open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რიუგენი

thumb|250px|მარჯვნივ|რიუგენიშ დო მუშ ადმინისტრაციულ რაიონშა მიშმალი კოკეფიშ რუკა. 
**რიუგენი** (, *lat. *'Rugia**') — გერმანიაშ უკაბეტაში კოკი. იდვალუაფუ ბალტიაშ ზუღას, პომერანიაშ წყარპიჯიწკჷმა ხოლოს დო ორხველჷ მეკლენბურგ-წოხლენი პომერანიაშ ფედერალურ აკანს. კოკი ჟირი კილომეტრიშ სიგჷნძაშ ოავტომობილე დო ორკინაშშარე ხინჯით მიარსხუაფუ ნოღა შტრალზუნდის. რიუგენიშ მაქსიმალური სიგანა აკმადგინანს 52 კმ-ს (ობჟათეშე ოორუეშა), მინიმალური სიგანა — 41 კმ-ს ობჟათეშე. კოკიშ ედომუშამი ფართობი რე 926 კმ². წყარპიჯიშ ღოზი მიარე ჸუჯეფით დო ლუბეფით, თაშნეშე ჩქონეფით დო კჷნჩხეფით რე მიშაჭკირილ-მიშაჭკირილი.

კოკი რიუგენი კოკი ჰიდენზეეშ დო მუდგაზმარენი მორჩილ კოკიწკჷმა ართო აკმადგინანს რიუგენიშ ადმინისტრაციულ რაიონს, რაიონული ცენტრით რიუგენიშ ბერგენი. კოკის მადვალუ შხვა კაბეტი ნოღეფი რე ზასნიცი, პუტბუსი დო გარცი. რიუგენი სქვამი ლანდშაფტეფიშ დო გჷნძე პლაჟეფიშ გეშა, ამდღა ტურისტული ზონა რე. 


File:Binz (2011-05-21) 03.JPG|Binz
File:Königsstuhl und Viktoria-Sicht.jpg|Nationalpark Jasmund 
 

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლიტერატურა რიუგენიშე მეკლენბურგ-წოხლენი პომერანიაშ „ლანდესბიბლიოგრაფიას“
* Offizielle Seite des Tourismusverbands

კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
უზედომი

მინი|250პქ|კოკიშ აბანდვალა
**უზედომი** (; პოლონურო Uznam) — კოკი ბალტიაშ ზუღას, გერმანია-პოლონეთიშ თანჯას. იდვალუაფუ შეჩინსკიშ ლაგუნაშ ოორუეშე წყარმალუ ოდერიშ ესტუარს. კოკიშ უდიდაში ნორთი გერმანიას, მეკლენბურგ-წოხლენი პომერანიაშ აკანს ორხველჷ, ბჟაეიოლ ნორთი დო ნოღა სვინოუისცე — პოლონეთიშ ბჟადალ პომერანიაშ სავოევოდოს. კოკიშ ფართობი 445 კმ² რე, მახორობა — 76 500 (31 500 გერმანია; 45 000 პოლონეთი). 

უზედომს ფშხირას „ბჟაშ კოკის“ უძახჷნა, თიშენ ნამდა წანმოწანურო 1 906 საათი ბჟალამი რე, მუთ არძაშე მაღალი მაძირაფალი რე გერმანიას.

კოკის გოვითარაფილი რე ტურიზმი დო მეჩხომეობა.

## გალერეა

Image:Bansin Usedom Seebruecke pier.jpg|გინაჯინუ ბანსინიშე
Image:Seebruecke Ahlbeck 2.jpg|
Image:HeringsdorfVillaOechsler.jpg|ვილა ჰერინგსდოფის 
Image:Bansin.JPG|ბანსინი
Image:Zinnowitz Usedom Neue Strandstraße Bäderarchitektur.JPG|ზინოვიჩი
File:AhlbeckKirche.jpg|ოხვამე ალბეკის
Image:OderNeisselineatSwinemünde.JPG|
File:Usedom_beach.JPG|


## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტურიზმის ვებ-ხასჷლა 
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ კოკეფი
ზილტი

200პქ|მინი|მარჯვნივ|კოკიშ ალმაშარული ფოტო

**ზილტი** (; დანიურო Sild) — კოკი ოორუე გერმანიას, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ აკანს. გჷშეგორუ წყარპიჯიშ ზოლიშ გოშახვანერაფილი მოჸონილობათ. ორხველჷ ოორუე ფრიზიშ კოკეფს დო უდიდაში რე თინეფ შქას. ფართობი აკმადგინანს 99,14 კმ²-ს. 

ზილტი გერმანიაშ უძგაშაში ოორუეშ კოკი რე დო ჩინებული რე ტურისტული კურორტეფით, ნამუეფ შქას ეიოშანალი რე ვესტერლანდი, კამპენი, ვენინგშტედტ-ბრადერუპი, თეშ მუჭოთ 40 მილომეტრამი ქვიშამი პლაჟი. 1927 წანაშე კოკი კონტინენტურ ნორთიწკჷმა დიხარღვაფილამი შარათ რე მერსხუაფილი.

კოკიშ ეკონომიკა უმოსო ტურიზმიშ სფეროს რე გერსხუაფილი. 1970-ამი წანეფშე ეკონომიკას უმოს ნორკე როლს ლააფენ ოფტეშ მეურნობა, ჯა-ტყაშ წარმება დო მეორინჯალა. მუშეფიშ უდიდაში ნორთი კონტინენტურ გერმანიას დო დოსაქვარაფილი.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Sylt von A-Z
*Syltisch
*Sylt IPTV
*Sylt 
*Sylt - JustSylt 

კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
პელვორმი

ბორკუმიშ აბანდვალა ლეერიშ რაიონს|thumb|250px
**ბორკუმი** () —  ოორუეშ ზუღას დვალირი გერმანიაშ უდიდაში კოკი რე ბჟაეიოლ ფრიზეფიშ შკვით დოხორინელ კოკეფს შქას. თეწკჷმა ართო არძაშე ბჟაეიოლშე დვალირი გერმანიაშ კოკი რე. კოკიშ ნორთი დო მუში გოხოლუას დვალირი ზუღაშ  ტერიტორია თუდოლენი საქსონიაშ ნაციონალური პარკიშ დორხველობას რე. 1830 წანაშე ბორკუმი წჷმარინუანს ომკურნალე კურორტის. კოკის იდვალუაფუ თე ჯოხოდვალაშ ნოღა. კოკი ორხველჷ ლეერიშ რაიონს.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ კოკეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* Frank Bajohr: *„Unser Hotel ist judenfrei“. Bäder-Antisemitismus im 19. und 20. Jahrhundert.* fibu 15796. Fischer, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-596-15796-X
* Klaus Barthelmess: *Die Walknochen der Nordseeinsel Borkum: Zur Kulturgeschichte der bedeutsamen Denkmäler aus der Blütezeit des europäischen Arktiswalfangs mit Überlegungen zu ihrer Konservierung.* Verlag Books on Demand, 2008, ISBN 978-3-8370-2625-2
* Ferdinand von Droste zu Hülshoff: *Die Vogelwelt der Nordseeinsel Borkum*, im Selbstverlag 1869 ,Nachdruck Leer, Schuster 1974, ISBN 3-7963-0054-5
* Karl Herquet: *„Die Insel Borkum“ in kulturgeschichtlicher Sicht.* Emden u. Borkum 1886, Schuster, Leer 1974 (Reprint), ISBN 3-7963-0096-0

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official site გერმანული
* Unterkunft
** Official site  
* Further information გერმანული
* Web-Directory with the topic Borkum  გერმანული
* Web-Directory with the topic Borkum's summer residence  გერმანული

კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი 
კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი
კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
კვათარა

**კვათარა**, (ქორთ. ტყის ქათამი, *ვალდშნეპი* ლათ. Scolopax rusticola), მაფურინჯე მექუბიშობურეფიშ რანწკიშე. თიში ასაგასაშ სიგირძა 34-38 სმ, მასა - 270-350 ოჭირინუანც. მოდვალირიე ევროპას დო აზიას. ჸოფილ სსრრ-შ ტერიტორიას ფართას რე გოფაჩილი. საქორთუოს აფხვადუნა გილაფურინუაბორც, მორჩილი მუდანობათ ბუდურანც, თაშნეშე იზოთუანც. ზოთონც მუკმურც ოორუე აფრიკას, ობჟათე ევროპას, შქა დო ობჟათე აზიას, მოლენკავკაციას. ბუდურანც დიხაშ ჟიდოხის. პოლიგამი რე. დვანც 4 მარქვალც, იმოჭვუანც დადული 22-24 დღა-სერი. ირძღუ ღვენწკეფით დო ფუტურეფიშ მუნტურეფით, მუსუთ გჷნძე ნინძგით ეთმოჭოფუნც დიხაშე. რე სპორტული ჯინუაშ ობიექტი.

## ლიტერატურა
* *ჟორდანია რ.*, ქსე, ტ. 10, ხს. 91, ქთ., 1986

კატეგორია:მექუბიშობურეფი
ვირუ (პროვინცია)

200პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციაშ აბანდვალა ლა-ლიბერტადიშ რეგიონს
**ვირუ** — ლა-ლიბერტადიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ვირუ. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 67,775 ადამიერს, ფართობი რე 3,218.74 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Municipal website  ესპანური

## სქოლიო


კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
სანჩეს-კარიონი (პროვინცია)

200პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციაშ აბანდვალა ლა-ლიბერტადიშ რეგიონს
**სანჩეს-კარიონი** — ლა-ლიბერტადიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე უამაჩუკო. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 127,562 ადამიერს, ფართობი რე 2,486.38 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Provincia de Sánchez Carrión  ესპანურო

კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
მექუბიშობურეფი

**მექუბიშობურეფი** (ქორთ. *მეჭვავიასნაირნი*. ლათ. Charadriiformes), მაფურინჯეფიშ რანწკი. აკმაშქვანც 3 გიმენრანწკის: თოლია (3 ფანია), ალკეფც (1 ფანია) დო დორხველაშო მექუბორეფც (13 ფანია). რანწკის გოართამაფილიე 113 (87) თურიშ 289 ბუნა. მექუბიშობურეფი მოდვალირი რენა არქტიკაშე ანტარქტიკაშახ დო ზუღაშ დონეშე  გვალამაღალშახ. მექუბიშობურეფიშ მასა 20 გ - 3 კგ ოჭირინუანც. ბუდურანა დიხას ვარა კჷრდეეფც, ვანაფერო ქუაშთუდო ხურუეფც. დადული დვანც 1-4, ძაკი ტერტე მარქვალც. ეთმიჯუმუაფუნა სქირონა დო წყარიშ უხირხიმელეეფით, ნამთინე— ჩხომით. მეზუღიეფი დო ტანო დიდი თოლიეფი აკმარღვანა შხვა მაფურინჯეფიშ ოგვაჯეეფც, ჭკუმუნა ნოსქილედეფც დო ნძორც. საქორთუოს ხე მორჩილი წინტალა, მსევანი, შავულა, მებორნე, კვათარა. იზოთუანც პრანწია, დიდი ჭოვილო, ჩიბუხა დო ჭყინპო. გილაფურინუაბორც აფხვადუნა 31 ბუნა, ჸალგჷთაკირალამი წინტალა, ზუღაშ წინტალა, ფეხჭოჭინა ანუ ოჩოფეხა დო შხვა.

## ლიტერატურა
**რ. ჟორდანია,* ქსე, ტ. 6, ხს. 651, ქთ., 1983

*
სან-რემო

**სან-რემო** ვარა **სანრემო** () — იტალიაშ ოკურორტე ნოღა, ლიგურიაშ რეგიონს. ნოღაქ დირცხუ რომიშ იმპერიაშ ბორჯის. 
* **მახორობაშ მუდანობა** — 57 ვითოში კოჩი. 
* **ფართობი** — 54 კმ²

1896 წანას სან-რემოს ღურჷ ალფრედ ნობელქ. 1920 წანას ნოღას მინწყუ ნაციეფიშ ლიგაშ კონფერენციაქ. 1951 წანაშე ნოღას იტარებუ  პოპულარული სან-რემოშ ფესტივალი. ნოღაშ დღა რე 13 გჷმათუთა.

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სან-რემო
* სან-რემოშ ფესტივალი
*  

კატეგორია:იტალია
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
გერმანიაშ ტობეფიშ ერკებული

ერკებულს მოჩამილი რე გერმანიაშ ვითი უდიდაში ტობა, ნამუშ ფართობით 30 კმ²-შ უმოსი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.seen.de  (Seen in Deutschland)
* Dokumentation der wichtigsten Seen Deutschlands der TU Cottbus
* Angelinformationen Seen in Deutschland 

## სქოლიო




კატეგორია:გერმანიაშ ტობეფი
რაპანუი (ნინა)

**რაპანუი** — ბჟაეიოლპოლინეზიური ნინა, მუდგაშათ რაგადანა თანაფაშ კოკის. 

თანაფაშ კოკი ჩილეშ სპეციალურ ტერიტორიას წჷმარინუანს. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, კოკი დო კონტინენტურ ჩილეს, დოხოლაფირო 3 700 ეთნიკურო რაპანუი ოხორანs. რაპანუი უმორჩილეშობაშ ნინა რე დო თიშა მორაგადეეფი თაშნეშე რაგადანა ესპანურო. ბაღანეფიშ უმენტაშობა თეჟამო ესპანურ ნინაშა ირდუ, რაპანუიშა რაგადის თინეფი უკულნეშის, რინას გურაფულენა. 

რაპანუიშ ჭარალუა ლათინურ ანბანს ირინუანს. 

რაპანუიშ ნინა ბჟაეიოლპოლინეზური ნინა რე, ნამუთ თაშნეშე იკათუანს მარკიზულ დო ტაიტურ ნინეფს. ნინეფიშ ფანიას, მორფოლოგიურო თინა არძოშე ხოლოსიე მარკიზულწკჷმა, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ფონეტიკურო უმოსი ბრელი დოხოლაფა უღუ ახალზელანდიურ მაორულ ნინაწკჷმა. ჟირხოლო ნინა, წოროხონარიელეფიშ ატებაშ ჸურე ალაზიმაფათ კონსერვატიულიე შხვა ბჟაეიოლპოლინეზიურ ნინეფწკჷმა ალაზიმაფათ, ნამუეფქჷთ თინეფი მიოდინეს. 

შხვა პოლინეზიური ნინეფიშ შორო, რაპანუის ძალამი ჭიჭე წოროხონარიელი უღჷ. ბჟაეიოლპოლინეზიურ ნინეფს რაპანუი უნიკალურიე თით, ნამდა თინაქ ქეტუ დუდშენოიანი პროტო-პოლინეზიურიშ გლოტალური რსხუ. 

რაპანუიშ ნინაშ გეშა ეკონია ბორჯის გჷშაშქუმალირი არძოშე შანულამი წინგიე ვერონიკა დიუ ფეიშ *რაპანუი (გრამატიკაშ ეჭარუა)* (ISBN 0-415-00011-4).

ძალამი ჭიჭე რე ჩინებული თე ნინაშ ევროპელეფწკჷმა კონტაქტაშახიანი ულირიშ გეშა. თიში ლექსიკაშ უდიდაში ნორთი გჷნულირიე პროტო-ბჟაეიოლპოლინეზიურშე. ტაიტურშე მასიურო დოსერსხაფაშ გეშა, ასე ბრელი ზიტყვაშ ჟირი ფორმა რე, მუთ ორდოულ ნინას ართი ზიტყვათ გჷმისახუაფუდ. სამანგათ, ტაიტური *ite*-შ ხასლას რე ორიგინალი *tike‘a* (რწყება); ჟირხოლო თინეფშეიანი მუთმურს პროტო-ბჟაეიოლპოლინეზიური *kite‘a*-შე.

## ქოძირით თაშნეშე
* რაპანუი (კათა)
* თანაფაშ კოკი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Old Rapa Nui dictionary (Internet Archive version from 2007-10-16)
* Rapa Nui Swadesh vocabulary list (Wiktionary)
* Rapa Nui words from the Austronesian Basic Vocabulary Database
* Rapa Nui legends and traditions, both in Rapa Nui and in English, also from Rongorongo.org
* Easter Island Foundation's ''Rapa Nui Glossary'' 
* Miki Makihara (Queens College), has several papers on contemporary Rapa Nui language and language revival efforts 
* Rapanui glossary 
* Audio for ''You Can Be God's Friend!'' (Brochure on mp3)  (ZIP file)

## სქოლიო

კატეგორია:თანაფაშ კოკი
კატეგორია:პოლინეზიური ნინეფი
მიურიცი

**მიურიცი** () — ტობა გერმანიას, მეკლენბურგ-წოხლენი პომერანიას. ფართობი აკმადგინანს 112,6 კვადრატულ კილომეტრის დო თე მუნაჩემით თინა გერმანიაშ ტობეფს მაჟირა აბანს იკჷნენს ბოდენიშ ტობაშ უკული. თეშ მოხ, თიშენი, ნამდა ბოდენი ავსტრიაშ დო შვეიცარიაშ თანჯას გეხვილჷ, მიურიცი უდიდაში ტობა რე, ნამუთ ედომუშამო გერმანიაშ ტერიტორიას რე გეხვილირი.

მიურიცი ონიშე ტობა რე დო წჷმარინუანს მიურიც-ელდეშ ონიშე შარაშ ნორთის. მიურიციშ წყარპიჯის დვალირი დოხორაფეფშე უდიდაში რე ნოღა  ვარენი. 

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მიურიციშ ნაციონალური პარკი  
*Müritz-Nationalpark 
*Müritzeum - Nature Discovery Center in Waren 
*Official website of Waren (Müritz)
*Official website of Röbel (Müritz)

## სქოლიო


კატეგორია:გერმანიაშ ტობეფი
მ
რაპანუი (კათა)

**რაპანუი** ვარა **რაპა ნუი** — კათა, თანაფაშ კოკიშ აბანობური, პოლინეზიური მახორობა. უძგალაშ ბჟაეიოლპილინეზიური კულტურა — რაპანუიშ კათა, თანაფშ კოკიშ მახორობაშ 60%-ის აკმადგინანც, გარკვიებული ნორთი თაშნეშე ოხორანც კონტინენტურ ჩილეს. რაგადანა რაპანუიშ ნინაშა. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, კოკიშ მახორობა 3 304 ადამიერს აკმადგინანც, ნამუეფშეთ დახე არძო ბჟადალუ ოძგაშეს, ნოღა ჰანგა-როას ოხორანც. 

2011 წანაშ მუნაჩემეფით, რაპანუიშ მუშნაველეფიშ ჯინჯიერი წყუს ტურიზმი წჷმმარინუანც, ნამუთ ჯინჯიერო გიგანტური ნოჭახნაკუეფიშ — მოაიშ გოხ იფოკუსირებუ. თაშნეშე მოჸუნა ნამთინე ხილი, თინათ აბანობური გჷმორინაფაშო. 

რაპანუიშ კათა ირო ლჷმენდ მუნეფიშ ნებეფშო კოკიშ ღალაშ ოკითხუს დო გვერდო-ზოხორინალაშო. აბანობურეფიშ ეკონიაბორჯიშ ოპროტესტე გჷშულეფქ ჩილეური დუდალაშ მეხჷ, ჩილეშ არმიაშ ჸურეშე ნძალუაშა გეგნირდჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
*რაპანუი (ნინა)
*თანაფაშ კოკი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*თანაფაშ კოკი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
*Rapanui: The Edmunds and Bryan Photograph Collection

## სქოლიო

კატეგორია:ოკიანეთიშ კათეფი
კატეგორია:თანაფაშ კოკი
ლანგენესი

მინი|250პქ|ლანგენესიშ აბანდვალა
**ლანგენესი** () — მუნიციპალიტეტი გერმანიას, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ აკანიშ ოორუე ფრისლანდიაშ რაიონს. იკათუანს კოკეფს — ჰალიგენს, ლანგენესის დო ოლანდის. 1634 წანაშ მუმაჯალაგარ შტორმიშახ თინეფი ართი კოკის წჷმარინუანდეს. 

მუშ განშე ლანგენესიშ მახორობა 100 ადამიერს დო 58 ჸუდეს ეთმეკოროცხჷნს. ფუქნციონირენს დოჭყაფადი სკოლა დო ოინფორმაციე ცენტრი, ნამუთ ვატოვიშ ზუღაშ ნაციონალური პარკიშე აწარმენს ინფორმაციას. მატერიკწკჷმა მესხუაფილი რე რკინაშშარათ, ნამუთ ოლანდის ხოლო მუკმურს. თაშნეშე გინულა ბორანეფით.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.langeness.de

კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
იუსტი

მინი|250პქ|ბჟაეიოლ ფრიზიშ კოკეფი
ინი|250პქ|მინი|კოკიშ ალმაშარული ფოტო
მინი|250პქ|წყარპიჯი ზოთონჯის
**იუსტი** () — გერმანიაშ კოკი ოორუეშ ზუღას, ბჟაეიოლ ფრიზიშ კოკეფიშ აკოდგინალუას, იდვალუაფუ კოკეფს — ბორკუმს (ბჟადალშე), მემერტის (ობჟათე-ბჟადალშე) დო ნორდერნაის (ბჟაეიოლშე) შქას. თეწკჷმა ართო, თინა მუნიციპალიტეტიშ სტატუსით რგებაფულენს თუდოლენი საქსონიაშ აკანიშ აურიხიშ რაიონიშ აკოდგინალუას.

იუსტიშ სიგინძა 17 კილომეტრი რე, სიგანა 500 მეტრაშე 1 კილომეტრიშახ, ედომუშამი ფართობი — 16,43 კმ². კოკის იდვალუაფუ ჟირი ოფუტე, თარი ოფუტე იუსტი დო ლოოგი. 

## მახორობა
2010 წანაშ მუნაჩემეფით, კოკიშ მახორობა აკმადგინანს 1 700 ადამიერს.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Juist Net News Online-Newspaper and Tourist-Information
* Picture book: photos, Videoclips, Stories
* Juist railway (closed in 1984)
* Juist at summertime / picture report, © achim conring, hamburg
* Juist at winter / picture report, © achim conring, hamburg
* / A great website, f.e. as well to the history of " Juister Inselbahn"
* Further information 

; ფოტოეფი
* Europe Pictures - Juist 

კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
ოლორეფი

**ოლორეფი** (Cygnus), მაფურინჯეეფი კვატაშობურეფიშ ფანიაშე. თინეფიშ ასაგასაშ სიგირძა 180 სმ-ის ოჭირინუანც, წონა 13 კგ. უღუნა გჷნძე კჷსერი. ჯგირო ფურინუნა დო ნჩურუნა, გლახათ გჷლულა დო ვა ჸვინთინენა. ოლორეფიშ 6 ბუნა აკოშქუმალირიე 2 თურს: Cygnus დო Chenopsis. მაართა იკათუანც 5 ბუნას, ნამუეფით მოდვალირეფი რენა ევროპას, აზიას დო ამერიკას; მაჟირა თურშა მიშმურც 1 ბუნა - უჩა ოლორი, ნამუთ ავსტრალიას დო ტასმანიას ხე. საქორთუოს ხვალე გილაფურინუაბორც აფხვადუნა სისინა (ვარა ჭითანინძგამი) ოლორი დო მაჸიალი ოლორი. მონოგამეფი რენა. მუმული ოხვარუ დადულც ოგვაჯეშ კიდუას. დვანა 5-7 (12-შახ) მარქვალც. დადული 35-40 დღაშ განწხაც იმოჭვანც. ეთმიჯუმუაფუნა ჩანარული ოჭკუმალით დო წყარიშ უხირხიმელე ნოტყეფით. მინდიხას ორეწუალე შანულობა უღჷ. გჷმოდირთუ ოლორეფიშ ბურდღა დო ხორცი. სისინა ოლორც დითმიჭყანუანა.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 3, გვ. 32-33, თბ., 1978
კატეგორია:კვატაშობურეფი
რაინი

**რაინი** ( /ʀaən/,  /ʀɛ̃/, ნიდ Rijn}} /rɛin/) — შხუ წყარმალუ ბჟადალ ევროპას. გინმურს შვეიცარიაშ, ლიხტენშტაინიშ, ავსტრიას, გერმანიაშ, საფრანგეთიშ დო ნიდერლანდეფიშ ტერიტორიას. სიგინძა — 1230 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 185 ვითოში კმ².

წყარმალუ ოდუდეს ეჭოფუნს ალპეფს, გინმურს ბოდენიშ ტობათ, გუშურს იურაშ დო შვარცვალდიშ ქჷნდჷრეფს, თეშ უკული ჟინი რაინიშ რზენს მეურს. თუდოლენი მალობა ოშქაშე ევროპულ რზენს რე, სოდეთ კალაპოტეფი კანკალე აბანეფს დამბეფით რე მუკოხურგილი. ოორუეშ ზუღას მოხვალამაშახ დელტას აკმოქიმინჷნს.

დუდი ნადუეფი რე: ნეკარი, მაინი, რური (კვარჩხანი); აარე, მოზელი (მარძგვანი). 

ჟინ წელს აფუნ-ზარხულს წყარმარჩხი რე, ოშქაშე დო თუდოლენ მალობას ძალამი წყარხვეიანი რე თელი წანაშ მალობას.

წყარმალუ ონიშე რე 953 კმ-ს, ნოღა ბაზელშახ ბოდენიშ ტობაშ მეკოროცხუათ. ოწყარმალე შარეფიშ ედომუშამი სიგინძა წყარმალუ რაინიშ ღანჩოს 3000 კილომეტრი რე. 

რაინი არხეფით არსხუაფუ რონას, მარნას, ვეზერს, ელბას. 

რაინს იდვალუაფუ ნოღეფი: არნემი (ნიდერლანდეფი), დიუსელდორფი, კელნი, ბონი, მაინცი, მანჰაიმი, ბორმსი, სტრასბურგი (საფრანგეთი), ბაზელი (შვეიცარია).

წყარმალუს მილარე კოკი ალტენა.

thumb||left|400px|რაინიშ დო მოზელიშ აკოკათინი გერმანიაშ ნოღა კობლენციწკჷმა 
წყარმალუშ ჯოხოდვალა ითანგუ, მუჭოთ „მალობა“ (კელტურიშე).

1986 წანაშ 1 გერგობათუთას რაონს ევროპას ართ-ართი არძაშე უშხუაშ ეკოლოგიურ კატასტროფაქ ქჷმოხვადჷ. შვეიცარიაშ ნოღა ბაზელს ფირმა "სანდოსიშ" ქიმიურ ქარხანას გორჩქინელ დაჩხირქ წყარმალუშა 30 ტონა პესტიციდიშ, ვარჩხილიშწყარიშ დო შხვა ოფუტეშ მეურნობაშ ქიმიკატეფიშ ინოწიმა გჷმიჭანუ. თეშ გეშა, წყარს ჭითა ფერქ ქიგიადუ, წყარმალუშ რაიონეფს კათას ჸუდეეფშე გუმულაქ ეკრძალჷ, გფრ-ს წყარსადენეფქ დიკილჷ, ნამუეფიშ მანგიორო ცისტერნეფით მეღალირი წყარი გჷმირინუაფუდუ. 10 დღაშ დინოხოლე ოორუე ზუღაქ ხოლო ენძვარჷ. ექსპერტეფიშ შეფასებათ. გვერდ მილიონ ჩხომქ დოღურჷ, კანკალე გვარობაქ გვალო გოქჷრჷ.

ჯარალუაშ წვავე რექციაშ გეშა 1987 წანას ქიმიღეს „ომოქმედე პროგრამა — რაინი“, ნამუთ 2000 წანაშახ რდჷ გოკოროცხილი. შხვანერო თე პროგრამას „ორაგული 2000“ ჯოხოდჷ, თიშენ ნამდა, თე აბანს თე ჩხომიშ დორთინაფაშა რდჷ ორიენტირაფილი. ხეშუულობაშ აქტიური ქმენდალეფიშ უკული, წყარმალუშა ნიტრატეფიშ დო ფოსფატიშ ინოწიმაქ 50%-თ მირკჷ, შხვა სახეშ ანძვარებაშ მორკებაქ 80-შე 100%-შახ მოხვადჷ. 1997 წანას, 3 წანათ წოხლე, ორაგულქ ხოლო დირთჷ წყარშა. თეჟამო პროგრამა „რაინი 2020“ იტარებუ, ნამუშ ღანკი თინა რე, ნამდა წყარმალუშ წყარქ 2020 წანაშო ობონალო ქირგას.

thumb|300px|რაინი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რაინი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* Britain's drowned landscapes
* New dating of the European Ice Age 
* Regional Tectonics: from the Rhine Graben
* Rhine–Meuse delta studies 
* Universität Basel - Upper Rhine Graben Evolution and Neotectonics  (გერმანული)

კატეგორია:წყარმალუეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ წყარმალუეფი
გრან პალე

**გრან პალე** (ფრანგულო Grand Palais — დიდი დოხორე) — იდვალუაფუ პარიზის, მა-8 ოლქის, შანზ-ელიზეშ ოძგაშეს. მუში ფართობი რე 40 000 კვ.მ. ირალი დარბაზეფიშ მოხ მუზეუმს ინწყუაფუ კუნტახანური გჷმოფინუეფი.

## ისტორია

"ხელუანობაშ დიდი დარბაზიქ" დიკიდჷ 1897 წანას ფართო, მარა ვაკომფორტული ინდუსტრიაშ დოხორეშ აბანს. თინა მეზიმაფილი რდჷ 1900 წანაშ 15 პირელშე 12 გერგობათუთაშახ ტარებული მოსოფელიშ უნივერსალური ექსპოზიციაშო. დგჷმილიშ ართ-ართი ფრონტონიშ მიკნაჭარა მოჩინებაფუანა, ნამდა თე ობიექტის რესპუბლიკა უჯღუნს ფრანგული ხელუანობაშ სიდიადას. დუდშე თინა მერჩქინელი რდჷ ნანანოღას მონწყილი დიდი ოფიციალური მანიფესტაციეფშო. 

1975 წანას შენობაშ ნეფიქ მერჩქინელქ იჸუ ისტორიულ მონუმენტაო, 2000 წანას ედოშამო დგჷმილქ იკოროცხჷ ისტორიულ ობიექტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*გრან პალეშ ოფიციალური საიტი 
*გრან პალეშ გონწყჷმაწკჷმა რსხუაფილი პრესკონფერენცია
*გრან პალეშ გონწყჷმაწკჷმა რსხუაფათ გინოღალირი ფოტოეფი 
*გრან პალეშ ნაციონალური გალერეეფიშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:პარიზი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
კატეგორია:საფრანგეთიშ მუზეუმეფი
ლუვრი

thumb|240px|ლუვრი

**ლუვრიშ მუზეუმი** () — უდიდაში დო არძაშე უმოსო ჩინებული მუზეუმი რე მოსოფელს, ნამუსჷთ 8,5 მილიონი დჷმათოლოროფალი ჸუნდუ 2008 წანას. იდვალუაფუ პარიზის, საფრანგეთის. შენობა, ჸოფილი ომაფე დოხორე, პაიზიშ ცენტრის იდვალუაფუ, სენას დო რუ-დე-რივოლის შქას. მუში თარი მოედანი, ნამუსჷთ თეჟამო ლუვრიშ პირამიდა რე ეპონილი, ართ ღოზის რე შანზ-ელიზეშ მანგის დო თაშ ნამდა, ქიმინჷნს ისტორიულ მუნაკვათას (Axe historique), ნამუსჷთ პარიზიშ მიარე ისტორიული მონუმენტი რე დვალირი. ლუვრიშ ომაფე დოხორეშ ნორთიქ ჯარალუაშო მაართათ გინწყჷ 1793 წანაშ 8 გერგობათუთას, საფრანგეთიშ რევოლუციაშ ბორჯის.

## ისტორია
ლუვრი XIII ოშწანურაშ დაჭყაფუს (1200) დოკიდჷ მაფა ფილიპე ავგუსტიქ, მუჭოთ ჯიხაზურგა. XIV ოშწანურაშ ბოლოს რ. დეტამლექ გეგნაკეთჷ დო თაჸურეშე მოჸუნაფილი, ლუვრიქ მაფეფიშ რეზიდენციათ გინირთჷ. 1546 წანას თიქ აკოციუ დო მუშ აბანს ფრანგი არქიტექტორ პიერ ლესკოქ (1510-1574) დოკიდჷ დოხორე — აღორძინებაშ ხანიშ ქვერსემი ძეგლი. სკულპტურული დეკორი აკასურუ მოჭახნაკე ჟან გუჟონქ. გეჸვენჯ ოშწანურეფს {1600 წანაშე 1868 წანაშახ) ქიგიაძინჷ ზოხოურ კორპუსეფქ დო ფასადეფქ. XVII ოშწანურაშ მაჟირა გვერდიშე ლუვრი მაფეფიშ რეზიდენცია ვარე. თინა დიო ხანტური ტილოეფიშ ოთხილუ რდჷ, 1793 წანაშე კონვერტიშ დეკრეტით ნაციონალურ ოხანტურე მუზეუმო გინირთჷ.

thumb|center|800px|ლუვრიშ დოხორე დო პირამიდა, ნამუშ ეგაფაქ ითუ 1989 წანას (სერიშ ფოტო)

## გალერეა


File:Stele Ra-Horakhty Louvre N3795.jpg|ეგვიპტური სტელა *Priest burning incense before Ra-Horakhty-Atum*, ჯვ.წ. 900.
File:Ibex rhyton AO3115.jpg|ანტიკური სპარსეთი, Ibex Rhyton, ჯვ.წ.  600–300
File:003MA Equestrian Kouros (2).jpg|ანტიკური ბერძენი, ათენი, *The Rampin Rider*,
File:Etruscan amphora Louvre E703 side B.jpg|ეტრუსკული ამფორა, *Diomedes and Polyxena*, ჯვ.წ. 540–530 
File:Marcus agrippa louvre portrait.jpg|მარკუს აგრიპაშ რომაული პორტრეტი, ჯვ.წ. 25 
File:Reliure.jpg|Romanesque artრელიქვია მაასტრიხტიშე, მა-11 ოშწანურა 
File:Louvre saint michel rf1427.jpg|*წიმინდე მიხაელი დო ეშმაკი*, მა-12 ოშწანურა
File:Giotto di Bondone 002.jpg|იტალიაშ რენესანსიშ ნახანტი, *წმ. ფრანსისი ღებულენს სტიგმატას*, 1300


## ლიტერატურა
* ალექსანდრე დიუმა - დიაფალი მარგო; "ნაკადული", ქართი, 1973; ხასჷლა 706

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუზუმიშ ვებ-ხასჷლა
* ლუვრიშ მუზეუმიშ დო პარიზიშ ფოტოეფი
*Virtual reality gallery with fullscreen panoramas of the Louvre 
* "A Closer Look" series – multimedia features focusing on masterpieces from the Louvre (Louvre official web site) 



კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
კატეგორია:საფრანგეთიშ დოხორეეფი
კატეგორია:პარიზი
კატეგორია:საფრანგეთიშ მუზეუმეფი
პეტი პალე

მინიატიურა|მარჯვნივ|240px|პეტი პალე 1900 წანას.

**პეტი პალე** (; მორჩილი დოხორე) — პარიზის, მა-8 ოლქის დვალირი მუზეუმი. დოკიდილქ იჸუ 1900 წანას უნივერსალურ გჷმოფინუაშო არქიტექტირ შარლ-ლუი ჟიროშ გეგმაშ მეჯინათ. 1902 წანაშე თიქ გინირთჷ "პარიზიშ ნოღაშ ხელუანობაშ დარბაზო." თაქ იჩუალუაფუ ხელუანობაშ მინუშეფიშ კოლექციეფი დო თაშნეშე კუნტახანური გჷმოფინუეფი. 2001-2005 წანეფს თინა კილერი რდჷ გოახალაფაშ სამუშეფიშ გეშა. მუქ ხეახალშო გინწყჷ 2005 წანაშ 10 ქირსეთუთას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*პეტი პალე პარიზიშ მერიაშ საიტის 
*www.floreensonpalais.net  
*Official Website
*The Petit Palais current photographs and of the years 1900

კატეგორია:პარიზი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
კატეგორია:საფრანგეთიშ მუზეუმეფი
კანადაშ ნაციონალური გალერეა

მინი|250პქ|კანადაშ ნაციონალური გალერეა

**კანადაშ ნაციონალური გალერეა** () — იდვალუაფუ ნანანოღა ონთარიოს, ოტავას დო წჷმარინუანს კანადაშ მაართა ხელუანობაშ გალერეას. 

გალერეა ქიანას ხელუანობაშ მინუში. 25 000 ხელუანობაშ მინუშეფს შქას, თაქ იჩუალუ პოლ სეზანიშ ჯოხოშინელი „*ტყა*"

2000 წანას, კანადაშ ომაფე არქიტექტურული ინსტიტუტიქ მირჩქინჷ 500-შე ართ-ართ შენობათ, ნამუქჷთ ეგაფილქ იჸუ კანადას ეკონია ანთასწანურას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*The Canadian Encyclopedia 
*National Gallery of Canada - 1980
* National Gallery of Canada 

კატეგორია:კანადაშ არქიტექტურა
კატეგორია:მუზეუმეფი
კა'პეზარო

thumb|300px|კა' პეზარო
**კა' პეზარო** (იტალიურო Ca' Pesaro) — პომპეზური ბაროკოშ სტილიშ დოხორე ვენეციას, სანტა-კროჩეშ რაიონს, დიდ არხის.

შენობაშ დუდშეიანი პროექტი ორხველჷ არქიტექტორ ბალდასარ ლონგენას (XVII ოშწანურა), კიდანჯალა გასურუ ჯან-ანტონიო გასპარიქ 1710 წანას. სჷმეტეფიშ სიმიარე კონტრასტული რე ლონგენაშ ალაზიმაფათ ელეგანტური კა' რეცონიკოშ დოხორეშე. თეჟამო შენობას ვენეციაშ ალმახანური ხელუანობაშ მუზეუმი რე დვალირი. ნამუსჷთ იჩუალუაფუ კლიმტიშ, ბონარიშ, შაგალიშ, კანდინსკიშ, კლეეშ, რუალიშ, მატისიშ, მურიშ, მორანდიშ დო შხვეფიშ ნახანდეფი.

## გალერეა


ფაილი:Naya, Carlo (1816-1882) - n. 020 - Venezia - Palazzo Pesaro.jpg|ფასადი გრანდ-კანალშე XIX ოშწანურას
ფაილი:Ca'Pesaro di Baldassarre Longhena facciata sul Canal Grande.jpg|ფასადი გრანდ-კანალშე ამდღა
ფაილი:Venezia - Ca' Pesaro - Galleria Internazionale d'Arte Moderna 01.jpg|დინოხოლე, მაართა სართული



## რესურსეფი ინტერნეტის
*Ca' Pesaro - Galleria Internazionale d'Arte Moderna 
*Ca' Pesaro - Museo d'Arte Orientale 

კატეგორია:ვენეცია
კატეგორია:იტალიაშ მუზეუმეფი
გარგანოშ ერუანული პარკი

**გარგანოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი ობჟათე იტალიას. იდვალუაფუ გარგანოშ ჩქონს, ფოჯაშ პროვინციას. 

ერუანული პარკიშ ტერიტორიას იფაჩუ გარგანოშ გვალა, თაქი რე ხოლო ტრემიტიშ არქიპელაგი. პარკი ჩინებული რე მუში უჯვეშაშ ფიჭვიშ ტყალეფით.
დირსხუ 1991 წანა 6 ქირსეთუთას. ფართობი დოხოლაფირო  რე 118.144 *[[ჰა]]*. წჷმარინუანს იტალიაშ ართ-ართი უდიდაშ პარკის. მიარეფერუანი რე ფლორა დო ფაუნა. ირდუ დოხოლაფირო 2200 ბუნაშ ჩანარი, თინეფს შქას რე მაკვისი, ჭყონი, წიფური, ფიჭვი, ცჷ, ჭუბური, ლაკინჩხა,  დო შხვა. აფხვადუნა მაფურინჯეფიშ დოხოლაფირო 170 ბუნა. ხე მიარე ბჟაშუმუეფი, ხოხუეფი, დო ამფიბიეფი.

პარკიშ ტერიტორიას გოვითარაფილი რე კარსტი. ოორუე-ბჟადალშე რე ჟირი გოსოფური ლაგუნა.

## ფოტოგალერეა

File:Vieste.architiello.jpg|ვიესტე
File:San Menaio aerea.jpg|სან-მენაიო
File:San Menaio e la Piana di Calenella.jpg|ვიკო-დელ-გარგანო
File:Mattinata veduta DSC 6564.jpg|მატინატა 


## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გარგანოშ ერუანული პარკი  (იტალიური)
* გარგანოშ ერუანული პარკი (იტალიური)
* გარგანოშ ერუანული პარკი (გერმანული)
* Pagine dell'Ente gestore dell'area protetta su Parks.it (იტალიური)
* Orchidee del Gargano (იტალიური)
* VIDEO: la fauna del Parco Nazionale del Gargano (იტალიური)

## სქოლიო

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
ვენეციაშ აკადემიაშ გალერეა

[thumb|[ვიტრუვიანალი ქომოლკოჩი, ლეონარდო და ვინჩი.]]
200პქ|მინი|მარჯვნივ|გალერეაშ მინალი
**ვენეციაშ აკადემიაშ გალერეა** (L'Accademia di Belle Arti di Venezia, ვენეციას უბრალოთ ჩინებული მუჭოთ Accademia), 1800 წანაშა პერიოდიშ ხელუანობაშ გალერეა ვენეციას, იტალია. ოსხირქ იჸუ ინორღვაფილქ 1807 წანას. გალერეაშ კოლექცია იქიმინუდუ ვენეციაშ ნატიფი ხელუანობაშ აკადემიაშ დორცხუაფაშ (1750) უკული, აკადემიაშ ორგანიზატორეფოშ ჯ. ბ. პიაცეტაშ დო ჯოვანი ბატისტა ტიეპოლოშ ინიციატივათ. 

გალერეას წჷმორინაფილი რე იტალიაშ XIV-XVIII ოშწანურეფიშ დო გჷშაკერძაფილო ვენეციური სკოლაშ ხანტურობა (ჯაკოპო, ჯენტილე დო ჯოვანი ბელინეფი, ვიტორე კარპაჩო, ჯორჯონე, ტიციანი, პაოლო ვერონეზე, ჯაკოპო ტინტორეტო, ჯაკოპო ბასანო დო შხვა).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* გალერეაშ ვირტუალური ტური  (იტალ. ტექსტი)
* სატელიტური ფოტო გუგლმაპსიშე (გჷნძე ხინჯიშ ობჟათე ბოლოწკჷმა)

## ლიტერატურა
* 


კატეგორია:ვენეცია
კატეგორია:იტალიაშ მუზეუმეფი
ბჟუჟი

**ბჟუჟი** — წყარმალუ ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის, ნატანებიშ კვარჩხანი ნადუ. სიგირძა 32,5 კმ, ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე მიშაკათაფუწკჷმა 14,3 მ3/წმ, ბჟუჟიშ თარი ნადუეფი რე: კოლოვა დო აჭისწყალი.

ოდუდე უღჷ ხინოშ გვალაში ოორუე კართეს. მიკმურს კურორტ გომისმთაწკჷმა. ბჟუჟი გიშმურს ათე ოფუტეეფს: გომი, გონებისკარი, წითელმთა, შემოქმედი, კვირიკეთი, ქვემო მაკვანეთი. ნოღა ოზურგეთის ბჟუჟიშ მიშმაკათუ აჭისწყალი დო ჟირი ჭიჭე წყარმალუ. ოფუტე გურიანთაწკჷმა ბჟუჟი მიშმაკათუ წყარმალუ ნატანებს.

ბჟუჟიშა რე გერსხილი ჰიდროელექტროსადგური ოფუტე გომს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გურიაშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბუჯა

**ბუჯა** — წყარმალუ ჟიმოლენ იმერეთის, წყარმალუ ჩოლაბურაშ (ყვირილაშ მარძგვანი ნადუ) ართ-ართი ნადუ.  სიგირძა 41 კმ, ღანჩოშ ფართობი 184 კმ2 ოდუდე უღუ რაჭაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 1194 მ. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 9,76 მ3/წმ. წყარალა უჩქჷ აფუნს. წყარიშ სიჭიჭარე - ზოთონჯის დო ზარხულს.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბურსა (წყარმალუ)

**ბურსა** — წყარმალუ კახეთიშ აკანს (ყვარელიშ მუნიციპალიტეტის), ალაზანიშ კვარჩხანი ნადუ. სიგირძა 27 კმ. ოდუდე უღჷ გვალა *დიდი გორაშ* კართეს. ტიოზიშა გიშმურს ნოღა ყვარელწკჷმა. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 1,4 მ3/წმ.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბჟილისხევი

**ბჟილისხევი**, წყარმალუ ხარაგაულიშ მუნიციპალიტეტის, ჩხერიმელაშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ მესხეთიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, სიგირძა 27,5 კმ. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა რე 2,5 მ3/წმ. თარი ნადუ რე: შავი წყალი.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბორიმელა

**ბორიმელა** — წყარმალუ საქორთუოს, იმერეთიშ აკანს. ოდუდე უღჷ მესხეთიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს. იდვალუაფუ ხარაგაულიშ დო ზესტაფონიშ მუნიციპალიტეტეფიშ ტერიტორიეფს (ოფუტე კიცხი, ხიდარი, ვარძია, ვაჭევი დო შხვა.). მიშმაკათუ ძირულას. სიგირძა 11 კმ.

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბულიში

**ბულიში ** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის, თუდოლენი ქვალონიშ თემს. იდვალუაფუ ოდიშ–გურიაშ რზენც, წყარმალუ რიონწყარიშ მარძგვანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 10 მეტრას. ხობიშე დოჩილითაფირიე 8 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანც 431 ადამიერი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბია-საშონიო

**ბია–საშონიო** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენც, წყარმალუ ხობწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშე. ზუღაშ დონეშე 40 მეტრას, ხობიშე დაჩილითაფირე 6 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანც 207 ადამიერი.

ოფუტეს მოურც წურწუფაშ მაკათაფუ წყარი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ზესქვიშობურეფი

**ზესქვიშობურეფი** (ლათ.Turdidae), მაფურინჯეფიშ ფანია ბაღჷრეშნერეფიშ რანწკიშე, ფორუნს ედომუშამი მოსოფელს გოფაჩილი  (ვა ხე ანტარქტიკას, არქტიკას კონწარ რაიონეფს, ავსტრალიაშ ნორთის დო ნამთინე ოკიანურ კოკის) 40-70 თურიშ 300-შახ ბუნას. ონდეთ წჷმოგჷნძარაფილი კვანწია ასაგასა უღჷნა. გვალო შხვადოშხვაფერო რენა ჩხაპურელი. ახასიათენა სქესობური დიმორფიზმით. ეთმიჯუმუაფჷნა ფარფალეფით, ღვენწკეფით, მოლუსკეფით, ჭიფანა ხილით დო კანკარით. ჸოფილ სსრკ-შ ტერიტორიას აფხვადჷნა 51 ბუნა, ნამუეფშეთ 22 საქორთუოს ბუდურანს, გილაფურინუაბორს აფხვადჷნა ვარ-და გჷმიზოთუანს. საქორთუოშ "ჭითა წინგიშა" მიშაღალირი რე წითელმუცელა ბოლოცეცხლა დო ჭითური ასპუჭაკა. ხენა შხვადოშხვა ლანდშაფტეფს, დვანა 3-6, ვანაფერო უმოსი მარქვალს. ნორთი წანმოწანას 2-შა ბუდურუანს. მიარე ბუნაშ მუმული ჯგირი მოღურჭულე რე.

## ლიტერატურა
**ჟორდანია რ.,* ქსე, ტ. 10, ხს. 695, ქთ., 1986

კატეგორია:ბაღჷრეშნერეფი
იოს-სუდარსო

მინი|მარჯვნივ|200პქ|კოკი იოს-სუდარსო
**იოს-სუდარსო** — რე კოკი პაპუაშ პროვინციას, ინდონეზია. კოკი ონჭირე (ინწრო) არხითიე გჷმორთილი ახალი გვინეაშ კოკის. თე კოკი გოკიდილიე არაფურიშ ზუღაშ ოძგალე ზოლს, კოკიშ სიგირძა აკმადგინანს 165 კილომეტრის. 

იოს-სუდარსოშ ფართობი აკმადგინანს 11,600 კმ². თის მოსოფელიშ კოკეფს შქას ფართობიშ ჸურეშე 67-ა აბანი უკებუ. 

კატეგორია:ინდონეზიაშ კოკეფი
ესტევესი (კოკი)

**ესტევესი** (ესპანური: *Isla Esteves*) რე კოკი, პერუშ არძოშე დიდი ტობა ტიტიკაკას. ესტევესიშ კოკი იდვალუაფუ ნოღა პუნოშ ობჟათეშე. ესტევესიშ კოკი მიშულირიე პუნოშ პროვინციაშ დო პუნოშ რაიონიშ აკოდგინალუაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Imagen de la Isla Esteves

კატეგორია:პერუშ კოკეფი
კატეგორია:ტიტიკაკაშ ტობა
ფშაველიშ განძი

**ფშაველიშ განძი** - თელავიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ფშაველიშ გოხოლუას 1937 წანას ნაძირეფუ განძი. აკმოდირთუ სასანური, ომაიანური, აბასიანური დო ესპანარი ომაიანეფიშ მონეტეფიშე (127 ცალი). თაქ რე მოლენკავკაციაშ, ოორუე აფრიკაშ, შქა აზიაშ დო ცენტრალური (ბაღდადი, ქუფა) ზარაფხანეფიშ პროდუქცია. განძი დინოფულირი ოკო რდას IX ოშწანურაშ I ნანთხალც.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოს გითოგორილი განძეფი
ისმენე

მინი|მარჯვნივ|220პქ|ისმენეშ ღურათ სარჯუა
**ისმენე** (ბერძნ. Ίσμήνη) — თე ჯოხოთ,  უმოსო ჩინებული რე ოიდიპოსიშ დო იოკასტეშ ოსურსქუა. ანტიგონეშ და. მუჟამსჷთ ანტიგონეს ღურა მეუსარჯესუნ ჯიმაშ პოლინიკეშ  დასაფულებაშ გურშენი,  ისმენე ხოლო მუში ხემანწყუთ მირჩქინეს დო თინათ ღურათ დოსარჯეს. ისმენე მოქმენდი პიჯიე სოფოკლეშ ტრაგედიეფს „ოიდიპოსი კოლონც“ დო „ანტიგონე“.

ისმენე ჯოხო თაშნეშე ასოპოსიშ ოსურსქუას, ნამუთ არგონიშ ალმასქუ დო იასოშ დიდა რე. 

## სქოლიო
 

კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია
ბერძენული ნინა

ბერძენული ნინა (ελληνικά, IPA [e̞ˌliniˈka] — „ჰელენური“) — ბერძენეფიშ დო კვიპროსალეფიშ ოდაბადური ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ბერძენულ ბუნას და დოკუმენტური ჸოფაშ 3.500 წანას იკოროცხჷნს. ჯინჯიერო გოფაჩილიე ბალკანეთიშ ჩქონს, ელჷ-მოლჷშ კოკეფს დო თაშნეშე ნორთობურო ბულგარეთის, ალბანეთის დო თურქეთის.

## ზოგადი ჩჷნებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**:  English Dictionary]  with gender and type of words
* The Greek Language Portal, dictionaries of all forms of Greek (Ancient, Hellenistic, Medieval, Modern).
* Woodhouse English-Greek dictionary, scanned images from S.C. Woodhouse's 1910 dictionary.
* English to Greek Dictionary , English to Greek Dictionary.
* Greek-English <> English-Greek and Greek-Turkish <> Turkish-Greek Dictionary, Greek-English  English-Greek and Greek-Turkish  Turkish-Greek Dictionary.

### ლიტერატურა
* Books in Greek , an extended list of searchable bibliographic information.
* (ბერძენული) Center for Neo-Hellenic Studies , a non-profit organization set in order to promote Modern Greek Literature and Culture.
* Research lab of modern Greek philosophy , a large e-library of modern Greek texts/books.
* The Treasure of the Greek Language , a large collection of e-books from all stages of Greek language.

კატეგორია:ინდოევროპული ნინეფი
ლანდსმოლი

**ლანდსმოლი** (ნორვ. Landsmål — „ოქიანე ნინა“) — ჯოხოდვალა, ნამუთ ივარ ოსენქ ახალდუნარცხუეფ ნორვეგიულ ორთოგრაფიას მეჩჷ 19-ა ოშწანურას. 1885 წანას ლანდსმოლი ნადიურიშ პარალელურო იჸუ მიშაღალირქ. 1929 წანას ლანდსმოლს ნიუნორსკიქ ქიგიადჷ. ლანდსმოლს ფშხირას ჩილათირო ოფუტეშ ნინათ, ვარა კუნთხურ დიალექტო თანგჷნა, ვარა ზიტყვა „ლანდ“ ნორვეგიულო „ოფუტეს“, „დიხას“ ეზიტყვებუ. 

ლანდსმოლიშ მიშაღალაშახ ნორვეგიულ ნინას ოჭარალუ სტანდარტი ვა გარჩქჷდჷ, თაშინ, ნორვეგიალეფიშ საქვარწარმებაშ ნინათ დანიური სქიდუდუ, ნამუთ ნორვეგიულო ეთმიჩამუაფუდუ. დიოდღარო ნორვეგიას არძოშე გოფაჩილი ოჭარალუ სტანდარტი რე ბუკმოლი, ნამუთ დანიური ნინაშ ნორვეგიზაფილი ვარიანტიე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Nynorsk.no, ნიუნორკიშ აქტუალობა
* ივარ ოსენიშ ცენტრი დო ინფორმაცია ნორვეგიული ნინაშ გეშა.  
* Site web du Språkrådet, ნორვეგიული ნინაშ სხუნუ
* [ სტატიეფი ნინაშ გეშა, მედია დო [ნიუნორსკი]]

კატეგორია:ნორვეგიული ნინა
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
კაკადუშ ნაციონალური პარკი

**კაკადუშ ნაციონალური პარკი** იდვალუაფუ ალიგატორიშ წყარმალუეფიშ რეგიონს, ავსტრალიაშ ოორუე ტერიტორიას, დარვინიშე ობჟათე-ბჟაეიოლშე 171 კილომეტრიშ დოშორაფათ. 

კაკადუშ ნაციონალური პარკიშ ტერიტორია იკათუანს 1,980,400 ჰექტარს. ოორუეშე ობჟათეშა 200 კმ რე, ბჟაეიოლშე ბჟადალშა — 100 კმ. თინა რე ისრაელიშ ზომა, დოხოლაფირო ტასმანიაშ ართი ნასუმორი, ვარა დოხოლაფირო შვეიცარიაშ გვერდი.

პარკი მიშაღალირი რე მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის

*World heritage listing for Kakadu National Park
*Kakadu National Park website 
*Kakadu National Park tourism website 
*An Easy Adventure 
*Kakadu or Don't
*Aboriginal Tradition 

კატეგორია:ავსტრალიაშ ნაციონალური პარკეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას
იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

**ერუანული პარკეფი იტალიას** ქიანაშ ედომუშამი ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 5%-ს იკინენს. პარკეფს იტალიაშ გარემოშ ომინისტერე მართუნს (იტალიურო *Ministero dell'Ambiente*).

## ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Accessibilità dei parchi italiani alle persone disabili 
* Le ultime notizie dagli enti gestori delle aree protette 

## სქოლიო

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
ჩილენტო

**ჩილენტო** () — გეოგრაფიული რეგიონი იტალიას. იკათუანს კამპანიაშ რეგიონს დვალირი სალერნოშ პროვინციაშ ცენტრალურ დო ობჟათე ნორთეფს. წჷმარინუანს ობჟათე იტალიაშ შინულამ ტურისტულ არეალს. 

რეგიონიშ წყარპიჯიშ ზოლი (*[[ადრიატიკიშ ზუღა]]ს*) აშაძჷ პესტუმს დო პოლიკასტროშ ჸუჯის შქას. დინოხოლენი თანჯეფი გეჸუნს ალბურნიშ გვალეფს დო ვალო-დი-დიანოშ ლეხერს. ნამუსჷთ ფშხირას ჩილენტოშ რეგიონიშ აკმადგინალ ნორთო მირჩქინანა.

რეგიონი მერსხუაფილი რე ბერძენულ მითოლოგიაწკჷმა დო ლეგენდეფწკჷმა, მუთ ესახილი რე კანკალე ნოღაშ ჯოხოს, თაშნეშე ბერძენეფიშ მუდგაზმარენი ჯვეში კოლონიაშ ჯოხოს, თეშ მაგალითი რე ნოღეფი — ველია (ჯვეში ელეა) დო პესტუმი (ჯვეში პოსეიდონია). 

1991 წანას, რეგიონიშ დო ვალო-დი-დიანოშ ლეხერიშ დიდი ნორთიქ, კიდანჯალეფიშ დოტურისტული ნადუეფიშე ოთხილარო პარკო გჷმიცხადჷ. 1988 წანას ერუანული პარკი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა მიშელჷ.

## გალერეა

image:Agropoli700.JPG|აგროპოლი
File:Velia2-enhanced.jpg|ველია
image:Isola di Licosa.jpg|კოკი ლიკოზა
image:View of Paestum.JPG|პესტუმი
Image:Paestum.jpg|პესტუმი
Image:Romagnano02.jpg|
Image:Zona Lago.jpg|
Image:Capo palinuro.jpg|


## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Cilento Photos 
*That's Amore Cilento Country House- Beautiful Apartments on the sea იტალ. 
*Historical and other information regarding National Park of Cilento and Vallo di Diano 
*Holidays in Cilento National Park 
*Tourism in the National park of Cilento  იტალ.
*Cilento and Vallo di Diano National Park  იტალ. 
* Cilento NEWS  იტალ.
*Tourism and holidays in Cilento იტალ.

კატეგორია:იტალიაშ გეოგრაფია
კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
ჰარტმან ფონ აუე

thumb|right|ჰარტმან ფონ აუეს პორტრეტი „მანესეშ კოდექსის“ (დოხოლაფირო 1300 წანა)
**ჰარტმან ფონ აუე** (; დ. დოხოლაფირო 1165 ― ღ. დოხოლაფირო 1215) — გერმანალი პოეტი. ოკათუდუ ჯვაროსნულ ლაშქუას 1189-1191 წანეფც. ეიოშანალიე მუში ორაინდე რომანეფი „ერეკი“ (1180) დო „ვაინი“ (1200), რელიგიური თხუზულებეფი „გრეგორიუსი“ (1187) დო „საწყალი ჰაინრიხი“ (1195), თიქ დარსხუ „ბირეფი“, ნამუსუთ აკიშქუ  13 ომიჯნურე დო 3 ჯვაროსნული ბირაქ, თაშნეშე „წიგნაკი I“ - მუშობური გორაგადაფა გურს დო ასაგასაშ შქას დო „წიგნაკი II“ - თვალუა ჸოროფაშ გურშენი.

## ლიტერატურა

* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Roy Boggs and Kurt Gärtner: Hartmann von Aue (Knowledge Base) Portal 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი
ვოლფ ბირმანი

მინი|მარჯვნივ|ვოლფ ბირმანი (2008)

**ვოლფ ბირმანი** (Karl Wolf Biermann, 16 გერგობათუთა, 1936, ჰამბურგი) – გერმანალი პოეტი, მობირე დო დისიდენტი.

## ორდოული წანეფი

დებადუ 1936 წანას ჰამბურგის, ნიშოკიდუ ზეინკალიშ ფანიას. დიდა მუშა–მაშუალი რდჷ. თინეფი კომუნისტეფი რდეს დო ფაშისტეფიშ მეხჷ ლჷმენდეს. მუმა გორხვეს  ოკონცენტრაციე ბანაკ ოსვენციმს 1942 წანას. ბაღანობაშ გოშინეფი ლჷმას ორსხუ. ლჷმაშ ოშქურანჯობეფიშ გჷშნაძახებუ მუში მიარე ბირას ისჷმე, გჷშაკერძაფილო ჭვებულო ბალადას „ელბა ჰამბურგწკჷმა“ (1993). 16 წანერი ჰამბურგის იტალენც დო გერმანიაშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშა გჷნმურც.

## ბჟადალი გერმანია

ბირმანი 1957–1959 წანეფც ბერლინც გურაფულენც პოლიტიკურ ეკონომიას, ოდო უკული ფილოსოფიას დო მათემატიკას ბერლინიშ ჰუმბოლდტიშ ჯოხონობაშ უნივერსიტეტის. თე ბორჯისჷთ რეჟისორიშ ასისტენტო მუშენც ბერტოლდ ბრეხტიშ თეატრის „ბერლინერ ანსამბლი“, მუქუთ მუში ქიმერონული პრინციპეფიშ ფორმირაფაშ შანულამი სკოლათ გინირთჷ. დუდო დარსხუ მუშეფიშ დო სტუდენტეფიშ თეატრი, ნამუსუთ თიში აკრძალვაშახ ხემანჯღვერენდუ. თე პერიოდშენო იჭყაფუ ვოლფ ბირმანიშ ინტენსიური ქიმერონული დო ჯარალუობური ქარანუა, უკვე მუჭოთ დისიდენტიში. მუში ბირეფი დო მუსიკა ტყობაშე იფაჩუ, თინეფიშ ავტორი ხოლო უმოსი მეუღებელო გინმირთუ  გდრ–შ პარტიული სისტემაშო. 1965 წანას გერმანიაშ ართამი სოციალისტური პარტიაშ ცკ–შ XI პლენუმს ვოლფ ბირმანი რეაქაციაშ მოინალეთ („რეაქციაშ ჯაჭვიშა გეკირილი ჯოღორო“) დო დორხველი მუმაშ მაჸვილარეფიშ მარსხუთ გეგმაცხადეს, თის ეკრძალუ მუჭოთ ნაწარმებეფიშ გჷმობჟინუაქ, თეში ოჯარე გჷშულეფქ. თე ვითოჟირწანამი პერიოდის ბირმანი უძახუ „ტოტალიტარული წკვარამიშ ლანდეფიშ ოუფალეს“, ოდო მუშ დუც „გდრ–შ ორფეოსის“. 1976 წანას გდრ–შ ხემენჯღვერობაქ გფრ–ს  ბირმანიშ ოგასტროლე–ოკონცერტე შარალუათ ქირგებუ დო თის ქიანაშ მენოღალობა გეგლანწყუ. თე ბიჯგის დიდი ოპროტესტე გჷშულეფქ მაჸუნუ  გდრ–შ ჭარუეფიშ დო ინტელიგენციაშ ჸურეშე. ბირმანქ მუში დუც „ოდაბადეს გინორაჸილი“ ქიგიოდუ.

## ბჟადალუ გერმანიას

ბირმანი ვართ გოართამაფილი გერმანიას გინაფულენც დუც კომფორტულო, ოჭვე პრობლემეფც გჷმეხონარებუ ბირეფით „ვა გუმობჩათ!“ (1989), „ბერლინური კულე ბირა“ (1989), „ჩქიმი ყია მეჭვილიე “ („1990“), „თვალუა“ (Lamento, „1991“) დო შხვ.

## ბირმანი საქორთუოს

1996 წანაშ პირელც ბირმანი საქორთუოს ორდჷ. თიქ რუსთაველიშ თეატრიშ მორჩილი დარბაზის კონცერტი გამანჯუ. თიწკუმა შეხვალამა მანწყუ  კავკაციური ჸუდექ. თაქ მუში ლერსიშ ქორთული ნათანგეფი წეკითხეს ნაირა გელაშვილქ დო ვახუშტი კოტეტიშვილქ. 

## ლიტერატურა
* **ნათელა ხუციშვილი**, *მთარგმნელისაგან*, „ჩვენი მწერლობა“, №16, 2006 წ., ხს.57

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Official Website
* Wolf Biermann: Bio, excerpts, interviews and articles in the archives of the Prague Writers' Festival
*Biermann Interview 
*Biography in German
*Wolf Biermann singing ''Hasta Siempre''
*The ghosts are leaving the shadows on "The Life of the others", a film about the Stasi, the East German Secret Police. Biermann comments on its closeness to reality.

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1936
იოჰან გოტფრიდ ჰერდერი

thumb|200px|right|იოჰან გოტფრიდ ჰერდერი (1775)
**იოჰან გოტფრიდ ჰერდერი** (; დ. 25 მარაშინათუთა, 1744 — ღ. 18 ქირსეთუთა, 1803) — გერმანალი კულტურაშ ისტორიკოსი, სოციოლოგი, კრიტიკოსი დო პოეტი. ოსხირი მეჩუ ხელუანობაშ დო კულტურაშ ისტორიულ სვენას.

დებადუ 1744 წანაშ 25 არგუსოს ბჟაეიოლ პრუსიას, მორუნგენც, მექანიკოსეფიშ ფანიას. გაათუ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტიშ საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი. ოდაბადური ქიანას იოჰანს გლახა მოძუდუ, ათეშენ 1764 წანას რიგაშა იშარუ, სოდეთ ოშურიელე ოგურაფუს პედაგოგო მუშენდუ. გოტფრიდიქ ლიტერატურული ღვაწაფით რიგას დიჭყუ. 1766 წანას, გოეთეშ მოხვარათ, ვაიმარს დეკვირდუ, სოდეთ კარიშ მონძღვარო ქუდარინეს. 1788 წანას იშარუ იტალიაშა. იოჰანქ 1803 წანაშ 18 ქირსეთუთას დოღურუ ვაიმარს.

## ჯინჯიერი ნაწარმებეფი
* „იდეეფი კოჩიშობაშ ისტორიაშ ფილოსოფიაშოთ“.

## ჯინჯიერი იდეეფი
* ადამიერი კონკრეტული სოციალური გარემოშ (ნაციაშ) ნორთი რე.
* ლიტერატურა დო, ედომუშამო, კულტურა მუკობუნაფილიე ორთაშობური დო სოციალურ გარემოშა: კლიმატშა, ნინაშა, ზნე-ჩვეულებეფშა, რინაშ წესშა, კონკრეტული ისტორიული პერიოდიშ სპეციფიკურ პიჯალეფშა.
* კოჩანიერობა, ინდივიდიშ შორო, მუკმურც ახალმორდუობაშ დო სირჩინუეშ ოკუჩხურეფც.
* „ორქოშ ოშწანურა“ მუმალც რე ოგორალი. 
* ადამიერი, მუჭოთ შურდგუმილი სქჷლედი, ორთაშ კანონზომიერებეფც ოინალუ, მორო დოსქილადირი შურდგუმილი სქჷლედეფშე თის გჷთმაშხვანერენც გაღიერობა, ჯარალუობური ურთიერთობეფი დო ნინა, ნამუეფუთ წიმინდე ადამიერული სქჷლადაშ ფორმეფც წჷმმარინუანა.
* ისტორია ადამიერეფიშ ხეთ იქიმინუაფუ, ადამიერი ორთაშ ნძალეფიშ ნორთი დო გოგინძორაფა რე. თე ნძალეფი, გარემო პიჯალეფიშ სახეთ, გოლინას მუთმახვამილუანა ისტორიაშა დო კულტურაშა, მარა ჯარალუობური გოვითარაფა იშენი დინოხოლენი  კანონზომიერებეფშა, კერძოთ, კულტურაშ უმოსი ორდოული ფორმეფიშ ემუშორაფაშა რე მუკობუნაფილი. ადამიერეფი ეთმიმუშორუანა დო აღმალიერენა წოხოლენი მოითჷრეფიშ გამოცდილებას. 
* კულტურაშ ელემენტეფც შქას უშანულამაში ნინა რე.
* ადამიერეფიშ ჯარალუაშ დო კულტურაშ გოვითარაფა ვა ოინალუ მუთუნნერი ოეკონიე ღანკის, მაგალითო, სახენწჷფოშ დორსხუაფას. რე მიარე კათა, ნამუეფსუთ ვა უღუდეს სახენწჷფო, მარა ეშ გეშა შურო ვა რენა უბედურეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Herder Bibliography and more 
* www.johann-gottfried-herder.de (გერმანულო)
* International Herder Society
* Selected works from Project Gutenberg (გერმანულო)

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1744
კატეგორია:ნაღურა 1803
კატეგორია:გერმანალი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი
კოლხეთი (ასტეროიდი)

**კოლხეთი** (Kolchis) ასტრონომიას, მორჩილი ასტეროიდი № 1135. კილაგორჷ ასტრონომ გ. ნეუიმინქ 1929 წანაშ 3 გჷმათუთას სიმეიზიშ ობსერვატორიას. ოშქაშე გოძვენა ბჟაშე 398,8 მლნ. კმ, ბჟაშ მუკი-მუკი გალემორთაფაშ პერიოდი 4,35 წ. ოშქაშე მურიცხიერი სიდიდა 15,0.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, ხს. 595, ქთ., 1980

კატეგორია:მორჩილი ასტეროიდეფი
სალარ-დე-უიუნი

მინი|250პქ|აბანდვალა
მინი|250პქ|ალმაშარული ფოტო
**სალარ-დე-უიუნი** () — მოსოფელს უდიდაში ჯიმუშ ტობა ობჟათე ბოლივიას. იდვალუაფუ პოტოსიშ დო ორუროშ დეპარტამენტეფს, ანდეფიშ დობოლოაფას, ზუღაშ დონეშე 3,656 მეტრის. მუში ფართობი 10,582 კმ² რე. იფორმირჷ მუდგაზმარენი პრეისტორიული ტობაშ ტრანსფორმაციათ. ტობა ფორილი რე მუდგაზმარენი მეტრაშ სიფსქაშ ჯიმუშ ქერქით. თაშნეშე იკათუანს წყჷთე ნჩჷრეეფს, ნამუეფით გჷშაკერძაფილო დიდარი რე ლითიუმით. გვალო თაქ იდვალუაფუ მოსოფელიშ ლითიუმიშ მარაგიშ 50-70%. თე ტერიტორია მეჸუნს თარი ოტრანსპორტე შარა, ნამუთ კვათჷნს ბოლივიაშ ალტიპლანოს. ტობას ინოხე ვარდიშფერი ფლამინგოეფიშ მუდგაზმარენი სახეობა. იდეალური სიბირტყაშ დო მინიმალური გინოწონილობაშ, წკონდა დო კანკალა ჰაერიშ გეშა, თე რეგიონი იდეალური რე დიხაუჩაშ ალმაშარული დაკვირაშ ალტიმეტრული დოკალიბრაფაშ მეთოდით.

## წჷმოქიმინუა
40 ვითოში წანაშ წოხოლე, თე ტერიტორია მინჩინიშ ტობაშ ტერიტორიას წჷმარინუანდჷ. მუში სქირაფაშ უკული, დოსქიდჷ ამდღა არსებულ ჟირ ტობაქ - პოოპოქ დო ურუ-ურუქ, თაშნეშე ჟირი უდიდაში ჯიმუამი ონტყოლაშე - კოიპასა დო სალარ-დე-უიუნი.

## გოლინა ეკონომიკაშეე
სალარ-დე-უიუნიშ ჯიმუშ მარაგი 25 მილიარდ ტონას აკმადგინანს. თაურეშე ირწანურო იწარმებუ 25.000 ტონა. გოვითარაფილი რე ტურიზმი, თაქ რე აკანურეფიშ ჯიმუშ ბერკეტეფშე ეგაფილი სასუმაროეფი.. 

## გალერეა

ფაილი:FishIslandSalarUyuni.jpg|ტობას დვალირი კოკი ინკაუასი
ფაილი:James Flamingo.jpg|ფლამინგო ჯეიმსი
ფაილი:Andean Flamingos Laguna Colorada Bolivia Luca Galuzzi 2006.jpg|ანდური ფლამინგოეფი
ფაილი:Salt production Uyuni.JPG|ჯიმუშ წარმება
ფაილი:SalarDeUyuniSaltProduction.jpg|ჯიმუშ წარმებაშ ტრადიციული მეთოდი
ფაილი:Salar uyuni 200701.jpg
ფაილი:Salar Uyuni au01.jpg
ფაილი:Watching Sunset Salar de Uyuni Bolivia Luca Galuzzi 2006.jpg
ფაილი:Piles of Salt Salar de Uyuni Bolivia Luca Galuzzi 2006 a.jpg|ჯიმუშ სუკეფი
ფაილი:Salar Uyuni au02.jpg
ფაილი:Salar de uyuni layers.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*ბოლივიაშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* el clima en Uyuni 
* Minería en el Salar de Uyuni  
* Vista aérea del Salar de Uyuni en Google maps 
* Fotos del Salar de Uyuni
* Los salares del altiplano boliviano: métodos de estudio y estimación económica-1981
* Página con fotos y datos sobre el Salar de Uyuni

## სქოლიო


კატეგორია:ბოლივიაშ ტობეფი
გუაჩუნა

**გუაჩუნა** () — ლიგე ტობა ბოლივიას, ბენიშ დეპარტამენტის. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 150 მეტრას, როგაგუადოშ დო უაიტუნასიშ ტობეფს შქას. მუში მაქსიმალური სიგინძა 20 კილომეტრი რე, სიგანა 8 კმ, ჟიდოხიშ ფართობი 102.8 კმ². წყარპიჯიშ ზოლიშ სიგინძა აკმადგინანს 60 კმ-ს.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბენიშ დეპარტამენტიშ ტობეფი 
* ხასჷლა facebook-ს

კატეგორია:ბოლივიაშ გეოგრაფია
ბოლივიაშ პროვინციეფი

**[[ბოლივია]] [[ბოლივიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა|ადმინისტრაციულო ირთუ]]:**
*9 დეპარტამენტო
**112 პროვინციათ
***314 მუნიციპალიტეტო
****1374 კანტონო

## ბენიშ დეპარტამენტი

## ჩუკისაკიშ დეპარტამენტი

## კოჩაბამბიშ დეპარტამენტი

## ლა-პასიშ დეპარტამენტი

## ორუროშ დეპარტამენტი

## პანდოს დეპარტამენტი

## პოტოსიშ დეპარტამენტი

## სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტი

## ტარიხაშ დეპარტამენტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Instituto Nacional de Estadística - Bolivia (ესპანური)

კატეგორია:ბოლივიაშ ადმინისტრაციული გორთუალა
კატეგორია:ბოლივიაშ პროვინციეფი
პინქ ფლოიდიშ ობირეშეფიშ ერკებული

თაქ წჷმორინაფილი რე ბუნა **[[პინქ ფლოიდი|პინქ ფლოიდიშ]]** ობირეშეფიშ ერკებული,  ნამუშ დოხარისხაფათ შილებე შხვადოშხვა პარამეტრიშ მეჯინათ.

*სჷმეტი **ობირეში** - ობირეშიშ დუდჯოხო
*სჷმეტი **ავტორ(ეფ)ი**  - ბუნაშ ნამუ მაკათურიშ ნაჭარა რე თე ობირეში.
*სჷმეტი **ვოკალ(ეფ)ი** - მის ორხველჷ ვოკალი თე ობირეშის. ინსტრუმენტული კომპოზიციაშ შვანს მეწურაფილი რე, ნამდა ვოკალი ვა ჟღერს.
*სჷმეტი **ალბომი** - ალბომი, ნამუშათ მიშაღალირი რე თე ობირეში.
*სჷმეტი **წანა** - ობირეშიშ გჷშაშქუმალაშ წანა.
::ობირეში ოფიციალურო ვა გჷშაშქუმალე და, **წანა** ეთმეშანჷნს მუშ ინოჭარუაშ თარიღის.
*სჷმეტი **ხანგჷნძალა** - ობირეშიშ ედომუშამი ხანგჷნძალა.

თეჟამო ერკებულს 161 ობირეში/ინსტრუმენტული კომპოზიცია რე.

## სტუდიური იინაჭარეფი

## სქოლიო


კატეგორია:პინქ ფლოიდიშ ობირეშეფიშ ერკებული
უიტნი ჰიუსტონი

**უიტნი ელიზაბეთ ჰიუსტონი** (, დ. 9 მარაშინათუთა, 1963, ნიუარკი, ნიუ ჯერსი — ღ. 11 ღურთუთა, 2012, ბევერლი ჰილსი, კალიფორნია, ააშ) — რდჷ ამერიკალი პოპ დო რიტმ-ენდ-ბლუზ მობირე, არტისტი, კინოპროდიუსერი დო მოდელი. 

მოსოფელიშ მასშტაბით უიტნი ჰიუსტონს გჷმოჩამილი აფუ დოხოლაფირო 170 მილიონი ალბომი დო სინგლი. გინესიშ მოსოფელიშ რეკორდეფიშ წინგიშა თინა მიშულირიე, მუჭოთ კომერციული თოლწონუათ, ირი ბორჯიში არძოშე წჷმოძინელი რიტმ-ენდ-ბლუზიშ შემარსულებერი ოსური. მობირე ჩინებულიე მუში ძალიერი ხონარიშ დიაპაზონით, მუდგათ კოლორატურა სოპრანოთიე მერჩქინელი. თინა მაართა დო დიო დღარო აკა კაკალია მობირე რე, ნამუსუთ ბილბორდიშ ჩხე 100-ურც ჟიდოჟი შკვითი ნომერი 1 ჰიტ-სინგლი უღუდუ. მუსიკალური შერსულებაშ გალე, ჰიუსტონი აღიარაფილი სახიობი, პროდიუსერი დო ფილანთროპი რდჷ.

ღურუ 2012 წანაშ 11 ფრევალც.

## ღურა

2012 წანაშ 11 ფრევალს ჰიუსტონი ბევერლი ჰილტონიშ სასუმაროს (ბევერლი ჰილსი, კალიფორნია) უგაღე სიტუაციას ძირეს. აბანობური პარამედიკოსეფქ ხელობური შურიშკაშუაშ მეთოდიშ გჷმორინაფაშ უკული გაგმაცხადეს, ნამდა მობირე ღურელი რდჷნ. TMZ-ქ გჷმაცხად, ნამდა უიტნიშ ცხედარქ ეშაღალირქ იჸუ აბანოშე დო ექსპერტიზას გეგნაჩუ, დუდგინებუდესკო, მუ რდჷ ღურაშ ბაძაძინ. აბანობური პოლიციაშ თქუმათ, ცხედარს ნძალაფიშ შანეფი ვა ჸოფე. 

## დისკოგრაფია

;სტუდიური ალბომეფი
* *[[Whitney Houston (ალბომი)|Whitney Houston]]* (1985)
* *[[Whitney (ალბომი)|Whitney]]* (1987)
* *[[I'm Your Baby Tonight]]* (1990)
* *[[My Love Is Your Love]]* (1998)
* *[[Just Whitney]]* (2002)
* *[[One Wish: The Holiday Album]]* (2003)
* *[[I Look to You]]* (2009)
;საუნდტრეკეფი
* *[[The Bodyguard: Original Soundtrack Album|The Bodyguard]]
* *The Preacher's Wife

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ინფორმაცია საიტის *Whitney Info*

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი
კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1963
კატეგორია:ნაღურა 2012
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კენიას

2011 წანაშ მუნაჩემეფით კენიას 6 **[[მოსოფელიშ მონძალა|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]] რე**. 

თენეფ შქას:
* 3 კულტურაშ ობიექტი
* 3 ორთაშ ობიექტი

## ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა გეძინაშ თარიღიშ მეჯინათ.

## ქოძირით თაშნეშე

* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კენიას

*
კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა