open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მაქსიმ გორკი

**მაქსიმ გორკი** (რუს. Макси́м Го́рький, თახმი ჯოხო **ალექსეი მაქსიმეშ სქი პეშკოვი**, რუს. Алексе́й Макси́мович Пешко́в; დ. 28 მელახი [ჯვ.სტ. 16 მელახი], 1868, ნიჟნი-ნოვგოროდი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 18 მანგი, 1936, გორკი-10, მოსკოვიშ ოლქი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი ჭარუ, დრამატურგი, ესსეისტი, პოეტი დო პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
მაქსიმ გორკიქ დებადჷ ნიჟნი-ნოვგოროდის. ბაღანობას დიდა დო მუმაქ დუღურჷ დო უმოსო ბები რდუნდჷ. 1880-იან წანეფს რუსეთიშ იმპერიას შარალენდჷ დო მუშენდჷ ჟურნალისტო. მაართა ნაწარმებეფი 1890-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. თიში მაართა თხობელუა რდჷ *"მაკარ ჩუდრა"*, ნამუქჷთ 1892 წანას გიშართჷ ქართიშ გაზეთ *კავკაზ*-ის. გორკიქ ჸათე პერიოდიშე დიჭყჷ ლიტერატურული კარიერა, ნამუთ იგინძორებუდჷ ავტორიშ ღურაშახ. გორკის დიდი პოპულარობა მოუღჷ კათელქ *"ესსეეფი დო თხობელუეფი"*, ნამუთ 1898 წანას გიშაშქვჷ. მაქსიმ გორკი მუჭოთ პოლიტიკურო აქტიური ადამიერი, რუსეთიშ სოციალური, კულტურული დო პოლიტიკური ტრანსფორმაციაშ პროპონენტი რდჷ. ჸათეშ გეშათ გორკი მარქსისტეფიშ სოციალ-დემოკრატეფიშ ჸარაფის ალურდჷ. პოლიტიკური აქტივიზმიშ გეშა გორკი ბრელშა რდჷ ჭოფილი. 1904 წანას გორკიქ ნიჟნი ნოვგოროდიშა დირთჷ დო კონსტანტინ სტანისლავსკიშ დო საბა მოროზოვიშ ფინანსური მოხვარათ თეატრი ქჷდარსხუ.

1905 წანაშ მოლინეფიშ უკულ, გორკიქ რუსეთი ქიდიტუ დო ფინეთიშა ინტუ. უკულიან წანეფს მაქსიმ გორკი ამერიკას დო ევროპაშ ქიანეფს შარალენდჷ. 1906-1913 წანეფს გორკი ობჟათე იტალიაშ კოკის, კაპრის ცხოვრენდჷ.

1914 წანას გორკიქ რუსეთიშა დირთჷ. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, გორკიშ ჸუდე ბოლშევიკური პოლიტიკური აქტივიზმიშ ართ-ართი თარი აბანი რდჷ. ბოლშევიკეფიშ თარობაშა მულაშ უკული, გორკიქ 1921 წანაშ ეკენიას რუსეთი ქიდიტუ დო ბერლინშა მიდართჷ. იტალიაშ ფაშისტურ რეჟიმქ გორკის კაპრიშა დორთინაშ ნება ვემეჩუ. ჸათეშ გეშათ გორკიქ სორენტოშა გინილჷ, სოდეთ 1922-1932 წანეფს ცხოვრენდჷ.

1932 წანას გორკიქ რუსეთიშა დირთჷ. კომუნისტურ თარობაქ გორკის ლენინიშ ორდენი გეგნოჩჷ. გორკიშ ჯოხო ქიგიოდვეს ნოღა ნიჟნი ნოვგოროდის დო მოსკოვიშ ხელუანობეფიშ თეატრის. გორკი გეგშაგორეს ახალ დუნარსხუეფ სსრრ-შ ჭარუეფიშ რსხუშ პრეზიდენტო. უკულიან წანეფს გორკის სტალინიზმიწკჷმა კონფლიქტიქ აშუ. 

მაქსიმ გორკი უმოსო შინელი რე კუნტა თხობელუეფით: *"ჩელკაში"*, *"რჩინუ იზერგილი"*, *"ეჩდოამშვი დო ართი"*, თაშნეშე პიესეფით: *"ფილისტიმარეფი"*, *"ქვინჯი"*, *"ბჟაშ სქუალეფი"*. მაქსიმ გორკი რე ავტორი ავტობიოგრაფიული ტრილოგიაშ *"ჩქიმი ბაღანობა. კათაწკჷმა. ჩქიმი უნივერსიტეტეფი"* დო რომანეფიშ: *"დიდა"*, *"არტამონოვიშ საქმე"* დო
*"კლიმ სამგინიშ რინა"*. *კლიმ სამგინიშ რინა* გორკიშ შედევრო რე მერჩქინელი დო თის ლიტერატურული კრიტიკოსეფი მოდერნისტულ ნახანდო თვალუნა.

მაქსიმ გორკი სსრრ-ს მერჩქინელი რდჷ სოციალისტური რეალიზმიშ  დუმარსხუაფალო. გორკი რდჷ გრიბოედოვიშ პრემიაშ ლაურეატი 1903 დო 1904 წანეფს. ხუთიშა რდჷ ნომინირაფილი ნობელიშ პრემიაშა ლიტერატურაშ დარგის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*მაქსიმ გორკიშ არქივი marxists.org-ის
* 
* მაქსიმ გორკიშ პოლიტიკური ბიოგრაფია
* მაქსიმ გორკიშ ნაჭარეფი LibriVox-ის
* მაქსიმ გორკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი დრამატურგეფი
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტეფი
ანა ახმატოვა

**ანა ახმატოვა** (რუს. А́нна Андре́евна Ахма́това, დაბადებაშ გვარი **გორენკო**, რუს. Го́ренко; დ. 23 მანგი [ჯვ.სტ. 11 მანგი], 1889, ოდესა, ხერსონიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 5 მელახი, 1966, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი პოეტი, ჭარუ დო მათანგალი. ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა ლიტერატურაშ დარგის. თიში პოეზია ორხველუდჷ აკმეიზმიშ ლიტერატურულ გემაჸვენჯობას.

ანა ახმატოვა გურაფულენდჷ ომაფე გიმნაზიას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კიევიშ უნივერსიტეტის. პოეზიათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. ლიტერატურული კარიერა 1910-იან წანეფს დიჭყჷ. მაართა ლერსეფი 1912 წანას გჷმაბჟინუ. ახმატოვას ტრაგიკული ცხოვრება უღუდჷ. თიში მაართა ქომონჯი ნიკოლაი გუმილიოვი 1921 წანას გორხვეს, ახმატოვაშ მასმა ქომონჯიქ ნიკოლაი პუნინიქ გულაგის დოღურჷ, გულაგის, ბრელ წანას ხედჷ ახმატოვაშ სქუა ლევ გუმილიოვი ხოლო.

ანა ახმატოვაშ არძაშე უმოსო შინელი ნაწარმები რე პოემა *"რექვიემი"*, სოდეთ ავტორი ეთმოჭარუნს ადამიერეფიშ რინას სტალინური ტირანიაშ დო ტერორიშ თუდო. რექვიემი რუსული ლიტერატურაშ შედევრო რე მერჩქინელი.

ახმატოვაშ ნაჭარეფი სსრრ-შ ცენზურაქ აკრძალჷ, ბრელი ხოლო დოჭვეს დო მოჯალაგეს. მარა ჸათეშ გეშათ, ახმატოვას რუსეთი ვადუტებუ დო ემიგრაციაშა ვაულინჷ. ახმატოვაქ ღურუ 1966 წანაშ 5 მელახის, 76 წანერქ.

ანა ახმატოვაქ 1964 წანას მიპალუ ეტნა-ტაორმინაშ პრემია (იტალია). 1965 წანაშე რდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. 1989 წანას სანქტ-პეტერბურგის გინწყჷ ანა ახმატოვაშ ლიტერატურულ-მემორიალურ მუზეუმქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Profile and poems at Academy of American Poets
*Anna Akhmatova poetry at Stihipoeta (rus)
*Profile and poems at Poetry Foundation
*Poetic translations 
*
*
*
*
*
*
*

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
მარინა ცვეტაევა

**მარინა ცვეტაევა** (რუს. Марина Ивановна Цветаева; დ. 8 გჷმათუთა [26 ეკენია], 1892, მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 31 მარაშინათუთა, 1941, ელაბუგა, რსფსრ, სსრრ) — რუსი პოეტი, ჭარუ დო მათანგალი, მერჩქინელი რე რუსეთიშ მაეჩა ოშწანურაშ ართ-ართ უკაბეტაშ პოეტო. ცვეტაევას ტრაგიკული რინა უღუდჷ. ბაღანაქ შქირენათ დუღურჷ. 1922 წანას ცვეტაევაქ რუსეთი ქიდიტჷ დო ემიგრაციაშა მიდართჷ. დაღარულო ცხოვრენდჷ პარიზის, ბერლინს დო პრაღას. 

მარინა ცვეტაევაქ რუსეთიშა 1939 წანას დირთჷ. ცვეტაევაშ ალმასქუს, სერგეი ეფრონს სსრრ-შ კომუნისტურ თარობაქ შპიონაჟი ქეკაწამჷ. მალას ეფრონი ოჭოფეს დო გორხვეს. თაშნეშე, ოჭოფეს ცვეტაევაშ ცირასქუა არიადნა. ჸათე ტრაგედიეფიშ გეშა მარინა ცვეტაევაქ 1941 წანაშ 31 მარაშინათუთას დუდი დიჸვილჷ. 

ცვეტაევა რე ავტორი შხვადოშხვა ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო ნათანგეფიშ. თიში ნაჭარეფი ორხველუდჷ უმოსო რუსული სიმბოლიზმიშ გემაჸვენჯობას. ცვეტაევაქ ლიტერატურული კარიერა 1900-იან წანეფს დიჭყჷ. მაართა პოეტური კათელი *"ონჯუაშ ალბომი"* 1910 წანას გჷმაბჟინუ. 1914 წანას ცვეტაევაქ გეჩინებაფუ მათანგალი სოფია პარნოკი, ნამუწკჷმა ინტიმური ურთიართობა უღუდჷ. პარნოკიწკჷმა ურთიართობაშ ეპიზოდეფი ეჭარილი რე ცვეტაევაშ ნამთინე ლერსის.

მარინა ცვეტაევაშ ლიტერატურული ტალანტის აღიარენდეს დო აფასენდეს გიშარჩქინელი პოეტეფი: ვალერი ბრიუსოვი, ოსიპ მანდელშტამი, ბორის პასტერნაკი, რაინერ მარია რილკე, ანა ახმატოვა, იოსიფ ბროდსკი დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* "Marina Tsvetaeva, ''Poet of the extreme''" by Belinda Cooke from *South* magazine #31, April 2005. Republished online in the Poetry Library's Poetry Magazines site. 
* A small site dedicated to Tsvetaeva
* Poetic translations into English 
* Marina Tsvetaeva biography at Carcanet Press, English language publisher of Tsvetaeva's *Bride of Ice* and *Marina Tsvetaeva: Selected Poems*, translated by Elaine Feinstein. 
* Heritage of Marina Tsvetayeva, a resource in English with a more extensive version in Russian.
* The Poems by Marina Tsvetaeva

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:ლგბტ პოეტეფი
კატეგორია:რუსი ლგბტ პოეტეფი
ირვინგ ლენგმიური

**ირვინგ ლენგმიური** (ინგლ. Irving Langmuir; დ. 31 ღურთუთა, 1881, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 16 მარაშინათუთა, 1957, ვუდს-ჰოული, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ფიზიკოსი დო ინჟინერი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1932 წანას.

ირვინგ ლენგმიურიქ დებადჷ ბრუკლინს. გურაფულენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს დიო ამერიკას დო უკულ პარიზის. ბაკალავრიშ ხარისხი მიპალუ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის 1903 წანას. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1906 წანას, გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, ფრიდრიხ დოლეჟალეკიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ ლენგმიური მუშენდჷ სტივენსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის (ნიუ-ჯერსი). 1909 წანას ომუშებუშა გინილჷ General Electric-იშ რკვიებეფიშ ლაბორატორიაშა.

1919 წანას ლენგმიურიქ გჷმაბჟინუ მენცარული სტატია *"ელექტრონეფიშ აკონწყუალა ატომეფს დო მოლეკულეფს"*. ჸათე სტატიას ლენგმიურიქ გილბერტ ნიუტონ ლუისიშ კუბიკური ატომიშ დო ვალტერ კოსელიშ ქიმიური რსხუშ თეორიეფიშ გჷმორინაფათ, წჷმარინუ ატომური სტრუქტურაშ კონცენტრიული თეორია. ჸათე თეორიაშ გეშათ, ლენგმიურის უღუდჷ მენცარული კონფლიქტი ლუისიწკჷმა.

General Electric-ის მუშობაშ ბორჯის ლენგმიურიქ გიმიგონჷ აირით ეფშა ნოთე დო დარსხუ წყარბადიშ აკონდღულაფაშ ტექნიკა.

ირვინგ ლენგმიური რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1918 წანას მიპალუ ჰიუზიშ მენდალი, 1920 წანას რუმფორდიშ პრემია, 1928 წანას პერკინიშ მენდალი, 1930 წანას უილარდ გიბსიშ პრემია, 1932 წანას ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის, 1934 წანას ფრანკლინიშ მენდალი, 1937 წანას ჯონ სკოტიშ მენდალი, 1944 წანას ფარადეიშ მენდალი, 1950 წანას ჯონ კარტიშ პრემია. ირვინგ ლენგმიური რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ დო ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. ლენგმიურიშ ჯოხონობაშ რე ატმოსფეროშ რკვიებეფიშ ასოციაცია დო ამერიკაშ ქიმიური ჯარალუაშ ჟურნალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Langmuir Journal ACS Chemistry Journal of Surfaces and Colloids
* "*[http://www.infoplease.com/ipa/A0767167.html Langmuir, Irving]*" Infoplease.com.
* "* [http://www.amasci.com/freenrg/balllg1.html Irving Langmuir's Ball Lightning Tube]*". Ball Lightning Page. Science Hobbyist.
*"The Arrangement of Electrons in Atoms and Molecules" JACS, Vol. 41, No. 6, 868.
*"Irving Langmuir a great physical Chemist"; Resonance, July 2008
*Key Participants: Irving Langmuir  – *Linus Pauling and the Nature of the Chemical Bond: A Documentary History*
*National Academy of Sciences Biographical Memoir

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
დევიდ კოპერფილდი (რომანი)

**დევიდ კოპერფილდი** (ორიგინალური ჯოხოდვალა ინგლ. The Personal History, Adventures, Experience and Observation of David Copperfield the Younger of Blunderstone Rookery (Which He Never Meant to Publish on Any Account), უმოსო შინელი რე მუჭოთ **David Copperfield**) — ჩარლზ დიკენსიშ რომანი, ნამუქჷთ სერიული ფორმატით გიშართჷ 1849-1850 წანეფს, წინგიშ ფორმატით 1850 წანას. 

რომანს ეჭარილი რე დევიდ კოპერფილდიშ რინაშ ისტორია. რომანი ავტობიოგრაფიული ხასიათიში რე. 

დევიდ კოპერფილდი ჩარლზ დიკენსიშ არძაშე უმოსო ჩინებული დო პოპულარული რომანი რე. რომანს ჩარლზ დიკენსიშ ხელუანობაშ ტრიუმფის ხოლო უძახჷნა. წინგიშ სიუჟეტის რე გერსხილი ბრელი კინო-ფილმი, ანიმაციური ფილმი დო სერიალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* David Copperfield read online at Bookwise
* ''David Copperfield'' at Internet Archive. Edition by Chapman & Hall with preface by the author, and 40 illustrations by Hablot Knight Browne.
* 
* ''David Copperfield'' at Project Gutenberg.
* ''David Copperfield'' – The original manuscript of the novel, held by the Victoria and Albert Museum.
* List of over 50 characters.

კატეგორია:ჩარლზ დიკენსიშ რომანეფი
კატეგორია:ინგლისური რომანეფი
ლუის ზლოტინი

**ლუის ალექსანდერ ზლოტინი** (ინგლ. Louis Alexander Slotin; დ. 1 ქირსეთუთა, 1910, უინიპეგი, მანიტობა, კანადა — ღ. 30 მესი, 1946, ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია, ლოს-ალამოსი, ნიუ-მექსიკო, ააშ) — კანადარი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური.

ლუის ზლოტინიქ დებადჷ უინიპეგის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ მანიტობაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1932 წანას მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი გეოლოგიას. 1933 წანას მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. უნივერსიტეტის გურაფაშ ბორჯის ზლოტინის გინოჩეს უნივერსიტეტიშ ორქოშ მენდალი ფიზიკაშ დო ქიმიაშ დარგეფს. მანიტობაშ უნივერსიტეტიშ უკული ზლოტინიქ გურაფა გაგინძორჷ ლონდონიშ ომაფე კოლეჯის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1936 წანას, ფიზიკურ ქიმიას. 

გურაფაშ თებაშ უკული, ზლოტინი მუშენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ციკლოტრონიშ ეგაფაშ პროექტის მონაწილენდჷ. 1942 წანას ზლოტინიქ მანჰეტენიშ პროექტის ქაკათჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას. ჸათაქ თინა ოკათუდჷ ურანიშ დო პლუტონიუმიშ ექსპერიმენტეფს დო ირკვიენდჷ თინეფიშ კრიტიკულ მასას. 1946 წანაშ 21 მესის ზლოტინიქ ართ-ართი ექსპერიმენტიშ ბორჯის იონიზებული რადიაციათ მიწამალჷ დო ჩხორო დღაშ უკული, 1946 წანაშ 30 მესის დოღურჷ. ზლოტინი რდჷ მაჟირა მენცარი (ჰარი დაგლიანიშ უკული) ნამუქჷთ ჸათეცალ შენთხოვათ ღურუნჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Louis P. Slotin – The Manhattan Project Heritage Preservation Association
* Louis Slotin, profile – GCS Research Society
* The Secret Life of Louis Slotin  – Canadian Nuclear Society
*Guide to the Louis Slotin Memorial Fund Records 1946–1962 at the University of Chicago Special Collections Research Center

კატეგორია:კანადარეფი
კატეგორია:კანადარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:კანადარი ქიმიკოსეფი
ჰარი მულიში

**ჰარი კურტ ვიქტორ მულიში** (ნიდ. Harry Kurt Victor Mulisch; დ. 29 კვირკვე, 1927, ჰაარლემი, ნიდერლანდეფი — ღ. 30 გჷმათუთა, 2010, ამსტერდამი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი, სცენარისტი დო პოეტი. მულიში რე ავტორი რომანეფიშ, პიესეფიშ, ესსეეფიშ, პოემეფიშ, ლერსეფიშ დო ფილოსოფიური ნახანდეფიშ. თიში ნაჭარეფი თანგილი რე მოსოფელიშ 30-შე უმოს ნინაშა.

მულიშიქ ლიტერატურული კარიერა 1950-იან წანეფს დიჭყჷ. მაართა რომანი 1952 წანას გჷმაბჟინუ. მულიშიშ არძაშე უმოსო შინელი რომანი რე *"რალაფი"*, ნამუქჷთ 1982 წანას გიშართჷ დო ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. ჸათე რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი კინო-ფილმი. ფილმიქ მიპალუ ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი.

მულიშიშ, 1992 წანაშ რომანი *"სამოთხეშ ძირაფა"* მერჩქინელი რე ნიდერლანდური ლიტერატურაშ შედევრო. 2007 წანას, გაზეთი *NRC Handelsblad*-იშ გჷმოკითხირით ჸათე რომანი დასახელეს ნიდერლანდურ ნინაშა ჭარილ საუჯგუშო წინგო. წინგიშ სიუჟეტის რე გერსხილი ნიდერლანდარი რეჟისორიშ იერუნ კრაბეშ 2001 წანაშ ფილმი. ფილმის თარი როლს არსულენს ინგლისარი არტისტი სტივენ ფრაი.

ჰარი მულიშის, ვილემ ფრედერიკ ჰერმანსი დო გერარდ რევეწკჷმა ართო, მიშინუანა მუჭოთ ლჷმეფიშ უკულიანი პერიოდიშ ნიდერლანდური ლიტერატურაშ *"დიდი სუმი"*-ს (*De Grote Drie*).

ჰარი მულიში რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. არძაშე უმოსო შანულამი ჯილდოეფი ნამუეფით მულიშიქ მიპალუ რდჷ: ნონინოშ საირქიანო პრემია დო ნიდერლანდური ლიტერატურაშ პრემია. მულიში რდჷ ნიდერლანდეფიშ ნჯილოშ ორდენიშ კომანდორი (ნიდერლანდეფი), ხელუანობეფიშ დო ლიტერატურაშ ორდენიშ რაინდი (საფრანგეთი) დო გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკაშ ღრისებაშ ორდენიშ ოფიცერი. მულიშიშ ჯოხონობაშ რე ართი ჭიჭე პლანეტა. 

ჰარი მულიშიქ ღურუ 2010 წანაშ 30 გჷმათუთას, 83 წანერქ. ნთხორილი რე ამსტერდამიშ ზორგვილედიშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰარი მულიში ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

;ნეკროლოგეფი
* ''The Daily Telegraph''
* ''The New York Times''

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ჭარუეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი დრამატურგეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი პოეტეფი
მულტატული

**ედუარდ დოუვეს დეკერი** (ნიდ. Eduard Douwes Dekker, უმოსო შინელი რე ფსევდონიმით **მულტატული**, ლათ. *multa tulī*, "ბრელი გაჭირება ბძირი"; დ. 2 მელახი, 1820, ამსტერდამი, ნიდერლანდეფი — ღ. 19 ფურთუთა, 1887, რაინიშ ინგელჰაიმი, გერმანიაშ იმპერია) — ნიდერლანდარი ჭარუ დო ნოველისტი, შინელი რე რომანით *"მაქს ჰაველარი"*, ნამუქჷთ 1860 წანას გიშართჷ დო ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. მულტატული მერჩქინელი რე ნიდერლანდეფიშ ართ-ართ უდიდაშ ნოველისტო.

მულტატული მუშენდჷ ჰოლანდიაშ ოსტინდოეთის (ასეიან ინდონეზია), სოდეთ უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი კოლონიალურ თარობას. ჸათე პერიოდიშ ცხოვრებაშ ეპიზოდეფს რე გერსხილი რომანი *მაქს ჰაველარი*. რომანი მუში ხასიათით ანტიკოლონიალისტური ნაწარმები რე.

მულტატულიშ ლიტერატურულ ტალანტის აფასენდეს დო აღიარენდეს ზიგმუნდ ფროიდი, კარლ მარქსი, ანატოლ ფრანსი, ჰერმან ჰესე, ვილემ ელსხოტი, თომას მანი, ჰაინრიხ მანი, იოჰანა ვან გოგ-ბონგერი დო შხვეფი.

მულტატულიშ ჯოხონობაშ რე პრესტიჟული ნიდერლანდური ლიტერატურული პრემია მულტატულიშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მულტატულიშ მუზეუმი 
* 
* მულტატული ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* works of & about Multatuli in DBNL.org
* hear the first pages of the Max Havelaar in Dutch and read a rough English translation

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ჭარუეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ნოველისტეფი
ჰალშტატი

**ჰალშტატი** (, ) — ოფუტე ჟიმოლენი ავსტრიას, ზალცკამერგუტიშ რეკრეაციულ ზონას, ჰალშტატერიშ ტობაშ გოხოლუას. 2018 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანდჷ 778 ადამიერი. 

ჰალშტატი ისტორიულო ჩინებული რე ჯიმუშ წარმებათ, ნამუსჷთ აბანობურ ობადეშე მიპალუანა. წჷმარინუანს ევროპაშ უჯვეშაშ ჯიმუშ მაღაროს, სოდე უკვე სუმი ვითოშ წანა რე თე პროცესი მეურსჷნ. თაურეშე ჯიმუ ბალტიაშ რეგიონშა დო სქირონაშქაზუღაპიჯიშათ მიშჷ. 

ოფუტეშ ჯოხოდვალაშე მოურს ჰალშტატიშ კულტურაშ ჯოხოდვალათ, ნამუთ ათე ტერიტორიას რკინაშ ხანას პეულანდჷ. 

1997 წანას, იუნესკოქ ჰალშტატი მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გენშეღჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Hallstatt's government
* Hallstatt in various languages

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი ავსტრიას
ჟიმოლენი ავსტრია

**ჟიმოლენი ავსტრია** (, ) — ავსტრიაშ ფედერაციული დიხა. ნანანოღა დო უკანეტაში ნოღა — ლინცი. მახორობა — 1 505 140 ადამიერი (2022).

ჟიმოლენი ავსტრია იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუე ნორთის, წყარმალუ დუნაი თის ჟირ ნორთო გუთმორთჷნს. ფედერალურ დიხას უხურგანს ჩეხეთი დო გერმანია. თაშნეშე ავსტრიაშ ფედერალური დიხეფი: თუდოლენი ავსტრია, ზალცბურგი დო შტირია.

ოორუეშე ობჟათეშა გჷნოზინდილი რე 145 კილომეტრის, დო ბჟაეიოლშე ბჟადალშა – 165 კილომეტრის. ფედერალური დიხაშ ფართობი — 11 982 კმ². დიხას უკებჷ ავსტრიაშ ტერიტორიაშ 14,3%.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჟიმოლენი ავსტრიაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
თუდოლენი ავსტრია

**თუდოლენი ავსტრია** () — ავსტრიაშ ფედერაციული დიხა. იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — სანქტ-პელტენი. მახორობა — 1 698 796 ადამიერი (2022). მუკი-მუკი ომძღჷ ავსტრიაშ ნანანოღა ვენას, მარა ვენა ვენშმურს თიშ აკოდგინალუაშა. ფედერაციული დიხა დორთილი რე 20 ადმინისტრაციულ ოლქო დო 4 ნოღათ. გვალო თუდოლენ ავსტრიას 573 მუნიციპალიტეტი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
შტირია

**შტირია** (, ) — ავსტრიაშ ფედერაციული დიხა. იდვალუაფჷ ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — გრაცი. მახორობა  — 1 252 922 ადამიერი (2022).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
ზალცბურგი (დიხა)

**ზალცბურგიშ დიხა** (, ) — ფედერალური დიხა ავსტრიას. ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — ზალცბურგი. მახორობა - 1 252 922 ადამიერი (2022).

## შხუ ნოღეფი
ზალცბურგიშ მუნიციპალიტეტეფი ნოღაშ სტატუსით:
*  ზალცბურგი (მოს. 148,521)
*  ჰალაინი (20,022)
*  ზაალფელდენი (16,046)
*  სანქტ-იოჰან-იმ-პონგაუ (10,740)
*  ბიშოფსჰოფენი (10,352)
*  ცელლ-ამ-ზე (9,683)
*  ზეკირხენ-ამ-ვალერზე (9,945)
*  ნოიმარკტ-ამ-ვალერზე (5,846)
*  ობენდორფ-ბეი-ზალცბურგი (5,600)
*  მიტერზილი (5,443)
*  რადშტატი (4,864)

ვალს-ზიცენჰაიმიშ მუნიციპალიტეტის, 12,000 მახორუშ უმკუჯინალო ნოღაშ სტატუსი ვაუღუ. თინა ჩინებული რე მუჭოთ 'ავსტრიაშ უკაბეტაში ოფუტე'.

## გალერეა

ფაილი:Krimmler wasserfaelle 20040823.jpg
ფაილი:Salzburg leopoldskroner weiher.jpg
ფაილი:Abp Firmian of Salzburg.jpg
ფაილი:Krimmler Wasserfall.JPG
ფაილი:Saints Peter and Paul Church (Filzmoos) from SE.jpg
ფაილი:St Johann DomInnen.JPG
ფაილი:StJohann Pongau vom Hirschkogel.jpg
ფაილი:SalzburgerAltstadt01.JPG
ფაილი:Großglockner from South.jpg
ფაილი:Gaisberg Salzburg.jpg
ფაილი:Salzburg Grab Paracelsus kl.jpg
ფაილი:Josefiau-haus.jpg


## რესურსეფი ინტერნეტის

* Salzburg State Tourist Board
* Salzburg State Government 
* Salzburg Travel Guide with entries for all municipalities 
* Pictures from Salzburg
* Tours in and around Salzburg 
* Tours

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
ბურგენლანდი

**ბურგენლანდი** (,  , , , ) — ავსტრიაშ არძაშე ბჟაეიოლი დო მერკეთ დოხორელი ფედერალური დიხა. ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — აიზენშტადტი. მახორობა — 297.583 ადამიერი (9-ა აბანი მახორობათ;  2022 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით.).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official website
* Burgenland Travel Guide
* My pictures of Eisenstadt
* http://www.hrvatskicentar.at/
* FH Burgenland
* Burgenländische Gemeinden  Detailinformationen zu allen Burgenländischen Gemeinden
* Das Recht der Sozialhilfe im Burgenland 
* Geschichte und Kultur der burgenländischen Roma

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
ფორარლბერგი

**ფორარლბერგი** () — ავსტრიაშ ფედერალური დიხა. იდვალუაფუ ქიანაშ უკიდაშ ბჟადალ ნორთის. ნანანოღა — ბრეგენცი, უკაბეტაში ნოღა — დორნბირნი. მახორობა — 401.674 ადამიერი (2022).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
ტიროლი (დიხა)

**ტიროლი** () — ავსტრიაშ ფედერაციული დიხა. იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალშე. ნანანოღა დო ულაბეტაში ნოღა — ინსბრუკი. მახორობა — 764.102 ადამიერი (2022).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
კარინთია

**კარინთია** ვარ-და *კარინტია* (, ) — ავსტრიაშ ფედერაციული დიხა. იდვალიაფუ ქიანაშ ობჟათეშე. მანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — კლაგენფურტი. მახორობა — 564.513 ადამიერი (2022).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფი
მერი ლიკი

**მერი დუგლას ლიკი** (ინგლ. Mary Douglas Leakey; დაბადებაშ გვარი **ნიკოლი**, ინგლ. Nicol; დ. 6 ფურთუთა, 1913, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 9 ქირსეთუთა, 1996, ნაირობი, კენია) — ბრიტანალი არქეოლოგი დო  პალეოანთროპოლოგი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
მერი ლიკიქ დებადჷ 1913 წანაშ 6 ფურთუთას, ლონდონს. გურაფულენდჷ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული ოკათუდჷ შხვადოშხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციეფს. 1936 წანას ოსურო მიდაჸუნჷ კენიარ-ბრიტანალ არქეოლოგის დო პალეოანთროპოლოგის ლუის ლიკის. მერი ლიკიქ მიოგორუ პრიმატეფიშ ართ-ართი გვარობაშ პროკონსულიშ დუდიშ ხოკოს. მენცარეფი პროკონსულეფს ადამიერეფიშ წჷმოხონეფო მირჩქინანა. თაშნეშე, ლიკიქ მიოგორუ *Zinjanthropus*-იშ დუდიშ ხოკოს, ოლდუვაიშ ლეხერს (ტანზანია) მენცარული რკვიებეფიშ ბორჯის. 

მერი ლიკი მუში მენცარული კარიერაშ ბორჯის, მუში ქომონჯიწკჷმა ართო მუშენდჷ. ჟირხოლოქ ართო ძირეს დო გიმირკვიეს ანტიკური ჰომინიდეფიშ ფოსილეფი დო თინეფიშ გჷმნაგონებუ ქუაშ ანჯარეფი. მერი ლიკიქ აკადგინჷ ქუაშ ანჯარეფიშ კლასიფიკაციაშ სისტემა. თაშნეშე, ლიკიქ მიოგორუ ლაეტოლიშ ნოქურეფს. ლიკიქ მიოგორუ დო გიმირკვიუ ჩხოლარეფიშ 15 ახალი გვარობა დო მიშეღჷ ჩხოლარეფიშ გვარობეფიშ ახალი ჯოხოდვალეფი. 

მერი ლიკი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1962 წანას მიპალუ ჰაბარდიშ მენდალი, 1969 წანას პრესტვიჩიშ მენდალი, 1975 წანას ოსურეფიშ გეოგრაფიული ჯარალუაშ ორქოშ მენდალი, 1978 წანას 
ლინეშ ორქოშ მენდალი დო 1980 წანას ელიზაბეტ ბლექველიშ პრემია. ლიკი რდჷ ბრიტანეთიშ აკადემიაშ მაკათური.

მერი ლიკი რდჷ ვიტვატერსრანდიშ, იელიშ, მიჩიგანიშ დო ოქსფორდიშ უნივერსიტეტეფიშ საპატიო დოქტორი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**Excavations at Njoro River Cave* (ლუის ლიკიწკჷმა ართო), 1950
**Olduvai Gorge: Excavations in Beds I and II, 1960–1963*, 1971
**Olduvai Gorge: My Search for Early Man*, 1979
**Africa's Vanishing Art: The Rock Paintings of Tanzania*, 1983
**Disclosing the Past*, 1984

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლიკიშ ფონდი
* მერი ლიკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ნახანდეფიშ ერკებული Internet Archive-ის

კატეგორია:ბრიტანალეფი
კატეგორია:ბრიტანალი არქეოლოგეფი
კატეგორია:ბრიტანალი პალეოანთროპოლოგეფი
სანქტ-პელტენი

**სანქტ-პელტენი** () — ნოღა ოორუე-ბჟაეიოლ ავსტრიას, თუდოლენი ავსტრიაშ ფედერალური დიხაშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა. 2022 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 56 360 ადამიერს აკმადგინანდჷ. სანქტ-პელტენი დორხველი სტატუსიშ ნოღა რე დო თაურეშე გიშნაველი, წჷმარინუნს მუნიციპალიტეტის დო რაიონს.

ნოღა იდვალუაფჷ წყარმალუ ტრაიზენს, ალპეფიშ ოორუეშე დო ვახაუშ ობჟათეშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
*Official site of BG/BRG St.Pölten
*Drunter & Drüber 

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
აიზენშტადტი

**აიზენშტადტი** () — ნოღა ავსტრიაშ ბჟაეიოლშე, ბურგენლანდიშ ფედერალური დიხაშ ნანანოღა. 2022 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 15.240 ადამიერი რდჷ. თე ნოღას ოხორანდჷ ჩინებული კომპოზიტორი იოზეფ ჰაიდნი.

აიზენშტადტი გედგუ წყარმალუ ვულკაშ მალობათ გოთინილ რზენს, ლეითაშ გვალეფიშ ობჟათეშე, უნგრეთიშ ხურგიშე 12 კმ-ს.

ნოღა იბომბუდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის. 1945 წანას ნოღა ჭითა არმიაქ გეჭოფჷ დო 1955  წანაშახ სქიდუდჷ სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ გიმე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ტურიზმიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Eisenstadt on the official Burgenland site 
* Österreichisches Jüdisches Museum (Austrian Jewish Museum) 
* Jewish Encyclopedia article on the Jewish community of Eisenstadt 

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
კლაგენფურტი

**კლაგენფურტი** () — სიკაბეტაშ მეჯინათ 6-ა ნოღა ავსტრიაშ ობჟათე-ბჟადალშე. კარინთიაშ ფედერალური დიხაშ ნანანოღა. თინა რე რომიშ კათოლიკური ოხვამეშ ეპისკოპოსეფიშ რეზიდენცია. ნოღას რე კლაგენფურტიშ უნივერსიტეტი. 

კლაგენფურტის ოხორანს შხვა ერუანობაშ გევენჯი მუდანობა:
# – 1,216
# – 825
# – 717
# – 338
# – 242

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Klagenfurt info
*Statistisches Jahrbuch der Landeshauptstadt Klagenfurt 2007, S. XXIX.  Statistical Yearbook 2007 of the Capital City of Klagenfurt (PDFin German)
*Slovene postage stamp 150th anniversary of ''Hermagoras'' 
* Speech of the President of Slovenia in Klagenfurt on the 150th anniversary of ''Hermagoras'' 

## სქოლიო

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
ლინცი

**ლინცი** () — ნოღა ავსტრიას. ფედერალური დიხა ჟიმოლენი ავსტრიაშ ნანანოღა. მახორობა — 207.247 (2022). ჟიმოლენი ავსტრიაშ უკაბეტაში ნოღა დო ქიანაშ სიკაბეტათ მასუმა ნოღა ვენაშ დო გრაციშ უკული. ნოხოშ ჯოხოშ მეჯინათ გიადუ ასტეროიდის (1469) ლინცია-შ ჯოხოქ. ნოღას იდვალუაფუ 4 უნივერსიტეტი, 5 თეატრი, მუზეუმი დო XIII—XIX ოშწანურეეფიშ არქიტექტურული ძეგლეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* LinzGenesis and Museum of the History of Dentistry in Upper Austria 
* StifterHaus
* Landesgalerie (Provincial gallery)
* Nordico – Museum of the City of Linz
* O.K Center for Contemporary Art
* 360° Panoramic Photos from Linz 
* University of Arts and Industrial Design Linz 
* Official homepage of Linz — The Capital of Culture 2009
* LISA — Linz International School Auhof 
* Lentos Art Museum
* Brucknerhaus concert hall
* Linzforum 

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
გრაცი

**გრაცი** (, სლოვ.: Gradec) — სიკაბეტაშ მეჯინათ მაჟირა ნოღა ავსტრიას დო ფედერალური დიხა შტირიაშ (შტაიერმარკი) ნანანოღა. 2022 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანდჷ 292.630 ადამიერი. გრაცის ხანგჷნძე ტრადიცია უღჷ მუჭოთ სტუდენტური ნოღაშ, სოდე ამშვი უნივერსიტეტი რე 40.000 სტუდენტით. გრაციშ ჯვეში ნოღა ართ-ართი საუჯგუშოთ ასქილადირი ნოღაშ ცენტრეფშე ართ-ართი რე ცენტრალურ ევროპას დო მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძლაშ ძეგლეფიშ ერკებულშა. 2003 წანას გრაცის მიაჩჷ ევროპაშ კულტურული ნანანოღაშ წოდებაქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* Searchable map of Graz
* Graz Tourism Office
* KulturServerGraz Town's cultural portal
* tramway in Graz

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი ავსტრიას
კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
ზალცბურგი

მინიატიურა|300პქ|ზალცბურგიშ ჯვეში განობა — ალტშტადტი სერით
მინიატიურა|300პქ|ზალცბურგიშ რზენიჭ პანორამა ალპეფიშე
[მინიატიურა|300პქ|ალტშტადტიშ პანორამა მიოჯინით [ჰოენზალცბურგიშ ჯიხაშა დო კაპუცინენბერგშა]]
[მინიატიურა|300პქ|[ჰოენზალცბურგიშ ჯიხაზურგა]]
მინიატიურა|300პქ|ნოღაშ გიოჯინუ გაისბერგიშ გვალაშე

**ზალცბურგი** () — ავსტრიაშ სიკაბეტათ მაანთხა ნოღა ვენაშ, გრაციშ დო ლინციშ უკული; ზალცბურგიშ ფედერალური დიხაშ ნანანოღა. იდვალუაფუ ზალცბურგიშ რზენს, წყარმალუ ზალცახიშ წყარპიჯეფს. ზალცბურგის ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ბავარიას მადვალუ ნოღა ფრაილასინგი, შხვა აბანშე ედომუშამო ზალცბურგ-უმგებუნგიშ ოლქი (Salzburg-Umgebung) ომძღუ მუკი-მუკი.

488 წანაშე დიჭყუ ათე აბას მადვალუ რომაული ნოღაშ, იუვავუმიჭ დოდაღარაფაქ. 696 წანას, ზალცბურგიქ ზეაზალშო სირსხუ, მუჭოთ საეპისკოპოსე ცენტრი, 798 წანაშე უკვე თარეპისკოპოსიშ სარეზიდენციე ნოღა რე. ზალცბურგიშ თარი მიშნაველი რესურსი რდუ ჯიმუშ მოპალუა დო ვაჭრუა, თაშნეშე გეძინელ წყუს წუმარინუანდუ ორქოშ მოპალუათ. ნოღაშ სიმბოლო, ჰოენზალცბურგი ასეიან ევროპას ართ-ართი უკაბეტაში ჯიხაზურგა რე დო თიში თარი ნორთი XI ოშწანურას რე აკოგაფილი. XVII ოშწანურაშე, თარეპისკოპოს ვოლფ დიტრიხიშ დო თიში ნოგორეფიშ პერიოდის, ზალცბურგიქ, მუჭოთ თარეპისკოპოსეფიშ რეზიდენციაქ, მუში თარ ბარჩხალუა მიპალუ. ათე პერიოდის აკიგუ ჰელბრუნიშ დოხორექ დო თიშ პარკიქ, შადრევანეფქ დო თარ გამზირეფქ ნოღას. არძაშე ჩინებულ ზალცბურგელო ჯოხოიდვალუაფუდუ 1756 წანას თაქ დუნაბადი ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი, ნამუშ გეშა ნოღას შხირას ზედმეტი ჯოხოთ მიშინუანა — „მოცარტშტადტი“ (, *მოცარტიშ ნოღა*); მოცარტიშ ჯოხო უღუ თაშნეშე ზალცბურგიშ აეროპორტიაით. ზალცბურგიშ ჯვეში ნოღა თიში მოსოფელა ჯოხოგოლაფირი ბაროკოშ არქიტექტურით გერმანულნინამი მოსოფელიშ ართ-ართი საუჯგუშოთ ასქილადირი ნოღაშ ცენტრი რე დო 1996 წანააე იუნესკოქ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ძეგლეფიშ ერკებულშა გენშიღუ.

ასწ ზალცბურგ8ს შხირას იმანჯებუ გუმოფინუეფი დო კონგრესეფი, ნოღას ანდათ რე ოვაჭარწ დო შხვადოშხვა ნინალაშ ობიექტეფი, თაშნეშე გოვითარაფილი რე ტურიზმით. ოერედოშქაშე შანულობას ნოღას, შხვა ანდაწკუმა ართო, არზენს ზალცბურგიშ ფესტივალფი, ნამუშ ჭუოლოფუათ ზალცბურგის ხოლო ართი ზედმეტი ჯოხოქ — „ფესტშპილშტადტი“ (Festspielstadt, *ფესტივალიშ ნოღა*) მიაჩუ. ხეონწყუე ორენიშ გეშა, ზალცბურგის გიშმურს ევროპაშ მუსხირენი ოერეფოშქაშე მაგისტრალი, მუჭოთ ტრანსალპური, თეშ ბჟაეიოლ-ბჟადალიშ მალობათ. ნოღა გიშეგორუაფუ ალპური ორთათ. ზალცბურგი თაშნეშე სტუდენტური ნოღა რე ქიანაშ სუმი უშხუაში უნივერსიტეტით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* stadt-salzburg.at, ნოღა ზალცბურგიშ ოფიციალური საიტი
* salzburg.gv.at, ზალცბურგიშ ფედერალური დიხაშ ოფიციალური საიტი
* salzburg.at, SALZBURG.AT – პლათფორმა ზალცბურგიშ რეგიონიშო


კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი ავსტრიას
ჰაუარდ კარტერი

**ჰაუარდ კარტერი** (ინგლ. Howard Carter; დ. 9 მესი, 1874, კენსინგტონი, ინგლისი — ღ. 2 მელახი, 1939, კენსინგტონი, ინგლისი) — ინგლისარი არქეოლოგი დო ეგვიპტოლოგი.

ჰაუარდ კარტერს უმაღალაში გონათაფა ვაუღუდჷ. ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ არქეოლოგიათ. მონაწილენდჷ შხვადოშხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციეფს. 1899 წანაშე მუშენდჷ ეგვიპტური ანტიკვარიატიშ ნინალას, ჟინი ეგვიპტეშ მონუმენტეფიშ კურატორო. კარტერი ოკათუდჷ ბენი-ჰასანიშ დო დეირ-ელ-ბაჰრიშ არქეოლოგიურ გონთხორუეფს.

1907 წანას კარტერქ მუშობა ქიდიჭყჷ ლორდი კარნავრონიწკჷმა, ნამუთ ეგვიპტეშ არქეოლოგიური რკვიებეფიშ თარი მაფინანსებელი რდჷ. 1914 წანას ლორდი კარნავრონიშ ფინანსური მოხვარათ, კარტერქ დიჭყჷ არქეოლოგიური ექსპედიცია მაფეფიშ ვეს. ართ-ართი ექსპედიციაშ ბორჯის, 1922 წანას კარტერქ მიოგორუ ეგვიპტეშ ფარაონიშ ტუტანხამონიშ ონთხორუ აკარდამას.

ჰაუარდ კარტერი რდჷ შხვადოშხვა არქეოლოგიური რკვიებეფიშ ავტორი. 1926 წანას ეგვიპტეშ თარობაქ კარტერს გინოჩჷ ნილოსიშ ორდენი (მასუმა კლასი). კარტერი რდჷ იელიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი დო ისტორიაშ ომაფე აკადემიაშ (ესპანეთი) საპატიო მაკათური. კარტერი, თაშნეშე რდჷ ეგვიპტოლოგიაშ პოპულარიზატორი, შარალენდჷ ბრიტანეთის, ესპანეთის, საფრანგეთის, ამერიკას დო ატარენდჷ ლექციეფს ეგვიპტეშ არქეოლოგიური რკვიებეფიშ გეშა.

ჰაუარდ კარტერქ ღურუ 1939 წანაშ 2 მელახის, ჰოჯკინიშ ლახარათ. ნთხორილი რე პატნი-ვეილიშ სასაფლას, ლონდონს.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *The Discovery of the Tomb of Tutankhamen* (1923) (written together with A. C. Mace)
* *The Tomb of Tutankhamun: Volume I — Search, Discovery and Clearance of the Antechamber* (1923) (written together with A. C. Mace)
* *The Tomb of Tutankhamun: Volume II — Burial Chamber & Mummy* (1927)
* *The Tomb of Tutankhamun: Volume III — Treasury & Annex* (1933)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰაუარდ კარტერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* გიშნაგორა ნახანდეფი LibriVox-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი არქეოლოგეფი
კატეგორია:ინგლისარი ეგვიპტოლოგეფი
ინსბრუკი

**ინსბრუკი** (, ) — ნოღა ავსტრიას. ტიროლიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ ქიანაშ ბჟადალ ნორთის, წყარმალუ ინიშ წყარპიჯის. ნოღაშ ფართობი — 104,91 კმ², მახორობა 130 585 ადამიერი  (2022).

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ზოთონჯიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი
ჯეიმს უებიშ კოსმოსური ტელესკოპი

**ჯეიმს უებიშ კოსმოსური ტელესკოპი** (ინგლ. James Webb Space Telescope) — კოსმოსური ტელესკოპი, ნამუშ თარი ფუნქცია ინფრაჭითა ასტრონომიაშ რკვიება რე. ჯეიმს უები რე არძაშე უმოსო ნძალიერი ტელესკოპი, ნამუქჷთ კოსმოსიშა იჸუ გოტებულქ. გაუჯგუშებული ინფრაჭითა რეზოლუციაშ დო სიამბარეშ გჷმორინაფათ, ტელესკოპის შეულებჷ ძირას თიცალი ასტრონომიული ობიექტეფი, ნამუეფით დაღარი დო შორს მადვალუ რე ჰაბლიშ კოსმოსური ტელესკოპიშო. მენცარეფიშ აზრით ჯეიმს უების შეულებჷ მიშეღას დიდი თია მაართა მურიცხეფიშ დო მაართა გალაქტიკეფიშ ფორმირაფაშ პროცესეფიშ რკვიებაშა, თაშნეშე ოცხოვრებელო მოღე ეგზოპლანეტეფიშ მეგორაფაშა.

ტელესკოპიშ ეგაფაქ დიჭყჷ 1996 წანას 500 მლნ. ამერიკული დოლარიშ ბიუჯეტით. პროექტიქ ოკო ითუკო 2007 წანას, მარა შხვადოშხვა ბაძაძეფიშ გეშა ბრელშა გინიდჷ. პროექტიშო პრობლემაქ იჸუ კოვიდ-პანდემიაქ ხოლო. ტელესკოპიშ კონსტრუქციაშ ეგაფაქ ითუ 2016 წანას. უკულ თის მაჸუნუ ტელესკოპიშ ტესტირაფაშ პროცესიქ, ნამუთ იგინძორებუდჷ დოხოლაფირო ხუთი წანას. პროექტიშ ედომუშამი ფინანსური ხარჯი 9.7 მლრდ. დოლარი რდჷ.

ჯეიმს უებიშ კოსმოსური ტელესკოპიშ პროექტის მონაწილენდეს ნასა, კანადური კოსმოსური სააგენტო დო ევროპული კოსმოსური სააგენტო. ტელესკოპიშ გოვითარაფაშა დიდი კონტრიბუცია მიშეღჷ ნასაშ გოდარიშ ჯოხონობაშ კოსმოსური ცენტრიქ. ტელესკოპის ადმინისტრირენს დო ოპერირენს კოსმოსური ტელესკოპეფიშ ომენცარე ინსტიტუტი. ჸათე ინსტიტუტიშ შტაბ-ბინა ბალტიმორს (მერილენდი) იდვალუაფჷ. ტელესკოპიშ თარი კონტრაქტორი რდჷ *Northrop Grumman Corporation*. ტელესკოპი ნასაშ ადმინისტრატორიშ ჯეიმს უებიშ ჯოხონობაშ რე. უები ნასაშ მერკურიშ, ჯემინიშ დო აპოლოშ პროგრამეფიშ ართ-ართი ხემანჯღვერი რდჷ.

ჯეიმს უებიშ კოსმოსური ტელესკოპიქ გოტებულქ იჸუ 2021 წანაშ ქირსეთუთას, ევროპული კოსმოსური სააგენტოშ არიან-5-იშ რაკეტაშ გჷმორინაფათ, საფრანგეთიშ გვიანაშ ტერიტორიაშე. ტელესკოპიქ ორბიტაშა გიშართჷ 2022 წანაშ ღურთუთას. 2022 წანაშ კვირკვეშე ჯეიმს უებიქ, მუჭოთ ნასაშ თარი ტელესკოპიქ, ოკო დოთირუას ჰაბლიშ კოსმოსური ტელესკოპი. 2022 წანაშ 11 კვირკვეს ნასაქ გჷმაბჟინუ ჯეიმს უებიშ ტელესკოპით გინოღალირი ოქიანუშ  უმაღალაში რეზოლუციაშ ფოტოეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official NASA website / Official STScI website / Official French website
* JWST NASA – '''TRACKING''' Page − Launch to Final Calibrations (and more)
* JWST NASA – About page − Timeline details / Webb orbit / L2 / Communicating 
* JWST Text – Most Critical Events – Launching and Deployment (2021)
* JWST Video (031:22): Highlights − Technical Engineering Details (2021)
* JWST Video (012:02): 1st Month – Launching and Deployment (animation; 2017)
* JWST Video (008:06): 1st Month − Launching and Deployment (update; 2021)
* JWST Video (003:00): 2nd Month − Mirror Alignment details (2/11/2022)

კატეგორია:კოსმოსური ტელესკოპეფი
კატეგორია:ნასაშ კოსმოსური ტელესკოპეფი
რენტგენული ასტრონომია

**რენტგენული ასტრონომია** (ინგლ. X-ray astronomy) — ასტრონომიაშ დისციპლინა, ნამუთ გურაფულენს ასტრონომიული ობიექტეფიშ რენტგენულ გჷმოჩხორიაფაშ დო თიშ ძირაფას დო რკვიებაშ მეთოდეფს. ასტრონომიული ობიექტეფიშ რენტგენული გჷმოჩხორიაფა დიხაუჩაშ ატმოსფეროს დინუ, ჸათეშ გეშათ საჭირო რე ინსტრუმენტეფიშ, მაგალთო ტელესკოპეფიშ, რაკეტეფით ვარდა სატელიტეფით გიშაჸონაფა უშორაშ სიმაღალაშა, სოდეთ ჸათე ინსტრუმენტეფს შეულებჷ გჷმოჩხორიაფაშ დაფიქსირაფა დო რკვიება.

## ქოძირით თაშნეშე
* რენტგენული ტელესკოპი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* How Many Known X-Ray (and Other) Sources Are There? 
* Is My Favorite Object an X-ray, Gamma-Ray, or EUV Source?
* X-ray all-sky survey on WIKISKY 
* Audio – Cain/Gay (2009) Astronomy Cast – X-Ray Astronomy

კატეგორია:რენტგენული ასტრონომია
ჯონ არჩიბალდ ვილერი

**ჯონ არჩიბალდ ვილერი** (ინგლ. John Archibald Wheeler; დ. 9 კვირკვე, 1911, ჯექსონვილი, ფლორიდა, ააშ — ღ. 13 პირელი, 2008, ჰაიტსტაუნი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. მიშეღჷ დიდი თია ფარდობითობაშ თეორიაშ პოპულარიზაციაშა ამერიკას, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკულიან პერიოდეფს. ვილერიქ ნილს ბორიწკჷმა ართო ენწყუ ბირთვული რღუაფაშ თარი პრინციპეფი, გრეგორი ბრეიტიწკჷმა ართო აკიმუშუ ბრეიტი-ვილერიშ ფიზიკური პროცესი. თაშნეშე, ჯონ არჩიბალდ ვილერი შინელი რე ვილერი-დევიტიშ განტოლებათ, ვილერი-ფეინმანიშ ბორჯი-სიმეტრიაშ თეორიათ, ართი-ელექტრონიშ ოქიანუშ პოსტულატით, რეჯე-ვილერ-ზერილიშ განტოლებეფით დო შხვა.

ჯონ არჩიბალდ ვილერი რდჷ უჩა რხვილიშ ტერმინიშ პოპულარიზატორი. ვილერიქ მიშეღჷ ტერმინეფი: კვანტური ქაფი, ნეიტრონიშ მოდერატორი, ჭიაშ რხვილი დო შხვეფი. 

ჯონ არჩიბალდ ვილერი გურაფულენდჷ ბალტიმორიშ სიტი-კოლეჯის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია კარლ ჰერცფელდიშ ხემანჯღვერობათ, 1933 წანას. 1933-1934 წანეფს გურაფულენდჷ ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის გრეგორი ბრეიტიშ ხემანჯღვერობათ დო 1934-1935 წანეფს კოპენჰაგენს, ნილს ბორიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული ვილერი მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. მაართა მენცარული ნახანდეფი 1930 წანას გჷმაბჟინუ.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ვილერი ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის დო მუშენდჷ ჩიკაგოშ მეტალურგიულ ლაბორატორიას. ჸათაქ თინა ბირთვული რეაქტორეფიშ ართ-ართი დიზაინერი რდჷ. 1950-იან წანეფიშ დაჭყაფუს ვილერი ოკათუდჷ წყარბადიშ ბომბიშ ეგაფაშ დო დიზაინიშ პროექტის ხოლო. 

ფრინსთონიშ უნივერსიტეტიშ მუშობაშ ბორჯის (1938-1976) ვილერი რდჷ 46 დოქტორანტიშ ომენცარე ხემანჯღვერი.

ჯონ არჩიბალდ ვილერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1965 წანას მიპალუ ალბერტ აინშტაინიშ პრემია, 1968 წანას ენრიკო ფერმიშ პრემია, 1969 წანას ფრანკლინიშ მენდალი, 1970 წანას მენცარობაშ ერუანული მენდალი, 1983 წანას ერსტედიშ მენდალი, 1984 წანას რობერტ ოპენჰაიმერიშ მემორიალური პრემია, 1988 წანას აინშტაინიშ მენდალი, 1993 წანას მატეუჩიშ მენდალი, 1997 წანას ვოლფიშ პრემია ფიზიკას. ვილერი რდჷ ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ, ომაფე აკადემიაშ დო დეი ლინჩეიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჯონ არჩიბალდ ვილერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 1965 Audio Interview with John Wheeler by Stephane Groueff, Voices of the Manhattan Project
* 1986 Audio Interview with John Wheeler by S. L. Sanger, Voices of the Manhattan Project
* A Collection of John Archibald Wheeler's Published and Unpublished Works
* Wheeler's Classic Delayed Choice Experiment
* 
* 
* Cosmic Search Vol. 1 No. 4, FORUM: John A. Wheeler
* John Wheeler telling his life story at Web of Stories
* Wheeler —Biographical stories 
* John Archibald Wheeler: A Study of Mentoring in Modern Physics
* Kip S. Thorne, "John A. Wheeler", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2019)

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
ალბერტ აინშტაინიშ პრემია

**ალბერტ აინშტაინიშ პრემია** (ინგლ. Albert Einstein Award) — პრემია, ნამუთ 1951 წანაშე 1979 წანაშახ გინმაჩამუდჷ თეორიული ფიზიკაშ დარგის მოხანდე გიშარჩქინელ მენცარეფს. პრემიას აფინანსენდჷ ლუის დო როზა სტრაუსეფიშ მემორიალური ფონდი. აინშტაინიშ პრემია იკათუანდჷ ორქოშ მენდალს დო ფინანსურ ჯილდოს 15,000 ამერიკული დოლარიშ მუდანობათ. ლაურეატეფს გიშმაგორუნდჷ პერსპექტიული რკვიებეფიშ ინსტიტუტიშ სპეციალური კომიტეტი (მაართა კომიტეტიშ მაკათურეფი რდეს: ალბერტ აინშტაინი, რობერტ ოპენჰაიმერი, ჯონ ფონ ნოიმანი დო ჰერმან ვაილი). გაზეთი ნიუ-იორკ ტაიმსიშ აზრით ალბერტ აინშტაინიშ პრემია არძაშე უმოსო პრესტიჟული ჯილდო რდჷ თეორიულ ფიზიკას, ამერიკას. ნამთინე ექსპერტიშ აზრით აინშტაინიშ პრემია ნობელიშ პრემიაშ ექვივალენტი რდჷ.

## ლაურეატეფი
* 1951: კურტ გიოდელი დო ჯულიან შვინგერი
* 1954: რიჩარდ ფეინმანი
* 1958: ედვარდ ტელერი
* 1959: უილარდ ლიბი
* 1960: ლეო სილარდი
* 1961: ლუის ალვარესი
* 1965: ჯონ არჩიბალდ ვილერი
* 1967: მარშალ როზენბლუტი
* 1970: იუვალ ნეემანი
* 1972: იუჯინ ვიგნერი
* 1978: სტივენ ჰოუკინგი
* 1979: ტულიო რეჯე

## ქოძირით თაშნეშე
* ალბერტ აინშტაინიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Information on the Albert Einstein Award from the ''Jewish-American Hall of Fame''
* Information about and photos of the medal awarded to Kurt Godel on the website of the Institute for Advanced Study, last accessed 2020-04-18.

კატეგორია:ალბერტ აინშტაინიშ პრემია
კატეგორია:პრემიეფი თეორიული ფიზიკაშ დარგის
კატეგორია:პრემიეფი ორთაშობური მენცარობეფიშ დარგეფს
ალბერტ აინშტაინიშ მენდალი

**ალბერტ აინშტაინიშ მენდალი** — ჯილდო, ნამუსჷთ ადმინისტრირენს შვეიცარიაშ ნანანოღა ბერნის დორსხუაფილი ალბერტ აინშტაინიშ ჯარალუა. მენდალი გინმაჩამუ ადამიერეფს, ნახანდეფიშ, ნაჭარეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ გეშა, ნამუეფიშ თარი ღანკი ალბერტ აინშტაინი დო თიში მენცარული რკვიებეფი რე. ჯილდოქ დირსხუ 1979 წანას დო თიში მაართა ლაურეატი რდჷ სტივენ ჰოუკინგი. შხვადოშხვა პერიოდეფს მენდალიშ ლაურეატეფი რდეს: ედვარდ ვიტენი, ჯონ არჩიბალდ ვილერი, როჯერ პენროუზი, ირვინ შაპირო, როი კერი, კიპ თორნი,  მიშელ მაიორი, რაინჰარდ გენცელი, ტომას კიბლი, ადამ რისი დო შხვა გიშარჩქინელი მენცარეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ალბერტ აინშტაინიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აინშტაინიშ მენდალი ჯარალუაშ ოფიციალურ ვებსაიტის 

კატეგორია:ალბერტ აინშტაინიშ მენდალი
ბრეგენცი

**ბრეგენცი** () — ნოღა ავსტრიაშ უკიდაშ ბჟადალშე, ფორარლბერგიშ ფედერალური დიხაშ ნანანოღა. იდვალუაფჷ ევროპაშ მასუმა უკაბეტაში ოშუმალო რგებული ტობაშ — ბოდენიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის, შვეიცარიაშ დო გერმანიაშ შქას. 

ნოღა აკოგაფილი რე პლატოს, ტერასეფიშ სერიას, ნამუთ პფანდერიშ გვალაშე გუნმურს. თაქ რე აკოშაყარელი რაინიშ ლეხერშე გერმანიაშ ალპეფიშ გვალონიშა მალი ორზალე არტერიეფი.

პირველი ხორუეფი ათე ტერიტორიას ჯვ. წ. 1500 წანათ ითარიღებჷ. ნოღა მასიურო იბომბუდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, 1945 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.fw.bregenz.at/vkl  Official site in German
* http://www.bregenz.at  Official site (in German)
* http://www.pfaender.at Official site (German/English/Italiano/Francais) of the Pfänder Mountain
* http://www.pfaenderbahn.at (in German)
* http://www.scbregenz.at Official site (in German) of local Football Club
* Bregenzer Festspiele/ Bregenze Festival website
* Bregenz Tourism Information

კატეგორია:ავსტრიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ დიხეფიშ ნანანოღეფი
ვოლფიშ პრემია

**ვოლფიშ პრემია** რე ისრაელიშ საირქიანო პრემია, ნამუთ გინმაჩამუ გიშარჩქინელ ადამიერეფს ოფუტეშ მეურნობაშ, ქიმიაშ, მათემატიკაშ, მედიცინაშ, ფიზიკაშ დო ხელუანობაშ დარგეფს.

## ისტორია
პრემიაქ დარსხუ დიპლომატიქ დო ფილანთროპიქ რიკარდო ვოლფიქ,  1978 წანას. პრემია იკათუანს დიპლომს დო ფინანსურ ჯილდოს 100,000 ამერიკული დოლარიშ მუდანობათ. პრემიას ადმინისტრირენს ვოლფიშ ფონდი. 

შხვადოშხვა დარგეფიშე არძაშე უმოსო პრესტიჟული რე ვოლფიშ ჸეთი პრემიეფი, ნამუეფით გინმიჩამუ ფიზიკაშ დო ქიმიაშ დარგეფს. ვოლფიშ ჸათე დარგეფიშ პრემიეფი რე პრესტიჟული დო პოპულარული მოსოფელიშ მასშტაბით. 

ვოლფიშ პრემია მედიცინაშ დარგის პოპულარობათ დო პრესტიჟით მასუმა რე ნობელიშ პრემიაშ დო ლასკერიშ პრემიაშ უკული.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი
* 

კატეგორია:ისრაელიშ პრემიეფი
კატეგორია:საირქიანო პრემიეფი
ფედერალური დიხა

**ფედერალური დიხეფი:**

* გერმანიაშ დიხეფი შხირას ჯოხოიფბალუაფუნა ფედერალურო, თეშ უმკუჯინალო თეჯგურა ჯოხოდვალას ვა უღუ იურიდიული ოსხირეფი.
* ავსტრიაშ ფედერალური დიხეფი
ნილს ჰენრიკ აბელი

**ნილს ჰენრიკ აბელი** (ნორვ. Niels Henrik Abel; დ. 5 მარაშინათუთა, 1802, ნედსტრანდი, დანია-ნორვეგიაშ უნია — ღ. 6 პირელი, 1829, ფროლანი, ნორვეგია) — ნორვეგიალი მათემატიკოსი. რდჷ შხვადოშხვა მათემატიკური თეორიეფიშ ავტორი. გურაფულენდჷ ოსლოშ უნივერსიტეტის. ღურუ ტუბერკულოზით 26 წანერქ. ნილს აბელიშ ჯოხონობაშ რე პრესტიჟული მათემატიკური პრემია.

## ქოძირით თაშნეშე
* აბელიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Biographies and handwritten manuscripts  
* Biography of Niels Henrik Abel
* Translation of Niels Henrik Abel's "Research on Elliptic Functions" at Convergence
* Famous Quotes by Niels Henrik Abel at Convergence 
* The Niels Henrik Abel mathematical contest, The Norwegian Mathematical Olympiad
* Family genealogy
* 

კატეგორია:ნორვეგიალეფი
კატეგორია:ნორვეგიალი მათემატიკოსეფი
აბელიშ პრემია

**აბელიშ პრემია** (ნორვ. Abelprisen) — რე პრემია მათემატიკაშ დარგის. პრემიას ნორვეგიაშ მაფა ირ წანას გინმოჩანს გიშარჩქინელ მათემატიკოსეფს. პრემია შინელი ნორვეგიალი მათემატიკოსიშ ნილს ჰენრიკ აბელიშ (1802–1829) ჯოხონობაშ რე.

პრემიაშ დორსხუაფაშ იდეაქ გორჩქინდჷ 1899 წანას. 1902 წანას შვედეთიშ დო ნორვეგიაშ მაფა ოსკარ II-ს უღუდჷ ინიციატივა პრემიაშ დაფინანსებაშ გეშა, მარა შვედეთიშ დო ნორვეგიაშ რსხუქ აკოცუ დო პრემიაშ დორსხუაფაშ იდეაქ ხოლო მედინჷ. დოხოლაფირო ართი ოშწანურაშ ოკულ, 2001 წანას ნორვეგიაშ თარობაშ ინიციატივათ დირსხუ ნილს ჰენრიკ აბელიშ ჯოხოდვალაშ პრემიაქ, მუჭოთ ნობელიშ პრემიაშ ექვივალენტიქ მათემატიკაშ დარგის. 

აბელიშ პრემიაშ გინოჩამაშ ცერემონია იმანჯებჷ ოსლოშ უნივერსიტეტის. პრემია იკათუანს ფინანსური ჯილდოს 7.5 მლნ. ნორვეგიული კრონიშ მუდანობათ.

## ქოძირით თაშნეშე
* ფილდსიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალურო ვებსაიტი
* აბელიშ სიმპოზიუმიშ ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:მათემატიკური პრემიეფი
კატეგორია:საირქიანო პრემიეფი
შარლ ერმიტი

**შარლ ერმიტი** (ფრანგ. Charles Hermite; დ. 24 ქირსეთუთა, 1822, დიოზი, მოზელი, საფრანგეთი — ღ. 14 ღურთუთა, 1901, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი მათემატიკოსი. თიში მენცარული რკვიებეფი უმოსო ორხველუდჷ ალგებრას, რიცხუეფიშ თეორიას, კვადრატულ ფორმეფს, ინვარიანტული თეორიას, ორთოგონალურ პოლინომიალეფს დო ელიფსურ ფუნქციეფს.

შარლ ერმიტი გურაფულენდჷ კოლეჯ-დე-ნანსის დო უკულ პარიზის, ჰენრიხ IV-შ დო ლუდოვიკო დიდიშ ლიცეუმეფს. ართ პერიოდის ერმიტი გურაფულენდჷ პარიზიშ პოლიტექნიკურ სკოლას, ნამუთ ვაუთებუ. ერმიტიქ მაართა მენცარული ნაჭარეფი 1840-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. რდჷ პოლიტექნიკური სკოლაშ დო პარიზიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორი. 1862-1873 წანეფს მუშენდჷ პარიზიშ უმაღალაშ ნორმალურ სკოლას ხოლო.

მათემატიკას ერმიტიშ ჯოხონობაშ რე: ერმიტიშ პოლინომიალეფი, ერმიტიშ ინტერპოლაცია, ერმიტიშ ნორმალური ფორმა, ერმიტიშ ოპერატორი დო ერმიტიშ კუბიკური სპლაინი.

შარლ ერმიტი რდჷ მაართა მათემატიკოსი ნამუქჷთ დანტკიცჷ ნამდა e ტრანსცენდენტური რიცხუ რე. ერმიტიშ მეთოდეფი გჷმირინუ ფერდინანდ ფონ ლინდემანქ π-შ ტრანსცენდენტურობაშ ნტკიცებაშო.

შარლ ერმიტი რდჷ საპატიო ლეგიონიშ ორდენიშ დიდი ოფიცერი, საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ დო ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* "Sur quelques applications des fonctions elliptiques", Paris, 1855.
* "Cours d'Analyse de l'École Polytechnique. Première Partie", Paris: Gauthier–Villars, 1873.
* "Cours professé à la Faculté des Sciences", edited by Andoyer, 4th ed., Paris, 1891.
* "Correspondance", edited by Baillaud and Bourget, Paris, 1905, 2 ტომი 
* "Œuvres de Charles Hermite", edited by Picard for the Academy of Sciences, 4 ტომი., Paris.
* "Œuvres de Charles Hermite", reissued by Cambridge University Press, 2009; ISBN 978-1-108-00328-5.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* შარლ ერმიტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი
ტერი პრატჩეტი

**სერ ტერენს დევიდ ჯონ პრატჩეტი** (ინგლ. Sir Terence David John Pratchett; დ. 28 პირელი, 1948, ბეკონსფილდი, ბაკინგემშირი, ინგლისი — ღ. 12 მელახი, 2015, ბროუდ-ჩოლკი, ვილტშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ჭარუ დო ნოველისტი. რე ავტორი ფენტეზიშ დო ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ნაწარმებეფიშ. პრატჩეტიშ არძაშე უმოსო შინელი ნახანდი რე რომანეფიშ სერია *"დისკდუნია"*, ნამუთ 41 რომანს იკათუანს.

პრატჩეტიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაჭარეფი 1970-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. პრატჩეტიშ ნაჭარეფი თანგილი რე მოსოფელიშ 37 ნინაშა დო გიმოჩამილი რე თიში წინგეფიშ 85 მლნ. ეგზემპლარი. 

პრატჩეტი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. რდჷ ვორიკიშ, პორტსმუტიშ, ბრისტოლიშ, დუბლინიშ, ბრედფორდიშ დო შხვა უნივერსიტეფიშ საპატიო დოქტორი. პრატჩეტიქ ღურუ 2015 წანაშ 12 მელახის, 66 წანერქ, ალცჰაიმერიშ ლახარათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი
* 
* Out of the shadows : Four videos in which Terry Pratchett reveals what it was like to be diagnosed with posterior cortical atrophy (PCA), a rare variant of Alzheimer's disease.
* 
* Meeting Mr Pratchett at *The Age*
*On-line video interview for Czech TV (24. 4. 2011) 
* Interview with Terry Pratchett, 1994 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი
კორდობაშ პროვინცია

**კორდობა** (ესპ. Provincia de Córdoba) — პროვინცია ესპანეთის, ანდალუსიაშ ოორუე-ცენტრალურ ნორთის. კორდობაშ პროვინციას უხურგანს ანდალუსიაშ პროვინციეფი: მალაგა, სევილია, ხაენი დო გრანადა, თაშნეშე ესტრემადურაშ პროვინცია ბადახოსი დო კასტილია-ლა-მანჩაშ პროვინცია სიუდად-რეალი.

კორდობაშ პროვინციაშ ფართობიე 13,769 კვ.კმ. ჸათე მუნაჩემეფით თის ესპანეთის მავითოსუმა პოზიცია უკინებჷ. პროვინციას ოხორანს დოხოლაფირო 800,000 ადამიერი. მახორობაშ მუდანობათ კორდობა ესპანეთის მავითობრუო პოზიციას რე.

კორდობაშ პროვინციაშ ნანანოღა კორდობა რე. კორდობაშ პროვინცია დორთილი რე 75 მუნიციპალიტეტო.

## მახორობაშ მუდანობა წანეფიშ მეჯინათ

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey  value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)

ImageSize  = width:600 height:auto barincrement:30
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:805
TimeAxis   = orientation:horizontal
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  color:skyblue width:20 shift:(-50,-5) fontsize:M anchor:till
 bar:1877 from:0 till:379 text:379,218
 bar:1887 from:0 till:414 text:413,883
 bar:1900 from:0 till:446 text:446,248
 bar:1910 from:0 till:487 text:486,958
 bar:1920 from:0 till:554 text:554,433
 bar:1930 from:0 till:667 text:667,274
 bar:1940 from:0 till:761 text:761.244
 bar:1950 from:0 till:790 text:790,242
 bar:1960 from:0 till:804 text:803,507
 bar:1970 from:0 till:731 text:731,317
 bar:1980 from:0 till:721 text:720,823
 bar:1990 from:0 till:754 text:754,452
 bar:2000 from:0 till:762 text:761,657
 bar:2010 from:0 till:803 text:802,575
 bar:2020 from:0 till:781 text:781,451

TextData=
 pos:(35,20) fontsize:M
 text:"წყუ: სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი"


## ქოძირით თაშნეშე
* ესპანეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კორდობაშ პროვინციაშ ტურისტული ოხემანჯღვერე
* კორდობაშ პროვინცია ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
კატეგორია:ანდალუსიაშ პროვინციეფი
ლა-რიოხა

**ლა-რიოხა** (ესპ. La Rioja) — პროვინცია დო ავტონომიური გოართოიანაფა ესპანეთის, იბერიაშ ჩქონიშ ოორუე ნორთის. ლა-რიოხას უხურგანს ბასკეთი, ნავარა, არაგონი დო კასტილია დო ლეონი. ლა-რიოხაშ ფართობიე 5,045 კვ.კმ. ჸათე მუნაჩემეფით თის უკინებჷ მავითაამშვა აბანი ესპანეთის. პროვინციას ოხორანს 315,675 ადამიერი (2018). მახორობაშ მუდანობათ ლა-რიოხა მავითოშკვითა რე.

ლა-რიოხაშ ნანანოღა რე ლოგრონიო. შხვა შანულამი ნოღეფიე: კალაორა, არნედო, ალფარო, არო, სანტო-დომინგო-დე-ლა-კალსადა დო ნახერა.

ლა-რიოხა მოსოფელიშ მასშტაბით შინელი რე უნიკალური ესპანური ღვინეფით.

## ქოძირით თაშნეშე
* ესპანეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Government of La Rioja 
*Tourism in La Rioja
*University of La Rioja  
*Dinastia Vivanco Museum of the Culture of Wine
* Popular Culture in La Rioja  
* Manuel Alvar, ''El dialecto riojano'' (The Riojan dialect), Madrid, Editorial Gredos, Biblioteca Románica hispánica, 1976, 200 pages.

კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფეფი