სლოვაკეთი

**სლოვაკეთი** (; ოფიციალური ჯოხოდვალა **სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა** (**')) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ოორუეშე უხურგანს [[პოლონეთი]], ბჟაეიოლშე — [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[უნგრეთი]], ბჟადალშე — [[ავსტრია]] დო ოორუე-ბჟადალშე — [[ჩეხეთი|ჩეხეთიშ რესპუბლიკა]]. სლოვაკეთიშ ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი გვალამი რე, ნამუთ იკენს 49 000 კმ²-ის, სოდე ოხორანს 5.4 მილიონშე უმოსი ადამიერი. ნანანოღა დო [[სლოვაკეთიშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაში ნოღა]] რე [[ბრატისლავა]], მაჟირა უკაბეტაში ნოღა რე [[კოშიცე]].

[[V ოშწანურა|V]]–[[VI ოშწანურა|VI ოშწანურეფს]] თეხანური სლოვაკეთიშ ტერიტორიაშა მორთეს [[სლავეფი|სლავეფქ]]. VI ოშწანურაშ დალიაშე ასეიანი სლოვაკეთიშ ნორთი [[ავარეფიშ სახაკანო]]შა მიშმეშჷ. [[VII ოშწანურა]]ს სლავეფქ შანულამი როლი ილაჸაფეს [[სამოშ სახენწჷფო]]შ გოჭყაფას. ავარეფიშ სახაკანოშ აკოცჷმაშ უკული [[IX ოშწანურა]]ს სლავეფქ ქჷდარსხუეს [[ნიტრაშ სათარო]], ნამუქჷთ უკული ქაკათჷ [[მორავიაშ სათარო]]ს დო მოგვიანეთ [[კაბეტი მორავია]]თ გჷნირთუ. [[X ოშწანურა]]ს, კაბეტი მორავიაშ აკოცჷმაშ უკული, თე ტერიტორიაქ გენშართჷ [[უნგრეთიშ სათარო]]შ აკოდგინალუაშა, ნამუქთ შედეგო, [[1000]] წანას გჷნირთუ [[უნგრეთიშ ომაფე]]თ. [[1241]] დო [[1242]] წანეფს, [[მონღოლეფიშ მიშაბურსუა ევროპაშა|ევროპაშ მონღოლეფიშ მინოკათინიშ]] უკული, ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი აკორაბადელი რდჷ, მარა აკიდგინჷ თარო უნგრეთიშ მაფა [[ბელა IV]]-შ ჭყოლოფუათ. [[XVI ოშწანურა|XVI]] დო [[XVII ოშწანურა|XVII]] ოშწანურეფს, თეხანური სლოვაკეთიშ ობჟათე ნორთიქ გენშართჷ [[ოსმალეთიშ იმპერია]]შ აკოდგინალუაშა. ოსლამეთიშით კონტროლირებული ტერიტორიეფქ, [[XVIII ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს გინოჩამილქ იჸუ [[ჰაბსბურგეფი|ჰაბსბურგეფშა]]. [[1848]] წანას უნგრეთიშ ზოხორინალაშ გიოცხადებაშ უკული მაჸუნუ [[სლოვაკეთიშ ებუძოლი (1848-1849)|სლოვაკეთიშ ებუძოლქ]], კჷნე თიმ წანას გიჭყჷ [[სლოვაკეთიშ ერუანული სხუნუ (1848-1849)|სლოვაკეთიშ ერუანული სხუნუქ]]. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ებუძოლს მუში ღანკი ვემუჭირინუაფჷნ, შანულამი როლი ილაჸაფუ სლოვაკეთიშ ერუანული იდენტობაშ გაჭყანიერებას. უნგრეთიშ ლჷმეფქ ზოხორინალაშო საბოლათ ქიმიჸონუ კომპრომისშა დო გჷმიჭანუ [[ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია]]შ გოჭყაფა.

[[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველი მოსოფელიშ ლჷმა]]შ მალობაშის, [[ჩეხოსლოვაკიაშ ერუანული სხუნუ]]ქ წუმოძინელო იბურჯუ [[ჩეხოსლოვაკიაშ ზოხორინალაშ დეკლარაცია|ზოხორინალაშო]] ავსრია-უნგრეთიშ იმპერიაშ აკოცუმაშის დო [[1918]] წანას გეგმიცხადჷ [[ჩეხოსლოვაკიაშ პირველი რესპუბლიკა|ჩეხოსლოვაკიაშ]] სახენწჷფოქ. ხურგეფი დოდგენილი რდჷ [[1919]] წანაშ [[სენ-ჟერმენიშ ხეკულუა (1919)|სენ-ჟერმენიშ ხეკულუათ]], [[1920]] წანაშ ტრიანონიშ ხეკულუათ ჩეხოსლოვაკიაქ მუში აკოდგინალაუშა გენშეჸონუ თეხანური სლოვაკეთიშ ტერიტორიეფი, ნამუთ ედომუშამო მიშმეშჷ [[უნგრეთიშ ომაფე]]შ აკოდგინალუაშა. [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ დოჭყაფაშახ სლოვაკეთიშ დიხეფშა ხეშუულობაშა თაში-თაში ქუმორტეს აბანობური ფაშისტური პარტიეფქ, [[1939]] წანას გეგმიქიმინჷ პირველი [[სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა (1939–1945)|სლოვაკეთიშ რესპუბლიკაქ]] მუჭოთ [[ართპარტიული სახენწჷფო|ართპარტიული]] კლერიკულ-ფაშისტური სატელიტური სახენწჷფო [[ნაცისტური გერმანია]]შ გამაგალაშ გიმე. [[1940]] წანას, ქიანაქ ქაკათჷ [[ლირე ბერლინი-რომი-ტოკიო]]ს, მუჯანსჷთ თიში ლიდერეფქ ხე მაჭარეს სუმჸურენი პაქტის. [[ჩეხოსლოვაკიაშ მასუმა რესპუბლიკა|ჩეხოსლოვაკიაქ]] აკოდგინელქ იჸუ [[1945]] წანას ლჷმაშ თებათ  ქიანაშ [[ჩეხოსლოვაკიაშ ოკუპაცია (1938–1945)#ჩეხოსლოვაკიაშ გადუდიშულება|გადუდიშულებაშ]] უკული. [[1948]] წანაშ [[ჩეხოსლოვაკიაშ სახენწჷფო მინორთაფა (1948)|სხუნუეფიშ რსხუთ ხუჯდოკინელი მინორთაფაშ]] უკული, ჩეხოსლოვაკიაქ გჷნირთუ [[სოციალისტური კარე]]შა მიშმალი [[ჩეხოსლოვაკიაშ სოციალისტური რესპუბლიკა|კომუნისტური სახენწფოთ]], სხუნუეფიშ რსხუ სატელიტური სახენწჷფოთ [[რკინაშ ფარდა]]შ მელე. კომუნიზმიშ ლიბერალიზაციაშ ცადებეფქ მუშ კულმინაციას მიოჭირინჷ [[პრაღაშ აფუნი|პრაღაშ აფუნს]], ნამუქთ [[1968]] წანას ინოშქვიდაფილქ იჸუ ჩეხოსლოვაკიაშა სოციალისტური კარეშ მინოკათუათ. [[1989]] წანას, [[ხავერდამი რევოლუცია]]ქ თინჩალას მაბოლუ ჩეხოსლოვაკიაშ კომუნისტური გამაგალა. [[1993]] წანაშ 1 ღურთუთაშე სლოვაკეთიქ ზოხორინელი დემოკრატიული სახენწჷფოთ გჷნირთუ [[ჩეხეთიშ დო სლოვაკეთიშ ფედერაციული რესპუბლიკა|ჩეხოსოვაკიაშ]] თინჩალი აკოცჷმაშ უკული, ნამუშა მინშა უჯოხონა „ხავერდამი ჩათხიება“.

== ჯოხოდვალა ==

* **ოფიციალური**: სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა.
* **ოდაბადური**: Slovensko; Slovenska Republika.
* **ეტიმოლოგია**: ჯოხოდვალა სლავურო ითანგუ, მუჭოთ „სიტყვა“ (შდრ. რუსული слово) ვარ და „დიდება“ (შდრ. რუსული слава.)

== გეოგრაფია ==

ქიანა იდვალუაფუ ცენტრალურ ევროპას. თანჯა უღუ ქიანეფწკჷმა: [[ჩეხეთი|ჩეხეთი]], [[პოლონეთი|პოლონეთი]], [[უკრაინა|უკრაინა]], [[უნგრეთი|უნგრეთი]], [[ავსტრია|ავსტრია]]. ფართობი რე 49.035 კვ.კმ.

== სახენწჷფო ==

* **სახენწჷფო სისტემა**: დემოკრატიული რესპუბლიკა.
* **სახენწჷფოშ მადუდური**: პრეზიდენტი.
* **თარობაშ დუდმახვენჯი:** პრემიერ-მინისტრი.
* **კანონიშდუმადვალუ ორგანო**: ართპალატამი პარლამენტი (150 მაკათური).
* **ადმინისტრაციული გორთუალა:** ირთუ 8 ოლქო (kraj).

== დემოგრაფია ==

* **მახორობა:** 5.380.000 (2003), თენეფშე 85,7% [[სლოვაკეფი]], 10,6% [[უნგრალეფი]], 1,6% [[ჩაჩანეფი]].
* **ოფიციალური ნინა:** [[სლოვაკური ნინა|სლოვაკური]].
* **რელიგია:** [[კათოლიციზმი]].
* **ნანანოღა:** ბრატისლავა (428 ვითოში).
* **ნოღეფი:** კოშიცე (234), ნიტრა (87), ჟილინა (85), პრეშოვი (92).

== ეკონომიკა ==

* **რესურსეფი:** რუმე ნოშქერი, რკინაშ, ლენჯიშ დო მანგანუმიშ მადენიშ ობადეშეფი, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნალაშ დიხეფი.
* **ექსპორტი:''' რკინაშ მადენი, ქიმიკატეფი, ნაფთობპროდუქტეფი, ანჯარი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
; თარობა
*Government Office of the Slovak Republic
*National Council of the Slovak Republic
*President of the Slovak Republic
*Ministry of Foreign and European Affairs of the Slovak Republic
*Statistical Office of the Slovak Republic 
*Chief of State and Cabinet Members 

## სქოლიო


კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:სლავური ქიანეფი
კატეგორია: ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი