ვიტამინი A

მინი|250პქ|<center>ვიტამინი A</center>

**ვიტამინი A** — ციმუს გჷმანწყუმუ ღვანდი, ნამუთ მიღებუაფუ ოჭკომალშე. ვიტამინი A გიშაკერზაფილო შანულამი რე ბაღანეფიშ ძინა-გოვითარაფაშო დო თოლსინთეშო.

## ჯგირი მუშობურობეფი
ვიტამინი A დიდი ხანი რე ექიმეფშოჩინებული რენ, მუჭოთ ჭყანიერი ანტიოქსიდანტი.
ანტიოქსიდანტეფი ორგანიზმის ოხვარუნა დუდიშული რადიკალეფწკჷმა ობურჯაფეთ დო თეთ ონკოლახარეფშე ბთხილანა. თე უმკუჯინალო ბრიტანალ მენცარეფქ ქემიოგორეს, ნამჷ-და A ვიტამინიშ მაკათური გენაძინეფეფიშ მეღება სააწმარენჯო ეფექტის ირზენს.
ადამიერიშ ორგანიზმის A ვიტამინი გჷნიქიმინუ ორგანოეფიშ  ჭყანთხილუაშ უციო ბეტა-კაროტინო. ორთაშობური სახეთ A ვიტამინი აბხვადჷნა ფურცელამ ორტვინობას დო სტამფილოს. თეშ მოხ, თე ვიტამინი მიშმურს პრაქტიკულო არძა ვიტამინურ კომპლექსშა. პრეპარატეფშე წარმაფილი ბეტა-კაროტინი, მუჭოთ თაიშახ იკოროცხუდჷნ, ძალამ მარგე რე პაპროსიშ მაშუმალეფშო. რკუალეფქ ოძირუ, ნამჷ-და პაპროსიშ მაშუმალი ოჭკომალშე ღებულენს ბრელ ბეტა-კაროტინს, თიში ორგანიზმიშ ბურსაფმოერინალა კიბოშ კურთხუეფიშოთ ძინულენს.

*თოლსინთეშო დო ყვილეფიშ რეგენერაციაშო.
*თხილანს ქოთომიშობურ სიჸვერაშე.
*ხეს უნწყუნს როდოპსინიშ სინთეზის თოლს.
*უძინანს ოშურღალე რზალეფს აწმარენჯალაშ მორინალას ინფექციეფიშოთ.
*გალენი კანიშ ოფორუეს ჩუანს  ჭყანთხილუერ დგომარობას.
*ხეს უნწყჷნს ყვილეფიშ ძინას დო გამანგარებას, კანიშ, თომეფიშ, კიბირეფიშ დო ნოლიშ ჭყანთხილუას.
*გალენი გჷმორინაფაშ ბორჯის გუმორღვაფილიშ, ნაჩხაპურაშ, ფურუნკულეფიშ (მაგირიაშ), კარბუნკულეფიშ კურნალობას ოხვარუ.
*ხეს უნწყჷნს ემფიზემას დო ჰიპერთირეოზიშ კურნალობას.

## წყუეფი
ვიტამინი A ორგანიზმის ოჭკომალიშ საშუალებათ მუთმოხვადუ.
### ჩანარული
A ვიტამინიშა მოთხირობაქ შილებე გუმორძღაფილქ იჸუას თი ჩანარული ოჭკომალეფით, ნამუეფით პიგმენტ კაროტინს იკათუანსჷნ. ადამიერიშ ორგანიმის კაროიტინი A ვიტამინო გჷნიქიმინუ

* სტამფილო 
* პამინდორი
* ბულგარული ზაფანა
* ჭითა ზაფანა
* კოპეშია 
* ქუცი
* ბარდონი
* ისპანახი

### ჩხოლარული
მინი|
მინი|
ვიტამინი A  გიშაკერძაფილო მიარეთ რე ზუღაშ ჩხოლარეფს დო ჩხომიშ ჩხონჩხის.
* ჩხომიშ ქონი 
* კარაქი
* ჸვალი
* ხაჭო (ნაფუნეფი)
* მარქვალი
* ბჟა

## სინარკებე
A ვიტამინიშ დეფიციტი (სინარკებე) გილმალუანს თოლსინთეშ რეცეფტორეფს – ჩხირეფიშ მუშობას, თიშ გეშა ნამჷ-და ვიტამინი მიშმურს თიშ აკოდგინალუაშა. ივითარებუ თ.ჯ „ქოთომიშ სიჸვერა“, მუჟამსჷთ ადამიერი ვარწყე გლახა გოსინთაფაშ პიჯალეფს. თე ვიტამინიშ ხანგჷნძე უბაღერობა სიჸვერაშ იჭანუანს. გოვითარაფონ ქიანეფს 10 წანაშახ ბაღანეფს, 3 მილიონი ბაღანა ჸვერე რე თე ბაძაძით. A ვიტამინით გჷმოჭანაფილი ავიტამინოზი ბაღანეფს ძინაშ მოჩქალუას იჭანუანს.

## ისტორია
დუდმაართაშე ვიტამინი A სტამფილოშე მიღეს დო თიში ბუნაშ წჷმმარინაფალეფს, კაროტინოიდეფს, სტამფილოშ ინგლისურიშ ომანგე - carrot გიოდვეს. კაროტინოიდეფი ჩანარეფს, კანკალე სოკოს დო ზუღაშ წყარჩანარეფს არსებენს, ორგანიზმის ჟანგუაშ პროცესიშ შედეგო A ვიტამინო გჷნიქიმინუ. გვალო ხუთოშშახ რანწკიშ კაროტინოიდი რე ჩინებული. თინეფს შქას არძაშე ჩინებულ კაროტინოიდის ორხველჷ b - კაროტინი, ნამუთ A ვიტამინიშ პროვიტამინს წჷმარინუანს.

## სინთეზი ორგანიზმის
წჷმიქიმინუ ჟანგუაშ პროცესიშ შედეგო.
 
А ვიტამინიშ საუჯგუშო წყუ დიო ჩხომიშ ქონი დო ჩხოჩხი რე, უკული - კარაქი, მარქვალიშ გური, ოსირსალი დო უმნუღალუ ბჟა. ლაწკარული პროდუქტეფი დო ფუნაფილი ბჟა (ვიტამინიზირაფილჷთ) А ვიტამინს ვეკათუუანს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* World Health Organization Database on Vitamin A Deficiency

კატეგორია:ვიტამინეფი