָר מיכל בת שבע דנינו-ראַנד, און די צוויי זענען עלטערן פֿון זיבן. אין 2015 ה'תשפ"ב האט ער חתונה געהאט מיט נאך א פרוי מיט דער רשות פון 100 רבנים, צופית גרנט א דירעקטאר און פובליק פיגור.

קאטעגאריע:יידישע אקטיארן
קאטעגאריע:פילם אקטיארן

קאַטעגאָריע:בעלי תשובה
נפתלי מאסטער

**נפתלי מאָסטער** (געבוירן 1986) איז א געוועזענער בעלזער חסיד און דער מייסד פון  דער יאפפעד ארגאניזאציע, וואס איז געווידמעט צו אויפהעצן די ניו יארקער רעגירונג צו פארלאנגען אז די קינדער אין די חסידישע חדרים זאלן באקומען א בילדונג אין געוויסע סעקולערע געביטן.

## יונגע יארן
מאָסטער איז אויפגעוואקסן אין באָראָ פּאַרק, ברוקלין, אין אַ חסידישער משפּחה פון זיבעצן קינדער. ייִדיש איז זייַן מוטער שפּראַך.

מאסטער פירט א העסליכע מערכה אויפן לעגאלן פראנט אקעגן חרדישע מוסדות אין ניו יארק וואס לערנען נישט די פארלאנגטע לימודי חול וואס די רעגירונג געזעץ פארלאנגט. די מוסדות וואס ער באקעמפט נעמען אריין נאנט צו 200,000 קינדערלעך.

מאסטער זאגט אז אסאך עלטערן וואס שיקן די קינדער אין היימישע מוסדות שטיצן זיין מערכה, נאר זיי האבן מורא ארויסצוקומען בפרהסיא צוליב די קאנסעקווענצן וואס דאס קען זיי ברענגען.

עס זענען פארהאן וואס זענען מסכים מיט זיין טענה אז מ׳דארף פארבעסערן די סעקולערע לימודים אין די היימישע מוסדות, זיי האבן אבער טענות אויף מאסטער׳ס צוגאנג צו דער מערכה, ווייל ער ווייזט ארויס א גרויסן האס צו די חרדים, ווי לדוגמא ווען די חברת שומרים האט זיך פארפלאנטערט אין א לעגאלן ענין מיט א גוי וואס איז פונקט געווען געי  צוליב א איבערפאל וואס זיי האבן געמאכט אויף אים ווייל לפי זייער אפשאצונג איז ער געווען פארדעכטיגט האט מאסטער ארויסגעשיקט אויפדעם א טוויט: מ׳זעט אז זיי האבן נישט קיין מאראל און דאס קומט צוליב דעם וואס זיי האבן נישט קיין געהעריגע אויסבילדונג.

## זעט אויך 
## רעפערענצן
## וועבלינקען
קאַטעגאָריע:חסידים
קאַטעגאָריע:עסקנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
וואטפארד קנופ באן סטאנציע

**וואטפארד קנופ** (ענגליש: *Watford Junction*) איז א נעצווערק באן סטאנציע אין וואטפארד, הארטפארדשיר אויף דער מערב בארטן הויפטליניע. די סטאנציע ווערט אויך באדינט דורך דער וואטפארד ליניע פון לאנדאנער איבערגרונט און דורך באנען אויף דער עבי ליניע קיין סט אלבאנס. אויך פארן באנען קיין  און  אריבער דער מערב לאנדאן ליניע.

## היסטאריע 
די סטאנציע האט געעפנט דעם 5טן מיי 1858 אנשטאט וואטפארד סטאנציע וואס איז געווען ווייט 200 מעטער פון דער היינטיקער סטאנציע. 

די סטאנציע איז געווען באדינט דורך דער בעקערלו ליניע פון לאנדאנער אונטערגרונט פון 16טן אפריל 1917 ביזן 24סטן סעפטעמבער 1982.

## באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט דורך עטלעכע באן אפערירן פירמעס. די באדינונג א גאנצן טאג (נישט שפיץ שעה׳ן) איז:

### לאנדאנער איבערגרונט 
* 3 באנען א שעה קיין לאנדאן יוסטאן (אלע סטאנציעס)

### לאנדאן נארדוועסטערן אייזנבאן 
* 7 באנען א שעה קיין לאנדאן יוסטאן 
* 2 באנען א שעה קיין טרינג
* 2 באנען א שעה קיין בירמינגהאם ניו סטריט
* 1 באן א שעה קיין נארטהאמפטאן
* 2 באנען א שעה קיין מילטאן קינס
* 1 באן יעדע 45 מינוט קיין סט אלבאנס עבי

### סאדערן
* 1 באן א שעה צפונדיק קיין מילטאן קינס
* 1 באן א שעה דרומדיק קיין מזרח קרוידן

### ווירדזשין באנען 
* 1 באן א שעה קיין 
* 1 באן א שעה קיין לאנדאן יוסטאן (נאר אראפשטייגן)

## גאלעריע 

File:Watford Junction stn slow mainline platforms look north.JPG|הויפטליניע פעראן קוקנדיק צו צפון
File:Watford Junction stn slow mainline platforms look south.JPG|הויפטליניע פעראן קוקנדיק צו דרום
טעקע:Watford Junction stn London Overground roundel above buffers.JPG|פעראן רונדל

## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
דארא בלאך

**דאראַ בלאך** (1902-יולי 1976) איז געווען איינע פון די פארכאפטע יידן אויף דעם ער פראנס עראפלאן וואס פאלעסטינער טעראריסטן האבן געכאפט און געמאכט לאנדן אין אוגאנדע. זי איז געהרג׳עט געווארן אויפן באפעל פון אידי אמין, דעמאלסט פרעזידענט און דיקטאטאר פון אוגאנדע.

## געשיכטע
דארא בלאך איז געבוירן געווארן אין 1902 צו איר פאטער יוסף פיינבערג, איינער פון די גרינדער פון ראשון לציון און זיין ווייב בתיה.
זי האט געהייראט אהרן בלאך.

דארא בלאך האט געהאט סיי ישראלישע סיי בריטישע בירגערשאפט. זי איז געווען א פאסאזשיר אויפן ער פראנס פליגער 139 פון בן גוריון פליפעלד קיין פאריז, זונטיק 27סטן יוני 1976. אונטערוועגס האט דער עראפלאן געלאנדעט אין אטען. דארט האבן פאלעסטינער טעראריסטן געכאפט דעם עראפלאן און געהייסטן פליען קיין בענגאזי, ליביע. דארט איז דער עראפלאן געבליבן זיבן שעה, און מען האט אנגעפילט מיט מער ברענשטאף און אויך זענען נאך טעראריסטן ארויפגעקומען אויפן עראפלאן. זיי האבן געהייסן דעם קאפיטאן פליען קיין קאמפאלא, אוגאנדע. עטלעכע טעג האבן זיי געזוימט דארט. דארא בלאך האט זיך דערשטיקט אויף א הינדל ביין און מען האט זי געשיקט אין שפיטאל אין קאמפאלא.

ווען מען האט באפרייט די פארכאפטע יידן אין דער ענטעבע אפעראציע האט דער פרעזידענט אידי אמין געהייסן מערדן דארא בלאך. איר קערפער האט מען נישט ארויסגעלאזט פון לאנד נאר דריי יאר שפעטער נאכדעם וואס מען האט אידי אמין פארטריבן פון אוגאנדע.

דארא בלאך האט איבערגעלאזט דריי זין, דער עקאנאמיסט אילן הרטוב (וואס איז אויך געווען איינער פון די פארכאפטע אויפן עראפלאן), דניאל בלאך (א זשורנאליסט) און יצחק בלאך.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן
רפאל נעריצך

'*רפאל נעריצך* איז א יודישער ערציילונג וועהגן א יוד א סטאליער פון א קליין שטעטל אין אייראפע וואס האט אימיגרירט אין אמעריקע און ווי ער באקענט זעך מיטן נייעם אופן פון פאבריצירן מעבל אין א פאבריק, געשריבן דורך אב. קאהאן.

דאס ווערק איז צוערשט ערשינען אינעם וועכנטלעכן ארבעטער צייטונג אין יאר 1894. א יאהר שפעהטער איז עס איבערגעדרוקט געווארן אין דער טעגלעכער אבענד בלאט. א קורצע צייט דערנאך איז עס ארויסגעגעבן געווארן פון פאראייניגטע אמעריקאנער ארגאניזאציעס אין א בוך פארעם אין צוויי טיילן וועלכע איז אויך פארשפרייט געווארן אין רוסלאנד.

אין 1907 איז עס פונדאסניי איבערגעדרוקט געווארן, מיט פארבעסערונגען און הוספות, אין צעהן-טויזנט עקזעמפלארן און ווען דאס איז אויסגעגאנגען איז עס געדרוקט געווארן נאכאמאל דורכן מחבר אין אין יאר 1912 און שפעטער אין 1917 צום זעקסטן מאל.

די פערטע אויסגאבע אנטהאלט איין-און-צוואנציג קאפיטלען מיט א גלאָסאַר פין יידיש-ענגלישע ווערטער און אויסדרוקן, צוזאמען איז עס 206 זייטן. עס איז ארויסגעלאזט געווארן פון די פינפטע אויסגאבע וועלכע באשטייט בלויז פון 199 זאהטן.

## געשיכטע 
## וועבלינקען 
* דער 1912 אויסגאבע

קאטעגאריע:יידישע ביכער
קאַטעגאָריע:סאציאליזם
סאנדאנס

**סונדאַנס פֿילם פֿעסטיוואַל** (ענגליש: *Sundance Film Festival*) איז דער גרעסטער זעלבשטענדיגער פילם-פֿעסטיוואַל אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן.

דער פעסטיוואל קומט פאר אין די צוויי שטעט פארק סיטי און סאלט לייק סיטי, אין יוטא איין מאָל אַ יאָר אין יאנואר, אוואו עס ווערן אויפגעשפילט די בעסטע נייע פילמען, קורצע און לענגערע, און ענליכעס.

צווישן א צאל פון איבער פיר טויזנט נייע פילמען, ווערט אויסגעקליבן ביילייפיג העכער 60 בעסטע פילמען, און דאס ווערט מיינסטנס געצייגט ביים טייערן פעסטיוואל. עס ווערט געשאצט, אז ווען מ'זאל אויסציען אלע פילמען וואס ווערן אויפגעשפילט דארט, וועט עס זיין 3000 מייל לאנג.

דער פֿעסטיוואַל ערהאַלט א פאַרמעסט, צווישן די גאר בעסטע דראמעס און אייגנ'פראדוצירטע דאָקומענטאַריעס, און לויט דעם ווערט געשאנקן די אויסצייכענונגען. אבער עס ווערט אויך פארטיילט געוויסע פרעמיען, נישט אין ציל פונעם פארמעסט.

די 10-טאָג פֿעסטיוואַל ברענגט איבער 50,000 באטייליגער, צו פּאַרק סיטי, יוטאַ, יעדעס יאר אום יאנואר, צו פייַערן די  פאכמאנישע אַרבעט, פון די צענדליגע אומאפהענגיקע געשיכטע ערציילונגען אין פילם.

=היסטאריע=
דער פֿעסטיוואַל נאמען 'סונדאנס', ווערט גערופן נאָכן פילם כאַראַקטער אינעם פילם: 'בוטש קאַסידי און דאס סונדאַנס קינד' (Butch Cassidy and the Sundance Kid), וואס דער גרינדער פון דעם פעסטיוואל - דער אַקטיאָר און דירעקטאָר ראבערט רעדפֿארד, האט אין דעם געשפילט.

אין 2016, האט דער פֿעסטיוואַל געצויגן 46,600 באטייליגטע, וואס האט געשאפן 143.3 מיליאן דאלאר, אין די עקאָנאָמישע טעטיקייט אין יוטא, און געבט 1400 לאקאלע ארבייטס מיטלען.

פֿאַרן 2017 פֿעסטיוואַל, זענען 113 לענגערע פֿילמען געווארן אויסגעקליבן, פארטרעטנדיג 32 לענדער, און 37 ערשטער-מאָל פילם-מאַכערס, דערין זענען פארהאנען 20 אין פאַרמעסט.

די פֿילמען זענען אויסגעקליבן פון 13,782 איינגעגעבענע פילמען, דערין 4,068 לענגערע פֿילמען און 8,985 קורץ-פֿילמען. 2,005 לענגערע פילם פון די פאראייניגטע שטאטן, און 2,063 זענען געווען אינטערנאַציאָנאַלער פילמען. אַכט און נייַנציק פֿילמען אין דער פֿעסטיוואַל וועט זיין וועלט פּרעמיערן.

אין יאר 2017 איז דער **יידישע פילם**, מנשה, אויך געווארן אויסדערוועלט, אינעם קאטעגאריע 'נעקסט' - אייגענע פילמען; צווישן די זעכציג אויסדערוועלטע לאנגע פילמען, און זיך אויסגעצייכנט אלץ איינס פאר די בעסטע פילם אינעם פעסטיוואל.

## וועבלינקען
* דאס אפציעלע וועבזייַטל פון דעם פֿעסטיוואַל

קאטעגאריע:פעסטיוואלן
אברהם דוד גליק

**אברהם דוד גליק** פון קרית יואל, (נפטר כ״ז שבט ה'תשע"ב) איז געווען אַ ספרא רבא.

## ספרים 
ער האָט זוכה געווען צו פאַרפּאַסן אסאך ספרים, וואס טויזנטער אידן זענען באַהאַוונט געוואָרן אין די מנהגי קודש פון סאטמארער רבי'ן זי"ע דורך זיינע פילצאָליגע חיבורים, דהיינו: - **"סידורים לימות החול ולשבת ויום טוב"** - וואס אין יענע יארן ווען ער האט אנגעהויבן איז עס געווען אן עבודת הפרך און נישט אזוי גרינג ווי די היינטיגע מאשינען - וואס ער האט ב"ה די זעלטענע זכיה דאס אז צענדליגער טויזענטער אידן האבן געדאווענט אין זיינע סידורים במשך די אלא יארן, און טוען נאך טאג טעגליך דאווענען צום בוכ"ע דריי מאל א טאג אין זיינע סידורים, וואס איז זיכער א גרויסער זכות פאר זיין נשמה. און ווי אויך די הערליכע - **"זמירות לשבת ויו"ט ומנהגי קודש",** די הערליכע  - **"מחזורים דברי יואל על מועדי השנה",** וואס די אלע אויבערדערמאנטע זאכן איז געווען פונעם ערשטן סארט מיטן היימישן נוסח פון רביה"ק זי"ע וואס האט אסאך גרינגער געמאכט פאר אנ"ש, - **"הגדה של פסח - סאטמאר - ומנהגי קודש",** א יופי פון אן ארבעט וואס ער האט ארויסגעגעבן אין זיין לעצטן יאר. - **"סדר סליחות ומנהגי קודש", - "הושענות והקפות ומנהגי קודש", - "הדלקת נר חנוכה ומנהגי קודש", - "סדר ימי הפורים ומנהגי קודש",** ווי אויך די בארימטע - **"מחזורים מועדי קדשיך"** אויף די מועדי השנה, אין א קלענערן פארמאט גרינגער צו האלטן, און דאס איז נאך ביזן היינטיגן טאג דער איינציגסטער סארט מחזור מיטן היימישן נוסח וואס מען דארף נישט ארוממישן ביים דאווענען וואס דער עולם און אויך ספעציעיל די קינדער און בחורים האבן דערפון זייער הנאה.

די אלע אונטערנעמונגען האט ער מוציא לאור געווען כלול בהדרו וביופיו, מיט גאר שיינע נייע גרעסערע אותיות. און אזוי ווייטער האט ער ארויסגעגעבען אנדערע חיבורים ווי - **"הבית בהבנותו"** א הערליכע חיבור בעניני נישואין במשנתו של רבינו, וואס יעדער וואס מאכט חתונה א קינד זוכט דאס צו האבן און מען רירט זיך נישט אן דעם. - **"אגרות מהרי"ט" ח"א** - אוסף מכתבי קודש של רבינו, און אויך ספר - '''"זכר צדיק לברכה" ד' כרכים''' - פריש אויפגעדעקטע עובדות און סיפורים פונעם רבין זי"ע וכו' וכו'. עס פארמאגט טויזנטער סיפורי קודש וואָס דער מו"ל ז"ל האָט געזאַמלט לאַנגע יאָרן מפיהם ומפי כתבם פון ערשט-האַנטיגע קראַנטע מקורות, און ער איז געווען באקאנט ביים עולם מיט זיין אמת'דיגקייט פון שרייבן מעשיות מיט שטארקע קלארע מקורות און ווי אויך שרייבן פונקטליך, עס זאל ווערן אראפגעברענגט אויפן פאפיר דאס מערסטע אקוראט וואס נאר מעגליך, למען ידעו דור אחרון בנים יולדו צדיק מה פעל, און וויפיל מאל איז געווען מעשיות וואס נאך לאנגע טירחות און טירדות האט ער מחליט געווען אז ער קען נישט פעסטשטעלן יעדע ריר פון די מעשה און דאס דארף בלייבן בשב ואל תעשה, און אזוי איז יעדע מעשה געמאסטן געווארן אויפן גרעסטן אחריות'דיגן פארנעם.

קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:מחברי ספרים
אונטערטיטל

קליין|אונטערטיטל ביי א פילם. א מקף ווייזט אז א צווייטער מענטש רעדט.
**אונטערטיטלען** אדער **אונטערקעפלעך** () אין פילמען, טעלעוויזיע פראגראמען, ווידעא שפילן און דאס גלייכן, זענען ווערטער געוויזן ביים אונטערשטן טייל (אדער אונטער) דעם עקראן וואו עס שטייט געשריבן די ווערטער וואס מען רעדט.

עס שרייבט זיך אויף דערונטער, און ס'דא געווענליך עטלעכע שפראכן פון וואס צו וועלן.

דאס ווערט געמאכט פאר צוויי צוועקן: ערשטנס פאר פרעמדע מענטשן וואס קענען נישט די שפראך וואס מען רעדט, טוט מען איבערזעצן אין די אונטערטיטלען.
צווייטנס, פאר טויבע מענטשן און די וואס הערן נישט גוט, אז זיי זאלן קענען נאכפאלגן וואס מען רעדט.

היינט איז געווארן אזוי אז ווען מען מאכט א פילם קומט עס מיט, ווייל מען האט אנגעהויבן מאכן אינטערנאציאנאלע פילמען, אויף דער נאטיווער שפראך פון יענעם לאנד, וואס איז מער נאטירליך צו יעדער געשיכטע, און די באשויער לייענען די אונטערטיטלען און פארשטייען דעם קאנצעפט.

קאטעגאריע:פילמען
קאַטעגאָריע:איבערזעצונג
קריס קאלומבוס

קליין|קריס קאלומבוס
**קריס יאזעף קאָלומבוס** (ענגליש: *Chris Joseph Columbus*, געב׳ דעם 10טן סעפטעמבער 1958) איז אן אמעריקאנער רעזשיסאר, באקאנט אלץ דער וואס האט ארויסגעגעבן די ערשטע צוויי פילמען אין דער "הארי פאטער" פילם סעריע, און אויך "אליין אין שטוב", "פארלוירן אין ניו יארק", און נאך.

קאטעגאריע:רעזשיסארן
קאטעגאריע:פילם פראדוצירער
וויני-דער-פו (יידיש בוך)

**וויני-דער-פּו** איז א יידיש-שפראך קינדער בוך באזירט אויפן בארימטן ענגלישן בוך מיטן זעלבן נאמען פון אלאן אלעקסאנדער מילן. דאס בוך איז געווארן געשאפן און ארויסגעגעבן דורך לעאנארד וואלף אין ניו יארק אינעם יאר 2000.

ס'איז שטארק באזירט אויף די ארגינעלע ערציילונגען אין די "פּו" ביכער, אבער האט פאָרט אייגענע באגריפן פין דער יידישער געשיכטע און ליטעראטור. דערפאר קען עס וואויל פאררעכנט ווערן אלס אייגענע ווערסיע און נישט בלויז אן איבערזעצונג.

כאטש וואס די שפראך איז יידיש, איז כמעט דאס גאנצע בוך געשריבן אין לאטיינישע בוכשטאבן; אויסער א שטיקל ביים אנהייב פון יעדן קאפיטל - בערך א האלבער בלאט - וואס איז געשריבן מיט לשון קודש'דישע אלף בית.

די צייכענונגען זענען די ארגינעלע פון ערנעסט ה. שעפּאַרד.

דאס בוך אנטהאלט בסך הכל 173 זייטן.

## אינהאלט 
פאלגנד זענען די צען קאפיטלען אינעם בוך:

* קאפיטל איינס: אין וועלכן מיר באקענען זעך מיט וויני-דער-פו און מיט עטלעכע בינען, און ס'הייבן זעך אן די מעשיות.
* קאפיטל צוויי: פּו גייט צו גאסט און קימט אן צו אַן ענגער פלאץ.
* קאפיטל דריי: פו און חזירל גייען אויף א געיעג און כאפן שיער-נישט א וויזעלע.
* קאפיטל פיר: איאַ פארלירט אן עק און פּו געפינט אן עק.
* קאפיטל פינף: חזירל באגעגנט א העפֿאַלומפּ
* קאפיטל זעקס: איאַ האט א געבורטסטאג און באקומט צוויי מתנות.
* קאפיטל זיבן: קאַנגו און רועלע קומען אינעם וואלד, און חזירל באָדט זיך אפ.
* קאפיטל אכט: קריסטאפער ראבין פירט אַן עקספּעדיציע צום צפון-פלאָקן.
* קאפיטל ניין: חזירל איז אינגאנצן ארימגערינגלט מיט וואסער.
* קאפיטל צען: קריסטאפער ראבין מאכט לכבוד פו'ען א שמחה, און מיר געזעגענען זעך.

## לידער 
* ווארשעווער, ווארשעווער, ווארשעווער טאָרט

## אייגנשאפטן 
## וועבלינקען 
* [א באריכט אין ניו יארק טיימס(https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%A0%D7%99%D7%95_%D7%99%D7%90%D7%A8%D7%A7_%D7%98%D7%99%D7%99%D7%9E%D7%A1) וועהגן דער אויסגאבע אויף יידיש]
* https://catalog.hathitrust.org/Record/003867860
* בא גוד-ריעד'ס https://www.goodreads.com/book/show/26531556-vini-der-pu-a-yiddish-version-of-winnie-the-pooh

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע קינדער ביכער
משה קאפלמאן

קליין|הרב משה קאפלמאן און 2014
הרב **משה מנחם קאפלמאן** איז א ראש ישיבה אין לאנדאן, ענגלאנד. פריער איז ער געווען ראש ישיבה אין  לוצערן.

## געשיכטע
הרב משה איז א זון פון הרב יצחק דוב קאפלמאן, דער לאנגיעריגער ראש ישיבה פון דער לוצערנער ישיבה, נאך זיין טאטע'ס הסתלקות אום י*ד סיון תשע*א איז ער נתמנה געווארן ראש ישיבה במקומו.

אין אלול תשע״ה האט זיך רבי משה אפגעטיילט פון דער ישיבה און געעפנט א נייע ישיבה אין לאנדאן, מיטנעמנדיג מיט זיך אסאך תלמידים. דער לאנגיעריגער מגיד שיעור הרב נפתלי שטערנבוך איז נתמנה געווארן ראש ישיבה במקומו.

## זעט אויך 
## רעפערענצן 
## וועבלינקען 
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות
נפתלי שטערנבוך

קליין
הרב **נפתלי שטערנבוך** איז געווען דער ראש ישיבה פון דער לוצערנער ישיבה אנגעהויבן פון אלול תשע״ה.

ער איז א תלמיד פון הרב משה שמואל שפירא ראש ישיבת באר יעקב און פון הרב שלמה וואלבע משגיח פון ישיבת באר יעקב. הרב שטערנבוך איז געווען א מגיד שיעור איבער 30 יאר אין דער לוצערנער ישיבה. אין אלול תשע״ה ווען רבי משה קאפלמאן האט זיך אפגעטיילט פון דער ישיבה איז ער נתמנה געווארן ראש ישיבה במקומו מיטן שטיץ פון הרב ישראל דוד שלעזינגער, א תלמיד מובהק פונעם ראש ישיבה רבי יצחק דוב קאפלמאן זצוק״ל.

קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:שווייצער יידן
אמעריקא (בוך)

**אמעריקאַ** איז א בוך וואו שלום אש האט צאמגענומען פון זיינע שריפטן במשך די יארן, די דערציילונגען וועלכע באהאנדלען די געשיכטע פון **די נייע וועלט** (כלשונו), נעמלעך די פאראייניגטע שטאטן. עס איז געדריקט געווארן אלס די פערטער באנד אינעם צוועלף-בענדער סעט פון געזאמלטע שריפטן - ערשינען צוערשט אין 1921 און דאן איבערגעדריקט אין 1923.

דאס בוך אנטהאלט 334 זאהטן.

## אינהאלט 
* אמעריקא, איין געשיכטע, אין פערצן קאפיטלען, איבער א יוד א ת"ח מאיר פון לענשנע וועלכער פאהרט קאן אמעריקע, ברענגט דערנאָך אראפ זיין פאמיליע, אבער זיין יונגסטער זון, דער געליבסטער, שיקט מען צוריק פין עליס איילענד צוליב א מכה אויפן קאפ. שפעטער ווען ס'היילט זיך אויס און ער קומט שוין אהן קיין ניו יארק, קען ער זיך נישט איינקלאמיטירן און צוגעוואוינען צי די אנדערשקייט און שטארבט אין די היצן פין ניו יארק
* אויפ'ן וועג קיין אמעריקא, צוויי קאפיטלען א שילדערונג איבער די איבערלעבענישן ביי דער רייזע
* אמעריקאנער איינדריקע
* א רייזע אין קאליפארניע

## וועב לינקען 
קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן
טראוולקארט

קליין
א **טראוולקארט** ( *רייזעקארטע*) איז א בילעט וואס ווערט געניצט פאר כמעט אלע טראנספארט אין לאנדאן, איינשליסנדיק בוסן און דער אונטערגרונט. דער בילעט ווערט ארויסגעגעבן דורך טראנספארט פאר לאנדאן און נאציאנאלע באן, און מען קען אים ניצן ביי די באדינונגען פון זיי ביידע.

## היסטאריע 
## טראנספארט מאדעס 
* לאנדאנער בוסן, כולל טייל באדינונגען וואס פארן אויך אינדרויסן פון גרויסלאנדאן
* לאנדאנער אונטערגרונט
* לאנדאנער איבערגרונט
* דאקלאנדס לייכטע באן
* נאציאנאלע באן אחוץ דעם היטרוי עקספרעס
* טראמלינק

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טראנספארט פאר לאנדאן
בלומען אונטער שניי

**בלומען אונער שניי** איז א בוך פון יודישע לידער געשריבן פון בער גרין און ארויסגעגעבן דורך **דאון-טאון איקאר** און **פארלאג סיגנאל ביים פּראָלעטפּען** אין ניו יארק אום 1939.

עס איז געדריקט דורך **לינגוויסט פאבלישינג**. דער שער-בלאט איז געצייכנט פון מאָריס פּאַס.

עס איז געשריבן לויט די סאוועטיש-יודישע שיטה, אז די העברעיאישע ווערטער וועהרן אויך אויסגעלייגט לויט די יודישע גראמאטיק.

די ליעדער וועהרן נישט אפגעטיילט אויף א פרישע בלאט יעהדע איינע, ווי עס איז דער שטייגער בא רוב פאעטישע ביכער. בס"ה אנטהאלט עס 109 זאהטן.

## אינהאלט 
דאס בוך אנטהאלט די פאלגנדע אכט אפטיילונגען:

* אין קאמף, 22 ליעדער וואו ער באזינגט דער קאמף פאר די סאציאליסטישע רעוואלוציע אין רוסלאנד, כאווער לענין  אא"וו
* ניו יארק, אכצן ליעדער איבער ניו יארק סיטי און איהר לעהבנסשטייגער
* נעגערס, דראצן ליעדער איבער מיטלייד צו די אינטערדריקטע שווארצע און זייער מיטמאכענישן
* מארטירער, פינעף ליעדער
* אמעריקאנער לאנדשאפט, פינעף ליעדער
* ברויט און ליד, פערצן ליעדער געווידמעט די יודישע ערד-ארבעטער אין סאוועטן-פארבאנד
* שטאַם, צוויי ליעדער, "טאטע" און "מאמע"
* ליריק, אכצן ליעדער

## וועב לינקען 
* http://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc206854/green-ber-blumen-unter-shney/spb-nybc206854 

קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:דיכטונג
בען קארסאן

קליין|בען קארסאן
**בענזשאמין סאלאמאן "בען" קאַרסאָן, סיניער** (ענגליש: *Benjamin Solomon "Ben" Carson, Sr*; געבוירן דעם 18טן סעפטעמבער, 1951) איז אַן אמעריקאנער פענסיאנירטער נערוון־כירורג און א פּאָליטיקער.

## ביאגראפיע
קארסאן איז געבוירן דעם 18טן סעפטעמבער 1951 אין דעטרויט, מישיגן, צו זיינע עלטערן סאָניאַ און ראבערט סאלאמאן קאַרסאָן. זיינע ביידע עלטערן זענען געקומען פֿון גרויסע משפּחות אין דזשארדזשיע און געוואוינט אין טענעסי וואו זיי האבן זיך באגעגנט און חתונה געהאט. קאַרסאָן׳ס מוטער איז געווען אלט בלויז 13 יאר ווען זי האט געהייראט קארסאנ׳ס פאטער וואס איז געווען אלט 28 יאר.

### יוגנט
קארסאן האט געהאט א שווערע יוגנט, זיינע עלטערן האבן זיך גע׳גט ווען זיין מאמע איז געוואויר געווארן אז זיין טאטע האט נאך א פאמיליע. ער און זיין ברודער זענען געווארן אויפגעצויגן דורך זיין מאמע וואס האט געארבעט גאר שווער צו ברענגען ברויט אין שטוב.
 
### אויסבילדונג
קארסאן האט שטודירט און יעל אוניווערסיטעט און אינעם מישיגן אוניווערסיטעט׳ס מעדיצין שולע. קאַרסאָן האט געשריבן עטליכע ביכער אויף זיין מעדיצינישע קאַריערע און אויף זיינע פאליטישע שיטות.

### פאמיליע
קארסאן האט געהייראט קענדי רוסטין אין 1975 און האט געהאט דריי קינדער מיט איר.

## פאליטישע טעטיקייטן
קאַרסאָן, וואס איז געווען רעגיסטרירט אלץ רעפּובליקאַנער, האט געטוישט זייַן רעגיסטראַציע צו זעלבשטענדיק אין 1990 נאָך צוקוקן ווי די רעפּובליקאַנער איינשולדיגן ביל קלינטאן פֿאַרן אנקלאג אז ער האט געהאט א סעקסואלע שייכות מיט מאניקע לעווינסקי. ער האט דעמאלטס געזאגט: "איך האב געזען אַזוי פיל היפאקריטישקייט אין ביידע פּאַרטייען"

און 2013, האט קאַרסאָן געזאגט אז ער איז נישט קיין מיטגליד אין קיין שום פּאָליטישער פּאַרטיי.

### פרעזידענטליכע וואלן 2016
אום 4טן מאי, 2015 האט קארסאן געמאלדן אז ער גייט לויפן אלס רעפובליקאנער פאר פרעזידענט אין די 2016 וואלן.

קארסאן האט זיך דערנאך ארויסגעצויגן פונעם פארמעסט און אינדארסירט דאנאלד טראמפ און האט באקומען די באהויזונג און שטאָטישע  אנטוויקלונג שטעלע (HUD) אין דער קאבינעט פון דאנאלד טראמפ.

קאַטעגאָריע:רעפובליקאנער פרעזידענט קאנדידאטן
קאַטעגאָריע:כירורגן
דזשעב בוש

קליין|דזשעב בוש
**דזשאן עליס "דזשעב" בוש סיניער** ( ,געבוירן דעם 11טן פעברואר 1953) איז אַן אמעריקאנער ביזנעסמאן און פּאָליטיקער, וואס האט געדינט ווי דער 43סטער גובערנאטאר פון פלארידע פון 1999 ביז 2007.

זיין צונאמען זשעב (Jeb) איז פון די ראשי תיבות פון זיין נאמען דזשאן עליס בוש (Jhon Elis Bush)

## ביאגראפיע
דזשעב בוש איז געבוירן אין מידלאנד טעקסאס און ווען ער איז אלט געווען 6 יאר האט זיך זיין משפחה אריבערגעצויגן צו היוסטן,  טעקסאס. ער איז דער צווייטער זון פונעם 41סטן פרעזידענט דזשארזש ה. וו. בוש און באַרבאַראַ בוש, און דער יונגערער ברודער פונעם 43טן פרעזידענט דזשארדזש וו. בוש. ער האט שטודירט אין פיליפס אַקאַדעמיע אין ענדאווער, מאסאטשוסעטס, און האט אויך שטודירט אין דעם אוניווערסיטעט פון טעקסאַס, וואו ער האט באקומען א דיפלאם אויף לאטיין־אמעריקאנישע עניינים.
אין 1980 האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין פלארידע און אנגעהויבן א קאַריערע אין ריעל עסטעיט דיוועלאפמענט.

אין 1974 האט בוש געהייראט קאָלומבאַ גאַללאָ און זיי האבן געהאט דריי קינדער צוזאמען:
* דזשארזש פ.
* נאָעלע 
* דזשעב דזשוניער

## פאליטישע טעטיקייטן
### גובערנאטאר פון פלארידע
אין 1994, איז בוש געלאפן דער ערשטער מאל פֿאַר אָפיס, ער האט דעמאלטס פארלוירן די וואַלן פֿאַר דעם דעמאלטדיגען גובערנאטאר לאטאן טשילעס מיט ווייניגער ווי צוויי פּראָצענט. בוש איז ווידער געלאָפֿן אין 1998 און האט באזיגט דעם לוטענאַנט גובערנאטאר באַדי מאַקיי מיט 55 פּראָצענט פון די שטימען. ער איז געלאָפֿן פֿאַר ווידערווילונג אין 2002, און האט באזיגט ביל מאַקברייד מיט 56 פּראָצענט, און איז געווארן דער ערשטער רעפובליקאַנער גובערנאטאר צו געווינען צוויי-טערמינען אין פלארידע׳ס רעגירונג.

### 2016 פרעזידענטליכע וואלן
קליין|קאמפיין לאגא פון דזשעב פאר פרעזידענט
בוש איז א געוועזענער קאנדידאט אין די פרעזידענטליכע פריימעריס פון דער רעפובליקאנער פארטיי אין די וואלן פון 2016. ער האט פארלוירן די פריימעריס צו דאנאלד טראמפ וואס האט דערנאך באזיגט דעם דעמאקראטישן קאנדידאט, הילערי קלינטאן.

טראמפ האט ביי די פריימעריס אראפגעמאלן בוש אלץ א ווייניג ענערגיע קאַנדידאַט, און האט אים אויך אראפגעריסען צוליב דער איראקער מלחמה וואס זיין ברודער איז אריין.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאַטעגאָריע:רעפובליקאנער פרעזידענט קאנדידאטן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:באנקירן
קלאנגען

**קלאַנגען** איז א בוך פון לידער, אויף יידיש, מיט נאטן פאר טייל פון זיי, געשריבן פון ישעיה זאַנדבערג און ארויסגעגעבן דורך פארלאג אויפקום אין תל אביב אין יאר ה'תשכ"ח.

דעהר שער-בלאט איז געצייכנט דארך שמעון דרורי.

אסאך פין די לידער זענען איבערזעצונגען פון פאפולערע העברעאישע, פראנצויזישע און דייטשע פאלקס-לידער. צום ביישפיל: אויף בלאט 9, זעצט ער איבער דעם ירושלים של זהב פין נעמי שמר. אזוי אויך שילדערט ער אין גראמען ביבלישע לעגענדעס פין איוב און חוני המעגל.

## אינהאלט 
דער ביך אנטהאלט זעקס אפטיילונגען אין א ס"ה פין 127 זאהטן.

* אהן קעפל, פיפצן ליעדער
* עפּיטאַפּן, צוויי
* זיגזאַגן, זיבעצן
* כאָר-פארטיציעס, צוויי
* פאר שול און היים, נאהן
* נאטן, צו זיבעצן ליעדער

### איבערגעזעצט פין אנדערע שפראכן 
* ירושלים, פין נעמי שמר'ס "ירושלים של זהב"
* אין וויסטעניש פון נגב, פין רפאל קלאצקין'ס "בערבות הנגב"
* צו מיין לאנד, רחל בלאָשטיין'ס (באקאנט אלס "רחל בלובשטיין סלע "רחל המשוררת") "אל ארצי" 
* אפשר גאָר, רחל בלאשטיין'ס "ואולי"
* ס'איז דא א לאנד ווו-ערגעץ, שאול טשערניכאָווסקי'ס "אומרים ישנה ארץ"
* דאס ליד פון דער עקרה, רחל בלאשטיין
* צי געדענקסטו נאך?, אויפן מאטיוו פון "פּאָדמאָסקאָווניע וויעטשעראַ"
* אן מזל, לויט אן אוקראינישן פאלקס-מאטיוו
* דער וואנדער-שפילער, פראנץ שובערט'ס "ארגעל-דרעהער" (דייטש)
* ווען איך וועל שטארבן, פין ביאליק
* לעקיש בער, פון פראנצויזיש
* יא כדאי!, סטודענטן ליד "יוקיידאַ"
* זומער-לעב, "גאַמע אין דאָ מאַזשאָר"
* כ'וועל דערציילן אייך א מעשה, פראנצויזיש
* שטענדיק פארויס, מיטן ניגון פין "ווארשאוויאנקא"

קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
קאַטעגאָריע:איבערזעצונג
סטיוון סיגאל

**סטיוון סיגאַל** (, געב׳ דעם 10טן אפריל 1952) איז אן אמעריקאנער אנערקענטער לאנגיעריגער אקטיאר וועלכער האט געווינען צוויי גאלדן גלאבס.

## וועבלינקען 
* אפיציעלע וועבזייטל
* http://www.imdb.com/name/nm0000219/

קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
סט דזשיימס סטריט באן סטאנציע

'*סט דזשיימס סטריט* איז א באן סטאנציע אין דער לאנדאנער בארא פון העקני, צפון לאנדאן, ענגלאנד, אויף דעם טשינגפארד צווייג פון די לי וואלי ליניעס.

די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 3, אויף די לי וועלי ליניעס און ווערט אפערירט דורך לאנדאנער איבערגרונט.

## באן באדינונגען 
יעדע שעה פארן ארויס 
* קיין דרום, 4 באנען קיין ליווערפול גאס אין צענטראל לאנדאן
* קיין צפון, 4 באנען קיין 

## גאלעריע

טעקע:St James Street stn look north.JPG|קוקנדיק קיין מזרח 
טעקע:St James Street stn look south.JPG| קוקנדיק קיין מערב 
טעקע:St James Street stn signage.JPG|פעראן שילד

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
דזשים הענסאן

**דזשיימס מאָרי "דזשים" הענסאָן** (ענגליש: *James Maury "Jim" Henson*, 24סטן סעפטעמבער 1936 – 16טן מיי 1990) איז געווען אן אמעריקאנער קינסטלער, אנימאטאר, ליאלקע-אָפּעראַטאָר און פילם-מאכער. ער איז מערסט באקאנט געווען פאר זיין ווערק מיט "די מאַפּעטס", וואס ער האט געהאלפן שאפן.

הענסאָנ'ס מערסט בארימטע ליאלקע איז קערמיט די פראש. אלס א ליאלקע-אָפּעראַטאָר האט הענסאָן געשפילט אין פארשידענע טעלעוויזיע פראגראמען ווי "סעזאם גאס" און "דער מאַפּעט שוישפיל" און פילמען ווי "דער מאַפּעט פילם" און "דער גרויסער מאַפּעט קייפּער". אויך האט ער געבויט ליאלקעס פאר פראיעקטן ווי "פֿראַגל ראָק", "דער פינצטער קריסטאל" און "לאבירינט".

## וועבלינקען 
* 

קאטעגאריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:קינסטלערס
קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
קאַטעגאָריע:פילם פראדוצירער
קאַטעגאָריע:סצענאר שרייבער
קאַטעגאָריע:שטימע אקטיארן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער
טשילטערן באנען

קליין
[קליין|א טשילטערן באן אין [קידערמינסטער]]
**טשילטערן באַנען** (ענגליש: *Chiltern Railways*) איז א בריטישע באן אפערירן פירמע וואס געהערט צו Arriva UK Trains וואס האט אפערירט די טשילטערן באנען קאנצעסיע זייט יולי 1996. די פירמע אפערירט באן פאסאזשירן באדינונגען פון איר צענטראל לאנדאן סוף־סטאנציע לאנדאן מארלעבאן קיין צילן אין באקינגהאמשיר, אקספארדשיר און וואריקשיר, ווי אויך לאנגע־דיסטאנץ באדינונגען צו די מערב מידלאנדס אויף צוויי רוטעס. באדינונגען אויף דער טשילטערן הויפטליניע פארן פון לאנדאן מארלעבאן קיין בירמינגהאם סנא היל, סטראטפארד־אויפן־עוואן און אקספארד פארקוועג, מיט טייל שפיץ־שעה׳ן באדינונגען קיין קידערמינסטער.

אויך האט טשילטערן באנען באדינונגען אויף דער לאנדאן צו איילזבורי ליניע.

קאַטעגאָריע:באן אפערירן פירמעס אין גרויסבריטאניע
רעקס טילערסאן

קליין|רעקס טילערסאן
**רעקס וועין טילערסאן** (ענגליש: *Rex Wayne Tillerson*; געב׳ דעם 23סטן מערץ 1952) איז אן אמעריקאנער אינזשעניר און ביזנעסמאן. ער איז דער פרעזידענט פון עקסאן-מאביל זייט 2006.

טילערסאן איז נאמינירט געווארן פאר אויסערן סעקרעטאר פון די פאראייניגטע שטאטן דורך פרעזידענט דאנאלד טראמפ אין  דעצעמבער 2016.

טילערסאן האט נאָנטע פארבינדונגען מיטן רוסישן פרעזידענט וולאדימיר פוטין, און איז באעהרט געווארן מיט דער פריינדשאפט מעדאל פון רוסלאנד אין 2013. אום 14טן מערץ 2017 האט פרעזידענט טראמפ אים אפגעזאגט פונעם אמט פון אויסערן סעקרעטאר.

## ביאגראפיע 
טילערסאָן איז געבוירן אום 23סטן מערץ, 1952, אין וויטשיטאַ פאלס, טעקסעס, צו זיינע עלטערן פּאַטי סאָ און באַבי דזשאָו טילערסאָן. רעקס האט געהייראט רענדאַ סעינט קלער, און זיי האָבן צוזאמען געהאט פיר קינדער. ער וואוינט אין עירווינג, טעקסאס.

## פאליטישע טעטיקייטן 
אום 13סטן דעצעמבר, 2016, איז טילערסאן נאמינירט געווארן צו ווערן דער 69טער אויסערן סעקרעטאר פון די פאראייניגטע שטאטן אין דער טראמפ אדמיניסטראציע. 

טילערסאן׳ס קאנדידאטור איז רעקאמענדירט געווארן פאר טראמפ דורך קאנדאליזא רייס, די 66טע אויסערן סעקרעטארקע אונטער פרעזידענט בוש, ביי איר באגעגעניש מיט טראמפ סוף נאוועמבער 2016, און איז דערנאך אויך רעקאַמענדירט געווארן דורך דעם CIA דירעקטאר  ראבערט געיטס.

אום 5טן דעצעמבער, 2016, האט זיך אנגעהויבן די מעדיע ספּעקולאַציע אַז טילערסאן ווערט באטראכט פאר דער שטעלע, און אום 9טן דעצעמבער, האבן באאמטע געמאלדן אַז טילערסאָן איז דער הויפט קאַנדידאַט פֿאַר דעם פּאָסטן איבערשטייגענדיג מיט ראמני און דעוויד פּעטראַעוס וואס זענען אויך באטראכט געווארן פאר דער שטעלע , און אום דעצ׳  13 איז טילערסאן אפיציעל נאמינירט געווארן.

טילערסאן האט נאך קיינמאל נישט געהאלטן קיין פאליטישע שטעלע, אבער ער איז באקאנט צו זיין א ערשט־קלאסיגער פארהאנדלער, א פאך וואס איז זייער נוצבאר פארן אויסערן סעקרעטאר אין א טראמפ אדמיניסטראציע וואס האט פארפליכטעט צו פארהאנדלען גוטע אפמאכן.
[קליין|טילערסאן מיט [וולאדימיר פוטין ]]
דוירכאויס זיין קאריער אין עקסאן-מאביל האט ער פארהאנדלט מיט איבער 50 לענדער, רוסלאנד איז איינער פון זיי.

## וועבלינקען 
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
קאַטעגאָריע:ביזנעסלייט
כירורג

לינקס|קליין|319x319פיקס|כירורגן ביי אן אפעראציע
א **כירורג** איז א דאקטער וואס ספעציאליזירט אין כירורגיע.

## היסטאריע 
דער ערשטער וואס האט באשריבן אן אפעראציע איז געווען דער אינדישער דאקטער סושרוטע, וואס האט געלעבט אינעם 6טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג.

אין דער פריערדיקער היסטאריע איז דער פאך פון כירורג נישט געווען קיין באזונדערער פאך, נאר איז געווען פארבונדן מיטן פאך פון שערן. דער זעלבער מענטש פלעג שערן מענטשן און אויך שניידן מיט זיין שערל. דאס האט אפט פאסירט אויף א קאמף־פעלד אדער אין רעגירונגס־הויף. מיט דער אנטוויקלונג פון מעדיצין און פסיכאלאגיע האבן די פאכן פון שערן און כירורגיע זיך געשיידט פון אנאנד און אינעם 19טן יארהונדערט איז דער פאך שערער־כירורג בטל געווארן.

## זעט אויך 
* כירורגיע

*
קאבינעט פון דאנאלד טראמפ

קליין|טראמפ טראנזיציע לאגא
דער **קאַבינעט פון דאָנאלד טראַמפּ** וועט ערזעצן באַראַק אָבאַמאַ'ס קאַבינעט נאכדעם וואס זיי וועלן באשטעטיקט ווערן דורכן פאַרייניקטע שטאַטן סענאַט און זיי וועלן ווערן איינגעשוואוירן אין אמט, אום אָדער נאָך דעם 20סטן פון יאנואר 2017. 

## דער קאבינעט (פארגעשטעלט) 
## אמבאסאדאר'ס
## אנדערע פאזיציעס
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
ווארצלען (אנטאלאגיע)

**וואָרצלען** איז אן אנטאלאגיע פון פאעזיע און פראזע וועלכע נעמט צוזאם דאס ארגינעלע שאפן אין דער יידישער שפראך אין ארץ ישראל פון די ווערק פין זעכציג שראהבער וועלכע האבן געוואוינט אדער באזיכט אינעם לאנד. מערסטנס פין די אויסגעוועהלטע חומר רעדן טאקע איבער דעם לאנד און שילדערן אירע איבערלעבענישן מיט רייכע פארבן.

דאס בוך איז רעדאקטירט געווארן דורך אריה שמרי און איז ארויסגעגעגעבן דורך פארלאג ישראל-בוך אין תל אביב אין יאר 1966 און אנטהאלט א ס"ה פין 415 זייטן.

## ואינהאלט 
דער רעדאקטאר ברענגט ארויס אין זיין הקדמה אז "טראָץ דעם צער פון יודיש וואס עס אדורכגעמאכט יעדער יודיש שרייבער אין זיינע שעפערישע ד' אמות באזונדער, האט דאך יודיש אנטפלעקט אין זיך דעם פאזיטיוון, שעפערישן כוח אויפצונעמען יונג און פריש דעם טיפן גרין און באוועהגלעכן ריטעם פין די פעלדער, וועגן ישובים אין אלע טיילן פון לאנד". מיט דעם באציעט ער זיך צים שפראכן קריג, ווען עס איז געווען שווער צו שרייבן אויף מאמע לשון אין ישראל.

דער ערשטער אויסצוג אינעם בוך איז אַן ערציילונג פין שלום אש מיטן נאמען: א טאלאנט צו ארץ ישראל.

## וועב לינקען 
קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:ישראל
אין דער פרעמד

**אין דער פרעמד** איז א ביאגראפישע געשיכטע געשריבן דארך ד. זאקאליק פין זיינע וואַנדערינגען באַ די צווייטע וועלט מלחמה, ווען ער איז געווען פארוואָגלט אין סיביר און אין די בוכארישע לענדער, ערשינען אין ארץ ישראל דורך פארלאג י. ל. פרץ אים ה'תשכ"ח.

עס איז דער זעקסטער בוך פאר זאקלאניק.

## אינהאלט 
עס איז איינגעטיילט אין די פאלגנדע פיר אפטיילונגען:
* קאָמי, זיבן קאפיטלען
* טאַשקענט, זעקס קאפיטלען
* פון בוכאַרע און קאספּישן ים, זעקס קאפיטלען
* אין גוזאַר, פיער קאפיטלען

בס"ה אנטהאלט דאס בוך 202 זייטן.

דער ביך פארמאגט פילע טאג-טעגלעכע רוסישע-שפראך באגריפן.

## געשיכטע 
## רעפרענצן 
קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:צווייטע וועלט-מלחמה ביכער
אכמעדאבאד

**אַכמעדאַבאַד** (; אויך באוואוסט ווי **אַמדאַוואַד**) איז די גרעסטע שטאט און געוועזענע הויפטשטאט פון גודזשאראט, א שטאַט אין אינדיע. ער איז דער אדמיניסטראטיווער הויפט־קווארטיר פונעם אכמעדאבאד דיסטריקט און דער זיצארט פונעם גודזשאראט הויכגעריכט. מיט א באפעלקערונג פון מער ווי 6.3 מיליאן  איז ער די זעקסט גרעסטע שטאָט אין אינדיע. אכמעדאבאד געפינט זיך אויף די ברעגן פונעם טייך סאבארמאטי, 30 ק״מ פונעם שטאַט־הויפטשטאָט גאנדהינאגאר, זיין צווילינג שטאט.

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אינדיע
דזשיימס מעטיס

קליין|דזשעמס מעטיס
**דזשיימס נ. מעטיס** (ענגליש: *James N. Mattis)* געבוירן דעם 8טן פון סעפטעמבער 1950 איז אַ געוועזענער יו.עס. מארין קארפס גענעראל.

## ביאגראפיע
## פאליטישע טעטיקייטן און פובליק סערוויס
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:גענעראלן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מייק פענס

קליין|מייק פענס

**מייקל ריטשארד ״מייק״ פענס** (; געב׳ דעם 7טן יוני 1959) איז געווען וויצע־פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, און איז געווען דער 50טער און לעצטיגער גובערנאטאר פון אינדיאנע. ער איז געווען דער 48סטער וויצע־פרעזידענט אונטער דאנאלד טראמפ פונעם 20סטן יאנואר 2017 ביזן 20סטן יאנואר 2021.

## ביאגראפיע 
פּענס איז געבוירן דעם 7טן פון יוני 1959 אין קאָלומבוס, אינדיאנע, איינער פון זעקס קינדער צו נאַנסי דזשעין און עדוואַרד פּענס דזשוניער וואס האט געפירט אַ גרופּע פון בענזין־סטאנציעס. ער הייסט נאָך זיין זיידע, ריטשארד מייקל קאַאלי, וואס האט אימיגרירט פון אירלאַנד אין די פאַראייניקטע שטאַטן דורך דעם עליס אינזל און דערנאך געווארן אן אויטאבוס שאפֿער אין שיקאגא, אילינויס.
 
זיין משפּחה זענען געווען אירישע קאַטאליקן און דעמאקראט שטיצער. אין זיין יוגנט איז ער געווען א קאטויל און א דעמאקראט, אבער שפעטער ווען ער איז געגאנגען שטודירן איז ער געווארן אן איווענדזשעליקל און זיינע שיטות האבן זיך אנגעהויבן נייגן מער אויף רעכטס.

## פאליטישע טעטיקייטן 
### פאליטישע קאריערע 
נאכן פארלירן צוויי שאנסן צו ווערן ערוויילט צום קאנגרעס זיץ אין 1988 און אין 1990, האט ער אנגעפירט א קאנסערוועטיווע ראדיא שוי מיטן נאמען ״די מייק פענס שוי״ פון 1994 ביז 1999. ער האט זיך פאררופן אלץ דער ראש לימבאו נאר אין דיקעף, מיינענדיג מיט דעם, אז ער איז א שטארקער קאנסערוועטיוו נאר נישט אזוי אויסגעשפראכן ווי לימבאו.

ער איז ערוויילט געווארן צו דינען אין קאנגרעס פארטרעטנדיג זיין דיסטריקט אין אינדיאנא פון 2001 ביז 2013.

פּענס איז ערוויילט געווארן גובערנאטאר פון אינדיאנע דעם 20סטן פון יאנואר 2013, און ער האט איינגעפירט די גרעסטע שטייַער שנייַדונג אין אינדיאנע׳ס היסטאריע, און אויסערגעווענליך גוט באלאנסירט אינדיאנע׳ס בודזשעט אז עס איז נאך געבליבן רעשט. 

ער איז ערוועלט געווארן דעם 8טן פון נאוועמבער 2016 צו דינען ווי דער וויצע פרעזידענט צוזאמען מיט דאנאלד טראמפ וואס איז אויך דעמאלט ערוועלט געווארן דער 45סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן 

### 2016 פרעזידענטליכע וואלן
פענס האט אין די רעפובליקאנער פריימעריס אינדארסירט טעד קרוז, אבער איז שפעטער נאמינירט געווארן דורך דאנאלד טראמפ אלץ זיין מיטלויפער פאר וויצע פרעזידענט. טראמפ האט פרובירט צו פארענטפערן דאס וואס פענס האט אינדארסירט קרוז בעפאר, האט ער געזאגט: מ׳האט געלייגט גרויס דרוק אויף פענס אז ער זאל אינדארסירן קרוז, און אייגנטליך איך האב נאכנישט געזען אזא קאלטע אינדארסירונג, ער האט אפילו געלאזט פאלן גוטע ווערטער אויף מיר.

### פאליטישע שיטות 
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאַטעגאָריע:וויצע פרעזידענטן
ניקי העלי

קליין|ניקי העלי אין 2013
**נימראַטאַ "ניקי" העלי** (; געבוירן דעם 20סטן יאנואר 1972) איז אַן אמעריקאנער פּאָליטיקער, וואס האט געדינט זינט 2011 ווי דער 116סטער גובערנאטאר פון דרום קאראליינע און פון 2005 ביז 2011 האט זי פאטרעטן לעקסינגטאָן קאָונטי אין די דרום קאראליינע הויז פון רעפּרעסענטאַטיוון.

זי איז נאמינירט געווארן דורך פרעזידענט דאנאלד טראמפ אלץ די פאראייניגטע שטאטן'ס אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער.

## ביאגראפיע
## פאליטישע טעטיקייטן
### איר שטעלונג אויף ישראל
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
באנגאלאר

**באַנגאַלאר**, אפיציעל **בענגאַלורו** (קאנאדא: ಬೆಂಗಳೂರು), איז די הויפטשטאָט פונעם אינדישן שטאט קארנאטאקא. מיט א באפעלקערונג פון מער ווי 8.42 מיליאן  איז ער די דריט גרעסטע שטאָט אין אינדיע. באנגאלאר איז דער גרעסטער צענטער פאר אינפארמאציע טעכנאלאגיע אין אינדיע

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אינדיע
סטיווען מנוטשין

קליין|סטיווען מנוטשין
**סטיווען טערנער מנוטשין** (ענגליש: '*Steven Terner Mnuchin*; געבוירן דעם 21סטן דעצעמבער, 1962) איז געווען א שותף און געארבעט פאר די אינוועסמענט באנק גאלדמאן סאקס פאר 17 יאר. 
אום 30סטן פון נאוועמבער 2016, האט פרעזידענט דאנאלד טראמפ געמאלדן אז ער וויל נאמינירן מנוטשין אלץ שאצקאמער סעקרעטאר אין זיין קאבינעט.

## ביאגראפיע
סטיווען מנוטשין איז געבוירן געווארן אום 21סטן דעצעמבער, 1962, אין ניו יארק סיטי, דער צווייט-יונגסטער זון צו אַ אידישער משפּחה. ער איז דער זון פון עליין טערנער קופּער, פון ניו יארק, און ראבערט מנוטשין, פון וואשינגטאן, קאנעטיקוט. ראבערט מנוטשין איז געווען אַ שותף בייַ גאָלדמאַן סאַקס און אַ מיטגליד אין דעם פאַרוואַלטונג קאַמיטעט. ער איז אויך דער גרינדער פון אַ קונסט גאַלעריע, מנוטשין גאַלעריע, אין מאנהעטען.

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:באנקירן
וואוד סטריט באן סטאנציע

**וואוד סטריט** () איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אין  וואלטאמסטוי, צפון־מזרח לאנדאן, ענגלאנד. זי געפינט זיך אויף דער טשינגפארד ליניע פון דער איבערגרונט.

די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 4.

## היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1873 אויף דער גרויס־איסטערן באן.

## באדינונג
אין די נישט-שפיץ שעה׳ן פארן:
* 4 באנען א שעה קיין 
* 4 באנען א שעה קיין 

## רעפערענצן 
## וועבלינקען
*
וויינוכה

**וויינוכה** אדער **ניטלוכה** (דייטש: *Weihnukka*; א לינגוויסטישער צונויפשטעל פון "**וויי**נאכט" און "חנ**וכה**") איז א פאפ קולטור נעאָלאָגיזם וואס באַדייט אַן אויפֿמיש פון די קריסטלעכע ניטל און די יידישע חנוכה.

די אמעריקאנישע דראמא טעלעוויזיע סעריע "די .O.C" האט געמאכט דער טערמין פאפולער. אין די סעריע, דער פיקטיווער כאראקטער סעט כהן מאכט די פֿייַערונג צו מאַניפֿעסטירן דער בילדונג ער האט באקומט אין אן אינטער-רעליגיע הויז מיט א יידישער פֿאָטער און א פראטעסטאנטישע מוטער (אבער די פֿייַערונג קען אויך ווערן אדאפטירט דורך אַבסאָלוט יידישע משפחות וועלכע פֿייַערן ניטל אלס א וועלטלעכע פֿייַערונג). "וויינוכה" איז אויך געפֿייערט אלס אן איראָנישע, אלטערנאטיווע פֿייַערונג, אזא ווי "פעסטיוואוס" פון "סיינפעלד". "USA טודיי" האט די פֿייַערונג געמאָלט אלס "די נייעסטע פאלשע פֿייַערונג וואס געזעלשאפטן ניצן צו מאכן געלט דער סעזאן."

קאטעגאריע:רעליגיע
קאטעגאריע:ניטל
קאטעגאריע:חנוכה
קאטעגאריע:קריסטנטום
קאטעגאריע:יידישקייט
אילעין טשאו

קליין|אילעין טשאו

**אילעין טשאַו** (ענגליש: *Elaine Chao*, געבוירן דעם 26סטן מערץ 1953) איז אן אמעריקאנישע פאליטיקערין. טשאַו איז געווען דער ערשטער אזיאטיש־אמעריקאנער, און די ערשטע טייוואנער אמעריקאנער פרוי, אין די פאראייניגטע שטאטן'ס היסטאריע צו דינען אין א פּרעזידענט'ס קאַבינעט. זי האט געדינט ווי דער 24סטער ארבעט סעקרעטאר אונטער פּרעזידענט דזשארזש וואלקער בוש פון 2001 ביז 2009, און דער אונטער סעקרעטאר פון טראנספארטאציע  אונטער פּרעזידענט דזשארזש ה. וו. בוש. אום 29סטן פון נאוועמבער 2016, האט פּרעזידענט דאנאלד טראמפ נאמינירט טשאַו צו דינען ווי דער סעקרעטאַר פון טראנספארטאציע.

## ביאגראפיע
### געבורט און יוגנט
זי איז געבוירן אין טייפּע, טייוואן, דעם 26סטן מערץ 1953, צו עלטערן וואס זענען אַנטלאָפֿן פון שאנכיי צו דעם אינזל טייוואן אין 1949, אינדערצייט וואס די קאמוניסטישע פארטיי האט איבערגענומען די מאכט ביי דער כינעזישער ברודער-קריג. אין 1961 האט זי זיך אריבערגעצויגן מיט איר מוטער און אינגערע שוועסטער צו די פאַרייניקטע שטאַטן, און האט זיך דארט פאראייניגט מיט איר פֿאָטער וואס האט זיך אריבערגעצויגן דארט דריי יאר בעפאר. 

### אויסבילדונג
טשאַו איז געגאנגען צו דער סיי סינג עלעמענטאַר־שולע אין טייפּע פֿאַר קינדערגאַרטען און ערשטער קלאס, און דערנאָך האט זי געלערנט אין דער סיאָסעט הויכשולע אין סיאָסעט, ניו יארק. זי האט באקומען אַן ערשטן דיפלאם אין עקאָנאָמיק פון מאונט האליאק קאלעדזש.

### פאמיליע
טשאַו האט אין 1993 געהייראט מיטש מקאנעל פון קענטאקי, וואס איז דער סענאַט מערהייט פירער זינט דעם 3טן יאנואר 2015.
און יעצט די מינדהייט פירער זינט 2021.

### פריערדיגע טעטיקייטן
איידער זי האט זיך אריינגעלייגט אין פּאָליטיק, איז טשאַו געווען דער וויצע־פּרעזידענט פֿאַר סינדיקירטע הלוואות אין דער *באנק פון אמעריקע* קאפיטאל מארק גרופע אין סאן פראנסיסקא, קאליפארניע, און אַן אינטערנאַציאָנאַלער באַנקער בייַ סיטיגרופ אין ניו יארק פֿאַר פיר יאר.

קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
ענציקלאפעדישער ווערטערבוך עספעראנטא־יידיש

**ענציקלאפעדישער ווערטערבוך עספעראנטא-יידיש** איז א ווערטערבוך וועלכער ערקלערט די גראמאטיק און אופן ווי אזוי עספּעראַנטאָ ארבעט, אויף יידיש, באארבעט פון ח. רוסאק אין צוויי בענדער.

עס איז אין געטייפּטע אותיות, און ערשינען דורך פארלאג בית זמנהוף אין ירושלים אין יאר ה'תשכ"ט.

דער פאַרפּאַסער שרייבט אין זיין פארווארט אז ער האט אנגעהויבן צו ארבעטן דערויף מיט פינעף-און-דרייסיג יאהר פריער, ווען ער איז געזעסן אין תפיסה אין קאליש.

ער שרייבט אויך אז כאטש פארן עולם וועט זיין פרעמד די יידישע כללים פון ייווא, וועט ער זיך דאך האלטן דערצו ווי איידער מאכן א מישמאַש פון סטילן.

דער ערשטער באנד אנטהאלט פון די אות A-M אין א ס"ה פון 382 זייטן.

וועגן דעם שייכות צווישן עספעראנטא און יודיש, שרייבט ער ווי פאלגנד:
 
"א סאך נאענטקייט געפינען מיר אין די צוויי שפראכן: יודיש און עספעראנטא. ביידע האבן זיי דעם זעלבן גורל. יודיש, די שפראך מיט איר פיל אייגנארטיגע זאפטיגקייט און חן, די שפראך אין וועלכער ס'זענען געשאפן געווארן אזעלכע גרויסע קונסט-ווערק – און דאך רעדט מען וועגן איר, ווי וועגן אן "אפשטארבנדיגע". אויך עספעראנטא, וואס האט אזוי פיל לאָגישן גרונט כדי צו שאפן אין איר און כדי זי זאל עקזיסטירן, איז זי אבער דאך נישט ארויס פון אירע ארעמע דלת אמות און דערווייל נישט געווארן קיין וועלט-שפראך, נאר א שפראך פון אייניגע מיליאנען."

## וועבלינקען 
* דער ערשטער באנד ביי גוגל ביכער 

קאטעגאריע:ווערטער ביכער
קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער
קאטעגאריע:עספעראנטא
טאם פרייס

קליין|טאם פרייס
**טאמאס עדמונדס "טאָם" פּרייס** (; געבוירן דעם 8טן אקטאבער 1954) איז אַן אמעריקאנער דאָקטער און פּאָליטיקער, וואס איז דער יו. עס. רעפּרעסענטאַטיוו פֿאַר דזשארדזשיע׳ס 6טן קאַנגרעס־דיסטריקט

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
קאַטעגאָריע:קאנגרעסלייט
קאַטעגאָריע:דאקטוירים
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בעטסי דעוואס

קליין|בעטסי דעוואס
**עליזעבעט "בעטסי" דעוואָס** (; געבוירן דעם 8טן יאנואר 1958) איז אַן אמעריקאנער ביזנעספרוי, פילאנטראפ, און אויסבילדונג אַקטיוויסט פֿון מישיגן.
אום 23סטן פון נאוועמבער 2016, האט די טראמפ קאמפיין מודיע געווען אז טראמפ גייט נאָמינירן דעוואָס צו דינען אלס אויסבילדונג סעקרעטאר  אינעם קאבינעט פון דאנאלד טראמפ.

## ביאגראפיע
דעוואס איז געבוירן דעם 8טן יאנואר 1958 צו אירע עלטערן עלסאַ און עדגאַר פּרינס.
זי איז אויפגעצויגן געווארן אין האָלאַנד, מישיגן.

דעוואָס האט זיך אויסגעבילדעט אין דער האָלאַנד קריסטליכער הויכשולע, און דערנאך שטודירט אין קאַלווין קאַלעדזש אין גרענד רעפידס, מישיגן, ווו זי האט פארדינט א אויסצייכענונג אין ביזנעס אַדמיניסטראַציע ווי אויך אין פּאָליטישער וויסנשאַפֿט.

זי האט געהייראט דעם מולטי-ביליאנער דיק דעוואס און געהאט מיט אים פיר קינדער.

## פאליטישע טעטיקייטן
### מישיגן רעבופליקאנער פארטיי
זייט 1982, איז דעוואָס א מיטגליד אין דער רעפּובליקאַנער פּאַרטיי פון מישיגן. זי האט געדינט ווי אַ לאקאלע דעלעגאַט. זי איז געווען אַ רעפּובליקאַנער קאָמיטעט־פרוי פֿאַר מישיגן פון 1992 ביז 1997, און געדינט ווי די טשעירפרוי פון די מישיגן רעפּובליקאַנער פּאַרטיי פון 1996 ביז 2000.
### 2016 וואלן פאר פרעזידענט
דורכאויס די רעפּובליקאַנער פּרעזידענטליכע פּריימעריס פֿאַר די 2016 וואַלן, האט דעוואָס מנדב געווען צו די קאמפיין פון דזשעב בוש און קארלי פיארינא און דערנאך געשאנקען איר שטיצע צו דער קאַנדידאטור פונעם פלארידע סענאטאר מארקא רוביא.

### נאמינאציע פאר אויסבילדונג סעקרעטאר
אום 23סטן נאוועמבער 2016, האט די טראמפ אקציע געמאלדן אז פרעזידענט דאנאלד טראמפ האט אויסדערוויילט דעוואָס צו זיין דער קומענדיגער פאַרייניקטע שטאַטן אויסבילדונג סעקרעטאַר. דעוואָס האט צו דעם געזאגט: *איך בין באעהרט געוואָרן צו אַרבעטן מיטן פּרעזידענט אויף זייַן צוזאג צו מאַכן די אמעריקאנער אויסבילדונג גרויס ווידער*, *דעם איצטיגן סטאַטוס איז נישט אנגענומען*. דעוואָס'נס נאמינאציע איז קריטיקירט געווארן דורך דעם "לערערס פאראיין" און אויסגעלויבט געווארן דורך שטיצער פון "שולע ברירה".

קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:פילאנטראפן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ווילבור ראס

קליין|ווילבאר ראס
**ווילבור לואיס ראס דזשוניער** (ענגליש: .*Wilbur Louis Ross, Jr*; געבוירן דעם 28סטן נאוועמבער 1937) איז אַן אמעריקאנער אינוועסטירער, און א געוועזענער באַנקיר.

קאַטעגאָריע:באנקירן
דזשאן קעלי

**דזשאן פרענציס קעלי** (ענגליש: *John Francis Kelly;* געבוירן דעם 11טן מאי 1950) איז א געוועזענער יו.עס. מארין קארפס גענעראל. און איז דער פינפטער פאַרייניקטע שטאַטן היימלאנד זיכערהייט סעקרעטאר אונטער פרעזידענט טראמפ זינט דעם 20סטן יאנואר 2017.

קליין|דזשאן קעלי אין 2012

## ביאגראפיע
קעלי איז געבוירן  דעם 11טן מאי 1950 אין באָסטאָן, מאסאטשוסעטס, וואו ער איז אויך אויפגעצויגן געווארן, צו זיינע איריש-קאַטוילישע עלטערן. אין 2010 איז קעלי'ס זון ראבערט אומגעקומען אין אפגאניסטאן מאכנדיג קעלי דער העכסט-ראנגיגער אפיציר צו פארלירן א קינד אין דער איראקער אפגאנער מלחמה.

### היימלאנד זיכערהייט סעקרעטאר
אום 7טן דעצעמבער 2016, האט פּרעזידענט דאנאלד טראמפ נאמינירט קעלי צו ווערן דער היימלאנד זיכערהייט סעקרעטאר, און אום 20סטן יאנואר 2016, איז זיין נאמינאציע באשטעטיגט געווארן אין סענאט, און ער איז איינגעשוואירן געווארן דעם זעלבן טאג דורך וויצע פרעזידענט פענס. 
קאַטעגאָריע:גענעראלן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ריק פערי

קליין|ריק פערי אין 2015
**דזשיימס ריטשארד "ריק" פּערי** (ענגליש: *James Richard "Rick" Perry;* געבוירן 4טן מערץ, 1950) איז אַן אמעריקאנער פּאָליטיקער וואס איז געווען דער 47טער גובערנאטאר פון טעקסאס פֿון דעצעמבער 2000 ביז יאנואר 2015. פּערי האט געדינט דאס לענגסטע אלץ גובערנאטאר אין טעקסאַס היסטאריע.

## ביאגראפיע
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן