open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბალიშ ქჷნდჷრი

**ბალიშ ქჷნდჷრი**, კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ თარი ნოჸელაშ, უშბაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე დოდაბალაფირი ბოლო, წყარმალუეფიშ, დოლრაშ დო ინგირ-მესტიაჭალაშ გოორეფიშ წყარგჷმართალი. გინოფორილი რე ტყათ დო დოლრაშ მაოთხალური ჯიშთიშ მორენეფით. რე ისტორიული თანჯა ბალსთუდოლენ, ანუ  სადადიშქელიანო შონეს დო ბალსჟიდონი, ანუ დუდიშუული შონეს შქას. შქა ნორთის ეჩიხილი რე 2529 მეტრაშ სიმაღალაშ უჯოხოვე კონკა. 

## ლიტერატურა
* *მარუაშვილი ლ*., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხასჷლა 173, ქართი, 1977 წანა.

კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ფარავანი (ტობა)

**ფარავანი** — ვულკანურ-ტექტონიკური ტიპიშ ტობა ობჟათე საქორთუოს,(ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტი). აშახვილჷ აბულ-სამსარიშ ქჷნდჷრს დო ჯავახეთიშ ქჷნდჷრეფს შქას დვალირ ქვაბულს, ზ. დ. 2073 მეტრაშ სიმაღალას. 
ფარავანიშ ტობაშ სარკეშ ფართობი რე 37,5 კმ², ინმალი წყარეფიშ არეთ – 234 კმ². ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა – 3,3 მ, ოშქაშე – 2,2, მ. წყარიშ მოცულობა 91 მილიონი კუბური მეტრა. წყარიშ დონე არძაშე დაბალი რე გჷმათუთა-გერგობათუთას, არძაშე მაღალი მესი-მანგის. ტობა გოჸინილი რე ზოთონჯის, ჸინიშ სიფსქა რე 47-73 სმ შქას. ირდუ დიხაშთუდონი, თირიშ დო ჭვემაშ წყარით.

აკათუ ჭიჭე წყარმალუეფი: შაორი, საბადოსწყალი, როდიონოვსკისწყალი დო მუდგაზმარენი პერიოდული ნადუ. ტობაშ ობჟათე ნორთიშე ოდუდეს ეჭოფუნს წყარმალუ ფარავანი, ნამუთ მტკვარს აკათუ მარძგვან განშე. ტობა პოპულარული რე მეჩხომეეფშო. წყარი ლიგე რე (80 მგ/ლ). დიდარი რე ჩხომით (ხრამული, კალმახა, ნაფოტა, კობრა, ჭაფალა დო შხვ.).

ფარავანიშ ტობაშ მუკი-მუკის რე ოფუტეეფი: ფოკა, ვლადიმიროვკა, ტამბოვკა, როდიონოვკა დო ასფარა.

## გალერეა


ფაილი:Faravani lake by r. beridze.jpg|ფარავანიშ ტობაშ ბჟაეიოლი წყაპიჯი
ფაილი:Shaori Fortress. R.Beridze (7).JPG|ფარავანიშ ტობა. ხედი შაორიშ გვალაშე
ფაილი:Shaori Fortress. R.Beridze (2).JPG|ფარავანიშ ტობა. ხედი შაორიშ გვალაშე



## ლიტერატურა
*აფხაზავა ი.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 10, ხასჷლა 221, ქართი, 1986 წანა.

კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ტობეფი
პაოლო სოლერი

**პაოლო სოლერი** (დ. 21 მანგი, 1919 — ღ. 9 პირელი, 2013) — იტალიარი-ამერიკალი არქიტექტორი, შანულამი თია აფუ მიშნაღელი  ნოღაგეგმარაფას დო დიზაინს ექსპერიმენტულობას დ კვლიასთიში დუნარცხუეფიე არკოსანტი დო კოსანტიშ ფონტი. კოსანტი დოინალაფირი პროფესორიე არიზონაშ ოშტატე უნივერსიტეტიშ არქიტექტურაშ კოლეჯის. 2006 წანას ეჭოფილი აფუ ერუანული დიზაინიშ ჯილდო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Arcosanti.org Official Site
*  Cosanti Foundation
* Fabbrica di Ceramica Solimene 

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი არქიტექტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1919
კატეგორია:ნაღურა 2013
იაკოპო სანსოვინო

thumb|250px|იაკოპო  სანსოვინო
**იაკოპო  სანსოვინო** (;  — ) — რენესანსიშ ფარანიშ ჩინებული იტალიარი მენოჭახნაკე დო არქიტექტორი.

*
კატეგორია:იტალიარი მენოჭახნაკეეფი
ნიკოლა აბანიანო

**ნიკოლა აბანიანო** (Nicola Abbagnano) (დ. 15 კვირკვე, 1901, სალერნო, იტალია — ღ. 9 ეკენია, 1990, მილანი), იტალიარი ფილოსოფოსი, ტურინიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი, თ. გ. პოზიტიური ეგზისტენციალიზმიშ ოსხირმადვალუ. 

აბანიანო ოცადჷ დარჯგინას ევროპული ეგზისტენციალიზმიშ პესიმისტური მერინას დო ადამიერს დუგორას მოქმედალაშ პოზიტიური პროგრამა, ნამუთ რინაშ ბერჯეკი დო ოიმენდე გიოპონალო გინირთუ. ადამიანური ოქიანუ, აბანიანოსმეჯინათ, რე შელებუეფიშ ოქიანუ, სოდეთ ადამიერს თინეფიშ დუდიშული გიშაგორუაშ კვარზალი უღუ. შელებუეფიშ გიშაგორუა, აბანიანოშ მიკოჯინათ, გულირიწყულენს მუჭოთ ზოხოამი ინდივიდიშ არსებაშ, თეშ, ოართეთ, ადამიანური ოქიანუშ ურთიერთალეფიშ ანალიზის.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, ხს. 13, ქთ., 1975

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1901
კატეგორია:ნაღურა 1990
კომპიუტერი

thumb|ნოუთბუქი
thumb|კლასიკური კომპიუტერი, DVK-2
**კომპიუტერი** () ინგლისური ზიტყვა რე დო გჷშმაკოროცხალს შანენს. თენა რე ელექტრონული გჷშმაკოროცხალი მანქანა, ნამუშ ჯინჯიერი დოშანულობა ინფორმაციაშ ნჭაფიერო დამუშება რე; კომპიუტერი, თეშნეშიშე მუჭოთ არძონერი მანქანა, ადამიერიშ ნება-კორინს, ზოჯუას ომორჩილჷ. კერძოთ, თინა მუშენს ადამიერიშხეშე ოწმახუშე აკოდგჷმილი პროგრამაშ მეჯინათ. დამუშებული ინფორმაციაქ ბრელნერქ შილებე იჸუას — რიცხუეფი, ტექსტი, გჷმოსახულაფა ვარა ხონარი.

კომპიუტერიშ მეშანილობა დასაბაღო ბრელნერქ შილებე იჸუასჷნ. ფაქტობურო, თენეფიე უნივერსალური ინფორმაციაშ გინმამუშებელი მანქანეფი. თეხანური ელექტრონული კომპიუტერეფს ინფორმაციაშ გინომუშებაშ ქვერსემი სინჭაფირე დო მეშქაშალეფი უღუ ორდოამი მინუშეფწკჷმა ალაზიმაფათ, დო თინეფი ირწანურო უმოსო დო უმოსო ძალიერო გინმირთუნა.

კომპიუტერი მუზმარენერი ფიზიკური ფორმათ არსებენს. დოჭყაფუ კომპიუტერეფი დიდი ოთახუშ ზჷმაშ რდეს. თეცალი კომპიუტერეფი ამდღა ხოლო არსებენა სპეციალიზებულ ომენცარე გიმოკოროცხებუშო; თინეფს სუპერკომპიუტერეფს უძახჷნა. მორჩილ კომპიუტერეფს პირადი გჷმორინაფაშო პერსონალური კომპიუტერეფს უძახჷნა, დო თინეფიშ პორტაბელური ექვივალენტის ხოლო ნოუთბუქ კომპიუტერეფს (ვარა ლეპტოპის პოპულარულ ხვარებას); თე კომპიუტერეფი რინაშ დახე არძა ოფირჩას აკმოფხვადუნა, მუჭოთ ინფორმაციაშ დამუშებაშ დო კომუნიკაციაშ მეშქაშალა დო, მუჭოთ წესი, ვა-ექსპერტეფიშ უმენტაშობა თინო თინეფს უძახჷ „კომპიუტერს“. მარა, კომპიუტერიშ არძაშე უმოს გოფაჩილი ფორმა ამდღანერიშო თ.გ. აშაკიდილი კომპიუტერიე — მორჩილი ზჷმაშ კომპიუტერეფი, ნამუეფიშ ღანკი შხვა მუდგარენი ხენწყილობაშ დუდობა ვარა კონტროლიე. მუშითფურინჯეფშე დოჭყაფილი მოჸოროფულეფიშ ციფრული ფოტოკამერათ თებული არძა ათეშნერი ხენწყილობა თინეფს აშაკიდილი კომპიუტერით იდუდუაფუ.

*
კატეგორია:გჷმჷმაკოროცხალი მანქანეფი
კატეგორია:ტექნიკა
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
ლეჩხუმიშ ქჷნდჷრი

**ლეჩხუმიშ ქჷნდჷრი** — ქჷნდჷრი ლენტეხიშ, ცაგერიშ, ამბროლაურიშ დო ონიშ მუნიციპალიტეტეფს, რაჭა-ლეჩხუმიშ კავკაციონიშ ობჟათე ნოჸელა. წჷმარინუანს ცხენწყარიშ და რიონიშ წყარგჷმართალს. იჭყაფუ კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართალ ქჷნდჷრს ფასიშ გვალაწკჷმა დო ითებუ დაბა ლენტეხიწკჷმა. სიგინძა დოხოლაფირო რე 60 კმ. ოორუე კართე ონჭირე რე დო ახრა (ციცაბო), ობჟათე — განიერი, ჩხვინჩხვალი (დატოტვილი). უმაღალაში ნორთი რე ჭუთხაროშ მასივი (კონკა სამერცხლე, 3584 მ).

ქჷნდჷრი ეგაფილი რე თუდონიურული ფიქალეფით დო ქვიშაქუალეფით, შქაიურული პორფირიტული წკაპით (წყებით), უძგაშაში ობჟათე მუნაკვათა — ცარცული კირქუალეფით. რე რელიეფიშ ეროზიული, სტრუქტურული დო ჯიშთური ფორმეფი. კართეეფიშ თუდონი ნორთი მოფინილი რე ირალწვანე თუდონტყალამი ფართოფურცელამი ტყათ (ჭყონი, ცხიმური, წიფური), ჟიდონი — რუმელირსამით (მუქწიწვიანი) (ნოჯი, გჷგჷბი (სოჭი)). კუნწულს (თხემს) სუბალპური დო ალპური დოლოეფი რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* საქორთუოშ ქჷნდჷრეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
*დევდარიანი გ,*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 6, ხასჷლა 208, ქართი, 1983 წანა.

კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ჯავაშ ქჷნდჷრი

**ჯავაშ ქჷნდჷრი** — მაღრან-დვალეთიშ კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ობჟათე ნოჸელა ქჷნდჷრი, ნამუთ გჷშმერთუ თარ ქჷნდჷრს ზეკარიშ დო ჯომაღიშ  ჸალაიბონეფს შქას, დიო მაღალი რე დო იდვალუაფუ კონკა ბრუტსაბძელი (ოჭირინდუანს 3670 მ), უკული ართალამო იდაბალებუ 2900 მ-შა. 
ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის რე რაროშ გვალა (2589). 

მეურს ობჟათეშ განშე დო ითებუ ფაწა-ლიახვიშ აკართუს. წჷმარინუანს წყარმალუეფიშ დიდი ლიახვიშ დო მუში მარძგვანი ნადუშ - ფაწიშ წყარგჷმართალს.
ჯავაშ ქჷნდჷრს იდვალუაფუ რაროშ ჸალაიბონი (ზ.დ. 2100 მ).

## ლიტერატურა
* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 11, ხასჷლა 530, ქართი, 1987.

კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ამედეო ავოგადრო

thumb|right|ამედეო ავოგადრო
 
**ამედეო  ავოგადრო**  (Avogadro) (დ. 9 მარაშინათუთა. 1776, ტურინი — ღ. 9 კვირკვე. 1856,თექინეშეს), იტალიარი მენცარი. განათლებათ იურისტი. ზოხორინელო ქიდიგურუ ფიზიკა, მათემატიკა დო ქიმია. ტურინიშ აკადემიაშ მ.-კორ.(1804), ორდინალური აკადემიკოსი (1819), ტურინიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი (1820-22, 1834-50). მუშენდჷ ფიზიკაშ დო ქიმიაშ შხვადოშხვა დარგის. 1811 წჷმარინუ ჰიპოთეზა, მუდგაშ ალებათ  ძაკი აირეფიშ მოლეკულეფი აკმოდირთუ ართი ვარა მუსხირენი ატომშე. თე ჰიპოთეზაშ ოსხირს გიორცხუ იდეალური აირეფიშს ართ-ართი ჯინჯიერი კანონი (ავოგადროშ კანონი) დო აკოქიმინჷ აირეფიშ მოლეკულური დო ატომური მასეფიშ გოთანჯუაშ მეთოდი. მუში ჯოხოქ გიადჷ უნივერსალური ირიათონს (ავოგადროშ რიცხუ). ავტორიე ორიგ. ფიზ. კურსიშ ოთხტომამიშ, ნამუთ მოლეკულური ფიზიკაშ მაართა ოხემანჯღვერე რე.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 1, ხს.  129, ქთ., 1975

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1776
კატეგორია:ნაღურა 1856
ართი

**ართი** რე მაართა ნატურალური რიცხუ. თიში ოწოხლერენჯი ნული (0), ოდო გეჸვენჯი — ჟირი (2). ართიშა გომიარუაფათ არძონერი რიცხუ უთირუ სქიდუ. რიცხუ ართი ვართ ძაკი რე დო ვართ რთული.

1
კომპიუტერული პროგრამა

:შხვა შანულობაშო ქოძირით პროგრამა
**კომპიუტერული პროგრამა** (ვარა რჩქვანელობურო **პროგრამა**) — ზოჯუეფიშ ალმათხოზინალობა, ნამუეფით უნარღელჸოფირენს გჷშმაკოროცხალი მანქანას (კომპიუტერს) მუდგარენი დავალებაშ ეჸონაფაშო ოხვილური ოპერაციეფიშ განხორციელებაშ რანწკის . კომპიუტერი ცენტრალური პროცესორიშ მეშქაშალათ არსულენს პროგრამაშ ზოჯუეფს. პროგრამას უღუ გატებელ სახე, ანუ პროცესორი თის ირინუანს ბონას, თიშენ ნამუდა ეჸიონას ინსტრუქციეფი. თი პროგრამა შილებე რდას ადამიერიშო აჩამალი ფორმას, ნამუსჷთ პროგრამაშ კოდი (ვარა *სორს კოდი*) ჯოხო. ზოგადო გატებელი ფაილი გიჭყაფუ პროგრამაშ კოდიშე (იხ. კომპილირაფა).




include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{

printf("Hello world!\n"); 
return 0; 

} 


პროგრამაშ კოდი ჭარილი C ნინაშა




პროგრამას გაჭყანს პროგრამისტი პროგრამირაფაშ ნინაშ მოხვარათ. პროგრამა გატებელი ფაილიშ გალე , შილებე მოქმედებაშა ქჷმორთას ინტერპრეტატორიშ გჷმორინაფათ ხოლო; თე ჟამს პროგრამაშ კოდიშ გინოჸონაფა ოხვილური ვარე.

## ქოძირით თეშნეშიშე
*პროგრამირაფა

## სქოლიო

კატეგორია:პროგრამირაფა
კატეგორია:კომპიუტერული პროგრამა
ოთხი

**ოთხი** — მაოთხა ნატურალური რიცხუ. სუმიშ გეჸვენჯი დო ხუთიშ ოწოხოლერენჯი რიცხუ. ეთმიღანკუ სიმბოლოთ - **4**.

4
ხუთი

**ხუთი** — მახუთა ნატურალური რიცხუ. ოთხიშ გეჸვენჯი დო ამშვიშ ოწოხოლერენჯი რიცხუ. ეთმიღანკუ სიმბოლოთ - **5**.

5
ამშვი

**ამშვი** — მაამშვა ნატურალური რიცხუ. რე ხუთიშ გეჸვენჯი დო შკვითიშ ოწოხოლერენჯი. ეთმიღანკუ სიმბოლოთ - **6**.

6
სუმი

**სუმი** — მასუმა  ნატურალური რიცხუ. თიში ოწოხოლერენჯი რიცხუ რე - ჟირი, ოდო გეჸვენჯი - ოთხი. რე  ძაკი რიცხუ. ეთმიღანკუ სიმბოლოთ — 3.

3
შკვითი

**შკვითი** — მაშკვითა ნატურალური რიცხუ. რე ამშვიშ გეჸვენჯი დო ბრუოშ ოწოხოლერენჯი. ეთმიღანკუ სიმბოლოთ - **7**

7
ინფორმაცია

**ინფორმაციაშ** მაართა შანულობა რე მუდგა იჸინი ჩინაფა, გჷნაფა (informatio ლათინურო შანენს "განმარტებას, გინოჩამას"), ნამუთ ადამიერიშით გინიჩამუ ზიტყვიერო, ჭარილო ვარა შხვა მეშქაშალათ (პიჯალობური სიგნალეფი, ტექნიკური მეშქაშალეფი დო შხვა). 

ინფორმაცია ფართე შანალუაშ მაღვენჯი ცნება რე, ნამუთ კონტექსტიშ ოსქვებურო შილებე შანენდას:
*მეღებული რჩქინას მუდგარენ გოთანჯელი ფაქტიშ ვარა მოლინაშენი (ახალი ამბე: პოლიტიკური, კრიმინალური, საყოფაცხოვრებო);
*ჩიებათ, გურაფათ ვარა რკვიათ ეჭოფილი რჩქინას;
*ჩინაფაშ გინოჩამაშ მოქიმინჯალა ვარა ფაქტის;
*სპეციალური (მაგ. ონოფულე) ჩინებეფიშ კოროფუა-გინოჩამა;
*მუნაჩემიშ შანულობას ანუ გინოჩამილი ჩინებაშ დინორეს. 

მა–20 ოშწანურაშ შქაწანეფშე თიქ ომენცარე ტერმინო გინირთჷ, ნამუთ გურიშხონარენს ჩინებეფიშ გოთირუას ადამიერეფიშ შქას, ადამიერიშ დო ავტომატიშ შქას, ავტომატეფიშ შქას, თაშნეშე სიგნალეფიშ გოთირუას ჩანარეფიშ დო ჩხოლარეფიშ ოქიანუს, მუშებეფიშ გინოჩამას უჯეფიშე უჯეფიშა, ორგანიზმიშე ორგანიზმიშა. ინფორმაცია კიბერნეტიკაშ ართ-ართი ჯინჯიერი ცნება რე.  

*
ჟირი

**ჟირი** — რანწკით მაჟირა ნატურალური რიცხუ. თიში ოწოხლერენჯი რე ართი დო გეჸვენჯი — სუმი. ჟირი რე უჭიჭაში ძაკი რიცხუ დო თებორჯულო უჭიჭაში ლუწი ნატურალური რიცხუ.

2
ბრუო

**ბრუო** რე მაბრუო ნატურალური რიცხუ. რე შკვითიშ გეჸვენჯი დო ჩხოროშ ოწოხოლერენჯი.ეთმიღანკუ სიმბოლოთ - **8**.

8
სუპერკომპიუტერი

thumb|1985-1989 წანეფიშ ჩქარი კომპიუტერი Cray-2 
**სუპერკომპიუტერი** ჯოხო დიდი შელებეფიშ გჷშმაკოროცხალ მანქანას, ნამუთ თეხანური ტექნიკური პროგრესის ოსკვებურო რე გოქუნელი. უთარაში დჷმახასიათაფალი ღანკიე პროცესორეფიშ მუდანობა დო ბერჯეკი დისკეფიშ სიდიდა. ოსქვებურიე ფასით, ნამუთ ოშარობათ მილიონ დოლარს ოჭირინუანს. 

უთარაშო, სუპერკომპიუტერეფი გჷმირინუაფუნა რეალისტური სიმულაციეფიშ აკადგინალო მენცარაფაშ გეჸვენჯ დარგეფს: ბიოლოგია, ქიმია, ფიზიკა, მეტეოროლოგია, ასტრონავტიკა, სეისმოლოგია დო ა.უ.

ირ გვერდი წანას ხვადუ სუპერკომპიუტერეფიშ ტოპ-500 ერკებულიშ აკოდგინა, ნამუსჷთ ამდღანერშო IBM BlueGene/L (მეშანილობა: ფიზიკური მოლინეფიშ სიმულაცია) ლიდერენს.

კატეგორია:კომპიუტერი
ნული

**ნული**, რიცხუ, ნამუწკჷმა აკოკოროფუას არძონერი რიცხუ უთირუ სქიდუ. ნული ეთმიღანკუ სიმბოლოთ 0. ნამდგარდია რიცხუშ ნომიარაფუ ნულშა ომანგუ ნულს. a * 0 = 0. ნულშა რთუალა მათემატიკას გოთანჯელი ვა რე დო ირნერი რსიმას რე მორკებული. ჟირი თახმი ვარა კომპლექსური რიცხუშ მიარაფილი ნულიშ მანგი ქორენ და, თიმწკჷმა ართ–ართი წორომამიარაფალი უციოთ ნულიშ მანგიე. ნულიშ ცნება ისხუნუ უმოსი ზოგადი ორთაშ ალგებრული სტრუქტურეფშოთ (ბუნა, რულე, ვე დო შხვ.).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* A History of Zero 
* Zero Saga 
* The History of Algebra  
* "My Hero Zero" Educational children's song in Schoolhouse Rock! 

0
ჯულიანო ამატო

thumb|ჯულიანო ამატო
**ჯულიანო ამატო** (*[[იტალიური ნინა|იტალ.]]:* Giuliano Amato) (დ. 13 მესი 1938, ტურინი, იტალია) - იტალიარი პოლიტიკოსი. 1992-93 დო 2000-01 წანეფს იტალიაშ  პრემიერ-მინისტრი.  
2006-2008 წანეფს რომანო პროდიშ თარალას რდჷ დინოხოლენი საქვარეფიშ მინისტრი. 

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:იტალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1938
არნოლფო დი კამბიო

**არნოლფო დი კამბიო** (იტალ. Arnolfo di Cambio; დ. 1245 — ღ. 1310) — იტალიარი მენოჭახნაკე დო არქიტექტორი, პროტორენესანსიშ წჷმმარინაფალი. თიში ნაქიმინა რე კარდინალი დე ბრეიშ ონთხორუე აკარდამა (1228), სან-დომენიკოშ ოხვამე ორვიეტოს (1282), სანტა კროჩეს ბაზილიკა (კიდანჯუაქ დიჭყუ მა-13 ო-ს). თიში ართ-ართი არძაშე უჯგუში ნამუშევარი რე შესრულებული მუმა-სქუა პიზანოეფწკჷმა — ფონტე მაჯორეშ ფანტანი პერუჯიშ მოედანს (1278), ნამუსუთ მიარე ნოჭახნაკუ  და რელიეფური გჷმოსახულაფა ასკვამენს. ფანტანშო შესრულებული ფიგურეფი ფრაგმენტეფიშ სახეთ რე წჷმოსქილადირი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Arnolfo di Cambio in the "History of Art" 

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი მენოჭახნაკეეფი
კატეგორია:იტალიარი არქიტექტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1245
კატეგორია:ნაღურა 1310
ლუკა ბატი

**ლუკა ბატი** (დ. 1546 – ღ. 1608) - იტალიარი ბაროკოშ ფარანიშ კომპოზიტორი დო მუსიკაშ პედაგოგი. თიში ართ-ართი მოგურაფე რდჷ მარკო და გალიანო.

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი პედაგოგეფი
კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1546
კატეგორია:ნაღურა 1608
კარლო ანჩელოტი

**კარლო ანჩელოტი** (დ. 10 მანგი, 1959, რეჯოლო) რე იტალიარი მაწაფალი დო ჸოფილი მობურთე. თეჟამო საფრანგეთიშ ლიგა 1-იშ კლუბ ”პარი სენ-ჟერმენიშ” თარი მაწაფალი.

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი მობურთეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1959
კოკო შანელი

thumb|150px|მარჯვნივ|კოკო შანელი
**გაბრიელ ბონეერ „კოკო“ შანელი** (;  — ) — მოწინავე ფრანგი მოდაშ დიზაინერი, ნამუშ წორობორჯული რწყებაქ, ქომოლკოჩიშ მიკაქუნალიშ მილაჩამაქ დო ძვირასღირაფილი ძაკობუაშ ნჭუაფაქ თინა XX ოშწანურაშ შანულამ ფიგურათ გინართინუ. თინა რდჷ ჩინებული ბრენდიშ, შანელიშ დჷმარცხუაფალი. მოდაშა მუშ ექსტრაორდინალური გოლინაშ ჭყოლოფათ შანელქ, ხვალე ართკაკალია თე ოფირჩაშე ჟურნალი TIME-იშ XX ოშწანურაშ 100 არძაშე უმოს გოლინამი ადამიერიშ ერკებულს ქჷმოხვადჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official Site of Chanel
* Coco Chanel in the Art Deco Era

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი მოდაშ დიზაინერეფი
Twitter

**Twitter (ტვიტერი)** — ვებხასჷლა, ნამუთ უღჷ Twitter Inc_ის. საიტის გაჩქჷ სოციალური რშვილი დო მიკრობლოგინგიშ სერვისეფი. მახვარებუეფს შეულებუნა ოჯღონან დო იკითხან გჷნაფეფი — „ტვიტეფი“ (*tweets*). ტვიტი რე 140-შახ სიმბოლოშე აკოდგინელი ტექსტური პოსტი, ნამუთ მახვარებუშ ხასჷლას იძირე.

მახვარებუეფს შეულებუნა ქიმიღან დო ოჯღონან ტვიტეფი ტვიტერიშ ვებხასჷლაშა, მერინელი გალე აპლიკაციეფიშ, ვარ კუნტატექსტური გჷნაფეფიშ სერვისიშ მეშქაშალათ. ვებსაიტიშ თარი ოფისი იდვალუაფუ სან-ფრანცისკოს, კალიფორნიაშ შტატის. ტვიტერს ოფისეფი დო სერვერეფი უღჷ თეშნეშე სან-ანტონიოს დო ბოსტონს.

2006 წანაშე ტვიტერქ მიპალუ მოსოფელს პოპულარალა. ამდღანერშო თის ჸუნსუ მეხოლაფირო 190 მილიონი მახვარებუ დო ირდღარო აგენერირენს 65 მილიონ გჷნაფას. კანკალეშა თის „ინტერნეტიშ SMS“-ის უძახუნა.

## სქოლიო


კატეგორია:Web 2.0
კატეგორია:სოციალური რშვილეფი
ბილბორდიშ ჩხე ოშარი

**ბილბორდიშ ჩხე ოშარი** (ინგლ. **The Billboard Hot 100**) რე ააშ-შ მუსიკალურ ინდუსტრიას სინგლეფიშ პოპულარობაშ გჷმათანჯალი სტანდარტული ჩარტი, ნამუსუთ ირმარული ჟურნალი "ბილბორდი" ობჟინუანს. პოზიციეფი ჩარტის გითანჯუ თე ვარა თი ბირაშ რადიოეთერის გოტებაშ სიფშხირათ დო გჷმოჩამაშ მეჯინათ. გჷმოჩამაშე მონიტორინგი თუთაშხაშე ჟაშხაშახ წარმენს დო რადიოეთერს გიშულაშ მონიტორინგი, ჯუმაშხაშე თახაშხაშახ. ახალი ჩარტი იდგინუაფუ დო ჟურნალ "ბილბორდიშით" იბეშტუ ირ ცაშხას. ირ ჩარტიშ ბოლო დღა დათარიღებულიე უხოლაში შურიშხათ.

## რეურსეფი ინტერნეტის
* Billboard website
* Current Billboard Hot 100

კატეგორია:მუსიკა
კატეგორია:ბილბორდიშ ჩარტეფი
კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმეფი
ჰანიბალი

**ჰანიბალი**, ბარკა (დ. ჯვ. წ. 247 ვარა ჯვ. წ. 246 — გ. ჯვ. წ. 183), კართაგენიშ მანჯღვერთარი დო სახენწჷფო მოღალე, კართაგენიშ ჯარალუაშ ჟინოსქუალეფიშ გვარიშე. ჯგირი განათლება ქჷმიღჷ, უჩქჷდჷ 4 ნინა. ჯვ. წ. 218 წჷმიჭყჷ II პუნიკური ლჷმა, არძაშე ულებერო გინილჷ ალპეფი დო გემშეჭკირჷ იტალიაშა. მუდგაზმარენ გოსოფურ გომორძგუას ქიმიოჭირინდუ (ჯვ. წ. 218 წყ. ტიცინოწკჷმა, ჯვ. წ. 217 ტრაზიმენუსიშ ტობაწკჷმა, ჯვ. წ. 216 კანწკჷმა), მარა რომალეფიშ აწორინაქ იშენით ვაგატახჷ. ჯვ. წ. 203 ჰანიბალქ დირთჷ აფრიკაშა, ჯვ. წ. 202 ზამაწკჷმა (აფრიკა) ლჷმას რომალეფქ დამარცხეს. ჯვ. წ. 201 რომწკჷმა გედვალირი ხეკირილობათ ჰანიბალი კართაგენს დუდენდჷ. ჯვ. წ. 195 ინტჷ სირიაშ მაფაშა, ანტიოქე III-შა დო თიში ოურდუმე ალმაჩამალო გჷნირთჷ. ანტიოქე III-შ დამარცხებაშ უკული რომალეფქ მითხის ჰანიბალი, მარა თიქ ინტჷ დო დუდი ქიმკიფორუ არმენიას, უკული კრეტაშა გეგინორთჷ, თეჸურეშე - ბითინიაშა. რომალეფქ ბითინიარეფს ქუმოთხის რომიშ ოშქურანჯი ტერიშ ჰანიბალიშ გინოჩამა. ჰანიბალქ დუდი მიწამალუ. დასაფულებურიე ლიბისას (ბოსფორიშ ევროპაშ ოძგაშეს), ქუაშ სარკოფაგის, ნამუსჷთ გეჭარჷ: "თაქ ნთხორჷ ჰანიბალი". 

ჰანიბალი ჯვეშ ჟამიშ გჷშარჩქინელი მანჯღვერთარი რდჷ. რომწკჷმა დამარცხებაშ უმკუჯინუო, ოურდუმე მოღალობაშ ისტორიას შანულამი ნოქური დიტუ. ჰანიბალიშ სტრატეგიაშო დჷმახასიათაფალიე ალმარინე იტალიკური ტომეფიშ რომით უბაღინაფუობაშ მუშ ორგებელო გჷმორინაფა. ჯარიშ ხანგინძე გინულეფიშ ჯგირი ორგანიზაფა, ჯარიშ ყარაფიშ შარას დო ეჭოფილ ტერიტორიას ჯინჯიერი დო კუნტახანური ბაზეფიშ გოჭყაფა, მუთგათ იმანგარენდჷ ოჭიშის დო წანეფიშ დინოხოლე ჯარიშ მიკობუნალობა კართაგენშა მინიმუმშახ დოჸუნდჷ; ჯგირო მოხაზჷრაფილი დაზვერვა დო მუმალუ ოლჷმარი მოქმენდალეფიშ თეატრიშ დოგურაფა. ჰანიბალს ჯარიშ ბირთვო მიოჩქჷდჷ ოსქირონე ჯარი, ნამუშ თარ გიმაშქუმალარ ნძალათ გიშმაჸუნდჷ ყარაფონი აფრიკაშ ცხენენდეფიშ ჯარი; ოსხირაშო გურაფულენდჷ აწმარენჯიშ ტაქტიკას დო ლჷმაშო ჯგირო იხაზჷრებუდჷ. ჰანიბალიშ მანჯღვერთარულ ნიჭიქ ეფშაფილო გჷმიბჟინუ კანწკჷმა ლჷმას, ნამუთ ოლჷმარი ტაქტიკას გოვითარაფაშ ახალ ეტაპის წჷმარინუანდჷ. თე ლჷმას ჰანიბალქ მაართათ გჷმირინუ ართბორჯული გეშკუმალა ჟირხოლო ფლანგის.

## ლიტერატურა
*გიორგაძე გ.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია ტ.11 ხასჷლა 600, 1987 წანა.

კატეგორია:ცხენენდთარეფი
კატეგორია:კართაგენი
My World (EP)

**My World** - ჯასტინ ბიბერიშ სადებიუტო სტუდიური EP, გჷშაშქუმალირი 2009 წანაშ 17 გჷმათუთას, Island ლეიბლის. თინა ჯინჯიერო იკოროცხუ ჟირნორთამი დებიუტიშ My World მაართა გვერდო. 2010 წანას 23 მელახის გშართჷ თიშ გოგინძორაფაქ My World 2.0. 

## ობირეშეფიშ ერკებული

# One Time - 3:36  	
# Favourite Girl - 4:17 	
# Down To Earth - 4:06 	
# Bigger - 3:18 	
# One Less Lonely Girl 	- 3:49 	
# First Dance (აშერწკუმა ართო) - 3:42 	
# Love Me - 3:12

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალბომი დო თიში მარჩქილაფარი რცხუ მაბირეშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლას

კატეგორია:ჯასტინ ბიბერიშ ალბომეფი
კატეგორია:2010 წანაშ ალბომეფი
კატეგორია:ოდებიუტე ალბომეფი
ჯასტინ ტიმბერლეიკი

thumb|ჯასტინ ტიმბერლეიქი

**ჯასტინ რენდოლ ტიმბერლეიკი** (, დ. 31 მანგი, 1981. მემფისი, ტენესი, ააშ) — ამერიკალი პოპ დო რითმ-ენდ-ბლუზ მაბირე, ობირეშეფიშ ტექსტეფიშ ავტორი, მუსიკალური პროდიუსერი, მასხაპალი დო არტისტი. პოპულარულო გინირთჷ მუჭოთ პოპულარული ბოიბენდიშ - *ენსინკიშ სოლისტი. 2002 წანას თიქ გჷშაშქჷ მუშ ოდებიუტე სოლო ალბომი Justified, ნამუშ მოსოფელიშ მასშტაბით 7 მილიონიშ უმოსი ეგზემპლარქ გჷმიჩინჷ.

## დისკოგრაფია
* 2002: Justified
* 2006: FutureSex/LoveSounds
* 2012: The 20/20 Experience
* 2013: The 20/20 Experience – 2 of 2
* 2018: Man of the Woods
* 2024: Everything I Thought It Was

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ამერიკალი პოპ მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1981
Island Records

**Island Records** რე ხონარდინმაჭარალი ლეიბლი, ნამუთ დორცხუაფილიე ბრიტანალი პროდიუსერეფიშით, იამაიკას. წანეფიშ გოძვენას თიში თარი ოფისი იდვალუდჷ ლონდონს, მარა თეჟამიშო  თინა კომპანია Universal Music Group-იშ მაღვენჯალასიე. ლეიბლი იმართუ კომპანია The Island Def Jam Music Group-შით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* *[http://www.collectable-records.ru/book/island_pocket/island_pocket_descrip.htm An Illustrated Pocket Guide To Island Records 1962 - 1977]* An Illustrated Pocket Guide To Island Records 1962 - 1977 - New Book, December 2010 ISBN 978-5-9902473-1-4
* Island Records 50th Anniversary website (U.K.) — official web site for the 50th Anniversary Exhibition in London (UK)
* Review of Island Records' 50th Birthday Party at the Camden Crawl 25/04/09 on the Daily Music Guide
* Video Interview with Chris Blackwell  – Founder of Island Records
* *[http://www.collectable-records.ru/book/island.htm Island Book 1962–1977]* Island Records collectors guide ISBN 5-98006-016-2

კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლეფი
კატეგორია:Universal Music Group
ონტარიო

thumb|right|ონტარიო (პროვინცია)
[მინი|[ნიაგარაშ წყარგელაფუ]]
**ონტარიო** (Ontario, on) — პროვინცია კანადაშ ცენტრის. ჯოხო kanadario იროკეზეფიშ ნინაშა „ცოცხალ წყარს“ შანენს. 

* **მახორობა** — 12.243 ვითოში; 
* **ფართობი** — 1.069 ვითოში. 
* **ნინეფი** (%) — ინგლისური – 67, ფრანგული 4; 
* **ნოღეფი** (ვით.) — ტორონტო (C, 2571), მისისაუგა (587), ლონდონი (351), ოტავა (349), ჰამილტონი (347), ბრამპტონი (289). 
* **ისტორია** — მაართათ კჷლაგორეს ფრანგეფქ მა-17 ოშწანურას, ინგლისარეფიშ ხეშა გინორთჷ პარიზიშ 1763 წანაშ აპიჯაფათ. რდჷ ცადა გუჭყაფუდესკო ართი პროვინცია ფრანგულნინამი კვებეკწკჷმა ართო, მუდგაქჷთ კრახით მითუ. 1867 წანაშე ონტარიოქ პროვინციათ გინირთჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული მეხოლაფირო. 2 მლნ ევროპალ მიგრანტიქ ქჷდიხორჷ ონტარიოს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Canadian Government Atlas  - Official Map of Ontario.
*CBC Digital Archives - Ontario Elections: Twenty Tumultuous Years
*Government of Ontario - Official website of the Provincial government.
*Ontario Visual Heritage Project  - Non-profit documentary project about Ontario's history
*Tourism Ontario  - Official tourism website of the Province of Ontario


კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
კართაგენი

thumb|კართაგენიშ აბანდვალა
thumb|კართაგენიშ აკნაცჷმეფი

**კართაგენი** (ლათ. *Carthago*; ბერძნ. Καρχηδων = *Karchē'dōn*) — ანტიკური ნოღა-სახენწჷფო სქირონაშქა ზუღაშ პიჯის, ოორუე აფრიკაშ ტერიტორიას. გიჭყჷ ტვიროსალი ფინიკიარეფიშ ოვაჭარე კოლონიაშ აბანს (თეჟამს ტუნისიშ ჸუჯი) მეხოლაფირო  ჯვ. წ. IX ოშწანურას, მოხუჯური გეოგრაფიული აბანდვალაქ, ოვაჭარე კოლონიეფიშ ფართე რშვილქ გამეკენჯჷ კართაგენიშ პატჷნალა ბჟადალი სქირონაშქა ზუღაშ პიჯიშ ოვაჭარე შარეფს.

## ქოძირით თაშნეშე
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ტუნისის

## ლიტერატურა
*გიორგაძე გ.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 5, ხასჷლა 403-404, ქართი, 1980 წანა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ancient History Encyclopedia: Carthage
* ''Ancient History Sourcebook: Aristotle: On the Constitution of Carthage, c. 340 BC''

კატეგორია:კართაგენი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ისტორია
ლედი გაგა

**ლედი გაგა** (თახმი ჯოხო - სტეფანი ჯოან ენჯელინა ჯერმანოტა, დ. 1986 წანაშ 28 მელახი) — ამერიკალი მასრულებერი. მუშ კარიერაქ დიჭყჷ ნიუ-იორკიშ როკ-ანდერგრაუნდის. ლეიბლიწკჷმა Streamline Records კონტრაქტით (2007 წანას) დიჭყჷ მუშ მუსიკალურ კარიერაქ დიდ სცენას. დუდშე თინა ჭარჷნდჷ ობირეშეფს შხვა მობირეეფშო, მარა რეპერი ეიკონიშ მოხვარათ დო ინიციატივათ, ლედი გაგაქ გინორთჷ თიშ ლეიბლიშა Kon Live Distribution. 

## ბიოგრაფია

ამერიკალი მობირე, მასხაპალი, ობირეშეფიშ ავტორი დო დიჯეი ლედი გაგა, ანუ სტეფანი ჯოანა ანჯელინა ჯერმანოტაქ 1986 წანაშ 28 მელახის მანჰეტენს ქჷდებადჷ.

მუსიკათ ბაღანობაშე ქჷდეინტერეს. 4 წანაშო ზოროხინელო მიოგანდჷ ფორტეპიანოს. დო მალას, ბაღანაშ მაგნიტოფონშა მაიკლ ჯექსონიშ დო სინდი ლაუპერიშ ობირეშეფს ენიჭარანდჷ.

სტეფანი მანჰეტენიშ სკოლას „Convent Of The Sacred Heart“, დალეფი - ჰილტონ დო ქეროლაინ კენედეფწკუმა ართო გურაფულენდუ. მორჩილ განათლებაშ მეღებაშ უკული, გურაფა ოხანტუე სკოლას „Tisch School of the Arts“ გაგინძორუ. 14 წანაშო თინა ნიუ-იორკიშ კლუბის „Bitter End“ დო სკოლაშ თეატრიშ სცენას „Regis High School Repertory“, ანსამბლის - „Regis Jazz Band“ იბირდჷ.

2006 წანას, სტეფანი მუსიკალურ პროდიუსერი, რობ ფუზარისწკუმა იჭყანს მუშობას, ნამუწკუმათ მუდგაზმარენი პოპულარული ობირეში - „Beautiful, Dirty, Rich“, „Dirty Ice Cream“, „Disco Heaven“ დინაჭარუ. წორეთ თე ჟამს, თინა მაართათ ირინუანს ფსევდონიმს „ლედი გაგა“-ს (ბუნა „Queen“_იშ ობირეშეფიშე „Radio Ga Ga“).

მაართა კონტრაქტი ლედიქ „Def Jam“-წკჷმა გაფორმუ დო 2008 წანას, კონტრაქტის ლეიბლიწკჷმა „Interscope Records“, ობირეშეფიშ ავტორიშ სტატუსით აფორმენს. ლედი გაგა-შ მასალას თიცალი მასრულებერეფი ირინუანდეს, მუჭომეფით რენა: „Fergie“, „Pussycat Dolls“, ბრიტნი სპირსი და „New Kids on the Block“.

სტეფანიშ ვოკალური დო თეატრალურ შელებეფიშა დიდი გოლინა რეპერი ეიკონქ მახვამილუ. 2008 წანას სტეფანი ლოს-ანჯელესშა , ოდებიუტე ალბომეფიშო „The Fame“ იჭყანს მუშობას, ნამუქუთ კანადას, ავსტრალიას დო მუზმარენი ევროპული ქიანეფს არგუსოს გამშართჷ.

2009 წანაშ 18 ფურთუთას, გაგაქ ბრენდონ ფლაუერსწკჷმა („Killers“ დო „Pet Shop Boys“) ართო, „Brit Awards“-შ დაჯილდოებაშ ცერემონიალს გჷშართჷ. სტეფანიშ მაართა ტურნექ 2009 წანაშ 12 მელახის ქჷდიჭყჷ დო კრიტიკოსეფიშ დიდი გჷმოხონარაფა გჷშეჭანუ.

## დისკოგრაფია

* *[[The Fame]]* (2008)
* *[[The Fame Monster]]* (2009)
* *[[Born This Way]]* (2011)
* *Artpop* (2013)
* *Joanne* (2016)
* *Chromatica* (2020)
* *Harlequin* (2024)

## ოკონცერტე ტურეფი
* The Fame Ball Tour (2009)
* Fame Kills: Starring Kanye West and Lady Gaga (2009–10) (გეუქვუ)
* The Monster Ball Tour (2009–2011)

## რცხუეფი

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ქორთული ფან-კლუბი 

კატეგორია:დუნაბადი 1986
კატეგორია:ამერიკალი პოპ მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კრეტა

**კრეტა** () — საბერძნეთიშ არძაშ უმოს დიდი დო სქირონაშქა ზუღაშ რანწკით მახუთა კოკი. თიში ფართობი რე 8,336 კმ².  კოკის ომძღჷ სუმი ზუღა: იონიაშ, ლიბიაში დო ეგეოსიშ. 

## ისტორია
კრეტა ანტიკური საბერძნეთიშ ართ–ართი არძაშე უმოს აქტიური კოკი რდჷ. თაქ კათაქ დოხორინი დიჭყჷ ჯვ. წ. 2700 -1420 წანეფს, ნამუქჷთ კოკი მაართა არძაშე უმოს გოვითარაფილ ცივილიზაციათ გინართინუ საბერძნეთის დო ევროპას. ბერძენეფქ კრეტას მუზმარენი ნოღა დარცხუეს. ართ–ართი რდჷ კნოსოსი. თე უჯვეშაში ნოღაშ აკნაცჷმეფი არქეოლოგეფიშ ბუნაქ მინოს კალოკაირინოსიშ დუდალათ 1878 წანას კჷლაგორჷ. კნოსოსიშ დოხორეე რთულ ნოგაფუს წჷმარინუანდჷ, ნამუსჷთ ცენტრის დიდი ოზე უღუდჷ. ოზეშ გოხოლუას, ქართულო (წრიულო), გოდვალირი რდჷ ოხორე ჸუდეეფი დო შხვადოშხვა ნოდგჷმეფი. თინეფი ართიანს მიკორთელ–მუკორთელ დერეფანეფით დო გიშაულარეფით მეურდეს.

## ლიტერატურა
* Theocharis E. Detorakis History of Crete. — New edition.
* Oliver Rackham, Jennifer Moody The making of the Cretan landscape. — Manchester University Press.
* Traveling Guide of Crete. — 32 IPIROU STR, KATO CHALANDRI, 152 31 ATHENS: Adam Editions-Pargamos SA.
* Мишель Строгов, Пьер-Кристиан Броше, Доминик Озиас Крит. Путеводитель Пти Фюте. — 4-е. — Авангард. — (Petit Fute).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Natural History Museum of Crete at the University of Crete 
* კრეტა, კულტურაშ ისტორია 

კატეგორია:საბერძნეთიშ კოკეფი
კატეგორია:საბერძნეთიშ პერიფერიეფი
კატეგორია:სქირონაშქა ზუღაშ კოკეფი
ჭუკია (კომპიუტერი)

200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჭუკია
**ჭუკია** — კომპიუტერწკჷმა მუშობაშ ჟამს ეკრანს გჷმისახუ მოვალუე ვერტიკალური კურსორი. კურსორი ეკრანს მოძირანა სიმბოლოშ მითოღალაშ აბანს. მახვარებუს შეულებჷ გინააბანუას კურსორი ოკორნებელი მიოწურაფუთ კლავიატურას ჸოფილი კოპულეფიშ (ისარეფიშ) ეკაღანკალ კონჭეფიშ მეშქაშალათ. კურსორიშ გჷმორინაფა, გჷშაკერძაფილო გრაფიკულ ინფორმაციაწკჷმა მუშობას უხუჯური რე. კურსორიშ ნოთირუო გჷმირინუაფუ მანიპულატორი. ფართო ფაჩუა ძირჷ მანიპულატორეფქ ჯოხოდვალათ „ჭუკია“(Mouse) დო „ტრეკბოლი“. ტრეკბოლი ნორკებო რე გოფაჩილი. ჭუკია წჷმარინუანს პლასმასიშ ჭიჭე კოლოფის. ჭუკიაშ აბანდვალა ეკრანს ჭიჭე კოპულით რე ეკოღანკილი. კოპულიშ გინააბანალო დასაბაღი რე გინოააბანუათ ჭუკია სილაფართას.

ჭუკიას უღუ 2 კონჭი (ოძინჷ მულტიმედია ჭუკიეფიშ კონჭეფი). კონჭეფშა კითიშ გენჭირათ კომპიუტერს მიაჩამუ ზოჯუეფი. ჭუკია მანქანას მიარცხუაფუ კაბელით, COM1 გჷმათიშალით ვარა COM2 მიშაღალა — გჷშაღალაშ ადაპტერით (COM ჭუკეფი უკვე მოჯვეშაფილიე, ასე უკვე ხვარებასიე ლაზერული დო ოპტიკური ჭუკიეფი).

კატეგორია:კომპიუტერი
დიდაპლატა

thumb|ჯინჯიერი პლატა
**დიდაპლატას** უძახჷნა დიდ ბეშტელ პლატას. თიშა გეეინაფილიე პერსონალური კომპიუტერიშ ჯინჯიერი კომპონენტეფი: ცენტრალური მიკროპროცესორი, ოპერატიული შვენა, ალმარინე მიკროსქემეფი, ცენტრალური მაგისტრალი, კონტროლერი დო მუზმარენი გჷმათიშალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* List of motherboard manufacturers and links to BIOS updates
* What is a motherboard? 
* How a motherboard works 
* The Making of a Motherboard: ECS Factory Tour 
* The Making of a Motherboard: Gigabyte Factory Tour 
* Front Panel I/O Connectivity Design Guide  - v1.3 (pdf file) (February 2005)

კატეგორია:კომპიუტერი
მიკროპროცესორი

200პქ|მინი|მარჯვნივ|მიკროპროცესორი 80486dx2
**მიკროპროცესორი** (ბერძ. *mikros* დო შანენს „ჭეს“) მინიატურული ელექტრონულ-გჷშმაკოროცხალი მანქანა რე, რეალიზაფილი ართი ჟიდიდი ინტეგრალური სქემათ. ჟისუფთა სილიციუმიშ ართ კრისტალშა რთული, ანდაოკუჩხურამი დო ზუსტი ტექნოლოგიათ დოღალირიე მუზმარენ მილიონი ტრანზისტორი დო შხვა სქემური ელემენტეფი. თაშნეშე მიორინაფალი გამტარეფი დო გალე მონწყილიბეფიშ მიორცხუაფალი ჭურჭულეფი. თინეფიშ ართიანალა გაჭყანს ლოგიკურ ბლოკის: არითმეტიკულ მონწყილობას, მართუალაშ მონწყილობას, რეგისტრეფს დო შხვა. მოსოფელს შხვადოშხვა ფირმეფიშით გჷშეშქუმალუ შხვადოშხვა კილიდანიშ ცენტრალური მიკროპროცესორეფიშ ტიპეფი.

## ანგარია

**მიკროპროცესორიშ თარი პარამეტრეფიე**: ოსრულაფარი ზოჯუეფიშ ართიანალა, თანრიგიანობა დო ტაქტიკური სიფშხირე. მიკროპროცესორეფიშ თარი პარამეტრი ტაქტიკური სიფშხირე რე. თინა მოძირანა მერქას (წამს) მუზმა ელემენტარულ ოპერაცია-ტაქტის ასრულენს მიკროპროცესორი. ტაქტიკური სიფშხირე იზჷმუ მეგაჰერცეფს (1 მეგაჰერცი მანგი რე 106 ჰერციშ). ალმაუნალა მოძირანა, ართ ტაქტის მუზმა ჟირობით თანრიგიშ დამუშებას, ვარა გინოჩამას ახორციელენს მიკროპროცესორი, თაშნეშიშე მუზმა ჟირობით თანრიგიშ გიმორინაფაქ შილებე იჸუასოხვლურქ მიკროპროცესორიშ ოპერატიული შვენაშ ოწურაფალო. ეკაღანკალიე, ნამუდა ტაქტიკური სიფშხირე პროცესორი წარმოებლურობაშ შეფარდებათ მახასიათაფალი რე თიშენ, ნამუდა პროცესორიშ სქემური გინოჭყვადუეფიშ გურშენ კანკალე პროცესორი ართ ტაქტის ასრულენს თიზმა ოპერაციას, ნამუშ შესრულებაშო შხვა პროცესორის ოკო მუზმარენი ტაქტი. გალეშე მიკროპროცესორი ოთხკუნთხამი პლასმასიშ ფირფიტა რე — 5x5x05 სანტიმეტრიშ ზიმუშ, 940-შახ „კუჩხით“. მიკროპროცესორეფს ორგილაფარო ურინუანა ჭიჭე ვენტილიატორეფს, მიკროპროცესორიქ ვა გეგნოფურასინ თიშენ.

## ისტორია

კატეგორია:კომპიუტერი
კატეგორია:ციფრული ტექნიკა
ოპერატიული შვენა

thumb|ოპერატიული SuonaS მონწყილაფა
**ოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილობა** (RAM) რეალიზაფილიე ქვერსემი ინტეგრალური სქემაშ სახეთ. მუნაჩამეფიშ კითხირიშ ვარა დინოჭარუაშ ჟამს 60+ ნანომერქა რე (60x10−9წმ). არსებენს ჟირი ტიპიშ ოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილობა: სტატიკური დო დინამიკური. სტატიკური ოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილობაშ ელემენტარული უჯრედიშ როლს ინტრიგერული სქემა გიშმურს. ათენერი სქემა იმპულსიშ მეღებაშახ ვარა ჩამაშ გიმოთიშაფაშახ ინარჩუნენს ართ-ართი დგომარებას 0 ვარა 1. უჯრას დინოჭარილი ინფორმაციაშ კითხირიშ ჟამს თიში დგომარება ვეთირუ. დინამიკური მოდელი აკმოდირთუ მიკროსკოპული ნტირაფაშე (კონდესატორეფიშე). არძონერი კონდესატორი შილებე რდასინ ჟირ დგომარებას: დომუხტული ვარა უდუმუხტუ. თეცალი შვენას ენოჭარილი მუნაჩამეფიშ მუკაწონაფალო ოხვილური რე უდუმუხტუო კონდესატორეფიშ პერიოდულო დომუხტუა. თეშ გეშა დინამიკური შვენა სტატიკურწკჷმა ალაზიმაფათ ნელმოქმედიე. მანგიორი თინა ნორკებას ენერგონტირალიე. ოკო ებღანკათ, ნამუდა ჟირხოლო ტიპიშ მუკოწონაფაშ მონწყილაფა წიმარინუანს მორჩილი ზუმაშ ბეშტილი პლატას, თიშა გოდვალირი მიკროსქემეფით. ოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილაფაშ გალე, წორობორჯული პერსონალური კომპიუტერეფს გარჩქუნა თ.გ. ჟიოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილაფა (ქეშ შვენა), ნამუთ უნარღელჸოფირენს ნელმოქმენდი მონწყილობაშ მერინაფას, ფეიკარმოქმენდ მონწყილობაწკჷმა, მაგალითო, მიკროპროცესორიშ დინამიკურ შვენაწკჷმა.

არსებენს ჟირი დონეშ ქეშ შვენა: მაართა დონეშ 32 ბაიტიშ ნტირაფათ (ასე უკვე 64), ნამუთ ინოკიდილიე უშქაშმალუო მიკროპროცესორს დო მაჟირა დონეშ 512 დო უმოსი ნტირაფათ. თინა გირინუაფუ სისტემური პლატას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მეხსიერების ფასები (1957-2010) 

კატეგორია:კომპიუტერი
დენიშ წყუ

**ჩამაშ ბლოკი** თირონ დენს გინართინუანს დაბალი ძაბვაშ (12,5ვ) ირონ დენო. ჩამაშ ბლოკიშ ელექტრული რშვილი უნარღელჸოფირენს ბლოკის გიშალუს ძაბვაშ სტაბილურობას, ელექტრო რშვილს ძაბვაშ თირაფეფიშ 180-220 ვ. ფარგალეფს.

კატეგორია:კომპიუტერი
მონიტორი

200პქ|მინი|მარჯვნივ|მონიტორი
**მონიტორი** გოთოლწონაფილიე ტექსტური დო გრაფიკული ინფორმაციაშ გჷმოსახალო. თინეფს შეულებუნა იმუშუან ტექსტურ ვარა გრაფიკულ რეჟიმს.

ტექსტურ რეჟიმიშ მუშობაწკჷმა ეკრანი პირობითო ირთუ საგანოეფო. ეკრანს ართჟამიერო შილებე გიმოღალირქ იჸუას ართი სიმბოლოქ 256 ოწმოხ ჩინებულ სიმბოლოშე. თე სიმბოლოეფს ორხველჷ ასოეფი, ციფრეფი დო შხვა. ოკო ეიშანას, ნამუდა გოშაღალარი სიმბოლოეფიშ მუდანობა 256-ით გოხურგილი ვა რე. თიმ დო ართი კოდის რეჟიმიშ მეჯინათ ეკრანს შილებე შხვადოშხვა სიმბოლოეფი მეურდასჷნ. გრაფიკულ რეჟიმს მონიტორი რასტრის წჷმარინუანს, ნამუთ პიქსელეფშე აკმოდირთუ. მონიტორიშ უნარს, ართჟამიერო ჰორიზონტალურო დო ვერტიკალურო ესახილქ იჸუას პიქსელეფიშ გარკვეულ მუდანობაქ, მონიტორიშ გიშაგორინს უძახჷნა. გჷმოთქუალა „მონიტორიშ გიშაგორინი 800x600“ შანენს, ნამუდა მონიტორის შეულებუ გიმიღას 600 ჰორიზონტალური დო 800 ვერტიკალური ჭურჭული (პიქსელი). მონიტორიშ რეალური გიშაგორინი თაშნეშე მუკობუნელი რე ვიდეოადაპტიშა.

არსებენს ჟირი ტიპიშ მონიტორი: ოწიმაია კრისტალს დო ელექტრონულ ჩხორიულ მილაკის. ოწიმაია კრისტალიშა ეგაფილ მონიტორეფს მორჩილი წონა დო გეომეტრიული ზჷმა უღჷნა, მიხვარუანა მორჩილო ჟირფათ ნორკებ ელექტროენერგიას.

უმოსო მონიტორი ზოროხინელი ბლოკიე. მონიტორიშ ყუთიშა ეკრანი სპეციალური სამარგეფითიე დამარგებული. თინეფი გაბრას არზენა მახვარებუეფს დარინუან თინა ოკორნაფალი კუნთხუთ. ყუთიშ დინოხოლე კვებაშ ბლოკი დო ეკრანს გჷმოსახულაფაშ ფორმირაფაშო ოხვილური ელქტრული სქემეფიე.

თეხანურ პერსონალურ კომპიუტერეფის ეკრანიშ მუშობაშ ვადაშ ოხანგინძორაფალო დო ელექტროენერგიაშ ოზოგალო გჷმოგონილიე სპეციალური პროგრამულ-აპარატული მეთოდეფი. გარკვეული ჟამიშ მალობას მუმახვარებუ ვა ასრულენს სამუშას-და, ოჭყაფუს ოპერაციულ სისტემას გიმუღჷ ეკრანშა სპეციალური სურათეფი, დო მოგვიანაფათ მონიტორი გინოჸუნს ელექტროენერგიაშ ეკონომიური ხარჯებაშ, თ.ჯ. „ჯინაშ“ რეჟიმშა.

კატეგორია:კომპიუტერი
ოპტიკური დისკი

thumb|კომპაქტ დისკი
1996 წანაშე ფართე გოფაჩუა ძირეს კომპაქტ-დისკეფქ. დისკიშ ნტირალა 700 მეგაბაიტიე. თიშა ენოჭარილო ინფორმაცია იკითხირუაფუ დიდი სიჩქარათ. თინეფი მოხუჯურფი რენა დიდი ინფორმაციაშ გაფაჩალო.

ბაზარს გოფაჩილიე გეჸვენჯი ტიპიშ კომპაქტ დისკეფი დო თიში მაკითხეეფი : CD-R, CD-RW, DVD-R, DVD-RW.

* CD-R მონწყილობა გაბრას ირზენს დისკი წებკითხათ ბრელშა, თაშნეშიშე თე მონწყილაფა კითხულენს, RW დისკეფსით. R დისკშა შილებე ინფორმაციაშ ხვალე ართიშა დინოჭარუა.
* CR-RW მონწყილობა გაბრას ირზენს ენუოჭარათ დო იბკითხათ R დო RW დისკეფი. RW დისკიშა ინფორმაციაშ ბრელშა ენოჭარუა/ლასუა რე შელებუანი.
* DVD-R — CD-R-იშ ანალოგიურიე ხვალე ართი გინორთათ ნამუდა DVD დისკეფს ინტირე ბრელით უმოსი ინფორმაცია R დისკეფწკჷმა ალაზიმაფათ, თიშა R დისკიშ ანალოგიურო ხვალე ართიშა რე შელებუანი ინფორმაციაშ დინოჭარუა.
* DVD-RW — CD-RW-ს ანალოგიური რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*http://www.romeyn.ca/   50th-anniversary -of-the-optical-disc.    by: Jacob Romeyn
*Optical Storage Technology Association
*Reference guide for optical media  by Terence O'Kelly (Memorex Inc.)

კატეგორია:კომპიუტერი
ბერჯეკი დისკი

thumb|150px|მარჯვნივ|ბერჯეკ დისკიშა მუკოწონაფაშ მონწყილობა
**ბერჯეკ დისკის მუკოწონაფაშ მონწყილობა** ართი ედომუშამი მონწყილობა რე თიში კონსტრუქციული სქემა ღირიკონი დისკეფიშ მაყარე მონწყილობაშ სქემაშნერი რე. ბერჯეკი დისკიშა მუკაწონაფალი მონწყილობაშ ნტირალა დო ინფორმაციაშ გოთირაფა მუზმარენ ოშარშა უმოსი რე ღირიკონი დისკიწკჷმა ალაზჷმაფათ. ინფორმაცია მუზმარენ ბერჯეკო მერინაფილ დისკეფს დინიჭარუაფჷ. დისკეფი ფერომაგნიტური ფათ ფორილი ფირფიტეფი რე. ინფორმაციაშ დინოჭარუა/კითხირი იხორციელებჷ ჟირხოლო ჸურე (ოძგაშე ფირფიტეფიშ გალე).

ართამი დინოჭარუა დო კითხირი იხორციელებჷ მაგნიტური დუდიეფიშ ართიანალათ. დისკეფიშ პაკეტი ირთანს 7500-10000 რთაფა/წმ-ს (წმ-ს კუნტარაფა - წამს) ბიწორით. მაკითხე დუდიეფი "ნჩურუნა" დისკიშ ჟიპიჯიშე 0.5-0.13 მიკრომეტრიშ გოძვენას. მუკოწონაფაშ მონწყილობეფს მუზმარენ ვითარ ფირმა გიშმაშქვანს მერინაფუალაშ ღანკით აკომუშებული რე სპეციალური სტანდარტეფი, ნამუეფით რე: SATA, IDE, EIDE, SCSI.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Computer History Museum's HDD Working Group Website 
* HDD Tracks and Zones
* HDD from inside
* Hard Disk Drives Encyclopedia
* Hard Disk Drive Technology and Utility Tutorials 
* Video showing an opened HD working 
* Average seek time of a computer disk 

კატეგორია:კომპიუტერი
კომპიუტერიშ კლავიატურა

thumb|260px||კლავიატურა
**კლავიატურა** ვარა **ქიბორდი** () გოთოლწონაფილიე კომპიუტერს მადუდე სიგნალეფიშ დო მუნაჩამეფიშ მიშაღალარო. კლავიატურა კონსტრუქციულო ზოხორინელი ბლოკიე. ნოუთბუქის კლავიატურა კორპუსიშ უგმურთუ ნორთიე.

კლავიატურა სტანდარტიზაფილიე: თინა აკმოდირთუ 101-103 კონჭიშე (ასე თე რიცხუს ოძინჷ მულტიმედია კლავიატურას გოდვალირი კონჭეფიშ მუდანობა). კლავიატურას კონჭეფიშ ართიანალა პირობითო გორთილი რე მუზმარენ ბუნათ. სიმბოლური კონჭეფიშ ჯინჯიერი დოშანილობა რე - ასოეფიშ, ციფრეფიშ, სპეციალური სიმბოლოეფიშ მიშაღალა. ისტორულო იფორმირჷ, ნამუდა ართი დო იგივე კონჭეფი გჷმირინუაფუ დიდი დო ჭიჭე ასოეფიშ ოჭარალო. ფუნქციონალური კონჭეფიშ დოშანილობა რე ზოჯუაშ გინოჩამა. ზოჯუაშ შანულობა ითანჯუ პროგრამაშ მეჯინათ. თე კონჭეფს კონწარი დოშანილობა ვა უღუნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Art of Assembly Language: Chapter Twenty: The PC Keyboard
* Keyboard matrix circuits
* PC World. "The 10 worst PC Keyboards of All Time".

კატეგორია:კომპიუტერი
Interscope Records

**Interscope Records** ორე ხონარიშ დინმაჭარალი ლეიბლი, ნამუთით ექვემდებარებუ კომპანიას Universal Music Group. კომპანიაქ დირცხუ 1990 წანას, ჯიმი აიოვაინიშით დო ტედ ფილდიშით.

## კლიენტეფი

კომპანიაწკჷმა Interscope Records თეჟამიშო წოროხანდენს ბრელ ჩინაფილ მასრულებერი დო ბუნა, ნამუეფიშ შქას რენა:

* 50 Cent
* Angels & Airwaves
* Black Eyed Peas
* Blink-182
* კრის კორნელი
* Dr. Dre
* ემინემი
* გვენ სტეფანი
* ენრიკე იგლესიასი
* Jimmy Eat World
* კინი
* ლედი გაგა
* N.E.R.D
* New Kids On The Block
* Papa Roach
* Pussycat Dolls
* Queens Of The Stone Age
* ტოკიო ჰოტელი
* U2
* სკორპიონსი
* რინგო სტარი
* U2

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Interscope.com

კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლეფი
კატეგორია:Universal Music Group
Black Eyed Peas

[thumb|right|250px|ბუნა [2009 წანაშ 25 მანგის. კვარჩხანიშე მარძგვანშა: will.i.am, ფერჯი, Taboo და apl.de.ap.]]

**The Black Eyed Peas** — ამერიკალი ჰიპ-ჰოპ მასრულებერი ბუნა ლოს-ანჯელესშე, კალიფორნია, ნამუეფქჷთ დიდ წჷმოძინას მიოჭირინდეს მოსოფელიშ მასშტაბით. ბუნა თეჟამშო ოთხი მაკათურშე აკმოდირთუ, will.i.am, apl.de.ap, Taboo, დო ფერჯი. უაღრესო წჷმოძინელი 2003 წანაშ ალბომქ Elephunk თე ბუნას ჯოხო ქჷდუკვიდრჷ თინეფიშ პოპ/ოსხაპალი ჰიპ-ჰოპ მუსიკაშ გეშა. BEP-ს მეხოლაფირო 30 მილიონშახ ალბომი დო სინგლი აფუ გჷმოჩამილი მოსოფელიშ მასშტაბით.

## დისკოგრაფია

**[[Behind the Front]]* (1998)
**[[Bridging the Gap (The Black Eyed Peas-ის ალბომი)|Bridging the Gap]]* (2000)
**[[Elephunk]]* (2003)
**[[Monkey Business (ალბომი)|Monkey Business]]* (2005)
**[[The E.N.D.]]* (2009)
**[[The Beginning (The Black Eyed Peas-ის ალბომი)|The Beginning]]* (2010)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მუსიკა
კატეგორია:ამერიკალი ჰიპ-ჰოპ ბუნეფი
Blink-182

**Blink-182** — ამერიკული პოპ პანკ ბუნა, ნამუშათ მიშმულა: მარკ ჰოპუსი (ვოკალი, ბას გიტარა) ტომ დელონგი (ვოკალი, გიტარა) დო თრევის ბარქერი (მიოგამალი ინსტრუმენტეფი). მოსოფლიშ მასშტაბით თინეფს გჷმოჩამილი აფუნა 27 მილიონი ალბომი. მაართა დიდი წჷმოძინა თინეფს მუღჷ დისკიქ *[[Enema of the State]]* დო ჟირ სინგლიქ - What's My Age Again დო All the Small Things. 

## დისკოგრაფია

;სტუდიური ალბომეფი
**[[Cheshire Cat (Blink-182-ს ალბომი)|Cheshire Cat]]* (1994)
**[[Dude Ranch (ალბომი)|Dude Ranch]]* (1997)
**[[Enema of the State]]* (1999)
**[[Take Off Your Pants and Jacket]]* (2001)
**[[Blink-182 (ალბომი)|Blink-182]]* (2003)
**[[Neighborhoods (Blink-182-ს ალბომი)|Neighborhoods]]* (2011)
*California (2016)
* *Nine* (2019)
* *One More Time...* (2023)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  
*

კატეგორია:Blink-182
კატეგორია:ამერიკული პოპ პანკ ბუნეფი
კატეგორია:მუსიკა
ვინიაიმარკა

**ვინიაიმარკა** — ტობა პერუშ დო ბოლივიაშ ოფიციალურ თანჯას. ვინიაიმარკა არხით მიარსხუაფუ ტიტიკაკაშ ტობას. ტობა იდვალუაფუ პერუშ პუნოშ რეგიონს დო ბოლივიაშ ლა-პასიშ დეპარტამენტის. ტობა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 3.810 მეტრას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სატელიტური რუკა

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ ტობეფიშ ერკებული

კატეგორია:პერუშ ტობეფი
კატეგორია:ბოლივიაშ ტობეფი
პალკაკოჩა

220პქ|მინი|მარჯვნივ|ტობა პალკაკოჩა
**პალკაკოჩა** (კეჩუა "pallqa" — ლეხერი "qucha" — ტობა) – ჸინამი ტობა ობჟათე ამერიკას,  ანდეფს, პერუშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. იდვალუაფუ ანკაშიშ რეგიონს, ზუღაშ დონეშე 4566 მეტრას.  

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*A potential disaster in the icy Andes: a regrettable blunder - Georg Kaser, Christian Georges 

კატეგორია:პერუშ ტობეფი
პარონი

200პქ|მინი|მარჯვნივ|ტობაპარონი
**პარონი** - ტობა პერუს, იდვალუაფუ კორდილიერა-ბლანკაშ გვალაშ მასივს, ანდეფს. ტობაშ სიგინძა რე 3,7 კმ, სიგანა - 0,7  კმ,  მაქსიმალური სიტომბა - 75 მ. იდვალუაფუ ნოღა კარასიშე 32 კმ-ს. 

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პარონიშ ტობა

კატეგორია:პერუშ ტობეფი
50 Cent

**კერტის ჯეიმზ ჯექსონ III** (ინგლ. Curtis James Jackson III) (დ. 6 კვირკვე, 1975) — ამერიკალი რეპერი, უმოსო ჩინებული მუში ოსცენე ჯოხოთ, **50 Cent** (). პოპულარობა ალბომეფიშ, *[[Get Rich or Die Tryin']]* დო *[[The Massacre]]*ით მიპალუ. ჟირხოლოქ მულტი-პლატინაშ ჯოხო გეჭოფუ, მოსოფელიშ ფარგალეფს 20 მილიონი გჷმოჩამილი ანგით.

## დისკოგრაფია

* *[[Get Rich or Die Tryin' (ალბომი)|Get Rich or Die Tryin']]* (2003)
* *[[The Massacre]]* (2005)
* *[[Get Rich or Die Tryin' (საუნდტრეკი)|Get Rich or Die Tryin' OST]]* (2005)
* *[[Curtis (50 ცენტიშ ალბომი)|Curtis]]* (2007)
* *[[Before I Self Destruct]]* (2009)
* *[[Black Magic]]* (2011)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* 50 Cent Allmovie -ს 
* 50 Cent  საიტის Allmusic 

კატეგორია:დუნაბადი 1975
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი რეპერეფი
კატეგორია:G-Unit-იშ მაკათურეფი
ვიქტორია (ტობა)

**ვიქტორია**  (, სუაჰ. Ziwa Victoria, Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) — ტობა ბჟაეიოლ აფრიკას, ტანზანიაშ, კენიაშ დო უგანდაშ ტერიტორიას. მუ ფართობის მეჯინათ მოსოფელს მა-2 ლიგე ტობა რე ჟინი ტობაშ უკული, აფრიკას — მაართა რე. 

1858 წანას ტობას მიოგორუ დო დედჷფალ ვიქტორიაშ ჯოხო გიოდუ ინგლისარ მეშარე ჯონ სპიკიქ. 

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Decreasing levels of Lake Victoria Worry East African Countries
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
* New Scientist article on Uganda's violation of the agreed curve for hydroelectric water flow.
* Dams Draining Lake Victoria 

კატეგორია:ტანზანიაშ ტობეფი
კატეგორია:კენიაშ ტობეფი
კატეგორია:უგანდაშ ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
მიჩიგანი (ტობა)

მინი|მარჯვნივ|250px|მიჩიგანი

**მიჩიგანიშ ტობა** – ართ-ართი უდიდაში ტობა ოორუე ამერიკას. იდვალუაფუ ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს. ბჟაეიოლშე მოუძჷ აშშ-შ შტატეფი: ვისკონსინი, ილინოისი, ინდიანა დო მიჩიგანი. ტობაშ ჯოხოდვალა მოურს ინდიალეფიშ ტომეფიშ სიტყვა *მიშიგამი*-შე, მუთ შანენს *დიდ წყარს*. სიდიდათ ტობა ხორვატიაშ სახენწჷფოშ უმოსი რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* EPA's Great Lakes Atlas
* Great Lakes Coast Watch 
* Michigan DNR map of Lake Michigan
* Lake Michigan Fishing 
* Bathymetry of Lake Michigan

კატეგორია:ააშ-იშ გეოგრაფია
ხენერალ-კარერა (ტობა)

200px|thumb|right|ტობა ბუენოს აირესი
**ბუენოს-აირესი** **()** ვარა **ხენერალ-კარერა** () — ჯიშთური ბადებაშ ტობა პატაგონიაშ ანდეფს, ჩილეშ დო არგენტინაშ თანჯას (ობჟათე ამერიკა), ზუღაშ დონეშე 215 მეტრას. ფართობი  რე 2 400 კმ.კვ. ბჟადალ ფიორდული წყარპიჯი კვათჷნს ანდეფიშ ოორუე კართეეფს, განიერი ობჟათე წყარპიჯიშ პლატოს იდვალუაფუ დო მორენეფით რე მუკოხურგილი. ტობაშ წყარი წყარმალუ ბეიკერით რჩქალ ოკიანეს დო რიო-დესეადოთ ატლანტიშ ოკიანეს აკათუ.

## ქოძირით თაშნეშე
* არგენტინაშ ტობეფიშ ერკებული
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხასჷლა 553-554, ქართი, 1977 წანა.

კატეგორია:ტობეფი
ვისკაჩა (ტობა)

**ვისკაჩა** — ტობა პერუს. იდვალუაფუ მონკეგაშ რეგიონს. ტობა გეხვილჷ ზუღაშ დონეშე 4.575 მეტრას. ვისკაჩაშ ფართობი აკმადგინანს 118,00 კმ²-ს.

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* INEI, Compendio Estadistica 2007  (pdf), ხს.26

კატეგორია:პერუშ ტობეფი
ვილაკოტა

200პქ|მინი|მარჯვნივ|ვილაკოტაშ ალმაშარული ფოტო
**ვილაკოტა** — ტობა ობჟათე ამერიკაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, პერუს. იდვალუაფუ ტაკნაშ რეგიონს.

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ ტობეფიშ ერკებული

კატეგორია:პერუშ ტობეფი
უაიტუნასი

**უაიტუნასი** () — ტობა ბოლივიას, ბენიშ დეპარტამენტიშ იაკუმაშ პროვინციას. იდვალუაფუ ზუღაშ გეეშე 146 მეტრას. ტობაშ ფართობი 329.5 კმ² რე. სიგჷნძა 35 კმ-ს აკმადგინანს, სიგანა — 16 კმ-ს. წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷნძა 165 კმ რე. ტობას აშაძჷ ჟირი კოკი.

## ქოძირით თაშნეშე
*ბოლივიაშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*უაიტუნასიშ ტობა 

კატეგორია:ბოლივიაშ ტობეფი
ლაკარიშ ტობა

**ლაკარიშ ტობა** — ჯიშთური გორჩქინაშ ტობა არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 630 მეტრას, ჭიჭე ნოღა სან-მარტინ-დე-ლოს-ანდესიშ მუკი-მუკის. მუჭოთ არგენტინაშ ანდეფიშ შხვა ბრელი ტობა, თე ტობაშეთ ჩილეშ ტერიტორიაშა მიშმურს წყარმალუ (უაუმი). 1902 წანაშახ, თე ტობას თხულენდჷ ჩილე. 

ტობაშ ფართობი რე 55 კმ², ოშქაშე სიტომბა — 167 მ, მაქსიმალური სიტომბა — 277 მ.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ტობეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Sistema Nacional de Información Hídrica
* Lacar Area (YouTube video HD)
*http://www.ilec.or.jp/database/sam/sam-07.html 

მინი|center|600პქ|ტობაშ პანორამა

კატეგორია:არგენტინაშ ტობეფი
კასპიაშ ზუღა

**კასპიაშ ზუღა** (კანკალეშა მიშინუაფუ, მუჭოთ *დარუბანდიშ ზუღა,* ,მინშა — *გურგენიშ ზუღა*) — სქირონეფშქას აშახვილირი ენდორეული ზუღა რე ევრაზიას, აზიაშ დო ევროპაშ ხურგიწკჷმა; მოსოფელიშ სქირონას შქას აშახვილირი უკაბეტაში წყარიშ ღანჩო. კასპიაშ ზუღაშ ფართობი რე 371 000 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 1025 მ. თის ზუღაშო დო ტობაშო დჷმახასიათაფალი შანეფი უღუ. თის შხირას მოსოფელიშ უკაბეტაშ ტობათ ხოლო მიშინუანა, მარა თინა ლიგე ვა რე. მუში ჯიმუამობა დოხოლაფირო 1,2 %-ს აკმადგინანს, ნამუთ ზუღაშ წყარიშ ჯიმუამობაშ ნასუმორი რე.

კასპიაშ ზუღას ჯოხოქ გიადჷ ობჟათე-ბჟადალშე მახორუ ტომიშ - კასპეფიშ გეშა. კასპიაშ ზუღას მილარე „ყარა-ბოღაზ-გოლიშ“ („უჩა ნარქიშ ჸუჯი“) ჸუჯი, ნამუთ თურქმენეთიშ ტერიტორიაშა რე მიშაჭკირილი.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კასპიაშ ზუღაშ რეგიონი
* კასპიაშ ზუღაშ დონეშ თირუა 
* კასპიაშ ზუღაშ ნაფთობი

კატეგორია:ტობეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:ზუღეფი
კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:ევრაზია
სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი

**სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი** (ქორთულო **სამცხე-ჯავახეთის მხარე**) — აკან ობჟათე საქორთუოს, იკათუანს საქორთუოშ ისტორიულ–გეოგრაფიულ პროვინციეფიშ სამცხეშ, ჯავახეთიშ დო თორიშ ტერიტორიეფს. რეგიონიშ ერეფოშქაშე კოდ რე: GE-SJ.

## ართამ ჩინებეფი
აკანიშ ფართობ აკმადგინანს 6413 კვ.კმ-ს, მახორობა - 160 504 ადამიერი, მახორობაშ მეჭედალა — 1 კვ.კმ-ს 25 ადმ-ს. აკანიშ ადმინისტრაციულ ცენტრ რე ნოღა ახალციხე. აკანს 353 დოხორელ პუნქტ რე, თინეფ შქას: 

* **[[ნოღა]]** - 5: ახალქალაქი, ახალციხე, ბორჯომი, ვალე, ნინოწმინდა;
* **[[დაბა]]** - 7: ბაკურიანი, ბაკურიანის ანდეზიტი, წაღვერი, ახალდაბა, ადიგენი, აბასთუმანი, ასპინძა;
* **[[ოფუტე]]** - 254.

## აბანურ დუდგამაგალა
სამცხე-ჯავახეთიშ აკანშა მიშმურს საქორთუოშ კანონდვალათ გოთანჯილ გეჸვენჯ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ართურეფი: 
# ადიგენიშ მუნიციპალიტეტი;
# ასპინძაშ მუნიციპალიტეტი;
# ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტი;
# ახალციხეშ მუნიციპალიტეტი;
# ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტი;
# ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტი. 

აკანს გამაგენს საქორთუოშ პრეზიდენტიშ დჷნარინეფუ სახენწჷფო რწუმებული. თე პოსტის, ნამუქჷთ მუშაღალირქ იჸუ 1994 წანაშ კვირკვეს, ამდღაშა მუშენდეს: 
* 1994 - ვ. ბაქრაძე
* 1998 - გიგლა ბარამიძე
* 2002 - თემურ მოსიაშვილი
* 2003 - გელა კვარაცხელია
* 2004 - ნუგზარ პარუნაშვილი
* 2004 - ნიკო ნიკოლოზიშვილი
* 2005 - გიორგი ხაჩიძე
* 2008 - ლაშა ჭკადუა
* 2012 - ივანე წიკლაური

## ეკონომიკა
სამცხე–ჯავახეთი ჯინჯიერ ოფუტე-ომეურნე რეგიონ რე, დახე არძა ხერეჭუაშ პროდუქცია ბორჯომს იწარმებუ. თაქ რე აკოკათელ აკანიშ  ოკურორტე–გასაჯგირე ინფრასტრუქტურა. ეკონომიკურ თოლწონუათ პერსპექტიულ რე ტურისტულ მეურნობაშ წუმოძინა, თაშნეშე ახალქალაქის დო თურქეთიშ ნოღა ყარსის შქას კიდანჯალერ რე რკინაშშარა.

## კულტურულ ძეგლეფი
აკანიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ ორთაშ, არქიტექტურაშ დო კულტურაშ ანდა ძეგლი, თენეფშე არძაშე შანულამ რე: 
* ვარძიაშ სამონასტერო კომპლექსი
* თმოგვიშ ჯიხა
* ხერთვისიშ ჯიხა
* ზარზმაშ მონასტერი
* საფარიშ მონასტერი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:საქორთუოშ აკანეფი
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი
წუნდაშ ტობა

**წუნდაშ ტობა** — ასპინძაშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ მტკვარიშ მარძგვან განშე. ტობა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 1539 მ სიმაღალას. სარკეშ ფართობი რე 0,034 კვ. კმ, გოჸორიშ ფართობი 1,8 კვ.კმ. მაქსიმალური სიტომბა 10,8 მ, ოშქაშე სიტომბა 6,6 მ. წყარიშ მოცულობა 284 ვითოში მ³.

ტობაშ ქვაბული წჷმოქიმინელიე ახალქალაქიშ ლავური პლატოშ ბჟადალი პერიფერიაშ მუკონწყუალაშ შედეგო. ირდუ თჷრიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. ტობა უგუული დო ლიგე რე.

## ლიტერატურა
*აფხაზავა ი.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 11, ხასჷლა 351, ქართი, 1987 წანა.

კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ტობეფი