open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალიაკმონი

**ალიაკმონი** () — წყარმალუ ოორუე საბერძნეთის. იჭყაფჷ პინდოსიშ გვალეფს. არძოშე უგჷნძაში წყარმალუ საბერძნეთიშ ტერიტორიას. ალიაკმონი გიშმურს საბერძნეთიშ რეგიონეფს: ბჟადალ მაკედონიას (კასტორია, გრევენა, კოზანი) დო ცენტრალურ მაკედონიას (იმათია, პიერია). ინმაკათჷ ეგეოსიშ ზუღაშ თერმეკოსიშ ჸუჯის. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 297 კმ. ღანჩოშ ფართობი 6971,7 კმ². ბერძენულ მითოლოგიას ალიაკმონი რე წყარმალუშ ღორონთიშ, ოკიანოსიშ სქუა.

## [[ნადუ]]ეფი
*გრამოსი
*ლადოპოტამოსი
*პრამორიცა
*გრევენიტიკოსი
*ვენეტიკოსი
*ტრიპოტამოსი

## გალერეა

File:Haliacmon Wind Gap.png
File:Haliacmonas river from above.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*საბერძნეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:საბერძნეთიშ წყარმალუეფი

## ლიტერატურა
*Greece in Figures January - March 2018, p. 12
გაულაშ სფერო

**გაულაშ სფერო** — ტერიტორია სახენწჷფო ხურგეფიშ გალე, ნამუშათ თე სახენწჷფო კულტურულ, ეკონომიკურ, ოურდუმე ვარ-და პოლიტიკურ გაულას ახორციელენსჷნ.

თეჯგურა გაულა შხირას მერხილი რე სახენწჷფოეფოშქაშე მორაგადაფით, მარა გაულაშ ღვენა შილებე თეჯგურა აპიჯალა-მორაგადაფიშ უმუშო (*[[ლიბუ ჭყანა]]შ* კონცეფცია). თეშ მოხ, სახენწჷფოეფს დო ქიანეფს შქას ფორმალური რსხუ უციოთ ვა შანენს, ნამჷ-და ართი სახენწჷფო ვარ-და ქიანა მაჟირაშ გაულაშ სფერო ორდასჷნ. 

კანკალეშა ართი სახენწჷფო ვარ-და ქიანა ჟირ ზოხოიან გაულაშ სფეროთ რე გორთილი. კოლონიურ ბორჯის ირანი დო ტაილანდი, გოართოიანაფილ ომაფეშ/რუსეთიშ დო გოართოიანაფილ ომაფეშ/საფრანგეთიშ იმპერიეიშ შქას იდვალიაფჷდეს, წჷმარინუნდეს ბუფერულ სახენწჷფოს, ნამუეფჷთ იმპერიულ სახენწჷოეფს შქას გაულაშ სფეროეფო რდეს გორთილი.
პინიოსი

**პინიოსი** () — წყარმალუ საბერძნეთის, თესალიაშ უგინძაშ წყარმალუ. იჭყაფუ პინდოსიშ გვალეფს, ოფუტე მალაკასიშ ხოლოს დო ინაკათუ ეგეოსიშ ზუღას. პინიოსიშ სიგინძა რე 205 კმ. აუზიშ ფართი 10,700 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
*მალაკასიოტიკო რემა
*მოურკანისი
*პორთაიკოსი
*ლითაიოსი
*პამისოსი
*ენიპეასი
*ტიტარისიოსი

## ქოძირით თაშნეშე
*საბერძნეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ovide, Métamorphoses, Livre I 
*Pinios River

კატეგორია:საბერძნეთიშ წყარმალუეფი
პივა (წყარმალუ)

**პივა** (სერბ: Пива) რე წყარმალუ მონტენეგროს დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას. იჭყაფუ გოლიაშ გვალეფს. სიგინძა რე 35 კმ. აუზიშ ფართი 1,784 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo
რიბნიცა (წყარმალუ)

**რიბნიცა** (სერბ: Рибница) რე ჭიჭე წყარმალუ მონტენეგროს, მორაჩაშ ნადუ. რიბნიცა გიშმურს პოდგორიცას.

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ზეტა (წყარმალუ)

**ზეტა** (სერბ: Зета) რე წყარმალუ მონტენეგროს. წყარმალუ იჭყაფუ ვოინიკიშ გვალეფიშ თუდო დო გიშმურს ბელოპავლიჩიშ ველის დო დანილოვგრადიშ მუნიციპალიტეტის დო ინაკათუ წყარმალუ მორაჩას, პოდგორიცაშ ხოლოს. ზეტაშ სიგინძა რე 65 კმ. აუზიშ ფართი 1,597 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
მორაჩა

**მორაჩა** (სერბ: Морача) რე წყარმალუ მონტენეგროს. მორაჩა იჭყაფუ რზაჩაშ გვალეფს დო ინაკათუ სკადარიშ ტობას. წყარმალუშ სიგინძა რე 99,5 კმ. აუზიშ ფართი 3,257 კვ.კმ. 

## [[ნადუ]]ეფი
*რიბნიცა (კვარჩხანი)
*ციევნა (კვარჩხანი)
*ზეტა (მარძგვანი)
*სიტნიცა (მარძგვანი)

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
*Statistical Yearbook of Montenegro 2017, Geography, Statistical Office of Montenegro
სიტნიცა (მორაჩა)

**სიტნიცა** (სერბ. Ситница) რე წყარმალუ მონტენეგროს, პოდგორიცას, წყარმალუ მორაჩაშ მარძგვან ნადუ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
ციევნა

**ციევნა** (, სერბ. Цијевна / Cijevna) რე წყარმალუ ალბანეთის დო მონტენეგროს, წყარმალუ მორაჩაშ ნადუ. ციევნა იჭყაფუ ალბანეთიშ კელმენდიშ მუნიციპალიტეტის, პროკლეტიეს დო ინაკათუ წყარმალუ მორაჩას, პოდგორიცაშ ხოლოს. წყარმალუშ სიგინძა რე 58.8 კმ. აუზიშ ფართი 368 კვ.კმ.

## გალერეა
 
 Settlement_Patterns_Cem_Gorge.jpg
 Cemi_i_Nik%C3%A7it.jpg
 Cijevna River Canyon.JPG


## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული
იბარი (წყარმალუ)

**იბარი** (*იბერი*, *იბრი*) (, სერბ. Ибар) რე წყარმალუ მონტენეგროს, კოსოვოს დო სერბეთის. წყარმალუ იჭყაფუ ჰაილაშ გვალეფს, როჟაიეს, მონტენეგროს, გიშმურს კოსოვოშ ტერიტორიას დო ინაკათუ წყარმალუ ბჟადალ მორავას, ნოღა კრალევოშ ხოლოს, ცენტრალურ სერბეთის. წყარმალუ იბარიშ სიგინძა რე 272 კმ. აუზიშ ფართი 7 925 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული
*სერბეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN|86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Svjetlost-Sarajevo; ISBN|86-01-02651-6
შავნიკი (წყარმალუ)

**შავნიკი** (სერბ: Шавник) რე წყარმალუ მონტენეგროს, ბუკოვიცაშ ნადუ. შავნიკიშ სიგინძა რე 1,5 კმ. წყარმალუ იჭყაფუ პოგლედინაშ გვალაშ ხოლოს, გიშმურს ნოღა შავნიკის. 

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
ტარა (დრინა)

**ტარა** (სერბ.: Тара) რე წყარმალუ მონტენეგროს დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას. იჭყაფუ კომოვიშ გვალეფს. სიგინძა რე 146 კმ. აუზიშ ფართი 2,006 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მონტენეგროშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ლიმი (წყარმალუ)

**ლიმი** (სერბ. Лим) რე წყარმალუ მონტენეგროს, სერბეთის დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, წყარმალუ დრინაშ მარძგვან დო უგინძაშ ნადუ. ლიმიშ სიგინძა რე 219 კმ. აუზიშ ფართი 5,968 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*"Sava River Basin Analysis Report" (PDF, 9.98 MB). International Sava River Basin Commission. September 2009. p. 14. Retrieved 2018-05-18.
*Statistical Yearbook of Montenegro 2017, Geography, Statistical Office of Montenegro
*"Rijeka Lim - Geografija za sve". Geografija za sve (in Montenegrin). Geography for everyone. 4 July 2017. Retrieved 28 July 2019.

კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სერბეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ევროპაშ წყარმალუეფი
ირტიში

**ირტიში** () — წყარმალუ რუსეთი, ჩინეთის დო ყაზახეთის, წყარმალუ ობიშ ართ-ართ უდიდაში ნადუ. წყარმალუ იჭყაფჷ ალთაიშ გვალეფს, ჯუნგარიას, ჩინეთის, მონღოლეთიშ გოხოლუას. წყარმალუშ სიგჷნძა - 4,248 კმ. ღანჩოშ ფართი 1,643,000 კვ.კმ. ირტიშიშ უგჷნძაშ ნადუეფი რე: ტობოლი, დემიანკა დო იშიმი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ირტიში - გეოგრაფიულ ლექსიკონი

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმაუეფი
იშიმი (წყარმალუ)

**იშიმი** (; ) — წყარმალუ ყაზახეთის დო რუსეთის, ირტიშიშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა რე 2,450 კმ. აუზიშ ფართი 177 000 კვ.კმ. იშიმი გიშმურს ასტანას.

## [[ნადუ]]ეფი
* ქალქუტანი (მარძგვანი)
* ჟაბაი (მარძგვანი)
* ტერისაქანი (კვარჩხანი)
* აკანბურლიკი (მარძგვანი)
* კარასული (კვარჩხანი)
* ბარსუკი (მარძგვანი)

## ლიტერატურა
*Река ИШИМ in the State Water Register of Russia (რუსული)
*Реки, каналы, мосты, набережные Archived 2007-10-12 at the Wayback Machine (Rivers, Canals, Bridges, Embankments). The official site of the city of Nur-Sultan. (რუსული)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
სირდარია

**სირდარია** — წყარმალუ ცენტრალურ აზიას. იჭყაფუ ჟირ წყარმალუშ — ნარინიშ დო ყარა-დარიაშ გოართიანაფაშ არდგილს. ნარინი მოურს ყირგიზეთიშ ტიან-შანიშე, ყარა-დარია ბჟაეიოლ უზბეკეთიშე. სირდარია უკულ გიშმურს ყაზახეთიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ არალიშ ზუღას. სსრრშ ბორჯის სირდარიას გიმირინუანდეს ბამბეშ დიხეფიშ ირიგაციაშო, იკეთინუ შვადოშხვა პროექტეფქ, სირდარიას კალაპოტ ხოლო დუთირეს დო არალიშ ზუღაქ ხოლო ჭიე-ჭიეთ გესქირუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Britannica.com
* Livius.org: Jaxartes 
* BBC News: Syn Darya in pictures

კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ცენტრალურ აზიაშ წყარმალუეფი
ამუდარია

**ამუდარია** — წყარმალუ ცენტრალურ აზიას დო ავღანეთის. იჭყაფუ ჟირ წყარმალუშ — ვახშიშ დო პანჯიშ გოართიანაფაშ არდგილს. ინაკათუ არალიშ ზუღას. სსრრშ ბორჯის ამუდარიას გიმირინუანდეს ბამბეშ დიხეფიშ ირიგაციაშო, იკეთინუ შვადოშხვა პროექტეფქ, ამუდარიას კალაპოტ ხოლო დუთირეს დო არალიშ ზუღაქ ხოლო ჭიე-ჭიეთ გესქირუ. წყარმალუშ სიგინძა რე 2,620 კმ. აუზიშ ფართი 534,739 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* The Amu Darya Basin Network 

კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ცენტრალურ აზიაშ წყარმალუეფი
ტობოლი

**ტობოლი** (, ) — წყარმალუ ბჟადალ ციმბირს (ყაზახეთის დო რუსეთის), ირტიშიშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 1591 კმ. აუზიშ ფართი 426 000 კვ.კმ. ტობოლი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ: ქოქფექთისაიშ დო ბოზბიეშ გოართიანაფაშ არდგილს, გიშმურს თურღაიშ პლატოს. ინაკათუ წყარმალუ ირტიშის, ნოღა ტობოლსკის.

## [[ნადუ]]ეფი
* სინტასტი (კვარჩხანი)
* აიატი (კვარჩხანი)
* უი (კვარჩხანი)
* უბაგანი (მარძგვანი)
* ისეტი (კვარჩხანი)
* ტურა (კვარჩხანი)
* ტავდა (კვარჩხანი)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ციმბირიშ წყარმალუეფი
ენისეი

**ენისეი** () — წყარმალუ მონღოლეთის დო რუსეთის. იჭყაფუ მონღოლეთის, გიშმურს ციმბირიშ ტერიტორიას (რუსეთი) დო ინაკათუ კარიშ ზუღაშ
ენისეიშ ჸუჯის. წყარმალუშ სიგინძა რე 3,487 კმ. აუზიშ ფართი 2,580,000 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
* ჭიჭე ენისეი (კვარჩხანი)
* დიდი ენისეი (მარძგვანი)
* ხემჩიკი (კვარჩხანი)
* კანტეგირი (კვარჩხანი)
* აბაკანი (კვარჩხანი)
* ტუბა (მარძგვანი)
* მანა (მარძგვანი)
* ბაზაიხა (მარძგვანი)
* კაჩა (კვარჩხანი)
* კანი (მარძგვანი)
* ანგარა (მარძგვანი)
* კემი (კვარჩხანი)
* ბოლშოი პიტი (მარძგვანი)
* სიმი (კვარჩხანი)
* დუბჩესი (კვარჩხანი)
* პოდკამენაია ტუნგუშკა (მარძგვანი)
* ბახტა (მარძგვანი)
* ელოგუი (კვარჩხანი)
* ნიჟნაია ტუნგუშკა (მარძგვანი)
* ტურუხანი (კვარჩხანი)
* კურეიკა (მარძგვანი)
* ხანტაიკა (მარძგვანი)
* ბოლშაია ხეტა (კვარჩხანი)
* ტანამა (კვარჩხანი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Photos of river around Krasnoyarsk area at Boston.com
*William Barr, 'German paddle-steamers on the Yenisey 1878-84', ''The Journal of the Hakluyt Society'', August 2014.

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
ურალი (წყარმალუ)

**ურალი**  (რუს.: Урал, ყაზახ.: Жайық) — წყარმალუ  რუსეთის დო ყაზახეთის. 1775 წანაშა წყარმალუს *იაიკი*-ს უძახუდეს. წყარმალუ იჭყაფუ ურალიშ გვალეფს დო ინაკათუ კასპიაშ ზუღას. ურალიშ სიგინძა რე 2 428 კმ. დო სიგინძათ  მასმა წყარმალუ რე ევროპას, ვოლგაშ დო დუნაიშ უკულ. აუზიშ ფართი 231,000 კვ.კმ.

## გეოგრაფია
ურალი იჭყაფუ ურალიშ გვალეფს, გვალა კრუგლაიაშ ხოლოს. წყარმალუ გიშმურს მაგნიტოგორსკის, უკულ ორსკის, ორენბურგის, სოდეთ აკათუ წყარმალუ საკმარა. ურალ გინმურს ყაზახეთიშ ტერიტორიაშა დო გიშმურს ორალს დო ატირაუშ ხოლოს ინაკათუ კასპიაშ ზუღას. ურალიშ უდიდაშ ნადუეფი რე: ჩაგანი, საკმარა, უტვა, ილეკი, ტანალიკი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ურალი, ენციკლოპედია ბრიტანიკას 

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბაშკირეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
მეგდოვასი

**მეგდოვასი**, **მეგდოვა** () — წყარმალუ ბჟადალ საბერძნეთის, კარდიციშ დო ევრიტანიაშ ტერიტორიას. წყარმალუ აქელოოსიშ კვარჩხან ნადუ. იჯყაფუ აგრაფაშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 1600 მ. სიმაღალას. სიგინძა 78 კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*საბერძნეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Άγραφα/Mt. Agrafa Map. 1:50.000. Road Editions, Athen. ISBN 960-8481-99-6
ჰორმონეფი

**ჰორმონეფი** () — მოლეკულეფი, ნამუეფსჷთ თოლეფს შქას ინფორმაცია გჷნმუღუნა. არძა ანდათოლამი ორგანიზმი გჷთმაჭყანს ჰორმონეფს თიში თოლეფიშ ქიმინჯალაშ კოორდინირაფაშო. ჰორმონეფი ორგანიზმიშ თოლეფს შქას ინფორმაციაშ გჷნოჩამაშ ქიმიური მეშქაშალა რე, გინორთი Giuseppe robinnberburhnsuiskgsoudshopiösas-შე , ნამუეფჷთ ინფორმაციას დაღარი ელექტრული მუხტიშ გაულაშ მეშქაშალათ გჷნმოჩანა. 

ჰორმონიშ ფუნქცია თის რე, ნამჷ-და თინა მემაღებე თოლს გორკვიაფილ სიგნალს მეთმაჭირინუანს, თეშ შედეგი უკვე თე თოლს სიგნალიშ გჷნოქიმინუას დოჸუნს.

## გოჭყაფა დო გოფაჩუა

არძაშე უმოსო ჩინებული რე თი ჰორმონეფი, ნამუეფჷთ გაგაჩამი ჩხოლარეფიშ ენდოკრინულ ჯარკვალეფს გჷმიმუშებუ, მარა სინანდულეს ჰორმონეფს ჩხოლარეფიშ რსხულიშ პრაქტიკულო ირი ნორშვი დო ორგანოეფიშ სისტემა გჷმიმუშენს.

შხირ შვანს, ჰორმონიშ მოლეკულეფიშ გჷნოყარაფა ზისხირიშ მეშქაშალათ ხვადჷ. თეჯგურა ჰორმონეფიშ სეკრეცია (გიშართუალა) თინეფიშ გჷმაჭყაფალი თოლეფიშით (ჯირკვალეფიშით) რჩქვანელობურო უშქაშეთ ზისხირიშ მიმოულაშ სისტემას ხვადჷ. თეჯგურა ჰორმონეფს ენდოჰორმონეფი ჯოხო. თაშნეშე რე ექტოჰორმონეფი, ანუ ჰორმონეფი, ნამუეფჷთ თოლოშქაშე სითხას გიშმერთჷ დო ოღანკე თოლეფს (კინ თი ვარ-და შხვა ნორშვის დო ორგანოს) რჩქვანელობური დიფუზიაშ მეშქაშალათ მიანჭჷ.
ემბა

**ემბა** (ყაზახ. Ембі, Жем) — წყარმალუ ყაზახეთის,  გურიევიშ ოლქის. წყარმალუ იჭყაფუ მუღოჯარეფიშ გვალეფს დო ინაკათუ კასპიაშ ზუღას. წყარმალუშ სიგინძა რე 712 კმ. აუზიშ ფართი 40,400 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ემბა

კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
აიატი

**აიატი** (რუს. დო ბაშკირ: Аят, *Ayat*; : *Aıat*) რე წყარმალუ ჩელიაბინსკიშ ოლქის, რუსეთის დო კოსტანაიშ ოლქის, ყაზახეთის. აიატი იჭყაფუ ჟირ წყარმალუშ კარატალი-აიატიშ დო არჩაგლი-აიატიშ გოართიანაფაშ არდგილს დო ინაკათუ კარატომარიშ რეზერვუარს, წყარმალუ ტობოლს. აიატიშ სიგინძა რე 117 კმ. აუზიშ ფართი 13,300 კვ.კმ. 

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
ლევან იოსელიანი

**ლევან იოსელიანი** — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ბჟადალ დვინა

**ბჟადალი დვინა** (),  ლატვიას **დაუგავა** () — წყარმალუ  რუსეთის, ბელარუსის დო ლატვიას. სიგინძა — 1020 კმ: 325 კმ. — რუსეთის; 328 კმ. — ბელარუსის დო 367 კმ. — ლატვიას. წყარმალუშ ღანჩოშ ფართობი — 87,900 კმ². ბჟადალი დვინა იჭყაფუ ვალდაიშ გვალეფს, რუსეთის, უკულ გიშმურს ბელარუსის დო ინმაკათუ ბალტიაშ ზუღაშ რიგაშ ყუჯის, ლატვიაშ ტერიტორიას. ბჟადალი დვინა გიშმურს ნოღეფს: ანდრეაპოლი, ზაპადნაია დვინა, ველიჟი (რუსეთი), რუბა, ვიტებსკი, პოლოცკი, ნოვოპოლოცკი, დისნა, ვერხნედვინსკი, დრუია (ბელარუსი), კრასლავა, დაუგავპილსი, ლივანი, იეკაბპილსი, პლავინასი, კეგუმსი, ოგრე, იკშკილე, სალასპილსი, რიგა (ლატვია).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ლატვიაშ ფიზიკური გეოგრაფია 
* ბჟადალი დვინაშ ფოტოეფი 
 
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ლატვიაშ წყარმალუეფი
შარა

**შარა** (, ) რე წყარმალუ ბელარუსის, წყარმალუ ნემანიშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 300 კმ. ღანჩოშ ფართი 6,730 კვ.კმ. შარა სიგინძათ მახუთა წყარმალუ რე ბელარუსის. შარა იჭყაფუ გროდნოშ ოლქის, გიშმურს ნოღა სლონიმის.

## [[ნადუ]]ეფი
*ლიპნიანკა (მარძგვანი)
*მიშანკა (მარძგვანი)
*ლახაზვა (მარძგვანი)
*ისა (მარძგვანი)
*პადიავარკა (მარძგვანი)
*ვედმა (კვარჩხანი)
*გრივდა (კვარჩხანი)
*ლუკონიცა (კვარჩხანი)
*სიპა (კვარჩხანი)

## ქოძირით თაშნეშე
*ბელარუსიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ისა

**ისა** () რე წყარმალუ ბელარუსის, წყარმალუ შარაშ მარძგვან ნადუ. შარას ინაკათუ ნოღა სლონიმიშ ტერიტორიას. 

## ქოძირით თაშნეშე
*ბელარუსიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ჩილიკი

**ჩილიკი** (რუს. Чилик, ყაზახ: Шілік Shilik, Шелек Shelek) რე წყარმალუ ყაზახეთის, ალმათიშ ოლქის, წყარმალუ ილიშ ნადუ. სიგჷნძა 245 კმ. ღანჩოშ ფართობი 4,980 კვ.კმ.
ილი (წყარმალუ)

**ილი** (; ; ; ) — წყარმალუ ჩინეთის  (სინძიანი) დო ყაზახეთის (ალმათიშ ოლქი). ილი იჭყაფუ ტიან-შანიშ გვალეფს, ოდუდე რე წყარმალუეფ: ტეკესი დო კუნესი. ილი ინაკათუ ბალხაშიშ ტობას. წყარმალუ ილიშ სიგინძა რე 1439 კმ. ათავრეშე 815 კმ. ყაზახეთის რე. აუზიშ ფართი 140,000 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
* ტეკესი
* კუნესი
* კაში
* ხორგოსი
* ჩარინი
* ჩილიკი
* ტალგარი
* კასკელენი
* კურტი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Или, река Семиречинской области

კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
ვილია

**ვილია**,  **ნერისი** (, , ) — წყარმალუ ბელარუსის დო ლიეტუვას, წყარმალუ ნემანიშ მარძგვან ნადუ. ვილია იჭყაფუ ოორუე ბელარუსის, გიშმურს ნოღეფს ვილეიკას დო სმორგონის, ბელარუსიშ ტერიტორიას ინაკათუ წყარმალუეფი: ნაროჩი, ილია, ბუშა, ოშმიანკა. ბელარუსიშ უკულ ვილია გინმურს ლიეტუვაშ ტერიტორიაშა, სოდეთ წყარმალუს *ნერისი*-ს უძახუნა. ლიეტუვაშ ტერიტორიას წყარმალუს აკათუ ნადუ ვილნია. ლიიტუვას ნერისი გიშმურს ნოღეფს: ვილნიუსი, იონავა დო კაუნასი. ვილიაშ სიგინძა რე 510 კმ. ათავრეშე 228 კმ. ლიეტუვას რე. ვილიაშ აუზიშ ფართი 25,100 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* აუზიშ რუკა 
* ნერისიშ რეგიონალური პარკი 
კატეგორია:ლიეტუვაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ბერეზინა

**ბერეზინა** (ბელარ. Бярэ́зіна) რე წყარმალუ ბელარუსის. ბერეზინა იჭყაფუ ნოღა დოკშიციშ ხოლოს, ვიტებსკიშ ოლქის დო გიშმურს ნოღეფს: ბობრუისკის, ბორისოვს, სვეტლოგორსკის დო ინაკათუ დნეპრის. ბერეზინაშ სიგინძა რე 561 კმ. აუზიშ ფართი 24,500 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
* ბობრი (კვარჩხანი)
* კლიავა (კვარჩხანი)
* ოლსა (კვარჩხანი)
* ალა (კვარჩხანი)
* ჰაინა (მარძგვანი)
* სვისლაჩი (მარძგვანი)

## ქოძირით თაშნეშე
*ბელარუსიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
*"Main Geographic Characteristics of the Republic of Belarus. Main characteristics of the largest rivers of Belarus". Land of Ancestors. Data of the Ministry of Natural Resources and Environmental Protection of the Republic of Belarus. 2011. Archived from the original on 15 January 2014. Retrieved 27 September 2013.
პინა (წყარმალუ)

**პინა** - (, ) — წყარმალუ ბელარუსის, ივანავაშ დო პინსკიშ რაიონეფს, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. პინაშ სიგჷნძა რე 40 კმ. ღანჩოშ ფართობი - 2,460 კვ.კმ. პინა გიშმურს ნოღა პინსკის.

## ლიტერატურა
*(ბელარუსულო, რუსულო დო ინგლისურო) T.A.Khvagina (2005) *POLESYE from the Bug to the Ubort*, Minsk Vysheysha shkola, ISBN|985-06-1153-7
*(რუსულო, ინგლისურო დო პოლონურო) Ye.N.Meshechko, A.A.Gorbatsky (2005) *Belarusian Polesye: Tourist Transeuropean Water Mains*, Minsk, Four Quarters.
ცნა

**ცნა** - წყარმალუ ბრესტიშ ოლქის, ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. წყარმალუშ სიგჷნძა - 126 კმ. ღანჩოშ ფართობი - 1,130 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* https://web.archive.org/web/20130220194219/http://poseidon.by/content/reka-tsna-bassein-reki-pripyat

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ლანი

**ლანი** () - წყარმალუ ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. წყარმალუშ სიგჷნძა - 147 კმ. ღანჩოშ ფართობი - 2,190 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* https://archive.is/20121206035201/http://poseidon.by/content/reka-lan

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
პტიჩი

**პტიჩი** () - წყარმალუ ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. პტიჩიშ სიგჷნძა - 421 კმ. ღანჩოშ ფართობი - 9,470 კვ.კმ. პტიჩიშ უგჷნძაში ნადუ რე *არესა*.

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
პრიპიატი (წყარმალუ)

**პრიპიატი** ( ) — წყარმალუ ბელარუსის დო უკრაინას. პრიპიატი გიშმურს დიო უკრაინას, უკული ბელარუსის დო უკული კინ უკრაინაშა მიშმურს. წყარმალუ იჭყაფჷ ლიუბომლიშ რაიონს,  ვოლინიშ ოლქის, უკრაინას. გიშმურს ბელარუსის, პოლეზიაშ რეგიონს დო ინმაკათუ კიევიშ რეზერვუარს, წყარმალუ დნეპრის. პრიპიატიშ სიგჷნძა რე 761 კმ. ღანჩოშ ფართობი რე 121,000 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
* პინა (კვარჩხანი)
* იასელდა (კვარჩხანი)
* ცნა (კვარჩხანი)
* ლანი (კვარჩხანი)
* სლუჩი (კვარჩხანი)
* პტიჩი (კვარჩხანი)
* ბრაჰინკა (კვარჩხანი)
* ტურია (მარძგვანი)
* სტოხიდი (მარძგვანი)
* სტირი (მარძგვანი)
* გორინი (მარძგვანი)
* სტვიგა (მარძგვანი)
* უბორტი (მარძგვანი)
* ჟელონი (მარძგვანი)
* სლოვეჩნა (მარძგვანი)
* უჟი (მარძგვანი)

## ქოძირით თაშნეშე
*ბელარუსიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
*უკრაინაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* Припять, Great Soviet Encyclopedia
* Pripyat // Dictionary of Contemporary Geographical Names / Rus. geogr. oh Moscow center; By common. Ed. acad. V. M. Kotlyakova. Institute of Geography, Russian Academy of Sciences. - Yekaterinburg: U-Factorium, 2006.
* Joint River Management Program. Final Report: River Pripyat Basin (February 2004)
სოჟი

**სოჟი** (,  დო ) — წყარმალუ რუსეთის, ბელარუსის დო უკრაინას დნეპრიშ, კვარჩხან ნადუ. იჭყაფუ რუსეთიშ ტერიტორიას, სმოლენსკიშ ოლქის, ბელარუსიშ ტერიტორიას გიშმურს ბელარუსიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა გომელს. სოჟი რე დნეპრიშ ართ-ართ უდიდაშ ნადუ. სოჟიშ სიგინძა რე 648 კმ. აუზიშ ფართი 42,140 კვ.კმ. სოჟიშ ნადუეფი რე: პრონია (მარძგვანი), ოსტიორი, ბესედი, იპუტი (კვარჩხანი).

## ქოძირით თაშნეშე
*ბელარუსიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
ბრაჰინკა

**ბრაჰინკა** (ბელარ. Брагінка) - წყარმალუ ბელარუსის, ბრაჰინიშ რაიონს, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. წყარმალუშ სიგჷნძა - 179 კმ. წყარმალუ გიშმურს ჩერნობილიშ რადიაციულ ზონაშ გოხოლუას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Река Брагинка 
* The Inn on the Braginka, a short story by Paustovsky.

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ტურია

**ტურია** () - წყარმალუ უკრაინას, ვოლინიშ ოლქის, წყარმალუ პრიპიატიშ მარძგვან ნადუ. წყარმალუ ტურიაშ სიგჷნძა - 184 კმ. ღანჩოშ ფართი - 2,800 კვ.კმ. 

კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
უნგრალეფი

**უნგრალეფი**, ვარ-და **მადიარეფი** () — ერი დო ეთნოსი, ნამუთ უნგრულო რაგადანს დო ბონას რე მერსხილი უნგრეთწკუმა. 2011 წანაშ მეჯინათ, მოსოფელს 14-15 მილიონი უნგრალი რე, ნამუეფშე დოხოლაფირო 10 მილიონი უნგრეთის ოხორანს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Origins of the Hungarians from the Enciklopédia Humana (with many maps and pictures) 
* Hungarians in the Carpathian Basin 
* Hungary and the Council of Europe
* Facts about Hungary 
* Hungarians outside Hungary - Map 

## ლიტერატურა
* Korai Magyar Történeti Lexicon (9-14. század) (Encyclopedia of the Early Hungarian History (9th-14th Centuries)) Budapest, Akadémiai Kiadó; 753. ISBN 963-05-6722-9.

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ეთნოსეფი
ნემანი (წყარმალუ)

**ნემანი** (, , , ) — წყარმალუ ბელარუსის, ლიეტუვას დო რუსეთის კალინინგრადიშ ოლქის. სიგჷნძა 914 კმ. ღანჩოშ ფართობი 98200 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Niemen (the Neman) in the Geographical Dictionary of the Kingdom of Poland (1886)
*Glaciation in Lithuania 
*[Biotopes in the Neman and its tributaries](https://web.archive.org/web/20070629221036/http://www.ekoi.lt/uploads/docs/StakenasAZL%209(1)_155-163.pdf)
*Agata Lewandowski, Łosośna - the Unknown Valley. Not the Last Arrival for…Puciłki, „Znad Wilii”, nr 3(79) z 2019 r., p. 58-64, (პოლონურო) http://www.znadwiliiwilno.lt/wp-content/uploads/2019/10/Znad-Wilii-3-79m-1.pdf

## ქოძირით თაშნეშე
*ბელარუსიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
*ლიეტუვაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
სტოხიდი

**სტოხიდი** () რე წყარმალუ ვოლინიშ ოლქის, უკრაინას, წყარმალუ პრიპიატიშ მარძგვან ნადუ. სტოხიდიშ სიგინძა რე 188 კმ. ღანჩოშ ფართობი 3,150 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*Peter Kravchuk "The book of records of Volyn", Lyubeshiv. 2005 

კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
სტირი

**სტირი** (; ; ) რე წყარმალუ უკრაინას დო ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ ნადუ. სიგინძა 494 კმ. ღანჩოშ ფართობი 13,100 კვ.კმ. სტირი გიშმურს ვოლინიშ ისტორიულ რეგიონს. 

კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
სტვიგა

**სტვიგა** (, ) რე წყარმალუ უკრაინას დო ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ ნადუ. სტვიგაშ სიგჷნძა რე 178 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5300 კვ.კმ.
ჟელონი

**ჟელონი**  (, , ) რე წყარმალუ უკრაინას დო ბელარუსის, პრიპიატიშ ნადუ. სიგინძა 113 კმ.
უჟი (პრიპიატი)

**უჟი** () რე წყარმალუ უკრაინას. იჭყაფუ ჟიტომირიშ ოლქის, ოორუე უკრაინას დო ინაკათუ კიევიშ რეზერვურას, წყარმალუ პრიპიატის. უჟიშ სიგინძა რე 256 კმ. ღანჩოშ ფართობი 8,080 კვ.კმ. უჟი გიშმურს ნოღეფს: კოროსტენს დო ჩერნობილს. 

კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
სლოვეჩნა

**სლოვეჩნა** რე წყარმალუ ჟიტომირიშ ოლქის, უკრაინას დო გომელიშ ოლქის, ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ მარძგვან ნადუ. სლოვეჩნაშ სიგინძა რე 158 კმ. ღანჩოშ ფართობი 3,600 კვ.კმ.
კავკაციური რასა

**კავკაციური რასა** (კავკაცოიდური, ანუ ევროპეიდული) — ტაქსონომიური ტერმინი, ნამუთ გიმირინუაფუდჷ დო ასეთ გიმირინუაფჷ ევროპაშ, ოორუე აფრიკაშ, სომალიშ ჩქონიშ, ბჟადალი, ცენტრალური დო ობჟათე აზიაშ მახორუეფიშ ტიპოლოგიური აკოართაფაშ ეიოშინალო. ჩინება გიმირინუაფჷ ფიზიკური ანთროპოლოგიაშ დარგის თე რეგიონეფიშ კათეფიშ ფიზიკურ შანმუშობურალეფიშ ეიოჭარალო. მოგვენი ტერმინი მაართაშე მიშაღალირქ იჸუ ორდოიან რასოლოგიას დო ანთროპომეტრიას, კოჩიშობაშ სუმი თარი რასაშე (კავკაცოიდური, მონღოლოიდური, ნეგროიდული) ართ-ართიშ ეიოშანალო. მარა თიში კანონიერაფა დო დოსაბუთებულარა ასეთ დებაშ მეკონი რე ანთროპოლოგისტეფს შქას.

## სქოლიო
უბორტი

**უბორტი** რე წყარმალუ ჟიტომირიშ ოლქის (უკრაინა) დო გომელიშ ოლქის (ბელარუსი), წყარმალუ პრიპიატიშ მარძგვან ნადუ. უბორტიშ სიგინძა რე 292 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,820 კვ.კმ.

კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
გორინი (წყარმალუ)

**გორინი** — წყარმალუ უკრაინას დო ბელარუსის, წყარმალუ პრიპიატიშ მარძგვან ნადუ. სიგინძა 659 კმ. ღანჩოშ ფართობი 27,700 კვ.კმ. გორინი გიშმურს ნოღეფს: იზიასლავი, სლავუტა, ნეტეშინი, ოსტროგი, დუბროვიცა (უკრაინა), დავიდ-გოროდოკი, სტოლინი (ბელარუსი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Романчук О. Річка Горинь: минуле і сьогодення 
*  Національний природний парк "Подільські Товтри" 
* Внутрішні води Тернопільської області 
* Рибалка в Рівненській обл. 

კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
სლუჩი (ბელარუსი)

**სლუჩი**, **ოორუე სლუჩი** (ბელარ: *Случ*, *Паўночная Случ*; ; ) რე წყარმალუ ბელარუსის. სლუჩი იჭყაფუ მინსკიშ ოლქის, გიშმურს ნოღეფს სალიგორსკის დო სლუცკის დო ინაკათუ წყარმალუ პრიპიატის. სლუჩიშ სიგინძა რე 228 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,260 კვ.კმ.

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
იასელდა

**იასელდა** (ბელარ. Ясельда) რე წყარმალუ ბელარუსის, ბრესტიშ ოლქის, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. იასელდაშ სიგინძა რე 242 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,430 კვ.კმ.

კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ჯგირობუა

**ჯგირობუა** — უბადობაშ აწმარენჯი, მორალური ჩინებურობაშ ნორმატიულ-ფასებუაფონი კატეგორია, გაგება „უბადობაშ“ აწმარენჯი რე, საართოთ შანენს ადამიერეფიშ მოტივირაფილ დო ოქიმინჯე ნორმატიულ-ჯგირი დო საოიე საქმეეფს.
არაქსი

**არაქსი**, *არეზი*, (სპარს. ارس, სომხ. Արաքս, აზერბ. *Araz*, , თურქ. *Aras Nehri*, ჯვეშ ქორთულო *რახსი*, *არეზი*) — წყარმალუ ობჟათე კავკაციას, მტკვარიშ უდიდაშ ნადუ. მეურს თურქეთიშ, სომხეთიშ, აზერბაიჯანიშ დო ირანიშ ტერიტორიას. სიგინძა 1072 კმ, ღანჩოშ ფართობი 102,000 კმ². არაქსი იჭყაფუ ერზრუმიშ პროვინციას, თურქეთის. არაქსიშ უდიდაშ ნადუეფი რე: კვარჩხანი - ახურიანი, რაზდანი, არფა, ვოროტანი, მარძგვანი - გოთური დო ყარასუ.

კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სომხეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ირანიშ წყარმალუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ არაქსი, ენციკლოპედია ბრიტანიკას
პო (წყარმალუ)

**პო** (, ) — წყარმალუ იტალიას, იჭყაფუ კოტიშ ალპეფს დო ინკათუ ადრიატიკაშ ზუღას. პოშ სიგინძა რე 652 კმ. ღანჩოშ ფართობი 74,000 კვ.კმ. პო გიშმურს როვიგოშ, პიემონტიშ, ლომბარდიაშ დო ვენეტოშ პროვინციეფს დო ნოღეფს ტურინს, კრემონას, პიაჩენცას დო ფერარას. პო იტალიაშ უგინძაშ წყარმალუ რე.

## [[ნადუ]]ეფი
### კვარჩხანი
* აგონია
* ტიჩინო
* ლამბრო
* ადა
* ოლო
* მინჩო

### მარძგვანი
* ვარიატა
* მაირა
* ტანარო
* სკრივინა
* ნურე
* ტრებია
* არდა
* ტარო
* პარმა
* ენცა
* სეკია
* პანარო

## რესურსები ინტერნეტში
*წყარმალუ პო, ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი
ადიჯე

**ადიჯე** (; , ვენეც. Àdexe,  რეტორომან. Adisch, ლადინ. Adesc)  — წყარმალუ  იტალიას, სიგინძათ მაჟირა წყარმალუ იტალიას. ადიჯე იჭყაფუ ალპეფს, ობჟათე ტიროლიშ პროვინციას, ავსტრიაშ დო შვეიცარიაშ ხოლოს. გიშმურს ნოღეფს ტრენტოს, რევერეტოს, ვერონას, რენიაგოს დო ინაკათუ ადრიატიკაშ ზუღას. ადიჯეშ სიგინძა რე 410 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,100 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
### კვარჩხანი
* კარლინბახი
* პუნიბახი
* შნალსერ ბახი
* პასერი
* იზარკო
* ავიზიო

### მარძგვანი
* რომი
* სულდენბახი
* პლიმა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ადიჯე ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი
დონი (წყარმალუ)

**დონი** () — წყარმალუ რუსეთის,  სიგინძათ მახუთა წყარმალუ ევროპას. დონი იჭყაფუ ნოღა ნოვომოსკოვსკის დო ინაკათუ აზოვიშ ზუღას. დონი გიშმურს ტულაშ ოლქის, ლიპეცკიშ ოლქის, ვორონეჟიშ ოლქის, ვოლგოგრადიშ ოლქის, როსტოვიშ ოლქის დო ნოღეფს: ვორონეჟის დო დონიშ როსტოვს.  დონიშ სიგინძა რე 1,870 კმ. აუზიშ ფართი 425,600 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
* ნეპრიადვა
* კრასივაია მეჩა
* ბისტრაია სოსნა
* ვედუგა
* ვორონეჟი
* ტიხაია სოსნა
* ბიტიუგი
* ოსერედი
* ჩორნაია კალიტვა
* ხოპიორი
* მედვედიცა
* ილოვლია
* ჩირი
* ოორუეშ დონეცი
* სალი
* მანიჩი
* აკსაი
* ტემერნიკი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* წყარმალუ დონი, ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
ელბა (წყარმალუ)

**ელბა** (ჩეხ. Labe; გერმ. Elbe) — წყარმალუ ჩეხეთის დო გერმანიას. სიგჷნძა 1,112 კმ. ღანჩოშ ფართობი 148,268 კვ.კმ.

## უდიდაშ [[ნადუ]]ეფი
* ვლტავა
* ზალე
* ჰაფელი
* მულდე
* შვარცე-ელსტერი
* ოგრჟე

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ancient library Albis river in Germania Magna
* Source of Albis in Asciburgis (Riesengebirge Giants mountains
* information and pictures of the spring of Labe in Giant Mountains (Krkonoše, Riesengebirge)
* Mühlanger, Wittenberg district in Saxony-Anhalt, Germany. 9 km to Lutherstadt Wittenberg –Germany --click-on: Bildergalerie   click-on..click-around 
* Hamburg-Wedel-Elbe-Web-Cams 
*   Hamburg-Cruise-Center + Elbphilharmonie Hamburg- Elbe-Harbour-Web-Cams 
*[Old maps of the Elbe](https://merhav.nli.org.il/primo-explore/search?query=any,contains,river%20map&tab=default_tab&search_scope=Local&sortby=lso01&vid=NLI&mfacet=rtype,include,Maps,1&mfacet=tlevel,include,online_resources,1&mfacet=topic,include,Elbe%20River%20(Czech%20Republic%20and%20Germany),2&lang=en_US&came_from=sort), from the Eran Laor Cartographic Collection, The National Library of Israel

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჩეხეთიშ წყარმალუეფი
ნეიტრალიტეტი

**ნეიტრალიტეტი** (,  — ვართ ართი, ვართ მაჟირა) — ოერეფოშქაშე სამართალს — ლჷმას ვაკათაფა, თინჩალაშ პერიოდის ოლჷმე ბლოკეფს კათაფაშე ვარიშ რაგადი.

ნეიტრალური სახენწჷფოეფი დუდს იკენა, აკორინაფილი ოერეფოშქაშე სამართლიშ სუბიექტეფშე ნამდგაინიშ ხუჯიშ დოკინაშე. ქიანეფი, ნამუეფჷთ ნეიტრალურ  სახენწჷფოეფო რენა აღიარაფილეფი, ვარ-და კინე მუნეფი აცხადენა თეშ გეშა, მუჭოთ წესი, ოურდუმე ალიანსეფშა კათაფაშ ვარს რაგადანა.

ნეიტრალიტეტიშ ოერეფოშქაშე სამართალი იკათუანს სუმ გოხურგუას ლჷმაშ პერიოდის ნეიტრაულური ქიანაშ ქიმინჯალაშე შხვა სახენწჷფოეფს შქას:
* ვამიოჭირინუას დორხველი აკოანჯარაფა მალიმორ კუნთხუეფს;
* ვემიარზუას დორხველი ტერიტორია მალიმორ კუნთხუეფს (ბაზირაფა, ტრანზიტი, გჷნოფუეინუა დო თიჯგ.);
* ვაგუწუას დისკრიმინაცია ნამდგაინ კუნთხუს ოურდუმე დოშანაფაშ ანჯარიშ დო მეკონ-მოკონიშ მეჭირინაფაშ ბორჯის (ანუ გოხურგუა ვარ-და ართნერი ოკო რდას, ვარ-და შურო ვარდას ოკო).

ტრადიციულო ნეიტრალიტეტი ჟირი სახეშ რე: იროიანი დო ევენტუალური. იროიანი ნეიტრალიტეტიშ ბორჯის ოურდუმე ბლოკეფშე დო ქიმინეფშე ვარიშ რაგაწკჷმა ართო თეჯგურა ქიანაშ ტერიტორიას ვა რდას ოკო ართიანწკჷმა მალიმორი ქიანაშ ჯარეფი ვარ-და ოურდუმე ბაზეფი. ევენტუალური ნეიტრალიტეტიშ პოზიციაშ ბორჯის ქიანა გორკვიაფილი ოურდუმე-პოლიტიკური სიტუაციაშ ბორჯის დუდს იკენს. ნეიტრალიტეტიშ თოლწონუათ არძაშე „სტაჟიანი“ ქიანეფი რე შვეიცარია (1815 წანაშე) დო სან-მარინო (1862 წანაშე). 

თეხანური ოერეფოშქაშე სამართალი, ვემშმიღანს ნეიტრალიტეტიშ ჩინებაშ კონწარ გოთანჯუას, ნამუთ რანწკი სახენწჷფოეფს, ლავირაფაშ შილებუას არზენს. სამანგათ, შვეიცარია  ნეიტრალიტეტიშ უმკუჯინალო, ოურდუმე აკნასვარეფი ჸუნს, დო კოსტა-რიკა თაშნეშე ნეიტრალური სახენწჷფო, ედომუშამო დემილიტარიზაფილი რე. ნეიტრალიტეტიშ უმკუჯინალო, თიჯგურა სახენწჷფოეფი, მუჭოთ რე ავსტრია  და ირლანდია,  გოეროშ ოთინჩალე ქიმინჯეფს ოკათჷნა, ნამიეფჷთ მილიტარისტული ხასიათიშ რე. შხირი რე შვანეფი, მუჟამსჷთ ნეიტრალიტეტის ტრადიციულ ხასიათი უღუ დო ოერეფოშქაშე სამართალიშ სუბიექტიშო რჩქვალობათ რე გჷნორთელი, თეში ჯგირი სამანგა რე „სკანდინავიური ბალანსიშ“ პოლიტიკა, უახალაში ისტორიაშ გოძვენას, რეგიონიშ სახენწჷფოეფი, მაქსიმალურო ოცადუდეს ვაკათაფჷდესკო მიმალო კონფლიქტეფს. XX ოშწანურას, იუნგოსლავიაშით გჷმოცხადაფილ ნეიტრალიტეტის, სამართალმომძეთ სერბეთიქ  გჷშართჷ, ნამუქჷთ უხუჯაფაშ კურსიშ გაგჷნძორაფა გეგნოჭყვიდჷ.
ტახო

**ტახო**, *ტეჟუ* (,  ) — წყარმალუ ესპანეთის დო პორტუგალიას, პირენეშ ჩქონს. წყარმალუ იჭყაფუ უნივერსალესიშ გვალეფს დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. ტახო გიშმურს ნოღეფს: ტოლედოს (ესპანეთი), სანტარენს (პორტუგალია), ტახოშ ესტუარს  რე პორტუგალიაშ ნანანოღა ლისაბონი. ტახოშ სიგინძა რე 1,007 კმ. ღანჩოშ ფართობი 80,100 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტახო, ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პორტუგალიაშ წყარმალუეფი
ებრო

**ებრო** — წყარმალუ ესპანეთის. სიგინძა 930 კმ. ღანჩოშ ფართობი 80,093 კვ.კმ. ებრო იჭყაფუ კანტაბრიაშ გვალეფს, კანტაბრიას დო გიშმურს ესპანეთიშ პროვინციეფს: კასტილია და ლეონი, ბასკეთი, ლა-რიოხა, ნავარა, არაგონი, კატალონია, ვალენსია დო ინაკათუ სქირონაშქა ზუღას.

## ქოძირით თაშნეშე
*ევროპაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The River Ebro and Delta 
*The Ebro Delta from Space
*The Ebro Delta at Google Maps
*Photo gallery of the Ebro Delta and surrounding area: birds, landscapes and people
*The Trinidad Salt Pans within the Ebro River Delta Nature Reserve 
* Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2009
*''Ebro'' in the *Columbia Encyclopedia*

კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი
დუერო

**დუერო** (; ) — წყარმალუ პირენეშ ჩქონს,  ესპანეთის დო პორტუგალიას. დუერო იჭყაფუ იბერიაშ გვალეფს, ესპანეთის, უკულ გიშმურს პორტუგალიაშ ტერიტორიას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგინძა რე 897 კმ. ღანჩოშ ფართობი 98,400 კვ.კმ.

## გალერეა

File:Zamora (9223963842).jpg
Image:Valladolid rio pisuerga puente mayor playa.jpg
File:The Douro Valley (10185403284).jpg
File:Rabelo Douro en–Porto.jpg
Image:Dom Luis 1 bridge Porto Portugal.JPG
Image:Porto Panorama 2004.jpg
Image:Douro2flat1070.jpg
Image:Douro Valley Regua.jpg
Image:Arribes del Duero - Miranda edited.jpg
Image:Arribes del Duero vistos desde Aldeadávila.JPG
Image:Wharfs at the Douro in Porto.jpg
Image:Rio Douro (9498681956).jpg
Image:Estuário do Douro I.jpg
Image:Porto Gaia Foz do Douro.jpg
Image:Urueña almendro1 lou.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*ევროპაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* DouroValley.eu Main tourism website
* Rio Douro Sound Map

კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პორტუგალიაშ წყარმალუეფი
გვადიანა

**გვადიანა** (, ) — წყარმალუ ესპანეთის დო პორტუგალიას, იჭყაფუ ლა-მანჩიშ პლატოს, ესპანეთის დო ინაკათუ კადისიშ ჸუჯის, ატლანტიშ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგინძა რე 818 კმ. ღანჩოშ ფართობი 67,733 კვ.კმ. ათავრეშე ღანჩოშ 83 % (55 000 კვ.კმ) ესპანეთის რე. წყარმალუშ მაქსიმალურ სიტომბა რე 17 მ.

## ქოძირით თაშნეშე
*ევროპაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Guadiana Online
* United Nations Environment Programme description

კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პორტუგალიაშ წყარმალუეფი
ტისა

**ტისა** — რე წყარმალუ ცენტრალურ ევროპას. ტისა იჭყაფუ უკრაინას დო გიშმურს რუმინეთის, უნგრეთის, სლოვაკეთის დო სერბეთის. წყარმალუშ სიგინძა რე 966 კმ. ღანჩოშ ფართობი 156,087 კვ.კმ. ტისა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ჩე ტისაშ დო უჩა ტისაშ გოართოიანაფაშ არდგილს, ნოღა რახოვიშ ხოლოს, (უკრაინა) დო ინაკათუ წყარმალუ დუნაის, სერბეთიშ ტერიტორიას, ვოევოდინას. ტისას შხვადოშხვა ქიანეფს შხვადოშხვანერო უძახუნა: 
*;
*;
*;
*;
*.

## ქოძირით თაშნეშე
*ევროპაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Backabanat.com, About Tisza
*Historia.hu, the Living Tisza 
*River Basin Report: Tisza River Ywat.org
*Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2010

კატეგორია:ცენტრალურ ევროპაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რუმინეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უნგრეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სერბეთიშ წყარმალუეფი
ორანჟი

**ორანჟი** (აფრ., ნიდ. Oranjerivier) — ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ უგინძაშ წყარმალუ. იჭყაფუ ლესოთოს, დრაკონიშ გვალეფს დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. ორანჟიშ სიგინძა რე 2,200 კმ. ღანჩოშ ფართობი 973,000 კვ.კმ. წყარმალუ გიმირინუაფუ ირიგაციაშო დო ენერგეტიკაშო. ლესოთოს ორანჟის *სენკუს* უძახუნა.

## ქოძირით თაშნეშე
*აფრიკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Orange-Senqu River Commission (ORASECOM) 
* Orange-Senqu River Awareness Kit - knowledge hub for the Orange-Senqu River basin 
* 
* Map of portion of Orange River basin forming part of South Africa
* Information on the Orange River from the South African Department of Water Affairs and Forestry

კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ლესოთოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
ჩე ნილოსი

**ჩე ნილოსი** () — წყარმალუ აფრიკას, წყარმალუ ნილოსიშ ჟირი უდიდაში ნადუშე ართ-ართი (მაჟია რე ცაშფერი ნილოსი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Nile inland Waterways 
* South Sudan Waterway Assessment 
* Feasibility study river barge system (Cranes on trucks/loader cranes and pallets can increase efficiency)
რუზიზი

**რუზიზი** () — წყარმალუ ცენტრალურ აფრიკას. წყარმალუ იჭყაფუ კივუშ ტობას, ზუღაშ დონეშე 1500 მ. სიმაღალას დო გიშმურს კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ, ბურუნდიშ დო რუანდაშ ტერიტორიას, ინაკათუ ტანგანიიკაშ ტობას. წყარმალუ რუზიზიშ სიგინძა რე 117 კმ.

კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკაშ წყარმალუეფი
შარი

**შარი** () — წყარმალუ ცენტრალურ აფრიკას, გიშმურს ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკას, ჩადის დო კამერუნს. წყარმალუ იჭყაფუ ჭიჭე წყარმალუეფიშ: იამიშ, ბამინგიშ დო გრიბინგიშ გოართოიანაფაშ არდგილს. შარიშ სიგინძა რე 1,400 კმ. ღანჩოშ ფართობი 650,000 კვ.კმ. შარი ინაკათუ ჩადიშ ტობას. უდიდაშ ნადუ რე ლოგონი.

კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკაშ წყარმალუეფი
ცაშფერი ნილოსი

**ცაშფერი ნილოსი** (; ) — წყარმალუ სუდანს დო ეთიოპიას, ნილოსიშ ჟირი უდიდაში ნადუშე ართ-ართი (მაჟია რე ჩე ნილოსი). წყარმალუ იჭყაფჷ ტანაშ ტობას, ეთიოპიას, ზუღაშ დონეშე 1830 მ. სიმაღალას, ნოღა ხართუმიშ გოხოლუას ცაშფერი ნილოსი ინმაკათუ ჩე ნილოსის. ცაშფერი დო ჩე ნილოსიშ გოართიანაფაშ აბანს ნილოსი იჭყაფჷ. ცაშფერი ნილოსიშ სიგჷნძა რე 1,450 კმ. ღანჩოშ ფართობი 325,000 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*აფრიკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Tana Project
* Paddling the Blue Nile

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სუდანიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ეთიოპიაშ წყარმალუეფი
ტუგელა (წყარმალუ)

**ტუგელა** - წყარმალუ კვაზულუ-ნატალიშ პროვინციას, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას. იჭყაფჷ დრაკონიშ გვალეფს დო ინმაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს. წყარმალუ ტუგელას რე წყარგელაფუ ტუგელა. ტუგელაშ სიგჷნძა რე 502 კმ. ღანჩოშ ფართობი 29,100 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
*აფრიკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი
კვანზა (წყარმალუ)

**კვანზა**, კუანზა () — წყარმალუ ანგოლას. სიგჷნძა — 965 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 152,570 კმ². ინმაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს.

წყარმალუ ანგოლაშო ჰიდროელექტროენერგიაშ წყუ რე; ჰიდროელექტროდგჷმილი კაპანდა, ნამუთ აკოგაფილი რე მელანეჟის, აკოგაფაქ 2007 წანას გეთუ. თაშნეშე, კაშხალი კვანზაშ ლეხერიშ გიმენი ნორთის უნარღელჸვენს ჭაშანქარიშ პლანტაციეფიშ დო შხვა კულტურაშ ოწყარალო გჷმორინაფას. წყარმალუშ გიმენი ნორთი, დოხოლაფირო 240 კილომეტრიშ მეძენას სანიშოლი რე.

წყარმალუშ პატჷოცემელო ანგოლაშ ერუანულ ვალუტას ჯოხოთ გიადჷ — *[[კვანზა]]*.

კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშა ინმაკათე წყარმალუეფი
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Map of the Cuanza River basin at Water Resources eAtlas

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი
დიდი კეი (წყარმალუ)

**დიდი კეი** (ინგლ. Great Kei River) - წყარმალუ ბჟაეიოლი კაპლანდიშ პროვინციას, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას. დიდი კეი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ უჩა კეიშ დო ჩე კეიშ აკართაფუშ აბანს დო ინმაკათუ დიდი კეიშ ესტუარს, ინდოეთიშ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 320 კმ. ღანჩოშ ფართობი - 20,485 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Mizimbuvu to Keiskamma WMA 12
*Towns of historical interest in the 'kei
*http://www.dwa.gov.za/iwqs/rhp/state_of_rivers/ecape_04/Kei_summer.pdf 
*https://municipalities.co.za/overview/1005/great-kei-local-municipality

კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშა ინმაკათე წყარმალუეფი
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი
იჰოსი (წყარმალუ)

**იჰოსი** (ინგლ. Ihosy River) - წყარმალუ ფიანარანცუაშ პროვინციას, ცენტრალურ მადაგასკარს. წყარმალუ იჭყაფჷ ბეკისოპაშ გვალეფს, გიშმურს ნოღა იჰოსის.

კატეგორია:მადაგასკარიშ წყარმალუეფი
კაფუე

**კაფუე** () — წყარმალუ ზამბიას, ზამბეზიშ კვარჩხან ნადუ. წყარმალუ იჭყაფჷ კოპერბელტიშ პროვინციას, ზამბიას, ზუღაშ დონეშე 1350 მ. სიმაღალას, გიშმურს ზამბიაშ ნოღეფს: კიტვეს, მაზაბუკას, კაფუეს, ინაკათუ ზამბეზის. კაფუეშ სიგჷნძა რე 1,576 კმ. ღანჩოშ ფართობი 155,000 კვ.კმ. კაფუე ზამბეზიშ უდიდაში ნადუ რე.

## ქოძირით თაშნეშე
*აფრიკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ზამბეზი

[მინი|300პქ|წყარგელაფუ [ვიქტორია (წყარგელაფუ)|ვიქტორია]]
**ზამბეზი** — წყარმალუ აფრიკას. კონტინენტიშ სიგჷრძათ მაანთხა წყარმალუ რე. უდიდაში რე ინდოეთიშ ოკიანეშა ინმაკათე წყარმალუეფს შქას. წყარმალუშ სიგჷრძა რე 3540 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 1 390 000 კმ². დუდს ეთმეჭოფჷნს ზამბიას, უკული მეურს ანგოლაშ ტერიტორიას, გიშმურს ნამიბიაშ დო ბოტსვანაშ სახენწჷფო ხურგის, გჷნმოჭკირუნს ზიმბაბვეს დო უკული მოზამბიკის ინმაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს.

ზამბეზი არძაშე უმოსო ჩინებული თით რე, ნამჷ-და თე წყარმალუს იდვალუაფჷ წყარგელაფუ ვიქტორია.
ჩამბეში

**ჩამბეში** () — წყარმალუ ზამბიას. სიგინძა 480 კმ. ინაკათუ წყარმალუ ლუაპულას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Chambeshi River Floods at NASA Earth Observatory
კუისები

**კუისები** (ინგლ. Kuiseb River) — წყარმალუ ნამიბიას. იჭყაფჷ კჰომასიშ რეგიონს, გიშმურს ნამიბიაშ ნანანოღა ვინდჰუკის დო ინმაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს, ნოღა უოლფიშ-ბეის. კუისებიშ სიგჷნძა რე 480 კმ. ღანჩოშ ფართობი 15,500 კვ.კმ.

## გალერეა

File:Kuiseb River Nears the Ocean.jpg|
File:Kuiseb.1.JPG| 
File:Laika ac Kuiseb Dry Riverbed (8417424745).jpg| 
File:Kuisebcanyon.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
*კუისები, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
*NASA Earth Explorer page 
*PhD Dissertation at the Helmholtz Centre for Environmental Research - UFZ 

კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კუნენე (წყარმალუ)

**კუნენე** () — წყარმალუ ანგოლას დო ნამიბიას. იჭყაფჷ ბიეშ პლატოს, გიშმურს ანგოლაშ დო ნამიბიაშ ტერიტორიას დო ინმაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. კუნენეშ სიგჷნძა რე 1,050 კმ. ღანჩოშ ფართობი 106,560 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Images near Kunene River 
* Map of the Cunene River basin at Water Resources eAtlas

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
კუანდო

**კუანდო** (კუანდუ, () — წყარმალუ ანგოლას, ნამიბიას, ზამბიას დო ბოტსვანას, წყარმალუ ზამბეზიშ მარძგვან ნადუ. კუანდოშ სიგინძა რე 731 კმ. ღანჩოშ ფართობი 96,778 კვ.კმ. წყარმალუ კუანდოს *ლინიანტის* დო *ჩობეს* ხოლო უძახუნა.

კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ზამბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბოტსვანაშ წყარმალუეფი
ლიმპოპო

**ლიმპოპო** (, ) — წყარმალუ ობჟათე აფრიკას, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ, ბოტსვანაშ, ზიმბაბვეშ დო მოზამბიკიშ ტერიტორიას. ლიმპოპო იჭყაფუ წყარმალუეფიშ მარიკოშ დო კროკოდაილიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინმაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგჷნძა - 1750 კმ, ღანჩოშ ფართობი - 415 000 კმ². ლიმპოპო ინდოეთიშ ოკიანეშა ინმაკათე აფრიკაშ წყარმალუეფს შქას სიდიდათ მაჟირა რე ზამბეზიშ უკუნი.

ლიმპოპოს გჷნმურს ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ხურგიშ მუნაკვათეფი ბოტსვანა დო ზიმბაბვეწკჷმა.

მაართა ევროპალი, ნამუქჷთ თე წყარმალუ ძირჷნ, ვასკო და გამა რდჷ, ნამუშ ექსპედიციაქჷთ 1498 წანას, ლიმპოპოშ ნადუწკჷმა ენაღუზჷ. მუჭოთ ჩქჷ, წყარმალუშ რეგიონი წკვარამელ ბორჯიშე დოხორელ ჸოფე, თიშ გეშა, ნამჷ-და თაქ მიოგორეს 3,5 მილიონ წანაშ ავსტრალოპითეკიშ ნათხორეფს.

ლიმპოპო მუშ ნაწარმეფს უღურალჸუეს რადიარდ კიპლინგიქ დო მაინ რიდიქ.

## გალერეა

File:Crook's corner.jpg|
File:Limpopo - Over the river we go 5.jpg|


## ქოძირით თაშნეშე
*აფრიკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Climate change implications for water resources in the Limpopo River Basin, study by International Food Policy Research Institute|IFPRI
*Green and blue water accounting in the Limpopo and Nile Basins, study by International Food Policy Research Institute|IFPRI
*Limpopo Watercourse Commission (LIMCOM) www.limcom.org
*Limpopo River Awareness Kit
*FROC - Reference frequency of occurrence of fish species in South Africa

კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბოტსვანაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ზიმბაბვეშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მოზამბიკიშ წყარმალუეფი
ლუანგვა

**ლუანგვა** () — წყარმალუ აფრიკას, ზამბიაშ დო მოზამბიკიშ ტერიტორიას, ზამბეზიშ კვარჩხან ნადუ.
იჭყაფუ ლილონდაშ დო მაფინგაშ გვალეფს ზუღაშ დონეშე 1500 მ. სიმაღალას, ტანზანიაშ დო მალავიშ ხოლოს. ლუანგვა გიშმურს ოორუე ლუანგვაშ ნაციონალურ პარკიშ დო ობჟათე ლუანგვაშ ნაციონალურ პარკიშ ტერიტორიას.
ლუანგვაშ სიგინძა 770 კმ. ღანჩოშ ფართობი 145 700 კმ². ლუანგვა ინაკათუ წყარმალუ ზამბეზის ნოღა ლუანგვაშ ხოლოს.

## ქოძირით თაშნეშე
*აფრიკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:ზამბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მოზამბიკიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
მანია (წყარმალუ)

**მანია** რე წყარმალუ მადაგასკარს, იჭყაფუ მადაგასკარიშ ცენტრალურ გვალეფს დო ინაკათუ მოზამბიკიშ საროტის. 

კატეგორია:მადაგასკარიშ წყარმალუეფი
მოლოპო

**მოლოპო** (, ) — წყარმალუ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას დო ბოტსვანას. წყარმალუ იჭყაფუ ნოღეფიშ გროტ-მარიკოშ დო ლიხტემბურგიშ შქას, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას დო ინაკათუ წყარმალუ ორანჟის. მოლოპოშ სიგინძა რე 960 კმ. ღანჩოშ ფართობი 367,201 კვ.კმ. ათავრეშე 30% ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას რე, 37% ბოტსვანას რე, 33% ნამიბიას.

## [[ნადუ]]ეფი
* ნოსობი
* კურუმანი
* პეპანე
* რამატლაბამა
* მადებე 
* მოდიმოლა
* სეტლაგოლი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 'Where is the life in farming': Agricultural livelihoods in Molopo and Barolongs compared
ოკავანგო (წყარმალუ)

**ოკავანგო** (ანგოლაშ ტერიტორიას *კუბანგო*) () — წყარმალუ ანგოლას, ნამიბიას დო ბოტსვანას. სიგინძა 1700 კმ. ღანჩოშ ფართობი 530 000 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Okavango River: the Flow of a Lifeline
* Safari in the Delta 
* Map of the Okavango River basin at Water Resources eAtlas 
* Map of the Okavango Delta at RhinoAfrica
* OKACOM Homepage
* OKACOM's EPSMO Project 
* Botswana destinations 
* Okavango river

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბოტსვანაშ წყარმალუეფი
სვაკოპი

**სვაკოპი** — წყარმალუ ნამიბიას. იჭყაფუ ეროსიშ გვალეფს, გიშმურს კჰომასიშ რეგიონს, ოჩოსონდიუპიშ რეგიონს, ერონგოშ რეგიონს, ნოღა ოკაჰენდეს, ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს ნოღა სვაკოპმუნდიშ ხოლოს. სვაკოპიშ სიგინძა რე 460 კმ. ღანჩოშ ფართობი 30,100 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
### კვარჩხანი
* ოტიისევა
* კაანი
* ცაობისი

### მარძგვანი
* სნეი
* ომუსემა
* გამი კაუბი
* კჰანი

## ლიტერატურა
* Peter J. Jacobson, Kathryn M. Jacobson, Mary K. Seely: *Ephemeral Rivers and Their Catchments – Sustaining People and Development in Western Namibia*. Desert Research Foundation of Namibia, 1995, ISBN 978-99916-709-4-2
* Klaus Hüser, Helga Besler, Wolf Dieter Blümel, Klaus Heine, Hartmut Leser, Uwe Rust: *Namibia – Eine Landschaftskunde in Bildern*. Klaus Hess, Göttingen/Windhoek 2001, ISBN 978-3-933117-14-4

კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
უმფოლოზი (წყარმალუ)

**უმფოლოზი** (*იმფოლოზი*, *მფოლოზი* ინგლ. Umfolozi River) რე წყარმალუ კვაზულუ-ნატალიშ პროვინციას, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას. უმფოლოზი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ  უჩა უმფოლოზიშ დო ჩე უმფოლოზიშ აკოართაფაშ აბანს, *ჰლუჰლუვე-იმფოლოზიშ პარკიშ* ხოლოს დო ინაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*A map of Major South African Rivers
*Mfolozi River Mouth Location Map.

კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
კაგერა

**კაგერა** () — წყარმალუ ბურუნდის, რუანდას, ტანზანიას დო უგანდას. კაგერა ნილოსის ოდუდე წყარმალუ რე. სიგინძა ნიავარონგოშ დო რუვუბუშ აკოართაფაშე 420 კმ. რე, წყარმალუ რუკარარაშ ოდუდეშე 800 კმ. ინაკათუ ვიქტორიაშ ტობას.
კასაი

**კასაი** () — წყარმალუ ცენტრალურ აფრიკას, წყარმალუ კონგოშ ნადუ. კასაი იჭყაფუ ცენტრალურ ანგოლას დო ინაკათუ კონგოს, კვამაუსის, მაი-ნდომბეშ პროვინციას. კასაიშ სიგინძა რე 2,153 კმ. ღანჩოშ ფართობი 881,890 კვ.კმ. კასაიშ უდიდაშ ნადუეფი რე: ფიმი (მარძგვანი), კვილუ/კვანგო (კვარჩხანი), ლოანგი (მარძგვანი), სანკურუ (მარძგვანი), ლულუა (მარძგვანი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Map of the Kasai River basin at Water Resources eAtlas

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
კვანგო

**კვანგო**, კუანგო (; ) — წყარმალუ ცენტრალურ აფრიკას, ანგოლას დო კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას. წყარმალუ კასაიშ უდიდაშ კვარჩხან ნადუ. იჭყაფუ კაკოლოშ გვალეფს, ობჟათე ლუნდაშ პროვინციაშ ტერიტორიას, ანგოლას. კვანგო გიშმურს მალანჟეშ პროვინციაშ ნანანოღა მალანჟეს დო ინაკათუ კასაის, ნოღა ბანდუნდუშ ხოლოს, კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას. კვანგოშ სიგინძა რე 1,800 კმ. ღანჩოშ ფართობი 263,000 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*კვანგო ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ანგოლაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ფაბიოლა იანესი

**ფაბიოლა იანესი** (დ. 14 კვირკვე, 1981) — არგენტინალი არტისტი დო მოდელი. არგენტინიშ პირელი ლედი ასეშა 2019. ალბერტო ფერნანდესიშ ალმასქუ.

კატეგორია:დუნაბადი 1981
კატეგორია:არგენტინალი არტისტეფი
სანკურუ

**სანკურუ** რე წყარმალუ კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას, წყარმალუ კასაიშ უგჷნძაშ ნადუ. სანკურუშ სიგჷნძა რე 1,200 კმ. გიშმურს ნოღეფს მბუჟი-მაიის დო ლუსამბოს.

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
ლუალაბა

**ლუალაბა** რე წყარმალუ კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას, წყარმალუ კონგოშ ართ-ართ ოდუდე. ლუალაბა იჭყაფუ კატანგაშ პროვინციას, ზუღაშ დონეშე 1,400 მ. სიმაღალას. ლუალაბა გიშმურს კონგოშ რესპუბლიკაშ შხვადოშხვა ნოღეფს: ანკორო, კაბალო, კონგოლო, უბუნდუ. ნოღა კისანგანიშ ხოლოს ითებუ ლუალაბა დო იჭყაფუ წყარმალუ კონგო. ლუალაბაშ სიგინძა რე 1,800 კმ. ადრე ლუალუბა ნილოსიშ ოდუდეთ მიოჩქუდეს.

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი

## [[ნადუ]]ეფი
* ულინდი
* ლუამა
* ლუკუგა
* ლუფირა
* ლუბუდი
* ლუვუა
* ელილა

## ლიტერატურა
*Day, Trevor; Garratt, Richard (2006). "Congo (Zaire) River". Lakes and rivers. Infobase Publishing. ISBN 0-8160-5328-6.
უმკომაზი (წყარმალუ)

**უმკომაზი** რე წყარმალუ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას, კვაზულუ-ნატალიშ პროვინციას. წყარმალუ იჭყაფუ დრაკონიშ გვალეფს დო ინაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Mkhomazi State Forest, KwaZulu Natal
*Water Services Planning Reference Framework - Water Resource Perspectives

კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი