open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სიგრიდ უნსეტი

**სიგრიდ უნსეტი** (ნორვეგ. Sigrid Undset; დ. 20 მესი, 1882, კალუნბორგი, დანია — ღ. 10 მანგი, 1949, ლილეჰამერი, ნორვეგია) — ნორვეგიალი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1928 წანას. დებადჷ დანიას, ცხოვრენდჷ ნორვეგიას, 1940 წანას ოცხოვრებშა გინორთჷ ამერიკაშა, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკულ კინ ნორვეგიაშა დირთჷ. სიგრიდ უნსეტი ჭარუნდჷ ისტორიულ რომანეფს. თიშ არძაშე უმოსო შინელი რომანი რე *Kristin Lavransdatter*, ნამუქით გიშართჷ სუმ ტომო, 1920-1922 წანეფს. რომანს ეჭარილი რე რინა ნორვეგიას შქა ოშწანურეფიშ ბორჯის. სიგრიდ უნსეტიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი პლანეტა ვენერას.

## ლიტერატურა
* Krane, Borgnild (1970). Sigrid Undset. Liv og meninger.
* Bayerschmidt, Carl F. 1970. Sigrid Undset. (Twayne's world authors series 107.) New York: Twayne Publishers.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Inside the gate.Sigrid Undset's life at Bjerkebæk
* Sigrid Undset Bibliography 1907–2007
*ნაჭარეფიშ ერკებული
* www.undset.no/susenglish2.html 
* უნსეტიშ ფანიაშ გენეალოგია
* კუნტა ონლაინ ბიოგრაფია 

კატეგორია:ნორვეგიალეფი
კატეგორია:ნორვეგიალი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1882
კატეგორია:ნაღურა 1949
აბასიანეფი

მინი|აბასიანეფიშ ოხალიფე 850 წანას
მინი|950 წანას აბასიანეფიშით ოურდუმე გაულაშ დინაფაშ უკული გოჭყაფილი დე-ფაქტო ზოხორინელი იმირატეფი
მინი|აბასიდეფიშ შილა
**აბასიანეფი**, *აბასიდეფი* — არაბეფიშ ოხალიფეშ დინასტია, ნამუთ ქიანას მართუნდჷ 750-1258 წანეფს. ოწმახმორაგადე მაჰმადიშ მუმაჯიშ, ალ-აბასიშ გამნარყეფი (თაურეშე მოურს დინასტიაშ ჯოხოდვალა).

750 წანაშე არაბეფს დო თინეფიშ დოჸუნაფილ კათაშ შქას აკორთაქ ქჷდიჭყჷ. ომაიანეფი გეგთარაგჷ აბასიდეფიშ დინასტიაქ, ნამუთ ისლამურ ოქიანუს 500 წანაშ გოძვენას დუდენდჷ. აბასიდეფი მუჰამედიშ მუმაჯიშ, აბასიშ გამნარყეფი რდეს. პირველი ხალიფაშ, ალ-მანსურიშ ბო4ჯის, ნანანოღა გეგნიღეს ბაღდადშა დო ანდა სპარსული დო ბერძენული ტრადიცია გეგნიღეს. თინეფიშ არძაშე ჯოხოგოლაფირი მამართალი რდჷ მახუთა ხალიფა, ჰარუნ არ-რაშიდი. თინა ქიანახანს ობურჯუდჷ ბიზანტიაშ იმპერიას (791-806) დო საბოლათ ქოთ გიმორძგჷ. იმპერიაშ კანკალე რეგიონს ზოხორინალა ოკოდჷ, მარა ჰარუნ ალ-რაშიდიქ თე რეღმაშ გაჩემება შილებჷ. შხირი ლჷმეფიშ უმკუჯინალო, თინა ირო ხეს უნწყუნდჷ მუჭოთ გონათუას დო ხელუანობას, თაშნეშე, სპარუსლი, ბერძენული, არაბული დო ინდური კულტურეფიშ გოფაჩუას. ბაღდადი ასტრონომიაშ, მათემატიკაშ, გეოგრაფიაშ, მედიცინაშ, სამართალმორჩქინალაშ დო ფილსოფიაშ მოსოფელიშ ცენტრო გჷნირთჷ. „ვითოშ ართი სერიშ“ არიკეფიშ მხატვრულ ფონო გჷნირთჷ ბაღდადიშ ომაფე კარქ, ნამუშ კითხირი ასე ხოლო სასიამნე რე. გეჸვენჯი ხალიფეფიშ ბორჯის კანკალე პროვინციაქ ზოხორინალა მიპალჷ, მარა თინეფი ისლამიშ, თიში კანონეფიშ დო კულტურაშ ართგურო სქიდუდეს. აბასიდეფიშ ხალიფეფი ჭიე-ჭიეთ ოდინუანდეს ხემანჭუაფას დო ნომინალურ მამართალეფო გჷმირთიდეს. მუსლიმური იმპერიაქ აკოცჷ საამიროეფო, ნამუეფიშ ჭარა მათირუ რდჷ. მუსლიმურ ოქიანუ წჷმარინუანდჷ ანდა გინორთელი კულტურაშ მოღვრენ ართამ ცივილიზაციას.

## აბასიანი ხალიფეფი
* 750-754 – აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰი
* 754-775 – ალ-მანსური
* 775-785 – ალ-მაჰდი
* 785-786 – ალ-ჰადი
* 786-809 – ჰარუნ ალ-რაშიდი
* 809-813 – ალ-ამინი
* 813-833 – ალ-მამუნი
* 833-842 – ალ-მუთასიმი
* 842-847 – ალ-ვასიკი
* 847-861 – ალ-მუთავაქილი
* 861-862 – ალ-მუნთასირი
* 862-866 – ალ-მუსთაინი
* 866-869 – ალ-მუთაზი
* 869-870 – ალ-მუჰთადი
* 870-892 – ალ-მუთამიდი
* 892-902 – ალ-მუთადიდი
* 902-908 – ალ-მუქთაფი
* 908-932 – ალ-მუკთადირი
* 932-934 – ალ-კაჰირი
* 934-940 – არ-რადი
* 940-944 – ალ-მუთაქი
* 944-946 – ალ-მუსთაქფი
* 946-974 – ალ-მუტი
* 974-991 – ატ-ტაი
* 991-1031 – ალ-კადირი
* 1031-1075 – ალ-კაიმი
* 1075-1094 – ალ-მუკთადი
* 1094-1118 – ალ-მუსთაზჰირი
* 1118-1135 – ალ-მუსთარშიდი
* 1135-1136 – არ-რაშიდი
* 1136-1160 – ალ-მუკთაფი
* 1160-1170 – ალ-მუსთანჯიდი
* 1170-1180 – ალ-მუსთადი
* 1180-1225 – ალ-ნასირი
* 1225-1226 – აზ-ზაჰირი
* 1226-1242 – ალ-მუსთანსირი
* 1242-1258 – ალ-მუსთასიმი

## ლიტერატურა
* Босворт К. Э., Мусульманские династии. М., 1971

* მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია, 2009, 2010, გამ. ელფი, ISBN-13 978-99940-44-08-5


კატეგორია:დინასტიეფი
SARS-CoV-2 დელტა ვარიანტი

**კორონავირუსი SARS-CoV-2 დელტა ვარიანტი** (*შტამი B.1.617.2*) — SARS-CoV-2 ვირუსიშ ართ-ართი ვარიანტი, ნამუთ გჷმმიჭანუანს COVID-19-ს.

პირველაშე მეგორაფილქ დო ეჭარილქ იჸუ ინდოეთის.

ვირუსიშ თე ვარიანტიშ გინოდვალა შხვადოშხვა ხანერობაშ ბუნეფს შქას მეჸურს, თინეფს შქას 12 წანაშე 20 წანაშახ ინდივიდეფს. ვირუსიშ დელტა ვარიანტიშ საინკუბაციე პერიოდი 3—7 დღას ვარინ, 1—3 დღას იგჷნძორებჷ. თაშნეშე იძირებე ვირუსიშ მაღალი დოხარგუა (ვირუსიშ შხვა ვარიანტეფს შქას). გჷმმაჭანაფალიშ ორგანიზმიშე გიშაჸონაფაშ პერიოდი 13—15 დღას აკმადგინანს, თინწკჷმა, მუჟამსჷთ შხვა ვარიენტეფს 7—9 დღა რენ.

დელტა ვარიანტი გჷმიჭანუანს რთულ ფორმაშ გორგილაფაშ სიმპტომეფს, თინეფს შქას სისუსტეს, მაღალ სინჩხეს, შანგიტახას (დუდიშ ჭუას), ჸალიშ (კინჩხიშ) ჭუას, ხვალუას დო რინიტის. ჰოსპიტალიზაციაშ რისკი ალფა ვარიანტწკჷმა ელაზჷმაფათ 1,85-შახ უმოსი რე.

## ვირუსიშ მუტაციეფი
ვირუსიშ დელტა ვარიანტის გჷმურჩქინდჷ მუტაციაქ P681R. შედეგო დითირჷ S-ცილაშ მორჩილ ფრაგმენტიქ, დო ვირუსიქ უმოს გინმადვალუო გჷნრითჷ.

„დელტა„ ვარიანტის გჷმურჩქინდჷ გიმენღოზიქ „დელტა პლიუსი“ (B.1.617.2.1 ვარ-და AY.1). „დელტა პლიუსის“ უღუ მუტაცია K417N სპაიკურ ცილას (ანუ ვირუსიშ პეპლომერს), ნამუშ შედეგო ვირუსი ბიწორას არსხუაფუ ადამიერიშ ფიჟვეფიშ თოლეფს. რე მოარზაფა, ნამჷ-და K417N თაშნეშე ვირუსის ოხვარჷ მანეიტრალაფარი ანტირსხულეფშე დუდიშ აღებას. მოგვენი მუტაციეფი უღჷნა „ბეტა“ დო „გამა“ ვარიანტეფს.

## გოფაჩუა
2021 წანაშ კვირკვეშ დაჭყაფუშე, ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაქ ვირუსიშ დელტა ვარიანტი 98 ქიანას დაფიქსირჷ, მუჭოთ მახორობაშ ვაქცინაციაშ მაღალინ, თეშ დაბალი ტემპით მიმალ ქიანეფს, ანდა ქიანას თინა დომინანტი ვირუსიშ ვარიანტო გჷნმირთჷ.

### საქორთუოს
მუჭოთ იმუნიზაციაშ ტექნიკურ სხუნუშ ერუანული ბუნაშ მადუდექ, პროფესორ ივანე ჩხაიძექ გაცხადჷნ, მარაშინათუთას ალბეთ  კორონავირუსიშ „დელტა ვარიანტიშ“ დომინანტალა მაღვენჷნა .

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Public Health England: Variants of concern or under investigation, B.1.617

## სქოლიო

კატეგორია:SARS-CoV-2 ვარიანტეფი
კატეგორია:COVID-19 პანდემია ინდოეთის
ჰანს ფონ ეილერ-ჩელპინი

**ჰანს კარლ ავგუსტ სიმონ ფონ ეილერ-ჩელპინი** (შვედ. Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin; დ. 15 ფურთუთა, 1873, აუგსბურგი, ბავარიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 6 გერგობათუთა, 1964, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ქიმიკოსი, შანქარიშ ფერმენტაციაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1929 წანას (ართურ ჰარდენიწკჷმა ართო). ჰანს ფონ ეილერ-ჩელპინი გურაფულენდჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის დო გურაფაშ თებაშ უკულ რდჷ სტოკჰოლმიშ უნივერსიტეტიშ ორგანული ქიმიაშ პროფესორი დო ორგანული ქიმიაშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტიშ დირექტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰანს ფონ ეილერ-ჩელპინი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1873
კატეგორია:ნაღურა 1964
კრისტიან ეიკმანი

**კრისტიან ეიკმანი** (ნიდერლ. Christiaan Eijkman; დ. 11 მარაშინათუთა, 1858, ნეიკერკი, ნიდერლანდეფი — ღ. 5 გერგობათუთა, 1930, უტრეხტი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი ექიმი, ფიზიოლოგიაშ პროფესორი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1929 წანას (ფრედერიკ გოულენდ ჰოპკინსიწკჷმა ართო). ეიკმანქ დადგინჷ ნამდა ლახალა ბერი-ბერიშ ბაძაძი მალნუტრიცია (კვებაშ დეფიციტი) რდჷ. ეიკმანიშ დო ჰოპკინსიშ მენცარულ რკვიებეფს მაჸუნჷ ვიტამინეფიშ ძირაფაქ დო გოვითარაფაქ. ეიკმანი გურაფულენდჷ ამსტერდამიშ უნივერსიტეტის დო პასტერიშ ინსტიტუტის. რდჷ უტრეხტიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბერი-ბერი
* ეიკმანიშ ტესტი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Eijkman Institute for Molecular Biology 
* 
* Museum Boerhaave Negen Nederlandse Nobelprijswinnaars
* A.M. Luyendijk-Elshout, ''Eijkman, Christiaan (1858–1930)'', in Biografisch Woordenboek van Nederland.
* Biography of ''Christiaan Eijkman (1858–1930)'' at the National Library of the Netherlands

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1858
კატეგორია:ნაღურა 1930
ფრედერიკ გოულენდ ჰოპკინსი

**ფრედერიკ გოულენდ ჰოპკინსი** (ინგლ. Frederick Gowland Hopkins; დ. 20 მანგი, 1861, ისტბორნი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე — ღ. 16 მესი, 1947, კემბრიჯი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ინგლისარი ბიოქიმიკოსი, ვიტამინეფიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1929 წანას (კრისტიან ეიკმანიწკჷმა ართო). ჰოპკინსიქ 1901 წანას ძირუ დო დიგურუ ტრიპტოფანი. გურაფულენდჷ ლონდონიშ ომაფე კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. ჰოპკინსი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1930-1935 წანეფს ფრედერიკ გოულენდ ჰოპკინსი რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ პრეზიდენტი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1918: ომაფე მენდალი
* 1922: კამერონიშ პრემია
* 1924: ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური
* 1926: კოპლიშ მენდალი
* 1929: ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
* 1934: ალბერტიშ მენდალი
* 1935: ღრისებაშ ორდენი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
*Biography by N.J.T. Thomas
* Chemical genealogy
*Frederick Gowland Hopkins

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1861
კატეგორია:ნაღურა 1947
ჰანს ფიშერი

**ჰანს ფიშერი** (გერმ. Hans Fischer; დ. 27 კვირკვე, 1881, ხიოხსტი (მაინიშ ფრანკფურტი), ჰესენ-ნასაუ, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 31 მელახი, 1945, მიუნხენი, მასუმა რაიხი) — გერმანალი ქიმიკოსი, ჰემინიშ დო ქლოროფილიშ მენცარული რკვიებაშ დო ჰემინიშ სინთეზიშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1930 წანას. გურაფულენდჷ ლოზანაშ დო მარბურგიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს: ინსბრუკიშ უნივერსიტეტის, ვენაშ უნივერსიტეტის დო მიუნხენიშ ტექნიკურ ინსტიტუტის. 1929 წანას ფიშერს გინოჩეს ლიბიხიშ მემორიალური მენდალი, 1937 წანას ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაქ ფიშერს გეგნოჩჷ დეივიშ მენდალი. ჰანს ფიშერი რდჷ გერმანიაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ - ლეოპოლდინაშ მაკათური დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი 1936 წანაშე.

## ლიტერატურა
* Kämmerer, H (1961), "Hans Fischer (1881–1945). A reminiscence on the 80th anniversary of his birth", Münchener Medizinische Wochenschrift (1950) (published Nov 3, 1961), 103, ხ. 2164–6.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰანს ფიშერი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1881
კატეგორია:ნაღურა 1945
ოთხი მართალმორწუმე ხალიფა

**ოთხი მართლმორწუმე ხალიფა** ( *ალ-ხულაფა'უ-რ-რაშიდუნი*) სუნიტური ტრადიციაშ მეჯინათ რდეს პირველი ოთხი ხალიფა, ნამუეფჷთ იდეალური მუსლიმი მაზოჯალიშ სიმბოლოეფო იკოროცხჷნან. თინეფი მაჰმადიშ არხო წორომალიმორეფი რდეს დო ხემანჭუაფა მონძალათ ვემუღებჷნა.

* აბუ-ბექრი 632-634
* ომარ იბნ ალ-ხატაბი 634-644
* უსმან იბნ აფანი 644-656
* ალი იბნ აბუ ტალიბი 656-661

## ქრონოლოგია


ImageSize  = width:700 height:60
PlotArea   = width:680 height:30 left:10 bottom:20

Colors =
    id:yellow    value:rgb(0.7,0.7,1) # light yellow
    id:red       value:rgb(1,0.7,0.7) # light red
    id:green     value:rgb(0.7,1,0.7) # light green
    id:blue      value:rgb(1,1,0.7)   # light blue
    id:cyan      value:rgb(0.7,1,1)   # light blue
    id:purple    value:rgb(1,0.7,1)   # light purple
    id:grey      value:gray(0.8)      # grey

Period      = from:630 till:665
TimeAxis    = orientation:horizontal
ScaleMajor  = unit:year increment:5 start:630
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:632

BarData=
  bar:barre1

PlotData=

  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) shift:(0,-5)

  bar:barre1
  from:    632  till:  634   color:orange   text:აბუ-ბექრი                         
  from:    634   till:  644  color:yellow   text:ომარ იბნ ალ-ხატაბი
  from:    644  till:  656  color:blue     text:უსმან იბნ აფანი
  from:    656  till:  661  color:red      text:ალი იბნ აბუ ტალიბი



კატეგორია:ისლამიშ ისტორია
კატეგორია:ხალიფეფი
ართურ ჰარდენი

**ართურ ჰარდენი** (ინგლ. Arthur Harden; დ. 12 გჷმათუთა, 1865, მანჩესტერი, ლანკაშირი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე — ღ. 17 მანგი, 1940, ბორნ-ენდი, ბაკინჰემშირი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ინგლისარი ბიოქიმიკოსი, შანქარიშ ფერმენტაციაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1929 წანას (ჰანს ფონ ეილერ-ჩელპინიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ დიო მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის დო უკულ ერლანგენ-ნიურნბერგიშ უნივერსიტეტის, გერმანიას, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია გერმანალი ქიმიკოსიშ კარლ ფიშერიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ პრევენციული მედიცინაშ ლისტერიშ ინსტიტუტის. ართურ ჰარდენიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ფერმენტეფი, ეთანოლიშ ფერმენტაციაშ პროცესი, ფერმენტეფიშ ბიოქიმია დო შხვეფი. რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. ჰარდენი რდჷ ბიოქიმიური საზოგადოებაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო საზოგადოებაშ ჟურნალიშ რედაქტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ართურ ჰარდენი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1865
კატეგორია:ნაღურა 1940
მიხეილ ჩხენკელი

**მიხეილ ჩხენკელი** (დ. 1 პირელი, 1968) — ქორთუ პოლიტიკოსი. საქორთუოშ განათებაშ დო მენცარობაშ მინისტრი ასეშა 19 მელახი, 2021. საქორთუოშ განათებაშ დო მენცარობაშ მინისტრი 2017-2018 წანას.  საქორთუოშ განათებაშ, მენცარობაშ, კულტურაშ დო სპორტიშ მინისტრი 2019-2021 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:დუნაბადი 1968
შარლ მიშელი

მინი|შარლ მიშელი
**შარლ მიშელი** (დ. 21 ქირსეთუთა, 1975, ნამიური, ბელგია) — ბელგიარი პოლიტიკოსი. ბელგიაშ პრემიერ-მინისტრი 2014-2019 წანას. ევროპული სხუნუშ პრეზიდენტი ასეშა 1 ქირსეთუთა, 2019.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Treccani

კატეგორია:დუნაბადი 1975
კატეგორია:ბელგიარი პოლიტიკოსეფი
ჯო ლუისი

**ჯოზეფ ლუის ბეროუ** (ინგლ. Joseph Louis Barrow; ჩინებული რე მუჭოთ **ჯო ლუისი**, ინგლ. Joe Louis; დ. 13 მესი, 1914, ლაფაიეტი, ალაბამა, ააშ — ღ. 12 პირელი, 1981, პარადაისი, ნევადა, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი მონკა წონაშ კატეგორიას, მოსოფელიშ ჩემპიონი (1937-1949). ჟურნალი The Ring-იშ ვერსიათ წანაშ ბოქსიორიშ ოთხიშა: 1936, 1938, 1939, 1941. მოსოფელიშ ჩემპიონიშ ტიტული თხილუ 25-შა, ნამუთ რე რეკორდი არძა წონაშ კატეგორიას. ჯო ლუისის უღუდჷ პროფესიონალურ კარიერას 69 რკინალა, 66 მოგება, ათავრეშე 52 მოგება ნოკაუტით. ჯო ლუისიშ პროფესიონალურ კარიერაშე არძაშე უმოსო დრამატული რდჷ გერმანალი ბოქსიორი მაკს შმელინგიწკჷმა მატჩეფი. ჯო ლუისიქ პროფესიონალური კარიერა გათუ 1951 წანას, როკი მარჩიანოწკჷმა წაგებათ. ჯო ლუისი მერჩქინელი ართ-ართ უდიდაშ ბოქსიორო.

## ლიტერატურა
* Louis, Joe (1978). My Life. Brighton: Angus & Robertson. 
* Margolick, David (2005). Beyond Glory: Joe Louis Vs. Max Schmeling, and a World on the Brink. New York: Vintage Books.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Boxing Hall of Fame
*ESPN.com
*ESPN.com -- additional information
*FBI file on Joe Louis
*Joe Louis profile at Cyber Boxing Zone
*"Remembering Joe Louis", WTVM
*Louis to train in Thomas bout old newspaper clipping

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი
კატეგორია:ამერიკალი მონკა წონაშ კატეგორიაშ ბოქსიორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1914
კატეგორია:ნაღურა 1981
კარლ ლანდშტაინერი

**კარლ ლანდშტაინერი** (გერმ. Karl Landsteiner; დ. 14 მანგი, 1868, ბადენი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 26 მანგი, 1943, ნიუ-იორკი, ააშ) — ავსტრიალი ექიმი, ბიოლოგი დო იმუნოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1930 წანას, ზისხირიშ ჯგუფეფიშ კლასიფიკაციაშ დუმარსხუაფალი. ლანდშტაინერქ, ალექსანდრე ვინერიწკჷმა ართო, 1937 წანას აკეთჷ რეზუს-ფაქტორიშ იდენტიფიკაცია. კარლ ლანდშტაინერქ რუმინალი ექიმი დო მიკრობიოლოგი კონსტანტინ ლევადიტი დო ავსტრიალი ექიმი ერვინ პოპერიწკჷმა ართო ძირუ დო დიგურუ პოლიომელიტიშ ვირუსი. ლანდშტაინერი ერუანობათ ურია რდჷ. გურაფულენდჷ ვენაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო ვენაშ უნივერსიტეტის დო უკულ როკფელერიშ უნივერსიტეტის, ამერიკას. რდჷ ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ დო ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. ღურაშ უკულ, 1946 წანას გინოჩეს ლასკერიშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Karl Landsteiner 1868—1943 A Biographical Memoir by Michael Heidelberger
* 1946 Lasker award for clinical medicine
* Key Participants: Karl Landsteiner  – *It's in the Blood! A Documentary History of Linus Pauling, Hemoglobin, and Sickle Cell Anemia*
* National Academy of Sciences Biographical Memoir

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1868
კატეგორია:ნაღურა 1943
კარლ ბოში

**კარლ ბოში** (გერმ. Carl Bosch; 27 მარაშინათუთა, 1874, კელნი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 26 პირელი, 1940, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — გერმანალი ქიმიკოსი დო ინჟინერი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1931 წანას. შინელი რე ბოშიშ რეაქციათ, ჰაბერ-ბოშიშ რეაქციათ დო ბოშიშ პროცესით. გურაფულენდჷ ბერლინიშ ტექნიკურ ინსტიტუტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა კომპანიეფს: BASF-ის, IG Farben-ის. რდჷ გერმანული ქიმიური დო ფარმაცევტიული კონგლომერატიშ IG Farben-იშ დუმარსხუაფალი. რდჷ კარლ ვილჰელმიშ საზოგადოებაშ პრეზიდენტი 1937 წანაშე. კარლ ბოში რდჷ ნაცისტეფიშ პოლიტიკაშ კრიტიკოსი. ნაცისტეფიშ გერმანიაშ თარობაშა მულაშ უკულ, კარლ ბოშიქ არძა მუშ პოზიცია მიოდინუ, დეპრესიას ქინანთხჷ დო ალკოჰოლიკო გინირთჷ. ღურუ ჰაიდელბერგის 1940 წანას.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1931: ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის
* 1929: ლიბიხიშ მენდალი
* 1924: Werner-von-Siemens-Ring
* 1932: ვილჰელმ ექსნერიშ მენდალი
* 1939: გოეთეშ პრემია
* ბიუნზენის მენდალი
* კარლ ლუგიშ მემორიალური მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* .
* Fritz Haber and Carl Bosch
* BASF Where Carl Worked
* BASF's Production

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1874
კატეგორია:ნაღურა 1940
ოტო ჰენრიხ ვარბურგი

**ოტო ჰენრიხ ვარბურგი** (გერმ. Otto Heinrich Warburg; დ. 8 გჷმათუთა, 1883, ფრაიბურგი, ბადენი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 1 მარაშინათუთა, 1970, ბერლინი, ბჟადალი გერმანია) — გერმანალი ექიმი დო ფიზიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1931 წანას. ლჷმენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. გურაფულენდჷ ბერლინიშ დო ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტეფს. ვარბურგი გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კაიზერ ვილჰელმიშ ბიოლოგიაშ ინსტიტუტის პროფესორო. 1931 წანაშე რდჷ კაიზერ ვილჰელმიშ ბიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. ოტო ჰენრიხ ვარბურგიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო რდჷ კიბოშ პათოგენეზი, კიბოშ მეტაბოლიზმი დო შხვეფი. ვარბურგიშ ჯოხონობაშ რე ვარბურგიშ ეფექტი ონკოლოგიას დო ვარბურგიშ ეფექტი ბოტანიკას. ოტო ჰენრიხ ვარბურგი ნობელ პრემიაშა ნომინირაფილი რდჷ 47-შა. რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური.

## ლიტერატურა
* Krebs, Hans Adolf (1981), Otto Warburg: Cell Physiologist, Biochemist, and Eccentric, Oxford University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ''The Prime Cause and Prevention of Cancer''
* Excerpt from ''The Warburgs'' by Ron Chernow pgs. 539-541
* Website of the Otto Warburg Medal

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ექიმეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1883
კატეგორია:ნაღურა 1970
ერიკ აქსელ კარლფელდტი

**ერიკ აქსელ კარლფელდტი** (შვედ. Erik Axel Karlfeldt; დ. 20 კვირკვე, 1864, კარლბო, დალარნაშ პროვინცია, შვედეთი — ღ. 8 პირელი, 1931, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1931 წანას. პრემიაქ მიაჩჷ ღურაშ უკული. კარლფელდტი გურაფულენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შვედეთიშ ერუანულ ბიბლიოთეკას, სტოკჰოლმის. კარლფელდტი 1904 წანაშე რდჷ შვედეთიშ აკადემიაშ მაკათური დო 1905 წანაშე აკადემიაშ ნობელიშ ინსტიტუტიშ მაკათური. 1907 წანაშე მუშენდჷ აკადემიაშ ნობელიშ კომიტეტის, 1912 წანაშე რდჷ კომიტეტიშ მელამოსე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Short biography at nobel-winners.com
*ნაჭარეფიშ ერკებული
*Karlfeldt's collected works and a facsimile of a 1956 edition, both at Project Runeberg

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1864
კატეგორია:ნაღურა 1931
ჩარლზ სკოტ შერინგტონი

**ჩარლზ სკოტ შერინგტონი** (ინგლ. Charles Scott Sherrington; დ. 27 გერგობათუთა, 1857, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — ღ. 4 მელახი, 1952, ისტბორნი, სასექსი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ინგლისარი ნეიროფიზიოლოგი, ჰისტოლოგი, ბაქტერიოლოგი დო პათოლოგი, ნეირონეფიშ ფუნქციეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1932 წანას (ედგარ დუგლას ედრიანიწკჷმა ართო). ჩარლზ სკოტ შერინგტონი 1920-იან წანეფს რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ პრეზიდენტი დო ბრიტანეთიშ მენცარობაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტი 1922-1923 წანეფს. შერინგტონი რდჷ 22 უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. 

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *The Integrative Action of the Nervous System* (1906)
* *Mammalian Physiology: a Course of Practical Exercises* (1919)
* *The Assaying of Brabantius and other Verse* (1925)
* *Man on His Nature* (1940)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1857
კატეგორია:ნაღურა 1952
ივანე ბუნინი

**ივანე ბუნინი** (რუს. Ива́н Алексе́евич Бу́нин; დ. 22 გჷმათუთა [ჯვ.სტ. 10 გჷმათუთა], 1870, ვორონეჟი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 8 გერგობათუთა, 1953, პარიზი, საფრანგეთი) — რუსი ჭარუ დო პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1933 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Ivan Bunin site . A comprehensive collection of biographies, autobiographies, articles, photos and memoirs. (რუსულო)
* Bunin: biography, photos, poems, prose, diaries, critical essays (რუსულო)
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
*ნაჭარეფიშ ერკებული
* Ivan Bunin in The Literary Encyclopedia

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:რუსი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1870
კატეგორია:ნაღურა 1953
ჯორჯ უიპლი

**ჯორჯ ჰოიტ უიპლი** (ინგლ. George Hoyt Whipple; დ. 28 მარაშინათუთა, 1878, ეშლენდი, ნიუ-ჰემპშირი, ააშ — ღ. 1 ფურთუთა, 1976, როჩესტერი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ექიმი, პათოლოგი დო მედიკოსი. ანემიაშ ჩხონჩხით თერაპიათ კურნალობაშ დორსხუაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1934 წანას (ჯორჯ მაინოტი დო უილიამ პარი მერფიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ ჯონ ჰოპკინსიშ მედიცინაშ სკოლას დო იელიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ როჩესტერიშ უნივერსიტეტის დო კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (სან-ფრანცისკო). უიპლი 1929 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური.

## ლიტერატურა
* Diggs, LW (November 1976). "Dr. George Hoyt Whipple". The Johns Hopkins Medical Journal. 139 (5): 196–200. 
* Young, LE (1976). "George Hoyt Whipple 1878–1976". Trans. Assoc. Am. Physicians. 89: 34–7.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1878
კატეგორია:ნაღურა 1976
ლუიჯი პირანდელო

**ლუიჯი პირანდელო** (იტალ. Luigi Pirandello; დ. 28 მანგი, 1867, აგრიჯენტო, სიცილია, იტალიაშ ომაფე — ღ. 10 ქირსეთუთა, 1936, რომი, იტალია) — იტალიარი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი დო პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1934 წანას. გურაფულენდჷ ბონიშ უნივერსიტეტის. მუჭოთ ნაციონალისტი, რდჷ იტალიური ფაშიზმიშ პროპონენტი. პირანდელო რე ავტორი ნოველეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ, შხვადოშხვა დრამეფიშ დო ლერსეფიშ. ჭარუნდჷ იტალიურ დო სიცილიურ ნინეფშა.

## ლიტერატურა
* Giudice, Gaspare. Luigi Pirandello, UTET, 1963.
* Janner, A. Luigi Pirandello. Firenze, La Nuova Italia. 1948.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
*ნაჭარეფიშ ერკებული
* ნაჭარეფი ინგლისურ დო იტალიურ ნინეფშა
* პირანდელოშ ნაჭარეფიშ აუდიო ვერსიეფი 
* Pirandello's Girgenti. Places in Agrigento associated with his literary works
* Panoramic virtual tour of Piazza Luigi Pirandello in Agrigento
* The Light from the House Opposite (აუდიო ბიბლიოთეკა)

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:იტალიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:იტალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1867
კატეგორია:ნაღურა 1936
გერმანიაშ ფედერალური აკანეფი

**[[გერმანია]]** ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულო ირთჷ 16 ფედერაციულ დიხათ (), თინეფს შქას 5 ბჟაეიოლ გერმანიაშ ტერიტორიას გიჭყჷ, დოსქილადირქ — ბჟადალ გერმანიას. 

გერმანიაშ დიხეფი რე (ბირცხეფს მოჩამილი რე ნანანოღეფი):

* ბადენ-ვიურტემბერგი (შტუტგარტი)
* ბავარია (მიუნხენი)
* ბერლინიშ აკანი (ბერლინი)
* ბრანდენბურგი (პოტსდამი)
* ბრემენი (ბრემენი)
* თიურინგია (ერფურტი)
* მეკლენბურგ-წჷმი პომერანია (შვერინი)
* რაინლანდ-პფალცი (მაინცი)
* ზაარლანდი (ზაარბრიუკენი)
* საქსონია (დრეზდენი)
* საქსონია-ანჰალტი (მაგდებურგი)
* შლეზვიგ-ჰოლშტაინი (კილი)
* ოორუე რაინ-ვესტფალია (დიუსელდორფი)
* თუდოლენი საქსონია (ჰანოვერი)
* ჰამბურგი (ჰამბურგი)
* ჰესენი (ვისბადენი)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*CityMayors feature on Germany subdivisions

კატეგორია:გერმანია
შლეზვიგ-ჰოლშტაინი

**შლეზვიგ-ჰოლშტაინი** () — გერმანიაშ აკანი.

* *ფართობი* — 15,7 ვითოში კმ2.
* *მახორობა* — 2.910.875 (2020), პროტესტანტი 87 %, კათოლიკე 6 %.
* *ნოღეფი* (ვთშ.) — კილი (233), ლიუბეკი (212), ფლენსბურგი (86), ნოიმიუნსტერი (79).
* *ისტორია*: 1460 წანაშე შლეზვიგი დო ჰოლშტაინი რდჷ დანიაშ მართუალაშ გიმე მარენჯი ჟირი საჰერცოგე. მახორობაშ უმენტაშობას გერმანალეფი აკმადგინანდეს. 1815 წანას, ჰოლშტეინქ რაინიშ კონფედერაციაშ მაკათურო გჷნირთჷ. 1866 წანას, პრუსიაქ ქიმკირსხჷ ჟირხოლო საჰერცოგე. 1920 წანაშ პლებისციტიშ ოსხირშა შლეზვიგიშ ოორუე ნორთიქ გეგნორთჷ დანიაშ მართუალაშა ჰადერსლევიშ დო ააბენრააშ პროვინციეფიშ სახეთ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გერმანიაშ აკანეფი
ჯეიმზ ჩედვიკი

სერ **ჯეიმზ ჩედვიკი** (ინგლ. Sir James Chadwick; დ. 20 გჷმათუთა, 1891, ბოლინგტონი, ჩეშირი, ინგლისი — ღ. 24 კვირკვე, 1974, კემბრიჯი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, ნეიტრონიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა, გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1935 წანას. ჩედვიკი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური დო MAUD Committee-იშ ფინალური დრაფტიშ ავტორი. ჯეიმზ ჩედვიკი გურაფულენდჷ მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის დო კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ერნესტ რეზერფორდიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული ჩედვიკი მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს. 1935 წანაშე რდჷ ლივერპულიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ პროფესორი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას, მანჰეტენიშ პროექტის რდჷ ბრიტანალი მენცარეფიშ ჯგუფიშ ლიდერი. ჯეიმზ ჩედვიკი 1927 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. 1948-1959 წანეფს ჩედვიკის უკებუდჷ გონვილ-ენდ-კიზიშ კოლეჯიშ მასტერიშ პოზიცია. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ჯეიმზ ჩედვიკიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1932: ჰიუზიშ მენდალი
* 1933: ბეიკერიშ მენდალი დო ლექციაშ პრემია
* 1935: ნობელიშ პრემია ფიზიკას
* 1937: კელვინიშ ლექციაშ პრემია
* 1946: მელჩეტიშ მენდალი
* 1950: კოპლიშ მენდალი
* 1950: ფარადეიშ მენდალი
* 1951: ფრანკლინიშ მენდალი
* 1967: ფარადეიშ მენდალი დო პრემია

## ლიტერატურა
* Brown, Andrew (1997). The Neutron and the Bomb: A Biography of Sir James Chadwick. Oxford University Press. 
* Szasz, Ferenc (1992). British Scientists and the Manhattan Project: The Los Alamos Years. St. Martin's Press.

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათურეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1891
კატეგორია:ნაღურა 1974
ჰანს შპემანი

**ჰანს შპემანი** (გერმ. Hans Spemann; დ. 27 მანგი, 1869, შტუტგარტი, ვიურტემბერგიშ ომაფე — ღ. 9 ეკენია, 1941, ფრაიბურგი, მასუმა რაიხი) — გერმანალი ემბრიოლოგი, ემბრიოგენეზიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1935 წანას. ჰანს შპემანიშ მენცარული რკვიებეფი გერსხილი რე შპემანიშ სტუდენტიშ ჰილდა მანგოლდიშ დისერტაციას. მანგოლდიქ 1924 წანას დოღურუ, პრემია შპემანქ მიპალუ. ჰანს შპემანი გურაფულენდჷ ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს. 1919 წანაშე შპემანი რდჷ ფრაიბურგიშ უნივერსიტეტიშ ზოოლოგიაშ პროფესორი. 1914 წანაშე ჰანს შპემანი რდჷ კარლ ვილჰელმიშ ბიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ ასოცირებული დირექტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Explanation of the Spemann-Mangold experiment from a ''Nature'' Reviews article
*ჰანს შპემანი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი მენცარეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1869
კატეგორია:ნაღურა 1941
ფრედერიკ ჟოლიო-კიური

**ფრედერიკ ჟოლიო-კიური** (ფრანგ. Jean Frédéric Joliot-Curie; დ. 19 მელახი, 1900, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 14 მარაშინათუთა, 1958, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიკოსი, ხელუანური რადიოაქტივობაშ ძირაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1935 წანას (მუშ ალმასქუ ირენ ჟოლიო-კიურიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის. რდჷ კოლეჯ-დე-ფრანსიშ პროფესორი. ფრედერიკ ჟოლიო-კიური რდჷ საფრანგეთიშ მენცარული რკვიებეფიშ ერუანული ცენტრიშ დირექტორი, საფრანგეთიშ მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათური, ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური 1946 წანაშე. მუჭოთ კომუნისტი რდჷ სტალინიშ შვიდობაშ პრემიაშ ლაურეატი. ფრედერიკ ჟოლიო-კიურიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Atomic Archive Biography
* Conference (Dec. 1935) for the Nobel prize of F. & I. Joliot-Curie, online and analyzed on *[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-conference-nobel-de-frederic-joliot-decembre-1935 BibNum]* 
* 
* 
*

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1900
კატეგორია:ნაღურა 1958
ირენ ჟოლიო-კიური

**ირენ ჟოლიო-კიური** (ფრანგ. Irène Joliot-Curie; დ. 12 ეკენია, 1897, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 17 მელახი, 1956, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, ხელუანური რადიოაქტივობაშ ძირაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1935 წანას (მუშ ალმასქუ ფრედერიკ ჟოლიო-კიურიწკჷმა ართო). ირენ ჟოლიო-კიური პიერ კიურიშ დო მარი სკლოდოვსკა-კიურიშ უნჩაში ცირასქუა რდჷ. ირენი გურაფულენდჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## პერსონალური რინა

## ლიტერატურა
* Shelley, Emling (21 August 2012). Marie Curie and her daughters : the private lives of science's first family (First ed.). New York.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1897
კატეგორია:ნაღურა 1956
პეტერ დებაი

**პეტერ იოზეფ ვილჰელმ დებაი** (ნიდერლ. Petrus Josephus Wilhelmus Debije; ინგლ. Peter Joseph William Debye; დ. 24 მელახი, 1884, მაასტრიხტი, ნიდერლანდარეფი — ღ. 2 გერგობათუთა, 1966, იტაკა, ნიუ-იორკი, ააშ) — ნიდერლანდარი-ამერიკალი ფიზიკოსი დო ფიზიკოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1936 წანას.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Debye Biography – Institute of Chemistry, Hebrew University
*  – Museum Boerhaave
* Deutsche Physikalische Gesellschaft (DPG)
* Debye Institute
* Oral History interview transcript with Peter Debye 3 & 4 May 1962, Niels Bohr Library and Archives , American Institute of Physics
* National Academy of Sciences Biographical Memoir

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი-ამერიკალეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1884
კატეგორია:ნაღურა 1966
ედგარ დუგლას ედრიანი

**ედგარ დუგლას ედრიანი** (ინგლ. Edgar Douglas Adrian; დ. 30 გერგობათუთა, 1889, ჰამპსტედი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 4 მარაშინათუთა, 1977, კემბრიჯი, ინგლისი), **მაართა ბარონი ედრიანი** (ინგლ. 1st Baron Adrian) — ინგლისარი ელექტროფიზიოლოგი, ნეირონეფიშ ფუნქციეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1932 წანას (ჩარლზ სკოტ შერინგტონიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1937-1951 წანეფს რდჷ ფიზიოლოგიაშ პროფესორი. ედგარ დუგლას ედრიანი 1950-1955 წანეფს რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ პრეზიდენტი, 1960-1962 წანეფს მედიცინაშ ომაფე საზოგადოებაშ პრეზიდენტი, 1967-1975 წანეფს კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კანცლერი დო 1957-1971 წანეფს ლესტერიშ უნივერსიტეტიშ კანცლერი. ედგარ ედრიანი 1938 წანაშე რდჷ ამერიკაშ ხელუანობაშ დო მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური დო 1946 წანაშე ნიდერლანდეფიშ მენცარობაშ დო ხელუანობაშ აკადემიაშ მაკათური. ედგარ დუგლას ედრიანქ ღურუ 1977 წანაშ 4 მარაშინათუთას, ნთხორილი რე კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯიშ სასაფლას.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**The Basis of Sensation* (1928)
**The Mechanism of Nervous Action* (1932)
**Factors Determining Human Behavior* (1937)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ედგარ დუგლას ედრიანი Nobelprize.org-ის
* [ედგარ დუგლას ედრიანი [Find a Grave]-ს]

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1889
კატეგორია:ნაღურა 1977
ოტო ლევი

**ოტო ლევი** (გერმ. Otto Loewi; დ. 3 მანგი, 1873, მაინიშ ფრანკფურტი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 25 ქირსეთუთა,  1961, ნიუ-იორკი, ააშ) — გერმანალი ფარმაკოლოგი, აკეთჷ აცეტილქოლინიშ, მუჭოთ ნეირომედიატორიშ იდენტიფიკაცია. ჸათე რკვიებაშ გეშა ლევის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1936 წანას (ჰენრი დეილიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1926: ლიბენიშ პრემია
* 1936: ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
* 1944: კამერონიშ პრემია
* 1954: ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური
* 1957: შმიდებერგიშ მენდალი
* 1959: ავსტრიაშ მენცარობაშ დო ხელუანობაშ მენდალი
* 1961: კარლ ლუდვიგიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოტო ლევი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1873
კატეგორია:ნაღურა 1961
ჰენრი დეილი

**ჰენრი ჰალეტ დეილი** (ინგლ. Henry Hallett Dale; დ. 9 მანგი, 1875, იზლინგტონი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 23 კვირკვე, 1968, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ფარმაკოლოგი დო ფიზიოლოგი. ჰენრი დეილიქ დო გერმანალ მენცარქ ოტო ლევიქ აკეთეს აცეტილქოლინიშ, მუჭოთ ნეირომედიატორიშ იდენტიფიკაცია. ჸათე რკვიებაშ გეშა ჟირხოლო მენცარს გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1936 წანას.

## ბიოგრაფია

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1914: ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური
* 1924: ომაფე მენდალი
* 1926: კამერონიშ პრემია
* 1932: Knight Bachelor
* 1936: ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
* 1937: კოპლიშ მენდალი
* 1943: ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენი
* 1944: Order of Merit
* 1956: ალბერტიშ მენდალი

## ლიტერატურა
* Bynum, William (1970–1980). "Dale, Henry Hallett". Dictionary of Scientific Biography. 15. New York: Charles Scribner's Sons. ხხ. 104–107.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰენრი დეილი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1875
კატეგორია:ნაღურა 1968
ჯონ გოლსუორსი

**ჯონ გოლსუორსი** (ინგლ. John Galsworthy; დ. 14 მარაშინათუთა, 1867, კინგსტონ-აპონ-ტემსი, ინგლისი — ღ. 31 ღურთუთა, 1933, ჰამპსტედი, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1932 წანას. შინელი რე რომანეფით: *The Forsyte Saga (1906–1921), *A Modern Comedy* დო *End of the Chapter''.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* John Galsworthy at Oxford Dictionary of National Biography
* Interview with Galsworthy biographer Jeffrey Reznick on "New Books in History."
* John Galsworthy letters . Available online through Lehigh University's I Remain: A Digital Archive of Letters, Manuscripts, and Ephemera .
* 
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* The Forsyte Chronicles
* Plays by John Galsworthy on Great War Theatre 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1867
კატეგორია:ნაღურა 1933
ნორმან ჰოუორტი

**უოლტერ ნორმან ჰოუორტი** (ინგლ. Sir Walter Norman Haworth; დ. 19 მელახი, 1883, ჩორლი, ლანკაშირი, ინგლისი  — ღ. 19 მელახი, 1950, ბარნტ-გრინი, ვუსტერშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი, ვიტამინი C-შ დო ნოშქერწყარეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1937 წანას. ჰოურტიქ პრემია მიპალუ შვეიცარიალი ქიმიკოსი პაულ კარერიწკჷმა ართო. ჰოურტიქ დიგურუ შანქარეფიშ სტრუქტურა დო დადგინჷ სტრუქტურული ფორმულა, ნამუთ შინელი რე მუჭოთ ჰოუორტიშ პროექცია. 

## ბიოგრაფია
უოლტერ ნორმან ჰოუორტი გურაფულენდჷ ქიმიას მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. უკულ გურაფა გაგინძორჷ გერმანიას, გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ შინელი გერმანალი ქიმიკოსიშ ოტო ვალახიშ ხემანჯღვერობათ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ სენტ-ენდრიუშ უნივერსიტეტის. 1920 წანაშე ჰოუორტი რე დარემიშ უნივერსიტეტიშ არმსთრონგიშ კოლეჯიშ ორგანული ქიმიაშ პროფესორი. 1921 წანაშე ჰოუორტი რე კოლეჯიშ ქიმიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. 1925 წანაშე ნორმან ჰოუორტი რე ბირმინგემიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ჰოუორტი რდჷ მაუდიშ კომიტეტიშ მაკათური. ნორმან ჰოუორტი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ ლაურეატი. 1934 წანას ჰოუორტის ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაქ გინოჩუ დეივიშ მენდალი დო 1942 წანას ომაფე მენდალი. ნორმან ჰოუორტიშ ოსური რდჷ ვიოლეტ ჩილტონ დობი, ჸუნდეს ჟირი სქუა. ჰოურტიქ ღურუ 1950 წანაშ 19 მელახის, მუშ დაბადებაშ დღას, 67 წანერქ.

## ლიტერატურა
* L.L. Bircumshaw (2004). "Haworth, Sir (Walter) Norman (1883–1950)". Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უოლტერ ნორმან ჰოუორტი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1883
კატეგორია:ნაღურა 1950
როჟე მარტინ დიუ გარი

**როჟე მარტინ დიუ გარი** (ფრანგ. Roger Martin du Gard; დ. 23 მელახი, 1881, ნეი-სიურ-სენა, ო-დე-სენა, საფრანგეთი — ღ. 22 მარაშინათუთა, 1958, სერინი, ორნი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1937 წანას. შინელი რე რომანით ტიბოშ ფანია. წინგიქ გიშართჷ 1922-1929 წანეფს 6 ტომო. 1936-1940 წანეფს გიშართჷ რომანიშ ხოლო 2 ტომქ. რომანი ჟირი ჯიმაშ ანტუანიშ დო ჟაკ ტიბოშ რინაშ ისტორია რე.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
* *Devenir !* (1908)
* *Jean Barois* (1913)
* *Les Thibault* (ტიბოშ ფანია) (1922–1940) 
* *Vieille France* (1933) 
* *Notes sur André Gide* (1951)
* *Souvenirs du lieutenant-colonel de Maumort* (1983)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ნაჭარეფიშ ერკებული
* Roger Martin du Gard, 1937 Nobel Laureate for Literature
* About Roger Martin du Gard

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1881
კატეგორია:ნაღურა 1958
პეტერ ჰანდკე

thumb|პეტერ ჰანდკე
**პეტერ ჰანდკე** (დ. 6 ქირსეთუთა, 1942) — ავსტრიალი პოეტი, ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (2019).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Peter Handke (geb. 1942) / Schriftsteller  Literaturarchiv der Österreichischen Nationalbibliothek
* Peter Handke / Schriftsteller, Dramatiker, Romancier, Lyriker, Essayist, Übersetzer, Drehbuchautor, Regisseur, Zeichner, Nobelpreisträger / Geboren: 1942, Griffen Deutsche Digitale Bibliothek
* Peter Handke Library of the Free University of Berlin
*List of works
* Peter Handke, ''Song of childhood'' (poem) Wim Wenders

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1942
რიხარდ კუნი

**რიხარდ იოჰან კუნი** (გერმ. Richard Johann Kuhn; 3 ქირსეთუთა, 1900, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 1 მარაშინათუთა, 1967,  ჰაიდელბერგი, ბჟადალი გერმანია) — ავსტრიალი-გერმანალი ბიოქიმიკოსი, კაროტინოიდეფიშ დო ვიტამინეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1938 წანას. გურაფულენდჷ ვენაშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფს. 1922 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ ქიმიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1934: ადოლფ ფონ ბაიერიშ მემორიალური მენდალი
* 1937: კოტენიუსიშ მენდალი
* 1938: ნობელიშ პრემიაშ ქიმიაშ დარგის
* 1942: გოეთეშ პრემია
* 1952: ვილჰელმ ექსნერიშ მენდალი
* 1958: პაულ ერლიხიშ დო ლუდვიგ დარმშტადტერიშ პრემია
* 1962: ოშწანაშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
* 1938 Nobel Prize in Chemistry

კატეგორია:ავსტრიალი-გერმანალეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1900
კატეგორია:ნაღურა 1967
პერლ ბაკი

**პერლ საიდენსტრიკერ ბაკი** (ინგლ. Pearl Sydenstricker Buck; თაშნეშე შინელი რე ჩინური ჯოხოთ: **საი ჟენცუ**, (Sai Zhenzhu); ჩინ. 賽珍珠; დ. 26 მანგი, 1892, ჰილსბორო, ბჟადალი ვირჯინია, ააშ — ღ. 6 მელახი, 1973, დანბი, ვერმონტი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1938 წანას. ცხოვრენდჷ დიო ჩინეთის, უკულ ამერიკას. რე შხვადოშხვა ბიოგრაფიული ნაჭარეფიშ, ნოველეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ, ბაღანეფიშ წინგეფიშ ავტორი. 1932 წანას პერლ ბაკის გინოჩეს პულიცერიშ პრემია, 1938 წანას ნობელიშ პრემია, 1935 წანას უილიამ დინ ჰაუელსიშ მენდალი. პერლ ბანკიშ წინგეფი რდჷ ბესცელერეფი ამერიკას.

## ბიოგრაფია

## ნაჭარეფი

## პერსონალური რინა

## ლიტერატურა
* Conn, Peter J. (1996), Pearl S. Buck: A Cultural Biography, Cambridge England; New York: Cambridge University Press.
* Theodore F. Harris (in consultation with Pearl S. Buck), Pearl S. Buck: a Biography (John Day, 1969).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Pearl S. Buck fuller bibliography at WorldCat
* The Pearl S. Buck Birthplace in Pocahontas County West Virginia
* Pearl S. Buck International
* The Zhenjiang Pearl S. Buck Research Association, China  (in Chinese & English )
*ნაჭარეფიშ ერკებული
* University of Pennsylvania website dedicated to Pearl S. Buck
* National Trust for Historic Preservation on the Pearl S. Buck House Restoration

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1892
კატეგორია:ნაღურა 1973
პაულ კარერი

**პაულ კარერი** (გერმ. Paul Karrer; დ. 21 პირელი, 1889, მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 18 მანგი, 1971, ციურიხი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ქიმიკოსი, ვიტამინეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა მიაჩჷ ნობელიშ პრემიაქ ქიმიაშ დარგის 1937 წანას. კარერიქ პრემია მიპალუ ინგლისარი ქიმიკოსი უოლტერ ნორმან ჰოუორტიწკჷმა ართო. პაულ კარერი გურაფულენდჷ ქიმიას ციურიხიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1919 წანაშე კარერი რდჷ ქიმიაშ პროფესორი დო ქიმიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. კარერი შხვადოშხვა მენცარული სტატიეფიშ, წინგეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი რე. კარერიშ არძაშე უმოსო შინელი წინგი რე: *Lehrbuch der Organischen Chemie*, ნამუქით გიშართჷ 1927 წანას დო ითანგჷ 7 ნინაშა. 1959 წანას დირსხუ პრესტიჟული პაულ კარერიშ ორქოშ მენდალიშ პრემიაქ, ნამუთ ირ წანას გინმაჩამუ ციურიხიშ უნივერსიტეტიშ გიშარჩქინელ ლექტორეფს.

## ლიტერატურა
* Isler (1978). "Paul Karrer, 21 April 1889—18 June 1971". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პაულ კარერი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1889
კატეგორია:ნაღურა 1971
ალბერტ სენტ-დიორდი

**ალბერტ სენტ-დიორდი** (უნგრ. Albert Szent-Györgyi; დ. 16 ეკენია, 1893, ბუდაპეშტი, უნგრეთიშ ომაფე, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 22 გჷმათუთა, 1986, ვუდს-ჰოული, მასაჩუსეტსი, ააშ) — უნგრალი-ამერიკალი ბიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1937 წანას. ალბერტ სენტ-დიორდი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ აკეთჷ C ვიტამინიშ იზოლაცია დო დიგურუ  ტრიკარბობჟეეფიშ ციკლიშ რეაქციეფი დო კომპონენტეფი. ალბერტ სენტ-დიორდი გურაფულენდჷ ზემელვაისიშ უნივერსიტეტის დო კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო უნგრეთის დო უკულ ამერიკას. სენტ-დიორდი მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის რდჷ ნაცისტეფიშ ოპონენტი. უნგრეთიშ თარობაშა კომუნისტეფიშ მულაშ უკულ, 1947 წანას ემიგრაციაშა, ამერიკაშა მიდართჷ. ალბერტ სენტ-დიორდი რდჷ შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1956 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური.

## პუბლიკაციეფი
* *On Oxidation, Fermentation, Vitamins, Health, and Disease* (1940)
* *[https://archive.org/details/bioenergetics00szen Bioenergetics]* (1957)
* *Introduction to a Submolecular Biology* (1960)
* *The Crazy Ape* (1970)
* *What next?!* (1971)
* *Electronic Biology and Cancer: A New Theory of Cancer* (1976)
* *The living state* (1972)
* *Bioelectronics: a study in cellular regulations, defense and cancer*
* Lost in the Twentieth Century (1963)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Biography of Albert Szent-Györgyi — from *Nobel Lectures*, Physiology or Medicine 1922—1941
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* BBC Interview, 1965
* A collection  of digitized materials related to Szent-Györgyi and Linus Pauling's peace activism.
* The Albert Szent-Gyorgyi Papers — Profiles in Science, National Library of Medicine

კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:უნგრალი-ამერიკალეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1893
კატეგორია:ნაღურა 1986
ადოლფ ბუტენანდტი

**ადოლფ ფრიდრიხ იოჰან ბუტენანდტი** (გერმ. Adolf Friedrich Johann Butenandt; დ. 24 მელახი, 1903, ბრემერჰავენი, ბრემენი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 18 ღურთუთა, 1995, მიუნხენი, გერმანია) — გერმანალი ბიოქიმიკოსი, სასქესო ჰორმონეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1939 წანას.  გურაფულენდჷ მარბურგიშ დო გეტინგენიშ უნივერსიტეტეფს. გეტინგენიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1927 წანას, ადოლფ ვინდაუსიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1931 წანაშე რდჷ ლექტორი გეტინგენიშ უნივერსიტეტის. 1945 წანაშე ბუტენანდტი რდჷ ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. ბუტენანდტი რდჷ მაქს პლანკიშ საზოგადოებაშ პრეზიდენტი 1960-1972 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 1939 Nobel Prize in Chemistry
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* MPG Biography 
* Lindau Nobel Laureate Meetings: Background information on and historical lectures by Adolf Butenandt (mediatheque) 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1903
კატეგორია:ნაღურა 1995
ლეოპოლდ რუჟიჩკა

**ლეოპოლდ რუჟიჩკა** (ხორვ. Lavoslav (Leopold) Ružička; დ. 13 ეკენია, 1887, ვუკოვარი, ხორვატიაშ დო სლავონიაშ ომაფე, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია (ასეიან ხორვატია) — ღ. 26 ეკენია, 1976, მამერნი, შვეიცარია) — ხორვატი-შვეიცარიალი ქიმიკოსი, პოლიეთილენიშ დო ტერპენეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1939 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ლეოპოლდ რუჟიჩკა Nobelprize.org-ის
* Speich, Daniel. "Leopold Ruzicka und das Verhältnis von Wissenschaft und Wirtschaft in der Chemie". Retrieved 14 August 2017.

კატეგორია:ხორვატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1887
კატეგორია:ნაღურა 1976
გერჰარდ დომაგკი

**გერჰარდ იოჰანეს პაულ დომაგკი** (გერმ. Gerhard Johannes Paul Domagk; დ. 30 გჷმათუთა, 1895, ლაგოვი, ბრანდენბურგი (ასეიან პოლონეთი) — ღ. 24 პირელი, 1964, ბურგბერგი, ბჟადალი გერმანია) — გერმანალი პათოლოგი დო ბაქტერიოლოგი, სულფონამიდური ანტიბიოტიკიშ (პრონტოზილი) მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1939 წანას. გერჰარდ დომაგკი გურაფულენდჷ მედიცინას კილიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მიუნსტერიშ დო გრაიფსვალდიშ უნივერსიტეტეფს. რდჷ მიუნსტერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. დომაგკი მუშენდჷ ფარმაცევტიულ კომპანია Bayer-ის ხოლო, სოდეთ რდჷ პათოლოგიაშ დო ბაქტერიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. 1959 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გერჰარდ დომაგკი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1895
კატეგორია:ნაღურა 1964