open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზუღა

thumb|right|300px|აკოონჯუაფა ზუღას
right|300px|thumb|ჩილეშ ოძგაშე
[right|300px|thumb|[სქირონაშქა ზუღა, ანტალიაშ ოძგაშე]]
**ზუღა** — დიხაუჩაშ ოკიანეშ ნორთი, გჷშართილი სქირონათ ვარა ამაღალაფირი წყარგიმეიანი რელიეფით. ნამთინე ზუღა რე შხვა ზუღაშ ნორთი (სამანგათ, ეგეოსიშ ზუღა – სქირონაშქა ზუღაში ნორთი რე ). ტერმინი ზუღა შხირას გჷმირინუაფუ ინოხვილირი დიდი წყჷთე ტობეფიშ (სამანგათ, კასპიაშ ზუღა, არალიშ ზუღა) დო ხელუანური წყაროჩუაშეეფიშ (სამანგათ, ქართიშ ზუღა) ჯოხოდვალეფს.

## ზუღეფი ოკიანეეფიშ მეჯინათ

### [[რჩქალი ოკიანე]]
* არაფურიშ ზუღა
* ბანდაშ ზუღა
* ბერინგიშ ზუღა
* ბჟაეიოლი ჩინეთიშ ზუღა
* ჸვინთელი ზუღა
* მარჯანიშ ზუღა
* მინდანაოშ ზუღა
* ოხოტიშ ზუღა
* სულავესიშ ზუღა
* სულუშ ზუღა
* ჰალმაჰერიშ ზუღა
* სერამიშ ზუღა
* ტასმანიაშ ზუღა
* ფიჯიშ ზუღა
* ფილიპინიშ ზუღა
* ობჟათე ჩინეთიშ ზუღა
* იავაშ ზუღა
* იაპონიაშ ზუღა

### [[ატლანტიშ ოკიანე]]
* აზოვიშ ზუღა
* ბალტიაშ ზუღა
* ირლანდიაშ ზუღა
* კარიბიშ ზუღა
* სარგასიშ ზუღა
* ოორუეშ ზუღა
* სქირონაშქა ზუღა
** ადრიატიკაშ ზუღა
** ალბორანიშ ზუღა
** ბალეარიშ ზუღა
** თრაკიაშ ზუღა
** იონიაშ ზუღა
** კვიპროსიშ ზუღა
** კილიკიაშ ზუღა
** ლიბიაშ ზუღა
** ლიგურიაშ ზუღა
** ლევანტეშ ზუღა
** მარმარილოშ ზუღა
** მირტოიშ ზუღა
** სარდინიაშ ზუღა
** სიცილიაშ ზუღა
** ტირენიაშ ზუღა
** ეგეოსიშ ზუღა
** კრეტაშ ზუღა
* უჩა ზუღა
* შოტლანდიაშ ზუღა

### [[ინდოეთიშ ოკიანე]]

* ანდამანიშ ზუღა
* არაბეთიშ ზუღა
* ჭითა ზუღა
* ტიმორიშ ზუღა

### [[ოორუე ჸინჩამი ოკიანე]]
* ბარენციშ ზუღა
** პეჩორაშ ზუღა
* ბაფინიშ ზუღა
* ჩე ზუღა
* ბოფორტიშ ზუღა
* ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ზუღა
* გრენლანდიაშ ზუღა
* კარიშ ზუღა
* ლაპტევეფიშ ზუღა
* ნორვეგიაშ ზუღა
* ჩუკოტკაშ ზუღა

### [[ობჟათეშ ოკიანე]]
400px|thumb|კოკი როსიშ ზუღას
* ამუნდსენიშ ზუღა
* როსიშ ზუღა
* უედელიშ ზუღა
* სკოშიშ ზუღა
* ლაზარევიშ ზუღა
* დევისიშ ზუღა
* ბელინსჰაუზენიშ ზუღა

### დინოხვილირი ღანჩო
* არალიშ ზუღა
* გალილეიშ ზუღა
* კასპიაშ ზუღა
* ღურელი ზუღა
* სოლტონიშ ზუღა

კატეგორია:ზუღეფი
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
ნგერი

**ნგერი** — ართ-ართი ჩხოლარი სუმი ტყარი ჯოღორიშობურეფიშ ფანიაშე. შქირუ გერი (*Canis lupus*) არძაშე უმოსო ჩინებული რე. ნგერი რე ჯოღორეფიში ფანიაშ არძაშე უმოსი დიდი ჩხოლარეფიშ მაკათური დო ხე ოორუე გვერდსფეროს. ჭითა ნგერი (*Canis rufus*) ჯვეშო ხედჷ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ედომუშამ ტერიტორიას. აბისინიური ნგერი (*Canis simensis*) ხე ეთიოპიაშ რიხვა გვალეფს, თე ნგერი ასერდეშა ურათ რდჷ მერჩქინელი.   


ფაილი:Grauwolf P1130275.jpg|შქირუ გერი (*Canis lupus*)
ფაილი:07-03-23RedWolfAlbanyGAChehaw.jpg|ჭითა ნგერი (*Canis rufus*)


ფაილი:EthiopianWolf1.jpg|აბისინიური ნგერი (*Canis simensis*)
ფაილი:Polarwolf004.jpg|არქტიკაში ნგერი (*Canis lupus arctos*)


კატეგორია:გვარობეფი საფრთხეშ წოხოლე
კატეგორია:ჯოღორიშობურეფი
ელ დორადო (კუჩხბურთი)

**ელ დორადო** ჯოხო ფარანს კოლუმბიურ კუჩხბურთის 1940-იანეფიშ ლიაშე 1950-იანეფიშ დაჭყაფუშა. 1948 წანას კოლუმბიურ კუჩხბურთიშ ლიგაქ გინირთჷ პროფესიულო დო დიმაიორქ, თაშ ჯოხოდჷ თი ლიგას, დეთხიუ ფიფას კოლუმბიაშ მაჸოროფუ ლიგაწკჷმა ნირზიშ უკული. თეშ გურშენი კოლუმბიაშ არძა კლუბის დო ერუანულ ნაკორობას გეუვარეს არძა ოერეფოშქაშე ტურნირს მაკათურობა, მარა ფიფაშ ევარუას ბრელი მუთუნი ვემეურკებჷ ჩარსხებული ლიგაშა, პიჯიშო თი ბორჯის რდჷ კოლუმბიური კუჩხბურთიშ ორქოშ ფარანი. 

= ურცხო ქიანეფიშე მოპეჯაფილი მოლაჸაფეეფი =
ახალი ლიგაშ გჷნოსქილადას ხე ქუუნწყუ ჟირი ფაქტორქ, პრიველი, არგენტინას მოხვამლაფირი მობურთეეფიშ გოფუჩუაქ, ნამუშ უკულით არგენტინარი მოლაჸაფეეფქ ქჷდიჭყეს ქიანაშე ნტება დო, მაჟია, რახანი კოლუმბია ვარდჷ ფიფაშ მაკათური, თაქიანი ბუნეფი ვეგინმიგანდეს ფიფაშ წესეფით დორცხუაფილი ტრანსფერეფიშ გინაგაფურს. ალფონსო სენიორქ, დიამანორიშ დჷმარცხუაფალქ დო მილიონარიოსიშ დუდმახვენჯიქ ქჷდიჭყჷ არგენტინალი მოლაჸაფეეფიშ მოჸუნაფა. პრიველ არგენტინალი მობურთე, ნამუთ მილიონარიოსიქ გჷნიჸუნჷ კოლუმბიაშა რდჷ რივერ პლეიტიშ მურიცხი ადოლფო პედერნერა. პედერნერაქ 1949 წანაშ 10 მანგის ქჷმოფურინჷ ბოგოტაშა, სოდეთ თის დოხვადჷ 5 000 კოჩიქ. მილიონარიოსიქ ხუთიშახ უმოს ფარა აკეთჷ მოლაჸაფეშ პრეზენტაციაშ დღას, ვინდარო შიბულენდეს შხვა დღალეფს, თეშ უკული კოლუმბიაშ შხვა ბუნეფქ ხოლო ქიმეხვადეს მუჭო ოშიბაფუანდეს ადოლფო პედერნერაცალი მურიცხეფი ფარას დო ქჷდიჭყეს მობურთეეფიშ მოჸუნაფა ლათინური ამერიკაშ შხვადოშხვა ქიანეფიშე. დეპორტივო კალიქ ქიმიჸუნჷ მოლაჸაფეეფი პერუშე დო არგენტინაშე; დეპორტივო პერეირაქ - პარაგვაიშე; მედელინიშ ინდეპენდენტექ - პერუშე; კორპორასიონ ნუევა კუკუტა დეპორტივოქ ქჷმიპაჯჷ 8 მოლაჸაფე ურუგვაიშ 1950 წანაშ დიხაზუგაშ ჩემპიონატიშ ბუნაშე დო, მუშოთ ოკო რაგადი, მილიონარიოსიქ ქიმიჸუნჷ ალფრედო დი სტეფანო დო ჰექტორ რიალი. თეშ უკულ კოლუმბიურ კლუბეფქ შვადო ხოლო ქიდიჭყეს მოლაჸაფეეფიშ გორუა, თაშ მოხვადჷ ინდეპენდენტე სანტა ფეს ნეილ ფრანკლინქ, ჯორჯ მაუნთფორდიქ, ჩარლი მითენქ, თეშ გალე, მილიონარიოსიქ ქჷმიჸუნჷ ბილი ჰიგინსი დო ბობი ფლაფელი, მარა არძა ინგლისარ მოლაჸაფექ, ჩარლი მითანიშ მოხ, კონტრაქტიშ ეშაწირუაშახ დირთჷ უკახალე. ელდორადოშ ბჟაქ მალას დიკორთჷ, ურცხოარი მურიცხეფქ უკახალე დირთეს 1954 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Precolumbian Golden Boat   Famous golden figure based on El Dorado rite (housed in the Gold Museum at Bogotá, Colombia)
* The Legend of 'El Dorado'  by Tairona Heritage Trust

კატეგორია:კუჩხბურთი
ჰანს ქრისტიან ანდერსენი

[thumb|150px|[ფრანც ჰანფსტაენგლი|ფრანც ჰანფსტაენგლიშ პორტრეტი - ჰანს ქრისტიან ანდერსენი]]
**ჰანს ქრისტიან ანდერსენი** (; დ. 2 პირელი, 1805, ოდენსე, დანია – ღ. 4 მარაშინათუთა, 1875, კოპენჰაგენი) — დანიარი პოეტი დო მოარიკე.

## ბიოგრაფია
ანდერსენი რდჷ  უღვენჯი მეწაღეშ სქუა. თის ორდოშე კილურჩქინდუ̂ დიდი წჷმოსახუაშ უნარქ, მუთ უმოსო გაძალიერჷ დიამუშიშ რცუმორწუმობაქ. მუმაქ 1816 წანას დუღურუ̂ დო ჰანს-ქრისტიანს დუდიშ ეჯუმაფა თითონ უწიენდჷ. თიქ მეჭყვიდჷ სკოლაშა გილულა, მუშით გეიოგუ̂  თოჯინეფიშ ჭიჭე თეატრი დო დიჭყჷ მუში მარიონეტეფშო მუკაქუნალიშ ჭალა. თეშ გალე, კითხულენდჷ ირფელს, მუდგათ აშიდჷნ. 

ჰანს ქრისტიანიშ ნატრუა რდჷ ოპერაშ მაბირალა, თეშ გეშა 1819 წანას კოპენჰაგენშა მიდართჷ. თაქ თინა ხანგათ მირჩქინეს დო სოდგა მერთუნ არძა თეატრიშე გეგმაჸათეს. მანგიორი დემაჸალეს თიშნერი მუსიკოსეფქ, მუნერეფით რდეს  კრისტოფ ვეისი დო სიბონი დო მოგვიანაფათ პოეტი ფრედერიკ გულდბერგიქ. მალას თინა შეგირდ მასხაპალო ქიმიღეს ომაფე თეატრიშა. ლალობუაშ გურშენი თიქ გულდბერგიშ ალარინა მიოდინუ, მანგიორი ქიშუ ახალი ალმარენჯი ჯონა კოლენიშ სახეთ.
 
მაფა ფრედერიკ VI დეინტერეს თე უცნაური ბოშით, მუშ დუდშა გეჭოფუ თიში თხილუა დო ქაჯღონჷ სლაგელსიშ გრამატიკაშ სკოლაშა ოგურაფალო. 1822 წანას ანდერსენქ გჷმაბჟინუ მუში მაართა წინგი  *აწოძირაფა პალნატოკიშ საფულეს*. თინაქ ძალამი უდისციპლინო დო ლალა მაგურაფუქ იჸუ დო ოგურაფუს 1827 წანაშახ ქჷდოსქიდჷ.

1829 წანას ანდერსენქ შანულამ წჷმოძინას ქიმიოჭირინუ ფანტასტიკური რომანით *კუჩხით შარალუა ჰოლმენიშ გონთხორილშე ამაგერშახ*. თე წანასჷთ გჷმაბჟინუ ლერსეფიშ კათელი. 1833 წანას მაფაქ თინა ევროპაშა ოშარალუშა ქაჯღონჷ.

1835 წანას გჷშართჷ ანდერსენიშ რომანქ *იმპროვიზატორი* დო ძალამ დიდი წუმოძინა იშუ. კინ თე წანას გჷმიბჟინუ თიშ პირველი არიკეფქ, ნამუეფიშ შანულობა დუდშენო ვა ჸოფე აღიარებული დო ვართ გჷმიჩამუდჷ.
 
1840-1841 წანეფს ანდერსენქ იშარჷ გერმანიაშა, იტალიაშა, მალტაშა დო საბერძნეთშა. თე შარალუა ეჭარილი აფუ̂ მუშ ნაწარმებს *პოეტიშ ბაზარი* (1842). 

1838 წანას გჷშართ არიკეფიშ მაჟირა სერიაქ დო 1845 წანას - მასუმაქ. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა არიკეფი ანდერსონს ბაღანეფშო ვაუჭარჷ, თინეფქ გვალო მარდუეფშო გჷნირთჷ პოპულარულქ.

თე პერიოდშო თინა უკვე თელ ევროპას რდჷ რჩქინელი. 1857 წანას გჷშაშქუ̂ ნოველა *დორინა თუ ვადორინა*.
1872 წანას გჷშართჷ ანდერსენიშ ეკონია არიკეფქ. თე წანას თიქ ტრავმა მიღჷ, მუშ მოღალუთ დოღურჷ 1875 წანაშ . თინა დასაფულებურიე ასისტენიშ სასაფულეს, კოპენჰაგენს.

## გეძინელი ლიტერატურა
**ინგლისურ ნინაშა**
*  Stig Dalager, *Journey in Blue*, historical, biographical novel about H.C.Andersen, Peter Owen, London 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
* Ruth Manning-Sanders, *Swan of Denmark: The Story of Hans Christian Andersen*, Heinemann, 1949
* Norton, Rictor (ed.) *My Dear Boy: Gay Love Letters through the Centuries*. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ანდერსენიშ ნაწარმებეფი შხვადოშხვა ფორმატის (ინგლისურ ნინაშა) .
* არიკეფი
* ანდერსენიშ არიკეფი ფრანგულო.
* ჰანს კრისტიან ანდერსენიშ ცენტრი 
* ჰანს ქრისტიან ანდერსენიშ მუზეუმი 
* ანდერსენიშ არიკეფი შხვადოშხვა ნინეფშა 
 

კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1805
კატეგორია:ნაღურა 1875
დანტე ალიგიერი

thumb|დანტე ალიგიერი, ჯოტო დი ბონდონეშ ნახანტა
**დანტე ალიგიერი** (; დ. 1265, – ღ. 14, ვარა 13 ეკენია, 1321) — იტალიარი ჭარუ. პოეტი ფლორენციაშე. თიში თარი ნაწარმეფი „კომედია“ (უკულნეშის გიაძინჷ ეპითეტიქ „ღორონთიელი“) ნამუთ ოირკოჩეთ მიარზებაფუაფუ, მუჭოთ იტალიურ ნინაშა ქიმინელი უდიდაში ლიტერატურული ნახანდი დო მოსოფელიშ ლიტერატურაშ შედევრი. იტალიურო თის შინანა მუჭოთ „უჟინაშ პოეტის“ ().

## ბიოგრაფია
დანტე ალიგიერიშ დაბადებაშ ზუსტი თარიღი უჩინებუ რე, მორო 1265 წანას ვარაუდენა. თეს ავტობიოგრაფიული ინფორმაცია ხოლო რე აწათოლორაფალი. ეჭარილი *[[La Vita Nuova]]-ს* (1300 წანაშო დოჭარილ ფრაზას „*წუნოფუტეშ გვერდი შარა მუსჷთ მუკმურთ*“, ფხვადუთ, ნამდა დანტე 35 წანერი ოკო რდჷკო, რახან შურდგჷმაშ ბიბლიური ხანგინძარობა 70 წანა რე (ფსალმუნეფი, 89,10) დო თე მუწოსახაფათ შარალუა 1300 წანას ოკო ჸოფედჷკო. 

სამოთხეშ მუდგაზმარენი ვერსია ხოლო მითმიოწურუანს დანტეშ დაბადებაშ დღაშა დო შინანს, ნამდა თინაქ ნაჟირაშ შინით დებადჷ, ანუ მესიშ 21-იშ დო მანგიშ 21-იშ შქას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* დანტე ალიგიერი, რინა, შემოქმენდალა, ილუსტრაციეფი
* სტენფორდიშ ფილოსოფიაშ ენციკლოპედია: ბიოგრაფია,თიშ ნახანდეფშე დო ბიბლიოგრაფიაშე (ინგლისურ ნინაშა)

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:ფლორენციალეფი
კატეგორია:იტალიარი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1265
კატეგორია:ნაღურა 1321
ჩარლზ დიკენსი

thumb|ჩარლზ ჯონ ჰუფემ დიკენსი Charles John Huffam Dickens

**ჩარლზ ჯონ ჰუფემ დიკენსი** (; დ. 1812 წანაშ 7 ფურთუთა – ღ. 1870 წანაშ 9 მანგი), ფსევდონიმი - "ბოზ" () — ვიქტორიანული ერაშ დო არძო ბორჯიშ ართ – ართი არძაშე უმოსი პოპულარული ინგლისარი ჭარუ, ნამუშ ნოველეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ  ბეშტუა დღას ვემეჭყვიდელე. 

ჩარლზ დიკენსიშ აკოქიმინჯალა ახასქარებული ფურცელი რე ინგლისიშ კრიტიკული რეალიზმიშ ისტორიას. თიშ ჯოხოწკჷმა რე მერსხილი თელი ფარანი ინგლისური ლიტერატურაშ გოვითარაფას. ჩარლზ დიკენსიქ დებადჷ ოზუღე უჭყაფაშ მოინალეშ ფანიას. თიქ ბაღანობაშე იწისუ რინაშ აჭიროთება. ფანია ირო  უღვენჯობას რდჷ. ვალეფიშ უგნუგაფუობაშენ მუმალი ჭარუშ მუმა მევალეეფიშ ჯიხას ქიმთახუნეს, სოჸურეშეთ დუდი დერსხჷ უნელო. დიკენსი 10 წანაშე ხანდენდჷ  ვაქსიშ ფაბრიკას. ბაღანობას ეჭოფილ განათება ვამკმიშჷ მუდგაზმათრენ სისტემატურ ხასიათის. თინა ხანდენდჷ  სასამართლოშ დო პარლამენტიშ რეპორტიორო. ნინალუაქ ხე აკუნწყუ თის რინაშული გომორსაფილობაშ გოდინდააფას. ბაღანობაშ დო ბოშალაშ მონკა წანეფი თიქ უკულნეშის ეჭარუ მუშ რომანეფს – "დავით კოპერფილდი" დო "ჩქიჩქჷ დოროთი".

### სქოლიო

## ლიტერატურა
* Ackroyd, Peter. *Dickens*, 2002, Vintage, ISBN 0-09-943709-0

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  დავით კოპერფილდი  ()
* ჩარლზ დიკენსიშ ჟურნალი, დიკენსიშ რინაშ ეტაპეფი  ()
* დავით პერდუშ ჩარლზ დიკენსიშ ხასჷლა ()

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჟურნალისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1812
კატეგორია:ნაღურა 1870
უილიამ სმითი (ლექსიკოგრაფი)

thumb|უილიამ სმითი
**უილიამ სმითი** (;  – ) რდჷ გჷშარჩქინელი ინგლისარი ლექსიკოგრაფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* On-line version of A Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1875 edition)
* A Short History of Ancient Greece with notes, study links and illustration by Elpenor
* Online facsimile version of ''ბერძული დო რომაული ანტიკური ხანაში ლექსიკონი'' (1870 edition) 
* Online facsimile version of ''Dictionary of Greek and Roman Antiquities'' (1870 edition) 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ლექსიკოგრაფეფი
7 ღურთუთა

**7 ღურთუთა (იანარი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-7-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე  (ნარკი წანეფს — ).

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
ჯიხაშკარი

250px|thumb|right|ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი
**ჯიხაშკარი** — ოფუტე ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ (სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი) ჯიხაშკარიშ თემს.

## ოფუტეშ ჯოხოშ ისტორია
**ჯიხაშკარი** ეკონწყილიე ჟირი მარგალური ჯოხოშე: „ჯიხა“ დო „კარი“. ჯვეშეფიშ ნაჩიებუთ, ოფუტეშ დუს ჯიხა გედგჷნ თის დიდი რკინაშ კარი გილნობუე. კარი მედინაფე დო კათას უკითხირჷ: „სო რე ჯიხაშ კარი?“
ჟანა ბელქანია - ჯიხაშკარის ისტორია http://lemill.net/content/webpages/10e910d510d410dc10d8-10d210d010e010d410db10dd-10ef10d810ee10d010e810d910d010e010d8-10d810e110e210dd10e010d810d0/view


## გეოგრაფია, ორთა

## მახორობა
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1327 ადამიერი. მახორობაშ უმეტაშობას აკმადგინანა ქორთუეფი (კერძოთ მარგალეფი).

## ისტორია

## ეკონომიკა

## განათლება

## ინფრასტრუქტურა

## ჯოხოშინელი ჯიხაშკარალეფი
იონა სიჭინავა - ქორთუ ფოლკლორისტი, ლოტბარი;

პოლიკარპე ხუბულავა - ქორთუ ფოლკლორისტი, ლოტბარი;

## სქოლიო

კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
შურიშხა

შურიშხა  (საბატონი) – მარაშ დღა ობიშხა დო ჟაშხაშ შქას. მარგალური კინომუშური შქვითდღერი სისტემას მაშქვითა დღა. ჯვეში რომარეფი თე დღას იშინუანდეს ღორონთ სატურნს,  (დიხასაქვარუაშ ღორონთი რომაულ მითოლოგიას). თიში ჯოხო ჯოხო ართ–ართ პლანეტას.ტრადიციაშ გეშა, ნამუთ იუდაიზმიშე მოურს, თენა მარაშ ეკონია დღა რე. თე აპიჯაფა ჭყანას სქიდუ ისრაელსი დო ააშ – ს, მარა ასეიანი ევროპას თის უჯინენა მუჭოთ მარაშ მა–6 დღას. ქორთულ ნინას, მუჭიოთ ანდა შხვა ნინას, თე დღაშ ჯოხო მოურს იუდაისტური დღახუშ „შაბათიშ“ ჯოხოშე. 

## ჩინებური შურიშხეფი
* **[[დიდი შურიშხა]]** — ნებაშ მარაშ დღა, მუჟამც იესო ასაფულესინ.

## სქოლიო

კატეგორია:მარაშ დღალეფი
9 მესი

**9 მესი** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 129-ა დღა (ნარკი წანეფს — 130-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .
## დღაშ მუნახვამილეფი
* 1502 : ქრისტეფორე კოლუმბიქ ამერიკაშ მალობათ მუში მაანთხა შარალუა დიჭყჷ.
* 1944 : ყირიმიშ ოპერაციაშ შედეგო სხუნუეფიშ ჯარეფქ გადუდიშულეს სევასტოპოლი.
* 1945 : სხუნუეფიშ ჯარეფქ გადუდიშულეს ნოღა პრაღა.
* 1946 : ხვისტაშე გეგნოდირთჷ იტალიაშ მაფა ვიქტორ ემანუელ III-ქ.
* 1950 : პარიზის გჷმიცხადჷ „შუმანიშ დეკლარაციაქ“ ბჟადალ ევროპაშ სახენწჷფოეფიშ ქუანოშქერიშ, ოგვალე დო მეტალურგიული ხერეჭუეფუშ გოართოიანაფაშ გეშა.
* 1975 : ქართის გომორძგიაშ პარკის გინწყჷ ძეგლიქ „უჩინებუ ჯარიშკოჩიშ საფულა“. 
* 1994 : ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტო გეგშაგორეს ნელსონ მანდელა.
* 2010 : ევრორსხუქ დო ოერეფოშქაშე ოვალუტე ფონდიქ €750-მილიარდიანი მოხვარაშ პაკეტი მიღეს, ნამუშ ღანკჷთ ევროპაშ ოფინანსე ბაზარიშ სტაბილიზაფა რე.
* 2011 : ბელგიარი ველოსიპედისტი ვაუტერ ვეილანდტიქ „ჯირო დიტალიას“ მასუმა ეტაპის მოხვალამირჷ ავარიას დოღურჷ, ნამუთ „გრანდ ტურს“ 1995 წანაშე მოჸუნაფილი ველოსიპედისტიშ ღურაშ მაართა შვანი რდჷ.
* 2015 :  ეგვიპტეშ ჸოფილ პრეზიდენტის, ჰოსნი მუბარაქის, 3 წანათ დუდიშულაშ გოხურგუა მეუსაჯეს.

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1924 : ბულატ ოკუჯავა — სხუნუეციშ პოეტი დო მარსულაფარი.
* 1949 : ბილი ჯოელი — ამერიკალი მუსიკოსი დო მობირე.

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1707 : დიტრიხ ბუქსტეჰუდე —  დანიალ-გერმანალი კომპოზიტორი დო ორგანისტი.
* 1805 : ფრიდრიხ შილერი — გერმანალი პოეტი დო ისტორიკოსი.
* 1950 : რობერტ პირპონტ ბლეიკი — ამერიკალი ორიენტალისტი.
* 1965 : ზაქარია ბერიშვილი — ქორთუ რეჟისორი დო არტისტი.
* 1974 : ლიუბომირ პიპკოვი — ბულგარალი კომპოზიტორი.
* 1977 : ჯეიმზ ჯოუნზი — ამერიკალი ჭარუ.
* 1983 : ნინო ალექსი-მესხიშვილი — ქორთუ არტისტი.
* 2004 : აჰმად კადიროვი — ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკაშ პრორუსული პრეზიდენტი.
* 2011 : ლიდია გეილერ ტეხადა — ბოლივიაშ ოსური პრეზიდენტი.
* 2013 : ოთარ მეღვინეთუხუცესი — ქორთუ არტისტი.

## დღახუეფი
* მართლმადიდებელი ოხვამე ეთმეშანენს გეჸვენჯი წიმინდანეფიშ გოშინაშ დღას:

** ბასილი ამასიალი დო გლაფირა ქარწუნი
** სტეფანე პერმალი

* თაშნეშე:
** გომორძგუაშ დღა – კაბეტ ომუმალონე ლჷმას გომორძგუაშ დღა, ეიშანუაფჷ რუსეთის, საქორთუოს დო ჸოფილი სსრ რსხუშ შხვა ქიანეფს.
** ევროპაშ დღა
** იუდაიზმი - ლაგ ბა-ომერი.
** ააშ, გოართოიანაფილი ომაფე - ნანაშ დღა.

## ხოლო ქოძირით
## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
*
26 მესი

**26 მესი** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 146-ა დღა (ნარკი წანეფს — 147-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .
## დღაშ მუნახვამილეფი

* 451 : ავარაირიშ ბურჯაფი სომეხ ებუძოლირეფს დო სასანიდეფიშ იმპერიაშ ჯარს შქას. სომეხეფქ დემარცხეს, მარა ქირსიანობაშ დუდიშული გეჸვენჯაშ ნება მიპალუეს..
* 1293 : დიხაშნწალუაქ კამაკურას, იაპონია, 30 000 ადამიერი გოჭყვიდჷ.
* 1538 : ჯონ კალვინი დო თიში გემაჸვენჯეეფი ჟენევაშე ქარაჸეს.
* 1670 : დუვრის, ინგლისიშ მაფა ჩარლზ II დო საფრანგეთიშ მაფა ლუი XIV-ქ ნოფიულო დუვრიშ ხეკულუა დოდვეს.
* 1762 : მიხეილ ლომონოსოვქ ვენერას ატმოსფეროს მიოგორჷ.
* 1805 : ნაპოლეონ ბონაპარტი აკურთხეს იტალიაშ მაფათ.
* 1864 : მონტანაქ ააშ-იშ ტერიტორიათ გჷნირთუ.
* 1865 : ააშ-ს გეთჷ ომენოღალე ლჷმაქ.  
* 1868 : ინგლისის იმანჯჷ ეკონია საჯარო ღურათ საჯებაქ.   
* 1869 : ბოსტონიშ უნივერსიტეტის მასაჩუსეტსიშ წორომაჸალობაქ ქარტია მეჩჷ.
* 1879 : რუსეთიქ დო კაბეტი ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს აპიჯალას, ნამუშ მეჯინათ გჷმიქიმინუდუ ავღანეთიშ სახენწჷფო.
* 1889 : ეიფელიშ ყორშიშ პირველი ლიფტიქ გინწყჷ ჯარალუაშო.
* 1895 : ხვისტაშა გეშართჷ რუსეთიშ ეკონია იმპერატორი ნიკოლოზ II-ქ.
* 1896 : ჩარლზ დოუქ გჷმაბჟინუ დოუ ჯონსიშ ინდუსტრიული ოშქაშეშ პირველ გიშაშქუმალა.
* 1908 : სპარსეთის, ინგლისარ ბიზნესმენქ უილიამ დარსიქ ნაფთობიშ მოპალუა ქჷდიჭყუ. 
* 1906 : ვოქსჰოლიშ ხინჯიქ გინწყჷ ლონდონს.
* 1918 : გეგმიცხადჷ საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაქ.
* 1919 : გიშართჷ პირველი ქორთული საფოსტო მარკაქ.
* 1923 : საფრანგეთის იმანჯჷ პირველი 24 სათამი ავტორაჸუაქ „ლე მანი“.
* 1928 : 
* ფიფაშ ხუნას გინოჭყვიდეს ოთხ წანმოწანაშე ართშა კუჩხბუთიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ მანჯებაშ გეშა.
* პირველი მაჸარუ ფილმიშ წჷმორინაფაქ იმანჯჷ ათენს, საბერძნეთი.
* 1938 : ნოღა ვოლფსბურგის, ადოლფ ჰიტლერქ ფოლკსვაგენიშ ქარხანაშ აკოგაფა ინარსხუ. 
* 1947 : სსრრ-ს გეუქვუ ღურათ საჯებაქ, ნამუქჷთ კინე აკიდგინჷ 1950 წანას.
* 1948 : ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას გეგმიცხადჷ აპარტეიდიშ პოლიტიკაქ.
* 1966 : ბრიტანეთიშ გაიანაქ ზოხორინელო გჷნირთუ.
* 1970 : სხუნუეფიშ ტუპოლევ ტუ-144-ქ პირველი ომაშარე ტრანსპორტო გჷნირთუ, ნამუქჷთ მახ-2-ს გინაძინჷ.
* 1972 : ააშ-ქ დო სსრრ-ქ ხე მაჭარეს ანტიბალისტიკურ ქობინეფიშ ხეკულუას.
* 1986 : ევროპაშ წორომაალობაქ ევროპაშ შილა მიღჷ.
* 1991 : საქორთუოშ პირველ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, კაბეტი უმოსობათ გიმორძგჷ ზვიად გამსახურდიაქ.
* 2002 : მარს-ოდისეაქ, პლანეტა მოროხის ქვერსემი წყარიშ ჸინიშ დუნალეშაშ შანეფს მიოგორჷ.
* 2006 : კოკ იავას დიხაშნწალუას 5700 ადამიერქ გოჭყორდჷ. 200 000 უჸუდელოთ ქჷდიტუ.
* 2008 : ნასაშ ფენიქსიქ მოროხის პირველ წჷმოძინელი მოტორიზაფილ დოხუნა მანჯჷ ბოლო 30 წანაშ მეძენას.
* 2009 : საქორთუოშ ზოხორინალაშ დღაშ გეშა, ქართწკჷმა მუხათგვერდიშ საჯიმალო საფულაქ გინწყჷ.
* 2012 : ევროვიზიაშ ბირაშ კონკურსის შვედი მობირექ ლორინქ გიმორძგჷ ბირათ „Euphoria“.
* 2012 : მიხაელ ჰანეკეშ ფილმქ „ჸოროფა“ კანიშ კინოფესტივალს ორქოშ პალმაშ ჸა მიპალჷ.
* 2018 : მადრიდიშ რეალქ ფინალს გიორჯგინჷ ლივერპულს დო მასუმაშა გეწ-გეწას უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ გომორძგვილო გჷნირთუ.
* 2019 : გიტანას ნაუსედა ლიეტუვაშ პრეზიდენტო გეგშაგორეს.

## თე დღას დუნაბადი კათა
## თე დღას ნაღურა კათა
## დღახუეფი
* გაიანა – ზოხორინალაშ  დღა (1966წ.)

## ხოლო ქოძირით
## გალენი რცხუეფი

* 
*
8 კვირკვე

**8 კვირკვე** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 189-ა დღა (ნარკი წანეფს — 190-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი
1889 – გიშართუ  „The wall street Journal“-იშ   მაართა   ნომერქ.

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1822 — პერსი ბიში შელი, გიშარჩქინელი ინგლისელი პოეტი, რომანტიკოსი. (დ. 1792).

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
2 გერგობათუთა

**2 გერგობათუთა (ნოემბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 306-ა დღა (ნარკი წანეფს — 307-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .
## დღაშ მონახვამილეფი
* 1772 : ამერიკაშ რევოლუცია - სემუელ ადამსიქ დო ჯოზეფ უორენქ პირველ კორესპონდენციეფიშ კომიტეტი გჷმაქიმინეს.
* 1889 : ოორუე დაკოტა დო ობჟათე დაკოტა ააშ-იშ 39-ა დო მა-40 შტატეფო გჷნირთეს.
* 1914 : რუსეთიქ ოსმალეთიშ იმპერიას ლჷმა გჷმუცხადჷ.
* 1936 : იტალიაშ დიქტატორი, ბენიტო მუსოლინი, რომი-ბერლინიშ აქსისიშ გჷმოქიმინუაშ გეშა აცხადენს, გჷთმაჭყანს აქსისიშ ნძალეფიშ ალიანსის.
* 1936 : ბრიტანეთიშ ომაუჭყაფე კორპორაცია (BBC) სატელევიზიე უჭყაფაშ იჭყანს, ნამუთ პირველ რეგულარულ სატელევიზიე ნინალათ გინირთჷ, ნამუთ ასეშა მუშენს.
* 1937 : მოსკოვიშ კრემლიშ ხუთ გოლათის ლალიშ მურიცხი გეიორძეს.
* 1956 : ლიტვაშ (ასე ლიეტუვა) ახალნორდალაშ დემონსტრაციეფი ვილნიუსის დო კაუნასის.
* 1959 : ჸინიშ ჰოკეის პირველო გემიშეღეზ სახეშ ოთხილარი ეიოდვალარი, მეკარე ჟაკ პლანტიშა სახეშა ჰოკეიშ კეტიშ მეგამათ მერინაფილი გავალიშ უკული.
* 1965 : ალბანეთიშ პრეზიდენტი ენვერ ხოჯა აცხადენს სხუნუეფიშ რსხუწკჷმა ურთიართობაშ გინოჭყვადუაშ გეშა დო ქიანაშ ახალ მორსხუეთ ჩინეთის ასახელენს.
* 1984 : ღურათ საჯება - ველმა ბარფილდქ პირველ ღურამესაჯილ ოსურო გინირთჷ ააშ-ს 1962 წანაშე.
* 1988 : მორისიშ ღვერწკი - პირველი ინტერნეტით მოდვალირი კომპიუტერული ვირუსი, ნამუქჷთ ჯარალობური უჭყაფაშ შანულამი ხვილაფა მიპალჷ, გიბჟინჷ მასაჩუსტეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშე.
* 1991 : ბართლომე I-ქ კონსტანტინეპოლიშ პატრიარქო გინირთჷ.
* 2009 :
** ევროპაშ კოსმოსური სააგენტეშ SMOS დო Proba-2 ელმაშარეეფი გოუტუეს პლისეცკიშ კოსმოდრომიშე, რუსეთი.
** ჰამიდ კარზაი მაჟირა ვადათ გეგშაგორეს ავღანეთიშ პრეზიდენტო, თიშ უკული მუთ ოპონენტი აბდულა აბდულაქ მაჟირა რაუნდიშე დორხველი კანდიდატურა მონწყჷნ.
* 2020 : ვენას, ტერორისტეფქ დაჩხირი გუნწყეს თინჩალ მახორობას, ნამუშ შედეგო 4 ადამიერქ გოჭყორდჷ.

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1082 : ჰუიცონგი — ჩინეთიშ იმპერატორი
* 1667 : იაკუბ სობიესკი — პოლონეთიშ მაფასქირი
* 1755 : მარია ანტუანეტა — საფრანგეთიშ დიაფალი
* 1795 : ჯეიმზ ნოქს პოლკი — ააშ-იშ პრეზიდენტი
* 1844 : მეჰმედ V — ოსმალეფიშ სულთანი
* 1865 : უორენ გამალიელ ჰარდინგი — ააშ-იშ 29-ა პრეზიდენტი
* 1877 : აგა ხანი III — შიაშ იმამი
* 1906 : ივანე ბაბალაშვილი  — ქორთუ გენერალ-მაიორი
* 1911 : ოდისეუს ელიტისი — ბერძენი ჭარუ
* 1929 : რიჩარდ ტეილორი — ამერიკალი ფიზიკოსი
* 1944 : ალექსანდრე მეტრეველი  — ქორთუ ჩოგანმობურთე

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1285 : პეტრე III — არაგონიშ მაფა
* 1327 : ხაიმე II — არაგონიშ მაფა
* 1950 : ჯორჯ ბერნარდ შოუ — ირლანდიარი დრამატურგი
* 1966 : არაკი სადაო — იაპონიაშ ოურდუმე დო პოლიტიკური მოღალე
* 2004 : შეიხ ზაიედ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანი — გაოართოიანაფილი არაბული საამიროეფიშ პრეზიდენტი

## დღახუეფი

* მართლმადიდებელი ოხვამე ეთმეშანენს გეჸვენჯი წიმინდანეფიშ გოშინაშ დღას:

** **[[მამა გაბრიელი]]**
** წიმინდე არტემი
** გერასიმე ათონალი

## ხოლო ქოძირით
## გალენი რცხუეფი

* 
*
5 გერგობათუთა

**5 გერგობათუთა (ნოემბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 309-ა დღა (ნარკი წანეფს — 310-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .
## დღაშ მონახვამილეფი
* ჯვ. წ. 333 : ალექსანდრე მაკედონალიშ ბურჯაფი დარიოს III-შ სააწმარენჯოთ ისოსწკჷმა.
* 1757 : შქვითწანიანი ლჷმა - ფრიდრიხ კაბეტიქ გიორჯგინჷ საფრანგეთიშ დო ოღორონთე რომიშ იმპერიაშ გოართიანაფილ არმიას როსბახიშ ბურჯაფის.
* 1813 : რუსეთიქ დო სპარსეთიქ ხე მაჭარეს გულისტანიშ ოზებე ხეკულუას, ნამუშით ითებჷ რუსეთ-სპარსეთიშ 1804-13 წანეფიშ ლჷმა.
* 1838 : ცენტრალურ ამერიკაშ აკოართიანაფილ შტატეფქ აკოცჷ ფედერაციაშე ნიკარაგუაშ გიშულაშ გეშა.
* 1854 : ინკერმანიშ ბურჯაფი ყირიმიშ ლჷმას.
* 1895 : ჯორჯ სელდანს გინოჩეს პირველი ააშ-იშ პატენტიქ ავტომობილშა.
* 1911 : 29 ეკენიას ოსმალეთიშა ლჷმაშ გჷმოცხადაფაშ უკული იტალიაქ გეჭოფჷ ტრიპოლი დო კირენეიკა.
* 1913 : გოართოიანაფილი ომაფექ კვიპროსიშ ანექსია იქჷ დო საფრანგეთწკჷმა ართო ოსმალეთის ლჷმა გჷმუცხადჷ.
* 1916 : პოლონეთიშ ომაფექ გიმიცხადჷ გერმანიაშ დო ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერატორეფიშით მოჭარილი 5 ეკენიაშ აქტით.
* 1935 : ჯიმალეფი პარკერეფქ გეგშაშქვეს ოტაბაკე ლაჸაფი მონოპოლია.
* 1945 : კოლუმბიაქ გოეროშ მაკათურო გინირთჷ.
* 1979 : აიათოლა ხომეინიქ ააშ კაბეტ სატანად მირჩქინჷ.
* 1994 : 45 წანერი ჯორჯ ფორმანქ გინირთჷ არძაშე ხანერი მონკა წონაშ ლიკვით მორკინე ჩემპიონო, მუჟანსჷთ მაიკლ მურის ნოკაუტით მუგჷნ.
* 1996 : ააშ-იშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფს დემოკრატი ბილ კლინტონქ გიორჯგინჷ რესპუბლიკარ ბობ დოულს დო მაჟირა ხანით ქუდოსქიდჷ პოსტის.
* 1996 : რუსეთიშ პრეზიდენტ ბორის ელცინს გურიშ ოპერაცია უკეთეს, თიშ საღალობას ვიქტორ ჩერნომირდინი არსულენდჷ.
* 2004 : რუსეთიშ პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინქ კიოტოშ პროტოკოლს ხე მაჭარჷ, ნამუშჷთ ირსულ ობაღერ პიჯალეფქ მოსოფელიშ ნოშქერბადიშ ჟირჟანგიშ გითნაფურკაშ ქვოტეფიშ ეიომუშებელო.
* 2006 : ამერიკალი ჭარუ ჯონათან ლიტელქ საფრანგეთიშ ლიტერატურული ჯილდოშ - **[[გონკურიშ პრემია|გონკურიშ პრემიაშ]]** ლაურეატო გინირთჷ.
* 2006 : ერაყის სადამ ჰუსეინს კოჩიშობაშ სააწმარენჯოთ კეთებული დჷნაშებუეფიშ გეშა გითოშქვიდაფა მეუსაჯეს.
* 2008 : ბარაკ ობამაქ დემოკრატიულ პარტიაშე პირველ უჩაკანამ პრეზიდენტო გინირთჷ ამერიკაშ ისტორიას.
* 2009 : ფინეთი დო შვედეთი ანტკიცენა აწორინაფილ ნორდ სტრიმიშ აკოგაფას, ნამუთ ორთაშობურ გაზიშ ოულუ ოკო გაჸუნუან ვიბორგიშე, რუსეთი, გრეიფსვალდშა, გერმანია, თინეფიშ ეკონომიკური ზონეფიშ მუკულათ.
* 2010 : ინდონეზიაშ კოკ იავას ვულკან მერაპიშ ეშაგორგოთიშ შედეგო 49 ადამიერქ გოჭყორდჷ.

## თე დღას დუნაბადი კათა
*1271: ყაზან-ყაენი   — ირანიშ ილხანეფიშ ანუ ჰულაგუიანეფიშ დინასტიაშ მაშქვითა ზოჯუ (ღ. 1304)
*1854: პოლ საბატიე   —   ფრანგი ქიმიკოსი (ღ. 1941)
* 1938: ჯო დასენი — ამერიკული გოჭყაფას ფრანგი მობირე დო მუსიკოსი
* 1948: პიტერ ჰემილი — ინგლისარი მუსიკოსი
*1952: ოლეგ ბლოხინი  — უკრაინალი მობურთე. 
* 1959: ბრაიან ადამსი  — კანადარი როკ-მუსიკოსი

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1846 : თეიმურაზ ბატონიშვილი — ქორთუ ჭარუ დო მენცარუ
* 1887 : დიმიტრი ყიფიანი — ქორთუ ოჯარალე მოღალე
* 1933 : კატაიამა სენ — იაპონიაშ დო ოერეფოშქაშე მოხანდეეფიშ ყარაფიშ მოღალე. 
* 1985 : არნოლდ ჩიქობავა — ქორთუ ნინეფიშმენცარი (დ.1898)

## დღახუეფი

* მართლმადიდებელი ოხვამე ეთმეშანენს გეჸვენჯი წიმინდანეფიშ გოშინაშ დღას:

** იაკობი ჯიმა ღორონთიში
** წიმინდე ეგნატე

## ხოლო ქოძირით
## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
*
15 გერგობათუთა

**15 გერგობათუთა (ნოემბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 319-ა დღა (ნარკი წანეფს — 320-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .
## დღაშ მონახვამილეფი

* ჯვ. წ. 63 : ციცერონი კატილინას ქიანაშ მოხანათეთ აცხადენს.
* 1415 : რუსეთიშ ეკლესიაქ გირთჷ კიევიშ დო მოსკოვიშ ეპარქიეფო.
* 1492 : ქრისტეფორე კოლუმბიქ მაართათ ეჭარჷ დორხველი დღარს თუთუმი, ნამუსჷთ ინდიარეფი ირინუანდესჷნ.
* 1791 : ააშ-იშ მაართა კათოლიკური კოლეჯი - ჯორჯტაუნიშ უნივერსიტეტიქ - გინწყჷ.
* 1854 : ეგვიპტეშ მაფა საიდი სუეციშ არხიშ კიდანჯუაშ ნებას ირზენს.
* 1889 : ბრაზილიაქ გეგჷმიცხადჷ რესპუბლიკათ; იმპერატორი პედრუ IIქ პუტჩიშით გინორინაფილქ იჸუ.
* 1920 : ერეფიშ ლიგაშ მაართა ასამბლეაქ აკიშაყარჷ ჟენევას.
* 1934 : სსრრ-ს იმანჯჷ მაართა გოხონარაფილ ოტელევიზორე გინოჩამაქ.
* 1943 : გერმანიაშ ეს-ეს-იშ ხემანჯღვერიშ ჰაინრიჰ ჰიმლერიშ გინოჭყვიდუათ ჩაჩანეფს თი სტატუსიქ მიაჭარჷ, მუდგათ ურიეფს უღუდესჷნ დო გეგნაჯღონეს ოკონცენტრაციე ბანაკეფშა. 
* 1955 : გინწყჷ ლენინგრადიშ მეტროშ მაართა ღოზიქ.
* 1969 : რგილი ლჷმა - სხუნუეფიშ რსხუშ დო ამერიკაშ წყარიშთუდონი ხვამარდეფი ართიანს არაგუნა ბარენციშ ზუღას. 
* 1969 : ვიეტნამიშ ლჷმა - ვაშინგტონს გვერდი მილიონიშ უმოსი მენოღალე გიშმურს ლჷმაშ მეხჷ ოპროტესტე აქციაშა. 
* 1970 : სხუნუეფიშ ლუნოხოდ-1იქ წჷმოძინელო ქუდაფურინ თუთაშ ჟიდოხის. 
* 1971 : ინტელქ მოსოფელს მაართა ართჩიპამი მიკროპროცესორი "4004" გიშაშქვჷ.
* 1983 : ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკაქ დირსხუ.
* 1988 : სხუნუეფიშ რსხუშ მაართა დო ეკონია კოსმოსურ ფურინუაშა გუტეს შატლი ბურანი.
* 1988 : ისრაელ-პალესტინაშ კონფლიქტი - პალესტინაშ ერუანული სხუნუ პალესტინაშ დუდიშული სახენწჷფოს აცხადენს.
* 2001 : მაიკროსოფტი გიშმაშქვანს კომპანიაშ მაართა ოლაჸაფე კონსოლი Xboxის. 
* 2002 : ჰუ ძინტაო გინმირთუ ჩინეთიშ კომუნისტური პარტიაშ გენერალურ მელამოსეთ.

## თე დღას დუნაბადი კათა

* 1825 : გაბრიელი (ქიქოძე) - იმერეთიშ ეპისკოპოსი (ღ.1896)
* 1862 : ჰაუპტმანი, გერჰარტ - გერმანალი ჭარუ (ღ.1946)
* 1887 : ო'კიფი, ჯორჯია - ამერიკალი ფერჭარუ (ღ.1986)
* 1891 : რომელი, ერვინ - გერმანალი ოურდუმე მოღალე (ღ.1944)

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1773 : ბესარიონი - ბჟადალი საქორთუოშ კათოლიკოს-პატრიარქი

## დღახუეფი
* მართლმადიდებელი ეკლესია ეთმოშანჷნს გეჸვენჯი მოწამეეფიში გოშინაშ დღას:

** წიმინდენ მოწამეეფი: აკვინდინე, პიგასი, აფთონი, ელპიდიფორე, ანემპოდისტო დო შხვეფი თინეფწკჷმა ართო
** მარკიანე კვირელი

## ქოძირით თაშნეშე
## გალენი რცხუეფი

* 
*
16 გერგობათუთა

**16 გერგობათუთა (ნოემბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 320-ა დღა (ნარკი წანეფს — 321-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .
## დღაშ მონახვამილეფი
## თე დღას დუნაბადი კათა

1.1992 ,მარსელო ბროზოვიჩი — მობურთე

## თე დღას ნაღურა კათა
## დღახუეფი
## ხოლო ქოძირით
## გალენი რცხუეფი

* 
*
ოორუე მაკედონია

**ოორუე მაკედონია** (მაკედონ. Северна Македонија, ოფიციალურო **ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკა**  მაკედონ. Република Северна Македонија) — სახენწჷფო ბალკანეთიშ ჩქონიშ ცენტრალურ ნორთის, ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას.

## ჯოხოდვალა

* **ოფიციალური**: ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკა.
* **ოდაბადური**: Северна Македонија; Република Северна Македонија.
* **ეტიმოლოგია** მოურს ბალკანეთიშ ჩქონიშ უჯვეშაშ ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონიშ ჯოხოშე.

## გეოგრაფია

ქიანა იდვალუაფუ ბალკანეთიშ ჩქონს. ომძღჷ ქიანეფი: ბულგარეთი, საბერძემო, ალბანეთი, სერბეთი დო მონტენეგრო. ფართობი - 25.713 კვ.კმ.

## სახენწჷფო

* **სახენწჷფო სისტემა**: დემოკრატიული რესპუბლიკა.
* **სახენწჷფოშ მადუდური**: პრეზიდენტი გეორგე ივანოვი.
* **თარობაშ დუდმახვენჯი**: პრემიერ-მინისტრი ნიკოლა გრუევსკი.
* **კანონიშდუმადვალუ ორგანო**: ართპალატამი პარლამენტი - სობრანიე (120 მაკათური).
* **ადმინისტრაციული გორთუალა**: 123 მუნიციპალიტეტი (opstina).

## დემოგრაფია

* **მახორობა**: 2.063 ვითოში (2003), თენეფშე - მაკედონარეფი 67%, ალბანარეფი 23%, თურქეფი 4%, ჩაჩანეფი 2%, სერბეფი 2%.
* **ოფიციალური ნინა:** მაკედონური (66.5%). გოფაჩილი ნინეფი: ალბანური (25%), თურქული (3.5%), სერბული (1.2%).
* **რელიგია**: ქირსიანობა.
* **ნანანოღა**: სკოპიე (452 ვითოში).
* **ნოღეფი**: ბიტოლა (84), კუმანოვო (79), ტეტოვო (61), პრილეპი (57).

## ეკონომიკა

* **რესურსეფი** - ქრომი, ტყვია, თუთა (ელემენტი), მანგანუმი, ვოლფრამი, ნიკელი, დაბალი ხარისხიშ რკინაშ მადანი, აზბესტი, წურწუფა, ოკიდალი ჯა-ტყა, ოფუტეშ მეურნობაშ დიხეფი.
* **ვალუტა** - მაკედონური დენარი (MKD).

## მონძეობა

* ჯვეშბერძენული ნოღაშ, ჰერაკლეიშ აკნაცჷმეფი.
* მაფა სამუილიშ ჯიხაზურგა (XI ოშწ.).
* სტრუმნიციშ ჯიხა (XI ოშწ.)
* წმ. სოფიაშ ბაზილიკა ოხრიდის (XI ოშწ.)
* წმ. მიხეილიშ ოხვამე ლესნოვო 
* ოჰრიდი დო მუში ტობეფი

*
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:სლავური ქიანეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ზურაშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი
ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაშ ტრადიციული მიარეხონარუაშ რკვიებაშ ერეფოშქაშე ცენტრი

**ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაწკუმა რსხუაფილი ტრადიციული მიარეხონარუაშ რკვიებაშ ერეფოშქაშე ცენტრი** () ვარა უკუნტაშ ვერსია: **ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაშ ტრადიციული მიარეხონარუაშ რკვიებაშ ერეფოშქაშე ცენტრი** () () — …

## გალენი რცხუეფი
* Official Website () ()
*  Papers delivered at the 2002, 2004, 2006, 2008 symposia  () ()

## ხოლო ქოძირით
* ტრადიციული მუსიკა
* ბუნური ბირა
* პოლიფონია
ახალკახათი

**ახალკახათი ** – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშ–გურიაშ დჷკი–რზენს, წყარმალუ ჩხოუშიაშ მარძგვანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 20 მეტრა, ზუგდიდიშე 16 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1170 ადამიერი.
უხურგანა ოფუტეეფი: კოკი, კახათი, დარჩელი დო ოქტომბერი.

## ისტორია
გჷნოჩამათ ოფუტეშ ცენტრიშე ბჟაეიოლშა ჸოფე უგშურთუმუ ტყა, მუთ უგურკვიებუ ბაძაძით გორჩქინელი დაჩხირიშ გეშა გეგნოჭველე, მუდგაშ უკულით თე აბანც ოფუტე კახათიშე გოშხვენერაფილო ქიგედვალუ ,,ნაჭვი" კახათი.

თე ტერიტორია ორხველუდ თრუმე მანუჩარ ანჩაბაძეს, ათეშენ თე აბანც მანჩაშ (მანუჩარიშ) კახათისჷთ უძახჷნა. უკულნეშის თე აბანც ქიგიადუ ახალკახათიქ.

ახალკახათიშ ტერიტორიაშ გოფართანაფაქ მოხვადჷ 1919 წანას მეძობელი ოფუტეეფიშ (დარჩელი, ოქტომბერი, კოკი, კახათი) ნორთეფიშ  მეძინათ. ოფუტე დუდშენო ორხველუდჷ კოკიშ ოფუტური სხუნუს. 1971 წანას დენტკიცჷ ახალკახათიშ ოფუტური სხუნუშ აღმასკომქ.
1920-1921 წანეფს დირსხუ ახალკახათიშ დოჭყაფურ სკოლაქ, 1954 წანას გეგნიკეთჷ 7 წანამი სკოლათ, ოდო 1968 წანაშე ოშქაშე სკოლათ. 
1941-1945 წანეფს მოსოფელიშ ლჷმაშა გჷშაჭანაფილქ იჸუ 193 ახალკახათარქ, ნამუეფშეთ 103-ს ვა დართინჷ, ნამუეფიშ ჯოხოშ მაშინაფალო ოფუტეს გოკიდილიე უკახლე ვა დორთელეფიშ პარკი სტენდით.

ახალკახათარეფი საქორთუოშ ტერიტორიული ედომუშამობაშო ლჷმას ოკათუდეს.

## ოფუტე ამდღა
ოფუტეს ფუნქციონირენს ობაღანე ბაღი, ოჯარე სკოლა, სპორტული მოედანეფი, ოექიმე ამბულატორია.

## გჷმორინაფილი ლიტერატურა
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაშ ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო

კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
30 ფურთუთა

**30 ფურთუთა (ფრევალი)**  შილებე რდას კანკალე კალენდარს, მარა დღას ვაკათჷ გრიგორიანული კალენდარს, სოდეთ ღურთუთას 28 დღა დო ნარკი წანეფს 29 დღა რე. 

## 30 ფურთუთა შვედეთის 1712 წანას

1700 წანაშ გიოჭყაფუს შვედეთიშ იმპერიას ლამენდეს იულიუსიშ კალენდარშე გრიგორიანულ კალენდარშა გინულას გეჸვენჯი 40 წანას ნარკი წანეფიშ გჷშატებათ. მორო 1700 წანაშ ფურთუთას ნარკი დღა გაგშეტეს, თი წანაშ ეკონიას დოჭყაფილი ბიჟღეთიშ ლიმაქ შვედეფიშ თოჸუჯი კალენდარიშ ოკუთხუს ჩაურცხინუ დო გეჸვენჯი ჟირი შვანს ნარკი დღალეფი ვაგშუტებუნა, თაშ ნამუდა 1704 დო 1712 წანებქ ნარკო დოსქიდუ.

უკულიანშო ჩილათეფიშ დო აბორჯებაშ ეჩილათაფაშო, იულიუსიშ კალენდარი კინი დართინეს 1712-ს, მუჟამც ართი მეტი ნარკი დღა გეუძინეს დო ფურთუთა 30 დღამო გინაშქვეს. თე თარიღი იულიუსიშ კალენდარიშ 29 ფურთუთას დო გრიგორიანული კალენდარიშ 11 მელახის ომანგუდუ. ეკონიას, შვედეთიქ გრიგორიანულ კალენდარშა გინილჷ 1753 წანას, ფურთუთას ბოლო 11 დღაშ გჷშატებათ.

## გალენი რცხუეფი

* Naturalists Almanac February 30 ()
* 30 days in February 1712 ()
* Change of calendars - Sweden  ()
* 30 ფურთუთა  ()
* Russia's Difficulties ()
2 ღურთუთა

**2 ღურთუთა (იანარი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-2-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე  (ნარკი წანეფს — ).

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1699: ოსმან III — ოსმალეთიშ სულთანი

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
26 მელახი

**26 მელახი (მარტი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 85-ა დღა (ნარკი წანეფს — 86-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

* 1812 : ვენესუელას მოხვადჷ 7,7–8.0 ბალიან დიხაშნწალუაქ (კარაკასიშ დიხაშნწალუა).
* 1960 : დირსხუ ახალ ტურნირქ — უეფაშ თასეფიშ მაღვენეფიშ თასიქ.
* 1970 : ავიალაინერ კონკორდიშ მაართა ფურინუა.
* 1971 : გჷმიცხადჷ ბანგლადეშიშ ზოხორინალაქ.
* 1979 : ხექ მიჭარჷ  ისრაელ-ეგვიპტეშ ოთჷნჩე აპიჯაფაშა.
* 1995 : ევრორსხუშ 7 ქიანას ნძალაშა მიშართჷ შენგენიშ აპიჯაფაქ უვიზე რეჟიმიშ გეშა.
* 2000 : ვლადიმერ პუტინი რუსეთიშ პრეზიდენტო ეშაგორეს.
* 2021 : შოტლანდიას ზოხორინალაშ მოხუჯე ალბაქ დირსხუ, ნამუსჷთ ალექს სალმონდი უხემანჯღვერენს.
* 2024 : საქორთუოშ ერუანულ ოკუჩხბურთე ნაკორობაქ საბერძნეთიშ ერუანულ ოკუჩხბურთე ნაკორობას პენალტეფიშ სერიას ორჯგინჷ დო  ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი ორზალე ისტორიას მაართათ მიპალუ.

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
1 პირელი

**1 პირელი (აპრილი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 91-ა დღა (ნარკი წანეფს — 92-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1578 — უილიამ ჰარვეი, ინგლისელი ექიმი, ფიზიოლოგი დო ემბრიოლოგი (ღ. 1657).

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი
*ირანი – რევოლუციაშ დღა (1979წ.)

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
* 

----
18 პირელი

**18 პირელი (აპრილი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 108-ო დღა (ნარკი წანეფს — 109-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1947 — ბეგლარ აკობია, მარგალური ბირაშ ლოტბარი (დ. 1881).

## დღახუეფი
* ზიმბაბვე– ზოხორინალაშ დღა (1980წ.)

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
22 პირელი

**22 პირელი (აპრილი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 112-ა დღა (ნარკი წანეფს — 113-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1990 — ვლადიმერ სალია, მარგალურ ბირაშ ლოტბარ (დ. 1905).

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
24 პირელი

**24 პირელი (აპრილი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 114-ა დღა (ნარკი წანეფს — 115-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1897 — ვლადიმერ ბაბილუა, მარგალურ ბირაშ ლოტბარ (ღ. 1977).

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
9 მანგი

**9 მანგი (ივანობა)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 160-ა დღა (ნარკი წანეფს — 161-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღახუეფი

**ერეფოშქაშეეფი**
*  აკრედიტაციაშ ერეფოშქაშე დღა

**ერუანულეფი**

*  ობჟათე ამერიკა, 
* ურუგვაი — ობჟათე ამერიკაშ კუჩხბურთიშ დღა.

*  ბრაზილია — *ბრაზილიაშ მანათალიშ* -  ჟოზე დი ანშიტაშ დღა.

*  ოკლახომა — რჩინუეფიშ დღა.
*  — გერგეზეფიშ დღა.

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1870 — ჩარლზ დიკენსი, ინგლისელი ჭარუ̂ (დ. 1812).

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
* 

## სქოლიო
13 მანგი

**13 მანგი (ივანობა)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 164-ა დღა (ნარკი წანეფს — 165-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი
* 1373 : ინგლისიქ დო პორტუგალიაქ ხემაჭარეს მორსხუეობაშ ხეკულუას, ნამუთ ასეშა ქიმინჯენს. (მოსოფელიშ უჯვეშაში მოქიმინჯე ხეკულუა)
* 1782 : შვეიცარიას სეფიქსირჷ ეკონია ღურათ საჯებაქ მაზაკვალობაშ გეწამებათ. (საჯეს ანნა ჰელდი)
* 1860 : დირსხუ რუსეთიშ სახენწჷფო ბანკიქ

* 1892 : კიევს მუშობა დიჭყჷ რუსეთიშ იმპერიას მაართა ელექტრო ტრამვაიშ ღოზიქ.
* 1917 : გჷმიცხადუ უკრაინაშ ავტონომიაქ. 
* 1920: ააშ-შ ოფოსტე ნინალაქ მიშეღუ წესი, ნამუშ მეჯინათ გოხურგელი რდჷ ბაღანეფიშ ჯღონუა ამანათიშ სახეთ.
** ჟენევას გინწყუ ფემინისტეფიშ საირქიანო კონგრესიქ.

* 1934 : ვენეციას შეხვადეს ადოლფ ჰიტლერქ დო ბენიტო მუსოლინქ.

* 1942 : ააშ-შ პრეზიდენტი ბენჯამინ ფრანკლინქ მიღუ გინოჭყვიდირი სტრატეგიული ნინალაშ ომართუალეშ გჷმოქიმინუაშ გეშა, ასე თე ორგანიზაცია ჩინებული რე მუჭოთ ცენტრალური ოთოლორე სააგენტო.

* 1944: მაართათ გჷმირინეს გერმანული სუამი რაკეტეფი „ფაუ-1“. 
* 1949 : კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიქ აძვილი დორხველი არძა პედაგოგი დო მანინალე პერსონალი ქჷდუდვალდესკო ანტიკომუნისტური ფუჩაფინ.
* 1958 : მუშობა დიჭყჷ მაართა ჩინარი ექსპერიმენტალური ატომური რეაქტორქ
* 1966 : რომიშ პაპიქ პავლე VI-ქ გაუქვუ „გოხურგელი წინგეფიშ ინდექსი“, ნამუთ პავლე IV-ქ დიო ხოლო 1557 წანას მიშეღუ.

* 1982 : ფაჰდიქ საუდიშ არაბეთიშ მაფათ გჷნირთჷ.
* 2000 : ართიანს მაართათ შეხვადეს ოორუე დო ობჟათე კორეაშ ლიდერეფქ
* 2007 : **[[შიმონ პერესი]]ქ** ისრაელიშ პრეზიდენტო გჷნირთჷ, თიშ უკული მუთ, მაჟირა რაუნდის თიშ ჟირხოლო ოპონენტიქ დორხველი კანდიდატურა მონწჷნ.
* 2008 : ირლანდიარი გიშმაგორალეფქ რეფერენდუმს უარი უგამესს **[[ლისაბონიშ ტრაქტატი]]შ** მეღებაშენ, ნამუქჷთ ოთაკილარო გჷნართინუ ევროპაშ რსხუშ რეფორმაშ პროგრამა.
* 2009 : ირანიშ ოგიშაგორუე კომისიაშ ჩინებათ პრეზიდენტი **[[მაჰმუდ აჰმადინეჯადი]]** მაჟირა ხანით გეგშაგორეს.
* 2015 : წყარმალუ ვერეშ ადიდაფაშ შედეგო, ქართის 19 ადამიერქ გოჭყიორდჷ, მიჯალაგუ ქართიშ ზოოპარკიქ.
* 2016 : ორლანდოშ სერიშ კლუბშა გენთხაფაშ შედეგო 50 ადამიერქ გოჭყორდუ დო დეღამაკ — 53 ადამიერქ.
* 2017 : ქორთუ კარაჩხამობურთე, ზაზა ფაჩულია ამერიკაშ ნაციონალური ოკარაჩხაბურთე ასოციაციაშ 2016-2017 წანეფიშ ლიგაშ ჩემპიონო გჷნირთჷ.

## თე დღას დუნაბადი კათა
### XIX ოშწანურაშახ
### XIX ოშწანურა
* 1808 : პატრიკ მაკ-მაჰონი — საფრანგეთიშ პრეზიდენტი
* 1831 : ჯეიმზ კლარკ მაქსველი — შოტლანდიარი ფიზიკოსი (ღ.1879)
* 1865 : უილიამ ბატლერ იეიტსი — ირლანდიარი პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი 1923 (ღ.1939)
* 1899 : კარლოს ჩავესი — მექსიკარი კომპოზიტორი (ღ.1978)

### XX ოშწანურა
#### 1901–1950
* 1940 : პან გი მუნი — 2007 წანაშე გოეროშ გენერალური მელამოსე.
#### 1951–2000
### XXI ოშწანურა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
26 მანგი

**26 მანგი (ივანობა)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 177-ა დღა (ნარკი წანეფს — 178-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა
### XIX ოშწანურაშახ
* 1423 : ლუი XI — საფრანგეთიშ მაფა (დ. 1483)
### XIX ოშწანურა
* 1854 : ლეოშ იანაჩეკი — ჩეხი კომპოზიტორი (დ. 1928)
* 1883 : ფრანც კაფკა — ავსტრიალი მაჭარალი (დ. 1924)
* 1889 : ანატოლი ბალაბუევი — ქორთუ გეოფიზიკოსი.
### XX ოშწანურა
#### 1901–1950
* 1910 : არკადი ასტვაცატუროვი — სხუნუეფიშ მენცარი (დ. 1975)
#### 1951–2000
* 1962 : ტომ კრუზი — ამერიკალი არტისტი
### XXI საუკუნე

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
2 მარაშინათუთა

**2 მარაშინათუთა (არგუსო)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 214-ა დღა (ნარკი წანეფს — 215-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი
* 1948 წანას, დიჭყუ, სტადიონ მარაკანაშ ეგაფა.

## თე დღას დუნაბადი კათა

* 1868: კონსტანინე I — საბერძნეთიშ მაფა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
4 მარაშინათუთა

**4 მარაშინათუთა (არგუსო)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 216-ა დღა (ნარკი წანეფს — 217-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1792 — პერსი ბიში შელი, გიშარჩქინელი ინგლისელი პოეტი, რომანტიკოს (ღ. 1822).

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1875 — ჰანს ქრისტიან ანდერსენი, დანიარი პოეტი დო მოარიკე (დ. 1805).

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
20 მარაშინათუთა

**20 მარაშინათუთა (არგუსო)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 232-ა დღა (ნარკი წანეფს — 233-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი
* 636 : იარმუკიშ ბურჯაფი - არაბეფიშ ჯარეფქ, ხალიდ ბილ ვალიდიშ დუდალათ, სირია დო პალესტინა მიდუღჷ ბიზანტიაშ იმპერიას, ნამუქჷთ მუსლიმანეფიშ ეჭოფუეფიშ დო არაბეთიშ გალე ისლამიშ ბიწორი მოდვალაშ პირველი კაბეტი რეღმა რდჷ.
* 917 : ანქიალუსიშ ბურჯაფი - ბულგარეთიშ მაფა სემეონ I-ქ თრაკია გეჭოფჷ დო ბიზანტიალეფი გეგნორაჸუ.
* 1000 : უნგრეთიქ ქჷდირსხუ მუჭოთ ქირსიანული სახენწჷფოქ სტეფენ I-აშით.
* 1900 : იაპონიაშ დაჭყაფური სკოლაშ კანონით მიშაღალირქ იჸუ უციო ოთხწანიანი გურაფაქ.
* 1914 : პირველ მოსოფელიშ ლჷმას გერმანიაშ ჯარქ გეჭოფჷ ნ. ბრიუსელი.
* 1920 : პირველი კომერციურლი რადიოდგჷმილქ 8MK (WWJ) ქჷდიჭყუ მაუჭყაფალა დეტროიტის, მიჩიგანი.
* 1926 : ქჷდირსხუ იაპონიაშ ჯარალობური მაუჭყაფალაშ კომპანიაქ Nippon Hōsō Kyōkai (NHK).
* 1940 : მეხიკოს გინოხორუას მარენჯი რუსი რევოლუციონერი, ლევ ტროცკი, დაქირებულ მაჸვილარქ ჸინიშ ცელით ოღურალო დოჭკირჷ. ტროცკიქ მაჟირა დღას დოღურჷ.
* 1960 : სენეგალქ მალიშ ფედერაციაშე გეგშართჷ დო ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.
* 1968 : ვარშავაშ ხეკულუაშ ორგანიზაციაშ მაკათური ქიანეფიშ ჯარეფქ გენშართეს ჩეხოსლოვაკიაშა, „პრაღაშ აფუნიშ“ პოლიტიკური ლიბერალიზაციაშ ინაშქვიდაფალო.
* 1991 : 50-წანიანი ოკუპაციაშ უკული ესტონეთიქ სსრ რსხუშე ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.
* 1991 : სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა: 100.000-შე უმოს ადამიერქ გიშართჷ სხუნუეფიშ რსხუშ პარლამენტიშ ნოდგჷმიშ წჷმი ხუნტაშ სააწმარენჯოთ.
* 2007 : საქორთუოშ რკინაშარაშ მართუაშ ნება 99 წანათ ბრიტანულ კომპანია „ფარქფილდ ინვესტმენტის“ გეგნაჩჷ. 
* 2015 : საბერძნეთიშ პრემიერ-მინისტრი ალექსის ციპრასიქ პოსტიშე გეგნოდირთჷ.
* 2016 : გაზიანთეფის მოხვალამერჷ ტერაქტიშ შედეგო გოჭყორდჷ 54 დო დეღამაკჷ 66 ადამიერქ.
* 2017 : ბორჯომიშ ლეხერს მოხვალამერჷ დაჩხირიშ შედეგო, ტყაშ 100 ჰექტარშე უმოსი ტერიტორიაქ დიჭჷ.
* 2018 : ვენესუელაშა ახალი ვალუტა, სუვერენული ბოლივარი გენშეღეს.

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
24 მარაშინათუთა

**24 მარაშინათუთა (არგუსო)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 236-ა დღა (ნარკი წანეფს — 237-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა
* 1899 — ხორხე ლუის ბორხესი, არგენტინარი ჭარუ̂, პოეტი (ღ. 1986).
* 1995 — ალექსანდრ კოგონია, ქორთუ მობურთე

## თე დღას ნაღურა კათა

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
10 გჷმათუთა

**10 გჷმათუთა (ოქტომბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 283-ა დღა (ნარკი წანეფს — 284-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მოლინეფი
* 680 : ქარბალიშ ბურჯაფი —  ხალიფა იაზიდ I-იშ ზოჯუათ დუდი მეკვათეს შიიტ იმამ ჰუსეინ იბნ ალის, წჷმიმორაგადე მუჰამედიშ მოთას. შიიტი მუსლიმეფი თე დღას მიშინუანა მუჭოთ ააშურას.
* 732 : პუატიეშ ბურჯაფი —  პუატიეწკჷა (საფრანგეთი), კარლოს მარტელიქ მუში მალიმორეფწკჷმა ართო გიორჯგინუ მავრეფიშ მიარერიცხუამ არმიას, ნამუშით ეცილჷ მუსლიმეფიშ ბჟადალ ევროპაშა მიშაბურსაფის.
* 1780 : დიდი ტროპიკული ციკლონი კარიბეფს —30 000-შახ ადამიერი გოჭყვიდუ.
* 1868 : კუბაქ ესპანეთიშე ზოხორინალ გჷმაცხადჷ.
* 1872 : საქორთუოშ რკინაშარა —  მაართა რეისიქ ირსულჷ ქართი-ფუთიშ მალობათ.
* 1938 : მაჟირა მოსოფელიშ ლჷა —  მიუნხენიშ აპიჯალათ ზუდეტენლანდიქ გერმანიას გინაჩჷ.
* 1944 : ჰოლოკოსტი —  აუშვიციშ ღურაშ კარეს 800-შახ ჩაჩანეფიჩაჩანი ბაღანეფი დოჸვილეს.
* 1964 : ტოკიოს გინწყუ მა-18 ოლიმპიური ლაჸაფეფქ.
* 1970 : ფიჯიქ ზოხორინალა მიღჷ.
* 1987 : ფიჯის გჷმიქიმინჷ რესპუბლიკური ნწყუალაქ.
* 2006 : ბრიტანალ-ინდოარ ჭარუ კირან დესაის 2006 წანაშ ბუკერიშ პრემიაქ მიაჩჷ საუჯგუშო რომანშო.
* 2007 : გერჰარდ ერტლი ნობელიშ პრემია მიღჷ ქიმიაშ დარგის მანგარი ჟინპიჯეფიშ ქიმიური პროცესეფიშ რკუალაშ.
* 2008 : ფინეთიშ ჸოფილი პრეზიდენტი დო გოეროშ დიპლომატი მარტი აჰტისაარიქ, ნობელიშ თინჩალაშ პრემიაშ ლაურეატგჷნირთჷ.
* 2009 : 
** თურქეთიქ დო სომხეთიქ ყარაბაღიშ ლჷმაშ უკული ჭყვიდილი დიპლომატიური ურთიართობეფი აკადგინეს.
** პოლონეთიშ პრეზიდენტი ლეხ კაჩინსკიქ ხე მაჭარჷ ლისაბონიშ აპიჯალას. აკა ევროპული სახენწჷფო, ნამუთ თე ტრაქტატის დიო ვაკათაფჷნ, ჩეხეთი რე.
* 2011 : ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფო ეკონომიკაშ დარგის ტომას სარჯენტიქ დო კრისტოფერ სიმსიქ (ააშ) გჷნირთეს.
* 2013 : 
** პაკისტანარი აქტივისტი მალალა იუსაფზაიქ სახაროვიშ პრემიაშ ლაურეატო გჷნირთჷ.
** კანადარი ელის მანროქ ლიტერატურაშ დარგის ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატო გჷნირთჷ.
* 2014 : მალალა იუსაფზაი დო კაილაშ სატიართი თინჩალაშ დარგის ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფო გჷნირთეს.

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1978 — აკაკ ხარება, მარგალურ ბირაშ ლოტბარ (დ. 1908).

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
30 გჷმათუთა

**30 გჷმათუთა (ოქტომბერი)** რე გრიგორიანული კალენდარიშ 303-ა დღა (ნარკი წანეფს — 304-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე .

## დღაშ მონახვამილეფი

## თე დღას დუნაბადი კათა

## თე დღას ნაღურა კათა
* 1757: ოსმან III — ოსმალეთიშ იმპერიიშ 25-ა სულთანი

## დღახუეფი

## ხოლო ქოძირით

## გალენი რცხუეფი

* 
*
დანიელ ფიფია

**დანიელ ფიფია** (დ. 1896 წანა, წალენჯიხაშ რაიონიშ ოფუტე ობუჯი – ღ.1924 წანა) — პოეტი, მარგალ ბაირონო ჯოხოდვალირი. დებადჷ  პავლე ფიფია დო ქეთევან კვირკველიაშ ფანიას. 
ჩილი დო ქომონჯის დანიელშახ ჟირი ბოშეფი დოღურუნა დო დანიელიშ გორჩქინა თინეფშო დიდ ხიოლი ჸოფე. მარა დანიელქ ბაღანობაშე ქჷდელახჷ. მუმაქ ქიანა ექიმეფშა გილეჸონჷ, მორო იშენ მუთუნქ ვემეხვარჷ. ჟირი წანერი დო გვერდი რდჷნ თეშ მუმაქ დუღურჷ, შკვით წანერი რდჷნ თეშ დიდაქ დო ქაშასქიდჷ თაშ დალეფიშ ხეს. თიქ ჟირ კლასამი სკოლა გაათუ ოფუტე ობუჯის დო მაჟირა სკოლაშა მიშელჷ, მარა უფარობაშ გეშა მიოტებელქ აჸუ გურაფაქ. უკული ქუთეშიშ გიმნაზია გაათუ დო ობუჯის ქჷდიჭყჷ მაგურაფალო ხანდა. თე ბორჯის გეჩინებაფუ შხვა დიდი კათა: კალისტრატე სალია, ლეო ქიაჩელი, ეგნატე ფიფია დო თინეფწკჷმა ართო ქიანა საქვარეფი ქიმინჷ მუშ ოფუტეშო.

## მოღალობა
დანიელი მარგალურ ნინაშა ჭარჷნდჷ. თის ჭარილი აფუ გჷმორჩქინელი ნაჭარა "ხუმლა კოჩი", ისტორიული პოემა "ბულათია", ნამუთ 1855 - 1856 წანეფიშ მარგალეფიშ არყაფაშენ რე. დანიელ ფიფია სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური დო ზუგდიდიშ მაზრას მადუდალე პროპაგანდისტი რდჷ.

## ღურა
1924 წანაშ მარაშინათუთას, ქართიშ უნივერსიტეტიშ III კურსიშ სტუდენტი, 27 წანერი დანიელ ფიფია, მუჭოთ პოლიტიკურო ვასტაბილური კოჩინ, ბოლშევიკეფქ გვალო უდჷნოშურეთ გორხვეს დო 80-იან წანეფშა თიშ არგამათ შინა ფაქტობურო ვეშილებედჷ.
დანიელიშ ნაჭარეფი დოჭვეს. ჩქინდა მაჭირინუ პოემა ,,ბულათიაქ, არიკი ,,ხუმლა კოჩიქ, მარგალურ–ქორთულ ლერსიკონიშ ჭიჭე ნორთიქ დო ხოლო მუზმარენი ლერსიქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* დანიელ ფიფიაშ ნამთინე ლერსეფი

კატეგორია:დუნაბადი 1896
კატეგორია:ნაღურა 1924
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
ჷ

**ჷ** — (IPA გიმოთქვინუა ) გეძინელი ქორთული ასო. ჯოხო ჷნ. ემანგებუ ოერეფოშქარე ფონეტიკური ანბანიშ [ə]-ს. გიმირინუაფუ შონურს დო მარგალურიშ ზუგდიდურ-სამურზაყანურ დიალექტის.

## გალენი რცხუეფი
* გეძინელი ასოეფი მარგალუშო დო შონურშო უნიკოდის 

კატეგორია:ქორთული ასოეფი
ჸ

ჸ — (IPA გიმოთქვინუა ) გეძინელი ქორთული ასო. ჯოხო ელიფი. ემანგებუ ოერეფოშქარე ფონეტიკური ანბანიშ [ʔ]-ს. გჷმირინუაფუ შონურს დო მარგალურიშ ზუგდიდურ-სამურზაყანულ დიალექტის.

## გალენი რცხუეფი
* გეძინელი ასოეფი მარგალურშო დო შონურშო უნიკოდის 

კატეგორია:ქორთული ასოეფი
შალომი

**შალომი** რე ურიული ირ მარული გაზეთი, ნამუთ გიშიშქუმალუუ თურქეთის. გაზეთიშ ჯოხო მოურსჷ ურიული ოსალმებელი ზიტყვაშე „შალომ“. დარსხუუ თურქი ურიალი ჟურნალისტი ავრამ ლეიონქ 1947 წანაშ 29 გჷმათუთას. იბეშტუაფუ სტამბულს. ართი ლადინო ხასჷლაშ მოხო, გაზეთი გუშუურსუ თურქული ნინაშა. ასეიანი რედაქტორი რე იაკუპ ბარკასი. ტირაჟი დახოლებურო რე 5,000.

## გალენი რცხუეფი
* შალომიშ ოფიციალური ვებხასჷლა

კატეგორია:თურქეთიშ გაზეთეფი
კატეგორია:პოლიტიკური გაზეთეფი
კატეგორია:ურიული გაზეთეფი
კატეგორია:გაზეთეფი თურქულ ნინაშა
ა

**ა** — ქორთული ანბანიშ ასო. ჯოხო „ან“.

კატეგორია:ქორთული ასოეფი
ღუმუ

**ღუმუ** (, , , ) — ბჟადალი საქორთუოს უჯვეშაში ბორჯიშე  იხვარებაფუაფუდ  ღუმუ (იმერ.; გურ. _ ღუმუ, ღუმუშლი, ღუმუ/ჩხვერი _ მეგრ., ღომუ/ღომი _ ჭან.). თინა მოშინაფილი აფჷ შხვაშთურ მეშარეეფსჷთ. კოლხეთის ღუმუშ გიშასხუნილი კაკალეფშე ახაზჷრენდეს ფსქელი ფაფუს - ღუმუშ ღუმუს. წანდეს, ნამდა თინა რდჷ მირძღი ოჭკუმალი, მარგებელი გოლინა უღუდუ ორგანიზმიშონ. მოხანდეს _ ჭყანას უძინანდჷ, ლეხის - ფეიკარას კურნენდჷ.  მუჭოთ ძალამი ჰამო დო ეფას მანელებერი ოჭკუმალს, ჭჷ-კორკულიშ ლახალაშ ომკურნალებერო ირინუანდეს. 
გჷშაკერძაფილი შვანს ახაზჷრენდეს „ჩხუკას“ _ ძალამი ფსქელას ხაშილი ჩხვერს ზადუნდეს ჭიჭე ჯიმუთ, თოფურით, კაკილი ნეძით.  ახაზჷრენდეს ელარჯის _ ხაშილი ჩხვერიშ კაკალს ქვირიშ მანგიორო მიშმაზანდეს ჭყჷნტჷ ჸვალს. 

ჩხვერიშე იხაზჷრებუდუ ტიბუ _ გრიპიშ საწინანდეგო საშუალება.
ღუმუშ ოხაშალო ხვარენდეს კარდიას (იმ, გურ.), კარდილა (ჭან.), კარდია (მეგრ.). ღუმუშ მაფაჩაფალს ჯოხოდ სუთი. (იმ.), კირზა (მეგრ.), ლაფერა (გურ), კორზა/კირზა (ჭან); ჩოგანი ვარა ხვაჩინი (მეგრ.) _ ღუმუშ ეშაღალარიე.
ღუმუშ ქვირს უმეტაშო დღახუეფს ხვარენდეს სარიტუალო სუფრაშო. არსებენდჷ ღუმუშ ოხვამერი (ქორთ. ღომის სალოცავი). მუჟამსჷთ ღუმუ დუც მიკეთენდუ, თიში ქვირშე  გიშნაჭვი კვარეფს მიდეღანდეს დო ჸვანას ფულუნდეს, ჟიშე ჯვარს ქიგიოშკვანდეს დო ღორონც ოხვეწუდეს   _ ბრელი ღუმუ ქომუჩითია. 

ღუმუს თასუნდეს გიშაგორილი დღალეფს, თუთაშხას _ „თუთაშხა ბედინერს“ ვარა ცაშხას „ცაშხა კვათიერს“. ეკენია-გჷმათუთას მონჭა ჸვანას ცალუნდეს. თე თუთეფს ჯოხოდჷ „გჷმათუთა“.
ოჩაჩალს ჩაჩილი ღუმუს ანიავენდეს ნისორით, ჩხე ღუმუს გიოგანდეს ტაბაკის. 
ღუმუშ კაკალი გოსოფური რდჷ შინური მაფურინჯეეფშო, ჭა - ობორკალეფშო. მუჭოთ მიარეგანშე გჷმარინაფალი კაკალობა, საჯარიმო, სავალდებულო ბეგარაშა მიშმეშუ. 
ღუმუ ფენდაშ სიმბოლო ხოლო რდჷ. ახალწანაშ მაკუჩხური, ფანიას უზალანდჷ თელარას, ხვეს დო ფენდაშ სიმბოლოთ ლაფის (იატაკი) მარღვანდუ ღუმუშ კაკალეფს. კჷნ თე ნიშნელუათ გიმირინუაფუდუ ღუმუ მოჭყუდუშ ფანიაშ მინულაბორჯის დო მუჭოთ ნოჸოფიერებაშ სიმბოლოს, მოჭყუდუს ოთასაფუანდეს.

## ქოძირით თაშნეშე

* ელარჯი
* უგალი
* ბანოში
* პოლენტა

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:სურსათი
კატეგორია:ქორთული საბზადი