open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოსიპ მანდელშტამი

**ოსიპ ემილიშ სქი მანდელშტამი** (რუს. Осип Эмильевич Мандельштам; დ. 14 ღურთუთა [ჯვ. სტ. 2 ღურთუთა], 1891, ვარშავა, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 27 ქირსეთუთა, 1938, ვლადპერპუნკტი, ვლადივოსტოკი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი პოეტი, ჭარუ დო მათანგალი, აკმეისტური პოეზიაშ ართ-ართი შანულამი წჷმმარინაფალი.

დებადჷ ნოღა ვარშავას, დინდარი პოლონარი ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ჰაიდელბერგიშ დო სანქტ-პეტერბურგიშ უნივერსიტეტეფს. ლიტერატურული კარიერა ორდოიანი წანეფიშე დიჭყჷ. მაართა ლერსეფი სკოლას რდუნ თეშ გჷმაბჟინუ. მანდელშტამი, ნიკოლაი გუმილიოვი დო სერგეი გოროდეცკიწკჷმა ართო რდჷ პოსტეფიშ ბუნაშ აკმეისტეფიშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. მანდელშტამიქ, 1913 წანას ჭარუ ბუნაშ მანიფესტი *"აკმეიზმიშ ოჭმარე"*. 1913 წანას გიშართჷ მანდელშტამიშ ლერსეფიშ მაართა კათელქ *"ქუა"*.

1930-იან წანეფს დიდი ტერორიშ ბორჯის, მანდელშტამი ოჭოფეს. დიო გეგნახორეს, უკულ კატორღას რდჷ. მანდელშტამიქ ღურუ ტიფით 1938 წანაშ 27 ქირსეთუთას, ვლადპერპუნკტის, 47 წანერქ.

ოსიპ მანდელშტამი რე ავტორი პროზაული ნაწარმებეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ, კრიტიკული ჭარილეფიშ დო ნათანგეფიშ.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
### პროზაული ნაჭარეფი
* *ბორჯიშ ხონარობა* (1925)
* *ეგვიპტური მარკა* (1928)
* *მაანთხა პროზა* (1930)
* *შარალუა სომხეთიშა* (1933)
### ლერსეფიშ კათელეფი
* *ქუა* (1913)
* *Tristia* (1922)
* *მაჟირა წინგი* (1923)
* *ლერსეფი 1921-1925* (1928)
* *ლერსეფი* (1928)
* *მოსკოვიშ დღარეფი* (1930-1934)
* *ვორონეჟიშ დღარეფი* (1934-1937)

### კრიტიკა დო პუბლიცისტიკა
* *აკმეიზმიშ ოჭმარე* (1919)
* *ადამიერიშ ქობალი* (1922)
* *ჰუმანიზმი დო თეხანურობა* (1923)
* *პოეზიაშ გეშა* (1928)
* *ჩიებეფი დანტეშ გეშა* (1933)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
ანდრეი ბელი

**ბორის ნიკოლაიშ სქი ბუგაევი** (რუს. Бори́с Никола́евич Буга́ев; დ. 26 გჷმათუთა [ჯვ. სტ. 14 გჷმათუთა], 1880, მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 8 ღურთუთა, 1934, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ), უმოსო შინელი რე ფსევდონიმით **ანდრეი ბელი**, რუს. Андре́й Бе́лый — რუსი ჭარუ, ნოველისტი, სიმბოლისტი პოეტი,  ესეისტი დო ლიტერატურული კრიტიკოსი.

დებადჷ მოსკოვს, ინტელექტუალეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ მოსკოვიშ უნივერსიტეტის. ოინტერესუდჷ მათემატიკა, ბიოლოგია, ქიმია, მუსიკა, ფილოსოფია დო ლიტერატურა. ლიტერატურული კარიერა 1900-იან წანეფიშე დიჭყჷ. ბელიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე რომანი *[[პეტერბურგი (რომანი)|პეტერბურგი]]*, ნამუთ რუსული ლიტერატურაშ შედევრო რე მერჩქინელი. რომანს ფშხირას ადარენდეს ულისეს დო ბერლინი, ალექსანდერპლაცის. გიშარჩქინელი რუსი ნოველისტის ვლადიმერ ნაბოკოვს რომანი *პეტერბურგი* მიოჩქუდჷ მოდერნისტული ლიტერატურაშ ართ-ართ საუჯგუშო ნაწარმებო. 

ანდრეი ბელი რე ავტორი რომანეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ, სიმფონიეფიშ, ესეეფიშ დო შხვადოშხვა პუბლიკაციეფიშ. ბელიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი პრესტიჟული რუსული ლიტერატურული პრემია, ნამუქჷთ 1978 წანას დირსხუ.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
### რომანეფი
* *ვარჩხილიშ ტორონჯი* (1910)
* *პეტერბურგი* (1913)
* *კოტიკ ლატაევი* (1918)
* *ხანგაშ დღარეფი* (1922)
* *ნათილი ჩინარი* (1927)
* *მოსკოვი* (1926–1932)
### პოეზია
* *მაართა შეხვამილაფა* (1921)
* *გლოსოლალია* (1922)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ანდრეი ბელი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი
ISO 3166-2

**სტანდარტი ISO 3166-2** — სტანდარტიზაციაშ ოერეფოშქაშე ორგანიზაციაშით გიშაშქუმალირი სტანდარტ ISO 3166-იშ ნორთი, ნამუთ გჷთმოთანჯუნს გეოკოდეფს არძა ქიანაშ ტერიტორიაშ პირველი ვარ-და პირველი დო მაჟირა დონეშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ თარი ართულეფშო. პირველო სტანდარტიქ გჷმიბჟინუ 1998 წანას.

სტანდარტ ISO 3166-2-იშ ღანკი რე არძა ქიანაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დჷნართიშ ომანგე ართულეფშო ოერეფოშქაშე სტანდარტიშ მეჩამას კუნტა დოა უნიკალური ალფავიტ-ცირფული გეოკოდეფით, უმოსი მოხუჯური დო მერკეთ ართშანულამაი ფორმეფით, ვინდარო თინეფიშ ედომუშამი ჯოხოდვალა. ISO 3166-2-იშ მეჯინთ ირი კოდი აკმოდირთჷ დეფისით გიშართილი ჟირი ნორთიშე:
* გეოკოდიშ პირველი ნორთი რე სახენწჷფოშ დომენ-კოდი, ISO 3166-1-იშ Alpha2 სტანდარტიშ მეჯინათ;
* მაჟირა ნორთი — ართ-, ჟირ- ვარ-და სუმსიმბოლოიანი კოდი, გჷმირინუაფუ მუჭოთ ასოეფი, თაშნეშე ცირფეფი.

რჩქვანელობური ასოამი კოდიქ გიჭყჷ სახენწჷფიოეფიშ ტერიტორიეფიშ, რეგიონეფიშ, პროვინციეფიშ, ოლქებიშ, რაიონეფიშ, საგრაფოეფიშ, ნოღეფიშ, ნოღაშ ნორთეფიშ დო შხვეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დჷნართუეფიშ ართულეფიშ ჯოხოდვალაშ მოგვენო ვარ-და თინეფიშ ინგლისურნინამი აბრევიატურათ.

სტანდარტ ISO 3166-2-იშ გეოკოდეფი გოჭყაფილი რე სახენწჷფოეფიშ ტერიტორიეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ დუდმაართა მუნაჩემეფიშ წჷმორინაშ ხემანჭუაფაშ მოღვენი ორგანიზაციეფიშ — სტატისტიკაშ, გეოგრაფიაშ, სტანდარტიზაციაშ დო შხვა ერუანული ორგანოეფიშ დუდმაარტა მუნაჩემეფიშ ოსხირშა.

## კოდეფი, სახენწჷფოეფიშ ჯოხოდვალეფი, ტერიტორიეფი, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ ართულეფი

## ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი თინეფიშ სტანდარტ ISO 3166-1-იშ მეჯინათ მეჩამილი გეოკოდეფით
სტანდარტ **ISO 3166-2-იშ** მოღვენი სახენწჷფოეფიშ ტერიტორიეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი თინეფშა სტანდარტ **[[ISO 3166-1]]-იშ** მეჯინათ მეჩამილი გეოკოდეფით.

## დოჸუნელი, გალენი დო შხვა ტერიტორიეფიშ გეოკოდეფი
სახენწჷფოეფიშ ტერიტორიეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი თინეფშო სტანდარტ **[[ISO 3166-1]]-იშ** მეჯინათ მეჩამილი გეოკოდეფით.

## ქოძირით თაშნეშე
* ISO 3166-1
* ISO 3166-3
* UN/LOCODE

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სახენწჷფოეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ გეოკოდეფი 
* სახენწჷფოეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ გეოკოდეფი 

2
ალექსეი ტოლსტოი (1817–1875)

**გრაფი ალექსეი კონსტანტინეშ სქი ტოლსტოი** (რუს. Граф Алексе́й Константи́нович Толсто́й; დ. 5 ეკენია [ჯვ. სტ. 24 მარაშინათუთა], 1817, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 10 გჷმათუთა [ჯვ. სტ. 28 ეკენია], 1875, კრასნი როგი, მგლინიშ მაზრა, ჩერნიგოვიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი პოეტი, ნოველისტი, ჭარუ დო დრამატურგი. 

შინელი რე ისტორიული დრამეფიშ ტრილოგიათ *[[ივანე უბადოშ ღურა]]* (1866), *[[ცარი ფიოდორ იოანოვიჩი]]* (1868), *[[ცარი ბორისი]]* (1870). თიში შხვა ნახანდეფიშე ეიოშანალი რე სატირული ხასიათიშ ნაწარმებეფი *[[რუსეთიშ სახენწჷფოშ ისტორია გოსტომისლიშე ტიმაშევიშა]]*, *[[პოპოვიშ სისმარი]]*. თაშნეშე ალექსეი ტოლსტოი ავტორი რე გოთიკური ნოველეფიშ *[[ვურდალაკიშ ფანია]]*, *[[ვამპირი (ნოველა)|ვამპირი]]* დო ისტორიული ნოველაშ *[[პატონი სერებრიანი]]*.

ალექსეი ტოლსტოი რდჷ გიშარჩქინელი ჭარუშ ლევ ტოლსტოიშ ბიძისკუა. ალექსეი ტოლსტოიქ დებადჷ დინდარი ფანიას. გურაფულენდჷ მოსკოვიშ უნივერსიტეტის. ახალნორდობაშე ბრელს შარალენდჷ: გერმანიას, იტალიას დო შხვადო. გერმანიას რინაშ ბორჯის გეჩინებაფუ იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე.

ალექსეი ტოლსტოი დუდშე დაინტრესებული რდჷ პოეზიათ. ლიტერატურული კარიერა 1830-იან წანეფიშე დიჭყჷ. მუშენდჷ სახენწჷფო ნინალეფს. 1856 წანას რუსეთიშ იმპერატორქ ალექსანდრე II-ქ ტოლსტოი ქუდარინუ მუში პერსონალურ ადიუტანტო. ტოლსტოი მონაწილენდჷ ყირიმიშ ლჷმას. უკინებუდჷ მაიორიშ ჩინი. 1860-იან წანეფს სახენწჷფო ნინალეფი ქიდიტუ დო ბორჯი უმოსო დუთმუ ლიტერატურული კარიერას.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
### დრამეფი
* *დონ ჟუანი* (1862)
* *ივანე უბადოშ ღურა* (1866)
* *ცარი ფიოდორ იოანოვიჩი* (1868)
* *ცარი ბორისი* (1870)
* *მოურე* (იჭარჷ 1871 წანას, გიშართჷ 1874-1976)

### პროზა
* *ვურდალაკიშ ფანია* (იჭარჷ ფრანგული ნინაშა 1839 წანას, გიშართჷ 1884 წანას)
* *ვამპირი* (1841)
* *პატონი სერებრიანი* (1862)
### პოეზია
* *ნაცოდარი* (1857)
* *იოანე დამასკოარი* (1858)
* *ვასილი შიბანოვი* (1858)
* *ალქიმიკოსი* (1867)
* *რუსეთიშ სახენწჷფოშ ისტორია გოსტომისლიშე ტიმაშევიშა* (1868)
* *პორტრეტი* (1872)
* *დრაკონი* (1875)
* *პოპოვიშ სისმარი* (იჭარჷ 1873 წანას, გიშართჷ 1978 წანას ბერლინს)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალექსეი ტოლსტოი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი
კატეგორია:რუსი დრამატურგეფი
ალექსანდრე ბლოკი

**ალექსანდრე ალექსანდრეშ სქი ბლოკი** (რუს. Алекса́ндр Алекса́ндрович Бло́к; დ. 28 გერგობათუთა [ჯვ. სტ. 16 გერგობათუთა], 1880, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 7 მარაშინათუთა, 1921, პეტროგრადი, რსფსრ) — რუსი პოეტი, ჭარუ, მათანგალი, დრამატურგი, პუბლიცისტი დო ლიტერატურული კრიტიკოსი, რუსული სიმბოლიზმიშ ართ-ართი შანულამი წჷმმარინაფალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალექსანდრე ბლოკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ალექსანდრე ბლოკიშ პოეზია

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი დრამატურგეფი
სტატუა

[thumb|[ოგიუსტ როდენიშ „მოაზირე“]]
**სტატუა** () — ნაწახნაკაშ ართ-ართი თარი გვარობა. ადამიერიშ ვარ-და ჩხოლარიშ ფიგურა, რჩქვანელობურო, გეთმედგჷნა პოსტამენტის. მორჩილ ფორმაშ სტატუეფს, ნამუეფსჷთ გჷმირინუანა ინტერიერეფიშ გასქვამებელო, სტატუეტეფი უკოხონა.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* UK Public Monument and Sculpture Association 
* Ranking of the favourite statue
* Casting Methods & Statue Materials  

კატეგორია:ნაწახნაკაშ გვარობეფი
მონუმენტი

**მონუმენტი** (ლათ. monumentum<moneo — ქუგვოშინანქ) — ნაწახნაკას დო არქიტექტურას, კაბეტ ზჷმაშს ძეგლი, ნამუთ ეძღვინებუ შანულამ ისტორიულ მოლინას, ჩინებულ მოღალეს დო თ.უ. მონუმენტი არქიტექტურულ ანსამბლის კანკალეშა იდეურ დო ონტირონ-დომინანტურ როლს ლაჸაფენს.

## ლიტერატურა

 

კატეგორია:არქიტექტურა
პორტრეტი

[thumb|250px|<center>[ვინსენტ ვან გოგიშ ავტოპორტრეტი.]]
**პორტრეტი** (ფრანგ. portrait<portraire - გმოხანტუა (მოჯვეშაფილი) — რეალურო რინელი პიჯიშ (ვარ-და გჷმოგონილი ლიტერატურული გერგეზიშ), ადამიერეფიშ ბუნაშ გჷმოხანტუა ვარ-და ეჭარუა (სამანგ., ლიტერატურას). პორტრეტი მეჯინური ხელუანობაშ ართ-ართი თარი ჟანრი რე (ფერჭარუა, ნაწახნაკა, გრაფიკა, ფოტოხელუანობა).

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 8, ხს. 164-166, ქთ., 1984
* 

კატეგორია:მეჯინური ხელუანობა
კატეგორია:ხელუანობაშ ჟანრეფი
სტატუეტი

**სტატუეტი** (,-შე — *მორჩილი [[სტატუა]]*) — მორჩილი ნაწახნაკა, ნამუთ ირსულებუ ჯაშე, ჸვილშე, დიხაჭუბერშე, ქუაშე, მეტალშე დო შხვა მასალაშე, ნამუთ გჷმოხანტუნს ანტროპომორფულ სახეეფს, ჩხოლარეფიშ ფიგურეფს, უშურიელე დო აბსტრაქტულ მეკონეფს. ორსხველჷ მორჩილ ზჷმაშ ნაწახნაკას, ანუ ფიგურეფი ნამუეფიშ სიმაღალა 80 სმ-შახ დო სიგჷნძა 1 მ-შახ რენ. სტატუეტის შილებე შხვადოშხვა დოშანაფა უღჷდანი — საკულტეშე დეკორაციულშახ. ასეშო სტატუეტეფი ფართოთ გჷმირინუაფჷნა მუჭოთ ოჩუქებელი ფიგურეფი, ოთახიშ ოსქვამაფალეფი, ბაღანეფიშ ოლაფინიეფი დო პრემიაშ ლაურეატეფიშ ჯილდოეფო .

## ფართოთ გჷმორინაფონი სტატუეტი
;საკულტე
* პალეოლითური ვენერეფი
;ოტაბაკე ლაჸაფეფი
* ჭარდაკი
;ოლაჸაფეეფი
* ჯარიშკოჩი
* მატრიოშკა
;პრემიეფი
* ოსკარი (პრემია)
* ნიკა (კინოპრემია)
;შხვა
* ექსტაზიშ შური — Rolls-Royce-შ მარკაშ ავტომანქანაშ სალონიშ ოსქვამებელი
* შკვითი მუნჭყვი
* ნეცკე


ფაილი:Venus von Willendorf 01.jpg|ვენერა ვილენდორფალი, ნამუთ კეთებული რე დოხოლაფირო ჯვ. წ. 22-24 ვითოშწანურაშ კინოხ
File:Tanagra4.JPG|ელინიზმიშ ეპოქაშ ტანაგრული სტატუეტეფი 
ფაილი:Alexander Selkirk.JPG|სტატუეტი, ნამუთ გჷმოხანტუნს ალექსანდრე სელკირკის
ფაილი:JomonStatue.JPG|სტატუეტი დოგუ (ტოკიოშ ერუანული მუზეუმი)
ფაილი:Three wise monkeys figure.JPG|სუმი ქია
ფაილი:Mammoth ivory netsuke buddha.JPG | ნეცკე, ნამუთ გჷმოხანტუნს ჰოტეის, მუნჭყვიშ ყვილი, თეხანური ნახანდი
ფაილი:Snake goddess pushkin.jpg|ოსურღორონთი გვერეფით, ვოტიური სტატუეტი, კრეტა, ჯვ. წ. 1600 წ.
Image:Brighella_-_commedia_dell'arte.JPG|ბრიგელა, XVIII ოშწანურაშ სტატუეტი
ფაილი:Knight crop.JPG|სტატუეტი აიარეფი


კატეგორია:არქეოლოგიური არტეფაქტეფი
კატეგორია:არქეოლოგიური არტეფაქტეფი ტიპიშ მეჯინათ
კატეგორია:ნაწახნაკაშ გვარობეფი
ლერსი

**ლერსი** — რიტმულო დო ინტონაციურო მენწყილი რაგადუა, ნამუთ ნინაშ პროსოდიული ორთაშ ომანგეთ გოთანჯილი ლერსმენწყუალაშ კანონეფს გერსხჷ (ნარჩა – ანტიკურ ლერსის; ბაითი – არაბულ-სპარსულს; კვალიტატუროს – ტაეპი წოროყუბერამი) ლერსი შილებე ორდას რითმამი, ურითმე (ჩე ლერსი), დუდიშული.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლერსი 

კატეგორია:ლიტერატურა
კატეგორია:პოეზია
პოეზია

[მინი|[ჰომეროსი, ართ-ართი პირველი ევროპალი პოეტი]]
[მინი|[არისტოტელე]]
**პოეზია** (ბერძნ.: ποίησις „გჷთმუოჭყანქ“) — ხელუანობაშ უჯვეშაში ფორმა, ნამუსჷთ ნინა გჷმირინუაფუ თიში ესთეტიკური მუშობურობეფიშ გეშა, თიშ შანულობაწკჷმა ართო (ვარ-და მანგიორო). თიში გოთანჯუაშ ართ-ართი არძაშე ორდოიანი ცადება არისტოტელეშით მითმიკვირუანს ზიტყვაშ გიმორინაფაშე რიტორიკას, დრამას, ბირას დო კომედიას.

## ლიტერატურა
* Haiku moment: an anthology of contemporary North American haiku. Charles E. Tuttle Co. p. xiii.Ross, Bruce, ed. (1993).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ელექტრონული პოეტური ტექსტეფი 
* ამერიკალ პოეტეფიშ აკადემია
* კანადარ პოეტეფიშ ასოციაცია 
* ამერიკული პოეზიაშ ჟურნალი
* პოეტური რკვიებეფიშ ცენტრი საფრანგეთის
* ფრანგული პოეზიაშ ანთოლოგია 

## სქოლიო

კატეგორია:პოეზია
კატეგორია:ლიტერატურა
ბიუსტი

**ბიუსტი** (ფრანგ. buste < ლათ. bustum - კრემაციაშ აბანი, საფულაშ ძეგლი), ადამიერიშ გჷმოხანტუალა კიდირშახ (უმენტაში პორტრეტული) უკული ნაწახნაკას. საბოლოათ გჷმოქიმინელი სახე მიღჷ ჯვეშ რომს, სოდე ბიუსტის გიოდგუმალი გუკეთეს. უკული ფართოთ მადჷ ეჸონუაშ ეპოქას დო გევენჯი პერიოდის. პორტრეტულ ბიუსტის აკეთენდეს: ბჟადალ ევროპას — დონატელო, დეზიდერიო დო ზეტინიანო, მინო დო ფიეზოლე, ფრანჩესკო ლაურანა, ჯან ლორენცო ბერნინი, ჟან ანტუან ჰუდონი, ფრანსუა ოგიუსტ რენე როდენი, შ. დესპიო დო შხვა. რუსეთის — ფედოტ  შუბინი, სამუელ გალბერგი, ვერა მუხინა დო შხვა, საქორთუოს — იაკობ ნიკოლაძე, ნიკოლოზ კანდელაკი, ნ. წერეთელი დო შხვა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ნაწახნაკაშ გვარობეფი
სერგეი ესენინი

**სერგეი ალექსანდრეშ სქი ესენინი** (რუს. Сергей Александрович Есенин; დ. 3 გჷმათუთა [ჯვ. სტ. 21 ეკენია], 1895, კონსტანტინოვო, რიაზანიშ მაზრა, რიაზანიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 28 ქირსეთუთა, 1925, ლენინგრადი, სსრრ) — რუსი პოეტი დო ჭარუ.

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კლავდიუსი

**კლავდიუსი**, ედომუშამი ჯოხო **ტიბერიუს კლავდიუს კეისარი ავგუსტუს გერმანიკუსი** (; დ. 1 მარაშინათუთა, ჯვ. წ. 10 — ღ. 13 გჷმათუთა, 54) — რომიშ იმპერატორი 41-54 წანეფს იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტიაშე. ნერონ კლავდიუს დრუზუსიშ დო ანტონია უკულაშიშ ქომოლსქუა. დებადჷ ლუგდუნუმს, გალიას, დო რდჷ იტალიაშ გალე დჷნაბადი პირველი რომაალი იმპერატორი. თიშ გეშა, ნამჷ-და თინა ქულა დო ახალნორდალას გინოღალირი ლახარაშ გეშა ჭიჭე ჸუნგათ რდჷ, თიშ ფანიაქ ქენკიჩჷ კლავდიუსი დო ოჯარალე რინაშე ჩეთხინუ, ნამუქთ 37 წანაშახ გეგჷნძორჷ, მუჟამსთ კლავდიუსიქ მუშ ჯიმასქუაწკჷმა, კალიგულაწკჷმა ართო, კონსულო გჷნირთჷნ.

კლავდიუსიშ უჭყანობაქ, ორჩანიეთ, მუში დორხველი დო ხოლო ანდა წუმორჩქინელიშ თელარა ირსხჷ ტიბერიუსიშ დო კალიგულაშ მართუალაშ პერიოდის მანჯაფილი წიმინდუეფიშის, თიშ გეშა, ნამჷ-და პოტენციურ ნტერეფს თინა სერიოზულ ოშქურანჯობათ ვემიოჩქუდეს. კალიგულაშ ჸვილუაშ უკული, კლავდიუსი პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ იმპერატორო გეგმაცხადჷ. თე მომენტიშო, თინა მუშ ფანიას ეკონია ქომოლკოჩი რდჷ.

## წიმოხონეფი



## რესურსეფი ინტერნეტის

;ანტიკური წყუეფი:
* სვეტონიუსი
** ვითოჟირი კეისარიშ რინა — კლავდიუსი
* ტაციტუსი
** ტაციტუსი კლავდიუსიშ მართუალაშ მაჟირა ნორთიშ გეშა, ანალეფი, წინგი 11
** ტაციტუსი კლავდიუსიშ ეკონია წანეფიშ გეშა, ანალეფი, წინგი 12
* დიონ კასიუსი
** დიონ კასიუსი კლავდიუსიშ მართუალაშ გეშა, ნორთი I
** დიონ კასიუსი კლავდიუსიშ მართუალაშ გეშა, ნორთი II
* იოსებ ფლავიუსი
** იოსებ ფლავიუსიშ ნახანდეფი
* სენეკა
** The Apocolocyntosis of the Divine Claudius
* კლავდიუსი
** კლავდიუსიშ ნაჭარა ალექსანდრიალეფშოთ
** ლიონიშ ფილა
*** ლიონიშ ფილაშ პირველი ნორთი
*** ლიონიშ ფილაშ მაჟირა ნორთი
*** ლიონიშ ფილაშ ტაციტუსიშური ვერსია
** ტრენტიშ მახორობაშ ნებეფიშ დჷმამტკიცაფალი ედიქტი. ედომშამი ლათინური ტექსტი ქოძირით ათაქ.

;თეხანური ბიოგრაფიეფი:
* ბიოგრაფია De Imperatoribus Romanis-დან 
* კლავდიუსის გვერდი
* Claudius I at BBC-ის ისტორია

## სქოლიო

 
 

 
 

 
 

 
 

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1 მარაშინათუთა
კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 10
კატეგორია:ჭარალუაშ გჷმაჭყაფალეფი
კატეგორია:რომიშ გოღორონთაფილი იმპერატორეფი
კატეგორია:ავგუსტუსიშ მავზოლეუმს ნთხორილეფი
კალიგულა

**კალიგულა**, ნანდული ჯოხო — **გაიუს იულიუს კეისარი ავგუსტუს გერმანიკუსი** (GAIVS IVLIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS; დ. 31 მარაშინათუთა, 12 – ღ. 24 ღურთუთა, 41) — რომიშ 3-ა იმპერატორი 37-41 წანეფს. **გაიუს იულიუს კეისარ გერმანიკუსიშ** ჯოხოთ ბადებული კალიგულა მამართალეფიშ თი ფანიას ორხველუდჷ, ნამუსჷთ ასე იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტიაშ ჯოხოთ მიშინუანა. თიში ბიოლოგიური მუმა რდჷ გერმანიკუსი, მარა თინა ბაბუშ ჯიმაქ, ტიბერიუსიქ ისქუალუ. მეტჯოხო „კალიგულა“ (შანენს „ჯარიშკოჩიშ ჩექმას“. ზიტყვა მოურს *კალიგაშე*, ოურდუმე ჩექმაშე) მუმალ იმპერატორს მუამუშიშ ჯარიშკოჩეფქ გიოდვეს, მუჟანსჷთ თინა გერმანიას მონწყილ კამპანიაშა წორო მეჸუნდჷნ.

მუჟანსჷთ გერმანიკუსიქ 19 წანას ანტიოქიას დოღურჷნ, თიშ ალმასქუქ, აგრიპინა უნჩაშიქ, ამშვ სქუაწკჷმა ართო რომშა მიდართჷ, სოდე თიქ ტიბერიუსის სააწმარენჯოთ ქეგუდირთ დო ინტრიგეფიშ რვილშა იჸუ მიშასხუნილქ. კონფლიქტიქ საბოლათ აგრპინაშ ფანიაშ მოჯალაგუათ გეთჷ. კალიგულა აკა ქომოლკოჩიქ გეგნოსქიდჷ. ოღურალე ინტრიგეფშე დუდაღებულქ 31 წანას ოჸია უგამჷ მეჭანაფას ქოკათაფუდკო იმპერატორს კოკი კაპრის, სოდე ტიბერიუსიქ ხუთი წანაშ კინოხ გინიხორჷნ. 37 წანას, ტიბერიუსიშ ღურაშ უკული, საიმპერატორე ხვისტაშა კალიგულაქ გეშართჷ.

41 წანაშ დაჭყაფუს, კალიგულა პრეტორიანალეფიშ გვარდიის ოფიცერეფიშ, სენატორეფიშ დო დოხორეშ კარიშ მოხელეეფიშით მონწყილ აკორაგადაფაშ შედეგო დოჸვილეს. აკორაგადაფილეფქ უშედეგეთ ეცადეს შანსიშ გჷორინაფა რესპუბლიკაშ კინე აკანწყუალო. კალიგულაშ ჸვილუაშ დღაშე პრეტორიანალეფქ თე ეკონიაშ ბიძია, კლავდიუსი, ახალ იმპერატორო გეგმაცხადეს.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:დაშ მაჸვილარეფი
კატეგორია:პრეტორიანალეფიშით ჸვილირი რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ავგუსტუსიშ მავზოლეუმს ნთხორილეფი
კატეგორია:რომიშ ჸვილირი მონარქეფი
იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტია

**იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტია** — პირველი საიმპერატორე დინასტია ჯვეშ რომს, ნამუეფჷთ იმპერიას მართუნდჷ ჯვ. წ. 27 წანაშე 68 წანაშახ, აკმოდირთუდჷ მუსხირენ რომაულ გვარშე, ნამუეფშე შანულამი რდჷ კლავდიუსეფიშ პარტიციანული გვარშე.

*
კატეგორია:რომიშ იმპერია
კატეგორია:მამართალეფიშ ერკებული
კატეგორია:იტალიაშ მამართალეფიშ ერკებული
კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფიშ დინასტიეფი
კოსტა-რიკაშ კანტონეფი

გიმე მოჩამილი რე **[[კოსტა-რიკა]]შ** კანტონეფი დო კაბეტი ნოღეფი.

კანტონი () კოსტა-რიკაშ მაჟირა დონეშ ადმინისტრაციული დჷნართი რე. ქიანაშ 7 პროვინცია 81 კანტონო ირთუ, ნამუეფჷთ უკული მუშ ჸურე რაიონეფო რე დორთილი. 

კანტონეფიშ უნიკალური მახასიათაფალი თინა რე, ნამჷ-და თინეფი კოსტა-რიკაშ თიჯგურა ადმინისტრაციული დჷნართეფი რე, ნამუეფსჷთ მუნიციპალიტეტიშ სახეშ აბანონობური მართუალა ჸუნს (შხვა დჷნართეფს თენა ვაუღჷნა). ირ მუნიციპალიტეტშ ჸუნს მერი (*alcalde*) დო მუზმარენ წჷმმარინალობა. თინეფშე ირი მუნიცილაპალური გიშაგორუეფით გიშეგორუაფუ. 

## რუკა
კაბეტი ნოღეფიშ ერკებული

ლეგენდა:


კოსტა-რიკა
კვებეკი (ნოღა)

**კვებეკი** (; ) — ნოღა კანადას. კვებეკიშ პროვინციაშ ნანანოღა. პროვინციას მაჟირა უკაბეტაში ნოღა რე მონრეალიშ უკული, ნამუთ იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალშე 233 კმ-იშ მეძენას. ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ სენტ-ლოურენსიშ პიჯის. ჯოხო *კვებეკი* აბანობური ინდიალეფიშ ნინაშა შანენს „სოდე წყარმალუ იინწრებუნ“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:კვებეკი
კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
მონრეალი

**მონრეალი** (; ) — არძაშე მიარეკათამი მუნიციპალიტეტი კანადაშ კვებეკიშ პროვინციას დო მაჟირა არძაშე მიარეკათამი ნოღა ედომუშამ კანადას. მერჩქინელი რე, ნამჷ-და ართ ბორჯის *ვილ-მარიშ* ჯოხოთ ( — მარიშ ნოღა) ჩინებული ნოღაშ ასეიანი ჯოხო მონ-რუაიალიშ გვალაშე მოურს, მარა, თეშ გეშა ართამი არზი ვა რე. ნოღას უღჷ ოთხ-სეზონამი კონტინენტური კლიმატი, ტიბუ-ჩხე ზარხულით დო რგილი, თირამი ზოთონჯით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official portal of Montreal 
* Official Tourism Montreal Website 

## სქოლიო


კატეგორია:კვებეკი
კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი
ლუსიენ ფევრი

**ლუსიენ პოლ ვიქტორ ფევრი** (ფრანგ. Lucien Paul Victor Febvre; დ. 22 კვირკვე, 1878, ნანსი, საფრანგეთი — ღ. 11 ეკენია, 1956, სენტ-ამური, საფრანგეთი) — ფრანგი ისტორიკოსი, ისტორიაშ ანალეფიშ სკოლაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო ლიდერი წჷმმარინაფალი, ანატოლ დე მონზიწკჷმა ართო ფრანგული ენციკლოპედიაშ რედაქტორი.

დებადჷ ნანსის, ოორუე-ბჟაეიოლი საფრანგეთის. ფილოლოგი მუმაშ გოლინათ, ბაღანობაშე დეინტერესჷ ანტიკური ტექსტეფით დო ნინეფით. ლუსიენ ფევრი გურაფულენდჷ ისტორიას დო გეოგრაფიას პარიზის უმაღალაში ნორმალური სკოლას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მაგურაფალო ართ-ართ პროვინციულ ლიცეუმს. 1914-1918 წანეფს მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. 1919 წანას ფევრიქ მუშობა ქიდიჭყჷ სტრასბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ გეჩინებაფუ მარკ ბლოკი, ნამუწკჷმა ართო დარსხუ ანალეფიშ სკოლა, ნამუშ თარი ღანკი სოციალური ისტორიაშ რკვიება რდჷ. 1929 წანას ფევრიქ დო ბლოკიქ დარსხუეს ჟურნალი ანალეფი, ნამუსჷთ უღუდჷ კაბეტი შანულობა ანალეფიშ სკოლაშ გოვითარაფაშო. ჟურნალი დუდშე სტრასბურგის გიშმეშჷ, უკულ პარიზიშა გინილჷ.

ლუსიენ ფევრიშ ართ-ართი მაართა შანულომი ნახანდი ორხველუდჷ ფილიპე II-ს დო ფრანშ-კონტეს. ფევრი ჸათე წინგის დეტალურო ეთმოჭარუნს საფრანგეთიშ ართ-ართი რეგიონიშ მახორუეფს დო ჸეთი ნეგატიურ გოლინას, ნამუთ უღუდჷ საფრანგეთიშ ცენტრალური ხეშულობას ჸათე რეგიონიშა. ფევრიშ ჸათე მონუმენტური ნახანდიქ გინირთჷ პარადიგმათ ანალეფიშ სკოლაშო.

ლუსიენ ფევრი კრიტიკულო უჯინედჷ თეოლოგიას. ფევრიშ არზით რელიგია დო ჯვეშობურო არზუანობა პრაქტიკული ვარე დო თიქ ოკო დითირას. ჸათეშ გეშათ, ფევრი ანტკიცენდჷ ნამდა ოხვილური რდჷ კათეფიშ გონათაფა. 

1930-იან წანეფიშე ფევრი მუშენდჷ კოლეჟ დე ფრანსის.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *ფილიპე II  დო ფრანშ-კონტე: პოლიტიკური, რელიგიური დო სოციალური ისტორია* (1911)
* *ნაჭაერეფი დო დოკუმენტეფი რეფორმაციაშ დო ინკვიზიციაშ გეშა ფრანშ-კონტეს* (1911)
* *ფრანშ-კონტეშ ისტორია* (1912)
* *დიადიხა დო ადამიერიშ ევოლუცია* (1922)
* *ჸვაიჭარა: მარტინ ლუთერი* (1928)
* *ცივილიზაცია: ზიტყვაშ ევოლუცია დო იდეეფიშ ბუნა* (1930)
* *რაინი: ისტორიაშ დო ეკონომიკაშ პრობლემეფი* (1935)
* *ურწუმობაშ პრობლემა XVI ოშწანურას. რაბლეშ რელიგია* (1942)
* *XVI ოშწანურაშ რელიგიაშ გეშა* (1957)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსეფი
შერბრუკი

**შერბრუკი** () — ნოღა კანადას. ნოღა იდვალუაფუ კვებეკიშ პროვინციაშ, ესტრიშ რეგიონს. 2006 წანაშ მუნჩემეფით, ნოღას ოხორანს 172,950 ადამიერი, ნოღას 19-ა აბანი უკებჷ მახორობაშ მეჯინათ კანადას, შერბრუკიშ აგლომერაციას ოხორანს 227,398 ადამიერი. ნოღაშ მახორობაშ ოშქაშე მეჭედალა კმ²-ის აკმადგინანს 489.4 ადამიერს. შერბრუკიშ ფართობი აკმადგინანს 366,00 კმ²-ს. მახორობაშ უმენტაშობა რე კანადარეფი, ფრანგეფი დო ირლანდიარეფი. შერბრუკი რე ფრანგულნინამი ნოღა. გოხოლუას იდვალუაფუ შერბრუკიშ აეროპორტი, ნოღა ოავტომობილე რზეფით არსხუაფუ პროვინციაშ ადმინისტრაციულ ცენტრ კვებეკის. ნოღას რე ანდა ისტორიული ნოდგჷმეფი დო ოხვამეეფი.

## კლიმატი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Sherbrooke website 
*  La Tribune 
* **(ინგლისური)** The Record - English language daily newspaper
* **(ინგლისური)** The Townships Outlet - English language bi-monthly newspaper) 
* Wascana Park

## სქოლიო


კატეგორია:კვებეკი
კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
ვანკუვერი

**ვანკუვერი** () — ნოღა კანადაშ ბჟადალ წყარპიჯის, ბრიტანეთის კოლუმბიაშ უშხუაში ნოღა, სიკაბეტათ მასუმა ნოღა ქიანას (ტორონტოშ დო მონრეალიშ უკული). 2010 წანას, ვანკუვერს იმანჯჷ XXI ზოთონჯიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს. ნოღას ოხორანს 662,248 ადამიერი (2021), მარა კაბეტ ვანკუვერს (Greater Vancouver), 20 გალეგანობაშამო, ოხორანს 2,642,825 ადამიერი.

## ლიტერატურა
*
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official website 
* Travel and Tourism Information  – ტურიზმი ვანკუვერში
*


კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბია
კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
კატეგორია:ზოთონჯიშ ოლიმპიური ლააფეფიშ მენძელი ნოღეფი
აგუასკალიენტესიშ შტატი

**აგუასკალიენტესი** (; ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — **დუდიშული დო სუვერენული შტატი აგუასკალიენტესი** ()) — შტატი მექსიკას. იდვალაუფუ ქიანაშ ცენტრალურ ნორთუის, მეხიკოშე მოჩილათირი რე 480 კმ-ით. შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი აგუასკალიენტესი. შტატიქ დირსხჷ 1857 წანას საკატეკასიშ შტატიშე გიშართუალაშ შედეგო.

შტატის უხურგანს:

* ბჟადალშე დო ოორუეშე: საკატეკასიშ შტატი.
* ბჟაეიოლშე დო ობჟათეშე: ხალისკოშ შტატი.

## ეტიმო0ლოგია
ჯოხო *აგუასკალიენტესი* მოურს ჟირ ესპანურ ზიტყვაშე „aguas“ დო „calientes“, ნამუთ თანგუათ შანენს „ჩხე წყარეფს“. 1575 წანას თაურეშე გიადჷ ჯოხოქ ნოღას აგუასკალიენტესი, ნამუთ უკული ედომუშამ შტატიშ ჯოხოთ გჷნირთუ, სოდე ანდა ჩხე წყარიშ წყუ რდჷ.

## მახაორობა
* 1879 — 140 430 ადამიერი, უმენტაშო აცტეკეფი.
* 1968 — 316 000 ადამიერი
* 2000 — 943 500 ადამიერი
* 2015 — 1,312,544
* 2020 — 1 425 607 ადამიერი

შტატიშ უკაბეტაში ნოღა რე აგუასკალიენტესი. შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 11 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*Aravelaguascalientes.com: Aguascalientes tourism website
*Flickr: photo set of the City of Aguascalientes — *in Aguascalientes state*.
*Fotos y Mensajes de Aguascalientes 

## სქოლიო

კატეგორია:მექსიკაშ შტატეფი
ბარბარა ტაკმანი

**ბარბარა ვერტჰაიმ ტაკმანი** (ინგლ. Barbara Wertheim Tuchman; დ. 30 ღურთუთა, 1912, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 6 ფურთუთა, 1989, გრინვიჩი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ისტორიკოსი დო ჟურნალისტი. შინელი რე წინგეფით: *[[მარაშინათუთაშ ანჯარეფი]]* (1962) დო *[[სტილუელი დო ამერიკაშ ჩინური გუნამორსა, 1911–45]]* (1971). ჸათე ნახანდეფიშ გეშა ჟირშა მიპალუ პულიცერიშ პრემია 1963 დო 1972 წანეფს.

დებადჷ ამერიკალი ბანკირიშ მორის ვერტჰაიმიშ დო თიში ალმასქუშ ალმა მორგენტაუშ ფანიას. გურაფულენდჷ ისტორიას დო ლიტერატურას რედკლიფიშ კოლეჯის, ნამუთ გათუ 1933 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ბარბარა ტაკმანი მუშენდჷ ჟურნალისტო. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ ოურდუმე ინფორმაციეფიშ ოფისის.

ბარბარა ტაკმანის პოპულარობა მოუღჷ წინგიქ *მარაშინათუთაშ ანჯარეფი*, ნამუქჷთ 1962 წანას გიშართჷ. წინგის ეჭარილი რე მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ორდოიანი პერიოდი. ტაკმანიშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშანალი რე: *თინგალი ყორში: მოსოფელიშ პორტრეტი ლჷმაშ დოჭყაფაშა, 1890–1914* (1966), *სტილუელი დო ამერიკაშ ჩინური გუნამორსა, 1911–45* (1971), *ნაჭარეფი ჩინეთიშე (1972), 
*შორიში სარკე: უბადო მავითაანთხა ოშწანურა* (1978)

პულიცერიშ პრემიაშ მოხ ტაკმანი რდჷ [[სენტ-ლუისიშ ლიტერატურული პრემია]]შ დო [[ერუანული წინგიშ პრემია]]შ ლაურეატი. 1979 წანას ტაკმანიქ გიშაგორილქ იჸუ [[ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო ლიტერატურაშ აკადემია]]შ მაართა ოსური პრეზიდენტო. ბარბარა ტაკმანი ლექციეფს კითხულენდჷ [[ჰარვარდიშ უნივერსიტეტი]]ს დო [[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი]]ს.

==გიშნაგორა ნახანდეფი==
* *დინაფილი ბრიტანული პოლიტიკა: ბრიტანეთი დო ესპანეთი 1700 წანაშე* (1938)
* *ბიბლია დო ყამა: ბრიტანეთი დო პალესტინა ბრონზეშ ეპოქაშე ბალფურიშა* (1956)
* *ციმერმანიშ ტელეგრამა: ამერიკა მიშმურს ლჷმაშა, 1917 - 1918* (1958)
* *მარაშინათუთაშ ანჯარეფი* (1962)
* *თინგალი ყორში: მოსოფელიშ პორტრეტი ლჷმაშ დოჭყაფაშა, 1890–1914 (1966)
* *სტილუელი დო ამერიკაშ ჩინური გუნამორსა, 1911–45* (1971)
* *ნაჭარეფი ჩინეთიშე* (1972)
* *შორიში სარკე: უბადო მავითაანთხა ოშწანურა* (1978)
* *ისტორიაშ პრაქტიკა*: გიშნაგორა ესეეფი* (1981)
* *სიშერაშ მარში: ტროაშე ვიეტნამშა* (1984)
* *მაართა სალუტი: ამერიკაშ რევოლუცია'' (1988)

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჟურნალისტეფი
საქორთუოშ სახენწჷფო უშქურანჯალაშ ნინალა

მინი|
**საქორთუოშ სახენწჷფო უშქურანჯალაშ ნინალა** — საქორთუოშ თარობიშ წესა. დირსხუ 2015 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:საქორთუოშ ომინისტრეეფი
ედმუნდ ბერკი

**ედმუნდ ბერკი** (ინგლ. Edmund Burke; დ. 12 ღურთუთა, 1729, დუბლინი, ირლანდიაშ ომაფე — ღ. 9 კვირკვე, 1797, ბეკონსფილდი, ინგლისი) — ანგლო-ირლანდიარი პოლიტიკოსი, ეკონომისტი დო ფილოსოფოსი, 1766-1794 წანეფს ბრიტანეთიშ პარლამენტიშ მაკათური, 1783-1785 წანეფს გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ ლექტორი.

ამერიკას, ედმუნდ ბერკი მერჩქინელი რე კონსერვატიზმიშ ართ-ართ დუმარსხუაფალ ფილოსოფოსო. ბერკიშ არზუანობას აფასენა დო პოზიტიურო უჯინენა ლიბერალეფი ხოლო. ბერკი კაბეტი შანულობას არძენდჷ რელიგიური ინსტიტუტეფს დო თინეფს მითმირჩქინანდჷ სახენწჷფო ჯგირობუაშ დო მორალური სტაბილურობაშ ართ-ართი ფუნდამენტო.

ბერკი აკრიტიკენდჷ ბრიტანეთიშ თარობაშ პოლიტიკას ამერიკული კოლონიეფიშ მეხ დო ალურდჷ კოლონიეფიშ ნებეფიშ აღიარაფას, მარა კოლონიეფიშ ზოხორინელობაშ პროპონენტი ვარდჷ. ბერკი ალურდჷ კათოლიკური ემანსიპაციას, უორენ ჰასტინგსიშ იმპიჩმენტის ბჟაეიოლი ინდოეთიშ კომპანიაშე, ოპონირენდჷ საფრანგეთიშ რევოლუციას. ბერკიშ არზით რევოლუცია გილმალუანდჷ ჯარალუას დო სახენწჷფოშ ტრადიციული ინსტიტუტეფს.

ედმუნდ ბერკიქ დებადჷ დუბლინს, ანგლო-ირლანდიარეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ბალიტორიშ სკოლას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ტრინიტი-კოლეჯის.

თეხანური ისტორიკოსეფი ბერკის მითმირჩქინანა ლიბერალ-კონსერვატორო დო ბრიტანული კონსერვატორიზმიშ მუმათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ედმუნდ ბერკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ედმუნდ ბერკი სტენფორდიშ ფილოსოფიური ენციკლოპედიას
* ბერკიშ ნახანდეფი დუდიშალაშ ონლაინ-ბიბლიოთეკას
* 
* ბერკიშ ნახანდეფი LibriVox-ის (აუდიოწინგეფიშ ოჯარალე დომეინი)
* 

კატეგორია:ბრიტანალი ეკონომისტეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ბრიტანალი პოლიტიკოსეფი
ჰუგო გროციუსი

**ჰუგო გროციუსი** (ნიდ. Hugo de Groot, ლათ. Hugo Grotius; დ. 10 პირელი, 1583, დელფტი, ჰოლანდია, ჰოლანდიაშ რესპუბლიკა — ღ. 28 მარაშინათუთა, 1645, როსტოკი, შვედეთიშ პომერანია) — ნიდერლანდარი ჰუმანისტი, დიპლომატი, იურისტი, თეოლოგი, პოლიტიკოსი, პოეტი დო დრამატურგი.

გროციუსიქ, XVI-XVII ოშწანურეფს დიდი გოლინა იღვენუ ფილოსოფიური არზუანობაშა, პოლიტიკური თეორიაშა დო იურისპრუდენციაშა. გროციუსიშ ნახანდეფქ მიშეღჷ დიდი თია საირქიანო სამართალიშ გოვითარაფაშა. ჸათე ნახანდეფიშე გიშაკერზაფილო ეიოშანალი რე: *"თინჩალაშ დო ლჷმაშ კანონეფიშ გეშა"* დო *"დუდიშული ზუღეფი"*. ჰუგო გროციუსის ფშხირას მიშინუანა მუჭოთ საირქიანო სამართალიშ მუმას.

დებადჷ ჰოლანდიაშ ნოღა დელფტის. გურაფულენდჷ ლეიდენიშ უნივერსიტეტის. ართი პერიოდის ლუვესტეინიშ ჯიხას ხედჷ, სოვრეშეთ ინტუ დო უკულ საფრანგეთიშა მიდართჷ. გროციუსიშ ნახანდეფიშ უმენტაშობაქ საფრანგეთის იჭარჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰუგო გროციუსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი თეოლოგეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი იურისტეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი პოეტეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი დრამატურგეფი
ვერა რუბინი

**ვერა ფლორენს კუპერ რუბინი** (ინგლ. Vera Florence Cooper Rubin; დ. 23 კვირკვე, 1928, ფილადელფია, პენსილვანია, ააშ — ღ. 25 ქირსეთუთა, 2016, პრინსტონი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი. გალაქტიკეფიშ როტაციაშ გორდაშ რკვიებეფიშ შედეგო, წჷმარინუ თიში ნტკიცება ნამდა არსებენს რუმე მატერია. უკულიანი პერიოდეფს რუბინიშ რკვიებეფქ დედასურჷ.

დებადჷ ფილადელფიას. გურაფულენდჷ ასტრონომიას ვასარიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კორნელიშ უნივერსიტეტის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ ჯორჯტაუნიშ უნივერსიტეტის. რუბინი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1993 წანას მიპალუ მენცარობაშ ერუანული მენდალი, 1996 წანას ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალი,   2003 წანას ბრიუსიშ მენდალი. 1981 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* SciShow about Vera Rubin
* Discover Magazine interview (2002)
* Telling Stories about the Universe (2003 lecture) 
* Neta A. Bahcall, "Vera C. Rubin", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2021)

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
კატეგორია:ამერიკალი ოსური ასტრონომეფი
კატეგორია:ურია ოსური მენცარეფი
კატეგორია:ურია ასტრონომეფი
კატეგორია:რუმე მატერია
კატეგორია:ამერიკალი ასტროფიზიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ოსური ასტროფიზიკოსეფი
კატეგორია:ოსური ასტრონომეფი
კატეგორია:ოსური ასტროფიზიკოსეფი
ტურეტიშ სინდრომი

**ტურეტიშ სინდრომი** თაშნეშე **ჟილ დე ლა ტურეტიშ სინდრომი** — ქრონიკული ლახარა, ნამუთ იხასიათებუ მოტორული დო ვოკალური ტიკეფით. ლახარას იროიანი ხასიათი უღჷ დო ძალამ ოშა-გოშა რე მუნაჩემეფი ედომუშამი გათელებაშ გეშა, მარა შხირას, ჭკვერობას სიმპტომეფი ირკენს.

ლახარას ფრანგი ნევროლოგშ ჟილ დე ლა ტურეტიშ ჯოხოქ გიადჷა, ნამუქჷთ XIX ოშწანურაშ ბოლოს პირველო ეჭარჷ დო დახასიათჷ, მუჭოთ სამედიცინე დგომარობა.

## გჷმმაჭანაფალი ბაძაძეფი
სინდრომიშ ოსხირი ნეირობიოლოგიური ხასიათიშ რე. გჷთმარკვიალეფიშ მეჯინათ, მიოხვენი თირუეფი რე დუდიშ ტვინიშ გეჸვენჯ სტრუქტურეფს: ნუშიშობური გვირზილი, ორტყაფუშ გიროხილი, ბაზალური განგლიეფი დო ჸვაშ წილეფი.

ართი ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, ათე თირუეფიშ ოსხირი რე ცენტრალური ნერვული სისტემაშ ნეიროტრანსმიტერული აგენტეფიშ, გიშაკერზაფილო დოფამინიშ თირუაშ აკორცუაფა.

რე სინდრომიშ გენეტიკური ბაძაძეფიშ ჰიპოთეზათ. ფანიური ისტორიეფიშ ანალიზიშ ოსხირშა, რე უზური ლახარაშ აუტოსომურ-დომინანტური რზათ გინოჩამა შგეშა. მარა თე ჰიპოთეზა დანტკიცაფილი ვა რე. 

ჟილ დე ლა ტურეტიშ მოღვენი პიჯეფიშ მოჯგურეეფს შილებე აღვენუან მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი, აჩემებული ნევროზი დო პანიკური აკორცუეფი.

## დჷმახასიათაფალი შანეფი

ჟილ დე ლა ტურეტიშ სინდრომიშ მოღვენეფი რენა აკოფარჩხილეფი, იმპულსურეფი, ძალამი მოგინუეფი დო ემოციურეფი სტრესიშოთ. 
თინეფს უღჷნა პრობლემეფი ძირაფა-ოფირჩა ფუნქციეფიშ მოწიფუას დო წუწელი მოტორული ქიმინუეფიშ რსულებას. თაშNეშე ახასიათენა ლექინი დო კომპლექსური მოტორული დო ვოკალური ტიკეფი. თინეფს შქას:
* ექოლალია – შხვაში ზიტყვეფიშ დო ხონარეფიშ იმიტაცია, გომაჟირაფა — 20-45% 
* ექოპრაქსია — შხვეფიშ ყარაფეფიშ გომაჟირაფა დო იმიტაცია — 10-35%
* პალილალია — ზიტყვაშ ბოლო ასოეფიშ ვარ-და ზიტყვასქვილეფიშ ბოლო ზიტყვაშ გომაჟირაფა — 10%
* კოპროლალია — უხამსი სიტყვების და ფრაზების უნებლიე წამოძახილი — 8-25%
* კოპროპრაქსია — უნებური დირგინაჟესტეფი დო ყარაფეფი — 1-6%

## სქილადა
ჟილ დე ლა ტურეტიშ სინდრომი ქრონიკული ლახარა რე დო თიში რსული სქილადა ასეშო ვა რე მეგორაფილი. თეშ უმკუჯინალო, რე თე სინდრომიშ სქილადაშ ჟირი სტრატეგია: მედიკამენტური დო სოციალურ-ფსიქოლოგიური. სქილადაშ სტრატეგია დოჸუნს ლახარაშ სიმონკას ანუ სიმპტომეფიშ გჷშარჩქინაშ ხარისხშე დო სიუფრაშეშე.

## ლიტერატურა
* გ. ბახტაძე, ა. ქისტაური, გ. ბახტაძე, თერაპიული ლექსიკონი, თბ. 1991
* თ. გაგოშიძე, ბავშვის ფსიქიკური განვითარების დარღვევები, თბ. 2007

კატეგორია:სინდრომეფი
ოურდუმე ხუნტა

**ოურდუმე ხუნტა** — აკოანჯარაფილი ნძალეფიშით სახენწჷფო ხეშუულობაშ ხეშა ეშაჸოთამაშ (ოურდუმე გინორთაფეფიშ) შედეგო მოულირი ოურდუმე მართუალა, ნამუთ ობორჯე თარობაშ ფუნქციას არსულენს დო მეჸუნს კანონმადვალუ, ემაჸონაფალი, სასამარათლო დო მაკონტროლაფარი ორგანოეფიშ საღალობას.

ოურდუმე ხუნტა აჭყანიერენს პოლიტიკური კლიენტელიზმიშ სისტემას დო სოციალურ-პოლიტიკური და ეკონომიკური რეჟიმიშ იროიან ვასტაბილურალაშე მიოწურუანს. ვართფერ კაბეტ ქიანეფს დო გალენური ნძალეფიშ მოხვარაშ, მუჭოთ თენა ჩილეს რდჷნ. ოურდუმე ხუნტაქ შილებე გაჭყას პიჯალეფი ქიანაშ კაპიტალისტური მოდერნიზაციაში. ულირი ოშწანურაშ 80-იან წანეფს ლათინური ამერიკაშ დახე არძა ქიანას დემოკრატიული ყარაფიშ ჟიგაულაშ შედეგო ოურდუმე ხუნტეფქ დემარცხეს.

## უმწუძინუ ოურდუმე ხუნტა
* გენერალეფიშ პუტჩი

## ქიანეფი მიმალი ხუნტათ
* (2021 წანაშე — ასეშა)
* (2021 წანაშე — ასეშა)
* (2021 წანაშე — ასეშა)
* (2021 წანაშე — ასეშა)
* (2022 წანაშე — ასეშა)
* (2023 წანაშე — ასეშა)

კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ბეიკერი (კოკი)

**კოკი ბეიკერი** () — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ვაინკორპორირაფილი ვაორგანიზაფილი უხორუ ტერიტორია რჩქალ ოკიანეს, ნამუთ ქიანაშ დინოხოლენ საქვარეფიშ სამინისტრეს დოჸუნს. ბეიკერი რე ატოლი, ნამუთ ეკვატორიშ გოხოლუას იდვალუაფუ, თე ტერიტორიაშე 3100 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფუ ჰავაიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი ჰონოლულუ. ბეიკერიშ ოორუეშე 68 კილომეტრის რე კოკი ჰოულენდი.

## გეოგრაფია
ბეიკერიშ ფართობი რე 1,64 კმ², წყარპიჯიშ სიგჷნძა — 4800 მეტრი. თე ტერიტორიაშ უმაღალაში ჭურჭული რე 8 მეტრი. თაქ კლიმატი ეკვატორული რე. კოკის ედომუშამ წანაშ გოძვენას ტემპერატურა აკმადგინანს დოხოლაფირო +30°C-ის, ჰეერიშ სილამე პრაქტიკულო 90%-შე მერკე რე დო რკებულენს. რელიეფი დაბალი დო ქვიშამი რე, ჯალეფიშ უმუშო. ოშუმალი წყარი პრაქტიკულო ვა რე. ბეიკერს მაჩენი ჩანარეფშე თარო ეიოშინალი რე ბართვეფი, ჩხოლარეფშე — კოკის ანდა ზურაშ მაფურინჯე ხე.

## ისტორია
ბეიკერს მიოგორუეს 1818 წანას. ააშ-ქ გუანოშ კანონიშ ოსხირით, ნამუქჷთ ქიანას მეღებულქ იჸუ 1856 წანას, კოკის მუში ნებეფი 1857 წანას გჷმაცხადუ. 1886 წანაშე 1934 წანაშახ ბეიკერს უღუდჷ ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორიაშ სტატუსი. ჟირხოლო ქიანა აწარმენდჷ გუანოშ მოპალუას. კოკიშ ათვისებაქ მეჭყორდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშე.

თეხანურ პერიოდის ააშ-ს თაქ უკებჷ მუში გიშაკერზაფილი ეკონომიკური ზონა რადიუსით 200 ოზუღე მილი.

## სქოლიო

კატეგორია:ააშ-იშ კოკეფი
კატეგორია:ააშ-იშ კოკი ტერიტორიეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ კოკეფი
ექტონ-ვეილი

**ექტონ-ვეილი** () — ინდუსტრიული ნოღა კანადაშ ობჟათე ცენტრალურ ნორთის მადვალუ კვებეკიშ პროვინციას. ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 7,605 ადამიერი (2021).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:კვებეკი
კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
ვილფრედო პარეტო

**ვილფრედო ფედერიკო დამასო პარეტო** (იტალ. Vilfredo Federico Damaso Pareto; დ. 15 კვირკვე, 1848, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 19 მარაშინათუთა, 1923, სელინი, შვეიცარია) — იტალიარი ინჟინერი, ეკონომისტი, სოციოლოგი, პოლიტოლოგი დო ფილოსოფოსი.

ეკონომიკას, პარეტოშ რკვიებეფი ორხველუდჷ მუშნალიშ გორთუალას (ინგლ. *Income distribution*) დო ინდივიდუალური ჩევენუაშ (არჩევანი) ანალიზის. პარეტოქ მიშეღჷ დიდი თია მიკროეკონომიკაშ გოვითარაფაშა. მიშეღჷ პარეტოშ ეფექტურობაშ კონცეფცია. პარეტოშ ჯოხონობაშ რე პარეტოშ გორთუალა დო პარეტოშ პრინციპი.

პარეტო გურაფულენდჷ ინჟინერიას ტურინიშ პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1869 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ინჟინერო დიო რკინაშარაშ სახენწჷფო კომპანიას, უკულ კერზო ინდუსტრიას. ეკონომიკათ პარეტოქ გვიანი პერიოდის დეინტერესჷ. რდჷ კლასიკური ლიბერალიზმიშ პროპონენტი. 

პარეტოქ 1886 წანას მუშობა ქიდიჭყჷ ფლორენციაშ უნივერსიტეტის, ეკონომიკაშ დო მენეჯმენტიშ ლექტორო. 1893 წანას ომუშებუშა გინილჷ ლოზანაშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ ღურაშახ მუშენდჷ.

## ინგლისურო თანგილი  პუბლიკაციეფი
* *არზუანობა და ჯარალუა* (1935)
* *სოციოლოგიური ნაჭარეფი* (1966)
* *პოლიტიკური ეკონომიკაშ ოხემანჯღვერე* (1971)
* *დემოკრატიაშ ტრანსფორმაცია* (1984)
* *ელიტეფიშ წჷმოძინა დო დონთხაფა* (1991)
## სტატიეფი
* *საპარლამენტო რეჟიმი იტალიას* (1893)
* *ეკონომიკაშ ახალი თეორიეფი* (1897)
* *იტალიური არზი* (1922)

## ქოძირით თაშნეშე
* ელიტეფიშ თეორია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* პარეტოშ ჟირი უდიდაში იდეა ეკონომიკას

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ეკონომისტეფი
კატეგორია:იტალიარი სოციოლოგეფი
კატეგორია:იტალიარი ინჟინერეფი
კატეგორია:იტალიარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:იტალიარი პოლიტოლოგეფი
ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეატურიპუკაკაპიკიმაუნგაჰორონუკუპოკანუენუაკიტანატაჰუ

**ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეატურიპუკაკაპიკიმაუნგაჰორონუკუპოკანუენუაკიტანატაჰუ** () ვარ-და **ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეაპოკანუენუაკიტანატაჰუ** — ზუგუ ახალ ზელანდიას, ოორუე კოკის, ჰოკს-ბეიშ რეგიონს. სიმაღალა ზუღაშ დონეშწ 305 მეტრიშ აკმადგინანს. თიში ჯოხოდვალა აბანობური მახორობაშით ურთიართობაშ გოლექინაფაშ ღანკით შხირას კუნტას გჷმითქუალუ მუჭოთ **ტაუმატა** ().

## ჯოხოდვალაშ შანულობა
ჯოხო „ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეატურიპუკაკაპიკიმაუნგაჰორონუკუპოკანუენუაკიტანატაჰუ“ ითანგუ გეჸვენჯიშობურო: „კონკი, სოდე ტამატეა, ადამიერი კაბეტი ბირგულეფით, გვალეფს მაცოცუ, დიხეფიშ მაყინტალი, ნამუქჷთ იშარალუ, მეთმიოგანდჷ მუშ ფლეიტას მუში ჸოროფილიშო“. 85 სიმბოლოშ გჷმორინაფათ გინესიშ მოსოფელიშ რეკორდეფიშ წინგიშ მეჯინათ, თინა მოსოფელიშ უგჷნძაში ჯოხოშ მოღვენი აბანი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მოსოფელიშ უგჷნძაში ტოპონიმი - yourDictionary.com-ზე 
* დება არძაშე უგჷნძაში ჯოხოდვალეფიშ გეშა 

კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ გეოგრაფია
კატეგორია:გინესიშ მოსფელიშ რეკორდეფიშ წინგიშ რეკორდსმენეფი
ნიკოლაი ლესკოვი

**ნიკოლაი სემიონიშ სქი ლესკოვი** (რუს. Никола́й Семёнович Леско́в; დ. 16 ფურთუთა [ჯვ.სტ. 4 ფურთუთა], 1831, გოროხოვო, ორიოლიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 5 მელახი [ჯვ.სტ. 21 ფურთუთა], 1895, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი რეალისტი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი. თიში ნაწარმებეფი იხასიათებუ ჭარალუაშ უნიკალური სტილით დო ინოვაციური ექსპერიმენტეფით. ლესკოვიშ რომანეფს დო კუნტა თხობელუეფს ეჭარილი რე თიხანური ბორჯიშ რუსული ჯარალუა. ლესკოვიშ შანულამი ნახანდეფიე ნოველეფი: *[[მცენსკიშ მაზრაშ ლედი მაკბეტი]]* (1865), *[[ოხვამეშ პაპეფი]]* (1872)*[[გაშერებული საქა]]* (1873), თხობელუა *[[თხობელუა ტულარი მეკვარჩხანე ელანიშ დო ფულანდიშ წყირიშ გეშა]]* (1881). შხვა ნაჭარეფიშე ეიოშანალიე: *[[ერჯი (ლესკოვი)|ერჯი]]* (1863), *[[ართი ოსურიშ რინა]]* (1863), *[[სოთინი (რომანი)|სოთინი]]* (1864), *[[კოკარეფი (ლესკოვი)|კოკარეფი]]* (1866), *[[მალჷმარი ოსური]]* (1866), *[[მოზისხარე ლეკურეფი]]* (1870) დო შხვა.

ნიკოლაი ლესკოვიქ დებადჷ ორიოლოშ გუბერნიაშ ოფუტე გოროხოვოს. გურაფულენდჷ ორიოლოშ ლიცეუმს. მუშენდჷ ორიოლოშ სასამართალოს, უკულ კიევშა გინილჷ. 1857 წანას მუშობა ქიდიჭყჷ ვაჭრუაშ კერზო კომპანია *Scott & Wilkins*-ის.

ლესკოვიშ ლიტერატურული კარიერა 1860-იან წანეფიშე იჭყაფჷ. 1862 წანას გიშართჷ ოდებიუტე თხობელუეაქ *"გეწკურილი დაჩხირი*". 1864 წანას ლესკოვიქ გჷმაბჟინუ რომანი *"სოთინი"*, მ. სტებნიცკიშ ფსევდონიმით.

ლესკოვიშ კანკალე ნახანდეფი აკრძალეს, მუშენდა თინა სატირულო ეთმოჭარუნდჷ რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიას. ნიკოლაი ლესკოვიქ ღურუ 64 წანერქ ,1895 წანაშ 5 მელახის. დასაფულებური რე სანქტ-პეტერბურგიშ ვოლკოვოშ სასაფლას.

ლესკოვიშ ლიტერატურული ტალანტის აფასენდეს ლევ ტოლსტოი, ანტონ ჩეხოვი, მაქსიმ გორკი დო შხვა გიშარჩქინელი რუსი ავტორეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნიკოლაი ლესკოვი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ნაჭარეფი AZ.lib.ru-ს
* ნახანდეფი LibriVox-ის (აუდიოწინგეფიშ ოჯარალე დომეინი)

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი
კატეგორია:რუსი დრამატურგეფი
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტეფი
პოლონეთიშ ჰიმნი

**პოლონეთიშ ჰიმნი** () – პოლონეთიშ სახენწჷფო სიმბოლო გერბწკჷმა დო შილაწკჷმა ართო. ტექსტიშ ავტორი რე იუზეფ ვიბიცკი, კომპოზიტორი უჩინებუ რე, მიშაღალირქ იჸუ 1927 წანაშ 26 ფურთუთაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Museum of the National Anthem at Będominie 
* The Polish National Anthem  
* Hymn Polski  
* Virtual Library of Polish Literature 
* Russian-Records.com

კატეგორია:პოლონეთიშ ერუანული სიმბოლოეფი
ევგენი ზამიატინი

**ევგენი ივანეშ სქი ზამიატინი** (რუს. Евге́ний Ива́нович Замя́тин; დ. 1 ფურთუთა [ჯვ.სტ. 20 ღურთუთა], 1884, ლებედიანი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 10 მელახი, 1937, პარიზი, საფრანგეთი) — რუსი ჭარუ, ნოველისტი, პუბლიცისტი, სცენარისტი დო ლიტერატურული კრიტიკოსი.

დებადჷ ტამბოვიშ გუბერნიაშ ოფუტე ლებედიანის. გურაფულენდჷ ინჟინერიას სანქტ-პეტერბურგის, 1902-1908 წანეფს. ჸათე პერიოდის დეხოლჷ ბოლშევიკეფს დო ქაკათჷ რუსეთიშ სოციალ-დემოკრატიული მუშეფიშ პარტიას. ზამიატინი ბრელშა რდჷ ჭოფილი დო გინოხორაფილი. უკულიანი პერიოდეფს ზამიატინიქ კომუნისტური პარტიაშ კრიტიკოსო გინირთჷ. მუში ნაჭარეფს ზამიატინი სატირულო ეთმოჭარუნდჷ დო აკრიტიკენდჷ სსრრ-შ პოლიტიკას, კონფორმიზმის, ტოტალიტარიზმის. მალას, ზამიატინიშ მუჭოთ დისიდენტიშ ნახანდეფი აკრძალეს.

1931 წანას ზამიატინიქ რუსეთი ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა საფრანგეთიშა მიდართჷ დო პარიზის ქიდიხორჷ, სოდეთ დოღურჷ 1937 წანაშ 10 მელახის.

ევგენი ზამიატინი რე ავტორი რომანეფიშ, თხობელუეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ კათელეფიშ, პიესეფიშ დო შხვა ნაწარმებეფიშ. ლიტერატურული კარიერა 1900-იან წანეფიშე დიჭყჷ. მაართა, ოდებიუტე თხობელუა 1908 წანას გჷმაბჟინუ. ზამიატინიშ შედევრო მერჩქინელი რე დისტოპიური რომანი *"ჩქი"*, ნამუქჷთ 1920-1921 წანეფს იჭარჷ. ინგლისური ნინაშა ნათანგა ვერსიაქ გიშართჷ 1924 წანას, ნიუ-იორკის. წინგის ეჭარილი რე ინდივიდეფიშ რინა ტოტალიტარულ დო კონფორმისტულ სახენწჷფოს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ევგენი ზამიატინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი
ნიკოლ-რეინ ლეპოტი

**ნიკოლ-რეინ ლეპოტი** (ფრანგ. Nicole-Reine Lepaute; დ. 5 ღურთუთა, 1723, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 6 ქირსეთუთა, 1788, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ასტრონომი. ჟერომ ლალანდი დო ალექსი კლეროწკჷმა ართო გჷმოთვალუ ჰალეიშ კომეტაშ მჷკორჩქინაშ პერიოდი, გჷმოთვალუ 1764 წანაშ ბჟაშ გეუკუმელაფაშ თარიღი. თაშნეშე ლეპოტიქ აკადგინჷ ასტრონომიული ალმანახი.

ნიკოლ-რეინ ლეპოტიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ასტრონომეფი
ვილჰელმ ტემპელი

**ერნსტ ვილჰელმ ლებერეხტ ტემპელი** (გერმ. Ernst Wilhelm Leberecht Tempel; დ. 4 ქირსეთუთა, 1821, ნიდერკუნერსდორფი, საქსონია — ღ. 16 მელახი, 1889, არჩეტრი, იტალიაშ ომაფე) — გერმანალი ასტრონომი. 

ტემპელიქ დებადჷ ნიდერკუნერსდორფის, საქსონიას. საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმაშ დოჭყაფაშახ მარსელს მუშენდჷ, უკულ იტალიაშა გინილჷ. მუში მენცარული კარიერაშ გოძვენას, ტემპელიქ მიოგორუ 21 კომეტას დო 5 ასტეროიდის. თიში ჯოხონობაშ რე კომეტეფი: 55P/ტემპელ-ტუტლი, ტემპელი 1, 10P/ტემპელი დო 11P/ტემპელ–სვიფტი–LINEAR. თაშნეშე, ტემპელიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი. 

ვილჰელმ ტემპელიქ 1861 წანას მიპალუ ლალანდიშ პრემია დო 1880 წანას ვალზიშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვილჰელმ ტემპელიშ ბიოგრაფია კათოლიკური ენციკლოპედიას

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი
მიდუეი

**მიდუეი** () — მარჯანიშ ატოლი რჩქალ ოკიანეშ ოორუეშე, ჰავაიშ არქიპელაგიშ ბჟადალ ნორთის. ატოლი რე ააშ-იშ ვაინკორპორირაფილი ვაორგანიზაფილი უხორუ ტერიტორია.

## გეოგრაფია
მინი||280პქ|ატოლ მიდუეიშ რუკა.
ატოლი გოჭყაფილი რე აკოცჷმილი ვულკანიშ ბაზალტურ ოსხირშე. ატოლიშ ლაგუნას მუსხირენ მორჩილი კოკი რე (თიონეფს შქას უკაბეტაში რე სენდი, ისტერნი, სპიტი, ნამუეფიშ ართამი ფართობი რე 6,23 კმ²). ზუღაშ დონეშე არძაშე უმაღალკაში ჭურჭული — 13 მეტრი. კლიმატი სუბტროპიკული. მიდუეი ააშ-იშ დო აზიაშ ქიანეფშ შქას ოჰეერე რზაშ შქაფონი ბაზა რე. კოკი სენდის რე ტრანსრჩქალოკიანური კაბელიშ დგჷმილი, აეროდრომი, ოსინთაფუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:ააშ-იშ კოკეფი
კატეგორია:ააშ-იშ კოკი ტერიტორიეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ კოკეფი
კინგმენიშ რაქა

**კინგმენიშ რაქა** () — მარჯანიშ რაქა რჩქალ ოკიანეშ ოორუეშე. ფართობი — 76 კმ², თინეფს შქას სქირონიშ — 1,2 ჰა. ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ვაინკორპორირაფილი ვაორგანიზაფილი უხორუ ტერიტორია (ანუ, ფორმალურო ვენშმურს ააშ-იშ აკოდგინალუაშა, მარა თიში მაპალუ რე).

## გეოგრაფია

right|250px|thumb|კინგმენიშ რაქაშ ორენი.
კინგმენიშ რაქა ჰავაიშ კოკეფიშ ობჟათეშე 1600 კმ-იშ დო პალმირაშ ატოლიშ ოორუე-ბჟადალშე 67 კმ-იშ მეძენას იდვალუაფჷ. თენა არძაშე ოორუეშე მადვალი კოკი რე ლაინიშ კოკეფს.

არძაშე მაღალი ჭურჭული ზუღაშ დინეშე დოხოლაფირო ართი მეტრი რე. კანკალეშა წყარიშ მორთაშ ბორჯის რაქა ედომუშამო იფორუ წყარით.

კინგმენიშ რაქა ხოლო თით რე ეიოშინალი, ნამჷ-და თექ რე მარჯანიშ დოხოლაფირო 200 გვარობა, თაშნეშე კაბეტი მუდანობათ გიგანტური მოლუსკეფი, ნამუთ ვა რე აკა შხვა რაქას. თე რაქაშ ედომუშამი სქირონი ნორთი ფორილი რე თე მოლუსკეფიშ ქერენჭეფით — ნამუეფიშ მეშქაშობათ თინა ონდეთ მაღალი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Jane’s Oceania Page — Kingman Reef 

კატეგორია:ააშ-იშ კოკეფი
კატეგორია:ააშ-იშ კოკი ტერიტორიეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ კოკეფი
ვინჩენცო ჩერული

**ვინჩენცო ჩერული** (იტალ. Vincenzo Cerulli; დ. 20 პირელი, 1859, ტერამო, აბრუცო — ღ. 30 მესი, 1927, მერატე, ლეკო) — იტალიარი ასტრონომი. 

გურაფულენდჷ ფიზიკას საპიენცაშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის. მუშენდჷ პაპიშ გრიგორიანული უნივერსიტეტის. 1890 წანას ჩერულიქ დარსხუ კოლურანიაშ ობსერვატორია, სოდეთ ქჷდოდგუ 40 სმ-იანი რეფრაქტორული ტელესკოპი. ჸათე პერიოდის ჩერულიქ გიმირკვიუ პლანეტა მოროხი დო დადგინჷ ნამდა თეორიეფი მოროხიშ არხეფიშ გეშა რეალური ვარდჷ, დო თინა რდჷ ოპტიკური ილუზია. 1910 წანაშ 2 გჷმათუთას ჩერულიქ მიოგორუ ასტეროიდის 704 ინტერამნიას, ნამუთ ასტეროიდეფიშ ორტყაფუშ  სიდიდათ მახუთა ასტეროიდი რე, დოხოლაფირო 350 კმ. დიამეტრით. 

თაშნეშე, ჩერულიქ, ელია მილოსევიჩიწკჷმა ართო აკადგინჷ მურიცხეფიშ კატალოგი.

ვინჩენცო ჩერულიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი მოროხის დო ჟირი ასტეროიდი: 366 ვინჩენტინა დო 31028 ჩერული.

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ასტრონომეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
ელია მილოსევიჩი

**ელია ფილიპო ფრანჩესკო ჯუზეპე მარია მილოსევიჩი** (იტალ. Elia Filippo Francesco Giuseppe Maria Millosevich; დ. 5 ეკენია, 1848, ვენეცია, ვენეტო  — ღ. 5 ქირსეთუთა, 1919, რომი, ლაციო) — იტალიარი ასტრონომი. თიში მენცარული რკვიებეფი უმოსო ორხველუდჷ კომეტეფიშ დო ასტეროიდეფიშ ორბიტეფს. მიოგორუ ჟირი ასტეროიდის: 303 ჟოზეფინას დო 306 უნიტასის. 

მილოსევიჩი გურაფულენდჷ პადუაშ უნივერსიტეტის. მაართა ომენცარე ნახანდეფი გჷმაბჟინუ მორღაშ ტრანზიტიშ გეშა. მუშენდჷ რომიშ კოლეჯიშ ობსერვატორიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ელია მილოსევიჩი

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ასტრონომეფი
ჯეირახიშ რაიონი

**ჯეირახიშ რაიონი** () — ინგუშეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული დო მუნიციპალური რაიონი. ინგუშეთიშ რესპუბლიკაშ არძაშე ობჟათეშე მადვალუ რაიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი ოფუტე ჯეირახი. 

## გეოგრაფია
ჯეირახიშ რაიონი იდვალუაფუ ინგუშეთიშ გვალამ ნორთის დო იკათუანს კავკაციონიშ ცენტრალურ ნორთის. ოორუეშე უხურგანს სუნჯაშ რაიონი, ოორუე-ბჟადალშე ოორუე ოსეთიშ პრიგოროდნიშ რაიონი, ბჟადალშე ვლადიკავკაზიშ ონორე ოლქი, ობჟათეშე საქორთუოშ ყაზბეგიშ დო დუშეთიშ მუნიციპალიტეტეფი, ბჟაეიოლშე - ჩეჩნეთი. რაიონიშ ფართობი — 627,04 კმ².

თარი წყარმალუეფი რე ასა დო არმხი. რაიონიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ კონკეფი ხახალგი (3031 მ) დო ჩერეხკორტი (2230 მ).

## სქოლიო

კატეგორია:ინგუშეთიშ რაიონეფი
მალგობეკიშ რაიონი

**მალგობეკიშ რაიონი** () — ინგუშეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული დო მუნიციპალური რაიონი. ინგუშეთიშ რესპუბლიკაშ ოორუეშე მადვალუ რაიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი ნოღა მალგობეკი (ვენშმურს რაიონიშ აკოდგინალუაშა). 

## გეოგრაფია
მალგობეკიშ რაიონი იდვალუაფუ ინგუშეთიშ ოორუეშე. ოორუეშე დო ბჟადალშე უხურგანს ოორუე ოსეთი, ობჟათეშე ნაზრანიშ დო სუნჯაშ რაიონეფი, ბჟაეიოლშე - ჩეჩნეთი. რაიონიშ ფართობი  — 511,634 კმ².

## ისტორია
რაიონქ დირსხჷ 1991 წანას, თიშ უკული მუთ ჩეჩნეთ-ინგუშეთიშ ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკაქ გირთჷ ჩეჩნეთო დო ინგუშეთო. 

მალგობეკიშ რაიონქ მუნიციპალური სტატუსი მიღჷ 2009 წანას. თეწკჷმა ართო თიშ აკოდგინალუას გეგმიქიმინჷ 12 მუნიციპალურ გოართოიანაფაქ ოფუტე ხორუეფიშ სტატუსით. 

## სქოლიო

კატეგორია:ინგუშეთიშ რაიონეფი
სუნჯაშ რაიონი (ინგუშეთი)

**სუნჯის რაიონი** () — ინგუშეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული დო მუნიციპალური რაიონი. ინგუშეთიშ რესპუბლიკაშ ოორუეშე მადვალუ რაიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი ნოღა სუნჯა (ნამუთ 2016 წანაშე ვენშმურს რაიონიშ აკოდგინალუაშა).

## გეოგრაფია
სუნჯაშ რაიონი იდვალუაფუ ინგუშეთიშ ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ ნორთის. ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს მალგობეკიშ რაიონი, ბჟადალშე ნაზრანიშ რაიონი დო ოორუე ოსეთი, ობჟათეშე ჯეირახიშ რაიონი, ბჟაეიოლშე ჩეჩნეთი.

## ისტორია
1860-1920 წანეფს მიშმეშჷ, თერგიშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა. 1920 წანაშე გვალარეფიშ ავტონომიურ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას რდჷ. 1944-1957 წანეფს გროზნოშ ოლქიშ ნორთი რდჷ. რაიონქ თეხანურ სახეთ გჷმიქიმინჷ ჩეჩნეთიშ დო ინგუშეთიშ გორთუალაშ უკული.
## სქოლიო

კატეგორია:ინგუშეთიშ რაიონეფი