open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ერიტრეაშ პრეზიდენტი

მინი|250x250პქ|ერიტრეაშ პრეზიდენტიშ შტანდარტი
**ერიტრეაშ პრეზიდენტი** – ერიტრეაშ სახენწჷფოშ მადუდე.

## ერიტრეაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* New Internationalist feature on Isaias Afewerki
* Parade 2010- World's Worst Dictators
* Official website of the Ministry of Information of Eritrea
* Official website of the Ministry of Education of Eritrea 

კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ნატალი დორმერი

**კილიან მერფი** (; დ. 11 ფურთუთა, 1982, რედინგი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე მუში როლეფით შხვადოშხვა ფილმიშე დო სერიალშე.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ჯაშქვიდუ

**ჯაშქვიდუ** თაშნეშე **ჯაშონა, ლიყვი, ლეყვი** (Viscum) — იროწვანე, გვერდო პარაზიტული ბართვეფიშ გვარი ჯაშქვიდუშობურეფიშ ფანიაშე. წვანე ხორცამი გუნაფალეფი უღუ. ფურცელეფი ნთელუანი რე, ტყებიშობური, პიჯმანგას დვალირი. ჩანარს ართსქესამი, ჭკობა, მოწვანე, ჸვინთელი ვარდა ჩე პიოლეფი უღუ, ნამუეფით აკოშაყარელი რე ღერიშ ჟირბოჭკას. გუმნაღელი რგვალი, 1—2-თასამი, ოჭაბაია კანკარი რე, ფერო ჩე, მოჸვინთელე, ნარინჯიშფერი ვარდა ჭითა, პარაზიტენს შხვადოშხვა ფურცელამ დო წვიწვამ ჯას დო ბართვის. 
 ჯაშქვიდუშ 70-შახ გვარობა ორთას რე გოფაჩილი ევროპას, აზიას, აფრიკას დო ავსტრალიას. საქორთუოს ხვალე ართი გვარობა მუთმოფხვადჷნა — ჩე ჯაშქვიდუ (Viscum album). ხვეიანო დოჸალერი იროწვანე ბართვი რე, ნამუშ სიმაღალა 1 მეტრის ანჭუ. პარაზიტენს ფარფაჯას, ცხვაცხვის, თელას, უშქურს, სხულს, სვაჭას დო შხვა. დიდ გავალს მეთმიორინუანს ხილს. ჩანარს ლაბანამი გუმნაღელი უღუ. ფურცელს ოკურნალე ღვანდეფი უღუ.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ჯაშქვიდუშობურეფი
გიმიშღვერე

**გიმიშღვერე** () — ართწანიანი ჟვერი ჩანარეფიშ გვარი გიმიშღვერეშობურეფიშ ფანიაშე. ჯინჯი დო ნანდული ფურცელი გიმიშღვერეს ვაუღუ. მინჯეჩანარს ეიარწკიპუ კარკატია ღერს დვალირი მიოწუალეფით დო თიშ ხარჯიშა ჭკომუნს. ჩანარიშ პიოლი ჭიფე, ვარდიშფერი ვარდა ჩე რე. თასი ღვიღვინაფაშ უნარს ისქილიდუანს 3-10 წანაშახ. გიმიშღვერე დახე ედომუშამ დიხაუჩას რე გოფაჩილი. ეიოშანალი რე საქორთუოს ფართოთ გოფაჩილი *ევროპული გიმიშღვერე* (Cuscuta europaea), *ამერიკული გიმიშღვერე* (Cuscuta arvensis), *სუმჸუჯიშ გიმიშღვერე* (Cuscuta epithymum), *ზაფანაშ გიმიშღვერე* (Cuscuta obtusiflora). მანე დო საკარანტინე ჩანარი რე. აგავალენს სუმჸუჯის, ანჯას, სელს, ზაფანას, თუთმს, კარტოფილს, ჭაკუნტელს, ხანჭკის, ხვარხვის დო შხვა ჩანარს. მუთმოფხვადჷნა ჟვერ ჩანარეფსჷთ. გიმიშღვერეშ კანკალე გვარობა ლაბანამი რე დო ოჭკომალს მოხვამილაფაშ შვანს შილებე მოწამალუას ჩხოლარი.

*ეშაჸოთამაშ საშუალებეფი*: ოთასე მასალაშ წიმინდუა, ჟვერეთ ულირი ნოკვეთიშ ცალუა გიმიშღვერეშ თასიშ მიშულაშახ დო ნაცალაშ ჭუალა, გინობარუა, გინოხონუა, ჰერბიციდეფით წამალუა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გიმიშღვერეშობურეფი
პარაზიტი

[მინი|250პქ|[Taenia saginata ადამიერიშ ორგანიზის მახორუ პარაზიტი]]

**პარაზიტი** — თელი ორგანიზმის მახორუ რინუეფი. თინეფი „მენძელ“ ორგანიზმეფს მიდმუღანა ოჭკომალ ნიფთიარობეფს დო იმიარებჷნა. სამანგ: დადული ასკარიდა ართ დღა დო სერს მილიონშახ მარქვალს დჷთმოდვანს, ნამუთ შილებე ურჩხუ ხილს, ორტვინობას მეხედასჷნ.

## ლიტერატურა
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Parasitism 
* Toxoplasmosis
* Parasitology Parasites Zoonoses 
 

*
ორუჩუბან ებიჩუ

**ორუჩუბან ებიჩუ** ( Oruchuban Ebichu — ებიჩუ ჸუდეშე ზრუნენს) — იაპონური კომპანია გეინიქსი (Gainax)-იშით 1990 წანას გჷშაშქუმალირი მანგა დო ანიმაციური სერიალი. ავტორი რიზა იტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Oruchuban Ebichu (TV) 
* Oruchuban Ebichu (manga) 
* Futabasha's Ebichu website 
* Gainax's Ebichu website
გუნაფალა

[მინი|[კინტირიშ გუნაფალა]]
[მინი|[სახალინური ფალოპიაშ გვიგვილი]]
**გუნაფალა** () — უმაღალაში ჩანარიშ ართ-ართი თარი ორგანო. აკმოდირთუ ღერიშე დო თიშა მიკოფალირი ფურცელეფშე დო გვიგვილეფშე. გიშმართჷნა ვეგეტატიურ გუნაფალეფს, ნამუეფიშ თარი ფუნქცია რე ოჰეერე ჭკომუა (თინეფიშ მეტამორფოზეფს ახასიათენს შაყარუაშ, გოახალაფაშ, ვეგეტატიური გომიარაფაშ, თხილუაშ, ცოცუაშ ფუნქციეფი), დო სპორათმაღელ გუნაფალეფს (თინეფს შქას პიოლეფს), ნამუეფით რეპროდუქციული ორგანოეფი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
*გვიგვილი

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
კატეგორია:ბოტანიკა
გვიგვილი

250px|thumb|პიოლიშ გვიგვილი
მინი|ჩანარეფიშ გვიგვილეფიშ კლასიფიკაცია
[მინი|[პეულუაშახ დო პეულერი გვიგვილი კვარხიშე მორძგვშა]]
**გვიგვილი** () — უმაღალაში ჩანარეფიშ გუნაფალაშ ხუჭუჭი. გიშმაგორჷნა ვეგეტატიურ დო გენერაციულ ანუ ოპეულე გვიგვილეფს. *ვეგეტატიული გვიგვილი* აკმოდირთუ კუნტა ხუჭუჭამ ღერშე (წვანდის ირდუ კონუსით) დო ღერს მეჩანილი გინორთი ხანიშ ფურცელეფიშ ხუჭუჭშე, ნამუეფით მეჭედელო მეჩანს ღერს დო ართიანს. *გენერაციულ გვიგვილს* ფურცელეფიშ ხუჭუჭწკჷმა ართო პიოლეფიშ დო ბიბლეფიშ ხუჭუჭით რე. გვიგვილიშ გალენი ფურცელეფი ვარდა თინეფიშ ნორთეფი წოროფურცელეფი, ფურცელიშ ნერჩი, ყერწიშ ნორთი) კანკალე მაფორუ ქერქლეფო გჷნმირთუ. თეჯგურა გვიგვილს *ფორილი* ჯოხო დო რგილი დო ზჷმიერი ორტყაფუშ ჩანარეფიშ უმენტაშობას უღუ. *ღილე* ანუ ტარკალე გვიგვილი (ქერქლეშ უმუშო) უმენტაშო ლამე ტროპიკული ტყაშ ჯალეფშო რე დჷმახასიათაფალი, მორო შხირას მუთმოფხვადჷნა ზჷმიერ ორტყაფუეფსჷთ ვამაზოთე, კანკალეშა მაზოთე გუნაფალეფს.

## ლიტერატურა
* *ღვინიანიძე ზ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 500, თბ., 1980

კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
კანკარი

220px|thumb|თ. ჯ. „კენკარიშ“ მუსხირენ გვარობა
**კენკარი** (bacca, uva), ჩანარიშ უგჷნწყუმუ მიარეთასამი, ოშა-გოშათ ართთასამი გუმნაღელი რე. მონდინაფაშ ბორჯის ედომუშამი გუმნაღელოფორუ წვენამი, ეგზოკარპიუმი — თხითკანამი. კენკარი უღუ ბინეხის, ხურტკმელს, მოხარს, შტოშის დო შხვა. ირდღარ რინას ციმუაშ (რთული კაკალია), ინღვაშ (რთული წკალამი) დო ლუღიშ (გუმნაღელა) გუმნაღელს შხირას ჩილათირო კანკარს უძახჷნა.
## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
ცოჸუ

**ცოჸუ** თაშნეშე **ჰალაია** () — ბჟაშუმუ ჩხოლარეფიშ გვარი ცოჸუშობურეფიშ ფანიაშე. ცოჸუშ რსხულიშ სიგჷრძა რე 20-32 სმ, წონა — 180-1000 გ. ჩხოლარს შხირი, ბუტყატყია (კანკალეს) ბოწოწი უღუ. დორხველი გვარიშ — Sciurus-იშ მოხ, ცოჸუეფი უჯოხონა თაშნეშე ცოჸუშობურეფიშ ფანიაშ თელი რანწკი წჷმმარინაფალეფშა: ჭითა ცოჸუ, პალმაშ ცოჸუ დო შხვა მიარე გვარშე. მუთ ოწაწჷ დორხველ გვარს — Sciurus-ისინ, თინა აკმაშქვანს 29 გვარობას, ნამუეფით გოფაჩლი რე ევროპას, ოორუე ამერიკას, ობჟთე ამერიკას დო აზიაშ ზჷმიერ ორტყაფუს, თარო ტყალეფს. საქორთუოს აკლიმატიზაფილი რე რჩქვანელობური ცოჸუშ () ჟირი გიმენგვარობა: ალთაური ცოჸუ () დო ტელეუტური ცოჸუ (). მოლენკავკაციური ცოჸუ () საქორთუოს ირდიხას რე გოფაჩილი. ორეუე შანულობა ვაუღუ.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:ცოჸუშობურეფი
კიდუ

**კიდუ** თაშნეშე **კჷდჷ** () — მაფურინჯეეფიშ ფანია კიდუშნერეფიშ რანწკიშე. აკმაშქვანს რსხულო ოშქაშე დო მორჩილი (8-50 სმ-შახ) მაფურინჯეეფს. შხვადოშხვანერი, ღილე ფერი უღნჷა. დუდი ჟილეშე დო კანკალეშა ბოლოშგიმენი ბურდღათ ჭითა რე. ბურდღაოფორუე გვიგვალი რე. ანკირაშ ბურდღა ზღვანდი დო მანგარღერზამი რე. სუეფი ფართე რე, ბოლოს მჷმორგვალაფირი. დუდიშ ხოკო დიდი დო მანგარი რე. თინი ნინძგი ფორილი რე ფსქელი ოფორუეთ დო ბოლოს ოტახუშნერო რე წჷმოწარკანტელი. ჭჷნერი გჷრძე ნინა წჷმოჭიფარებულ ბოლოს ჩირქინაფილი გუმნარდი უღუ. კუნტა კუჩხეფს 2 კითი წჷმი, ჟირით უკახალენ მალობათ, ჟილეშე მოდირაკილი, ცანდი ჭყვალეფით. კიდუშობურეფიშ უმენტაშო ტყას ხე, ჯგირო ხოხჷნა ჯაშ ღერეფს დო ჸალეფს. ოტახჷშნერი ნინძგით ტახჷნა ნახვაცას, სოიშეთ გჷრძე, წვანდამი ნინათ ეშმაჸუნს შხვა მაფურინჯეეფშო უმუჭირინაფუ ჭანდეფი დო თინეფიშ მუნტური. რჩქვანელობურო ხე ჯაშ ქოქას. წანმოწანაშე ართშა იმიარებჷნა. კიდუშობურეფი ტყალეფს დო ბართვონას ირდუხას რე გოფაჩილი, ავსტრალიაშ, მადაგასკარიშ დო პოლინეზიაშ კოკეფიშ მოხ. კიდუშნერეფიშ ფანიას 36-45 გვარი დო 224 გვარობა რე, თინეფშე საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა 4 გვარიშ 8 გვარობა. კიდუშობურეფი მარგებელი მაფურინჯეფი რე.

## ლიტერატურა
 

კატეგორია:კიდუშნერეფი
მუხვიშობურეფი

**მუხვიშობურეფი** (Talpidae) — ბჟაშუმუეფიშ ფანია ჭანდჭკომეფიშ რანწკიშე. გოფაჩილილი რე ევროპას, აზიას დო ოორუე ამერიკას. მუხვიშობურეფიშ ფანიას 4 გიმენფანია რე. ჩხოლარს გვაგვა, მოგჷრძე (20 სმ-შახ) რსხული უღუ. ჸუჯიშ ქერენჭი ვაუღუ. თოლეფი უგუვითარე ვარდა ფორილი რე დაცხით. წოხოლენი ბორკეფი კუნტა რე, ფიარიშობური, უკახალენ მალობათ ფართე ტიანეფი, ჭყანიერი გჷრძე ჭყვალეფით ითებუ. რსხული ფორილი რე შხირი, კუნტა დო ღვაღვა ბოწოწით, ნამუსჷთ ბუჟუჟო ვაუღუ. ფერო რჩქვანელობურო უჩა, რუმე ვარდა მოჭუბურიშფერე რე.

მუხვიშობურეფი ჯგირო რენა მერჩქვანელი დიხაშ რინას. ჯგირო აფჷნა გოვითარაფილი შურაფა დო მეკოწაწაფა. ჸოფილ სსრრ-იშ ტერიტორიას გოფაჩილი რე ევროპული ანუ რჩქვანელობური მუნჩქვი (Talpa europaea) დო შორიშიან ბჟაეიოლიშ მუხვი (Mogera robusta).  რჩქვანელობური მუხვი საქორთუოს მიარე აბანს მუთმოფხვადჷნა. ხენა ტყალეფს, დოლოეფს, ორტვინეფს, ბაღეფს, გვალეფს. ოგვაჯეს იკეთენა აფუღუს, 30 სმ სიტომბეს. წანმოწანაშა ართშა იმიარებჷნა. მაკობა 40 დშახ იგჷნძორებუ. ხანს 1-9 უფონდიკე ერჩქის. მარგე ჩხოლარი რე, მუთმოჯილიგუნს მანე ჭანდეფს. მორჩილ გავალს მითმიორინუანს ბაღ-ორტვინობას დო ოცალუეფს, თიშ გეშა, ნამჷ-და დიხას თხორჷნა დო ჩანარიშ ჯინჯეფიშ სისტემას ნხცალჷნა.

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
*
მაკრონეფი

**მაკრონეფი** — ჯვეში ქორთული თური. ოხორანდჷ ობჟათე კოლხეთის. ანტიკური ბორჯიშ ავტორეფიშ სმებათ, ოხორანდეს ტრაპეზუნტიშ რაიონს დო თიში ბჟაეიოლით. მაგალთო, ქსენოფონტი თინეფს შეხვალამე ტრაპეზუნტიშ ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე ჟირი დღაშ ოლუს. ათე რაიონს მაკრონეფიშ რინას ამინს არზენა აპოლონიოს როდოსელი, სტრაბონი, პლინიუსი, V უკუნიშ ანონიმი ჭარუ დო შხვეფი. კანკალე თინეფშე (მაგალთო, სტრაბონი) მიოჩქ, ნამდა მაკრონეფს ჯვეში ავტორეფი უძახუდეს თაქ მახორობუ სანეფს (თაშნეშე. ჭანეფს). ჯოხო „მაკრონს“ ასეიანი მარკვიებერეფი ორწყენა ბჟადალი-ქორთუეფიშ თურეფიშ მიოგურაფალი ასეიანი ტერმინს (მარგალ//მეგრელ) ოკათურ არგ (არკ) (<აგრ//აკრ) ჯინჯის, ნამუთ გოფორმებული რე ჭანურიშო მიოგურაფალი ონ სუფიქსით.

მაკრონეფი შხვა ქორთულ ტომეფწკჷმა ართო ჯვ. წ. V უკუნის ოკათუდეს სპარსეთიშ იბერიაშ XIX სატრაპიას. ოკათუდეს სპარსეთიშ მაფაშ ქსერქსეს ლაშქუას საბერძნეთის. ათე ლჷმას თინეფი მოქანჩილეფი ჸოფენა თეში, მუჭოთ მოსხეფი, ტიბარენეფი დო მოსინიკეფი.

## ლიტერატურა
* საქორთუოშ ისტორიაშ ნარკვიეფი, ტ. I, ქარ., 1970;
* *მელიქიშვილი გ.,* ქსე, ტ. 6, ხას. 376-377, ქარ., 1983

კატეგორია:ქორთული თურეფი
ერემი

**ერემი** () — ჭკობაჩორქოამი ჩხოლარეფიშ გვარი ერემიშობურეფიშ ფანიაშე. ირ ქას შილებე 10-შე უმოსი ჸა უღჷდასჷნ. კინჩხის კუნტა ფოფორი უღუ. კიკო (ერემიშ) ხალებამი რე, რდილი — ართფერი. კუდელიშ მუკი-მუკი უღუ შხვადოშხვა სიდიდაშ „სარკე“. გოფაჩილი რე ევროპაშ, აზიაშ (უთარაშო ობჟათე დო ობჟათე-ბჟაეიოლი ნორთის), ოორუე ამერიკაშ ტყალეფს. აკმაართიანენს 6 გიმენგვარიშ 13-14 გვარობას. საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა ჯამუ ერემი. ოჯინუე დო ორეწუალე ჩხოლარი რე. გვერდო დოჭყანაფილი ერემეფიშ სასი ქალეფს — პანტეფს გჷმირინუანა პანტოკრინიშ ოკეთებელო. ჯინუა უმენტაშო ვარებული რე, აკლიმატიზაფილი რე ახალ ზელანდიას, ობჟათე ამერიკას დო შხვა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ერემიშობურეფი
ყურდგელიშობურეფი

**ყურდგელიშობურეფი** () — ბჟაშუმუეფიშ ფანია ყურდგელიშნერეფიშ რანწკიშე. რსხულიშ სიგჷნძა 30-60 სმ, ყურდგელეფს უღჷნა ბოლომჷწოწვენდერელი, გჷნძე ჸუჯეფი, კუნტა კუდელი. გვარობეფიშ უმენტაშობას უკახალენი ბორკეფი წოხოლენშე გჷნძე უღუ. კუჩხიშ ნარჩეფი შხირი ძაგვარით რე ფორილი. ყურდგელეფი გოფაჩილი რე ედომუშამ დიხაუჩას, მადაგასკარიშ, ობჟათე ამერიკაშ ობჟათე ოლქეფიშ დო ანტარქტიდაშ მოხ. ყურდგელი ხე მიარეფერამ ორთას. აქტიური რენა ედომუშამ წანმოწანაშ გოძვენას. იდიარა ოდიარეს, ჭკომჷნა ჯაშ ნახვაცას, გვიგვილეფს, ნოჸელეფს. წანმოწანას 4-შა ხანა 2-8 (15-შახ) ერჩქის, ნამუეფიშ უმენტაშობაშ რსხული ბოწოწით აფუ ფორილი დო გილულათ შეულებჷნა. ყურდგელეფიშ ფანიას 8 გვარი რე. ჸოფილ სსრრ-ს ხედუ 5 გვარობაშ ყურდგელიშნერი: ბოცქვერი (Oryctolagus cuniculus), მანჯურიული ყურდგელი (Caprolagus brachyurus), ჩე ყურდგელი (Leporidae timidus), სისვი ყურდგელი (Leporidae europaeus), ყურდგელი-ტოლაი (Leporidae tolai). საქორთუოს ხვალე მუთმოფხვადჷნა 1 გვარობა (სისვი ყურდგელი). აკლიმატიზაფილი რე ავსტრალიას დო მიარე კოკის. ყურდგელიშობურეფიშ მიარე წჷმმარინფალი ორეწუე დო სპორტული ჯინუაშ ობიექტი რე. კანკალე გავალს მითმიორინუანს ოდიარუს, ხეხილიშ ბაღის, ტყაშ ნარგის, გჷთმოფაჩუნს ინფექციურ ლახარეფიშ გჷნმაღელეფს.

ყურდგელიშ ერჩქის კიკო ჯოხო.

## ლიტერატურა

*
ოპერაცია „ზეთიშხილიშ ჸა“

**ოპერაცია „ზეთიშხილიშ ჸა“** () — ოურდუმე ოპერაცია, ნამუთ  2018 წანაშ 20 ღურთუთას წჷმიჭყჷ თურქეთიქ დო სირიაშ პროთურქული ოპოზიციაშ (სირიაშ დუდიშული არმია დო შხვ.) აკოანჯარაფილ ფორმირაფეფქ სირიაშ არაბული რესპუბლიკაშ ოორუეშე. ოურდუმე ოპერაციაშ გეშა ოფიციალური გჷნაცხადი აკეთჷ, თურქეთიშ რესპუბლიკაშ ოურდუმე ნძალეფიშ გენშტაბიქ.

ოპერაციაშ ღანკი — აფრინიშ რაიონშე ქურთული აკოანჯარაფილი ფორმირაფეფიშ (YPG, YPJ) გიშარაჸუა რე. თურქეთიშ ოფიციალური პიჯეფი აცხადენა, ნამჷ-და ოურდუმე ოპერაცია იმანჯებუ „საირქიანო სამართალიშ ინოხვენეფით“ დო სირიაშ ტერიტორიული თელუანობაშ თხილუაშ მეჯინათ. სირიაშ თარობაქ თურქეთიშ არმიაშ ქიმინჯეფს აგრესიაშ დო სირიაშ სუვერენიტეტიშ დორცუაფაშ კვალიფიკაცია მეჩჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* თურქეთ-სირიაშ კონფლიქტი
* სირიაშ ქურთისტანიშ კონფლიქტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Война в Африне повторяет сценарий Донбасса-2014. Курды стали разменной монетой в российско-турецкой газовой сделке // Независимая газета, 22 января 2018
* *[[პაველ ფელგენგაუერი]]*. Оливковая ветвь в Африне // Новая газета, 23.01.2018

## სქოლიო

კატეგორია:2018 წანაშ კონფლიქტეფი
კატეგორია:სირიაშ ომენოღალე ლჷმაშ მენაჯაფეფი
კატეგორია:თურქეთიშ ლჷმეფი
ბუტუტიაშობურეფი

**ბუტუტიაშობურეფი** თაშნეშე **ჭკიჭკიტიაშობურეფი** () — ჭანდეფიშ ფანია წარღასუამეფიშ რანწკიშე. თინეფი „ჯარალობური ჭანდეფი“ რენა დო უმუჯგირუანა მაწირღიეფს დო სკალეფს. ბუტუტიეფი წჷმულირი რენა დო გევითარეს მაწირღიაშობურეფიშ გვარობაშ ნოგორშე შქა ცარცულ პერიოდის, 110-130 მილიონი წანაშ კინოხ, თე ჭანდეფიშ შხვადოშხვა გვარობათ დორთუალაქ მოხვადჷ დიხაუჩას პეულამი ჩანარეფიშ გოვითარაფაშ უკული. ართო ეჭოფილი, 22 000 გვარობაშე ბუტუტიეფიშ 12 500-შე უმოსი გვარობა რე კლასიფიცირაფილი, ნამუთ გჷმოჭანაფილი რე თინეფშო დჷმახასიათაფალი დუდს მერსხილი მოღვანკილი ოცაცაფუეფით დო რსხულიშ ნოსქვამი აკოგაფათ.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* AntWeb from The California Academy of Sciences 
* AntBase&nbsp;– a taxonomic database with literature sources
* AntWiki&nbsp;– Bringing Ants to the World
* Ant Species Fact Sheets from the National Pest Management Association on Argentine, Carpenter, Pharaoh, Odorous, and other ant species
* Ant Genera of the World&nbsp;– distribution maps
* The super-nettles. A dermatologist's guide to ants-in-the-plants

კატეგორია:წარღასუამეფი
ჯუმენია

**ჯუმენია** თაშნეშე **ჯუმენე** დო **ჯიჯალე** () — ჩანარეფიშ გვარი ჟირლებერამი ჩანარეფიშ ფანიაშე. ართწანიანი, ოშა-გოშათ მიარეწანიანი ჩანარი რე. დუდელეშობურ ვარდა ფენჯგირეშობურ ბიბლეფო აკოშაყარელი ჭიფე პიოლეფი უღუ. 55-შახ გვარობა გოფაჩილი რე ტიბუ დო ზჷმიერ ჰეერიშ ოლქეფს. საქორთუოს ჯუმენიაშ 9 გვარობა თარო ირდუ რუდერალურ აბანეფს, მუჭოთ ჟვერი – ორტვინეფს დო ნათასეფს. კანკალე ურდუ (ჭყინტი) ფურცელეფს გჷმირინუანა წვანერო, ჩანარს ედომუშამო – სასილოსეთ, თასის – ჸუდეშ მაფურინჯეეფიშ ოჩამალო; კანკალეს – დეკორატიულ მებაღობას.

## გვარობეფი

*[[The Plant List]]-შ* მუნაჩემეფიშ ბაზაშ მეჯინათ (2013), ჩანარიშ თე გვარი 105 გვარობას იკათუანს:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Grain amaranth, Crops For A Future

კატეგორია:ჯუმენიაშობურეფი
კატეგორია:ხული
ბურცხალე

**ბურცხალე** თაშნეშე **გინიშ ჯღონჯღო** () — ჩანარეფიშ გვარი რთულპიოლამეფიშ ფანიაშე. ართ, ჟირ ვარდა მიარეწანიანი ოდიარე რე, კანკალე გვერდო ბართვი რე. ბურცხალე იკათუანს ბჟაწვენს. ედომუშამო ვარდა სუაშობურო დორთილი ფურცელეფი უღუ. კარაჩხას არძა პიოლი ჟირსქესამი რე, ნინაშობური პიოლი, კარაჩხეფს საართო ბიბლას აკმოქჷმინჷნს, გუმნაღელი ქვიჩინამი თასამია რე. 70-შახ გვარობა ევრაზიას დო აფრიკას რე გოფაჩილი. საქორთუოს გოფაჩილი რე 4 გვარობაშე ჟირი ართწანიანი ოდიარე; ბაღეფიშ, ორტვინეფიშ, ოშა-გოშათ ნათასეფს ფართას გოფაჩილი ჟვერი ჩანარი რე. თინეფიშ ურდუ (ჭყინტი) ფურცელეფი დო გიშაწიმინდელი ღერი იჭკომუ. ბურცხალე ჯგირი თოფურამი ჩანარი რე.

## ლიტერატურა
*„საქართველოლს მცენარეთა სამყარო“, თბ. 2009.

კატეგორია:რთულპიოლამეფი
ინჩხილი

**ინჩხილი** (ქორთ. - ჭანგა) () — ჩანარიშ გვარი ლაწკარამეფიშ ფანიაშე, ნამუთ იკათუანს მიარეწანიან  ოდიარე ჩანარიშ 100 გვარობას.

თე ჩანარიშ გვარი წჷმოურს ევრაზიაშ ზჷმიერ ოლქეფშე დო ოორუე ამერიკაშ ოორუე-ბჟადალ რაიონეფშე.

## ოჸოფურე შანულობა დო გჷმორინაფა
ინჩხილი — გლახა ეშაჸოთამალი ჟვერი ჩანარი რე, ნამუთ შხირას ჸვანეფს დო კულტურულ ჩანარეფს შქას აშაჩანს.

მედიცინას გჷმირინუაფუ მუჭოთ ოშველებერი ჩანარი. ინჩხილიშ ფოსვეფი იკათუანს ცაცლაბის, შანქარს, ასკორბინიშ ბჟეს, კაროტინს, დაცხის, თაშნეშე მერკეთდოგურაფილ გლიკოზიდეფს. წამალიშ სახეთ გჷმირინუანა ჩანარიშ ფოსვის, ნამუთ იშაყარუ ორდოიან აფუნს ვარ-და გვიან დამორჩილს. ჩანარს აკმადაცხალი, ბჟღერგიმარაჸალი, ზისხირაკმადვალარი, ეშმახვალარი დო უფუგიშმარაჸალი მუშობურობეფი უღუ.

კატეგორია:ყუბერამეფი
სარდაკია

**სარდაკია** თაშნეშე *სანდაკია, სანდრაკია* (ქორთ. — ბოსტნის წალიკა) (Polygonum persicaria), ართწანიანი ჩანარი კამპეტიშობურეფიშ ფანიაშე. სარდაკია ჩანს ევროპას, აზიას, აფრიკაშ ოორუე ნორთის დო ოორუე ამერიკას. თაშნეშე სარდაკია საქორთუოსჷთ ჩანს. ჩანარი ირდუ წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ წყარპიჯეფს, დოლოეფს. სარდაკია გჷმირინუაფუ ოკათე მედიცინას, კერზოთ, ბუასილიშ ოსქილიდაფარო. 

სარდაკია — ჟვერი ჩანარი რე.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:კამპეტიშობურეფი
ჩე ჯუმენია

**ჩე ჯუმენია** (ქორთ. — ნაცარქათამა) () — ჩანარი ქოროფეშ გვარიშ მიხაკიშობურეფიშ ფანიაშე. ჩე ჯუმენია — ჟვერი ლადარგუმარძინე ჩანარი რე. ჩანს ორტვინს, ჟვერი აბანეფს, ლადარი ტყაშ რზალეფს დო ჸვანეფს. ჩანარი გჷმირინუაფუ ოკათე მედიცინას, თაშნეშე გჷმირინუაფუ ოჭკომალო მუჭოთ ლადირ თეშ, ხაშილ სახეთ.

## ოკათე მერჩქინეფი
ჩე ჯუმენიაქ ოჭმარეშე ედომუშამ დღაშ გოძვენას პირი ვაგოფაჩუდა  — ჭვემას ელდათ. *ოკათე მერჩქინა*.

## სქოლიო

კატეგორია:ქოროფე
კატეგორია:ჟვერი ჩანარეფი
კატეგორია:ევრაზიაშ ფლორა
სასტი

**სასტი** (ქორთ. — მჟაველა) (Oxalis), ჩანარეფიშ გვარი სასტიშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი, ოშა-გოშათ ართწანიანი ოდიარე რე, კანკალეშა ბართვოდიარე რე. სასტის სუმჸუჯა ვარდა თოთიშობური რთული ფურცელი უღუ, კოლოფი გუმნაღელი. სასტიშ 800-შახ გვარობა უმენტაშო გოფაჩილი რე აფრიკას, ობჟათე ამერიკას დო მექსიკას. საქორთუოს 5 გვარობა რე. ლადარ წვიწვამ ტყალეფს შხირას ჩანს რჩქვანელობური სასტი (Oxalis acetosella). მორჩილი უღერე ოდიარე რე. სერით დო მუნაფილ ტაროსის ფურცელიშ ნოფურცუ იკიჩუ. სასტიშ ფურცელი იკათუანს C ვიტამინს დო სასტბჟეს. კანკალე აფრიკაშ დო ამერიკაშ გვარობა ოჭკომალი ბოქვიშ გეშა კულტივირაფილი რე ბჟადალ ევროპას, მიარე გვარობა დეკორატიული რე.

სასტი — ჟვერი ჩანარი რე.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 161, თბ., 1984

კატეგორია:სასტიშობურეფი
კატეგორია:ჟვერი ჩანარეფი
კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფი: ღურელიშ საფეთიშო

„**კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფი: ღურელიშ საფეთიშო**“ () — 2006 წანაშ ფენტეზიშ დო ოდუდსგინალე კომედიური ჟანრიშ ფილმი, ნამუთ ოკათუ კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფიშ ფილმეფიშ სერიას. თინა დორსხუაფილი რე უოლტ დისნეიშ ათე ჯოხოშ ატრაქციონეფს. ფილმიშ რეჟისორი რე გორ ვერბინსკი, პროდიუსერი - ჯერი ბრუკჰაიმერი, კომპოზიტორი – ჰანს ციმერი.

ფილმის თარი როლეფს არსულენა არტისტეფი ჯონი დეპი, სტელან სკარშგორდი, ორლანდო ბლუმი, კირა ნაიტლი, კევინ მაკნელი, ჯონათან პრაისი დო შხვეფი. კინოფილმიშ მოსოფელიშ მიშნალუქ სოდგარენ 1.066 მილიარდი ააშ დოლარქ იჸუ. ფილმის ეჭარილი რე კაპიტანი ჯეკ ბაღირიშ დუსგინნაველეფი. თიქ გიშართჷ 2006 წანაშ 24 კვირკვეს. ფილმიშ მეჯინათ ხოლო გიშართჷ ვიდეო ლაჸაფიქ „Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest“.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 
* 
* ''კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფი: ღურელიშ საფეთიშო'' Production Notes

## სქოლიო

კატეგორია:2006 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:Walt Disney Pictures-იშ ფილმეფი
ნატაშა ბოფილიუ

**ნატაშა ბოფილიუ** (, დ. 18 პირელი, 1983, ათენი, საბერძნეთი) — მობირე.

## დისკოგრაფია
* 2005: Εκατό μικρές ανάσες
* 2008: Μέχρι το τέλος
* 2010: Εισιτήρια διπλά
* 2012: Οι μέρες του φωτός
* 2016: Βαβέλ
კატეგორია:მერკე სტატიეფი პიჯიშ გეშა
ამბროზია

**ამბროზია** (Ambrosia) — ართწანიანი დო მიარეწანიანი ჩანარეფიშ გვარი რთულპიოლამეფიშ ფანიაშე. ამბროზიას დოჸალერი ღერი დო მორანწკეთ ვარდა სააწმარენჯოთ მიკოჩანელი ფურცელეფი უღუ. ამერიკას, ამბროზიაშ 30-შახ გვარობა ტყას ირდუ. კანკალე მიშაღალირი რე ატლანტიშ დო რჩქალი ოკიანეეფიშ კოკეფშა, თაშნეშე ოორუე ავსტრალიაშა, ობჟათე აზიაშა, ევროპაშა დო აფრიკაშა. *უბადოუჩაფურცელამი ამბროზია* (Ambrosia artemisiifolia) მუთმოფხვადჷნა ქობალკაკალმა დო ოხაჩქალ კულტურეფს; *სუმღარამი ამბროზია* (Ambrosia trifida) - აფხაზეთის, კახეთის, გიშაკერძაფილო ლაგოდეხიშ მუნიციპალიტეტის, გერანიშ დო თუთუმიშ პლანტაციეფს დო ლაწკარამ კულტურეფს; *მიარეწანიანი ამბროზია* (Ambrosia psilostachya) - კულტურულ ჩანარეფს შქას რე. სუმხოლო გვარობა უდუთხინაფუ საკარანტინე ჟვერი რე, ოჟვერუანს დახე არძა ოფუტე-ომეურნე კულტურას, გიშმასქირუანს დო მაბიჭენს დიხას, აჭიჭარენს მოსალიანობას, მუში შხუ დო ჩირქოლა ღერეფით ხეს ვაუნწყუნს ქობალობაშ ეჭოფუას.

*სააწმარენჯო ქიმინჯეფი*: ნაწვერუშ ეჩაჩუა, დიხაშ ტომბას ხონუა, ჰერბიციდეფიშ გჷმორინაფა დო შხვა. ამბროზიაშ ტვერი ლახარას გჷმიჭანუანს, ნამუთ ჩინებული რე თივაშური ლახარაშ ჯოხოთ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:რთულპიოლამეფი
ინჭირია

**ინჭირია** (Sambucus) — პიოლამ ჩანარეფიშ გვარი ჩხოროტყეფიშობურეფიშ ფანიაშე. ინჭირია ბართვი ვარდა მორჩილი ჯა რე, ოშა-გოშათ მიარეწანიანი ოდიარე რე. ინჭირიაშ ფურცელეფი სუაშობური რე, ართიანიშ სააწმარენჯოთ მიკოჩანა ღერს, პიოლეფი ხუთწვანდამი რე, აქტინომორფული, ფარიშ ვარდა ქორგაშ მოგვენო აკოკორობილი. გუმნაღელი წვენამი რე, უჩა ვარდა ჭითა კანკარი. ინჭირია გოფაჩილი რე ჟირხოლო გვერდოსფეროშ ზჷმიერ დო სუბტროპიკულ ზონეფს (ცენტრალურ დო ობჟათე აფრიკაშ მოხ). ჩინებული რე ინჭირიაშ 40 გვარობა. თინეფს შქას საქორთუოს 2 - ინჭირია (თახვანტკია) (Sambucus nigra) დო დორხველი ინჭირია (Sambucus ebulus), ნამუთ ბელეშია ოდიარამი ჩანარი რე. ინჭირიას თინი 0,5-1,5 მ სიმაღალაშ დოღარილი ღერი უღუ, ფენჯგირეშობურ ბიბლეფო აკოშაყარელი პიოლეფით, რგვალი უჩა გუმნაღელი. ინჭირია ჩანს ტყაშ ორტყაფუს - ფურცელამ ტყალეფს. ტყაშ პიჯეფს დო შხვა აბანეფს, კანაკლე აკმოქჷმინუნს რაყას. ინჭირიაშ პირი იკათუანს ეთერუან ზეთის; ინჭირიაშ დუნადგინას მედიცინას გჷმირინუანა.

## გალერეა

ფაილი:ანწლი Sambucus ebulus Attich, Zwergholunder.JPG|ინჭირია Sambucus ebulus
ფაილი:Sambucus nigra0.jpg|უჩა ინჭირიაშ პირი
ფაილი:Sambucus canadensis W2 IMG 3144.jpg|ინჭირიაშ ბიბლა
ფაილი:Holunderkultur.JPG|ინჭირიაშ კულტივირაფა ავსტრიას
ფაილი:Elderberries.jpeg|ინორტუაფაშო ზათი სქირე ინჭირია


## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 504, თბ., 1975.
გალიშ მუნიციპალიტეტი

**გალიშ მუნიციპალიტეტი** (აფხ. Гал амуниципалитет) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას, ასეშო ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით. კერზოთ იდვალუაფუ, აფხაზეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, უჩა ზუღაშ წყარპიჯის. 1917 წანაშახ გალიშ მუნიციპალიტეტი მიშმეშჷ ქუთეშიშ გუბერნიაშ სოხუმიშ ოლქშა სამურზაყანოშ მაზრაშ ჯოხოდვალათ, 1921 საქორთუოშ სსრ-შ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ აფხაზეთიშ სსრ-შა დიო გალიშ მაზრაშ, 1939 წანაშე — გალიშ რაიონიშ ჯოხოდვალათ.
გალიშ მუნიციპალიტეტის ოორუეშე უხურგანს ოჩამჩირეშ, ბჟადალშე — წალენჯიხაშ, ობჟათეშე — ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტეფი, ბჟადალშე — უჩა ზუღა. ფართობი 1003 კმ2. მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი — ნოღა გალი.

ასიან ბორჯიშო, მუნიციპალიტეტი აფხაზეთიშ რეგიონწკჷმა ართო ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.

## სქოლიო


კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი
ერეფოშქაშე კოსმოსური დგჷმილი

thumb|350px|ერეფოშქაშე კოსმოსური დგჷმილი 2007 წანაშ მარაშინათუთას
**ერეფოშქაშე კოსმოსური დგჷმილი** — კოსმოსის აკონწყილი ერეფოშქაშე ორბიტული დგჷმილი, ნამუსჷთ მიარეღანკური კოსმოსური ლაბორატორიაშ სახეთ გჷმირინუანა. დგჷმილი დიხაუჩაშ დაბალ ორბიტას ყარენს დო თიში ძირაფა დიხაუჩაშე უაკოანჯარაფე თოლეფით შილებე: თიში სიმაღალა იძანძჷ 319,6 კმ-შე 346,9 კმ-შახ დიხაუჩაშ ჟინპიჯშა. ერეფოშქაშე კოსმოსური დგჷმილიშ ყარებაშ ოშქაშე სიჩქარა რე 27.744 კმ/სთ დო 15,7 ორბიტას არსულენს დღას. სკდ ართობური პროგრამა რე ააშ-შ (ნასა), რუსეთიშ (რკს), იაპონიაშ (იახა), კანადაშ (კკა) დო მუსხირენ ევროპული ქიანაშ (კა) კოსმოსურ სააგენტოშ შქას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* &nbsp;კანადაშ კოსმოსური სააგენტო
* &nbsp;ევროპაშ კოსმოსური სააგენტო
* &nbsp;Centre national d'études spatiales (კოსმოსური რკუალეფიშ ერუანული ცენტრი) 
* &nbsp;გერმანიაშ აეროკოსმოსური ცენტრი 
* &nbsp;იტალიაშ კოსმოსური სააგენტო
* &nbsp;იაპონიაშ ოჰეერე ოფირჩაშ კვლევის სააგენტო
* &nbsp;რუსეთიშ ფედერალური კოსმოსური სააგენტო
* &nbsp;ნასა 

კატეგორია:ერეფოშქაშე კოსმოსური დგჷმილი
კატეგორია:ორბიტული დგჷმილეფი
კატეგორია:ხელუანური ალმაშარეეფი
ილონ მასკი

**ილონ მასკი** (; დ. 28 მანგი, 1971) — ამერიკალი ინვესტორი, ბიზნესმენი დო გჷმმაშქუმალარი. რე x.com-იშ ალმარსხუაფალი, ნამუსით ართი წანაშ უკული ათირჷ ჯოხოქ დო ასე ჯოხო PayPal-ი, 2002 წანას eBay-ქ თინა იჸიდჷ 1.5 მილიარდ დოლარო. 

SolarCity ილონ მასკიშ ართ-ართი პროექტი რე. ათე კომპანიაშ ბიზნეს ანდაზას ჭიჭე გინორთი უღუ შხვა ათეჯგუა კომპანიეფიშ გინაჯინუშე. თინეფი უფარეთ გიორინუანა მუნეფიშ ბჟაშ ელემენტეფს ჸუდეეფიშ ორთვალს დო ათე ჸუდეეფიშ მინჯეეფს მიარზიენა ელექტროენერგიას უმოს ეფას.

SpaceX — რე კომპანია, ნამუსჷთ ულამუ უმოსო ეფას არსულას ფურინუეფი, მუთ მორსხას მეჩანს NASA-ს ათე ბიუჯეტით მიდაჯღონას ადამიერეფი მოროხის. შხვა ათეშნერი პროექტეფშე თარი გინორთი რე თინა, ნამდა SpaceX-ის ულამუ რაკეტაშ მოდულეფი დაღამაკებაშ უმშო დართინუას დიხაშა დო გიმირინუას ხეახალშო. რაკეტაშ ღირება ხვალე 3% ღირუ, ოჭვალი რაკეტაშ მოდულეფი უმოსი ძვირი.

ილონ მასკი აფინანსენს Tesla Motors-ის დო ხოლო თიშ რე იდეა Hyperloop, ნამუთ უწორუაფუ ტრანსპორტი იჸი. ათეჯგუა „ლუპაშ“ ღოლამა ნიუ-იორკიშე სან-ფრანცისკოშა 6 მილიარდი დოლარი ხე. ათე გოძვენაშ ფორუა „ლუპათ“ გვერდ სათშა შილებედას იჸი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:ამერიკალი ბიზნესმენეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1971
ინდოეთიშ ერუანული კონგრესი

**ინდოეთიშ ერუანული კონგრესი** () —  ინდოეთიშ არძაშე დიდი პოლიტიკური პარტია. დირსხუ 1885 წანას დო ინდოეთიშ არძაშე გჷრძეხანიშ პოლიტიკურ გოართოიანაფას წჷმარინუანს. მა-15 მოჭანაფაშ ლოკ საბჰას პარტიას უკებჷ 50 მანდატი, რაჯია საბჰას - 40.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Indian National Congress&nbsp;— Official website
* Indian National Congress Discussion Group 
* Congress Archives
* Congress Media 
* Congress Sandesh 
* National Students Union of India 
* Indian Youth Congress 

კატეგორია:ინდოეთიშ პოლიტიკური პარტიეფი
ჯონათან ნოლანი

**ჯონათან ნოლანი** (დ. 1976) — ბრიტანალ-ამერიკელი ავტორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. თიში არძაშე ჩინებული ნახანდი რე თხობუა „Memento Mori“, ნამუსით დორსხუაფილი სცენარით ჯონათანიშ ჯიმაქ, კრისტოფერ ნოლანქ 2000 წანას გინიღჷ ფსიქოლოგიური თრილერი „მემენტო“. ჯიმალეფი ფილმიშ სცენარიშო ოსკარს რდესჷ ნომინირაფილი. თინა ჯიმაწკჷმა ართო ხოლო მუშენდჷ პრესტიჟის, წკურუმია აიარს დო წკურუმია აიარი: ეულაშ სცენარეფს. 2011 წანაშ დამორჩილშე CBS-ის მეურს ნოლანიშ ნახანდა ტელესერიალი Person of Interest.

## ფილმოგრაფია
**[[მემენტო (ფილმი)|მემენტო]]* (2000) - ნახანდა
**[[პრესტიჟი (ფილმი)|პრესტიჟი]]*   (2006) - სცენარი
**[[წკურუმია აიარი (ფილმი)|წკურუმია აიარი]]* (2008) - სცენარი
**Person of Interest* (2011-2016) - დუმარსხუაფალი, სცენარისტი, თარი პროდიუსერი
**[[წკურუმია აიარი: ეულა]]* (2012) - სცენარი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:დუნაბადი 1970
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კატეგორია:ინგლისარი სცენარისტეფი
დიუსელდორფიშ უნივერსიტეტი

thumb|უნივერსიტეტიშ მენზა
thumb|დიუსელდორფიშ უნივერსიტეტიშ ბიბლიოთეკა
**ჰაინრიხ ჰაინეშ ჯოხოდვალაშ დიუსელდორფიშ უნივერსიტეტი** () — სახენწჷფო უნივერისტეტი გერმანიაშ ნოღა დიუსელდორფის.
ჭუკეფიშ დო ადამიერეფიშ გეშა

**ჭუკეფიშ დო ადამიერეფიშ გეშა**, () — ჯონ სტეინბეკიშ რომანი (1937). რომანი გჷნმოჩანს ჟირი მუშაშ, ჯორჯ მილტონიშ დო ლენი სმოლიშ ისტორიას, ნამუეფქჷთ ომუშებშა კალიფორნიაშ ართ–ართ მორჩილ რანჩოშა მიდართეს.

ქიმინჯალა მეურს ამერიკაშ დიდი დეპრესიაშ ფონს, სოდე ადამიერეფს ხანგჷრძე სამუშაშ გორუა ოძნელუდეს დო სამუშას ირო ითირანდეს. თენა რე იანგე დნაშებუშ, ხვალეხეობაშ, იმენდიშ დო უიმენდობაშ გეშა. ნაწარმებუს ეჭარილი რე თიმ პერიოდიწ ელმაჸვენჯი მოლინეფი: რასიზმი, ხვალეხეობა, პიჯული დუდიშულაშო ბურჯაფი.

ავტორქ დუდჯოხო ეჭოფუ რობერტ ბერნსიშ ართ–ართი ლერსიშე (To a Mouse).

## ეკრანიზაცია
რომანიშ მუსხირენ ეკრანიზაცია რსებენს. თიქ მუსხირენშახ დიდგინ ბროდვეის სპექტაკლიშ სახეთ. ჰოლივუდის — სუმი ფილმი გჷნიღეს თე რომანიშ მეჯინათ. თინეფშე არძაშე პოპულარული რე 1992 წანას გჷნოღალირი ფილმი, სოდე თარი პერსონაჟის – ლენი სმოლიშ როლს ჯონ მალკოვიჩი არსულენს.

## პერსონაჟეფი
* *ჯორჯ მილტონი* (*George Milton*) — გეგია მუშა, ლენიშ მაჸალე. ირო ოხვრუ ლენის დო ირო ოცადუ  თიშ თხილუას.
* *ლენი სმოლი* (თაშნეშე *ლენი ჰილი, Lennie Small*) — გონებურო აკოსქილადირი (ბორო), მარა ფიზიკურო ჭყანიერი მუშა, ჯორჯიშ მაჸალე. ლენი ირო ორცებენს დორხველი ფერმაშე დო ჸუდეშ ჩხოლარეფშე.
* *ქენდი* (თაშნეშე პლიუმი, *ნახეჭობა, Candy*) — რჩინი ხვალეხე მუშა.
* *ქერლი* (თაშნეშე *გვეჯერე, Curley*) — ფერმაშ მაღვენჯიშ ქომოლსქუა, ბოქსიორი.
* *ქერლიშ ჩილი* — ხვალეხე ოსური, ნამუქჷთ დორხველი ორცება ქერლიწკჷმა რინაშა გოთირუ.
* *სლიმი* (თაშნეშე *უნჩაში, Slim*) — არძაშე პატჷჩამილი, ჭყანიერი მუშა.
* *კრუქსი* (თაშნეშე *პუხა, Crooks*) — პუხა უჩაკანამი საბეკია.
* *უიტი* (*Whit*) — ფერმაშ მუშა.
* *კარლსონი* (*Carlson*) — ფერმაშ მუშა.

## ლიტერატურა

*ჯონ სტეინბეკი, თაგვებსა და ადამიანებზე, თბილისი, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2015, ISBN 9789941445323

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [გადაცემა "წიგნები" – [ლევან ბერძენიშვილი] ნაწარმოების შესახებ]

კატეგორია:ამერიკული რომანეფი
კატეგორია:1937 წანაშ რომანეფი
კატეგორია:სოციალური რომანეფი
კატეგორია:ალეგორიული რომანეფი
ოფოსტე ინდექსი

[thumb|190px|left|<small>[სსრრ-იშ მარკა (1977): ნაჭარა დო ოფოსტე ინდექსიშ კონვერტის გეჭარილი მინუში]]
**ოფოსტე ინდექსი** — ასოეფიშ ვარდა ცირფეფიშ წოროგეჸვენჯალა, ნამუთ გჷთმიაძინჷ ოფოსტე მიოწურაფუს კორესპონდენციაშ სორტირაფაშ, თინეფს შქას ავტომატურიშ, გოლექინაფაშ ღანკით. ასე ერუანული ოფოსტე ნინალეფიშ უმენტაშობა ოფოსტე ინდექსეფს გჷმირინუანს.

## გჷმორინაფა
შხვადოშხვა ქიანეფიშ ოფოსტე ნინალეფი თარო გჷმირინუანა ოფოსტე ინდექსიშ გოფორმაფაშ დო ინოდვალუაშ შხვადოშხვა წესეფს.

ინგლისურნინამი ქიანეფიშ უმენტაშობას ოფოსტე ინდექსი დოხორელი პუნქტიშ ჯოხოდვალაშ უკული იჭარუ, ევროპას ოფოსტე ინდექსი, თარო, წჷმი აწოჸუნს დოხორელი პუნქტიშ ჯოხოდვალას დო კანკალე იკათუანს ქიანაშ ანბანურ კოდის. ასე, სამანგათ, ევროპაშ რსხუშ ქიანეფს იჭარუ ართ-ჟირასოამი კოდი (კაბეტი ასოეფით):
D-80331 München — გერმანია
A-1010 Wien — ავსტრია


თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და, მუჭოთ წესი, ოფოსტე ინდექსი კონკრეტულ გეოგრაფიულ რეგიონს მიაჩამუნ, გჷმნარკეფჷთ რე. სამანგათ, ოფოსტე ინდექსი შილებე მიაჩას თიჯგურა ორგანიზაციეფს, ნამუეფსჷთ კორესპოდენციეფიშ კაბეტი მუდანობა უღუ (ოთარობე ორგანიზაციეფს, შხუ კომპანიეფს დო თ.უ.).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*http://www.dmoz.org/Reference/Directories/Address_and_Phone_Numbers/Postal_Codes/ 
*Universal Postal Union
**Addressing 
**Postcodes 
*Reference on World Postcodes
*Canadian Postal Code Lookup web page from Canada Post
*Links to pages on the web with information about postal codes 
*Links to postal service web pages

კატეგორია:ოფოსტე ინდექსეფი
მოლენკავკაციაშ სეიმი

**მოლენკავკაციაშ სეიმი** – მოლენკავკაციაშ სახენწჷფოშ კანონმადვალუ წჷმმარინაფალობურ ხეშუულებაშ ორგანო. მოჭანაფილქ იჸუ მოლენკავკაციაშ კომისარიატიშით ქართის 1918 წანაშ 10 (23) ფურთუთას. სეიმი აკმოდირთუდჷ მოლენკავკაციაშე გიშაგორილი ედომუშამი რუსეთიშ დჷმარსხუაფალი კათუაშ მაკათურეფშე. სეიმიშ მადუდე რდჷ ქორთუ მენშევიკი ნიკოლოზ (კარლო) ჩხეიძე.

სეიმს გჷმიქიმინჷ სუმი ფრაქციაქ:

* სოციალ-დემოკრატები (მენშევიკეფი) — 32 მაკათური;
* მუსულმანეფიშ ფრაქცია (მუსავატელეფი დო უპარტიოეფი) — 50;
* დაშნაკეფიშ ფრაქცია — 27;

მოლენკავკაციაშ სეიმიშ 22 პირელიშ ხუნას გჷმიცხადჷ მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკაშ ზოხორინალაქ.

1918 წანაშ 26 მესის, სეიმქ მუშითლიკვიდაცია გჷმაცხადჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* მოლენკავკაციაშ კომისარიატი
* მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ''Автандил Ментешашвили.'' Из истории взаимоотношений Грузинской Демократической Республики с Советской Россией и Антантой. 1918—1921 гг. 
* ''Р. А. Векилов.'' История возникновения Азербайджанской Республики

კატეგორია:საქორთუოშ ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ისტორია
კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია
სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ დღა

**სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ დღა** ეიშინუაფუ საქორთუოს ირ წანაშ 25 ფურთუთას 2011 წანაშე.

## ისტორია
1921 წანაშს 15 ფურთუთას საქორთუოშა ჭითა არმიაშ ნორთეფქ გემიშეჭკირეს, ქჷდიჭყჷ სხუნუეფიშ რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაქ. 25 ფურთუთას ჭითა არმიაშ დჷნორთეფქ ქართი გეჭოფეს დო ქიანას კომუნისტური მართუალა გაჭყეს, გეგმიქიმინჷ საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკაქ. საქორთუოშ სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშ გჷმოქიმინუაშ ინიციატორი რდჷ ფილიპე მახარაძე, ნამუქჷთ ჭითა არმიაშით საქორთუოშ დოჸუნაფაშ უკული საქორთუოშ სსრ-იშ ცენტრალური ემაჸონაფალი კომიტეტიშ (ცეკ-იშ) მადუდეთ გჷნირთჷ, ოკათე კომისარეფიშ სხუნუშ დო უკული მოლენკავკაციაშ სოციალისტური ფედერაციული სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშ ცენტრალური ემაჸონაფალი კომიტეტიშ მადუდეშ პოსტეფი.

## თეხანობა
[მინი|[სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ მუზეუმი ქართის]]
საქორთუოშ პარლამენტიქ კანონი „საქორთუოშ სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ გეშა“ მიღჷ 2010 წანაშ 21 კვირკვეს (მოხუჯე 87 დეპუტატი 110-შე). ოკუპაციაშ დღაქ მაართათ ეიშანჷ 2011 წანაშ 25 ფურთუთას. თე დღას საქორთუოს გიმე დიკინუაფუ არძა სახენწჷფო შილა დო იცხადებუ წუთიერი შურუბუმობა. საქორთუოშ მოხ, ოკუპაციაშ დღა ეიშინუაფუ ლატვიას დო მოლდოვას (ინიციატივა ივარეს). 

2006 წანაშე ქართის ქიმინჯენს სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ მუზეუმი. მუზეუმს თხილერი რე ზოხორინელი საქორთუოშ ბოლშევიკური რუსეთიშით ოკუპაცია-ანექსიაშ (1921 წანაშ ფურთუთა-მელახი) დო ანტისაოკუპაციე, ერუანულ-გჷმადუდიშულარი ყარაფიშ (1921-1990) ისტორიაშ მაძირაფალი შანულამი დოკუმენტური დო ფოტომასალა, თაშნეშე, ეშანილი ყარაფიშ თოლოძირე მოღალეეფიშ მემორიალური ნიფთეფი დო თინეფიშ მოღალობაწკჷმა მერსხილი მასალა.

## თაშნეშე ქოძირით
* რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)
* სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ მუზეუმი

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ისტორია
კატეგორია:საქორთუოშ ოურდუმე ისტორია
კატეგორია:საქორთუოშ პოლიტიკა
ჩან კაიში

მინი|ჩან კაიში
**ჩან კაიში** იგივე **ძიან ძეში** (; პინ-ინი: ; დ. 31 გჷმათუთა, 1887, ფენხუა, ჯეძიანიშ პროვინცია — ღ. 5 პირელი, 1975) – ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ დჷმარსხუაფალიშ, სუნ იატსენიშ ართ-ართი უართგურაში წორომალჷმორი, გომინდანიშ დუდმახვენჯი 1925 წანაშე, ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი 1927-1949 და 1950-1975 წანეფს, ჩინეთიშ რევოლუციური არმიაშ თარსარდალი 1925 წანაშე, გენერალისიმუსი 1928 წანაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:სინხაიშ რევოლუცია
კატეგორია:დუნაბადი 1887
კატეგორია:ნაღურა 1975
ხოჯალიშ ჭყვიდუა-ჟილიტუა

[მინი|ხოჯალიშ ოკიბირალეფიშ მემორიალი [ჰააგას.]]
**ხოჯალიშ ჭყვიდუა-ჟილიტუა** () — აზერბაიჯანიშ ნოღა ხოჯალიშ მახორობაშ მასობური ჭყვიდუა-ჟილიტუა სომხეთიშ აკოანჯარაფილი ფორმირაფეფიშით. ეშანილი მასობური ჸვილუა იკოროცხუ ყარაბაღიშ ლჷმაშ არძაშე ზისხირამ ეპიზოდო. 

## ისტორია
1992 წანაშ 25-26 ფურთუთას გოთანას სომხეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფქ აზერბაიჯანიშ ტერიტორიას ნოღა ხოჯალიშ ოკუპაცია იქუეს. ოკუპაცია რუსეთიშ არმიაშ 366-ა პოლკიშ აქტიური ალარჷნათ მოხვადჷ, ნამუთ დისლოცირაფილი რდჷ ხანქენდის.

## ოკიბირალი
მუსხირენ სათიშ გოძვენას სომხეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფქ დო რუსული არმიაშ ჯარიშკოჩეფქ, 613 თინჩალი დო უანჯარე ადამიერი დოჸვილეს, თინეფს შქას 106 ოსური დო 83 ბაღანა. 56 ადამერი გიშართილი აჯამობათ რე ჸვილირი. 8 ფანია ედომუშამო გეშაჭყვიდეს. 476 ადამიერქ დეინვალიდჷ, თინეფს შქას 76 მარდუ რდჷ. ურზე-უკარეთ დინაფილი რე 150 ადამიერი, თინეფს შქას 68 ოსური დო 26 ბაღანა. 

## გალერეა


Xojali agdam1.jpg
02 xojali ilgar.jpg
03 xojali ilgar.jpg
06 xojali ilgar.jpg
16 xojali ilgar.jpg
18 xojali ilgar.jpg



## რესურსეფი ინტერნეტის
### ზოხორინელი წყუეფი
* Доклад Правозащитного Центра «Мемориал» о событиях в Ходжалы 
* Том де Ваал. «Чёрный сад». Глава 11. Август 1991 — май 1992 гг. Начало войны 

### აზერბაიჯანული წყუეფი
* Позиция Азербайджана
* Трагедия XX века - Ходжалинский геноцид 
* Шариф Гусейнов — «Ходжалинский геноцид азербайджанцев» 
* Сайт о событиях в Ходжалы 

### სომეხური წყუეფი
* Позиция Нагорно-Карабахской Республики 
* Левон Мелик-Шахназарян, Гайк Демоян — «Ходжалинское дело: особая папка».
* Сайт о событиях в Ходжалы
* Давид Бабаян. Военные, гуманитарные и политические аспекты

## სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ისტორია
კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია
ხანქენდი

**ხანქენდი** (;  - *სტეფანაკერტი*; 1923 წანაშახ ოფუტე *ხანქენდი*; ჯვეში ჯოხოქ გიადჷ სტეფანე შაუმიანიშ პატიოცემელო) — ნოღა აზერბაიჯანს, ჸოფილი გვალამი ყარაბაღიშ ავტონომიური ოლქიშ ცენტრი, ყარყარჩაიშ ლეხერს; მუშითაღიარაფილი გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა. რკინაშარაშ დგჷმილი – აღდამშე 26 კმ, ევლახ-ნახიჩევანიშ საავტომობილე რზას. გოვითარაფილი რე ქექე (აბრეშუმიშ კომბინატი, კუჩხმადვალარიშ, ნოხეფიშ, ოჭალი ფაბრიკეფიშ) დო ოჭკომალიშ (ღვინიშ ქარხანა, ბჟაშ კომბინატი) ხერეჭუა. ნოღას ელექტროტექნიკური, ასფალტბეტონიშ ქარხანეფი, აკაგაფალი მასალეფიშ კომბინატი დო ავეჯიშ ფაბრიკა რე.

## გალერია

ფაილი:Stepanakert-road-P1003102.JPG
ფაილი:Stephanakert skyline.jpg
ფაილი:Step.jpeg
ფაილი:Stepanakert in fall.jpg
ფაილი:Stepanakert103-3.jpg


## ლიტერატურა

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
მერი

**მერი** ( — გემარენჯი  — უნჩაში, მორო ლათინურ ნინაშა თენა რე magister, ანუ ედომუშამო — magister burgi ან burgimagister) ვარდა **ნოღაშ დუდი** — ადმინისტრაციაშ მადუდე, დოხორელი პუნქტიშ ემაჸონაფალი ხეშუულაფაშ მადუდე, უმოსო ნოღაშ, კანკალე ქიანაშ მორჩილ რაიონეფსჷთ (სამანგათ, ლიეტუვას მერი დუდენს რაიონულ დუდმართუალეფსჷთ).

პოსტიშ ჯოხოდვალა წმოურს ლათინური ზიტყვაშე , ნამუთ შანენს „თის, ნამუთ კაბეტი რე“ (თეხანური ლათინური — magister).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Comparative database of European mayors

კატეგორია:მერეფი
კატეგორია:წოდებეფი
ასფალტი

მინი|ასფალტიშ დოგაფა 
მინი|ასფალტდაგაფალი
**ასფალტი** ( – გვალაშ ფირსა) — რუმე ფერიშ ფირსაშობური მასა, ნამუშით რზალეფს, შოშეეფს, მოედანეფიშ ჟინპიჯის ფორჷნა. გიშმართჷნა ორთაშობურ დო ხელუანურ ასფალტის. ორთაშობური ასფალტი ნაფთობიშე წჷმოქიმინუ. ქექე ფრაქციეფიშ აორქებაშ დო ჰიპერგენეზისიშ ჟიგოლინათ მონკა ფრაქციეფიშ დოღანჯუაშ შედეგო ნაფთობი დიო ფსქელ, ძალამ ზისქე მასათ გჷნმირთუ, უკული — ჸონიერი, ლექინასმანდღულე ასფალტო. უკულიანი ელაზჷმაფათ ფსქელ ფას (სამანგგ., ასფალტიშ ტობა კოკი ტრინიდადის). ასფალტი დიდი მუდანობათ რე თი ნაფთობამი ქანეფს, ნამუეფით იდვალუაფუ დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ არხოს ვარდა ჟინპიჯშა ეშმურს. ასფალტი ქუაშ, დოლომიტიშ დო შხვა ქანეფს გჷთმაფშანს ზიეფს დო ქოქეფს. საქორთუოს ჩინებული რე ნატანებიშ, ელდარიშ დო შირაქიშ ასფალტის საბადოეფი, გაგრაშ ასფალტამი ქანეფი დო შხვ. ხურგაშგალე შანულამი საბადოეფი რე: ვენესუელას, საფრანგეთის, იორდანიას, კანადას, ისრაელს. 

ხელუანური ასფალტი ბიტუმიშ დო რცამულერი მინერალური აკმაფშაფალეფიშ (უმენტაშო კირქუაშ) მიშნახოლაფირი რე. ორთაშობური ასფალტშე გინორთელო, ხელუანური ასფალტი იკათუანს პარაფინიშ დო ნაფთობიშ ზეთეფს. ქვიშაწკჷმა, ხრეშწკჷმა, როჭკწკჷმა ესვარილი ხელუანურ ასფალტის ფართოთ გჷმირინუანა ნაგეფიშ დო ტროტუარიშ დაგაფალო, რზაშ ოფორალო დო შხვ. 

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:კაუსტობიოლითეფი
კატეგორია:ასფალტი
კატეგორია:ნაფთობპროდუქტეფი
ბეტონი

thumb|300px|ბეტონიშ დობუნა
**ბეტონი** (ფრანგ. béton), ხელუანური ქუა, ართ-ართი თარი აკაგაფალი მასალა, ნამუეფით მიღებუაფუ მაჭიჭიხე ნიფთიარობეფიშ, წყარიშ (ვარდა შხვა ინმაფუნალიშ), აკმაფშაფალიშ დო კანკალეშა სპეციალური გიოძინალიშ რაციონალურო გიშაგორილი მიშახოლაფაშ ყალდუათ დო გომანგარაფათ. ყალდუაშახ თე მიშნასვარაშა ბეტონიშ ნახოლებუ უჯოხონა. ოშა-გოშათ ბეტონს აკეთენა ინმაფუნაფალიშ უმუშოთ (სამანგ., ასფალტბეტონი).

## ისტორიული ჩინება
ბეტონს დიო ხოლო ჯვეში რომაალეფი გჷმირინუანდეს მასიური დგჷმილეფიშ ოდ თიჯგურა კონსტრუქციეფიშ აკაგაფალო, მუჭომეფით რე ცარგვალი, ყორში, ტრიუმფული თაღი (მაჭიჭიხე ნიფთიარობათ გჯმირინუანა დიხაჭაბუს, თაბაშირს, კირს, ასფალტის). რომიშ იმპერიაშ დონთხაფაწკჷმა ართო მეჭყორდჷ ბეტონიშ გჷმორინაფაქ. XVIII ოშწანურას ბჟადალი ევროპაშ ქიანეფს კინ ქჷდიჭყეს ბეტონიშ კეთება. თიშ ფაღტას გოფაჩუას ხე უნწყუ XIX ოშწანურაშს რკინაბეტონიშ გჷმორინაფაქ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ბეტონიშ სამუშეფი

## ლიტერატურა
*
* Matthias Dupke: *Textilbewehrter Beton als Korrosionsschutz*. Diplomica Verlag, Hamburg 2010, ISBN 978-3-8366-9405-6.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Refractory Concrete 
* British Precast Concrete Federation
* Inhomogeneity of concrete strength distribution by volume of vertical monolithic (cast in situ) elements
* The History of Concrete

კატეგორია:აკაგაფალი მასალეფი
SpaceX

**Space Exploration Technologies Corporation (SpaceX)** — კოსმოსური რაკეტეფიშ გიმმაშქუმალარი ამერიკული კომპანია. კომპანია 2002 წანას დარსხჷ ელონ მასკიქ, ნამუსჷთ თეიშა აფუდჷ დორსხუაფილი კომპანიეფი Zip2 დო PayPal დო რდჷ კომპანია Tesla Motors-იშ CEO. კომპანიაშ ღანკი რე კოსმოსური ფურინუეფიშ კვათირი გაეფება, მუთ კოჩიშობას მოროხიშ კოლონიზაციაშ ანჯას მეჩანს. ფასიშ კვათიერი რკება უმოსო ოკო მოხვადას რაკეტეფიშ ბრელშაიანი გიმორინაფათ. სპეისექსიქ მახერხჷ რაკეტაშ მაართა ოკუჩხალეშ დიადიხაშა დორთინაფა დო ლიბას დოხუნა. თინა ახალშო 2016 წანას გჷმირინეს.

SpaceX-ის ღოლის Falcon1 დო Falcon 9 რაკეტეფი დო კოსმოსური ხვამარდი Dragon, ნამუთ Falcon 9-შ გიშაჸუნს ორბიტაშა დო ნამუთით მუდაშარენ მოხვადჷ საირქიანო კოსმოსური დგჷმილიშ ხაზირუაქ. 

ჯგირიშ დო ფასიშ უჯგუშ კონტროლშო, SpaceX მუშით ორთუ რაკეტაშ დო ხვამარდიშ აკანეფიშ უმენტაშობას, თინეფ შქას Falcon დო Dragon-იშ ქვარქვანტეფს Merlin, Kestrel, Draco დო SuperDraco-ს. ათეშ გურშენ SpaceX-ის შეულებჷ მაჸიდეეფს მიარზიას არძაშე დაბალი ფასეფი, ართშაიანი გჷმორინაფაშ რაკეტეფით ხოლო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
*http://www.spacex.com - ოფიციალური ვებ ხასჷლა
*http://waitbutwhy.com/2015/08/how-and-why-spacex-will-colonize-mars.html

კატეგორია:კომპანიეფი დორსხუაფილი 2002 წანას
კატეგორია:SpaceX
უჩა ღურთუთა

მინი|აზერბაიჯანული მარკა, უჩა ღურთუთაშ სურათეფით
**უჩა ღურთუთა** (), თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **უჩა შურიშხა/უჩა საბატონი** ვარდა **ღურთუთაშ ჭყვიდუა** — ბაქოს თინჩალი აზერბაიჯანალი მომიტინგეეფიშ აკორაბადუა სხუნუეფიშ არმიაშით, 1990 წანაშ 20 ღურთუთას, მუშ შედეგო 130 ადამიერქ გოჭყორდჷ. აზერბაიჯანს უჩა ღურთუთა აზერბაიჯანიშ რესპუბლიკაშ დაბადებაშ თარიღო მიოჩქჷნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Parliamentary Assembly of the Council of Europe - Working Papers - 2008 Ordinary Session 21. Written Declaration No. 405. Doc. 11499 - 21 January 2008. Massacre of Azerbaijanis by Soviet troops
*Black January: Baku (1990) / Azerbaijan International (Spring 1998)
*http://www.january20.net 
*http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1477933.stm

კატეგორია:სხუნუეფიშ აზერბაიჯანიშ ისტორია
კატეგორია:სსრრ-იშ აკოცჷმა
კატეგორია:აზერბაიჯანული ნაციონალიზმი
გოქჩაი

**გოქჩაი** () — ნოღა აზერბაიჯანს, გოქჩაიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წანაშ დგომარობათ, ნოღას 36 200 ადამიერი ოხორანს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
ბლეონა

**ბლეონა** (, დ. 14 მესი, 1979, კორჩა, ალბანეთი) — ალბანარი მობირე დო არტისტი. 
## დისკოგრაფია
* 1997 Kam Qejfin Tim  
* 1999 Nese Me Do Fort 
* 2001 S'me Behet Vone 
* 2002 Ik Meso Si Dashurohet 
* 2003 Ti Nuk Di As Me Ma Lyp 
* 2005 Greatest Hits 
* 2005 Boom Boom 
* 2007 Mandarin
კატეგორია:მერკე სტატიეფი პიჯიშ გეშა
კატეგორია:ალბანარი მობირეეფი
ნახიჩევანიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ნახიჩევანიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** (IATA: **NAJ**, ICAO: **UBBN**) () — ომენოღალე აეროპორტი დო ოურდუმე ავიაბაზა აზერბაიჯანს. აეროპორტი ქიანაშ ექსკლავ ნახიჩევანიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას იდვალუაფუ. აეროპორტშე ირსულებუ რეგულარული რეისეფი ნოღა ბაქო დო განჯაშა, თაშნეშე ერეფოშქაშე რეისი სტამბილშა (თურქეთი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნახიჩევანიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი AZAL-ის

## სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
აბუ-დაბიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**აბუ-დაბიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** ()  — საირიქანო აეროპორტი აბუ-დაბის, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ნანანოღას. აეროპორტიქ აკიგჷ 1982 წანას, ნოღაშ ცენტრიშე 32 კმ.-შ გოძვენას (თეიშახ, 1968 წანას აეროპორტი ფუნქციონირენდჷ ნოღაშ შხვა რაიონს). 2010 წანაშ Airport Council International-იშ გჷმოკითხირიშ მეჯინათ, არხო ბჟაეიოლიშ არძაშე საუჯგუშო აეროპორტი.
აეროპორტი ავიაკომპანია Etihad Airways-იშ ბაზა რე.



ფაილი:Airbus A310-322, Air Kazakstan AN1019096.jpg
|აეროპორტიშ მიოჯინი ეიოფურინალ-დაფურინალი საროტშე


კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
დუბაიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**დუბაიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** (),  — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ უშხუაში ომენოღალე აეროპორტი, ნამუთ ნოღა დუბაიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 4 კილომეტრიშ გოძვენას იდვალუაფუ.
## ტერმინალეფი
### ტერმინალი 1
ავიაკომპანიეფიშ რეგულარული რეისეფი, ნამუსჷთ ონინალჷ *დუბაიშ ერეფოშქაშე აეროპორტიშ* ომაშარალე ტერმინალი 1:

### ტერმინალი 2
ავიაკომპანიეფი დო თინეფიშ რეგულარული რეისეფი, ნამუსჷთ ონინალჷ *დუბაიშ ერეფოშქაშე აეროპორტიშ* ომაშარალე ტერმინალი 2:

### ტერმინალი 3

მინი|ცენტრი|802პქს|ქიანეფი, ნამუეფშათ ირსულებუ რეგულარული რეისეფი დუბაიშ ერეფოშქაშე აეროპორტშე

კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტი

**გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას. მუნიციპალიტეტი იდვალუაფუ აფხაზეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს დო ზუღაშ ინწრო წყარპიჯიშ რზენამ ღოზის. 1917 წანაშახ ასეიანი გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტი ქუთეშიშ გუბერნიაშ სოხუმიშ ოლქშა, 1921 წანაშე საქორთუოშ ადმინისტრაციული დორთუალათ — აფხაზეთიშ სსრ-ს გუდაუთაშ მაზრაშ ჯოხოდვალათ, 1930 წანაშე ზოხოიან რაიონო გეგშერთჷ ასეიან ხურგეფით. გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტის ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ კრასნოდარიშ დო სტავროპოლიშ აკანეფი, ბჟაეიოლშე სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი, ბჟადალშე —  გაგრაშ მუნიციპალიტეტი, ობჟათეშე — უჩა ზუღა. ფართობი 1640 კმ2. ცენტრი — ნ. გუდაუთა.

ასიან ბორჯიშო, მუნიციპალიტეტი აფხაზეთიშ რეგიონწკჷმა ართო ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.
## ორთა
## მახორობა
## მართუალა
## ეკონომიკა
## კულტურა
## ოქინაფუეფი


კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი
გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი

**გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას. 1946 წანას გეგშერთჷ სოხუმიშ მუნიციპალიტეტშე თეხანურ ხურგეფს. იდვალუაფუ აფხაზეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს უჩა ზუღაშ ინწრო წყარპიჯიშ ღოზის. მუნიციპალიტეტის ოორუეშე უხურგანს სტავროპოლიშ აკანი, ბჟადალშე — სოხუმიშ, ბჟაეიოლშე — ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტეფი. ობჟათეშე ომძღჷ უჩა ზუღა. ფართობი 1834 კმ2. რაიონული ცენტრი - დაბა გულრიფში.

თეხანურ ბორჯიშო, მუნიციპალიტეტი აფხაზეთიშ რეგიონწკჷმა ართო ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 3, გვ. 304-305, თბ., 1978


კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი
ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი

**ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ოჩამჩირე.
 
თეხანურ ბორჯიშო, მუნიციპალიტეტი აფხაზეთიშ რეგიონწკჷმა ართო ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.
## ორთა
## მახორობა
2003 წანაშ მუნაჩემეფით, მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას ოხორანს 24,629 ადამიერი, თინეფშე:

* აფხაზეფი — 76,14%
* ქორთუეფი — 9,15%
* სომეხეფი — 8,84%
* რუსეფი — 3,82%
* უკრაინალეფი — 0,36%
* ბერძენეფი — 0,26%
* ოსეფი — 0,09%
* შხვა — 1,33%

## მართუალა
## ეკონომიკა
## კულტურა
## ოქინაფუეფი
*ილორიშ წიმინდე გერგიშ ოხვამე
*მოქვიშ ოხვამე
*ბედიაშ ოხიდა

## თაშნეშე ქოძირით
*აფხაზეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

*
კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი
იმამ ხომეინიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

მინი|Tehran IKI Airport
**[[რუჰოლა ხომეინი|იმამ ხომეინიშ]] ჯოხოდვალაშ თეირანიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** (), — ერეფოშქაშე აეროპორტი თეირანს (ირანი). აეროპორტი აკმიგაფუდჷ 1981 წანაშე, თეირანიშ აკა მეჰრაბადიშ ერეფოშქაშე აეროპორტიშ გჷნოხარგუაშ დაქექებაშო, ნამუთ ოჰეერე გინოჸონაფეფიშ მუდანობას ვეთმიალედჷ. აეროპორტის ჯოხოქ გიადჷ რუჰოლა ხომეინიშ პატიოცემელო.

აეროპორტიშ ერეფოშქაშე აეროტერმინალიშ ფართობი 13 ვითოში ჰექტარი რე, ნამუთ ეჭურილი რე თეხანური მონწყილობეფით დო ნამუშ აკაგაფალო გეხარჯებული რე დოხოლაფირო 60 მილიონი დოლარი.

## ავიაკომპანიეფი დო რეისეფი
* Aegean Airlines (ათენი)
* Aeroflot (შერემეტიევო)
* Air Arabia (შარჯა)
* Air Astana (ალმათი)
* Ariana Afghan Airlines (ქაბული)
* Air France (პარიზი)
* Alitalia (მილანი)
* Armavia (ერევანი)
* Austrian Airlines (ვენა)
* AZAL (ბაქო)
* bmi (ლონდონი)
* Belavia (მინსკი)
* Caspian Airlines (ბუდაპეშტი, დუბაი, სტამბოლი, კიევი, მინსკი, ერევანი)
* China Southern Airlines (პეკინი, ურუმჩი)
* Emirates (დუბაი)
* Etihad Airways (აბუ-დაბი)
* Georgian International Airlines (ბათუმი, ქართი)
* Gulf Air (ბაჰრეინი)
* Iran Air (ამსტერდამი, ანკარა, ბაჰრეინი, ბაქო, ერევანი, პეკინი, კარაკასი, კელნი, კოპენჰაგენი, დოჰა, დუბაი, ფრანკფურტი, ჟენევა, ლანდვეტერი, ჰამბურგი, სტამბოლი, ქაბული, კარაჩი, კუალა-ლუმპური, ქუვეითი, ლონდონი, მილანი, შერემეტიევო, მუმბაი, პარიზი, რომი, სეული, სტოკჰოლმი, ტაშკენტი, ტოკიო, ვენა, ქართი)
* Iran Aseman Airlines (დუბაი)
* Jazeera Airways (ქუვეითი)
* Kish Air (დუბაი, სტამბოლი)
* KLM (ამსტერდამი)
* Kuwait Airways (ქუვეითი)
* Lufthansa (ფრანკფურტი)
* Mahan Air (ერბილი, ალმათი, ბაჰრეინი, ბანგკოკი, დამამი, დამასკო, დელი, დუბაი, სტამბოლი, ჯიდა, კოჩინი, სეული, სოჭი)
* Onur Air (ანკარა, სტამბოლი)
* Pegasus Airlines (ანკარა)
* Qatar Airways (დოჰა)
* Taban Air (დუბაი)
* Tajik Air (დუშანბე)
* Turkish Airlines (სტამბოლი)
* UM Airlines (კიევი)
* Fly Vista (ქართი)
## სქოლიო

კატეგორია:ირანიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
შერემეტიევოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი

**შერემეტიევოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი** () (IATA: **SVO**, ICAO: **UUEE**) — ოერეფოშქაშე აეროპორტი რუსეთის. იდვალუაფუ ნოღა მოსკოვიშ ოორუე-ბჟადალშე, 29 კმ-ს. აეროპორტი წჷმარინუანს აეროფლოტიშ, Nordavia-შ დო Nordwind Airlines-იშ ჰაბის. 2013 წანას მეშარეეფიშ მუდანობაქ 29 256 000 ადამიერი აკადგინჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:რუსეთიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ოერეფოშქაშე აეროპორტეფი
ბაჰრეინიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ბაჰრეინიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი**  () —  ბაჰრეინიშ უშხუაში აეროპორტი, იდვალუაფუ მუჰარაყიშ კოკის, ქიანაშ ნანანოღა მანამაშე 7 კილომეტრიშ გოძვენას. კომპანია Bahrain Air დო Gulf Air-იშ თარი აეროპორტი. მეშარეეფრთაფა — 8,6 მილიონი ადამიერი (2015 წანაშ მუნაჩემფით).

კატეგორია:ბაჰრეინიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი