open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბოლივუდი

250px|right|thumb|ბოლივუდიშ ბირეფი დო სხაპუეფი
**ბოლივუდი** () — ააშ-შ კინემატოგრაფიაშ, ჰოლივუდიშ (Hollywood) ანალოგიაშა აკოქიმინელი ჯოხოდვალა, ნამუქჷთ ინდოეთიშ ნოღა ბომბეიშ (ასე მუმბაი) კომერციულ კინემატოგრაფიას მიაჩჷ.

მაართათ ჰოლივუდიშ დო ბომბეიშ თე აკოსვარილი ჯოხოდვალეფით ბომბეიშ კინომატოგრაფია ართ-ართ ინდოარ კინოკრიტიკოსიქ 1970-იან წანეფს დონათჷ, ნამუთ თიქ ბოლივუდიშ კომერციულ-ბორჯიშ ოღალი პოლიტიკა კალიფორნიულ ჰოლივუდის ცინიკურო ალუზჷმუ, მარა თე ჯოხოდვალაქ ქჷდოსქიდჷ დო ინდური კინოშ სინონიმო გჷნირთჷ. ინდოარი პატრიოტეფი ჯოხოდვალა „ბოლივუდიშ“ აწმარენჯეფი რენა, თიშ გეშა, ნამჷ-და თინეფიშ მოარზებათ ინდურ ფილმეფს ჰოლივუდწკჷმა საართო მუთუნი ვაუღუ.

ირ წანმოწანას ბოლივუდის დოხოლაფირო 250 თარო ბორჯიშოღალი, უხარისხო, ნოჩქარებო გჷნოღალირი კომერციული ფილმი იკეთებუაფუ, ნამუქჷთ ინდურ კინომატოგრაფიას, ნამუთ ვარე ხვალე *ბოლივუდი*, მოსოფელს ჯოხო გუტახჷ.

ბოლივუდიშ ფილმეფს მუსხირენ დჷმახასიათაფალი მუშობურობეფი უღუნა: თინეფიშ უმენტაშობა მიუზიკლი რე — ფილმიშ სიუჟეტის ინმიხუნუაფუ მუსიკალური კლიპეფი (კანკალეშა თინეფიშ მუდანობა ვითშახ რე), ჟირ სერიათ გორთილი ფილმი დოხოლაფირო ოთხი სათი იგჷნძორებუ. მარა ფილმეფიშ სიუჟეტეფი შხვადოშხავნერი რე, თინეფს გჷმირინუაფუ ინდური კლასიკური თეატრიშო დჷმახასიათაფალი თემეფი - სიჯგირეშ სიგლახეწკჷმა ლჷმა, ავი დიანთილი დო დოდარელი ნოსა, დაღარი დო დიდარი, მუსლიმან დო ინდუისტ გერგეზეფს შქას ჸოროფაშ გომორძგუალა, ადამიერიშ ღირსებაშ ამარდებელი ტრადიცეფიშ გჷნოღალა დო კასტური სისტემაშ ბორკილეფიშ ვადიჸუნაფა დო შხვა.

ბოლივუდიშ პროდიუსერეფი ხანდენა მუჭოთ ინდოეთის, თაშენშე ედომუშამ აზიაშ დო აფრიკაშ ფართო მასეფშო დო აკმოქიმინუნა თ.გ. „კინოს ედომუშამი ოჯახიშო დიდშე ჭიჭეშახ“, თეშ გეშა ეროტიული მომენტეფი, გიშაკერზაფილო ოსურიშ დო ქომოლკოჩიშ პიჯიშ ჯუნა ფილმს ტაბუ რე. თეჸურე ონდეთ გებენი ფილმეფი აზია-აფრიკაშ მუსლიმანი, ინდუისტი დო თ.უ. მაჯინუშ კონწარ კრიტიკას უხვადუ.

*ბოლივუდი* გოვითარაფონ ინდოეთის, ნამუშ მახორობაშ უმენტაშობა სიდაღარაშ ხურგას არსებენსჷნ, სქვამი, ჩეკანამი, წჷმოძინელი ადამიერიშ კულტის ონინალჷ, თაშნეშე ჩე დო უჩაკანამ მახორობას, შილებე — უნებური, ართიანშოთ უწამებუობას თასჷნს, ნამუთ თინა იროთ ბჟადალიშ კინოკრიტიკაშ ნოტას იინალუანს. 

ეიოშანალი რე, ნამჷ-და მიარე ნარჯიშ უმკუჯინალო, ბომბეიშ კინომატოგრაფიაშ წჷმოძინელი მინუშეფი (სამანგ. „დევდასი“) დუბლირაფილი რე ევროპაშ მიარე ნინაშა დო რეგულარულო გჷნმიჩამუაფუ ბჟადალიშ ეთერს.

კატეგორია:კინოსტუდიეფი
კატეგორია:ბომბეი
კატეგორია:ინდური კინო
ბრენდან გლისონი

**ბრენდან გლისონი** (; დ. 29 მელახი, 1955, ლონდონი)  — ირლანდიარი არტისტი. მეღებული აფჷ ემიშ ჯილდო.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*

კატეგორია:ირლანდიარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1955
საიფ ალი ხანი

**საიფ ალი ხანი** (, , ) — ბოლივუდიშ არტისტი, პროდიუსერი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* საიფ ალი ხანი საიტის „My-hit“

კატეგორია:დუნაბადი 1970
კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
ჰარი პოტერი დო ფენიქსიშ ორდენი (ფილმი)

***ჰარი პოტერი დო ფენიქსიშ ორდენი*** () — რეჟისორ დევიდ იეიტსიშ ფილმი, ნამუთ გინოღალირი რე ჯოან როულინგიშ გეშა ჭარილი ჰარი პოტერიშ დუდსგინულეფიშ მახუთა წინგის.

სიუჟეტიშ მეჯინათ, ჰოგვორტსის გურაფაშ მახუთა წანას ჰარი დარსხუანს თ.შ. *[[დამბლდორიშ არმია|დამბლდორიშ არმიას]]*, ნამუთ აწუდირთუ ჰოგვორტსის მაზაკვალურ რეფორმეფს. ათე ისტორიაშ დათებუს ჰარი შეხვადუ ვოლდემორს, დო სირიუს ბლეკს ჸვილუნს ბელატრისა ლესტრეინჯი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ფილმეფი ჰარი პოტერიშ გეშა
კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი
კატეგორია:2007 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
ჰარი პოტერი დო გვერდზისხირამი მაფასქირი (ფილმი)

***ჰარი პოტერი და გვერდზისხირამი მაფასქირი*** () — მაამშვა ფილმი ჰარი პოტერიშ დუდსგინნაველეფიშ გეშა, ნამჷქით გიშართჷ 2009 წანაშ 15 კვირკვეს. თინა ირსხუაფჷ ჯოან როულინგიშ ათე ჯოხონობაშ რომანს.

## სიუჟეტი

მაგიაშ ომინისტრე იმარცხებჷ ვოლდემორწკჷმა ლჷმას. მაჟირა ლჷმას ღურუ მიარე მაგლი, აკანი აღუ ბრელ კატასტროფას, ნამუეფიშ სამანჯელი უჩინებუ რე. ფენიქსის ორდენი ღურაშ მარხვალეფწკჷმა ლჷმას საუჯგუშო ჯადოქარეფს ოდინუანა. ჰარი პოტერს, ჰერმიონ გრეინჯერს დო რონ უისლიშ რინას ოინტერესე მოლინეფს უღუ აბანი, გიშაკერძაფილო თენა ოხუ ოჸოროფე ურთიართობეფს, მარა ოშქურანჯობა არგამა რე დო ჰოგვორტსიშ სკოლა უთხილუ იჸი. ჰარი გეგენს ვოლდემორიშ არძაშე თარი ფულირეფს დო გომორძგუაშო ოხვილური იჸი არძაშე დიდი ათოჸუნა.

## როლეფი

*დენიელ რედკლიფი - ჰარი პოტერი ჰარი პოტერი
*რუპერტ გრინტი - რონ უისლი
*ემა უოტსონი - ჰერმიონ გრეინჯერი
*ჰელენა ბონემ კარტერი - ბელატრისა ლესტრეინჯი
*ჯიმ ბროუდბენტი - ჰორაციუს სლაგჰორნი
*რობი კოლტრეინი - რუბეუს ჰაგრიდი
*ტომ ფელტონი - დრაკო მალფოი
*მაიკლ გემბონი - ალბუს დამბლდორი
*ალან რიკმენი - სევერუს სნეიპი
*მეგი სმითი - მინერვა მაკ-გონაგელი .
*დევიდ თევლისი - რემუს ლუპინი
*ჯული უოლტერსი - მოლი უისლი
*მარკ უილიამსი - ართურ უისლი
*ჰეროუ ფაინს-ტიფინი დო ფრენკ დილეინი - ტომ რედლი ბაღანობას დო მორდილობას
*ჰელენ მაკ-კრორი - ნარცისა მალფოი
*რობი კოლტრეინი - ჰაგრიდი
*ფრენკ დილანე - ტომ რიდლი

## გინორთეფი წინგიშე

ფილმი თარო გინორთი უღუ წინგიშე. წინგი იჭყაფუ მაგლეფიშ (ინგლისიშ) პრემიერ-მინისტრწკჷმა მაგიაშ მინისტრიშ ვიზიტით, ფილმი - კაფეშ სცენეფით, სოჸურეშეთ ჰარი ძირუნს ალბუს დამბლდორს. რეჟისორი დევიდ იეიტსი დო თიში ბუნა ნირზენდეს წინგიშ მიშალუშ გეშა. იეიტსი ფირქენდჷ, ნამდა ხინჯიშ აკორღვაფაშ სცენეფიშ ბონური ძირაფა, ვინდარო ათე ფაქტიშ გეშა მინისტრიწკჷმა ჩიება, უმოსო ეფექტიანი იჸიდჷ. თეში, მუჭოთ ფილმიშ ჰარი პოტერი დო დაჩხირამი ნარგისი მოხვალამას, დერსლეფიშ ფანიაშ სცენეფქ ეშაღალირქ იყუ. ტომ რედლიშ რინაშ დეტალეფიშ ნორთიქ ხოლო ეშაღალირქ იყუ. გეძინელი სცენა უისლეფიშ ჸუდეს მეძინელი რე ფილმიშ დჷმარსხუაფალეფიშ ინიციატივათ, ფრენჩაიზიშ ტონიშ ასქილადაშ ღანკით. ლჷმაშ სცენა ჰოგვორტსის დოკუნტარაფილქ იჸუ, თიშენ ნამდა პროდიუსერეფიშ არზით, თინა მაწყინაფალი იჸიდ - მაშკვითა წინგის ეჭარილი ლჷმაშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ფილმეფი ჰარი პოტერიშ გეშა
კატეგორია:2009 წანაშ ფილმეფი
ჰელენა ბონემ კარტერი

**ჰელენა ბონემ კარტერი** (; 26 მესი, 1966)  — ინგლისარი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ ტელევიზიას. ჟირშა რდჷ ნომინირაფილი ოსკარს. ოკათუდჷ ჰარი პოტერიშ გეშა ფილმეფიშ სერიას.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* Helena Bonham Carter Emmys.com-ზე 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1966
ჯიმ ბროუდბენტი

**ჯიმ ბროუდბენტი** (; დ. 24 მესი, 1949, ლინკოლნი)  — ინგლისარი თეატრიშ, კინოშ დო ტელევიზიაშ არტისტი.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1949
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ჰარი პოტერი დო ღურაშ ოჩუქერეფი - ნორთი 1

***ჰარი პოტერი დო ღურაშ ოჩუქერეფი - ნორთი 1*** () — რეჟისორ დევიდ იეიტსიშ გეშა გინოღალირი ჯოან როულინგიშ ათე ჯოხონობაშ წინგიშ მაართა გვერდიშ კინოეკრანიზაცია, ნამჷქით გიშართჷ 2010 წანაშ 19 გერგობათუთას. ფილმიშ სცენარიშ ავტორი რე სტივ კლოვეზი, ნამჷქით იმუშუ არძა სერიაშ სცენარს (მახუთა ფილმიშ მოხ).

ფილმი გინოღალირი რე დევიდ ჰეიმენიშ სტუდიაშ Heyday Films გეშა. გინოღალეფი დიჭყჷ 2009 წანაშ ქირსეთუთას დო გეთჷ 2010 წანაშ მესის. ათე ფილმიშ მაჟირა ნორთი გიშართჷ 3D ფორმატის.

## როლეფი

*დენიელ რედკლიფი - ჰარი პოტერი ჰარი პოტერი
*რუპერტ გრინტი - რონ უისლი
*ემა უოტსონი - ჰერმიონ გრეინჯერი
*ტომ ფელტონი - დრაკო მალფოი
*ჰელენა ბონემ კარტერი - ბელატრისა ლესტრეინჯი
*ჯიმ ბროუდბენტი - ჰორაციუს სლაგჰორნი
*რეიფ ფაინზი - ვოლდემორი
*ბრენდან გლისონი - ალესტორ მუდი
*დონალდ გლისონი - ბილ უისლი
*გერი ოლდმენი - სირიუს ბლექი
*ალან რიკმანი - სევერუს სნეიპი
*მეგი სმითი - მინერვა მაკ-კონაგელი
*ემა ტომპსონი - სიბელ ტრელოუნი
*მარკ უილიამსი - ჯინი უისლი
*რობი კოლტრეინი - ჰაგრიდი
*სიმონ მაკბურნი - კრიჩერი
*დევიდ თევლისი - რემუს ლუპინი
*რადე შერბეჯია - ოლივანდერი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო




კატეგორია:ფილმეფი ჰარი პოტერიშ გეშა
კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი
კატეგორია:2010 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
მეგი სმითი

**მეგი ნატალი სმითი** ( დ. 28 ქირსეთუთა, 1934 — ღ. 27 ეკენია, 2024) — ინგლისარი კინოშ, თეატრიშ დო ტელევიზიაშ არტისტი. 60-წანიანი კარიარაშ გოძვენას 50-შე უმოს ფილმის აკათჷ. ჩინებული რე სნობური დო დუდძიკალური როლეფიშ სრულებათ.

## ფილმოგრაფია

 
 
 
 
 
 

 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 
* Maggie Smith  Emmys.com-ზე 
* მეგი სმითის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დუნაბადი 1934
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
დონალდ გლისონი

**დონალ გლისონი** (დ. 12 მესი, 1983) — ირლანდიარი არტისტი, რეჟისორი დო ჭარუ. 2006 წანაშ ტონიშ ჯილდოშ მაღვენი. ოკათუდჷ შხვადოშხვა ფილმის, ნამჷეფ შქას რე *[[ჰარი პოტერი დო ღურაშ ოჩუქერეფი - ნორთი 1]]* დო *[[ჰარი პოტერი დო ღურაშ ოჩუქერეფი - ნორთი 2]]*, *[[ანა კარენინა (2012 წანაშ ფილმი)|ანა კარენინა]]*, *[[დრედი (ფილმი)|დრედი]]*, *[[მანქანაშე]]* დო *[[მურიცხული ლჷმეფი: ნძალა კურცხუ]]*.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
ჰარი პოტერი დო აზკაბანიშ ჯალი (ფილმი)

***ჰარი პოტერი დო აზკაბანიშ ტყვე*** () — რეჟისორ ალფონსო კუარონიშ ფილმი, ნამჷთ გინოღალირი რე ჯოან როულინგიშ გეშა ჭარილი ჰარი პოტერიშ დუდსგინნაველეფიშ მასუმა წინგიშ მეჯინათ.

ათე ფილმის ჰარი დო თიში მაჸალეეფი ირთუნა ჰოგვორტსის. თექ ჰარი გეჩინებაფუანს მუშ მორდიას, სირიუს ბლეკის. ოშინალი რე, ნამდა ათე დუდს შურო ვარჩქინდუ ლორდი ვოლდემორი (ნამუთ ხვალე ნაშინა რე ექი-აქო).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  (ააშ)
*  (ბრიტანეთი)
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ფილმეფი ჰარი პოტერიშ გეშა
კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი
კატეგორია:2004 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
რობინ ჰუდი: მახინჯეფიშ მაფასქირი

**რობინ ჰუდი** () — 1991 წანაშ ამერიკული ოდუდსგინალე ფილმი. თინა მომთხობელუანა ინგლისარი აბრაგიშ რობინ ჰუდიშ ისტორიას. რობინიშ როლს კევინ კოსტნერი არსულენს. ალან რიკმენქჷ მიღჷ ბაფტა საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო მაჟირახარისხამი როლს.

## როლეფს
*კევინ კოსტნერი — რობინ ჰუდი
*მორგან ფრიმენი — აზიმი 
*კრისტიან სლეიტერი — უილ სკარლეტი
*მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო — ლედი მარიანი
*ალან რიკმენი — ნოტინჰემიშ შერიფი
*შონ კონერი — რიჩარდ ლომგული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* ''Robin Hood: Prince of Thieves'' სცენარი 

კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:1991 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ფილმეფი რობინ ჰუდიშ გეშა
კევინ კოსტნერი

**კევინ კოსტნერი** (  დ. 18 ღურთუთა, 1955, ლინვუდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი დო ბიზნესმენი. რე ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო ემიშ ლაურეატი. გინოღალირი აფჷ ფილმეფი „გერეფწკჷმა მასხაპალი“ (1990) დო „ფოსტალიონი“ (1997).

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* KevinCostner.com – Official website 
* 
* Kevin Costner – Biography, filmography and awards 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1955
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
კრისტიან სლეიტერი

**კრისტიან სლეიტერი** (; 18 მარაშინათუთა, 1969)  — ამერიკალი არტისტი კოჩი. მაართა ეპიზოდური როლი არსულჷ 1981 წანას, მაართა თარი როლი 1985 წანას. 90-იან წანეფს თიქ მუსხირენ დიდბიუჯეტიან ფილმის ილაჸაფჷ. 2000-იანი წანეფიშე ოტელევიზიე პროექტეფს ოკათუ.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კრისტიან სლეიტერიშ Twitter-იშ ანგარიში 
* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ გომორძგვილეფი
მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო

**მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო** ( დ. 17 გერგობათუთა, 1958) — ამერიკალი არტისტი დო მობირე. თიში მასქერეფი იტალური გორჩქინაშ ამერიკალეფი რდეს.  მეღებული აფჷ ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ ნომინაციეფი მაჟირახარისხამი როლიშო მარტინ სკორსეზეშ 1986 წანაშ ფილმის „ფარაშ ფერი“. 2005 წანაშე მოღალობას კინოშ მანგიორო უმოსო ტელევიზიას აგინძარენს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1958
მანუჩარ I დადიანი

[300px|thumb| [მანუჩარ I დადიანი]]
**მანუჩარ I დადიანი** (ღ.  1611) — ოდიშიშ თარი 1590-1611 წანეფს, ლევან I დადიანიშ სქუა. მანუჩარ I დადიანქ დიდი ხე უნწყუ იმერეთიშ მაფა როსტომს ქართლიშ მაფა  სიმონ I-წკჷმა ლჷმას; თიქ გინმაჭყვადალი როლი ილაჸაფჷ ოფშკვითიშ ლჷმას, სოდე სვიმონ I-ქ წაგჷ. თე ლჷმაშ უკული როსტომ მაფაქ საბოლოთ ქიდეკინჷ იმერეთიშ ომაფე.

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:სამარგალოშ (ოდიშიშ) თარეფი
მანდარინეფი

**მანდარინეფი** () — რეჟისორ ზაზა ურუშაძეშით კინოსტუდია „Allfilm-ს“ 2013 წანას გინოღალირი ხანტურული ფილმი. თარი როლეფს: მიხეილ მესხი, გიორგი ნაკაშიძე, ლემბიტ ულფსაკი დო ელმო ნიუგანენი. ფილმი ნომინირაფილი რდჷ ორქოშ გლობუსის საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშ ჯილდოს, ხოლო ოსკარის საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშ ჯილდოს.

## სიუჟეტი

ფილმიშ სიუჟეტი ივითარებჷ აფხაზეთიშ ლჷმაშ პერიოდის, მორო ფილმის ვარე ნაძირეფი ლჷმაშ სცენეფი. თის მოთხობილი რე აფხაზეთს მახორუ ესტონარეფიშ გეშა. ლჷმაშ ბორჯის ესტონეთიშ ხეშუულებაქ აფხაზეთიშე თექ მახორუ ესტონარეფი გიშეჸონჷ, მარა  თინეფშე მუსხირენქ დოსქილადა ისხუნუ აფხაზეთის. ოფუტეს ჟირი მოხორუქ ასქიდჷ. ქორთუეფს დო ჩეჩენეფს შქას მოხვალამირი ტაკაფიშ უკული ართ-ართი ესტონარი, ივო, ჸუდეს მითიფორუანს ღურაშ პიჯის მარენჯ ნტერეფს: ჭყოლირი ქორთუ მოხალისე მალჷმორს დო დაქირებულ ჩეჩენ ბოევიკის. გიშარჩქინდუ, ნამდა ესტონარი ივოშ სქუაქ ლჷმაშ დოჭყაფას ქორთუეფიშ ხეთ ღურჷ.

## როლეფს
* ლემბიტ ულფსაკი — ივო
* გიორგი ნაკაშიძე — ახმედი
* მიხეილ მესხი — ნიკა
* ელმო ნიუგანენი — მარგუსი
* რაივო ტრასი — იუჰანი
* გიორგი ცაავა — ოფიცერი
* ზურაბ ბეგალიშვილი — ასლანი
* ჯანო იზორია — ასლანიშ ჯარიშკოჩი
* დათო კახიძე — ასლანიშ ჯარიშკოჩი
* გია გოგიშვილი — ასლანიშ ჯარიშკოჩი
* ვამეკ ჯანგიძე — ასლანიშ ჯარისკოჩი
* ალეკო ბეგალიშვილი — ასლანიშ ჯარიშკოჩი
* თემო ხუციშვილი — ასლანიშ ჯარიშკოჩი
* კახა არევაძე — იბრაჰიმი
* ანა–ჰელინ საადოია — მარი

## გინოღალეფი
„მანდარინეფი“ ქორთულ-ესტონური პროექტი რე, ნამუქჷთ ევრიმაჟიშ მოხვარათ იღოლინ. დოფინანსაფაშ დიდი ნორთი ესტონური განქ გოჩჷ დო ორქოშ გლობუსის დო ოსკარეფს თიში ნომინირაფაშ ნებათ მუშო დიტუ.

## ჯილდოეფი
ფილმიქ იჸუ ვარშავაშ ოერეფოშქაშე კინოფესტივალიშ ჟირი ნომინაციაშ — „საუჯგუშო რეჟისურაშ“ დო „აუდიტორიაშ ჯილდოშ“ გომორძგვილქ. ხოლო მიღჷ ესტონეთიშ კინოჟურნალისტეფიშ ჯილდო, მანჰაიმ-ჰაიდელბერგიშ ოერეფოშქაშე კინოფესტივალიშ მაჯინეეფიშ პრიზი, აუდიენციაშ ჯილდო ეგვიპტესფილმი ესტონეთიქ წჷმარინუ ოსკარიშ საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშ კატეგორიაშო. საბოლოთ, ფილმიქ მიღჷ ნომინაციეფი ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოს საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშო, ხოლო ოსკარიშ საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშ ჯილდოს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ოფიციალური Facebook ხასჷლა
* მოჸინილი მანდარინეფი, დავით გორგილაძე 

## სქოლიო

კატეგორია:ესტონური ფილმეფი
კატეგორია:ესტონურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:რუსულნინამი ფილმეფი
კატეგორია:2013 წანაშ ქორთული ფილმეფი
კატეგორია:ზაზა ურუშაძეშ ფილმეფი
კატეგორია:ქორთულნინამი ფილმეფი
კატეგორია:ფილმეფი აფხაზეთიშ ლჷმაშ გეშა
ემა ტომპსონი

**ემა ტომპსონი** (; 15 პირელი, 1959, ლონდონი, გოართიანაფილი ომაფე)  — ბრიტანალი არტისტი, კომიკოსი დო სცენარისტი. თის ჯოხო მუღჷ BBC-შ ტელესერიალეფს კათაფიქჷ 1980-იან წანეფს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:ინგლისარი სცენარისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1959
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ჰარი პოტერი დო ღურაშ ოჩუქერეფი - ნორთი 2

***ჰარი პოტერი დო ღურაშ ოჩუქარეფი - ნორთი 2*** () — ჯოან როულინგიშ ათე ჯოხონობაშ წინგიშ მაჟირა ნორთიშ კინოეკრანიზაცია, ნამჷქით გიშართჷ 2011 წანაშ 13 კვირკვეს. ფილმიშ სცენარიშ ავტორი რე სტივ კლოვესი, ნამჷქით იმუშუ არძა სერიაშ სცენარს (მახუთა ფილმიშ მოხ).

ფილმი გჷნოღალირი რე დევიდ ჰეიმენიშ სტუდია Heyday Films-იშით. გინოღალეფქ დიჭყჷ 2009 წანაშ ფურთუთას დო გეთუ 2010 წანაშ მესის. ათე ფილმიშ მაართა ნორთიქ გიშართჷ 2011 წანას. მაჟირა ფილმიქ გიშართუ 3D ფორმატის.

2014 წანაშ 2 ქირსეთუთაშ მუნაჩამეფით ფილმიშ მუშნაველქ 1,341,511,219 ააშ დოლარი აკადგინჷ.

## როლეფი

* დენიელ რედკლიფი - ჰარი პოტერი, ფილმიშ თარი პერსონაჟი.
* რუპერტ გრინტი - რონ უისლი, ჰარიშ საუჯგუშო მაჸალე.
* ემა უოტსონი - ჰერმიონ გრეინჯერი, ჰარიშ ხოლო ართი მაჸალე დო რონიშ ჸოროფილი.
* ტომ ფელტონი - დრაკო მალფოი
 
* ჰელენა ბონემ კარტერი - ბელატრისა ლესტრეინჯი, ღურაშ მარხვალი, სირიუს ბლექიშ მაჸვილარი.
* ჯიმ ბროუდბენტი - ჰორაციუს სლაგჰორნი, ჟღამ-წამალეფიშ ლექტორი ჰოგვორტსიშ მაგიაშ დო ჯადოქრობეფიშ სკოლას
* რობი კოლტრეინი - რუბეუს ჰაგრიდი, ჰარიშ მაჸალე, გვერდო გერგეზი დო ჰოგვორტსიშ ლექტორი.
* უორვიკ დეივისი - ფილიუს ფლიტვიკი, შელორსებეფიშ ლექტორი ჰოგვორტსის. დეივისი ხოლო არსულენს გობლინ გრიპჰუკიშ როლს.
* მაიკლ გემბონი - ალბუს დამბლდორი, ჰოგვორტსიშ ჸოფილი ლექტორი, ჸვილირი სევერუს სნეიპიშ გეშა.
* ჯონ ჰერტი - ოლივანდერი, ჯადოსნური ბიგეფიშ ორსტატი, ნამჷთ ღურაშ მარხვალეფქ იხვამილეს.
* ჯეისონ აიზეკსი - ლუციუს მალფოი, დრაკო მალფოიშ მუმა დო ონჯღორე დოგურაფილი ღურაშ მარხვალი.
* გერი ოლდმენი - სირიუს ბლექი, ჰარიშ მორდია. ღურჷ ბელატრისა ლესტრეინჯწკჷმა ლჷმას.
* ალან რიკმენი - სევერუს სნეიპი, ჰოგვორტსიშ ახალი დირექტორი.
* მეგი სმითი - მინერვა მაკ-გონაგელი, ტრანსფიგურირეფიშ ლექტორი, ჰოგვორტსიშ დირექტორიშ მალათირე დო მუმალი დირექტორი
* დევიდ თევლისი - რემუს ლუპინი, ფენიქსის ორდენიშ მაკათური, წკურუმია ხელუანებაშ აწმარინჯეთ თხილუაშ ჸოფილი ლექტორი.
* ემა ტომპსონი - სიბილ ტრელონი, გუთააზრეფიშ ლექტორი ჰოგვორტსის.
* ჯული უოლტერსი - მოლი უისლი, რონიშ დო ჯინიშ დიდა, ჰარიშო ართ-ართი ხოლოშ ადამიერი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ფილმეფი ჰარი პოტერიშ გეშა
კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი
კატეგორია:2011 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
გიორგი ნაკაშიძე

**გიორგი ნაკაშიძე** (დ. 23 კვირკვე, 1971, ქართი) ― ქორთუ თეატრიშ დო კინოშ არტისტი. თიშ კარიერას ეჩიშა ტელეროლი რე. გიშაკერძაფილო პოპულარულქ იჸუ ზაზა ურუშაძეშ 2013 წანაშ ფილმით – მანდარინეფი, ნამუსით ჩეჩენი მალჷმორიშ, აჰმედიშ როლი არსულჷ.

2014 წანას გიორგი ნაკაშიძექ მიღჷ თარი პრიზი საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო ევრაზიაშ ოერეფოშქაშე კინოფესტივალს. თინაწკჷმა ართო პრიზეფი მიღეს ფილმ მანდარინეფიშ მაკათურ შხვა არტისტეფქჷთ (ლემბიტ ულფსაკი, მიხეილ მესხი, ელმო ნიუგანენი).

## ფილმოგრაფია
* *[[მანდარინეფი]]* (2013)
* *[[ჩქიმი ნორჩალიშ ნაკიჩა]]* (2013)
* *[[მასაათე]]* (2011)
* *[[ჯაყოშ ხიზანეფი (ფილმი)|ჯაყოშ ხიზანეფი]]* (2009)
* *ქართული Love Story* (2009)
* *მედიატორი* (2008)
* *ქარღადიშ ტყვია* (2007)
* *რევერსი* (2006)
* *გრაფიტი* (2006)
* *ჭერი ანუ უთებუ ფილმიშ მოღე* (2005)
* *ნტვერიშ გეშა * (2004)
* *Djen prischjol* (2004)
* *სამოთხე ჩქინი ნოღაშ შოშეფს* (2000)
* *[[ოცნებეფიშ სასაფლა]]*  (1997)
* *[[ჸოროფილი კულინარიშ 1001 რეცეპტი]]* (1996)
* *ატუ-ალაბა ოტელ კალიფორნია* (1995)

### თეატრი
;რუსთაველიშ თეატრი
* მურე უკულ, ნამდა შოლირი რე, შოლირი იასამანი?! - გელა
;თუმანიშვილიშ კინოარტისტეფიშ თეატრი
* R+J ბედიშწჭაუ აბორჯებული რე, რომეო დო ჯულიეტა - მასმა შვენა
* ავტორიშ მაგორალი ამშვი პერსონაჟი
* ბულიშ ბაღი - პეტია ტროფიმოვი
* გოდშ ჯინას - ესტრაგონი
* ზარხულიშ სერიშ სიზმარი - დრუნჩა, კოჭა
* კამინო რეალი
* ჟირი ექი, აქო. . . - ჯინორი
* იდიოტიშ რინა - ჭარუ
* კათაშ ნტერი
* ჰარალეთი, ჰარალეთი (ჩქიმი ბუჭუტა ჩქინი ტერეზა) - შაშია კუტუბიძე

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1971
კალიფორნია

**კალიფორნია** () — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ რჩქალი ოკიანეშ რეგიონს. შტატიშ ჯოხო შანენს ესპანური ნინაშე წჷმორინაფილი კოკის, ნამუშ მამართალი რდჷ დიაფალი კალაფია. XVIII ო-შ დაჭყაფუშახ კარტოგრაფეფს თინა წჷმორინელი აფუდეს კოკიშ სახეთ. 
1769 წანას, კალიფორნია გეჭოფუ ესპანეთიქ; 1846 – ზოხორინელი რესპუბლიკა. 1848 – მექსიკაწკჷმა ლჷმაშ უკული ქინკირსხუ ააშ-ქ. 1850-შე ააშ-შ შტატი რე.
 
1850 წანაშე დიწყჷ მახორობაშ მალასიან ძინაქ, მუთ გოპიჯუ ჯგირი ჰავაქ (ლოს-ანჯელესის ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა 18-22 გრადუსი რე), მახორობაშ ძინაქ გჷნიჭანუ ეკონომიკური ბუმი 20-ა ოშწანურაშ მაჟირა ნორთის. მალას კალიფორნიაქ ააშ-შ ბორჯიშოღალი ცენტრო გჷნირთჷ. კალიფორნიაშ შტატი ლიდერი რე ტურიზმიშ სექტორს. კალიფორნიაშ ეკონომიკა უშხუაში რე, ელაზჷმაფაშო კალიფორნია ზოხორინელი ქიანა ქოჸოფედუკონ თინა მოსოფელიშ უკაბეტაში ეკონომიკაშ მაპალუ ქიანეფს შქას მაბრუო იჸუაფუდჷ (ედპ 1,81 ტრილიონი დოლარი), დო 35-ა უკაბეტაში ქიანა მახორობაშ მეჯინათ.

2008 წანაშ მუნაჩემეფით, კალიფორნიაშ შტატიქ ექსპორტშა 144 მილიოარდი ააშ დოლარიშ ღებაშ ელექტრო დო კომპიუტერული ტექნიკა გინიღუ. აგროკულტურა ართ-ართი არძაშე შანულამი სექტორი რე, კალიფორნიაშო ნედლეულიშ გიმოჩამეფქ 2008 წანას 31 მილიარდი დოლარი აკადგინჷ.

კალიფორნიას დუდს იშაყარანს 81,500 ფერმა დო რანჩო, ნამუთ აკმოქიმინუნს 36 მილიარდი დოლარიშ პროდუქტის შტატის. ედპ ართ შურ მახორუშა აკმადგინანს 38,956 ააშ დოლარს. მიარე ოკიანეშპიჯი ნოღა კალიფორნიას მირჩქინუაფუ მოსოფელს უდინდარაშ ნოღათ (სანტა-კლარა). 2010 წანაშ მუნაჩემეფით კალიფორნიას ოხორანს 663,000 მილიონერი. კალიფორნია ენერგიაშ არძაშე დიდი მუმახვარაფალი რე. კალიფორნიას იდვალუაფუ ჟირი უკაბეტაში ატომური ელექტრო დგჷმილი: დიაბლო კანიონი დო სან ონოფრე.

* **ფართობი** – 404 ვითოში. 
* **მახორობაობა** – 37,253 ვითოში (ჩეკანამეფი 57,6 %, აზიარეფი 13,0 %, აფროამერიკალეფი 6,4 %, ლათინოამერიკალეფი 21 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 91,3 %. 
* **ნოღეფი** – საკრამენტო (ნანანოღა), 376 ვითოში, ლოს-ანჯელესი (ედომუშამი ჯოხო: El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Angeles de Porciuncula, დირს. 1781, 3.553 ვითოში), სან დიეგო, 1.171 ვითოში, სან-ხოსე, 839 ვითოში, სან ფრანსისკო (დირს. 1848), 735 ვითოში, ლონგ-ბიჩი, 422 ვითოში, ოკლენდი, 367 ვითოში. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – უოლტ დისნეი, ჯეკ ლონდონი, მერილინ მონრო, რონალდ რეიგანი, ჯონ სტეიბეკი. 
* **მუშობურობეფი** – უკაბეტაში შტატი რე მახორობაშ მეჯინათ, უკაბეტაში ოფუტე-ომეურნე რაიონი, ელექტოტექნიკური ხერეჭუა (სილიკონიშ ვე), სიერა-ნევადა, ღურაშ ვე (282 მ ზუღაშ დონეშე გიმე).

## ლიტერატურა

* 
* 
* 
* Matthews, Glenna. *The Golden State in the Civil War: Thomas Starr King, the Republican Party, and the Birth of Modern California.* New York: Cambridge University Press, 2012.
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* State of California
* California State Guide, from the Library of Congress
* 
* 1973 documentary featuring aerial views of the California coastline from Mt. Shasta to Los Angeles
* Time-Lapse Tilt-Shift Portrait of California by Ryan and Sheri Killackey

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
კატეგორია:კალიფორნია
საკრამენტო

**საკრამენტო** () — ნოღა ააშ-ს, კალიფორნიაშ შტატიშ ნანანოღა.

კატეგორია:ააშ-შ შტატეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კალიფორნია
როუენ ატკინსონი

**როუენ სებასტიან ატკინსონი** (; დ. 6 ღურთუთა, 1955) — ინგლისარი არტისტი, ნამჷქით ჯოხო მიპალუ მისტერ ბინიშ სერიალს თარი როლიშ, მისტერ ბინიშ ლაჸაფით. თინა რე მიშაყონაფილი ობსერვერიშ გეშა აკოდგინელი ბრიტანეთიშ არძაშე ოძიცე 50 არტისტიშ ერკებულს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 1955
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:მისტერ ბინი
ზაზა ურუშაძე

**ზაზა ურუშაძე** (დ. 30 გიმათუთა, 1966) — ქორთუ კინორეჟისორი დო სცენარისტი.

გურაფლენდჷ შოთა რუსთაველიშ ჯოხონობაშ ქართიშ თეატრალურ ინსტიტუტის, ნამჷთ 1987 წანას გათუ. 2013 წანაშ 9 მესიშე რე საქორთუოშ კინემატოგრაფისტეფიშ რცხუშ დუდმახვენჯი.

2013 წანას გიშართჷ თიშ გეშა გინოღალირი ესტონურ-ქორთული პროდუქცია „მანდარინეფი“. ფილმი ნომინირაფილი რდჷ ორქოშ გლობუსიშ საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშ ჯილდოს. ხოლო ნომინირაფილი რდჷ ოსკარი საუჯგუშო ურცხონინამი ფილმიშ კატეგორიას.

## ფილმოგრაფია
;გინოღალირი აფჷ ფილმეფი
* თინეფიშო, მით მუმაქ მიოტუ (1989)﻿ — ხოლო სცენარისტი
* ათაქ თანდუ (1998)﻿ — ხოლო სცენარისტი
* სუმი ჸუდე (2008)﻿ — ხოლო სცენარისტი დო პროდიუსერი
* ქუდოსქიდი ჩქიმწკჷმა (2011)
* ბოლო ფელერუა (2012)
* მანდარინეფი (2013)﻿ — ხოლო სცენარისტი დო პროდიუსერი

;გინოღალირი აფჷ სერიალი
* [ჩხე ჯოღორი]] (2003-2009)

;გინოღალირი რე ფილმის
* მა მოფრთი (1981)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ზაზა ურუშაძე . ერუანული ფილმოგრაფია

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთუ კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ქორთუ სცენარისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1966
აიოვა

**აიოვა** ( ) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ინდიარეფიშ ნინაშა „ჯგირ ქიანას“ შანენს. აიოვაქ 1788 წანას აკიქიმინჷ; 1838-შე ააშ-იშ ტერიტორია რე, 1846-შე — ააშ-შ შტატი. 

* **ფართობი** — 145 ვითოში. 
* **მახორობა** — 3 046 869 (ჩეკანამეფი 96,6 %; აფროამერიკალეფი 1,7 %; ლათინოამერიკალეფი 1,2 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** — 58,6 %. 
* **ნოღეფი** — დე-მოინი (დირსხუ 1857 წანას მუჭოთ Fort des Moines – „მალაზონეფიშ ფორტი“), 193 ვითოში, სიდარ რაპიდსი, 113 ვითოში, დავენპორტი, 97 ვითოში. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** — ჰერბერტ გუვერი, გლენ მილერი, გრანტ ვუდი. 
* **მუშობურობეფი** — გრანტ ვუდიშ გალერეა, ინდიარეფიშ წჷმისტორიული ონთხორუეფი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ალაბამა

**ალაბამა** (Alabama, Al) — შტატი ააშ-ის, იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ალიბამაშ ინდიარეფიშ თურიშ მეჯინათ. 1702 წანაშე ფრანგული ლუიზიანაშ ნორთი რდჷ, 1763 წანას გინაჩჷ ბრიტანეთის. 1817-შე ააშ-იშ ტერიტორია რე, 1819-შე - შტატი; 1861-1868 წანეფს კონფედერაციაშ მკათური რდჷ. 1868 — კინი ააშ-იშ აკოდგინას რე.

* **ფართობი** — 131 ვითოში. 
* **მახორობა** — 4,498 ვითოში (ჩე 73,6 %, აფროამერიკალი 25,3 %, ლათინოამერიკალი 0,6 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** — 60 %. 
* **ნოღეფი** — მონტგომერი (ნანანოღა), 196 ვითოში, ბირმინგემი, 258 ვითოში, მობილი, 203 ვითოში. 		

## ნოღეფი

## ლიტერატურა
* Atkins, Leah Rawls, Wayne Flynt, William Warren Rogers, and David Ward. *Alabama: The History of a Deep South State* (1994)
* Flynt, Wayne. *Alabama in the Twentieth Century* (2004)
* Owen Thomas M. *History of Alabama and Dictionary of Alabama Biography* 4 vols. 1921.
* Jackson, Harvey H. *Inside Alabama: A Personal History of My State* (2004)
* Mohl, Raymond A. "Latinization in the Heart of Dixie: Hispanics in Late-twentieth-century Alabama" *Alabama Review* 2002 55(4): 243–274. ISSN 0002-4341

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Alabama State Guide, from the Library of Congress
* Alabama Association of Regional Councils
* Energy Data & Statistics for Alabama- From the U.S. Department of Energy
* TourAlabama.org


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
არიზონა

**არიზონა** (Arizona, Az) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ გვალამ რეგიონს. ჯოხო - ინდიარეფიშ ნინაშა „მორჩილ წყუს“ შანენს. 1715 წანაშე ახალი ესპანეთიშ ნორთი რდჷ, 1752-1824 – მექსიკაშ ნორთი. 1848 – გინაჩჷ ააშ-ს. 1912-შე შტატი. 

* **ფართობი** – 294 ვითოში. 
* **მახორობა** – 6,338,755 (ჩეკანამეფი 76,8 %, აფროამერიკალეფი 3 %, ლათინურამერიკალიეფ 15,6 %, ინდიარეფი 5,1 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** - 83,8 %. 
* **ნოღეფი** – ფინიქსი (ნანანოღა), 1.159 ვითოში, ტუსონი, 450 ვითოში, მესა, 345 ვითოში, გლენდეილი, 182 ვითოში. 
* **მუშობურობეფი** - წყარმალუ კოლორადო, დიდი კანიონი, გვალამი დო ტიოზამი ზონეფი. 

კატეგორია:არიზონა
კატეგორია:ააშ-შ შტატეფი
მისტერ ბინი

**მისტერ ბინი** (Mr. Bean) — კომედიური ჟანრიშ ინგლისური ტელესერიალი, ნამჷთ მიშჷ ტელეარხიშ ITV ეთერს 1990-1995 წანეფს. სერიალიშ თარი გერგეზი რე ბინი (როუენ ატკინსონი) — ექსცენტრიული, ხანგა, მარა ბიდინა ინგლისარი კოჩი, ნამჷთ ხვალე ოხორანს დო ირი დღას შხვადოშხვა ფათარაკის მიჭიშუანს დუდშა. თიში აკა ნანდული მაჸალე რე ოლაჸაფინია თუნთი. ჸუნს მაჸალე ოსური, ნამჷთ დარწუმებული რე, ნამდა ართ დღას ბინი თის ჩილობას თხინს, მარა ჩირთუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 
* .
* .
* .
* .

კატეგორია:ბრიტანული ტელესერიალეფი
კატეგორია:1990-იანი წანეფიშ ტელესერიალეფი
კატეგორია:კომედიური ტელესერიალეფი
კატეგორია:მისტერ ბინი
აიდაჰო

**აიდაჰო** (Idaho, Id) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფ გვალამი რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ორაგულს (Ida) მაჩხომერი ინდიარეფიშ თურეფშე (Ho). 1803 წანას ლუიზიანაწკჷმა ართო მიშართჷ ააშ-იშ აკოდგინალუაშა. 1860 – დირსხუ მაართა ხორუეფქ თიშ უკული, მუთ მიოგორუეს ორქოსჷნ. 1863 - ტერიტორია; 1890-შე ააშ-შ შტატი რე.

* **ფართობი** – 214 ვითოში.
* **მახორობა** – 1,376 ვითოში (ჩე 94,4 %, აფროამერიკალი 0,3 %, ლათინოამერიკალი 5,3). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 54 %. 
* **ნოღეფი** – ბოისე (ნანანოღა), 153 ვითოში, პოკატელი, 51 ვითოში, აიდაჰო ფოლსი, 48 ვითოში.	 

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ტერიტორია

**ტერიტორია** () — სქირონაშ ჟიდოხიშ ნორთი გოთანჯილი ხურგეფით.

არძაშე უმაართაშო ტერიტორიათ ჯოხოიდვალუაფუ დიხაშ ოფირჩა, ნამუშათ სახენწჷფოშ ვარდა თიშა მიშმალი ტერიტორიული ართულიშ (ტერიტორიული აკნაქიმინაშ) იურისდიქცია იფაჩუნ.

კატეგორია:ოერეფოშქაშე სამართალი
კატეგორია:დიხაშ სამართალი
კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინეფი
არკანზასი

**არკანზასი** (Arkansas, Ar) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალუშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხოქ გიდჷ ინდიარეფიშ თურიშ არკანზაშ მეჯინათ.  1541 წანას გიმირკვიუ ფერნანდო დე სკოტოქ. 1648 – დირსხუ ევროპალეფიშ მაართა კოლონიეფქ. 1815-შე ააშ-იშ ტერიტორია რე, 1836-შე – შტატი. 1861-1868 წანეფს კონფედერაციაშ მაკათური რდჷ. 

* **ფართობი** – 135 ვითოში. 
* **მახორობა** – 2,729 ვითოში. (ჩეკანამეფი 82,7 %, აფროამერიკალი 15,9 %, ლათინოამერიკალი 0,8 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** - 51,5 %. 
* **ნოღეფი** – ლიტლ-როკი (ნანანოღა), 176 ვითოში, ფორტ-სმიტი, 76 ვითოში.


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ბჟადალი ვირჯინია

**ბჟადალი ვირჯინია** (West Virginia, Wv) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე ატლანტიკურ რეგიონს. 1670 წანას თაქ გიმორჩქინდეს მაართა მარკვიებერეფქ დო ვაჭარეფქ, 1730 წანას – გერმანალი მახორუეფქ. 1862 – კონფედერაციაშ აკოდგინალუას რდჷ. 1863 – ბჟადალი ვირჯინიალეფქ ახალი შტატი დარსხუეს. 

* **ფართობი** – 62 ვითოში. 
* **მახორობა** – 1,790 ვითოში (ჩეკანამი 96,2 %, აფროამერიკალი 3,1 %, ლათინოამერიკალი 0,5 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** - 36,2 %. 
* **ნოღეფი** – ჩარლსტონი (ნოღა) (ნანანოღა), 56 ვითოში, ჰანტინგტონი, 54 ვითოში.
		

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ვაშინგტონი ბრაზოსის

**ვაშინგტონი ბრაზოსის** (, თაშნეშე შილებე უბრალოთ **ვაშინგტონი**) — ვამაკათური ტერიტორია წყარმალუ ბრაზოსიშ მანგას ვაშინგტონიშ ოლქის, ტეხასიშ შტატის, ააშ-ს. ოხორუექ დირსხუ, მუჟამსჷთ ტეხასი დიო ხოლო მექსიკაშ ნორთი რდჷნ. თე აბანს ჩინებუობაქ თი ჭყოლოფუაშ უკული მიაჩჷ, მუჟამსჷთ თაქ 1836 წანას, ტეხასიშ კონვენციაშ ხუნაქ ეტარებუნ, სოდე ხექ მიჭარინჷ ტეხასიშ ზოხორინალაშ დეკლარაციაშა. ჯოხოდვალა ვაშინგტონი ბრაზოსის თიშ გეშა გჷმირინუაფუ, ნამჷ-და ოხორუექ ვეშიჩირთას ვაშინგტონი პოტომაკიწკჷმან.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* საიტი ვაშინგტონი ბრაზოსის  
* მურიცხური რესპუბლიკაშ მუზეუმიშ საიტი 
* ვაშინგტონი ბრაზოსის საიტის Handbook of Texas Online 
* ვაშინგტონი ბრაზოსიშ ისტორიული ოქიანუეფი საიტის Handbook of Texas Online 

კატეგორია:ტეხასიშ რევოლუცია
კატეგორია:ტეხასიშ ერუანული პარკეფი
დელავერი

**დელავერი** (Delaware, De) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე ატლანტიკურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ 1702 წანას ვირჯინიაშ მაართა გუბერნატორიშ ლორდი ჯორჯ დე ლა ვარიშ (George de la Ware) მეჯინათ. 1631 – მაართა მახორუეფი შვედეფი რდეს; 1654 – შვედეფს ქათირეს ჰოლანდიარეფქ; 1664 – დეკინეს ინგლისარეფქ; 1787-შე ააშ-შ შტატი რე. 

* **ფართობი** – 5,133 ვითოში.
* **მახორობა** – 945,934 ვითოში (ჩეკანამეფი 80,3 %, აფროამერიკალეფი 16,9 %, ლათინურამერიკალეფი 2,4 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 70,6 %. 
* **ნოღეფი** – დოვერი (ნანანოღა), 45 ვითოში, უილმინგტონი, 90 ვითოში, ნიუარკი, 28 ვითოში.

კატეგორია:ააშ-შ შტატეფი
ვაშინგტონიშ შტატი

**ვაშინგტონი** (Washington, Wa) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის. ჯოხოქ გიადჷ ააშ-იშ 1-ა პრეზიდენტიშ ჯორჯ ვაშინგტონიშ პატიოცემელო.  XVIII ოშწანურას ირკუენდეს ესპანარეფი დო ინგლისარეფი. 1811 — მაართა ოხორუეფი. რდჷ ორეგონიშ ნორთი. 1853 — ააშ-იშ ტერიტორია. 1889 წანაშე ააშ-შ შტატი რე. 

* **ფართობი** — 172ვითოში კმ². 
* **მახრობა** — 7,170,351 (ჩეკანამეფი 88,2 %, აფროამერიკალეფი 3,1 %, აზიარეფი 4,3 %: 29 ვითოში იაპონარი, 32 ვითოში ჩინარი, ლათინურამერიკალეფი 4,4 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** — 73,5 %. 
* **ნოღეფი** — ოლიმპია (ნანანოღა) — 49,218 ვითოში,  სიეტლი — 684,451 ვითოში, სპოკენი — 212,052 ვითოში, ტაკომა — 205,159 ვითოში. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** — ბინგ კროსბი, ჯიმი ჰენდრიქსი.

კატეგორია:ააშ-შ შტატეფი
კოლონია

[მინი|250პქ|ქიანეფი დო თინეფიშ კოლონიეფი [1945 წანას]]
**კოლონია** () — ტერიტორია მუში დორხველური პოლიტიკური დო ეკონომიკური ხეშუულებაშ უმუშო, ნამუთ ეჭოფილი აფუ იმპერიალისტური სახენწჷფოს (მეტროპოლიაშით).

## თაშნეშე ქოძირით
* ბრიტანეთიშ ზუღაშგალენური ტერიტორიეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Non-Self-Governing Territories Listed by the United Nations General Assembly in 2002
* ცჷნდჷრი: ისტორია (ცჷნდჷრი მუჭოთ რუსეთიშ კოლონია)

კატეგორია:კოლონიალიზმი
დელავერი (მიარეშანულამი)

**დელავერი** შილებე შანენდას:

*დელავერი  — წყარმალუ ააშ-ს
*დელავერი — ჸუჯი ატლანტიშ ოკიანეს
*დელავერი — შტატი ააშ-ს
ვირჯინია

**ვირჯინია** (Virginia, Va) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე ატლანტიკურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ელისაბედ I-შ პატიოცემელო. 

## ისტორია
ტერიტორიას მიოგორეს 1585 წანას. 1606 წანას ჯეიმზთაუნი ინგლისარეფიშ მაართა ოხორუე რდჷ ამერიკას; 1619 – მიშაღალიქ იჸუ ჭკორალაქ, ქჷდიხორეს პლანტატორეფქ, ნამუსჷთ თუთუმი მოჸუნდეს;  1624 – ომაფე დორხველობა. 1776 – მეღებულქ იჸუ ვირჯინიაშ ნებეფიშ დეკლარაციაქ. 1788-შე ააშ-იშ შტატი რე. 1861-1870 წანეფს ხუჯი დუკინჷ კონფედერაციას, ნამუშ ნანანოღა რიჩმონდი რდჷ.

## სტატისტიკური ინფორმაცია
* **ფართობი** — 102 ვითოში. 
* **მახორობა** — 8,382,993 (ჩეკანამეფი 76 %, აფროამერიკალეფი 18,8 %, აზიარეფი 2,6 %, ლათინურამერიკალეფი 2,6 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** — 66 %. 
* **ნოღეფი** — რიჩმონდი (ნანანოღა), 210 ვითოში, ვირჯინია-ბიჩი, 430 ვითოში, ნორფოლკი, 233 ვითოში. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** — ელა ფიტცჯერალდი, თომას ჯეფერსონი, ჯეიმზ მედისონი, ჯორჯ მარშალი, ჯეიმზ მონრო, ედგარ პო, ჯონ ტაილერი, ჯორჯ ვაშინგტონი, ვუდრო ვილსონი. 
* **მუშობურობეფი** — არლინგტონიშ ერუანული საფულა, მაუნთ-ვერნონი (ჯ. ვაშინგტონიშ ჸუდე), მონტისელო (თ.ჯეფერსონიშ ჸუდე), იორკთაუნიშ დო ჯეიმზთაუნიშ ისტორიული აბანეფი.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Encyclopedia Virginia


კატეგორია:ააშ-შ შტატეფი
ილინოისი

**ილინოისი** () — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟაეიოლიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ალგონკინარეფიშ ნინაშა შანენს „მალიმორეფს, გურამ ადამიერეფს“. — ილინოისის 1673 წანას მიოგორეს ფრანგეეფქ ჟოლიექ დო მარკეტიქ. თიშ ფორმირაფაქ მოხვადჷ 1720 წანას; 1763 წანას ფრანგეფს დუთმეს ინგლისარეფს. 1783 წანას გეგნორთჷ ააშ-იშ მართუალაშა. 1809-შე ტერიტორიაშ სტატუსი უღუ, 1818-შე — შტატიშ.

* **ფართობი** — 149,932 ვითოში კვ. კმ.
* **მახორობა** — 12,859,995 (ჩეკანამეფი 77,7 %, აფროამერიკალეფი 14,6 %, ლათინურამერიკალეფი 7,7 %). D. 78,9.
* **ნოღაშ მახორობა** — 83,3 %.
* **ნოღეფი** — სპრინგფილდი (ნანანოღა), 112 921, ჩიკაგო (ინდიარეფიშ ნინაშა Checagou — „ტყარი ხვარხვი“, დირსხუ 1770 წანას; 2.721 ვითოში), როკფორდი, 143 ვითოში, პეორია, 112 ვითოში.
* **მუშობურობეფი** — მიჩიგანიშ ტობა, წყარმალუეფი მისისიპი, ილინოისი, ოჰაიო, ლინკოლნიშ ჸუდე, ჩიკაგოშ უნივერსიტეტი.
* **ჩინებული ადამიერეფი** — ენრიკო ფერმი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯესი ჯექსონი, რონალდ რეიგანი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ინდიანა

**ინდიანა** (Indiana, In) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟაეიოლიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ინდიარეფიშ დიხას შანენს. ინდიანაქ 1732 წანას აკიქიმინჷ; 1800-შე ტერიტორიაშ სტატუსი უღუდჷ; 1816-შე ააშ-ს შტატი რე.

* **ფართობი** – 92 ვითოში
* **მოსახლეობა** – 6,619,680 (ჩეკანამეფი 90,6 %, აფროამერიკალეფი 7,8 %, ლათინურამერიკალეფი 1,8 %). D. 62,2. 
* **ნოღაშ მახორობა** – 64,2 %. 
* **ნოღეფი** – ინდიანაპოლისი (ნანანოღა), 747 ვითოში, ფორტ-უეინი, 185 ვითოში, გერი, 111 ვითოში 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – თეოდორ დრაიზერი, მაიკლ ჯექსონი. 
* **მუშობურობეფი** – ლინკოლნიშ მემორიალი, რობერტ ოუენიშ უტოპიური კომიტეტი, ჯორჯ როჯერსიშ ისტორიული პარკი.


კატეგორია:ააშ-შ შტატეფი
იუტა

**იუტა** (, Ut) — შტატი ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს, იდვალუაფუ გვალამ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ინდიარეფიშ თურიშ უტესიშ მეჯინათ. 1776 – გჷმირკუეს ფრანცისკანარ მონაზონეფქ ესპანარეფშო. 1824 – ამერიკულ სკაუტიქ ჯიმ ბრიჯერქ მიოგორუ ჯიმუამ ტობეფს. 1848 – ტერიტორიაშ ნორთი მექსიკაქ გინოჩჷ ააშ-ს. 1850 – ააშ-იშ ტერიტორია. 1896-შე შტატი. გევითარჷ მორმონეფიშ ჭყოლოფუათ, ნამუთ ასე ხოლო უდიდაშ რელიგიურ ბუნას წჷმარინუანს. მორმონეფიშ რიცხუ შტატის 830 ვითოშის აკმადგინანს.

* **ფართობი** – 213 ვითოში. 
* **მახორობა** – 2,995,919 (ჩეკანამეფი 93,8 %, აფროამერიკალეფი 0,7 %, ლათინურამერიკალეფი 4,9 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 84,4 %. 
* **ნოღეფი** – სოლთ-ლეიქ-სითი (ნანანოღა), 173 ვითოში, უესტ-ველი, 100 ვითოში, პროვო, 99 ვითოში. 
* **მუშობურობეფი** – კოლორადოშ პლატო, დიდი ჯიმუამი ტობა, 5 ერუანული პარკი, მორმონეფიშ ოხიდა სოლთ-ლეიქ-სითის.

## თაშნეშე ქოძირით
*დიდი ჯიმუამი ტობა
*კირდეამი გვალეფი
*ააშ-იშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  იუტაშ შტატიშ ოფიციალური საიტი
* იუტაშ შტატიშ სტატისტიკური მუნაჩემეფი

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
კანზასი

**კანზასი** (Kansas, Ks) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალუშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო სიუს თურიშ ნინაშა „ობჟათეშ ბორიაშ კათას“ შანენს. 1541 წანას კანზასის ესპანეთიშო ირკვიენდჷ ფრანსისკო დე კორონადო. 1682 – ირკვიენდჷ ფრანგი ლა-სალი. 1803 – გინაჩჷ ააშ-ს ლუიზიანაშ გიმოჩამათ. 1854 – ააშ-იშ ტერიტორია. 1861-შე ააშ-იშ შტატი.

* **ფართობი** – 212 ვითოში. 
* **მახორობა** – 2,707 ვითოში (ჩეკანამი 90,1 %, აფროამერიკალი 5,8 %, ლათინოამერიკალი 3,8 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 66,7 %. 
* **ნოღეფი** – ტოპიკა (ნანანოღა), 120 ვითოში, ვიჩიტა, 357 ვითოში, კანზას-სიტი, 146 ვითოში. 
* **მუშობურეფი** – დოჯ-სიტი, ეიზენჰაუერიშ ცენტრი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
კენტუკი

**კენტუკი** (Kentucky, Ky) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ინდიარეფიშ ნინაშა „რზენს“ ვარდა „პრერიას“ შანენს. დირსხუ 1765 წანას მუჭოთ ვირჯინიაშ ნორთი, 1792-შე დუდიშული შტატი რე.

* **ფართობი** – 103 ვითოში. 
* **მახორობა** – 4,113 ვითოში (ჩეკანამი 92 %, აფროამერიკალი 7,1 %, ლათინოამერიკალი 0,6 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** - 50,9 %. 
* ** ნოღეფი** – ფრანკფორტი (ნანანოღა), 27 ვითოში, ლუიზვილი, 261 ვითოში, ლექსინგტონ-ფაიეტი, 240 ვითოში. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – მუჰამედ ალი, ჯ.გრიფითი, რობერტ უორენი. 
* **მუშობურეფი** – მამონტიშ ფოქვაშ ერუანული პარკი, აბრაამ ლინკოლნი ოდაბადე ჰოდგენვილს, ააშ-იშ ორქოშ ოჩუაში.		


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ვერმონტი

**ვერმონტი** (Vermont,Vt) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ახალი ინგლისიშ რეგიონს. თე ტერიტორია 1609 წანას გჷმირკუ შამპლეინქ, 1724 წანას აკიქიმინჷ; 1777 წანას გეგშართჷ ნიუ-ჰემპშირიშ კოლონიას, 1791 წანაშე ააშ-შ შტატი რე.

* **ფართობი** – 23,9 ვითოში
* **მახორობა** – 626,042 ვითოში (ჩეკანამეფი 98,6 %, აფროამერიკალეფი 0,31 %, აზიარეფი 0,6 %, ლათინურამერიკალეფი 0,7 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 33,8 %. 
* **ნოღეფი** – მონპილიერი (ნანანოღა), 7,855 ვითოში, ბარლინგტონი, 39 ვითოში, რუთლენდი, 17 ვითოში, ესექსი, 17 ვითოში 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – ჩესტერ არტური, კელვინ კულიჯი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
კოლორადოშ შტატი

**კოლორადო** (,  ან /ˌkɒləˈrɑdoʊ/) — შტატი ბჟადალი ააშ-იშ, იდვალუაფუ გვალამი ააშ-ს. ჯოხო ესპანურო „ფერამს“ ვარდა „ჭითას“ შანენს. XVI ოშწანურას თაქ გჷმორჩქინდეს მაართა ესპანარ მარკვიებელეფქ. 1706 წანაშე ორხველჷ ესპანეთის. 1803 – ბჟაეიოლი ნორთიქ მიახველჷ ააშ-ს. 1845-1848 – ბჟადალი ნორთი ლჷმათ დეკინჷ მექსიკაქ. 1858 – დირსხუ დენვერქ ორქოშა მეგორაფაწკჷმა ართო. 1876-შე ააშ-იშ შტატი რე. 

* **ფართობი** – 269 ვითოში. 
* **მახორობა** – 4,656 ვითოში (ჩეკანამი 86,2 %, აფროამერიკალი 3 %, ლათინოამერიკალი 10,8 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 80,6 %. 
* **ნოღეფი** – დენვერი (ნანანოღა), 498 ვითოში, კოლორადო-სპრინგზი, 345 ვითოში, ორორა, 252 ვითოში. 

## სქოლიო

კატეგორია:კოლორადო
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ფედერალური ოლქი

**ფედერალური ოლქი** — ფედერაციაშ ადმინისტრაციული დორთუალაშ ართ-ართი ტიპი რე, ნამუთ ითოლიშწორენს ფედერალური თარობაშ ბონი კონტროლიშ გიმე რინას. ფედერალური ოლქეფი შხირას იკათუანა ონანანოღე ოლქეფს, ნამუთ არსებენა შტატის დო მოსოფელიშ არძა ფედერალური მონწყუალაშ ქიანას.

## ააშ
ააშ-შ ფედერალური თარობაშ ორენი რე ქიანაშ ნანანოღა ვაშინგტონი, ნამუთ ფედერალური ოლქი რე ჯოხოთ "კოლუმბიაშ ოლქი“, ნამუთ ააშ-შ ნამთინ შტატიშ ტერიტორიულ აკოდგინალუაშა ვემიშმურს. შხვა ფედერალურო მართუაფონი რაიონეფი, ნამუთ შტატეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმულან, მარა თინეფიშ იურისდიქციაშით ვემართუნან ფედერალური ანკლავეფი ჯოხონა.

## ლათინური ამერიკა
ტერმინი *Distrito Federal*, შანენს "ფედერალური ოლქის" ჟირხოლო პორტუგალიურ დო ესპანურ ნინეფს, გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი შანულობათ:

* ფედერალური ნანანოღა (არგენტინა), ფორმალურო *ავტონომიური ნოღა ბუენოს-აირესი*, 1994 წანაშე.
* ფედერალური ოლქი (ბრაზილია)
* ფედერალური ოლქი (მექსიკა), ფორმალურო მეხიკოშ შტატი, 2016 წანაშე.
* ონანანოღე ოლქი (ვენესუელა)
* Distrito Central, ტეგუსიგალპა, ჰონდურასიშ ნანანოღა

## აზია
მალაიზიას, ტერმინი ფედერალური ტერიტორია (მალაიური: *Wilayah Persekutuan)* გჷმირინუაფუ ფედერალურ თარობაშე ბონო მართუაფონი სუმი ტერიტორიაშოთ, კერზოთ კუალა-ლუმპური (ერუანული ნანანოღა), პუტრაჯაია (ფედერალური თარობაშ ადმინისტრაციული ცენტრი) დო ლაბუანი (ოერეფოშქაშე ოფშორული ფინანსური ცენტრი).

ინდოეთის, ტერმინი მორსხუე ტერიტორია გჷმირინუაფუ ფედერალურ ერუანულ თარობაშე ბონი კონტროლიშ გიმე მარენჯი შკვითი ტერიტორიაშო, მუნეფიშ თარ მინისტრეფით დო გუბერნატორეფით. თე შკვითი მორსხუე ტერიტორია რე — ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი, ჩანდიგარჰი, დადრა დო ნაგარ-ჰაველი, დამანი დო დიუ, დელი, ლაქშადვიპი დო პუდუჩერი. თაჸურეშე დელის დო პუდუჩერს ნორთობურო სახენწჷფობური ნება უღუნა მუნეფიშ დორხველური გიშნაგორა თარი მინისტრეფით.

პაკისტანს, ტერმინი ფედერალური ტერიტორია გჷმირინუაფუ სახენწჷფო თარობაშე ბონო კონტროლირაფონი ხუთი ზონაშო დო 12 ისლამაბადიშ მორსხუე სხუნუეფშოთ მუჭოთ ისლამაბადიშ ონანანოღე ტერიტორიან თეშ.

## ავსტრალია
ავსტარლიაშ ონანანოღე ტერიტორია ინორე შტატი ახალი ობჟათე უელსის. თიშ აკა ნოღა ქანბერა, ავსტრალიაშ ნანანოღა რე.

## რუსეთი
რუსეთის, ჩხორო ფედერალური ოლქი რე, ნამუთ ფუნქციონირენა მუჭოთ გეძინაფონი ადმინისტრაციული ფა შხვა გიმენგჷნართეფს დო რუსეთიშ ფედერაციაშ შქას მუჭოთ ედომუშამი სახენწჷფო. მარა თინეფს მუთუნი საართო ვაუღუნა თი ტერიტორიეფწკჷმა, ნამუეფით იდვალუაფჷნა ნანანოღაშ გოხოლუას.  თეწკჷმა ართო, არსებენს ფედერალური შანულობაშ ფედერალური ნოღეფი, ნამუთ კონსტიტუციათ რე დოდგინელი — მოსკოვი დო სანქტ-პეტერბურგი. ირ ნოღა ითოლიშწორებუ მუჭოთ ფედერაციაშ ზოხო სუბიექტი, ნამუსჷთ თაშნეშე მუნეფიშ დორხველური კანონამდვალუ ორგანოეფი ჸუნა.
## თაშნეშე ქოძირით
* ფედერალური ტერიტორია
* ფედერაცია

## სქოლიო

ოლქეფი
კონექტიკუტი

**კონექტიკუტი** (Connecticut, Ct) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ახალი ინგლისიშ რეგიონს. ჯოხო ალგონკინეფიშ ნინაშა შანენს „გირძე წყარმალუშ წყარპიჯის“. კონექტიკუტი 1635 წანას დარსხუეს პურიტან კოლონისტეფქ მასაჩუსეტსიშე; 1637 წანას თაქ დირსხუ ალმაჸალობაქ, ნამჷქთ 1639 წანას ალმახანური მოსოფელიშ მაართა კონსტიტუცია მიღჷ; 1788 წანაშე ააშ-იშ შტატი რე.

* **ფართობი** – 12,5 ვითოში 
* **მახორობა** – 3,464 ვითოში (ჩეკანამი 86 %, აფროამერიკალი 8 %, ლათინოამერიკალი 6 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 78,8 %. 
* **ნოღეფი** – ჰარტფორდი (ნანანოღა), 133 ვითოში, ბრიჯპორტი, 138 ვითოში, ნიუ-ჰეივენი, 125 ვითოში 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – ჯორჯ ბუში, კეტრინ ჰეპბერნი, ჰარიეტ ბიჩერ სტოუ, მარკ ტვენი. 
* **მუშობურეფი** – იელიშ უნივერსიტეტი.


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
თხირი

thumb|270px|გუმნაღელი
**თხირი** (Corylus) — ფურცელმაცჷმე ბართვეფიშ, ძალამ მერკეთ ჯალეფიშ გვარი თხირიშობურეფიშ ვარდა ფართო გაგებათ, ჭყერიაშობურეფიშ ფანიაშე. ტვერამეფამი პეულეფი უპეულოფორუე რე დო ჭკიდა პეულონეფით რე აკოშაყარელი, ბუტკამი პეულეფი გვიგვილს რე ინოტყობინელი დო გალე ხვალე ნიჩვეფი ეშაჩქჷ. ირი პეულიშ მუკი-მუკი ივითარებუ სუ-სუმი ართიანშამერდილი წოროპეულონი, ნამუთ გუმნაღელიშ მონდინაფაშ ბორჯის იდიდარებუ დო შხვადოშხვა ფორმაშ გიმნაღელ ოფორუს (გვიგვილს) აკმოქიმინჷნს. გიმნაღელი ართთასამი კაკალი რე. გვარი იკათუანს 20-შახ გვარობას, ნამუთ გოფაჩილი რე ევროპაშ, აზიაშ დო ოორუე ამერიკაშ ფურცელამი ტყალეფიშ ზონას. საქორთუოს ტყალეფს ზუღაშ დონეშე 1500-1800 მ-შახ ორთშობურო ჩანს თხირიშ 6 გვარობა: *რჩქვანელობური თხირი* (Corylus avellana) ბართვამი ვარდა 8-შახ სიმაღალაშ ჯა რე, გოფაჩილი რე ედომუშამ საქორთუოს. ირდუ გიმენტყა თხომურონეფს, ფართეფურცელამ დო და წიწვამ ესვარილ ტყალეფს, სუბალპურ მეჯღერს. ოროშ ემაჭოფუ დო ძალამ ჸინგარძე რე. პეულეფს ფურთუთა-მელახის, გუმნაღელი მონდიდუ მარაშინათუთა-ეკენიას. ართ ბართვიშე 3 კგ-შე უმოსი მუნაწი მუთმურს. იმიარებუ თასით, ძიკვით დო ჯინჯიშ ეშნაულაშე, ძალამ მერკეთ გინოჸონაფათ/დორშუაფათ. ჩანს 70-80 წანას. 

დეკორატიული რე. გჷმირინუანა რობუეფიშ გატყარაფალო. ართ-ჟირწანიან ღერს — ღირეკო, კარაჩხეფიშ, გოდორეფიშ, ლახთეფიშ ობეჭალო. ტყარი თხირი დო *პონტოური თხირი* (Corylus pontica) ირდუ გურიას დო აჭარას; *იმერული თხირი* (Corylus imeretina), კოლხური თხირი დო *კახური თხირი* (Corylus cachetica) საქორთუოშ ენდემეფი რე.

თხირიშ გური იკათუანს 5%-შახ წყარს, 60-70% ციმუეფს, 15-16% ცილეფს. თის მაღალი ოჭკომალი ღირებულება უღუ, კალორიულობათ თინა 2-3-შა უმოსი რე ქობალკაკალს, 3-5-შა ხორცის. ფართოთ გჷმირინუაფუ საკონდიტრო რეწუალას დო ტექნიკას უმაღალაში ხარისხიშ ოლიფარი ზეთეფიშ მიოღებელო. თიშ სამეკონ-მოკონო-საექსპორტო პროდუქტიშ დადებითი კუნთხუ რე მორეობაშ ხანგჷრძე ხანი, მაღალი ტრანსპორტაბელურობა.

თხირიშ კულტურაშ გოვითარაფაშ ართ-ართ აბანო იკოროცხუ უჩა ზუღაშ წყარპიჯი, მოჩილ აზიაშ ქიანეფი. საქორთუოს თხირი მაღალ მუნაწის ირზენს კოლხეთიშ რზენიშ ზონას.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჭყერიაშობურეფი
ლუიზიანა

**ლუიზიანა** (Louisiana, La) — შტატი ააშ-იშ ობჟაე ნორთის, მექსიკაშპიჯიშ რზენს. ჯოხოქ გიადჷ საფრანგეთიშ მაფაშ ლუი XIV-იშ მეჯინათ.

## ისტორია
** 1519-1541 – ტერიტორია გიმირკვიეს ესპანარეფქჷ პინედაქ, კაბესა დე ვაკაქ დო დე სოტოქ. 
** 1682 – დეკინჷ კავალიე დე ლა სალიქ დო ჯოხოთ თიქ გიოდჷ. 
** 1718 – ბიენვილქ დარსხუ ახალი ორლეანი. 
** 1762 – მისისიპიშ ბჟადალი გინაჩჷ ესპანეთის. 
** 1763 – პარიზიშ მორაგადაფათ ბჟაეიოლუ ნორთი გინაჩჷ ინგლისის (ახალი ორლეანიშ მოხ). 
**1800  წანას ლუიზიანა ესპანარეფიშე მიღჷ ნაპოლეონქ.
** 1803 – ააშ-ქ იყიდჷ ლუიზიანაშ ედომმუშამი რეგიონი, ნამჷთი იკათუანდჷ 11 ალმახანური შტატიშ ტერიტორიას: არკანზასი, კოლორადო, ლუიზიანა, მინესოტა, მისური, მონტანა, ოორუე დაკოტა, ობჟათე დაკოტა, ნებრასკა, ოკლაჰომა, უაიომინგი. 
** 1812-შე ააშ-იშ შტატი რე; 
** 1861-1868 – კონფედერაციაშ მაკათური.

* **ფართობი** – 113 ვითოში. 
* **მახორობა** – 4,459 ვითოში (ჩეკანამი 67,3 %, აფროამერიკალი 30,8 %, ლათინოამერიკალი 2,2 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** - 68,7 %. 
* **ნოღეფი** – ბატონ რუჟი (ნანანოღა), 216 ვითოში, ნიუ-ორლეანი (შტატიშ ნანანოღა 1722-63 დო 1812-49 წანეფსი, 477 ვითოში, შრივპორტი, 192 ვითოში. 
* **ნინეფი** – ინგლისურწკჷმა ართო ასქილადირი რე ფრანგულიც. 1990 წანაშო 1,1 მლნ ადამიერი დუდს ფრანგული გერჩქინაშო მიოკოროცხანს, თინეფშე 260 ვითოში რაგადანდჷ ფრანგულო. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – ლუი არმსტრონგი, პ.ბორგო. 
* **ოქინაფუ** – ფრანგული კვარტალი ნიუ-ორლეანს, ჯაზი, მისისიპიშ დელტა, ჟან ლაფიტიშ ერუანული პარკი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
კატეგორია:ლუიზიანა
მეინიშ შტატი

**მეინი**, *მენი* (Maine, Me) — შტატი ააშ-ს, ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის,  ახალი ინგლისიშ რეგიონს, კანადაშ ხურგაწკჷმა. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ოგასტა. უდიდაში ნოღა დო ონიშოლი — პორტლენდი. ტერიტორიაშ დიდი ნორთი უკინებჷ აპალაჩეფიშ ჸაქჷნდჷრეფს (სიმაღალე 1291 მ-შა). ჰავა ზომიერი ჭოროფა.

ჯოხოქ გიადჷ საფრანგეთიშ პროვინციაშ მეჯინათ; 1623 წანას თაქ დიხორეს ინგლისარეფქ, 1652-შე - მასაჩუსეტსიშ ნორთი რე; 1820 წანას შტატო გინირთჷ.

* **ფართობი** – 79,9 ვითოში. რელიეფი – აპალაჩიშ გვალეფი, 80% ტყალეფს უკინებჷ. შტატიშ ტერიტორიას რე აკადიაშ ერუანული პარკი. 
* **მახორობა** – 1,310 ვითოში (ჩეკანამი 98,4%, აფროამერიკალი 0,4 %, ლათინოამერიკალი 0,6%). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 47,5%.
* **ნოღეფი** – ოგასტა (ნანანოღა), 20 ვითოში, პორტლენდი, 63 ვითოში, ლევისტონი, 37 ვითოში. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – ჰენრი ლონგფელო, კეიტ იუჯინი, ედვარდ რობინსონი.


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
მერილენდი

**მერილენდი** (Maryland, Md) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე ატლანტიკურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ჩარლზ I-იშ ალმასქუშ, დიაფალ ანრიეტა-მარიშ პატიოცემელო. 1634 წანას დირსხუ კოლონიაქ, 1788-შე ააშ-იშ შტატი რე.

* **ფართობი** – 32 160 კმ², წყარიშ პროცენტული მუდანობა–21%.
* **მახორობა** – 5,535 ვითოში (ჩეკანამი 70,5 %, აფროამერიკალი 24,6 %, აზიარი 2,5 %, ლათინოამერიკალი 2,3 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 80,3 %. 
* **ნოღეფი** – ანაპოლისი (ნანანოღა), 33 234, ბალტიმორი, 675 ვითოში, დანდალკი, 66 ვითოში. 
* **მუშობურობეფი** – ბალტიმორიშ ჸუჯი, ააშ-იშ ოზუღე აკადემია ანაპოლისის, ისტორიული ფორტი მაკ-ჰენრი. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – ედგარ ალან პო, ჰარიეტ ტაბმენი, აპტონ სინკლერი, ბილი ჰოლიდეი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
მინესოტა

120px|right
120px|right

**მინესოტა** (Minnesota, Mn) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალუშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო სიუშ თურეფიშ ნინაშა „წყარმალუშ ლანდღვირი წყარს“ შანენს. XVII ოშწანურას თაქ მაართა მარკვიებერეფი ფრანგეფი რდეს. 1783-1793 – წყარმალუ მისისიპიშ ნორთი გინაჩჷ ამერიკალეფს დო ინგლისარეფს. 1830 – გორჩქინდჷ მაართა ხორუეფქ. 1849 – ააშ-იშ ტერიტორი რე. 1858 წანაშე ააშ-იშ შტატი რე.

* **ფართობი** – 206 ვითოში. 
* **მახორობა** – 5,078 ვითოში (ჩეკანამი 94,4 %, აფროამერიკალი 2,2 %, აზიარი 1,8 %, ლათინოამერიკალი 1,2 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** - 66,9 %. 
* **ნოღეფი** – სენტ-პოლი (ნანანოღა), 260 ვითოში, მინეაპოლისი, 359 ვითოში, დულუთი, 84 ვითოში. 
* **მუშობურებეფი** – მისისიპიშ დუდეფი, 15 ვითოშიშახ ტობა, ვოიაჯერიშ ერუანული პარკი კანადაშ ხურგაწკჷმა. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** – სკოტ ფიტცჯერალდი, ჩარლზ დო უილიამ მაიო.


კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
მიჩიგანიშ შტატი

200px|right
200px|right

**მიჩიგანი** (Michigan, MI) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟაეიოლიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ინდიარეფიშ ნინაშა Mishigamaw „დიდ წყარს, დიდ ტობას“ შანენს. XVII ოშწანურას თაქ ბორჯული პოსტეფი გიორინეს ფრანგი მარკვიებერეფქ ბრიულექ, მარკეტიქ, ჟოლიექ დო ლა-სალქ. 1668 წანას გორჩქინდჷ მაართა ხორუეფქ; 1701 წანას მიჩიგანქ გინორთჷ ინგლისარეფიშ ხელს, 1796 — ააშ-იშ ტერიტორია რე. 1837-შე ააშ-იშ შტატი რე. 

* **[[ფართობი]]** — 150 ვითოში. 
* **მახორობა** — 10,094 ვითოში (ჩეკანამი 83,4 %, აფროამერიკალი 13,9 %, ლათინოამერიკალი 2,2 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** — 70,7 %. 
* **ნოღეფი** — ლანსინგი (ნანანოღა), 126 ვითოში, დეტროიტი (დირსხუ 1701, 1.001 ვითოში), გრენდ-რაპიდსი, 188 ვითოში, უორენი, 138 ვითოში, ფლინტი, 135 ვითოში. 
* **მუშობურობეფი** — დიდი ტობეფი, ჰენრი ფორდიშ მუზეუმი. 
* **ჩინებული ადამიერეფი** — ჯერალდ ფორდი, ჰენრი ფორდი, დაიანა როსი.

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
მისურიშ შტატი

120px|right
120px|right

**მისური** (Missouri, Mo) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხო ალგონკინარეფიშ ნინაშა „დიდ წინდამი წყარმალუს“ შანენს. 1541 წანას ირკვიენდჷ ესპანარი ერნანდო დე სოტო. 1735 – დარსხუეს ფრანგეფქ. 1763 – პარიზიშ მორაგადაფათ გინაჩჷ ინგლისის. 1803 – ლუიზიანაშ გიმოჩამათ გინორთჷ ააშ-იშ ხეს. 1821-შე ააშ-იშ შტატი რე. 

* **ფართობი** – 178 ვითოში. 
* **მახორობა** – 5,698 ვითოში (ჩეკანამი 87,7 %, აფროამერიკალი 10,7 %, ლათინოამერიკალი 1,2 %). 
* **ნოღაშ მახორობა** – 68,1 %. 
* **ნოღეფი** – ჯეფერსონ სიტი (ნანანოღა), 36 ვითოში, კანზას სიტი, 441 ვითოში, სენტ-ლუისი, 352 ვითოში, სპრინგფილდი, 143. 
* **მუშობურობეფი** – წყარმალუეფი მისისიპი დო მისური, მანკ ტვენიშ სახენწჷფო პარკი, ჰარი ტრუმენიშ მუზეუმი ინდეპენდენსის.
* **ჩინებული ადამიერეფი** – ჯორჯ ვაშინგტონი, მარკ ტვენი, ჰარი ტრუმენი. 		 

კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი