open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჭვემა

[miniatur|მინი|მარცხნივ|250პქ|ჭვემა [დანიას]]
მინი|250პქ|ჭვემა
მინი|250პქ|ჭვემა
**ჭვემა** — თხიერი ატმოსფერული ნოლექი, ნამუთ მუნაფეფშე მოურს 0.5 მმ დო უმოსი დიამეტრიშ მაღვენჯი ჭვათეფიშ სახეთ. წჷმარინუანს წყარიშ წირერთაფაშ ართ-ართ უშანულამაშ კომპონენტის. თეშ მოხ, ეკოსოსტემაშ გვარობეფშო აკმოქიმინუნს ხეონწყუე პიჯალეფს. თაშნეშე ჭვემაშ წყარი შანულამი რე ჰიდროელექტოდგმილეფიშო დო ირიგაციაშო. ჭვემა, მუჭოთ წესი, ესვარილი ტიპიშ, უმენტაშო ფა-ჭვემაშ დო მაღალი ფა მუნაფეფშე მოურს. ჭვემაშ წჷმოქიმინუაშ თარი ბაძაძი სილამიე, ნამუთ მუკმურს ტემპერატურაშა დო სილამეშ კონტრასტეფიშ სუმგოზჷმილაფიან ზონას, ნამუსჷთ ატმოსფეროშ ფრონტის უძახჷნა. თე ეკონია წჷმარინუანს თაშ გედვალირ გჷმართუ ჟინპიჯიშ შხვადოშხვა ფიზიკური მუშობურობეფიშ მაღვენჯი ჰავაშ ჟირ მასაშ შქას.

ვაიალეალე (1544 მ, ჰავაიშ კოკეფიი) ჭვემაშ სახეთ ოშქაშეთ ღებულენს 11.700 მმ ნოლექის; თენა რე დიხაუჩას არსებული არძაშე ლექინი აკანი. მაჟირა შანულამი ნოლექიანი პუნქტი რე ინდოეთის მადვალუ ჩერაპუნჯი, ნამუთ ღებულენს 11.430 მმ ნოლექის. ევროპაშ დიდ ნორთის, ობჟათე დო ოორუე ამერიკას დო ცენტრალურ აფრიკას ირწანურო გემანტირე ჭვემა 500 მმ-ს ოჭირინუანს, თიმ ბორჯის, მუჟამსჷთ აზიაშ დიდ ნორთის (ინდოეთიშ დო ტიბეტ-ჩინეთიშ უმუშო) ირწანურო ჭვემაშ სახეთ მოურს 500 მმ-შე მერკე ნოლექი, უმოს მერკე რე — 250 მმ — არაბეთიშ ჩქონს დო მონღოლეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. ავსტრალიაშ ცენტრალურ დო აფრიკაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფიშ გვალონაოშქაშე დო ობჟათე ამერიკაშ ბჟადალ ცენტრალური წყარპიჯეფიშ ტერიტორიეფს წანმოწანას ჭვემაშ სახეთ მოურს 250 მმ მერკე ნოლექი.

აფრიკაშ, ინდოეთიშ დომიანმარიშ წყარპიჯეფს დო ოორუე დო ობჟათე ამერიკაშ ზჷმიერ განედეფს წანმოწანას ჭვემაშ სახეთ მოურს 2.500 მმ ნოლექი.

კონვექციური მუნაფეფიშ შედეგო წჷმიქიმინუაფუ კონვექციური ჭვემა, ნამუსჷთ ფა-ჭვემაშობური ვარდა მაღალ-ბოქვამი მუნაფეფი ჯოხო. ზჷმიერ ორტყაფუეფს კონვექციური ნოლექუანობა გოსიფილი რე დო მერსხილი რე ბაროკლინურ თანჯეფწკჷმა, მუნერით რე: *რგილი ფრონტეფი*, *გირგალიშ ღოზი* დო *ტიბუ ფრონტეფი*.

pH გოლინათ ითირუ ჭვემაშ ფაქტორი, ნამუსჷთ მჟავა ჭვემეფი ჯოხო, ნამუთ მიარე რეგიონშო რე ელმოლიშ დოძაკუაშ თოლწონუათ ართ-ართი შანულამი პრობლემა. ააშ-იშ ბჟაეიოლ წყარპიჯეფს, ჭვემა, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეშე მოურსჷნ pH-შ ფაქტორი 5.0-5.6 რე; ჭვემა, ნამუთ ახოლუ კონტინენტურ კლიმატის pH-შ ფაქტორი 3.8-4.8 რე; pH-შ ფაქტორი აკანურ შტორმეფშო ხვალე 2.0 რე.

0.5-შე 6-7 მმ მერკე დიამეტრიშ მაღვენჯი თხიერი ნოლექი რე ცჷნაფი. ნძლიერ ჭვემას ჯოხო გემანტირე ჭვემა ვარდა თქვარშალი. უმოს ჭიფე ჭვემა რჩქინელი რე სიმორიშ ჯოხოდვალათ.

## თაშნეშე ქოძირით
* მჟავა ჭვემეფი
* კონვექცია

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ატმოსფერული ნოლექეფი
ბორია

thumb|280px|right|ცირკულაციური პროცესეფი, ნამუეფსჷთ მოჸუნს ბორიეფიშ წჷმოქიმინუა
**ბორია** — ჰავაშ ყარაფი ატმოსფეროს დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ დახე პარარელურო. ძაკო, ბორიას გურიშხონარენა ათე ყარაფიშ ჰორიზონტალურ დჷმადგინალს, მინშა - ვერტიკალურსჷთ. უმოსო ვერტიკალური მალობაშ ჰავაშ მასეფიშ ყარაფიშ სიჩქარეშა ჰორიზონტალურშე მერკე რე დო ხვალე გჷშაკერძაფილ შვანს ოჭირინუანს შანულამ სიდიდას: მუნაფეფს ძალამო გოვითარაფილ **კონვექციაშ** ბორჯის ვარდა გვალაშ კართეფს ჰავაშ დოშქუმალას.

ბორია წჷმიქიმინუ  ატმოსფეროშ წნევაშ ცაგანა ჰორიზონტალურ გორთაფაშ გეშა. ჰავაშ ყარაფის ქიმინჯენს კირიოლისიშ ჭყანა, ხორხაფიშ ჭყანა, ღულა-ღოზამი ტრაექტორიაშ ბორჯის - ცენტრიდანული ჭყანა.

ხორხაფიშ ჭყანაშ გოლინა შანულამი რე ხვალე ატმოსფეროშ გიმენ ფას, თ.გ. ხორხაფიშ ფას (1000-1500 მ სიმაღალაშახ). ხორხაფიშ ფაშ ჟილე, დუდიშულ ატმოსფეროს, ბორია დახე გეოსტროფულ ბორიას წჷმარინუანს.

ბორიას ახასიათენს მალობა დო სიჩქარე. მალობათ იკოროცხუ ჰორიზონტიშ კუნთხუ, სოჸურეშეთ თინა უმბარს (გჷმოსახჷნა აზიმუტით ვარდა რუმბეფით); სიჩქარე გჷმისახუ მ/წმ, კმ/სთ, ნასქუეფით დო ბალეფით, ბოფორტიშ სკალაშ მეჯინათ. დიხაუჩაშ ჟინპიჯწკჷმა ბორიას ოკვირჷნა ანემომეტრათ, ანემოგრაფათ, ფლუგერით დო შხვა; დუდიშულ ატმოსფეროს — ბურთ-პილოტით.

ბორიაშ სიჩქარეს დო მალობას სქირონაშ ჟინპიჯის უღჷ თახმო გიმოხანტილი დღასერული ულა; სერით ბორიაშ სიჩქარე მინიმუმშა ირკენს, ონდღეს - მაქსიმუმს.

ზუღას დღასერული ულა ვემკიხვილუაფჷ. ბორიშ სიჩქარეშ წანმოწანური ულა არსებულო მერსხილი რე ატმოსფეროშ ზოგადი ცირკულაციაშ მუშობურობეფწკჷმა. დიხაუჩაშ კანკალე აკანს უჩქჷ აკანური ბორიეფი (ბორა, ბრიზი, სიროკო, ფიონი, ხორშაკი დო  შხვა.), ნამუთ მერსხილი რე ატმოსფერულ აკანიშ ცირკულაციაწკჷმა, აკანიშ რელიეფწკჷმა დო შხვა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ატმოსფერო
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:კლიმატოლოგია
ჸინიშ შტორმი

**ჸინიშ შტორმი** ზოთონჯიშ წალიკონიშ გვარობა, ნამუთ იხასიათებუ ჸინიშ ჭვემათ. ააშ-იშ ტაროსიშ ერუანული ნინალა ჸინიშ შტორმს გჷთმოთანჯუნს მუჭოთ 0.25 დიუმიშ (6,4მმ) მუდანობაშ ჸინიშ შაყარუას ღილე ჟინპიჯის. 1982 წანაშე 1994 წანაშა, ჸინიშ შტორმეფი უმოს გოფაჩილი რდჷ, ვინემ ქარშხუფეფი დო წანმოწანას 16-შა მუთმოხვადუდჷ.  ჸინიშ შტორმი ვარე ნძალიერი შტორმიშ კატეგორიაშე, თინეფ უმოსო ჩხაპალია ჭვემაშ კატეგორიაშა მიშმულა, ოღონც მუჟამსჷთ თენა მუთმოხვადუ გოჸინუაშ (0 °C) მაძირაფალიშ გიმე. თეშ გეშა, ადამიერეფს შილებე ვაუჩქჷდან თე ოშქურანჯობაშე, მუჟამსჷთ თენა სერიშ სათეფს მუთმოხვადუნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*''Ice Storms''
*Gallery of Ice Storm Photos
*U.S. Billion-dollar Weather and Climate Events

## სქოლიო

კატეგორია:მეტეოროლოგია
ბორა (ბორია)

მინი|280პქ|ბორა
**ბორა** (; ;  — ოორუეშ ბორია) — ნძალიერი დო სანწალე ბორია. წჷმიქიმინუ უმენტაშო წანაშ რგილ პერიოდის დო კვათიერო ერგილაფას გჷმიჭანუანს. ბორა უმენტაშო თი აკანეფს უჩქჷ, სოდეთ მორჩილისიმაღალაშ კირდე ტიბუ ზუღას უხურგანს (ადრიატიკაშ წყარპიჯის, ტრიესტიწკჷმა, რიეკწკჷმა; კავკაციას — უჩა ზუღაპიჯიშ ოორუეს, ტუაფსეშ დო ნოვოროსიისკი შქას). 

სქირონას მიშაჭკირილ რგილ ჰავაშ მასა წნევაშ გრადიენტიშ დო სიმონკაშ ძალაშ გოლინათ მალას ირკენს კირდეშ ბორიაოჭიშამ კართეფს ტიბჷ ზუღაშ წყარპიჯიშჸურე თეშ, ნამჷ-და ვაჭიშე უგიშურთუმუო ტიბაფა. ბორიაშ სიჩქარე თე ბორჯის 40 მ/წმ მიოჭირინუანს (ნოვოროსიისკწკჷმა მარკოთხიშ ყალს 60 მ/წმ ოძინუ).

იგინძორებუ ართ დღაშე ართ მარაშა. ბორაშ გიშარჩქჷნაშა გვალაშ კონკას იფიქსირებუ მუნაფეფიშ აშხირაფა. ბორა 2-3 დღაშ გოძვენას ირქენს დო შხირას დიდი გავალი მოუღჷ.

1928 წანას, დეფიქსირჷ უნძალაში ბორაქ, ნამუშ სიჩქარე აკმადგინანდჷ 80 მ/წმ .


ფაილი:Nin (bura).jpg
ფაილი:Nin (bura2).JPG
ფაილი:Bora-Croatia.jpg
ფაილი:Bura vor Senj, vodena prasina (Wasserstaub).JPG


## თაშნეშე ქოძირით
* ტრამონტანა
* სარმა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Local Mediterranean winds 
*Name of Winds
*Il Libro della Bora (In Italian. Eng: The Book of Bora)

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო

კატეგორია:მეტეოროლოგია
სიროკო

thumb|250px|სიროკო
**სიროკო** (იტალ. sirocco < არაბ. შარკ – ბჟაეიოლი) — ობჟათეშ ვარდა ობჟათე-ბჟაეიოლიშ ტიბჷ, ნძალიერი ბორია, ნამუთ უმენტაშო ირქენს სქირონაშქა ზუღაშ ღანჩოს დო უმბარს ოორუე აფრიკაშ დინოხოლენი რაიონეფიშ დო არაბეთიშ ჩქონიშ ტიოზეფშე. სქირონაშქა ზუღას გჷნულაშ ბორჯის სიროკო უძინანს ჭოროფას, მორო, თეშ უმკუჯინალო, ევროპაშ სქირონაშქა ზუღაშ წყრაპიჯიშ მიარე აკანს იშენ ოხომუანს ჩანარეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საჰარა
კატეგორია:ბორიეფი
ბრიზი

thumb|220px|A: ზუღაშ ბრიზი, B: სქირონაშ ბრიზი
**ბრიზი** (ფრანგ. brise – ბინდი) — დღასერული პერიოდულობაშ ბორია, წჷმიქიმინუ ზუღაშ, დიდი ტობას დო წყაროხვილუშ წყარპიჯის წყარიშ დო სქირონაშ ცაგანა გოტიბაფა-გორგილაფაშ შედეგო.

ბრიზი დღა-სერს ჟირშა ითირანს მალობას. დღაშით ზუღაშე გოტიბაფილ წყარპიჯ ჸურე ირქენს - დღაშ ანუ ზუღაშ ბრიზი, სერით - გორგილაფირ წყარპიჯიშე ზუღა ჸურე - სერიშ ვარდა სქირონაშ ბრიზი; დღაშ ბრიზი ძაკო აკოდირთუ მუსხირენ ოშე ოში მეტრაშე 1-2 კმ-შახ სიბსქაშ ჰავაშ ფას. თიში სიჩქარე იშვიათო აძინუ 1-5 მ/წმ.

ბრიზის დიდი შანულობა უღჷ ტაროსიშ დღასერულ თირუეფშო, გჷშაკერძაფილო ტროპიკეფს. მაგ., ბრიზის არსებითი შანულობა უღჷ დღასერული ტაროსიშ ულაშო, გჷშაკერძაფილო ტროპიკეფს, სოდეთ ზუღაშ ბრიზი გიმე გიმუკინანს ჰავაშ ტემპერატურას, უძინანს ჭოროფას. თეწკჷმა ართო დიდი სიმაღალას იფიქსირებუ უკახალე ულა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სქირონაშ დო ზუღაშ ბრიზი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* სქიროაშ დო ზუღაშ ბრიზი 

## ლიტერატურა

კატეგორია:კლიმატოლოგია
კლიმატი

|thumb|right|270px|<center>მოსოფელიშ კლიმატური რუკა</center>
**კლიმატი** ანუ **ჰავა** — გორკვეულ აკანეფს წანაშე წანაშა გჷმაჟირაფონი ტაროსიშ ტიპი. კლიმატწჷმმაქიმინალ ფაქტორეფი რე: *1) ბჟაშ [[რადიაცია]]; 2) [[ატმოსფერო|ატმოსფერო]]შ ცირკულაცია; 3) გიმე არსებუან ჟინპიჯიშ ხასიათი (მაართათ სქირონაშ დო წყარიშ სიმანგე)*

ბჟაშ სიტიბაშ დო ჭოროფაშ გორთუაშე მოქიმინენს ხოლო კონტინენტეფიშ გოფაჩუა, წყარპიჯიშ ღოზიშ აკოწეწუა, აკანიშ ედომუშამი სიმაღალა, გვალეფიშ დონწყუალა, გვალაშ ფერდეფიშ მიდაღალა, ოკიანური ბუმა.

კლიმატი, მუჭოთ არძა მეტეოელემენტი, ზონალური რე, ზოხ-ზოხო არძა გვერდოსფეროს გიმორთუნა 8 კლიმატურ ორტყაფუს:
* ეკვატორული კლიმატური ორტყაფუ
* სუბეკვატორული კლიმატური ორტყაფუ
* ტროპიკული კლიმატური ორტყაფუ
* სუბტროპიკული კლიმატური ორტყაფუ
* ზუღალური კლიმატური ორტყაფუ
* სუბარქტიკული კლიმატური ორტყაფუ
* სუბანტარქტიკული კლიმატური ორტყაფუ
* არქტიკული კლიმატური ორტყაფუ

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* NOAA Climate Services Portal 
* IGBP Climate-change Index 
* The Economics of Climate-based Data  NOAA Economics
* AgClimate  IFAS
* Climate Models and modeling groups 
* Climate Prediction Project 
* WorldClimate
* ESPERE Climate Encyclopaedia
* Climate index and mode information  regarding the Arctic
* A current view of the Bering Sea Ecosystem and Climate
* Climate: Data and charts for world and US locations
* [MIL-HDBK-310, Global Climate Data](http://www.everyspec.com/MIL-HDBK/MIL-HDBK+(0300+-+0499)/MIL_HDBK_310_1851/)  U.S. Department of Defense Data on natural environmental starting points for engineering analyses to derive environmental design criteria
* ClimateDiagrams.com Climate diagrams for over 3 000 weather stations and different climate periods from around the world. Users can create their own diagrams with their own data.
* IPCC Data Distribution Centre  Climate data and guidance on its use.

კატეგორია:კლიმატოლოგია
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
ცჷნაფი

**ცჷნაფი** — ატმოსფერული ნოლექიშ გვარობა, ჭიფე ჭვემა.

ცჷნაფი წჷმარინუანს თხიერ ატმოსფერულ ნოლექის ჭიფე ჭვათეფიშ სახეთ, ნამუშ დიამეტრი 0,5 მმ-შე მერკე რე, ნამუთ ძალამ რჩქალას მოურს ფენამ დო ფა-აკოშაყარელ მუნაფეფშე ვარდა ნირსეფშე.

ცჷნაფიშ სიჩქარე თიჯგურა მორჩლი რე, ნამჷ-და ჰავას ებუნილო იძირებე. ნოლექეფიშ ინტენსიურობა, ნამუთ ცჷნაფის ირძენა, მერკე რე დო 0,05-0,25 მმ/სთ-ის აკმადგინანს.

კატეგორია:ატმოსფერული ნოლექეფი
ექსტრატროპიკული ციკლონი

thumb|მარცხნივ|300px|ექსტრატროპიკული ციკლონიშ გოფაჩუა
thumb|left|300px|ვიდეო, ნამუთ ექსტრატროპიკული ციკლონიშ გოვითარაფას ოძირანს.
**ექსტრატროპიკული ციკლონი** — ციკლონი, ნამუთ იფორმირებუ წანმოწანაშ გოძვენას ირი გვერდოსფეროშ ექსტრაციკლონურ სიგანეეფს. 12 თუთაშ გოძვენას თინეფიშ მუდანობა შილებე მუსხირენ ოშობათ ორდასჷნ. ექსტრატროპიკული ციკლონეფიშ ზჷმეფი ძალამ შანულამი რე. ჯგირო გოვითარაფილ ციკლონს შილებე 2-3 ვითოში კმ. სიფართე უღუდასჷნ. თენა შანანეს, ნამჷ-და ექსტრატროპიკულ ციკლონს ართბორჯულო რუსეთიშ მუსხირენ ოლქიშ  ვარდა კანადაშ მუსხირენ პროვინციაშ გჷნოფორუა შულებჷ დო თე ქვერსემ ტერიტორიას ტაროსიშ რეჟიმიშ გოთანჯუა შეულებჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ციკლონი
* ტროპიკული ციკლონი
* სუბტროპიკული ციკლონი

კატეგორია:ტროპიკული მეტეოროლოგია
კატეგორია:მეტეოროლოგია
კატეგორია:ციკლონეფი
კატეგორია:სტრატოსფერო
ეკვატორული კლიმატური ორტყაფუ

მინი|250პქ|მოსოფელიშ კლიმატური რუკა
**ეკვატორული კლიმატი** — ტროპიკული კლიმატი, ნამუთ წჷმოდგინელი რე ეკვატორიშ მანგას. ათე რეგიონშო დჷმახასიათაფალიე შხირი ტროპიკულ ჭვემეფი. კლიმატიშ ათე ბუნას ვაპალუ სქჷრ სეზონი, ხოლო კვათირო გუმოხანტილ ზარხული ვარა ზოთონჯი, გვარიან ჩხე დო ჭოროფამი რე. ლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური მაძირაფალი 200მმ რე, კანკალე აკანს 5000-6000მმ. არძა დღა სარკოთ გჷ უკულიან დღას. დღაშ დო სერიშ ტემპერატურეფს შქას გინორთი ძალამი დიდი რე დო შილებე მევუზჷმუათ ზარხულიშ (დღა) დო ზოთონჯიშ (სერი) ტემპერატურეფს.
კოპენიშ კლიმატიშ კლასიფიკაციას იშანუ მუჭოთ *Af.*

კატეგორია:კლიმატი
კატეგორია:კლიმატოლოგია
ტიმ როთი

**ტიმ როთი** (), თახმი ჯოხო დო გვარი — **ტიმოთი საიმონ სმიტი** (; 14 მარაშინათუთა, 1961)  — ინგლისარი არტისტი ქომოლკოჩი. ჩინებული რე კვენტინ ტარანტინოშ ფილმეფით  („ჸალა ჯოღორეფი“, „მაკულატურა“, „ოთხი თოლი“), თაშნეშე ფილმის „რობ როი“.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1961
ალეხანდრო გონსალეს ინიარიტუ

**ალეხანდრო გონსალეს ინიარიტუ** ( დ. 15 მარაშინათუთა, 1963, მეხიკო) — მექსიკარი რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო კომპოზიტორი. ინიარიტუ მაართა მექსიკარი რეჟისორი რე, ნამუქჷთ ოსკარიშ ნომინაცია მიღჷ 2006 წანას. თინა რე მექსიკარი რეჟისორეფიშ, გილერმო დელ ტოროშ დო ალფონსო კუარონიშ მაჸალე.

## ფილმოგრაფია
*2000 - ჸოროფილი ჯოღორეფი *(Amores perros)* 
*2003 - 21 გრამი *(21 Grams)* 
*2006 - ბაბილონი *(Babel)*
*2010 - ბიუტიფულ *(Biutiful)*
*2014 - ადამერი ჩიტი *(Birdman)*
*2015 - გინოსქილადირი *(The Revenant)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:მექსიკარი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1963
პორტალი:სპორტი/გიშნაგორა სტატია

left|130px|ბიატლონისტეფი ღანკიშა ჸოტამაშ ბორჯის
**ბიატლონი**,  *ბიათლონი* (ბი... დო *[[ბერძენნული ნინა|ბერძენ.]]* athlon- რკინალა) ზოთონჯიშ გვარობეფს ართ-ართი არძაშე პოპულარული სპორტიშ გვარობა რე. ბიატლონი ჟირ სპორტიშ ეკნასვარა რე. თინა აკმოდირთუ თხიამურეფით რაყუაშე დო ბერდენაშ ჸოთამაშე. ღანკი იდვალუაფუ  50მ-ს. გენჯირაფონი რეჟიმიშ ბორჯის ღანკიშ დიამეტრი 45 მმ რე, გერინაფონ ბორჯის  115 მმ.

ბიატლონი აკმოდირთუ მუსხირენ დისციპლინაშე, ნამუშეთ არძაშე ჯვეში ინდივიდუალური რაჸუა რე. კოჩეფი მეულა  20 კმ-ს, 5 წირე  4 კმ, ოსურეფი - 15 კმ-ს, 5 წირე  3 კმ. მაართა დო მასუმა  წირეს სპორტსმენეფი ოჸოთანა გენჯირაფონ რეჟიმს, მაჟირა დო მაანთხა წირეს - გერინაფონ რეჟიმს. სპორტსმენეფი 4-შა მეულა ღანკშა დო 5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათა იჯარიმებუ 1წთ-იშ გეძინათ სპორტსმენიშ ნაძირაფ ბორჯშა. სპრინტის კოჩეფი მეულა  10 კმ-ს, ოსურეფი - 7,5 კმ-ს. დისტანციაშ გოძვენას სპორტსმენეფი ოჸოთანა 2-შა, გენჯირაფონ დო გერიანფონ რეჟიმეფს. სპორტსმენეფი ოღანკეშა მეულა  2-შა დო  5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათაშო სპორტსმენი მეურს გეძინაფონ  150 მ-ს. გეწორაფაშ რაჸუას კოჩეფ მეულა 12,5 კმ-ს, ოსურეფი -  10 კმ-ს. რაჸუას ოკათჷ თი  60 სპორტსმენი, ნამუქჷთ სპრინტის 60 უუჯგუშაშ აბან ეჭოფესჷნ. ვაზუსტი ჸოთამაშ გეშა ჯარიმა გეძინაფონ 150მ-იშ ულა რე. (...ედომუშამო)
ბენედიქტ კამბერბეჩი

**ბენედიქტ კამბერბეჩი** ( დ. 19 კვირკვე, 1976, ლონდონი)  — ინგლისარი კინოშ, თეატრიშ დო ტელევიზიაშ არტისტი, გჷმახონარაფალი დო პროდიუსერი. ჩინებული რე სერიალით „შერლოკი“. ჟურნალ „The Sunday Times“ გიოდჷ მუშ მოთირაშ ლორენს ოლივიე.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1976
ფიონი

[მინი|მარძგვანშე|280პქ|ფიონი ([შვეიცარია).]]
**ფიონი** ( ლათ. favonius – ტიბუ ბჟადალიშ ბორია) — ტიბუ, სქჷრე სანწალე ბორია, ნამუთ ბორჯ-ბორჯო უმბარანს გვალეფშე ლეხერჸურე. ფიონიშ ბორჯის ჰავაშ ტემპერატურა შანულამო დო მალას იმაღალებუ, დო ალაზიმაფონი ჭოროფა კვათირო ანთხუ, მინშა 10-20%-შახ.

ფიონიშ დოჭყაფაშ ბორჯის იხვილუაფუ ტემპერატურაშ კვათირი დო მალასიანი ქანცალი, ხოლო იქანცჷ სილამეთ, მუჟამსჷთ მოხვადუ ფიონიშ ტიბჷ ჰავაშ რაგვინი რგილ ჰავაწკჷმა, ნამუეფით ლეხერეფს ეიოფშანა.
ფიონიშ სიკვათირე მიოგურუანს ფიონურ ბუმაშ ნძალამ ტურბულენტობას.
ფიონი იგინძორუაფჷ მუსხირენ სათშე მუსხირენ დღაშახ, მინშა მოხვადუ გაჩემება.

ფიონი ალპეფს უჯვეშაშ ბორჯიშე რე ჩინებული. ფიონი ძალამი შხირი რე ბჟადალი კავკაციონიშ ობჟათე დო ოორუე კართეფს.
შხირას მიკიხვილუაფჷ ყირიმიშ ჩქონს, ალთაიშ დო შქა აზიაშ გვალეფს, იაკუტიას, ბჟადალ გრენლანდიას, კირდამ გვალაშ ბჟაეიოლ კართეფს დო ხოლო შხვა მიარე გვალეფიშ კართეფს.
[მინი|კვარჩხანშე|270პქ|ფიონიშ ცა [ჟენევას (შვეიცარია).]]
ფიონქ შილებე წჷმიქიმინას ნამდგაიჸინ გვალეფიშ სისტემას, ჰავაშ საართო მორთაშ ბუმა კვათუნს ქჷნდჷრიშ დასაბაღ სიმაღალეშა.
ბორიაპიჯამ აკანეფს ჰავა დიშქუმალუ ქჷნდჷრეფშე, წჷმოქიმინელი განიშ ჰავაშ გათხითხარება მიცხვანტალ მაღალო დვალირ ფალეფშა.
ფიონიშ ბორჯის არსებუან მაღალ ტემპერატურა გოპიჯალაფირი რე მუში უგუშურთუმუ გოტიბაფათ. ტემპერატურაშ ვერტკალური გრადიენტი დახე ირო სქირგიშულირს ნარკები რე.
ხანგირძე დო ირიათოიან ფიონიშ შედეგო მეურს გვალეფს თირიშ ნდღულაფა.
ზარხულიშ ფიონი მაღალ ტემპერატურაშ დო სქირუაშ ხარჯიშა ოჸვილარო მოქიმინჯენს ჩანარეფშა. თაშ მაგ., ბჟადალ საქორთუოს ქუთეში რე შეთხუალეფი, სოდეთ ზარხულიშ ფიონეფიშ ბორჯის მეურს ჯალეფიშ ფურცელიშ გითოცუმა დო მიკოწილუა.

ფიონი მიკიხვილუაფ არქტიკულ ჰავას. ისლანიას ნძალიერი ფიონეფიშ ბორჯის იფიქსირებუდჷ ჰავაშ ტემპერატურაშ მოძინა დახე 30°C-ით (მუსხირენ სათიშ გოლინას).

## გალერეა

ფაილი:Lacus-Brigantinus026.JPG 
ფაილი:Lacus-Brigantinus028.JPG 
ფაილი:Alpen_regensburg.jpg 
ფაილი:Foehnwind am Bodensee.jpg 


## რესურსეფი ინტერნეტის

*Mountain waves and Downslope winds – Seite mit animierten Lehrmaterial (englisch, Audio)
*Felix Welzenbach: Einführung in die moderne thermodynamische und hydraulische Föhntheorie mit Abbildungen
*Föhn Vorhersage Schweiz 
*Wie Föhn entsteht? Nicht so, wie Sie denken « Wetterblog Frank Wettert 
*Bild Föhnmauer
*Satellitenfilm eines Nordföhns an den Alpen mit Staubewölkung 
*Video von einer Foehn Lage in der Schweizer Alpen
*Dank Föhn: Die Alpen zum Greifen nah am Bayerwald (Sturmjäger Martin Zoidl)

## ლიტერატურა
* С. П. Хромов, М. А. Петросянц, Метеорология и климатология, МГУ. 2001.

კატეგორია:კლიმატოლოგია
კატეგორია:მეტეოროლოგია
კლიმატოლოგია

**კლიმატოლოგია** (ბერძნულო "კლიმა" - ჰავა, დოკინა, "ლოგოს" - მონძღვარუა) — მენცარობა, ნამუთ აკმიგურუანს ჰავას, ე.ი. ათე ვარდა ეთი აკანშო დჷმახასიათაფალი ატმოსფერული მოლინეფიშ ართიანობას დო თინეფიშ რეჟიმს დიხაუჩაშ ჟინპიჯის.

*
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:გეოგრაფია
სილამე

მინი|ტროპიკულ ტყა მაღალ სილამეთ
**სილამე** - წყარიშ კათინი ფიზიკურ რსხულეფს. სილამე მუკობუნაფილი რე აკანიშ მიოზიმაფალ სილამეშა, ინოხიშ გვარობაშა, ჸინჩ რსხულეფს - თიშ ფუჩხოლუათ დო ფორიანობაშ ხარისხით, უმოს ზუსტას რსხილიშ გალე დო დინახალენ ჟინპიჯიშ საართო ზჷმეფს.

ქიმიურო რცხუაფილი, თ. გ. კონსტიტუციური წყარიშ (ხვალე ქიმიურო აკოცუმაშ ბორჯის გიშართილი წყარიშ), ხოლო კრისტალოჰიდრატული წყარიშ მიშაკათინი სილამეშ ჩინებაშა ვემშურს. სილამეს ახასიათენს სილამენაკათუობათ - წყარიშ მუდანობათ, ნამუთ მოურს მოღეშ სქჷრ ნორთიშ ართულ მასას დო მეზიმაფილი სილამე - ზანთიშ მიშაკათინ, ნამუთ მურს, ლამე მოღაშ ართულ მასას. მიარე პროდუქტიშ, მოღეშ დო შხვა.
სილამეშ ხარისხიშ დოდგინა დიდი ოკათე-ომეურნე შანულობა უღჷ. მიარე რსხული (კაკალი, ცამეტი დო შხვა.) ეთი თანჯიშო, ნამუშოთ თინა ოკათური რენ, რგებული რე ხვალე გოხურგელი სილამეშ ბორჯის.

ჩხოლარეფიშ დო ჩანარეფიშ ორგანიზმეფი ჩხოლარქიმინუა შესალებერი რე ხვალე მუკ-მუკი გორინელი ატმოსფეროშ სილამეშ დო ედომუშამი სილამეშ გარკვიებულ ხურგეფს.

## ძირით ხოლო
* ჰავაშ სილამე
* წყარი

## ლიტერატურა

კატეგორია:კლიმატოლოგია
ფაუნა

მინი|250პქ|ფაუნა
**ფაუნა** (ლათ. fauna – ტყალეფიშ ველეფიშ ოსურღორონთი; ჩხოლარეფიშ ჯოგეფიშ მაფორალი) — ჩხოლარეფიშ გვარობეფიშ ისტორიულო გჷმოქიმინელი ართობურობა თე თუ თი ტერიტორიას. წჷმოულობაშჸურე, ფაუნა ართიან დო ართნერ სისტემას ვა წჷმარინუანს. 

ისტორიულ გოვითარაფაშ პროცესის თინა იყალიბებუ შხვადოშხვა წჷმოულობაშ ჩხოლარეფიშ ბუნეფშე — ფაუნისტურ კომპლექსეფშე. ირ ფაუნას გიშმაგორუნა თ.გ. აბორიგენეფს ანუ ჩხოლარეფს, ნამუქჷთ გევითარეს აკანს, დო იმიგრანტეფს, ნამუქჷთ მოჩამილ ტერიტორიაშა შხვა აკანეფშე გჷნიხორესჷნ.
 
ფაუნისტური კომპლექსეფიშ წჷმოულობაშ დოდგინა ლექინ ეშაჩინებე ვარე, შხირას ვაშილებენფერი რე. გიშმაგორუნა ტუნდრაშ, ტაიგაშ, ნემორალურ, ტყაშ, ველაშ, გვერდო ტიოზიშ, ტიოზიშ, პანთროპულ დო შხვა ფაუნისტურ კომპლექსეფს. თე თუ თი ფაუნაშ აკმადგინეფონი კომპლექსეფიშ მუდანობა შხვადოშხვა რე. სამანგათ: ველიშ ზონაშ ფაუნას აკმოქიმინუნა მუნეფიშ ველიშ, კოსმოპოლიტურ გვარობეფიშ შხვა ფაუნეფს გოპატჷნაფილ კომპლექსეფიშ წჷმმარინაფალეფი.

უსურიაშ აკანიშ ფურინჯეფიშ ფაუნას, შილებე გიშეგორას ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ტაიგაშ, შორიშ ბჟაეიოლიშ ფართეფურცელამ ტყალეფწკჷმა მერსხილ გვარობეფს, ობჟათე ჩინეთის, ინდომალაიური, ზურაშ წყარპიჯიშ ფორმეფიშ კომპლექსეფი. თეშ მოხ თაქ ხენა რელიქტური ნასუმორი გვარობეფი დო გოჸინუაშ ბორჯიშ რელიქტეფი.
 
ტერმინი ფაუნა, თაშნეშე გჷმირინუაფუ ჩხოლარეფიშ ზოხოიან სისტემატიკურ ბუნეფიშოთ (სამანგათ; ორნითოფაუნა — მაფურინჯეეფიშ ფაუნა; ენტომოფაუნა — ჭანდეფიშ ფაუნა დო თ.უ.), ვარდა ხოლო დიხაუჩაშ ისტორიაშ ტე თუ თი პერიოდიშ ჩხოლარეფიშ ორენიშ ეიოძინალო. თაშნეშე რაგადანა   დიხაშ, სარეწუე ჩხოლარეფიშ ფაუნაშ შხვა გვარობეფშე ხოლო. ფაუნაშ აკოდგინალუაშ, ისტორიული გოვითარაფაშ დო გჷმოქიმინუაშ დოგურაფა ზოოგეოგრაფიაშ ართ-ართი თარი ეშაჩუნებუ რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ზოოგეოგრაფია
ფლორა

მინი|მარჯვნივ|300პქ|ფლორა 
**ფლორა** (გვიან. ლათ. flora    
ფაილი:Persea americana.jpg
ფაილი:CocoMale.jpg
ფაილი:Flor dialipétala Fam. Ranunculáceas Adonis vernalis.jpg
ფაილი:Pulsatilla vernalis.jpg


## თაშნეშე ქოძირით
* ბოტანიკა
* ეკოლოგია
* ფაუნა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* [ფლორა – დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია](http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A4%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B0%20(%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BF%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%20%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9)/)  
* ფლორაშ გეშა  
* ევროპაშ ფლორა  
* ავსტრალიაშ ფლორა 

## ლიტერატურა

* Гроссгейм А. А., Анализ флоры Кавказа, Баку, 1936;
* Говорухин В. С., География растений с основами ботаники, 2 изд., М., 1961.

## სქოლიო

კატეგორია:ფლორა 
კატეგორია:ბიოგეოგრაფია
ტომ ჰარდი

**ედვარდ ტომას „ტომ“ ჰარდი** (, დ. 15 ეკენია, 1977) — ინგლისარი არტისტი. თიშ მაართა კინოროლი რდჷ რიდლი სკოტიშ ოურდუმე ფილმი „უჩა ქირიშ გითოლაფა“. ჰარდი ჩინებული რე თარი როლიშ პერსონაჟიშ გოსახიერაფაშ გეშა 2009 წანაშ ფილმის „ბრონსონი“, კრისტოფერ ნოლანიშ სურათშე „დაჭყაფური“. 2012 წანას თიქ ილაჸაფჷ DC კომიქსეფიშ პერსონაჟი ბეინიშ როლი კრისტოფერ ნოლანიშ ფილმს,  „წკურუმია აიარი: ეულა“ დო ფორესტ ბურანტიშ როლი კრიმინალურ თრილერს „უკანონო“. 2014 წანას ასახიერჷ თარი პერსონაჟიშ როლი გინოლასირი მაქსიშ ფრენჩაიზიშ მაანთხა ნორთის, „გინოლასირი მაქსი: მიშასოფინიშ შარა“.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1977
ლითოსფერო

მინი|250პქ
**ლითოსფერო** ანუ **დიხაუჩაშ ქერქი** — დიხაუჩაშ არძაშე გალე, ბერჯეკი დაცხი. მიშადირთუ დუნალეკა, გრანიტულ დო ბაზალტურ ფაშე. გინურთანა ოკეანურ დო კონტინენტურ ქერქის. ოკეანურ ქერქის გრანიტიშ ფა ვაახასიათენს. დიხაუჩაშ ქერქიშ ედომუშამ სიფსქა 70 კმ რე (გვალამ განეფს), 30-40 კმ დჷკიშ თუდო, ოკიანეშ თუდო - 5-10 კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჰიდროსფერო
* ატმოსფერო
* ბიოსფერო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Earth's Crust, Lithosphere and Asthenosphere
* Crust and Lithosphere

კატეგორია:ფილაქანეფიშ ტექტონიკა
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:დიხაუჩაშ ეგაფილობა
ალფონსო კუარონი

**ალფონსო კუარონი** ( დ. 28 გერგობათუთა, 1961, მეხიკო) — მექსიკარი კინორეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. მეღებული აფჷ ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ჯილდოეფი. თიში ჯიმა კარლოსი დდო სქუა ხონასი თაშნეშე რეჟისორეფი დო სცენარისტეფი რენა.

## ფილმოგრაფია
*ვაედომუშამი ფილმოგრაფია*
* 1995 - ჭიჭე პრინცესა *(A Little Princess)*
* 2001 - დო ნანასქანი ხოლო *(Y tu mamá también)*
* 2004 - ჰარი პოტერი დო აზკაბანიშ ტყვე *(Harry Potter and the Prisoner of Azkaban)*
* 2006 - კოჩობურობაშ სქუალეფი *(Children of Men)*
* 2013 - გრავიტაცია *(Gravity)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:მექსიკარი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:მექსიკარი სცენარისტეფი
კატეგორია:მექსიკარი კინოპროდიუსერეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1961
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
რასელ კროუ

**რასელ აირა კროუ** (; დ. 7 პირელი, 1964) — ახალ ზელანდიას დუნაბადი ავსტრალიარი არტისტი. „ოსკარიშ“ სუმშა ნომინანტი. 2000 წანაშ „ოსკარიშ“ პრემიაშ ლაურეატი. ჯოხო გიჸოთჷ როლეფით თიჯგურა ფილმეფს, მუჭომეფით რე „გლადიატორი“ დო „მაბარჩხალე გონება".

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*
*

კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1964
კატეგორია:ახალზელანდიარი არტისტეფი
ხოაკინ ფენიქსი

**ხოაკინ ფენიქსი** (; 28 გჷმათუთა, 1974, სან-ხუანი, პუერტო რიკო)  — ამერიკალი არტისტი. თის აღიარაფა მუღჷ იმპერატორ კომოდუსიშ როლქ ფილმს „გლადიატორი“ დო მუსიკოს ჯონი კეშიშ როლქ ფილმს „იდი თანჯის“.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუანაბადი 1974
ჰიდროსფერო

მინი|300პქ|წყარიშ რთაფა ჰიდროსფეროსი
**ჰიდროსფერო** (ჯვ. ბერძნ. – Yδωρ – წყარი დო σφαῖρα – სფერო) — დიხაუჩაშ წყარიშ დანცხი, ნამუთ ჭყვადილო რე დონწყილი ატმოსფეროშ დო დიხაუჩაშ ქერქიშ შქას; წჷმადგინანს ოკიანეეფიშ, ზუღეფიშ დო სქირონაშ ჟინპიჯული წყარეფიშ ართიანობას. ფართე გაგებათ, იკათუანს ხოლო დიხაშ თუდოლენ წყარეფს, არქტიკაშ დო ანტარქტიკიშ ჸინს დო თირს, ხოლო ატმოსფეროს დო თელ ორგანიზმეფს მიშნაველ წყარს. ჰიდროსფეროშ ოშქაშე ქიმიური მიშაკათინი ეხოლებჷ ზუღაშ წყარიშ ოშქაშე ქიმიურ მიშაკათინს. ჰიდროსფეროშ წყარი ირიათო ურთიართმოქიმინუნს ატმოსფეროწკჷმა, დიხაუჩაშ ქერქწკჷმა დო ბიოსფეროწკჷმა.

ჩქინ პლანეტაშ წყარიშ 98%-შე უმოსი ოკიანეეფს დო ზუღეფს რე. სქირონაშ წყარეფშა მოურს 2%-შე ნარკები. მ შ. ჰიდროსფეროშ დახოლებურო 2% ლიგე წყარი რე. დოსქილადირი წყარი წყითე რე. ლიგე წყარეფიშ 2%-ს დიო-დიო კოჩიშობა გიმირინუანს არძა ოხვილურშო - ხერეჭუა, ოფუტეშ მეურნობას დო ჸოფარინას.

წყარიშ დაცხის მეტო დიდი შანულობა უღჷ დიხაუჩაშ ჰავაშო. ჩინებული რე, ნამდა წყარი წყჷნარო ტიბუ. თიშო ნამდა, ართი კუბური მეტრი წყარი 1°-ით გოტიბასინ, ოხვილური რე 3000-შახ უმოს სიტიბა, ვინემ ათესხი განიშ ჰავაშ ოტიბაფალო. ათე ბორჯის წყარი წყჷნარას რგიდუ. თაშნეშე, ზარხულიშ გოძვენას გოტიბაფილი ოკეანეეფიშ დო ზუღეფიშ წყარი ზოთონჯის ოტიბუანს ჩქჷნ პლანეტაშ ჰავას.

## ქოძირით თაშნეშე
* ლითოსფერო
* ატმოსფერო
* ბიოსფერო

## ლიტერატურა

* Kelbert A, Schultz A, Egbert G Global electromagnetic induction constraints on transition-zone water content variations (ინგლ.) // Nature. — 2009. — В. 460. — С. 1003-1006.

კატეგორია:დიხაუჩაშ ეგაფილობა
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
სან-ხუანი (პუერტო-რიკო)

**სან-ხუანი** () — პუერტო-რიკოშ ნანანოღა დო არძაშე მეჭედელო დოხორელი მუნიციპალიტეტი. 2010 წანაშ ეჭარუათ, ოხორანდჷ 381 931 ადამიერი, მახორობაშ მეჯინათ თინა რე 42-ა უდიდაში ნოღა ნამუთ მიშმურს აკოართაფილ შტატეფიშ იურისდიქციაშა. სან-ხუანქ დირსხუ ესპანარ კოლონისტეფიშით 1521 წანას, თე ოხორუეს თინეფქ *სიუდად პუეტო რიკო* („დიდარი ონიშოლ ნოღა“) გიოდვეს. პუერტო-რიკოშ ნანანოღა რე მაჟირა უჯვეშაშ ევროპული დოხორინი ამერიკას, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღაშ სანტო-დომინგოშ უკული. მუსხირენ ისტორიული დგჷმილი იდვალუაფუ სან-ხუანს, თინეფს შქას არძაშე გიშარჩქინელი რე ნოღაშ ჸოფილ დუდთხილუაშ თიჯგურა ჯიხეფი, მუჭომეფით რე, ფორტ-სან-დელ-მორო დო ფორტ-სან-კრისტობალი, თაშნეშე ართ-ართი უჯვეშაში დგჷმილი რე ლა-ფორტელეზე, თენა რე უჯვეშაში ემაჸონაფალი ჸუდე, ნამუთ ირო გჷმირინუაფუდჷ ამერიკას. 

ასე სან-ხუანს რე პუეტო-რიკოშ არძაშე შანულამი ონიშოლი. ნოღა კოკიშ წარმებაშ, ფინანსური, კულტურული დო ტურისტული ცენტრი რე. თაქ რე ნანანოღაშ სტატისტიკური ფართი, თინეფს შქას, სან-ხუანი დო მუნიციპალიტეტეფი: ბაიამონი, გუაინაბო, კატანო, კანოვანასი, კაგუასი, თოა-ალტა, თოა-ბაჯა, კაროლინა დო ტრუხილო-ალტა. თაქ ოხორანს დოხოლაფირო 2 მილიონი მენოღალე, ნამუთ პუერტო-რიკოშ მახორობაშ დახე გვერდის აკმადგინანს. სან-ხუანი მიარე შანულამ სპორტული მოლინეფიშ მენძელი რე, 1966 წანას ქიანა მენძელენდჷ ცენტრალურ ამერიკაშ დო კარიბეფიშ ლაჸაფეფს, 1979 წანას პან-ამერიკულ ლაჸაფეფს, 2006 დო 2009 წანეფს, მოსოფელიშ ბეისბოლიშ ლაჸაეფს დო კარიბიშ კოკეფიშ სერიას. 

დუდმაართაშე, ნოღა სან-ხუანს ჯოხოდჷ პუერტო-რიკო, მუთ „დიდარ ონიშოლს“ შანენს, თე ჯოხოქ ჭიჭე მოგვიანეთ ედომუშამ კოკის გიადჷ. ნანანოღაშ დო კოკიშ ჯოხოეფქ მოგვიანეთ ართიანშე გეგშერთშ.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი

*  კარტახენა, კოლუმბია
*  ჰონოლულუ, ჰავაი, ააშ
*  ჯექსონვილი, ფლორიდა, ააშ
*  გვატემალა, გვატემალა
*  სან-ხუანი, ფილიპინეფი
*  სანტიაგო, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა

## სქოლიო

კატეგორია:პუერტო-რიკოშ ნოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
ბასტერი

**ბასტერი** (, *სენტ-ქრისტოფერი*) — სენტ-კიტსი დო ნევისიშ ნანანოღა. 2005 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 15 500 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ბასტერს იდვალუაფუ ქიანაშ უდიდაში ონიშოლი, ზუღაშ მეშქაშობათ იხორცილებაფუ მერსხუაფაქიანაშ სიდიდათ მაჟირა კოკ სენტ-კიტსიწკჷმა. თე ნოღა სენტ-ჯორჯ-ბასტერიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში დოხორელი პუნქტი რე, ბასტერშე მუსხირენ კილომეტრის იდვალუაფუ სენტ-პიტერ-ბასტერიშ ოლქი.

ბასტერი რე ართ-ართი არძაშე ჯვეში ნოღა ედომუშამ მორჩილ ანტილიშ ტერიტორიას. 

ბასტრეშა მაართათ მეგორაფილქ იჸუ 1627 წანას ფრანგეფიშე. თე აკანი ფრანგულ კოლონიაშ სენტ-ქრისტოფერიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რდჷ. 1727 წანაშე ფრანგი კოლონისტეფი ინგლისარეფქ დოთირეს. ნოღა ბასტერს ართ-ართი არძაშე ტრაგიკული ისტორია უღუ, შხვა კარიბულ ნანანოღეფწკჷმა ალაზჷმაფათ. თაქ მიარე წანას იგჷნძორებუდჷ კოლონისტეფს შქას ლჷმეფი დო აწმარენჯობეფი, შხირი რდჷ დიხაშნწალუეფი დო ოჭკომალიშ დეფიციტი. თე ირფელქ აკანურ მახორობაშა ტრაგიკულო იმოქმედჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ბასტერი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:სენტ-კიტსი დო ნევისიშ ნორეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
ბიოსფერო

thumb|300px|ბიოსფერო**ბიოსფერო** (ინგ. biosphere, ბერძ. bios - რინა დო sphaira - სფერო) — დიხაუჩაშ თხითხჷ ფა, სოდეთ რე დო ივითარებჷ რინა. ტერმინი „ბიოსფერო“ მაართათ გჷმორჩქინელ ფრანგ ნატურალისტიქ ჟან ბატისტ ლამარკიქ გჷმირინჷ, ენწყილი გურაფაქ ბიოსფეროშ გამაშ გეშა ხვალე მა-XX ოშწანურაშ დაჭყაფურს იღოლუ. თიში ავტორი რე რუსი მენცარი ვლადიმერ ვერდანსკი.

თეხანური ბიოსფერო იკათუანს ლითოსფეროშ, ანუ დიხაუჩაშ ქორქაშ; ჰიდროსფეროშ ანუ დიხაუჩაშ წყარამ დაცხის დო ატმოსფეროშ ანუ პლანეტაშ აირამ დაცხის.
thumb|300px|ატმოსფერო
ბიოსფეროშ ჟილენი ხურგი ზუღაშ დონეშე დოხოლაფათ 6 კილომეტრის ანჭუ. ათე სიმაღალაშე დიო ხოლო შეულებჷნა რინა ქლოროფილიშ მაკათურ ჩანარეფს. ბიოსფეროშ თუდოლენი ხურგი იფაჩუ 2-3 კმ სიტომბაშა სქირონაშ პიჯალას დო 1-2 კმ-იშ სიტომბაშა ოკიანეეფიშ ქვინჯიშე.

ბიოსფეროშ ართ-ართი მუშობურობა რე ნიფთიარაფაშ ქართას რთუაფა თიში თელი დო ღურელ ნორთეფს შქას. ათე პროცესი ენერგიას ოხვილჷ. ათე პროცესიშ წყუ რე ბჟა.

ბჟაშ ენერგია ნიფთიარაფეფიშ ჟირ ქართას რთუაფას ეიჯუმანს - კაბეტის, ანუ გეოლოგიურს დო აკაბუცხას, ანუ ბიოლოგიურს. კაბეტი ქართაშ რთუაფაშ სამანგა რე წყარიშ მორთა, ნამუთ გურიშხონარენს დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშე წყარიშ ორქებას დო თიში დიხაუჩას დორთინას ნოლექიშ სახეთ. ოკიანეშე უმოსი წყარი ეორქებუ, ვინემ ირთუ. სქირონას პიჯიშო, უმოსი ნოლექი გიშერთჷ, ნამუშ ნორთი წყარმალუეფშა, თეჸურეშე ოკეანეეფშა ალურს.

თელი ორგანიზმიშ გორჩქინაწკჷმა ართო, დიდი ანუ გეოლოგიური ქართაშ რთუაფაშ დინოხის ინისახუ აკაბუცხა, ანუ ბიოლოგიური ქართაშ რთუაფა. ბიოლოგიურ ქართაშ რთუაფაშო დჷმახასიათაფალი რე ორგანული ნიფთიარაფეფიშ წჷმოქიმინუა დო აკოცჷმა. ათე პროცესი იხორციელებჷ ქიმიური ელემენტეფიშ მიმოთირუათ თელი ორგანიზმეფშქას.

ადამიერი ბიოსფეროშ გოვითარაფაშ გორკვიაფილ ეტაპის წჷმიქიმინჷ დო თის ნოოსფერო ანუ გინაფაშ სფერო ჯოხო.

## ქოძირით თაშნეშე
* ლითოსფერო
* ატმოსფერო
* ჰიდროსფერო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Article on the Biosphere at Encyclopedia of Earth
* GLOBIO.info, an ongoing programme to map the past, current and future impacts of human activities on the biosphere
* Paul Crutzen Interview Freeview video of Paul Crutzen Nobel Laureate for his work on decomposition of ozone talking to Harry Kroto Nobel Laureate by the Vega Science Trust.
* Atlas of the Biosphere

## ლიტერატურა
* 
* Вернадский В. И., Избр. соч., т. 5, М., 1960; его же, Химическое строение биосферы Земли и её окружения, М., 1965;
* Хильми Г. Ф., Основы физики биосферы, Л., 1966; 
* Дювиньо П. и Танг М., Биосфера и место в ней человека, пер. с франц., М., 1968.

კატეგორია:გეოქიმია
კატეგორია:ეკოსისტემა
ბელმოპანი

**ბელმოპანი** () — ბელიზიშ ნანანოღა. 2009 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 20 000 ადამიერი ოხორანდჷ. ბელმოპანი ინორე კაიოშ ოლქიშ აკოდგინალუას. 

ნოღა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 76 მეტრას. ნოღა აკოგაფილი რე წყარმალუ ბელიზიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის. ნანანოღაშე 80&nbsp;კილომეტრის (50 მილი) იდვალუაფუ ქიანაშ უდიდაში ნოღა დო ჸოფილი ნანანოღა ბელიზი, ნამუთ 1961 წანას, წალიკონქ მოჯალაგუ. უკვე 1970 წანას, ნანანოღაქ ბელმოპანშა იჸუ გინოღალირქ, აკოგ სახენწფო დჷნაწესებუეფიშ დგჷმილეფქ. ზუსტას თიმ წანას ბელმოპანს ნანანოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Photos of Belmopan 
* Map of Belmopan 
* Online Portal of Belmopan 
* "Lady from Belmopan" shirt

## სქოლიო

კატეგორია:ბელიზიშ ნორეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
ბრიჯტაუნი (ბარბადოსი)

**ბრიჯტაუნი** — ბარბადოსიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა,  2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 96 578 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ნოღაშ ელმოლს აკოქიმინელი რე აგლომერაცია, ნამუშათ დიდ ბრიჯტაუნი უჯოხონა. ნოღა ინორე სენტ-მიშელიშ ოლქიშ ტერიტორიას. 

ალმახანური ბრიჯტაუნიშ აკანს, 1628 წანას ოხორუე ინგლისარეფქ დარსხუეს. ამდღა ბრიჯტაუნი ვესტ-ინდოეთიშ უშანულამაშ ტურისტულ ოქიანუეს დო შანულამ ფინანსურ ცენტრის წჷმარინუანს.

2011 წანას, ნოღაშ ისტორიულ ნორთი იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გენიშეჸონუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Barbados' UNESCO World Heritage application 
* Historical info of Bridgetown  - Barbados postal service
* Deep Water Harbour Port
* Bridgetown Cruise Terminals 
* Map overview of Bridgetown
* Aerial view over Bridgetown's centre
* Detailed map of Bridgetown 

კატეგორია:ბარბადოსიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
კასტრი

**კასტრი** () — სენტ-ლუსიაშ ნანანოღა. 2001 წანაშ 5 ქირსეთუთაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 10 634 ადამიერს აკმადგინანდჷ, ედომუშამო აგლომერაციას - 37 963 ადამიერი ოხორანდჷ. თე ნოღა ინორე კინ თე ჯოხოდვალაშ ოლქიშ აკოდგინალუას დო წჷმარინუანს თიშ ადმინისტრაციულ ცენტრის. ნოღაშ ფართობი აკმადგინანს 79 კმ²-ს. კასტრი იდვალუაფუ თიჯგურა ტერიტორიას სოდე შხირი რე წყარალეფი, ასე თე პრობლემა ნოღას ნორთობურო მოგვარებული რე.

თე ტერიტორიაშა მაართათ ფრანგეფიშე იჸუ მეგორაფილქ 1650 წანას, ნამუსჷთ თინეფქ „კარენეიჟი“ გიოდვეს, მარა უკვე 1756 წანაშე, თე ოხორუეს კასტრიქ გიადუ. 1803-1844 წანეფს, კასტრიშ გოხოლუას ბრიტანალეფქ ხოლო ქჷდიჭყესჷ მუნეფიშ დოხოერლი პუნქტიშ აკოქიმინუა. 1844 წანას თაქ 4000 ადამიერი ოხორანდჷ, არსებენდჷ კარიბიშ ღანჩოშ ტერიტორიას ართ-ართ შანულამი ონიშოლი.

ასე კასტრის ძალამ გოვითარაფილი რე ტურიზმი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Interactive tour of St. ტურიზმიშ ოფიციალური საიტი 
*Worldaware Lesson plan on Castries 

კატეგორია:სენტ-ლუსიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
გვატემალა (ნოღა)

**გვატემალა** () — გვატემალაშ ნანანოღა. ცენტრალურ ამერიკაშ არძაშე დიდი ნოღა მახორობაშ მეჯინათ.  ნოღა იდვალუაფუ გვატემალაშ გვალონაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის. 

## ისტორია
ალმახანურ გვატემალაშ დინოხოლე, ართ ბორჯის მაიაშ ნოღა კამინალხუიუ იდვალუაფუდჷ, ნამუთ დიო ხოლო ჯვ.წ. 1200 - 1000 წანაშე რდჷ დოხორელი დოხოლაფირო 2000 წანაშ გოძვენას, სოიაშახ თის მესოამერიკული ქრონოლოგიაშ კლასიკურ პერიოდის მიოტენდესჷნ (ახ. წ. 600–900). ამდღა თინა ამერიკაშ უშანულამაში არქეოლოგიური ობიექტი რე. კამინალხუიუშ ცენტრი ალმახანურ ნოღა გვატემალაშ ჯვეშ ნორთიშ გოხოლუას იდვალუაფუდჷ. 

გავტემალა 1524 წანას, ესპანარ კონკისტადორქ პედრო დე ალვარადოქ დარსხუ დო სანტიაგო გიოდჷ, უკულ - გვატემალათ დოთირეს. 1560 წანაშე მიშმეშჷ ახალი ესპანეთიშ ვიცე-ომაფეშ აკოდგინალუაშა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official Website of the Municipalidad de Guatemala 

კატეგორია:გვატემალაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
არტისტი

მინი|არტისტეფი სცენას
**არტისტი**, ვარდა **როლიშ მასრულებერი** — ადამიერი, ნამუთ დრამატულ ნაწარმეფს ლაჸაფენს ვარდა ასრულენს როლს. თარო, თე ტერმინი თინეფშოთ გჷმირინუაფუ, მით კინოს, სატელევიზიო გჷნოჩამეფს, თეატრის ვარდა რადიო გჷნოჩამას გიშმურსჷნ. თაშნეშე არტისტეფი შილებე ჯოხოდან შოშეშ არტისტეფს ხოლო. დრამატული როლეფიშ ლაჸაფიშ მოხ, თაშნეშე არტისტეფი შილებე იბირდან ვარდა ხანდენდან ხვალე რადიოს ვარდა ფილმეფს ახონარენდანინ.

## ლიტერატურა
* Csapo, Eric, and William J. Slater. 1994. *The Context of Ancient Drama.* Ann Arbor: The U of Michigan P. ISBN 0-472-08275-2.
* Elam, Keir. 1980. *The Semiotics of Theatre and Drama*. New Accents Ser. London and New York: Methuen. ISBN 0-416-72060-9.
* Weimann, Robert. 1978. *Shakespeare and the Popular Tradition in the Theater: Studies in the Social Dimension of Dramatic Form and Function.* Ed. Robert Schwartz. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-3506-2.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Actors' Equity Association (AEA)
* American Federation of Television and Radio Artists (AFTRA) 


კატეგორია:ართუაფაშ ინდუსტრიაშ პროფესიეფი
კატეგორია:როლიშ ლაჸაფი
კატეგორია:თეატრალური პროფესიეფი
ჰავანა

thumb|300px|ჰავანა კოსმოსშე
thumb|300px|ჰავანაშ კათედრალი
**ჰავანა** (ედომუშამი ჯოხო ) — კუბაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა კარიბიშ რეგიონს, 2,2 მილიონიანი მახორობათ.

## ისტორია
ჰავანა, 1515 წანას, კონკისტადორ დიეგო ველასკეს დე კელარქ დარსხუ კოკიშ ობჟათე წყარპიჯის, ალმახანურ ნოღა სურგიდერო-დე-ბატაბანიოწკჷმა. ნოღაქ თიშ ალმახანურ აკანშა1519 წანას გჷნორთჷ.

ჰავანა დუდმაართათ სავაჭარო ონიშლი რდჷ, მარა თიშ მარდუ პოლიტიკურ შანულობაშ გეშა, 1607 წანას კუბაშ (თი ბორჯიშო ეპანურ კოლონიაშ) ნანანოღა დო ახალ მოსოფელს ესპანური კოლონიეფიშ თარ ონიშოლო გჷნირთჷ.

ჰავანა პირატეფიშ შხირი გიონთხაფუ რდჷ. 1553 დო 1555 წანეფს ნოღა გოხირეს, 1538 წანას - ედომუშამო გეგნოჭვეს. შკვითწანიანი ლჷმაშ ბორჯის, 1762 წანას, ბრიტანალეფქ ესპანარეფს ნოღა მიდუღეს დო ონიშოლი დუდიშულ ვაჭარობაშო გონწყეს, გემშეჸონეს ვითოშობათ აფრიკალი ჭკორი. ლჷმაშ თებაშ უკული, ბრიტანალეფქ ნოღა ფლორიდაშა გოთირეს. ნოღაშ დორთინაფაშ უკული, ესპანარეფქ თექ აკაგეს ჯიხეფით დო გოლუანეფით ჰავანა ამერიკას არძაშე თხილერ ნოღათ გჷნართინეს.

1920 წანას, ააშ-ის ბუტლეგერობაშ პერიოდის ჰავანაქ, მონრეალიშობურო, ამერიკალეფიშ პოპულარულ ბორჯიშ ოღალარ ნოღათ გჷნირთჷ, მარა სერიშ კლუბეფიშ დო კაზინოეფიშ უმენტაშობა დოკილეს 1959 წანას კუბაშ რევოლუციაშ უკული.

## ოქინაფუეფი
* მალეკონი (Malecón) — ოწყარიჯე შოშე ნოღაშ გოლუანიშ მანგას ჰავანაშ ოორუეშე.
* ლა-პუნტა — პრადოშ შოშეშ დაჭყაფუ, ანუ პასეო-დელ-პრადო. თენა რე პრადოშ დო მალეკონიშ შოშეეფიშ გინოჭკირუას.
* ლა-რამპა — 23-ა შოშეშ სეგმენტი კალე ლ-შე (ლ შოშე) მალეკონშახ, სოდე ნოღაშ თარ სერიშ ბორჯიშ ოღალარი დჷნაწესებუეფი იდვალუაფჷნ (კლუბეფი, კინოთეატრეფი, სასუმაროეფი, ბარეფი, თ.უ.). ტერასეფშახ დორთილ გერთელობაშ ჭყოლოფუათ სქვამი მიოჯინი რე ზუღაშა.
* ხაკომინო — სან-მიგელიშ შარაშ ნორთი ვირგენ-დელ-კამინოშ დო სიუდად-მარიშ შქას (ბჟადალ-ბჟაეიოლი) დო გარდიოლასა-დე-ლა-ფერნანდაშ შქას (ოორუე-ობჟათე). სუმი თარი შოშე რე სანტა-ემილია, კალზადა-და-ბელტრანი.
* ჰავანაშ უნივერსიტეტი — დირსხუ 200 წანაშ კინოხჷ დო კუბაშ არძაშე რჩქინელი უნივერსიტეტი რე.
* ჯვეშ ჰავანას დიდი მუდანობათ ესპანურ კოლონიური არქიტექტურაშ მინუში რე ასქილადირი დო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა რე მიშაღალირი.

## გალერეა

Image:Capitolio_havana.jpg|კაპიტოლიუმი
Image:Habana_P.jpg|პანორამული მიოჯინუ, 2004
Image:Cuba.Habana.Malecon.01.jpg|ბჟაშ დილულა წყარპიჯის
Image:Cuba009.jpg|მოროშ ჯიხა სერით
Image:Cuba011.jpg|ჰოტელ ნაციონალ დე კუბა მალეკონშე
Image:Cuba010.jpg|ნეკროპოლის-კოლონი
Image:La habana cuba2.jpg|ლა ჰაბანა
Image:Cuba015.jpg|ვედადოშ განობა
Image:Cuba012.jpg|მალეკონი სასუმარო ნაციონალწკჷმა


## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰავანაშ შარაგემაწურაფალი. 
* ჰავანაშ რუკა. უბანიშ დოთოლიერებელო გეუწკანტეთ რუკას. 
* ფოტოგალერეა
* Havana's magnificent necropolis tells a story of wealth and freedom
* ჰავანა ინტერნეტ-რადიო. 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კუბაშ ნოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
კინგსტონი

**კინგსტონი** () — იამაიკაშ ნანანოღა დო თარი ონიშოლი. იდვალუაფუ კარიბიშ ზუღას, იამაიკაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის. ნოღას ზუღაშჸურე პალისადოსიშ გჷნძე დო ინწრო საროტი გოძჷ, ნამუთ მერსხილი რე პორტ-როიალწკჷმა. კინგსტონი არძაშე დიდი ინგლისურნინამი ნოღა რე ედომუშამ კარიბიშ ზუღაშ რეგიონს. თინა ხვალე ქიანაშ ნანანოღა ვარინ, სამაჭალო დო ოჭკომალიშ რეწუალაშ ცენტრი რე.

ნოღაქ დირსხუ 1692 წანას, გოართოიანაფილი ომაფეშით. 1872 წანას, ნოღას იამაიკაშ ადმინისტრაცია იდვალუაფუდჷ, ნანანოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ 1962 წანას, ზოხორინალაშ სტატუსიშ მეღებაშე დო ნოღაშ დორსხუაფაშე 300 წანაშ დუდს. ნოღაშ დაღარ განობეფს — წჷმიქიმინჷ რეგიქ, ახალი მუსიკალური ჟანრიქ, ნამუთ სკაშ პრინციპეფშე რე აკოქიმინელი დო წჷმარინუანს აფრიკული, ევროპული დო ლათინოამერიკული მუსიკაშ სინთეზის. კინგსტონი ჟირ ნორთშე აკმოდირთუ — ნოღაშ ისტორიული ცენტრი დო ახალი კინგსტონი.

1976 წანაშ ღურთუთას, კინგსტონს სახენწჷფოეფოშქაშე აპიჯალაშა მიჭარინ ხექ, ნამუშით ალმახანობას მოსოფელიშ არძა ქიანას ქიმინჯენს იამაიკაშ სავალუტო სისტემა. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 937 700 ადამიერი ოხორანდჷ, ნამუეფიშ უმენტაშობას აფრიკული წჷმოულობაშ კათა დო მეტისეფი აკმადგინანა. სახენწჷფო ნინა რე ინგლისური, მარა მახორობაშ უმენტაშობა აკანურ დიალექტშა რაგადანს.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კინგსტონიშ დო სენტ-ენდრიუშ კორპორაციაშ საიტი 

კატეგორია:იამაიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
კინგსტაუნი

**კინგსტაუნი** () — სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფიშ უდიდაში ნოღა დო ნანანოღა. წჷმარინუანს ქიანაშ ეკონომიკურ დო კულტურულ ცენტრის. კინგსტაუნი იდვალუაფუ კოკ სენტ-ვინსენტის. მახორობა 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, 16 500 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ნოღაქ დირსხუ 1722 წანას ფრანგეფიშით.

კატეგორია:სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
ატმოსფერული ნოლექეფი

thumb|right|350px|ნოლექეფიშ ოშქაშე თუთურ მახასიათებელი
**ატმოსფერული ნოლექეფი** — ატმოსფეროშე დიხაუჩაშ ჟინპიჯის თხჷთხჷ ვარდა ბერჯეკი სახეთ მოულირი წყარი. იზიმუ ფაშ სიფსქათ (მმ ვარდა სმ-ს), ნამუთ უდინაფუო (კილაჸოთამა, ეორქუა) იშაყარუ დიხაუჩაშ ჟინპიჯის ბორჯიშ გარკვიებულ ოშქაშეს (საათი, დღა-სერი, თუთა, წანა).

ატმოსფერული ნოლექეფი ჯინჯიერო მუნაფეფშე მოურს თხჷთხჷ (ჭვემა, ჩხაპალუა), ბერჯეკი
(თირი, თირამი ხორში, თირამი კაკალეფი, ჸინამი კაკალეფი, ჸინამი ჭვემა, კირცხი) ვარდა აკოწყორილი (თუშქვეფი) სახეთ.

ატმოსფერული ნოლექეფიშ უშანულო ნორთი წჷმიქიმინუ დიხაუჩაშ ჟინპიჯის ვარდა თის არსებუან საგანეფს (ცუნდი, თილთილი, ჸინი, კაკალამ ჭიხი, კრისტალურ ჭიხი).

ატმოსფერული ნოლექეფი არძაშე დიდი მუდანობათ მოურს ინდოეთის (ჩერაპუნჯას, ოშქაშე წანურ მუდანობა 12700 მმ), არძაშე ნარკები ჩილეს, პერუს.
საჰარას დო შხვა ტიოზი აკანეფს.

საქორთუოს არძაშე უმოსი ნოლექი მოურს უჩა ზუღაშ წყარ პიჯის, აჭარას, გვლა მტირალას (3500 მმ დო უმოსი).
ნოლექეფიშ წიაკალი დოფიქსირაფილი რე საქორთუოშ ობჟათე-ბჟაეიოლუ ნორთის - ელდარიშ დობერას, მუშ ოსხირშა დორსხუაფილი რე გვერდო ტიოზიშ ლანდშაფტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* World precipitation map 
* Collision/Coalescence; The Bergeron Process
* Report local rainfall inside the United States at this site (CoCoRaHS)
* Report local rainfall related to tropical cyclones worldwide at this site
* Global Precipitation Climatology Center GPCC
* Types of rainfall (BBC)

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ატმოსფერო
კატეგორია:მეტეოროლოგია
აზერბაიჯან-სომხეთიშ ოურდუმე ბურჯაფი (2016)

**აზერბაიჯან-სომხეთიშ ოურდუმე ბურჯაფი** — კონფლიქტი სომხეთიშ დო აზერბაიჯანიშ შქას გვალამ ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ გეშა, ნამუსჷთ ოერეფოშქაშე ჯარალუა აღიარენს აზერბაიჯანიშ ნორთო. ოურდუმე ბურჯაფიქ 2016 წანაშ 2 პირელს დიჭყჷ.

## კონფლიქტიშ მამალობა
2016 წანაშ 31 მელახშე 1 პირელიშამო, გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკა დო აზერბაიჯანი ართიანს გითიაწამენდეს ტერიტორიეფიშ დობომბუას. 

### 1 პირელი

### 2 პირელი

## ოერეფოშქაშე რეაქცია

* – ევროპაშ რსხუშ უმაღალაშ წჷმმარინაფალქ გალენურ საქვარეფიშ დო უშქურანჯობაშ პოლიტიკაშ სფეროს, ფედერიკა მოგერინიქ მოუჭანუ კუნთხუეფს „ობურჯაფე ქიმინჯეფიშ მალასიან მეჭყორდაფა დო ჸოთამაშ მეჭყვიდირიშ აპიჯალაშ თხილუა“.
*  – გენერალურ მელამოსექ, პან გი მუნქ კონფლიქტიშ მაკათურ არძა კუნთხუს მოთხუ ობურჯაფე ქიმინჯეფიშ მალასიან მეჭყორდაფა დო ჸოთამაშ მეჭყვიდირიშ აპიჯალაშ თხილუა.
*  – ვლადიმერ პუტინქ მოუჭანუ ჟირხოლო კუნთხუს ობურჯაფე ქიმინჯეფიშ მეჭყორდაფა დო დუდმოკებაშა
*   – ბელარუსიშ გალენურ საქვარეფიშ სამინისტროქ კუნთხუეფს მოუჭანუ გაგჷნძორან კონფლიქტიშ შვიდობიან შარათ მოგვარებაშ პროცესი ოერეფოშქაშე ნორმეფიშ მეჯინათ, მაართა რიგის პატი ცან ართიანიშ სუვერენიტეტის, ხურგეფიშ უკურღვაფუობას დო ტერიტორიულ თელუანობას. თე გჷნაცხადიშ გეშა, ერევანს ბელარუსიშ ელჩი დიბარეს დო გუცხადეს, ნამჷ-და თე გჷნაცხადი „ვაუხუჯანს ბელარუს-სომხეთიშ არსებულ ურთიართობას“ დო „მორაგადიშ პროცესიშო რე უგლახაში“. ბელარუსიშ პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო - მოუჭანუანს ჟირხოლო კუნთხუს დიალოგშა.

## სქოლიო
ჰიუ ჯეკმენი

**ჰიუ მაიკლ ჯეკმანი** (; დ. 12 გჷმათუთა 1968, სიდნეი) — ემიშ დო ტონიშ დო ორქოშ გლობუსიშ მაღვენჯი ავსტრალიარი არტისტი. დოინალაფირი მაბირე დო ოსცენე მიუზიკლეფიშ არტისტი - ჯეკმანი მოსოფელს უმენტაშო ჩინებული რე მუშ როლეფით მუსხი რენ მაღალბიუჯეტამ ფილმის, თენეფ შქას „იქს-ადამიერეფი“, „კეიტი დო ლეოპოლდი“, „პრესტიჟი“, „ვან ჰელსინგი“ დო „ავსტრალია“.

ტონიშ ჯილდოეფიშ სუმ შარაშ მენძელ ჯეკმანქ უმაჯღვერუ ოსკარიშ დოჯილდაფაშ ცერემონიალს 2009 წანას. 2009 წანას ხოლო გინწყუ თიში ჯოხოშ მურიცხიქ ჰოლივუდიშ დიდებაშ ჯალონას.

## ფილმოგრაფია

## ფაქტეფი
* მეკვარჩხანე რე.
* ფილმი იქს-ადამიერეფიშ გინოღალასშ ბორჯის, ჰიუ რჩქალას არსულენდჷ შტანგაშ ეკინას, ნამუთ 145 კგ რდჷ.
* ნანდულ რინას სიგარეტის ვაშუნს. კოროცხუნს, ნამჷ-და სიგარეტიშ შუმა ფილმეფს — ორჩხოლი რე.
* სიმაღალა — 188 სმ.
* მეთმიოგანს ფორტეპიანოს, გიტარას დო ვიოლინოს.
* ლაჸაფენს გოლფის, რაგბის, კრიკეტის, ნჩურუნს (ფრისტაილიშ დო ბატერფლაიშ სტილით), სიმაღალაშე გითმოსხაფუნს დო დოკაფილი რე ვინდსერფინგით. გილურს კანოეშა. გილაფურინუნს პლანერით. უჸორს ლესქერობეფი, მარა სინანდულეს ბორჯიშო ძალამ ოშა-გოშათ ქჷმახერხინ სოთინ გინულა-და. უმენტაშ, 2004 წანაშ დამორჩილს ფანიაწკჷმა რდჷ საფარის, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას.
* ჰიუ — ბროდვეიშ ისტორიას აკა მარსულაფარი რე, ნამუქჷთ მიპალუ თეატრიშ არძა თარი პრემია ართი სეზონიშ მალობას — როლს „The Boy from Oz“ (ბრდვეიშ თენა თიში დებიუტი რდჷ) — თენა რე „ტონი“, დო „Drama Desk“, დო „Outer Critics Circle“ (თ.ჯ. ბროდვეიშ სუმფა გურგინი);.
* ხუთ ბურთით ართბორჯულო ჟონგლირება შეულებუ.
* ბოქსიშ ინსტუქტაჟის მიკმიშჷ „თელარი სტილიშ“ გინოღალაშ ბორჯის.
* პრაქტიკენს ტრანსცენდენტულ მედიტაციას.
* ბაღანობაშე უჸორს კუჩხბურთი. ურუგვაიშ კლუბი „ნასიონალიშ“ გურშემაჭუე რე.
* 2013 წანას გინიღჷ რეკლამა სმარტფონი Micromax Canvas Turbo A250-იშო დო უკული რეკლამას Micromax Canvas Silver 5-იშოთ.
* 2016 წანას, ნიუ-იორკის გონჭყუ Metallica კონცერტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1968
კატეგორია:ემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
კატეგორია:ტონიშ მაღვენჯი არტისტეფი
2016

## მოლინეფი
### ღურთუთა

### ფურთუთა

### მელახი

### პირელი

### მესი
* 1 მესი – მართლმადიდებლური ორენი თანაფას ოშინუანს. *(ჯვეშ სტილით [[18 პირელი]])*
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## დებადეს

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## დოღურეს

თარ სტატია: 2016 წანაშ ნაღურეფიშ ერკებული

### ღურთუთა
* 2 ღურთუთა: მიშელ დელპეში — ფრანგი მაბირე, კომპოზიტორი დო არტისტი (დ. 1946)
* 10 ღურთუთა: დევიდ ბოუი — ინგლისარი მაბირე (დ. 1947)
* 18 ღურთუთა: მიშელ ტურნიე — ფრანგი ჭარუ (დ. 1924).

### ფურთუთა
*1 ფურთუთა: ალდე კაკაბაძე —  ხანტუ-კერამიკოსი (დ. 1932)
*14 ფურთუთა: ბაჩანა ბრეგვაძე — ქორთუ ფილოსოფოსი, მათანგალი, ჭარუ (დ. 1936)
* 19 ფურთუთა: ჰარპერ ლი — ამერიკალი ჭარუ (დ. 1926)
* 19 ფურთუთა: უმბერტო ეკო — იტალიარი კულტუროლოგი, სემიოტიკოსი, ფილოსოფოსი დო ჭარუ (დ. 1932)

### მელახი
* 24 მელახი: იოჰან კრეიფი — ჰოლანდიარი კუჩხმაბურთე (დ. 1947)
*29 მელახი: ნანა  მჭედლიძე  — ქორთუ კინორეჟისორი, სცენარისტი დო არტისტი (დ. 1926)

### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი

* ფიზიკა :  
* ქიმია :  
* ფიზიოლოგია დო მედიცინა : 
* ლიტერატურა : 
* შვიდობა : 
* ეკონომიკა :
იენ მაკ-კელენი

**სერ იენ მარი მაკ-კელენი** (; დ. 25 მესი 1939, ბერნლი, ლანკაშირი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანალი არტისტი, ნამუქჷთ ჩინებულქ იჸუ შექსპირიშ დოდგჷმეფს რსულებური როლეფით. ხოლო ჩინებული რე თიშე რსულებური ჟირ როლ ჰოლივუდიშ შხუ კინოპროექტეფს — მაგნეტო „იქს-ადამიერეფს“,  გენდალფი — „მარწკინდეფიშ მაზოჯალიშ“ დო „ჰობიტიშ“ კინოტრილოგიეფს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური საიტი
* 

კატეგორია:2012 წანაშ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფიშ კულტურულ ჸენჯეფი
კატეგორია:XX ოშწანურაშ ინგლისარ ლგბტ პიჯეფი
კატეგორია:XX ოშწანურაშ ინგლისარ ქომოლკოჩ არტისტეფი
კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ინგლისარ ლგბტ პიჯეფი
კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ინგლისარ ქომოლკოჩ არტისტეფი
კატეგორია:აიარიშ ტიტულიშ მოღვენ არტისტეფი
კატეგორია:კემბრიჯიშ ჯეგე ეკატერინეშ კოლეჯნათებუეფი
კატეგორია:ენიშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:აუდიოწინგეფიშ მათხობელეფი
კატეგორია:Back Stage West Garland-იშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ მაპალუეფ ქომოლკოჩიშ მაჟირახარისხამ როლიშ (ტელევიზია)
კატეგორია:ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ კომანდორეფი
კატეგორია:Critics' Circle Theatre-იშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:Drama Desk-იშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:ინგლისარ ათეისტეფი
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:ინგლისარ გეი არტისტეფი
კატეგორია:ინგლისარ ლგბტ ნებამათხილეეფი
კატეგორია:ინგლისარი კინოარტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:ინგლისარ რადიოარტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:შექსპირიშ როლეფიშ მარსულებერ ინგლისარ არტისტეფი
კატეგორია:ინგლისარ თეატრიშ არტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:ინგლისარ ტელეარტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:ინგლისარ ვიდეოლაჸაფეფიშ არტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:ინგლისარ ხონარიშ არტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:შოტლანდიურ გოჭყაფაშ ინგლისარეფი
კატეგორია:ოლსტერ-შოტლანდიურ გოჭყაფაშ ინგლისარეფი
კატეგორია:ევროპულ კინოპრემიაშ მაპალუეფ საუჯგუშო ქომოლკოჩ არტისტიშო
კატეგორია:ოქსფორდიშ ჯეგე ეკატერინეშ კოლეჯიშ პატჷცემულ მაკათურეფი
კატეგორია:ჸოფირ პროტესტანტეფი
კატეგორია:GLAAD Media Awards-იშ მაპალუეფი
კატეგორია:პატჷცემულ ორქოშ თუნთიშ მაპალუეფი
კატეგორია:Independent Spirit-იშ პრემიაშ მაპალუეფ ქომოლკოჩიშ საუჯგუშო როლიშო
კატეგორია:აიარ-ბაკალავრეფი
კატეგორია:ლოურენს ოლივიეშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:ბოლტონარ არტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:ბერნლიარ არტისტ ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:უიგანარ არტისტი ქომოლკოჩეფი
კატეგორია:Order of the Companions of Honour-იშ მაკათურეფი
კატეგორია:ბოლტონიშ სკოლანათებუეფი
კატეგორია:ომაფე შექსპირიშ დასიშ მაკათურეფი
კატეგორია:Shorty-იშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:ტონიშ პრემიაშ მაპალუეფი
კატეგორია:სტივენ კოლზაკიშ ჯოხონობაშ GLAAD-იშ პრემიაშ მაპალუეფი