open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აიოპაიაშ პროვინცია

მინი|200პქ|აიოპაიაშ პროვინცია
**აიოპაია** — პროვინცია ოორუე-ბჟადალ ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. უხურგანს ლა-პასიშ დო ბენიშ დეპარტამენტეფს. ფართობი 9 620 კმ² რე. 

## მახორობა
2001 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანდჷ 60 959 ადამიერს. მუნეფიშ 45,8% 15 წანაშე ნორკე ხანიშ რე. მახორობაშ 47,5% იჩიებუ ესპანურო, , 97,2% - ოდაბადურ კეჩუაშ ნინაშა, 13,1% აიმარაშა. 58,8%-ს უჩქ ჭარუა-კითხირი. 85,1% კათოლიკე რე, 13,5% პროტესტანტი.

აიოპაიიშ პროვინცია შანულამი ოფუტეშ მეურნებაშ ცენტრი რე. 

პროვინცია აკმოდირთუ სუმი მუნიციპალიტეტშე, ნამუეფით ირთუ კანტონეფო. ნანანოღა რე ინდეპანდანსია.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბოლივიაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი
* პროვინციაშ დეტალური რუკა 
* ჩუკისაკიშ დეპარტამენტიშ სოციალური მუნაჩემეფი

კატეგორია:ბოლივიაშ პროვინციეფი
გრან-ბასამი

**გრან-ბასამი** — ისტორიული ნოღა კოტ-დ’ივუარს. იდვალუაფუ აბიჯანიშ ბჟადალ განშე. 1893-1896 წანეფს რდჷ საფრანგეთიშ კოლონიაშ ნანანოღა. ნოღა რე გრანდ-ბასამიშ კათოლიკური ეპარქიაშ ცენტრი. 

2012 წანას ნოღა იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ..

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღა იუნესკოშ საიტის

## სქოლიო

კატეგორია:კოტ-დ’ივუარიშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კოტ-დ'ივუარს
კაჰოკია

**კაჰოკია** –  ოორუე ამერიკაშ ინდიარეფიშ ყორღანი ააშ-ს. იდვალუაფუ ნოღა კოლინსვილიშ ხოლოს, წყარმალუ მისისიპიშ წყარპიჯის, ნოღა სენტ-ლუისიშ მანგას, ილინოისიშ შტატის. 

რე მისისიფიშ კულტურაშ (VII-XIII ოო.) შხუ დო ართ-ართი უშანულამაში არქეოლოგიური ობიექტი. 

1982 წანას კაჰოკია იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ. 

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Cahokia Mounds Homepage and Map of the Site
*  "Cahokia Mounds State Historic Site, Illinois" , *World Heritage Site*, National Park Service
* "Cahokia Mounds" , Illinois Historic Preservation Agency
* "Cahokia Mounds" 
*   "Metropolitan Life on the Mississippi", *Washington Post*, March 12, 1997
* Mississippian Art and Artifacts 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ააშ-ს
დიამანტინა (მინას-ჟერაისი)

**დიამანტინა** — ნოღა ბრაზილიას, მინას-ჟერაისიშ შტატის. მუში ფართობი აკმადგინანს 3. 870 კმ²-ს, მახორობა — 44. 746 ადამიერს (2006). 

*არიალ-დო-ტიხუკო*, მუჭოთ ნოღას დუდშენო უძახჷდეს, ეკიდილქ იჸუ დიო ხოლო კოლონიურ ფარანს, მა-18 ოშწანურაშ დაჭყაფუს. XVIII-XIX ოშწანურეფს ნოღა ალმასიშ მაღაროეფიშ ცენტრი რდჷ, თაურეშე მოურს მუში ამდღარი ჯოხო.

ძალამ ჯგირო მუკოჩუალირი ბრაზილიური ბაროკოშ სტილიშ არქიტექტურაშ გეშა, 1999 წანას ნოღა იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* albumfest 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
ლეონიდ ბრეჟნევი

მინი|279x279პქ|ლეონიდ ბრეჟნევი
**ლეონიდ ილიაშ სქი ბრეჟნევი** (რუს. Брежнев, Леонид Ильич); (დ. 19 ქირსეთუთა, 1906, კამენსკოე, ამდღარი დნეპროძერჟინსკი (უკრაინა) ― ღ. 10 ქირსეთუთა, 1982, მოსკოვი, სსრრ) ― სსრრ-შ კომუნისტური პარტიაშ ცენტრალური კომიტეტიშ მაართა მელამოსე (1964 წანაშე), 1966 წანაშე გენერალური მელამოსე დო სსრრ-შ უმაღლესი სხუნუშ პრეზიდიუმიშ დუდმახვენჯი 1960-64 წანეფს დო 1977-82 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Annotated Bibliography for Leonid Brezhnev from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* ''Our Course: Peace and Socialism'' Collection of Brezhnev's 1973 speeches
* CCCP TV Videoprograms with L. Brezhnev on Soviet TV portal

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:სსრრ-იშ ლიდერეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1906
კატეგორია:ნაღურა 1982
კარასკოშ პროვინცია

200px|thumb|right|კარასკოშ პროვინცია
**კარასკო** — პროვინცია ცენტრალურ ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. უხურგანს სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტის. ედომუშამი ფართობი 15 045 კმ² რე. 

## მახორობა
2001 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანდ 116 205 ადამიერს. თინეფიშ 42.7% 15 წანაშე ნორკე ხანიშ რე. მახორობაშ 68.8% იჩიებუ ესპანურო, , 87.4% - ოდაბადურ კეჩუაშ ნინაშა, 3.3%, აიმარაშა დო 1% შხვა აბანობურ ნინეფშა. 70.4%-ს უჩქჷ ჭარუა-კითხირი. 82.2% კათოლიკე რე, 15.2% პროტესტანტი.

## დორთუალა
პროვინცია აკმოდირთუ 6 მუნიციპალიტეტშე, ნამუეფით 24 კანტონო ირთუ. ნანანოღა რე ტოტორა.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ პროვინციეფი
* კარასკოშ ნაციონალური პარკი
* ინკალიახტა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბოლივიაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი
* პროვინციაშ დეტალური რუკა 
* კოჩაბამბაშ პროვინციაშ სოციალური მუნაჩემეფი

კატეგორია:ბოლივიაშ პროვინციეფი
მარკგრაფიშ საოპერო თეატრი

**მარკგრაფიშ საოპერო თეატრი** () — საოპერო თეატრი გერმანიაშ ნოღა ბაიროითის. თეატრიშ ნოდგჷმი ეგაფილი რე 1744–1748 წანეფს, ბაროკოშ სტილს, არქიტექტორ ჟოზეფ სენ-პიერიშ პროექტიშ მეჯინათ. 

1994 წანაშე თეატრიშ ნოდგჷმს ირწანურო ინწყუაფუ ბაიროითიშ ოთანაფე ფესტივალი, 2000 წანაშე ირი წანაშ ეკენიას – ბაიროითიშ ბაროკოშ ფესტივალი. 

2012 წანას, იუნესკოქ თეატრიშ ნოდგჷმი მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მარკგრაფიშ საოპერო თეატრი იუნესკოშ საიტის
* Official Information (English) 
* Information on the annual Bayreuther Barock Festival held in the opera house

კატეგორია:გერმანიაშ არქიტექტურა
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
კატეგორია:ბაროკო
მამფლასი

**მამფლასი** () — წყარმალუ ოორუე ჩილეს, ატაკამაშ რეგიონს, წყარმალუ კოპიაპოშ კვარჩხანი ნადუ. მამფლასი ართ-ართი რე წყარმალუ კოპიაპოშ გუმაჭყაფუ სუმი წყარმალუშე (ხორკერა დო პულიდოწკჷმა ართო). თიში სიგჷრძა რე 74 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 1230 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ წუარმალუეფი - მამფლასი 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
მაპოჩო

მინი|250პქ
**მაპოჩო** () — წყარმალუ ჩილეს. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფს დო უკული მეურს ბჟადალჸურე. გჷშმურს ჩილეშ ნანანოღა სანტიაგოს დო რთჷნს თის ჟირ ნორთო. წყარმალუშ სიგჷრძა რე 110 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 4,230 კმ². აკათუ წყარმალუ მაიპოს.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.ecoamerica.cl/sitio/index.php?area=320 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
მატაკიტო

**მატაკიტო** () — წყარმალუ მაულეშ რეგიონიშ კურიკოშ პროვინციას, ჩილე. იქიმინუ წყარმალუეფიშ ტენო დო ლონტუეშ აკოკათაფაშ გეშა. აკათუ რჩქალ ოკიანეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ მატაკიტო

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუეფი ანბანიშ მეჯინათ
მაულე (წყარმალუ)

მინი|250პქ|მაულე
**მაულე** — ჩილეშ ართ-ართი უშანულამაში წყარმალუ. წორას თე წყარმალუს გჷშმეშჷ ინკეფიშ იმპერიაშ ობჟათე თანჯა. წყარმალუშ ჯოხო გეძჷ ჩილეშ ართ-ართი რეგიონს — მაულეს. წყარმალუშ სიგჷრძა 240 კმ, ღანჩოშ ფართობი 20,600 კმ², ღანჩოშ 30% მილარე ანდეფს. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფს, ლაგუნა-დე-მაულეშ ტობაშე, ზუღაშ დონეშე 2,200 მეტრა სიმაღალას, არგენტინაშ თანჯაწკჷმა ხოლოს. არძოშე შანულამი ნადუ რე წყარმალუ მელადო. 

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ მაულე დო თიში ხინჯეფი

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ეროსი მანჯგალაძე

**ეროსი აკაკიშ სქი მანჯგალაძე** (დ. 3 მელახი 1925, სამტრედია — ღ. 26 ღურთუთა, 1982, ქართი) — ქორთუ არტისტი დო სპორტული კომენტატორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ეროსი მანჯგალაძე , geocinema.ge
* ეროსი მანჯგალაძე
* ეროსი მანჯგალაძე კინოფილმეფიშ მუნაჩემეფიშ ინტერნეტ ბაზას

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
კატეგორია:სპორტული კომენტატორეფი
კატეგორია:ქორთუ სპორტული კომენტატორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1925
კატეგორია:ნაღურა 1982
კაპინოტაშ პროვინცია

200px|thumb|right|კაპინოტაშ პროვინცია
**კაპინოტა** — პროვინცია ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. მუში ფართობი 1 495 კმ² რე. უხურგანს პოტოსიშ დეპარტამენტის. ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა 17.9 ° C რე, ნოლექეფიშ მუდანობა 443 მმ.
დრისხუ 1908 წანაშ 1 გჷმათუთას. 

## მახორობა
2001 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანდ 25,582 ადამიერს. თინეფიშ 44,8% 15 წანაშე ნორკე ხანიშ რე. მახორობაშ 61,9% იჩიებუ ესპანურო, 96,2% - ოდაბადურ კეჩუაშ ნინაშა, 1.0% აიმარაშა. 67,5%-ს უჩქჷ ჭარუა-კითხი. 91,2% კათოლიკე რე, 7,3% პროტესტანტი.

პროვინცია აკმოდირთუ სუმი მუნიციპალიტეტშე, ნამუეფით კანტონეფო ირთუნა. ნანანოღა რე კაპინოტა.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Province Capinota homepage
* ბოლივიაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი
* პროვინციაშ დეტალური რუკა 
* კოჩაბამბაშ პროვინციაშ სოციალური მუნაჩემეფი

კატეგორია:ბოლივიაშ პროვინციეფი
რაპელი

**რაპელი** — წყარმალუ ჩილეს, ო'ჰიგინსიშ რეგიონს. გჷთმიჭყაფუაფუ წყარმალუეფიშ - კაჩაპოალი დო ტინგირირიკაშ აკოკათაფაშ გეშა. თიში სიგჷრძა რე 315 კმ, ღანჩოშ ფართობი 13,695 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ რაპელიშ რუკა 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
რეტამილია

**რეტამილია** () – წყარმალუ ჩილეს. მეურს ჩილეს ტარაპაკიშ რეგიონიშ ტერიტორიას.

ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფიშ გვალეფს. მეურს ბჟადალჸურე დო აკათუ რჩქალ ოკიანეს. სიგჷრძა 125 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 1032 კმ². აკათუ წყარმალუ ტანას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ წყარმალუეფი - რეტამილია 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ტალტალი (წყარმალუ)

**ლოა** () –  წყარმალუ ოორუე ჩილეს, ანტოფაგასტაშ რეგიონს. ჟიმოლენი მალუობას წყარმალუს ჯოხო ჩაკო (). ოდუდე იდვალუაფუ ანდეფიშ გვალეფს. მეურს ბჟადალუშ გეზათ დო აკათუ რჩქალ ოკიანეს ნოღა ტალტალწკჷმა. 

## ჯინჯიერი ნადუეფი
* პეინეტა

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ტანა (ჩილე)

**ტანა** () – წყარმალუ ჩილეს. მეურს ჩილეს ტარაპაკიშ რეგიონიშ ტერიტორიას.
ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ვულკან ისლუგას. ჟინი მალობას ჯოხო კამინია. მეურს ბჟადალჸურე დო აკათუ რჩქალ ოკიანეს. სიგჷრძა 163 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 2790 კმ². 

ჯინჯიერი ნადუეფი რე – ტილივიჩე, რეტამილია. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ წყარმალუეფი - ტანა ვარა კამინია 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ჟიმოლენი გერმანია-რეტიაშ ლიმესი

**ჟიმოლენი გერმანია-რეტიაშ ლიმესი** () — ოთანჯე-ოფორტიფიკაციე ნოგაფუ, ლიმესი. იდვალუაფუ ევროპას ჸოფირი რომიშ იმპერიაშ პროვინციეფიშ თუდოლენი გერმანიაშ, ჟიმოლენი გერმანიაშ დო რეტიაშ ტერიტორიას. გინოზინდილი რდჷ რაინს დო დუნაის შქას. იჭყაფუ ნოღა რეინბროლწკჷმა დო ითებუ წყარმალუ დუნაიშ წყარპიჯის. ლიმესიქ ეკიდილქ იჸუ გერმანული ტომეფშე დუდიშ ოთხილარო 83–260 წანეფს. 
2005 წანას ლიმესი გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას 
* ლიმესი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Interactive map of the Deutsche Limeskommission
*ჟიმოლენი გერმანია-რეტიაშ ლიმესი

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
ბერლინიშ მოდერნისტული ნოდგჷმეფი

**ბერლინიშ მოდერნისტული ნოდგჷმეფი** იკათუანს ამშვ სოციალურ ნოდგჷმს ბერლინიშ გალენგანობას, ნამუეფით 1910 - 1933 წანეფს, განაშენიანებაშ ინოვაციური პოლიტიკაშ ბორჯის, გჷშაკერძაფილო ვაიმარიშ რესპუბლიკაშ პერიოდის იჸუ ეკიდილქ. თე ბორჯიშო ბერლინი შანულამი სოციალური, პოლიტიკური დო კულტურული ცენტრი რდჷ. ჸუდეეფი თი კიდანჯალაშ რეფორმაშ ნათელი მაგალითეფი რე, ნამუშ ღანკი რდჷ დაბალი ღმალა მაღვენ ადამიერეფშო ოხორე პიჯალეფიშ გოუჯგუშაფა, მუთ მუშ განშე ნოღაშ შხვანერო დოგეგმარაფას თხულენდჷ. ჸუდეეფი თაშნეშე წჷმარჩქინანა ურბანული დოგეგმარაფაშ დო არქიტექტურაშ ტიპოლოგიაშ ახალობურ მაგალითეფს, თეში მუჭოთ ტექნიკურ დო ესთეტიკურ ინოვაციეფს. 

2008 წანას, ბერლინიშ მოდერნისტული ნოდგჷმეფი იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Notice sur le site de l'UNESCO

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
პან-დე-ასუკარი

**პან-დე-ასუკარი** () – წყარმალუ ოორუე ჩილეს. მეურს ჩილეს ატაკამიშ რეგიონიშ ტერიტორიას.

გჷთმიჭყაფუაფუ წყარმალუეფიშ კარისო დო დონა-ინეს-ჩიკაშ აკოკათაფაშ გეშა. მეურს ობჟათე-ბჟადალჸურე პან-დე-ასუკარიშ ნაციონალური პარკიშ ტერიტორიას დო აკათუ რჩქალ ოიანეს.

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
პულიდო

**პულიდო** — წყარმალუ ჩილეს, ატაკამიშ რეგიონიშ ბჟაეიოლ ნორთის, წყარმალუ კოპიაპოშ ართ-ართი ნადუ. თიში სიგჷრძა რე 79 კმ. ღანჩოშ ფართობი — 2100 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ წყარმალუეფი - პულიდო 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ვეგაიენი

**ვეგაეინი** ანუ **ვეგაშ არქიპელაგი** (ნორვეგიულო Vegaøyan) — იდვალუაფუ ნურლანიშ ფიულკის, პოლარულ ქართწკჷმა ხოლოს. არქიპელაგი 2004 წანაშე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა რე მიშაღალირი.
არქიპელაგიშ თარ კოკის ვეგაშ მორჩილ კოკეფი ბუნა გარტყჷ მუკი-მუკის, მუნეფიშ მუდანობა 6500 რე. ობიექტიშ საართო ფართობი 103,7 ვითოში ჰა რე, თინეფ შქას 6,9 ვითოში ჰა სქირონაშ რე. 
thumb|250პქ|Eidem-იშ პლაჟი კოკი ვეგას.
არქეოლოგიური მეგორაფეფი ოძირანა, ნამდა თე აბანეფი დიო ხოლო ქუაშ ხანას რდჷ დოხორელი. 1500 წანაშ მალობას თაქ მახორუ კათაქ, ნამუთ ოფუტეშ მეურნობას დო მეჩხომობას მეთხოზჷდჷ, უგუმაჟირუ ლანდშაფტი გაჭყჷ.

IХ ოშწანურას თე კოკეფიშ სუსხურიშ ბურდღაშ შანულამი მიმაჭირინდაფალეფი რდეს. თე ბიზნესი აკანურეფშო ღმალაშ ნასუმორს წჷმარინუანდჷ.
არქიპელაგშახ მეჭირინდაფა შელებუანი რე მუჭოთ ბორანით, თაშნეშე ფეიკარმალი კატერით ბრიონიოისუნიშე (ნორვ.Brønnøysund).

## ქოძირით თაშნეშე
*იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას 
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Vegaøyan-ის კუნტა ეჭარილობა  იუნესკოს
* 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას 
კატეგორია:არქიპელაგეფი
კატეგორია:ნორვეგიაშ კოკეფი
ნერიოიფიორდი

**ნერიოიფიორდი** (ნორვ. Nærøyfjord) — ფიორდი ეურლანიშ მუნიციპალიტეტის, სონგ-ო-ფიურანიშ ფიულკის. მერჩქინელი რე ნორვეგიაშ არძოშე ინწრო ფიორდო. 2005 წანაშ კვირკვეს იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
ნერიოიფიორდიშ სიგინძა 18 კილომეტრი რე, ყელწკჷმა სიგანა ხვალე 300 მეტრა რე. ფიორდიშ მუკი-მუკის კირდეეფი რე, ნამუეფიშ სიმაღალა 1700 მეტრას ოჭირინდუანს. ფიორდის წყარპიჯეფს მორჩილი დოხორინეფი იდვალუაფუ. ეკიდილი რე ოფუტეეფი გუდვანგენი დო ფლომი.

## გალერეა

File:Fjord in Norway.jpg
ფაილი:Nærøyfjorden frå Gudvangen.jpg
File:Nærøyfjorden frå Gudvangen.jpg
File:P1000566Gudvangen.JPG
File:Nærøyfjord (6-2007).jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას 
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას
სონგო-მნარა

**სონგო-მანრა** — არქეოლოგიური ობიექტი ტანზანიაშ კოკი სონგოს ოორუე ნორთის. კილვა-კისივანიშ ჯიხასიმანგარაწკჷმა ართო 1981 წანას იუნესკოქ გემშეღჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 2004 წანას გემშეჸონეს საფრთხეშ თუდო მარენჯ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* UNESCO – Patrimonio de la Humanidad - Ruinas de Kilwa Kisiwani y Ruinas de Songo Mnara
* Utalii Viajes - Kilwa Kisiwani 

კატეგორია:ტანზანიაშ არქეოლოგიური ობიექტეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ტანზანიას
სტოკლეშ დოხორე

**სტოკლეშ დოხორე** (, ჰოლ. Stocletpaleis) — კერძო ნოგაფუ ბრიუსელს, ნამუთ 1905—1911 წანეფს არქიტექტორ ჯოზეფ ჰოფმანქ ბანკირიშ დო უბრალეთ ხელუანობაშ მოჸოროფეშ — ადოლფ სკოტლეო ეკიდჷ. მერჩქინელი რე ჰოფმანიშ შედევრო, სტოკლეშ დოხორე XX ოშწანურაშ ართ-ართი არძაშე ხალიწერი დო დიდარული კერძო ოხორე რე. 

ნოგაფუ იდვალუაფუ ბრიუსელს, ტერვერენიშ პროსპექტის. მარმარილოშ ფასადი მუს უბრალობას დო ალმახანურობას არზენს. დოხორეშ წოხოლენ დო უკოხოლენ განშე ებიჯილი რე ლინჯიშ ოთხი სკულპტურა. დჷმაკვათალქ არქიტექტორი მუთუნნერი მეწურაფათ ვაკობორკჷ დო კიდანჯალა ედომუშამო თიშ ფანტაზიას დო მოხუჯაფას ქიმიანდჷ.

დოხორე ამდღარშახ სტოკლეშ ფანიას ორხველჷ, თეშენი თინა მაძირაფუეფშო კილერი რე. 2009 წანას იუნესკოქ თინა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბელგიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Sketches of Klimts work 

## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბელგიას
ორხონიშ ლეხერი

**ორხონიშ ლეხერი** — ლეხერი მონღოლეთის, ნამუთ გინოზინდილი რე წყარმალუ ორხონიშ მანგის, ნანანოღა ულან-ბატორშე დოხოლაფირო 360 კილომეტრით ბჟადალჸურე. 2004 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ, მუჭოთ გეგია ტრადიციეფიშ მაღვენი ტერიტორია უკვე ჟირი ვითოში წანაშ მალობას.

ტერიტორია მუდგაზმარენ არქეოლოგიურ ობიექტის იკათუანს.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ორხონიშ ლეხერი იუნესკოშ ვებ–ხასჷლას

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მონღოლეთის
ჟერონიმუშიშ მონასტერი

**ჟერონიმუშიშ მონასტერი** (პორტუგალიურო Mosteiro dos Jerónimos) — მანუელინოშ სტილიშ გრანდიოზული მონასტერი პორტუგალიას. ორხველჷ იერონიმიტეფიშ ორდენს, დირსხუ 1450 წანას. 1983 წანაშე მონასტერი მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

2007 წანაშ 13 ქირსეთუთას მონასტერს აკოდირთჷ ევროპაშ რსხუშ ქიანეფიშ ლიდერეფიშ აკოხვალამაქ, სოდეთ ხე მაჭარეს ლისაბონიშ ხეშაკოკირუას.

## გალერეა

File:Belem.Jeronimos02.jpg
File:Jerónimos.jpg
File:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (08) edited.jpg
File:JeronimosSouthPortal.jpg
File:Westernportal jeronimosmonastery.JPG
File:Interior of Mosteiro dos Jerónimos.jpg
File:Vasco da Gama Jerónimos 2008-1.jpg
File:JeronimosRoyalTombs.jpg
File:Claustro - Jerónimos.jpg
File:JeronimosCloister.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ სმოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Portuguese government site
* JERONIMOS MONASTERY PHOTOS
* Guia da Cidade
* Case studies survey 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
სანგაიშ ნაციონალური პარკი

**სანგაიშ ნაციონალური პარკი** (ესპანურო Parque Nacional Sangay) — ნაციონალური პარკი ეკვადორს. იდვალუაფუ მორონა-სანტიაგოშ, ჩიმბორასოშ დო ტინგურაუაშ პროვინციეფიშ ტერიტორიეფს. 1993 წანას მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა, მარა 1992-2005 წანეფს რდჷ ერკებულშე ეშაღალაშ საფრთხე. მორო, 2005 წანას მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტიქ მუშ 31-ა სესიაზ თინა საფრთხეშ თუდო მარენჯ ობიექტეფიშ ერკებულშე გეშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეკვადორს
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Sangay National Park on UNESCO World Heritage Centre

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეკვადორს
კატეგორია:ეკვადორიშ ნაციონალური პარკეფი
სინტრაშ დოხორე

**სინტრაშ დოხორე** (პორტუგალიურო *Palácio Nacional de Sintra*) — შქა ოშწანურეფიშ დოხორე პორტუგალიაშ ნოღა სინტრას, სოდეთ XV ოშწანურაშე XIX ოშწანურაშ დალიერშახ ოხორანდეს პორტუგალიაშ მონარქეფი. შხვა ჟირ დოხორეწკჷმა ართო მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

დიო ხოლო XII ოშწანურას დოხორეშ აბანს იდვალუაფუდუ მავრეფიშ მამართვალეფიშ რეზიდენცია. ასქილადირი ნოგაფუშ დიდი ნორთი ეგაფილი რე ჟუან I-შ ბორჯის. ნოგაფუს შანულამი გავალი მიორინუ 1755 წანაშ დიხაშნწალუაქ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ტენო (წყარმალუ)

**ტენო** — წყარმალუ ჩილეს, მაულეშ რეგიონს. გჷთმიჭყაფუაფუ წყარმალუეფიშ - მალო დო ნასიმენტოშ აკოკათაფაშ გეშა. წყარმალუშ სიგჷრძა რე 102 კმ, ღანჩოშ ფართობი 1,590 კმ². 

ტენო კვათჷნს პანამერიკულ მაგისტრალს დო ჩილეშ თარ ორკინაშარე ღოზის, უკული ნოღა კურიკოწკჷმა აკათუ წყარმალუ ლონტუეს, მუდგაშ გეშათ გჷთმიჭყაფუაფუ  წყარმალუ მატაკიტო.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Mataquito.pdf

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ტინგირირიკა

მინი|250პქ|ტინგირირიკა
**ტინგირირიკა** — წყარმალუ ჩილეს. ო'ჰიგინსის რეგიონს. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფს. თიში სიგჷრძა რე 167 კმ, ღანჩოშ ფართობი 4,730 კმ². აკათუ რაპელიშ ტობას. 

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Rapel.pdf

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ტრუფულტრუფული

**ტრუფულტრუფული** – წყარმალუ არაუკანიაშ რეგიონს, ჩილე. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს კონგილიოშ ტობაშე. აკათუ წყარმალუ ალიიპენს ნოღა მელიპეუკოწკჷმა. წყარმალუშ დიდი ნორთი მეურს კონგილიოშ ნაციონალური პარკიშ ტერიტორიას. 

## სქოლიო

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ტურბიო (წყარმალუ)

**ტურიბო** — წყარმალუ ობჟათე ამერიკას. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს არგენტინაშ ანდეფს დო უკული მეურს ჩილეს. ოდუდეშ გოხოლუას, იდვალუაფუ მილდონიშ ფოქვა, სოდეთ გჷთოგორილიე ადამიერიშ ნოხორი, ნამუთ ჯვ.წ. 10 000 წანას ორხველჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=18820

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
კატეგორია:არგენტინაშ წყარმალუეფი
ტალსიშ ჯიხაზურგა

thumb|240px

**ტალსიშ ჯიხაზურგა** — შქა ოშწანურეფიშ ჯიხაზურგა საფრანგეთის. იდვალუაფუ წყარმალუ ლუარაშ ლეხერს, წყარმალუშ კვარჩხან წყარპიჯის. ჯიხაზურგა ეკიდჷ ფლორენციალ ვაჭარ ბერნარ სალვიატიქ 1520 წანას. ტალსი ჭიჭე ზჷმაშ ჯიხაზურგა რე — სუმსართულამი კორპუსი ამშკუნთხუამი ჸორშით. მუშ დარბაზეფს თხილერი რე XVIII ოშწანურაშ არხ-მარხი. მიშმურს ლუარაშ ჯიხაზურგეფიშ აკოდგინალუაშა. 

## გალერეა

File:ChateauTalcy.jpg
File:ChateauTalcy2.jpg
File:ChateauTalcy3.jpg
File:Chateau de Talcy interieur 03.JPG
File:Castle of Talcy 01.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას
* ლუარაშ ჯიხაზურგეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Château de Talcy - ოფიციალური საიტი
*Talcy: historique  

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
სერა-და-კაპივარიშ ერუანული პარკი

**სერა-და-კაპივარიშ ერუანული პარკი** — ერუანული პარკი ბრაზილიას, ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. პარკიშ ტერიტორიას მიარე პრეისტორიული ნახანტი რე. პარკიშ გოჭყაფაშ ბაძაძო გვალო თე ნახანტეფიშ დო შხვა პრეისტორიული არტეფაქტეფიშ თხილუა რდჷ. თინა გინოზინდილი რე 1291,4 კვადრატულ კილომეტრის.

1991 წანას, იუნესკოქ პარკი მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღ.

## გალერეა

Image:Serra da Capivara - Painting 7.JPG
Image:Serra da Capivara - Painting 8.JPG
Image:Serra da Capivara - Several Paintings 3.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Brazilian Ministry of External Relations information about park 
* Photos of Serra da Capivara by Maria-Brazil

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
კატეგორია:ბრაზილიაშ ერუანული პარკეფი
მორ იოკაი

**მორ იოკაი** (დ. 19 ფურთუთა, 1825 – ღ. 5 მესი, 1904) — დიდი უნგრალი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*მორ იოკაიშ ნაჭარეფი
*მორ იკოაიშ ნაჭარეფი

კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:უნგრალი ჭარუეფი
კატეგორია:უნგრალი დრამატურგეფი
კატეგორია:უნგრალი ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1825
კატეგორია:ნაღურა 1904
ტაოს-პუებლო

**ტაოს-პუებლო** ( ვარა *Pueblo de Taos*) – ინდიარეფიშ (პუებლოშ) ართ–ართი ჯვეში ბუნა. იჩიებუდეს ტაოშ ბუნაშ ოორულ ტივა ნინაშა. ტაოს-პუებლო იდვალუაფუ ალმახანურ ნოღა ტაოსიშე 1,6 კმ-ს, ნიუ-მექსიქოშ შტატის. თაქ გინმურს ჭიჭე წყარმალუ რედ-უილოუ-ქრიქი. პუებლო მიშმურს ინდიარეფიშ რეზერვაციაშა. მუში ფართობი რე 384 კმ², მახორობა 1 900 კოჩი. .

ტაოსიშ ჯარალუა ჩინებული რე მუში ინოკილერობათ დო კონსერვატიზმით.  

1992 წანას ტაოს-პუებლო იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Taos Pueblo  (ოფიციალური ვებ-გვერდი)
*Webcam of sacred Taos Mountain 
*Taos Blue Lake Collection at the Seeley G. Mudd Manuscript Library, Princeton University
* Taos Pueblo on National Park Service *Discover Our Shared Heritage* website
*The SMU-in-Taos Research Publications digital collection contains nine anthropological and archaeological monographs and edited volumes representing the past several decades of research at the SMU-in-Taos (Fort Burgwin) campus near Taos, New Mexico, including Papers on Taos archaeology and Taos archeology
* More on Taos Blue Lake

## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ააშ-ს
ივანე ტურგენევი

thumb|ივანე ტურგენევი

**ივანე სერგიშ სქი ტურგენევი** (დ. 28 გჷმათუთა (9 ქირსეთუთა), 1818, არიოლი, რუსეთი — ღ. 22 მარაშინათუთა (3 ეკენია), 1883, ბუჟივალი, საფრანგეთი) რუსი ჭარუ, პოეტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [Works by & about Ivan Turgenev](http://www.archive.org/search.php?query=mediatype%3A(texts)%20-contributor%3Agutenberg%20-collection%3A(opensource)%20AND%20(subject%3A%22Turgenev%2C%20Ivan%2C%201818-1883%22%20OR%20creator%3A%22Turgenev%2C%20Ivan%2C%201818-1883%22%20OR%20creator%3AIvan%20Turgenev)) 
* Turgenev Society  
* Ivan Turgenev Chronicle by Erik Lindgren
* Short biography 
* Turgenev Bibliography 1983– by Nicholas Žekulin

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1818
კატეგორია:ნაღურა 1883
უასკო (წყარმალუ)

**უასკო** — წყარმალუ ჩილეს, უასკოშ პროვინციას, ატაკამაშ რეგიონს. გჷთმიჭყაფუაფუ წყარმალუეფიშ — დელ-კარმენი დო დელ-ტრანსიტოშ აკოკათაფაშ გეშა. წყარმალუს ეგაფილიე ჭიჭე დამბა, ნამუთ გჷთმაჭყანს სანტა-ხუანაშ რეზერვუარს. თიში სიგჷრძა რე 88 კმ. ღანჩოშ ფართობი 9,850 კვ.კმ.

პასკუა-ლამაშ პროექტი, ნამუთ გურხონარენც თე ტერიტორიას ორქოშ, ვარჩხილიშ, ლინჯიშ დო შხვადოშხვა მინერალეფიშ მოპალაფასჷნ, დიდ საფჷრთხეს ურთჷ ჯიშთეფს, თაშინ უასკოშ აუზის.

წყარმალუს გოკიდილიე ნოღეფი:ვალენარი, ფრეირინა, უასკო.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ წყარმალუეფი - უასკო 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
მიხეილ ლერმონტოვი

**მიხეილ იურიშ სქი ლერმონტოვი** (; დ. 3 გჷმათუთა/15 გჷმათუთა, 1814, მოსკოვი, რუსეთი — ღ. 15 კვირკვე/27 კვირკვე, 1841, პიატიგორსკი) — რუსი პოეტი დო პროზაიკოსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Short biography with links to other Lermontov material
*Short biography
*Short biography
*Translations of various poems by Mikhail Lermontov

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1814
კატეგორია:ნაღურა 1841
გრიგოლ ორბელიანი

მინი|გრიგოლ ორბელიანი
**გრიგოლ დიმიტრიშ (ზურაბიშ) სქი ორბელიანი** (დ. 2 გჷმათუთა/14 გჷმათუთა, 1804, ქართი ― ღ. 21 მელახი/2 პირელი, 1883, ქართი) ქორთუ რომანტიკოსი პოეტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*გრიგოლ ორბელიანიშ ნაჭარეფი
*გრიგოლ ორბელიანიშ პოეზია

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
კატეგორია:ქორთუ რომანტიკოსი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1804
კატეგორია:ნაღურა 1883
ალექსანდრე ჭავჭავაძე

thumb|ალექსანდრე ჭავჭავაძე
**ალექსანდრე გარსევანიშ სქი ჭავჭავაძე** (დ . 1786, რუსეთი, პეტერბურგი – ღ. 1846, 6 გერგობათუთა; საქორთუო, ქართი) — ქორთუ პოეტი, რუსეთიშ არმიაშ გენერალ-ლეიტენანტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ალექსანდრე ჭავჭავაძეშ ბიოგრაფია დო პოეზია 
*ჭავჭავაძეეფიშ ფანია

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
კატეგორია:ქორთუ ოურდუმე მოღალეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1786
კატეგორია:ნაღურა 1846
ოფთალმოლოგია

**ოფთალმოლოგია** რე მედიცინაშ ართ-ართი დარგი, ნამუთ გურაფულენს თოლიშ ანატომიას დო ფიზიოლოგიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Directory of Open Access Ophthalmology Journals
* The Royal College of Ophthalmologists
* The David G. Cogan Ophthalmic Pathology Collection
* Dictionary of ophthalmic terms
* EyeWiki
* Multilingual illustrated Dictionary of Ophthalmology

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ოფთალმოლოგია
კატეგორია:მედიცინაშ დარგეფი
გეირანგერფიორდი

**გეირანგერფიორდი** (ნორ. *Geirangerfjorden*) — ფიორდი ნორვეგიას, სუნმორეშ რეგიონს, სტრანდიშ მუნიციპალიტეტის. მუში სიგინძა 15 კილომეტრი რე დო წჷმარინუანს სტროფიორდიშ ართ-ართ ჸას. ფიორდიშ ძგას (წვანჯის), სოდეთ თის წყარმალუ  გეირანგელვა აკათუ, იდვალუაფუ ოფუტე გეირანგერი. 

ფიორდი ნორვეგიაშ ართ-ართ არძოშე მოძირაფად ოქინაფუს წჷმარინუანს, ნამუთ ძალამი პოპულარული რე ტურისტეფს შქას. 2005 წანას, იუნესკოქ თინა ნერიოიფიორწკჷმა ართო, მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ, მარა თე სტატუსი ამდრა საფრთხეშ თუდო რე, თიშენი, ნამდა ფიორდიშ დუდის დოგეგმილი რე ელექტროგინმაჩამუ ღოზეფიშ გოჸონაფა. 

ფიორდიშ მანგის, მიარე მეტებული ფერმერული მეურნობა იდვალუაფუ.

## გალერეა

File:GeirangerFjordNorwayFjord.jpg
File:131 Geirangerfjord.jpg
File:Geirangerfjord sieben Schwestern.jpg
File:MS Kong Harald Geiranger.JPG
File:The Seven Sisters & the Wooer.jpg
File:Geirangerfjord LC0188.jpg
File:GairangerFjord.JPG
File:Seven Sisters LC0187.jpg
File:Geirangerfjord (6-2007).jpg
File:207 Geirangerfjord.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას 
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Geiranger Tourist-Info
* Destination Geirangerfjord - Ålesund & Sunnmøre 
* Geirangerfjord - the official travel guide to Norway 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას 
კატეგორია:ნორვეგიაშ გეოგრაფია
ანდროლოგია

**ანდროლოგია** — მედიცინაშ ართ-ართი დარგი, ნამუთ გურაფულენს კოჩიშ რეპროდუქციულ სისტემას დო უროლოგიურ პრობლემეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* American Society of Andrology
* International Society of Andrology

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:მედიცინაშ დარგეფი
კატეგორია:ანდროლოგია
კარდიოლოგია

**კარდიოლოგია** რე მედიცინაშ ართ-ართი დარგი, ნამუთ გურაფულენს გურს დო გურიშ პათოლოგიეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* U.S. National Institute of Health (NIH) : Heart and Circulation
* American College of Cardiology
* The Beginners Guide to Understanding Cardiology
* Cardiology news website

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:კარდიოლოგია
ჩოაპა (წყარმალუ)

**ჩოაპა** — წყარმალუ ჩილეს, კოკიმბოშ რეგიონს. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფს. ნოღასალამაკაწკჷმა, ჩოაპას აკათუ მუში თარი ნადუ წყარმალუ ილიაპელი. წყარმალუშ სიგჷრძა რე 160 კმ, ღანჩოშ ფართობი 8,124 კმ.კვ. აკათუ რჩქალ ოკიანეს.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Choapa.pdf

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ხორკერა (წყარმალუ)

**ხორკერა** () — წყარმალუ ოორუე ჩილეს, ატაკამაშ რეგიონს. წყარმალუ კოპიაპოშ მარძგვანი ნადუ. გჷთმიჭყაფუ წყარმალუეფიშ — ფიგეროა დო ტურბიოშ აკოართაფაშ გეშა. თიში სიგჷრძა რე 130 კმ. ღანჩოშ ფართობი — 4160 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ წყარმალუეფი - ხორკერა 

კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
მაკინოშ კოკი

220პქ|მინი|მარჯვნივ|მაკინოშ კოკიშ ტოპოგრაფიული რუკა
**მაკინოშ კოკი** — კოკი დო კურორტი, ნამუთ ფორჷნს 9.8 კმ-ს. იდვალუაფუ ააშ-ს, მიჩიგანიშ შტატის. კოკი აშაძჷ ჰურონიშ ტობას, მაკინოშ საროტიშ ბჟაეიოლშე, ჟიმოლენ დო თუდოლენ ჩქონეფს შქას. კოკის ოხორანდეს ამერიკაშ აბანობური კათეფი, სოიშახ ვამკორჩქინდეს ევროპალეფქ მა-17 ოშწანურას. თაქი რდჷ სტრატეგიულო მოხუჯური აბანი დიდ ტობეფს შქას ვაჭრუაშო. თეშ გეშა კოკის ქჷდარსხუეს ფორტ მაკინო ბრიტანალეფქ ამერიკაშ რევოლუციაშ ლჷმაშ მიმალობაშ ბორჯის. თაქ მოხვადჷ ჟირ ლჷმაქ 1812 წანას.

ორდოიან მა-19 ოშწანურას, მაკინოშ კოკიქ გინირთჷ პოპულარულ ტურისტულ ოქინაფუთ. კოკი მერჩქინელი რე ნაციონალურ ისტორიულ ობიექტო. თინა ჩინებული რე მიარე კულტურულ მოლინეფით, მიარე არქიტექტურული სტილით, თინეფ შქას ვიქტორიანული Grand Hotel. თაქ არძონერი ავტომანქანაშ ყარაფი აკრძალური რე. კოკიშ 80%-შ უმოსი თხილერი რე, მუჭოთ მაკინოშ კოკიშ სახენწჷფო პარკი.

## ეჭარუა

მაკინოშ კოკის უკინებუ დოხოლაფირო 9.8 კმ ტერიტორია დო 13 კილომეტრი რე მუკი-მუკი. კოკიშ უმაღალაში კონკა რე ისტორიული ფორთ ჰოლმსი, ნამუშ სიმაღალა რე 98 მეტრა ტობაშ დონეშე დო 271 მეტრა ზუღაშ დონეშე. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, კოკის ოხორანს 492 კოჩი. მახორობა იძინანს ზარხულიშ მალობას  დო თე პერიოდეფს ინჯამუ სასუმაროეფი, რესტორანეფი, ბარეფი დო მარაზიეფი, კუნტახანურო დოსაქვარაფილეფი აინალჷნა 15 000 მაძირაფუს ირ დღას.

## სქოლიო

კატეგორია:ააშ-იშ კოკეფი
ჩინუა აჩებე

thumb|ჩინუა აჩებე (2008)

**ალბერტ ჩინუალუმოგუ აჩებე** (დ. 16 ქირსეთუთა, 1930, ოგიდი, ანამბრა, ნიგერია – ღ. 21 მელახი, 2013, ბოსთონი, ააშ) — შინელი აფრიკალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო კრიტიკოსი. დებადუ ნიგერიაშ ნოღა ოგიდის. ჩინუა აჩებე ერუანობათ იბო რე. 

## ნაჭარეფი
* *[[Things Fall Apart]]*, 1958
* *No Longer at Ease*, 1960
* *The Sacrificial Egg and Other Stories*, 1962
* *Arrow of God*, 1964
* *A Man of the People*, 1966
* *Chike and the River*, 1966
* *Beware, Soul-Brother, and Other Poems*, 1971 
* *How the Leopard Got His Claws*, 1972
* *Girls at War*, 1973
* *Christmas at Biafra, and Other Poems*, 1973
* *Morning Yet on Creation Day*, 1975
* *The Flute*, 1975
* *The Drum*, 1978
* *Don't Let Him Die: An Anthology of Memorial Poems for Christofer Okigbo*, 1978
* *Aka Weta: An Anthology of Igbo Poetry*, 1982
* *The Trouble With Nigeria*, 1984
* *African Short Stories*, 1984
* *Anthills of the Savannah*, 1988
* *Hopes and Impediments*, 1988
* *Home & Exile*, 2000
* *Education of a British protected Child*, 2009

## რესურსეფი ინტერნეტის
* A long way from home Interview in *The Guardian*, 10 July 2007
* Achebe reading his poetry 
* Chinua Achebe addresses the 2008 Palestine Festival of Literature 
* Chinua Achebe Study guide 
* Guide to Chinua Achebe papers at Houghton Library, Harvard University

კატეგორია:ნიგერიალეფი
კატეგორია:იბოეფი
კატეგორია:ნიგერიალი ჭარუეფი
კატეგორია:იბო ჭარუეფი
კატეგორია:იბო პოეტეფი
კატეგორია:ნიგერიალი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1930
კატეგორია:ნაღურა 2013
არტურ შოპენჰაუერი

thumb|არტურ შოპენჰაუერი

**არტურ შოპენჰაუერი** (გერმ: *Arthur Schopenhauer*; დ. 22 ფურთუთა 1788, დანციგი (ამდღარი) გდანსკი) — ღ. 21 ეკენია, 1860 მაინიშ ფრანკფურტი, გერმანია) — გიშარჩქინელი გერმანალი ფილოსოფოსი-მიზანტროპი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Works by Schopenhauer in audio format from LibriVox
* Schopenhauersource: Reproductions of Schopenhauer's manuscripts 
* Kant's philosophy as rectified by Schopenhauer
* Timeline of German Philosophers

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1788
კატეგორია:ნაღურა 1860
ლეონარდო და ვინჩი

thumb|170px|ლეონარდო, ავტოპორტრეტი
[thumb|ლეონარდო და ვინჩიშ მონუმენტი, [მილანი, იტალია]]
**ლეონარდო და ვინჩი** (; დ. 15 პირელი, 1452, ვინჩი, იტალია – ღ. 2 მესი, 1519, ამბუაზი, საფრანგეთი) — რენესანსიშ ბორჯიშ იტალიარი არქიტექტორი, მუსიკოსი, გუმმაგონებელი, ინჟინერი, ანატომი, სკულპტორი დო  მახანტალი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Leonardo da Vinci and ''the Virgin of the Rocks'', A different point of view 
* 
* Complete text & images of Richter's translation of the Notebooks

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ხანტუეფი
კატეგორია:იტალიარი მუსიკოსეფი
კატეგორია:იტალიარი არქიტექტორეფი
კატეგორია:გჷმმაგონებელეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1452
კატეგორია:ნაღურა 1519
რაფაელ სანტი

thumb|250px|right|რაფაელიშ ავტოპორტრეტი.
**რაფაელ სანტი** (**რაფაელი**, **რაფაელო**) (; დ. 6 პირელი, 1483, უბრინო, იტალია — ღ. 6 პირელი, 1520, რომი) — იტალიარი ხანტუ დო არქიტექტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*რაფაელიშ კოლექცია
*The Raffael Projekt 

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ხანტუეფი
კატეგორია:იტალიარი არქიტექტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1483
კატეგორია:ნაღურა 1520
კუნილინგუსი

**კუნილინგუსი** რე ორალური სექსიშ ართ-ართი ფორმა, ნამუშ ბორჯის მუთმოხვადუ ოსურიშ გენიტალიეფიშ ორალური სტიმულაცია.

## ლიტერატურა
*Gershon Legman : The Guilt of the Templars. Basic Books Inc., New York, 1966.
*Gershon Legman : Rationale of the Dirty Joke: an Analysis of Sexual Humor. 1968.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*კუნილინგუსი
*ორალური სექსი 

კატეგორია:სექსი
კატეგორია:ორალური სექსი
კატეგორია:სექსოლოგია
მიხაი ზიჩი

thumb|230px|მიხაი ზიჩი
**მიხაი ზიჩი** (უნგრ. Mihály Zichy; დ. 15 გჷმათუთა, 1827, ოფუტე ზალა, უნგრეთი - ღ. 28 ფურთუთა, 1906, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი) — უნგრალი ხანტუ დო გრაფიკოსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მიხაი ზიჩიშ ილუსტრაციეფი
* ბიოგრაფია

კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:უნგრალი ხანტუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1827
კატეგორია:ნაღურა 1906
ტოკიო

**ტოკიო** ( ) — იაპონიაშ ნანანოღა, არძაშე უკაბეტაში ნოღა მოსოფელს მახორობათ. 2023 წანაშ მუნაჩემეფით, ტოკიოს ოხორანს 14,094,034 ადამიერი. ტოკიო რე იაპონიაშ ფინანსური, ეკონომიკური, კომერციული დო კულტურული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფჷ კოკი ჰონსიუს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-საიტი 

კატეგორია:ტოკიო
კატეგორია:მოსოფელიშ უდიდაში ნოღეფი
კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:იაპონიაშ პრეფექტურეფი
კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი
ალფრედ როზენბერგი

thumb|right|ალფრედ როზენბერგი
thumb|right|ალფრედ როზენბერგი
**ალფრედ ერნსტ როზენბერგი** *([[გერმანული ნინა|გერმ.]] Alfred Ernst Rosenberg*, დ. 12 ღურთუთა 1893, ტალინი, ესტონეთი; ღ. 16 გჷმათუთა; 1946, ნიურნბერგი, გერმანია) - გერმანალი პოლიტიკოსი, მასმა რაიხიშ იდეოლოგი, ნაცისტური პარტიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Rosenbergs 1946 memoirs, at archive.org
* ''The Myth of the Twentieth Century'' at archive.org
* ''Der Mythus Des Zwanzigsten Jahrhunderts'' at archive.org 
*''An die Dunkelmänner unserer Zeit'' at archive.org. 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1893
კატეგორია:ნაღურა 1946
ბარუხ სპინოზა

thumb|ბარუხ სპინოზაშ პორტრეტი
[thumb|სპინოზაშ მონუმენტი [ჰააგას]]
**ბარუხ (ბენედიქტ) დე სპინოზა** - (ებრ. ברוך שפינוזה, ლათ. Benedictus de Spinoza) (დ. 24 გერგობათუთა, 1632, ამსტერდამი — ღ. 21 ფურთუთა 1677, ჰააგა) - ჰოლანდიარი ფილოსოფოსი, პანთეისტი, რაციონალისტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* "Spinoza" by Steven Nadler.
* "Spinoza's Psychological Theory" by Michael LeBuffe.
* "Spinoza's Physical Theory" by Richard Manning.
* "Spinoza's Political Philosophy" by Justin Steinberg.

კატეგორია:ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ჰოლანდიარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ჰოლანდიარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1632
კატეგორია:ნაღურა 1677
ოტია იოსელიანი

**ოტია იოსელიანი** (დ. 16 მანგი, 1930, ოფ. გვიშტიბი, ამდღარი წყალტუბოშ მუნიციპალიტეტი; ღ. 14 კვირკვე, 2011) — ქორთუ ჭარუ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოტია იოსელიანიშ ნაჭარეფი 
* ბიოგრაფია დო ფოტოეფი

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1930
კატეგორია:ნაღურა 2011
ლადო გუდიაშვილი

[300პქ|მინი|[ელენე ახვლედიანი დო ლადო გუდიაშვილი. პარიზი. 1925 წ.]]

**ლადო (ვლადიმერ) დავითიშ სქი გუდიაშვილი** (დ. 18 მელახი, 1896, ქართი — ღ. 20 კვირკვე, 1980, ქართი) - ქორთუ ხანტუ, გრაფიკოსი, თეატრიშ დო კინოშ მახანტალი. შოთა რუსთაველიშ სახენწჷფო პრემიაშ ლაურეატი (1966), პროფესორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლადო გუდიაშვილიშ ნახანტეფი 
* ლადო გუდიაშვილიშ რინა

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ ხანტუეფი
კატეგორია:ქართიშ საპატიო მენოღალეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1896
კატეგორია:ნაღურა 1980
ამადეო მოდილიანი

230px|მინი|მარჯვნივ|ამედეო მოდილიანი
**ამედეო კლემენტ მოდილიანი** (იტალ. Amedeo Clemente Modigliani; დ. 12 კვირკვე, 1884, ლივორნო, იტალია — ღ. 24 ღურთუთა, 1920, პარიზი, საფრანგეთი) — იტალიარი ხანტუ დო სკულპტორი. XIX ოშწანურაშ ბოლოშ დო XX ოშწანურაშ დაჭყაფუშ ართ-ართი გჷშარჩქინელი ხანტუ.
  
## გალერეა


სურათი:Modigliani, Amedeo - Maude Abrantes.jpg|
სურათი:ModiglianiPompadour.jpg|
სურათი:Amedeo Modigliani 040.jpg|
სურათი:Amedeo Modigliani - Jeanne Hebuterne in Red Shawl.jpg|
სურათი:Modigliani-autoretrato-macusp1.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
* Hecht Museum
* Modigliani: Beyond the Myth , The Jewish Museum, New York 2004
* Modigliani and His Models , The Royal Academy of Arts, London 2006
* Review of Exhibition Modigliani at the Royal Academy of Arts, London
* Rats' teeth and empty eyes, a disparaging view of Modigliani's work in The Guardian's review of the RA show of 2006.
* Modigliani's Jewish influences

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ხანტუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1884
კატეგორია:ნაღურა 1920
ლეოპოლდ მოცარტი

thumb|200px|ლეოპოლდ მოცარტი
**იოჰან გეორგ ლეოპლდ მოცარტი** (; დ. 14 გერგობათუთა 1719, აუგსბურგი — ღ. 28 მესი, 1787) გერმანალი კომპოზიტორი, მევიოლინე დო პედაგოგი, ავტორი ვიოლინოშ გურაფაშ წიგნიშ „Versuch einer gründlichen Violinschule“. ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტიშ მუმა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Leopold Mozart , a biographical sketch at the site of the Mozart Project
* A French Edition of Leopold Mozart's Violinschule 

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი პედაგოგეფი
კატეგორია:ავსტრიალი მევიოლინეეფი
კატეგორია:ავსტრიალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1719
კატეგორია:ნაღურა 1787
რობერტ დე ნირო

thumb|რობერტ დე ნირო
[thumb|რობერტ დე ნირო [კანიშ კინოფესტივალი|კანიშ კინოფესტივალს]]

**რობერტ დე ნირო, უკლაში** (; დ. 17 მარაშინათუთა, 1943, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი, ტრიბეკას კინოფესტივალიშ დჷმარსხუაფალი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Robert De Niro Videography by NIAF
* [Robert De Niro at the [Internet Movie Database]]

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1943
იმანუელ კანტი

thumb|250px|იმენუელ კანტი
**იმანუელ კანტი** (; დ. 22 პირელი 1724, კენიგსბერგი ღ. 12 ფურთუთა 1804, კენიგსბერგი) — გერმანალი ფილოსოფოსი.

## ბიოგრაფია
[მინი|კანტიშ ბიუსტი [ბელუ-ორიზონტის, ბრაზილია]]
იმანუელ კანტიქ დებადჷ 1724 წანაშ 22 პირელს ნოღა კენიგსბერგის, ასეიან კალინინგრადის. ღურჷ კინ თე ნოღას 1804 წანაშ 12 ფურთუთას. 1745 წანას გაათუ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტი. მაართა ნახანდი „შურდგუმილ ნძალეფიშ უნტყუან  ლოგინუაშ“ გეშა გიშაშქვჷ 1747 წანას. უღვენობაშ გეშა 9 წანა კერზო მაგურაფალი რდჷ. თე ხანეფს გიმაბჟინუ ვითიზჷმაშახ ნახანდი. „ცაშ თეორია“ (1755) მუსჷთ ენგელსიქ „გენიალურ კილაძირაფა“ გიოდჷ. 1755 რდჷ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტიშ პრივატ–დოცენტი, 1770–შე პროფესორი. თე წანაშენო ხემანჯღვერენდჷ კათედრას. ჟირშა (1786 დო 1788) გიშეგორეს რექტორო. ლექციეფს კითხულენდჷ მეტაფიზიკას, ლოგიკას, ეთიკას, ფიზიკას, ფიზიკურ გეოგრაფიას. 1781 წანას გიშართჷ მუში მაართა ნახანდიქ „წიმინდე ჰონიაშ კრიტიკა“, 1783– „პროლეგომენეფი“, 1788– „პრაქტიკულ ჰონიაშ კრიტიკა“, 1790– „სხუნუაშ ჰონიაშ კრიტიკა“. 1794 წანას თარობაქ აკრძალჷ თიში ნახანდი  „რელიგია ხვალე ჰონიაშ ხურგეფს“. 1797 წანას მითმიოტალენს ლექციეფიშ კითხირს.  1793 წანას გინოჭყვიდჷ მუში აკნარსხეფიშ ედომუშამ კათელიშ გიშაშქუმალა, მარა თე გარძახებაქ ვა მიაჸონინ ბოლოშა.  1838 წანას დიჭყჷ კანტიშ ნახანდეფიშ გიშაშქუმალაქ (როზენკრაბტიშ დო შუბერტიშ, თაშნეშე ჰარტენშტაინიშ რედაქციათ). 1910 წანას გიშართჷ კანტიშ აკადემიურ გიშაშქუმალაშ მაართა ტომქ. 1898 წანაშე გიშმურს სპეციალურ ჟურნალი „Kantstudien“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Stephen Palmquist's Glossary of Kantian Terminology
* Kant's Categories as grammatical reifications 
* Kant's Ethical Theory  Kantian ethics explained, applied and evaluated
* Kant & Ethics  Extensive links and discussions from Lawrence Hinman at University of San Diego

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1724
კატეგორია:ნაღურა 1804
კლიფი

thumb|right|270პქ|აბრაზიული ფლატე, ირლანდია
**კლიფი** () — ზუღაშ რეღმეფიშ ქიმინჯალათ გოჭყაფილი აბრაზიული ქირქე, ნამუთ გჷმიხანტუ ზუღაშ დო ტობაშ ოძგალეშეფს. გჷშმასხუნუნა აქტიურ დო ღურელ კლიფეფს. აქტიური რე თიშნერი კლიფი, ნამუთ წორობორჯიშ გოძვენას წყარიშ რეღმეფიშ გაულათ აკოცენს, დო ღურელი კლიფი ალმახანური ბორჯის რეღმეფიშ გაულაშ გიმე ვა რე.

კლიფი აფხვადჷნა ანდა ქიანას, თინეფს შქას ირლანდიას, ნორვეგიას, ესპანეთის, ისლანდიას, უკრაინას, ააშ-ს დო შხვ. კლიფი ზუღაშ ოძგალეშე კირდეეფიშნერი რე ერხინილი დო სიმაღალას შხირას ოშულ მეტრას უმონს. სამანგათ: ევროპაშ კონტინენტის რინელი კლიფეფი სიმაღალას ოშქარო 200-300 მ-აშ მანგი რე. ეოშინალი რრ ირლანდიას მადვალჷ ზუღაშ კლიფი — სლივ-ლიგი, ნამუშ კვათირი კირდეეფი ზუღაშ დონეშე 598 მ სიმაღალას რე. ნამთინეშა კლიფეფს ამადგჷ არქეოლოგიური ქილინჯეფი.

კლიფიშ სინონიმი რე აბრაზიული ოკუჩხალე. თის უხურგანს აბრაზიული ტერასა — ბენჩი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბენჩი
* აბრაზია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კლიფი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:რელიეფიშ ფორმეფი
კატეგორია:ეროზია
იტალიარეფი

thumb|შინელი იტალიარეფი

**იტალიარეფი** — კათა, იტალიაშ ჯინჯიერი მახორობა. 

* **ჯოხო**: — italiani; 
* **მუდანობა**: 130 მლნ
* **სუბეთნიკური ბუნეფი**: ვენეციარეფი, ლიგურიალეფი, კალაბრიალეფი, ლომბარდიალეფი, პიემონტალეფი, ტოსკანალეფი. 
* **ნინა**: იტალიური. 
* **მორწუმეეფი**: რომაული კათოლიკეეფი.

## ლიტერატურა
* Finocchiaro, Maurice A.The Galileo Affair: A Documentary History. University of California. Berkeley, 1989 
* Montanelli, Indro. L'Italia del Risorgimento. Editore Rizzoli. Milano, 1972

კატეგორია:იტალია
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
ამერიკალეფი

**ამერიკალეფი**, **[[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი]]შ კათა**, **ამერიკალი კათა** — კათა, ააშ-იშ ჯინჯიერი მახორობა.

* **ჯოხო**: Americans.
* **მუდანობა**: 316.5 მლნ.
* **ნინა**: ინგლისური ნინა
* **მორწუმეეფი**: პროტესტანტეფი, კათოლიკეეფი.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ კათეფი
რეღმეფი

მინი|300პქ|ოკიანს გორჩქინელი რეღმა
მინი|300პქ|რეღმა
**რეღმეფი** — ზუღაშ დო ოკიანეშ ჟიდოხის გორჩქინელი წყარიშ დიდი მასეფი. რეღმეფიშ გჷშმაჭანაფალი ბაძაძეფი რე თუთაშ დო ბჟაშ მეზინდუალაშ ნძალეფი, ბორია, ატმოსფერული წნევაშ თირაფალა, წყარიშთუდონი დიხაშნწალუეფი დო ზუღაშ ქვინჯიშ დეფორმაცია. 

თე ბაძაძეფიშ ოსქვებურო გჷშმაგორუნა მორთაშ, ბორიაშულ, ბარიულ დო სეისმურ რეღმეფს. 

რეღმეფი, ნამუეფით უმუსოფუო წისაფულენს ენერგიაშ ჟიქიმინჯალასჷნ, აძვილებაშობური რე, ოდო რეღმეფი, ნამუეფით გჷშმაჭანაფალი ნძალეფიშ ჟიქიმინჯალაშ მეჭყვიდუაშ უკულით აგინძორენც ქიმინჯალასჷნ, დუდიშული რე. 
ართიანშე აშხვანერენა რეღმეფს ნორთიეფიშ ყარაფის დო რეღმეფიშ ფორმაშ ძირაფუონ ყარაფის, მუთ გჷმიხანტუ თინეფიშ პროფილიშ გჷნოაბანუათ ოფირჩას. ნორთიეფი რეღმეფს გჷნიაბანუაფუ რანგვილი ვარა დახე რანგვილი ტრაექტორიეფით. 
ზუღაშ რეღმეფიშ ჯინჯიერი მახასიათაფალიე: 
* სიმაღალა – ვერტიკალური მეძენა რეღმეფიშ კუნწულს დო ნერინჯიშ შქას,
* სიგჷრძა – ჰორიზონტალური მეძენა რეღმეფიშ ჟირ მეძობელ კუნწულს დო ვარ ნერინჯიშ შქას.

რეღმეფიშ გჷნოაბანუაშ ნჭება ვარა ფაზური ნჭება რე რეღმეფიშ პერიოდი. ბორიაშულ ზუღაშ რეღმეფიშ პერიოდი 30 მერქას ვა უმონს, ბარიული დო სეისმური ზუღაშ რეღმეფიშ პერიოდი რე წუნეფი, ვითული წუნეფი დო სათეფი. მორთაშ რეღმეფიშ პერიოდი გჷთმიხურგუ სათობათ. 

ბორიაშულ რეღმეფი აძვილებაშობური რეღმეფი რე. ღილე ზუღას თინეფიშ სიგჷრძა ნამთინეშა 400 მ ოჭირინუანს, სიმაღალა 12-13 მ, ოდო ნჭება 14-15 მ/წნ. ტომბა ზუღას რეღმეფიშ ხასიათის გჷთმოპიჯუნს ბორიაშ ნჭება დო ხანგინძალა.

მარჩხა ზუღას რეღმეფიშ გჷმაჭყაფუ გეძინელი ფაქტორეფი რე ზუღაშ სიტომბა დო ქვინჯიშ რელიეფი; მორჩილ სიტომბა ზღოდუნს რეღმეფიშ რდუალას. ლებაშ გჷშმაჭანაფალი ბორიაქ ქინოდირთუ-და, ბორიაშულ რეღმეფი ჭიეჭიეთ დუდიშულ რეღმეფო გეგნიქიმინუ დო გორჩქინდუ ნიარი.
 
ზუღაშ რეღმეფიშ დოგურაფას დიდი პრაქტიკული შანულობა უღჷ ნიშუაშო, ოზუღე ჰიდროტექნიკურ კიდანჯალაშო, ხვამარდკიდანჯალაშო დო თ.უ. ბორიაშულ რეღმეფიშ დაკვირა მითმეურს რეღმაზჷმუ ლარტყეფით, რეღმაზჷმუეფით დო რეღმადინმაჭარუეფით. გჷნძეპერიოდამ მორთაშ რეღმეფშე დაკვირას ორთუნა მარიოგრაფეფით.

## ქოძირით თაშნეშე
* მერთა დო მორთა
* მაჸვილარი რეღმეფი
* სეიშეფი
* ცუნამი

## ლიტერატურა

* Снежинский В. А., Практическая океанография, Л., 1951.

კატეგორია:ოკიანოლოგია
გიორგი ნაფეტვარიძე

**გიორგი ნაფეტვარიძე** (დ. 1919, შუამთა, ვანიშ მუნიციპალიტეტი — ღ. 1943, ყირიმი) — ქორთუ პოეტი. 

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1919
კატეგორია:ნაღურა 1943
ნიკა აგიაშვილი

**ნიკოლოზ (ნიკა) დიმიტრიშ სქი აგიაშვილი** (დ. 1 ეკენია, 1903, ოფ. დიხაშხო, ამდღარი ვანიშ რაიონი – ღ. 27 გჷმათუთა, 1984, ქართი), ქორთუ ჭარუ, ჟურნალისტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნიკა აგიაშვილი 

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1903
კატეგორია:ნაღურა 1984
ჯულია რობერტსი

thumb|ჯულია რობერტსი

**ჯულია ფიონა რობერტსი** (ინგლ.Julia Fiona Roberts; დ. 28 გჷმათუთა 1967, ატლანტა, ააშ) — ამერიკალი არტისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჯულია რობერტსი
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1967
ანტისა ხვიჩავა

**ანტისა ხვიჩავა** (დ. 8 კვირკვე, 1880 — ღ. 30 ეკენია, 2012) — ურჩინაში ოსური, ოხორანდჷ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ოფუტე საჩინოს.

თი შვანს, თიშ დაბადებაშ თარიღო 1880 წანაშ 8 კვირკვექ დედასურჷ-და, თინა გინესიშ მოსოფელიშ რეკორდეფიშ წიგნიშა მიშურს.

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1880
კატეგორია:ნაღურა 2012
გინესიშ მოსოფელიშ რეკორდეფიშ წინგი

**გინესიშ მოსოფელიშ რეკორდეფი**, 2000 წანაშე **გინესიშ რეკორდეფიშ წინგი** (Guinness Book of Records, Guinness Book of World Records) — ირწანური გჷშაშქუმალა, ნამუსჷთ მოჸონაფილი რე ოერეფოშქაშეთ აღიარაფილი მოსოფელიშ რეკორდეფიშ ერკებული, მუჭოთ ადამიერიშ მეჭირინაფეფიშ, თაშნეშე ექსტრემალური ორთაშობური ჸოფირებეფიშ. დუდო წინგისჷთ რეკორდი უკინებჷ, მუჭოთ არძოშე უმოსო გჷმიჩამუნ ფერი ოავტორე ნებათ თხილერი გჷშაშქუმალეფიშ სერიას.

კატეგორია:გინესიშ მოსოფელიშ რეკორდეფი
კატეგორია:ბრიტანული გჷშაშქუმალეფი
მუჰამედ ალი

[thumb|მუჰამედ ალი დო [ჯიმი ქართერი]]

**მუჰამედ ალი** (ინგლ. Muhammad Ali; დაბადებაშ ჯოხო: **კასიუს კლეი**, ინგლ. Cassius Clay; დ. 17 ფურთუთა, 1942, ლუისვილი, კენტუკი, ააშ - ღ. 3 მანგი, 2016, სკოტსდეილი, არიზონა, ააშ) — ამერიკალი ბოქსიორი რდჷ. 1960 წანაშ ოლიმპიადაშ ჩემპიონი. პროფესიონალური ტურნირეფიშ გომორძგვილი დო ჩემპიონი. ჩინებული რდჷ მუჭოთ არძაშ უდიდაში ბოქსიორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Barrow Neurological Institute: Muhammad Ali Parkinson Center
* WLRN: Muhammad Ali: Made in Miami
* Life Magazine: Cassius Clay: Before He Was Ali  (photo essay)
* BoxRec: list of world heavyweight champions?
* BoxRec: list of world P4P champions?
* William Addams Reitwiesner Genealogical Services: Ancestry of Muhammad Ali

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მოკრივეეფი
კატეგორია:ოლიმპიური ჩემპიონეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1942