open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ციურიხიშ ტობა

**ციურიხიშ ტობა** (, ) — ტობა შვეიცარიას, გლარნიშ ალპეფიშ ოორუეშე, ზუღაშ დონეშე 409 მ სიმაღალას. ტობა იდვალუაფუ სანქტ-გალენიშ, შვიციშ დო ციურიხიშ კანტონეფიშ ტერიტორიას. ტობაშ ფართობი 88 კმ². მაქსიმალური სიგჷრძა — 40 კმ, სიგანა — 1 კმ-შე 4 კმ-შახ. ტობა მაგანაშობური ფორმაშ რე. ტობა დინორე ჯვეშჯიშთურ ქვიბილს. ტობაშ უდიდაში სიტომბა — 143 მ. ბჟაეიოლი ნორთის ინმაკათუ წყარმალუ ლინთი, ნამუთ გიშმურს ტობაშ ბჟადალი წყარპიჯიშე ნოღა ციურიხიშ რაიონს წყარმალუ ლიმატიშ ჯოხოთ.

ჯებერეფით გორთილი რე ჟირი ვაწორწი ნორთო. უჭიჭაში — ჟილენი ტობა (გერმ. Obersee) შვიციშ დო სანქტ-გალენიშ კანტონეფს შქას რე, გიმენი ტობა — (გერმ. Untersee) ედომუშამო დინორე ციურიხიშ კანტონიშ ტერიტორიას. ციურიხიშ ტობაშ გიმენი ნორთი გიშეგორუაფუ დიდი სიტომბათ. ტობაშ წყარპიჯეფიშ მანგას გოჸუნაფილი რე რკინიშარაშ ღოზი. ტობას 2 კოკი რე. ტობა სანიშოლი რე. ტობას გოვითარაფილი რე ჩხომჭოფუა. ტობაშ ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯს იდვალუაფჷ ნოღა ციურიხი.

## თაშნეშე ქოძირით
* შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ბრიენციშ ტობა

**ბრიენციშ ტობა** () — ტობა შვეიცარიას, ბერნიშ ალპეფს, ზუღაშ დონეშე 564 მ სიმაღალას. სიგჷრძა — 14 კმ, სიგანა — 2,8 კმ, ფართობი — 29,8 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 260 მ. ტობას გიშმურს წყარმალუ აარე, ნამუთ თის თუნიშ ტობას მეურსხუანს. ტობას ხოლო ინმაკათუ მუსხირენი მორჩილი ნადუ. ტობა იდვალუაფუ ძალამ ტომბა ქვიბილს ბრიენციშ (ბჟაეიოლშე) დო ბენიგენიშ (ბჟადალშე) შქას. ოორუეშე ომძღჷ ალპიშ გვალეფიშ კონკი, ნამუშ სიმაღალა 2000 მეტრშახ ონჭჷ. 

ტობაშ ობჟათე წყარპიჯწკჷმა წყარგელაფუ რე, ოორუე წყარპიჯის — მუსხირენი დოხორინელი პუნქტი რე, თინეფს შქას ინტერლაკენი. შვეიცარიაშ ართ-ართი არძაშე წკონდა ტობა რე. ტობას გოვითარაფილი რე ჩხომჭოფუა. ტობას ხე ქორჭილა. ტობა სანიშოლი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
* შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

* ბრიენციშ ტობა — ინფორმაცია  

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
მურტენიშ ტობა

**მურტენიშ ტობა** (, ) — ტობა შვეიცარიას.

ტობაშ ჯოხო მოურს ნოღა მურტენშე, ნამუთ ტობაშ ობჟათე წყარპიჯის იდვალუაფჷ. ფრანგული ვერსია — *მორა*. ისტორიული ჯოხოდვალეფი — *მურატენსისი*, *მურეტო*, *მურეტი*.

მურტენიშ ტობა ქიანაშ ბჟადალშე ვოშ დო ფრიბურიშ კანტონეფიშ ტერიტორიას იდვალუაფჷ. ტობას გიშურს წყარმალუ ბრუა. ტობა ზუღაშ დონეშე 429 მეტრი სიმაღალას იდვალუაფჷ, ტობაშ ფართობი — 22,8 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 45 მ.

## გალერეა

Lake Murten (View from the village Faoug) 2.jpg|ტობაშ მიოჯინი ოფუტე ფაუგიშე, ვოშ კანტონი
Lake Murten (View from the village Faoug) 5.jpg|ტობაშ მიოჯინი ოფუტე ფაუგიშე, ვოშ კანტონი
Murtensee 7657.jpg|მურტენიშ ტობაშე სქირონიშ მიოჯინი
Murten Morat 2003-08-22.jpg|ნოღა მურტენიშ მიოჯინი მურტენიშ ტობაშე


## სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ვალენიშ ტობა

**ვალენიშ ტობა** (, , ) — ტობა შვეიცარიას, ალპეფიშ ოორუე-ბჟაეიოლ გემინდორიას, ქიანაშ ართ-ართი უდიდაში ტობა რე. ტობა ზუღაშ დონეშე 419 მეტრი სიმაღალას იდვალუაფჷ, ფართობი — 24,1 კმ², წყარიშ ნტირა — 2,49 კმ³, მაქსიმალური სიტომბა — 150 მ.

## თაშნეშე ქოძირით
შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული

## სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ცუგიშ ტობა

**ცუგიშ ტობა** () — ტობა ცენტრალურ შვეიცარიას, ალპეფიშ ოორუე გემინდორიას, ცუგიშ, შვიციშ დო ლუცერნიშ კანტონეფიშ ტერიტორიას. იდვალუაფუ ჯვეშჯიშთურ ქვიბილს, ზუღაშ დონეშე 413 მ სიმაღალას. ფართობი — 38 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 197 მ. ტობაშ ოორუე წყარპიჯი დაბალი რე, ობჟათე-ბჟაეიოლი ნორთი — ეკინელი, სოდე მიშმეჭკირჷ რიგიშ გვალაშ ლაკადეფი. წყარპიჯიშ გოხოლუას გინმურს 3 რკინაშარაშ ღოზი. ტობა ღვალიერი რე ჩხომით, თინეფს შქას ხე კალმახაშ ენდემური ფორმა. ტობაშ წყარპიჯეფს აკოგაფილი რე ნოღა ცუგი. ტობას რე კურორტეფი, გოვითარაფილი რე ტურიზმი. ტობა სანიშოლი რე. 1852 წანას, ტობას მაართათ გუტეს ნიში. ტობას გიშმურს წყარმალუ ლორცე. 

## თაშნეშე ქოძირით
* შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული დორთუალა

**[[გოართოიანაფილი ომაფე]]შ** სახენწჷფო კონტინენტური ევროპაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფჷ, ქიანა აკმოდირთჷ: ინგლისიშე, შოტლანდიაშე, უელსიშე დო ოორუე ირლანდიაშე. თე ტერიტორიეფს უღუ დორხველი ადმინსიტრაციული ტერიტორიული მონწყუალა, დო ხურგეფი მეძობელ ტერიტორიეფწკჷმა. 

გოართოიანაფილი ომაფეშ ოთხი ადმინისტრაციული ართეულიშ ადმინისტრაციული დორთუალა:
* ინგლისი (39 ოგრაფე, 6 მიტროპოლიტიშ ოგრაფე დო დიდი ლონდონი),
* უელსი (9 ოგრაფე, 3 ნოღა დო 10 ონოღე-ოგრაფე),
* შოტლანდია (32 ოლქი),
* ოორუე ირლანდია (26 რაიონი).

thumb|250px|left|გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული დორთუალა.

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული დორთუალა
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ გეოგრაფია
ბილეჯიქიშ პროვინცია

**ბილეჯიქიშ პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) ოორუე-ბჟადალ თურქეთის, ისტორიულ–გეოგრაფიულ პროვინცია ბჟაეიოლ თრაკიას, მარმარილოშ ზუღაშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი – ნოღა ბილეჯიქი. პროვინციას ბჟაეიოლშე უხურგანს ბოლუ, ოორუეშე – საქარია, ბჟადალშე — ბურსა, ობჟათეშე – ქუთაჰია, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ესქიშეჰირი

მახორობა 223,448 ვთშ. ადამიერი (2018), უდიდაში ნოღა: ბილეჯიქი (34 ვთშ. მახორუ, 2000).

## თაშნეშე ქოძირით
* თურქეთიშ რეგიონეფი
* თურქეთიშ პროვინციეფი
* თურქეთიშ რაიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Province of BILECIK

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
ბინგოლიშ პროვინცია

**ბინგოლიშ პროვინცია** () —  პროვინცია (ილი) თურქეთის, ბჟაეიოლ ანატოლიაშ რეგიონს. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბინგოლი. პროვინცია 8 რაიონს იკათუანს.

## გეოგრაფია
პროვინციას უხურგანს თუნჯელიშ, ერზურუმიშ, მუშიშ, დიარბაქირიშ, ერზინჯანიშ დო ელაზიღიშ  პროვინციეფი.

## პროვინციაშ ადმინისტრაციული გორთუალა

## მახორობა
მახორობა 281,205  ადამიერი (2018), უდიდაში ნოღა — ბინგოლი (68 ვთშ. ადამ, 2000). მახორობაშ თარი ნორთი ირანული გოჭყაფაშ ეთნიკური ბუნა ზაზაკეფი რე.

## ისტორია
ბინგოლიშ პროვინციაქ დირსხჷ 1946 წანას, თეიშახ ელაზიღიშ დო ერზინჯანიშ პროვინციეფიშ აკოდგინალაუშა მიშმეშჷ. 1950 წანაშახ *ჩაფაქჩური* () ჯოხოდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* თურქეთიშ რეგიონეფი
* თურქეთიშ პროვინციეფი
* თურქეთიშ რაიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Province of BINGÖL

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
ოორუე ირლანდია

thumb|ოორუე ირლანდია
**ოორუე ირლანდია** (; ირლანდიულო Tuaisceart Éireann) — გოართოიანაფილი ომაფეშ ნორთი, ისტორიული პროვინცია. კოკი ირლანდიაშ ოორუე-ბჟაეიოლინორთი უკებჷ. ადმინისტრაციულად ირთჷ 26 ოლქო.

* *ფართობი* — 14,130 ვითოში კვ.კმ.
* *მახორობა* — 1,893,700 (2019). 
* *რწუმა*: პროტესტანტიზმი — 42,8%, კათოლიციზმი — 38,4%. 
* *უდიდაში ნოღა და ნანანოღა* — ბელფასტი (Belfast/Béal Feirste).

მა-20 ოშწანურაშახ თიში ისტორია უგურთუთ რდჷ მერსხილი ირლანდიაწკჷმა. 1921 წანაშ ანგლო-ირლანდიური აპიჯალათ ოორუე ირლანდიაქ (კინ ოლსტერი) ინკორპორირაფილქ იჸუ გოართოინაფილი ომაფეშ აკოდგინალუაშა.

## ლიტერატურა
* Jonathan Bardon, *A History of Ulster* (Blackstaff Press, Belfast, 1992), ISBN 0-85640-476-4
* Brian E. Barton, *The Government of Northern Ireland, 1920–1923* (Athol Books, 1980)
* Paul Bew, Peter Gibbon and Henry Patterson * The State in Northern Ireland, 1921–72: Political Forces and Social Classes, Manchester* (Manchester University Press, 1979)
*
* Robert Kee, *The Green Flag: A History of Irish Nationalism* (Penguin, 1972–2000), ISBN 0-14-029165-2
* Osborne Morton, *Marine Algae of Northern Ireland* (Ulster Museum, Belfast, 1994), ISBN 0-900761-28-8
* Henry Patterson, *Ireland Since 1939: The Persistence of Conflict* (Penguin, 2006), ISBN 978-1-84488-104-8
* P. Hackney (ed.) *Stewart's and Corry's Flora of the North-east of Ireland* 3rd edn. (Institute of Irish Studies, Queen's University of Belfast, 1992), ISBN 0-85389-446-9(HB)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოორუე ირლანდიაშ თარობა
* გოართოიანაფილი ომაფეშ ცენტრალური თარობა
* ქემიოგორე ოორუე ირლანდიას 


კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფე
მუღლაშ პროვინცია

**მუღლაშ პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) ბჟადალ თურქეთის, ეგეოსიშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მუღლა. პროვინცია 13 რაიონს იკათუანს.

## გეოგრაფია
მუღლაშ პროვინციაშ უხურგანს ეგეოსიშ ზუღა დო სქირონაშქა ზუღა. საროტეფი გიშმართჷნს საბერძნეთიშ კოკი ობჟათეშ სპორადეფიშე. პროვინციას უხურგანს ბურდურიშ,  აიდინიშ,  ანთალიაშ დო დენიზლიშ  პროვინციეფი.

## მახორობა
მახორობა 983,142 ადამიერი 2019 წანაშ ფასებათ. უდიდაში ნოღეფი რე: მუღლა (54  ვთშ. ადამიერი, 2000), ბოდრუმი, მარმარისი.

## ეკონომიკა
პროვინცია ჩინებული რე მიარემუდანობაშ ოზუღე კურირტეფით. ტურიზმი ეკონომიკაშ თარი დარგი რე. 

## თაშნეშე ქოძირით
* თურქეთიშ რეგიონეფი
* თურქეთიშ პროვინციეფი
* თურქეთიშ რაიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Province of MUGLA

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
ბითლისიშ პროვინცია

**ბითლისიშ პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) თურქეთის, ბჟაეიოლ ანატოლიაშ რეგიონს. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბითლისი. პროვინცია 7 რაიონს იკათუანს.

## გეოგრაფია
ბითლისიშ პროვინციას უხურგანს ვანიშ, სიირთიშ, ბათმანიშ, მუშიშ დო აღრიშ პროვინციეფი.

პროვინციაშ რელიეფი ლაკადამი რე. თიშ ტერიტორიას რე ვულკანი ნემრუთი. ბჟაეიოლი ხურგი უკებ ვანიშ ტობას.

## პროვინციაშ ადმინისტრაციული გორთუალა

## მახორობა
მახორობა 349,396 ადამიერი (2018), უდიდაში ნოღა: ბითლისი (45 ვთშ. ადამიერი, 2000). მახორობაშ თარი ნორთის აკმადგინანა ქურთეფი.

## იხილეთ აგრეთვე
* თურქეთიშ რეგიონეფი
* თურქეთიშ პროვინციეფი
* თურქეთიშ რაიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Province of BITLIS

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
იზაბელა (ჸურზენი)

მინი|300პქ|იზაბელა
**იზაბელა** — ბინეხიშ ამერიკული ჯიში. ორთაშობური ჰიბრიდი რე. იზაბელაშ ჯიშიშ ჸურზენი გოფაჩილი რე ბჟადალ საქორთუოშ ლამე რაიონეფს (თ. ჯ. „ადესა“), აზერბაიჯანს, კრასნოდარიშ აკანს, ყირიმს. პერსპექტიული რე მოლდოვას (ოორუე რაიონეფიშ მოხ). ჯგირო ურძუ ფილოქსერას დო სოკოამ ლახარეფს (მილდიუმი, ოიდიუმი), იზაბელაშ გჷმნაღელი უჩა ფერიშ რე, სპეციფიკური გემო უღუ, მოგვიანაფათ მუთმურს, ჸურზენს გჷმირინუანა ოჭკომალო დო მეღვინალას.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ბინეხიშ ჯიშეფი
აფხაზეთიშ შქვითი სიწიმინდე

**აფხაზეთიშ შქვითი სიწიმინდე**, *აბჟნიხა* () ვარ-და აბხაზეფიშ ვითი აჯამური სიწიმინდე — შქვითი აბანი აფხაზეთიშ ტერიტორიას, ნამუთ აფხაზური აჯამური რელიგიაშ მეჯინათ სიწიმინდეეფო იკოროცხჷ. სიწიმინდეეფიშ პატჷცემა გოფაჩილი რე ქირსიანეფიშ დო მუსლიმეფიშ შქასჷთ.

არძა სიწიმინდეს დორხველი ქურუმეფიშ სათურო უღუ. სამანგათ, **დიდრიფშიშ** ქურუმეფიშ სათუროს ორხველჷნა *ჩიჩბეფი* ოფუტე აჭანდარაშე, ლიხნიხიშ სათუროს — თავადი შაკრილეფი. შქვითი თარი სიწიმინდეშ მოხ ირ სათუროს უღუ მუში აჯამური ოხვამერი ().

შხირას სიწიმინდეეფს „სასამართალოშ“ ფუნქცია უღუდჷ. რელიგიაშ მეჯინათ, სიწიმინდეეფწკჷმა ტყურა ვაშინერაფილი რდჷ, თიშ გეშა, ნამჷ-და ტყურაშ მორაგადეს უჟინაში ნძალეფი დასაჯენდეს. 

## ლიტერატურა
* {Book
|ავტორი = Крылов А.Б.
|часть =
|სათაური = Религия и традиции абхазов
|оригинал =
|ссылка =
|აბანი = მოსკოვი
|издательство =
|წელი = 2001
|страницы =
|isbn = }}
*ირმა ბერძენიშვილიშ დისერტაცია
კატეგორია:აფხაზური აჯამალა
ცოლიკოური

**ცოლიკოური** (სინ.: ცოლიკაური, ობჩური ცოლიკოური, მელქოშ ცოლიკოური, კობახიძეშ ცოლიკოური დო შხვა) — ქორთული ჩეჸურზენამი ბინეხიშ ჯიში. ორხველჷ იმერეთიშ ბინეხიშ ჯიშეფიშ ბუნას. საგვიანო პერიოდიშ რე.

იმერეთიშ მოხ გოფაჩილი რე რაჭა-ლეჩხუმს, გურიას, სამარგალოს, აჭარას დო აფხაზეთის. ფართობიშ მეჯინათ, რქაწითელიშ უკული საქორთუოს მაჟირა აბანი უკებჷ. ცოლიკოური გიშეგორუაფჷ მაღალი ომეურნე-ტექნოლოგიური მახასიათაფალეფით. ცოლიკოურშე იკეთებუ ევროპული დო იმერული ტრადიციული წესით დჷთმიდგუმუაფჷ მაღალხარისხიანი სუფრაშ დო ორთაშობურო გვერდო გემუანი ღვინეფი, ნამუეფსჷთ ახასიათენს ღილე ჭაშფერი, დიდი რსხული, ალკოჰოლიშ დო ბჟელაშ ნორმალური ღვენა, ხაფაჩუა დო მაღალი გემური მაძირაფალეფი, ჯიში საგვიანო მონდინაფაშ პერიოდიშ რე ჸურზენი გჷმათუთაშ მაჟირა ნორთის მონდიდჷ. ჸურზენის წვენს ჭაფურია აკმადგინანს 20,0-25,0%-ს, ბჟელა - 7,5-9,5 გ/ლ-ს. ცოლიკოურშე იკეთებჷ აბანობური ჯოხოშ ღვინეფი „სვირი“ (ციცქაწკჷმა ართო) დო „ტვიში“. 

ცოლიკოური გიშეგორუაფჷ ხვეიანმოსალათ, ღვინიშ მაღალი ხარისხით, სოკოამ ლახარეფშოთ გამრზეობათ, ელმოლშოთ ჯგირი მენწყუაფათ. 

ცოლიკოური ოხერეჭე ჯიშიშ რე, ნამუშე აკეთენა აბანობური დო ევროპული ტიპიშ სუფრაშ დო ორთაშობურო გვერდოგემუან ღვინეფს. ცოლიკოურს, მუჭოთ უჯვეშაშ ქორთულ ჯიშსს, მიარე ვარიაცია დო კლონი უღუ. ჩინებული რე თ. ჯ. ობჩური ცოლიკოური დო ბაზალეთური ცოლიკოური, ნამუეფჷთ მენცარეფიშ არზით შხვადოშხვა ჯიშეფი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
*ქორთული ბინეხიშ ჯიშეფი

## ლიტერატურა

* Pierre Galet, „Dictionnaire encyclopédique des cépages“, 1, Hachette Livre, 2000, 2-0123633-18

## რესურსეფი ინტერნეტის
* საქორთუოს გოფაჩილი დო პერსპექტიული ბინეხიშ ჩეჸურზენამი ოღვინე ჯიშეფი 

კატეგორია:ბინეხიშ ჩეჸურზენამი ქორთული ჯიშეფი
კატეგორია:იმერეთიშ ბინეხიშ ჯიშეფი
რუბიკიშ კუბი

thumb|რუბიკიშ კუბიშ ართ-ართი ლირეშ რთაფა
**რუბიკიშ კუბი** (დუდმაართშე ჩინებული რდჷ, მუჭოთ „**მაგიური კუბი**“ უნგრ. Bűvös kocka) — მექანიკური დუდიშ ოტახალი, გჷმიგონუ უნგრალ სკულპტორქ დო არქიტექტურაშ პედაგოგიქ ერნო რუბიკიქ 1974 წანას, ნამუთ დაპატენტჷ ართი წანაშ უკული.

დუდიშ ოტახალი პლასტმასიშ კუბი რე, ნამუთ გალეშე უძირაფე ლირეეფს მაყარე 26 მორჩილი კუბიშე აკმოდირთჷ. კუბიშ ირი კუნთხუს ჩხორო კვადრატიშე ირი ღაფილი რე ამშვი ფერიშე ართ ნამდგაინ ფერო დო დვალირი რე ჭკობათ ართი მაჟირაშ სააწმარენჯოთ: ჩრ-ჸვინთელი, ლენი-წვანე, ჭითა-ნარინჯიშფერი. კუბიშ კუნთხუეფიშ რთაფათ შილებე კორობა კვადრატეფიშ შხვადოშხვანერო გჷნობუჯგუა. მოლაჸაფეშ ეშაჩინებუ რე: ირი ფარდიქ თეშ ოკო ქჷდინწყუას, ნამჷ-და ართნერი ფერიშ კვადრატეფშე აკმოდირთუდასჷნ.

2009 წანაშ მუნაჩემეფით, მოსოფელიშ მასშტაბით, გვალო 350 მილიონი რუბიკიშ კუბიქ გიმიჩინუ. თე მაძირაფალით რუბკილიშ კუნი მოსოფელს არძაშე გჷმოჩამაფონი დუდიშ ოტახალი რდჷ.

2018 წანაშ მუნაჩემეფით, რუბიკიშ კუბიშ ენწყუალას მოსოფელიშ რეკორდი ჩინეარ იუიშენ დუქ () მონწყჷ (3,47 წამი).

## რესურსეფი ინტერენეტის

*

## სქოლიო

კატეგორია:დუდიშ ოტახალეფი
ბოლუშ პროვინცია

**ბოლუშ პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) ოორუე-ბჟადალ თურქეთის,  უჩა ზუღაშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბოლუ. პროვინცია 9 რაიონს იკათუანს.

## გეოგრაფია
პროვინციაშ ტერიტორია გვალამი რე. უხურგანს ზონგულდაქიშ,  ყარაბუქიშ, დუზჯეშ, ჩანქირიშ, ანკარაშ, ესქიშეჰირიშ, ბილეჯიქიშ დო საქარიაშ პროვინციეფს. პროვინციას გოვითარაფილი რე ტურიზმი.

## მახორობა
მოსახლეობა 311,810 ადამიერიი (2018), უდიდაში ნოღა: ბოლუ (195.357 ადამიერი, 2018).

## თაშნეშე ქოძირით
* თურქეთიშ რეგიონეფი
* თურქეთიშ პროვინციეფი
* თურქეთიშ რაიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Province of BOLU

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
აბდულა (პაჰანგიშ სულთანი)

აბდულა II (**ალ-სულთან აბდულა II რიაიატუდინ ალ-მუსტაფა ბილა შაჰ იბნი სულთან აჰმად შაჰ ალ-მუსტაინ ბილა**; ) (დ. 30 კვირკვე, 1959, კუანტანი, პაჰანგი, მალაიზიაშ ფედერაცია) — მალაიზიარი პოლიტიკური მოღალე, სპორტული ფუნქციონერი, პაჰანგიშ 6-ა სულთანი (2019 წანაშ 15 ღურთუთაშე ასეშა), 2019 წანაშ 31 ღურთუთაშე მალაიზიაშ მავითაამშვა უჟინაში მამართალი (იანგ დი-პერტუან აგონგი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* PAHANG
* 

კატეგორია:პაჰანგიშ სულთანეფი
ბილიარდი

thumb|250px
**ბილიარდი** (, ზიტყვაშე bille - ბურთანა) — ბურთანეფით ლაჸაფი სპეციალურ ტაბაკის (ტაბაკისჷთ „ბილიარდი“ ჯოხო). ბილიარდიშ ოდაბადეთ ინდოეთი დო ჩინეთი იკოროცხჷ, ევროპაშა XVI ოშწანურას მიშართჷ, რუსეთშა – პეტრე I-აშ ბორჯის. მაუდგინოკირელ ტაბაკის ბორტეფს მიკორდჷ 6 ხვირიტი (ლუზა, ფრანგულ ბილიარდის ლუზეფი ვა უღუ), ნამუეფსჷთ ბადეშ პოპოქეფი მიკობჷ. ლაჸაფენა 3, 5 ვარ-და 16 პლასტმასიშ ვარ-და მუნჭყვიშ ყვილიშ ბურთანეფით. ბურთანეფი დონომერელი რე 1-შე 15-შახ, მა-16 უნომერო რე. ბურთანეფს ტაბაკის ოკერკელუანა ოგანგეთ კეთებული ჯაშ კეტით (კიი). კიიშ სიგჷრძა — 1,5 მ.

ჸოფილ სხუნუეფიშ რსხუს გოფაჩილი რდჷ ბილიარდიშ ლაჸაფი – „ამერიკული“ (გებულენს თინა, ნამუთ მაართაშე ლუზეფს ინაჸოთანს 8 ბურთანასჷნ) დო „პირამიდა“ (გებულენსთინა, ნამუთ მაართაშე დოშაყარანს 71 ქულასჷნ).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბილიარდიშ ისტორია დო ფანია.

კატეგორია:ტაბაკიშ ლაჸაფეფი
კ2

**კ2** (K2, თაშნეშე **ჩოგორი** — დიდი გვალა, გოლექ. ; ; ) — დიხაუჩას სიმაღალათ მაჟირა კონკა ევერესტიშ უკული, ნამუშ სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 8611 მეტრი რე. კ2 იდვალუაფჷ პაკისტანს (ტახკორღანიშ ტაჯიკური ავტონომიური ოლქი) დო ყარაყორუმიშ გვალეფიშ სისტემას ორხველჷ, ჰიმალაიშ ბჟადალშე.

## თაშნეშე ქოძირით
*ბრუოვითოშანეფი

კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ გვალეფი
კატეგორია:ყარაყორუმი
სნუკერი

[მარჯვნივ|მინი|300px|მოსოფელიშ სუმრზა ჩემპიონი [მარკ სელბი ოვარჯიშე ლაჸაფიშ ბორჯის.]]
**სნუკერი** () — ბილიარდიშ სახეგვარობა. თარო გოფაჩილი რე გოართოიანაფილ ომაფეს. XX ოშწანურაშ 70-იანი წანეფშე ლაჸაფიქ პოპულარულო გჷნირთჷ პრაქტიკულო ედომუშამ მოსოფელს, გიშაკერზაფილო ევროპას დო ჩინეთის. თარი ტურნირი — მოსოფელიშ ჩემპიონატი (ირწანაშ სეზონიშ ფინალს იმანჯებჷ).

## ლაჸაფიშ წესეფი

right|thumb|300px|ტაბაკის ბურთანეფიშ დგომარობა სნუკერიშ ლაჸაფიშ დაჭყაფუს
220 px|thumb|სნუკერი ჟირი ჭითა ბურთანეფით
thumb|right|ბურთანეფიშ აკორღვაფაშ სტანდართული სამანგა
ლაჸაფიშ დაჭყაფუს ოლაჸაფე ტაბაკის იდვალუაფჷ 15 ჭითა ბურთანა, ნამუეფით პირამიდაშობურო რე დონწყილი, დო 6 კორობა ბურთანა, ნამუშე ირი ტაბაკის გოთანჯილ აბანს იდვალუაფჷ. ჩე ბურთანა (მეგამუ) ბურთანეფიშ მიოგამალო გჷმირინუაფუ. მოლაჸაფეეფქ მორანწკეთ დინაჸოთანი ოკო ლუზეფს ჭითა დო კორობა ბურთანეფი. სოიაშახ ჭითა ბურთანეფი ტაბაკის დოსქიდჷნა, დინოჸოთამილი კორობა ბურთანეფი ტაბაკის კინ მუნეფიშ პოზიციას დჷთმართუნა. ლაჸაფის გებულენს თი მოლაჸაფე, ნამუთ ქულეფიშ უმენტაში მუდანობას დოშაყარანსჷნ.

დო მოლაჸაფეეფქ ართნერი ქულეფიშ მუდანობა დოშაყარეს-და (არძა ბურთანეფიშ დინოჸოთამაშ უკული) ფრეიმი იგჷნძორებჷ ართი უჩა ბურთანაშ ლაჸაფით. თე შვანს არბიტრი ეთმიჸოთანს მონეტას — დო ნამუ მოლაჸაფექ ოკო დიჭყას მაართათ ლაჸაფინ. უჩა ბურთანა მეხოლაფირო იდვალუაფჷ ვარდიშფერი დო უჩა ბურთანეფიშ დვალუაშ შანიშ შქას, დო ჩე ბურთანა ბორტიშ კუნთხუს.

სნუკერს შილებე მოხვადას „შამათური“ სიტუაციაქ, მუჟამსჷთ ჭითა ბურთანეფშა მეგამეფს ფრეიმიშ გოგჷნძარაფაშ მეშქაშალა ვეშულებუ. თე შვანს, მოლაჸაფეეფიშ დო არბიტრიშ აპიჯალათ, ფრეიმიშ ლაჸაფი დუდშე იჭყაფჷ (გჷმიცხადებჷ რერეკი).

ართ სერიას ქულეფიშ უდიდაში შილებუამი მუდანობა — 147 („დუდიშული ბურთანაშ„ უმუშო) დო 155 („დუდიშული ბურთანაშამო“). სერიას 147 ქულათ (ვარ-და 155 ქულათ დუდიშული ბურთანაში) ჯოხო „მაქსიმალური სერია“ ვარ-და „მაქსიმალური ბრეიკი“. ქულეფიშ მაქსიმალური მუდანობაშ მიოღებელო მოლაჸაფექ ქინაჸოთას ოკო აეძა ჭუთა ბურთანა, თეშ ნამჷ-და ირი ჭითაშ დინოჸოთამაშ უკული უჩა ბურთანაშ დინაჸოთას ოკო, დო უკული კორობა ბურთანეფი ომანგე ცირფული რანწკიშ მეჯინათ ქენაჸოთას ოკო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პროფესიონალური ბილიარდიშ დო სნუკერიშ ოერეფოშქაშე ასოციაცია 
* Global Snooker 
* სნუკერიშ წესეფი კომენტარეფით
ყარაყორუმი

მინი|280პქ|ცენტრალური ყარაყორუმი
**ყარაყორუმი** (; ურდ./; ; თურქ. უჩაქუა გვალეფი) — გვალეფიშ სისტემა ცენტრალურ აზიას. პაკისტანიშ, ჩინეთიშ დო ინდოეთიშ ტერიტორიეფს. ყარაყორუმი ჰიმალაიშ გვალეფიშ უკული, სიმაღალათ მაჟირა გვალეფიშ სისტემა რე დიხაუჩას. ყარაყორუმი ინდიშ დო ტარიმიშ ღანჩოეფიშ წყარგჷმართუ რე.

## ორთაშობური პიჯალეფი
ყარაყორუმიშ სიგჷრძა დოხოლაფირო 500 კილომეტრი რე. ჩანგჩენმოშ დო პანგონგიშ ქჷნდჷრეფწკჷმა ართო — 800 კმ. სიგანა — 150-კმ-შე 250 კმ-შახ. ყარაყორუმი მუსხირენი პარალელური ქჷნდჷრეფშე აკმოდირთჷ. ყარაყორუმიშ ოშქაშე სიმაღალა დოხოლაფირო 6000 მეტრი რე, მაქსიმალური  - 8611 (ჩოგორი, სიმაღალათ მაჟირა რე ევერესტიშ უკული). ხოლო სუმი კონკაშ სიმაღალა 8000 მეტრაშ უმოსი რე, ხოლო ბრუო კონკაში - 7500 მეტრის. მიარე ჸალაიბონი 4600-4800 მ სიმაღალას იდვალუაფჷ.

ყარაყორუმი წჷმარინუანს ალპური დახუჭუჭუაშ დიდ ანტიკლინორიუმს, ნამუშ ლირული ზონა აკოგაფილი რე გნაისეფით, კრისტალური ფიქალეფით, გრანიტეფით დო მარმარილოთ. ოორუე-ბჟაეიოლ ზონა - ჟილენი პალეოზოური დო მეზოზოური 
კარბონატული დო დიხაჭაბუშ ქანეფით, ობჟათე-ბჟადალი ზონა - ვულკანოგენური დონოლექი ქანეფით.

ყარაყორუმიშ დინოხურიშეფშე ეიოშინალი რე მოლიბდენიშ, ორქოშ, წურწუფაშ ობადეეფი.

ჰეერი გვერდოტიოზიში რე, კვათირო კონტინენტური. ობჟათე კართეს გიოხე ინდოეთიშ ოკიანეშ მუსონიშ გოლინა. ყარაყორუმს ჰეერიშ ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურეფი უარჸოფითი რე. მაღალგვალამ 
ღოზის ნოლექეფი თირიშ სახეთ მოურს. წორობორჯული გოჸინუაშ ფართობი რე დოხოლაფირო 17,8 ვთშ. კვ.კმ. ჯიშთეფშე ეიოშინალი რე : სიაჩენი, ბალტორო დო ჰისპარი.

თირიშ ხურგა ობჟათე კართეს 4700 მ სიმაღალას გიმურს, ოორუე კართეს - 5900 მ-ის. ცენტრალური ნორთიშ გვალეფოშქაშე ქვიბიეფს აფხვადჷნა წყითე ტობეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოორუე ქაშმირიშ ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ჩინეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ქჷნდჷრეფი
ტარიმი

**ტარიმი** (უიღ. „ტარიმი“, ჩინ. „დაიანი“ 塔里木河) — ჩორ-იშ სიანძიან–უიღურიშ ავტონომიური რეგიონიშ შხუ წყარმალუ, ნამუთ თე რეგიონიშ დინოხოლენი ოწყარმალე სისტემაშ ცენტრალურ ლირეს წჷმარინუანს. თიქ გიჭყჷ წყარმალუეფიშ აქსუშ დო იარკენდიშ აკოკათაფაშ აბანს. მეურს ბჟაეიოლიშ მალობათ დო გჷნმოჭკირუნს ტაკლა-მაკანიშ ტიოზის. წყარმალუ ინმაკათუ ტობა ლობ–ჰობის. წყარმალუშ ოართე სიგჷრძა — 2030—2090 კმ–ს. წყარიშ ოშქაშე წანმოწანური გუმნაველი აკმადგინანს 4—6 კმ³. გჷმირინუაფუ ოფუტეშ მეურნობას ოწყარალო. წყარმალუშ ლეხერს დოხოლაფირო 10 მლნ. უიღური, ჩინარი დო მონღოლი ოხორანს.

## ლიტერატურა
* Hedin, Sven (1925): *My Life as an Explorer*. First published Boni & Liveright, New York.Republished: National Geographic Adventure Classics. Washington, D.C. 2003.
* Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. John E. Hill. BookSurge, Charleston, South Carolina. ISBN 978-1-4392-2134-1.
*Hill, John E. 2004. *The Peoples of the West from the Weilüe* 魏略 *by Yu Huan* 魚豢*: A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265 CE.* Draft annotated English translation. http://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/weilue.html
*Hulsewé, A. F. P. and Loewe, M. A. N. 1979. *China in Central Asia: The Early Stage 125 BC – AD 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty*. E. J. Brill, Leiden.
*Stein, Aurel M. 1907. *Ancient Khotan: Detailed report of archaeological explorations in Chinese Turkestan*, 2 vols. Clarendon Press. Oxford. http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/ 
*Stein, Aurel M. 1921. *Serindia: Detailed report of explorations in Central Asia and westernmost China*, 5 vols. London & Oxford. Clarendon Press. Reprint: Delhi. Motilal Banarsidass. 1980. http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/ 
*Baumer, Christoph. 2000. *Southern Silk Road: In the Footsteps of Sir Aurel Stein and Sven Hedin*. White Orchid Books. Bangkok.
*Mallory, J.P. and Mair, Victor H. 2000. *The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West*. Thames & Hudson. London.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ინფორმაცია დო რუკა ტარიმიშ წყალგჷმართუშ გეშა 
* აბრეშუმიშ რზა სიეტლი- ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტი (ვებ-ხასჷლა მიარე სარგებელი რესურსეფს იკათუანს, თინეფს შქას, ნთელი რანწკი რსული ტექსტის დო ისტორიულ ტექსტეფს)
*წყარმალუ ტარიმიშ სატელიტური ამნახანტი
* ტარიმი ენციკლოპედიას
* ტარიმი დიდ სხუნუეფიშ ენციკლოპედიას
* ტარიმიშ წყარპიჯიშ კონტროლი
* მასალეფი ტარიმიშ გეშა

კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
უიღურეფი

მინი|250 პქ
**უიღურეფი** (უიღ:ئۇيغۇر;  ) — ცენტრალური დო ბჟაეიოლ აზიას მახორუ თურქული ეთნოსი. ასეშო უიღურეფიშ უმანტაშობა ოხორანს ჩინეთის, სინძიანიშ პროვინციას. უიღურეფიშ დოხოლაფირო 80% ოხორანს სინძიანიშ ობჟათე ნორთის - ტარიმიშ რზენს. უიღურეფი ჩინეთის სიძიანიშ მოხ ტაოიანს, ობჟათე-ცენტრალურ ჰუნანს ოხორანა. ჩინეთიშ მოხ უიღურეფი თაშნეშე ოხორანა: ყაზახეთის, ყირგიზეთის დო უზბეკეთის. თაშნეშე მორჩილი დიასპორეფი რე: ავღანეთის, პაკისტანს, გერმანიას, ნიდერლანდეფს, რუსეთის, ააშ-ს დო თურქეთის.

## ეტიმოლოგია
ჯოხო *უიღურიშ* შანულობა უჩინებუ რე. არძაშე არხოს გერე ზიტყვა *uyushmaq*-წკჷმა, ნამუთ შანენს გოართოიანაფილ კათას. ორხონ-ენისეიშ ძეგლეფს უიღურეფი მოშინაფილი რე მუჭოთ *uyɣur*, ნამუთ ჩინურს ტანიშ დინასტიაშ ანალეფშა გინორთჷ მუჭოთ -*Huí Hé* (回紇). მოგვიანაფათ 788 - 809 წანეფს უიღურეფიშ მოთხირით ჯოხოდვალაქ დითირჷ *Huí Hú* (回鶻)-თი. ხუთი დინასტიაშ ისტორიას ტერმინი გოსხუნილი რე მუჭოთ „არწიშ ადორია“.

## ლიტერატურა
*Hessler, Peter. *Oracle Bones: A Journey Through Time in China*. New York: Harper Perennial, 2006.
*Hierman, Brent. "The Pacification of Xinjiang: Uighur Protest and the Chinese State, 1988-2002." Problems of Post-Communism, May/Jun2007, Vol. 54 Issue 3, pp 48–62
*Human Rights in China: *China, Minority Exclusion, Marginalization and Rising Tensions*, London, Minority Rights Group International, 2007

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Britannica Uighur people
*London Uyghur Ensemble 

## სქოლიო

კატეგორია:თურქული ტომიშ კათეფი
კატეგორია:უიღურეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ კათეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ კათეფი
კატეგორია:მონღოლეთიშ კათეფი
კატეგორია:ყირგიზეთიშ კათეფი
კატეგორია:უზბეკეთიშ კათეფი
კატეგორია:ისლამი ჩინეთის
კატეგორია:თურქულ-მონღოლური გაჭყაფუს ეთნოსეფი
მონღოლეფი

**მონღოლეფი** — ცენტრალური ბჟაეიოლ აზიაშ ეთნიკური ბუნა, ნამუთ თარო ოხორანა მონღოლეთის, ჩინეთის დო რუსეთის. 

## მონღოლეფიშ იმპერიაშ გოჭყაფა
XIII ოშწანურაშ დაჭყაფუს, აზიაშ ბჟაეიოლ ნორთიშე ახალი დჷმაჸუნაფალეფი — მონღოლეფქ ეყარეს ბჟადალჸურე. თინეფქ კუნტა ხანშა მახუჯეს ისლამური ოქიანუშ დიდი ნორთიშ, კავკაციაშ, რუსეთიშ დო ბჟაეიოლ ევროპაშ შანულამი ტერიტორიაშ დოჸუნალა, თე დოჸუნაფეფიშ შედეგო მოსოფელიშ ისტორიას უდიდაშ იმპერიაქ გიჭყჷ. 

მონღოლეფი ისტორიას ჩინებული რე თაშნეშე თათარეფიშ ჯოხოთ. თე ჯოხოქ ქასქიდჷ მონღოლეთიშ იმპერიაშ ბჟადალ ნორთეფს, სამანგათ ასეიანი რუსეთიშ ტერიტორიას XVIII-XV ოშწანურეფს რინელი მონღოლურ სახენწჷფო ორქოშ ურდუმს. უკული ევროპალეფი თათარეფს უძახჷდეს არძა თურქული გოჭყაფაშ კათას ოსმალეფიშ მოხ (ეიოშინალი რე, ნამჷ-და მონღოლეფი დო თურქეფი მოჯგირე კათეფი რენა). ასე თათარეფო მიშინუაფჷნა ვოლგაშპიჯეთიშ თურქეფი. 

მონღოლ ჸევე ჩინგიზ ყაენქ ხანგჷრძე ბურჯაფიშ უკული მახუჯინჷ ართიანწკჷმა მონირზე გეგია მონღოლური ტომეფიშ გოართოიანაფა დოთინეფს უნჯღვერდჷ ჩინგიზ ყაენიშ ჯოხოთ. 1206 წანას, წყარმალუ ონონიშ ოდუდეწკჷმა მანჯაფილ შაყარუას მონღოლურ ტომეფქ თის ართგურობაშ ფუჩაფა დუდვეს. ქჷდიჭყჷ მონღოლეფიშ დოჸუნალეფიშ ეპოქაქ.

## შანულამი წანეფი
1160-1227  — ჩინგიზ ყაენი 
1215 — პეკინიშ ეჭოფუა 
1256 — ალამუთიშ ჯიხაზურგაშ ეჭოფუა დო ასასინეფიშ სახენწჷფოშ მოჯალაგუა
1258 — ბაღდადიშ ეჭოფუა დო აბასიანეფიშ ოხალიფეშ თება
1260 — აინ ჯალუთიშ ბურჯაფი

## ლიტერატურა
*ისტორია 11, ავტორები: ნოდარ ასათიანი, ნინო კიღურაძე, გიორგი სანიკიძე, ლალი ფირცალავა, ISBN 978-99940-994-7-4

## თაშნეშე ქოძირით
*მონღოლეთი
*მონღოლეთიშ აიმაკეფი
*მონღოლეთიშ იმპერია
*ჩინგიშ ყაენი
*მონღოლეფიშ პატჷნალა საქორთუოს
*მონღოლეთიშ პარლამენტი
*მონღოლეთიშ პრეზიდენტი
*მონღოლეფიშ გოჭკუჭკუტი საქორთუოს

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ჩხოუშია (ცეში)

250px|thumb|right|ზუგდიდიში მუნიციპალიტეტი

**ჩხოუში** – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 188 ადამიერი.

კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
იბრაჰიმ ბუბაკარ კეიტა

**იბრაჰიმ ბუბაკარ კეიტა** (; დ. 29 ღურთუთა, 1945, კუტიალა, საფრანგეთიშ სუდანი - 2022) — მალიშ პოლიტიკური მოღალე, ქიანაშ ჸოფილი პრემიერ-მინისტრი (1994-2000 წწ.). 2013-2020 წანეფს მალიშ პრეზიდენტი.

## თაშნეშე ქოძირით
* მალიშ პრეზიდენტი

კატეგორია:მალიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:მალიშ პრემიერ-მინისტრეფი
ლადაქი

**ლადაქი** (, , ) — ინდოეთიშ ისტორიული დო გეოგრაფიული ოლქი.

2019 წანაშ 31 გჷმათუთაშე მორსხუე ტერიტორიაშ სტატუსი უღუ, ნამუქჷთ გიშერთჷ ჸოფილი ჯამუ დო ქაშმირიშ შტატიშე.

## ლიტერატურა

* Allan, Nigel J. R. 1995 Karakorum Himalaya: Sourcebook for a Protected Area. IUCN. ISBN 969-8141-13-8 PDF 
* Cunningham, Alexander. 1854. *Ladak:* Physical, Statistical, and Historical; with notices of the surrounding countries*. Reprint: Sagar Publications, New Delhi. 1977.
* Desideri (1932). *An Account of Tibet: The Travels of Ippolito Desideri 1712—1727*. Ippolito Desideri. Edited by Filippo De Filippi. Introduction by C. Wessels. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005
* Drew, Federic. 1877. *The Northern Barrier of India: a popular account of the Jammoo and Kashmir Territories with Illustrations.'' 1st edition: Edward Stanford, London. Reprint: Light & Life Publishers, Jammu. 1971.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Offical Website of Ladakh Autonomous Hill Development Council, Leh
* Ladakh 
* Ladakh Times
* ნოღა ლეჰი, ლადაქიშ ნანანოღაშ სურათეფი


კატეგორია:ინდოეთიშ გეოგრაფია
სვეტლანა ტიხანოვსკაია

**სვეტლანა გიორგიშ ცირა ტიხანოვსკაია** (ცირასქუალას **პილიპჩუკი**; ; დ. 11 ეკენია 1982, ნ. მიკაშევიჩი, ლუნინეციშ რაიონი, ბრესტიშ ოლქი, ბელარუსიშ სსრ, სსრრ) — ბელარუსი პოლიტიკური მოღალე, ბელარუსიშ პრეზიდენტალაშ კანდიდატი 2020 წანაშ გიშაგორუეფს. გიშაგორუეფიშ შედეგეფიშ ოფიციალური გაცხადებაშ მეჯინათ, სვეტლანა ტიხანოვსკაიაქ 10%-შე უმოსი გიშმაგორალქეფიშ ხონარი უღუ, ნამუშჷთ მაჟირა აბანშა გეგშართჷ. ბელარუსიშ მიარე მენოღალეშ არზით, კალიშრღვაფაშ შედეგეფი მასობურო რდჷ ფალსიფიცირაფილი, სინანდულეს სვეტლანა ტიხანოვსკაიაქ ხონარეფიშ უმენტაშობა მიღჷ დო ქიანაშ გიშაგორილი პრეზიდენტო იკოროცხუდას-ოკო. გიშაგორუეფიშ ოფიციალური შედეგეფიშ გოცხადაფაშ უკული ბელარუსის ოპროტესტე აქციეფქ ქჷდიჭყჷ. სვეტლანა ტიხანოვსკაიაქ ვედიჯერჷ ცოკ-იშ შედეგეფიშ გოცხადაფა, დო გჷმაცხადჷ ალექსანდრე ლუკაშენკოშით ხეშუულობაშ უზურპაცია დო თიშ სააწმარენჯოთ ობურჯაფეთ მოუჭანჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* სვეტლანა ტიხანოვსკაიაშ Facebook ხასჷლა
## სქოლიო
მალიშ პრეზიდენტი

**მალიშ პრეზიდენტი** – მალიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორჷნს, არძაშ უმოსი ჟირი ოპრეზიდენტე ხანით.

## მალიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მალიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
## სქოლიო

კატეგორია:მალი
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი პრეზიდენტეფი
*
ცინხაი

**ცინხაი** (; პინ-ინი Qīnghǎi) — პროვინცია ოორუე-ბჟადალ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაშ ნოღა — სინინი. მახორობა — 5,626,722 ადამიერი (30-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
ცინხაიშ პროვინციაშ ფართობი 721,000 კმ² რე.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ცინხაიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 8 მუნიციპალიტეტათ ირთუ:

## თაშნეშე ქოძრით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ბისო

**ბისო** — ოფუტე საქორთუოს, დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის (ხევსურეთიშ თემი). ოფუტე კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს იდვალუაფჷ, წყარმალუ ხახმატისწყალიშ (ხევსურეთიშ არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ) მარჯგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 1760 მეტრის, ბისოშე დუშეთშა მეძჷ 75 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს 2 ადამიერი ოხორანს.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო

კატეგორია:დუშეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:ხევსურეთიშ თემიშ ოფუტეეფი
ძიანსი

**ძიანსი** (; პინ-ინი Jiāngxī) — პროვინცია ობჟათე-ბჟადალ ჩინეთიშ. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ნანჩანი. მახორობა — 44,567,475 ადამიერი (მა-13 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
იუნანიშ პროვინციაშ ფართობი — 166&nbsp;900კმ².

პროვინციას გეჸვენჯი მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი იდვალუაფჷ: სანციანშანიშ ერუანული პარკი, ლუშანიშ ერუანული პარკი, უიშანი.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ძიანსიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 11 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ძიანსუ

**ძიანსუ** (; პინ-ინი Jiāngsū) — პროვინცია ბჟაეიოლ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ნანკინი. მახორობა — 78,659,903 ადამიერი (მა-5 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
ძიანსუშ პროვინციაშ ფართობი — 102,600 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ძიანსუშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 13 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ტურიზმი ძიანსუს 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ჯეძიანი

**ჯეძიანი** (; პინ-ინი Zhèjiāng) — პროვინცია ბჟაეიოლი ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ხანჯოუ. მახორობა — 54,426,891 ადამიერი (მა-10 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფითთ.)

## გეოგრაფია
ჯეძიანიშ პროვინციაშ ფართობი — 101&nbsp;800 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ჯეძიანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 11 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ტიბეტიშ ლაკადა

**ტიბეტიშ ლაკადა** () — ლაკადა ცენტრალურ აზიას, უმენტაშო ჩინეთის. ფართობი დოხოლაფირო 2 500 000 კმ². ოშქაშე სიმაღალა — 4000-5 000 მ. ბჟადალშე უხურგანს ყარაყორუმი, ოორუეშე — კუნლუნი, ბჟაეიოლშე — ჩინეთ-ტიბეტიშ გვალეფი (მინშა თე გვალეფიშ სისტემასჷთ ტიბეტიშ ლაკადას მიორხველანა), ობჟათეშე — ჰიმალაიშ გვალეფი. ტიბეტიშ ლაკადაშ ოორუე დო ცენტრალურ ნორთის (აბანობური ჯოხოდვალა ჩანგტანი) 4600-5200 მ სიმაღალას მადვალუ დაღარას ზუგუამი დო ბირტყა რზენეფს თირანს განედური დო სუბგანედური მალობაშ მორჩილი ქჷნდჷრეფი (სიმაღალა 6000 მ-შახ). დიდი სიმაღალაშ უმკუჯინალო, ჩანგტანს ოშქაშე ლაკადაშ მეჯინა უღუ. ზოხოიანი კონკეფი ერანთელი რე თირიშ ხურგიშე უმოს მაღალას, სოდე იდვალუაფჷ რელიეფიშ ალპური ფორმეფი დო ჯიშთეფი. ტროგული ლეხერეფი, მორენეფი დო კარრეფი 4500 მ სიმაღალაშახ დინმურს. ტიბეტიშ ლაკადაშ კირდეეფს პერიფერიული ქჷნდჷრეფიშ კართეფი ახრა რე დო ლეხერეფით აკოწეწილი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
 
 
## ლიტერატურა

* Физическая география Китая, М., 1964.

კატეგორია:ჩინეთიშ ლაკადეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ლაკადეფი
ჰენანი

**ჰენანი** (; პინ-ინი Hénán) — პროვინცია ობჟათე-ცენტრალურ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჯენჯოუ. მახორობა — 94,023,567 ადამიერი (მა-3 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
ჰენანიშ პროვინციაშ ფართობი — 167,000 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ჰენანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 17 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ჰაინანი

**ჰაინანი** (, პინ-ინი Hǎinán ) — პროვინცია ობჟათე ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჰაიკოუ. მახორობა — 8,671,518 ადამიერი (28-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

კოკი აკოგაფილი რე ოორუე ჩინეთიშ ზუღაშ წუარპიჯის, ჩინეთიშ კონტინენტური ნორთიშე ჰაინანი გიშართილი რე ჰაინანიშ საროტიშ მეშქაშალათ, საროტიშ მაჟირაჸურე იდვალუაფჷ ლეიჩშოუბანდაოშ ჩქონი. კოკიშ ფართობი — 33,210 კვადრატულ კილომეტრი, ჰაინინი მუში ფართობიშ სიდიდაშჸურე მოსოფელიშ უდიდაში 50 კოკიშ ერკებულშა მიშმურს. თე ტერიტორია მიშმურს ჩინეთიშ ობჟათეშური ავტონომიაშ აკოდგინალაუშა პროვინციაშ სტატუსით. ოშწანურეფიშ გოძვენას თე ტერიტორია გუანდუნიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ, მარა 1988 წანას გეგშერთჷ გუანდუნს. კოკიშ ნანანოღა რე ოორუეშე მადვალუ ნოღა ჰაიკოუ. 

2009 წანაშ მუნაჩემეფით ჰაინანიშ პროვინციას 8,180,000 ადამიერი ოხორანს, მეჭედალაშ თოლწონუათ კმ²-შა ოშქაშეთ 241 ადამიერი ოხორანს. თაქიანი მახორუეფიშ ორაგადე ნინა რე ჩინური, მატაშ კოკის თაშნეშე გოფაჩილი რე პორტუგალიურით. რწუმაშ მეჯინათ მახორობაშ უმენტაშობა ბუდისტირე. კოკის 10 დიდი ნოღა რე.

## გეოგრაფია

ფართობიშ სიდიდათ თე კოკი მაჟირა რე ჩინეთის ტაივანიშ უკული, ჰაინანი ფართობით უწორუანს ბელგიას. კოკის თარო რზენეფი რე, მარა გვალეფით რე, უმაღალაში ჭურჭული 1,876 მეტრის რე, გვალა ვუზი, ნამუთ ჰაინანიშ ცენტრალურ ნორთის იდვალუაფჷ. კოკიშ ბჟადალ ნორთის რე ბაკბოშ ყუჯი. 

კოკის კონტინენტური ჰეერი რე. ჰიდროგრაფიული რშვილეფიშ მეჯინათ თე ტერიტორია ძალამ დინდარი რე, სოდე იდვალუაფუ მუსხირენი გჷნძე წყარმალუ დო დიდი ტობა. თინეფშე ეიოშინალი რე წყარმალუ ნანდუ, ნამუთ დუდს ოორუეშე ეთმეჭოფჷნს. თიშ სიგჷნძა რე 314 კილომეტრი, ნანდუს აკათუ წყარმალუეფი ჰინსუ დო ჩანგუე.

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
* კოკი ჰაინანიშ ინციდენტი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Hainan Government Website 
* Economic profile for Hainan 
* Dr Howard M Scott "Hainan" 
* Resources on the Hainanese in the National Library of Singapore 

კატეგორია:ჩინეთიშ კოკეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
სინძიანი

**სინძიანი** (, Xinjiang) — უიღურეფიშ ავტონომიური რაიონი ჩინეთიშ ოორუე-ბჟადალს. 
 
* **ფართობი** — 1,646,800 კვ.კმ, არძაშე დიდი ადმინისტრაციული ართული რე ჩინეთის. 
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** — ურუმჩი (1.120 ვითოში). 

## ისტორია
სინძიანიშ ტერიტორიაქ ჩინეთიშ აკოდგინალუაშა მა-18 ოშწანურეფიშ შქა პერიოდის მიშართჷ ცინიშ მანჯურიული დინასტიაშ ბორჯის. მოგვიანაფათ ცინიშ იმპერიაშ პროვინციათ გჷნირთჷ. 1864 დო 1881 წანეფს, ტერიტორიაშ ნორთი რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალაუშა (ასე ტაჯიკეთი) მიშმეშჷ. 1955 წანას, ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ გჷმოხცადაფაშ უკული, გეგნიქიმინჷ ავტონომიურ რაიოო.

## დემოგრაფიული დგომარობა
მინი|მარცხნივ|სუმი უიღური ცირა

2018 წანაშ მუნაჩემეფით ავტონომიურ რაიონს 24 870 000 ადამიერი ოხორანს. თაქ ოხორანს 17 ეთნიკური უჭიჭაშალა, თინეფს შქას არძაშე მიარემუდანამი რე უიღურეფი, თურქული გამნარყიშ მუსულმანური მახორობა (10,019,758).

## ლიტერატურა
* Tyler, Christian. (2003). *Wild West China: The Untold Story of a Frontier Land*. John Murray, London. ISBN 0-7195-6341-0.
* Yap, Joseph P. (2009). ``Wars With The Xiongnu – A translation From Zizhi Tongjian`` AuthorHouse. ISBN 978-1-4490-0604-4

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Xinjiang Government website
* Economic profile for Xinjiang
* Britannica Xinjiang
* General Atlas of Xinjiang
## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
ნინსია-ჰუეი

**ნინსია-ჰუეი** ოფიციალურო - **ნინსია-ჰუეიშ ავტონომიური რაიონი** (; ; პინ-ინი Níngxià Huízú Zìzhìqū}}) — ავტონომიური რაიონი ჩინეთიშ ოორუეშე. ჸოფირი ნინსიაშ პროვინციაქ 1954 წანას ქაკათჷ განსუს, მარა 1958 წანას კინ გეგშერთჷ დო ჰუეიეფიშ ავტონომიურ რეგიონო გეგმიქიმინჷ.       

* **მახორობა** — 6,301,350 (2010). 
* ** ფართობი** — 66,000 კვ.კმ. 
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** — ინჩუანი.

## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
დინოხოლენი მონღოლეთი

**დინოხოლენი მონღოლეთი** (, *ნეი მონგოლ*) — ავტონომიური რაიონი იდვალუაფუ ჩინეთიშ ოორუეშე. ტერიტორიას ჯოხოთ გიადჷ დინოხოლენი მონღოლეთიქ 1636 წანას, მუჟამსჷთ ჩინეთიშ აკოდგინალუაშა იჸუ მიშაჸონაფილქჷ. 1931-45 წანეფს, თიში დიდი ნორთი ოკუპირაფილ რდჷ იაპონიაშით. 1947-შე ავტონომიური რაიონი.

* **მახორობა** — 24,706,321 ვითიში (2010).
* **ფართობი** — 1.177.500 კვ.კმ. 
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** — ჰუჰ-ჰოტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*დინოხოლენი მონღოლეთიშ თარობაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
გუანსი-ჯუანი

**გუანსი-ჯუანი** () — ავტონომიური რაიონი იდვალუაფუ ობჟათე ჩინეთის, წყარმალუ სიძიანიშ ღანჩოს.

* **მახორობა** — 46,800,000 (2012),  თინეფს შქას რე ტაილანდარეფიშ მოჯგირე ჯუანეფი, ნამუეფით არძაშე დიდ ეთნიკურ უმორჩილაშალას აკმოქიმინჷნა. 
* ** ფართობი** — 236,700 კვ.კმ. 
* ** ადმინისტრაციული ცენტრი** — ნანინი.

## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
შატილი (დუშეთიშ მუნიციპალიტეტი)

**შატილი** — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ თუშეთ-ხევსურეთიშ კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, წყარმალუ არღუნიშ ლეხერს. თემიშ ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 1400 მ. დუშეთიშე გოძჷ 115 კმ. ოშწანურეფიშ გოძვენას თხილანდჷ ქიანაშ ოორუე გინაულარეფს.

შატილი ართ ტკუ დიხას, კირდეამ ფერდის რე აკოგაფილი. ჸუდე ჸუდეშა რე მედგუმილი, გიმენი ჸუდეშ ორთვალი ჟილენი ჸუდეშ ოზე რე დო თ.უ. თაქ ოფუტეშე გიშულაშ უმუშო არძა ჸუდეს შილებე მოხვადათჷნ. თეჯგურა ჸუდეეფშა ჩარდახამ ჸუდეეფი უჯოხონა. შატილი ოხორინე ჸუდეეფიშ კომპლექსით რე დო ჯიხა-ჸორშეფიშჷთ. შატილი ფაქტობურო ჯიხა-ოფუტე რე.

შატილიშ ჸუდეეფქ შილებე XVII ოშწანურათ ვარ-და XVIII ოშწანურაშ დაჭყაფუთ დითარიღასჷნ.

## დემოგრაფია
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს 22 ადამიერი ოხორანს.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:დუშეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:შატილიშ თემიშ ოფუტეეფი
თელ-ავივი

**თელ-ავივ-იაფო** (ურ.:  **תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ** *თელ-ავივ-იაფო*, არაბ.: تل أبيب‎, Tal ʾAbīb, კუნტას **თელ-ავივი**) — ისრაელიშ საქვარამი ცენტრი, სიდიდათ მაჟირა ნოღა იერუსალიმიშ უკული. ნოღა სქირონაშქა ზუღაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის იდვალუაფჷ. თელ-ავივი, მიარემუდანამ ნოღა-ელმაშარეწკჷმა ართო (მუჭოთ ოორუეშე, თეშ ობჟათეშე) აკმოქიმინუნს ართოიან აგლომერაციას, ნამუსჷთ ართობურობას გუშ-დანი ჯოხო. ზიტყვა „თელ-ავივი“ ივრითის „აფუნის ზუგუს“ შანენს.

## მაჸალე ნოღეფი

## პანორამა

## სქოლიო



## რესურსეფი ინტერნეტის

* თელ-ავივიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა (ინგ.) და (ურიულად)
* ართუაფა თელ-ავივს (ინგ.) 
*  ნოღაშ ინტერაქტიული რუკა (ურ.) 
* თელ-ავივიშ უნივერსიტეტი


კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი
ეილათი

**ეილათი** (ურ. אילת) — ნოღა ობჟათე ისრაელს, ჭითა ზუღაშ წყარპიჯის. ეილათის 1953 წანა მიაჩჷ ნოღაშ სტატუსიქ. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღაშ მახორობა 52,299 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## მაჸალე ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Eilat + official tourism website of the city of Eilat
* Official city site
* Crossing the Israel – Jordan Border
* Eilat Tourist directory
* Photos of Eilat
* Tourism city guide site
* Birding in Eilat

## სქოლიო

კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი
დავათი

**დავათი** — ოფუტე საქორთუოს, დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, ლაფანაანთკარიშ თემს, იდვალუაფჷ ქართლიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ კართეს. ზუღაშ დონეშე 1120 მეტრის, დუშეთიშე გოძჷ 24 კილომეტრი.

## ისტორია
დავათი ართ-ართი საქორთუოშ უჯვეშაში ოფუტე რე. „დაოთიშ“ ჯოხოდვალათ მაართათ მოშინაფილი რე 1170 წანას, გიორგი III-აშით გოახალაფირ სიგელს, ნამუთ კინოხ გოუჩამჷ კვირიკე კახეფიშ მაფას. ოფუტეშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფჷ ქორთული ხუროეფიშმანჯღვერალაშ ძეგლი დავათიშ ღორონთიშნანაშ ოხვამე. დავათიშ ტერიტორიას 1985 წანაშ არქეოლოგიური გონთხორუეფქ (რამინ რამიშვილი) გიშარჩქინჷ მუსხირენი სტელა, ნამუეფშე ართ-ართის გჷმოხანტილი რდჷ ქორთული ანბანიშ ორდოშიანი მინუში. 

## დემოგრაფია
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს 157 ადამიერი ოხორანს.

## თაშნეშე ქოძირით
*დავათიშ სტელა
*ქოჩაკაანთკარიშ ოხვამე

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:დუშეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:ლაფანაანთკარიშ თემიშ ოფუტეეფი
ველიკო-ტარნოვო

**ველიკო-ტარნოვო** () — ნოღა ბულგარეთის. წჷმარინუანს ველიკო-ტარნოვოშ ოლქიშ დო ველიკო-ტარნოვოშ თემიშ ადმინისტრაციულ ცენტრის. ნოღ წყარმალუ იანტრაშ ლეხერიშ კირდეამ ფერდის იდვალუაფუ, ბალკანეფიშ ოორუე გემინდორიას, სტრატეგიულო შანულამი რზეფიშ გჷნოკვათუას აბანს. ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ მუნაჩემეფით 68,859 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ბულგარეთიშ ჯვეში ნანანოღა (XII—XIV ოშწანურეფს), ჩინებული რე არქიტექტურული ძეგლეფით, ნამუშ გეშა მიარე ტურისტის მიკმინჭანს.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბულგარეთიშ ნოღეფი
Bedford Falls

**Bedford Falls** — ქორთული როკ-ბუნა. დირსხუ 2014 წანას. ბუნას  2020 წანაშო ოკათუნა: დათო ჯიქია (ვოკალი, რიტმული გიტარა), მიხეილ კალანდარიშვილი (მაჸონაფუ გიტარა), გიორგი მიგრიაული (ბას-გიტარა) დო სანდრო დიასამიძე (გიოშქუმალარი მიოგამალეფი). თინეფიში მუსიკა ინდი-როკ ჟანრიშ ბირეფს იკათუანს, ნამნეფიშ უმენტაშობა ინგლისურნინამი რე. ბუნაშ არძოშე უმოსო ჩინებული ბირეფიშ შქას რენა: „Thrill is Gone“, „Dreamer Once“, „I Wonder“.

ბუნაშ ჯოხო „Bedford Falls“ მოურს 1946 წანაშ ჩინებული ფილმიშე „თენა დიდოსქვამი რინა რე“ სოდეთ ართ-ართი ქალაქის ჯოხო თაშინ.

2016, 2017 დო 2019 წანეფიშ ზარხულს Bedford Falls-იქ მიოგჷ Tbilisi Open Air-ს.

## დისკოგრაფია
;ალბომეფი
**This is Your House* (2019)
;შხვა დინნაჭარეფი
* *Winter Chill* (2016)
* *სასამერო EP* (2016)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Bedford Falls-ის YouTube არხი
* პროფილი Bandcamp-ის
* პროფილი SoundCloud-ის
* Bedford Falls-იშ მაართა მუსიკალური ვიდეო

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთული როკ-ბუნეფი
კატეგორია:2014 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი
აგრონომია

**აგრონომია** ( — *მინდორი*,  — *კანონი*; ზიტყვაზიტყვათ — *მენცარაფა მემინდორალაშ კანონეფიშ გეშა*) — ოფუტე-ომეურნე წარმებაშ მენცარული ოსხირი, ოფუტეშ მეურნალაშ არძა დარგიშ რჩქინაშ ართობურალა. ოფუტე-ომეურნე წარმებაშ თეორიაშ დო პრაქტიკაშ გოვითარაფაშ შედეგო აგრონომიაშე გეგშერთჷ, ოფუტეშ მეურნალაშ ეკონომიკა და ორგანიზაციაქ, ზოოტექნიკაქ, მენცარაფაქ ოფუტე-ომეურნე მანქანეფიშ გეშა, ოფუტე-ომეურნე პროდუქტეფიშ გინომუშაფაშ ტექნოლოგიაქ დო შხვაქ. აგრონომიაშ ჩინებას ასე იგურიშხონარებჷ აგრონომიულ მენცარობეფიშ კომპლექსის დო ოფუტე ომეურნე კულტურეფიშ მოჸონაფაშ პრაქტიკულ მოხუჯეფს (ზოგადი დიხაშხანდაფა, აგროქიმია, აგროფიზიკა, მეჩანარალა, სელექცია, მეთასალა, ფიტოპათოლოგია, ოფუტე-ომეურნე ენტომოლოგია, ოფუტე-ომეურნე მელიორაცია დო შხვა). მენცარული აგრონომია გერსხჷ ზოგად ბიოლოგიას, გენეტიკას, დიხამარჩქინჯალას, ჩანარეფიშ ფიზიოლოგიას, ბიოქიმიას, მიკრობიოლოგიას, ბიოფიზიკას, ოფუტე-ომეურნე მეტეოროლოგიას დო შხვა ორთაშრაგადუაშ მენცარალეფს. აგრონომია გჷმირინუანს ლაბორატორიულ დო ოვეგეტაციე მეთოდეფს, ოველე ცადაფას, თაშნეშე დიხაშ, ჩანარალაშ დო თ. უ. ოექსპედიციე გჷთონაკვერუეფიშ შედეგეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ოფუტეშ მეურნალა
ანზორ ბოლქვაძე

**ანზორ ბოლქვაძე** — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Biographical entry on the website of Georgia's parliament

კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ღვენწკეფი

thumb|268პქ|ღვენწკი
**ღვენწკეფი** თაშნეშე **ღვერწკეფი** — მორჩილძაგვარამი კვარკვალია ღვენწკეფიშ მუსხირენი ფანიაშ ოართე ჯოხოდვალა. თინეფიშ რსხული 80-შე 300-შახ სეგმენტშე აკმოდირთჷ. ირ სეგმენტის, წოხოლენიშ მოხ, 8-8 (მინ ტროპიკულ ფორმეფს მუსხირენი ვითობა) კუნტა ძაგვარი რე, ნამუეფიშჷთ ღვენწკეფი ყარაფიშ ბორჯის გეთმიაპონჷნა. ჸოფირ სსრრ-იშ ტერიტორიას გოფაჩილი ფორმეფიშ სიგჷრძა 8-15, ოშა-გოშათ — 40 სმ-შახ ონჭჷ, ჯგირო გოვითარაფილი ზისხირიშ მიმოულა უღჷნა. შურ მეუთჷნა კანით. ნერვული სისტემა აკმოდირთჷ დაღარას გოვითარაფილი დუდიშ ტვინიშ დო ქვარაშ ძეწკვიშე. გინაფაშ ორგანოეფი ვაუღჷნა, მანგიორო კანს მიარე მაგჷნაფე თოლი რე. ღვენწკეფი ჰერმაფროდიტეფი რენა. გოჸოფიარაფა დო მარქვალეფიშ გოვითარაფა პოპოქეფს მუთმოხვადჷ, ნამუეფშეთ გიშმურს ორტყაფუ - წოხოლენი მუსხირენი სეგმენტიშ ჯარკვალამი გოშხუარაფა. პოპოქშე გიშულირი მორჩილი ჭიეფი 3-4 თუთაშ უკული ძინათებული ჭიაშ ზჷმას ღებულენა. ღვენწკეფს ჯგირო აფჷნა რეგენერაციაშ შილებუამობა. ღვენწკეფი დიხას მიშახენა. ჭკომჷნა ჩანარული ნოსქილედეფით, წვირეთ დო შხვა. ღვენწკეფი იკათიანს 1500-შახ გვარობას. დიდი შანულობა უღუ მუჭოთ დიხაგჷმაჭყაფალეფს, მარა გორკვიაფილ გავალსჷთ მეთმიორინუანს, თიშ გეშა, ნამჷ-და ღეჯიშ ფიჟვიშ ჰელმინთეფიშ დო მაფურინჯეეფიშ კანკალე პარაზიტიშ ოშქაშეფონი მენძელეფი რენა.

## თაშნეშე ქოძირით
*აკანთოცეფალეფი
*ჭყვინტიშობური ღვენწკეფი
*მორჩილძაგვარამი ღვენწკეფი
*მიარეძაგვარამი ღვენწკეფი
*მაართხვერელია ღვენწკეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Diccionario de la lengua española

კატეგორია:კვარკვალია ღვენწკეფი
მახირ დარზიევი

**მახირ დარზიევი** (; დ. 4 მარაშინათუთა, 1957, ყაზახი, აზერბაიჯანიშ სსრ, სსრრ) — აზერბაიჯანალი გოჭყაფაშ ქორთუ პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი დო პედაგოგი. საქორთუოშ ჟირი მოჭანუაშ (მა-8 დო მა-9) პარლამენტიშ მაკათური. საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათური 2012 წანაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Biographical entry on the website of Georgia's parliament

კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
კახა კუჭავა

**კახა (კახაბერ) კუჭავა** (დ. 23 ეკენია, 1979) — ქორთუ იურისტი დო პოლიტიკოსი, სამართალიშ მაგისტრი. საქორთუოშ მა-9 მოჭანუაშ პარლამენტიშ მაკათური დო ელმოლოშ თხილუაშ დო ორთაშობური რესურსეფიშ კომიტეტიშ მადუდე 2016-2020 წანეფს. საქორთუოშ მა-10 მოჭანუაშ პარლამენტიშ მაკათური 2020 წანაშე დო თე მოჭანუაშ პარლამენტიშ მადუდე 2021 წანაშ 27 პირელშე 24 ქირსეთუთაშახ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Biographical entry on the website of Georgia's parliament

კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდეეფი
3002

**3002 (ჟირი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-2 წანა.
3000

** (სუმ ვითოში) წანა** — III ვითოშწანურაშ 30-ა ოშწანურაშ 100-ა წანა.

## მუმალი მოსალინე ნიოლინეფი
## რესურსეფი ინტერნეტის

 
კატეგორია:
3010

**3010 (ვითი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-10 წანა.
3011

**3011 (ვითაართი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ 1-ა წანა.
3020

**3020 (ეჩი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-10 წანა.
3025

**3025 (ეჩდოხუთი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-5 წანა.
3024

**3024 (ეჩდოოთხი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-4 წანა.
3036

**3036 (ეჩდოვითაამშვი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-6 წანა.
3037

**3037 (ეჩდოვითოშკვითი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-7 წანა.
3046

**3046 (ჟარნეჩდოამშვი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-5 დეკადაშ მა-6 წანა.
3058

**3058 (ჟარნეჩდოვითობრუო) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-6 დეკადაშ მა-8 წანა.
3062

**3062 (სუმენეჩდოჟირი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-2 წანა.
3072

**3072 (სუმ ვითოშ სუმონეჩდოვითოჟირი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-2 წანა.

კატეგორია:
3083

**3083 (სუმ ვითოშ ოთხონეჩდოსუმი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-9 დეკადაშ მა-3 წანა.

კატეგორია:
3088

**3088 (სუმ ვითოშ ოთხონეჩდობრუო) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-9 დეკადაშ მა-8 წანა.

კატეგორია:
3095

**3095 (სუმ ვითოშ ოთხონეჩდოვითოხუთი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-10 დეკადაშ მა-5 წანა.

კატეგორია:
3101

**3101 (სუმ ვითოშ ოშ ართი) წანა** — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XXXII ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ 1-ა წანა.

კატეგორია:
სინძო აბე

**სინძო აბე** (იაპ. 安倍 晋三); დ. 21 ეკენია, 1954 - ღ. 8 კვირკვე, 2022) — იაპონიაშ ჸოფილი პრემიერ-მინისტრი (2006 წანაშ 26 ეკენია - 2007 წანაშ 26 ეკენია; 2012 წანაშ 26 ქირსეთუთა - 2020 წანაშ 16 ეკენია), ნამუთ გიშაგორჷ იაპონიაშ ერუანული დიეტიშ სპეციალურ ხუნას 2006 წანაშ 26 ეკენიას. სინძო აბე იაპონიაშ არძაშე ახალნორდი პრემიერ-მინისტრი რდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული დო თაშნეშე თინეფს შქას მაართა, ნამუქჷთ ლჷმაშ უკული დებადჷნ. პოსტიშე გჷნორდირთჷ 2007 წანაშ 12 ეკენიას (ოფიციალურო პოსტი უკებუდჷ 19 ეკენიაშახ). 2012 წანაშ ქირსეთუთას მაჟირა ხანით პრემიერ-მინისტრო გეგშაგორეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა (ინგლისურო)

კატეგორია:იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
აბსენტეიზმი

**აბსენტეიზმი** () — დუდიშ აღება წჷმმარინაფონი ორგანოს ვარ-და პოსტიშ პიჯიშ გიშაგორუეფს კათაფაშე. გჷმოხანტჷნს მახორობაშ ფართო მასეფიშ პროტესტის რინელი რეჟიმიშ ვარ-და გიშაგორუეფიშ ანტიდემოკრატიული სისტემაშ აწმარენჯი დო ქიანას აკოქიმინელი პოლიტიკური ვითარაფათ გჷმოჭანაფილ ნიჩვინს. აბსენტეიზმიშ დუდშე ეიოღებელო მინ კაპიტალისტურ ქიანას გიშაგორუეფს კათაფა ოვალდვალე რე. თა საღალეშ ურსულებუას მოჸუნს ჯარიმა. აბსენტეიზმიშ უჯოხონა თაშნეშე სისტემატურ უკათუეფშა კათუეფს, კოლეგიური ორგანოეფიშ ხუნას დო თ. უ. 

## ლიტერატურა

კატეგორია:გიშაგორუეფი