open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰავაი (შტატი)

**ჰავაი** (Hawaii, Hw) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ რჩქალი ოკიანეშ რეგიონს. კოკეფს 1778 წანას მიოგორუ ჯეიმზ კუკიქ. ჩინებული რდჷ სენდვიჩიშ კოკეფიშ ჯოხოთ. 1843 — ფრანკო-ბრიტანული კონვენციათ გარანტირაფილი რდჷ თიში ზოხორინალა კამეჰამეჰაშ დინასტიაშ მართუალათ. მაფეფი: კამეჰამეჰა IV (1863-შახ); კამეჰამეჰა V (1872-შახ); უილიამ ლუნალილო (1874-შახ); დევიდ კალაკაუა (1891-შახ); დიაფალი ლილიუოკალანი (1893-შახ). 1887 — მიღეს კონსტიტუცია. 1894 — გჷმიცხადჷ რესპუბლიკათ. 1898 — ქჷნკარსხჷ ააშ-ს. 1900 — ტერიტორია. 1959 — გჷნიღთჷ ააშ-იშ 50-ა შტატო.

* **ფართობი** — 28,311 ვითოში (20 კოკი). 
* **მახორობა** — 1,431,603 (ევროპალეფი 34%, იაპონარეფი 25%, ფილიპინარეფი 14%, ჰავაალეფი 12%, ჩინარეფი 6%).
* **ნოღაშ მახორობა** — 86,5%.
* **ნოღეფი** — ჰონოლულუ (ნანანოღა), 423 ვითოში კოოფაუპოკო, 109 ვითოში.
* **მუშობურობეფი** — ჰავაი წჷმარინუანს 20 ვულკანური კოკიშ ჯაჭვის. უდიდაში მოქიმინჯე ვულკანი მაუნა-კეა (4.201 მ) დო გვალა მაუნა-ლოა (4.170 მ).	

## ფოტო გალერეა

File:Island of Hawai'i - Landsat mosaic.jpg| ჰავაი
File:Maui Landsat Photo.jpg| მაუი
File:KahoolaweLandsat.jpg| კაჰოლავე
File:LanaiLandsat.jpg| ლანაი
File:Molokai.jpg| მოლოკაი
File:Kauai from space oriented.jpg| კაუაი
File:Niihau sep 2007.jpg | ნიიჰაუ


## ლიტერატურა


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
კოკი (გეოგრაფია)

[thumb|280px|კოკი [ფერნანდუ-დი-ნორონია]]
**კოკი** (ქორთ. კუნძული) — სქირონაშ მუნაკვათა, ნამუთ ირი ჸურე გოხურგელიე ოკიანეშ, ზუღაშ, ტობაშ ვარა წყარმალუშ წყარით. კონტინენტწკჷმა მეზიმაფილო მორჩილი ზჷმაშიე. აფხვადუნა მუჭოთ ზოხოამი კოკეფი, თეშ კოკეფიშ ბუნეფი — არქიპელაგეფი. 

ოკიანეეეფი დო ზუღეფს შქას გჷშმაგორუნა *კონტინენტურ*, *გინმალი ზონაშ * დო *ოკიანურ* კოკეფს. 

**კონტინენტური კოკეფი** რე სამანგათ, გრენლანდია, კალიმანტანი, მადაგასკარი, ნამუეფით კონტინენტიშ წყართუდონი ძგაშ ფარგალეფს ოკიანეშ ჟიპიჯიშა ეშმულა დო კვირდი ქანეფით რენა კიდილი. კანკალე ჭიჭე კოკი პოპორნთხაფაშ აკუმულაციური ქიმინუაშ მოღალუთ ხოლო გითმიჭყაფუ.

**გინმალი ზონაშ** კოკეფი ჯინჯიერო ვულკანური გოჭყაფაშ რე, მინ ჸურე მარჯანიშ კოკეფი რე. 

**ოკიანური კოკეფი** გოფაჩილიე ოკიანეშ ქვინჯიშ ფარგალეფს დო შქაოკიანური ქჷნდჷრეფს. წყარმალუს დო ტობას გჷშმაგორუნა ეკნაჸათემით დო ეროზიაშ გეშა გოჭყაფილი კოკეფს. 

## ქოძირით თაშნეშე
* კოკეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინათ

## რესურსეფი ინტერნეტის

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 6, ხს. 76, ქთ., 1983.

კატეგორია:კოკეფი
კატეგორია:გეოგრაფია
ხორვატიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

თუდო მოჩამილი რე ხორვატიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული.
240პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ დუნაი ხორვატიას
240პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ კრკა
240პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ მრეჟნიცა
240პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ ნარეტვა

კატეგორია:ხორვატიაშ გეოგრაფია
სლოვენიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

thumb|300px|სლოვენიაშ წყარმალუეფიშ რუკა
თუდო მოჩამილი რე სლოვენიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სლოვენიაშ წყარმალუეფი დო ტობეფი

კატეგორია:სლოვენიაშ გეოგრაფია
გულრიფში

**გულრიფში** (აფხაზურო: Гәылрыҧшь; 1975 წანაშახ *თუდოლენი გულირიფში*) — დაბა, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი აფხაზეთის. იდვალუაფუ უჩა ზუღაშ წყარპიჯის, სამურზაყანოშ რზენს, სოხუმშე 10 კმ-იშ დაშორაბათ.

დაბაშ სტატუსი გინოჩეს 1975 წანას. გულრიფში ოზუღე კლიმატური კურორტი რე. თაქ კლიმატი ლამე სუბტროპიკული რე, ლიბუ ზოთონჯით (ღურთუთას ოშქაშე ტემპერატურა 6 გრადუსი რე) დო ძალამი ტიბუ ზარხულით (კვირკვეშ ოშქაშე ტემპერატურა 24 გრადუსი რე). ნოლექეფიშ ოშქაშე წანური მუდანობა აკმადგინუანს 1460 მმ-ს. დაბას რე ადმინისტრაციული, განათლებაშ, კულტურაშ დო სინთელეშ (სანატორიუმეფი, პანსიონატეფი) ობიექტეფი.

## სქოლიო

კატეგორია:გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
რუმინეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

თუდო მოჩამილი რე **[[რუმინეთი]]შ უდიდაში წყარმალუეფიშ ერკებული**:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 2004 Romanian Statistical Yearbook - Geography, Meteorology and Environment

კატეგორია:რუმინეთიშ გეოგრაფია
აიდინიშ პროვინცია

**აიდინი** – პროვინცია (ილი) ობჟათე-ბჟადალ თურქეთის, ეგეოსიშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი – ნოღა აიდინი. ფორჷნს 17 რაიონს.

## გეოგრაფია
აიდინიშ პროვინციაშ ბჟადალუშე უხურგანს ეგეოსიშ ზუღა, 2 კილომეტრამი საროტი გჷმორთჷნს საბერძნეთიშ კოკი სამოსიშე. უხურგანს მუღლაშ, დენიზლიშ, მანისაშ დო იზმირიშ პროვინციეფი. პროვინციაშ უდიდაში ნორთი იდვალუაფჷ წყარმალუ დიდი მენდერესიშ ლეხერს.

## მახორობა
მახორობა 998,621 ადამიერი 2007 წანაშ ეჭარუათ. უდიდაში ნოღა რე: აიდინი (143 ვითოში ადამიერი, 2000). 

ჯვეშო პროვინციაშ ტერიტორია მიშმეშჷ ფრიგიაშ დო ლიდიაშ ფარგალეფშა. პროვინციაშ ნანანოღა აიდინი დარცხის უჯვეშაში მახორობაქ დო გიოდვეს *ტრალისი*. თიშ გეშა ნამდა ნოღა იდვალუაფჷ სეისმოაქტიურ ზონას, თინაქ მუსხიშარენი აკირღუ. ნოღა წანეფიშ განწხანს რდჷ ფრიგიალეფიშ, ლიდიარეფიშ, სპარტალეფიშ, სპარსალეფიშ, მაკედონიარეფიშ, რომალეფიშ დო ბიზანტიარეფიშ ხეს. 1186 წანას თურქ-სელჩუკეფქ თინა გეგლანწყეს ბიზანტიაშ იმპერიას დო 1466 წანაშე ოსმალეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* თურქეთიშ პროვინციეფი
* თურქეთიშ რეგიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* თურქულო Aydın governor's official website
* თურქულო Aydın municipality's official website 
* Aydın weather forecast information
* თურქულო Local information
* თურქულო Aydın figs information 

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
დუნაი

**დუნაი** — არძაშე უგინძაში წყარმალუ ევრორსხუშ ტერიტორიას დო მაჟირა თელ ევროპას ვოლგაშ უკული. მუში 270 ნადუშე 34 ონიშე რე. მუჭოთ ევროპაშ არძაშე უშხუაში ოწყარმალუე მაგისტრალი, დუნაი დიდ როლს ლაჸაფენს ხარგეფიშ გინოზინდუას. დუნაის ეგაფილი რე მუდგაზმარენი შხუ ჰესი, მარა დუნაიშ ჰიდროპოტენციალიშ უდიდაში თია დიო ხოლო უგუმურინაფუ რე.

წყარმალუშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგიაშე ჩინებული რე მუდგაზმარენი ვერსია. მაართა ვერსია მერსხუაფილი რე კელტურ ზიტყვაწკჷმა *Danuvius*, მუთ ჩქარ წყარმალუს შანენს (Danu - ჩქარი, vius - წყარი). შხვა ვერსიეფით წყარმალუშ ჯოხო მოურს ჯვეში სპარსული ზიტყვაშე — *დუ ნა* (მეურს თაქ).

#### ოდუდე
წყარმალუ ოდუდეს ეჭოფუნს გერმანიას, შვარცვალდიშ გვალაშე, ნოღა დონაუშინგენწკჷმა ხოლოს, ზუღაშ დონეშე 678 მეტრას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Map of the Danube in English from Encarta 
* Danube watershed map and information from the World Resources Institute
* Danube Panorama Project 
* Danube and the sport of rowing
* Danube river image pool on Flickr
* Danube Tourist Commission 
* A Trip Down the Danube 
* Site dedicated to Danube 

800px|thumb|center|დუნაიშ პანორამა ბელგრადიშ გალეგანობას

კატეგორია:ევროპაშ წყარმალუეფი
დნეპრი

**დნეპრი** (ბელარუსული Дняпро, უკრაინული Дніпро, ჯვეში სლავური Дънѣпръ, ჯვეში ბერძენული Βορυσθένης, ლათინური Danapris) — წყარმალუ ევროპას, მეურს რუსეთიშ, ბელარუსიშ დო უკრაინაშ ტერიტორიეფს. სიგინძა რე 2201 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 504 ვითოში კმ². ოდუდე უღჷ ვალდაიშ ზუკის ოფუტე ბოჩაროვოწკჷმა (სმოლენსკიშ ოლქიშ სიჩევსკიშ რაიონი), გავრილოვიშ ტობაწკჷმა ხოლოს, რუსეთის, აკათუ უჩა ზუღას დნეპრიშ ლიმანიშ ჸუჯის.
thumb|right|დნეპრიშ ღანჩო
## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ დნეპრი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* წყარმალუ დნეპრი, ენციკლოპედია უკრაინა
* წყარმალუ დნეპრი, 1911 Encyclopædia Britannica
* ვებ-ხასჷლა დნეპრიშე 

## ლიტერატურა
* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 3, ხასჷლა 596, ქართი, 1978 წანა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Dnieper River at the Encyclopedia of Ukraine
* 1911 Encyclopædia Britannica
* Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary 
* Site about Dnieper  
* Charts river Dnieper

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
საფრანგეთიშ რეგიონეფიშ შილეფი

თაქ წჷმორინაფილი რე საფრანგეთიშ რეგიონეფიშ შილეფი.


ფაილი:Flag of Alsace.svg| ელზასიშ შილა
ფაილი:Aquitaine flag.svg| აკვიტანიაშ შილა
ფაილი:Auvergne flag.svg| ოვერნიშ შილა
ფაილი:Flag of Basse-Normandie.svg| თუდოლენი ნორმანდიაშ შილა
ფაილი:Bourgogne flag.svg| ბურგუნდიაშ შილა
ფაილი:Gwenn ha du.svg| ბრეტანიშ შილა
ფაილი:Centre flag.svg|ცენტრიშშ შილა
ფაილი:Champagne-Ardenne flag.svg| შამპან-არდენიშ შილა
ფაილი:Flag of Corsica.svg|კორსიკაშ შილა
ფაილი:Franche-Comté.svg|ფრანშ-კონტეშ შილა
ფაილი:Haute-Normandie flag.svg| ჟიმოლენი ნორმანდიაშ შილა 
ფაილი:Île-de-France flag.svg| ილ-დე-ფრანსიშ შილა
ფაილი:Languedoc Roussillon flag.svg| ლანგედოკი-რუსილონიშ შილა
ფაილი:Limousin flag.svg| ლიმუზენიშ შილა
ფაილი:Lorraine.svg| ლოთარინგიაშ შილა 
ფაილი:Flag of Midi-Pyrénées.svg| ობჟათე პირენეეფიშ შილა
ფაილი:Nord-Pas-de-Calais flag.svg| ნორდ-პა-დე-კალეშ შილა
ფაილი:Pays-de-la-Loire flag.svg|ლუარაშ რეგიონიშ შილა
ფაილი:Picardie flag.svg|პიკარდიაშ შილა
ფაილი:Poitou-Charentes flag.svg|პუატუ-შარანტიშ შილა
ფაილი:Provence-Alpes-Côte-d'Azur flag.svg| პროვანსი-ალპეფი-ლაჟვარდამი ძგაპიჯიშ შილა
ფაილი:Rhône-Alpes flag.svg‎| რონა-ალპეფიშ შილა


## ზუღაშმელენი რეგიონეფიშ შილეფი

ფაილი:Flag of Guadeloupe (local).svg| გვადელუპაშ შილა
ფაილი:Drapeau aux serpents de la Martinique.svg| მარტინიკაშ შილა
ფაილი:Drapeau de la Guyane.svg| საფრანგეთიშ გვიანაშ შილა


კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
ლესელიძე (დაბა)

**ლესელიძე** (თაშნეშე **გეჩრიფში** (აფხაზურო  Гьачрыҧшь)) — დაბა საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, რუსეთიშ ხურგიწკჷმა. თეიშახ იერმოლოვკათ, უკული ლესელიძეთ, ჯოხოდვალირი დაბა იდვალუაფუ უჩა ზუღაშ პიჯის დო 14 კმ-ით რე დოჩილათირი გაგრაშე.

XIX ოშწანურას ოფუტექ ჰამო ჰავაშ გეშა გინირთჷ პოპულარული მასვანჯებელი აბანო. თე პერიოდის რუსეფქ თე აბანს იერმოლოვკა გიოდვეს.

1944 წანას იერმოლოვკას მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ გენერალი კონსტანტინე ლესელიძეშ ჯოხო გიოდვეს. ლჷმაშ უკული ოფუტექ კურორტო გინირთჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ართვინიშ პროვინცია

**ართვინი** – პროვინცია (ილი) ოორუე–ბჟაეიოლ თურქეთის, უჩა ზუღაშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი – ნოღა ართვინი. ფორუნს 8 რაიონს.

## გეოგრაფია

პროვინციას ოორუეშე უხურგანს საქორთუო (აჭარა), ბჟაეიოლშე არტაანიშ, ობჟათეშე – ერზრუმიშ დო ბჟადალუშე რიზეშ პროვინციეფი, უღუ 35 კილომეტრამი ოზუღე ონძღო უჩა ზუღას (ონიშოლი ხოფა). პროვინციაშ დიდი ნორთი იდვალუაფჷ წყარმალუ ჭოროხიშ გოჸორს.

## მახორობა

მახორობა 191,934 ადამიერი (2007), უდიდაში ნოღეფი რე: ართვინი (23 ვითოში ადამიერი, 2000), ხოფა. თურქეფიშ გალე ოხორანა ლაზეფი დო აჭარალეფი (ქორთუ მუსულმანეფი), თაშნეშე ჰემშინეფი (სომეხი მუსულმანეფი).

## ისტორია

პროვინციაშ ტერიტორია წანეფიშ განწხანს გინმიშჷ ხეშე ხეშა. ორხველუდჷ საქორთუოს, ოსმალეთიშ იმპერიას, რუსეთის (1828 წანაშე; პროვინციაშ ტერიტორიას დირცხუ ქუთეშიშ გუბერნიაშ, ბათუმიშ ოლქიშ ართვინიშ ოკრუგიქ). 

1921 წანას ყარსიშ აპიჯაფაშ უკული არტაანიშ, ყარსიშ დო იგდირიშ პროვინციეფწკჷმა ართო გეგნაჩჷ თურქეთის.

## ქოძირით თაშნეშე

* თურქეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  the provincial governorate
*  Artvin Weather Forecast Information 
* Çoruh River Valley and future of artvin city 
*  Armenian History and Presence in Artvin
* თურქული Artvin has a Wikipedia all of its own  including...
* photos of Artvin 
* HQ pictures of Artvin 
* more photos
* World Wildlife Fund report on the area 
* თურქული photos and villages of Artvin 

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
ჯიმი უეილსი

**ჯიმი დონალ** "**ჯიმბო**" **უეილსი** ( , თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **ჯიმბო** ;  დ. 7 მარაშინათუთა, 1966 წანა - ამერიკალი ინტერნეტ-მოღალე, ჩინებული, მუჭოთ  ვაკომერციული ენციკლოპედია „ვიკიპედიაშ“ დჷმარსხუაფალი.

ჯიმი უეილსიქ დებადჷ ჰანტსვილს, ალაბამას. ოშქაშე გონათუა მიღჷ რენდილფიშ სკოლას, ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხეფი - ალაბამაშ უნივერსიტეტის. 1994 წანას, უელსიქ ჩიკაგოშა გინილჷ,  სოდეთ მუშობა დიჭყჷ ანდაღებული ქარღადეფიშ გჷმმაჩამალ ფირმას **Chicago Options Associates**. 2002 წანას, უელსიქ დექირჷ ფილოსოფიაშ დოქტორი ლარი სენგერი, ნამუქჷთ გინირთჷ  უელსიშ ახალი პროექტიშ - უფასო ენციკლოპედია *[[ნუპედია]]შ* თარი რედაქტორო. 2001 წანას უელსიქ დო სენგერქ გჷნოჭყვიდეს უფასე, რედაქტირაფაშო დუდიშული ენიკლოპედიაშ გოჭყაფა.  "ვიკიპედიაშ" ძინაწკჷმა ართო უელსიქ გჷნირთჷ პროექტიშ თარი სპიკერო დო პოპულარიზატორო. ჯიმი უელსის უკინებჷ „ფონდი ვიკიმედიაშ“ ომეურვე სხუნუშ საპატიე მაკათურიშ წოდება. 

2006 წანას ჟურნალ *[[Time|Time]]-ქ*, მოსოფელს უკაბეტაში ენციკლოპედიაშ გოჭყაფას მუში როლიშ გეშა, ჯიმი უელსი აკირჩქინჷ მოსოფელიშ ართ-ართი არძოშე უმოსი გაულამ პერსონათ.

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 1966
კატეგორია:ამერიკალი ბლოგერეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
იტალიაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული

### იტალიაშ ომაფეშ პრემიერ-მინისტრეფი (1861–1946)

### იტალიაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი (1946-ამდღარშახ)

კატეგორია:იტალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
კასტილია დო ლეონი

frame|right|კასტილია დო ლეონიშ ორენი ესპანეთის
**კასტილია დო ლეონი** (Castilla y León) — ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფა 1983 წანაშე. იკათუანს 9 პროვინციას : 5 ჯვეშ ლეონშა მიშურს (ლეონი, პალენსია, სალამანკა, ვალიადოლიდი, სამორა) დო 4 ჯვეშ კასტილიას (ავილა, ბურგოსი, სეგოვია, სორია).

* *ფართობი* - 94 ვითოში,
* *მახორობა* – 2,510,849 (2005 წანაშ მუნაჩემეფით)
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - ვალიადოლიდი.
* *კანონმადვალუ ორგანო* – 84 მაკათურამი კორტესი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Cortes de Castilla y León (Regional Parliament) 
* Junta de Castilla y León (Regional Government) (Mostly in Spanish)
* Consejo Consultivo de Castilla y León  
* The Cortes of Castile-León, Joseph F. O'Callaghan (historical)
* Tourist Information

კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიეფი
ვალენსიაშ ავტონომიური გოართოიანაფა

250px|frame|right|ავტონომიური რეგიონი ვალენსია
**ვალენსია** (Comunitat Valenciana, País Valencià) — ესპანეთის ავტონომიური გოართოიანაფა 1982 წანაშე. იკათუანს პროვინციეფს – ალიკანტე, კასტელონი, ვალენსია.

* *ფართობი* – 23,3 ვითოში.
* *მახორობა* – 3.600 ვითოში; 
* *ნინეფი* – ესპანური, კატალონიური. 
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* – ვალენსია. 
* *კანონიშდუმადვალუ ორგანო* – კორტესი, 89 წევრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Language Valencian Academy
* Official tourism webpage
* Valencia in the Great Catalan Encyclopedia
* subway metropolitan area 

კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფეფი
გვადალახარაშ პროვინცია

thumb|250px|გვადალახარაშ აბანდვალა ესპანეთის
**გვადალახარა** () რე პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთის, კასტილია-ლა მანჩაშ ოორუე ნორთის. მუს ომძღჷ ესპანეთიშ გეჸვენჯი პროვინციეფი: კუენკა, მადრიდი, სეგოვია, სორია, სარაგოსა დო ტერუელი.

პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 213.505 კოჩის (2006 წანაშ მუნაჩემეფით). ფართობი - 12.190 კმ². მუში ნანანოღა რე ესპანეთი, სოდეთ პროვინცია მახორობაშ 35% ოხორანს. პროვინციას რე 288 მუნიციპალიტეტი, ნამუშ სუმი ნაოთხარი რე ოფუტეეფი 200 კოჩშე ნორკები მახორუთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Guadalajara, the great unknown 
* Provincial Government
მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

თუდო გჷმაკოროცხილი რე მოსოფელიშ ტობეფი ფართობებიშ მეჯინათ.

## მოსოფელიშ ორთაშობური ტობეფი ფართობიშ მეჯინათ

## წყჷთე ტობეფი, ნამუეფით ხვალე პერიოდულო აკმიფშაფუ

კატეგორია:ტობეფი
ტობა (ტობა)

**ტობა** (ინდონ. Danau Toba) — მორდილი ტობა კოკი სუმატრას. აშაძჷ კინ თე ჯოხოდვალაშ ვულკანიშ ეშაგორგოთუაშ გეშა გორჩქინელ კალდერას, ზუღაშ დონეშე 911 მ სიმაღალას. ფართობი აკმადგინანს მეხოლაფირო 1300 კვ. კმ-ის, სიტომბა 529 მ-ს. კოკი სუმატრას რენჯი ტობეფშე **ტობა** უდიდაში რე. 

ტობაშ შქა ნორთის იდვალუაფჷ კოკი სამოსირი (ფართობი 640 კვ.კმ).

ლიბუ კლიმატი დო გიშაკერძაფილი ორთაშობური პიჯალეფი ქიმინუნა ეთნო- დო ეკოტურიზმიშ პიჯალეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Supervulkan Toba bei naturgewalten.de
* LakeNET – Tobasee
* Oregon State University 
* Toba Volcano 
* PDF-Poster: Toba Magma-System  (1,07 MB)
* Geophysical and petrologic studies of the Toba Caldera, north Sumatra (Rensselaer Polytechnic Institute New York)

კატეგორია: ინდონეზიაშ ტობეფი
კატეგორია: ტობეფი ანბანიშ მეჯინათ
გოართოიანაფილი ომაფეშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული

თაქ მოჸონაფილი რე გოართოიანაფილი ომაფეშ დო მუშ წოხოლეიანი დიდი ბრიტანეთიშ ომაფეშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული.

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ პრემიერ-მინისტრეფი
უიარაღო

**უიარაღო**  (თახმი ჯოხო დო გვარი: *კონდრატე დავითიშ სქი თათარიშვილი*. დ. 21 ეკენიას, 1872, ოფუტე აბასთუმანი, ამდღანერი ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი — ღ. 9 მესი 1929, ქართი) — ქორთუ ჭარუ.

## ბიოგრაფია
1887 წანაშე გურაფულენდჷ ქართიშ,1893 წანაშე კიევიშ ოშურიელე სემინარიას. (გათუ 1894). პირველი თხობელუა ,,მშვიდობით“ 1895 წანას გჷმაბჟინუ ჟურნალ ,,მოამბეს.“ 1896 პაპათ აკურთხეს. ღურამესარჯებულ რევოლუციონერი ჯარიშკოჩეფიშ გინორინაშენი 1906 წანას ოხვამეშე გეგნორაჸეს.

უიარაღოქ გაგინძორჷ ინტენსიური ლიტერატურული ქარანუა. წოროხანდენდჷ ჟურნალ–გაზეთეფწკჷმა (მოამბე,“ ჯეჯილი“,,,კვალი“ ,,მეგობარი“,დროება“ დო შხვა), თხობელუეფც "მე და ბიძაჩემი“, "ჩაიზე“, "უსიამოვნო შეხვედრა“, რეაქცია“ "პირუთვნელი დაფასება“ "წესდება“ (1900–1913) ჭარუ მუკმარჩქინანდჷ ბურჟუაზიულ ჯარალუაშ მანკიერებეფც. თიში პუბლიცისტური ჭარილობა მეწურაფილი რდჷ ცარიზმიშ საწინაღნდეგოთ. პოლიციაშ გესაძინეობაშ თუდო რინელ უიარაღოქ აძულებურქ იჸუ 1912-დეთხუკო საქორთუოსჷნ. 1912–1919 წანეფც გურაფულენდჷ ბრიუსელიშ უნივერსტეტიშ ორთაშმენცარობაშ ფაკულტეტის გეოლოგიურ გჷნორთის. საქორთუოშა დორთაშ უკული (1921) წანას ხანდენდჷ ქართიშ სახენწჷფო უნივერისტეტიშ გეოლოგიაშ კათედრაშ ასისტენტო. 1923 წანაშე საქორთუოშ სახენწჷფო მუზეუმიშ გეოლოგიურ გჷნორთის. უიარაღოშ მენცარული ნახანდეფი კილ კილშა ოწაწგჷნორთის კოლხეთიშ რზენიშ, ალაზანიშ ვეშ დო თრიალეთიშ ბჟაეიოლ ნორთიშ ჰიდროგეოლოგიურ ოკითხურეფც. თეწკჷმა ართო არკვიენდ ოკიდალი მოღეეფიშ დო ბეტონიტურ დიხაჭუბერეფიშ ოშაყარუშ ოკითხურეფც. უიარაღოშ შანულამი ჭარილობა, ნამუქგჷნორთისთ ოქიანე აღიარაფა მოუღჷ ავტორცჷნ, რე ისტორიული თხობელუა "მამელუკი“ (გიმიბჟინუ 1912 კათელი "გრდემლი". წიგნი II, ფილმი ( მამლუქი. 1958) თხობელუა უჯვეშაშ საქორთუოშ ართ–ართი უწვავაშ ოჭვებელც ჭკორეფიშ შხვათურეფშა მეჸიდირც ოწაწგჷნორთის. კვათიერი პატრიოტული შურძალიერებაქ სანწალე სიუჟეტის მიშაწყორილ ნათელ სტილქ გოპიჯალუ რევოლუციაშახ პროზაშ ჭიჭე (ტიციან ტაბიძე ) შედევრიშ ფართე პოპულარობა. უიარაღოს ორხველჷ ხოლო რომანი ,,მაძიებელნი“(იჭარუ 1902 წანას. პირველო ისტამბჷ მერკეთ 1940 წანას ჟურნალ "მნათობის“ 1957–58 წანეფც გუმობჟინდჷ ჭარუშ აკნარსხეფიშ რსული კათელქ, ჟირ ტომო.(აკმადგინაფალი მონოგრაფიული ნარკვევეფიშ დო ბიბლიოგრაფიული შენიშვნეფიშ ავტორი სოლომონ ცაიშვილი).

## ლიტერატურა
*ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 10, ხს. 116, ქთ., 1986 წანა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უიარაღოშ ქიმერონი ner.ge-ს  — „ქორთული ლიტერატურაშ დიდი ბიბლიოთეკა“

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კატეგორია:ქორთუ გეოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1872
კატეგორია:ნაღურა 1929
მიუსერა

**მიუსერა**, **მისრა** (აფხ. Мысра) — დაბა გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტის, აფხაზეთის. დაბა იდვალუაფუ ბიჭვინთაშე ოორუეს, 8 კმ-ის, უჩა ზუღაშ პიჯის, ბიჭვინთა-მიუსერაშ სახენწჷფო ტყაჩირიშ ტეროტირიას.
დაბაში სტატუსი მეჩეს 1990 წანაშ დაჭყაფუს, სტატუსიშ მეღებაშა რდჷ ართ-ართი ოფუტე მუგუძირხვაშ თემს.

## სქოლიო

კატეგორია:გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
გერმანიაშ კანცლერეფიშ ერკებული

## [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაშ]] კანცლერეფი (1871–1919)

1: გერმანიაშ იმპერიაშ გოჭყაფაშა ბისმარკი რდჷ  ოორუე გერმანიაშ რსხუშ კანცლერი 1867-1871 წანეფს.

2: ებერტი რდჷ თარობაშ დუდმახვენჯი გეჸვენჯი სუმ თუთას ხოლო, მარა მუს ვაუღუდუ კანცლერიშ წოდება. 

## [[ვაიმარიშ რესპუბლიკა]]შ კანცლერეფი (1919-1933)

## [[მასუმა რაიხი]]შ  კანცლერეფი (1933–1945)

## [[გერმანია|გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა]]შ კანცლერეფი (1949-ამდღარშა)

1: ვილი ბრანდტის გინორინაშ უკული ვიცე-კანცლერი ვალტერ შეელი რდჷ კანცლერიშ მოვალეობაშ შემასრულებერი ჰელმუტ შმიდტიშ ეშაგორუაშა. 

კატეგორია:გერმანიაშ კანცლერი
კატეგორია:გერმანიაშ რაიხსკანცლერეფი
ქორთული ერუანული ბალეტი

340პქ|მინი|მარჯვნივ|"სიმდი"
**ქორთული ერუანული ბალეტი**, ჯარალუას ჩინებული, მუჭოთ **სუხიშვილეფი**, ვარა **სუხიშვილი**  — ქორეოგრაფიული ანსამბლი, გოჭყაფილქ იჸუ 1945 წანას ილიკო სუხიშვილიშ დო ნინო რამიშვილიშ ხემანჯღვერობათ. ანსამბლიშე ქორთულ სხაპუას ღოლამირი რეფორმა ხოლოს რე *მოდერნ-ბალეტიშ* პრინციპეფწკჷმა, მარა მუში არსით დო პოეტიკათ თენა ტომბას ერუანული დო წიმინდეთ ქორთული ქორეოგრაფია რე. 

მაართა კონცერტიქ იტარჷ 1945 წანაშ 11 მანგის. 1948 წანას ანსამბლიქ მაართათ გინაჩირთჷ სხუნუეფიშ თანჯეფს. 1970 წანას ანსამბლის ქიმიენიჭჷ *აკადემიურიშ* ხარისხიქ. 

ქორთულ ერუანულ ბალეტის გახორციელებური აფუ 200-შ უმოსი ტურნე. ხუთი კონტინენტიშ 88 ქიანას გამართული აფუ 19200-შ უმოსი წჷმორინაფა. ანსამბლიშ ქორეოგრაფიულ ხელუანობას ეზიარჷ 60 მილიონიშ უმოს მაჯინექ. 1967 წანას ანსამბლიქ ლა-სკალას ატარჷ კონცერტი დო ამდღარშახ ხვათახვალო ართი ფოლკლორული ანსამბლი რე, ნამუქჷთ თე თეატრიშ სცენას გჷშართჷ.

1985 წანაშე ანსამბლიშ დირექტორი დო ოხანტურე ხემანჯღვერი რდჷ თენგიზ სუხიშვილი. 2007 წანაშე სამხატვრო ხემანჯღვერი რე ილიკო სუხიშვილი-უკლაში, დირექტორი — ნინო სუხიშვილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ქორთული ერუანული ბალეტიშ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ხელუანობა
ირლანდიაშ პრეზიდენტი

thumb|200px|მაიკლ ჰიგინსი, ირლანდიაშ მოქიმინჯე პრეზიდენტი
thumb|200px|Áras an Uachtaráin — პრეზიდენტიშ რეზიდენცია**ირლანდიაშ პრეზიდენტი** – ირლანდიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა გიშმაგორუნს 7 წანაშ ხანით.

## ირლანდიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ირლანდიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:ირლანდია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ირლანდიაშ პრეზიდენტეფი
ესტონეთიშ პრეზიდენტი

**ესტონეთიშ პრეზიდენტი** – ესტონეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, მახორობა ეშმაგორუნს ხუთ წანაშ ვადათ.

## ესტონეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

### 1992–წანაშე

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ესტონეთიშ პრეზიდენტი - ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ესტონეთიშ პრეზიდენტი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ისლანდიაშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ისლანდიაშ პრეზიდენტიშ შილა
**ისლანდიაშ პრეზიდენტი** () — ისლანდიაშ რესპუბლიკაშ მადუდე, ნამუთ არსულენს ემაჸონაფალი ხემანჭუაფას შხვა სახენწჷფო ემაჸონაფალი ხეშუულობაშ ორგანოეფწკჷმა ართო, თაშნეშე ალთინგიწკჷმა ართო — კანონმადვალუ ხეშუულობას, ნამუთ დოდგინელი რე კონსტიტუციათ (1944 წანაშ 17 მანგიშ მენაღებუთ) დო შხვა კანონეფით.

პრეზიდენტიშ რეზიდენცია იდვალუაფუ რეიკიავიკიშ გოხოლუას, აულფტანესიშ მუნიციპალიტეტის, ბესასტადირიშ დოხორეს.

## ისლანდიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ისლანდიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## სქოლიო

კატეგორია:ისლანდია
იტალიაშ პრეზიდენტი

**იტალიაშ პრეზიდენტი** – იტალიაშ სახენწჷფოშ მოდუდე, ერუანული ართამობაშ დო იტალიაშ კონსტიტუციაშ გარანტი. ეშმაგორუნს პარლამენტი 7 წანათ. პრეზიდენტიშ რეზიდენცია იდვალუაფუ რომს, კვირინალიშ დოხორეს. პრეზიდენტი გინორინაშ უკული იღენს ირალი სენატორიშ პოსტის.

## იტალიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ პრემიერ-მინისტრი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იტალიაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:იტალიაშ პოლიტიკა
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:იტალიაშ პრეზიდენტეფი
სლოვენიაშ პრეზიდენტი

thumb|150px|სლოვენიაშ შილა**სლოვენიაშ პრეზიდენტი** – სლოვენიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა ეშმაგორუნს 5 წანათ. 

## სლოვენიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

 

## რესურსეფი ინტერნეტის

სლოვენიაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:სლოვენია
ფინეთიშ პრეზიდენტი

thumb|250px|ფინეთიშ პრეზიდენტიშ შილა 
thumb|250px|პრეზიდენტიშ დოხორე**ფინეთიშ პრეზიდენტი** — ფინეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ეშმაგორჷნს მახორობა 6 წანაშ ვადათ.

## ფინეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ფინეთიშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი 
*ფინეთიშ კონსტიტუცია

კატეგორია:ფინეთი
მონტენეგროშ პრეზიდენტი

thumb|150px|მონტენეგროშ შილა **მონტენეგროშ პრეზიდენტი** – მონტენეგროშ სახენწჷფოშ მოდუდე. 

## მონტენეგროშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მონტენეგროშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:მონტენეგროშ პრეზიდენტი
კოპენჰაგენი

200px|thumb|right|კოპენჰაგენი
**კოპენჰაგენი** () დანიაშ ნანანოღა რე დო თაშნეშე თე მუნიციპალიტეტიშ ჯოხო, ნამუსჷთ თინა იდვალუაფუ. 1,116,979 მახორუთ კოპენჰაგენი დანიაშ უდიდაში ნოღა რე.

ნოღაშ ათეხანური დანიური ჯოხოდვალა დუდშეიანი ჯოხოშ Kjøbmandehavn დამახინჯებული ფორმა რე (ჸუნგა 'j' მოგვიანაფათ ეშალაფირქ იჸუ) დო აკმოდირთუ kjøb („იჸიდე“) + mand („კოჩი“) = „კოჩი, ნამუშეთ ჸიდულენქ“, ვარა „ვაჭარი“ დო შედეგო „ვაჭარეფიშ ჸუჯი (ყურე)“; København ირაგადინუაფუ [købm̩ˈhawˀn]. ნოღაშ ოერეფოშქარე გჷმოთქვინუა მუში გერმანული ფორმაშე Kopenhagen მოურს.

კოპენჰაგენი დანიაშ ერუანული პარლამენტიშ, თარობაშ დო მონარქიაშ ბინა რე.

## ისტორია

thumb|left|200px|კოპენჰაგენი 1885 წანას
კოპენჰაგენიშ აბანს დიო ხოლო XII ოშწანურას ჭიჭე ოფუტე რდჷ, ნამუთ ეპისკოპოს აბესალომქ ჯიხა-სიმანგარაშ ეგაფათ შანულამ გამანგარებულ აბანო გინაშქუ. 1254 წანას კოპენჰაგენქ მაართათ მიღჷ ნოღაშ პრივილეგიეფი. 1416 წანას ერიკ პომერანელქ ნოღა გეჭოფუ, 1433 წანას დორხველ რეზიდენციათ გინაშქუ. გრაფიშ ლჷმაშ ბორჯის 1658-1659 წანეფს კოპენჰაგენქ უმონკაშ ალყას ქუგურზჷ, გერგეზულო დოთხილუ დუდი შვედეფიშე.

1807 წანას ინგლისარეფიშ ბომბუეფქ ნოღა დიდო აზარალჷ. 

თეჟამო, ჯვეში ნოგაფეფიშ აბანს ბულვარეფი რე მონწყილი, ასქილადირი რე ხვალე ციტადელი.

## ტრანსპორტი

ნოღას სახენწჷფოშ დორხველიშ მოხ, რე კომერციული ონიშოლეფი ხოლო.

ამშვი ორკინაშშარე ღოზი ნოღას თელ დანიაწკჷმა მიორცხუანს. ირ დღას ისრულებუ რეისეფი გერმანიაშ, შვედეთიშ, ნორვეგიაშ, საფრანგეთიშ, ინგლისიშ, ამერიკაშ, რუსეთიშ, ბალტიაშ ქიანეფიშ, სქირონაშქა ზუღაშ დო უჩა ზუღაშ ჸურე. 

ნოღას რე მეტროპოლიტენი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official municipal website მუნიციპაკიტეტიშ ოფიციალური საიტი 
* Copenhagen official tourism website კოპენჰაგენიშ ოფიციალური საიტი 
* Copenhagen Capacity official investment agency of Copenhagen

კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:დანიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
კატეგორია:კოპენჰაგენი
ტარანტოშ პროვინცია

200px|thumb|right|ტარანტოშ პროვინციაშ აბანდვალა იტალიას
**ტარანტოშ პროვინცია** () — პროვინცია იტალიას, აპულიაშ რეგიონს. ნანანოღა რე ტარანტო. 

პროვინციაშ ფართობი 2 437 კმ² რე, მახორობა 580 588 ადამიერი (2005). აკმოდირთუ 29 კომუნაშე. 1951 წანაშე ტარანტოშ იონიაშ პროვინცია ჯოხოდჷ. 

პროვინციას ბრელი რე ჯვეში ბერძნული კულტურის ნოსქილედი, აკოქიმინელი რე ტარანტოშ ნაციონალური არქეოლოგიური მუზეუმი.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ტურიზმი ტარანტოშ პროვინციას

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
ლ'აკვილაშ პროვინცია

300პქ|მინი|მარჯვნივ|ლ'აკვილაშ პროვინციაშ აბანდვალა იტალიას
**ლ'აკვილა** () — პროვინცია იტალიას, აბრუცოშ რეგიონს.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლ'აკვილა
* მახორობაშ მუდანობა — 309.871 ადამიერი (2011);
* ფართობი — 5 035 კმ²
* ადმინისტრაციული დორთუალა — 108 კომუნა ()

## გალერეა


File:Corno grande da campo imperatore.jpg
File:Rocca Calascio.jpg
File:Yellow flowers at Campo Imperatore-1.jpg
File:Aquila mappa.png | პროვინციაშ რუკა


## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
გენუაშ პროვინცია

320პქ|მინი|მარჯვნივ|გენუაშ პროვინციაშ აბანდვალა იტალიას
**გენუაშ პროვინცია** () — პროვინცია იტალიას, ლიგურიაშ რეგიონს. ნანანოღა რე გენუა.  

პროვინციაშ ფართობი 1 838 კმ² რე, მახორობა — 900 000 (2009). აკმოდირთუ 67 კომუნაშე. 

პროვინციას ჯოხოქ გიადუ მითიური, ჟირდუდამი ბერძენული ღორონთიშ — გემეფიშ მათხილე იანუსიშე, ნამუქუთ ლიგურიულშა მიშელ მუჭოთ *"knee"* (გენუ). 

პროვინცის ანდა კონკა რე, ნამუეფ შქას უმაღალაში რე მაჯორასკა (1804 მ). 67-შე 16 კომუნას გჷშაულარი უღუ ზუღაშა. 

გენუაშ პროვინციაქ 1860 წანაშ 1 მელახის გიჭყჷ. 

## კომუნეფი
ცხირეს მოჩამილი რე კომუნეფი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ: 

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო


კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
ტერამოშ პროვინცია

280პქ|მინი|მარჯვნივ|ტერამოშ პროვინციაშ აბანდვალა ესპანეთის
**ტერამო** () — პროვინცია იტალიას, აბრუციშ რეგიონს.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ტერამო
* მახორობაშ მუდანობა — 296,063 ადამიერი (2005);
* ფართობი — 1,948 კმ²
* ადმინისტრაციული გორთუალა — 47 კომუნა ()

## გალერეა


File:Cattedrale.atri.JPG
File:Duomoteramano.jpg
File:Civitelladeltronto flickr06.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
ეპულაფკენიშ ტობა

220პქ|მინი|მარჯვნივ|ეპულაფკენიშ ტობა
**ეპულაფკენიშ ტობა** — ტობა არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას, არგენტინაშ პატაგონია. თე ჯიშთური ტობა იდვალუაფუ ანდეფიშ გვალეფს, ლანინიშ ნაციონალურ პარკის. ჰიდროლოგიურო, თინა ართი ტობათ მირსიმუაფჷ უეჩულაფკენიშ ტობაწკჷმა ართი ედომუშამობას, ნამუთწკჷმა ონჭირე არხით რე მერცხუაფილი. ტობეფს დელტაშ ფორმა უღუ, ნამუთ თის ვულკან უანკუიუედწკჷმა ეშაგორგოთელი ლავაქ მეჩჷ. ტობაშ ფართობი რე 895 მ².

## ქოძირით თაშნეშე
* არგენტინაშ ტობეფიშ ერკებული 

## გალერეა


File:Escorialvolcanico4.JPG
File:Escorialvolcanico3.JPG
File:Escorialvolcanico2.JPG
ფაილი:Escorialvolcánico1.JPG



## რესურსეფი ინტერნეტის
* სურათი
* რუკა

კატეგორია:არგენტინაშ ტობეფი
ესპეხოშ ტობა

მინი|250პქ|ესპეხოშ ტობა
**ესპეხოშ ტობა** ( სარკეშ, კანკალა ტობა'') — ჯიშთური-ტექტონიკური გოჭყაფაშ ტობა არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას. იდვალუაფჷ ნოღა ვილია-ლა-ანგოსტურაშ გოხოლუას. ტობა ირდუ მიარე ჭიჭე მაფერეფით, ნამუეფსჷთ გვალეფშე თირიშ დო ჯიშთიშ ნაწირიდა წყარი მოუღუნა. ტობაშ ფართობი აკმადგინანს 31 კმ²-ის. 

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ტობეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ესპეხოშ ტობა 
*სურათეფი
*ნეუკენიშ პროვინციაშ დეტალური რუკა

კატეგორია:არგენტინაშ ტობეფი
იუდეაშ მაფეფიშ ერკებული

**იუდეაშ მაფეფიშ ერკებული** - თაქ წჷმორინაფილიე იუდეაშ მაფეფიშ ერკებული მუნეფიშ მაფალაშ წანეფიშ მეჯინათ .

## მაფეფიშ ერკებული

### ართიანი ისრაელიშ მაფეფი

# საული  --  1040-1010 
# დავითი  --  1010-970
# სოლომონი --  970-931
# რობოამი -- 931-914

### იუდეაშ მაფეფი

# აბია -- 914-911
# ასა -- 911-870
# იოშაფატი -- 870-848
# იორამი -- 848-841
# ახაზია -- 841
# ატალია -- 841-835
# იოაში -- 835-796
# ამაცია -- 796-767
# უზია (აზარია) -- 767-740
# იოთამი -- 740-732
# ახაზი -- 732–716
# ეზიკია -- 716-687
# მენაშე -- 687-643
# ამონი -- 643-641
# იოშია -- 641-609
# იოახაზი -- 609 (3 თვე)
# იოაკიმი -- 609-598
# იოიაქინია -- 598-57
# ციდიკია -- 597-586

## ლიტერატურა

ა. ბათოშვილი, ურიალი ხალხის ისტორიიდან, თბ., 1991 წელი, გვ. 82-158; 457.
## სქოლიო

კატეგორია:იუდეაშ მაფეფი
პარმაშ პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|პარმაშ პროვინციაშ აბანდვალა იტალიას
**პარმაშ პროვინცია** () — პროვინცია იტალიას, ემილია-რომანიშ რეგიონს. ნანანოღა რეპარმა. 

პროვინციაშ ფართობი 3 449 კმ² რე, მახორობა — 413 198 (2005). აკმოდირთუ 47 კომუნაშე. 

## კომუნეფი
ცხირეს მოჩამილი რე შანულამი კომუნეფი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ:

## საბზადი
პარმა ჩინებული რე მუში პროშუტოთ. ედომუშამო თე არეალი ჩინებული რე სოსისეფიშ წარმებათ, თეშ მუჭოთ პარმეზანიშ ჸვალით დო პასტაშ კანკალე სახეობათ. 

## სპორტი
ოკუჩხბურთე კლუბი პარმაქ 1913 წანს იჸუ გოჭყაფილქ. კლუბი სერია ა-ა ასპარეზენს. მოგებული აფუ სუმი ერუანილი თასი, უეფა-შ თასეფის მფლობელეფიშ თასი, ჟირი უეფა-შ თასი, ევროპაშ დო იტალიაშ სუპერთასეფი. 

პარმას რე თაშნეშე რაგბიშ ჟირი კლუბი დო ამერიკული კუჩხბურთიშ კლუბი.

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
საული

thumb

**საული** (ურიულო שָׁאוּל, შაული; ბერძნულო Σαούλ; ისლამს *ტალუთი* არაბულო طالوت) — გოართამაფილი ისრაელიშ ომაფეშ მაართა მაფა, მაფენდ მეხოლ. ჯვ. წ. 1050—1010. ისრაელიშ აკოშქუმალაშა დიდი თია მიშეღჷ. თე საქვარს 
მუში ხემანწყუ ფაქტორი რდჷ გალენური ნტერიშ ჸოფა. საული გოჭყაფათ რდჷ ბენიამინიშ ტომიშე.

კატეგორია:იუდეაშ მაფეფი
კატეგორია:ისრაელიშ მაფეფი
კატეგორია:ბიბლიური პერსონაჟეფი
ნამაზი

[thumb|right|250px|ისლამიშ მათხოზინეეფი [კაიროს, 1865 წანა. ]]

**ნამაზი** ვარა **სალათი** (არაბ. صلاة; სპარს. نماز), ისლამიშ სავალდვალო ხვამაშ ჯოხოდვალა, მუქჷთ ართ დღას ხუთშა ოკო იღოლუას მუსულმანეფშე. ისლამიშ მიმათხოზინეეფიშ მოაზჷრაფათ ნამაზი რე ღორონთი დო მახვამურიშ შქას ბონი რსხუშ დორცხუაფაშ მეშქაშალა. ხუთი ხვამა იკათუანს ციტატეფს ყურანშე, ნამუეფით არაბულ ნანაშა რე დო ხვამეფიშ ჯინჯიერი ნორთის ისლამიშ მათხოზინე მუში დორხველი ნინაშა კითხულენს. 

ხვამეფი გიმითქუმუაფჷ გოთანაბორჯის, ონდღეს, ონჯუას, ბჟაშ ალულას დო სერით, დო მუსლიმანი დღაშ ჯინჯიერი ნორთის ხვამას მუკმურს. ისლამს მიორჩქჷნა, ნამდა ხვამაშ მეჩეთის ეჸონაფა არძაშე უჯგუში რე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* muslimgeorgia.org

კატეგორია:ისლამი
ახმეტა

**ახმეტა** — ნოღა საქორთუოს, კახეთიშ აკანს, ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ალაზანიშ მარძგვან ძგას, ზუღაშ დონეშე 567 მ სიმაღალეს. დორსხუაფილი რე პანკისიშ ლეხერიშ მიშაულარწკჷმა. ნოღაშ სტატუსი ახმეტას მეჩეს 1966 წანას. ახმეტაშ მახორობა ოჭირინდუანს 7105 ვითოშის (2014 წ.). თე ნოღას რე ორეწუალე საწარმეფი, ჭყანათხილუაშ, განათლებაშ დო კულტურაშ დოწესაფილობეფი. ახმეტაშ ოორუეშე რე VI ოშწანურაშ სუმ ნიშიანი ბაზილიკა „ღორონთი“ ნამუთ წყუეფს იშინუაფუ მუჭოთ ართ-ართი ასურალი მუმაშ, ანტონ მარტყოფელიშ კუნტახანური დარინალი.

## გალერეა

Akhmeta entrance.JPG|ნოღა ახმეტაშ მინალი
Axmeta1.jpg|ახმეტაშ ჯვარპატიოსანი
Akhmeta jvarpatiosani.jpg|ჯვარპატიოსანი ზოთონჯის
Akhmeta municipal building.jpg|ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაშ ნოდგჷმი
Akhmeta central square.JPG|ახმეტაშ ცენტრალური მოედანი
Akhmeta central square 2.JPG|ცენტრალური სკვერი
Akhmeta theatre.jpg|ახმეტაშ კულტურაშ ჸუდე
Akhmeta police building.jpg|პოლიციაშ ნოდგჷმი
Akhmeta park 3.jpg|ბიძინა ჩოლოყაშვილიშ ჯოხობაშ სკვერი
Akhmeta park 2.jpg|სკვერი
Akhmeta park.jpg|სკვერი
Akhmeta central square 2.JPG|ცენტრალური სკვერი
Akhmeta Municipality Map.png|ახმეტაშ ორენი ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ რუქას


## რესურსეფი ინტერნეტის
* კახეთიშ აკანიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ ნოღეფი
შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული

## შვეიცარიაშ უკაბეტაში ტობეფი
შვეიცარიას 16 ტობა რე 10 კმ²-შე უმოსი ფართობით:
*ჟენევაშ ტობა (Lac Léman, Lac de Genève) - 581.3 კმ² (საფრანგეთწკჷმა ართო)
*ბოდენიშ ტობა (Bodensee) - 541.1 კმ² (გერმანია დო ავსტრიაწკჷმა ართო)
*ნევშატელიშ ტობა (Lac de Neuchâtel, Neuenburgersee) - 218.3 კმ²
*ლაგო-მაჯორე (Lago Maggiore) - 212.3 კმ² (იტალიაწკჷმა ართო)
*ფირვალდშტეტიშ ტობა (Vierwaldstättersee) - 113.7 კმ² 
*ციურიხიშ ტობა (Zürichsee) - 90.1 კმ²
*ლუგანოშ ტობა (Lago di Lugano, Ceresio) - 48.7 კმ² (იტალიაწკჷმა ართო)
*თუნიშ ტობა (Thunersee) - 48.4 კმ²
*ბილიშ ტობა (Lac de Bienne, Bielersee) - 39.6 კმ²
*ცუგიშ ტობა (Zugersee) - 38.3 კმ² 
*ბრიენციშ ტობა (Brienzersee) - 29.8 კმ²
*ვალენიშ ტობა (or Walensee, Lake Walenstadt) - 24.1 კმ² 
*მურტენიშ ტობა (Lac Morat, Murtensee) - 23.0 კმ²
*ზემპახიშ ტობა (Sempachersee) - 14.36 კმ²
*ზილიშ ტობა (Sihlsee) - 10.72 კმ²
*ჰალვილიშ ტობა (Hallwilersee) - 10.21 კმ²

## ტობეფი 1 კმ²-შე უმოსი ფართობით

შენიშვნა:
:↑ ხელობური ტობეფი
: ორთაშობური ტობეფი, გიმირინუაფუ, მუჭოთ რეზერვუარეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* შვეიცარიაშ ტობეფი

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია

thumb|ქსე–შ კაბრა (ჸვა), ტომი „საქ სსრ“, 1981 ქართი.
**ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია** (ქსე), მაართა ქორთული უნივერსალური ომენცარე ჩჷნობარი რე დო იკათუანს 70 ვითოშიშახ ტერმინ-სტატიას. გჷშართჷ საქორთუოშ კპ ცკ-აშ დო საქორთუოშ სსრ მინისტრეფიშ სხუნუშ 1965 წანაშ 24 ეკენიაშ დჷნადგინაშ ოსხირშა. გიშაშქჷ ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ თარი ომენცარე რედაქციაქ (თარი რედაქტორი — ირაკლი აბაშიძე, რედაქტორი — როინ მეტრეველი), გჷშეშკჷ 12 ტომო (11 ჯინჯიერი დო 1 სპეციალური ტომი „საქორთუოშ სსრ“ 2 წინგო, ქორთული დო რუსული ნინეფშა, ნამუეფით პერიოდულო გჷშმეშქუმალუდჷ).

## დინორე

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია ეთმეხანტჷნს ადამიერიშ რჩქინაშ დო პრაქტიკული საქვარუაშ ირ ჯინჯიერი სფეროს. გჷშაკერზაფილო ფართას რე გოსინთაფილი საქორთუოშ სსრ მენაჭირინეფი ეკონომიკაშ დო კულტურაშ, მენცარობაშ დო ტექნიკაშ დარგეფს; ქორთუ კათაშ ანდაოშწანურამი ისტორია, ლჷმა სოციალურ დო ერუანულ დუდიშალაშო. 

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია გჷმასინთუანს სსრკ დო შხვა სოციალისტური ქიანეფიშ მოსოფელიშ ისტორიულ მენაჭირინეფს ეკონომიკაშ დო კულტურაშ, მენცარობაშ დო ტექნიკაშ დარგეფს; ოერეფოშქაშე კომუნისტური, მუშეფიშ დო ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფიშ გოვითარაფაშ ისტორიულ გჷმოცდილაფას.

კაბეტი აბანს გიშმართჷნს ფიზიკაშ, ასტრონომიაშ, გეოფიზიკაშ, ბიოფიზიკაშ, კიბერნეტიკაშ, კოსმონავტიკაშ, გენეტიკაშ. ბიოლოგიაშ, საოფუტო-ომეურნე მენცარობეფიშ, მედიცინაშ დო შხვა ოკითხეეფს.

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ სტატიეფიშ უმენტაში ნორთი უკებჷ ბიბლიოგრაფეფს, ნამუთ გაბრას არზენს მაკითხირალს უმოსი ფართას გეჩინებაფუას ლიტერატურაშ თე დო თი პრობლემეფი. ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ აქიმინუას თარი ომენცარე რედაქციაშ დარგიშური დო ფუნქციონალურ რედაქციეფწკჷმა ართო აქტიურო ოკათუდჷ რესპუბლიკაშ მენცარეფიშ დიდი კოლექტივი (საქორთუოშ სსრ მენცარობეფიშ აკადემიაშ პრეზიდიუმიშ ხემანჯღვერალათ, მუთ ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიას შანულამი ომენცარე-მეთოდურ მოხვარას ოინალუდჷ) დო ქიმერონული ინტელიგენცია. ოწმახუშე იხაზირჷ დო იბეშტუ ედომუშამი გჷმოჩამაშ თემატური ზიტყვონეფი (36 დოჯოხონობაშ) დო მაკეტი, ნამუეფიშ სხუნუას ოკათუდჷ რესპუბლიკაშ ომენცარე დჷნაწესებუეფი, უმაღალაშ ოგურაფუეფი, პარტიული, სახენწჷფო, პროფკავშირული დო კომკავშირული ორგანიზაციეფი, ქიმერონული რსხუეფი, უჭყაფეფი, ოწარმეეფი დო შხვა.

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიას ხვეიანო რე წჷმორინაფილი ფერუანი დო უჩა-ჩე დინნართა დო ოტექსტე ილუსტრაციეფი, ფერუანი (დინნართა) დო უჩა-ჩე რუკეფი. ტექსტიქ ეინწყუ (შრიფტი სპეციალური რე - „ენციკლოპედიური“, ავტორი ა. დუმბაძე) დო იბეშტჷ საქორთუოშ სსრ გახსახკომიშ ობეშტური ზიტყვაშ კომბინატის. ტირაჟი 80 ვითოში (სპეციალური ტომიშ - 90 ვითოში).

## ლიტერატურა
* *მეტრეველი რ.,* ქსე, ტ. 10, ხს. 483, ქთ., 1986

## ქოძირით თაშნეშე
* ენციკლოპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ

კატეგორია:ქორთული ენციკლოპედიეფი
კატეგორია:სსრკ ენციკლოპედიეფი
კატეგორია:ქორთული ნინა
ტაი ნინა

**ტაი (სიამური) ნინა**, ტაილანდარეფიშ ნინა, ორხველჷ ტაიშ ნინეფს. ჭარალუა ობჟათე-ინდურ გრაფიკას რე.

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: 45 მლნ 
* **ნინაშ კოდი**: th 
* **ჯოხოდვალა**: th - Phasa thai; en - Thai; eo - Taja 
* **ჭარალუა**: ტაილანდური, ლათინური 

ტაი ნინას მუსხირენი ჯინჯიერი დიალექტი უღუ: ცენტრალური (სიამური ვარა სტანდარტული ტაილანდური) - მეხოლ. 20 მლნ, ოორუეშური - მეხოლ. 6 მლნ, ოორუე-ბჟაეიოლური - მეხოლ. 20 მლნ, ობჟათეშური - მეხოლ. 5 მლნ.თინეფი ართიანშე გინორთელი რენა ფონეტიკურო დო ნორთიშურო - ლექსიკურო. 
ტაი ნინას უღუ 20 წოროხუმამი დო 24 ხუმამი (18 მარტივი დო 6 დიფთონგი). ზიტყვაწარმება უმენტაშო კომპოზიციაშ გეშა იხორციელებჷ. აფიქსეფიშ მანგიორო ირინუანა მოხვარე ზიტყვეფს.

## სტატუსი

**ოფიციალურინინა: **

* ტაილანდი

**გოფაჩუაშ არეალი**:

ტაილანდი, ვიეტნამი, ჩინეთი (იუნანი), ლაოსი 

## გრამატიკა

...

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა- Sawatdi
* კუჩხი ბედინერი თქვანი მოზოჯუა - Yin dee; Inde torn lap
* მარდი - Khawp khun
* ქო / ვარი - Chai; Dai / Mai; Maidai; Maichai
* ქორთხინთჷ - Daiprod; Garunah
* ძირაფაშახ/ჯგირო ორდათ - Sawatdi; Laagan

**რიცხვეფი**

* 1 - nyng, 2 - song, 3 - sa:m, 4 - si:, 5 - ha:, 6 - hog, 7 - ced, 8 - ped, 9 - kazh, 10 - sib

## ლიტერატურა
* ქსე მა-9 ტ. ხს. 638. 1985

კატეგორია:ტაი ნინეფი
ვიბო-ვალენტიაშ პროვინცია

**ვიბო-ვალენტიაშ პროვინცია** () — პროვინცია იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. გიჭყჷ 1992 წანას, ნამუქუთ ძალაშა 1996 წანაშ 1 ღურთუთას მიშართჷ დო გჷშერთჷ კატანძაროშ პროვინციას. ნანანოღა რე ვიბო-ვალენტია. 

პროვინციაშ ფართობი 1 139 კმ² რე (კალაბრიაშ რეგიონიშ ფართობიშ 7,6%), მახორობა 168 894 (2005) დო არძაშე დიდი რე კალაბრიაშ რეგიონს. აკმოდირთუ 50 კომუნაშე. 

## უდიდაში კომუნეფი
თუდო მოჩამილი რე თი კომუნეფი, ნამუეფიშ მახორობათ 5000 კოჩიშ უმოსი რე:



## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
რეჯო-კალაბრიაშ პროვინცია

**რეჯო-კალაბრიაშ პროვინცია** () — პროვინცია იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. ნანანოღა რე რეჯო-დი-კალაბრია.

მუში ფართობი რე 3 183 კმ², მახორობა — 565 866. აკმოდირთუ 97 კომუნაშე. 

## ეკონომიკა
რეგიონი ჩინებული რე ბერგამოტიშ წარმებათ, ნამუთ უმოსო გოფაჩილი რე იონიაშ ზუღაშ ოწყარპიჯე ზოლს თიშნერი გოფინილობათ, ნამდა თე ჩანარი თელი რეგიონიშ სიმბოლო რე. ბერგამოტიშ უდიდაში ნორთი მოურს დიხაშ ონჭირე ყელს, სოდეთ მუშო მოხუჯური ტემპერატურა რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* Province of Reggio Calabria  (multilanguage)
* Tourist Web Official Site of Reggio Calabria 

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
პესკარაშ პროვინცია

**პესკარა** () — პროვინცია იტალიას, აბრუციშ რეგიონს.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა პესკარა
* მახორობაშ მუდანობა — 312,215  ადამიერი (2007);
* ფართობი — 1,225 კმ²
* ადმინისტრაციული დორთუალა — 46 კომუნა ()

## გალერეა


ფაილი:Pescara Porto 2004 by-RaBoe.jpg|
Image:Pescara Lungomare NPescara lungomare N.JPG|
Image:Pescara_Trabucco_02_(RaBoe).jpg|
Image:Desck05.jpg|
Image:Serramonacesca_chiesa_benedettina_03.jpg|
Image:Popoli 2005 -Chiesa di Santissima Trinità- by-RaBoe 01.jpg |
ფაილი:Spoltore_cstorico_giorno_01.jpg|
Image:Serramonacesca 04.jpg|


## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
გერმანიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რაიხსპრეზიდენტეფი (1919-1945)

## ბუნდესპრეზიდენტეფი (1949-ამდღარშა)

კატეგორია:გერმანიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიქტეფი ბაჰრეინს

2011 წანაშ მუნაჩემეფით ბაჰრეინს 1 იუნესკოშ **[[მოსოფელიშ მონძალა]]** ობიექტი რე.

## სტატისტიკა

იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფ შქას 0,1 % ბაჰრეინიშ ობიექტი რე, ნამუთ კულტურული ობიექტ რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიქტეფი ბაჰრეინს

კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
კროტონეშ პროვინცია

**კროტონეშ პროვინცია** () — პროვინცია იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. გიჭყჷ 1996 წანს კატანძაროშ პროვინციაშე გჷშართუალაშ შარათ. ნანანოღა რე კროტონე.

პროვინციაშ ფართობი 1 717 კმ² რე, მახორობა 172 970 (2005). აკმოდირთუ 27 კომუნაშე. 

## უდიდაში კომუნეფი
ცხირს მოჩამილი რე კროტონეშ პროვინციაშ უდიდაში კომუნეფი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ (2005).

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Calabria's History, Culture, Language and Genealogy

კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
ააშ-იშ ადმინისტრაციული დორთუალა

**ააშ-იშ ადმინისტრაციული დორთუალაშ** მაართა დონეს წჷმარინუანს შტატეფი. შტატეფი ირთუ ოლქეფო (ინგლ. county, parish (ლუიზიანა), borough (ალასკა)), თენეფი მაჟია დონეშ ადმინისტრაციული ართული რე, ნამუეფით შტატეფშე მერკე რე, მარა ნოღაშე დიდი. ააშ-იშ მახორობაშ ეჭარუაშ ბიუროშ მუნაჩემეფით ქიანას 3141 ოლქი რე. ოლქეფიშ არძაშე მერკე მუდანობა რე დელავერიშ შტატის (3), არძაშე უმოსი — ტეხასის (254).Ihc

## ააშ-იშ შტატეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ააშ-იშ შტატეფიშ ერკებული
* ააშ-იშ შტატეფიშ ერკებული (მახორობაშ დო ფართობიშ მეჯინათ 
* Origin of State Names
* Rick's Search Assistant—Web links & addresses for many state agencies, e.g., Motor Vehicles, Corporate Records, Attorneys General
* State and Territorial Governments on USA.gov
* StateMaster - statistical database for US States. 
* United States Postal Service
* U.S. States: Comparisons, rankings, demographics 

კატეგორია:ააშ-იშ ადმინისტრაციული დორთუალა
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფიშ ერკებული

ამდღარშა ააშ-ს ჯონ ადამსიშე ჯო ბაიდენშა 47 ვიცე-პრეზიდენტი ჸუნდჷ. დუდშე ვიცე-პრეზიდენტო გინმირთუდჷ თი კოჩი, ნამუთ ეშმაგორალეფიშ კოლეგიაშ ხჷმეფს მაჟირა აბანს დეკინენდჷ, მარა 1800 წანაშ ეშაგორუეფი ტომას ჯეფერსონიშ დო აარონ ბურიშე ართმანგი ხჷმეფიშ ეჭოფუაშ გეშა პრეზიდენტიშ მინობა წჷმმარინაფალეფიშ პალატაქ გინოჭყვიდჷ. თეშნერი მუდგარენიშ მუმაალს ეიოჩილითაფარო, ააშ-იშ კონსტიტუციაშ მა-12 ბირგულშა მიშათინუა გემშეღეს. თე მიშათინუათ ამდღარ სისტემაქ გიჭყჷ, სოდეთ ეშმაგორალეფი ვიცე-პრეზიდენტის ზოხო არზენა ხჷმას.

კონსტიტუციაშ მეჯინათ ვიცე-პრეზიდენტის ჭიჭე ნებეფი უღჷ. მუში თარი ფუნქცია პრეზიდენტიშ პოსტიშ დაკინება რე, პოსტი მოქმედი პრეზიდენტიშ ქმედუუნარობაშ, გინორინაშ, ვარა ღურაშ გეშა გედუდიშულებუდა. თე შარათ 9 ვიცე-პრეზიდენტიქ გინირთჷ პრეზიდენტო. თაშნეშე ვიცე-პრეზიდენტი სენატიშ პრეზიდენტი რე, მარა მუს ხჷმაშ მეჩამაშ ნება ხვალე ხჷმეფიშ შქაშა გორთუალაშ შვანს უღჷ.

ააშ-იშ კონსტიტუციაშ 25-ა მიშათინუაშა პრეზიდენტიშ პოსტიშ გოდუდიშულაფაშ შვანს მუმალ ეშაგორუეფშა ვაკანტური სქიდუდჷ. კონსტიტუციაშ მიშათინუას 16 თეჯგურა მონახვამილაქ იჸუ: 7 ღურაშ, 1 გინორინაშ დო 8 პრეზიდენტიშ პოსტიშ დაკინებაშ გეშა. თე მიშათინუათ ვაკანტურ პოსტის ახალ ვიცე-პრეზიდენტის პრეზიდენტი ორინუანს დო ააშ-იშ კონგრესიშ ჟირხოლო პალატა ანტკიცენს. თეშ მეჯინათ ჟირი პრეზიდენტი რე დუნარინეფუ ჯერალდ ფორდი 1973 წანას დო ნელსონ როკფელერი 1974 წანას.

ამდღარშა ვიცე-პრეზიდენტეფი 21 შტატიშე რდეს: ნიუ-იორკი (11), ინდიანა (5), მასაჩუსეტსი (4), კენტუკი (3) დო ტეხასი (3). ვიცე-პრეზიდენტეფიშ უმეტაშობაქ პოსტი 50-60 წანაშ ასაკის დეკინჷ. 

## [[ააშ]]-შ არძა ვიცე-პრეზიდენტი

## სქოლიო


## ქოძირით თაშნეშე
* ამერიკაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 
* Vice Presidents.com
* A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825
* Amendment25.com 
* AboutGovernmentStates.com 

კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი
ნორვეგიაშ მონარქეფიშ ერკებული

თუდო მოჩამილი რე დანიაშ, შვედეთიშ დო ნორვეგიაშ ომაფე ფანიაშ მაკათურეფი, ნამუეფით რდეს ნორვეგიაშ მონარქეფი.
left|150px
left|150px
## მონარქეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Official site of the Royal Norwegian House 
*The Royals – Regularly updated news coverage of the Norwegian royal family (*[[Aftenposten]]*)
*Much material on early kings (in Norwegian)

კატეგორია:ნორვეგიაშ მაფეფი
კატეგორია:ნორვეგიაშ ისტორია
რომიშ მაფეფიშ ერკებული

## რომიშ მაფეფი (753 BC-509 BC)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Roman Empire.net: The Kings 
*Historywiz.com: The Etruscan Kings 

კატეგორია:რომიშ იმპერია
ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრი

[thumb|170px|[ენთონი ალბანიზი]]
**ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრი** რე ავსტრალიაშ თარობაშ მადუდე, ნამუსუთ უკინებუ პოსტი ავსტრალიაშ გენერალ-გუბერნატორიშ რწუმებათ.  პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი, პრაქტიკას, რე არძაშე ძალიერი პოლიტიკური პოსტი ავსტრალიას.

## პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული

## სქოლიო


## რესურსეფი ინტერნეტის

* ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ავსტრალიაშ პოლიტიკა
კატეგორია:ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
ინგუშეფი

**ინგუშეფი**, დორხველი ჯოხოდვალა *ღალღა* — ინგუშეთიშ ტერიტორიას მახორუ  კათა, იჩიებუნა ინგუშურ ნინაშა. თინეფიშ მუდანობა მეხოლაფირო 158 ვითოში კოჩი (1970 წ.). რელიგიათ ინგუშეფი სუნიტი მუსლიმეფი რენა. ინგუშეფიშ ჯინჯიერი საქვარი რე მეორინჯალა, დიხაქმენდალა. თუშეფი, ფშაველეფი დო ხევსურეფი ინგუშეფს ქისტეფო მიშინუანა.

## ისტორია
ინგუშეფი ნინათ დო კულტურათ მოჯგირე ჩეჩენეფწკჷმა ართო ოორუე კავკაციაშ კვირდი მახორობას აკმადგინანა. გვალაშე რზენშა გინოხორუა XVI-XVII ოშწანურეფს დიჭყეს. რზენს თინეფიშ მაართა მახორუ ოფუტე ანგუში/ინგუში რდჷ, სოჸურეშეთ მოურსჷ თინეფიშ ჯოხო. 1943-1944 წანეფს ინგუშეფი მასობურო გინახორუეს აზიაშა დო ყაზახეთშა. გინოხორაფაშე თინეფქ 1957 წანას დირთეს.

## ლიტერატურა
* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია ტ. 5, ხს. 132, ქთ., 1980 წანა.

კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:ინგუშეთი
ინგუშეთი

200px|thumb|right|ინგუშეთიშ შილა
200px|thumb|right|ინგუშეთიშ გერბი

**ინგუშეთიშ რესპუბლიკა** (რუს.: Респу́блика Ингуше́тия; ინგუშ.: ГIалгIай Мохк, ГIалгIайчен республик ) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალურ ოკრუგშა. ნანანოღა — მაგასი.

ოთანჯჷ ჩეჩნეთიშ, საქორთუოშ, ოორუე ოსეთიშ რესპუბლიკეფს. დირსხუ 1992 წანაშ 4 მანგის.

## ისტორია
ინგუშეთი რუსეთიშ ნორთი რე 1810 წანაშე. 1921-24 წანეფს თინა სხუნუეფიშ გვალამი რესპუბლიკაშ ნორთი რე, ნამუქჷთ კავკაციას დირსხუნ. ინგუშეფიშ ავტონომიურ ოლქიქ 1924 წანას გიჭყჷ. 1934-1992 წანეფს თინა მეძობელ ჩეჩნეთის ქიმუართეს ჩეჩენო-ინგუშეთიშ ავტონომიურ სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკას, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის კუნტა პერიოდიშ მოხ.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული სტალინქ ინგუშეფს ნაცისტეფწკჷმა ალახანდაფა ეკაწამჷ დო ედომუშამი მახორობა ცენტრალურ აზიაშა გინახორუ. თინეფიშ ავტონომიურ რესპუბლიკაქ გეუქვჷ დო პრიგოროდნი რაიონქ მეძობელ ოსეთის ქაკათჷ. 1950-იან წანეფს ინგუშეფს ამნისტია გაგმუცხადეს დო დორთაშ ნება მეჩეს, მარა პრიგოროდნი რაიონი კინი ოსეთიშ ნორთო სქიდუდჷ დო თექ გინოხორაფილი ოსეფი დორთა-მოწადინაფილ ინგუშეფს ორცაშე უჯინედეს.

დაძაბულობაქ კონფლიქტშა გეგნირდჷ სხუნუეფიშ რცხუშ ხუალაშ უკული; ოორუე კავკაცია მაართა რდჷ სოდგა კონწარ ინტერეთნიკურ კონფლიქტეფქ მიწიჭყჷ რუსეთიშ ფედერაციას. 1992 წანაშ გჷმათუთაშ ბოლოს ვითობათ ვითოში ინგუში აძვილეს დორხველ ჸუდეეფშე ერღვაფედესკონ პრიგოროდნი რაიონშე, ართ დღაშა, თიშ უკული მუთ ვაკონტროლირაფონი ინგუშეფიშ ვაფორმალურ აკოანჯარაფილ ბუნაქ ნაზრანშე ოსეთიშ ტერიტორიას გიანთხჷ.

თიშ უკული თხოზინელეფიშ დოხორინი კონწარ პრობლემათ გეჯანჷ ინგუშეთიშ თარობას, ნამუსჷთ ხოლო უმოსო აკონწარენს მაღალი (50%) უმუშელობა, ეკოლოგიური კრიზისი, რუსეთიშ ჯარეფიშ მაღალი კონცენტრაცია მეძობელ ჩეჩნეთის მიმალი ლჷმაშ გეშა დო ირფელ თეს გეძინელი მეძობელ რაიონეფშე მუშახირზანელი ჩეჩენი თხოზინელეფი. ოსეთწკჷმა თხოზინელეფიშ დორთინაფაშ ოკითხუშა მუთუნ შანულამ აპიჯაფაშ მეჭირინდაფაქ დიო ვამიხუჯინჷ.

2002 წანას ნანანოღა ნაზრანშე მაგასშა გინიღეს.

2004 წანაშ კვირკვეს აკოანჯარაფილი ბუნაშ 570 მაკათურქ გემშეჭკირჷ ინგუშეთშა დო ნაზრანიშ ეჭოფუა მიკორინუ, თეშ გეშა ჸვილირქ იჸუ 90-შახ მენოღალექ. რუსეთიქ გენთხაფაშ ორგანიზაფას ჩეჩენეფიშ ოურდუმე ლიდერი შამილ ბასაევი დადანჷშოშურჷ.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ინგუშეთი ადმინისტრაციულო ირთუ ოთხ რაიონო დო ხუთ ონოღე ოლქო.

კატეგორია:ინგუშეთი
კატეგორია:კავკაცია
ნაზრანი

**ნაზრანი**, *ნასარა*, (; ინგუშ. Наьсара), ნოღა (1967 წანაშე) ინგუშეთის (რუსეთიშ ფედერაცია); ინგუშეთიშ რინელი ნანანოღა (1991 წანაშე). 2002 წ. რესპუბლიკაშ ოფიციალურ ადმინისტრაციულ ცენტრიქ მაგასშა გინილჷ. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 125,066 ადამიერს.

2000-იანი წანეფიშ შქა პერიოდშე ნაზრანს, თეშით მუჭოთ ინგუშეთიშ დიდ ნორთის, დაძაბული სიტუაცია რე. 2004 წ. ნოღაშა ჩეჩენი საველე მადუდეშ, შამილ ბასაევიშ, დუდალათ მინიჭკირჷ მუდგაზმარენ ოშარ ჩეჩენქ დო ინგუშ მალიმორქ, ნამუქჷთ სათარობო ჯარეფწკჷმა მუდგაზმარენი საათამი ბურჯაფიშ უკული მინიმალური დინაფუეფით უკახალე დიკინჷ. აკორაგვაფაქ ქეკიდინუ 67 სამართალმათხილუ, მ.შ. ინგუშეთიშ დინოხოლენ საქვარეფიშ მინისტრი აბუქარ კოსტოევი დო 25 შვიდობიანი მენოღალე. 2007-2008 წწ. ნოღას მოხვადჷ მუდა ფართომასშტაბამი საპროტესტო გიშულაქ რუსეთიშ ცენტრალურ ხეშუულობაწკჷმა დოხოლაფირ პრეზიდენტიშ, მურატ ზიაზიკოვიშ სააწმარენჯოთ. 

კატეგორია:ინგუშეთიშ ნოღეფი
მაგასი

**მაგასი** (), ინგუშეთიშ რესპუბლიკაშ (რუსეთიშ ფედერაცია) ნანანოღა. იდვალუაფუ სუნჟას, ნოღა ნაზრანიშ ობჟათეს 4 კმ-შა. მაგასი რუსეთიშ არძაშე უმოსი ჭიჭე ნოღა რე; თიში მახორობა 300 კაჩის ვეიოჩირთუ.

ნოღაქ 1995 წანას რესპუბლიკაშ თიბორჯიშ პრეზიდენტიშ რუსლან აუშევიშ ინიციატივათ დირსხუ, მუჭოთ ინგუშეთიშ მუმალ ნანანოღაქ. ჯოხოქ გჷშეგორჷ ალანიაშ შქა ოშწანურეფიშ ცენტრიშ მეჯინათ, ნამუთ, ართ ვერსიათ, ალმახანური ინგუშეთიშ ტერიტორიას იდვალუაფუდჷ. 2002 წანაშ ქირსეთუთაშო მაგასიშ ახალეგაფილ დიდარულ დგჷმილეფშა ნაზრანიშე გინითირუ პრეზიდენტიშ დო თარობაშ რეზიდენციეფქ. ნოღას აინალს რკინაშარაშ გიორენჯი დო აეროპორტი; თაქ გინმურს ფედერალური შანულობაშ ავტომაგისტრალი „კავკაცია“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური საიტი 
* Народная энциклопедия городов и регионов России «Мой Город»/Магас
* Магас — «Город Солнца» — новая столица Ингушетии 

კატეგორია:ინგუშეთი
კატეგორია:ინგუშეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე კავკაციაშ ნოღეფი