open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალეხო კარპენტიერი

**ალეხო კარპენტიერ-ი-ვალმონტი** (ესპ. Alejo Carpentier y Valmont; დ. 26 ქირსეთუთა, 1904, ლოზანა, შვეიცარია — ღ. 24 პირელი, 1980, პარიზი, საფრანგეთი) — კუბარი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი, მუსიკოლოგი დო ჟურნალისტი, შინელი რე რომანით *[[ჸათე მოსოფელიშ ომაფე]]*.

## ბიოგრაფია
ალეხო კარპენტიერიქ დებადჷ 1904 წანაშ 26 ქირსეთუთას, შვეიცარიაშ ნოღა ლოზანას.  მალას კარპენტიერეფიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა ჰავანაშა მიდართჷ, სოდეთ 1912 წანაშა ცხოვრენდეს. უკულ კარპენტიერეფქ პარიზიშა გეგნორთეს.  ალეხო კარპენტიერიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ.  უმოსო ოინტერესჷდჷ ბალზაკიშ, ფლობერიშ დო ზოლაშ ნაწარმებეფი.  1920-იან წანეფშე კარპენტიერი მუშენდჷ ჟურნალისტო.  1927 წანას, ჰავანას, კარპენტიერიქ დარსხუ ჟურნალი *Revista de Avance*, ნამუთ  რადიკალური და ნაციონალისტური ხასიათიშ რდჷ. კუბაშ დიქტატორიშ ხერარდო მაჩადოშ კრიტიკაშ გეშა, კარპენტიერი ოჭოფეს დო 40 დღას ჯიხას ქუდახუნეს. ჯიხაშე გოტებაშ უკული, 1928 წანას საფრანგეთიშა მიდართჷ.  საფრანგეთის რინაშ ბორჯის, კარპენტიერიქ გაგინძორჷ მუში ჟურნალისტური დო ლიტერატურული კარიერა. 1936 წანას კუბაშა დირთჷ. 1940-იან წანეფს შარალენდჷ დიო ჰაიტის დო უკულ ვენესუელას. 1945-1959 წანეფს კარაკასის ცხოვრენდჷ. კუბაშ რევოლუციაშ ტრიუმფიშ უკულ, კარპენტიერი ფიდელ კასტროს ალურდჷ. 1966 წანაშე რდჷ კუბაშ ელჩი საფრანგეთის. კარპენტიერიქ ღურუ 1980 წანაშ 24 პირელს, კიბოთ. ნთხორილი რე ჰავანაშ კოლონიშ სასაფლას. 

ალეხო კარპენტიერი რე ავტორი რომანეფიშ, ესსეეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ. კარპენტიერი თაშნეშე რდჷ მუსიკოლოგი ხოლო. გიმირკვიუ კუბაშ მუსიკალური ტრადიციეფი. კარპენტიერი მუში ნაჭარეფს ირინუანდჷ კუბაშ მუსიკაშ, აფრო-კუბიზმიშ კულტურულ ასპექტეფს. კარპენტიერი რდჷ მაგიური რეალიზმიშ ართ-ართი მაართა პრაქტიკოსი ლათინური ამერიკას. კარპენტიერიშ ნახანდეფს ინტეგრირებული რე სიურრეალიზმიშ დო ბაროკოშ ლიტერატურული სტილი. კარპენტიერიშ ნაჭარეფქ დიდი გოლინა იღვენუ ლისანდრო ოტეროშ, ლეონარდო პადურაშ დო შხვა გიშარჩქინელი კუბარი ავტორეფიშა.

კარპენტიერიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდიე *"[[ჸათე მოსოფელიშ ომაფე]]"*, ნამუქჷთ 1949 წანას გიშართჷ დო ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. რომანი ისტორიული ჟანრიში რე დო ეთმოჭარუნს ჰაიტიშ რევოლუციაშ დო თიშ უკულიან პერიოდეფს.

კარპენტიერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1975 წანას მიპალუ ჩინო დელ დუკაშ პრემია, 1977 წანას სერვანტესიშ პრემია დო 1979 წანას მედიჩიშ პრემია.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
### რომანეფი
**¡Écue-Yamba-O* (1933) 
**El reino de este mundo* (1949) (*[[ჸათე მოსოფელიშ ომაფე]]*)
**Los pasos perdidos* (1953) 
**El acoso* (1956) 
**El siglo de las luces* (1962) 
**Concierto barroco* (1974)
**El Recurso del método* (1974) 
**La consagración de la primavera* (1978) 
**El arpa y la sombra* (1979) 

### კუნტა თხობელუეფი
**Guerra del tiempo* (1956) 
**Otros relatos* (1984)

### ესსეეფი
**La música en Cuba* (1946)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალეხო კარპენტიერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:კუბარეფი
კატეგორია:კუბარი ჭარუეფი
კატეგორია:კუბარი ნოველისტეფი
კატეგორია:კუბარი ჟურნალისტეფი
ყუბერამეფი

**ყუბერამეფი** () — ართლებერამი ჩანარეფიშ ფანია. ართწანიანი, ჟირწანიანი დო ანდაწანიანი ოდიარეეფი, ოშა-გოშათ ბართვიშობურ ვარ-და ჯაშობური ჩანარეფი რე. ყუბერამეფიშ ღერი ჭაშობური რე, უმენტაშო ცილინდრული თინასგემარინჯე, გითოკინელი ვარ-და გონთხაფილი; დორთილი რე ბირგულო დო ბირგულშქაფონო, რჩქვანელობურო ხვერელია რე (ბორიაშ ბორჯის ყუბერამეფიშ ჭიფე ხვერელე ღერი გინმიკიჩუ დო ვატირხუ), ოშა-გოშათ ეშაფშაფილი რე ფეშერი რშვილით. თინეფიშ სიმაღაკა 1 სმ-შე ვითურ მეტრის ონჭუ, კანკალეში — (ბამბუკიშ განჯალებური ღერი) — 40 მ. ფურცელეფი ღერიშ ბირგულშე გიშმურს: მუჭოთ წესი, აკმოდირთუ ღერმაქიტე ლაგუჯიშ (ვაგინაშ), ინწროღოზური ფირფიტაშ დო ქერქლიშობური ნინაშე რე, ნამუთ ეშაჩანს ფირფიტაშ დო ლაგუჯიშ ხურგიწკუმა. ფესვები ფუნჯაა. პირველადი ჯინჯეფი ორდოშე ჩეთმეთხიებუ. მინ ყუბერამს ჟიპიჯული ჯინჯეფიშ სისტემა უღუ, მინს — დიხას ტომბას ინოჩანს (1—1,5 მ დო უმოსი). ყუბერამეფიშ პეულედი მორჩილი, ჟირსქესამი, ოშა-გოშათ — ართსქესამი, აკოკორობილი რე უკაჭულ ბიბლეფო — დუდელეფო, ნამუეფით მუშურე, აკოშაყარელო რე რთულ ბიბლეფო (რთული დუდელე, ფენჯგირე, დუდელეშობური ფენჯგირე, რცუ დუდელე დო შხვა).

ყუბერამეფი ფორილთასამეფიშ ართ-ართი კაბეტი ფანია რე [კინოხ ორხველუდუ კილებოფორამეფიშ რანწკის (Glumiflorae)]. იკათუანს 620-შე უმოს გვარიშ 10000-შახ გვარობას, ნამუთ ჩანს ედომუშამ მოსოფელს არქტიკაშე ანტარქტიკაშახ.

ყუბერამეფს შხირას რთუნა 2 ვარ-და მუზმარენ (12-შახ) გიმეფანიათ. 25 (60-შახ) ტრიბათ. საქორთუოს ყუბერამეფიშ 100-შახ გვარიშ 330 გვარობა ჩანს. ყუბერამეფი დახე ირდიხას ჩანს, სოდე ჩანარული ოფორუ რენ. შხირას კაბეტ ტერიტორიეფს იკენა. გიშაკერძაფილო კაბეტ როლი ორხველუნა დოლოშ, ვეშ (სტეპიშ), პრერიაშ, პამპაშ დო სავანას ოდიარონს. ყუბერამეფი ეკონომიკაშ თოლწონუათ შანულამი ფანია რე. თინეფს ორხველუნა თიჯგურა კულტურული ქობალური ჩანარეფი, მუჭოთ რე: ქობალკაკალი, ორზა, ლაიტი, რჩვია, ქუბი, ქერი, ქვრიმა, ღუმუ, სორგო, თაშნეშე ჭაშანქარი დო შხვა. ტყარი დო კულტივირაფილი ყუბერამეფი ოფუტე-ომეურნე ჩხოლარეფიშ ართ-ართი თარი ოჩამური რე.

კანკალე ყუბერამს გიმირინუანა ოჭკომალო, ცაცლაბიშ, სპირტიშ, ქარღადიშ და არომატული ზეთეფიშ მიოღებელო. მინს — აკაგაფაკ მასალათ, ლიქიორიშ დო ონტკაშ წარმებას, ოკურნალე დო დეკორატიულ ჩანარო, მინსით — მუღურონ დიხეფია დო ქვიშეფიშ გამანგარაფალო. ათეყურე ართ-ართი საუჯგუშო ანჯა რე ჯინჯორა ყუბერამეფიშ (ინჩხილი, ცხირცხი, ისიროტა, ფომფია დო სხვა) გიმორიმაფა ეროზიაშ სააწმარენჯოთ თინეფიშ ჯინჯეფის სისტემაშ ნძალიერო გოვითარაფაშ გეშა. თე ჩანარეფი ჯგირი რე აეროდრომიშ, იპოდრომიშ, სტადიონიშ დო გაზონიშ მამწყუალო. კანკალე ყუბერამი უდუთხინაფუ, ძნელო ესაყათამალი ჟვერი რე. სამანგათ: ვირჯინიული ურო, ლაკარტია, ინჩხილი, ცხირცხი, ტყარი რჩვია დო შხვა.

## ლიტერატურა

* *Рожевиц Р. Ю.*, Злаки. Введение в изучение кормовых и хлебных злаков, М.—Л., 1937;
* *Цвелев Н. П.*, Злаки СССР, Л., 1976;

*
ჸათე მოსოფელიშ ომაფე

**ჸათე მოსოფელიშ ომაფე** (ესპ. El reino de este mundo) — კუბარი ჭარუშ დო ნოველისტიშ ალეხო კარპენტიერიშ რომანი გიშაშქუმალირჷ 1949 წანას. რომანი ისტორიული ჟანრიშიე დო ეჭარილი რე პერიოდეფი ჰაიტიშ რევოლუციაშახ, რევოლუციაშ ბორჯის დო რევოლუციაშ უკული. რომანიშ სიუჟეტიშ ცენტრალური ფიგურა რე რევოლუციაშ ლიდერი ტუსენ ლუვერტიური. რომანი მერჩქინელი რე ლათინოამერიკული ლიტერატურაშ შედევრო.

## ლიტერატურა
* Shaw, Donald (1985), Alejo Carpentier, Boston: Twayne, ISBN 978-0-8057-6606-6

კატეგორია:ლათინოამერიკული რომანეფი
კატეგორია:ალეხო კარპენტიერიშ რომანეფი
აუგუსტო როა ბასტოსი

**აუგუსტო როა ბასტოსი** (ესპ. Augusto Roa Bastos; დ. 13 მანგი, 1917, ასუნსიონი, პარაგვაი — ღ. 26 პირელი, 2005, ასუნსიონი, პარაგვაი) — პარაგვაალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი, სცენარისტი დო ჟურნალისტი. შინელი რე ნოველეფით: *"ადამიერიშ სქუა"* (1960) დო "*მა, უმაღალაში*" (1974). თინეიჯერობაშ პერიოდის ბასტოსი მონაწილენდჷ ჩაკოშ ლჷმას (პარაგვაი-ბოლივიაშ ლჷმა). პოლიტიკური ბაძაძეფიშ გეშა, ბასტოსი 1947 წანას არგენტინაშა გეგნახორეს. 1976 წანას ბუენოს-აირესი ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა საფრანგეთიშა მიდართჷ. ბასტოსიქ მუში ლიტერატურული ნახანდეფი ურცხოეთის რინაშ ბორჯის ჭარუ. თიში ნაჭარეფი ეთმოჭარუნს პარაგვაიშ მაართა დიქტატორიშ ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსიაშ დიქტატურას. მუშ ნაჭარეფს ბასტოსის გჷმორინაფილი აფჷ პარაგვაული მითოსიკა, სიმბოლიკა დო შხვა კულტურული ტრადიციეფი. ბასტოსიშ ჭარალუაშ ნინა ესპანური რე, მარა იკათუანს ბრელ ზიტყვეფს დო ციტატეფს გუარანიშ ნინაშე. ბასტოსი ლათინოამერიკული ბუმიშ გვიანი პერიოდიშ ავტორო რე მერჩქინელი. ნოველეფიშ გარდა ბასტოსი რე ავტორი კუნტა თხობელუეფიშ, ესსეეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო შხვადოშხვა ფილმეფიშ სცენარეფიშ. 1977 წანას ბასტოსიქ მიპალუ ესპანური ლიტერატურაშ არძაშე უმოსო პრესტიჟული ჯილდო სერვანტესიშ პრემია.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
### რომანეფი
* *Hijo de hombre* (1960; *ადამიერიშ სქუა*)
* *Yo, el Supremo* (1974; *მა, უმაღალაში*)
* *Vigilia del Almirante* (1992)
* *El fiscal* (1993)
* *Contravida* (1994)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აუგუსტო როა ბასტოსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:პარაგვაალეფი
კატეგორია:პარაგვაალი ავტორეფი
ადოლფო ბიოი კასარესი

**ადოლფო ბიოი კასარესი** (ესპ. Adolfo Bioy Casares; დ. 15 ეკენია, 1914, ბუენოს-აირესი, არგენტინა — ღ. 8 მელახი, 1999, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინალი ჭარუ, პოეტი, მათანგალი, ჟურნალისტი, კრიტიკოსი დო ბიბლიოთეკარი. რდჷ ხორხე ლუის ბორხესიშ მაჸალე. შინელი რე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ რომანით *"მორელიშ გჷმოგონება"*.

## ბიოგრაფია
ადოლფო ბიოი კასარესიქ დებადჷ 1914 წანაშ 15 ეკენიას, ბუენოს-აირესის. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. 11 წანერი რდუნ თეშ კასარესიქ ჭარუ მუში მაართა თხობელუა. გურაფულენდჷ ბუენოს-აირესიშ უნივერსიტეტის, მარა ომენცარე ხარისხი ვემუღებუ. ოინტერესუდჷ ურცხოული ნინეფი დო ეჩი წანაშ მეულაშახ ჯგირო ქიდიგურუ ინგლისური, ფრანგული დო გერმანული. 1929-1937 წანეფს კასარესიქ გჷმაბჟინუ ნოველეფიშ დო თხობელუეფიშ კრებულეფი, ნამუეფით უკულიან პერიოდეფს ვამოწონდჷ. 1932 წანას კასარესიქ, არგენტალი ჭარუშ დო ინტელექტუალიშ ვიქტორია ოკამპოშ ჸუდეს გეჩინებაფუ ხორხე ლუის ბორხესი. კასარესიქ დო ბორხესიქ მაჸალეეფო გინირთეს დო *H. Bustos Domecq*, *Benito Suárez Lynch* ფსევდონიმეფით ართო ჭარუნდეს თხობელუეფს, ფენტეზიშ ჟანრიშ ნაწარმებეფს დო ართო რდეს არგენტინული ფილმეფიშ სცენარიშ ავტორეფი ხოლო. 1940 წანას კასარესიქ გჷმაბჟინუ რომანი მორელიშ გჷმოგონება, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგიქ ავტორს მუპალუ ბუენოს-აირესიშ მუნიციპალური ლიტერატურული პრემია 1941 წანას. წინგიშ სიუჟეტის გერსხილი რე ფრანგული დო იტალიური ფილმეფი. 1940-1941 წანეფს კასარესიქ, ბორხესი დო ვიქტორია ოკამპოშ და სილვინაწკჷმა ართო გჷმაბჟინუ ჟირი ლიტერატურული კრებული: ართი ორხველუდჷ ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ლიტერატურაშ ანთოლოგიას დო მაჟირა არგენტინული პოეზიაშ ანთოლოგიას. 1940 წანას კასარესიქ ოსურო ქიმიჸუნჷ სილვინა ოკამპო. 

ბიოი კასარესი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1975 წანას მიპალუ არგენტინაშ ჭარუეფიშ ასოციაციაშ პრემია, 1981 წანას გინოჩეს საფრანგეთიშ საპატიო ლეგიონიშ ორდენი, 1994 წანას კონექსიშ პრემია დო 1991 წანას სერვანტესიშ პრემია. რომანეფიშ გარდა ბიოი კასარესი ავტორი რე კონტა თხობელუეფიშ კრებულეფიშ, ესსეეფიშ, დღარეფიშ, შხვადოშხვა ფილმეფიშ სცენარეფიშ, ლერსეფიშ დო პოემეფიშ. კასარესიქ ღურუ 1999 წანაშ 8 მელახის, 84 წანერქ. ნთხორილი რე რეკოლეტაშ სასაფლას, ბუენოს-აირესის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ადოლფო ბიოი კასარესი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი (ესპანურო)
* კარიკატურა დო ნეკროლოგი literatura.org-ის (ესპანურო)
* ბიოი კასარესი www.Argentina.ar-ის (ინგლისურო)
* ბიოგრაფია დო ნახანდეფიშ ერკებული

კატეგორია:არგენტინალეფი
კატეგორია:არგენტინალი ჭარუეფი
კატეგორია:არგენტინალი ნოველისტეფი
კატეგორია:არგენტინალი პოეტეფი
თოფური

მინი|თოფური
მინი|სარანჯიშ თოფური
მინი|ვიდეო თოფურიშ გეშა
**თოფური**, ** სკაშ თოფური** — ანდაღებულ ოჭკომალ პროდუქტი. არძაშე შხირას რაგადანა ნატურალურ, ე.ი. სკაშ თოფურშენ, ნამუთ რე გემუანი, სიროფიშობურ ღვანდი, ნამუსჷთ პეულიშ ნექტარშე ვარ-და მანანაშე შაყარანს მოხანდე სკა, ჩიყვაყვის გინმამუშენს დო ოჭკომალო გჷმირინუანს; ბუკიშა მითოღალირ ნექტარიშე სკა ორთჷ აქტიურ ვენტილაციას დო ზედმეტ წყარ ჭიე-ჭიეთ იორქებუ, მუთმოხვადჷ რთულ შანქარეფიშ ინვერსია. ათე პროცესის თოფურიშ მონდინაფა ჯოხო. საბოლათ თოფურს სქიდჷ 18-22% წყარი, უკაჭულ შანქარეფი, ჯიმუეფი, ვიტამინეფი, არომატული, საღაფლა ღვანდეფ დო შხვა, ნამუშ აკოდგინალუას დოჸუნს თოფურიშ ფიზიკურ დო ქიმიურ მუშობურობეფი. თიშ ქიმიურ აკოდგინალუა დოჸუნს ჩანარეფიშ გვარობას, კლიმატურ პიჯალეფს დო შხვა. თოფურიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 13-20% წყარი, 80%-შე უმოს ნოშქერწყარეფი (გლუკოზა, ფრუქტოზა, საქაროზა, მალტოზა), 0,4% ცილა, 0,3% ტუტა, თაშნეშე ორგანულ ბჟეფი, ფერმენტეფი, ასკორბინიშ ბჟე დო შხვ. თოფურს უღუ ანდანერ ოსქილადე, დამაკონსერვაფალი, ფოკვაშ სოკოეფიშ სააწმარენჯო დო შხვა მუშობურობეფი.

გოჭყაფაშ მეჯინათ თოფურ შილებე ორდას მონო- ვარ-და პოლიფლორული. პირველს ორხველჷ ლაკაციაშ, ცხვაცხვიშ, ჭუბურიშ, ბჟამაჯინუშ ვარ-და შხვა ნამდგა ჩანარშე მენაღებჷ თოფური, მაჟირას — დოლოშ ანდანერი პეულიშე ვარ-და ტყაშ მათოფურე ნექტარშე მენაღებჷ თოფური. ნატურალურ თოფურს მუში გლუკოზაშ ვარ-და ფრუქტოზაშ მაღალი კონცენტრაციაშ გეშა ახასიათენს კრისტალიზაცია. თე პროცესი უწაიათ მეურს 13-14&nbsp;°C ტემპერატურას. სკაშ თოფური შილებე ორდას სარანჯამი ვარ-და გიშაწირილი. მუჭოთ ართი, თეშ მაჟირა მაღალი ოჭკომური ღებათ დო სამკურნალე მუშობურობეფით გიშეგორუაფუ. თიში მაღალი ოჭკომური ღება დო სამკურნალე მუშობურობეფი გჷთმითანჯუ ვა ხვალე ლექინას ასათვისაფალი შანქარეფიშ კაბეტი მუდანობათ, თაშნეშე ფიზიოლოგიურო რსულფასამი მინერალური ღვანდეფიშ, ფერმენტეფიშ, ვიტამინეფიშ დო ანტიმიკრობული ღვანდეფიშ აკოდგინალუათ. ნატურალური თოფური აჭყანიერენს ღვანდეფიშ თირუას, უღჷ ბაქტერიოციდული, ანთებაშ სააწმარენჯო დო მატონიზაფალი მუშობურობა, აბიწორენს ნორშვეფიშ აკოდგინალუას, ჭკანტუნს ოჭკომალიშ მარცუაფალი სისტემაშ მუშობას, ასტიმულირენს დინოხოლენი ორგანოეფიშ დო იმუნური სისტემაშ მუშობას.

თაშნეშე რე ხელუანური თოფური, ნამუსჷთ მუთუნნერი რსხუ ვაუღუ ნატურალურ თოფურწკჷმა. თის აწარმენა საქაროზაშ ინვერსიათ ლიმონიშ ბჟეშ გეძინათ. კანკალეშა გეთმუძინანა სინთეთიკურ არომატიზატორეფს. ხელუანური თოფური შილებე გჷმორინაფილ ორდას მუჭოთ ოჭკომალი ღვანდი, მარა თის, ვაუღჷ მარგებელი დო სამკურნალე მუშობურობეფი. თოფურიშ ფალსიფიკაცია ფართოთ რე მოდვალირი. თოფურიშ ფალსიფიცირაფაშ არძაშე ლექინი მოხუჯა: შანქარიშ სიროპის გეთმუძინანა ძმარს დო საღაფლას; თეჯგურა „თოფურშა“ ჩაჩანური უჯოხონა.

თოფურიშ ნერგვარობეფი:
* *მესიშ თოფური*
* *ცხვაცხვიშ თოფური*
* *წიწიბიშ თოფური* 
* *ლაკაციაშ თოფური*
* *ბჟამაჯინუშ თოფური*
* *მანანაშ თოფური*
* *რაფსიშ თოფური* 
* *ჭუბურიშ თოფური*
* *ფათალოშ თოფური*

## გალერეა

Beehives in Mankato, Minnesota.jpg|
Smoker.jpg|
Bee blower 9124.JPG|
Protection.jpg|
Langstroth Frames.jpg|
Opening-cells .jpg|
Fork-Beekeeping .jpg|
Discovered honey .jpg|
Extractor Beekeeping.jpg|
Filtering of honey .jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის

 
* www.honey.com 

## სქოლიო

კატეგორია:თოფური
კატეგორია:მესკალობა
კატეგორია:მაგემუანაფალეფი
DHL

**DHL** (**დი-ეიჩ-ელ**) — გერმანული ოერეფოშქაშე კომპანია, მოსოფელიშ ლოგისტიკაშ ბაზარიშ ართ-ართი ლიდერი.

კომპანიაქ დირსხუ 1969 წანას, სან-ფრანცისკოშ დო ჰონოლულუშ შქას საბუთეფიშ ტრანსპორტირაფაშო, მარა მალას DHL-ქ ესომუშამი მოსოფელიშ მასშტაბით გაგინძორუ საქვარუა. ასე კომპანია „Deutsche Post DHL Group“-ია მაკათური რე. კომპანიაშ შტაბ-ორენი რე ნოღა ბონს (გერმანია).

DHL-ი ახორციელენს ბიწორი ნაჯღონუეფიშ დო დოკუმენტეფიშ მეჭირინაფას 220-შე უმოსი ქიანაშ (თინეფს შქას საქორთუო) 120 000-შე უმოს ნოღაშა. კომპანიას უღუ 5 000-შე უმოსი ოფისი დო დოხოლაფირო 76 000 მანქანა ნაჯღონუეფიშ დო ორზოლიშ გინაღალარო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:გერმანიაშ კომპანიეფი
ჯიმუ

მინი|ჯიმუშ დუნოლექი 
**ჯიმუ** თაშნეშე *სუფრაშ ჯიმუ* (NaCl, თაშნეშე ჯოხო ქუაჯიმუ) — თელარაშო უციო მინერალი. ჯიმუშ არომატი ორხველუ ოთხ თარ გემოს. თინა რე ჯგირი მაჩუალარი დო შხირას გიმირინუანა ოჭკომალიშ კონსერვირაფას.

ოფანიე გუმოტინაფაშო იწარმწბუ გევენჯი სახეშ ჯიმუეფს: ვარაფინირაფული (მუჭოთ რე ზუღაშ ჯიმუ), რაფინირაფილი დო იოდიზირაფილი ჯიმუ. ჯიმუ რე ჩე, ღილე ვარდიშფერი, ვარ-და ღილე შქირუ კრისტალიზირაფილი მანგარი რსხული, თინა თარო მიღებუაფუ ზუღაშ წყარშე, ვარ-და კირდეშ ნოლექიშე. კირდეშ ჯიმუს, მუში აკოდგინალუაშ გეშა, შილებე ღილე შქირუ ფერი უღუდასინ.

ქლორიდიშ დო ნატრიუმიშ იონეფი, ჯიმუშ თარი აკმადგინალი ნორთეფი, არძა შურდგუმილი რინუშ, თინეფს შქას ადამიერიშ, თელარაშო უციო რე. ჯიმუ არეგულირენს რსხულს წყარიშ ნტირას. მინერალიშ ვარ-და მუ ნატრიუმქლორიდიშ მერკეობაქ შილებე გიმიჭანუას ჯიმუშ მოთხირი. მარა, ჯიმუშ ხვეიან ხვარება უხინანს ჭყანთელუაშ პრობლემეფიშ ალბეთობას, თინეფს შქას მაღალწნევიანალას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჯიმუ. ისტორია დო ფაქტეფი  

კატეგორია:კულინარია
ნექტარი

thumb|200px|
**ნექტარი** — ჩანარიშ სანექტარედე გიშნაულა გემუანი წვენი. მიკმინჭანს სკას დო თიშო ნოშქერწყარამ ოჭკომალით რე დო თოფურიშ მასალათ. ნექტარი შხვადოშხვა შანქარიშ წყარგუნანწყუმუ რე. მორჩილ მუდანობათ იკათუანს აზოტამ დო არომატულ ნიფთიარობეფს, მინერალურ ჯიმუეფს, ორგანულ ბჟეფს, ანდაატომიან სპირტეფს დო დექსტრინებლფიშ მოგვენ ნიფთიარობეფს, თაშნეშე ფერმენტეფს. თიში აკოდგინალუა დოყუნს ჩანარიშ გვარობას დო ელმოლიშ პიჯალეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:დონტვერუა
კატეგორია:მესკალობა
კატეგორია:ოჭკომალიშ ეკოლოგია
კამილო ხოსე სელა

**კამილო ხოსე სელა** (ესპ. Camilo José Cela; დ. 11 მესი, 1916, ირია-ფლავია, გალისია, ესპანეთი — ღ. 17 ღურთუთა, 2002, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანარი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი დო პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1989 წანას. შინელი რე რომანეფით "*პასკუალ დუარტეშ ფანია*" დო "*სკა*".

## ბიოგრაფია
კამილო ხოსე სელაქ დებადჷ 1916 წანას 11 მესის, გალისიაშ ნოღა ირია-ფლავიას. 1921-1925 წანეფს კამილო ხოსე სელაშ ფანია ვიგოს ცხოვრენდჷ. 1925 წანას ოცხოვრებშა მადრიდიშა გეგნორთეს. 1931 წანას კამილოქ ტუბერკულოზით ქიდელახჷ დო ნოღა გვადარამაშ სანატორიუმს კურნალენდჷ. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ ხოსე ორტეგა-ი-გასეტიშ დო ანტონიო დე სოლის-ი-რივადენეირაშ ნაჭარეფით. კამილო მონაწილენდჷ ესპანეთიშ ომენოღალე ლჷმას, სოდეთ დიჭკირჷ. ლიტერატურული კარიერა 1940-იან წანეფს დიჭყჷ. კამილოშ მაართა რომანქ *"პასკუალ დუარტეშ ფანია"* გიშართჷ 1942 წანას. ჸათე წინგიქ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. ფრანცისკო ფრანკოშ ესპანეთიშ თარობაშა მულაშ უკული, კამილო ცენზორო მუშენდჷ. 1951 წანას არგენტინას გიშართჷ კამილოშ არძაშე უმოსო პოპულარულ დო ჩინებულ რომანქ *"სკა"*. სკა იკათუანს დოხოლაფირო 300 პერსონაჟის. რომანს იძირე ესპანური რეალიზმიშ დო თიხანური ინგლისარი და ფრანგი ავტორეფიშ გოლინა. წინგიშ ეროტიკული თემეფიშ გურშენ, რომანი ესპანეთიშ ცენზურაქ ვემიღჷ. კამილო რომანეფიშ გარდა რე ავტორი კუნტა თხობელუეფიშ კრებულეფიშ, პიესეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ, შარალუაშ წინგეფიშ, ესსეეფიშ დო მემუარეფიშ.

1957 წანაშე კამილო რდჷ ესპანეთიშ ომაფე აკადემიაშ მაკათური, სოდეთ უკებუდჷ არდგილი *Q*. 1987 წანას კამილოქ მიპალუ ასტურიაშ პრინციშ ლიტერატურული პრემია. 1989 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ლიტერატურაშ დარგის. 1994 წანას კამილოქ მიპალუ პრემია - პლანეტა დო 1995 წანას სერვანტესიშ პრემია. 1996 წანაშ 17 მესის ესპანეთიშ მაფა ხუან კარლოს I-ქ კამილოს გინოჩჷ ირია-ფლავიაშ მარკიზიშ ტიტული. 1977–1979 წანეფს კამილო ხოსე სელა რდჷ ესპანეთიშ პარლამენტიშ სენატორი.

კამილო ხოსე სელაქ ღურუ 2002 წანაშ 17 ღურთუთას, 85 წანერქ, გურიშ ლახარათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

* კამილო ხოსე სელაშ ფონდი 
* კამილო ხოსე სელა Nobelprize.org-ის
* BBC-იშ ნეკროლოგი
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* 
* კამილო ხოსე სელაშ ფანიაშ გენეალოგია 

კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ესპანარი ჭარუეფი
კატეგორია:ესპანარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ესპანარი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ესპანარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ესპანარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
გირინიშ ძია

**გირინიში ძია**, **რჩქვანელობური გირინიშ ძია**  ვარ-და **ადლაი** () — ტროპიკული ოდიარე ჩანარი; კოიქსიშ გვარიშ ჩანარიშ გვარობა ყუბერამეფიშ ფანიაშე.

## გეოგრაფიული არანი
[thumb|left|''Coix lacryma-jobi''. ბოტანიკური ილუსტრაცია [ფრანსისკო მანუელ ბლანკოშ წინგიშე Flora de Filipinas, 1880—1883]]

გირინიშ ძია ჩანს ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას, აქტიურო მოჸუნა ფილიპინეფს. მიშაღალირი რე ოორუე ამერიკაშა დო შხვა ტროპიკულ რეგიონეფშა.

ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას მოჸუნა მუჭოთ ოჭკომალო ორგებელი ჩანარი უმენტაშო გვალამ რეგიონეფს, თექ სოდე გლახათ მოურს ორზა დო ლაიტი.

## ბოტანიკური ეჭარუა
ანდაწანიანი ოდიარე ჩანარი, ნამუშ სიმაღალაქ შილებე 50—200 სმ-შახ ონჭასინ. ბიბლა — კოლოსიშობური ტიანი რე. პირანს ზარხულს დო დამორჩილიშ დაჭყაფუს. გუმნაღელეფი ჭიფე, ძალამ მანგარი ძიაშ ფორმაშ რე.

## გალერეა

An unripened head of Job's Tears.jpg|კობუ გირინიშ ძია
Bhirgaudi Nepali.JPG|*გირინიშ ძიაშ* ჩანარი პეულეფით დო გუმნაღელით ნეპალს
Yulmu (Coix lacryma-jobi var. ma-yuen).jpg|გირინიშ ძიაშ ყუბერეფი
Yulmucha (Job's tears tea).jpg|*[[იულმუ-ჩა]]* (გირინიშ ძიაშ ჩაი) კორეაშე
Yulmu-bap.jpg|*იულმუ-[[ბაფი (ოჭკომალო)|ბაფი]]* (გირინიშ ძიაშ ორზა) კორეაშე
Leiden University Library - Seikei Zusetsu vol. 20, page 011 - 薏苡 - Coix lacryma-jobi L., 1804.jpg|*გირინიშ ძიაშ* ილუსტრაცია იაპონურ ენციკლოპედიაშე *Seikei Zusetsu* (1804)
Coix lacryma-jobi.jpg|*გირონიშ ძიაშ* თასი კინჩხიშა გითაბუნაფალი ძიაშ სახეთ, ენწყილი ზულუშ ტრადიციაშ მეჯინათ


## რესურსეფი ინტერნეტის
* Job’s Tears
* Sorting Coix names.

## სქოლიო

კატეგორია:ყუბერამეფი
კატეგორია:აზიაშ ფლორა
ბოქვი

[მინი|[ხვარხვიშ ბოქვეფი]]
**ბოქვი** () — ჩანარიშ სახეთირელი გუნაფალა. აკმოდირთუ გოვითარაფა უთებუ, დაკუნტარაფილი ღერიაშე (ჯინჯიშე) დო თიშა მეჭედელო დვალირ ანდა ხორცამი ფურცელშე (ქერქლიშე), ნამუთ გოფშა რე წყარით დო ოზირუ ოჭკომური ნიფთიარობეფით. ქერქლეფი კანკალეშა ინწრო რე დო კიციშობურო დვალირი (სამანგ., შორია) ვარ-და ფართო რე დო ართიანშა მეჭედელო აკოკინელი (სამანგ., ხვარხვი, სუმბული). 

ბოქვიშ ჯინჯიშ წვანდიშ გვიგვილშე ვარ-და ბოქვიშ ქერქლიშ ლუბაშ გვიგვილშე ივითარებუ დიხაშჟინი ოპეულე გუნაფალა, ჯინჯიშ თუდონ ნორთიშე — გეჯინელი ჯინჯეფი ეშმურს. ბოქვიშ ქერქლიშ ლუბაშ გვიგვილშე ირწანას ართი ვარ-და მუსხირენი სქუალური ბოქვი ანუ ბოქვიშ კიბირი გითმიჭყაფუ (სამანგ., ნიორი). ბოქვი ახასიათენს თარო შორიაშობურეფიშ დო კორთხონჯიშობურეფიშ ფანიაშ ჩანარეფს. თიში მეშწაშობათ ჩანარეფი ლექინას მეუხუჯუანს ვახეონწყუე პიჯალეფს — გიშაკერზაფილო გოლოფას დო იმიარებუ ვეგეტატიურო. კანკალეშა გითმიჭყაფუ დიხაშჟინი ბოქვეფი ანუ ბოქვენიეფი, ნამუეფით ივითარებუ ბიბლას (ნიორი, ხვარხვი) ვარ-და ფურცელიშ ლუბაშ გვიგვილეფს (კანკალე შორია).

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
სერვანტესიშ პრემია

**მიგელ დე სერვანტესიშ პრემია** (ესპ. Premio de Literatura en Lengua Castellana Miguel de Cervantes) — ლიტერატურული პრემია. პრემია გინმაჩამუ ჸეთი გიშარჩქინელ ავტორეფს, ნამუეფით ესპანური ნინაშა ჭარუნა. პრემიაქ დირსხუ 1975 წანას ესპანეთიშ კულტურაშ სამინისტროშ ინიციატივათ დო თინა შინელი ესპანარი ჭარუშ, დონ კიხოტიშ ავტორიშ მიგელ დე სერვანტესიშ ჯოხონობაშ რე. პრემიას მოჸუნს ფინანსური ჯილდო 125,000 ევროშ მუდანობათ. ენციკლოპედია ბრიტანიკაშ აზრით სერვანტესიშ პრემია რე არძაშე უმოსო პრესტიჟული ჟილდო ესპანურნინამ ლიტერატურას.

2021 წანას მუნაჩემეფით პრემიას ჸუნს 47 ლაურეატი. ჸათავრეშე სუმი ლაურეატი (ოქტავიო პასი, მარიო ვარგას ლიოსა, კამილო ხოსე სელა), თაშნეშე რე ნობელიშ პრემია ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის. მაართა ავტორი ნამუქჷთ მიპალუ სერვანტესიშ პრემია რდჷ ხორხე გილიენი, 1976 წანას. მაართა ოსური ლაურეატი რდჷ მარია სამბრანო. სერვანტესიშ პრემიაშ ლაურეატეფი რდეს გიშარჩქინელი ჭარუეფი: ალეხო კარპენტიერი, ხორხე ლუის ბორხესი, ოქტავიო პასი, ერნესტო საბატო, კარლოს ფუენტესი, აუგუსტო როა ბასტოსი, ადოლფო ბიოი კასარესი, მიგელ დელიბესი, მარიო ვარგას ლიოსა, კამილო ხოსე სელა, გილერმო კაბრერა ინფანტე, ალვარო მუტისი, გონსალო როხასი, ფერნანდო დელ პასო დო შხვეფი.

## ლაურეატეფი ქიანეფიშ მეჯინათ (2021 წანაშ მუნაჩემეფით)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სერვანტესიშ პრემია  ესპანეთიშ კულტურაშ სამინისტროს
* სერვანტესიშ პრემიაშ ლაურეატეფიშ ერკებული

კატეგორია:სერვანტესიშ პრემია
კატეგორია:ლიტერატურული პრემიეფი
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოეფი
კატეგორია:ესპანური ლიტერატურაშ პრემიეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ პრემიეფი
დერმატოლოგია

**დერმატოლოგია** (ჯვ. ბერძ.  δέρματος (dermatos) - კანი დო -λογία -logia (მონძღვარუა)  რე მედიცინაშ დარგი, ნამუთ გურაფულენს კანს დო თიშ ლახარეფს. თეხანური დერმატოლოგია ირკვიენს კანიშ შხვადოშხვა პათოლოგიეფს, ეტიოლოგიას, დიაგნოსტიკას, პროფილაქტიკას დო კურნალობაშ მეთოდეფს. 2002 წანას, ევროპაშ დერმატო-ვენეროლოგეფიშ აკადემიაქ დადგინჷ დერმატოლოგიაშ სუბ-დისციპლინეფი: ანდროლოგია, ფლებოლოგია, მიკოლოგია, ჰისტოპათოლოგია, ალერგოლოგია, იმუნოლოგია, პედიატრიული დერმატოლოგია, დერმატოლოგიური ქირურგია, ესთეტიკური მედიცინა, კოსმეტოლოგია. კანიშ ლახარეფიშ რკვიებაშ კლინიკური მეთოდეფიწკჷმა ართო გიმირინუაფუ ჰისტოლოგიური, მიკრობიოლოგიური, ვირუსოლოგიური, ბიოქიმიური, ჰისტოქიმიური, ელექტრონულ -მიკროსკოპული, ექსპერიმენტული, სტატისტიკური დო შხვა მეთოდეფი. დერმატოლოგიაშ ხოლოშიანი ომედიცინე დისციპლინეფიე: ვენეროლოგია, თერაპია, პედიატრია, ენდოკრინოლოგია, გინეკოლოგია, ნევროლოგია, ოფთალმოლოგია დო შხვა.

დერმატოლოგიაშ ისტორია ანტიკური პერიოდიშე იჭყაფჷ. ჩინურ მანუსკრიპტეფს დო ეგვიპტურ პაპირუსეფს შეთმოფხვადუთჷ ინფორმაციეფს დერმატოლოგიური ლახარეფიშ დო თინეფიშ სქილადაფაშ პრიმიტიული მეთოდეფიშ გეშა. ართ-ართი მაართა მენცარი, ნამუქჷთ ეჭარჷ შხვადოშხვა დერმატოლოგიური ლახარეფი რდჷ ჯვეში ბერძენი ექიმი დო ფილოსოფოსი ჰიპოკრატე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუ რე დერმატოლოგია? მი რე დერმატოლოგი? 
* დერმატოლოგიური პროცედურეფი
* ამერიკაშ დერმატოლოგიური აკადემია

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:მედიცინაშ დარგეფი
ვერნერ ფონ ბრაუნი

**ვერნერ მაგნუს მაქსიმილიან ფრაიჰერ ფონ ბრაუნი** (გერმ. Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun; დ. 23 მელახი, 1912, ვიჟისკი, პრუსია, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 16 მანგი, 1977, ალექსანდრია, ვირჯინია, ააშ) — გერმანალი-ამერიკალი მენცარი. რდჷ ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშეფიშ პარტიაშ დო   შუცშტაფელიშ (SS) მაკათური, თაშნეშე გერმანული რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ გოვითარაფაშ თარი ფიგურა დო ამერიკული კოსმოსური დო რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ პიონერი.

ვერნერ ფონ ბრაუნი გურაფულენდჷ მექანიკურ ინჟინერიას ბერლინიშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის, ნამუთ გათუ 1932 წანას. ბრაუნიქ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ ფრიდრიხ ვილჰელმიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი ფიზიკას 1934 წანას. ბრაუნი ართ პერიოდის, 
1931 წანაშ მანგიშე გჷმათუთაშა, გურაფულენდჷ ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტის ხოლო. გურაფაშ თებაშ უკული 1930-იან დო 1940-იან წანეფს ბრაუნი მუშენდჷ გერმანიაშ რაკეტეფიშ გოვითარაფაშ პროგრამაშო. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ბრაუნიშ ინიციატივათ დო დიზაინით იკეთინჷ მოსოფელიშ მაართა ბალისტიკური რაკეტა ფაუ-2-ქ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ, ამერიკალეფქ ბრაუნი ოჭოფეს დო მუში ბუნაწკჷმა ართო, დოხოლაფირო 1600 მენცარი დო შხვა პერსონალი, ამერიკაშა მიდეჸონეს. ამერიკას, ბრაუნიქ ქიდიჭყჷ ოშქაშე რადიუსიშ ბალისტიკური რაკეტეფიშ გოვითარაფა. ბრაუნიქ ეიოგჷ რაკეტა ნამუქჷთ 1958 წანას კოსმოსიშა გიშეჸონჷ ხელუანური ალმაშარე Explorer 1. 1960 წანაშე ბრაუნი დო თიში ბუნა ნასას მუშენდეს. ჸათაქ ბრაუნი რდჷ მარშალიშ კოსმოსური ცენტრიშ დირექტორი დო ლონჩერიშ (*launch vehicle*) სატურნ V-შ თარი არქიტექტორი.

ვერნერ ფონ ბრაუნი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1967 წანაშე ბრაუნი რდჷ ამერიკაშ ინჟინერიაშ ასოციაციაშ მაკათური. 1962 წანას მიპალუ ელიოტ კრესონიშ მენდალი დო 1975 წანაშ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. 

ვერნერ ფონ ბრაუნი მერჩქინელი რე კოსმოსური შარალუაშ მუმათ, რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ მუმათ დო ამერიკაშ თუთაშ პროგრამაშ მუმათ. ფონ ბრაუნი თაშნეშე რდჷ პლანეტა მოროხიშ კოლონიზაციაშ პროპონენტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The capture of von Braun and his men – At the U.S. 44th Infantry Division website (archived)
*Wernher von Braun page – Marshall Space Flight Center (MSFC) History Office (archived)
*Missile to Moon: PBS documentary about evolution of Huntsville to "Rocket City" and Werhner von Braun
*"The Disney – von Braun Collaboration and its Influence on Space Exploration" – by Mike Wright, MSFC (archived)
*Remembering Von Braun – by Anthony Young – The Space Review Monday, 10 July 2006
*FBI Records: The Vault – Wernher VonBraun files at vault.fbi.gov
* Wernher von Braun Collection, The University of Alabama in Huntsville Archives and Special Collections

კატეგორია:გერმანალი-ამერიკალეფი
კატეგორია:გერმანალი-ამერიკალი მენცარეფი
რობერტ გოდარდი

**რობერტ ჰათჩინგს გოდარდი** (ინგლ. Robert Hutchings Goddard; დ. 5 გჷმათუთა, 1882, ვუსტერი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 10 მარაშინათუთა, 1945, ბალტიმორი, მერილენდი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი, ინჟინერი დო გჷმმაგონებელი. ეიოგჷ რაკეტა ნამუშ ქვარქვანტი თხევადი ოჭვალით მუშენდჷ. 1926-1941 წანეფს გოდარდიშ დო თიშ ბუნაშ ეგაფილ რაკეტეფქ მიოჭირინუ ჸათე პერიოდიშო მაქსიმალურ 2.6 კმ.-იშ სიმაღალას დო ფურინუაშ მაქსიმალურ სიჩქარას 885 კმ/სთ-ის.

რობერტ გოდარდი გურაფულენდჷ ვუსტერიშ პოლიტექნიკურ ინსტიტუტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კლარკიშ უნივერსიტეტის. რაკეტული ტექნოლოგიეფით ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. გოდარდიშ 214-შე ჟირი პატენტის, მიარე დონიანი რაკეტას (1914) დო  რაკეტას, თხევადი ოჭვალიშ ქვარქვანტით (1914) დიდი შანულობა უღუდჷ კოსმონავტიკაშო. 1919 წანაშ გოდარდიშ მონოგრაფია "*ექსტრემალური სიმაღალაშ მეჭირინაფაშ მეთოდეფი*" მერჩქინელი რე კლასიკათ მაეჩა ოშწანურაშ რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ დარგის. გოდარდიშ ჟირი-ღერძიშ კონტროლიშ მექანიზმი რდჷ პიონერული მეთოდი რაკეტეფიშ ტექნოლოგიაშო. ჸათე მეთოდით რაკეტეფს შეულებუდჷ ფურინუაშ ეფექტური კონტროლი.

რობერტ გოდარდიშ ტექნიკა, მეთოდეფი დო მექანიზმეფი რდჷ რევოლუციური, მარა გოდარდის მუში პროექტეფიშ გოვითარაფაშო ფინანსეფი მითინშე ვემუღებჷ. მორალურო ხოლო მითინ ვალურდჷ. პრესა დო შხვა მენცარეფი გოდარდის დო თიშ იდეეფს გაციგანუდეს. გოდარდიქ ღურაშ უკული მიპალუ დიდი რეპუტაცია მუჭოთ რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ ართ-ართ დუმარსხუაფალქ. გოდარდი, რუსი კონსტანტინე ციოლკოვსკი, გერმანალი ჰერმან ობერთი დო ფრანგი რობერ ესნო-პელტრიწკჷმა ართო, მერჩქინელი რე რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ დუმარსხუაფალ-მუმათ.

რობერტ გოდარდი, ღურაშ უკული, რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1959 წანას გინოჩეს კონგრესიშ ორქოშ მენდალი, 1960 წანას ლენგლიშ ორქოშ მენდალი დო 1964 წანას დენიელ გუგენჰაიმიშ მენდალი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* A Method of Reaching Extreme Altitudes- Goddard 1919

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რობერტ გოდარდი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* რობერტ გოდარდიშ არქივი  კლარკიშ უნივერსიტეტის
* რობერტ გოდარდი დო თიში რაკეტეფი
* რობერტ გოდარდი: კოჩი დო თიში რაკეტეფი 
* გოდარდიშ მემორიალური ასოციაცია

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ინჟინერეფი
კვირკვი

[მინი|[ოკარინაშ კვირკვეფი]]
**კვირკვი** () — ჩანარიშ სახეთირელი გუნაფალა; გოშხუარაფილი ღერია (კანკალეშა გოშხუარაფილი გურიშგიმენი ბირგული ვარ-და ჯინჯიშ ნორთი), ნამუთ ართი ვარ-და მუსხირენ ბირგულოშქაშეშე აკმოდირთჷ. გითმიჭყაფჷ მუჭოთ თარ ლირეს, თეშ ხასჷლაშიან (შვიტა, დედაფუტკარა) დო დიხაშგიმენ გუნაფალეფს — სტოლონეფს (კარტოფილი, დიხაუშქური დო შხვა). 

გოშხუარაფილი გურიშგიმენი ბირგულიშ სახეს კვირკვი უღჷ კვარაკუჩხის, კანკალე ქორგამეფს — ბუჩქისძირას, ღიმს დო შხვა. *დიხაშჟილენი კვირკვი* წვანე რე დო ნორმალური ფურცელეფი უღჷ (კოლრაბი, კანკალე ტროპიკული ორქიდეა დო შხვა), *დიხაშგიმენ კვირკვის* — ფურცელეფი მორჩილ ზჷმაშ ქერქლეფო რე რედუცირაფილი. კვირკვი იკათუანს ოჭკომურ ნიფთიარობეფს, უმენტაშო ცაცლაბის დო შხვა. ნოშქერწყარეფს, ოშა-გოშათ — ციმუს. კვირკვი ვეგეტატიური გომიარაფაშ ორგანო რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
ბაღი

**ბაღი** — ხელუანობაშ მინუში რე, ნამუსჷთ გჷთმოსხუნუნა გოვითარაფაშ ისტორიაშ ოგანაგე წყუთ. ბაღი კულტურაქ ცივილიზაციაშ გოჭყაფას ადამიერიშ ხორუაშ რინაშის დიჭყჷ. ბაღიშ დუდმაართა დოშანაფა რდჷ ოხორინალწკჷმა ორგებელი ჩანარეფიშ მოჸონაფა, კულტურაშ გოვითარაფაშ გემაჸვენჯობას, ჭიე-ჭიეთ ნარგუეფს მოხუჯურ სახეს არზენა. 

ასეშო ბაღეფს ადამიერიშ რინას უკაბეტაში შანულობა უღჷ. თეხანურობას დახე არძა ქიანას რე ბაღეფი, თინეფშე ძალამ ბრელი რე ბრიტანეთის. ბაღიშ ართ-ართი სახე რე ბოტანიკური ბაღი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Garden Wiki 

კატეგორია:ბაღეფი
ორტვინი

**ორტვინი** (სპარს. باغ - ბაღ, ბაღჩე) — ხაბურზაკიშ, შინკაშ, კოპეშიაშ დო შხვა ორგებელი ჩანარიშ ნათასა დიხაურყ ვარ-და ნაშხვენ დიხეფს, თასმორთაფაშ მინდორს, ნამუთ რჩქვანელობურო მოჩილათირი რე ოხორუე აბანშე. საქორთუოს ორტვინშა მორჩული ბაღით უჯოხონა, სოდწ რგუნა პეულეფს ვარ-და მოყუნა ორტვინობა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ოფუტეშ მეურბობა
კოპეშია

**კოპეშია** () — ართწანიანი დო ანდაწანიანი ღოღაია ჩანარიშ გვარი კოპეშიაშობურეფიშ ფანიაშე. კოპეშია ორტვინული კულტურა რე, უღჷ თარლირეამი ჸონიერი ჯინჯეფიშ სისტემა, დოჸალერი დო დიხას გონთხაფილი ვარ-და გიოპონუშა ეშულირი ღერი, გჷნძეყერწამი დო ბუსუსამი ფართო ფურცელი, კაბეტი ჸვინთელი, ზარიშობური პეული. კოპეშიაშ თარი ნორთი 40–50 სმ სიტომბეს რე მოდვალირი, ზოხოიანი ჯინჯეფი – 4-5 მ-ს, ღერი ღოღაია დო კარკატია რე, ფურცელი ფართო (25 სმ ), გჷნძეყერწამი დო ბუსუსამი, ზარიშობური პეული ჸვინთელი ვარ-და ნარინჯიშფერი რე. გვარობაშ დო ჯიშიშ ომანგეთ, გუნმუღჷ შხვადოშხვა ფორმაშ დო ფერიშ გუმნაღელი, ნამუშ მასა 4-10 კგ რე. კანკალე გვარობაშ კოპეშია მუსხირენ ვითობა კგ-ს იწონჷ. თასი შხუ, ოვალური, ჩე ვარ-და მოჸვინთალე რე. კოპეშია გორთილსქესამი, ართჸუდეამი, ჯვარედინმანტვერე, სიტიბაშ დო სინთეშ მოჸოროფე გოლოფაგუმარძინე ჩანარი რე.

კოპეშიაშ 13 გვარობაშე ფართოთ რე კულტივირაფილი ართწანიანი 3 გვარობა: 
**შხუგუმნაღელამი ანუ გიგანტური კოპეშია*  (), ნამუშე გიშაჸონაფილი რე სუფრაშ, ოჭკომალი დო დეკორატიული ჯიშეფი — ჩე თოფურა 611, შხუგუმნაღელამი 1 დო შხვა;

**[[მანგარკანამი კოპეშია]]* () (საქორთუოს ჯვეშ ბორჯიშე რე მოდვალირი). რე სუფრაშ დო დეკორატიული ჯიშეფი. ათე გვარობას ორხველჷ ჸაბაყი დო პატისონი. 

**[[ჯავზაშ კოპეშია]]* () (საქორთუოს ჩინებული რე თოფურა კოპეშიაშ, ხურჯინაშ, ბორჩალური კოპეშიაშ ჯოხოთ, ჩანს თუდოლენი ქართლიშ რზენ ზონას). თიში ჯიშეფი რე: კაშგარიშ 1644, ლენინაბადიშ დო შხვა.

შხუგუმნაღელამი დო მუსკატური კოპეშიაშ ოდაბადე რე ამერიკა, მანგარკანამიშ – აზია-აფრიკა. თასი ეულას იჭყანს 15°C ტემპერატურას, კოპეშიაშ ძინა-გოვითარაფაშ ოპტიმალური ტემპერატურა რე 25–28°C. ჯგირო მოურს შხუნა, ტომბა, ორგანულ დო მინერულ სასუქით ხვეიანო გოშხუნელ ქექე მექანიკური აკოდგინალუაშ დიხას. კოპეშიაშ გუმნაღელი იკათუანს მინერალურ ჯიმუეფს, ნოშქერწყარეფს, პექტინეფს, კაროტინს, ვიტამინეფს (С, B1, B2, E) დო შხვ. კოპეშიაშ თასიშე გითმოჸუნა ზეთი. კოპეშია სამკურნალე ჩანარი რე, გიმირინუანა ოჭკომალო, თაშნეშე ჩხოლარეფიშ ოჩამალო. 

კოპეშია სიტიბაშ მოჸოროფე გოლოფაგუმარძინე ჩანარი რე. მოსალობა 1 ჰა-ს კანკალეშა 1000 ცენტნერიშ უმოსი რე.


ფაილი:Cucurbita moschata 1.jpg|მუსკატური კოპეშია (Cucurbita moschata)


## ლიტერატურა
*ჯაფარიძე გ., კვაჭაძე გ., მებოსტნეობა, თბ., 1951; 
*კვაჭაძე გ., მებოსტნეობა, გამოც. მე-2, თბ., 1965;
*Даскалов Хр. С., Колев Н. Б., Овощеводство, София, 1958;
;
.

კატეგორია:კოპეშიაშობურეფი
ოგიუსტ პიკარი

**ოგიუსტ პიკარი** (ფრანგ. Auguste Antoine Piccard; დ. 28 ღურთუთა, 1884, ბაზელი, შვეიცარია — ღ. 24 მელახი, 1962, ლოზანა, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ფიზიკოსი დო გჷმმაგონებელი. 

პიკარი გურაფულენდჷ ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ბრიუსელიშ დუდიშული უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ პროფესორო. 1922, 1924, 1927, 1930 დო 1933 წანეფს მონაწილენდჷ სოლვეშ კონფერენციეფს. პიკარიქ 1930-იან წანეფს ბალუნინგით დო ჟინი ატმოსფეროშ რკვიებეფით დეინტერესჷ. ჸათე პერიოდის პიკარიქ ეიოგჷ ალუმინიშ სფერული გონდოლა. თარი მოტივაცია ჟინი ატმოსფეროშ რკვიებეფით დაინტერესებაშო რდჷ კოსმოსური რადიაციაშ ზიმუა, ნამუქჷთ შილებედჷ იჸუკო ექსპერიმენტული ნტკიცებაქ ალბერტ აინშტაინიშ თეორიეფიშო. 1931 წანაშ 27 მესის პიკარიქ დო პაულ კიფპერიქ აუგსბურგიშე გეფურინეს წყარბადიშ ბურთით დო მიოჭირინეს რეკორდულ სიმაღალას - 15,781 მეტრას. ჸათე მისიაშ ბორჯის თინეფქ გინირთეს მაართა ადამიერეფო, ნამუეფქჷთ მიშართეს სტრატოსფეროშა. 1932 წანაშ 18 მარაშინათუთას, პიკარიქ დო მაქს კოსინსიქ მანწყის ოჰეერე ბურთით ფურინუაშ მაჟირა მისია დო მიოჭირინეს 16,201 მეტრაშ სიმაღალას.

1930-იანი წანეფიშ ოშქაშე პერიოდის, პიკარიქ ინტერესეფიშ სფერო დითირუ. პიკარიშ აზრით  ბურთიშ კაბინაშ მოდიფიკაციათ, შილებედჷ ოკიანეშ სიტომბაშა ინულა ხოლო. 1937 წანას თიქ აკიმუშუ დიზაინი მაართა ბატისკაფიშ, ნამუთ რდჷ რკინაშ გონდოლა, ნამუსჷთ შეულებუდჷ გურზუკო დიდ, გალენ წნევას. პიკარიქ ჸათე პროექტიშ კეთება ქიდიჭყჷ, მარა საქვარქ ბოლოშა ვემიჸაონინუ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ ითუ ბატისკაფიშ ეგაფაქ. ბატისკაფიშ ჯოხოდვალა რდჷ FNRS-2. უკულიან წანეფს, ჸათე ბატისკაფიშ გიმორინაფათ, პიკარიქ გიმირკვიუ ოკიანეშ სიტომბა. ოგიუსტ პიკარიქ დო მუში სქუა ჟაკიქ ეიოგეს ახალი ბატისკაფი დო 1953 წანას თინეფქ ჸათე ბატისკაფით თიხანური პერიოდიშ რეკორდული სიტომბას - 3,150 მეტრას ქიმიოჭირინეს.

ოგიუსტ პიკარი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1959 წანას მიპალუ რუდოლფ დიზელიშ მენდალი. საფრანგეთიშ თარობაქ პიკარის გინოჩჷ საპატიო ლეგიონიშ ორდენი. ოგიუსტ პიკარიქ ღურუ 1962 წანაშ 24 მელახის, 78 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოგიუსტ პიკარი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* Footage of Auguste Piccard and his 1932 balloon ascent
* Don Piccard - 50 Years of Ballooning Memories
*The Piccard Gondola Exhibit

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ფიზიკოსეფი
ბადრიჯანი

**ბადრიჯანი** ვარ-და **რუმე გუმნაღელამი ჯოღორიშ მაჸურზენაია** () — მიარეწანიანი ჩანარი ჯოღორიშ მაჸურზენაიაშობურეფიშ ფანიაშე. სიტიბაშ (20-30&nbsp;°C) დო სილამეშ მოჸოროფე კულტურა.

ბადრიჯანიშ ოდაბადე რე ბჟაეიოლი ინდოეთი. ტყას ჩანს ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას (ინდოეთი, მიანმარი დო შხვა), ტროპიკულ ორტყაფუს კულტივირაფილი რე ანდაწანიან ჩანარო. მოლენკავკაციაშ რესპუბლიკეფს, რუსეთიშ დო უკრაინაშ ობჟათეშე, მოლდოვას დო მორჩილ აზიას მოჸუნა ღილე გრუნტის.

გუმნაღელი იკათუანს (%-ობათ): 7,1-11 სქირე ნიფთიარობას, 2,7 - 4 შანქარს, 0,6-1,4 ცილას, 0,1-0,4 ციმუს, თაშნეშე კალციუმიშ, ფოსფორიშ, რკინაშ დო შხვა ჯიმუეფს. ბადრიჯანს გიმირინუანა საკონსერვე წარმებას დო კულინარიას. მოფვალირი რე ჯიშეფი: დელიკატესი 163, დონური 14, გირძე იაიაშფერი 239, სიმფეროპოლური 105, საკონსერვე 10 დო შხვა.

მოსალობა 1530 ტ/ჰა. სუბტროპიკულ დო ზომიერი ჰეერიშ ქიანეფს ბადრიჯანი მოჸუნა მუჭოთ ართწანიანი კულტურა ნერგიშ გიშაჸონაფაშ მეთოდით. ივანე ჯავახიშვილიშ ჩინებათ, საქორთუოს ბადრიჯანი ჩინებული ჸოფე XII ოშწანურაშახ. ოკათე სელექციათ გოჭყაფილი რე აბანობური ჯიშები. რესპუბლიკას დორაიონაფილი ჯიშეფი რე: გარდაბანული, ბულგარული 014, შავგვრემანი. ბადრიჯანიშ მანებელეფი რე: მინდორიშ ბაღლინჯო, მახრაშობურეფი დო შხვა. ლახარეფი: სქირე სიჸორადე, ფილტოფთორა, ბჟღირაფა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჯოღორიშმაჸურზენაიაშობურეფი
კატეგორია:ორტვინობა
ლუყუ

**ლუყუ** () — ჩანარიშ გვარი ლუყუშობურეფიშ ფანიაშე. ართ-, ჟირ- ვარ-და ანდაწანიანი ჩანარი რე. უღუ კითიშტარიშობური ჯინჯი, თინი ვარ-და გვერდო გითოკინელი დოყალერი ღერი, რანწკას დვალირი ფურცელეფი, ტარკალე ვარ-და ქიტამი ღერია დო ფურცელი, ტიანეფო ვარ-და ფარეფო აკოკორობილი პეულეფი. ყვინთელი გურგინიშ ფურცლეფი; გუმნაღელი — პოპოქი, სფეროშობური თასი, ფერო რუმე შქირუ, მომიხაკიშფერე, მოჭითე-შქირუ ვარ-და ყვინთელი. ლუყუშ გვარს 100-შე უმოსი გვარობა რე.

ლუყუშ ოდაბადეთ იკოროცხუ ჩინეთი დო სქირონაზუღაპიჯეთი. ტყარი ფორმეფი მოდვალირი რე ევრაზიას. კულტურული გვარობეფი რე ორტვინიშ დო ოჭკომალი ლუყუ, დიხაშხული, რაფსი, თალგამი, შალგი, დონგი დო სხვა. ორტვინიშ დო ოჭკომალი ლუყუშ ბუნაშ მიშმურს ორტვინიშ ლუყუ, ჩინური ლუყუ, პეკინური ლუყუ.  ლუყუშ არძა გვარობა, პეულამი დო პეკინური ლუყუშ მოხ, ჟირწანიანი ჩანარი რე. 

ლუყუს ხვარენა ლადირო, ხაშილო, მოთუშილო, დაზმარებულო, ჯიმოლირო, სქირაფილო, გოყინილო დო შხვა. ლუყუ იკათუანს ნოშქერწყარეფს, ცილეფს, მინერალურ ჯიმუეფს, ვიტამინეფს (C, B  ბუნაშ დო შხვა). უღუ დიეტური დო სამკურნალე მუშობურობეფი. გიშაკერზაფილო კაბეტი ომეურნე შანულობა უღუ დუდამ ლუყუს.
ხული

**ხული** თაშნეშე **კოლრაბი** ( var. ) — ლუყუშ გვარიშ ჟირწანიანი ოჭკომალო ორგებელი ოდიარე ჩანარი ლუყუშობურეფიშ ფანიაშე; ორტვინიშ ლუყუშ ართ-ართი გიმენგვარობა.

სამარგალოს აკეთენა ჯვეშ მარგალურ ოჭკომალს — ლეჭკერეს, ნამუსჷთ ზადჷნა დაზმარებულ ხულშე, ნეძიშე, ქინძიშე, მორჩილ ხვარხვიშე დო ჯიმუშე გემოშ მეჯინათ. თაშნეშე ხულშე აკეთენა უგემუანაშ კაჭაბეს.

## გეოგრაფიული არანი
მარჩხნივ|მინი|150px|ჭითაყერწამ ჯიშიშ ხული
ხულიშ ოდაბადეთ იკოროცხუ ბჟაეიოლი სქირონაშქა ზუღა. კულტურას ჯგირო რე ჩინებული დიო ხოლო ჯვეშ რომშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* PROTAbase on ''Brassica oleracea (kohlrabi)''
* Horticultural information on the tasty kohlrabi From the Learn2Grow databases
* Kohlrabi and Brussels Sprouts Are European

კატეგორია:ლუყუშობურეფი
კატეგორია:ხული
კამბეშეფი

**კამბეშეფი** — მანკორუ ბჟაშუმუ ჭკობაჩორქოამეფიშ რანწკიშ ჩხოუშობურეფიშ ფანიაშე. მიშაღალირი რე პლანეტაშ არძაშე კაბეტრსხულამ დო ჭყანიერ ჩხოლარეფიშ ხუთურშა. უღჷ მასიური რსხული, კუნტა კინჩხი, დაბალი დო ჸონიერი ბორკეფი, განიერი დუდი, ნიჩვიშ წვანდიშ ჟილენ ოსარსალაია ნორთი, 4 ძუძუშ კინთი, გჷნძე კუდელი, ნამუთ გჷნძებოწოწამი ფენჯგით იბოლებჷ. კამბეშეფი რე დოჭყანაფილი დო ტყარი. კამეჩეფი ტყარ ორთას ხე ობჟათე აზიას დო ობჟათე აფრიკას, ბუნათ ხენა. მაკობუა 12 თუთაშახ იგჷნძორებუ. აფრიკული კამბეში, ნამუთ სავანეფს ხენ, სპორტული მაჯინუაშ ობიექტი რე დო ანდა აბანს უკვე გეშალჷ.

## კლასიფიკაცია
ჩინებული რე კამბეშეფიშ ჟირი გვარი: აზიური (*Bubalus*) დო აფრიკული (*Sincerus*).
* აზიური კამბეში (*Bubalus*)
** აზიური ტყარი კამბეში, არნი (*Bubalus arnee*)
** აზიური ჸუდეში კამბეში, ინდური კამბეში (*Bubalus bubalis*)
** ფილიპინური კამბეში, მინდოროშ კამბეში, ტამაროუ (*Bubalus mindorensis*)
** ანოა (*Bubalus depressicornis*)
** გვალაშ ანოა (*Bubalus quarlesi*)
* აფრიკული კამბეში (*Sincerus*)
** აფრიკული კამბეში, კაფრული კამბეში, სავანაშ კამბეში (*Sinserus caffer*)

## სქოლიო

კატეგორია:ჩხოუშობურეფი
*
ჟოზე სარამაგუ

**ჟოზე დე სოუზა სარამაგუ** (პორტ. José de Sousa Saramago; დ. 16 გერგობათუთა, 1922, აზინიაგა, სანტარენი, პორტუგალია — ღ. 18 მანგი, 2010, ტიასი, კანარიშ კოკეფი, ესპანეთი) — პორტუგალიარი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო ესსეისტი, ნობელიშ პრემიას ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1998 წანას. შინელი რე რომანეფით: *"გოშინეფი მონასტერიშ გეშა"*, "*რიკარდო რეისიშ ღურაშ წანა*", "*იესო ქირსეშ ოხარებუ*", "*სიჸვერე*", "*არძო ჯოხოეფი*", "*ნაჟირალი*" დო "*ღურა ინტერვალეფით*".

ჟოზე სარამაგუშ ნაჭარეფი თანგილი რე მოსოფელიშ 25 ნინაშა. ხვალე პორტუგალიას გიმიჩინჷ სარამაგუშ წინგეფიშ 2 მილიონ ეგზემპლარქ. სარამაგუ რდჷ ლიბერტარიანული კომუნიზმიშ პროპონენტი დო ხშირას აკრიტიკენდჷ რომიშ კათოლიკური ეკლესიას, ევროპაშ რსხუს დო საირქიანო სავალუტო ფონდის. 1992 წანას რელიგიური თემეფიშ გეშა, პორტუგალიაშ თარობაქ პრემიერ-მინისტრიშ ანიბალ კავაკუ სილვაშ ხემანჯღვერობათ, არისტეიონიშ პრემიაშა ნომინირაფილი წინგეფიშ ერკებულიშე გეშეღჷ სარამაგუშ რომანი "*იესო ქირსეშ ოხარებუ*". ჸათე პოლიტიკური ცენზურაშ გურშენ, სარამაგუქ პორტუგალია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ესპანეთიშა გეგნორთჷ. ესპანეთის, სარამაგუ ლანსაროტეშ კოკის ცხოვრენდჷ მუში ალმასქუ პილარ დელ რიოწკჷმა ართო. ჟოზე სარამაგუქ ღურუ 2010 წანაშ 18 მანგის, 87 წანერქ.

სარამაგუ რდჷ კულტურაშ თხილუაშ ერუანული ფრონტიშ დუმარსხუაფალი-მაკათური დო თურქი ნოველისტი ორჰან ფამუქიწკჷმა ართო რდჷ ევროპაშ ავტორეფიშ პარლამენტიშ დუმარსხუაფალი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჟოზე სარამაგუშ ფონდი
* ჟოზე სარამაგუშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჟოზე სარამაგუშ ფონდი
* 

*ნაჭარეფიშ ერკებული
* ჟოზე სარამაგუშ ფონდიშ ოფიციალური ვებსაიტი
* ჟოზე სარამაგუ ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ჟოზე სარამაგუ Nobelprize.org-ის
* ჟოზე სარამაგუშ ბლოგი

კატეგორია:პორტუგალიარეფი
კატეგორია:პორტუგალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:პორტუგალიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:პორტუგალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
ფერნანდუ პესოა

**ფერნანდუ ანტონიუ ნუგეირა პესოა** (პორტ. Fernando António Nogueira Pessoa; დ. 13 მანგი, 1888, ლისაბონი, პორტუგალია — ღ. 30 გერგობათუთა, 1935, ლისაბონი, პორტუგალია) — პორტუგალიარი პოეტი, ჭარუ, მათანგალი დო ფილოსოფოსი. მერჩქინელი რე მაეჩა ოშწანურაშ ართ-ართი უდიდაშ პორტუგალიარ პოეტო. პესოა ჭარუნდჷ პორტუგალიურ, ინგლისურ დო ფრანგულ ნინეფშა.

## ბიოგრაფია
ფერნანდუ პესოაქ დებადჷ ლისაბონს, 1888 წანაშ 13 მანგის. ფერნანდუ ხუთი წანერი რდუნ თეშ, მუმაქ ტუბერკულოზით დოღურჷ. დიდაქ მაჟირაშა გეთხუ დო ფერნანდუს უმოსო დიდა დო მუმაჸონერი რდუნდეს. მუმაჸონერი პორტუგალიაშ ოურდუმე ოფიცერი რდჷ დურბანს, ობჟათე აფრიკას. ფერნანდუ გურაფულენდჷ დურბანიშ სკოლას. ჸათე პერიოდის თიქ ჯგირო ქიდიგურუ ინგლისური ნინა დო ლიტერატურა. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. დუდშე ფერნანდუ ჭარუნდჷ თხობელუეფს დო ესსეეფს, ინგლისურო. თიში ნაჭარეფი დურბანიშ ლიტერატურულ ჟურნალეფს იბეჭდუდჷ.

1905 წანას ფერნანდუქ ლისაბონიშა დირთჷ. ჸათაქ თიქ მუში ლიტერატურული კარიერა გაგინძორჷ. 1915 წანას ფერნანდუ პესოაქ, მარიუ დე სა-კარნეირუქ დო ალმადა ნეგრეირუშიქ დარსხუეს ლიტერატურული ჟურნალი "*Orpheu*", ნამუქჷთ მიშეღჷ მოდერნიზმი პორტუგალიურ ლიტერატურაშა. ფინანსური პრობლემეფიშ გურშენ ჟურნალიშ ხვალე ჟირი ნომერქ გიშართჷ. 1920-იან წანეფს პესოაშ ნახანდეფი იბეჭდუდჷ შხვადოშხვა ლიტერატურულ ჟურნალ-გაზეთეფს, შხვადოშხვა ფსევდონიმეფით. 1907-1935 წანეფს პესოა მუშენდჷ შხვადოშხვა კერზო ფირმეფს დო კომპანიეფს.

1934 წანას გიშართჷ პესოაშ წინგიქ *"Mensagem"* (წერილი), ნამუთ ლერსეფიშ დო პოემეფიშ კათელი რე. წინგიქ პესოაშ ღურაშახ ართი წანათ ადრე გიშართჷ დო მიპალუ ჯილდო *"Prémio Antero de Quental"*.

ფერნანდუ პესოა თაშნეშე რდჷ მათანგალი ხოლო. თიქ პორტუგალიურ ნინაშა გინოთანგჷ ნათანიელ ჰოთორნიშ, ო. ჰენრიშ, ალფრედ ტენისონიშ, უილიამ ვორდსვორტიშ, ელიზაბეტ ბარეტი ბრაუნინგიშ, ედგარ ალან პოშ, უოლტ უიტმენიშ, ჯონ გრინლიფ უიტიერიშ დო შხვეფიშ ნახანდეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფერნანდუ პესოაშ მუზეუმი
* პესოაშ კერზო ბიბლიოთეკა
* ''Message'' the only Portuguese book by Fernando Pessoa published during his lifetime
* ნახანდეფიშ ერკებული პორტუგალიურ ციფრულ ბიბლიოთეკას
* 
* ''Pessoa Plural: Revista de Estudos Pessoanos – A Journal of Fernando Pessoa Studies''  
* ბიოგრაფია Poets.org-ის
* Pessoa by Eveleigh  The many faces of Fernando Pessoa by Aldous Eveleigh
* Fernando Pessoa Tour Audio documentary series about the life and legacy of Fernando Pessoa by Sofia Saldanha

კატეგორია:პორტუგალიარეფი
კატეგორია:პორტუგალიარი პოეტეფი
ჯონ გრინლიფ უიტიერი

**ჯონ გრინლიფ უიტიერი** (ინგლ. John Greenleaf Whittier; დ. 17 ქირსეთუთა, 1807, ჰეივრილი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 7 ეკენია, 1892, ჰემპტონ-ფოლსი, ნიუ-ჰემპშირი, ააშ) — ამერიკალი კვაკერი დო აბოლიციონისტი პოეტი. შინელი რე პოეტური კათელეფით: "*დუდიშალაშ ხონარეფი*", "*ხანდაშ ობირეში*", "*მოდ მალერი*", "*ლჷმაშ ბორჯის*", "*თირს სკილადირეფი*", "*ახალი ინგლისიშ ბალადეფი*" დო "*ბჟაშ ელულას*".

ჯონ გრინლიფ უიტიერიქ დებადჷ მასაჩუსეტსიშ შტატიშ ნოღა ჰეივრილს, ფერმერეფიშ ფანიას. უმაღალაში გონათაფა ვემუღებჷ. გურაფულენდჷ ჰეივრილიშ აკადემიას 1827-1828 წანეფს. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. უიტიერიშ ნაჭარეფი იბეჭდუდჷ ლიტერატურულ ჟურნალ-გაზეთეფს. 1830-იან წანეფს გიშაგორუეფს მონაწილენდჷ, მარა კონგრესიშ გიშაგორუეფი წაგჷ დო პოლიტიკას ხოლო ართი პერიოდის დუდი დანებუ. უიტიერი რდჷ აბოლიციონისტი დო რდჷ 1833 წანას დორსხუაფილი "*American Anti-Slavery Society*"-შ ართი-ართი დუმარსხუაფალი-მაკათური. უიტიერი 1830-იან დო 1840-იან წანეფს რდჷ აბოლიციონისტური გაზეთეფიშ *"Pennsylvania Freeman"*-იშ დო *"The National Era"*-შ რედაქტორი.

ამერიკაშ ომენოღალე ლჷმაშ ბორჯის უიტიერი ელურდჷ აბრაამ ლინკოლნის. უიტიერი რდჷ 1860 დო 1864 წანეფიშ ამერიკაშ ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფიშ ელექტორი.

უიტიერიქ მაართა ნახანდეფი 1830-იანი წანეფიშ დაჭყაფუს გიშაშქჷ. 1831 წანას გიშართჷ "*ახალი ინგლისიშ ლეგენდეფქ"* დო 1832 წანას *"მოლ პიტჩერი"*-ქ. 1833 წანას ანონიმურო გჷმაბჟინუ პოემა *"ვერმონტალეფიშ ობირეში, 1779"*.  ჯონ გრინლიფ უიტიერიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდი რე პოემა "*თირს სკილადირეფი*", ნამუქჷთ 1866 წანას გიშართჷ. პოემაშ მაართა გიშაშქუმალაქ ავტორს 10,000 დოლარიანი ფინანსური მოგება მოუღჷ. 1856 წანას გიშართჷ პოემაქ "*მოდ მალერი*", ნამუთ უიტიერიშ ართ-ართი პოპულარული პოემა რე.

1870 წანაშე უიტიერი რდჷ ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ მაკათური. უიტიერიქ ღურუ 1892 წანაშ 7 ეკენიას, 84 წანერქ. ნთხორილი რე ეიმსბერიშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Whittier autobiography & poems
* Whittier biography & hymns 
* 
* The Whittier Bi-centennial Recording Project, featuring the poem "Snow-Bound" read by Michael Maglaras
*John Greenleaf Whittier letters . Available online through Lehigh University's I Remain: A Digital Archive of Letters, Manuscripts, and Ephemera .
* John Greenleaf Whittier Manuscript Collection held by the Friends Historical Library of Swarthmore College
* John G. Whittier Photograph Collection held by the Friends Historical Library of Swarthmore College

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
ჟორჟ სანდი

**ამანდინა აურორა ლიუსილ დიუპენი**, შინელი რე ფსევდონიმით **ჟორჟ სანდი** (ფრანგ. Amantine Lucile Aurore Dupin, ფსევ. George Sand; დ. 1 კვირკვე, 1804, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 8 მანგი, 1876, ნოან-ვიკი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ნოველისტი დო ჟურნალისტი. რდჷ ევროპაშ ართ-ართი პოპულარული ავტორი დო ევროპული რომანტიზმიშ ართ-ართი თარი წჷმმარინაფალი.

## ბიოგრაფია
ჟორჟ სანდიქ დებადჷ პარიზის, 1804 წანაშ 1 კვირკვეს. ბაღანობაშე ბები რდუნდჷ. 1822 წანას 18 წანერ სანდიქ ოსურო მიდაჸუნჷ ბარონ კაზიმირ დუდევანს. ჸუნდეს ჟირი სქუა. 1831 წანას სანდიქ ქომონჯი ქიმიოტუ. ჸათე ბორჯიშე, სანდიშ ცხოვრებას, იჭყაფჷ რომანტიკული არყებაშ პერიოდი. შხვადოშხვა პერიოდის სანდიშ ჸოროფილეფი დო სექსუალური პარტნიორეფი რდეს: ნოველისტეფი ჟიულ სანდო, პროსპერ მერიმე, დრამატურგი ალფრედ დე მიუსე, მსახიობი პიერ ბოკაჟი, პოეტი შარლ დიდიე, დრამატურგი ჟან-პიერ ფელისიენ მალფილი, პოლიტიკოსი ლუი ბლანი, კომპოზიტორი ფრედერიკ შოპენი.

1838-1839 წანეფს სანდი შოპენიწკჷმა ართო მალიორკაშ კარტეზიანულ მონასტერს ცხოვრენდჷ. ჸათე პერიოდის კომპოზიტორი უკვე ტუბერკულოზით რდჷ დალახებური. მალიორკას შარალუაშ დო რინაშ ეპიზოდეფს რე გერსხილი სანდიშ ავტობიოგრაფიული ნოველა *"ზოთონჯი მალიორკას"*, ნამუქჷთ 1841 წანას გიშართჷ.

ჟორჟ სანდიქ ღურუ 1876 წანაშ 8 მანგის, 71 წანერქ. ნთხორილი რე ნოან-ვიკიშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* George Sand – a site in memory of the 200th anniversary of George Sand's birth (ფრანგულო)
* George Sand, her work in French free readable version  (ფრანგულო)
* ჟორჟ სანდი დო თიში ნაწარმებეფიშ აუდიო ვერსიეფი  (ინგლისურო)
* 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
ზიგმუნტ კრასინსკი

**ნაპოლეონ სტანისლავ ადამ ფელიქს ზიგმუნტ კრასინსკი** (პოლ. Napoleon Stanisław Adam Feliks Zygmunt Krasiński; დ. 19 ფურთუთა, 1812, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 23 ფურთუთა, 1859, პარიზი, საფრანგეთი) — პოლონარი პოეტი, ჭარუ, დრამატურგი დო ფილოსოფოსი.

## ბიოგრაფია
ზიგმუნტ კრასინსკიქ დებადჷ პარიზის პოლონარი პოლიტიკური აქტივისტიშ, ოურდუმე ლიდერიშ ვინცენტი კრასინსკიშ დო მარია ურსულა რაძივილიშ ფანიას. ზიგმუნტის დიდაქ ადრე დუღურჷ დო  უმოსო მუმა რდუნდჷ. გურაფულენდჷ ვარშავაშ ლიცეუმს, ნამუთ გათუ 1827 წანას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ვარშავაშ იმპერიულ უნივერსიტეტის, სოდეთ იურისპრუდენციას დო ადმინისტრაციას გურაფულენდჷ. ზიგმუნტი უნივერსიტეტიშე 1829 წანას გეგშაჸათეს. 

1829 წანას კრასინსკიქ პოლონეთი ქიდიტუ დო ოგურაფუშა ჟენევაშა მიდართჷ. ჸათაქ თიქ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი პოლონარი პოეტი ადამ მიცკევიჩი. მიცკევიჩიქ დიდი გოლინა იღვენუ კრასინსკიშა. რომიშ რინაშ ბორჯის, კრასინსკიქ პოლონეთიშ გერგობათუთაშ არყებაშ ამბე ქიგეგჷ დო ოკოდ პოლონეთიშა დორთინა. კრასინსკი ღურაშახ ევროპას ცხოვრენდჷ. შარალენდჷ ევროპაშ შხვადოშხვა ქიანეფს. კრასინსკიქ ევროპაშ რინაშ ბორჯის ჭარუ არძა მუში შინელი ნახანდეფი. კრასინსკიშ არძაშე უმოსო პოპულარული ნახანდი რე პიესა *"ვაღორონთიელი კომედია"*, ნამუქჷთ იჭარჷ 1833 წანას დო გიშართჷ ჟირ წანაშ უკული, 1835 წანას. პიესაშ თარი თემა რე სოციოპოლიტიკური კონფლიქტი არისტოკრატიაშ დო დემოკრატიაშ შქას. 1836 წანას გიშართჷ პიესაქ *"ირიდიონი"*. ირიდიონიქ ვარშავაშ თეატრის დიდგჷ 1913 წანას. 1845 წანას კრასინსკიქ გჷმაბჟინუ *"მუმალიშ ფსალმუნეფი"*. კრასინსკიშ ნაჭარეფიშ თარი თემეფიე: კონსერვატიზმი, ქირსიანობა, მორალური პროგრესი, პროვიდენციალიზმი დო შხვეფი. კრასინსკიშ ნაჭარეფი იკათუანს ანტისემიტურ მოტივეფს ხოლო. კრასინსკი მუშ ნახანდეფს ანონიმურო გიშმაშქვანდჷ. ჸათეშ გეშათ თის პოლონეთიშ ანონიმი-პოეტის ხოლო უძახჷდეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ზიგმუნტ კრასნოიარსკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:პოლონარეფი
კატეგორია:პოლონარი პოეტეფი
კატეგორია:პოლონარი დრამატურგეფი
კატეგორია:პოლონარი ჭარუეფი