open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სტიგ ლარსონი

**კარლ სტიგ-ერლანდ ლარსონი** (შვედ. Karl Stig-Erland Larsson; დ. 15 მარაშინათუთა, 1954, სკელეფტეჰამნი, შვედეთი — 9 გერგობათუთა, 2004, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ჭარუ, ნოველისტი დო ჟურნალისტი. შინელი რე მილენიუმიშ ტრილოგიათ ნამუთ იკათუანს დეტექტივურ-კრიმინალური ჟანრიშ ნოველეფს: ცირა დრაკონიშ ტატუთ, ცირა, ნამუთ დაჩხირს ოლაჸაფუდჷ დო ცირა, ნამუქჷთ მაწირღიეფს ბუდე აკურღვუ. წინგეფქ გიშართჷ 2005 წანაშე, ლარსონიშ ღურაშ უკული. ლარსონიშ წინგეფს გერსხილი რე სუმი შვედური დო ართი ამერიკული ფილმი. ლარსონიშ ღურაშ უკული, მილენიუმიშ წინგეფიშ სერია გაგინძორჷ დევიდ ლაგერკრანციქ. 2019 წანაშ ეკენიაშ მუნაჩემეფით ლაგერკრანცის გიშაშქუმალირი აფჷ სერიაშ მანთხა, მახუთა დო მაამშვა წინგეფი.

სტიგ ლარსონი სტოკჰოლმის მუშენდჷ დო ცხოვრენდჷ. რდჷ ჟურნალისტი დო დაინტერესებული რდჷ სოციალიზმიშ დო მემარძგვანე ექსტრემიზმიშ რკვიებეფით. დიდი პოპულარობა მოუღჷ დეტექტივური ჟანრიშ ნაჭარეფქ. ლარსონიშ მილენიუმიშ ტრილოგიაშ წინგეფი ბესტსელერეფი რდჷ. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით გიმოჩამილი რე ლარსონიშ წინგეფიშ 85 მილიონი ეგზემპლარი. სტიგ ლარსონი რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 2009 წანას ლარსონიშ ფანიაშ ინიციატივათ დო ფინანსური მოხვარათ დირსხუ სტიგ ლარსონიშ ჯოხონობაშ პრემიაქ.

## ლიტერატურა
* Barry Forshaw, The Man Who Left Too Soon: the Biography of Stieg Larsson, John Blake Publishing, 2010.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.larssontrilogy.com from Quercus, publishers of Stieg Larsson
* The official ''Millennium'' site of Nordstedt Publishing
* 
* A look at the life and work of author Stieg Larsson 
* The ''Millennium'' Tour – Stockholm City Museum

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ჭარუეფი
კატეგორია:შვედი ნოველისტეფი
კატეგორია:შვედი ჟურნალისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1954
კატეგორია:ნაღურა 2004
ერიკ ჰობსბაუმი

**ერიკ ჯონ ერნესტ ჰობსბაუმი** (ინგლ. Eric John Ernest Hobsbawm; დ. 9 მანგი, 1917, ალექსანდრია, ეგვიპტეშ სულთანატი — ღ. 1 გჷმათუთა, 2012, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანალი ისტორიკოსი, შინელი რე ინდუსტრიული კაპიტალიზმიშ, სოციალიზმიშ დო ნაციონალიზმიშ რკვიებეფით. ჰობსბაუმი რდჷ მარქსისტი ისტორიოგრაფი დო ნაციონალიზმიშ ართ-ართი დიდი კრიტიკოსი.

ერიკ ჰობსბაუმიქ დებადჷ 1917 წანას, ალექსანდრიას, ურიეფიშ ფანიას. ბაღანობა გატარჷ ვენას დო ბერლინს. გურაფულენდჷ ბერლინიშ გიმნაზიას. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ მარქსიზმით. გერმანიაშ თარობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკული, ჰობსბაუმიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა ლონდონშა გინილჷ, სოდეთ ჰობსბაუმიქ გურაფა გაგინძორჷ მერილებონიშ გრამატიკაშ სკოლას. 1936 წანას კემბრიჯიშ ომაფე კოლეჯიშა გემშართჷ, სოდეთ მიპალუ ისტორიაშ დოქტორიშ ხარისხი. სტუდენტობაშ ბორჯის ქაკათჷ ბრიტანეთიშ კომუნისტური პარტიას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის თიქ ქაკათჷ ომაფე ინჟინერეფიშ კორპუსის. 1947 წანას ჰობსბაუმიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ბირკბეკიშ კოლეჯის ისტორიაშ ლექტორო. 1970-1982 წანეფს რდჷ ბირკბეკიშ პროფესორი დო 1982 წანაშე პროფესორი ემერიტუსი.

1952 წანას ჰობსბაუმიქ დარსხუ აკადემიური ჟურნალი "Past & Present", ნამუთ ართ-ართი ლიდერი პუბლიკაცია რდჷ სოციალური ისტორიაშ გოვითარაფაშ დარგის. 1960-იან წანეფს ჰობსბაუმი მუშენდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის ხოლო. 1984-1997 წანეფს რდჷ ნიუ-იორკიშ სოციალური რკვიებეფიშ ახალი სკოლაშ პროფესორი. 2002 წანაშე ღურაშახ რდჷ ბირკბეკიშ პრეზიდენტი.

ერიკ ჰობსბაუმიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდი რე ტეტრალოგია ნამუთ იკათუანს წინგეფს: რევოლუციაშ ეპოქა: ევროპა 1789–1848, კაპიტალიშ ეპოქა: 1848–1875, იმპერიაშ ეპოქა: 1875–1914 (ნამუეფსით ჰობსბაუმი *გირძე XIX ოშწანურა*-ს უძახუდჷ) დო ექსტრემიზმიშ ეპოქა: კუნტა მაეჩა ოშწანურა, 1914–1991 (*კუნტა XX ოშწანურა*).

ერიკ ჰობსბაუმი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ჰობსბაუმი რდჷ რესპუბლიკური უნივერსიტეტიშ (ურუგვაი), ვენაშ უნივერსიტეტიშ დო კარლიშ უნივერსიტეტიშ (პრაღა) საპატიო დოქტორი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *რევოლუციაშ ეპოქა: ევროპა 1789–1848* (1962)
* *ინდუსტრია დო იმპერია* (1968)
* *ბანდიტეფი* (1969)
* *კაპიტანი სვინგი* (1969)
* *კაპიტალიშ ეპოქა: 1848–1875* (1975)
* *მარქსიზმიშ ისტორია* (1982)
* *იმპერიაშ ეპოქა: 1875–1914* (1987)
* *მარსელიოზაშ ექო* (1990)
* *ნაციეფი დო ნაციონალიზმი 1780 წანაშე: პროგრამა, მითი, რეალობა* (1991)
* *ექსტრემიზმიშ ეპოქა: კუნტა მაეჩა ოშწანურა, 1914–1991* (1994)
* *ისტორიაშ გეშა* (1997)
* *კარლ მარქსი დო ფრიდრიხ ენგელსი, კომუნისტური მანიფესტი* (1998)
* *ახალი ოშწანურა* (2000)
* *ინტერესუანი ბორჯი: რინა მაეჩა ოშწანურას* (2002)
* *გლობალიზაცია, დემოკრატია დო ტერორიზმი* (2007)
* *იმპერიაშ გეშა* (2008)
* *მუჭო ითირას მოსოფელქ: მარქსი დო მარქსისტეფი 1840–2011* (2011)
* *ნაციონალიზმიშ გეშა* (2021)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Eric Hobsbawm page at David Higham.
* Profile in the London Review of Books
* UCLA International Institute :: Eric Hobsbawm Speaks on His New Memoir
* Interviewed by Alan Macfarlane 13 September 2009 (video)
* Brief bio and links to articles, Spartacus Educational
* "Professor Eric Hobsbawm" on *Desert Island Discs*, 10 March 1995.
* Audio of interviews with Eric Hobsbawm including his memories of Berlin in 1933

კატეგორია:ბრიტანალეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1917
კატეგორია:ნაღურა 2012
სინანი

**სინანი** ( *სინან-გუნ*) — მაზრა დო ოორუე ჩოლაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი ობჟათე კორეას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაზრაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ მაზრეფი
კატეგორია:ობჟათე ჩოლაშ პროვინცია
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
ვანჯუ

**ვანჯუ** (, ვანჯუ-გუნ) — ნოღა ობჟათე კორეას, ოორუე ჩოლაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ჩოლაშ პროვინცია
სენტ-კლერი (ტობა)

**სენტ-კლერი** (ინგლ. Lake St. Clair, ფრანგ. Lac Sainte-Claire) რე ტობა, ნამუთ იდვალუაფჷ კანადაშ პროვინცია ონტარიოს დო ააშ-იშ მიჩიგანიშ შტატის. ტობას ჯოხო გიოდვეს იტალიარი კათოლიკე მარკვიებელეფქ, 1679 წანას.  ტობა კათოლიკე წიმინდე კლარა ასიზარიშ ჯოხონობაშ რე.

სენტ-კლერიშ ტობა დიდი ტობეფიშ სისტემაშ ნორთი რე დო თინა სენტ-კლერიშ წყარმალუთ დო დეტროიტიშ წყარმალუთ, ჰურონიშ ტობას (ოორუშე) მითმიორსხუანს ერიშ ტობას (ობჟათეშე).

სენტ-კლერიშ ტობა იდვალუაფჷ დეტროიტიშ ცენტრიშე 10 კმ.-იშ მაშორას. ტობაშ ფართობი 1,114 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა 42 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 39 კმ. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა 8 მ. რე. ტობას ბრელი კოკი რე. უდიდაშ კოკეფიე: გალი, ჰარსენსი, სთრობერი, ფენტეზი დო პეჩი. ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: სენტ-კლერი, თემსა, სიდენჰამი, კლინტონი, პაინი. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ დეტროიტი. სენტ-კლერიშ ტობას ბრელი იახტ-კლუბი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Description of Bathymetry of Lake Erie & Lake St. Clair, NGDC
*Poster showing Bathymetry of Lake Erie & Lake St. Clair
*National Data Buoy Center page for Lake St. Clair station LSCM4 Current weather conditions from NOAA

კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ტობეფი
სოლტონიშ ზუღა

**სოლტონიშ ზუღა** (ინგლ. Salton Sea) — ენდორიკულ-რიფტული წყითე ტობა ააშს, ობჟათე კალიფორნიას, კალიფორნიაშ რივერსაიდიშ დო იმპირიალიშ ოლქეფიშ ტერიტორიას, კოლორადოშ ტიოზის. მილიონობათ წანაშ წოხოლე, ჸეთი ტერიტორიას სოდეთ ასე ტობა იდვალუაფუნჷ, წყარმალუ კოლორადო გიშმეშჷ. წყარმალუქ შხვადოშხვა ბორჯის კალაპოტი დითირუ დო აკოქიმინჷ ტობა ნამუქჷთ უკულ გესქირუ. თეხანური სოლტონიშ ზუღაქ იფორმირჷ 1905 წანას. 1900-იან წანეფს ამერიკალი ინჟინერეფქ დიჭყეს საირიგაციო პროექტეფი დო კოლორადოშ წყარმალუშე საირიგაციო არხეფი გონთხორეს. წყარალაშ ბორჯის კოლორადოშ წყარმალუშ არხეფიშე წყარქ გეგნორთჷ დო ქინიხვილჷ ორდოიანი ტობაშ ესქირაფილ აუზის. ჸათაშ იფორმირჷ თეხანური სოლტონიშ ზუღაქ. უკულიან წანეფს სოლტონიშ ზუღა ესქირაფაშ რისკიშ თუდო ბრელშა გერდჷ, მარა ფერმერეფი, წყარს ნამუთ ირიგაციაშო ვასაჭირუდეს, ტობაშა უტენდეს. ჸათაშ გინასქიდჷ ტობაქ ესქირაფას. 1950-იან დო 1960-იან წანეფს ტობაშ ტერიტორიაქ პოპულარულ ტურისტულ მარშრუტო გინირთჷ დო ტურისტულ ინფრასტრუქტურაქ ხოლო გევითარჷ. 1970-იან წანეფშე ტობაშ წყარიშ დონე ირკენს. 1990-იან წანეფშე ფერმერეფქ ირიგაციაშ წყარეფიშ უმოსი ეფექტური გიმორინაფა ქიდიჭყეს დო ჸათეშ გეშათ ტობაშა ჭიჭე მუდანობაშ წყარი მიშმურს. 2000-იან წანეფს ტობაშ გინასქილიდაფარო დირსხუ სოლტონიშ ზუღაშ მენეჯმენტიშ პროექტიქ. 

სოლტონიშ ზუღაშ ფართობი დოხოლაფირო 889 კვ.კმ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 72 მეტრაშ თუდო. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა 13 მ. რე. ტობაშ მიშმურს ჭიჭე წყარმალუეფი: ალამო, ნიუ-რივერი დო უიათვოთერი. სოლტონიშ ზუღაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ბომბეი-ბიჩი, ნორტ-შორი, სოლტონ-სითი დო სოლტონ-სი-ბიჩი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* , California Natural Resources Agency
* Salton Sea Management Efforts, California Department of Fish and Wildlife
* Salton Sea Unit: California Department of Water Resources, supports the Salton Sea Management Program (SSMP)
* Salton Sea Community Outreach, Education & Engagement Program, partnership between Comite Civico del Valle, Inc. (CCV) & the California Department of Water Resources (DWR)
* Salton Sea, U.S. Bureau of Reclamation
* Salton Sea Photo Gallery, U.S. Bureau of Reclamation

კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი
კატეგორია:კალიფორნიაშ ტობეფი
დეტროიტი (წყარმალუ)

**დეტროიტი** (ინგლ. Detroit River) — წყარმალუ ააშ-იშ მიჩიგანიშ შტატის დო კანადაშ ონტარიოშ პროვინციას. დეტროიტი შილებე კლასიფიცირებული რდას მუჭოთ საროტი ხოლო, მუშენდა თინა ჟირი ტობას ართიანს მითმიორსხუანს. დეტროიტი იჭყაფჷ სენტ-კლერიშ ტობას დო ინაკათუ ერიშ ტობას. წყარმალუ აფორმირენს ააშ-კანადაშ სახენწჷფო ხურგის. უდიდაში ნოღა ნამუთ დეტროიტიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ რე დეტროიტი. წყარმალუ დეტროიტის 31 კოკი რე დო თინეფიშ უმენტაშობა წყარმალუშ ამერიკულ ნორთის იდვალუაფჷ. უდიდაში კოკიე გროს-ილი, ნამუშ ფართობი 25 კვ.კმ. რე. წყარმალუ დეტროიტიშ სიგირძა 45 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 1,800 კვ. კმ. დეტროიტიშ წყარმალუ სიგირძათ ჭიჭე რე დო თის ბრელი ნადუეფი ვენმაკათუ. უდიდაში ნადუ რე რუჟი, ნამუთ დეტროიტიშე უმოსი გინძე რე (204 კმ.). შხვა ნადუეფი რე: იკორსი, ლიტლ-რივერი, თერკი-კრიკი დო კანარი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Detroit Riverfront Conservancy
* Friends of the Detroit River
* The Detroit River Looking Up to the Entrance to Lake St. Clair, Windsor, Canada, September 24, 1864 by D.J. Kennedy, Historical Society of Pennsylvania 
* Nolan, Jenny, "How the Detroit River shaped lives and history" (February 11, 1997), *Detroit News*.

კატეგორია:ააშ-იშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
Android 13

**Android 13** (კოდური ჯოხოთ **Android Tiramisu** (ტირამისუ)) — Android-შ მობილური ოპერაციული სისტემაშ მუმალი რელიზი. პირველ წჷმიწორუ ვერსიაქ გიშართჷ 2022 წანაშ ფურთუთას. Google-ქ გიშაშქუ Android 13-შ წჷმიწორუ ვერსიას შემმუშებელეფშო ფურთუთაშ დო მელახიშ გოძვენას, ბეტა-ტესტირაფაქ დიჭყუ პირელს. პლატმორმა იზადებუ ანონსიშო 2022 წანაშ მესიშ თუთაშო. *Android 13* ოპერაციული სისტემა დუდშე აღვენუ Google Pixel 7-ის დო 7 Pro-ს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Android 13 Developer Preview - Official Website

## სქოლიო

კატეგორია:Android
კატეგორია:Android-იშ ოპერაციული სისტემეფი
Android ვერსიეფიშ ისტორია

**Android** — დუდიშული ოპერაციული სისტემა მობილურ ტელეფონეფშო, პლანშეტურ კომპიუტერეფშო, ჭკვერ სათეფშო, ტელევიზორეფშო დო სმარტბუქეფშო, ნამუთ გჷმირინუანს Linux-იშ გვირზილს დო ნამუშ შემმუშებელი რე Open Handset Alliance დო Google-შ დორხველუას რე. 2008 წანაშ ეკენიაშე, პირველ ვერსიაშ გიშულაშე ასეშა სისტემაქ 40 გოახალაფა მიღჷ. თე გოახალაფეფი, მუჭოთ წესი, რე გეგორაფილი ჩილათეფიშ გიშათინუა დო სისტემაშა ახალი ფუნქციეფიშ გეძინა.

დუდშე Google-ის ულამუდჷ *Android-იშ* ვერსიეფშა ჩინებული რობოტეფიშ ჯოხოეფიშ გედვალა, მარა ივარუ საავტორე ნებეფიშ პრობლემეფიშ გეშა. Android 1.5 ვერსიაშე დოჭყაფილი, სისტემაშ ირ ვერსია, ღებულენს დორხველ კოდურ ჯოხოს  გემუანობეფიშ თემაშ მეჯინათ. კოდური ჯოხოეფი მითმიაჩამჷნა ლათინური ანბანიშ გემაჸვენჯობაშ მეჯინათ. Android 10-იშ ვერსიაშე დოჭყაფილი, მობილური ოპერაციული სისტემა კოდურ ჯოხოს ღებულენს ხვალე შემუშებაშ ბორჯის. Android 3.1 ვერსიაშე დოჭყაფილი, გოახალაფეფი გიშმეშას იჸი 6 თუთაშე ართშა. 

თაშნეშე რდჷ Android 3.0 ვერსია კოდური ჯოხოთ Honeycomb, ნამუქჷთ გიშართჷ სპეციალურო კაბეტ ეკრანამ მონწყილობეფშო, სამანგათ პლანშეტეფშო. მოჩამილ ვერსიას ძალამ უწაიათ აქტუალობაქ მეუდინჷ თიმ ბორჯიშო კაბეტ ეკრანამი მონწყილობეფიშ მერკეობაშ გეშა, ათეშენ 2012 წანას თე ვერსიაშ აზარაქ გეთჷ. 

Android-იშ ოპერაციული სისტემაშ ეკონია ვერსია რე — Android 12.1, ნამუქჷთ გიშართჷ 2022 წანაშ 7 მელახის.

მინიმალური აზარა — Android KitKat.

არძაშე პოპულარული ვერსია — Android 11 (Red Velvet Cake) (28,3%).

2021 წანაშ 27 ეკენიას, Google-ქ Android Honeycomb ვერსიაშ გიმე მოჯვეშაფილი ვერსიეფიშ მახვარებუეფიშ ანგარიშეფი დოკილჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Android Open Source Project website

## სქოლიო

ვერსიეფიშ ისტორია
კატეგორია:Google ოპერაციული სისტემეფი
კატეგორია:ოპერაციული სისტემეფიშ ერკებული
კატეგორია:მობილური ოპერაციული სისტემეფი
კატეგორია:სმარტფონეფი
კატეგორია:პლანშეტეფიშ ოპერაციული სისტემეფი
Open Handset Alliance

**Open Handset Alliance** *(*'OHA*')* — 84 კომპანიაშ ბიზნეს-ალიანსი მობილურ მონწყილობეფშო ღილე სტანდარტეფიშ შემუშებელო, ნამუშათ მიშმურს Google Inc., HTC, Intel, Motorola, Asus, Qualcomm, Samsung, LG Electronics, T-Mobile, Nvidia, Wind River Systems დო შხვა კომპანიეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
* Android
* Android ვერსიეფიშ ისტორია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი Open Handset Alliance

## სქოლიო

კატეგორია:კონსორციუმეფი
ხუბსუგული

**ხუბსუგული** (მონღ. Хөвсгөл нуур; Хөвсгөл далай; თაშნეშე **კოსოგოლი**) — ტობა ოორუე მონღოლეთის, რუსეთ-მონღოლეთიშ სახენწჷფო ხურგიშ ხოლოს. ხუბსუგული იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 1,645 მეტრაშ სიმაღალას. ტობაშ ფართობი რე 2,760 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგინძა 136 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 36.5 კმ. რე. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა რე 267 მ. ტობას ინაკათუ შხვადოშხვა ჭიჭე წყარმალუეფი. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ ეგიინ-გოლი, ნამუთ სელენგაშ კვარჩხანი ნადუ რე. ხუბსუგული ზოთონჯიშ პერიოდის გოჸინილი რე. ხუბსუგულიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ხატგალი დო ხანხი.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* New York Times article about kayaking on Khövsgöl
*Limnological Catalog of Mongolian Lakes

კატეგორია:მონღოლეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
ურმია (ტობა)

**ურმია** (
) — ინორინელი ჯიმუამი ტობა ირანიშ ოორუე-ბჟადალშე. იდვალუაფუ სომხეთიშ ლაკადას, ზუღაშ დონეშე 1275 მ სიმაღალას. ჟინპიჯიშ ფართობი 5200 კმ². მაქსიმალური სიგირძა 140 კმ, სიგანა 55 კმ. ოშქაშე სიტომბე 5 მ, მაქსიმალური 16 მ. ტობას 102 კოკი რე, ნამუშ უმენტაშობა ტობაშ ობჟათე ნორთის იდვალუაფუ. ჩხომი ვა ხე. ინოხე კიბოიაშნერეფი. გოვითარაფილი რე ნიშუა. ტობაშ გოხოლუას რე ნოღა ურმია. 1930-იანი წანეფშე 1970-იანი წანეფიშ დალიაშახ ტობას „რეზაიე“ ჯოხოდუ, ირანიშ შაჰ რეზა-შაჰ ფეჰლევიშ პატიოცემელო.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

## სქოლიო

კატეგორია:ირანიშ ტობეფი
ვოსტოკი (ტობა)

**ვოსტოკიშ ტობა** ( თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **ვოსტოკიშ ჸინთუდონი ტობა** ვარ-და **ბჟაეიოლიშ ტობა**) — უკაბეტაში ჸინთუდონი ტობა ანტარქტიდას. იდვალუაფჷ სირგილაშ პოლუსიშ ობჟათეშე, ვოსტოკიშ დგჷმილიშ რაიონს, ბჟაეიოლი ანტარქტიდაშ ჸინუამი ფარიშ ჟინპიჯის, ნამუთ იდვალუაფჷ 3488 მ აბსოლუტურ სიმაღალას. ელიფსური ფორმაშ რე. ფართობი — 15 690 კმ², წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა დოხოლაფირო — 1000 კმ, მაქსიმალური სიგჷრძა — 250 კმ, მაქსიმალური სიგანა — 50 კმ, ოშქაშე სიტომბე — 432 მ, უკაბეტაში სიტომბე — 510 მ-შე 900 მ-შახ.

ანტარქტიდაშ ჸინიშ ოფორუეშ თუდო გიგანტური ტობაშ ჸოფაშ გეშა ვარაუდეფი, დიო ხოლო ულირ ოშწანურაშ 70-იან წანეფსით რდჷ. 1990-იანი წანეფიშ შქა ხანეფს სეისმური და რადიოგლაციოლოგიური რკვიებეფიშ ხარჯიშა დედასურჷ ტობაშ ჸოფაქ. მარკვიალეფიშ უმენტაშის მიოჩქჷ, ნამჷ-და ვოსტოკიშ ტობა ვულკანური ქიმინუაშ პროდუქტი რე, ნამუქჷთ განდღულჷ დიხაშჟინი ჸინიშ ნორთი. ვოსტოკიშ ტობა უნიკალურ ლიგე წყარიშ ეკოსისტემაშ წყუ რე, ნამუთ იკათუანს ინდივიდუალურო გოვითარაფილ ორგანიზმეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ვოსტოკიშ ტობა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## სქოლიო

კატეგორია:ანტარქტიდაშ ტობეფი
კატეგორია:ჸინიშთუდონი ტობეფი
ტაიმირიშ ტობა

**ტაიმირიშ ტობა** (რუს. Таймы́р, Таймы́рское о́зеро) — ტობა რუსეთის, ტაიმირიშ ჩქონიშ ცენტრალურ რეგიონს, კრასნოიარსკიშ აკანს. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 6 მეტრაშ სიმაღალას, ბირანგაშ გვალეფიშ ობჟათეშე. ტობაშ ფართობი რე 4,560 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგინძა 204 კმ. რე დო მაქსიმალური სიგანა 154 კმ. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა 26 მ. რე. ტაიმირიშ ტობა ივანობაშე ეკენიაშახ გოჸინილი რე. ტაიმირიშ ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: ტაიმირა, ზაპადნაია, სევერნაია, ბიკადა-ნგუომა, იამუ-ტარიდა დო კალამისამო. ტაიმირიშ ტობას იდვალუაფჷ 20 კოკი.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Encyclopedia.com
* Taymyr area information and pictures
* Geological and paleontological data

კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი
კატეგორია:აზიაშ ტობეფი
ტაიმირა

**ტაიმირა** (რუს. Таймыра) — წყარმალუ რუსეთის, კრასნოიარსკიშ აკანს. წყარმალუ სიგინძა დოხოლაფირო 840 კმ. რე დო ღანჩოშ ფართობი 124,000 კვ.კმ.

* **ჟინი ტაიმირა** იჭყაფჷ ჟირი ოდუდეშ აკოართაფაშ აბანს, ბირანგაშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 150 მეტრაშ სიმაღალას. ჟინი ტაიმირაშ სიგინძა 567 კმ. რე. უდიდაში ნადუ ლოგატა რე. ჟინი ტაიმირა ინაკათუ ტაიმირიშ ტობას ბჟადალიშე. 
* **თუდონი ტაიმირა** გიშმურს ტაიმირიშ ტობაშე, მეურს 187 კმ.-ის დო ინაკათუ ტაიმირიშ ჸუჯის, ნამუთ კარიშ ზუღაშ ესტუარი რე. თუდონი ტაიმირა ეკენია-გჷმათუთაშ პერიოდიშე ივანობაშახ გოჸინილი რე. თუდონი ტაიმირაშ უდიდაში ნადუ შრენკი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ტაიმირა ენციკლოპედიას
* ტაიმირა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
შამპლეინი (ტობა)

**შამპლეინი** (ინგლ. Lake Champlain; ფრანგ. Lac Champlain) — ტობა ააშ-იშ ვერმონტიშ დო ნიუ-იორკიშ შტატეფს დო კანადაშ პროვინცია კვებეკის. ტობა იდვალუაფჷ ააშ-კანადაშ სახენწჷფო ხურგის. შამპლეინიშ ტობაშ ფართობი 1,331 კვ.კმ. რე, ტობაშ წყარპიჯიშ სიგინძა 945 კმ., მაქსიმალური სიგინძა 172 კმ., მაქსიმალური სიგანა 23 კმ. დო მაქსიმალური სიტომბა 122 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 30 მეტრაშ სიმაღალას. შამპლეინიშ ტობას ბრელი კოკიე. უდიდაშ კოკეფიე: გრანდ-აილი, ნორტ-ჰირო დო აილ-ლა-მოტი. ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ბერლინგტონი დო პლატსბერგი. შამპლეინიშ ტობას ინაკათუ ბრელი ჭიჭე წყარმალუ: ოტერ-კრიკი, ვინუსკი, მისისქუოი, ლამოილი, ოსეიბელი, სარანაკი დო შხვეფი. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ რიშელიე, ნამუთ წიმინდე ლავრენტიშ ნადუ რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ''Champlain: The Lake Between''  Documentary produced by Vermont Public Television
* Lake Champlain Basin Atlas
* Lake Champlain Basin Program
* Lake Champlain Maritime Museum
* Lake Champlain United
* Lake Champlain International

კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ტობეფი
მოქფო

**მოქფო** ( *მოქფო-სი*) — მაზრა დო ოორუე ჩოლაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი ობჟათე კორეას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაზრაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ მაზრეფი
კატეგორია:ობჟათე ჩოლაშ პროვინცია
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
ალექსანდრე დიუმა (სქუა)

**ალექსანდრე დიუმა (სქუა)** (ფრანგ. Alexandre Dumas (fils), დ. 27 კვირკვე, 1824, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 27 გერგობათუთა, 1895, მარლი-ლე-რუა, იველინი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი, დიდი პოპულარობა მოუღჷ რომანქ "*ცირა კამელიეფით*", ნამუქჷთ 1848 წანას გიშართჷ. ჸათე ნაწარმების რე გერსხილი ჯუზეპე ვერდიშ 1853 წანაშ ოპერა ტრავიატა. 

ალექსანდრე დიუმა გიშარჩქინელი ფრანგი ჭარუშ ალექსანდრე დიუმა (უნჩაში)შ სქუა რდჷ. ალექსანდრე დიუმა (სქუა) რდჷ საფრანგეთიშ აკადემიაშ მაკათური 1874 წანაშე. 1894 წანას გინოჩეს საპატიო ლეგიონიშ ორდენი.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
### ნოველეფი
**Aventures de quatre femmes et d'un perroquet* (1847)
**Césarine* (1848)
**La Dame aux camélias* (*ცირა კამელიეფით*, 1848) 
**Le Docteur Servan* (1849)
**Antonine* (1849)
**Le Roman d'une femme* (1849)
**Les Quatre Restaurations* (1849–51)
**Tristan le Roux* (1850)
**Trois Hommes forts* (1850)
**Histoire de la loterie du lingot d'or* (1851)
**Diane de Lys* (1851)
**Le Régent Mustel* (1852)
**Contes et Nouvelles* (1853)
**La Dame aux perles* (1854)
**L'Affaire Clemenceau, Mémoire de l'accusé* (1866)
**L'Homme-femme* (1872)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ალექსანდრე დიუმა (სქუა) ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი დრამატურგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1824
კატეგორია:ნაღურა 1895
ნაცუმე სოსეკი

**ნაცუმე სოსეკი** (იაპ. 夏目 漱石, თახმი ჯოხო: **ნაცუმე კინოსუკე**, იაპ. 夏目 金之助; დ. 9 ფურთუთა, 1867, ედო, მუსასი, იაპონია — ღ. 9 ქირსეთუთა, 1916, ტოკიო, იაპონია) — იაპონარი ჭარუ, ნოველისტი დო პოეტი. შინელი რე ნოველეფით: "*გური*" (1914), "*ბოჩანი*" (1906), "*მა კატუ ვორექ*" (1906), "*კუსამაკურა*" (1906) დო "*სინთე დო უკუმელა*" (ნამუშ თებაქ ავტორს ვაჭიშუ). თაშნეშე სოსეკი რე ავტორი ჰაიკუეფიშ დო არიკეფიშ. სოსეკი რდჷ ბრიტანული ლიტერატურაშ სპეციალისტი. თიში პორტრეტი გეხანტილი რდჷ იაპონური იენაშ 1000-იან ბანკნოტის, 1984-2004 წანეფს.

სოსეკი გურაფულენდჷ ტოკიოშ ოშქაშე სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ტოკიოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ არქიტექტურას გურაფულენდჷ. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ ჩინური დო ინგლისური ლიტერატურათ. სოსეკიქ უნივერსიტეტი 1893 წანას გათუ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ტოკიოშ ართ-ართი სკოლას. 1900 წანას იაპონიაშ თარობაშ დაფინანსებათ დო პატრონაჟით სოსეკიქ ბრიტანეთშა მიდართჷ დო გემშართჷ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯიშა. 1903 წანას გურაფა გათუ დო იაპონიაშა დირთჷ. მუშენდჷ ტოკიოშ მაართა კოლეჯის დო ტოკიოშ უნივერსიტეტის. უნივერსიტეტის სოსეკი ლიტერატურული თეორიას დო კრიტიკას ოგურუანდჷ. 

სოსეკიქ ლიტერატურული კარიერა დიჭყჷ 1903 წანას. ჸათე პერიოდის სოსეკიქ გჷმაბჟინუ მუში მაართა ჰაიკუ, რენკუ დო ლიტერატურული სკეთჩეფი შხვადოშხვა ლიტერატურულ ჟურნალეფს. დიდი პოპულარობა მოუღჷ რომანქ "*მა კატუ ვორექ*", ნამუქჷთ 1906 წანას გიშართჷ. ჸათე რომანი სატირული ფორმაშ ნაწარმები რე. ჸათე რომანს უკულ მაჸუნჷ შხვა პოპულარულ ნახანდეფქ ხოლო. სოსეკიშ ნაწარმებეფიშ თარი თემეფი რე: ეკონომიკური პრობლემეფი, ლოიალურობა, დუდიშალაშო ლჷმა, მენტალობა, პერსონალური იზოლაცია, ადამიერიშ რჯებაშ პესიმისტური სცენარი დო შხვეფი.

ნაცუმე სოსეკიშ ნაჭარეფს უღჷ დიდი პოპულარობა მოსოფელიშ მასშტაბით. თიში ნახანდეფი თანგილი რე ინგლისურ, ფრანგულ, ესპანურ, რუსულ, არაბულ, ნიდერლანდურ დო შხვა ნინეფშა.

## ლიტერატურა
* Yu, Beongchoeon. Natsume Sōseki. Macmillan Publishing Company (1984). ISBN 0-8057-2850-3
* Gessel, Van C. Three Modern Novelists: Soseki, Tanizaki, Kawabata. Kodansha International, 1993

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ნაცუმე სოსეკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
*ოფიციალური ვებსაიტი
* 
* ნაცუმე სოსეკიშ მემორიალური მუზეუმი
* ნაცუმე სოსეკიშ სასაფლა

კატეგორია:იაპონარეფი
კატეგორია:იაპონარი ჭარუეფი
კატეგორია:იაპონარი ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1867
კატეგორია:ნაღურა 1916
ლოპე დე აგირე

**ლოპე დე აგირე** (, ; 1510—1561) — ბასკური გოჭყაფაშ კონკისტადორი.

## ლიტერატურა
* *Bart L. Lewis.* The Miraculous Lie: Lope de Aguirre and the Search for El Dorado in the Latin American Historical Novel. Lexington Books, 2003.
* თომას ჰიუ. ესპანეთიშ კაბეტი იმპერია. — მოსკოვი: АСТ, 2018. — 480 ხს. — ISBN 978-5-17-982854-9.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Letter from Lope de Aguirre to King Philip of Spain, 1561
* Bubers Basque Biography On Lope de Aguirre
* Extensive bibliography about Lope de Aguirre

კატეგორია:ბასკი კონკისტადორეფი
კატეგორია:კონკისტადორეფი
რიუნოსკე აკუტაგავა

**რიუნოსკე აკუტაგავა** (იაპ. 芥川 龍之介, ფსევდონიმი - **ჩოკოდო შუჯინი**, იაპ. 澄江堂主人, დ. 1 მელახი, 1892, ტოკიო, იაპონია — ღ. 24 კვირკვე, 1927, ტოკიო, იაპონია) — იაპონარი ჭარუ, იაპონური ლიტერატურაშ კლასიკოსი, შინელი რე მუჭოთ იაპონური თხობელუეფიშ მუმა.

რიუნოსკე აკუტაგავა გურაფულენდჷ ტოკიოშ სკოლას. ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ ჩინური ლიტერატურათ დო იაპონარი ნოველისტეფიშ მორი ოგაიშ დო ნაცუმე სოსეკიშ ნაჭარეფით. 1913 წანას აკუტაგავაქ გემშართჷ ტოკიოშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ ინგლისურ ლიტერატურას გურაფულენდჷ. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ იოკოსუკაშ ოზუღე ინჟინერიაშ სკოლას, ინგლისური ნინაშ ინსტრუქტორო.

აკუტაგავა რე ავტორი შხვადოშხვა კუნტა თხობელუეფიშ. დიდი პოპულარობა მოუღჷ ნაწარმებიქ *"ტყალონს"*, ნამუქჷთ 1922 წანას გიშართჷ. ჸათე თხობელუა The Daily Telegraph-იქ 10 საუჯგუშო აზიური თხობელუეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ, 2014 წანას. "ტყალონს" დო აკუტაგავაშ მაჟია თხობელუა "რასიომონი"-შ სიუჟეტეფს რე გერსხილი გიშარჩქინელი იაპონარი რეჟისორიშ აკირა კუროსავაშ 1950 წანაშ ფილმი რასიომონი. ფილმიქ 1951 წანას ვენეციაშ კინოფესტივალიშ თარი ჯილდო ორქოშ ნჯილოშ პრემია მიპალუ.

რიუნოსკე აკუტაგავა იაპონური ლიტერატურაშ ართ-ართი უდიდაში წჷმმარინაფალი რე. თიშ ჯოხონობაშ რე აკუტაგავაშ ლიტერატურული პრემია, ნამუქჷთ 1935 წანას დირსხუ. რიუნოსკე აკუტაგავას ბაღანობაშე მენტალური პრობლემეფი უღუდჷ დო თინა მუშ ცხოვრებას ირო დეპრესიული რდჷ. აკუტაგავაქ 1927 წანაშ 24 კვირკვეს დუდი დიჸვილუ. აკუტაგავა 35 წანერი რდჷ.

მარგალურ ნინაშა თანგილი რე რიუნოსკე აკუტაგავაშ ართი თხობელუა "*დიალოგი წკვერემს*".

## რესურსეფი ინტერნეტის

* რიუნოსკე აკუტაგავა ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* ინგლისურო თანგილი თხობელუეფი
* აკუტაგავაშ თხობელუეფი ინგლისურო 
* რიუნოსკე აკუტაგავაშ სასაფლა
* რასიომონი დო შხვა თხობელუეფი

კატეგორია:იაპონარეფი
კატეგორია:იაპონარი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1892
კატეგორია:ნაღურა 1927
შეიმას ჰინი

**შეიმას ჯასტინ ჰინი** (ინგლ. Seamus Justin Heaney; დ. 13 პირელი, 1939, კასტლდოუსონი, ოორუე ირლანდია — ღ. 30 მარაშინათუთა, 2013, დუბლინი, ირლანდია) — ირლანდიარი პოეტი, დრამატურგი დო მათანგალი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1995 წანას.

შეიმას ჰინიქ დებადჷ ოორუე ირლანდიას. გურაფულენდჷ ინგლისურ ლიტერატურას ბელფასტიშ ქუინსიშ უნივერსიტეტის. ჸათე პერიოდის ჰინიქ გჷმაბჟინუ მუში მაართა პოეტური ნაწარმებეფი. ჰინი 1981-2006 წანეფს ააშ-ს ცხოვრენდჷ. 1981-1997 წანეფს მუშენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორო. 1989-1994 წანეფს რდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ პოეზიაშ პროფესორი. დიდი პოპულარობა მოუღჷ პოეტურ კრებულქ *"ნატურალისტიშ ღურა"*, ნამუქჷთ 1966 წანას გიშართჷ. ჸათე ნახანდიქ ავტორს მუპალუ ქოლმონდელიშ, ერიკ გრეგორიშ, სომერსეტ მოემიშ დო ჯეფრი ფაბერიშ პრემიეფი. ჰინიშ შხვა ჩინებული ნაწარმებეფი რე: "*ოორუე*", "*შურიშ დონე*", "*ზოთონჯიშ გალე*", "*ადამიერიშ ჯაჭვი*" დო შხვეფი. ჰინი თაშნეშე ავტორი რე პიესეფიშ, ნათანგეფიშ დო პროზაული ნაწარმებეფიშ. შეიმას ჰინიქ ღურუ 2013 წანაშ 30 მარაშინათუთას, 74 წანერქ. ნთხორილი რე წიმინდე მარიამიშ ოხვამეშ სასაფლას, ოფუტე ბელაგის (ოორუე ირლანდია).

შეიმას ჰინი მერჩქინელი რე ირლანდიაშ ართ-ართ უდიდაშ პოეტო. ამერიკალი პოეტი რობერტ ლოუელიშ აზრით ჰინი რდჷ უდიდაში ირლანდიარი პოეტი უილიამ ბატლერ იეიტსიშ უკული. ბრიტანალი ავტორიშ დო ჟურნალისტიშ, ინგლისური ლიტერატურაშ სპეციალისტიშ, ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯიშ პროფესორიშ ჯონ საზერლენდიშ ზიტყვეფით ჰინი რე თეხანური ბორჯიშ უდიდაში პოეტი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1966: ერიკ გრეგორიშ პრემია
* 1967: ქოლმონდელიშ პრემია
* 1968: ჯეფრი ფაბერიშ მემორიალური პრემია
* 1975: ედვარდ მორგან ფორსტერიშ პრემია
* 1975: დაფ კუპერიშ პრემია
* 1995: ნობელიშ პრემია ლიტერატურაშ დარგის
* 1996: ლიტერატურაშ დო ხელუანობეფიშ ორდენიშ კომანდორი
* 1998: სენტ-ლუისიშ ლიტერატურული პრემია
* 2000: ააშ-იშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ მაკათური
* 2004: კენიონ რივიუშ პრემია
* 2006: ტომას სტერნზ ელიოტიშ პრემია
* 2009: დევიდ კოენიშ პრემია
* 2011: ბობ ჰიუზიშ პრემია
* 2012: სკოტ გრიფინიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*
* Seamus Heaney at the Poetry Foundation
* Seamus Heaney at the Poetry Archive
* Seamus Heaney at the Academy for American Poets
*

კატეგორია:ირლანდიარეფი
კატეგორია:ირლანდიარი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ირლანდიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1939
კატეგორია:ნაღურა 2013
ფრანსისკო პი ი მარგალი

**ფრანსისკო პი ი მარგალი** (, , დ. 20 პირელი, 1824, ბარსელონა — ღ. 29 გერგობათუთა, 1901, მადრიდი) — ესპანარი პოლიტიკური მოღალე, ფილოსოფოსი, იურისტი, ისტორიკოსი დო ჭარუ, ემაონაფალი ხეშულობაშ დო თარობაშ მადუდე ესპანეთიშ პირველი რესპუბლიკაშ ბორჯის. თიში ქომოლსქუალეფი ფრანსისკო დო ხოაკინ პი ი არსუაგეფი, თაშნეშე გიშარჩქინელი პოლიტიკური მოღალეეფი რდეს.

პოლიტიკას ფედერაციული დო რესპუბლიკური მონწყუალაშ მოხუჯე რდჷ, პრუდონიშ გაულაშ გიმე რდჷ დო არხოს რდჷ დემოკრატიულ დო ლიბერალურ სოციალიზმიწკჷმა. ესპანეთიშ მონარქიაშ აწმარენჯი რდჷ დო თეშ გეშა ცენზურაშ გიმე რდჷ, ციხეს ხედჷ დო უკული გვალე გეგნორალეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* La Idea Federal de España
* Asturias Republicana: Historia del Movimiento Republicano y su ideario, con artículos de Pi y Margall.

## სქოლიო

კატეგორია:ესპანეთიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:კატალონიაშ ჭარუეფი
კატეგორია:კატალონიაშ პოლიტიკა
კატეგორია:ესპანეთიშ სოციალისტეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:მიუთუალისტეფი
გი დე მოპასანი

**ანრი რენე ალბერ გი დე მოპასანი** (ფრანგ. Henri René Albert Guy de Maupassant; დ. 5 მარაშინათუთა, 1850, ტურვილ-სიურ-არკი, საფრანგეთი — ღ. 6 კვირკვე, 1893, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ნოველისტი დო პოეტი. უმოსო შინელი რე კუნტა თხობელუეფით. მოპასანი რდჷ ნატურალიზმიშ სკოლაშ ართ-ართი თარი წჷმმარინაფალი. მოპასანი რე ავტორი 300 თხობელუაშ, 6 რომანიშ, 3 შარალუაშ წინგიშ დო ლერსეფიშ ართი ტომიშ. მოპასანიშ ნაჭარეფი ეთმოჭარუნს ადამიერეფიშ რინას დო თინეფიშ ბედის, უმოსო პესიმისტური სცენარით. თიშ ნაწარმებეფი ორხველუდჷ უმოსო 1870-იანი წანეფიშ პერიოდის, გიშაკერზაფილო საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმას. მოპასანი რდჷ გუსტავ ფლობერიშ პროტეჟე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Guy de Maupassant timeline and stories at AsNotedIn.com
* გი დე მოპასანიშ თხობელუეფიშ რსული ერკებული
* Works by Guy de Maupassant at Online Literature (HTML)
* Works by Guy de Maupassant in Ebooks (ფრანგულო)
* Works by Guy de Maupassant (text, concordances and frequency list)
*Maupassantiana, a French scholar's website on Maupassant and his works

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1850
კატეგორია:ნაღურა 1893
ლორენს სტერნი

**ლორენს სტერნი** (ინგლ. Laurence Sterne; დ. 24 გერგობათუთა, 1713, კლონმელი, ტიპერარიშ ოგრაფე, ირლანდია — ღ. 18 მელახი, 1768, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი-ირლანდიარი ჭარუ, ნოველისტი დო ანგლიკანი პაპა. რე ავტორი ნოველეფიშ: "*ჯენტლმენი ტრისტრამ შენდიშ რინა დო არზეფი*" (1759-1767), "*სენტიმენტალური შარალუა საფრანგეთის დო იტალიას*" (1768) დო "*პოლიტიკური რომანსი*" (1759). გურაფულენდჷ ჰიპერჰოლმიშ გრამატიკაშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ ჯიზუს-კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*Laurence Sterne at the Google Books Search
*"Tristram Shandy". Annotated, with bibliography, criticism. 
*''The Life and Opinions of Tristram Shandy'' & ''A Sentimental Journey''. Munich: Edited by Günter Jürgensmeier, 2005
*The Shandean: A Journal Devoted to the Works of Laurence Sterne (tables of contents available online) 
*Laurence Sterne at the National Portrait Gallery, London

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1713
კატეგორია:ნაღურა 1768
ელსმირი

**ელსმირი** (ინგლ. Ellesmere Island, ფრანგ. Île d'Ellesmere, ინუკტ. Umingmak Nuna) — კანადაშ კოკი. იდვალუაფჷ კანადაშ არქტიკული არქიპელაგის, მიშმურს ნუნავუტიშ ტერიტორიაშა დო ორხველჷ დიაფალი ელისაბედიშ კოკეფიშ ბუნას. ელსმირიშ ფართობი 196,235 კვ.კმ. რე დო თინა ფართობით კანადაშ მასუმა დო მოსოფელიშ მავითა კოკიე. კოკიშ მაქსიმალური სიგირძა 830 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 645 კმ. რე. კოკიშ უმაღალაში კონკა რე ბარბო-პიკი.

2016 წანაშ მუნაჩემეფით კოკის ოხორანდჷ 191 ადამიერი.

## ქოძირით თაშნეშე
* კანადაშ კოკეფი ფართობიშ მეჯინათ

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ellesmere Island in the Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada
* Mountains on Ellesmere Island
* Detailed map, northern Ellesmere Island, including named capes, points, bays, and offshore islands  by Geoffrey Hattersley-Smith
* Norman E. Brice Report on Ellesmere Island at Dartmouth College Library

კატეგორია:კანადაშ კოკეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ კოკეფი
კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი

thumb|right|200px|ბაფინიშ დიხაშ ოორუე წყარპიჯი
**კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი** (, , კანადას უჯოხონა **არქტიკულ არქიპელაგი**) — მოსოფელს ფართობით ართ–ართი უკაბეტაში (1,4 მლნ კმ²) არქიპელაგი. იდვალუაფუ კანადაშ კონტინენტური ნორთიშ ოორუეშე. არქიპელაგიშ უკაბეტაში ნორთი მიშმურს ნუნავუტიშ, დო მორჩილი ნორთი ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიეფიშ აკოდგინალუაშა. არქიპელაგიშ სუმი კოკი (ბაფინიშ დიხა, ვიქტორია დო ელსმირი) მიშმულა მოსოფელიშ უკაბეტაშ კოკეფიშ ვითულშა ფართობიშ მეჯინათ. დო კანადაშ უკაბეტაში კოკეფიშ ვითულშე ჩხორო მიშმურს არქიპელაგიშ აკოდგინალუაშა.

## ლიტერატურა
* Aiken, S.G., M.J. Dallwitz, L.L. Consaul, et al. *Flora of the Canadian Arctic Archipelago: Descriptions, Illustrations, Identification, and Information Retrieval*[CD]. Ottawa: NRC Research Press; Ottawa: Canadian Museum of Nature, 2007. ISBN 978-0-660-19727-2.
* Aiken, S. G., Laurie Lynn Consaul, and M. J. Dallwitz. *Grasses of the Canadian Arctic Archipelago*. Ottawa: Research Division, Canadian Museum of Nature, 1995.
* Bouchard, Giselle. *Freshwater Diatom Biogeography of the Canadian Arctic Archipelago*. Ottawa: Library and 
 Evan. *Permafrost in the Canadian Arctic Archipelago*. National Research Council of Canada, Division of Building Research, 1972.

კატეგორია:კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი
უბსუ-ნური

**უბსუ-ნური** (მონღ. Увс нуур, რუს. Озеро Убсу-Нур) — წყითე ტობა მონღოლეთის. ტობაშ ჭიჭე, ოორუე-ბჟაეიოლიშ ნორთი იდვალუაფჷ რუსეთიშ ტუვაშ რესპუბლიკას. უბსუ-ნური ფართობით მონღოლეთიშ უდიდაში ტობა რე. ტობაშ ფართობი რე 3,350 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგირძა 84 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 79 კმ. რე. ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: ტურუუნი, ნარინ-გოლი, ტესი, ხარხირაა დო სანგილი. 2003 წანაშე ტობა უბსუ-ნური დო თიში ღანჩო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე. უდიდაში ურბანული ცენტრი ნამუთ უბსუ-ნურიშ ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ რე ნოღა ულანგომი.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*UNESCO evaluation of the property
*Data summary Uvs Nuur
*Protected areas of the world Uvs Nuur Basin, Russian Federation (Tuva) & Mongolia 
*Uvs Lake, Mongolia 
*The Ubsunur Hollow State Biosphere Reserve 
*Ubsu-Nur Accepted into World Network of Biosphere Reserves
*Ubsu Nur satellite photo

კატეგორია:მონღოლეთიშ ტობეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი
კატეგორია:აზიაშ ტობეფი
ობჟათე კოკი

**ობჟათე კოკი** (ინგლ. South Island, ოფიციალური ჯოხოდვალა: Te Waipounamu) — ახალი ზელანდიაშ უდიდაში კოკი. ობჟათე კოკის ოორუეშე უხურგანს კუკიშ საროტი, ბჟადალიშე ტასმანიაშ ზუღა, ობჟათეშე დო ბჟაეიოლიშე რჩქალი ოკიანე. კოკიშ ფართობიე 150,437 კვ.კმ. დო თინა სიდიდათ მოსოფელიშ მავითოჟირა კოკი რე. ობჟათე კოკის ოორუეშე ობჟათეშახ გოჸუნს ობჟათე ალპეფი, სოდეთ იდვალუაფჷ ახალი ზელანდიაშ უმაღალაში კონკა კუკიშ გვალა (3,724 მ.). ობჟათე კოკიშ მაქსიმალური სიგირძა 840 კმ. დო წყარპიჯიშ სიგინძა 5,842 კმ. რე. 2021 წანაშ ივანობაშ მუნაჩემეფით კოკის ოხორანს 1,196,000 ადამიერი. 84.4% ევროპალი ახალი ზელანდიარეფი რენა დო 9.8 % მაორიშ ეთნიკური ბუნას ორხველჷ.

ობჟათე კოკიშ უდიდაში ნოღეფიე: კრაისტჩერჩი დო დანიდინი. ეკონომიკაშ დარგეფიშე გოვითარაფილი რე: ოფუტეშ მეურნობა, მეჩხომეობა, ტურიზმი დო ინდუსტრია.

ობჟათე კოკი ირთუ 23 ტერიტორიული ორგანოთ: 4 ონოღე სხუნუთ დო 19 რაიონული სხუნუთ.

## ქოძირით თაშნეშე
* ოორუე კოკი
* ახალი ზელანდიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ობჟათე კოკი
* ობჟათე კოკიშ შარეფიშ რუკა 

კატეგორია:ახალი ზელანდია
კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ კოკეფი
ოორუე კოკი

**ოორუე კოკი** (ინგლ. North Island, ოფიციალური ჯოხოდვალა: Te Ika-a-Māui) — ახალი ზელანდიაშ ჟირი უდიდაში კოკიშე ართ-ართიე. ოორუე კოკიშ ფართობი 113,729 კვ.კმ. რე დო თინა სიდიდათ მოსოფელიშ მასშტაბით მავითაანთხა რე. კოკის ოხორანს ახალი ზელანდიაშ მახორობაშ 77 % (3,925,800 ადამიერი). ოორუე კოკი ობჟათე კოკიშე გიშართილიე კუკიშ საროტით.

ოორუე კოკიშ მახორობაშ 65.7 % ევროპალი ახალი ზელანდიარეფი რენა, 18.5 % მაორეფიენა, 17.0 % აზიარეფი, 9.7 % რჩქალი ოკიანეშ კოკეფიშ კათეფი, 1.6 % შქა ბჟაეიოლიშ/ლათინური ამერიკაშ/აფრიკაშ კათეფი დო 1.2 % შხვა ეთნოსეფიშ წჷმმარინაფალეფი.

ოორუე კოკიშ უდიდაში ნოღეფი რე: ოკლენდი (სოდეთ 2021 წანაშ ივანობაშ მუნაჩემეფით ოხორანს 1,463,000 ადამიერი), ველინგტონი (215,900 ადამიერი), ჰამილტონი (178,500) დო ტაურანგა (155,200).

ოორუე კოკიშ უდიდაში წყარმალუ რე უაიკატო.

## ქოძირით თაშნეშე
* ობჟათე კოკი
* ახალი ზელანდიაშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოორუე კოკი, ტურისტული მანჯღვერე Wikivoyage-ს

კატეგორია:ახალი ზელანდია
კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ კოკეფი
კუკიშ საროტი

**კუკიშ საროტი** (ინგლ. Cook Strait, მაორი Te Moana-o-Raukawa) — საროტი, ნამუთჷ იდვალუაფჷ ახალი ზელანდიაშ ოორუე დო ობჟათე კოკეფიშ შქას დო ართიანს მითმიორსხუანს ტასმანიაშ ზუღას დო ობჟათე რჩქალ ოკიანეს. არძაშე უმოს ინწრო აბანს, საროტიშ სიგანა რე 22 კმ. კუკიშ საროტი მერჩქინელი რე არძაშე ომოსო რისკიან დო ვაპროგნოზირებად საროტო მოსოფელიშ მასშტაბით. საროტი გიშარჩქინელი ინგლისარი მარკვიალიშ ჯეიმზ კუკიშ ჯოხონობაშ რე. კუკი რდჷ ართ-ართი მაართა ევროპალი ნამუქჷთ ჸათე საროტის გიშართჷ 1770 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 	Cook Strait: Ship Wrecks, Swells and Gales
* New Zealand's Cook Strait Rail Ferries  – NZ National Maritime Museum
* Cook Strait rail ferries – New Zealand History, by Ministry for Culture and Heritage
* Cook Strait Swim 

კატეგორია:საროტეფი
ივ სენ-ლორანი

**ივ ანრი დონა მატიე სენ-ლორანი** (; დ. მარაშინათუთა, 1936, ორანი, ალჟირი — ღ. 1 მანგი, 2008, პარიზი) — ფრანგი მოდელიორი, ნამუთ 1950-1980-იან წანეფს მუშენდჷ მაღალი მოდას, დორხველი მოდაშ ჸუდეშ დჷმარსხუაფალი. ოსურეფიშ მოდაშა მიშეღჷ ქომოლკოჩეფიშ მუკაქუნალიშ თიჯგურა ელემენტეფი, მუჭოთ რე წუღაზი ჩექმეფი დო სმოკინგი, იკოროცხჷ უნისექსიშ სტილიშ გჷმაჭყაფალო. პირველი რდჷ, ნამუქჷთ მიჭანუ უჩაკანამი მოდელეფი მუში კოლექციაშ ძირაფაშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ივ სენ-ლორანი დო თეატრი: კოსტიუმეფიშ ესკიზეფი, მოდელიორიშ ნარაგადუეფი, თიში სურათეფი 

კატეგორია:მაღალი მოდაშ ჸუდეშ დჷმარსხუაფალეფი
კატეგორია:დუდიშ კიბოთ ნაღურეფი
კატეგორია:კრისტიან დიორი
ჟორჟ დიუმეზილი

**ჟორჟ ედმონ რაულ დიუმეზილი** (ფრანგ. Georges Edmond Raoul Dumézil; დ. 4 მელახი, 1898, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 11 გჷმათუთა, 1986, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფილოლოგი დო ლინგვისტი. ჟორჟ დიუმეზილი გურაფულენდჷ პარიზიშ უმაღალაში ნორმალური სკოლას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ სტამბოლიშ უნივერსიტეტიშ, მაღალი რკვიებეფიშ პრაქტიკული სკოლაშ, კოლეჯ დე ფრანსიშ პროფესორი დო საფრანგეთიშ აკადემიაშ მაკათური. დიუმეზილიქ წჷმარინუ პროტო-ინდო-ევროპული მითოლოგიაშ დო პროტო-ინდო-ევროპული ჯარალუაშ ტრიფუნქციური ჰიპოთეზა. ჟორჟ დიუმეზილიშ ნახანდეფს უღუდჷ დიდი შანულობა ინდო-ევროპული ლინგვისტიკაშ, ფილოლოგიაშ დო მითოლოგიაშ მენცარული რკვიებეფიშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Overview of Dumézil's career (ფრანგულო)
*Academie Française biography of Dumézil (ფრანგულო)

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფილოლოგეფი
კატეგორია:ფრანგი ლინგვისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1898
კატეგორია:ნაღურა 1986
ლუსონი

**ლუსონი** (ტაგ. Luzon) — ფართობით დო მახორობაშ მუდანობათ ფილიპინეფიშ უდიდაში კოკი. ლუსონი ფართობით მავითოხუთა კოკი რე მოსოფელიშ მასშტაბით. ლუსონი ფილიპინეფიშ ეკონომიკური დო პოლიტური ცენტრი რე. კოკის იდვალუაფჷ ფილიპინეფიშ ნანანოღა მანილა დო უკაბეტაში ნოღა კესონ-სიტი. კოკის ოხორანს ფილიპინეფიშ მახორობაშ 52.5 % (2021 წანაშ მუნაჩემეფით დოხოლაფირო 64 მლნ. ადამიერი).

კოკიშ ფართობი — 109,965 კვ.კმ. წყარპიჯიშ სიგჷნძა — 3,249.6 კმ. უმაღალაში გვალა — პულაგი (2,928 მ.).

## გეოგრაფია
ლუსონის ბჟადალშე უხურგანს ობჟათე ჩინეთიშ ზუღა, ბჟაეიოლიშე ფილიპინიშ ზუღა, ოორუეშე ლუსონიშ საროტი. ლუსონი ირთუ ოორუე, ცენტრალური, ობჟათე დო ერუანული ნანანოღაშ ადმინისტრაციულ რეგიონეფო. ლუსონი თაშნეშე იკათუანს 30 პროვინციას დო 68 ნოღას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ლუსონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ფილიპინეფიშ კოკეფი
კატეგორია:აზიაშ კოკეფი
დალიდა

**დალიდა** (; ნანდული ჯოხო **იოლანდა კრისტინა ჯილოტი**, ; დ. 17 ღურთუთა 1933, კაირო, ეგვიპტე — ღ. 3 მესი 1987, პარიზი, საფრანგეთი) —  იტალიური გოჭყაფაშ ფრანგი მობირე დო არტისტი. ფრანგული შანსონიშ მოსოფელიშ სახე: ედომუშამ მოსოფელს 170 მილიონშე უმოსი ფირფიტაქ გიმიჩ, თინეფს შქას 20 მილიონქ ღურაშ უკული.
თიში ჩინებული საუჯგუშო ბირეფი რე: "Bambino", Les enfants du Pirée" "Le temps des fleurs", "Darla dirladada", "J'attendrai", დო "Paroles, paroles" ალენ დელონიშ ზიტყვეფიშ კათაფათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

;ოფიციალური
* ოფიციალური საიტი –  
* Dalida Forever, Official Fanclub Website  –   

;ბიოგრაფიული
* Biography at RFI Musique (Radio France Internationale)  
* Biography at Télé Melody  
* 
* Dalida at Billboard.com
* 

;დისკოგრაფია
* Dalida discography at MusicBrainz

;ფილმოგრაფია
* Dalida: Le Film (Ego Productions Site)  – 
* Dalida at AllRovi
* 

;ზოგადი
**[http://www.montmartre-guide.com/hi/histoire-et-lieux-celebres-de-montmartre/lang/en/page1/i9/sur-les-pas-de-dalida-a-montmartre.html Place Dalida]* at the website of the Official Montmartre Tourist Information Authority 

## სქოლიო

კატეგორია:დისკოშ ჟანრიშ მუსიკოსეფი
კატეგორია:არაბულუ მუსიკა
*
კატეგორია:ეგვიპტეშ მობირეეფი
სამარიშ ზუღა

**სამარიშ ზუღა** რე ჭიჭე ზუღა ფილიპინეფიშ არქიპელაგის, ნამუთ იდვალუაფჷ ფილიპინეფიშ ბიკოლიშ დო ბჟაეიოლი ვისაიასიშ ადმინისტრაციული რეგიონეფიშ შქას. ზუღას უხურგანს კოკეფი: ბჟაეიოლიშე სამარიშ კოკი, ობჟათეშე ლეიტე, ბჟადალიშე მასბატე დო ოორუეშე ლუსონი. სამარიშ ზუღა სან-ბერნარდინოშ საროტით მითმიარსხუაფუ ფილიპინიშ ზუღას. სამარიშ ზუღას იდვალუაფჷ ჭიჭე კოკეფი: ბილირანი, ალმაგრო, მარიპიპი, სანტო-ნინო დო შხვეფი.
ზუღაშ ფართობი - 3870 კმ², ოშქაშე სიტომბა - 200 მ. 1980-იან წანეფშე ზუღაშ რესურსეფიშ მასიური დეგრადაციაშ გეშა, მუთმოხვადუ ეკოციდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სამარიშ ზუღა

კატეგორია:ფილიპინეფიშ ზუღეფი
კატეგორია:აზიაშ ზუღეფი
პოლინეზიური მითოლოგია

**პოლინეზიური მითოლოგია** — პოლინეზიაშ კათეფიშ რელიგიური დო მითოლოგიური წჷმორინეფიშ ართობუა, ნამუთ იხასიათებჷ რანწკი ართობური მუშობურობეფიშ, ართობური გერგეზეფით დო თ. უ. თიშ ხოლოს მარენჯი მელანეზიურ დო მიკრონეზიულ მითოლოგიეფშე გინორთი, პოლინეზიური მითოლოგია მერსხილი რე გოდგუმილ პანთეონწკჷმა. დახე არძა პოლინეზიური კულტურა პანთეონიშ მადუდეთ აღიარენს ღორონთი ტანგაროას (ცა დო ზუღაშ ღორონთ-ბრუოკუჩხა) ვარ-და ატუას (გოღორონთაფილი ჟიცა). წყარიშ სტიქიაშ მაზოჯალი რე იკატერე (ტანგაროაშ მოთა პუნგიშე). პოლინეზიარეფიშ ჩანარობაშ მაზოჯალი — რონგო (ტანგაროაშ ჯიმა), მაფურინჯეეფიშ მაზოჯალი — ტანე, ცაშორტყაფუშ მაზოჯალი — უენუკუ, ვულკანეფიშ მაზოჯალი — რუაუმოკო (პელე), გურგინიშ მაზოჯალი — ტაფირიმატეა, ლჷმაშ მაზოჯალი — ტუმატაუენგა (კუ, ორო). კანკალე ღორონთეფი, სამანგათ, ტანეშ ჯიმა რეჰუა შილებე ორდას მურიცხიშ სახეთ. 

პოლინეზიური ღორონთეფი ართიანს მოგენა თიჯგურა ქიმინეფიშ მანჯებას, მუჭოთ რე ცა დო დიხაშ ართიანშე გიშართუალა, თაშნეშე დიხაუჩაშ, ადამიერეფიშ, კულტურეფიშ გოჭყაფა. უმენტაშო გჷმაჭყაფალი (დეიმურგი) — ზუღაშ სტიქიაშ ღორონთი რე.

ღურელეფიშ დიხაშგიმენ ომაფე *პო*, სოდე მაფენს ღურუშ მუმაჸუდეში (დიაჸუდეში) ჰინე-ნუი-ტე-პო. მარა მანჯღვერეეფიშ დო გერგეზეფიშ შურეფი, ბჟადალი პოლინეზიარეფიშ წჷმორინაფათ, გინმულა ქიანა პულოტუშა (ბოლოტუშა), დო პოლინეზიაშ შხვა ნორთეფიშ წჷმორინაფაშ მეჯინათ, კოკეფშა დითმირთჷნა. შურეფიშ ოქიანუ შხირას ჯოხოიდვალუაფჷ ავაიკით დო წიმოხონეფიშ დიხაშ გეშა გოშინას შანენს.

*[[მაუი (მითოლოგია)|მაუი]]* — კულტურული გერგეზი, ნამუთ კათას ოგურუანს შხვადოშხვა საქვარს, კათაშა დაჩხირი მოუღუ (დაჩხირი მოუღუ მუში ბები მაჰუიკაშე), მუთმოჯალაგანს ურჩხუეფს, გიშმეგონენს შხვადოშხვა ანჯარს დო ხეონწყუალს, ოკათუ ქოქოსიშ თხირიშ დო ჯოღორეფიშ გოჭყაფას. მაუი ირო მიშმურს კონფლიქტეფშა დო ონირზუ ღორონთეფს, ოცადჷ თინეფს მიდუღას ნძალეფიშ ნორთი დო პრივილეგიეფი კათაშ საწმოხონოთ, თაშნეშე ღორონთეფშა მუში უჯგუშოფეფიშ ძირაფას ოინალჷ. ღორონთეფიშ მოგვენო, მაუის გიშაკერზაფილი ნძალა უღჷ (მანა). თინა ღურჷ ღურუშ ოსურღორონთიშა გერჯგინაშ ცადებაშ ბორჯის დო თეთ კათას აჩუქენს უღურალას. ცენტრალურ პოლინეზიას მაუიშ წანა, მუჭოთ ჯგირ გვერდოღორონთიშ, საქვარს ორთუ ღორონთეფწკჷმა ართო. მაუიშ ალმაშარე შხირას რე ჰინა.

უდაბალაში მითოლოგია წჷმორინაფილი რე აიტუთ — მოძირაფეფით დო ღურელეფიშ შურეფით, ნამუეფით შილებე ორდან უბადოთ, ვარ-და ჯგირით (მუნეფიშ გამნარყიშო). თაშნეშე პოლინეზიარეფიშ მითოლოგიას რე წჷმორინაფა თიქიანური მაფურინჯედუდამ კათეფიშ მანაიაშ გეშა.

კატეგორია:პოლინეზიური მითოლოგია
ლეიტე

**ლეიტე** ― ფილიპინეფიშ ვისაიასიშ კოკეფიშ ბუნაშ კოკი. კოკიშ ფართობიე 7,367.6 კვ.კმ. მახორობაშ მუდანობა - 2,626,970 ადამიერი (2020 წანაშე მუნაჩემეფი). კოკიშ მაქსიმალური სიგირძა 180 კმ. რე დო მაქსიმალური სიგანა 65 კმ.

ლეიტე ადმინისტრაციულო დორთილი რე ჟირი პროვინციათ: ოორუე დო ობჟათე პროვინციეფო. უდიდაში ნოღეფი რე: ტაკლობანი დო ორმოკი.

ეკონომიკაშ დარგეფიშე გოვითარაფილი რე: ოფუტეშ მეურნობა დო მეჩხომეობა. კოკის იდვალუაფჷ გეოთერმული ელექტროდგჷმილეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Leyte Island – TA.com
* ლეიტე ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ფილიპინეფიშ კოკეფი
ამრიტა პრიტამი

**ამრიტა პრიტამი** (პენჯ. ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ; დ. 31 მარაშინათუთა, 1919, გუჯრანვალა, პენჯაბი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი (ასეიან პაკისტანი) — ღ. 31 გჷმათუთა, 2005, დელი, ინდოეთი) — პენჯაბარი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი დო პოეტი. ჭარუნდჷ პენჯაბური დო ჰინდი ნინეფშა. მერჩქინელი რე პენჯაბური ლიტერატურაშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალო. პრიტამი რე ავტორი ოშიშე უმოსი პოეტური კრებულიშ, რომანეფიშ, ბიოგრაფიეფიშ დო ესსეეფიშ. თიში ნაჭარეფი თანგილი რე ობჟათე აზიაშ დო შხვა ხარხეფიშ ნინეფშა. 

პრიტამის დიდი პოპულარობა მოუღჷ პოემაქ *"ამდღა ვეჩიებუქ ვარის შაჰის"*, ნამუთ მავითობრუო ოშწანურაშ პენჯაბარი პოეტიშ ვარის შაჰიშ ელეგია რე. პოემას ეჭარილი რე ტრაგიკული პერიოდი, ნამუქჷთ მაჸუნჷ პენჯაბიშ პოლიტიკურ დო ტერიტორიულ გორთუალას 1947 წანას. პრიტამიშ, მუჭოთ ჭარუშ დო ნოველისტიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდი რე რომანი *"ჩონჩხი"*, ნამუქჷთ 1950 წანას გიშართჷ. რომანს მოჩამილი რე ინდოარი ცირაშ, პუროშ ტრაგიკული რინა. ჸათე რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი 2003 წანას გინოღალირი ინდური ფილმი.

ინდოეთიშ პოლიტიკური გორთუალაშ უკული, პრიტამიქ ოცხოვრებშა ლაჰორიშა გეგნორთჷ. რდჷ მუჭოთ ინდოეთის, თაშნეშე პაკისტანს პოპულარული ავტორი. პრიტამიშ პოეტური კრებულეფიშე შანულამი რე: *"ქუალეფი დო კენჭეფი"*, *"მა დო სი"* დო შხვეფი. *"ჩონჩხი"*-შ გარდა პრიტამიშ ჩინებული რომანეფიე: *"ექიმი დევი"*, "*ძახინი*", *"გომორძგუა ანიტას"*, *"მავითოსუმა ბჟა"*.

ამრიტა პრიტამი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1956 წანას მიპალუ საჰიტია აკადემიაშ პრემია. პრიტამი რდჷ მაართა ოსური ავტორი, ნამუსჷთ ჸათე ჯილდო გინოჩეს. 1969 წანას პრიტამიქ მიპალუ პადმა შრი დო 1982 წანას ბჰარატია ჯნანპიტი. 2004 წანას პრიტამის გინოჩეს ინდოეთიშ ართ-ართი უმაღალაში ჯილდო პადმა ვიბჰუშანი. ამრიტა პრიტამი რდჷ საჰიტია აკადემიაშ (ინდოეთიშ ლიტერატურული აკადემია) მაკათური. პრიტამი რდჷ დელიშ, ჯაბალპურიშ დო ვისვა-ბჰარატიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. 1979 წანას ბულგარეთიშ თარობაქ პრიტამის გინოჩჷ ვაპტსაროვიშ საირქიანო პრემია დო 1987 წანას საფრანგეთიშ თარობაქ - ხელუანობეფიშ დო ლიტერატურაშ ორდენი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Amrita Pritam at Gadya Kosh  (her prose work in Devanagari script)
*Amrita Pritam and her Works at ''South Asian Women's Network'' (Sawnet)
*Amrita Pritam 1919-2005-a tribute by Raza Rumi
*Amrita Pritam talking about Partition and violence against women
*Poems by Amrita Pritam at ''Kavitayan''(  2009-10-25)

კატეგორია:პენჯაბარეფი
კატეგორია:ინდოარეფი
კატეგორია:ინდოარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ინდოარი ჭარუეფი
კატეგორია:ინდოარი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1919
კატეგორია:ნაღურა 2005
ჩადი (ტობა)

**ჩადი** (ინგლ. Lake Chad, ფრანგ. Lac Tchad, არაბ. بحيرة تشاد‎)  — ტობა ცენტრალურ აფრიკას. ტობა იდვალუაფჷ ბჟადალი-ცენტრალური აფრიკაშ საჰელიშ ზონას. ჸეთი ტერიტორიას სოდეთ ასე ჩადიშ ტობა იდვალუაფუნჷ, აფრიკაშ ჰუმიდური პერიოდიშ ბორჯის არსებენდჷ ეპიკონტინენტალური ზუღა, ნამუსჷთ მენცარეფი მეგა-ჩადის უძახჷნა. ფართობით მეგა-ჩადი კასპიაშ ზუღაშე უმოსი ჸოფე დო თის ნოკებუე დოხოლაფირო ართი მილიონი კვ. კმ. მენცარეფიშ აზრით თეხანური ჩადიშ ტობა ანტიკური პერიოდიშ მეგა-ჩადიშ ჭიჭე ნორთი რე.

რომაელეფი ჩადიშ ტობას უჯვეშაში პერიოდიშე იჩინენდეს დო თინეფქ ტობაშ დაგურაფალო ექსპედიციეფი ხოლო მანწყის. რომაელეფი ტობას ჰიპოპოტამიშ ტობას უძახჷდეს. მაართა ევროპალეფი ნამუეფქჷთ ტობა გიმირკვიეს რდეს გერმანალეფი.

ჩადიშ ტობა ფართობით აფრიკაშ ართ-ართი უდიდაში ტობა რდჷ. მარა თიში ფართობი ბრელი ხანი რე იჭიჭარებუ. 1960-იან წანეფს ტობაშ ფართობი დოხოლაფირო 26,000 კვ.კმ. რდჷ. 2000-იან წანეფშე ტობაშ ფართობიქ 1,500 კვ.კმ.-შახ დეჭიჭარჷ. არძოშ უმოს კატასტროფული სიტუაცია ტობას უღუდჷ 1986 წანას, მუჟამსჷთ თიში ფართობი 279 კვ.კმ. რდჷ. ჩადიშ ტობა ტომბა ვარე. თიში ოშქაშე სიტომბა ხვალე 1,5 მეტრა რე დო მაქსიმალური სიტომბა 11 მ. მენცარეფიშ აზრით XXI ოშწანურაშ ბოლოს ტობაქ შილებე გვალო გესქირასინჷ.

ჩადიშ ტობას დიდი ეკონომიკური შანულობა უღჷ. ტობაშე წყარით იმარაგებჷ 30 მლნ. ადამიერი. ტობაშა მიშმურს წყარმალუეფი შარი დო იობე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*The Encyclopedia of Earth: Lake Chad flooded savanna
*Information on, and a map of, Chad's watershed.
*Map of the Lake Chad basin at Water Resources eAtlas.
*Article on the disappearing lake in *The Guardian*.
*Lakes become deserts: The story of Lake Chad – patriotdirect.org 

კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ ტობეფი
კატეგორია:ჩადიშ ტობეფი
კატეგორია:კამერუნიშ ტობეფი
კატეგორია:ნიგერიშ ტობეფი
კატეგორია:ნიგერიაშ ტობეფი
პანდანუსი

[thumb|right|''[Pandanus montanus*, კოკი [[რეიუნიონი]]შ [[ენდემეფი|ენდემი]]]]
*'პანდანუსი**, ვარ-და **პანდანი''' () —პანდანიშობურეფიშ ფანიაშ () ჯაშობური ჩანარიშ გვარი. თინეფიშ დოჸალერი ღერიშ სიმაღალა 10-15 მეტრიშახ (კანკალეშა 25 მ) ონჭჷ. ღერეფიშ თუდონი ნორთის გეძინელი ჯინჯეფი გოჩანს. თარი ღერიშ გიმენი ნორთი მინშა ხომუ დო ჩანარი ათე ჯინჯეფს გეპონუ. პანდანუსიშ ფურცელიშ სიგჷრძა 3-4 მეტრი რე, პეულეფი აკოკორობილი რე ტარო ვარ-და ფენჯგირეშობურ ბიბლეფო. გჷმნაღელი კანკარიშობური ვარ-და წკალამი რე. 

დოხოლაფირო 750 ბიოლოგიური გვარობა რე, უმენტაშო ბჟაეიოლი გვერდოსფეროშ ტროპიკეფს. მადაგასკარს დოხოლაფირო 90 გვარობა ჩანს.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 661, თბ., 1984

კატეგორია:ართლებერამეფი
ანგურია

**ანგურია** ვარ-და **ხაბურზაკიშ კინტირი** () — კოპეშიაშობურეფიშ ფანიაშ ჩანარი, კინტირიშ გვარიშე.

## გალერეა

File:Cucumis anguria - Seedlings.jpg|ნერგი
File:Cucumis anguria, Leaves.jpg|ჩანარი
File:Cucumis anguria, Leaf.jpg|ფურცელი
File:Cucumis anguria, Flower.jpg|პირი
File:Cucumis anguria, Fruits 02.jpg|გუმნაღელი
File:Cucumis anguria, Fruits 03.jpg
File:Cucumis anguria, fruit.jpg
File:Cucumis anguria, Fruit.jpg|გუმნაღელიშ დინოხი


## ქოძირით თაშნეშე
* კინტირი

კატეგორია:ტროპიკული ჩანარეფი
კატეგორია:კოპეშიაშობურეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ფლორა
კატეგორია:ობჟათრ ამეტიკაშ ფლორა
კატეგორია:ორტვინობა