open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
רעגיי

**רעגיי** (ענגליש: *Reggae*) איז א זשאנער פון מוזיק פון דזשאמייקע. טייל רופן אלע מוזיק פון דזשאמייקע רעגיי. רעגיי האט אנגעהויבן אין די סוף 1960ער יארן. אין רעגיי קלאפט דער באס פויק ביי יעדן צווייטן און פערטן טאקט.
די מערסטע געניצטע אינסטרומענטן אין רעגיי זענען פויקן, גיטאר, סאקסאפאן, טרומייט און טראמבאן.

ראסטאפארי גרופעס אפטמאל שפילן רעגיי צו זינגען רעליגיעזע געזאנגען.

די ערשטע רעגיי זינגער זענען געוואן באב מארלי, פיטער טאש און באני וויילער.

רעגיי האט געהאט א שטארקן איינפלוס אינעם פאראייניגטן קעניגרייך אין די סוף 1970ער יארן.

רעגיי ווערט געשפילט היינט אין דרום אמעריקע, ענגלאנד, איסלאנד, פוילן, דרום אפריקע און די פיליפינען.

קאַטעגאָריע:מוזיק זשאנערס
ווידרע

א **ווידרע** (וויסנשאפטלעכער נאמען: *Lutrinae*) איז איינער פון דרייצן זגאלן פון וואסער זויגערס, וואס זענען אן אונטער־משפחה פון דער וויזעלע משפחה, וואס איז כולל וויזעלעס, אילטיסן און טאקסן. זיי עסן פיש, באשעפענישן אן א רוקנביין, אמפיביעס, און קליינע פייגעלעך און זויגערס. א ווידרע לעבט 16 יאר.

ווידרעס האבן א קערפער וואס איז שמאל און לאנג, און האבן הייטלדיקע לאפעס און שארפע קרעלן אויף די פיס. אחוץ דער ים ווידרע האבן זיי א לאנגע וויידל. א געוואקסענע ווידרע איז לאנג צווישן 80 און 160 צ"מ, מיט א געוויכט פון 1 ק"ג ביז 45 ק"ג.
זיי האבן א ווייכן פעלץ וואס איז באדעקט מיט א דרויסנדיקער שיכטע פון האר.

ווידרעס לעבן אפט אין קאלט וואסער און דארפן עסן א סאך. די אייראפעישע ווידרע עסט יעדן טאג 15% פון איר אייגענעם געוויכט און די ים ווידרע ביז 25%.

די ים ווידרע לעבט אין אקעאן, אבער זי רוט און שלאפט ביים ברעג. זי איז די שווערסטע ווידרע, ביז 45 ק"ג.

די נקבות טראגן פון איין ביז פינף קליינע אויף אמאל.

קאַטעגאָריע:זויגערס
1735

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 30סטן אקטאבער - זשאן עדעמס, צווייטער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן (געש' 1826)

## געשטארבן
קאטאוויץ

**קאַטאוויץ** (פויליש: ; ) איז א  שטאט אין שלעזיע אין דרום פוילן, אויף די  קלאדניץ און ראווע טייכן (בייטייכן פונעם אדער און דעם ווייסל). קאטאוויץ געפינט זיך אין די שלעזישע הויכלענדער, אומגעפער 50 ק"מ צפון פון די שלעזישע בעסקידן (א טייל פון די קארפאטישע בערג).

קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
1736

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 19טן יאנואר - זשיימס וואט, אינזשעניר און ערפינדער (געש' 1819)
* 25סטן יאנואר - זשאזעף לואי לאגראנזש, פראנצויזישער מאטעמאטיקער (געש' 1813)

## געשטארבן 
* 16טן סעפטעמבער - דניאל פארענהייט, פוילישער פיזיקער (געב' 1686)
נומערן טעאריע

**נומערן טעאריע** א צווייג פון  מאטעמאטיק וואס שטודירט די נאטירלעכע צאלן.

אפטמאל אין נומערן טעאריע איז גאנץ גרינג צו פארשטיין דעם פראבלעם אבער גאר שווער צו לייזן. למשל, פערמאס לעצטער טעארעם, די גאלדבאך השערה (אז יעדע גראדע צאל גרעסער פון 2 איז דער סכום פון צוויי פרימצאלן) און נאך אזעלכע השערות. 

וויכטיקע טעמעס אין נומערן טעאריע זענען: 
* פרימצאלן 
* פאקטאריזאציע 

צווישן די טעארעמען  אין נומערן טעאריע זענען: 
* כינעזישער רעשט טעארעם
* פונדאמענטאלער טעארעם פון אריטמעטיק 
* פערמא'ס לעצטער טעארעם

## היסטאריע 
נומערן טעאריע האט אנגעהויבן בליען אין אוראלט גריכנלאנד, ספעציעל די ארבעט פון פיטאגאראס, אוקלידוס און דיאפאנטוס. אויסגעצייכנטע ביישטייערער פון דער מאדערנער תקופה זענען פערמא, אוילער און גאוס.
## אנווענדונגען 
גוט באקאנטע אנווענדונגען פון נומערן טעאריע זענען פארשלעסלונג פון דאטן מעלדונגען און דאטן קאמפרימירונג.

עלעמענטארע נומערן טעאריע ווערט אויסגעלערנט אין דיסקרעטע מאטעמאטיק קורסן פאר קאמפיוטער וויסנשאפטלער.

*
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
טאלעדא

**Toledo** (; , ) איז א שטאט פלאצירט אין צענטראלער  שפאניע, 70 ק"מ דרום פון מאדריד. ער איז די הויפטשטאט פונעם פראווינץ פון טאלעדא. די שטאט האט א שטח פון 232.1 ק"מ2 און א באפעלקערונג פון 82,489 אין 2010.

אין 1986 האט אונעסקא פראקלאמירט די שטאט א וועלט ירושה ארט פאר זיין ברייטע קולטורעלע און מאנומענטשאלישער ירושה, ווי אויך א געוועזנע הויפטשטאט פון דער שפאנישער אימפעריע און ארט פון קאעקזיסטענץ פון קריסטלעכע, איסלאמישע און יידישע קולטורן, און דערצו דער ארט ווי די וויזיגאטן האבן שטארק גערודפ'ט די יידן.

צווישן די חשובע מענטשן און מאלער געבוירן אין טאלעדא איז על גרעקא.

## צווילינג שטעט
טאלעדא האט די צווילינג שטעט:

* (1984)
* (1973)
* (1989)
* (1994)
* (1978)
* (2014)

* (1972)
* (2005)
* (1981)
* (1931)
* (1983)

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין שפאניע
בולגאריש

**בולגאֵריש** (български език, *באַלגאַרסקי עזיק*) איז אַן אינדא-אייראפעישע שפּראַך װאָס געהערט צו דער גרופּע פֿון די דרום סלאַװישע שפּראַכן, צוזאַמען מיט מאקעדאניש, סלאוועניש, סערביש און קראאטיש. די בולגאֵרישע שפּראַך שרײַבט מען מיט קירילישע אויתיות.

בולגאֵריש איז די הויפּט שפּראַך פֿון בולגאריע. בולגאריש איז גאנץ ענלעך צו מאקעדאניש, און די רעדערס פון די צוויי שפראכן קענען איינער אנאנד פארשטיין.

ניין מיליאן מענטשן רעדן בולגאריש.

בולגאריש, מיט אלע דרום-מזרח סלאווישע שפראכן, איז אנדעריש פון די אנדערע סלאווישע שפראכן אין א פאר אופנים: די שפראך האט נישט קיין סובסטאנטיוו בייגונג אויך נישט קיין אינפיניטיוו, אבער זי האט א געוויסיקע ארטיקל סופיקס, ווי אין אראמיש. פונדעסוועגן, די ווערב סיסטעם איז ווייטער געוואקסן צו כולל זיין ווערבפארמעס וואס זאגן ארויס צי די אקציע האט נישט קיין עד, טאמער דער רעדער האט עס געהערט פון א צווייטן, און טאמער עס איז דא א ספק וועגן וואס מען רעדט.

עס איז דא דריי גראמאטישע מינים אין בולגאריש: זכר, נקבה און נייטראל (ווי אין אידיש). עס איז לייך צו וויסן דער מין פון א ווארט ביים סוף. סובסטאנטיוון וואס ענדיקן זיך מיט א קאנסאנאנט זענען בדרך-כלל  פון מין זכר (לדוגמא **град** *גראט* שטאט, **син** *סין* זוהן, **мъж** *מוזש* מענטש). ווערטער וואס ענדיקן זיך מיט -я-\а (-א,-יא) (ווי **жена** *זשענא* פרוי, **дъщеря** *דאשטעריא* טאכטער, **улица** *אוליצא* גאס) זענען בכלל פון מין נקבה. סובסטאנטיוון וואס ענדיקן זיך מיט -е-\о זענען כמעת אייביג פון מין נייטראל (**дете** *דעטע* קינד, **езеро** *עזערא* אזערע), גלייך מיט ווערטער וואס ענדיקן זיך מיט -и-, у און -ю ווי (**цунами** צונאמי, **меню** מעניו).

קאַטעגאָריע:בולגאריע
דזשעפרי טשאסער

קליין|בילד פון דזשעפרי טשאסער
**דזשעפרי טשאסער** (; 1343 - 25סטן אקטאבער 1400), באקאנט אלס דער פאטער פון ענגלישער ליטעראטור, און אסאך האלטן אים פארן גרעסטן ענגלישן דיכטער פונעם מיטל אלטער. ער איז געווארן בארימט אלס שרייבער, פילאסאף, אלכעמיקער און אסטראנאם. ער האט אויך געשריבן א חיבור וועגן דעם אסטראלאב פאר זיין צען־יעריקן זון לואיס. אחוץ דעם איז טשאסער געווען א ביוראקראט און דיפלאמאט אין דעם ציוויל־דינסט.

## לעבנסגעשיכטע 
טשאסער איז געבוירן געווארן אין לאנדאן בערך 1343 צו זיין פאטער דזשאן טשאסער, א וויין סוחר, און זיין מוטער אגנעס קאפטאן, א יורשטע פון 24 קלייטן אין לאנדאן.

טשאסער האט געהייראט פיליפא ראעט, און זיי האבן געהאט דריי אדער פיר קינדער.

קאַטעגאָריע:ענגלענדער
קאַטעגאָריע:דיכטער
קאַטעגאָריע:מיטל אלטער
פליסיקייט

**פֿליסיקייט** איז א צושטאנד פון מאטעריע וואס האט א געוויסן פארנעם אבער נישט קיין באשטימטע פארעם. א פליסיקייט איז צוזאמענגעשטעלט פון קליינע טיילכלעך פון מאטעריע, ווי מאלעקולן און אטאמען, צוזאמען געהאלטן דורך קראפטן וואס מ'רופט כעמישע בונדן. פליסיקייט איז איינער פון די דריי קלאסישע צושטאנדן פון מאטעריע (די אנדער צוויי זענען גאז און סאליד). די מערסטע געוויינלעכסטע פליסיקייט אויף דער ערד איז וואסער.

די געדיכטקייט פון א פליסיקייט איז נאנט צו א סאליד, און אסאך העכער ווי די געדיכטקייט פון א גאז; ביידע רופט מען קאנדעסירטע מאטעריע. פון דער צווייטער זייט, אזוי ווי סיי פליסיקייטן און סיי גאזן קענען פליסן, הייסן זיי ביידע פלואידן.

ביי נארמאלע טעמפעראטור און דרוק זענען נאר צוויי עלעמענט פליסיק: קוועקזילבער און בראם.

קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
ישראל און די באמבע

**ישראל און די באמבע** (דייטשיש: *Israel und die Bombe*)  איז א דאקומענטארישער פילם וועגן דער אטאמישע באמבע פון ישראל, ארויסגעגעבן אין 2012. דער רעזשיסאר פונעם פילם איז דירק פאלמאן. 

קאַטעגאָריע:פילמען
הר הצופים

קליין|350px|שמאל|

**הר הצופים** אין ירושלים איז קוקן פֿאַר רובֿ פון דער געגנט פון ירושלים, און אַ גרויס געגנט פון מדבר יהודה אַרייַנגערעכנט די דעד ים. הייך פון 826 מעטער אויבן ים מדרגה, וועגן 100 פֿיס אויבן די אַלטע שטאָט, און אומגעפער -1240 פֿיס אויבן די דעד ים. צו ירושלים פון די צפון געזען עס דער ערשטער מאָל דעם שטאָט און די היכל, דערפאר די נאָמען.

## גאַלעריע 

טעקע:HebrewU-MtScopus.JPG|העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים -  הר הצופים קאמפוס
טעקע:Hebrew University - Jardin botanique (1).JPG|באטאנישער גארטן אויף הר הצופים
טעקע:HaMate HaArtzy 2 Jerusalem.jpg|ישראל פאליציי הויפטקווארטיר אין קריית הממשלה (מזרח ירושלים)
טעקע:Kidron jerusalem (10).JPG| בריגהאם יאנג אוניווערסיטעט
טעקע:Jerusalem war cemetery 2.JPG|בריטישע מיליטערישע בית הקברות - ירושלים
טעקע:Cave-of-nicanor 28703836804 o 10.jpg|ניקאנאר'ס מערה
טעקע:Hadassa 1.JPG|הדסה הר הצופים שפיטאל
טעקע:הגן הבוטני הלאומי ע"ש מונטגיו למפורט - הר הצופים.jpg|נאציאנאלער באטאנישער גארטן
טעקע:Bezalel.jpg|בצלאל אקאדעמיע לעיצוב ואומנות
טעקע:הגן הלאומי והאוניברסיטאי ע"ש טבצ'ניק - הר הצופים 1.jpg|גן טבצ'ניק

## וובלינקען 
*
קאטעגאריע:ירושלים בערג
קאַטעגאָריע:בתי עלמין
דניאל פארענהייט

**דניאל גבריאל פארענהייט** (; 24סטן מיי 1686 – 16טן סעפטעמבער 1736) איז געווען א האלענדיש-דייטש-פוילישער פיזיקער, אינזשעניר און גלאז אויפבלאזער.

פארענהייט האט ערפינדן די גראד סקאלע אויף זיין נאמען, די פארענהייט סקאלע.

## לעבנסגעשיכטע 
דניאל פארענהייט איז געבוירן געווארן אין דאנציג (דעמאלסט א טייל פון דער פויליש־ליטווישער קאמאנוועלט אין א פאמיליע פון דייטשע  סוחרים. נאכן טויט פון זיינע עלטערן, האט ער אנגעהויבן עקספארטירן סחורה צו רוסלאנד. צוליב זיין אינטערעס זיך אנטוויקלען אין וויסנשאפט, האט ער זיך געצויגן קיין דען האג אין 1717. ער האט געעפנט א געשעפט צו פארקויפן גלעזערנע זאכן, 
באראמעטערן, טערמאמעטערן אא"וו. זיינע ערשטע טערמאמעטערן זענען געווען אנגעפילט מיט עטאנאל אבער שפעטער איז ער אריבערגעגאנגען צו קוועקזילבער.

אין 1718 האט ער אנגעהויבן צו האלטן לעקציעס אין כעמיע אין אמסטערדאם.

אין 1724 האט ער באזוכט ענגלאנד וואו מען האט אים אויפגענומען אלס מיטגליד אין דער קעניגלעכער געזעלשאפט.

ער איז געשטארבן אין דען האג.

קאַטעגאָריע:פיזיקער
קאַטעגאָריע:ערפינדערס
קאַטעגאָריע:האלענדער
קאַטעגאָריע:דייטשן
דארלינג טייך

דער **דאַרלינג טייך** () איז דער לענגסטער טייך אין אויסטראליע. דער טייך טריקענט דעם מערב טייל פון נייער דרום וויילס, צפון וויקטאריע, דרום קווינסלאנד און טיילן פון דרום אויסטראליע.

קאַטעגאָריע:טייכן
קאַטעגאָריע:אויסטראליע
בצלאל אקאדעמיע פאר מאדעלירונג און קונסט

קליין|250px|"בצלאל" אקאדעמיע אינעם  הר הצופים קאמפוס - ירושלים

די **בצלאל אקאדעמיע פאר מאדעלירונג און קונסט**, ירושלים איז ערשט געגרינדעט געווארן אין 1906 דורך באָריס שאַץ און איז געווען די ערשטע שולע פון קונסט אין ארץ ישראל אין דעם 20סטן יאָרהונדערט. אַרבעט באשאפן אין דער שולע דורך סטודענטן זענען געהאלטן צו זייַן די אָנהייב פון ישראל וויזועלן קונסט. אין 1935, נאָך זייַענדיק פֿאַרמאַכט פֿאַר עטלעכע יאר, האט די שולע געעפנט און שייך-געהייסן "ניו בצלאל". אין 1955 האט די שולע באקומען אַקאַדעמישע דערקענונג, און איבער די יאָרן האָבן שוין צוגעלייגט צו פארשידענע דעפארטמענטן אין דער קונסט און פּלאַן. אין 1958 האט די שולע געוואונען די ישראל פרייז פֿאַר מאלעריי און סקולפּטור.

## וועבלינקען 
* בצלאל אקאדעמיע פאר מאדעלירונג און קונסט
*בצלאל קטלוג - ארכיון בצלאל מכיל אוסף תצלומים, סרטים ומסמכים המתעדים את פעילות הסטודנטים באקדמיה
* , מתוך "סיפורי בתים: סיפורם של שבעים בתים בתולדות ההתיישבות"
* 
* מיכאל יעקובסון, על תכנון קמפוס בצלאל החדש במרכז ירושלים , 14.8.11, Xnet

קאַטעגאָריע:העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים
קאַטעגאָריע:קונסט
קאַטעגאָריע:הר הצופים
עזר ווייצמאן

קליין|עזר ווייצמאן
**עזר ווייצמאן** (15טן יוני 1924 י"ג סיון ה'תרפ"ד - 24סטן אפריל 2005) איז געווען א הויכראניקער אפיציר אין צה"ל, פון די גרינדער פון די לופט קרעפטן, א פאליטיקער און פרעזידענט פון ישראל.

## ביאגראפיע 
ווייצמאן איז געבוירן געווארן אין תרפ״ד צו זיין פאטער יחיאל ״חיליק״ ווייצמאן און זיין מוטער יהודית (קרישעווסקי).  זיין פאטער איז געווען א ברודער פון חיים ווייצמאן, דער ערשטער פרעזידענט פון ישראל, און פארזיצער פון דער אלוועלטלעכער ציוניסטישער באוועגונג. 

ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, האט ער געדינט אלס פליער אין די קעניגליכע לופט קרעפטן פון גרויסבריטאניע. נאך דער מלחמה האט ער זיך אנגעשלאסן אין די אצ"ל און דערנאך אין דער הגנה.

זייענדיק א פילאט, האט ער געהאלפן גרינדן די אפטיילונג פון לופט פארטיידיגונג, ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה, ביי דער זעקסטאגיקער מלחמה, איז ער געווען פון די פלאנירער פון דער אטאקע קעגן די אראבישע לענדער וואס האבן טייל גענומען אינעם קריג.

נאכן פארלאזן די ארמיי איז ער אריין אין פאליטיק, אנהייב אין ליכוד, וואו ער האט געדינט אלס פארטיידיגונג מיניסטער אונטער מנחם בעגין. ער האט דערנאך פארלאזט די ליכוד פארטיי, און זיך פארמאסטן מיט בנימין בן אליעזר אין א פארטיי וואס האט זיך אנגעשלאסן אין דער ארבעטס-פארטיי.

אין יאר 1992 האט ער רעזיגנירט פונעם כנסת, א יאר דערויף איז ער ערוויילט געווארן פרעזידענט אלס קאנדידאט פון די לינקע. אין 1998 איז ער ווידעראמאל ערוויילט געווארן צו א צווייטן טערמין, ער האט רעזיגנירט אין יאר 2000 נאך ווען ער איז געווארן פארדעכטיגט אין טון קרימינאלע פארברעכנס ווען ער איז געווען אין כנסת, ער איז קיינמאל נישט געווארן אנגעקלאגט.

## משפחה
מיט זיין ווייב ראומה וויצמאן (שווארץ) האט ער צוויי קינדער, מיכל און שאול.

קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון ישראל
בערינג ים

קליין|275px|מאפע וואס ווייזט דעם פלאציר פונעם בערינג ים.
דער **בערינג ים** איז א מארגינאל-ים פונעם פאציפישן אקעאן.

דער בערינג ים איז צעשיידט פונעם איינגאס פון אלאסקע דורכן אלאסקער האלבאינזל. ער באדעקט א שטח גרעסער פון צויי מיליאן קוואדראט קילאמעטער, און גרענעצט אלאסקע צו צפון און צפון־מזרח, סיביר און קאמטשאטקע (רוסלאנד) צו מערב, דעם אלאסקער האלבאינזל צו דרום, און גאנץ צפון גרענעצט ער דעם בערינג דורכגאס וואס ליגט צווישן דעם בערינג ים און דעם ארקטישן אקעאן.

קאַטעגאָריע:ימען
קאַטעגאָריע:פאציפישער אקעאן
קאַטעגאָריע:אלאסקע
קאַטעגאָריע:רוסלאנד
אינטערנאציאנאלער פארבאנד פון יידישע גענעאלאגישע געזעלשאפטן

דער **אינטערנאַציאָנאַלער פאַרבאַנד פון ייִדישע גענעאַלאָגישע געזעלשאפֿטן** (, ר"ת פון *International Association of Jewish Genealogical Societies*) איז אַן אומאפהענגיקע שירעם אָרגאַניזאַציע וואס טוט קאארדינירן די אַקטיוויטעטן און יערלעכן קאָנפֿערענץ פון מער ווי 75 אינטערנאַציאָנאַלע, נאציאנאלע און לאקאלע ייִדישע גענעאַלאָגישע געזעלשאפֿטן אַרום דער וועלט.

יעדע יאר ווערט ארגאניזירט א קאנפערענץ אין אן אנדער שטאט. אין 2011 איז זי געהאלטן געווארן אין וואשינגטאן די סי, און אין 2012 אין פאריז. אין 2013 וועט פארקומען די קאנפערענץ אין באסטאן.

## וועבלינקען 
* אינטערנאַציאָנאַלער פאַרבאַנד פון ייִדישע גענעאַלאָגישע געזעלשאפֿטן

קאַטעגאָריע:גענעאלאגיע
קאטעגאריע:יידישע ארגאניזאציעס
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס
ישראל גענעאלאגישע געזעלשאפט

די **ישראל גענעאלאגישע געזעלשאַפט** איז א נישט־פאר־ריווח אָרגאַניזאַציע וואס באשעפטיקט זיך מיט גענעאלאגישער פאָרשונג, זאַמלונג און דאקומענטאציע פון ייִדן אין ישראל און אין דער גאנצער יארצייט. דער פאַרבאַנד איז געגרינדעט געווארן אין 1983 אין ירושלים.
די געזעלשאפט האט צווייגן אין ירושלים, תל אביב, חיפה, באר שבע, פתח תקוה, מודיעין, רעננה און קרית טבעון.

צווישן די טעמעס וואָס ווערן דיסקוטירט און געפאָרשט זענען "דער מקור פון ייִדישע משפּחה נעמען", "ייִדישע דעמאָגראַפיע". דער פאַרבאַנד גיט ארויס אַ זשורנאַל גערופן "שרשרת הדורות" און איז אַ פולער מיטגליד פון דעם אינטערנאציאנאלן פארבאנד פון יידישע גענעאלאגישע געזעלשאפטן‏‏.

די געזעלשאפט טוט אויך מיטארבעטן מיט בית התפוצות און מיט ייִדישע אָרגאַניזאַציעס אַרום די וועלט.

## וועבלינקען 
*  די ישראל גענעאלאגישע געזעלשאַפט 

קאַטעגאָריע:גענעאלאגיע
קאטעגאריע:יידישע ארגאניזאציעס
גענעאלאגישע
קאַטעגאָריע:אידישע משפחות
קעמברידזש, מאסאטשוסעטס

**קעמברידזש** איז א שטאָט אין מאסאטשוסעטס, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, לעבן באסטאן. אין קעמברידזש געפינען זיך הארווארד אוניווערסיטעט און מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע.

## קולטור 
### מוזייען 
* הארווארד קונסט מוזיי
* הארווארד מוזיי פון נאטירלעכער היסטאריע

### ארכיטעקטור 
אין קעמברידזש געפינט זיך דער קארפענטער צענטער פאר וויזועלע קונסטן, די איינציגע געביידע אין גאנץ צפון אמעריקע פון לע קארבוזיע.

קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
קאַטעגאָריע:מאסאטשוסעטס
בעלפאסט

**בעלפֿאַסט** (, ) איז די הויפטשטאט פון צפון אירלאנד זייט צפון אירלאנד איז געשאפן געווארן אין 1921.

מיט א באפעלקערונג פון 270,000 איז בעלפאסט די צווייטע גרעסטע שטאט אינעם אינזל אירלאנד, נאך דובלין.

קאַטעגאָריע:צפון אירלאנד
קאַטעגאָריע:שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
עצי חיים

**עצי חיים** (ווערטערליך ביימער פין לעבן) ריפט מען די צוויי הענטליך פונעם ספר תורה .

## ספר עצי חיים
די ספר עצי חיים איז א סעריע ספרים פין רבי חיים צבי טייטלבוים.

קאַטעגאָריע:תורה
קאַטעגאָריע:תשמישי קדושה
ער

**ער** איז אן איינצאל דריטער פערזאן פערזענלעכער פראנאם אין יידיש. מען ניצט *ער* פאר א סוביעקט וואס איז מענלעך (לשון זכר).

## זעט אויך 
* זי

קאַטעגאָריע:יידיש גראמאטיק
חיים הערצאג

קליין|לינקס
**חיים הערצאג** (17טן סעפטעמבער 1918 - 17טן אפריל 1997) איז געווען דער זעקסטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, דער ישראל אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער, אן אפיציר אין דער בריטישער ארמיי און צה"ל, און א כנסת דעפוטאט.

## לעבנסגעשיכטע 
קליין|חיים הערצאג, 1969
חיים הערצאג איז געבוירן געווארן אין בעלפאסט, צפון אירלאנד, צו זיין טאטע הרב יצחק אייזיק הלוי הערצאג, וואס איז שפעטער געווארן דער הויפט רב פון אירלאנד. שפעטער אין יאר 1937 איז ער געווארן הויפט אשכנזישער רב אין ארץ ישראל, און נאך דער אומאפהענגיקייט מלחמה דער ערשטער הויפט רב פון ישראל.

חיים איז געווען אין זיין יוגנט א ספארטלער מיט מערערע אויסצייכענונגען, געווען דער טשעמפיאן פון אירלאנד אין באקסן און שווערע וואג.

זייענדיג אלט 21 יאר, האט ער אנגהעויבן שטודירן געזעץ, אין קעמברידזש און אין לאנדאנער אוניווערסיטעטן. ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האט ער געדינט אין דער בריטישער קעניגליכער ארמיי. נאך דער מלחמה האט ער אויסגעפארשט היינריך הימלער.

נאכן קריג איז ער געגאנגען צוריק קיין ארץ ישראל. ביי דער מלחמת השחרור האט געדינט אלץ אפיציר אין דער 7טער בריגאדע, און געהאלפן אויפשטעלן די אויסשפיר דינסט פון צה"ל.

אין 1972 האט ער אויפגעשטעלט, מיט מייקל פאקס און יעקב נאמן, די געזעץ פירמע הערצאג, פאקס און נאמן, וואס איז היינט פון די גרעסטע פירמעס פון אדוואקאטן אין ישראל.

אין יאר 1975 ביז 1978 איז ער געווען אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער. אין זיין צייט האט די יו ען אנגענומען א באשלוס, וואס פארגלייכט ציוניזם צו ראסיזם; אין זיין רעאקציע רעדע, האט ער צוריסן די החלטה פאפיר, אויף פיצלעך. בריטישע היסטאריקער האבן אריינגערעכנט זיין רעדע, אין די פופציג גרויסע רעדעס אין היסטאריע.

אין 1981 איז ער ערוויילט געווארן אלס כנסת דעפוטאט, פון די עבודה פארטיי. אין 1983 האט ער זיך פארמאסטן פאר פרעזידענט אין וועלכע ער האט געווינען ((קעגן מנחם אלון). ער האט אנגעהאלטן צוויי קאדענציעס ביז מיי 1993.

ער איז נפטר געווארן 17טן אפריל 1997, ער איז באגראבן אין הערצל בארג, ירושלים, וואו כמעט אלע פאליטישע פערזענליכקייטן פון דער מדינה זענען באגראבן.

זיין זון איז יצחק (בוזשי) הערצאג, א כנסת דעפוטאט פון דער עבודה פארטיי.

קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון ישראל
שניאור קאטלער

הרב **יוסף חיים שניאור קאטלער** (ה'תרע"ח, 1918 - ג' תמוז ה'תשמ"ב, 1982) איז געווען ראש ישיבה אין לייקוואוד, ניו זשערסי פון תשכ"ב ביז תשמ"ב.

## לעבנסגעשיכטע
שניאור קאטלער איז געבוירן געווארן אין סלוצק, ליטע, אין תרע"ח, צו זיין פאטער הרב אהרן קאטלער און זיין מוטער חנה פערל, א טאכטער פון הרב איסר זלמן מעלצער, שטאטס רב און ראש ישיבה. זיין פאטער איז געווען א מגיד שיעור אין דער ישיבה. 

ווען ער איז געווען אלט 23 איז ער געווארן א חתן אין קאוונע צו רישל, טאכטער פון הרב אריה מלכיאל פרידמאן. צוליב דער מלחמה וואס איז דעמאלסט אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן פון ליטע קיין ארץ ישראל, צו לערנען אין דער חברונער ישיבה. ער איז געבליבן זיבן יאר אין ארץ ישראל. אין יענע יארן האט ער געלערנט מיט זיין זיידן, הרב איסר זלמן מעלצער, וואס איז געווען ראש ישיבה פון דער עץ חיים ישיבה אין ירושלים, און מיטן בריסקער רב. זיין כלה רישל איז אנגעקומען אין שאנכיי. ווען די פליטים אין שאנכיי האבן באקומען וויזעס פאר די פאראייניגטע שטאטן, איז אויך רישל אנגעקומען דארט, וואו זיי האבן חתונה געהאט.

## משפחה
רבי שניאור און זיין ווייב רישל (תרפ"ג - ב' אב תשע"ה) האבן געהאט אכט קינדער:
* רבי אריה מלכיאל קאטלער, ראש ישיבה אין בית מדרש גבוה
* רבי אהרן קאטלער, מנהל פון בית מדרש גבוה
* רבי שרגא קאטלער, פון דער הנהלה פון בית מדרש גבוה
* רבי איסר זלמן קאטלער
* מרת שרה יהודית, ווייב פון רבי דוד שוסטאל, ראש ישיבה אין בית מדרש גבוה
* מרת בתשבע קרופעניע
* מרת אסתר רייך
* מרת ביילא הינדא ריבנער

## רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג

**עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג** איז א שטראלונג פון **עלעקטראמאגנעטישע כוואליעס** וואס זייער גיך אין א וואקיום איז די גיך פון ליכט. זיי אנטהאלטן אן עלעקטריש פעלד און א מאגנעטיש פעלד און טראגן א געוויסן מאס פון ענערגיע.

עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג איז כולל זעבארע ליכט, אין די קאלירן פונעם רעגנבויגן, ווי אויך כוואליעס מיט מערער ענערגיע, למשל אולטראוויאלעטע ליכט, רענטגען שטראלן און גאמא שטראלן, און כוואליעס מיט נידעריגערער ענערגיע, למשל אינפרארויט, מיקראכוואליעס און ראדיא כוואליעס.

דער קלענסטער איינץ פון עלעקטראמאגנעטישער שטראלונג איז דער פאטאן.

הויכע ענערגיע עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג ווערט אפטמאל געשאפן ווען עלעקטראנען ווערן פארגיכערט אין א קראפט פעלד.

דער פיזיקער דזשיימס קלארק מאקסוועל האט פאראויסגעזען עלעקטראמאגנעטישע כוואליעס באזירט אויף טעארעטישע חשבונות און גלייכונגען וואס ווערן גערופן היינט אויף זיין נאמען ״מאקסוועל׳ס גלייכונגען״. ער האט אויסגעחשבונט אז די כוואליעס זאלן האבן די גיך פון ליכט און דערפאר האט גערעכנט אז זעבאר ליכט איז צאמגעשטעלט פון עלעקטראמאגנעטישע כוואליעס.

דער ערשטער וואס האט אנטפלעקט עלעקטראמאגנעטישע כוואליעס איז געווען דער יידיש־דייטשער פיזיקער היינרייך הערץ (1857-1894) אין 1888.

עלעקטראמאגנעטישע כוואליעס האבן פארשידענע פרעקווענצן (f) און כוואליע־לענג (λ) וואס זענען אנגעקערט מיט אנאנד לויט דער גלייכונג  f · λ = c 

דער קאנסטאנט c איז די גיך פון ליכט.

קאַטעגאָריע:עלעקטריע
קאַטעגאָריע:ענערגיע
קאַטעגאָריע:פיזיק
קילימאנדזשארא

קליין|250px|אוהורו שפיץ
**קילימאַנדזשאַרא** (סוואהילי: *Kilima Njaro*) איז א בארג אין טאנזאניע. ער איז דער העכסטער בארג אין אפריקע, מיט א הייך פון 5.893 מ איבערן ים שפיגל. קילימאַנדזשאַרא איז א שלעפעריקער וואולקאן.

דער ערשטער וואס האט געקלעטערט צום העכסטן שפיץ, אוהורו, איז געווען יאהאנעס קיניאלא לאווא.

אין די לעצטע הונדערט יאר זענען צעשמאלצן געווארן 80% פון די גלעטשערס אויף קילימאַנדזשאַרא.

דער קילימאנדזשארא נאציאנאלער פארק איז א וועלט ירושה ארט.

קאַטעגאָריע:בערג
קאַטעגאָריע:אפריקע
טייוואן אינזל

**טייוואַן** (היסטאריש 大灣/台員/大員/台圓/大圓/台窩灣) איז אן אינזל אין מזרח אזיע. דער אינזל איז לאנג 394 ק"מ (245 מייל) און ברייט 144 ק"מ (89 מייל) און באשטייט פון הויכע בערג באדעקט מיט געוועקס. ער איז פלאצירט אין מזרח אזיע נישט ווייט פון בארטן פון יאדערלאנד כינע, דרום-מערב פון די הויפט אינזלען פון יאפאן ממש מערב פון די יאפאנעזישע ריוקיו אינזלען, און צפון-צפון-מערב פון די פיליפינען. 

דער אינזל פון טייוואן ווערט אויך גערופן **פֿארמאזע** (פון פארטוגעזיש (*Ilha*) *פֿארמאזע*, וואס מיינט "שיין"). 

דער אינזל טייוואן איז דער גרעסטער טייל פון דער רעפובליק פון כינע.

קאַטעגאָריע:אינדזלען
קאַטעגאָריע:אזיע
אפרים מירוויס

הרב סר **אפרים יצחק מירוויס** (ענגליש: *Ephraim Mirvis*; געב' 1956) איז א בריטישער רב, וואס מ'האט געוויילט צו דינען ווי דער הויפט רב פון בריטאניע, אנהייבנדיק אין תשע"ד 2014-2015.

## לעבנסגעשיכטע
מירוויס איז געבוירן געווארן אין קאפשטאט, דרום אפריקע, אין 1956 צו זיינע עלטערן הרב ד"ר ליאָנעל מירוויס און זיין ווייב פֿרידאַ. אין 1973 האט ער אימיגרירט אין ישראל, וואו ער האט געלערנט אין דער כרם ביבנה ישיבה (1973-1976) און אין הר עציון ישיבה (1976-1978). פון 1978 ביז 1980 האט ער געלערנט אין מכון אריאל, וואו ער האט באקומען היתר הוראה. ער האט אויך שטודירט פאר א דיפלאם אין בילדונג און תנ"כיש העברעיש פונעם אוניווערסיטעט פון דרום אפריקע. אויך האט ער קבלה ווי א שוחט און מוהל. 

ער וואוינט מיט זיין משפחה אין פינטשלי, לאנדאנער בארא פון בארנעט.

## רבנות
אין 1982 האט מען אים באשטימט רב אין איינער פון די קהילות אין דובלין, אירלאנד, און אין 1985 איז ער געווארן הויפט רב פון אירלאנד. צווישן די יארן 1985–1992 איז ער אויך געווען פרעזידענט פון דעם קאנסיליום פון קריסטן און יידן (*Council of Christians and Jews*) אין אירלאנד.

זייט 1992 איז ער דער ערשטער רב פון דער פינטשלי שול.

אין דעצעמבער 2012 האט די ק"ק כנסת ישראל אויסגערופן זיין באשטימונג צום אמט פון הויפט רב פון בריטאניע, אנהייבנדיק פון תשע"ד.
## חיים אישיים ומשפחה
מירוויס האט חתונה געהאט מיט וואלערי קאפלאן, פון וועמען ער האט פינף קינדער: ליאורה, הלל, דניאל, נועם און איתן.

## וועבלינקען
*

קאַטעגאָריע:אירישע רבנים
קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:יידן פון דרום אפריקע
קאַטעגאָריע:מוהלים
סון יאט-סען

:*דאס איז א כינעזישער נאמען; דער משפחה נאמען איז סון.*

**סון יאַט-סען** ( ; 12טן נאוועמבער 1866 – 12טן מערץ 1925, איז געווען א כינעזישער רעוואלוצינער, און דער ערשטער פרעזידענט פון דער   רעפובליק פון כינע. סון האט געשפילט א ראלע אין אראפווארפן די טשינג דינאסטיע ביי דער סינהיי רעוואלוציע. כאטש בשעת דער רעוואלוציע איז ער געווען אין סט לואיס, מיזורי, האט מען אים באשטימט פרעזידענט פון דער פראוויזארישער רעפובליק פון כינע וואס איז געגרינדעט געווארן אין 1912. שפעטער איז ער געווען איינער פון די גרינדער פונעם קוואמינטאנג, און זיין ערשטער פירער.

סון ווערט גערעכנט איינער פון די גרעסטע פירער פון מאדערנער כינע, און ער איז דער איינציקער צווישן די 20סטן יארהונדערט פאליטיקער וואס מ'האלט פון אים סיי אין קאמוניסטישער כינע סיי אין נאציאנאליסטישער כינע.

## ביאגראפיע 
סון איז געבוירן געווארן אין גוואנדאנג פראווינץ אין א משפחה פון פויערים. ביי די 13 איז ער אריבער געפארן צו וואוינען מיט זיין עלטערן ברודער  אין האנאלולו, האוואי, וואו ער האט געלערנט אין א מיטלשולע. דערנאך איז ער צוריקגעקומען אין כינע וואו ער האט שטודירט מעדיצין. ער באקומען זיין דאקטער דיפלאם פון דער האנג קאנג קאלעגיע פון מעדיצין.

אין 1915 האט ער געהייראט סונג טשינג-לינג (וואס איר שוועסטער איז געווען די ווייב פון טשיאנג קיי-טשעק).

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:כינעזער
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן
האנאלולו

**האנאלולו** () איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון דעם שטאַט האוואי אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע. עס געפינט זיך אויפן דרום־מזרח ברעג פונעם אינזל אאהו.

פיטער קארלייל איז דער 13טער בירגערמייסטער פון האנאלולו. ער דינט אין דעם אמט זייט 11טן אקטאבער 2010.

דער ערשטער אויסלענדער וואס האט באזוכט האנאלולו איז געווען קאפיטאן וויליאם ברוין פונעם ענגלישן שיף "באטערווערט" אין 1794. נאכהער פלעגן אנדערע רופן דעם ארט ברוינס האוון, אבער שפעטער האט עס באקומען דעם נאמען האנאלולו.

אין 1845 איז האנאלולו געווארן די הויפטשטאט פון די האוואישע אינזלען.
טויזנט און איין נעכט

**טויזנט און איין נעכט** ( *קיטאב אַלף לילה וַלילה*) איז א ציקל פון מעשיות פון אראביע און פערסיע. די מעשיות זענען אין דריי שיכטן.
* דער העכסטער שיכט איז די מעשה פון דער מלכה שעהעראזאדע וואס האט געדארפט אנהייבן יעדע נאכט א נייע מעשה פאר איר מאן, דער סולטאן, אבער זי האט נישט געענדיקט די מעשה כדי ער זאל דארפן לאזן זי לעבן.
* דער צווייטע שיכט איז די מעשיות אליין
* דער דריטער שיכט איז עטלעכע מעשיות וואס האבן א נאראטאר וואס דערציילט די מעשה.

צוויישן די מענטשן וואס ווערן דערמאנט אין די מעשיות זענען די היסטארישע פיגורן הארון אל-ראשיד (דער אבאסישער כאליף), זיין גרויס־וויזיער, דזשאפאר אל-בארמאקי, און דער בארימטער דיכטער אבו נואס,

## יידישקייט 
אנדערע האלטן אז עטלעכע צוואנציק פון די מעשיות שטאמען פון יידישע מקורות.

## וועב-פארבינדונגען
*טויזנד אונד אייני נאכט (אויף אלט-יידיש), לעמבערג, ה'תק"ס.
* טויזינד און איין נאכט (אויף אלט-יידיש), פפד"מ, ה'תקס"ג.
* טויזענד אונ איינ נאכט: שעכעראזאדע'ס מעשה'לעך 


קאַטעגאָריע:אראבישע מיטאלאגיע
קאַטעגאָריע:ליטעראטור
1737

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 19טן דעצעמבער - יאקוב סאביעסקי, פרינץ יורש פון פוילן
כאלערע

**כאלערע** אדער **כאלעריע** איז אן אינפעקטיווע קראנקייט פון דער קליינער קישקע אנגעטון דורך דער Vibrio cholerae באקטעריע. די סימפטאמען זענען א שטענדיקע וואסעריקע שילשול און ברעכן. מען כאפט די קראנקייט פון וואסער אדער עסן וואס איז געווארן קאנטאמינירט דורך דער צואה פון אן אינפעקטירטן מענטש, אפילו איינער וואס האט נישט קיין סימפטאמען.

פון די שטארקע שילשול און ברעכן קען מען ווערן דעהידרירט, און אין טייל פאלן שטארבט מען דערפון.

די רפואה איז צו געבן פאר דעם קראנקן צו טרינקען אסאך וואסער מיט זאלץ. ווען דער חולה קען נישט טרינקען דארף מען געבן וואסער דורך טראנספוזיע.

כאלערע קען זיך צושפרייטן אין א באפעלקערונג ביז זי ווערט אן עפידעמיע.

## פארמיידן כאלערע 
כדי נישט צו כאפן כאלערע איז כדאי:
* צו קאכן וואסער פארן טרינקען;
* האלטן גוט ריינקייט, וואשן די הענט נאכן בית הכסא און פארן עסן;
* נישט עסן רויע פיש.
* נישט באוואסערן גרינסן אין אפגאנג וואסער.
*

## באוואוסטע כאלערע עפידעמיעס 
* 1816 - 1826 אין בענגאל און אינדיע
* 1852 - 1860 אין רוסלאנד
* 1899 - 1923 אין רוסלאנד
* 1910 - 1911 אין נאפלעס 
* 1961 - 1966 אין אינדאנעסיא

קאַטעגאָריע:באקטערישע קרענק
1739

## געשעענישן 
* 2טן יוני - די קעניגלעכע שוועדישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן געגרינדעט אין שטאקהאלם

## געבוירן 
## געשטארבן
כינעזישע שריפט

**כינעזישע שריפֿט** באדייט די סימבאלן וואס מען ניצט צו שרייבן כינעזיש און יאפאניש. אמאל פלעג מען שרייבן אויך קארעיש און וויעטנאמעזיש אין כינעזישער שריפט. די שריפט גייט צוריק בערך 4000 יאר. די שריפט פאראייניגט די פארשידענע כינעזישע שפראכן.

די סימבאלן אין כינעזישער שריפט זענען נישט קיין אותיות; זיי זענען גאנצע ווערטער.

טראדיציאנעל שרייבט מען כינעזיש פון ארויף אראפ, אבער היינט שרייבט מען פון לינקס אויף רעכטס.

היינט שרייבט מען טייל כאראקטערס אין א פארפשוטערטן אופן, אבער דאס איז נישט גלייך אין כינע און יאפאן.

רוב ווערטער אין כינעזיש שרייבט מען מיט צוויי כאראקטערס.

קאַטעגאָריע:שריפט
קאַטעגאָריע:כינע
1738

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 14טן אפריל - וויליאם קאווענדיש בענטינק, פרעמיער מיניסטער פון בריטאניע (געש' 1809)
* 4טן יוני - געארג דער דריטער, מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1820)
* 15טן נאוועמבער - וויליאם הערשל, בריטישער אסטראנאם וואס האט אנטפלעקט דעם פלאנעט אוראנוס (געש' 1822)

## געשטארבן
1740

## געשעענישן 
* 31סטן מיי - פרידריך דער צווייטער באקרוינט מלך פון פרייסן
* 11טן יולי - די יידן ווערן פארטריבן פון אוקראינע

## געבוירן 
## געשטארבן 
* 31סטן מיי - פרידריך דער ערשטער, מלך פון פרייסן (געב' 1688)
1741

## געשעענישן 
## געבוירן 
## געשטארבן 
* 28סטן יולי - אנטאניא וויוואלדי, איטאליענישער קאמפאזיטאר (געב' 1678)
1742

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 9טן דעצעמבער - קארל ווילהעלם שילע, שוועדישער אפטייקער (געש' 1786)

## געשטארבן
פלאש

קליין|ווײַן פֿלאַש
א **פֿלאַש** איז א האלטער מיט א שמאלן האלדז וואס ווערט געניצט מערסטנס פאר פליסיקייטן. פלעשער מאכט מען געוויינטלעך פון א דורכזיכטיקן מאטריאל ווי גלאז אדער פלאסטיק, אבער אויך פון ליים, אלומיניום און אנדערע מאטריאלן.

וויין, לימאנאד, וואסער, מילך, מעדיצין און צוואג וואסער ווערן געהאלטן אפטמאל אין פלעשער. פאר ביר און וויין ווערן געניצט ברוינע און גרינע פלעשער.

מען פלעג ניצן פלעשער שוין אין כינע, פעניקע און רוים.

## זעט אויך 
* סלוי
* פֿאס
* פלאקאן

קאַטעגאָריע:האלטערס
הר ציון

קליין|250px|הר ציון

**הר ציון** איז אַ בערגל אין  דרום-מערב פון דער אַלטשטאָט פון ירושלים אַרויס די ווענט, דאָך איז ער אַן אינטעגראַלער טייל פון דער שטאָט. אויף די באַרג ליגן וויכטיקע זייטלעך פון יידישקייַט, קריסטנטום און איסלאם, און עס זענען אַ פייטער יזאָוון זייטלעך, מוזייען. לויט צו טראדיציעס פון די דרײַ רעליגיעס, די סטרוקטור איז ליגן אויף די באַרג, איז די קבר פון דוד המלך.

## גאַלעריע 

טעקע:Jerusalem, Zion Gate.JPG|שער ציון
טעקע:Jerusalem Tomb of David BW 1.JPG|קבר דוד המלך
טעקע:Last Supper Room Panoramic.jpg|חדר הסעודה האחרונה
טעקע:Kidron jerusalem (110).JPG|רכבל הר ציון
טעקע:Entrance to Chamber of the Holocaust.jpg|מרתף השואה
טעקע:פתח אחת ממערות הגניזה כפי שצולם בשנת 1995.jpg|בית קברות יהודי - סמבוסקי 
טעקע:Mount Zion Franciscan Cemetery Jerusalem 03326.JPG|בית קברות נוצרי קתולי (לטיני)
טעקע:Christian cemetery on Mt. Zion, Bishop Gobat School.jpg|בית קברות נוצרי פרוטסטנטי

## וועבלינקען 
* הווי וחיים בהר ציון, על פי מורשתו של הרב שמואל זנגוויל כהנא 
* על בית הכנסת הספרדי בהר ציון, כתבה של ההיסטוריון ראובן גפני במוסף 'שבת', מקור ראשון, טבת תשע"א
* סיפורים עממיים על הצלה ומעשי נסים בקבר דוד המלך
* כתבה/סיור (כולל ווידעא) הר ציון - רון פלד (ynet)

*
קאַטעגאָריע:בתי עלמין
קאטעגאריע:ירושלים בערג
זלמן שזר

**זלמן שזר** (ארויסגעזאגט שאַזאַר), ארגינעלער נאמען שניאור זלמן רובאשאוו (24סטן נאוועמבער 1889 - 5טן אקטאבער 1974) איז געווען דער דריטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, א שריפטשטעלער, א דיכטער און א היסטאריקער. געווען פון  די אנגעזענע פערזענליכקייטן צווישן די ציונים, א חבר כנסת און די ערציאונגס מיניסטער אין דער ערשטער ישראל רעגירונג.

## ביאגראפיע 
ער איז געבוירן געווארן אין שטעטל מיר, גראדנער גובערניע, אין דער דעמאלסטדיקער רוסלענדישער אימפעריע, אין 1889, צו א חסידישער חב"ד פאמיליע. אלס קינד האט ער זיך שוין באקענט מיט העברעישע ליטעראטור. אין 1903 אלט זייענדיק 14 יאר, האט ער שוין רעדאגירט א מאנאטליכע ציוניסטישע אויסגאבע, שזר האט זיך אנגעשלאסן אין די פועלי ציון פארטיי ביי די זעכצן יאר.

אין יאר 1920 האט ער חתונה געהאט, צו זיין ווייב רחל קאצענעלסאן. אין 1924 האט ער געמאכט עליה מיט זיין ווייב, און ער איז גלייך אריין אין דער לאקאלער פאליטיק פון די מפא"י, און א שרייבער אין די צייטונג דבר, א צייטונג ארויסגעגעבן דורך די אלגעמיינע ארבעטער פאראיין.

אין 1963, נאכן טויט פון יצחק בן-צבי, איז שזר אויפגענומען געווארן פאר פרעזידענט, ער איז געווארן איינגעשוווירן 21סטן מיי 1963. אין 1968 איז ער ווידערוויילט געווארן צו א צווייטער קאדענציע.

שזר איז אוועק אין 1974, און אין זיין אנדענק האט מען אויפגעשטעלט דעם "זלמן שזר צענטער פאר יידישע שטודיעס", און זיין בילד איז אויף די שטר פון 200 ניי שקל.

ער האט שטענדיק געהאט א ספעציעלע פארבינדונג מיט ליובאוויטש, און פלעגט קומען צו התוועדות אין כפר חב"ד, ווי אויך פלעגט שזר קומען באזוכן דער רבי ווען ער האט באזוכט אין ניו יארק.

קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון ישראל
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
מאנילא

**מאַנילאַ** (טאגאלאג: *Maynila*) איז די הויפּטשטאָט פֿון די פיליפינען. זײַן באַפֿעלקערונג איז 1,652,171 (אין יאָר 2010).

## היסטאריע 
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
קאַטעגאָריע:פיליפינען
יצחק נבון

קליין|יצחק רחמים נבון 2010
**יצחק רחמים נבון** (9טן אפריל 1921, א' ניסן ה'תרפ"א - 6טן נאוועמבער 2015, כ"ד חשוון ה'תשע"ו) האט געדינט אלס דער פיפטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, אויך האט ער געדינט אלס מיניסטער און כנסת דעפוטאט, אין ישראל רעגירונגען. ער איז א שריפט שטעלער און א דראמאטורג.

נבון איז געבוירן אין ירושלים, ער איז געבוירן צו זיין פאטער משה נבון און זיין מוטער מרים נבון צו אן אלטער ספרדישער משפחה, וואס געפונט זיך שוין דורות אין ארץ ישראל. זיין משפחה רעכנט זיך ווי אייניקלעך פון רבי חיים בן עטר.

ער האט געלערנט אין דער גימנאזיע לעבן דעם אוניווערסיטעט. שפעטער האט ער געלערנט אינעם אוניווערסיטעט, אראבישע ליטעראטור, איסלאמישע קולטור און ערציאונג.

פון יאר 1946 האט ער געדינט אין דער הגנה, אין דער אראבישער אפטיילונג, ביז 1949. דערנאך איז ער געווארן א דיפלאמאט אין זיד אמעריקע, און אין 1952 נאכן זיין א ראטגעבער פאר א קורצער צייט, איז ער געווארן אנפירער פון פרעמיער מיניסטערס ביורא, אונטער דוד בן גוריון, און אונטער משה שרת, א פאזיציע וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1963.

אין 1965 איז נבון אריין אין כנסת אלס א מיטגליד, ביז 1978 ווען ער איז געווארן ערוויילט דורך די כנסת אלץ פרעזידענט. 

ער האט געדינט אלס פרעזידענט פאר פינף יאר, ער האט זיך נישט פארמאסטן פאר א צווייטער קאדענציע. נבון איז דער איינציקסטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, וואס האט זיך אומגעקערט צו פאליטיק נאכן ענדיקן זיין טערמין, ער איז געווען וויצע פרעמיער מיניסטער, און די ערציאונגס און קולטור מיניסטער.

## משפחה
[ממוזער|234x234px|חתונה פון אופירה ארז מיט יצחק נבון. מימין: ראש הממשלה [דוד בן גוריון. 25 ביוני 1963]]
[ממוזער|232x232px|אופירה ויצחק נבון מיט דוד בן גוריון אין [שדה בוקר, אוקטובר 1963]]
אין 1963 האט ער געהייראט אופירה ארז.

קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון ישראל
אָראַ

אין פּאַראַ-פּסיכאָלאָגיע און פילע פארמען פון רוחניות פראקטיצירונג, אַן **אָראַ** איז אַ פעלד פון האַקעלע, לייַכטיק ראַדיאַציע וואס נעמט ארום אַ מענטש אָדער זאך.

קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
אנגקאר וואט

250px|קליין|אנגקאר וואט, פון פארענט

**אַנגקאר וואַט** איז דער גרעסטער הינדו טעמפל קאמפלעקס און דער גרעסטער רעליגיעזער מאנומענט אין דער וועלט. דעם טעמפל האט געבויט דער מלך סוריאַוואַרמאַן דער צווייטער אין אנהייב דעם 12טן יארהונדערט אין היינטיקן אנגקאר, וואס איז געווען די הויפטשטאט פון דער כמער אימפעריע.

דער טעמפל איז היינט א סימבאל פון קאמבאדיע.

אנגקאר וואט איז אן אונעסקא וועלט ירושה ארט.

קאַטעגאָריע:ארכיטעקטור
קאַטעגאָריע:אזיע
קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער
מאלאווי

**מאַלאַווי**, אפיציעל די **רעפובליק פון מאלאווי**, איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין דרום־מזרח אַפֿריקע, פריער באוואוסט מיטן נאמען ניאסאלאנד. ער באדעקט א שטח פון 118,000 קוואדראט ק"מ, מיט א באפעלקערונג איבער 13,900,000.  מאלאווי גרענעצט זאמביע צו צפון־מערב, טאנזאניע צו צפון־מזרח און מאזאמביק צו מזרח, דרום און מערב. די מאלאווי אזערע ליגט צווישן דעם לאנד און טאנזאניע און מאזאמביק

די הױפּטשטאָט איז לילאנגווע, די גרעסטע שטאט אין לאנד; די צווייטע גרעסטע איז בלאנטייר און די דריטע גרעסטע איז מזוזו.
ראאלד אמונדסען

**ראאַלד ענגלברעגט גראוונינג אַמונדסען** (; 16טן יולי 1872&nbsp;–  18טן יוני 1928) איז געווען א  נארוועגישער אויספארשער פון פאלארע ראיאנען. ער האט געפירט די אנטארקטישע עקספעדיציע צו אנטפלעקן דעם דרום פאלוס אין דעצעמבער 1911 און ער איז געווען דער ערשטער עקספעדיציע פירער אנצוקומען צום צפון פאלוס אין 1926. אויך איז ער געווען דער ערשטער וואס איז אדורכגעגאנגן דעם צפון-מערב דורכפאר (1903-06). אין יוני 1928 איז ער פארשוואונדן געווארן בשעת א טייל נעמען אין אן הצלה מיסיע.

צוזאמען מיט דאגלאס מאסאן, ראבערט פאלקאן סקאט און ערנעסט שאקלטאן איז אמונדסען געווען פון די הויפט אויספארשער פירער אין דער העלדישער עפאכע פון אנטארקטישע אויספארשונגען.

## רעפערענצן 
קאַטעגאָריע:נארוועגער
קאַטעגאָריע:אויספארשערס
דיאדע

א **דיאדע** איז אן עלעקטראנישער באשטאנדטייל מיט צוויי עלעקטראדן וואס א סיגנאל קען גיין צווישן זיי.

דיאדעס ווערן מערסטנס געניצט צו לאזן אן עלעקטרישער שטראם צו שטראמען אין איין ריכטונג אבער נישט אין דער פארקערטער ריכטונג.  זיי טון פארוואנדלען א בייטשראם אין א פולסירנדיקן גלייכשטראם.  מען ניצט זיי אפט אין עלעקטראשפייזונג און ווי א מאל צו דעשיפרירן אמפליטוד מאדולאציע ראדיא סיגנאלן.

היינט, די מערסטע געוויינטלעכע דיאדעס ווערן געמאכט פון האלבדורכפירער מאטריאלן ווי סיליציום אדער גערמאניום.  נארמאל ניצט מען סיליציום, וואס פונקציאנירט בעסער.

## טיפן פון האלבדורכפירער דיאדעס 
דא ווייזט מען עטלעכע האלבדורכפירער דיאדע סימבאלן וואס מען ניצט אין סכעמאטישע געמעלן:

קאַטעגאָריע:עלעקטראניק
קאטמאנדו

**קאַטמאַנדו** (נעפאליש: काठमाडौ) איז די הױפּטשטאָט פֿון און די גרעסטע שטאט אין נעפאל . אין 2012 איז איר באפעלקערונג 975,453.

Kathmandu-Trailokya-04-2007-gje.jpg
Kathmandu-Trailokya-20-Opfertiere-2015-gje.jpg
Kathmandu-Gorakhnath Shrine-10-im Baum vor Taleju-2014-gje.jpg
Kathmandu-Asan-56-Laden auf Ziegelsteinen-2015-gje.jpg
Kathmandu-Tempel-24-Kalitempel-2013-gje.jpg
Kathmandu-Tyora-06-Metzgerei-2015-gje.jpg
Kathmandu-Strassenverkehr-36-Vorstadtleben-2013-gje.jpg
Kathmandu-Dinner-38-Musiker-2014-gje.jpg

## צווילינג שטעט 
*
* 
*
*
*
*
*
*

## זעט אויך
* ערדציטערניש אין נעפאל  2015

קאַטעגאָריע:נעפאל
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
דזשייניזם

**דזשייניזם** ( *דזשיין דהאַרמאַ*) איז א פאנטעיסטישע רעליגיע וואס לערנט קיין געוואלד קעגן לעבעדיקע באשעפענישן. די נשמה מוז זיך אויסלערנען הערשן איבער די אינערלעכע שונאים.
אין דער מאדערנער וועלט, איז דזשייניזם א קליינע אבער השפעהדיקע רעליגיעזע גרופע מיט עטלעכע 4.2 מיליאן נאכפאלגער אין אינדיע, און דערפאלגרייכע וואקסנדיקע געמיינדעס אין צפון אמעריקע, מערב אייראפע, דעם ווײַטן מזרח, אויסטראליע און אנדערש וואו.

## עיקר נקודות 
* יעדע לעבעדיקע באשעפעניש האט א נשמה.
* יעדע נשמה איז דער ארכיטעקט פון איר אייגן לעבן, אין דער דאזיקער וועלט און אין דער קומענדיקער וועלט.
* דזשייניזם לייגט א דרוק אויף קאנטראלירן די חושים.
* דזשייניזם דינט די געטשקעס פון דזשינאס, אריהאנטס און טירטאנקארס.

קאַטעגאָריע:רעליגיע
קאַטעגאָריע:אינדיע
1743

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 13טן אפריל - טאמעס זשעפערסאן, דריטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע (געש' 1826)
* 26סטן אויגוסט - אנטואן לאווואזיע, כעמיקער (געש' 1794)

## געשטארבן
1744

## געשעענישן 
* מאריא טערעזא פארטרייבט די יידן פון בודאפעשט

## געבוירן 
* 23סטן פעברואר - מאיר אמשיל ראטשילד, דער פאטער פון דער ראטשילד משפחה (נפטר 1812)

## געשטארבן 
* 25סטן אפריל - אנדערס צעלזיוס, שוועדישער אסטראנאם און פיזיקער , האט פארגעשטעלט די צעלזיוס טעמפעראטור סיסטעם (געב' 1701)
1745

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 18טן פעברואר - אלעסאנדרא וואלטא, איטאליענישער פיזיקער, ערפינדער פון דער ערשטער עלעקטרישער באטעריע (געש' 1827)

## געשטארבן 
* 19טן אקטאבער - דזשאנאטאן סוויפט, אירישער שרייבער (געב' 1667)
1746

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 30סטן מערץ - פראנסיסקא גאיא, שפאנישער מאלער (געש' 1828)
* 16טן יולי - דזשוסעפע פיאצי, איטאליענישער אסטראנאם (געש' 1826)

## געשטארבן 
* 14טן יוני - קאלין מאקלארין,  שאטישער מאטעמאטיקער (געב' 1698)
1748

## געשעענישן 
## געבוירן 
* 15טן פעברואר - דזשערעמי בענטהאם, בריטישער פילאסאף (געש' 1832)

## געשטארבן 
* 1טן יאנואר - יאהאן בערנולי, שווייצער מאטעמאטיקער (געב' 1667)
סויע

**סויע** (וויסנשאפטלעכער נאמען: *Glycine max*) איז א מין פלאנץ מיט עטלעכע זגאלן אין דער קטניות פאמיליע.

די הייך פונעם סויע פלאנץ איז צווישן 0.2 און 2.0 מעטער. דער סויע פלאנץ וואקסט נאר איין יאר.

## היסטאריע 
מ'האט אנגעהויבן וואקסן סויע אין כינע פאר פיר טויזנט יאר. פון דארט האט די סויע געשפרייט ארום דעם ווייטן מזרח. פאר צוויי טויזנט יאר האט לי האן פון דער האן דינאסטיע דערפינדן סויע מילך און טאפו, א מאכל געמאכט פון סויע. אין דעם 19טן יארהונדערט איז סויע געקומען אין אייראפע און די פאראייניגטע שטאטן.

## דער זוים 
דער זוים פון סויע אנטהאלט 40% פראטעין, 20% בוימל, 35% קארבאהידראט און 5% אש.

## גאלעריע 

File:So_3.jpg
File:Lait-soya-soja-beans-legumineuse-Pixabay.jpg
File:Kalo_Bhatmas.jpg
File:Soybean Oil, Meal and Beans (10059732523).jpg
File:Soy_powder.jpg

קאַטעגאָריע:גרינסן
מאנטגאמערי

**מאנטגאַמערי** () איז די הויפטשטאט פון דעם שטאַט אלאבאמא אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פלאצירט אויפן אלאבאמא טייך. אין 2006 האבן געוואוינט דארטן 201,998 מענטשן.

מאנטגאמערי איז געגרינדעט געווארן דעם 3טן דעצעמבער 1819 מיטן צונויפגאס פון נייע פילאדעלפיע מיט מזרח אלאבאמא שטאט.

דעם 28סטן יאנואר 1846 איז מאנטגאמערי געווארן די הויפטשטאט פון אלאבאמא.
ווראהאוויצע

**ווראַהאָוויצע** איז אַ דאָרף אין אלמיצער ראיאן, טשעכיי, לעבן פראסטיץ. זי האט אַרום 3400 באוווינער.

קאַטעגאָריע:דערפער
קאַטעגאָריע:טשעכיי
בהוטאן

**בהוטאן** (דזאגנקהא: འབྲུག་ཡུལ) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין דרום־אַזיע. עס גרענעצט כינע צו צפון און דעם רעפובליק פון אינדיע צו דרום, מזרח און מערב. בהוטהאנס הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז טהימפהו.
ליטל ראק

**ליטל ראק** (, ד.ה. "קליינער שטיין") איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון דעם שטאַט ארקענסא אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פלאצירט אויפן דרום ברעג פונעם ארקענסא טייך. אין 2010 האבן געוואוינט דארטן 193,524 מענטשן.

מאנטגאמערי איז געגרינדעט געווארן דעם 3טן דעצעמבער 1819 מיטן צונויפגאס פון נייע פילאדעלפיע מיט מזרח אלאבאמא שטאט.

אין 1821 איז ליטל ראק געווארן די הויפטשטאט פון דער ארקענסא טעריטאריע.
אלימלך פירער

**אברהם אלימלך "מיילעך" פירער** (געב' 3טן נאוועמבער 1954) איז א מעדיצינישער עצה־געבער און דער גרינדערט פון עזרה למרפא, א נישט־פאר־ריווח ארגאניזאציע וואס העלפט קראנקע. אין תשנ"ז האט מען אים באלוינט מיטן ישראל פריז.

## ביאגראפיע 
מיילעך פירער איז געבוירן געווארן אין בני ברק אין תשט"ו אין א משפחה פון בעלזער חסידים. ווען ער איז געווען א יונגערמאן אין כולל האט אמאל א חבר זיינער געדארפט האבן א פארגעשריטענעם מעדיצינישן אפאראט און ר' מיילעך האט געפועלט צו געפינען דעם אפאראט און ברענגען אים קיין ישראל. פון דעמאלסט האט ער געהאט אן ארגאניזאציע צו בארגן מעדיצינישע אפאראטן און אין תשל"ט האט ער אויפגעשטעלט דעם "עזרה למרפא" (*הילף פאר היילונג*) פארבאנד. ער האט זיך אויסגעלערנט וועגן קראנקייטן און ווער זענען די גוטע דאקטוירים פאר דעם און איז געווארן אן עצה־געבער פאר קראנקע.

אין 2002, האט דער ווייצמאן אינסטיטוט פאר וויסנשאפט באלוינט ר' מיילעך מיט אן ערנדאקטאראט. אין 2008, האט דער אוניווערסיטעט פון חיפה אים באלוינט אן ערנדאטקטאראט.

קאַטעגאָריע:ישראלים
קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים
קאַטעגאָריע:ישראל פריז
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מיכאל קינטאפ

קליין|ד"ר מיכאל קינטאפ
**מיכאל קינטאפ** (געבוירן אין 1957 אין דיסלדארף) איז אַ דייַטש-שווייצער רעליגיע־וויסנטשאַפטלער, מחבר און זשורנאַליסט. ער האט אַ דאָקטאָראַט 1990 וועגן נתן בירנבוים. פון ביכער האט ער געשריבן אַ שווייץ-לעקסיקאַן.

זינט 2011  איז ער דער אָפּעראַטאָר פון "איד-וויקי", די גרעסטע אָנליין ענציקלאָפּעדיע פון יידישקייט אויף דייטשיש.

ער וואוינט מיט זיין משפּחה אין דער שווייץ (קאַנטאָן אַאַרגאַו).

## וועבלינקען 
* דייַטש נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק
* שרייבערס פון שווייץ
* Jewiki 

קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן
קאלאמביע, דרום קאראליינע

**קאלאַמביע** () איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון דעם שטאַט דרום קאראליינע אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פלאצירט ביים צוזאמענפלוס פון די סאלודא און בראד טייכן, וואו זיי קומען צוזאמען צו שאפן דעם קאנגארי טייך. אינעם 2010 צענזוס האט מען געציילט דארטן 129,272 איינוואוינער.

אין קאלאמביע געפינט זיך דעם שטאַטס גרעסטע אוניווערסיטעט, דער אוניווערסיטעט פון דרום קאראליינע.

אין 1786 האט דער שטאַט באשלאסן צו בויען א נייע הויפטשטאט אויפן ארט ווי קאלאמביע געפינט זיך היינט.

## צווילינג שטעט
קאלאמביע האט פיר צווילינג שטעט:
* 
* 
* 
*
ראבערט וואגנער

[קליין|רבי [יואל טייטלבוים פון סאטמאר אינאיינעם מיט מעיאר ראבערט וואגנער.]]

**ראבערט פֿערדינאַנד וואַגנער** (ענגליש: **Robert Ferdinand Wagner II** אדער **Robert F. Wagner, Jr.** (20סטן אפריל , 1910 – 12טן פעברואר, 1991) האט געדינט ווי בירגערמייסטער פון ניו יארק סיטי דורך דריי קאדענצן, פון 1954 ביז 1965.

פון 1968 ביז 1969 איז ער געווען דער אמעריקאנער אמבאסאדאר צו שפאניע.

קאַטעגאָריע:בירגערמייסטער פון ניו יארק
ישכר שלמה טייכטאל

הרב **ישכר שלמה טייכטאל** (כ"ד שבט ה'תרמ"ה - י' שבט ה'תש"ה) איז געווען דער אב"ד פון פישטיאן, א קורארט אין טשעכאסלאוואקיי, און דער מחבר פון שו"ת "משנת שכיר" און פון "אם הבנים שמחה".

## יונגע יארן 
ישכר שלמה איז געבוירן געווארן אין האלאס , אונגארן, אום כ"ד שבט תרמ"ה צו זיין פאטער ר' יצחק, א צאנזער חסיד, און זיין מוטער גיטל. מען האט אים גערופן אויפן נאמען פון זיין זיידן (זיין פאטער׳ס פאטער) ישכר שלמה טייכטאל. ער האט געלערנט ביי רבי שלום ווידער אב"ד נירעדהאז. אין תר"ס איז ער געגאנגען לערנען אינעם צאנזער קלויז אין טארנע, גאליציע, וואו ער האט געהאט א נאמען ווי א גרויסער עילוי. נאך א שטיק צייט האט ער געלערנט צוויי יאר ביים "יד שלום" אין זשאבנע. נאך דעם האט ער געלערנט אין חוסט ביים "ערוגת הבושם".

ער האט געהייראט פראדל גינז (אין תרס"ד), א טאכטער פון הרב יעקב יוסף גינז אב"ד בעסערמין. נאך איר פטירה אין תרע"ז האט ער געהייראט נחמה, די טאכטער פון הרב דוד פרידמאן (דער שווער פון הרב מרדכי ראטנבערג, אנטווערפענער רב), וואס איז געווען דער אב"ד פון צעהלעם אין סלאוואקיי. ער האט געדינט ווי רב און ראש ישיבה אין דער קליינער יידישער קהילה אין פישטיאן, נייטרא דיסטריקט, אין מערב סלאוואקיי.

## משפחה 
* פרומעט, די ווייב פון ר' שלמה בראנסדארפער
* ר' חיים מנחם טייכטאל (כ"ד ניסן תרפ"ב, פישטיאן - כ"ב ניסן תשע"ד, ירושלים), שווער פון רבי לוי ביסטריצקי פון צפת
* גיטל, די ווייב פון רבי ברוך האלבערשטאם, גארליצער רבי אין בני ברק

 
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן
קאַטעגאָריע:רבנים אומגעקומען אין חורבן אייראפע
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות
חיים לאסקאוו

**חיים לאַסקאָוו** (1919 - 8טן דעצעמבער 1982) איז געווען אַ הויכראַנגיקער גענעראַל אין צה"ל און דער פינפטער שעף פון גענעראַל־שטאַב, אויך האָט ער געדינט אַלס אָפיציר, אין דער בריטישער אַרמיי, בעת דער צווייטער וועלט מלחמה.

## לעבנסגעשיכטע 
געבוירן צו אַן אָרעמער משפחה פון באָריסאָוו, בעלאַרוסיע. זײַן טאַטע האָט אָנגעפירט מיט אַ האָלץ פאַבריק אין רוסלאַנד וואָס, נאָך דער קאָמוניסטישער רעוואָלוציע, האָט ער פאַרלוירן זײַן פאַרמעגן, און געקומען קיין ארץ ישראל. זיי האָבן געוואוינט אין חיפה, און חיימס טאַטע איז געוואָרן אַ בעל־עגלה, ער האָט געטראָפן זײַן טויט, ווען די וואָגן האָט זיך איבערגעדרייט.

חיים האָט געלערנט אין אַ פּרעסטיזשפולער גימנאַזיע אין חיפה, און פון קינדווײַז אָן געאַרבעט אין פאַרשידענע פּלעצער. אַלס יוגנטליכער האָט ער זיך אנגעשלאסן אין הגנה, און האט געדינט ווי א "לויפער" פאר יעקב דורי, ער איז געשטיגן אין ראנג, און אנגעפירט מיט אנדערע אקטיוויטעטן אין די הגנה.

ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, האט לאסקאוו זיך אנגעשלאסן אין דער בריטישער ארמיי, ער האט געדינט אין פארשידענע ערטער, ער איז געווען א קאמאנדיר פון א קאמפאניע (מיליטעריש) פון די יידישע בריגאדע, אין די ראנג פון א מאיאר. נאך די מלחמה איז לאסקאוו פארבליבן אין אייראפע, ווי ער האט געהאלפן אין די אומלעגאלע עליה, און אין נקמה אקטיוויטעטן.

אין 1947 שוין זייענדיג צוריק אין ארץ ישראל, האט ער זיך אפגעגעבן מיט רעארגאניזירן די הגנה. ווען די מלחמת השחרור האט אויסגעבראכן, האט ער אנגעפירט מיט טרענירונגען, און קאמאנדירט אויף די ערשטע אפיצירן קורס פון צה"ל, די קורס וועלכע איז ארויס צו די שלאכטפעלד איז געווען די 79סטע באטאליאן.

דורכאויס די מלחמה, האט לאסקאוו טיילגענומעמן אין פארשידענע קאמפן, אלס קאמאנדיר פון די ערשטע געפאנצערטע באטאליאן, האט זיין באטאליאן אטאקירט לאטראן, ווי זיי האבן געליטן א דורכפאל, די שטאט נצרת האט זיך אונטערגעגעבן פאר אים. 

נאך די מלחמה האט ער געדינט אין פארשידענע פאזיציעס אין ארמיי, ער איז געווען קאמאנדיר פון די לופט קרעפטן, טראצדעם וואס ער איז קיין פילאט קיינמאל נישט געווען, אויך אלס קאמאנדיר פון די געפאנצערטע דיוויזיעס. און תיכף נאך דער סיני מלחמה געווארן קאמאנדיר פון דרום פראנט, נאכדעם וואס דער פריערדיגער קאמאנדיר איז אומגעקומען אין אן עראפלאן עקסידענט.

אין יאנואר 1958, איז לאסקאוו געווארן שעף פון גענעראל שטאב, איבערנעמענדיק פון משה דיין. אין 1960 האט לאסקאוו רעזיגנירט, נאכן האבן אסאך מיינונגס פארשידנהייטן, מיטן דעמאלסטדיקן וויצע זיכערהייטס מיניסטער שמעון פערעס.

נאכן פארלאזן די ארמיי, איז ער געווארן לייטער פון די פארט געזעלשאפט, אין זיין צייט איז געבויט געווארן די אשדוד פארט.

ער איז געשטארבן, דעם 8טן דעצעמבער 1982. אין זיין אנדענק ווערט גערופן די באזע פון אפיצירן קורס.

קאַטעגאָריע:שעפן פון גענעראל שטאב
קאַטעגאָריע:יידן פון בעלארוס
פעליקס מענדלסאן

קליין|200px|alt=|פארטרעט פון פעליקס מענדעלסאן
**פֿעליקס מענדלסאָן** (3טן פעברואר 1809 – 4טן נאוועמבער 1847) איז געווען א דײַטשע קאָמפאָזיטאָר פון דער ראָמאנטישע פעריאָדע.
מענדעלסאָן איז בארימט פאַר זיין "חתונה מאַרש", פאַר דער "איטאַליענישער סימפאניע" און פאַר דער דערפינדונג פון "לידער אָן ווערטער".

## ביאגראפיע 
פעליקס מענדלסאָן איז געבוירן געווארן אין 1809 אין האַמבורג אין א יִידישער משפחה און ער האט זיך געשמדט.
פעליקס האט געליטן אנטיסעמיטישע צרות פון פאָלק און פונעם קאמפאזיטאָר ריכארד וואגנער, דער גרעסטע שונא פון פעליקס.

קאַטעגאָריע:דייטשע קאמפאזיטארן
קאַטעגאָריע:משומדים