open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზედაჯვარი

**ზედაჯვარი** – ნაოფუტარი  კასპიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ახალციხეშ ბჟადალჸურე 1 კმ-ის.  

ნაოფუტარს გჷმილინჷ გვიანიშ ფეოდალური ხანაშ დიხაჭუბერიშ ჭკუდიშ ფრაგმენტეფქ, თაშნეშე ნახორუშ რეყეშ ქუათ ნოგეფი ოსხირიშ ნოსქილედეფი დო ნოტეხი ქუათ ნოგეფი დარბაზული წიმინდე ჯვარიშ ოხვამეშ აკნაცჷმეფი. ოხვამეშ საჯვაროს საქუბეშ ქუას გჷმოხანტილი რე ჯვარი, ნამუშ ჟილენი დო მარძგვანი კჷლეს ორცას გოთხოზჷ მხედრული მუკნაჭარა: *„ქრისტე, შეიწყალე მიქელა“*. ბჟაეიოლ ოჭკორიეს (შუკუმს) წჷმოსქილადირი მუკნაჭარა ვეკითხირუაფუ.

## ლიტერატურა
* საქორთუოშ ისტორიაშ დო კულტურაშ ძეგლეფიშ ეჭარილობა, ტ. 5, ქთ., 1990 წ. 

კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
კაბერი

**კაბერი** – ნაოფუტარი კასპიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე გოსტიბეშე 1 კმ-ის. ნაოფუტარც მიპალუაფუ გოვითარაფილი ფეოდალური ფარანშო დუმახასიათაფალი კერამიკაშ ფრაგმენტეფი. წჷმოსქილადირიე თე ხანიშ  ნოხორეფით დო წიმინდე გერგის ოხვამე. 

## ლიტერატურა
* საქორთუოშ ისტორიაშ დო კულტურაშ ძეგლეფიშ ეჭარილობა, ტ. 5, ქთ., 1990 წ. 

კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
ტყე-ტბა

**ტყე-ტბა** – ისტორიული პუნქტი შქა ოშწანურეფიშ კახეთის. ოთანჯე ორიენტირი კახეთი დო ჰერეთი შქას. ლეონტი მროველიშ "ცხოვრება ქართუელთა მეფეთაშ" მეჯინათ ტყე-ტბა იგივე ოფუტე გულგულა რე. ასეიანი ოფუტე გულგულა (წყარმალუ თურდოშ გიმენი მალუობას, თელავიშ მუნიციპალიტეტი) წყარმალუშ ოდუდეეფშე გჷნნახორეფუთ იკოროცხუ. 

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
მექანიკა

**მექანიკა** რე ფიზიკაშ ნორთი, ნამუთ გურაფულენს რსხულიშ მექანიკური ყარაფის. მექანიკური ყარაფი თენა რე ბორჯიშ გოძვენას რსხულიშ ორენიშ თირაფა ოფირჩას შხვა რსხულეფიშ მეხჷ. 

მექანიკაშ დარგეფი რე: კინემატიკა, დინამიკა დო სტატიკა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  iMechanica: the web of mechanics and mechanicians
*  Mechanics Blog by a Purdue University Professor
* The Mechanics program at Virginia Tech 
* Physclips: Mechanics with animations and video clips  from the University of New South Wales
*  U.S. National Committee on Theoretical and Applied Mechanics
* Interactive learning resources for teaching Mechanics
* The Archimedes Project

*
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
გრამატიკა

**გრამატიკა** () — ნინაშმენცარობაშ ნორთი, ნამუთ ნამდგარდია მოჩამილი ორთაშობური ნინაშ ეგაფილობას გურაფულენც. მუჭოთ წესინ, თინა ფორუნც თენა თუ თი ნინაშ მორფოლოგიას დო სინტაქსის, ნამუეფსჷთ შილებე გიართას ფონეტიკა, ფონოლოგია, სემანტიკა დო პრაგმატიკაქ. ირი ნინას მუში დორხველი გრამატიკა გარჩქჷ.


კატეგორია:გუმნაგონებუ
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
ევრიკა (წჷმოძახინი)

**ევრიკა** (ბერძ. "heureka!" - "ქობძირი!"), ხიოლიშ, ბაღინაფაშ გჷმმახანტალი წჷმოძახინი მუდგაინიშ კჷლაგორუაშ, მეხვალამაშ ბორჯის. გჷნოჩამათ, თე წჷმოძახინქ ეშალჷ არქიმედეს, მუჟამცჷთ ჰიდროსტატიკაშ ჯინჯიერი კანონი კჷლაგორჷ.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 4, ხს. 36, ქთ., 1979

კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
თეოლოგია

**თეოლოგია**, ვარა **ღორონთიშზიტყვება** () — მონძღვარუა ღორონთიშ არშუშ დო ჸოფაშ გეშა. ღორონთიშზიტყვება გჷთმიჭყაფუ ხვალე თიშნერი გურაფეფიშ ფარგალეფც, მუნერითიე თეიზმი. ათეშენ, თეოლოგიაშე ჩიებაბორც, იგურიწყულებჷ აბრაამიშური რელიგიეფი (იუდაიზმი, ქირსიანობა დო ისლამი). ჯვეში ტრადიციეფი, მუნერითიე, სამანგათ, ვედეფი, თაშნეშე ორხველჷ თეიზმის.


კატეგორია:თეიზმი
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
პანთეონი

**პანთეონი** (''ლათ.'' Pantheon  < ''ბერძ.'' Pantheion < pan - არძო - theos - ღორონთი).

1. არძო ღორონთიშ ოხვამე ჯვეში რომც.

2. გჷმორჩქინელი ადამიერეფიშ სასაფულე, ვარა აკარდამა, მუჭოთ წესინ, პანთეონშო ირინუანა ოკულტე კილადანიშ ნოდგჷმეფც. ათეშნერი რდჷ უესტმინსტერიშ ოაბატე ლონდონც (1245-1745), სენტ-ჟენევიევიშ ოხვამე პარიზის (1764-1790, პანთეონო გინირთჷ 1791 საფრანგეთიშ დიდი რევოლუციშ ბორჯის).

საქორთუოს 1929 წანას, ა. გრიბოედოვიშ ღურაშ მა-100 წანაშდუც, მთაწმინდას მამადავითიშ ოხვამეშ ოზექ ოფიციალურო გეგმეცხადჷ ჭარუეფიშ დო ოჯარალუ მოქარანეეფიშ ქართიშ პანთეონო. ქართის გჷმორჩქინელ მენცარეფიშ დო ოჯარალუ მოქარანეეფშო რე ხოლო დიდუბეშ პანთეონი დო საბურთალოშ პანთეონი.

## ქოძირით თაშნეშე
* პანთეონი (რომი)
* პანთეონი (დიდუბე)
* პანთეონი (მთაწმინდა)
* პანთეონი (საბურთალო)
* ქორთუ მოქარანეეფიშ პანთეონეფი მოსკოვს

## ლიტერატურა

* ქსე, ტ. 7, ხს. 662, ქთ., 1984

კატეგორია:ოსაფულეეფი
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
აბრაამიშული რელიგიეფი

**აბრაამიშური რელიგიეფი** — თი რელიგიეფიშ საართო ჯოხოდვალა, ნამუეფით ოდუდეს ჯვეში სემიტური ტრადიციაშე ეთმოჭოფუნა დო მერსხილი რენა აბრაამწკჷმა (მუმა, ლიდერი, ივრიტი אַבְרָהָם (ავრაამი) არაბული ابراهيم (იბრაჰიმი)).

აბრაამიშურ რელიგიეფც ორხველუნა:

* იუდაიზმი
* ქირსიანობა
* ისლამი

2006 წანაშო აბრაამიშური რელიგიეფიშ მათხოზინეეფიშ საართო მუდანობა 3,7 მილიარდის აკმადგინანდჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* დჰარმული რელიგიეფი

*
სიმბოლო

**სიმბოლო** ( „შანი“) — გინაფონ-აღქმებელ ობიექტი, ნამუსუთ მჷშაშურდგუმაფილი აფუ ნამდგარდია ორთაშ შხვა ობიექტი, მუჭოთ მუში შანულობა. ვა რე უციო, ნამდა სიმბოლო გჷდას მუში შანულობას. სიმბოლოშ შანულობა შილებე რდას მუჭოთ ფიზიკური მეკონი ვარა ჸოფირება, თეში აზჷრებაშური ობიექტი — მეკონეფიშ მუშება, მეკონეფიშური ვითარაფა. სიმბოლო აღქმებელ-მატერიალური სახეს არზენც აზჷრებაშ პროცესეფს დო თეთ ქიმინჷნს რჩქინაშ შაყარუას, ჩუალაშ დო გჷნოჩამაშ მეშქაშალას. კანკალეშა სიმბოლოს ირინუანა „პიჯალობური შანიშ“ სინონიმო დო გჷთმოხურგუნა თის, მუჭოთ არგამა აპიჯაფათ მუშაღალირი შანც.

## ქოძირით თაშნეშე
*სემიოტიკა

## ლიტერატურა
*

*
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
ფილია

**ფილია** (ბერძ.φιλíα) — ჯვეში ბერძნული ზიტყვა, ნამუთ არისტოტელეშ ნიკომაქეაშ ეთიკას ხშირას ითანგუ, მუჭოთ „მაჸალობა“, ვარა „ჸოროფა“, მორო თე ტერმინი უმოსი ფართას გჷმირინუაფუ. მუჭოთ ჟერარ ჰუგი ეთმოშანუნცჷნ, არისტოტელეშ წიგნის მოჸონაფილი ფილიას უღუ გეჸვენჯი შანულობეფით:
:„ახალნორდი ჸოროფილეფი (1156b2), ირიათონი მაჸალეეფი (1156b12), მეძობელი ნოღეფი (1157a26), პოლიტიკური ვარა საქვარამი კონტაქტი (1158a28), მასქერეფი დო სქუალეფი (1158b20), ალმაშარე დო წორომალჷმორი (1159b28), ორთე რელიგიური ჯარალუაშ მაკათურეფი (1160a19), ვარა ოართე ტომიშ (1161b14), შოშეშ მეწუღე დო ადამიერი მით თიშე ჸიდულენცჷნ (1163b35).“ 

## ქოძირით თაშნეშე
*ჸოროფა
*ფობია

## სქოლიო

კატეგორია:ჸოროფა
კატეგორია:არისტოტელე
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
საქორთუოშ ოშურიელე მახარებელი

**საქორთუოშ ოშურილე მახარებელი** (ქორთ. **საქართველოს სასულიერო მახარობელი**) მაართა ქორთული სპეციალური ოხვამერზიტყვიერი დო ოხვამური ირთუთიერი ჟურნალი. გიშმეშჷ ქართის 1864-1868 წანეფს. რედაქტორი-გჷშმაშკუმალარი რდჷ გ. ხელიძე. ჟურნალს ბეშტელი რე მუჭოთ ოხვამური მასალა, თეშ ორიგინალური დო თანგილი ლიტერატურა, თაშნეშე ისტორიული ნაწარმებეფი. ირი ნომერს ეკოჸუნდჷ გეძინელობა რუსული ნინაშა ხასჷლეფიშ ნუმერაციათ.  

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჟურნალეფი
კატეგორია:ქორთულნინამი ჟურნალეფი
სინგლი

მუსიკას **სინგლი** რე ართი ვარ-და უმოსი გინორთელი ტრეკეფიშ მორჩილი გოჸაშ დინნაჭარა. თიქ დუდიშული გიმოჩამას ანდა შხვადოშხვა ფორმატის შილებე გჷშართასჷნ. 

* **ვინილიშ სინგლი** იკათუანს ართი ვარ-და მუსხირენ ტრეკის ტრადიციულ გრამაფონიშ დინნაჭარას. დინნაჭარა, მუჭოთ წესინ 7-დიუმიამი ვარ-და 12-დიუმამი უჩა ვინილიშ დისკი რე, ნამუთ 45 RPM-ით მითმიოგანც.

კატეგორია:სინგლეფი
მუსიკა

[thumb|300px|[ნოტი (მუსიკა)|მუსიკალური ნოტეფი.]]
**მუსიკა** () რე ხელუანობაშ სახე, ნამუთ სითახმეს ეთმოსახუნს მუსიკალური ხანტურული ფორმეფით დო აქტიურო ჟიმოქმენდენს ადამიანიშ ფსიქიკაშა. მუსიკას შეულებჷ კონკრეტულო დო დუმაჯერაფალო ჷნოჩას ადამიერეფიშ ემოციური დგომარება. თინა გჷმოხანტუნს ღიაბეფშა მერსხილ განზოგადოებულ იდეეფს. 

მუსიკალური სახეეფიშ შურდგუმაშ ანჯა რე გოხურგილი წესით ორგანიზაფილი უსიკალური ბგერეფი. მუსიკაშ ჯინჯიერი ელემენტეფი დო გჷმოხანტუაშ ანჯა რე: რიტმი, მეტრი, ტემპი, დინამიკა, ტემბრი, მელოდია, ჰარმონია, პოლიფონია. მუსიკა იფიქსირებ ონოტე დინოჭარუათ დო შურ ადგუმუ შერსულებაშ პროცესის. რსულებაშ ანჯეფიშ ოსქვებურო მუსიკას რთჷნა: ვოკალურ, ინსტრუმენტულ დო ვოკალურ–ინსტრუმენტულ სახეეფო. მუსიკა ხშირას ალმარენჯიე ხელუანობაშ შხვა დარგეფიშ: ქორეოგრაფია, თეატრალური ხელუანობა, კინო. აშხვანერენა ართხონარამი (მონოდია) დო მიარეხონარამი (ჰომოფონია, პოლიფონია, ჰეტეროფონია) მუსიკას.

ანტიკური დო ალმახანური ცივილიზაციაშ კათეფქ დორხველი მუსიკალური სისტემეფი გავითარეს. თითოეული კულტურაშ, კათაშ ხასიათიშ მუშობურობეფი კჷლმარჩქინდუ მუშ მუსიკას. ოკათაშე ქიმერონიშ ოსხირშა ჯარალუაშ გოვითარაფაშ კანონზომიერებეფიშ ოსქვებურო ივითარებუ პროფესიული მუსიკა, რჩქინდუ შხვადოშხვა სტილეფი, სკოლეფი, მიმალუობეფი. მუსიკაშო დჷმახასიათაფალიე გჷმარენჯი ტიპიური სტრუქტურეფი, ნამუეფით გჷმოხანტუნა კონკრეტული ფარანიშ მუსიკალური სჷმჷნაფაშ მუშობურობეფც. 

## მუსიკაში სტილეფი დო ჟანრეფი

ბლუზი — ელექტრონული მუსიკა — ვესტერნი — კამერული მუსიკა — კლასიკური მუსიკა — კომიკური ოპერა — მარში — ოპერა — ოპერეტა — პანკი — პასტორალი — პოპ–მუსიკა — რაფსოდია — რეგი — რეპი — როკ–მუსიკა — მეტალი — საესტრადო მუსიკა — სერენადა — სიმფონიური მუსიკა — სიმფონია — სიმღერა — სიუიტა — სონატა — სოული — ტანგო — ქანთრი — ოკათაშე მუსიკა — შანსონი - ჯაზი — ჰეროიკული ოპერა — ჰიმნი

## მუსიკაშ ართამი ტერმინეფი

* აკუსტიკა – სიმსი – ბემოლი – გამა – დიეზი – დინამიკა - ინტერვალი – მელოდია - მეტრი - მუსიკალური სკალა – ნოტი - პაუზა - პოლიფონია - რიტმი - სიმა – ტემბრი - ტემპი - ტონალობა – ხონარი – ჰარმონია 

* a cappella - accelerando - adagio - allegretto - allegro - allentando - andante - andantino - appassionato - appoggiatura - continuo - crescendo - diminuendo - dolce- forte - fortissimo - glissando - largo - larghetto - metronome - obbligato - orchestra - ostinato - piano - pianissimo - pizicatto - presto - prestissimo - ralantando - sostenuto - staccato

* ბანი - ბარიტონი - ტენორი - კონტრალტო – მეცო-სოპრანო - სოპრანო

## მუსიკალური მიოგამალეფი

გიოშქუმალარი მიოგამალეფი - ელექტრონული მიოგამალეფი - კლავიშებიანი მიოგამალეფი - ოშურე მიოგამალეფი – სიმეფამი მიოგამალეფი – ხემამი მიოგსხვადასხვა

მუსიკაშ დარგიშ მოქარანეეფი

:კომპოზიტორი – მობირე – მუსიკოსი 

მუსიკალური კოლექტივეფი

:ანსამბლი - ბენდი - დუეტი - კვარტეტი - მუსიკალური ბუნა - ორკესტრი – ტრიო - ქორო

ერუანული მუსიკა

:აზერბაიჯანული მუსიკა – არაბული მუსიკა – ინდური მუსიკა – იტალიური მუსიკა – ქორთული მუსიკა

## ქოძირით თაშნეშე

* კომპოზიტორეფი
* მობირეეფი

## ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის

* ქორთული მუსიკა

*
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
ხელუანობა

[thumb|[ვენერა მილოსარი, ლუვრი, პარიზი.]]
[მინი|[ვინსენტ ვან გოგი. *[[მურიცხამი სერი]]*, 1889 წ.]]
[მინი|[პოლ სეზანი. *ბიბემუსი, ჭითა კირდე*, 1897 წ.]]
[thumb|ავსტრალიარ აბორიგენეფიშ ხელუანობა, [ავსტრალიაშ ნაციონალური გალერეა, ქანბერა.]]
**ხელუანობა** — ფირჩა სვენათ, ადამიერიშ ქიმერონიშ დო აწოსახუაშ ფიზიკური გჷმოხანტუა რე ნაწარმეფსჷთ, ნამუთ აკმაშქვანს ალობას დო ვარ მუნაგონაშ ხანტუშური გჷმოხანტუაშ შხვადოშხვა ფორმეფც. ზიტყვა ხელუანობა ეთმიჩამუ მუჭოთ ორთაშ მოპიჯე ჩჷნაფა.თე არზით ხელუანობას ორხველჷ ირფელი, ნამუთ  ვაორთაშური ბადებაშ რე, ანუ აკოქიმინელჷ რე ადამიერიშით (ავტორიშ, ხელუანიშ). თეხანური ინტერპრეტაციით, ხელუანობაშ გოხურგუეფი ეთმოსახუნა ესთეტიკურ კრიტერიუმეფც, დო ტერმინი ართნერო ოწაწჷ ლიტერატურას, მუსიკას, სხაპუას, დრამატურგიას, ხანტურუას, სკულპტურას დო არქიტექტურას.  

ონჭირე სვენათ, **ხელუანობას** გურიშხონარენა ხვალე მეჯინურ ხელუანობას, ანუ ფერჭარუას, გრაფიკას დო ხუროთმონძღვარუას. ზიტყვა ხელუანც მეტაფორულიმენორსით ხოლო ირინუანა დო თინა ეთმოშანუნც რჩქინაშ, ორსანტობაშ მაღალი ოკუჩხალეს ნამდგარდია საქვარუაშ დინოხალე. 

შქა ოშწანურეფც ტერმინი *ხელუანობა* გჷმირინუაფუდჷ გურაფაშ ეიოშანალო, გჷმისხუნუდჷ მუჭოთ ეთოჩნებაშ ინსტრუმენტი. თე ფარანიშ შქვით დუდიშული ხელუანობას ორხველუდ: გრამატიკა, ლოგიკა, რიტორიკა, არითმეტიკა, მუსიკა, გეომეტრია დო ასტრონომია. ბჟადაჸალური კულტურას ვიზუალურ ხელუანობეფიშ შქას ოშწანურეფიშ განწხანს სქიდუდ ხვალე ფერჭარუა დო სკულპტურა. ისლამურ კულტურაას ჯინჯიერი ფორმა ორნამენტი რდჷ, რახან თე რელიგია შურდგუმილი სქჷლედეფიშ გჷმოსახუას კრძალუნდჷ. ნამთინე კულტურაშ ნიღაბეფი, ტატუირაფა, კერამიკა დო ლითონიშ ნაქიმინეფი რდეს მეჯინურ ხელუანობაშ ჯინჯიერი ფორმეფი. ტექნიკური პროგრესიქ შელებუანო გინაშქუ  ხელუანობაშ ახალი ფორმეფიშ გორჩქინა, მუნერეფით რე: ფოტოგრაფია დო კინო,ოდო ალმახანური ელექტრონული ტექნოლოგიეფი ძირაფონი სახეეფიშრსუალოშ ახალი ფორმეფიშ ქიმინუაშ დო წჷმორინაფაშ მეშქაშალეფც ირზენც.

## ხელუანობაშ დარგეფი
* ** [[არქიტექტურა]] **
* ** [[გრაფიკა]] **
* ** [[დეკორატიული ხელუანობა]] **
* ** [[თეატრი]] ** 
* ** [[კინოხელუანობა]] **
* ** [[ლიტერატურა]] **
* ** [[მუსიკა]] **
* ** [[სკულპტურა]] **
* ** [[ფერჭარუა]] **
* ** [[ფოტოგრაფია]] **
* ** [[ქორეოგრაფია]] **

ხელუანობაქ შილებე გიარსხუას ფორმას, ფიგურას (ფერჭარუა, სკულპტურა), ზიტყვას (ლიტერატურა), ბგერას (მუსიკა), ყარაფის (სხაპუა) ვარა თინეფიშ ჰიბრიდის (თეატრი, კინო).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ქორთული ხელუანობა 
* ქორთული ხელუანობაშ პორტალი  
*  ქორთული ხელუანობა
* ქორთული ხელუანობა

*
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუხალე 1
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 3
ქორეოგრაფია

**ქორეოგრაფია** (ბერძნულო choreia - სხაპუა დო ...გრაფია) რე სხაპუაშ ხელუანობა. თიში დუდშეიანი შანულობა რდჷ დინნაჭარა სხაპუაშ გეშა, უკულნეშის – სხაპუაშ, ბალეტიშ დორსხუაფაშ ხელუანობა,დო მა–19 ოშწანურაშ ლიაშე ალმახანური შანულობათ იხვარებაფუაფუ.

ქორეოგრაფიაშ, სხაპუაშ ხელუანობაშ დუმაგურაფალი მენცარობას **ქორეოლოგიას** უძახუნა.

## ქოძირით თაშნეშე
*სხაპუა
*ბალეტი

## ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის
*საქორთუოშ სხაპუაშ ერუანული ანსამბლი
*ქორთული ოკათაშე სხაპუა

კატეგორია:ხელუანობა
კინოხელუანობა

thumb|250px|ჯიმალეფი ლუმიერეფი
**კინოხელუანობა** (ბერძნულო kineo – „ბყარენქ~") რე ვიზუალური ხელუანობაშ დარგი, ნამუშ ნაწარმებეფი იქიმინუ რეალური, ინსცენირაფილი ვარა მულტიპლიკაციაშ მეშქაშალეფით ქიმინელი მოლინეფიშ გეშა. 

კინოხელუანობაქ გორჩქინდ მა–20 ოშწანურას, მუდგაშ კონცეფცია რე უჩა–ჩე ვარა ფერუანი „ყარაფონი ნახანტეფიშ“ პროექცირაფა ეკრანც. კინოხელუანობას ხვადუ ლიტერატურაშ, თეატრიშ დო სახუაშ ხელუანობაშ დო მუსიკაშ აკოწყორუა მუშო დჷმახასიათაფალი გჷმოხანტუაშ გაბრეფით, ნამუეფშეთ უთარაშიე კინოგჷმოსახულაფაშ ფოტოგრაფიული ორთა დო მონტაჟი. ხელუანობაშ თე დარგი დახე ედომუშამო რე მებუნაფილი ტექნიკურ გოვითარაფაშა, თინეფ შქას ფოტოგრაფიეფიშ ყარაფიშ, პროექცირაფაშ, გოხონარუამაფაშ, კინოფირეფიშ დამუშებაშ დო გჷმოარგამაფაშ ტექნოლოგიეშა.

კინოხელუანობა უგმურთუო რე მერსხილი კინოინდუსტრიაწკჷმა, ნამუთ აწარმენც კინოაპარატურას, გინაღალარი, გჷნმამიარაფალი, ოდემონსტრაციე დო შხვა ტექნოლოგიურ მონწყილობეფც. კინოხელუანობა დო კინოინდუსტრიაშ ართამუობას კინემატოგრაფია ჯოხო.

## კინოხელუანობაშ ნაწარმებეფი
ანიმაციური ფილმი – დოკუმენტური ფილმი – დრამატული ფილმი – კინოჟურნალი – კომედიური ფილმი – კუნტამეტრაჟამი ფილმი – ოგურაფალი ფილმი – სატელევიზიო ფილმი

## კინოხელუანობაშ ტერმინეფი
კადრი – კინემატოგრაფი – კინო – კინოაპარატი – კინოდრამატურგია – კინოთეატრი – კინომუსიკა – კინოსაპროექციო აპარატი – კინოსტუდია – კინოფირი – როლი – სცენარი – ფილმი – ფოტოფირი

## კინოხელუანობაშ მოქარანეეფი
მსახიობი – ოპერატორი – რეჟისორი – სცენარისტი – ფოტოგრაფი

**ქოძირით თაშნეშე**
*გჷმორჩქინელი კინორეჟისორეფი
*გჷმორჩქინელი კინომსახიობეფი

## შხვადოშხვა
**კინოფესტივალეფი**:
*ბერლინიშ კინოფესტივალი – „ორქოშ თუნთი“
*ვენეციაშ კინოფესტივალი – „ორქოშ ნჯილო“
*კანიშ კინოფესტივალი – ორქოშ პალმაშ ჸა“
*ლოკარნოშ კინოფესტივალი – „ორქოშ ლეოპარდი“
*მოსკოვიშ კინოფესტივალი – "ორქოშ გიორგი"

**კინოხელუანობაშ პრემიეფი**:
*გოია – ესპანეთი
*ოსკარი –  ააშ
*სეზარი – საფრანგეთი
*ევროპაშ კინემატოგრაფიული ჯილდო

**ჩინებული კინოსტუდიეფი**:
*გომონი – დეფა – ლენფილმი – მა–20 ოშწანურა ფოქსი – მოსფილმი – პარამაუნთი –  ქართული ფილმი – ჰოლივუდი

## ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის
*   კინოთეატრი რუსთაველი
*კინოთეატრი ამირანი

*
კატეგორია:სახუაშ ხელუანობა
იესო ქირსე სუპერმურიცხი

***იოსე ქირსე სუპერმურიცხი*** რე ენდრიუ ლოიდ ვებერიშ როკ ოპერა, ტიმ რაისიშ ლერსეფით. მიუზიკლიქ გჷშართჷ მუჭოთ როკ ოპერაქ იოსე ქირსე სუპერმურიცხი (ალბომი) სოიშახ ბროდვეიშ სცენას დიდგუმუდჷ 1971 წანას. მიუზიკლი გერსხილი რე ახალ აპიანს ეჭარილი იოსე ქირსეშ რინაშ ეკონია მარას, ნამუთ იჭყაფუ ქირსეშ დო თიშ მოჩქვაფილეფიშ გახაზირებათ იერუსალიმშა მიშაულარო დო ითებუ ჯვარს მიკოჭკადუათ. თე მიუზიკლი ღოზის უსვანს პოლიტიკური დო ინტერპერსონალურ ლჷმას იუდა ისკარიოტალი დო იოსე ქირსეშ შქას, ნამუთ ვა რე მოჩამილი ბიბლიას. მიუზიკლიშა ვა რე მიშულირი იოსე ქირსეშ თანაფა. თეშენი, სიუჟეტი ჯინჯიერო მეთხოზჷ ქირსეშ ნებაშ წჷმორინაფაშ ტრადიციული ფორმას. 
thumb|200px|left|იოსე ქირსე ოხვამეშე გჷმაჸათანც ფარაშ გინმათირალეფც|250px
ნახანდი არზიენს მაჯინეს ქირსეშ დო შხვა პერსონაჟეფიშ ფსიქოლოგიაშ დუდიშულ ინტერპრეტაციას. სცენარიშ დიდი ნორთი ფოკუსირაფილი რე იუდაშ პერსონაჟშა, ნამუთ მუწოძირაფილი რე მუჭოთ ტრაგიკული ფიგურა, ნამუთ უბაღინაფუ რე თით, მუ გეზათ მეჸუნს ქირსეს მუშ ნაწაფეეფი. მაეჩა ოშწანურაშ მერინეფი, თაშნეშე განწყობეფი თეხანური სლენგი ბრელი ხვადუ ლერსეფს, დო თეხანურ რინას ირონიული ალუზიეფი რე მოჩამილი პოლიტიკური მოლინეფიშ ეჭარუაშ ბორჯის. მუჭოთ ოსცენე, თაშნეშე კინო, ოსქვებურო მუწმაძირუანჷ ბრელ ანაქრონიზმის.

## სცენარი
### ქიმინჯალა I
ართ-ართი მუსიკალური მონოლოგის მოჩქვაფირი იუდა ისკარიოტალი გიშარაგადანს მუშ ჭიროთის იოსე ქირსეშ მარდუ პოპულარობაშენი დო თაშნეშე "მაფაშ" ჯოხოშ გოლაფაშ ნეგატიური მოღალუეფიშენ. იუდა აკრიტიკენს იოსე ქირსეს მუშ გემაჸვენჯეეფიშ ვა რეალისტური მეჯინელობეფიშ მეღებაშენ დო თე ასპექტიშ ვა თოლჸუჯაფაშ გურშენი (მუსიკალური პასაჟი: "Heaven On Their Minds"). თიშ უმკუჯინალო ნამჷ-და იუდას დიო ხოლო პატიცენს იოსე ქირსეს, თის ჯერს ნამდა იოსე ქირსე რე უბრალო კოჩი დო ვართ ღორონთი. თეს გეძინელი, იუდა გიშმახანტჷნს მუშ შქურინაფას თით, ნამჷ-და ქირსეშ შარა ძირაფილი იჸი რომალეფშე, მუჭოთ რომიშ იმპერიაშო საფრთხენ დო თენა გიშეჭანუანს იოსე ქირსეშ დო თიშ მიმათხოზინალეფიშ საჯებას. მითინ ველეჸუჯუანს იუდაშ გოფრთხილაფას თიშენ, ნამდა ქირსეშ ეკმაჸუნალეფი თელო რენა კონცენტრირაფილეფი ქირსეწკჷმა ართო იერუსალიმშა ოულარო. მუჟამს ქირსეშ ეკმაჸვენჯეფი კითხენა ქირსეს მუჟამ იჸი იერუსალიმშა ულან, ქირსე უგამენს, ნამჷ-და თინეფქ ოკო მიოტუანი მუმალშე ჭიროთი, თიშენ ნამჷ-და ირფელი ღორონთიშე რე ოწმახო დოდგინელი (მუსიკალური პასაჟი: "What's the Buzz?").

კატეგორია:როკ-ოპერეფი
კატეგორია:ბროდვეიშ მიუზიკლეფი
კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომეფი
კალენდარი

**კალენდარი** (ლათ. Calendarium) რე დღალეფიშ ორგანიზაფაშ სისტემა სოციალური, რელიგიური, კომერციული, ადმინისტრაციული დო შხვა ღანკეფშო. ათეშო ბორჯიშ შქალონც გჷთმიადვალუ ჯოხოეფი. გოფაჩილი კალენდარეფშო თე პერიოდეფიე (დღა-სერი, მარა, თუთა, წარმოწანა, ოშწანურა) დო თნეფი გჷთმიხურგუ  ცაშ სხეულეფიშ ყარაფეფით (ბჟაშ ელულა-დინულა, წარმოწანაშ ბორჯეფიშ თირუა, თუთაშ ფაზეფიშ მოთირაფა), მუთ ჰალა-ჰალათ დო ოირკოჩეთ მილეძირე  დო უმეშქაშალათ მოქმენდეც ადამიერიშ რინაშა და საქვარუაშა. არძო პერიოდიშ შქას უმოსი არგამა დო ირდღიურ საქვარუაწკჷმა მებუნაფილი დღა-სერიე, ნამუთ გჷთმიხურგუ დიხაუჩაშ მორთაფათ მუში ღერზიშ მუკი-მუკი.

## კალენდარული სისტემეფი

მოსოფელს ამდღარშო არძოშე გოფაჩილიე გრიგორიანული კალენდარი, ნამუთ წჷმმარინუანც მუშ ოწოხონიშ, იულიუსიშ კალენდარიშ რეფორმირაფაშ მოღალუს. თიში ჯოხო მებუნაფილიე რეფორმაშ ინიციატორშა, რომიშ პაპი გრიგოლ XIII–შა.

### იულიუსიშ კალენდარი

ჯვ. წ. I ოშწანურას იულიუს კეისარქ, ეგვიპტარი ასტრონომიშ სოსიგენეშ ჩავათ, 45 წ. 1 იანარშე გემშეღჷ წანაეკოროცხუაშ სისტემა, ნამუდგაშ მეჯინათ ირი გეჸვენჯი 3 წარმოწანაშ ხანგინძანობაქ ეჭოფილქ იჸუ 365 დღა-სერო. წარმოწანაშ 12 თუთათ დორთუალაბორც ირი თუთას მუსხირენი კანონზომიერებათ 30 ვარა 31 დღა -სერი მართინეს, ოდო ფრევალც 28 (ძაკი წარმოწანა) ვარა 29 (ნარკი წარმოწანა). ნარკი წარმოწანათ იკოროცხუდ თი წარმოწანა, ნამუდგაშ რანკიშური ნომერი ირთუდ 4-შ უნოსქილადეთ. 

### გრიგორიანული კალენდარი

გრიგორიანული კალენდარიშ მეჯინათ, მუდგაქჷთ ნძალაშა მიშართ 1582 წანაშ 24 ფრევალცჷნ, დითირუ ნარკი წანაშ გოხურგუაშ სისტემაქ:
* ნარკო იკოროცხუ თი წარმოწანა, ნამუდგაშ რანკიშური ნომერი ირთუ 4 -შა დო ვერთუ 100- შა.
* წანაშ რანწკიშური ნომერი ქირთუ 100- შა და, თინა ნარკი იჸი ხვალე თიწკჷმა, თინა თაშნეშე 400-შა ქირთუდა. 

თაშნე, 2000 დო 2004 წანა ნარკი რდჷ გრიგორიანული კალენდარიშ მეჯინათ, ოდო 1900 წანა ვარი. ოდო ალაზიმაფაშო, იულიუსიშ კალენდარიშ მეჯინათ სუმხოლო თინეფშეიანი იჸიდ ნარკამი

### შხვა სისტემეფი

ბრელი ქიანას, უმენტაშო აფრიკაშ დო ბჟაეიოლუშ ქიანეფშო (ერაყის, ლიბანც, სირიას, ალჟირც, მაროკოც, ტუნისის დო შხვა), სოდეთ გოფაჩილიე ისლამინ, ხვარენა თუთაშ ფაზეფშა გეპონილი კალენდარს (ჰიჯრას),ნამუდგაშ მეჯინათ თუთაშიშ წარმოწანა იკათუანც 30 დო 29 დღა-ღსერამი 12 თუთას (354 დღა-სერი).

*
კონტრაბასი

350px|thumb|5-სიმამი კონტრაბასი შხვადოშხვა ჸურეშე
**კონტრაბასი** (*[[იტალიური ნინა|იტალ.]]* contrabasso), სიმეფამი-ხემამი მუსიკალური მიოგამალი. ვიოლინოშ ფანიას არძოშე დიდი ზჷმაშ (დოხოლაფირო 2 მ) დო დაბალი სიმურობაშ. უღჷ კვარტაშა გენწყილი 4 სიმი. რე 3- დო 5-სიმამი კონტრაბასი. მიოგანა კუჩხის გერინელო. კონტრაბასი უმოსო ორკესტრიშ დო ანსამბლიშ მიოგამალიე. ნამთინეშა იხვარებაფუაფჷ სოლო რსულებაშოთ (ჩინებული ვირტუოზეფი: ჯ. ბოტეზინი, იტალია, XIX ოშწანურა; ს. კუსევიცკი, რუსეთი, XX ოშწანურა; ფ. გერტოვიჩი, სსრკ დო შხვა). კონტრაბასი ჯოხო თაშნეშე დაბალი რეგისტრიშ მუსიკალურ მიოგამალეფიშ ირნერი ნერობას (კონტრაბას-ტრომბონი, კონტრაბას-ტუბა, კონტრაბას-ბალალაიკა დო შხვა).
## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 5, ხს. 648, ქთ., 1980

კატეგორია:სიმეფამი მიოგამალეფი
ვიოლინო

thumb|ვიოლინო
**ვიოლინო** რე ხემამი-სიმეფამი მიოგამალი. თინა არძოშე ჭიჭე დოჭიფეხონარამიე ხემამი ინსტრუმენტეფს. აკმოდირთუ ოთხი სიმიშე. ვიოლინო უჯვეშაში მიოგამალიე. თინა დიდი ხანიშ გოძვენას ივითარებუდჷ. ხვალე მა-17, მა-18 ოშწანურეფს საბოლოთ იფორმირჷ ვიოლინოშ საუჯგუშო ართმურთეფქ. თე ბორჯის იტალიაშ ნოღეფს ბრეშას დო კრემონას ვიოლინოეფს ორთუდეს თიშნერი დიდორსანტეფი, მუნერეფით ორდეს: ამატი, სტრადივარიუსი, გვარნერი დო მაჯინი. თინეფიშით ღოლამირი მიოგამალეფი ამდღარშახ საუჯგუშოთიე მერჩქინელი ედომუშამ მოსოფელს.

ვიოლინოს 4 სიმი უღუ. თოთკაკალია სიმს მუში ჯოხო უღუ: სოლ, რე, ლა, მი. 

ვიოლინო ზჷმათ შხვადოშხვანერიე: ჭიჭე ზჷმაშ ობაღანე ვიოლინო „გვერდიე“, „სუმი ნანთხალიე“, მა-18 ოშწანურას ორდჷ ძალამი ჭიჭე ვიოლინო,თის ჯოხოდჷ „პოშეტა“. თინა ქურთუკიშ ჯიბესჷთ ალენტირედჷ. საქორთუოშა ვიოლინო მაართაშ მიშეღეს 1841 წანას. 
საქორთუოს ბრელი ჯოხოგოლაფირი მევიოლინე ჸუნს: ანდრია ყარაშვილი (მაართა ქორთუ მევიოლინე), ლუარსაბ იაშვილი, ლეო შიუკაშვილი დო თინეფიშ ენარდეფი:მარინე იაშვილი, ლიანა ისაკაძე დო შხვეფი.

## ჯოხოშინელი (ვირტუოზი) მევიოლინეეფი
* არქანჯელო კორელი
* ანტონიო ვივალდი
* ჯუზეპე ტარტინი
* ჟან-მარი ლეკლერი
* ნიკოლო პაგანინი
* ლუდვიგ შპორი
* ლეონიდ კოგანი
* იაშა ხეფეცი
* ოლე ბული
* ალესანდრო როლა
* შლომო მინცი
* იცხაკ პერლმანი

## საინტერესო ფაქტეფი
* XVII ოშწანურაშ 60–ამ წანეფს ქართალეფშო ვიოლინო უკვე ჩინებული რდჷ, თე ინსტრუმენტის მუში ნახანდის ჟან შარდენი მითმიშინუანს.

## ქოძირით თაშნეშე
* მევიოლინე

## სქოლიო

კატეგორია:სიმეფამი მიოგამალეფი
ლიანა ისაკაძე

**ლიანა ისაკაძე** (დ. 2 მარაშინათუთა, 1946, ქართი), ქორთუ მევილიონე, საქორთუოშ სსრ ოკათე არტისტი (1974). 

## ბიოგრაფია
მაართა დოჭყაფური მუსიკალური განათლება ეჭოფჷ ქართიშ ცენტრალურ მუსიკალურ სკოლას პროფესორ ლ. შიუკაშვილიშ ხემანჯღვერობათ. 1956 წანას(10 წანერი) რესპუბლიკაშ ფესტივალიშ ლაურეატო გჷნირთჷ (I პრემია), 1957 წანას მოლენკავკაციაშ მუსიკოს მასრულებერეფიშ I კონკურსის (მორჩილასაკიშ გეშა პრემიაქ ვახვადჷ), ოდო 1961 წანას - საკავშირო კონკურსიშ ლაურეატი (II პრემია). 1968 წანას გაათუ  პ. ჩაიკოვსკიშ ჯოხონობაშ მოსკოვიშ კონსერვატორია (პროფ. დ. ოისტრახის კლასი). 1971 წანაშე მოსკოვიშ ფილარმონიაშ სოლისტიე. ისაკაძე მუსიკაშ მასრულებერეფიშ მიარე ოერეფოშქაშე კონკურსიშ ლაურეატიე (მარგარიტ ლონგიშ დო ჟაკ ტიბოშ ჯოხონობაშ, პარიზი, 1965, I პრემიაშ; ჩაიკოვსკიშ ჯოხონობაშ, მოსკოვი, 1970, III პრემია; სიბელიუსიშ ჯოხონობაშ, ჰელსინკი, 1970, I პრემია). 1965 წლანაშე გასტროლეფც მანჯუნც თანჯეფგალენიშ მიარე ქიანას. ისაკაძე ალმახანურობაშ ართ-ართი გჷმორჩქინელი მევიოლინე რე. თიში მეგამა გჷშმეგორუ არტისტიზმით, ტომბა მუსიკალურობათ, ვირტუოზულობათ. თიშ რეპერტუარციე კლასიკური დო ალმახანური მუსიკაშ საუჯგუშო მინუშეფი. ქორთული კომპოზოტორეფიშ თელი რანწკი ახალი ნაწარმებეფიშ (მაგ. ოთარ თაქთაქიშვილიშ ოვიოლინე კონცერტიშ) მაართა მასრულებერიე. გჷნოღალირიე ფინურ ხანტურულ ფილმის - „სიბელიუსის“ (1975). თიშ გეშა გჷნოღალირიე იაპონური დოკუმენტური ფილმი (1974). ზაქარია ფალიაშვილიშ ჯოხობაშ პრემია (1979). დაჯილდოებულიე საპატიო შანიშ ორდენით.

## ლიტერატურა
* *საყვარელიძე ლ.*, ქსე, ტ. 5, ხს. 227, ქთ., 1980

 
კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ მევიოლინეეფი 
კატეგორია:დუნაბადი 1946
კატეგორია:საპატიო შანიშ ორდენიშ კავალარეფი
ჯუზეპე ტარტინი

მინი|ჯუზეპე ტარტინი პორტრეტი
მინი|150პქ|ჯუზეპე ტარტინი.
**ჯუზეპე ტარტინი** (;  – ), იტალიარი კომპოზიტორი დო მევიოლინე.

## ბიოგრაფია
მინი|150პქ|მარცხნივ|ტარტინიშ ობიექტი პირანს, სლოვენია.
ტარტინიქ დებადჷ პირანს, ნოღა ვენეციას. იურისპრუდენციას პადუაშ უნივერსიტეტის გურაფულენდ. თაშნეშე რდ ღარჯილამი მოფარიკავე. 1710 წანას, მუმაშ ღურაშ უკული, ჯუზეპექ ჩილო ქიმიჸუნ ელიზაბეტა პრემაზონე. მუმა ჯუზეპეს პრემაზონეშ მოჸუნაფას უვარანდ სოციალური კლასიშ დო ასაკის დიდი გინორთაშ გეშა.

ორე ლეგენდა, ნამდა 1716 წანას ჯუზეპექ ფრანჩესკო მარია ვერანჩინიშ შერსულება ქჷმირჩქილუ. ჯუზეპექ ეჸონდ ვერანჩინიშ ტექნიკათ დო მუში ტექნიკაშ განძალიერაფალო ოთახის ქიმლეკლჷ ოვარჯიშაფალო. თეშ გეშა, ტარტინიშ ტექნიკაქ ოგინაფალო გენძალიერჷ. თინე გეიშეგორეს კაპელმაისტერო პადუაშ კათედრალს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჯუზეპე ტარტინი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა.

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
იაშა ხეფეცი

thumb|right|ხეფეცი 1920-იან წანეფს
**იაშა ხეფეცი** (יאשה חפץ ურიულო; 20 ღურთუთა (2 ფურთუთა) 1901, ვილნიუსი — 10 ქირსეთუთა 1987, ლოს-ანჯელესი) — ურიული ბადებაშ ამერიკალი მევიოლინე. იკოროცხუ მა-20 ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ მევიოლინეთ.

## ბიოგრაფია
იაშაქ დებად 2 ფურთუთას, 1901 წანას ნოღა ვილნიუსის მუსიკოსიშ ფანიას. ვიოლინოშ მეგამა სუმი წანერობაშე დიჭყუ დოა მალს გინირთჷ რჩქინელო, მუჭოთ ვუნდერკინდი. შვქითი წანერქ მაართათ გამანჯუ კონცერტი, სოდეთ მენდელსონიშ კონცერტის არსულენდ. 1910 წანას დიჭყჷ სანქტ-პეტერბურგიშ კონსერვატორიას გურაფა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Jascha Heifetz official website 
* Jascha Heifetz fan website 
* Prominent People – Jascha Heifetz  
* Jascha Heifetz  at Sony BMG Masterworks 
* NPR Classical Music: Heifetz at War: Behind the Scenes, Near the Front 
*"The Violinist of the Century" – 3-part series on AdventuresInMusic.biz  

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ურიეფი
კატეგორია:ამერიკალი მევიოლინეეფი
კატეგორია:ურია მევიოლინეეფი
კატეგორია:ურია  მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1901
კატეგორია:ნაღურა 1987
ლეონიდ კოგანი

**ლეონიდ კოგანი** (; ; , ეკატერინოსლავი — , მოსკოვი). ურიული ბადებაშ სხუნუეფიშ მევიოლინე. იკოროცხუ XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ მევიოლინეთ. სსრკ-შ ოკათაშე არტისტი. ქიმიოგანც პაგანინიშ ვიოლინოს.

## ბიოგრაფია
კოგანიქ დებადჷ დნეპროპეტროვსკის (უკრაინა) ფოტოგრაფიშ დო ომოჸოროფული მევიოლინეშ ფანიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*კოგანი არსულენც პაგანინიშ მაართა ოვიოლინე კონცერტის (რე მაჟორი)
*კოგანი მითმიოგანც პაგანინიშ კანტაბილეს
*კოგანი მითმიოგანც პაგანინიშ "ლა კამპანელას"
*კოგანი მითმიოგანც პაგანინიშ ვიოლინოს (ნოჭყვედი სხუნუეფიშ ფილმიშე)
*კოგანი მითმიოგანც პაგანინიშ ვიოლინოს (ნოჭყვედი სხუნუეფიშ ფილმიშე)
*კოგანი მითმიოგანც ბახიშ პარტიტა no.2
*კოგანი მითმიოგანც ბეთჰოვენიშ ოვიოლინე კონცერტის, ოპ.61
*კოგანი მითმიოგანც ბრამსიშ მა-17 უნგრული სხაპუას
*ლეონიდ კოგანი, პავლე კოგანი (ლეონიდიშ სქუა), დავიდ ოისტრახი დო იგორ ოისტრახი (სქუა) არსულენა ანტონიო ვივალდიშ კონცერტის ოთხი ვიოლინოშო 

კატეგორია:ურიეფი
კატეგორია:სხუნუეფიშ მევიოლინეეფი
კატეგორია:ურია მევიოლინეეფი
კატეგორია:ურია მუსიკოსეფი
არქანჯელო კორელი

thumb|200px|right|არქანჯელო კორელი
**არქანჯელო კორელი** (დ. 17 ფურთუთა, 1653, რავენა, იტალია − ღ. 8 ღურთუთა, 1713, რომი) — ბაროკოშ ფარანიშ  იტალიარი მევიოლინე დო კომპოზიტორი.

თის დიდი თია მეუჯღუნც ვიოლინოს რსულებაშ გოვითარაფაშა. 
თიში ოვიოლინე ნაწარმებეფი მიშულირიე კამერული მუსიკაშ ისტორიაშა.
თინი მუში ბორჯიშ კომპოზიტორეფშე გინორთათ, ინსტრუმენტული მუსიკაშ კომპონირებათ აკმიფარგალუ.
თიშ ქიმერონშა მიშმურს ოვიოლინე კონცერტეფი დო სონატეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* არქანჯელო კორელი, hoasm.org

კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1653
კატეგორია:ნაღურა 1713
ალესანდრო როლა

**ალესანრო როლა** (დ. 22 პირელი, 1757 - ღ. 15 ეკენია, 1841) იტალიარი ვირტუოზი მევიოლინე, კომპოზიტორი დო პედაგოგი, მილანიშ კონსერვატორიაშ პროფესორი, ჯოხოშინელი, მუჭოთ ნიკოლო პაგანინიშ მაგურაფალი. 

## თელარა
როლაქ დებად იტალიაშ ნოღა პავიას. მოგვიანაფილო გეგნორთ მილანშა სოდეთ 1770 - 1778 წანას გიან ანდრეა ფიორონიწკჷმა გურაფულენდ. 
 
## რესურსეფი ინტერნეტის
*Rolla String Trio No.1-Sound-bites & Biography at Edition Silver Trust
*Gems Music Publications, a source for several Rolla scores, including the complete viola duets, viola solo works, some violin-viola duets, and viola concerti.

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი პედაგოგეფი
კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:იტალიარი მევიოლინეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1757
კატეგორია:ნაღურა 1841
ოლე ბული

thumb
**ოლე ბორნემან ბული** (დ. 5 ფრევალი, 1810 -  ღ. 17 არგუსო, 1880) ნორვეგიალი მევიოლინე. ჯოხოშინელი, მუჭოთ ედვარდ გრიგიშ ბედიშ გჷმახურგალი.

## თელარა
ბილიქ დებად ნორვეგიაშ ნოღა ბერგენც. მუამუშის ოკოდ, ნამდა ოლეშე მინისტრის გჷშურთუმუდუკო, მარა ოლექ გჷნოჭყვიდ მუსიკას ჸუნაფუდუკონი. 9 წანერქ მაართა კონცერტი გამანჯუ. თინა ბერგენიშ ფილარმონიური ორკესტრიშ სოლისტი მევიოლინე რდჷ. 
18 წანერქ ოსლოშ უნივერსიტეტშა მიდართ ოგურაფალო, მარა გამორსეფც გენიჭკირჷ.
1832 წანას თინაქ ოხორინალო პარიზშა გინილჷ, სოდეთ მევიოლინე ჰეინტიხ ვილჰელმ ერნესტწკჷმა ოხორანდ, ნამუქუთ ბულს პაგანინიშ მუსიკა გაჩინებაფუ.

კატეგორია:ნორვეგიალეფი
კატეგორია:ნორვეგიალი მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1810
კატეგორია:ნაღურა 1880
შლომო მინცი

**შლომო მინცი** (ებრაულო. שלמה מינץ‎; 30 გჷმათუთა  1957, მოსკოვი) – ურია მევიოლინე, ალტისტი, დირიჟორი დო მუსიკალური პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
შლომო მინციქ დებად 30 გჷმათუთას, 1957 წანას მოსკოვს. 1959 წანას, მუჟამცჷთ  შლომო ჟირი წანერი რდჷნ ფანიაწკჷმა ართო ისრაელშა გჷნილჷ ოხორინალო.  ვიოლინოშ მეგამას გურაფულენდჷ ჯოხოშინელ პედაგოგ-მევიოლინე ილონა ფეხერწკჷმა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Sibelius Violin Concerto 3rd movement
*Kreisler's Recitativo & Scherzo
*Mendelssohn violin concerto in E Minor, 1st movement
*Auschwitz violin entertains IDF troops 

კატეგორია:ურიეფი
კატეგორია:ურია პედაგოგეფი
კატეგორია:ურია მევიოლინეეფი
კატეგორია:ურია მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1957
ურიული ნინა

**ურიული ნინა** (עברית, **ივრით**), ორხველჷ სემიტური ნინეფიშ ქანაანური ბუნას. ურიული ნინაშ უჯვეშაში ძეგლეფიე: ბიბლია, ეპიგრაფიკული ძეგლეფი (გეზერიშ კალენდარი - ჯვ. წ. X ო., შილოახიშ მუკნაჭარა - ჯვ. წ. VII ო.), ოსტრაკა (სამარიაშე - ჯვ. წ. VIII ო., ლახიშიშე - ჯვ. წ. VI ო.), პალიმფსესტი იუდაშ ტიოზიშე (ჯვ. წ. VIII - VII ოშწანურეფი.), მონეტეფი, მუკნაჭარეფამი ოწონალეფი. ჯვ. წ. VI ოშწანურაშახ ურიული ნინა საართო-ოკათაშე ნინა რდჷ პალესტინას, მუდგაშ უკული დიჭყჷ თიში არამეიზაციაქ (უპირველაშ ირიშო - ნოღეფც). თე პერიოდის (ჯვ. წ. XII-II ოშწანურეფი.) ურიული ნინა ჩინებულიე მუჭოთ *ბიბლიაშ ურიული* ვარა *ჯვეში ურიული*. ახ. წ. III ოშწანურაშახ ურიული ნინა დიო ხოლოდ იხვარებაფუაფუდჷ ოფუტეშ მახორობას; ნოღას თის ირინუანდეს ხვალე გურაფილეფი - რაბინეფი, ნამუეფქუთ დარსხის „აკადემიური“ ლიტერატურა: ბიბლიაშ კომენტარეფი დო ბიბლიური კანონეფიშ გეძინელობეფი („მიშნა“, „თოსეფთა“, „მიდრაშეფი“). უმოსი გვიანს - იერუსალიმიშ დო ბაბილონიშ „თალმუდეფი“ (IV-V ოშწანურეფი.), ბიბლიაშ ტექსტეფიშ კითხირიშ წესეფიშ დო ვოკალიზაციაშ შანეფიშ კათელი „მასორა“(VI-VII ოშწანურეფი.). თე ლიტერატურაშ ნინა ჩინებულიე მუჭოთ *რაბინული ურიული* ვარა *მიშნიშ ურიული*. ჯვ. წ. III- ახ. წ. II ოშწანურეფიშ ხანიშიე იუდაშტიოზის (ყუმრანიშ დო მურაბათიშ ლეხერეფი) კჷლრჩქინელი გრაგნილეფი, ოსტრაკა, თაშნეშე ნახალ-ხევერს ნაძირეფი კორესპონდენცია. ბიბლიაშ უკულნეშიანი ურიული ლიტერატურაშ ნინა *ოშქარი ურიული* რე ჩინებული. ათეშ უკული იჭყაფუ *თეხანური ურიული* ხანა (კანკალეშა თისი ჩილათირო „ჯვეშურიულც“, „ივრითის“ უძახუნა, მუდგათ ურიულო „ურიული ნინას“ შანენც). თეხანური ურიული ნინა შურდინომბარილი ბიბლიაშ ნინა რე, ნამუსუთ XIX ოშწანურაშ ეკონიაშე სისტემატურო იქიმინუ ლიტერატურა (ხანტური, ოგურაფალი, პერიოდიკა), ოდო ისრაელიშ სახენწჷფოშ დორსხუაფაშ უკული (1948) თე სახენწჷფოშ ოფიციალური ნინა რე.

## ქოძირით თაშნეშე

* ურიული ჭარალუა
* იდიში
* იდისტიკა
* იუდაიზმი
* იუდაისტიკა

## მუმახვარებელი ოხემანჯღვერეეფი, ქრესტომათიეფი, ლერსიკონეფი

* წერეთელი, კონსტანტინე: **ბიბლიაშ ურიული – Biblical hebrew**: გრამატიკა, ქრესტომათია, ლერსიკონი : ოხემანჯღვერე / [რედ.: მ. გოცირიძე] - ქართი : ქართიშ უნ-ტიშ გჷშმაშკუმალარობა, 2001 - ეჯღუნებჷ საქორთუოს ურიეფიშ დოკვირდაფაშ 2600 წანაშდუც . ISBN 99928-58-37-0
* მალერი, ისრაელ: **ალეფბეთი: ურიული ანბანი შხვადოშხვა ხანიშ ბაღანეფშო** [მათარგმ. გურამ ბათიაშვილი, მახანტ. მ. ჟერებჩევსკი] - ქართი 2004
* **ურიული ანთოლოგია** / პროექტიშ ავტ. სოსო ჯინჯიხაშვილი ; [აკმადგინალი. ირმა აბაშიძე ; რედ. მამუკა ბუცხრიკიძე] - ქართი 2008. შპს ჟურნ. "თბილისელები" 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ქართიშ ივანე ჯავახიშვილიშ ჯოხონობაშ სახელნწჷფო უნივერსიტეტი, ურიისტიკა-არამეისტიკაშ საბაკალავრო პროგრამა (მორჩილი დოხასიათაფა)

კატეგორია:სემიტური ნინეფი
კატეგორია:ურიული ნინა
იცხაკ პერლმანი

thumb
**იცხაკ პერლმანი** (დ. 31 არგუსო, 1945) ებრაელ-ამერიკალი ვირტუოზი მევიოლინე, დირიჟორი დო მუსიკალური პედაგოგი. 

## ბიოგრაფია
პერლმანიქ დებად თელ-ავივც. ვიოლინოთ მაართათ დეინტერეს თიწკჷმა, მუჟამცჷთ რადიოს ურჩქილედ კლასიკური ოვიოლინე ნაწარმებუს. დიჭყუ გურაფა თელ-ავივიშ მუსიკალურ სკოლას. მოგვიანილო გჷნილჷ ააშ-შა. გურაფულენდ ჯულიარდიშ სკოლას ივან გალამიანწკჷმა დო დოროტი დელაიწკჷმა. თიქ მუში დებიუტი შეარსულჷ Carnegie Hall-ის 1963 წანას დო გემორძგვჷ პრესტიჟული "ლევენთრით"-იშ ტროგებას 1964 წანას. უკულნეშის მალასჷთ თიქ ქჷდიჭყჷ ფართო ტურეფი.უკული თინაქ  შენთხვევათ გჷმორჩქინდ ამერიკულ ტელევიზიას, 1970 წანას ღებულენდ თიშნერი გჷნოჩამას კათაფის მუნერეფითიე  The Tonight Show დო Sesame Street
პერლმანს 4 წლიდან პოლიომიელიტი დაეწყო. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* IMG Artists Biography  
* Official Myspace page 
* Itzhak Perlman biography in the World Concert Artist directory 
* Itzhak Perlman interview on The Charlie Rose Show , (Video) 8-9-2010 
* Itzhak Perlman & John Williams interview on The Charlie Rose Show , (Video) 8-8-1997 

კატეგორია:ებრაელეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ებრაელი პედაგოგეფი
კატეგორია:ამერიკალი პედაგოგეფი
კატეგორია:ებრაელი მევიოლინეეფი
კატეგორია:ამერიკალი მევიოლინეეფი
კატეგორია:ებრაელი მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1945
ბოფორტიშ ზუღა

მინი|250პქ
**ბოფორტიშ ზუღა** — ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ოძგაშეშ ზუღა. გეხვილჷ ალასკაშ ჩქონიშ ოორუეშე, ფართობი აკმადგინანს 476 000 კმ² -ს, მაქსიმალური სიტომბა 4 683 მ. ჯოხოქ გიადუ ირლანდიარი მარკვიებელიშ — ფრანსის ბოფორტიშ პატიშოჩამალო. თე ზუღაშა ინმურს წყარმალუ მაკენზი. 

ზუღა იხასიათებუ ძალამი კონწარი კლიმატით. დახე თელი წანაშ მალობას თინა ჸინით რე გინოფორილი, ხვალე მარაშინათუთა-ეკენიას ნდღულუ წყარპიჯიშ დოხოლაფირო 100 კმ მუნაკვათა. ზუღაშ წყარპიჯეფი გეხორელი რდჷ დიო ხოლო 30.000 წანაშ წოხლე. ზუღაშ შელფი იკათუანს ნავთობის დო ორთაშობური გაზიშ ნიშულამ მარაგეფს. 

ზუღაშ თანჯეფშე სერიოზული, ხანგინძე ნირზი მიშ ააშ-ს დო კანადა-ს შქას, ნამუქუთ 2010 წანას გეთუ თანჯეფიშ გორთუალათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნასაშ სურათეფი
* ბოფორტიშ ზუღა - დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია (ქორთული)
* ოზუღე კენვენცია
* Audubon Alaska's Arctic Marine Synthesis: Atlas of the Chukchi and Beaufort Seas 

კატეგორია:ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ზუღეფი
კატეგორია:ააშ-იშ ზუღეფი
მარინე იაშვილი

**მარინე ლუარსაბიშ ცირასქუა იაშვილი** (დ. 20 გჷმათუთა, 1932, ქართი), ქორთუ მევიოლინე, საქორთუოშ ოკათაშე არტისტი (1967), ზ. ფალიაშვილიშ ჯოხონობაშ სახენჷფო პრემიაშ ლაურეატი (1975). ლუარსაბ იაშვილიშ სქუა დო ნაწაფე.
## ბიოგრაფია
1958 წანას გაათუ მოსკოვიშ კონსერვატორია. თექინეშეს გურაფულენდ ასპირანტურას (პროფ. მ. მოსტრასიშ კლასი). 1957 წანაშე  "მოსკონცერტიშ" სოლისტიე. 1958 წანას ქიმიჭანეს მოსკოვიშ კონსერვატორიაშ პედაგოგო. 1966 წანაშე ქართიშ კონსერვატორიაშ პედაგოგიე. 1967-1973 წანეფც რდჷ საქორთუოშ  ფილარმონიაშ კამერული ორკესტრიშ სოლისტი დო ოხანტუე ხემანჯღვერი. თიში ოშემრსულებელო ხელუანობა გჷშმეგორუ მაღალი პროფესიული კულტურათ, ტექნიკურო რსულჸოფილაფათ, ხოწილი გემოვნებათ. ხშირას მანჯუნც კონცერტეფც თანჯეფგალე. თინა ქორთული ოვიოლინე ნაწარმეეფიშ დიდი პროპაგანდისტიე. იაშვილი მიარე ოერეფოშქაშე კონკურსიშ ლაურეატიე (იან კუბელიკიშ ჯოხონობაშ კონკურსი, პრაღა, 1949; ჰენრიკ ვენიავსკიშ ჯოხონობაშ კონკურსი, პოზნანი, 1952; ელისაბედიშ ჯოხონობაშ კონკურსი, ბრიუსელი, 1955). 1975 წანას ქიმიჭანეს იუგოსლავიაშ ნ. ნოვი-სადიშ კონსერვატორიაშა ოვიოლინე კათედრაშ დუდო. მუშენდ 1979 წანაშახ. დაჯილდოებულიე ხანდაშ ჭითა შილაშ ორდენით.

## ლიტერატურა

 
კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ მევიოლინეეფი
კატეგორია:ხანდაშ ჭითა შილაშ ორდენიშ კავალერეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1932
ლაკადივიშ ზუღა

მინი|250პქ
**ლაკადივიშ ზუღა** (მაჟირანერო **ლაქშედვიპიშ ზუღა** (ჰინდ.  लक्षद्वीप सागर)) — იდვალუაფუ ინდოეთიშ ოკიანეშ ოორუე ნორთის, მუში მოთანჯე ქიანეფი რე: ინდოეთი, მალდივიშ კოკეფი დო შრი-ლანკა. ზუღას წყარი ტიბუ რე დო ტემპერატურა სტაბილური რე თელი წანაშ მალობას. ტემპერატურა რე 26–28 °С ზარხულს დო 25 °С ზოთონჯის. ჯიმუამობა  34‰. ძალამი დიდარი რე წყარიშთუდონი ოქიანუთ. 

ლაკდივიშ ზუღაშ ფართობი აკმადგინანს 786.000 კმ²-ს, ოშქარი სიტომბა 1,929 მ-ს, მაქსიმალური სიტომბა 4,131 მ-ს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ზუღაშ თხილერი ტერიტორიეფი ინდოეთის
*ალმახანური გეოგრაფიული ჯოხოეფიშ ლექსიკონი 

კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ზუღეფი
არგენტინაშ ზუღა

thumb|250px|არგენტინაშ ზუღა
**არგენტინაშ ზუღა** ()&nbsp; — ატლანტიშ ოკიანეშ ნორთი, ნამუთ ომძღჷ არგენტინას ობჟათე-ბჟაეიოლშე 35º — 56º 30' ს.გ. ზუღაშ სიგანა რე 210-850 კმ. ჟიდოხიშ ფართობი რე 940 ვითოში კმ2, მუთ გინმაშქვანს მუს ართ-ართ უდიდაშო მოსოფელს. ტერმინი „არგენტინაშ ზუღა“ მუშეღჷ ჯულიუს პოპერქ 1891 წანას.

## სქოლიო


კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი 
კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
სავუშ ზუღა

**სავუშ ზუღა** — ჭიჭე ზუღა, იდვალუაფუ მალაიშ არქიპელაგის, ინდონეზიაშ აკვატორიას. ჯოხო მიღჷ ობჟათეშე დვალირ კოკი სავუშე. მუკოთანჯილი რე კოკეფით: სავუ, რაი-ჯუა, როტე, ტიმორი, ფლორესი, სუმბა დო ალორიშ არქიპელაგი. ობჟათეშე დო ბჟადალშე ომძღჷ  ინდოეთიშ ოკიანე, ოორუეშე ფლორესიშ ზუღა დო ოორუე-ბჟაეიოლშე — ბანდაშ ზუღა. 

ზუღაშ ფართობი აკმდაგინანს 35.000 კმ²-ს. ბჟადალშე ბჟაეიოლშა გინოზინდილი რე 600 კმ-ს, ოორუეშე ობჟათეშა 200 კმ-ს. ზუღაპიჯის დვალირი უდიდაში ნოღა რე ინდონეზიაშ ნოღა კუპანგი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*სავუშ ზუღა - ბრიტანიკა
*სავუშ ზუღაშ სურათეფი 

კატეგორია:ინდონეზიაშ ზუღეფი
ტასმანიაშ ზუღა

thumb|ტასმანიაშ ზუღა რუკას 
thumb|ტასმანიაშ ზუღა სატელიტური ფოტო
**ტასმანიაშ ზუღა** () — ზუღა ავსტრალიას დო ახალ ზელანდიას შქას, გინოზინდილი რე 2000 კილომეტრის. მაქსიმალური სიტომბა რე 5200 მეტრი. თინა იდვალუაფუ რჩქალი ოკიანეშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის ზუღა ატარენს ჰოლანდიარი მეზუღეშ, აბელ ტასმანიშ ჯოხოს. თინა რდჷ პირველი ევროპალი, ნამუქჷთ ტასმანიას დო ახალ ზელანდიას მიოჭირინჷნ. 1770-ამ წანეფს ტასმანიაშ ზუღა წიაკალშა ქჷდიგურუ მეშარე ჯეიმზ კუკიქ.

კატეგორია:ტასმანიაშ ზუღა
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი
კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
ლუარსაბ იაშვილი

**ლუარსაბ სეითიშ სქი იაშვილი** (დ. 31 მელახი, 1907, ქართი), ქორთუ მევიოლინე დო ალტისტი, პედაგოგი, საქორთუოშ ხელუანობაშ დონინალაფირი მოქარანე (1961), ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაშ პროფესორი (1947-შე). 

## ბიოგრაფია
1931 წანას გაათუ ქართიშ კონსერვატორია (პროფ. ვილშუაშ ოვიოლინე კლასი), 1932 წანაშე გურაფულენდ ლენინგრადიშ კონსერვატორიაშ ასპირანტურას (ალტიშ კლასი, ხემანჯღვერი პროფ. სოსინი). 1925-1928 წანეფც მითმიოგანდ "ახალმორდუ ქორთუ მუსიკოსეფიშ ჯარალუაშ" ორკესტრია, საოპერო სტუდიაა დო რუსთაველიშ თეატრიშ ორკესტრის. 1928-1945 წანეფც რდჷ საქორთუოშ მაართა სახენწჷფო კვარტეტიშ აკოდგინალუას (ალტი). მუჭოთ სოლისტი დო კონცერმაისტერი სისტემატურო გჷშმეშჷ საქორთუოშ ფილარმონიას დო რადიოშ ორკესტრის. 1935 წანაშე მეთხოზუდ პედაგოგიურ ქარანუას ქართიშ კონსერვატორიას დო ცენტრალურ ომუსიკე ვითწანონს. 1935 წანას კონსერვატორიას დაარსხუ სპეციალობა ალტიშ კლასი. თიში ნაწაფეეფი რენა: ი. ლეუსი, ს. აინშტაინი, პ. შავერდიანი, გ. მელიქიშვილი, მუში ოსურსქუალეფი - მარინე, ირინე დო ნანა იაშვილეფი; ალტისტი ა. ბეჰალიშვილი დო შხვა. 1967-1974 წანეფც იაშვილი მელინაფილი რდჷ  ეგვიპტეშა ქ. კაიროშ კონსერვატორიას პედაგოგო. დაჯილდოებულიე "საპატიო შინიშ" ორდენით.

## ლიტერატურა
* *გედევანიშვილი მ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 65, თბ., 1980

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ პედაგოგეფი
კატეგორია:ქორთუ მევიოლინეეფი
კატეგორია:დუნაბადი  1907
კატეგორია:საპატიო შანიშ ორდენიშ კავალერეფი
ვისაიანიშ ზუღა

მინი|250პქ
**ვისაიანიშ ზუღა** იდვალუაფუ ფილიპინეფიშ აკვატორიას. მუკოთანჯილი რე კოკეფით: ვისაიანი, ბჟაეიოლ ვისაიანი დო ბჟადალ ვისაიანი. ოორუე-ბჟადალშე ომძღჷ სიბუიანიშ ზუღა, ოორუე-ბჟაეიოლშე — სამარიშ ზუღა, თაშნეშე ბოჰოლიშ დო სულუშ ზუღეფი.

ზუღას დვალირი უდიდაში კოკი რე ბატაიანი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვისაიანიშ ზუღა, წყარიშთუდონი ოქიანუშ მიარეფერუანობაშ მოსოფელიშ ეპიცენტრი 

კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი
კატეგორია:ფილიპინეფიშ ზუღეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი შვედეთის

შვედეთის იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულს 14 ართური რე (2011 წ.), მუთ ედომუშამი მუდანობაშ 1,5%-ს აკმადგინანს (2011 წანაშ მუნაჩემეფით 936 რე). 12 ობიექტი კულტურული კრიტერიუმით რე ერკებულშა მიშაღალირი, თენეფშე, ართი მოსოფელიშ გენიაშ შედერვო რე მერჩქინელი (კრიტერიუმი i). თეშ მოხ, შვედეთიშ ომაფეს ხოლო ჟირი ობიექტი რე შინელ ერკებულს მოხვალამაშ კანდიდატო. შვედეთიშ სახენწჷფოშ მაართა შვედურ ობიექტიქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა 1991 წანას იჸუ მიშაღალირქ.

## ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა გეძინაშ თარიღიშ მეჯინათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი შვედეთის
* შვედეთიშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ კატალოგი

კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი შვედეთის
ტარიელ ჭანტურია

**ტარიელ ჭანტურია** (დ. 11 კვირკვე, 1932 წანა, სუფსა, ლანჩხუთიშ მუნიციპალიტეტი) — ქორთუ ჭარუ. 

გათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ფილოლოგიაშ ფაკულტეტიშ ჟურნალისტიკაშ გჷნართი (1956). მაართა ლერსი "ნადირობა" გჷმაბჟინუ 1951 წ. მაართა პოეტური კათელი „ლტოლვა“ — 1964 წ. ლიტერატურულ ასპარეზშა გიშარჩქინაწკჷმა ართო გებენი ექსპერიმენტეფიშ გეშა ჯარალუაქ მალას ქიჸუჯუ ახალნორდი პოეტიშ გჷშარჩქინა, გჷშაკერძაფილო თიში ნჭუაფა სიახალაშა. პატონ ტარიელი მუშ ლერსეფს ხშირას გჷმირინუანს ირონიას, პაროდიას, პარადოქსის, გროტესკის, სლენგის. თიშ თარი კათელეფი რე: "ოკვანწაია" (ქორთ. „საქანელა“ (1965)), "ქუა დო ლჷმა" (ქორთ. „ქვა და ომი“ (1967)), "ახალი თუთა" (ქორთ. „ახალი მთვარე“ (1970)), "ჟირი" (ქორთ. „ორნი“ (1972)), "ოკოხარცქილი სერპანტინი" (ქორთ. „დაწყვეტილი სერპანტინი“ (1973)), "წყჷნარი ბჟაში წანა" (ქორთ. „წყნარი მზის წელიწადი“ (1975)), "თოფურობაში ოშწანურა" (ქორთ. „თაფლობის საუკუნე“ (1978)), "პოემეფი" (ქორთ. „პოემები“ (1979)), "სტრესეფი დო ზიტყვეფი" (ქორთ. „სტრესები და სიტყვები“ (1980)), "გიშნაგორა" (ქორთ. „რჩეული“ (1982)), „ბოლთა“ (1893), "ჭარუშ ჭითა წიგნი" (ქორთ. „მწერლის წითელი წიგნი“ (1985)) დო შხვა. ჭანტურიას თაშნეშე ორხველჷ ბაღანეფიშ ლერსეფიშ კათელია, კრიტიკული ჭარილეფი, ნათანგეფი დო შხვა. თიში ლერსეფი თანგილი რე ბრელ ნინაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტარიელ ჭანტურიაშ ნახანდეფი ლიბ.ჯე-ს, 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:დუნაბადი 1932
კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კატეგორია:ლანჩხუთიშ მუნიციპალიტეტის დუნაბადეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის

2011 წანაშ მუნაჩემეფით თურქეთის 11 **[[მოსოფელიშ მონძალა|იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე]]**. 

## სტატისტიკა

იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 1,1% თურქეთიშ ობიექტეფი რე. 

## ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* იუნესკოშ ოფიციალური საიტი. კულტურული მონძალაშ ობიექტეფი
* კულტურული მონძალაშ ობიექტეფი, რუსულ ნინაშა 
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის

კატეგორია:თურქეთი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის
კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
კაპრიზი №24 (პაგანინი)

**კაპრიზი (კაპრიჩიო) №24 ლა მინორს, ოპ.1** რე ნიკოლო პაგანინიშ სოლო ვიოლინოშო დოჭარილი ჯოხოშინელი 24 კაპრიზიშ ფინალი. თე ნაწარები იკოროცხუ ართ-ართი ურთულაში ნაწარმებო ვიოლინოშო. თინა იკათუანც უფეიკარაშ არპეჯიო დო პიციკატოს. თაშნეშე სირთულე რე დაბალი ოქტავიშე მაღალი ოქტავშახ ფეიკარას გჷნულა. 

## თემაშე დოჭარილი ვარიაციეფი
* რობერტ შუმანი - Études d'après les Caprices de Paganini (1832)
* რობერტ შუმანი - Six Études de concert sur les Caprices de Paganini (1833)
* ლეოპოლდ აუერი - გეუძინჷ ფორტეპიანოშ აკომპონიმენტი
* ალისონ ბალსომი - დინაჭარჷ მუში თმეგამილი ნაწარმები, არანჟირებული ოჸეშო
* ჯეიმს ბარნესი - "ფანტაზია ვარიაცია ნიკოლო პაგანინიშ თემაშე". არანჟირაფილიე ოშურე ორკესტრიშო
* ბორის ბლაჩერი - "ვარიაცია პაგანინიშ თემაშე" (1947) ორკესტრიშო
* იოჰანეს ბრამსი - "ვარიაცია პაგანინის თემაზე" ოპ.35 (1862-63) სოლო ფორტეპიანოშო (2 წიგნი)
* ჰანს ბოტერმუნდი - "ვარიაცია პაგანინიშ თემაშე"
* ელიოტ ფისკი - უღოლუ არანჟირაფა გიტარას
* იგნაც ფრიდმანი - პაგანინიშ თემაშდოგურაფა ოპ.47 (1914)
* ბენი გუდმანი - XXIV კაპრიზი
* ვიქტორ ლაბუნსკი - "ოთხი ვარიაცია პაგანინიშ თემაშე" ფორტეპიანოშო
* ფერენც ლისტი - *Grande Fantaisie de bravoure sur La Clochette* სოლო ფორტეპიანოშო S.420 (1832-4)
* ფერენც ლისტი - მაამშვა დო ეკონია ნაწარმები *Études d'exécution transcendante d'après Paganini*-შე სოლო ფორტეპიანოშო S.140 (1838) 
* ფერენც ლისტი - (S.140/6) *Six Grandes Études de Paganini*
* ფერენც ლისტი - *Grand Fantaisie (ვარიაციები) sur des thèmes de Paganini* სოლო ფორტეპიანოშო, S.700 
* ენდრიუ ლოიდ ვებერი - *ვარიაციეფი* (1977) დოჭარილი ჩელო დ როკ ბუნაშო, მოგვიანაფილო არანჟირაფილი ჩელო დო ორკესტრიშო
* ვიტოლდ ლუტოსლავსკი - *ვარიაციეფი პაგანინიშ თემაშე* (1940-41) ჟირი ფორტეპიანოშო. 1978 ქიმინუ ვერსია ფორტეპიანო დო ორკესტრიშო
* ნატან მილშტეინი - *პაგანინიანა* 24 კაპრიზიშ ვარიაციეფი შხვა კაპრიზეფიშ მოხვარათ
* რობერტ მუძინსკი ვარიაციეფი ოპ.48
* პაველ ნეჩეპარენკო - ვარიაციეფი პაგანინიშ თემაშე ბალალაიკაშო
* სერგეი რახმანინოვი - რაფსოდია პაგანინიშ თემაშე ოპ.43 (1934) 24 ვარიაცია ფორტეპიანო დო ორკესტრიშო
* სტანისლავ სკოვაჩევსკი - "კონჩერტო ნიკოლო" ფორტეპიანო (კვარჩხანი ხე) დო ორკესტიშო
* კაროლ შიმანოვსკი -   "სუმი კაპრიზი პაგანინიშ თემაშე" ვიოლინო დო ფორტეპიანოშო (1918)

კატეგორია:სოლო ნაწარმებეფი ვიოლინოშო
კატეგორია:მუსიკა დოჭარილი პაგანინიშით
იოჰანეს ბრამსი

thumb|right|იოჰანეს ბრამსი
**იოჰანეს ბრამსი** (დ. 7 მესი, 1833, ჰამბურგი, გერმანია — ღ. 3 პირელი, 1897, ვენა, ავსტრია) — გერმანალი კომპოზიტორი, პიანისტი, დირიჟორი.

## ბიოგრაფია

დებადჷ მუსიკოსიშ ფანიას. მუსიკას გურაფულენდჷ დიო მუმაწკჷმა, უკული ე. მარქსენწკჷმა (ფორტეპიანო). 50-იანი წანეფიშ ლიას ბრამსი გჷშმეშ გერმანიაშ შხვადოშხვა ნოღეფს მუჭოთ პიანისტი, ოკათჷდჷ ლაიფციგიშ "გევანდჰაუზიშ" ჯოხოშინელ კონცერტეფს. თიწკჷმა ართო გჷშმეშეს რ. შუმანი დო ი. იოახიმი. 1858-1859 წანეფს რდჷ ობუნე კაპელაშ დირიჟორი. 1862 წანაშე ქჷდიხორჷ ვენას. თაქ თინა გჷშმეშჷ მუჭოთ პიანისტი დო ობუნე დირიჟორი. 70-იანი წანეფშე დიჭყჷ ინტენსიური ქიმერონული მოღალობა, მითმიოგანდჷ დო დირიჟორენდჷ დორხველ ნაწარმებეფს, ბრელს შარალენდჷ. თინა გჷშესხუნეს ბერლინიშ ხელუანეფიშ აკადემიაშ მაკათურო, ჰამბურგიშ "საპატიო მენოღალეთ". ბრამსის მიაჩჷ კემბრიჯიშ დო ბრესლავლიშ უნივერსიტეტფიშ მუსიკაშ დოქტორიშ ხარისხიქ.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1833
კატეგორია:ნაღურა 1897
24 კაპრიზი

პაგანინი|thumb|280px
ნიკოლო პაგანინიქ  **24 კაპრიზი სოლო ვიოლინოშო** 1802 - 1817 წანეფც დოჭარჷ. თის უღუ ეტიუდიშ სტრუქტურა, ჯოხოშინელი ტრელეფით დო არპეჯიოეფით.

## კაპრიზეფი

* კაპრიზი no.1 მი მაჟორი: ანდანტე
* კაპრიზი no.2 სი მინორი: მოდერატო
* კაპრიზი no.3 მი მინორი: სოსენუტო - პრესტო
* კაპრიზი no.4 დო მინორი: მაესტოზო
* კაპრიზი no.5 ლა მინორი: აგიტატო
* კაპრიზი no.6 სოლ მინორი: ლენტო
* კაპრიზი no.7 ლა მინორი: პოსატო
* კაპრიზი no.8 მი-ბემოლ მაჟორი: მაესტოსო
* კაპრიზი no.9 მი მაჟორი: ალეგრეტო
* კაპრიზი no.10 სოლ მინორი: ვივანჩე
* კაპრიზი no.11 დო მაჟორი: ანდანტე - პრესტო
* კაპრიზი no.12 ლა-ბემოლ მაჟორი: ალეგრო
* კაპრიზი no.13 სი-ბემოლ მაჟორი: ალეგრო 
* კაპრიზი no.14 მი-ბემოლ მაჟორი: მოდერატო
* კაპრიზი no.15 მი მინორი: პოსატო
* კაპრიზი no.16 სოლ მინორი: პრესტო
* კაპრიზი no.17 მი-ბემოლ მაჟორი: სოსენუტო - ანდანტე
* კაპრიზი no.18 დო მაჟორი: კორენტე: ალეგრო
* კაპრიზი no.19 მი - ბემოლ მაჟორი: ლენტო - ალეგრო ასაი
* კაპრიზი no.20 რე მაჟორი: ალეგრეტო
* კაპრიზი no.21 ლა მაჟორი: ამოროზო: პრესტო
* კაპრიზი no.22 ფა მაჟორი: მარკატო
* კაპრიზი no.23 მი-ბემოლ მაჟორი: პოსატო
* კაპრიზი no.24 ლა მინორი: *ტემა კონ ვარიაციონი* კუაზი პრესტო

### კაპრიზი no.1

მეტსახელო ლ'არპეჯიო (*L'Arpeggio*) იკირუ ოთხიხოლო სიმც. იჭყაფუ მი მაჟორც დო ფეიკარას გჷნმურც მი მინორშა

### კაპრიზი no.2
მაჟირა კაპრიზი იკათუანც შხვადოშხვა სიმფც ფეიკარას გნულას

### კაპრიზი no.3
იკათუანც ბრელი ტრელეფც, ოქტავშე ოქტავშახფეიკარი გულას, ფეიკარი პასაჟეფც

### კაპრიზი no.4

### კაპრიზი no.5

### კაპრიზი no.6

### კაპრიზი no.7
იკათუანც პიციკატოეფც დო მაღალი ნოტეფც

### კაპრიზი no.8

### კაპრიზი no.9
მეტსახელო *La Chasse*. ლა დო მი სიმი ორთჷ ფლეიტაშ ოდო სოლ დო რე სიმი ვალტორნაშ იმიტაციას. 

### კაპრიზი no.10
გოკოროცხილიე ხემიშ მეგამათ მეღებული სტაკატოშ დაგურაფალო

### კაპრიზი no.11

### კაპრიზი no.12

### კაპრიზი no.13

### კაპრიზი no.14

### კაპრიზი no.15

### კაპრიზი no.16

### კაპრიზი no.17

### კაპრიზი no.18

### კაპრიზი no.19

### კაპრიზი no.20

### კაპრიზი no.21

### კაპრიზი no.22

### კაპრიზი no.23

### კაპრიზი no. 24

 

კატეგორია:მუსიკა დოჭარილი პაგანინიშით
კატეგორია:ოვიოლინე კაპრიზეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბანგლადეშის

2011 წანაშ მუნაჩემეფით ბანგლადეშის 3 იუნესკოშ **[[მოსოფელიშ მონძალა]]შ** ობიექტი რე. 

## სტატისტიკა

იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თაჸურეშე 0,3 % ბანგლადეშიშ ობიექტეფი რე. 5 ობიექტი ბანგლადეშიშ ტერიტორიას მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფშა მიშაღალაშ კანდიდატი რე. 

## ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბანგლადეშის

კატეგორია:ბანგლადეში
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ვიეტნამს

2010 წანაშ მუნაჩემეფით ვიეტნამს 7 იუნესკოშ **[[მოსოფელიშ მონძალა]]შ** ობიექტი რე.

## სტატისტიკა

იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი (2011 წ.), თაჸურეშე 0,7% ვიეტნამიშ ობიექტეფი რე. 

## ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ვიეტნამს

კატეგორია:ვიეტნამი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავღანეთის

2011 წანაშ მუნაჩემეფით ავღანეთის 2 იუნესკოშ **[[მოსოფელიშ მონძალა]]შ** ობიექტი რე.

## სტატისტიკა

იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფ შქას 0,2% ავღანეთიშ ობიექტეფი რე. ჟირხოლო კულტურული ობიექტი რე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავღანეთის

კატეგორია:ავღანეთი
ფინეთიშ ჸუჯი

thumb|300px|right|ფინეთიშ ჸუჯი
**ფინეთიშ ჸუჯი** (ფინ. *Suomenlahti*, ესტ. *Soome laht*, შვედ. Finska viken, რუს. Финский залив) — ჸუჯი ბალტიაშ ზუღაშ ბჟაეიოლ ნორთის, ნამუშ წყარპიჯეფს იდვალუაფჷ ესტონეთი, რუსეთიშ ფედერაცია დო ფინეთი. 
სიგჷნძა - 390 კმ, სიგანა - ოშქაშეთ 70 კმ. სიტომბა - 5 მეტრიშე 100 მეტრიშა (მაქს. 115 მეტრი), ფართობი - 29,5 კვადრატული კილომეტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ESA satellite photograph of the Gulf of Finland

კატეგორია:ჸუჯეფი