კლასიკური მუსიკა

[მინი|მარჯვნივ|კვარჩხიშე მორძგვიშა,<br>I რანწკის: [ანტონიო ვივალდი|ვივალდი, ბახი, ჰენდელი, მოცარტი, ბეთჰოვენი; II რანწკის: როსინი, მენდელსონი, შოპენი, ვაგნერი, ვერდი; III რანწკის: იოჰან შტრაუსი II, ბრამსი, ბიზე, ჩაიკოვსკი, დვორჟაკი; IV რანწკის: გრიგი, ელგარი, რახმანინოვი, გერშვინი, ხაჩატურიანი]]

**კლასიკური მუსიკა** — ბჟადალევროპულ კულტურულ ტრადიციეფწკჷმა მერსხილი ლიტურგიკული ვარ-და სეკულარული არტ-მუსიკა. უმოსი ინწრო შანულობათ, ტერმინი კანკალეშა გჷმირინაუფუ 1750-1820 წშანაშახ ეპოქაშ (კლასიციზმი) აეიოშანალო, ათე სტატია ოწაწჷ პერიოდის ჩქინი წანეფიშეჭარუათ VI ოშწანურაშე ამდღანერ დღაშა, ნამუთ, შხვა პერიოდეფწკჷმა ართო კლასიციზმისჷთ იკათუანს. ათე მუსიკალური ტრადიციაშ ცენტრალური ნორმეფი ტონალური მუსიკაშ ეპოქას, 1550-1900 წანეფს გიმიქიმინჷ .

## კომპოზიტორეფიშ ქრონოლოგია

### 1100-1600

Preset    = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:1000

Define $living       = 2020 # !!need to update manually to current year

Colors =
  id:paleGray  value:gray(0.8)
  id:offWhite  value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:darkGray  value:gray(0.3)

# id:fir       value:rgb(0.75,0.65,0.3) legend:First
  id:med       value:rgb(0.75,0.65,0.3) legend:შქაოშწანურეფი
  id:ren       value:rgb(0.6,0.9,1)     legend:რენესანსი

BackgroundColors = canvas:offWhite

Period     = from:1075 till:1625
# ScaleMajor = unit:year increment:25 start:1075 gridcolor:paleGray
# ScaleMajor = gridcolor:paleGray unit:year increment:3 start:1425
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1100 grid:grid1
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:1100 gridcolor:paleGray

Legend     = orientation:vertical left:35 top:75

BarData=
  barset:Composers

PlotData=

# set defaults
# width:15 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(4,-4) #previous smaller text
  width:15 fontsize:M align:left anchor:from shift:(3,-5)  # use M (not 9) as per manual

  barset:Composers
  from:1098 till:1179 color:Med text:ჰილდეგარდ ბინგენელი
  from:1150 till:1200 color:Med text:ლეონენი
  from:1155 till:1200 color:Med text:პეროტენი
  from:1240 till:1287 color:Med text:ადამ დე ლა ჰალი
  from:1291 till:1361 color:Med text:ფილიპ დე ვიტრი
  from:1300 till:1377 color:Med text:გიიომ დე მაშო
  from:1325 till:1397 color:Med text:ფრანჩესკო ლანდინი
  from:1370 till:1412 color:Med text:იოჰანეს ჩიკონია
  from:1390 till:1453 color:Med text:ჯონ დანსტეპლი
  from:1397 till:1474 color:Ren text:გიიომ დიუ ფე
  from:1425 till:1497 color:Ren text:იოჰანეს ოკეგემი
  from:1440 till:1521 color:Ren text:ჟოსკენ დე პრე
  from:1452 till:1518 color:Ren text:პიერ დე ლა რიუ
  from:1490 till:1562 color:Ren text:ადრიან ვილერტი
  from:1495 till:1560 color:Ren text:ნიკოლას გომბერტი
  from:1505 till:1585 color:Ren text:ტომას ტალისი
  from:1516 till:1565 color:Ren text:ჩიპრიანო დე რორე
  from:1525 till:1594 color:Ren text:ჯოვანი პალესტრინა
  from:1532 till:1594 color:Ren text:ორლანდო დე ლასუსი
  from:1543 till:1623 color:Ren text:უილიამ ბერდი
  from:1548 till:1611 color:Ren text:ტომა დე ლა ვიქტორია
  from:1554 till:1612 color:Ren text:ჯოვანი გაბრიელი
# test


### 1600-


Preset    = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:1000

Define $living       = 2020   # !!need to update manually to current year

Colors =
  id:paleGray  value:gray(0.8)
  id:offWhite  value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:darkGray  value:gray(0.3)

# id:fir       value:rgb(0.75,0.65,0.3) legend:First
  id:bar       value:rgb(0.6,1,0.5)     legend:ბაროკო
  id:cla       value:rgb(1,0.9,0.4)     legend:კლასიციზმი
  id:rom       value:rgb(1,0.75,0.65)   legend:რომანტიზმი
  id:mod       value:rgb(0.9,0.5,0.5)   legend:მოდერნიზმი/XXოშწანურა
  id:pmc       value:rgb(0.8,0.5,0.8)   legend:პოსტმოდერნიზმი/თეხანური

BackgroundColors = canvas:offWhite

Period     = from:1550 till:2025
# ScaleMajor = unit:year increment:25 start:1075 gridcolor:paleGray
# ScaleMajor = gridcolor:paleGray unit:year increment:3 start:1425
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1600 grid:grid1
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:1550 gridcolor:paleGray

Legend     = orientation:vertical left:35 top:125

BarData=
  barset:Composers

PlotData=

# set defaults
# width:15 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(4,-4) #previous smaller text
  width:15 fontsize:M align:left anchor:from shift:(3,-5)  # use M (not 9) as per manual

  barset:Composers

#  from:1562 till:1621 color:Bar text:იან სველინკი
  from:1567 till:1643 color:Bar text:კლაუდიო მონტევერდი
  from:1583 till:1643 color:Bar text:ჯიროლამო ფრესკობალდი
  from:1585 till:1672 color:Bar text:ჰაინრიხ შუცი
  from:1605 till:1674 color:Bar text:ჯაკომო კარისიმი
  from:1632 till:1687 color:Bar text:ჟან-ბატისტ ლული
  from:1637 till:1707 color:Bar text:დიტერიხ ბუქსტეჰუდე
#  from:1653 till:1706 color:Bar text:იოჰან პაკელბელი
  from:1653 till:1713 color:Bar text:არკანჯელო კორელი
  from:1659 till:1695 color:Bar text:ჰენრი პერსელი
  from:1660 till:1725 color:Bar text:ალესანდრო სკარლატი
  from:1668 till:1733 color:Bar text:ფრანსუა კუპერენი
#  from:1674 till:1754 color:Bar text:ტომაზო ალბინონი
  from:1678 till:1741 color:Bar text:ანტონიო ვივალდი
  from:1681 till:1767 color:Bar text:გეორგ ფილიპ ტელემანი
  from:1683 till:1764 color:Bar text:ჟან ფილიპ რამო
  from:1685 till:1759 color:Bar text:გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელი
  from:1685 till:1750 color:Bar text:იოჰან სებასტიან ბახი
  from:1685 till:1757 color:Bar text:დომენიკო სკარლატი
  from:1710 till:1736 color:Bar text:ჯოვანი ბატისტა პერგოლეზი
  from:1714 till:1788 color:Cla text:კარლ ფილიპ ემანუელ ბახი
  from:1714 till:1787 color:Cla text:კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი
  from:1717 till:1757 color:Cla text:იოჰან შტამიცი
  from:1732 till:1809 color:Cla text:იოზეფ ჰაიდნი
#  from:1743 till:1805 color:Cla text:ლუიჯი ბოკერინი
  from:1750 till:1825 color:Cla text:ანტონიო სალიერი
  from:1756 till:1791 color:Cla text:ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი
  from:1770 till:1827 color:Cla text:ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი
  from:1782 till:1840 color:Rom text:ნიკოლო პაგანინი
  from:1786 till:1826 color:Rom text:კარლ მარია ფონ ვებერი
#  from:1791 till:1857 color:Rom text:კარლ ჩერნი
  from:1792 till:1868 color:Rom text:ჯოაკინო როსინი
  from:1797 till:1828 color:Rom text:ფრანც შუბერტი
  from:1797 till:1848 color:Rom text:გაეტანო დონიცეტი
  from:1803 till:1869 color:Rom text:ჰექტორ ბერლიოზი
  from:1809 till:1847 color:Rom text:ფელიქს მენდელსონი
  from:1810 till:1849 color:Rom text:ფრედერიკ შოპენი
  from:1810 till:1856 color:Rom text:რობერტ შუმანი
  from:1811 till:1886 color:Rom text:ფრანც ლისტი
  from:1813 till:1883 color:Rom text:რიხარდ ვაგნერი
  from:1813 till:1901 color:Rom text:ჯუზეპე ვერდი
#  from:1818 till:1893 color:Rom text:შარლ გუნო
#  from:1819 till:1880 color:Rom text:ჟაკ ოფენბახი
#  from:1824 till:1884 color:Rom text:ბედრჟიხ სმეტანა
  from:1824 till:1896 color:Rom text:ანტონ ბრუკნერი
  from:1833 till:1897 color:Rom text:იოჰანეს ბრამსი
#  from:1835 till:1921 color:Rom text:კამილ სენ-სანსი
  from:1838 till:1875 color:Rom text:ჟორჟ ბიზე
#  from:1838 till:1920 color:Rom text:მაქს ბრუხი
  from:1839 till:1881 color:Rom text:მოდესტ მუსორგსკი
  from:1840 till:1893 color:Rom text:პეტრე ჩაიკოვსკი
  from:1841 till:1904 color:Rom text:ანტონინ დვორჟაკი
  from:1843 till:1907 color:Rom text:ადვარდ გრიგი
  from:1844 till:1908 color:Rom text:ნიკოლაი რიმსკი-კორსაკოვი
  from:1845 till:1924 color:Rom text:გაბრიელ ფორე
  from:1854 till:1928 color:Mod text:ლეოშ იანაჩეკი
  from:1857 till:1934 color:Rom text:ედვარდ ელგარი
  from:1858 till:1924 color:Rom text:ჯაკომო პუჩინი
  barset:break

  from:1860 till:1911 color:Mod text:გუსტავ მალერი
  from:1861 till:1935 color:Mod text:კარლ ნილსენი
#  from:1862 till:1934 color:Mod text:ფრედერიკ დელიუსი
  from:1862 till:1918 color:Mod text:კლოდ დებიუსი
  from:1864 till:1949 color:Mod text:რიხარდ შტრაუსი
  from:1865 till:1957 color:Mod text:ჟან სიბელიუსი
#  from:1867 till:1916 color:Rom text:ენრიკე გრანადოსი
#  from:1869 till:1937 color:Mod text:ალბერ რუსელი
  from:1872 till:1915 color:Mod text:ალექსანდრ სკრიაბინი
  from:1872 till:1958 color:Mod text:რალფ ვონ უილიამსი
  from:1873 till:1943 color:Rom text:სერგეი რახმანინოვი
  from:1874 till:1951 color:Mod text:არნოლდ შონბერგი
  from:1874 till:1934 color:Mod text:გუსტავ ჰოლსტი
  from:1874 till:1954 color:Mod text:ჩარლზ აივზი
  from:1875 till:1937 color:Mod text:მორის რაველი
#  from:1876 till:1946 color:Mod text:მანუელ დე ფალა
#  from:1879 till:1936 color:Mod text:ოტორინო რესპიგი  
  from:1881 till:1945 color:Mod text:ბელა ბარტოკი
#  from:1881 till:1955 color:Mod text:ჯორჯ ენესკუ
  from:1882 till:1971 color:Mod text:იგორ სტრავინსკი
  from:1883 till:1965 color:Mod text:ედგარ ვარეზი
  from:1883 till:1945 color:Mod text:ანტონ ვებერნი
  from:1885 till:1935 color:Mod text:ალბან ბერგი 
#  from:1887 till:1959 color:Mod text:ჰეიტორ ვილა-ლობოსი
  from:1891 till:1953 color:Mod text:სერგეი პროკოფიევი
  from:1895 till:1963 color:Mod text:პოლ ჰინდემიტი
#  from:1895 till:1982 color:Mod text:კარლ ორფი
  from:1899 till:1963 color:Mod text:ფრანსის პულენკი
  from:1900 till:1990 color:Mod text:აარონ კოპლანდი
#  from:1905 till:1998 color:Mod text:მაიკლ ტიპეტი
  from:1906 till:1975 color:Mod text:დიმიტრი შოსტაკოვიჩი
  from:1908 till:2012 color:Mod text:ელიოტ კარტერი
  from:1908 till:1992 color:Pmc text:ოლივიე მესიანი
  from:1912 till:1992 color:Pmc text:კონ კეიჯი
  from:1913 till:1976 color:Pmc text:ბენჯამინ ბრიტენი
  from:1916 till:2011 color:Mod text:მილტონ ბებიტი
#  from:1921 till:1997 color:Pmc text:რობერტ სიმპსონი  
  from:1922 till:2001 color:Mod text:იანის ქსენაკისი             
  from:1923 till:2006 color:Mod text:დიერდ ლიგეტი
  from:1924 till:1990 color:Mod text:ლუიჯი ნონო
  from:1925 till:2016 color:Mod text:პიერ ბულეზი 
#  from:1928 till:2016 color:Pmc text:ეინოიუჰანი რაუტავარა                      
  from:1928 till:2007 color:Pmc text:კარლჰაინც შტოკჰაუზენი
  from:1933 till:$living color:Pmc text:კშიშტოფ პენდერეცკი  
  from:1935 till:$living color:Pmc text:არვო პერტი                      #living
  from:1936 till:$living color:Pmc text:სტივ რაიხი                   #living
  from:1937 till:$living color:Pmc text:ფილიპ გლასი                  #living
 from:1947 till:$living color:Pmc text:ჯონ ადამსი      #living
  from:1971 till:$living color:Pmc text:ტომას ადესი                  #living
# test


## გეძინელი ლიტერატურა
* Copland, Aaron (1957) *What to Listen for in Music*; rev. ed. McGraw-Hill. (paperback).
* Gray, Anne; (2007) *The World of Women in Classical Music*, Wordworld Publications.  (Paperback)
* Hanning, Barbara Russano; Grout, Donald Jay (1998 rev. 2009) *Concise History of Western Music*. W.W. Norton & Company.  (hardcover).
* Kamien, Roger (2008) *Music: an appreciation*; 6th brief ed. McGraw-Hill 
* 
* Lihoreau, Tim; Fry, Stephen (2004) *Stephen Fry's Incomplete and Utter History of Classical Music*. Boxtree. 
* Scholes, Percy Alfred; Arnold, Denis (1988) *The New Oxford Companion to Music*. Oxford University Press.  (paperback).
* Schick, Kyle (2012). "Improvisation: Performer as Co-composer" , Musical Offerings: Vol. 3: No. 1, Article 3.
* Sorce Keller, Marcello (2011) *What Makes Music European. Looking Beyond Sound*. Latham, New Jersey: Scarecrow Press.
* Taruskin, Richard (2005, rev. paperback version 2009) *Oxford History of Western Music*. Oxford University Press (US).  (Hardback),  (Paperback)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Historical classical recordings from the British Library Sound Archive 
* Chronological list of recorded classical composers
* Music World , timeline, composers, instruments

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპული მუსიკა
კატეგორია:კლასიკური მუსიკა