ხვარხვი

miniatur|250px|thumb|ილუსტრაცია: ხვარხვიშ მეჯინა (''Allium carinatum'').
[250px|მინიატიურა|ხვარხვიშ ნათასა, [ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი.]]
**ხვარხვი** () — ჟირწანიან დო მიარეწანიან ჩანარეფიშ გვარი, ნამუთ ორხველჷ ძარხუხუპიოლამეფიშ () რანწკიშ ამარილიშობურეფიშ () ფანიაშ ხვარხვიშნერეფიშ () გიმენფანიას (კინოხ ორხველუდჷ ლილიაშნერეფიშ ფანიას).

მენცარული ლათინური ჯოხო მეჩჷ კარლ ლინეიქ, —  — წჷმურს ლათინული ზიტყვა ნიორიშე, ნამუთ მუშჸურე, ალბეთ მერსხილი რე, კელტურ ზიტყვაწკჷმა **all** — *ცაცხამუტი*; მაჟირა ვერსიათ — წჷმურს  — *შურამი*.

რსებენს ხვარხვიშ მუსხირენი ოშობათ გვარობა, ნამუთ რჩქვანელობურო ჩანს ოორუე გვერდოსფეროს. ხვარხვიშ ოდაბადეთ იკოროცხჷ — ობჟათე-ბჟადალი აზია.

თე გვარიშ შხვადოშხვა გვარობეფი ჩანს მინორეფს, სტეპეფს, ტყალეფს.

## ბოტანიკური ეჭარუა
thumb|left|ბიბლაშ ჭიფე პიოლეფი

გვარიშ წჷმმარინაფალეფს უღჷნა დიდი, ონდეთ წარწილი სფეროშმოგვენი ხვარხვი, ნამუთ ფორილი რე მოჭითე, ჩე ვარდა იაშფერი ოფორუეთ. 

ფურცელი ღაზამი რე ვარდა ორტყაფუშმოგვენი, ჟინჯიერი, მილიშობური, ღერი 1 მ-შახ ონჭუ. პიოლეფი ჭიფე რე, უსახიე, იდვალუაფჷ გჷრძე ღერს. ბიბლაშ დიამეტრი კანკალე გვარობას 40 სმ-ს ონჭუ.

პირანს მანგ-მარაშინათუთას. გჷმნაღელს ირძენს მარაშინათუთა-ეკენიას.

ჩანარიშ რაძა ნორთის უღჷ ლექინას ოჩინებე კვათირი „ხვარხვიშობური“ ვარდა „ნიორიშ“ შური.

## ქიმიური აკოდგინალუა
ხვარხვიშ ბოქვეფი იკათუანს აზოტიშ მაკათური ნიფთიარობეფს (2,5 %-შახ), შხვა დო შხვა შანქარეფს (10—11 %) (გლუკოზას, ფრუქტოზას, სახაროზას, მალტოზას), ინულინიშ პოლისახარიდის, ფიტინს, ფლავონოიდ კვერცეტინი დო თიში გლუკოზიდეფი, ციმუეფი, შხვა დო შხვა ფერმენტეფი, კალციუმიშ, ფოსფორიშ ჯიმუეფი, ფიტონციდეფი, ლიმონიშ დო უშქურიშ ბჟეფი, ვიტამინეფი A (3,75 მგ %), B1 (60 მგ %), B2 (50 მგ %), PP (0,20 მგ %), C  (10,5—33 მგ%), თაშნეშე ეთერზეთეფი კვათირი გიშაკერძაფილი შურით, ჩხვინდიშ დო თოლიშ ცქირცქამი დაცხიშ გჷმოღერზელუათ. ეთერზეთეფიშ თარ აკმადგინალჷ ნორთის წჷმარინუანს დისულფიდეფი დო სულფიდეფი.

## ხვარხვიშ გვარობეფი

ხვარხვიშნერეფიშ ფანიას ოშობათ გვარობა რე. ხვარხვეფქ პიჯობურო შილებე დირთას ჟირ კატეგორიათ: დეკორატიულო დო ოჭკომალო, მორო თინეფშე კანკალე ჟირხოლო კატეგორიას ორხველჷ.

ოჭკომალი ხვარხვეფიშ არძაშე ჩინებული სახეეფს წჷმარინუანს:
* **Allium cepa L**. ხვარხვი რჩქვანელობური
* **Allium fistulosum L.** თათარკა
* **Allium hierochuntinum** Boiss.
* **Allium ascalonicum L.** ხვარხვი-შალოტი
* **Allium nutans L.** ჟღირაფილი ხვარხვი
* **Allium moly L.** ხვარხვი მოლი
* **Allium porrum L.** პურასქია
* **Allium ramosum L.** ჸალამი ხვარხვი, ჯუსაი, ჩინური ხვარხვი, ტყარი ხვარხვი
* **Allium odorum L.** შურამი ხვარხვი
* **Allium schoenoprasum L.** ტაფე ხვარხვი, ხვარხვი-შნიტი
* **Allium sibiricum L.** ცჷნდჷრული ხვარხვი
* **Allium ursinum L.** ჩერემშა, თუნთიშ ხვარხვი, ტყარი ნიორი
* **Allium sativum L.** ნიორი

დეკორატიული ხვარხვეფი (ალიუმი):
* **Allium aflatunense** აფლატუნერული ხვარხვი
* **Allium cernuu** ღულა ხვარხვი
* **Allium cristophii** ქრისტოფიშ ხვარხვი
* **Allium flavum** ჸვინთელი ხვარხვი
* **Allium giganteum** ისპოლინური ხვარხვი
* **Allium karataviense** კარატავური ხვარხვი
* **Allium macleanii** მაკლეანიშ ხვარხვი
* **Allium oreophilum** გვალამოჸოროფე ხვარხვი
* **Allium sphaerocephalon** რგვალდუდამი ხვარხვი
* **Allium siculum** სიცილიური ხვარხვი
* **Allium shubertii** შებერტიშ ხვარხვი

## ლიტერატურა
* *სოროკოლეტოვა ე., სოროკოპუდოვა ო.*  „დეკორატიული ხახვები“  ჟურნალი  „მეყვავილეობა“  N3,  მაისი—ივნისი, გვ. 12—14, 2009

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ხვარხვი — ოკურნალე საშუალება 
* ხვარხვიშ კანკალე გვარობეფი 
* დეკორატიული ხვარხვეფიშ გვარობეფი 

კატეგორია:ხვარხვიშნერეფი
კატეგორია:ორტვინობა