open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
UTC+07:30

**[[UTC]]+7:30** — სინგაპურიშ ჸოფილი ბორჯიშ ორტყაფუ. UTC+7:30 სინგაპურიშ სტანდარტულ ბორჯო გიმირინუაფუდუ, თაშნეშე უწმოხ ზარხულიშ ბორჯო.1941 დო 1942 წანეფს შქას, იაპონიაშ ოკუპაციაშახ, დო 1945-1970 წანეფს ოკუპაციაშ უკული, სინგაპური თე ბორჯიშ ორტყაფუს ზაფხულშ ბორჯო გჷმირინუანდუ, 1970 წანაშ უკული, სინგაპურქ UTC+7:30 სტანდარტულ ბორჯო გიმაცხადუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+7:30-შ ბორჯიშ ორტყაფუს

UTC+7:30
Nidovirales

***Nidovirales*** (-შე — ბუდე) — ვირუსეფიშ რანწკი *[[Riboviria]]-შ* გჷმნართშე, ნამუშ წჷმმარინაფალეფი ცალსპირალურ (+) რნბ-ს იკათუანა. ნუკლეოკაფსიდი გორინელი რე ჩე მემბრანათ დო ლიპოკათაფილი გალენური დაცხით.

## ლახარეფი
*Nidovirales-შ* წჷმმარინაფალი ვირუსეფი ალახენა ადამიერეფს, კატუეფს, მაფურინჯეეფს, ჯოღორეფს, შხუ ქალამი ორინჯის დო ღეჯეფს, გჷმიჭანუანა მუნწე რესპირატორულ დო ჭჷშ ლახარეფს.


კატეგორია:ვირუსეფი
ღორეშა

**ღორეშა** — ოფუტე საქორთუოს, იმერეთიშ აკანს, ხარაგაულიშ მუნიციპალიტეტის, ნამუთ წყარმალუ კვადაურაშ (ძირულაშ კვარჩხანი ნადუ) წყარპიჯის იდვალუაფუ. ზუღაშ დონეშე 440 მეტრიშ სიმაღალას. ხარაგაულშე 33 კილომეტრიშ გოძვენას. ოფუტეს რე საჯარო სკოლა, ბიბლიოთეკა, თაშნეშე ფუნქციონირენბს ჯარალობური ცენტრი, სოდე მახვარებუეფს იფუტეშე გიშულაშ უმუშ შეულებუნა სახენწჷფო დო კერზო სექტორიშ 200-შე უმოსი ნინალათ რგებაფა.

ოფუტეს დებადუ სხნუნეფშ პარტიული მოღალე სერგო ორჯონიკიძექ.

## დემოგრაფია
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანდჷ 767 ადამიერი.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*გაზეთი „ჩემი ხარაგაული", რეპორტაჟი ოფუტეშე

## სქოლიო

კატეგორია:ხარაგაულიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მიკროსკოპი

მინი
მინი|220პქ|18 ოშწანურაშ მიკროსკოპეფი
**ელექტრონული მიკროსკოპი** — ხეჭკუდი, ნამუსჷთ შეულებუ მიღას ობიექტიშ ჭყანიერ გადიდორაფილი ამნახანტი ელექტრონეფიშ ართ ჭურჭულს ფოკუსირაფაშ მეშქაშობათ.

ოპტიკური მიკროსკოპიშე გინორთი, ელექტრონულ მიკროსკოპის გჷმირინუანა ელექტრონეფიშ ნაკათის დო მაგნიტურ ვარ-და ელექტრონულ ლინზეფს.

კანკალე ელექტრონული მიკროსკოპი უნარღელჸენს ამნახანტიშ 2 მილიონშახ გადიდორებას. საუჯგუშო ოპტიკური მიკროსკოპეფი ხვალე 2000-შახ ადიდორენა. მუჭოთ ელექტრონულ, თეშ ოპტიკურ მიკროსკოპეფს შეულებჷნა გოთანჯან რეღმაშ სიგჷნძაშ დოჸუნალა. მიკროსკოპიშ მუსხირენი ტიპი რე, ნამუეფს შქას ულტრამიკროსკოპით რე.

ელექტრონულ მიკროსკოპეფს გჷმირინუაფუ ელექტრონული ვარდა მაგნიტური ლინზეფს, ელექტრონეფიშ ომართალო დო ობიექტიშ ნამდგაინი გოთანჯილი აბანიშ გადიდორაფალო.

## ელექტრო ამნახანტეფიშ მიკროსკოპი
* ელექტრონული ამნახანტეფიშ მიკროსკოპი 
* რასტრული ელექტრონული მიკროსკოპი 
* მასკანირაფალი ატომური ჭყანაშ ელექტრონული მიკროსკოპი 
* ემასარკალი ელექტრონული მიკროსკოპი 
* რასტრული ტრანსიმიული ელექტრონული მიკროსკოპი 
* ფოტო გუმაჭყაფალი ელექტრონული მიკროსკოპი

## მიკროსკოპიშ ნაგი
[thumb|left|მიკროსკოპიშ ამნახანტი 1911 წანაშ ინგლისური ლექსიკონშე. 1 — [ოკულარი; 2 — ობიექტივიშ ოთირალი ხარხენი; 3 — ობიექტივი; 4 — კრემალერა მოხუჯური გიოწურაფუშო; 5 — მიკრომეტრული ხარხენი ბონი გიოწურაფუშო; 6 — ომეკონე ტაბაკი; 7 — სარკე; 8 — კონდენსორი.]]
# ტუბუსი – სვირი
# ოკულარი – ტუბუსიშ დუდი (თექ ინოხე გჷმადიდორაფალი ლინზეფი)
# ობიექტივი – ტუბუსიშ ბოლო (ლინზეფი თაქჷთ რე)
# ხარხენეფი – თინეფიშ მეშქაშალათ ტუბუსიშ ჟილენი დო გიმენი ყარაფა შილებე
# შტატივი – თის გემარგჷ მიკროსკოპიშ არძა ნორთი
# ომეკონე ტაბაკი – აბანი, სოდე გიდვალუაფუ დაკვირაფალი ობიექტი. (ომეკონე ტაბაკიშ ცენტრის რხვილი რე)
# სარკე – ნამუშ მეშქაშალათ სინთე მიაწუარაფუ რხვილს
# ნერჩი – დგჷმუ.

მიკროსკოპის ობიექტიშ გოდიდორაფა მუსხიშა შეულებუ გიგებუაფუ, ოკულარწკჷმა გეჭარილი რიცხუშ ობიექტივწკჷმა რიცხუშა გომიარაფათ.

## სქოლიო

კატეგორია:ომენცარე ხეჭკუდეფი
კატეგორია:მიკროსკოპეფი
კატეგორია:ოპტიკური სისტემეფი
ხარაგაული

**ხარაგაული** — დაბა, ხარაგაულიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, იმერეთიშ აკანს, საქორთუოს.

## გეოგრაფია
ხარაგაული წყარმალუ ჩხერიმელაშ ჟირხოლო წყარპიჯიშ ინწრო დო ტომბა ლეხერს იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე 280―400 მეტრის. ქართიშე მოჩილათირი რე 198 კილომეტრით. (რკინაშარათ 160 კმ.)

ხარაგაულს ზუღაშ სუბტროპიკული ლამე ჰეერი რე, ზჷმიერო რგილი ზოთონჯი დო ელაზჷმაფათ სქირე ჩხე ზარხული უჩქჷ. ოშქაშე წანმწანური ტემპერატურა რე 13,2 °C, ღურთუთას — 3,2 °C, კვირკვეს — 22,6 °C., აბსოლუტური მინიმუმი -22 °C, აბსულუტური მაქსიმუმი — +40 °C. ნოლექეფიშ მუდანობა წანმოანას — 1360 მმ.

## დემოგრაფია
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, დაბას 1965 ადამიერი ოხორანდჷ.

## ისტორია
ხარაგაულქ გიჭყჷ, მუჭოთ რკინაშარაშ დგჷმილქ XIX ოშწანურაშ 70-იან წანეფს ფუთი-ქართიშ რკინაშარაშ გოჸუნაფაშ გეშა დო ადმინისტრაციული სტატუსი მიპალუ, უკული ომეურნე ფუნქცია უღუდჷ. წიმოხი ჯოხოდჷ ბელაგორი, უკული მიღჷ ჯოხო ხარაგაული. ხარაგაული თემიშ ცენტრი რდჷ, ნამჷშათ მიშმეშჷ ოფუტეეფი დორხველი ხარაგაული, პატარა ხარაგაული, ჯაფარაული, ჩხერი, თეთრაწყარო. დაბაშ სტატუსი მიღჷ 1944 წანას. 1949 წანაშე ჯოხოდჷ ორჯონიკიძე. 1976 წანას მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3,2 ვითოშ ადამიერს. 1989 წანას, დართჷ კინოხიანი ჯოხო ხარაგაულქ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, დაბას ოხორანდჷ 1965 ადამიერი.

## ეკონომიკა
ხარაგაულს მუშენს ჸვალ-კარაქიშ, ღვინიშ დო ხილ-კანკარიშ ღვინიშ ქარხანეფი. დაბას რე კულტურაშ დო მოსვანჯაშ პარკი, საჯარო სკოლა 2 საბაღანო ბაღი, მაგურაფუეფიშ ჸუდე, ოსქილადე, პოლიკლინიკა, ბიბლიოთეკა, კულტურაშ ჸუდე, მუსიკაშ სკოლა, პოლიციაშ გიმნართი, ავტოტრანსპორტე ოწარმე, არქივი, კინოთეატრი. ხარაგაულს გიშმურს რკინაშარაშ ცენტრალური მაგისტრალი დო იდვალუაფუ რკინაშარაშ დგჷმილი.

## სპორტი

ხარაგაულს რე ოკუჩხბურთე კლუბი „ჩხერიმელა“, ნამუქჷთ 1983 წანას დირსხუ. 2010 წანაშე გიშმურს საქორთუოშ ჩემპიონატიშ მაართა ლიგას, ნამუთ ბუნაშო დორხველი ისტორიაშ გოძვენას საუჯგუშ შედეგი რე. „ჩხერიმელაშ“ დინოხოლენი არენა რე ხარაგაულიშ ოკუჩხბურთე მოედანი.

## ოქინაფუეფი
ხარაგაუს იდვალუაფუ ხუროეფიშმონძღვარუაშ ძეგლი კახორი. დაბას იდვალუაფუ ხარაგაულიშ ისტორიული მუზეუმი, ნამუთ 1978 წანაშ დჷნარხუა რე.

## გალერეა

Kharagauli.jpg|ხარაგაულიშ მიოჯინი
Kharagauli square.jpg|ხარაგაულიშ ცენტრალური მოედანი
Kharagauli 3.jpg|ხარაგაულიშ სკვერი
Kharagauli 2.jpg|დევეფიშ მონუმენტი
Kharagauli Station.JPG|რკინაშარაშ დგჷმილი
Kharagauli railway station.jpg|რკინაშარაშ დგჷმილი


## სქოლიო

## ლიტერატურა

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:ხარაგაულიშ მუნიციპალიტეტი
ჩხერიმელა

**ჩხერიმელა** — წყარმალუ, ხარაგაულიშ დო ზესტაფონიშ მუნიციპალიტეტეფს. წყარმალუ ძირულაშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ლიხიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ კართეშე, 1150 მეტრ სიმაღალეშე. სიგჷრძა — 39 კილომეტრი. ღანჩოშ ფართობი — 490 კმ². ირდუ ჭვემათ, თირით დო ყურყუმელით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, თირიშ ნდღულაფაშ უკული, შქა ფურთუთაშე მანგიშ დაჭყაფუშახ. ზარხულს დო ზოთონჯის წყარმერჩხე რე,  დამორჩილს — ჭვემეფით გიმოჭანაფილი წყარგიმულეფი. ოშქაშე წანმოწანური გავალი ნადუწკჷმა 13,6 მ³/წმ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი

კატეგორია:ძირულაშ ნადუეფი
აბდულ აზიზ იბნ საუდი

**მაფა  აბდულ აზიზი იბნ საუდი** (დ. 15 ღურთუთა, 1876 — ღ. 9 გერგობათუთა, 1953) ( ) — საუდიშ არაბეთიშ პირველი მაფა. თინა რინაშ გოძვენას არძაშე უმოსო მიშინუაფუდუ მოთ **იბნ საუდი**. *იბნ საუდი* შანენს საუდიშ ქომოლსქუას, ნამუთ საუდეფიშ დინასტიაშ გამნარყის შანენს.

1902 წანაშე დოჭყაფილი, დორხველი ფანიაშ სათურო ნოღაშ, ერ-რიადიშ ალ რაშიდეფიშე ეშარსხებათ თიქ 1922 წანას ედომუშამო აკადგინჷ კონტროლი ნეჯდიშა, უკული 1925 წანას გეჭოფჷ ჰიჯაზით. საბოლათ თიქ კონტროლი ედომშამი არაბეთიშ ჩქონშა მიპალუ 1932 წანას. მუჭოთ მაფა თინა დუდენდჷ 1938 წანას არაბეთის ნაფთობიშ მეგორაფას დო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის თიშ ფართომასშტაბამ მოპალაფას.

აბდულ აზიზი იბნ საუდის 22 ალმასქუ დო მიარე სქუა, თინეფს შქას 45 ქომოლსქუა ჸუნდუ, ნამუეფშე 36-ქ მოთებულობას მიოჭირინუეს დო თაშნეშე ჸუნდეს სქუალეფი.

## ლიტერატურა
* Troeller, Gary. *The Birth of Saudi Arabia:Britain and the Rise of the House of Sa'ud*. London: Frank Cass, 1976.
* Twitchell, Karl S. *Saudi Arabia* Princeton University Press, 1958.
* Van der D. Meulen; *The Wells of Ibn Saud*. London: John Murray, 1957.
* Weston, Mark, *Prophets and Princes – Saudi Arabia from Muhammad to the Present*, Wiley, 2008

## რესურსეფი ინტერნეტის

* An Arabic article on his marriages and children 
* ''SAMIRAD website – Saudi Arabia Market Information and Directory''
## სქოლიო

კატეგორია:საუდიშ არაბეთიშ მაფეფი
კატეგორია:მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ პოლიტიკური ლიდერეფი
ფორსაჟი 9

**„ფორსაჟი 9“** () — რეჟისორი ჯასტინ ლინიშ მუმალი ამერიკული ბოევიკი. ფილმიშ სლოგანი — *„არძანერი ზისხირი ფანიას ვაშანენს“*.

## სიუჟეტი
დომინიკ ტორეტო რჩქალი რინას მეჸუნს მუში ალმასქუ ლეტი დო უკანონე სქუა ბრაიანწკჷმა ართო. მარა თე გენწყილი რინა აკმოცენს, მუჟამსჷთ კიბერტერორისტი ოსური საიფერი გინოჭყვიდჷნს დომინიკიშ ნჯარი გეშეღას არძა მუში უმწუძინუობაშ გეშა, ნამუსჷთ დომინიკიქ აკუნწყუ ხენ დო დომინიკიშ ბაღანას ქიხვამილუანს. სიტუაცია იუფრაშებუ თით ხოლო, ნამჷ-და საიფერი მუში „კოზირო“ გჷმირინუანს პროფესიონალ ქირებულ ჯეიკობის — დომინიკიშ უკულაში ჯიმას…

## ფილმიშ გინოღალა
2019 წანაშ 24 ივანობას დიჭყჷ ფილმიშ გინოღალაქ სტუდია -ის, ინგლისის. თაშნეშე ფილმი გინმიღალუდუ ლოს-ანჯელესის, ედინბურგის, ლონდონს დო ქართის. ტაილანდის გინაღალარი აბანეფს შქას გიშაგორილი რდჷ გვალა კრაბი, ფუკეტი დო კოფანგანიშ კოკი. 2019 წანაშ 11 გერგობათუთას, ფილმიშ გინოღალაქ ოფიციალურო გეთუ.

## სქოლიო

კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:2020 წანაშ ამერიკული ფილმეფი
გუანდუნი

**გუანდუნი** (; პინ-ინი guǎngdōng) — პროვინცია ობჟათე-ცენტრალურ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — გუანჯოუ. მახორობა — 113,460,000 ადამიერი (1-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2018 წანაშ მუნაჩემეფით).  ეკონია წანეფს გუანდუნქ ჩინეთიშ ართ-ართი არძაშე ეკონომიკურო გოვითარაფილ პროვინციათ გჷნირთჷ.

## გეოგრაფია
გუანდუნიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 177,900 კმ²-ის.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
გუანდუნიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 21 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა


კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
იუნანი

მინი|300 პქ|ტიპიური ლანდშაფტი, იუნანი
**იუნანი** (; პინ-ინი Yúnnán) — პროვინცია ბჟადალ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — კუნმინი. მახორობა — 45,966,239 ადამიერი (მა-12 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
იუნანიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 394&nbsp;100კმ²-ს.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
იუნანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 16 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ბენ-ხასჷლა


კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ფუთქურეფი

**ფუთქურეფი** () — ავტოტროფი ორგანიზმეფი, უმაღალაში ჩანარეფიშ გჷმნართი, ნამუეფით აკოშაყარელი რენა ფუთქურეფიშნერეფიშ ჟიგიმნართშე. ფუთქურეფიშ რსხული აკმოდირთუ ძაფიშობური რსხულიშ პროტონემიშე (იდვალუაფუ დიხას ვარ-და თიშ ჟიპიჯის), ვერტიკალური ღერშე (სპირალურო დვალირი ფურცელეფით) დო ღერიშ ნერჩწკჷმა ჸოფური ჯინჯიშ მოგვენი რიზოიდეფშე. 

რიზოიდეფი ოხვილურო ვაუნარღელჸენს ჩანარს წყარით დო ფუთქურეფს ვა უღუნა გოვითარაფილი მუკმაშქუმალარი ნორშვეფი, თინეფიშ სიგჷრძა 15-20 სმ-შე უმოსი რე. ფუთქურეფს მეჩქუ უსქესე დო სქესობური გამნარყეფიშ მოთირობა. ძინათებული ფუთქურეფიშ გამნარყის გამეტოფიტი ჯოხო. 

თინა მუში გოვითარაფაშ ბოლო სტადიას ღერიშ კონკის იკეთენს დადული დო მუმული ოსქესე ორგანოეფს — არქეგონიუმს დო ანთერიდიუმს. ფუთქურეფშე არძაშე უმოსო შხირას აფხვადუნა კუკუშ სუ და ნოყაშ ფუთქურეფი.

მინი|left|250პქ
მინი|left|250პქ|ფუთქურიშ გვერთი ჟირხოლო გამეტეფით
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Information, diagrams and photos 
* Moss description 
* Moss grower's handbook- 2.39MB, PDF file
* The British Bryological Society 
* Picture Gallery of Mosses
* World of Mosses - Watercolour paintings of moss by Robert Muma

კატეგორია:ფუთქურიშნერეფი
ამჩვაშა

მინი|268პქ|ევროპული ამჩვაშაშ გუმნაღელი
მინი|268პქ|ამჩვაშაშ წორობიბლეფი
**ამჩვაშა** () — ბართვი ვარ-და მორჩილი ჯა ამჩვაშაშ გვარიშ, ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე. ტუტაშფერი, ტაბაცა ბარჯღით, ბოწოწამი ახალნორდი ნოჸელეფით დო ცანდსუართული ფურცელკანამი ფურცელეფით. ჩე პიოლეფი ფარიშობურ წორობიბლეფს რე აკოშაყარელი. გუმნაღელი ბურთიჯგურა რგვალი რე, უშქურიშობური ფორმაშ, წვენამი, ჯვათირი ნარინჯიშფერი-მოჭითე რე.

## ქიმიური აკოდგინალუა
გუმნაღელეფი იკათუანს ნწარე ნიფთიარობეფს, შანქარს, დჷმარჩქალე ნიფთიარობეფს, ვიტამინეფს C დო A-ს (კაროტინი).

## გჷმორინაფა
ამჩვაშაშ გუმნაღელი მიშმურს მიარე ვიტამინური ჩაიშ აკოდგინალუაშა. 100 გ გიშაწირილ დო აკოცამულერ გუმნაღელეფიშ გიშნაწილოხა იკათუანს 80 მგ კაროტინს (ადამიერშო დღარი დოზა აკმადგინანს 3 მგ-ს). ამჩვაშას კაროტინი ჟირშა უმოსი რე, ვინდარო სტამფილოს, ოკათე მედიცინას ამჩვაშას დიდი ხანი რე გიმირინუანა ბჟღერმალინე დო ოღურღულე მეშქაშობაშ სახეთ. ხომაფილი გუმნაღელეფიშ ნახაშა დო ლადირი გუმნაღელეფიშ წვენი გიმირინუაფუ დიზენტერიაშ ოსქილადეთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*იმერეთიშ ოკურნალე ფლორა 

კატეგორია:ვარდიშობურეფი
სორხი

**სორხი** თაშნეშე **სოხი** () — მიარეწანიანი ჩანარი ხვახვიშ გვარიშ შორიაშობურეფიშ ფანაიშე. სორხიშ ოდაბადეთ იკოროცხუ ჩინეთი. სორხი ბოქვის ვეკეთენს. კულტურულ ჩანარეფს რე 4 გიმეგვარობა: რუსული, იაპონური, ჩინური, მიარეიარუსიანი.  

საქორთუოს გოფაჩილი სორხი თასის ვეკეთენს დო ჯონჯით იმიარებუ; ჸინგუმარძე რე, მოსალს იირზენს კინოხ აფუნს. ართ აბანს მოჸუნა 2-4 წანას.  
## რესურსეფი ინტერნეტის
*PROTAbase on ''Allium fistulosum''  

## ლიტერატურა

კატეგორია:შორიაშობურეფი
ბადადია

**ბადადია** (*ხურთქი*, *მაბურა*, *დიხაში ცურუ*) () — ჩანარეფიშ გვარი ბადადიაშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი ოდიარეეფი დო ბართვეფი. უმენტაშობა კარკატია რე. 

250-შახ გვარობა გოფაჩილი რე ჟირხოლო გვერდოსფეროშ ზჷმიერ ორტყაფუს. ედომუშამ საქორთუოს გოფაჩილი რე Convolvulus arvensis. ბადადია ჟვერი რე, გეჩანს ნათასეფს, რზაპიჯეფს, გვალაშ შქა ორტყაფუშახ. ჟღამიამი რე, მარა ნაცალას უნებელო გინმირთუ. 

Convolvulus persicus ზუღაპიჯიშ ქვიშონეფს ჩანს დო დეკორატიული რე, ტიოზიშ გვარობეფი (Convolvulus erinaceus, Convolvulus divaricatus) — ანდაღებულ ოჩამური ჩანარეფს წჷმარინუანს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ძოღორიშ მაჸურზენაიშნერეფი
კატეგორია:ბადადიაშობურეფი
გერგეუჩა

**გერგეუჩა** თაშნეშე **გერგოუჩა**, **ბეჟანე** (ლათ. Scrophularia) — ჩანარეფიშ გვარი გერგეუჩაშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი, ოშა-გოშათ ართ- ვარ-და ჟირწანიანი ოდიარეეფი რე, კანკალე გვერდო ბართვი რე. მოწვანე, ჸვინთელი დინცხფერიში პიოლეფი აკოკორობილი აფუ ფენჯგირეშობურ ვარ-და ტიანიშობურ ბიბლეფო. 

გერგეუჩაშ 150-შახ გვარობა გოფაჩილი რე ევრაზიაშ ზჷმიერ დო სუბტროპიკულ რაიონეფს, მუსხირენი ოორუე დო  ცენტრალურ ამერიკას დო აფრიკას. საქორთუოს აფხვადუნა 25 გვარობა. თინეფშე 2 გვარობა საქორთუოშ ენდემი რე, 4 — კავკაციაში. გერგეუჩა გვალაშ გიმენი ორტყაფუეფშე ალპურ ორტყაფუშახ, ქუაკირამ კირდეეფს, ტყალეფს დო ტყაპიჯეფს, ლამე აბანეფს, დოლოეფს, მასქურიაშ დო წყუშ წყარპიჯეფს, ნაზვიუეფს დო მორენეფს. 

გერგეუჩაშ კანკალე გვარობა საპონინეფს დო ალკალოიდეფს იკათუანს. მიარე გვარობა ოთოფურიე რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გერგეუჩაშობურეფი
კამპეტი

**კამპეტი** () — ჩანარეფიშ გვარი კამპეტიშობურეფიშ ფანიაშე. ართწანიანი დო მიარეწანიანი ოდიარეეფი რე, ოშა-გოშათ ბართვოდიარე დო ბართვეფი რე. თინგემარინჯე ვარ-და გონთხაფილილი, კანკალეშა კარკატია ღერი უღუ, 4-6 ფურცელამი გურგინიშობური პიოლოფორე დო სუმწახნაკამი გუმნაღელი. 

ჩანარიშ გვარს 300-შახ გვარობა რე. უმენტაშო გოფაჩილი რე ზჷმიერ დო ტროპიკულ ოლქეფს. საქორთუოს 28 გვარობა ჩანს, თინეფს შქას კათას ჯგირო ჩინებული გვარობეფი რე წართხალი (Polygonum alpinum), წყარიშ დუფარა (), რჩქვანელობური კამპეტი (), დვალურა (), ყანაჭკომუ (), ღობერძგა (), სარდაკია () დო შხვა გვარობეფი. 

თინეფშე კანკალე უდუთხინაფუ ჟვერი რე, კანკალეს ოკათე მედიცინას გიმირინუანა, კანკალე — ჩხოლარეფიშ (გიშაკერძაფილო ღორღონჯეფიშ დო ინდურეფიშ) ოჩამური რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:კამპეტიშობურეფი
ჩიტიში ბორკი

**ჩიტიში ბორკი** თაშნეშე **ღეჯიში პურასქია** () — ჩანარეფიშ გვარი ძარხუხუშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი ბოქვამი ოდიარე რე. ოპირეში ღერძს ართი ვარ-და მუსხირენი ჟირსქესიანი, ზარიშობური, მერეკელა ლენი, ჩე, ცაშფერი, დინცხფერიში ვარ-და ვარდიშფერი პიოლი უღუ. 

60-შახ გვარობა გოფაჩილი რე სქირონაშქა ზუღაპიჯიშ ქიანეფს. ჸოფილ სსრრ-იშ ტერიტორიას 13 გვარობა აფხვადუნა, საქორთუოს — 8, თინეფშე ართი გვარობა ენდემი რე. ჩიტიში ბორკი თარო აფუნს ფალუნს.

ჩანს კირდეამ კართეეფს, ბართვეფს, ტყალეფს, ტყაშ პიჯის, სუბალპურ დო ალპურ დოლოეფს. საქორთუოშ ტყალეფს დო ბართვეფს უმოსი ფართოთ ცჷნდჷრული ჩიტიში ბორკი რე () გოფაჩილი. ჩიტიში ბორკი დეკორატიული ჩანარი რე, თეჸურეგიშაკერძაფილო ოხვილური რე S. rosenii.

## ლიტერატურა

*
კატეგორია:ძარხუხუშობურეფი
ვაღურია

**ვაღურია** () — ართწანიანი ჩანარეფიშ გვარი ვაღურიაშობურეფიშ ფანაიშე. ჩანარს გონთხაფილი ვარ-და წუმოკინელი, ჯინჯიშე დოჸალერი ხორცამი ღერი დო ფურცელეფი უღუ, უმოსო ჭიფე მასქურია ჸვინთელი პიოლეფით. 

ჩანარიშ 100-შახ (შხვა მუნაჩემეფით 200-შახ) გვარობა გოფაჩილი რე ჟირხოლო გვერდოსფეროს ტროპიკეფს დო სუბტროპიკეფს. აფხვადუნა ტყას მაჩანეთ Portulaca oleracea, ნამუშ კულტურული ფორმეფიშ ფურცელეფს (კანკალეშა პიოლეფს) ორკვანალო გიმირინუანა. ძალამ უდუთხინაფუ ჟვერი რე. ვაღურია იკათუანს C ვიტამინს.

საქორთუოს დახე ირდიხას აფხვადუნა გვალაშ გიმენი ორტყაფუშ დოხორინელი აბანეფიშ გოხოლუას. ვაღურიაშ ჭყინტი ღერს დო ფურცელეფს წვანერო დო დაძმარებულო გიმირინუანა. დეკორატიული ჩანარო მოჸუნა არგენტინულ დ ბრაზილიურ Portulaca grandiflora-ს.

## გალერეა

File:Portulaca sativa 01.jpg|კულტურული ვაღურია
File:Դանդուռի թթու.jpg|ვაღურიაშ დაძმარებული ღერეფი
File:Portulaca in Kadavoor.jpg|ჟირფერამი ვაღურია
File:Portulaca at Kadavoor.jpg|ვაღურია *All Aglow*
File:Portulaca grandiflora 26032014.jpg|დიდპიოლამი ვაღურია
File:Portulaca amilis.jpg|Portulaca amilis
File:Starr 020118-0011 Portulaca molokiniensis.jpg|Portulaca molokiniensis პიოლი
File:Arya.krokot.pink.indonesia.2019.jpg|Portulaca grandiflora


## ლიტერატურა

კატეგორია:ვაღურიაშობურეფი
კატეგორია:ხული
ზორმეხი

**ზორმეხი** თაშნეშე **ზომეხი** (ლათ. Ruscus colchicus) — ჟირჸუდეამი ჩანარი ძარხუხუშობურეფიშ ფანიაშე. დაბალი, მახოხეფესურამი, ხოხუჯინჯამი გვერდო ბართვი რე; ეკონია რანწკიშ ნოჸელეფი გინოქიმინელი რე ფურცელიშ მოგვენ, სარსალია, ტყებიშნერ, წვანე ფილოკლადოდიუმეფო. ზორმეხი რზენეფიშ ტყალეფს დო ბართვონეფს ჩანს.

ზორმეხი სქირონაშქაზურაპიჯიშ რეგიონიშ ჩანარი რე. საქორთუოს გოფაჩილი რე აფხაზეთის, აჭარას დო ქართლის. ზორმეხი დეკორატიული მებაღალაშ ჩანარი რე. ეიოშანალი რე, ნამჷ-და ჩანარშა იმერეთის ჯმერხლი, დო ზოგადო საქორთუოს ძმერხლი უჯოხონა.

## ლიტერატურა

## სქოლიო
 

კატეგორია:ძარხუხუშობურეფი
ხერაჯი

**ხერაჯი** თაშნეშე **ზღილი** () — ფურცელმაციმე ბართვი ვარ-და ჯა თხირიშობურეფიშ (ფართო გაგებათ ჭყერიაშობურეფიშ) ფანიაშე. სიმაღალა ოშა-გოშათ 10 *მ*-ს ონჭჷ. ღერიეფი ტაბაცა შქირუ*კურსივის ტექსტი* ნახვაცათ ფორილი აფუ, შხირას ღულა რე. 

ხერაჯი გოფაჩილი რე სქირონაშქაზუღაპიჯის, ობჟათე ევროპას, მორჩილი აზიას, ირანს, ყირიმს დო კავკაციას. საქორთუოს ხერაჯი არძა რაიონს ჩანს, რზენშე დოჭყაფილი ზუღაშ დონეშე 1200 *მ*-შახ, ესვარილი ვარ-და გიმენტყაშ სახეთ. უმენტაშო ოჭყონეს დო ოჭყონე-ცხიმურონას. 

ხერაჯი აკმოქიმინუნს ზოხორინელ ფიტოცენოზისჷთ (ხერაჯცხიმურონა). ხერაჯი სიტიბაშ მოჸოროფე გოლოფაგუმარძე ჩანარი რე, ნამუთ გუთმარძუ 150 (ოშა-გოშათ 200) წანაშახ. იმიარებუ თასით დო ეშნაფალათ, გოშხანდალუაშ ბორჯის ირზენს შხირ ჯიკიშ ეშნაფალეფს. ხერაჯის გიმირინუანა სქირე ლაკადეფიშ გაწვანებელო.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* linnaeus.nrm.se 
* www.ces.ncsu.edu  

კატეგორია:ცხიმური
კატეგორია:ჭყერიაშბურეფი
კატეგორია:წიფურიშნერეფი
ჸომური

**ჸომური** () — მიარეწანიანი ხილამი ჩანარი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე წკამეფიშ გვარიშე. ჯაშ სიმაღალა 3-10 მ-შახ ონჭუ, კანკალეშა ჯაშმოგვენი ბართვი რე, ჯგირო დოჸალერი, ძიგირამი ვარ-და უძიგირე. გუმნაღელი მორგვალე, მობირტყე-მორგვალე ვარ-და მარქვალიშბური უღუ. ფერო ჸვინთელი, ჭითა დო იაიაშფერი რე, მინშა უჩა. დიხაშო მერკეთ მუმათხუალი რე, დალახებეფშოთ ჩებეკი, გოლოფა- დო ჸინგუმარძე. მოსალობა ძინათებული ჯაშე 300 კგ-შახ რე.

მეხილობაშ გიმირინაუნა დამაზიშ, ატმაშ დო მარგულიშ ოჯინჯეთ. ტყას დო კულტურას გოფაჩილი რე ბალკანეთის. შქა დო მორჩილი აზიას, ირანს, მოლენკავკაციაშ დო შხვა.

საქორთუოს უჯვეშაში ბორჯიშე ირდიხას რე გოფაჩილი ზუღაშ დონეშე 1600-1800 მ-შახ. ასე დორაიონაფილი ჯიშეფი რე გულდედავა, აფუნიშ მაჭირხოლი, ჭითა შილა, ქუთეში, რიონი, ხვეიანი დო შხვა.

ჸომურს ქორთულ საგესქუოს შანულამი აბანი უკებუ. ჸომურშე აკეთენა საუჯგუშო ხარისხიშ წვენს, კომპოტის, მურაბას, ორკვანალეფს, რტყაპის დო ჯოხოგოლაფირი კვარწახის, ნამუთ ქორთული სუფრაშ ართ-ართი უნიკალური ატრიბუტი რე.

კულტურული ჸომურიშ გუმნაღელი იკათუანს (%-ობათ): შანქარეფს 4-10, ბჟეფს 1,5-4, პექტინს 0,3-1,5, C ვიტამინს დო A პროვიტამინს.

## გალერეა

File:Cherry plums.jpg|მონდა ჭითა ჸომური
File:Aluche ye kaal.jpg|კობუ ჸომური
File:Prunus cerasifera LC0385.jpg|ჸომურიშ პიოლეფი


## ლიტერატურა

კატეგორია:ვარდიშობურეფი
კატეგორია:ხილი
კატეგორია:წკამეფი
მაბჟალია

**მაბჟალია** თაშნეშე **მავჟალია** (Euphorbia) — ჩანარეფიშ გვარი მაბჟალიაშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი ოდიარეეფი დო ბართვეფი რე (სუკულენტეფი, კერზოთ კაქტუსიშობურეფი), ოშა-გოშათ — ჯაშობური ფორმეფი რე ვარდა ართწანიანი ჩანარეფი. 

მაბჟალია იკათუანს ბჟაწვენს (ჯოხოთ თურეშე რე). ჩანარიშ 2 ვითოშშახ გვარობა გოფაჩილი რე უმოსო ტროპიკულ, სუბტროპიკულ დო ზჷმიერ ორტყაფუს. 

საქორთუოს აფხვადუნა 45 გვარობა, თინეფს შქას 3 საქორთუოშ ენდემი რე. მიარე გვარობაშ ბჟაწვენს ჟღამიამი რე, დიდარი რე დგვინგდვილით; თასი ზეთის იკათუანს. კანკალე მაბჟალია ჟვერი რე, მინი — დეკორატიული.

## გალერეა

ფაილი:რძიანა Euphorbia peplus Wolfmilch.JPG|მაბჟალია Euphorbia peplus Wolfmilch
ფაილი:რძიანა მვირსინფოთოლა Euphorbia myrsinites Walzenwolfsmilch.JPG|მაბჟალია მვირსინფოთოლა Euphorbia myrsinites Walzenwolfsmilch
ფაილი:რძიანა ნუშისფოთოლა Euphorbia amygdaloidesmandelblättrige Wolfsmilch.JPG|მაბჟალია ნუშიშფურცელამი Euphorbia amygdaloidesmandelblättrige Wolfsmilch


## ლიტერატურა

კატეგორია:მაბჟალიაშობურეფი
მაგვიმარაია

**მაგვიმარაია**, **ქომოლი გვიმარა** () — მიარეწანიანი ოდიარე ჩანარი ასპიდიუმიშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანს ევრაზიაშ დო ოორუე ამერიკაშ ტყაშ ზონას. თიში ფესვეტეფშე აკეთენა ღვენწკეფიშ გიმარაჸალი წამალს. 

მაგვიმარაია -იშ გვარიშ ტიპური გვარობა რე. ჩანარი ჩქინეკჷმა ფართოთ გოფაჩილი გვიმარა რე; თეშ გეშა გვიმარასჷთ მაგვიმარაია ჯოხო. გვარი 150-შახ გვარობას იკათუანს. აფხვადუნა დიხაუჩაშ ზჷმიერ დო ტროპიკულ ზონეფს. 

საქორთუოს ჩანს 9 გვარობა, ჩადუნაშ მოხ ფართოთ რე გოფაჩილი  (კინოხ ). მაღალ გვალეფს აფხვადუნა კავკაციური ენდემი , გვალაშ გიმენი დო შქა ორტყაფუს — . საქორთუოს ეჭარილი 3 შხვა გვარობა ჩანს თურქეთისჷთ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გვიმარეფი
ნაწიფუ

thumb|ნაწიფუ
**ნაწიფუ** თაშნეშე **ნაწიფი, ჯაშ ზისხირი** (ლათ. Chelidonium) — ანდაწანიანი ოდიარე ჩანარეფიშ გვარი კაკაჩაშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარიშ აკა გვარობა Ch. mujus იკათუანს ნარინჯიშფერ ბჟაწვენს. ჩანარს ტომბათ, სუაშობური გოფელეკერი ფურცელეფი დო ქორგაშობური ბიბლეფო აკოკორობილი ჸვინთელი პიოლეფი უღუ.  

ნაწიფუ ჩანს ოორუე გვერდოსფეროშ სუბარქტიკულ დო ზჷმიერ ორტყაფუეფს, ბაღეფს დო გენახვერელ აბანეფს. ჩქინწკჷმა ფართას რე გოფაჩილი. 

ჟღამამი ჩანარი რე, ნამუთ იკათუანს ალკალოიდ ქელიდონიუმს, ნამუშჷთ შხირას იჟღამარუ ჩხოლარეფი. ნაწიფუშ ბჟაწვენი გჷმირინუაფუ მედიცინას გეჯეჯიშ დო კანიშ ლახარეფიშ ოსქილადეთ.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:კაკაჩაშობურეფი
სამშურე

**სამშურე** () — ბართვოდიარე ვარ-და ბართვამი ჩანარეფიშ გვარი მაჭუჭელაიაშობურეფიშ ფანიაშე. ჩინებული რე 150-შახ გვარობა. ტყას ჩანს სუბტროპიკულ დო ატროპიკულ ქიანეფს. ზჷმიერი ჰეერიშ პიჯალეფს მინი გვარობა ართწანიანი რე. 

ჸოფილ სსრრ-შ სამშურეშ 2 გვარობა რე: ორტვინიშ სამშურე (Ocimum basilicum), ნამუსჷთ გიმირინუანა ორკვანალო, ოკონდოტერე წარმებას დო ლიქიორიშ ოკეთებელო; ევგენოლიშ სამშურე (Ocimum manthaefolium, Ocimum gratissimum) 70-100 სმ სიმაღალაშ მიარეწანიანი, ტროპიკული ბართვოდიარე რე. ჩანარს დუდელეშნერი ბიბლეფით თებული ელახიანი ნოჸელეფი, დოჸალერი ქუჩუცა ჯინჯი, შხუ მარქვალიშობურ-ლანცეტიშობური ფურცელი უღუ. ართ ჰა-ს მოურს 40-80 ცენტნერი წვანე მასა, ნამუთ იკათუანს 0,3% ეთერზეთის, თე ეკონია — 70%-შახ ევგენოლს. 

სამშურე საქორთუოშ რეგიონეფსჷთ მოჸუნა. ჩქინწკჷმა სამშურე ართწანიანი ჩანარი რე. გჷმირინუანა პარფიუმერიას დო ოჭკომალიშ რეწუას, მედიცინას — ოსქილადე მეშქაშათ. სამშურეშე ღებულენა ვანილს. სამშურე იმიარებუ თასით. ორგაშე გეშოტიბაშეს დორგუაფაშ ხანი რე მესიშ მაართა ნორთი. ორგუანა ოთხრადამი ორგაშეშ ორგალი მანქანათ. სამშურეშ ნათასა ოხვილჷ ორგანული დო მინერალური (უმოსო აზოტამი) სასუქეფით გოჸოფიერაფას. ოვეგეტაციე პერიოდი რე (დორგუაფაშე მოსალშ ეჭოფუაშახ) 130-150 დღა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:მაჭუჭელაიაშობურეფი
კატეგორია:ორკვანალი ჩანარეფი
სარო

**სარო** თაშნეშე **უჩა ბედინერი, შაშურამი** () — მიარეწანიანი ოდიარე ჩანარეფიშ გვარი საროშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარს ღილე ჸვინთელი, იაიაშფერ-ლენი, ოშა-გოშათ ჩე პიოლეფი, კაკალამი გუმნაღელი უღუ. 

ჩინებული რე საროშ 25-შახ გვარობა, ნამუეფიშ არანი იკათუანს ევროპას, ბჟადალ აზიას, ოორუე აფრიკას. საქორთუოს გოფაჩილი რე 5 გვარობა. სარო ჩანს ლამე, დაორებულ ვარ-და სქირე აბანეფს, წყარმალუშ წყარპიჯის, ტყაშ დო სუბალპურ ორტყაფუს, დო, მუჭთ ჟვერი — ოდიარუეფს, დოლოეფს დო ორტვინეფს, კანკალე რედერალურ აბანეფს. 

საროშ კანაკლე გვარობა () ორინჯიშ ოჩამური რე, კანკალე ოკათე მედიცინას ოსქილადე ჩანარო რე ჩინებული, სამანგ., (მელენიშ) ჯინჯეფი B2ვიტამინს იაკთუანს დო შონეფი უჯვეშაშ ბორჯიშე გჷმირინუანა მოტახილობაშ ოსქილადეთ. -ს ჯინჯეფი დო ნაჯინჯურეფი ალკალოიდეფს დო მარჩქალე ნიფთიარობეფს იკათუანს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საროშობურეფი
ნოღაალეფი

**ნოღაალეფი** (ნოღ.: Ногайла) — თურქულნინამი ეთნიკური ბუნა. ნოღაალეფი ოხორანა ოორუე კავკაციას, გიშაკერზაფილო ოორუე დაღესტანს, სტავლოპოლიშ აკანს, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის დო თაშნეშე ასტრახანიშ ოლქის. თინეფიშ ნინა — ნოღაური. თინეფი შხვადოშხვა თურქულნინამი დო მონღოლურენინამი ტომეფიშ გამნარყეფი რენა, ნამუეფქჷთ გიმაქიმინეს ნოღაიშ ურდუმი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ყირიმალი თათარეფი დო ნოღაალეფი თურქეთის 

## სქოლიო

კატეგორია:დაღესტანიშ კათეფი
კატეგორია:ნოღაალეფი
კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი
კატეგორია:ყირიმალი თათარეფი
ჯასტინ ლინი

**ჯასტინ ლინი** (; დ. 11 გჷმათუთა 1971, ტაიბეი, ტაივანი) — ამერიკალი კინორეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი, ნამუქჷთ კინოსერიალი “ფორსაჟიშ“ ოთხი ნორთი გინიღჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
*
ლიაონინი

მინი|300 პქ|ბიზნეს ცენტრი ლიაონინს

**ლიაონინი** (; პინ-ინი Liáoníng) — პროვინცია ოორუე-ბჟაეიოლ  ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — შენიანი. მახორობა — 43,900,000 ადამიერი (მა-14 აბანი პროვინციეფს შქას, 2012 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
ლიაონინიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 145&nbsp;900 კმ²-ს (21-ა აბანი). ლიაონინი — მანჯურიაშ ტერიტორიას არძაშე უკიდაში ობჟათეშე მადვალი პროვინცია რე.
პროვინციაშ ტერიტორიაშა მიშმურს ლიაოდუნიშ ჩქონი დალიანიშ ონიშოლამო.

პროვინციაშ ტერიტორიას გონჯამილი რე თაშ ჯოხოდვალირი ისიანიშ (Yixian) ფორმაცია — ცარცული პერიოდიშ გუნაჭყა, სოდე მეგორაფილი რე დინოზავრიშ მიარე ნოსქილედიშა, კერზოთ — ფსიტაკოზავრეფიშა.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ლიაონინიშ პროვინცია ადმინისტრაციულ 14 მუნიციპალიტეტო დო 2 ნოღათ ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
სიჩუანი

**სიჩუანი** (ჩინ.: 四川; თაშნეშე**შეჩუანი**) — პროვინცია ობჟათე-ბჟადალ ჩინეთის, წყარმალუ იანძიშ შქა მალობას. ტერიტორიაშ დიდი ნორთი სიჩუანიშ ქვიბილს უკებჷ, პროვინციაშ ბჟადალ ნორთის ჩინეთ-ტიბეტიშ გვალეფი რე. ფართობი — 560 ათ. კმ2.  მახორობა — 81,100,000 მლნ ადამიერი (მაანთხა აბანი პროვინციეფს შქას; 2013 წანაშ მუნაჩემეფით). ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჩენდუ.  შანულამი ნოღეფი რე: ჩუნცინი, ჩენდუ, ძიგუნი, ლუჯოუ, უტენციაო, ნეიძიანი, იბინი, ნანჩუნი, ვანსიანი.

## მაჸალე ქიანეფი დო რეგიონეფი
* ვაშინგტონი, ააშ (1982)
* მიჩიგანი, ააშ (1982)
* ჰიროსიმაშ პრეფექტურა, იაპონია (1984)
* იამანასიშ პრეფექტურა, იაპონია (1985)
* ფხენიან-ნამდო, ოორუე კორეა (1985)
* ობჟათე პირენეეფი, საფრანგეთი (1987)
* ოორუე რაინ-ვესტფალია, გერმანია (1988)
* ლესტერშირი, გოართოიანაფილი ომაფე (1988)
* პიემონტი, იტალია (1990)
* პერნამბუკუ, ბრაზილია (1992)
* ტოლნიშ მედიე, უნგრეთი (1993)
* ვალენსიაშ ავტონომიური გოართოიანაფა, ესპანეთი (1994)
* ბრუსელი, ბელგია (1995)
* ბარინასიშ შტატი, ვენესუელა (2001)
* ფრისლანდია, ნიდერლანდეფი (2001)
* ალმათიშ ოლქი, ყაზახეთი (2001)
* მპუმალანგა, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა (2002)
* სუფანბური, ტაილანდი (2010)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Sichuan Government website  
*Sichuan Government website  
*Sichuan Poverty Network 
*Sichuan Travel Information  


კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ფუძიანი

მინი|300პქ|ტრადიციული ჸუდეეფი ფუჯოუშ ართ-ართ ოფუტეს
**ფუძიანი** (; პინ-ინი Fújiàn) — პროვინცია ბჟაეიოლ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ფუჯოუ. მახორობა — 38,565,000 ადამიერი (მე-17 აბანი პროვინციეფს შქას, 2017 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
ფუძიანიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 121 400 კმ²-ს.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ფუძიანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულაო 8 მუნიციპალიტეტო დო 1 სუბპროვინციათ ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* PRC ფუძიანიშ ოკათე პროვინციული თარობა
* რზაგემაწურაფუ ფუძიანიშ პროვინციას
* რუკა 


კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
შანდუნი

**შანდუნი** ( პინ. Shāndōng; მარგ. — გვალეფიშ ბჟაეიოლი) — პროვინცია ჩინეთიშ ბჟაეიოლს; ადმინისტრაციული ცენტრი — ნ. ძინანი; უშხუაში ნოღა დო ონიშოლი — ცინდაო. შხვა ისტორიულო დო ეკონომიკურო შანულამი ნოღეფი რე: ტაიშანი, ბეიფანი, კურორტეფი ვეიჰაი დო იანტაი, კონფუციშ ოდაბადე, ისტორიული ნოღა ძიუფუ, შხუ ორეწუალე ცენტრი დო ორკინაშარე ნოსქვი ძიბო დო შხვა. პროვინციაშ მახორობა — 100,472,400 მილიონი ადამიერი (მაჟირა აბანს რე პროვინციეფს შქას 2018 წანაშ მუნაჩემფით.) შანდუნი ჩინეთიშ რეგიონეფს შქას მაართა რე ხორციშ, ქობალკაკალიშ დო ორზაშ წარმებათ. პროვინციაშ ტერიტორიას წყარმალუ ხუანხე ინმაკათუ ბოჰაიშ ზუღას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* პროვინციაშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა 


კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
შანსი (ჩინეთი)

მინი|300 პქ|შანსიშ პროვინცია
**შანსი** (; პინ-ინი Shānxī) — პროვინცია ოორუე ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ტაიუანი. მახორობა — 36,500,000 ადამიერი (მა-18 აბანი პროვინციეფს შქას, 2014 წანა მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
შანსიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 156&nbsp;800კმ²-ს.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
შანსიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 11 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 


კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
კირკ დუგლასი

**კირკ დაგლასი** (; დ. 9 ქირსეთუთა, 1916 — ღ. 5 ფურთუთა, 2020) —  ამერიკალი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი, პროდიუსერი დო რეჟისორი. არტისტი დო პროდიუსერი, მაიკლ დუგლასიშ მუმა რე.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ურიეფი
PSY (მობირე)

**პაკ ჩე-სანი** (; დ. 31 ქირსეთუთა, 1977), ჩინებული ოსცენე ჯოხოთ **PSY** () — ობჟათე კორეალი მობირე, კომპოზიტორი, რეპერი, მასხაპალი დო პროდიუსერი. ჩინებული რე ოციგანებელი მუსიკალური ვიდეოეფით დო ოსცენე გიშულეფით. 2012 წანას, პოპულარობა მიპალუ სინგლით „Gangnam Style“.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Me2Day-ს ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* 
* 
* 

კატეგორია:ობჟათეკორეალი რეპერეფი
კატეგორია:ობჟათეკორეალი პროდიუსერეფი
ბახმარო

**ბახმარო** — დაბა დო კურორტი გურიას, ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტის საქორთუოს. ბახმარო კლიმატური მაღალგვალამი კურორტი რე, სოდე თარი ოკურნალე ფაქტორი ზუღაშ დო გვალაშ ესვარილი ჰეერი რე. კურორტი სვაჭათ დო ნოჯით დიდარ ქვიბილს, ზუღაშ დონეშე 1926-2050 მეტრის იდვალუაფუ. ბახმაროშ ოსქილადე მუშობურობეფს 1890-იან წანეფს მიოგორეს დო კურორტო გჷმოქიმინუაქჷთ თიმ ბორჯიშე დიჭყჷ. 1923 წანას, ოფიციალურო მიაჩჷ კურორტიშ სტატუსიქ. ბახმაროშ სეზონი ზარხულს დოხოლაფირო ჟირ თუთაშ გოძვენას იგჷნძორებუ ირ წანაშ 19 მარაშინათუთაშ, ტრადიციული მარულათ დო დღახუთ ითებუ.

## გალერეა
;ბახმაროშ შოშეეფი

Bakhmaro Davitiani Street.jpg|დავითიანციშ მოედანი
Bakhmaro makharadze Street.jpg|მახარაძეშ შოშე
Bakhmaro vakijvari str.JPG|ვაკიჯვარიშ შოშე
Bakhmaro1.jpg|ინგოროყვაშ შოშე
Bakhmaro, Market Street.jpg|ბაზარიშ დიკალი
Bakhmaro, Pioneer Street.jpg|პიონერიშ შოშე
Bakhmaro, Uchkhubi Street.jpg|უჩხუბიშ შშე


;ბახმაროშ გვალეფი

Gadrekili.JPG|გადრეკილი, ზ.დ.-შე 2505 მ.
დიდი ფაფარა.jpg|დიდი ფაფარა


;ბახმაროშ მიოჯინეფი

Bakhmaro view from resorts entrance.jpg|მიოჯინი კურორტიშ მინაულარწკჷმა
ბახმაროს ხედი.jpg|მოჯინი ბჟაეიოლშე
Bakhmaro view.JPG|მიოჯინი ბჟაშ დიკულა ბოკოთიშე


## თაშნეშე ქოძირით
* გომისმთა

## ლიტერატურა
*
**[[თედო სახოკია]]*, მოგზაურობანი: გურია აჭარა სამურზაყანო აფხაზეთი, - ბათუმი, "საბჭოთა აჭარა", 1985.
**წითელმთიელი ან.*, „ბახმარო“ - ქ. მახარაძე, 1934.
*
* *ინგოროყვა ავთ*. „აგარაკი ბახმარო“ — ბათომი, 1928
**ჯიქია ლ.* „ბახმარო“ — თბილისი, 1967
* ბახმარო, საქართველოს პროფკავშირთა კურორტების მართვის რესპ. საბჭო — თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1982 წ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბახმაროშ გენერალური გეგმაშ პორტალი 
* ინფორმაცია ბახმაროშ გეშა  ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ვებ-ხასჷლას
* ბახმაროშ ორზალე მარშრუტეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
კატეგორია:ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
ნარუჯა

**ნარუჯა** — დაბა ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის, გურიაშ აკანს, საქორთუოს. დაბა წყარმალუეფიშ ჩოლოქიშ დო ნატანებიშ შქამალონას იდვალუაფუ, ნოღა ოზურგეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე, 10 კმ მოჩილათათ, ლაითურიშ ბჟაეიოლშე. ნარუჯას რე საჯარო სკოლა დო საბაღანო ბაღი. დაბას დოჭყანაფილი რე ლენი მელფაშ პლანტაციეფი. დაბა დორთილი რე რაიონეფო. ნარუჯას ქიმინჯენს ართი მეჩეთი დო ართი მუსლიმური ოხვამე.

## გალერეა

Naruja view from Spo.jpg|დაბაშ მიოჯინი ოორუეშე
ნარუჯის ადმინისტრაციული შენობა.jpg|ადმინისტრაციული დგჷმილი


## ლიტერატურა
**ლ. სიმონიშვილი*, ნარუჯა — დღევანდელი, აღორძინებული // ლენინის დროშა N99, გვ. 2 — 1979 წ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ნარუჯაშ საჯარო სკოლაშ მარწაფალიშ ბლოგი

## სქოლიო

კატეგორია:გურიაშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ურეკი

**ურეკი** — დაბა დო ოზუღე კურორტი ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის, გურიაშ აკანს, საქორთუოს. დაბა უჩა ზუღაშ წყარპიჯის იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე 4 მეტრის, ოზურგეთიშე — 24 კმ. ოორუეშე დო ობჟათეშე გოხურგელი რე წყარმალუეფიშ სეფაშ დო სუფსაშ ნადუეფით, ბჟაეიოლშე ომძღჷ წვერმაღალაშ გვალა. ურეკის რე რკინაშარა დგჷმილი, გინმურს ოავტომობილე მაგისტრალი ს2, ქიმინჯენს საბაღანო ბაღი, საჯარო სკოლა. ოსუმარეეფი დო შხვა დჷნაწესებუეფი.

## ჯოხო
ნარაგადი რე, ნამუსჷთ მენცარეფიშ ნორთი დოჸუნს, ნამჷ-და ურეკი შანენს, ურზუმი აბანს, სოდე მაჯინეეფს უჭირდეს მაჯინობა. გვალამ სამარგალოს ჸოფური მიკროტოპონიმი „ნა-ეკ-ურ-ა“ ანტკიცენს ურეკიშ გოსხუნუას, მუჭოთ ტომბა, უღალ აბანს.

## გალერეა

Ureki Railway Station.jpg|ურეკიშ რკინაშარაშ დგჷმილი
Sunset on the Black Sea coast of Ureki, Georgia (Europe).jpg|ბჟაშ დილულა ზუღაპიჯის
Ureki Boulevard.jpg|ურეკიშ ბულვარი
Ureki Square.jpg|სკვერი ურეკიშ ცენტრის


## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოსუმარეეფი ურეკის 

## სქოლიო

კატეგორია:ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის კურორტეფი
კატეგორია:უჩაზუღაპიჯიშ კურორტეფი
კატეგორია:ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ქვედა ნასაკირალი

**ქვედა ნასაკირალი** — დაბა ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის გურიაშ აკანს, საქორთუოს. დაბა ნასაკირალიშ გას იდვალუაფუ, წყარმალუ სუფსაშ ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 180 მ. ოზურგეთიშე 10 კმ-შ მოჩილათათ. დაბას რე საჯარო სკოლა, მეჩეთი.

## თაშნეშე ქოძირით
*ნასაკირალი
*ნასაკირალიშ ბურჯაფი

## ლიტერატურა

**ო. რუსიძე*, „იზრდება და მშვენდება დაბა ნასაკირალი“ // ლენინის დროშა, N31-32, გვ. 3 — 1979 წ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ნასაკირალი
*სიუჟეტი ნასაკირალიშ გეშა

## სქოლიო

კატეგორია:გურიაშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
კულაში

**კულაში** — დაბა სამტრედიაშ მუნიციპალიტეტის, იმერეთიშ აკანს საქორთუოს. დაბა კოლხეთიშ რზენს ნოღა სამტრედიაშე 5 კმ-იშ მოჩილათათ იდვალუაფუ. დაბას რე XVIII ოშწანურაშ სინაგოგა, 2005 წანაშე ქიმინჯენს ქორთუეფიშ დო ურიეფიშ ურთიართობაშ მუზეუმი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით დაბას ოხორანს 1702 მახორუ.

## ჩინებული ადამიერეფი
კულაშის დებადჷ დრამატურგ გურამ ბათიაშვილქ დო ისრაელიშ პოლიტიკური მოღალე ეფრაიმ გურიქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Lemill.net

## სქოლიო

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ დაბეფი
შორაპანი

**შორაპანი** — დაბა საქორთუოს, იმერეთიშ აკანს ზესტაფონიშ მუნიციპალიტეტის. დაბას მუშენდჷ ქარხანა „ელექტროელემენტი“. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1258 მახორუ. დაბას ქიმინჯენს საჯარო სკოლა.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ დაბეფი
მირზაანი (დაბა)

**მირზაანი** (ჸოფილი  **ძველი მირზაანი**) — ჸოფილი დაბა (1945 წანაშე) საქორთუოს, დედოფლისწყაროშ მუნიციპალიტეტის, ისტორიულ ქიზიყის. იდვალუაფუ იორიშ გაბარს, ზუღაშ დონეშე 760 მეტრის. დედოფლისწყაროშე მოჩილათრი რე 15 კილომეტრით. მიპალუანა ნაფთობის. დაბაწკჷმა რე მირზაანიშ ნაფთობიშ ობადი. დაბა მირზაანი მახორობაშე ჩოლერი რე დო ის 2014 წანაშ მახორობაშ ეჭარუას ვარე ეჭარილი დო მიშურს დედოფლისწყაროშ მუნიციპალიტეტიშს ადმინისტრაციულ მონწყუალაშა.

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
თიანეთი

**თიანეთი** — დაბა საქორთუოს, თიანეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, თემიშ (თიანეთი, თეთრახევა, მამადაანები, საჭურე, ჭურჭელაურები) ცენტრი.

დაბას რე ადმინისტრაციული, გონათუაშ დო ჭყანათხილუაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი, მირზა გელოვანიშ მუზეუმი. თიანეთი აბანობური შანულობაშ კურორტი რე, ნამუსჷთ პროფილაქტიკური პულმონოლოგიური პროფილი უღუ. თიანეთიშ ოორუე-ბჟადალშე ასქილადირი რე XI ოშწანურაშ ხუროთმონძღვარული ძეგლიშ — ცხრაკარიშ დოხორეშ აკნაცჷმეფი.

## გალერეა

სურათი:Tianeti.JPG|თიანეთიშ ცენტრალური შოშე
სურათი:Cultural centre of Tianeti.jpg|თიანეთიშ კულტურაშ ცენტრიჯაბა ლაბაძეშ ფოტო
სურათი:Tianeti. Police station (G.N. 2012).jpg|თიანეთიშ პოლიციაშ დგჷმილი
სურათი:Church_of_Tianeti.jpg| დიაღორონთიშ მიკორულაფაშ ჯოხოშ ოხვამე თიანეთიშ ცენტრისჯაბა ლაბაძეშ ფოტო
სურათი:Monument_of_Vaja-Fshavela_of_Tianeti.jpg|ვაჟა-ფშაველაშ ძეგლი კუჟ-ბაღისჯაბა ლაბაძეშ ფოტო
სურათი:სტალინის ძეგლი თიანეთში.jpg|სტალინიშ ძეგლი


## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ კურორტეფი
ჟინვალი

**ჟინვალი**, **ჟინვანი** — დაბა საქორთუოს, დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ არაგვიშ მარძგვანი წყარპიჯის, საქორთუოშ ოურდუმე რზას. დაბაშ სტატუსი უღუ 1976 წანაშე. ოდაბე საკრებულოშ ცენტრი (მიშურს ჟინვალი,ოფუტეეფი: არანისი, ბზიკურთკარი, ბოდავი, გუდრუხი, ეთვალისი, ზემო ხორხი, თვალივი, ლაუშა, მენესო, ნეძიხი, სონდისველა, სწროფავი, უბანი, ფუძნარი, ქვემო ხორხი, ჩინთი, ხარტიშო, ხირაუშა). დაბა აკოგაფილი რე ჟინვალიშ წყაროჩუაშეშ ობჟათეშე, ზუღაშ დონეშე 760 მ სიმაღალას. დუშეთიშე 15 კმ, ქართიშე 54 კმ-ს მოჩილათათ.

## ლიტერატურა
*ჟინვალი, არქეოლოგიური კვლევა-ძიება არაგვის ხეობაში, I, თბ., 1983;
**რამიშვილი რ.*, ნაქალაქარი ჟინვალი, «ძეგლის მეგობარი», 1978, № 47;
**Рамишвили Р. М., Джорбенадзе В. А.,* Археологические исследования в зоне строительства Жинвальского гудротехнического комплекса,   წგნ.: Аехеологические исслодевания на новостройках Грузинской ССР, Тб., 1976;
*

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი
სიონი (დაბა)

**სიონი** — დაბა თიანეთიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ წყარმალუ ივორიშ ლეხერს, სიონიშ წყაროჩუაშეშ წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშე 1000 მეტრის, თიანეთიშე 32 კილომეტრიშ მოჩილათათ. სიონი აბანური შანულობაშ კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტი რე. დაბაშ სტატუსი უღუ 1960 წანაშე.

დაბა სიონი დოჸუნს საქორთუოშ საპატრიარქოშ თიანეთიშ დო ფშავ-ხევსურეთიშ ეპარქიას.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ კურორტეფი
სტეფანწმინდა

**სტეფანწმინდა** (ჸოფილი **ყაზბეგი**) — დაბა საქორთუოს, ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ისტორიული ხევიშ დო სტეფანწმინდაშ დო ხევიშ ეპარქიაშ ცენტრი. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო ჭყანთხილუაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი, ოსუმარეეფი.

სტეფანწმინდას დუდს გიორე გერგეტიშ სუმელაშ ოხვამე.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტი
ფასანაური

**ფასანაური** — დაბა დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ წყარმალუეფიშ მთიულეთიშ დო გუდამაყარიშ არაგვიშ ნადუწკჷმა, საქორთუოშ ოურდუმე რზას (ზუღაშ დონეშე 1050 მ, დუშეთიშე 47 კმ). დაბაშ სტატუსი უღუ 1966 წანაშე. ფასანაური ტურიზმიშ ართ-ართი შანულამი ჭურჭული რე, გოხოლუაშ რაიონს არქიტექტურაშ დო კულტურაშ შანულამი ძეგლეფი რე. ფასანაური მთიულეთიშ ცენტრო რე მერჩქინელი, ნამჷშ აკოდგინალუაშათ 12 ოფუტე მიშმურს: ვეშაგურნი, ზემო ამირნი, მეჯილაურნი, უკანამხარი, ჩადისციხე, ჩირიკი, ცხვედიეთი, წინამხარი, წინკობანი, წიფორი, ჭიკაანი დო ხევშა. აბანური მახორუეფი, აიწორო დაბა ფასანაურიშ ოორუეშე ჸოფუ ტერიტორიას მიშინუანს მთიულეთო. ფასანაური ოკურორტე ზონა რე, ნამუთ გასაჩემე ორთათ, ანდანერი ფლორათ დო ფაუნათ, ანდა ისტორიული აბანით დო ოინტერესე ლეგენდეფით რე ჩინებული.

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი
აბასთუმანი (დაბა)

**აბასთუმანი** — დაბა (1926 წანაშე) საქორთუოს, სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ადიგენიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ მესხეთიშ ქჷნდჷრიშ ობჟთე კართეს, წყარმალუ ოცხეშ ლეხერს. ადიგენიშე მოჩილათირი რე 25 კილომეტრით, ახალციხეშე — 28 კილომეტრით. აბასთუმანს რე ტუბსანატორიუმეფი, აბასთუმანიშ ასტროფიზიკური ობსერვატორია, კულტურაშ, გონათუაშ დო ჭყანთხილუაშ ობიექტეფი.

## ოქინაფუეფი
thumb|left|300px|კურორტი აბასთუმანი ზოთონჯის
* აბასთუმანიშ ასტროფიზიკური ობსერვატორია
* XIX ოშწანურაშ აბასთუმანიშ პარკი
* ოხვამე „ახალი ზარზმა“ (1899-1902)
* „თამარიშ ჯიხა“ (IX‐XI ოო.)
* „მელნისიშ ჯიხა“ (გოვით. შქა ოშწანურეფი)
* „თამარიშ ხინჯი“ წყარმალუ ოცხეს (IX‐XI ოო.)
* საოხიდე კომპლექსი (გოვით. შქა ოშწანურეფი)
* „მახვილოშ ჯიხა“ (გოვით. შქა ოშწანურეფი)
* ოხვამე (XIX ოშწანურა)

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ადიგენიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
კატეგორია:ადიგენიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
ადიგენი

**ადიგენი** — დაბა ობჟათე საქორთუოს, სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ადიგენიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ახალციხეშ ქვიბილს, წყარმალუ ქვაბლიანიშ წყარპიჯის, ახალციხე-ბათუმიშ ოავტომობილე რზას, ნოღა ახალციხეშე 32 კმ-ს. ჰერი ზჷმიერო ლამე რე, ზოთონჯის - მორგილე, ზარხული - ხანგჷრძე დო რგილი. დაბაშ სტატუსი უღუ 1961 წანაშე. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო ჭყანთხილუაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ადიგენიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ახალდაბა (დაბა)

**ახალდაბა** — დაბა ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ მტკვარიშ ჟირხოლო წყარპიჯის წყარმალუ ნეძვისწყალიშ ნადუწკჷმა (ზუღაშ დონეშე — 760 მ, ბორჯომიშე — 18 კმ).

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ბაკურიანიშ ანდეზიტი

**ბაკურიანიშ ანდეზიტი**, *ანდეზიტი* — დაბა (1956 წანაშ 30 პირელშე) ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტის, ბაკურიანიშ თემს. იდვალუაფუ თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, წყარმალუ ბორჯომულაშ ოდუდეეფწკჷმა (ზუღაშ დონეშე - 1800 მ, ბორჯომიშე - 38 კმ, ბაკურიანიშე - 8 კმ). დაბას რე გონათუაშ, კულტურაშ დო ჭყანთხილუაშ ობიექტეფი. თიშ გოხოლუას რე ოსქილადე მინერალური წყარეფი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
წაღვერი

**წაღვერი** — დაბა ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტის. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: დაბა, ტიმოთესუბანი, მზეთამზე). დაბაშ სტატუსი უღუ 1926 წანაშე. დაბაშ მახორობაშ მუდანობა — 799 ადამიერი (2014). წაღვერი იდვალუაფუ თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეეფს, ზუღაშ დონეშე 1020-1130 მეტრიშ სიმაღალას, ბორჯომიშე — 14 კმ-ს, თიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. წაღვერს გინმურს ბორჯომი-ახალქალაქიშ ოავტომობილე რზა.

## გალერეა

წაღვერი.2008.jpg|წაღვერიშ ოაეღტე მიოჯინი
Tsagveri, 1917.jpeg|წაღვერი 1917 წანას
Cagveris-sadguri-xedi-rkinigzidan.jpg|წაღვერიშ რკინაშარაშ დგჷმილი
Tsagvery and First Mineral Gorge in the background.jpg|წაღვერიშ მინერალური წყურგილე


## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
კვაისა

**კვაისა** () — დაბა ონიშ მუნიციპალიტეტის, რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანს. იდვალაუფუ წყარმალუ ჯეჯორას, ნოღა ცხინვალიშე 60 კმ-ს, თიშ ოორუე-ბჟადალშე ცხინვალი-ონიშ ოავტომობილე რზას. 1992 წანაშე კვაისა მუშითგჷმოცხადაფილი თაშ ჯოხოდვალირი „ობჟათე ოსეთიშ რესპუბლიკაშა“ მიშმურს, ნამუქჷთ 2007 წანას, დაბას ნოღაშ სტატუსი მეჩჷ. კვაისას აკოცჷმილი რე ინფრასტრუქტურა. თაქ წარმენს ლინჯიშ დო თუთიაშ ობადიშეფიშ დამუშება.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:ობჟათე ოსეთიშ სპეციალური ადმინისტრაციული ართული
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი

**კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი** (დ. ივანობა 28, 1930 – ღ. ქირსეთუთა 26, 2011) რდჷ ამერიკას დუნაბადი ქორთუ არისტოკრატი დო ნიუ-იორკიშ ვიცე-მერი ჯონ ვ. ლინდსიშ ბორჯის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Obituary, nytimes.com, December 30, 2011; accessed March 28, 2015.

კატეგორია:ქორთუ ამერიკალეფი
ლენტეხი

**ლენტეხი** — დაბა, ლენტეხიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ შონეშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეეფს, ცხენწყარიშ ნადუშ წყარმალუ ლასკადურას (ზუღაშ დონეშე 760 მ), ნოღა ქუთეშიშე 102 კმ-იშ მოჩლათათ. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო ჭყანთხილუაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი, ჯარალობური ცენტრი.

## სქოლიო

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ დაბეფი
ხარისთვალა

**ხარისთვალა** — დაბა საქორთუოს, რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტის, ნიკორწმინდაშ თემს. იდვალუაფუ შაორიშ წყაროჩუაშეწკჷმა, ტყიბული-ამბროლაურიშ ოავტომობილე რზას. დაბაშ სტატუსი უღუ 1956 წანაშე.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
კატეგორია:ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ნაოფუტარეფი
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ დაბეფი
თოლიშ გვირზილი

thumb
**თოლიშ გვირზილი** — გვირზილამი თოლიშ თარი კომპონენტი. თეშ მოხ რდჷ ხვალე ჩანარეფიშ ტკიბირიშობური მილეფიშ თოლეფი დო ბჟაშუმუ ჩხოლარეფიშ ზისხირიშ ძინათებული ჭითა თოლეფი ვარ-და ერითროციტეფი რე.

## ეჭარუა
თოლეფიშ უმენტაშობას ართი გვირზილი უღუ. რე ჟირ დო მიარეგვირზილამი თოლეფჷთ. სამანგათ, ჟირი გვირზილი უღუ ართგვირზილამ ჩხოლარს - ქალამანას დო ჩხონჩხიშ მინი თოლს, მიარეგვირზილამი კანკალე კუთამი თოლი. შხვადოშხვა ტიპიშ თოლეფიშ გვირზილი, თარო, რგვალი ვარ-და ოვალური რე, მორო, რე თოლეფი ვარჩქვანელობური ფორმაშ გვირზილჷთ - ზისხირიშ ჩე თოლეფი ანუ ლეიკოციტეფი.

გვირზილიშ თარი კომპონენტეფი რე:
* გვირზილიშ დაცხი
* გვირზილიშ წვენი
* ქრომატინი 
* გვირზილა

გვირზილიშ დაცხი ჟირი მემბრანაშე აკმოდირთუ, თინეფშე ირს პლაზმური მემბრანაშ მოგვენი აკოგაფა უღუ. გვირზილიშ დაცხიშ მემბრანეფს შქას რე ინწრო ოფირჩა გვერდოთხითხუ ღვანდით აკოფშაფილი. გვირზილიშ დაცხიშ გალე მემბრანა უშქაშეთ ენდოპლაზმური ბადეშ მემბრანეფწკჷმა რე მერსხილი დო თიშ ჟინპიჯისჷთ რიბოსომეფი რე დვალირი.
გვირზილიშ დაცხის მიარე მუდანობაშ ნაჩხვირთეფი, ანუ გვირზილიშ ფორეფი უღუ. თნეფიშ მეშქაშალათ მუთმოხვადუ შხვადოვა ღვანდიშ ციტოპლაზმაშე გვირზილშა გინულა დო მინი.

გვირზილიშ დინოხი აკოფშაფილი რე წვენით. თის რე ქრომატინი დო ართი ვარდ-და მუსხირენი გვირზილა. გვირზილიშ წვენიშ თარი ნორთი წყარი რე, ნამუსჷთ მიარე ქიმიური ღვანდი რე გონწყუმილი.

ქრომატინი გვირზილიშ შანულამი ნორთი რე. ზიტყვაზიტყვათ ქრომატინი მარგალურო ღაფილ მასალას შანენს დო მიოწურუანს თის, ნამჷ-და სინთეშ მიკროსკოპის გითანაკვერალო თოლეფიშ დამუშებაშ ბორჯის ქრომატინი ლექინას იღაფუ კვათირი ფერეფო. ქრომატინი აკმოდირთუ ართიანსგინოხართელი უჭიფაში ძაფეფშე. ირი ძაფიშ დიამეტრი 14 ნანომეტრი რე, სიგჷრძა — ართ მილიმეტრშე უმოსით შილებე ორდასინ. სინჯათლიშ მიკროსკოპის ქრომატინი, თარო, ჭიფე ლაწკარეფიშ სახეთ ჩქჷ.

ქრომატინი აკმოდირთუ დეზოქსირიბონუკლეინიშ ბჟეშ (დნბ) გჷრძე მოლეკულაშ დო თიწკჷმა მერსხილი ცილეფიშ მოლეკულეფშე.

## წყუ
* 
:A review article about nuclear lamins, explaining their structure and various roles
* 
:A review article about nuclear transport, explains the principles of the mechanism, and the various transport pathways
* 
:A review article about the nucleus, explaining the structure of chromosomes within the organelle, and describing the nucleolus and other subnuclear bodies
* 
:A review article about the evolution of the nucleus, explaining a number of different theories
* 
:A university level textbook focusing on cell biology. Contains information on nucleus structure and function, including nuclear transport, and subnuclear domains

კატეგორია:ციტოლოგია
კატეგორია:თოლი
პერიკარიონი

**პერიკარიონი** ( — ცალი შანულობათ „ელახი, გოხოლუას, მუკი-მუკი“ +  — „თხირი“) — ნეირონიშ სომა (რსხული, ანაგი), შილებე შხვადოშხვა სიდიდა დო ფორმა უღუდასინ. პერიკარიონიშ ციტოპლაზმას აკმიქიმინუ მაირემუდანობაშ სინაპსური კონტაქტეფი შხვა ნეირონეფიშ გუმნარდეფით.

პერიკარიონიშ ცენტრალურ ნორთის იდვალუაფუ რგვალი ფორმაშ გვირზილი, გვიზილური მემბრანაშ დინოხოლენი ჟინპიჯის ჰეტეროქრომატული კვიწიწეფით. მუჭოთ წესი, გვირზილიშ ცენტრალურ ნორთის იდვალაუფუ მორგვალე გვირზილა, ნამუთ მუშჸურე გლობულარული დო ფიბლირალური კომპონენტეფშე აკმოდირთუ. პერიკარიონიშ ციტოპლაზმას, ერგასტოპლაზმეფიშ ოართე კომპონენტეფწკჷმა ართო, იდვალუაფჷნა ნეიროფიბრილეფი დო ბაზოფილური ღვანდი.

კატეგორია:ნეირობიოლოგია
აქსონი

thumb|9-დღერი ჭუკიშ აქსონი
**აქსონი** ( — „ლირე“) — ნეირიტი (ნერვული თოლეფიშ გჷრძე ცილინდრიშ ფორმაშ გუმნარდეფი), ნამუშ მეშქაშობათ თოლიშ რსხულშე (სომაშე) ნერვული იმპულსეფი გინმაჩამუნა ინტერვირაფილი ორგანოეფს დო შხვა ნერვულ თოლეფს.

ირი ნეირონი აკმოდირთუ ართი აქსონშე, რსხულეფი (პერიკარიონიშ) დო მუსხირენი დენდრიტიშ, ნამუშ მუდანობაშ დოჸუნალათ თოლეფი ირთუნა უნიპოლარულო, ბიპოლარულო დო მულტიპოლარულო. დენდრიტეფშე (ვარ-და თოლიშ რსხულშე) აქსონშა ნერვული იმპულსეფიშ გინოჩამა მუთმოხვადუ, უკული აქსონიშ დაჭყაფური სეგმენტიშე გენერირაფილი პოტენციალიშ ქიმინუათ კინ უკახალე გინმაჩამუ დენდრიტის. დო ნერვული თოლიშ აქსონი გეჸვენჯი ნერვული თოლიშ რსხულს ქარსხუაფუ-და, თეჯგურა კონტაქტის აქსო-სომატური, დენდრიტეფწკჷმა — აქსო-დენდრიტული, შხვა აქსონეფწკჷმა — აქსო-აქსონური (კონტაქტიშ ვანაფერი ტიპი, აფხვადჷნა ცნს-ს) ჯოხო.

აქსონიშ საბოლა ნორთეფი — ტერმინალეფი — ინოჸელებჷნა დო არსხუაფუნა შხვა ნერვული, კუთური ვარ-და ჯარკვალური თოლეფს. აქსონიშ ბოლოს იდვალაუფუ სინაპტური საბოლა — ტერმინალიშ საბოლა ნორთი, ნამუთ არსხუაფუ თოლ-ღანკის. პოსტსინაპტური მემბრანული თოლ-ღანკწკჷმა ართო სინაპტური საბოლა აკმოქიმინუნს სინაპსის. სინაპსეფიშ მეშქაშალათ გინმადვალუ ეფურაფა.

## სქოლიო

კატეგორია:ციტოლოგია
კატეგორია:ნერვული სისტემა
კატეგორია:ნეირობიოლოგია
კატეგორია:ჰისტოლოგია