open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოსვალდო რიოსი

**ოსვალდო რიოსი** (ედომუშამი ჯოხოდვალა — **ოსვალდო რიოს ალონსო** ; 25 ოქტომბერი 1960, კაროლინა, პუერტო-რიკო) — ჩინებული მექსიკელი და პუერტორიკოელი არტისტი, მუსიკოსი, მოდელი, ტელენოველებში — „კასანდრა“ და „ბლანკოს ქვრივი“ მურიცხი.

## ფილმოგრაფია
ნამთინიშ ჸოროფა — (1990)

კასანდრა — (1992)... იგნასიო კონტრერასი / ლუის დავიდ კონტრერასი

სუმი ჭარა — (1993)... ხუან კარლოსი

ბლანკოს ქვრივი — (1996)... დიეგო ბლანკო ალბარასინი

მანგარო ქუმახუტოლი — (2000)... დიეგო ერნანდესი

რაუზანი — (2000)... სებასტიან დე მენდოსა

ტყარი კატა — (2002)... სილვანო

შონთი ანგელოზი — (2004)... ალეხანდრო ვალდერამა

ზორო: დაშნა და ვარდი — (2007)... ალეხანდრო დე ლა ვეგა

ფუჩაფი — (2008)...სანტიაგო დე ლანდეროსი

ტყარი გური — (2009)... ხუან დე დიოს სან რომანი

ჸოროფაშ ტრიუმფი — (2010)... ოსვალდო სანდოვალი

ელზა და ფრედი — (2013)... ექიმი

კატეგორია:პუერტორიკოალი არტისტეფი
კატეგორია:პუერტორიკოალი მაბირეეფი
კორაიმა ტორესი

**კორაიმა ალეხანდრა ტორეს დიასი** (; დ. 1973) — ვენესუელარი არტისტი, ნამუქჷთ ედომუშამ მოსოფელს ჩინება მიპალუ სერიალ „კასანდრაშ“ თარი როლიშ რსულებათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არტისტიშ დოსიე ვებ-ხასჷლას vokrug.tv
* 
კატეგორია:ვენესუელარი არტისტეფი
იდრის ელბა

**იდრისა აკუნა „იდრის“ ელბა** (დ. 6 ეკენია, 1972, ჰაკნი, ლონდონი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე)  — ინგლისარი არტისტი, მუსიკოსი დო დიჯეი. ნალაჸაფინა აფუ მიარე ჩინებულ ფილმის: თორი (2011), პრომეთე (2012), თორი: წკურუმია ოქიანუ (2013), რუმე ყორში (2017) დო შხვა. ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ კავალერი.

## ფილმოგრაფია

 

 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Idris Elba + Superdry 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
მარისა ტომეი

**მარისა ტომეი** ( დ. 4 ღურთუთა 1964, ბრუკლინი, ააშ) — ამერიკალი თეატრიშ დო კინოშ არტისტი. მარისა ტომეი დუდშე ოკათუდჷ ოტელივიზიე სერიალეფს, მუჭომეფით რე: „მუჭო ირთანს ოქიანუ“, „გინორთელი ოქიანუ“ დო შხვა. კინოს ჯოხო გისიმჷ როლით მონა ლიზა ვიტო, ფილმის „ჩქიმი ჯიჯისქუა ვინი“. შანულამი რდჷ ხოლო ოკულტე კინოფილმი: „ბევერლი ჰილზიშ კოტიანეთი“.

## ფილმოგრაფია

 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* მარისა ტომეი — ბროდვეიშ ინტერნეტ მუნაჩამეფიშ ბაზას
* მარისა ტომეი — Internet Off-Broadway Database

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:იტალო-ამერიკალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1964
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ზენდაია

**ზენდაია მერე სტროერმერ კოლემანი** (; დ. 1 ეკენია, 1996, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი, მობირე, მასხაპალი დო მოდელი. 2017 წანას ოკათუდჷ ფილმის ბორბოლია კოჩი: დორთინა, სოდეთ ასახიერჷ მიშელ მ.ჯ ჯონსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი
კატეგორია:ამერიკალი მასხაპალეფი
ლორენა როხასი

**ლორენა როხასი** (ედომუშამი ჯოხო **სეიდი ლორენა როხას გონსალესი**; ; დ. 10 ფურთუთა 1971, მეხიკო — 16 ფურთუთა 2015, მაიამი) — მექსიკარი არტისტი, მოდელი, მაბირე.

## ბიოგრაფია
ლორენაშ მასქერეფქ ართიანს დეთხიეს დიო ხოლო თიწკჷმა, მუჟამსჷთ თინა ბაღანა რდჷნ. მუამუშიქ ლორენაშ ნანა, ილდა ქჷდიტუ, სუმ ბაღანაწკჷმა ართო დო მუშ ქიანაშა კოსტა-რიკაშა მიდართჷ. ლორენას ჸუნდჷ უნჩაში და მაირა დო ჯიმა ვალტერი.

ლორენაქ სკოლაშ თებაშ უკული აძვილებურქ, იჸუ გემუანობეფი გაგმუჩამუდუკო დო მუში დუდიშ ეიოჯუმალარო თაშ უმუშებუდჷკონ. თიშ უნჩაში და მაირა როხასიქ (ნამუთ თიმ ბორჯიშო უკვე არტისტი რდჷნ) ბაღანობაშე ლორენას ქეგიოხვილუ არტისტული მუნაჩემეფი დო ელუჩჷ ლორენას თე გემაჸვენჯობათ დუდი უცადებუდკონ. კინოხ ლორენა ცადენდჷ ვეტერინარიაშ დო ფილოსოფიაშ დოგურაფას.

ფოტომოდელო გინმიღალუაფუდჷ ჟურნალშო „H para Hombres“, „Conexiones Internacional“, „Siempre mujer“, „TV y Novelas“ დო შხვეფს.

1990 წანას რდჷ ლორენაშ დებიუტი კინოს, დო თარო მექსიკურ ტელესერიალეფს გინმიღალუდჷ.

## პიჯური რინა
2001—2005 წანეფს ლორენა ჩილო ეკუხედჷ პატრიკ შნაასის.

მოგვიანაფათ ლორენა ფაქტიურ ქორწინებათ ესპანარ ბიზნესმენ ხორხე მონხესის ეკუხედჷ. ჭკობას ჸუნს ენაჭოფა ცირასქუა — ლუსიანა როხასი (დ. 6 გჷმათუთა 2013).

### ლახარა
2008 წანაშ დამორჩილს, ლორენას გჷმურჩქინეს ობჟალე ჯარკვალიშ კიბო. 9 ქირსეთუთას, მაიამის ლორენას წჷმოძინელი ოპერაცია უკეთეს, მორო არტისტიშ დგომარაფაქ მალას გეუფურაშჷ, მეტასტაზეფქ შხვა ორგანოეფშა გეგნორთეს დო პროგრესირებაფონი ლახარა გჷმიჭანუ.

2015 წანაშ 16 ფურთუთას ლორენა როხასიქ ჩხონჩხიშ კიბოშ გეშა დოღურჷ.

## ფილმოგრაფია

## დისკოგრაფია
* „Como Yo No Hay Ninguna“ (2001, Azteca Music)
* „Deseo“ (2006, Big Moon Records)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო

კატეგორია:მექსიკარი არტისტეფი
კატეგორია:ჩხონჩხიშ კიბოთ ნაღურეფი
გულაგი

thumb|right|გულაგიშ დუნახუნეფი 1936-1937 წანეფს
**გულაგი** (რუს. ГУЛаг) – აკრონიმი * *'Г**лавное **у**правление исправительно-трудовых **лаг*'ерей и колоний*, ხანდათ-გიშათინალი კარეეფიშ დო კოლონიეფიშ თარი ომაჯღვერალი. გულაგიშ ჯოხოთ ჩინებული რე სხუნუეფიშ ოსაჯებელი სისტემაშ ნორთი, სოდეთ დჷნახუნა კათა მითოხუნაწკჷმა ართო დანძალებურო არსულენდეს შხვადოშხვა (მუჭოთ წესი ფიზიკურ) სამუშას, შხირო მანგარ გლახა ვარდა მერეთ გლახა სიტუაციეფს.

1929 წანაშე 1953 წანას სტალინიშ ღურაშა, გულაგი მიკილჷ, სოდგარენ, 14 მილიონშა ადამიერქ. გულაგეფს ღურჷ 1,6 მილიონშა ადამიერქ. გულაგეფს დუნახუნეფიშ რიცხუშ დიდი ძინა რდჷ დიდი დაშიშებაშ ბორჯის, 1936-1938 წანეფს, დო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულიან ბორჯის. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული გულაგის გიორინეს მილიონშე უმოსი სხუნუეფიშ ჯარიშკოჩი, ნამუქჷთ თელო გინასკიდჷ ნაცისტეფიშ ოურდუმე ძალეფიშ კარეეფს. კარეეფს მითმარინეეფს აკოპოტიკელო ოდიარუანდეს, ხვალე მინიმალურ ომედიცინე მოხვარას არზენდეს, ვარზენდეს შხირი უტაროზობაშო უციო ბარგის, ვარდჷ თი ბორჯიშ ომუშებელი ანჯარეფი დო ხარხანეფი.

გულაგიშ დიხა ეკონომიკურ ოლუს უხუჯანდჷ. კარეეფიშ უმენტაშობას ოვალუდჷ კონკრეტული ეკონომიკური გასაჩინეშ რსულებას ინდუსტრიალიზაციაშ ხურგეფს - ჯა-ტყაშ ხორხუაშ, ობადის მუშობა დო ობუძოლარი პროექტეფიშ გედგჷმა.

1953 წანას სტალინიშ ღურაშ უკული, კომუნისტური სახენწჷფოქ გულაგიშ სისტემაშ დემონტაჟის მიაჸუნჷ. 1954 წანას დიჭყეს პოლიტიკური დუნახუნეფიშ გოტება. გულაგებიშ სისტემაქ გეუქვჷ 1960 წანას.

კატეგორია:გულაგი
კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ ისტორია
გაბრიელა სპანიკი

**გაბრიელა ელენა სპანიკ უტრერა** () — ვენესუელარი არტისტი დო მაბირე. მუში როლეფით არძაშე უმოსო ჩინებული რე ლათინოამერიკულ ტელესერიალეფს, ქორთუ ტელემაჯინეეფშო, კერზოთ, პოპულარულ მექსიკურ ტელესერიალ „უზურპატორს“, ნაჟირალი პაოლა ბრაჩოშ დო პაულინა მარტინესიშ როლიშ რსულებათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* არტისტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
კატეგორია:მექსიკარი არტისტეფი
კატეგორია:ვენესუელარი არტისტეფი
დევიდ ვენჰემი

**დევიდ ვენჰემი** (; დ. 21 ეკენია, 1965, სიდნეი) — ავსტრალიარი არტისტი. ნალაჸაფინა აფუ მიარე ჩინებულ ფილმის.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Urban Cinefile 

კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი
REACH

**REACH** () — ევროპაშ რსხუშ რეგლამენტი (Regulation (EC) No 1907/2006), ნამუთ 2007 წანაშ 1 მანგშე არეგულირენს არძა ქიმიური ნიფთიარობაშ წარმებას დო რთაფას, თინეფს შქას უციო რეგისტრაციასჷთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 
## სქოლიო

კატეგორია:ტოქსიკოლოგია
კატეგორია:ევროპაშ რსხუშ სამართალი
კატეგორია:ქიმიური უშქურანჯობა
ქორთული ვიკიპედია

**ქორთული ვიკიპედია** — ვიკიპედიაშ ქორთულნინამი ნორთი, ნამუსჷთ, თეში მუჭოთ ვიკიპედიაშ შხვა ნორთეფს, ამერიკული ფონდი „ვიკიმედია“ მართუნს. დირსხჷ 2003 წანაშ გერგობათუთას. 2006 წანაშ 11 მარაშინათუთას სტატიეფიშ მუდანობაქ 10 000-ს  გინაჩირთჷ. 2008 წანაშ მარაშინათუთაშ მუნაჩამეფით, თის 23 000-შე უმოსი სტატია რდჷ. 2009 წანაშ მესის სტატიეფიშ მუდანობაქ 30 000–ს გინაჩირთჷ. 2011 წანაშ 7 კვირკვეს,  ქორთულ ვიკიპედიას სტატიეფიშ მუდანობაქ 50 000-ს მიოჭირინუ; 2013 წანაშ ღურთუთას — 70 000-ს. 2015 წანაშ 13 გჷმათუთას, ქორთულნინამი ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ მუდანობაქ 100 000-ს მიოჭირინუ. ქორთული ვიკიპედიაშ სიტომბა 35 რე, მუთ ძალამი ჯგირი რე. 2017 წანაშ 18 მარაშინათუთაშ მუნაჩემეფით, სტატიეფიშ მუდანობა 127 183 რდჷ.

ქორთულნინამი ნორთი, თეში, მუჭოთ ვიკიპედიაშ შხვა ნორთეფი, მუშენს მუსხირენ ოშული სერვერიშე აკონწყილი სერვერული კლასტერიშე, ნამუეფით საქორთუოს ვაძჷ. გეძინელო ძირით .

პროგრამული უნარღელჸოფაშო გიმირინუაფჷ MediaWiki ქვარქვანტი. ვერსიაშ დო გჷმორინაფაშ გეშა ინფორმაცია ძირით  ათაქი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქორთული ვიკიპედიაშ თარი ხასჷლა

## სქოლიო
 

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:საქორთუოშ მასმედია
კატეგორია:ქორთული ენციკლოპედიეფი
ინგლისური ვიკიპედია

**ინგლისური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ინგლისურნინამი ნორთი. დირსხუ 2001 წანაშ 15 ღურთუთას. 2009 წანაშო სტატიეფიშ მუდანობა 3 მილიონ სტატია რდჷ, 2013 წანაშ დაჭყაფუშო — 4 მილიონს გინაჩირთჷ (ასე  სტატია რე). სტატიეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ ინგლისური ვიკიპედია რე დო რდჷ არძაშე დიდარი; თის ეკოჸუნს გერმანული ვიკიპედია, მორო სტატიეფიშ მუდანობა დახე სუმშა მერკე რე. 2011 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით, ვიკიპედიაშ არძა ნინაშ მასშტაბით დახე ირ მახუთა სტატია ინგლისურს ორხველჷ.

რსებენს ვიკიპედიაშ ხოლო ართი ნორთი Simple English Wikipedia, ნამუშ ღანკი რე იღვენუას სტატიეფი გოლექინაფილი ინგლისურით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინგლისური ვიკიპედია 
* ინგლისური ვიკიპედია მობილურშო

კატეგორია:ინგლისური ენციკლოპედიეფი
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
გერმანული ვიკიპედია

**გერმანული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ გერმანულნინამი ნორთი, უფასო დო დუდიშულო რედაქტირაფაფონი ენციკლოპედია. ინგლისურიშ უკული რანწკით მაჟირა, ნამუქჷთ დირსხუ 2001 წანაშ 16 მელახის. მაართა სტატიაქ აკიქიმინჷ 2001 წანაშ 17 მელახის. 2006 წანაშ 28 გერგობათუთაშ დგომარობათ, გერმანული ვიკიპედიაშ მაკათურეფქ ჭარეს 500 000-შე უმოსი სტატია (ნამუშ მეჯინათ მაჟირა რე ინგლისური ვიკიპედიაშ უკული). სტატიეფიშ 97% იკათუანს 200 სიმბოლოშე უმოსის, სტატიეფიშ 87% — 512 ბაიტშე უმოსი რე, 42% - 2 კილობაიტი რე, სტატიაშ ოშქაშე ზჷმა აკმადგინანს 3647 ბაიტის. არძა თე პარამეტრით გერმანული ვიკიპედია მაართა აბანს რე დიდ ვიკიპედიეფიშ შქას. თეშ ბაძაძი რე ურგებელი სტატიეფიშ ლასუაშ კონწარი პოლიტიკა დო მორჩილი ზჷმაშ სტატიეფიშ ვამეღება.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გერმანული ვიკიპედია

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:გერმანული ნინა
ვაი ჩინგ ჰო

**ვაი ჩინგ ჰო** (დ. 1943) — ჰონგკონგარი არტისტი. თიქ გიშარჩქინდჷ Marvel-იშ კინოოქიანუშ პერსონაჟიშ როლით, ოსურპატონი გაოშ როლით არქიებული (2015-ასეშა), რკინაშ ლიკვი (2017), 2017 წანაშ მარაშინათუთას გიშურს სერიალი ყარულეფი (2017) სოდეთ თინა ხოლო იჸი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:დუნაბადი 1943
კატეგორია:ჰონგკონგარი არტისტეფი
მალერკოტლა

**მალერკოტლა** (პენჯაბ.: ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ (გურმუხი)**;**   (შაჰმუხი)) — ნოღა ინდოეთიშ პენჯაბიშ შტატიშ სანგრურიშ ოლქის. ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ბორჯის, თე დოხორელი პუნქტი კინ თე ჯოხოდვალაშ მაღვენი სათაროშ ორენი რდჷ. თე სათარო-სახენწჷფოქ ინდოეთის ქჷმიარსხუ 1947 წანას დო არხოს მადვალუ სათაროეფწკჷმა აკიართიანჷ პატიალაშ დო ბჟაეიოლი ბენჯაბიშ დარსხუაფალო (PEPSU).

მუჟამსჷთ 1956 წანას, თე პოლიტიკურ ართულქ რეორგანიზაფილქ იჸუნ, ჸოფილი სახენწჷფო მალერკოტლაშ ტერიტორიაქ პენჯაბიშ ნორთო გჷნირთჷ.
ნოღა იდვალუაფუ სახენწჷფო ავტომაგისტრალი სანგრური-ლუდჰიანაშ ღოზის (ნომ. 11) დო ლუდჰიანა-დელიშ მაჟირაფონი რკინაშარაშ ღოზის. ნოღა ლუდჰიანაშე 50 კმ-ს დო სანგრურშე 35 კმ-ს იდვალუაფუ.
## ტრანსპორტი
### რკინაშარა
მალერკოტლა იდვალუაფუ დელი-ჯახალი-დჰური-ლუდჰიანაშ რკინაშარაშ ღოზის. უახოლაში რკინაშარაშ რშვილი იდვალუაფუ ნოღა დჰურის (18 კილომეტრი), ნოღა ლუდჰიანას (45 კილომეტრი).

### ჰეერი
მალერკოტლაწკჷმა უხოლაში აეროპორტეფი რე:
*ჩანდიგარჰიშ საირქიანო აეროპორტი, საჰიბზადა აჯიტ სინგჰ ნაგარი, მოჰალი (დოხოლ. 120 კმ-შ გოძვენას)
*შრი გურუ რამ დას ჯიშ საირქიანო აეროპორტი, ამრიტსარი (დოხოლ. 250 კმ-შ გოძვენას)

## ჩინებული ადამიერეფი
*ანას რაშიდი
*ირშად კამილი
*მოჰამედ ნაზიმი
*რაზია სულტანა
*საიდ ჯეფრი
## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:პენჯაბიშ შტატიშ ნოღეფი
კატეგორია:სანგრურიშ ოლქიშ ნოღეფი
მოჰამედ ნაზიმი

**მოჰამედ ნაზიმი** — ინდოარი მოდელი დო არტისტი. მაართა ოტელევიზიე დებიუტი რდჷ სერიალი *[[Shaurya Aur Suhani]]*. ჩინებული რე ეჰემიშ როლიშ რსულებათ ტელესერიალს *[[Saath Nibhana Saathiya]]*.

მუჰამედ ნაზიმქ დებადჷ პენჯაბიშ შტატის, ასე ოხორანს ნოღა მუმბაის. გურაფულენდჷ ნოღა კოლკატას. არტისტიშ დებიუტი ბოლივუდის რდჷ ფილმის *Plot No.666*.

## სქოლიო
ამრიტსარიშ ოლქი

**ამრიტსარიშ ოლქი** (; ) — ოლქი ინდოეთიშ პენჯაბიშ შტატის. დირსხუ 1947 წანას. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ამრიტსარი. ოლქიშ ფართობი — 5075&nbsp;კმ². 

კატეგორია:პენჯაბიშ შტატიშ ოლქეფი
სანგრურიშ ოლქი

**სანგრურიშ ოლქი** (; ) — ოლქი ინდოეთიშ პენჯაბიშ შტატის. დირსხუ 2002 წანას. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა სანგრური. ოლქიშ ფართობი — 5021&nbsp;კმ². 

## ჩინებული მახორუეფი
* ჯანი გურდიტ სინგჰი (ინგლ.) (1923-2007), პენჯაბარი ჭარუ, ჟურნალისტი დო რედაქტორი.

კატეგორია:პენჯაბიშ შტატიშ ოლქეფი
რუსეთიშ იმპერია

**რუსეთიშ იმპერია** (პრე-რეფორმაშახიანი რუსული: Россійская Имперія, თეხანურ რუსული: Российская Империя) — იმპერია, ნამუქჷთ დირსხუ 1721 წანას დო აკოცუ 1917 წანაშ რევოლუციაშ უკული. სოიშახ რუსეთ იმპერიულ სახენწჷფოთ გჷმიცხდებუდჷნ, თეიშახ რდჷ ომაფე, აკოცჷმაშ უკულ აკიქიმინჷ ახალ სახენწჷფო სხუნუეფიშ რსხუქ. იმპერიულ რუსეთ ფართობით, მასუმა რდჷ მოსოფელიშ იმპერიეფს შქას. თის ხვალე ბრიტანეთიშ დო მონღოლეთიშ იმპერიეფ უწორუანდეს. რუსეთ იკათუანდჷ ევროპაშ დო აზიაშ ფართე ტერიტორიეფს. რუსეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ ტერიტორიეფ ოორუე ამერიკას.

XIX ოშწანურაშო რუსეთი, მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რდჷ ფართობიშ მეჯინათ. თიშ წყარპიჯეფ იდვალუაფუდჷ ატლანტიშ ოკიანეშე, ობჟათეშე უჩა ზუღაშახ, ოორუეშე ჩე ზუღაშახ, ბჟაეიოლშე იმპერიაშ ხურგეფ რჩქალ ოკიანეშახ ონჭუდჷ. იმპერიას მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 176.4 მილიონ ადამიერს, ხვალე ბრიტანეთიშ დო ცინიშ ჩინეთის ეკასქიდუდჷ. იმპერიაშ ევროპულ ნორთის მაღალ მეჭედალა რდჷ, თექ ანდა ეთნიკურ ბუნაშ წჷმმარინაფალ ოხორანდჷ. რუსეთიშ იმპერიაშ გამაგე რდჷ იმპერატორი, ქიანას აბსოლუტურ მონარქიული გამაგალა რდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით

* რუსეთი
* რუსეთიშ ისტორია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* რუსეთიშ იმპერია 
* The Empire that was Russia 
* Maps of the Russian Empire 1795-1914  


კატეგორია:რუსეთიშ ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ჸოფილი იმპერიეფი
ბრიტანეთიშ იმპერია

**ბრიტანეთიშ იმპერია** — დომინიონეფიშ, პროტექტორატეფიშ, კოლონიეფიშ, მანტადეფიშ დო შხვა ტერიტორიეფიშ ართობა, ნამუეფსჷთ გოართოიანაფილი ომაფეშ ხეშუულება იფაჩუდჷნ. იმპერიას გაჭყაფუ მეჩჷ ზუღაშმელენურ ოპალუეფქ დო ოვაჭარე ჭურჭულეფქ, ნამუეფიშ დორსხუაფა ინგლისიქ XVI – XVIII ოშწანურეფს მახუჯჷ. გომორძგვილობაშ კონკაშ ბორჯის ბრიტანეთიშ იმპერია მოსოფელს ფართობიშ მეჯინათ უდიდაში იმპერია რდჷ დო მოსოფელიშ უთარაშ სახენწჷფოს წჷმარინუანდჷ. 1913 წანაშო, ბრიტანეთიშ იმპერიას გოლინა უღუდჷ 412 მილიონ ადამიერშა (თიმ ბორჯიშო მოსოფელიშ მახორობაშ 23%), ტერიტორიაშ ფართობი რდჷ 35,500,000 კვ.კმ (ხმელეთის 24%),მუშ შედეგო გოართოიანაფილ ომაფეშ პოლიტიკური დო კანონმადვალე სისტემა, თეშ მუჭოთ ნინეფიშმენცარობაქ დო კულტურაქ მოსოფელს ფართოთ გიფაჩჷ, არძაშე უმოსო ჸოფილ კოლონიეფს დო დომინიონეფს. იმპერიაშ „ორქოშ ხანს“ თის მიშინუანდეს, მუჭოთ „იმპერიას, ნამუსჷთ ბჟა დღას ვალმურსჷნ“ () — უდიდაში ფართობიშ გეშა, დღაშ არძანერ ბორჯის ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ართ ტერიტორიას ბჟა იშენით ბარჩხალანდჷ.

დიდი გეოგრაფიული მეგორაფეფიშ ბორჯის, XV დო XVI ოშწანურეფს ესპანეთიქ დო პორტუგალიაქ, ზუღაშმელენი მეგორაფეფიშ პიონერეფქ, მეგორაფეფიშ პროცესის დიდი ზუღაშმელენი იმპერიეფიშ დორსხუაფა მახუჯეს. მალას თინეფიშ სამანგას ქჷგიჸანეს ინგლისიქ, საფრანგეთიქ დო ნიდერლანდეფქ: სუმ ევროპულ სახენწჷფოქ დორხველური კოლონიეფი ქჷდარსხუეს მუჭოთ ამერიკას, თეშ აზიას. XVII დო XVIII ოშწანურეფს აბანი უღუდჷ მიარე ლჷმას მაჸვენჯი ევროპულ ქიანეფს შქას, ნამუეფიშ შედეგო ინგლისიქ (მოგვიანაფათ 1707 წანაშ ინგლის-შოტლანდიაშ უნიაშ აქტიშ შედეგო წჷმოქიმინელი გოართოიანაფილი ომაფე) დომინანტი კოლონიალური იმპერიათ გჷნირთჷ ამერიკას დო აზიას.
## სქოლიო

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ისტორია
კატეგორია:იმპერიეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ იმპერია
კატეგორია:ჸოფილი იმპერიეფი
უჩა ჭირი

[მინი|მარჯვნივ|400პქ|[პიტერ ბრეიგელ-უნჩაში. „ღურაშ ტრიუმფი“, 1562 წანა]]
**უჩა ღურა** (ასეშო ჩინებული რე, მუჭოთ **უჩა ჭირი**, -შე) — ჭირიშ პანდემია, ნამუსჷთ თარო ბუბონური ფორმა უღუდჷ დო ნამუთ XIV ოშწანურას მოდვალირი რდჷ აზიას, , ოორუე აფრიკას დო კოკი გრენლანდიას . თაშნეშე ჩინებული რე ჯოხოდვალათ „მაჟირა პანდემია“ . მუჭოთ ჩქჷნ, გიფაჩჷ ორთაშობურ გაჭყაფშე გობიშ ტიოზიშ ტერიტორიას ევრაზიას კლიმატიშ უცბაშიანი თირუაშ შედეგო, ნამუთ გჷმოჭანაფილი რდჷ მორჩილი გოსქანჩუაშ პერიოდით. დუდშე იკათუანდჷ ჩინეთის დო ინდოეთის, უკული მონღოლეფიშ ჯარეფი დო ოვაჭარე ქერვანეფწკჷმა ართო გემშაბურსუ ევროპაშა. თე საშინელ ლახარაქ ევროპას მალას მადუ დო დიდი კვარზალუაშ ბაძაძო გჷნირთჷ. უჩა ჭირშო დჷმახასიათაფალი სიმპტომეფი რდჷ: დუდიშ ჭუა, უფუანობა, ცანცალი, ჭყანიერი ჩხე დო ჩხურუ. მარა თარი დჷმახასიათაფალი შანი, ნამუშით უჩა ჭირით დალახებურეფი გიშმერთუდეს შხვა ლეხეფშე, რდჷ თხომურამი ჭყოლეფი, თ.ჯ. „ბუბონეფი“. ბუბონი გჷთმორჩინდუდჷ რღიაშ, კინჩხიშ დო ჩირქეშ გოხოლუას. დუდმაართაშე გუმორღვაფილი ვარდიშფერი რდჷ, უკული დინცხფერიშო გჷნმირთუდჷ, ბოლოს — იუჩარებუდჷ. „უჩა ღურაქ“ მუსხირენ წანმოწანას ევროპაშ მახორობაშ ნაანთხალი გოჭყვიდჷ. საართო ჯამს უჩა ჭირქ ჟირ ვითწანურაშ გოძვენას არძაშ უნარკაში 60 მილიონი ადამიერი გოჭყვიდჷ (მიარე რეგიონს — მახორობაშ ნასუმორშე გვერდშა). უმოსი მორჩილი მასშტაბეფით პანდემიაქ გიმაჟირუ 1361 წანას („მაჟირა უჩა ჭირი“), 1369 წანას („მასუმა უჩა ჭირი“) დო ხოლო მუსხირენშა .

პანდემიაქ ქაძირუ შქა ოშწანურეფიშ მედიცინაშ სუსთარობა დო რელიგიური ინსტიტუტეფიშ უჭყანერობა ჭირწკჷმა ბურჯაფის, ნამუშ შედეგო დიჭყჷ კაპუეფიშ დუდიშ დიხაშა დოჩანაფაშ კულტეფიშ დო ჩუღურწუმეფიშ ეჸონუა, პოტენციური „მჷმაწამალარეფიშ“ დო „ჭირიშ ოჭამალარიშ გჷმაფაჩალეფიშ“ თხოზინი, თანშეშე რელიგიური ფანატიზმიშ დო რელიგიური უმერგეშობაშ მოზღვარუა . უჩა ჭირქ კოლოსალური ნოქური გიოხუნუ ევროპაშ ისტორიას დო დაღი გიოდჷ ეკონომიკას, ფსიქოლოგიას, კულტურას დო მახორობაშ გენეტიკურ აკოდგინალუასჷთ .

ეპიდემიაშ ინფექციური აგენტი რდჷ ჭირიშ ბაცილა *[[Yersinia pestis]]*, ნამუქჷთ დადასურჷ უჩა ჭირით ღურელეფიშ ნოსქილადეფიშ გენეტიკურ გჷმორკუალეფქ, ნამუეფიშ გეშა ჩინებეფქ გჷმიბჟინუ 1998 წანას. ჯვეშო რსებენდჷ შხვა ჰიპოთეზეფი ლახარაშ გჷმმაჭანაფალი ბაძაძიშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Black Death on In Our Time at the BBC
* Black Death at BBC

კატეგორია:უჩა ჭირი
კატეგორია:ეპიდემიეფი
ჭირი

**ჭირი** () — ორთაშობური ნერჩიშ მაღვენი კონწარი ინფექციური ლახარა კარანტინული ინფექციეფიშ ბუნაშე. მუნმკურს გიშაკერძაფილო მონკა ართამი დგომარობათ, ჩხე დო ჩხურუეფით, ლიმფური კანძეფიშ, ფიჟვეფიშ დო შხვა დინოხოლენი ორგანოეფიშ დოღამაკაფათ, შხირას სეფსისიშ გოვითარფათ. ლახარა იხასიათებუ მაღალი ლეტალურობათ (ღურალათ) დო ძალამ მაღალი ინფექციურობათ.

ორთაშობურ ნერჩეფს, ინფექციაშ წჷმოქიმინუაშ წყუეფს დო რეზერვუარეფს წჷმარინუანა ქვერქუეფი — აღიაღეფი, ჰალაიეფი, ვირეფი (ტუტაშფერი დო უჩა), თაშნეშე ყურდგელიშობურეფი, კატუეფი დო არქემეფი. ინფექციაშ წჷმოტურაფაშ გინმაღელი 55 შხვადოშხვა გვარობაშ წყირი რე.

წჷმმატურაფალს წჷმარინუანს ჭირიშ ბაცილა (), ნამუსჷთ 1894 წანაშ მანგის მიოგორეს ფრანგი ალექსანდრე იერსენქ დო იაპონარი კიტასატო სიბასაბუროქ.

ჭირიშ ჩინებულ პანდემიეფქ, ნამუეფქჷთ მილიონობათ თელარა ქეკიჸვილეს, ტომბა ნოქური ქჷდიტუეს ედომუშამი კოჩიშობაშ ისტორიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Опыт анализа причин, определяющих распространение природных очагов чумы во внетропической Евразии (В. В. Кучерук)
* *Домарадский И. В.* Не является ли чума «Протонозом»? (О роли Protozoa в эпизоотологии чумы) // Медицинская паразитология и паразитарные болезни. 1999. № 2. С. 10-13.

## სქოლიო

კატეგორია:ბიოლოგიური ანჯარი
კატეგორია:ჭირი
პანდემია

**პანდემია** ( — ედომუშამი კათა) — ეპიდემია, ნამუსჷთ ახასიათენს ინფექციური ლახარეფიშ (სამანგ. ხოლერა, გრიპი) გოფაჩუა ართი ნამდგაინ ქიანაშ, თიშ მახურგე ქიანეფიშ ვარდა მოსოფელიშ მიარე ქიანაშ ტერიტორიას.
## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ეპიდემიოლოგია
პანგეა

thumb|240px|პანგეაშ გორთუალა
**პანგეა** ( — „ედომუშამი დიხაუჩა“;  *პან* — ნთელი, ედომუშამი;  *გეა* — დიხაუჩაა) — სუპერკონტინენტი, ნამუთ რსებენდჷ დოხოლაფირო 250 მილიონი წანაშ კინოხ პალეოზოურ დო მეზოზოურ ეპოქას, სოიშახ თინა ამდღა რსებულ კონტინეტეფო გირთუდჷნ.

ჯოხო მაართათ ოშინუ, კონტინენტური დრიფტიშ თეორიაშ აკმაქიმინალ, გერმანალ მენცარ ალფრედ ვეგენერქ მუში წინგის „კონტინენტეფიშ დო ოკიანეეფიშ გოჭყაფა“ ().

## თაშნეშე ქოძირით
* პანთალასა
* პანგეა ულტიმა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* USGS Overview 
* PANGAEA data library
* An explanation of tectonic forces 
* Europe's First Stegosaurus Boosts Pangaea Theory
* Map of Triassic Pangaea at Paleomaps

კატეგორია:ისტორიული კონტინენტეფი
კატეგორია:სუპერკონტინენტეფი
პირენეეფი

thumb|200px|ცენტრალური პირენეეფი
**პირენეეფი** (, , ) — ქჷნდჷრი ობჟათე-ბჟადალ ევროპას, ნამუთ აკმოქიმინჷნს ორთაშობურ ხურგას ესპანეთიშ დო საფრანგეთიშ შქას. თინა გიშართილი რე პირენეიშ ჩქონით დოსქილადირ ევროპაშე. გჷნოზინდილი რე 430 კილომეტრის ბისკაიშ ჸუჯიშე სქირონაშქა ზუღაშახ.

## გეოგრაფია
ესპანეთიშ პირენეეფი რე გეჸვენჯი პროვინციეფიშ ნორთი, ბჟაეიოლშე ბჟადალჸურე: ხერონი, ბარსელონა, ლერიდა, უესკა, ნავარა დო გიპუსკოა.

საფრანგეთიშ პირენეეფს თაშნეშე იდვალუაფუ დეპარტამენტეფიშ ნორთი, ბჟაეიოლშე ბჟადალჸურე: ბჟაეიოლი პირინეი, ოდი, არეჟი, ჟიმოლენი გარონა, ჟიმოლენი პირენეეფი, ატლანტური პირენეეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პირენეეფიშ ვირტუალური ტური 

კატეგორია:საფრანგეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ ქჷნდჷრეფი
პანგეა ულტიმა

**პანგეა ულტიმა** (თაშნეშე **პანგეა პროქსიმა** დო **ნეოპანგეა**) - მუმალი სუპერკონტინენტიშ შილებუანი კონფიგურაცია. კანკალე მენცარიშ პროგნოზით, არძა კონტინენტი აკისვარუ მეხოლაფირო 250 მილიონ წანაშა. პანგეა ულტიმა წჷმარინუანს ამაზიაშ ალტერნატიულ ვერსიას.

## თაშნეშე ქოძირით
*პანგეა
*ამაზია

კატეგორია:კონტინენტეფი
კატეგორია:სუპერკონტინენტეფი
სუპერკონტინენტი

მინი|კონტინენტეფიშ აკოფაჩუაშ პროცესი
**სუპერკონტინენტი** () — კონტინენტი, ნამუთ იკათუანს დიხაუჩაშ კონტინენტური ნახვაცაშ დიდ ნორთის. კონტინენტეფიშ გჷნოყარაფაშ დოგურაფაშ ისტორიაქ ოძირუ, ნამჷ-და პერიოდულობათ კონტინენტური ფილეფი გჷნიცადენა აკოსვარუას, უკული კინ აკმიფაჩჷნა. კანკალე მარკვიალი თეჯგურა კონსტიტენციას ეთმენწყჷნს დიხაჩაშ მანტიაშ გინულათ ართი კურთხუშე ჟირკურთხუამი მალობაშ სისტემაშა. 

სუპერკონტინენტიშ გომაჟირაფონი წჷმოქიმინუას ვარაუდენა ამერიკალი მენცარეფი, ნამუეფსჷთ მიოჩქჷნა, ნამჷ-და მუსხირენ ვითწანურაშ უკული შილებე ქჷმოხვადას კონტინენტეფიშ ხეახალ გჷნოყარაფიქ. 

აფრიკა ქარსხუაფუ ევროპას, ავსტრალია მუმალსჷთ გაგჷნძორენს ოორუშეჸურე ყარაფის დო აზიაწკჷმა აკიართიანებუ, 
ატლანტიშ ოკიანე მუსხირენ გოფართაფაშ უკული რსულას გონქირუ. აფრიკაშ მოხოლებაწკჷმა ართო მიძინანს ალპეფიშ დო პირენეეფიშ გვალეფიშ სისტემეფი, თურქეთის დო საბერძნეთის შხირი დიხაშნწალუეფი შეაწუხენა. 

* პანგეა ულტიმა  (~250 — ~400 მლნ. წანა);
* ავსტრალია-ანტარქტიდა-აფროევრაზია (~130 მლნ. წანა);
* ავსტრალია-აფროევრაზია (~60 მლნ. წანა).

## თეხანური სუპერკონტინენტეფი
* აფროევრაზია;
* ამერიკა;
* ევრაზია;

## ლიტერატურა
* Xiao Xuchang & Liu Hefu (eds). *Global Tectonic Zones: Supercontinent Formation and Disposal. Proceedings of the 30th International Geological Congress*. Utrecht — Tokyo: VSP, 1997.
* John J. W. Rogers und M. Santosh: *Continents and Supercontinents.* 289 S., Oxford Univ. Press, Oxford [u.a.] 2004 ISBN 0-19-516589-6
* Ted Nield: *Superkontinent. Das geheime Leben unseres Planeten: Eine abenteuerliche Reise durch die Erdgeschichte.* München, Verlag Antje Kunstmann 2008.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Karten des Paleomap- Projektes
* Paläogeographische Rekonstruktion der letzten 600 Mio. Jahre 
* Plattentektonik- Animationen des USGS 
* Geologische Geschichte des Präkambriums
* Pannotia 
* Am Anfang war Ur 
* Die Spur des Lebens auf der Erde
* Glossar plattentektonischer und paläographischer Ausdrücke (PDF-Datei; 128 kB)

კატეგორია:ტექტონიკა
კატეგორია:კონტინენტეფი
კატეგორია:სუპერკონტინენტეფი
ჰანგული

220px|thumb|ჰანგულშა ჭარილი ხასჷლა ჰუმნიმ ჯეონგ-ეუმშე 나랏말ㅆ̖미-ს უღუ ტონური მახვილიშ შანი

**ჰანგული**, **კორეული ჭარალუა** () ვარდა **ჩოსონგილი** () — კორეული ნინაშ ანბანი, ნამუქჷთ კორეას დოთირუ ვაანბანური ჩინეთიშე მიშნაღელი ჰანჯა.

ჰანგული რე ფონეტიკური ანბანური ჭარალუა, მარა თის ბწკარამი ჭარალუაშ გოლინა ხოლო გიოხე, ნამუთ ასოეფიშ ბწკარამ ბლოკეფს გოართოიანას ოხუ. ანბანი აკმოდირთუ 14 წოროხონარიელშე დო 10 ხონარიელშე. ჰანუილი ფონეტიკური ჭარალუა რე, ანუ ირ ბგერას თითო ასო ომანგჷ. ასოეფიშ მოხაზაფაქ აკომუშებულქ იჸუ შხვა ჭარალუეფშე ზოხოთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰანგულიშ გოკვათილეფი
* ჰანგულიშ ეჭარუა
* კორეული ანბანი დო გჷმოთქუალა
* ჯამო უნიკოდის PDF
* ყუბერეფიი უნიკოდში 7მბ PDF
* ჰანგულიშ ისტორია
სებუანური ვიკიპედია

**სებუანური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი სებუანურ ნინაშა. დუდიშული ენციკლოპედია. გიშართჷ 2005 წანაშ 22 მანგის. 2009 წანაშ ეკენიაშო რდჷ 40 000 სტატია. 2013 წანაშ ღურთუთაშ ბორჯით სებუანურ ვიკიპედიას რდჷ სოდგარენ 43 ვითოში სტატია. აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ აკანო 100-შა რე. ჸუნს 4 ადმინისტრატორი. 2016 წანას სებუანური ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ მუდანობაქ 2 მილიონს გინაჩირთჷ. 2017 წანაშ მელახიშო ოკათჷ 4 მილიონშე უმოს სტატია. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სებუანური ვიკიპედია
* სებუანური ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ნიდერლანდური ვიკიპედია

**ნიდერლანდური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი ნიდერლანდურ ნინაშა. 2011 წანაშ ქირსეთუთაშ მუნაჩემეფით, თინა მაანთხა უდიდაში ვიკიპედია რე დო ოკათჷ 1 016 000 სტატია. თინა მაანთხა ვიკიპედია რდჷ, ნამუშ სტატიეფქით 1 მილიონს გინაჩირთჷნ, ინგლისური, გერმანული დო ფრანგული ვიკიპედიეფიშ უკული.

## სტატიეფიშ მუდანობაშ ძინა



## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნიდერლანდური ვიკიპედია
*  ნიდერლანდური ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:ნიდერლანდური ენციკლოპედიეფი
ფრანგული ვიკიპედია

**ფრანგული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი ფრანგული ნინაშა. გიშართჷ 2001 წანაშ 23 მელახის, ვიკიპედიაq ოფიციალურო დირსხჷ 2 თუთაშ უკული. 2010 წანაშ 23 ეკენიას, სტატიეფიშ მუდანობაქ 1 მილიონს გინაჩირთჷ,. 2012 წანაშ ღურთუთაშო 1 203 808-შე უმოსი რდჷ. ვიკიპედიეფს შქას სტატიეფიშ მუდანობათ მასმა დიხას რე ინგლისურ დო გერმანულ ნორთეფს შქას, ხვალე ართი დიხათ კინასქიდჷ ნიდერლანდური ვიკიპედიაქ.

მინი|კვარჩხანშე|200პქ|ფრანგული ვიკიპედიაშ მახვარებუეფიშ თია ქიანეფიშ მეჯინათ. 2006 წ.

## გეოგრაფია
უმკუჯინუო თიშ, ნამდა ფრანგული ვიკიპედიაშ მახვარებუეფიშ დიდი ნორთი ერუანებათ ფრანგი რე, ხოლო შანულამი რე ხაფაჩეფიშ თია შხვა ფრანკოფონული ქიანეფიშე, უმოსო კანადაშე, ბელგიაშე, შვეიცარიაშე, მაროკოშე დო ფრანკოფონული აფრიკაშ მუსხირენ ქიანაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ფრანგული ვიკიპედია
*  ვიკიმედია საფრანგეთი
*   ვიკიმედია კვებეკი
* //// Wikimedia CH (association en Suisse)

*  ფრანგული ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
იტალიური ვიკიპედია

**იტალიური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი იტალიურ ნინაშა. დირსხუ 2001 წანას. 2011 წანაშ 4 გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით, იტალიური ვიკიპედია იკათუანდჷ 847 218 სტატიას. ინგლისური, გერმანული დო ფრანგული ვიკიპედიეფიშ უკული იტალიური ვიკიპედია სტატიეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ მაანთხა აბანს იკენდჷ.
აქტიურობა იტალიურ ვიკიპედიას მიოხე 2001 წანაშ 11 მანგიშე. 2007 წანაშო სტატიეფიშ მუდანობა გჷთმითანჯუდჷ 250 ვითოში სტატიათ. 2011 წანაშ მესიშ დგომარობათ, იტალიურ ვიკიპედიას სტატიეფიშ მუდანობაქ 800,000 ვითოშის ქჷმიოჭირინუ.
## 2011 წანაშ პროტესტი
thumb|left|იტალიურ ვიკიპედიას გჷმორაგადელი პროტესტი (2011 წანაშ 4-6 გჷმათუთა) 
2011 წანაშ 4 გჷმათუთას, იტალიურ ვიკიპედიაქ კანონპროექტიშ DDL intercettazioni პროტესტიშ შანო ქიმინჯალა მეჭყვიდჷ. ხეთეშე ენციკლოპედიაშ არძა ხასჷლაქ დიკილჷ.

კანონპროექტი, ნამუსჷთ გჷთმოსხუნუნდჷ იტალიაშ პარლამენტი, ითოლიშწორენს ინტერნეტ-რესურსეფს რსებული არძანერი ინფორმაციაშ უციო გჷნომორსებას ვარდა ეშაღალას, ნამუსჷთ გჷმაცხადაფალი თიში რეპუტაციაშო ოზარალეთ მირჩქინასჷნ. თეწკჷმა ოხვილური ვეჸუაფუდჷ სასამართალო გჷნოჭყვიდირი ვარდა სამართალმათხილე ორგანოეფიშ ფორმალური მოთხირეფი.

თე კანონპროექტის პროტესტი გჷმუცხადჷ იტალიურ ვიკიპედიაქ, ნამუშ ადმინისტრატორეფქ „დოფორეს“ ენციკლოპედიას რსებული არძა ინფორმაცია. 
ფონდ ვიკიმედიაქ კინ თიმ დღას იტალიურ ვიკიპედიას ალარჷნალა გჷმუცხადჷ. საართო ჯამს, პეტიცია ნაძირეფი რე დოხოლაფირო ბრუო მილიონშახ.

2011 წანაშ 6 გჷმათუთას საიტიქ გინწყჷ, ნამუთ დიო ხოლო ოძირანდჷ თარ ბანერს, სოდე ენწყჷმილი რდჷ ოგიშაგორუე მოჩამილობა. ასე რჩქვანელობურ რეჟიმს მუშენს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იტალიურ ვიკიპედიაქ პროტესტიშ შანო მუშობა მეჭყორიდუ 
* იტალიურ ვიკიპედიაქ მუშობა მეჭყორიდუ

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ეიდენ გილენი

**ეიდენ გილენი** (; **ეიდენ მერფი** დ. 24 პირელი, 1968, დუბლინი) — ირლანდიარი არტისტი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე პიტერ '''ჩიჩკითი''' ბეილიშიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი, CIA-შ ალმახანდეშ ბილ უილსონიშ როლით ფილმიშე წკურუმია აიარი: ეულა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* The Guardian profile. 2012
* The Guardian profile. 2009
* Guardian profile. 2007

კატეგორია:ირლანდიარი არტისტეფი
იაპონური ვიკიპედია

**იაპონური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი იაპონურ ნინაშა. დუდიშული ღილე ინტერნეტ ენციკლოპედია. 2012 წანაშო იაპონურ ვიკიპედიას 800 ვითოშშე უმოსი სტატია რდჷ. ასეშო იაპონური ვიკიპედია სტატიეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ 9 აბანს რე დო თე მაძირაფალით ეკასქიდუ ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, ნიდერლანდურ, იტალიურ, პოლონურ, ესპანურ დო რუსულ ვიკიპედიეფს. იაპონურ ვიკიპედიაქ 2002 წანაშ ეკენიას დირსხუ. 2006 წანაშო იაპონურ ვიკიპედიას 200 ვითოში სტატია რდჷ, 2008 წანას სტატიეფიშ მუდანობაქ 500 ვითოშს მიოჭირინუ. 2011 წანაშ მელახშო სტატიეფიშ მუდანობათ 7 აბანი დეკინჷ. იაპონური ვიკიპედია ვაინდოევროპულ ნინეფშა რსებულ ვიკიპედიეფს შქას უდიდაში რე.  

2001 წანაშ მელახის დირსხუ 3 ვაინგლისურნინამ ვიკიპედიაქ – გერმანული, კატალანური დო იაპონური. იაპონური ვიკიპედიაშ ხასჷლაშ მიოწურაფუ რდჷ nihongo.wikipedia.com დო რსებული ხასჷლეფი ლათინური ანბანით ვარდა რომაძიშა რდჷ ჭარილი, თიშენ ნამჷ-და თი ბორჯიშ პროგრამული უნარღელჸოფა იაპონურ სიმბოლოეფშო ვამუშენდჷ. თარ ხასჷლას ვერტიკალური ტექსტეფიშ აკოქიმინუაშ ცადება რდჷ. მაართა სტატიას ჯოხოდჷ „Nihongo No Funimekusu“. 2001 წანაშ ქირსეთუთაშახ იაპონურ ვიკიპედიას ხვალე 2 სტატია რდჷ. იაპონურ ვიკიპედიას ასე 64 ადმინისტრატორი რე, აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ შანულამი რე. ნიუ-იორკ ტაიმზიშ მეჯინათ, ვიკიპედიაშ იაპონური ნინაშ ნორთის სტატიეფიშ დიდი ნორთი ენძღვიებუ პოპ-კულტურას, კერზოთ: კინოფილმეფს, ანიმაციას, მუსიკას, კომიქსეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იაპონური ვიკიპედია  
* იაპონური ვიკიპედია – მობილური ვერსია 
* A guide to the Japanese Wikipedia

## სქოლიო
 

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ესპანური ვიკიპედია

**ესპანური ვიკიპედია** () — დუდიშული ონლაინ ენციკლოპედია ვიკიპედიაშ ნორთი ესპანურ ნინაშა. 2012 წანაშ ღურთუთაშო 862 100 სტატიაშე უმოსის იკათუანდჷ. ესპანურ ვიკიპედიაქ დირსხუ 2001 წანას დო სტატიეფიშ მუდანობაქ 2006 წანაშ 8 მელახის 100 000-ის მიოჭირინუ. ასე, სტატიეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ ვიკიპედიას მაამშვა აბანი უკებჷ. 2011 წანაშ 26 გჷმათუთას  პოლონურ ვიკიპედიას გუწორუ, მარა 30 გჷმათუთას ნიდერლანდურ ვიკიპედიაქ უკახალე ქეკიტუ. დიდი ხანიშ გოძვენას, ესპანური გჷნართი სიდიდათ მაამშხვა რდჷ, სოიშახ 2005 წანაშ მესის გიანწყაფუდჷ პორტუგალიურინ, თიმ წანაშ მარაშინათუთას იტალიური ვიკიპედია, უკული შხვეფით, ნამუშ შედეგო ესპანურ ვიკიპედიაქ მა-10 აბანშა გეგნორთჷ. 2007 წანაშ 18 გერგობათთას, სტატიეფიშ მუდანობაქ 300 000 აკადგინჷ. 2013 წანაშ 17 მესის, ესპანური ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ მუდანობაქ 1 მილიონს გჷნაჩირთჷ.

2002 წანაშ ფურთუთას, გჷნართიშ მიარე მახვარებუ ვათანხმუდჷ (უკულიანს უარაფილ) ფინანსეფიშ მოჭირინაფას რეკლამაშ რზათ, ნამუეფქჷთ ვიკიპედიას გეგშერთეს დო გჷმაქიმინეს ფორკი *Enciclopedia Libre Universal en Español*. აკორთაფაშ უკული, ვიკიპედიას ძალამი მერკე აქტიურაფა რდჷ პროგრამული უნარღელჸოფაშ გოახალაფაშ მასუმა ფაზაშახ, ნამუსჷთ უკული მედიავიკიქ გიადჷ ჯოხოთ. თე მომენტშე ახალ მახვარებუეფიშ მუდანობაქ კინ ძინა დიჭყჷ. ჟირხოლო პროექტი წორორსებას აგჷნძორენს, მარა ესპანური ვიკიპედია თე ჟირ შქას უზიტყვეთ უმოსი აქტიური რე.

## ზჷმა დო მახვარებუეფი
ესპანურ ვიკიპედიას მახვარებუეფიშ მაჟირა უდიდაში მახორობა ჸუნს ინგლისურიშ უკული.  მორო, სტატიეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ მაამშვა რე, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თიშ წჷმი მარენჯი ვიკიპედიეფს თი ნინეფშა მორაგადეებიშ ბრელით მორჩილ მახორობა ჸუნსჷნ, სამანგათ გერმანულ, ფრანგულ დო იტალიურ ვიკიპედიეფს. ხარისხიშ მეჯინათ, სამანგათ სტატიაშ ზჷმათ (2 KB-შე უმოსი: 40%) ვით უდიდაშ ვიკიპედიაშ შქას მაჟირა აბანს რე გერმანულიშ უკული. 

2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანეფიშ მეჯინათ, თიაშ მიშმაღალარი თარ ქიანა რდჷ ესპანეთი (რედაქტირაფეფიშ 39,2%), თის გეჸუნდჷ არგენტინა (10,7%), ჩილე (8,8%), ნიდერლანდი (8,4%), მექსიკა (7,0%), ვენესუელა (5,1%), პერუ (3,5%), ააშ (3,1%), კოლუმბია (2,7%), ურუგვაი (1,3%) დო გერმანია (1,1%). 

თი ქიანეფს შქას, სოდე ესპანური ოფიციალური ნინა რენ, არგენტინას, ესპანეთის, ვენესუელას, მექსიკას დო ჩილეს ფუნქციონირენს ფონდ ვიკიმედიაშ აბანური გჷნართეფი. 

### ენციკლოპედიაშ გჷმორინაფა ესპანეთის
*Netsuus*-იშ რკვიაშ მეჯინათ, ესპანეთის, ვიკიპედიაშ მახვარებუეფიშ 97% ესპანურ ვიკიპედიას გჷმირინუანს, 2,17% კატალანურს, 0,64% გალისიურს დო 0,26% ბასკურს.

## გინორთეფი შხვა ვიკიპედიეფშე
* 2004 წანაშე, ესპანური ვიკიპედია მეურე ხვალე დუდიშულ სურათეფს, fair use — საართო ხონარიშ მეჩამათ ივარუ. 2006 წანაშე გჷნოჭყორდჷ, ნამჷ-და ვარია თქუან აბანურო ეხარგელ ფაილეფშე დო გჷმირინუან ხვალე ვიკიოწკარუეშ ფაილეფი. 
* ფრანგული დო ინგლისური ვიკიპედიეფშე გინორთით, ესპანურს 2007 წანაშ ღურთუთაშახ ვაჸუნდჷ საარბიტრაჟე კომიტეტი. 
* დეჭიჭარჷ სტატიაშ დუდჯოხოშ ელახ რსებულ კანკალე თანგიქ, სამანგათ სანავიგაციე ვარდა გეოგრაფიულ კოორდინატეფიშიქ. 
*2004 წანაშ მარაშინათუთაშე, ხონარიშ მეჩამაშ ოსხირით ადმინისტრატორეფს ჯოხონა *bibliotecarios* (ბიბლიოთეკარეფი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ესპანური ვიკიპედია
*  ესპანური ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:ესპანური ენციკლოპედიეფი
ლუის ფონსი

**ლუის ალფონსო როდრიგეს ლოპეს-სეპერო** (; დ. 15 პირელი 1978, სან-ხუანი, პუერტო-რიკო), უმოსო ჩინებული რე ჯოხოთ **ლუის ფონსი** () — პუერტორიკოალი მაბირე, კომპოზიტორი დო არტისტი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე დედი იანკიწკჷმა რსულებულ ბირათ „Despacito“ (რჩქალას), ნამუქჷთ ვიდეოჰოსტინგ YouTube-ის (3 მილიარდშე უმოსი ძირაფა) არძაშე ძირაფაფონო გჷნირთჷ, თაშნეშე არძაშე პოპულარული მორჩქილებაფონი მუსიკათ სტრიმინგ-ნინალეფს (4,6 მილიარდშე უმოსი მორჩქილაფა).

## დისკოგრაფია
: *თაშნეშე ქოძირით „[[:en:Luis Fonsi discography|Luis Fonsi discography]]“ ინგლისურნინამ ვიკიპედიას.*

**სტუდიური ალბომეფი**
* *Comenzaré* (1998)
* *Eterno* (2000)
* *Amor Secreto* (2002)
* *Fight the Feeling* (2002)
* *Abrazar la vida* (2003)
* *Paso a Paso* (2005)
* *Palabras del Silencio* (2008)
* *Tierra Firme* (2011)
* *8* (2014)
**ნაკორობა ალბომეფი**
* *Éxitos 98:06* (2006)
* *6 Super Hits* (2009)
* *Romances* (2013)
* *2En1* (2017)
* *Despacito & Mis Grandes Éxitos* (2017)
**რემიქს-ალბომეფი**
* *Remixes* (2001)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
## სქოლიო

კატეგორია:პუერტორიკოალი მაბირეეფი
კატეგორია:Universal Music Group-იშ მარსულებერეფი
კატეგორია:პოპ-მუსიკოსეფი
კატეგორია:ააშ-იშ პოპ-ვოკალისტეფი
ვარაიული ვიკიპედია

**ვარაიული ვიკიპედია** — ვიკიპედიაშ ნორთი ვარაიულ ნინაშა. გიშართჷ 2005 წანაშ 25 ეკენიას. 2012 წანაშ მარაშინათუთაშ მუნაჩამეფით ოკათჷდჷ სოდგარენ 111,000 ვითოში სტატია. სტატიეფიშ დიდი ნორთი ბოტეფით რე ნაქიმინა დო ჭიჭე ინფორმაცია ოკათჷ, ხოლო სტატიეფი მორკებული რე თანგეფს. აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ სოდგარენ 60-შა რე. 2010 წანაშ მარაშინათუთაშო ოკათუდჷ 100 ვითოში სტატია. 2014 წანაშ მანგიშო ოკათუდჷ 1,054,622 სტატია. რედაქტირაფა მეურს ინტერვიკი-ბოტეფით. ოშინალი რე, ნამდა ვარაიულ ვიკიპედიას ხვალე 2 ადმინისტრატორი ჸუნს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ვარაიული ვიკიპედია
*ვარაიული ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია  

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ირინეოპოლისი

**ირინეოპოლისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიას, სანტა-კატარინაშ შტატის; იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 762 მეტრის. ორხველჷ სანტა-კატარინაშ შტატიშ ოორუე მეზორეგიონს. მიშმურს ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასიშ აკოდგინალუაშა.

2010 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა 10 447 ადამიერს აკმადგინანდჷ, მახორობაშ მეჭედალა 17.72 კმ²-ს. ფართობი 589 558 კმ²-იე.

## ქოძირით ხოლო
* სანტა-კატარინა
* ბრაზილიაშ შტატეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*''ბრაზილიაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი''
*''ბრაზილიაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი'', ზოგადი სტატისტიკა

კატეგორია:სანტა-კატარინაშ მუნიციპალიტეტეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ მუნიციპალიტეტეფი
გლოსოფილია

**გლოსოფილია** — ნინეფიშ ჸოროფა, ოდაბადური იჸინო, დო ვარ ურცხო. ტერმინი გჷმოხანტჷნს პიჯის, მისჷთ უჸორს ნინეფი დო ნინეფიშ სტრუქტურა. გლოსოფილეფი შხირას ტომბას გურაფულენა ლიტერატურულ ტერმინოლოგიას, გრამატიკას, პუნქტუაციას დო ნინაშ ეგაფილობას. გლოსოფილეფი გურაფულენა ურცხო ნინეფს დო გურაფულენა მუთ შეულებუნან მეტ ნინას. 

## სქოლიო

## ქოძირით ხოლო
* გრამატიკა
* ნინა
* ლიტერატურა
* ფილიეფიშ ერკებული

კატეგორია:ნინეფი
კატეგორია:ფილოლოგია
პორტუგალიური ვიკიპედია

**პორტუგალიური ვიკიპედია** ( ვარდა Wikipédia lusófona) — ვიკიპედიაშ ნორთი პორტუგალიურ ნინაშა. დირსხჷ 2001 წანაშ მანგის. 2004 წანაშ ბოლოშე ძალამო მიძინჷ. 2005 წანაშ მესიშო სტატიეფიშ მუდანობათ გუწულუ ესპანურ დო იტალიურ ვიკიპედიეფს. ოშინალი რე, ნამდა 2004 წანაშო პორტუგალიურ ვიკიპედიას სტატიეფიშ მუდანობათ უკინებუდჷ 17 აბანი. 2010 წანაშ ქირსეთუთას უწორუ ნიდერლანდურ ვიკიპედიას. 2005 წანას პორტუგალიური ვიკიპედიაშ განშე რდჷ მერზიება ფორკისშ თოლწონუათ ბრაზილიური პორტუგალიური ვარიანტიშ ქიმინუაშენ, მორო ვიკიმედიაშ კათაქ ვარია თქუ. 2007 წანას რდჷ ევროპული პორტუგალიური ვიკიპედიაშ ნინობური ნორთიშ დორსხუაფაშ გამორსა, მორო პოტიკიქ იჸუ. პორტუგალიურ ვიკიპედიაშ ადმინისტრატორეფს შხირას აკრიტიკენა. კერზას, ადმინისტრატორეფშა გეუძჷნა აგრესიულო რჯება ახალი დო ანონიმური მახვარებუეფშა. 

ათეჟამო პორტუგალიურ ვიკიპედიას რე 31 ადმინისტრატორი, აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ ძალამი მაღალი რე. 2012 წანაშო ვიკიპედიაშ პორტუგალიურ ნინობურ ნორთის რდჷ სოდგარენ 734 ვითოში სტატია. 2017 წანაშ 21 მარაშინათუთაშ მუნაჩემეფით, პორტუგალიურ ვიკიპედიას რდჷ 976 492-შე მეტი სტატია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პორტუგალიური ვიკიპედია 
* პორტუგალიური ვიკიპედია – მობილური ვერსია 

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ვიეტნამური ვიკიპედია

**ვიეტნამური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი ვიეტნამურ ნინაშა. დუდიშული ღილე ინტერნეტ ენციკლოპედია. დირსხუ 2002 წანაშ გერგობათუთას. ვიეტნამური ვიკიპედიაშ თარი კონკურენტი რე ვიეტნამური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, ნამუთ ხემიოლუ რე ინტერნეტის. დუდშე ვიკიპედიაშ ვიეტნამურნინამი ნორთის იშენდოიშენ ვამიკმაჯინედეს, სოიშა 2003 წანაშ გჷმათუთას თინა ხეახალშო ვეიომუშესჷნ. 2008 წანაშ მარაშინათუთაშო ვიეტნამურ ვიკიპედიას რდჷ 50 ვითოში სტატია, 2010 წანაშო სტატიეფიშ მუდანობაქ იძინჷ სოდგარენ 134 ვითოშიშა. ართი წანაშ უკული ვიეტნამურ ვიკიპედიას ოკათუდჷ 200 ვითოში სტატია, 2012 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩამეფით ვიკიპედიაშ ვიეტნამურნინამი ნორთის რე სოდგარენ 500 000 ვითოში სტატია.

კუნტა სტატიეფი რე ესკიზეფიშ სახეთ. ათეჯგურა სტატიეფი თაქი ქიანაში რე, ნამუეფით უმოსო ბოტ-გენერირაფილი ხასიათიში რე. 
ათეჟამო ვიეტნამურ ვიკიპედიას ჸუნს 24 ადმინისტრატორი, აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ სოდგარენ ვითოშიშა რე. 

## ხოლო ქოძირით
* ვეიტნამური ენციკლოპედია 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვიეტნამური ვიკიპედია 
* ვიეტნამური ვიკიპედია – მობილური ვერსია 

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
პოლონური ვიკიპედია

მინი|290პქ|პოლონური ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ ძინა
**პოლონური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი პოლონურ ნინაშა. გიშართჷ 2001 წანაშ 26 ეკენიას. 2012 წანაშ ღურთუთაშო, ოკათუდჷ 872 000 სტატია დო რე მაამშვა უდიდაშ ვიკიპედია ინგლისურიშ, გერმანულიშ, ფრანგულიშ, ჰოლანდიურიშ დო იტალიურიშ უკული. სტატიეფიშ მუდანობათ თინა უდიდაში რე სლავურნინამი ვიკიპედიეფს შქას, ხოლო უდიდაში რე თი ნინეფს შქას, ნამუთ ოფიციალური ხვალე ართ ქიანას რენი. 

პოლონური ვიკიპედიაქ დირსხჷ მუჭოთ დუდიშულ პროექტიქ დომენით wiki.rozeta.com.pl , მარა უკული, ინგლისური ვიკიპედიაშ დჷმარსხუაფალეფიშ მერზიაფათ, 2002 წანაშ 12 ღურთუთას თიქ მიარცხჷ საირქიანო პროექტის მუჭოთ  http://pl.wikipedia.com, ართი წანაშ უკული, 22 გერგობათუთას მუჭოთ http://pl.wikipedia.org. ათეჟამო, პოლონურ ვიკიპედიას უღუ მუში დომენით,  *wikipedia.pl*, ნამუთ გინოწურაფილი რე *pl.wikipedia.org*-შა. 

შხვა სლავურ ნორთეფწკჷმა ალაზჷმაფათ, პოლონურ ვიკიპედიას სიტომბათ დაბალი მუნაჩამეფი უღუ (ათეჟამო 14). 2011 წანაშ გერგობათუთაშო, პოლონურ ვიკიპედიას ეჩი უდიდაში ვიკიპედიაშ შქას სიტომბაშ არძაშე დაბალი პარამეტრეფი უღუდჷ, ხოლო მაამშვა არძაშე დაბალი 100 000-შე უმოსი სტატიაშ მაღვენჯი ვიკიპედიეფს შქას (აკაბუცხათ უმოსი ბასკურ ვიკიპედიაშე). სიტომბაშ პარამეტრი ოცად გოზიმას თი თემეფიშ სიტომბა, ნამეფით ვიკიპედიას რე გოსინთელი. სიტომბაშ უმაღალაში გემაწურაფალი ვიკიპედიაშ ათე ვარდა თი ნორთის მიაჩამუ ართ სტატიას ბრელ რედაქტირაფაშო დო ხოლო უმოს რედაქტირაფაშო სტატიეფიშ ჯოხოეფიშ განს გალე, თიჯგუა ხასჷლეფს, მუჭომეფით რე გოჯინაშ ვარდა მახვარებუეფიშ ხასჷლეფი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პოლონური ვიკიპედია
*  პოლონური ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:პოლონური ენციკლოპედიეფი
შვედური ვიკიპედია

**შვედურნინამი ვიკიპედია** (შვედ. Svenskspråkiga Wikipedia, 2006 წანაშა **შვედური ვიკიპედია** Svenska Wikipedia) — ვიკიპედიაშ ნორთი შვედური ნინაშა.  

2011 წანაშ 28 ქირსეთუთაშო შვედურნინამი ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ მუდანობა 418 652 ართული რდჷ (დო პორტუგალიური ვიკიპედიას ართი ნაბიჯგით კინასქიდუდჷ.). გვალო რეგისტრაფილი რდჷ 253 751 მახვარებუ, თინეფშე 2820 აქტიური მახვარებუ რდჷ. 
შვედური ვიკიპედიაშ ადმინისტრაცია 2006 წანაშ მელახიშე აქტიურო ითირუ. 2005 წანაშ მელახის გინოჭყვიდეს, ნამდა შვედური ვიკიპედია ხეუგუნწყუმუ სურათეფს fair use-იშ ჰოიათ გიმირინუანდჷ ხვალე თიმწკჷმა, მუჟამს გერბიშ ვარდა ემბლემაშ სახეთ იჸუაფუდჷ გუმობჟინაფილი.

## ისტორია
ვიკიპედიაშ შვედურნინამ ხასჷლაქ ინგლისური დო კატალანური ვერსიეფიშ უკული სტარტი 2001 წანაშ მესის გერმანული ვიკიპედიაშ გილათხოზინელო ეჭოფჷ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* შვედური ვიკიპედია (დუდფურცელი)
* susning.nu 

კატეგორია:შვედური ენციკლოპედიეფი
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
უკრაინული ვიკიპედია

**უკრაინული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი უკრაინულ ნინაშა. დუდიშული გონჯამილი ინტერნეტ ენციკლოპედია. სტატიეფიშ მუდანობათ რე მა-14 აბანს. მუშობა დიჭწყჷ 2004 წანაშ 26 ღურთუთას. მაართა სტატიაქ იჭარჷ 2004 წანაშ 30 ღურთუთას. ვიკიმედიაშ ოფიციალური სტატისტიკაშ მეჯინათ უკრაინულ ვიკიპედიას 28,4 მლნ. რე ნაძირა შხვადოშხვა ხასჷლა. რეგისტრირაფილი მახვარებუეფიშ რიცხუ ოჭირინუანს 134 499 ადამიერს. 

2005 წანაშ 1 გჷმათუთას თის რდჷ 20 ვითოში სტატია, 2007 წანაშ ღურთუთაშ სტატიეფიშ მუდანობაქ მიძინჷ 50 ვითოშიშა. 2008 წანაშ 28 მელახის უკრაინული ვიკიპედიას ოკათუდჷ 100 ვითოში სტატია. ათეჟამო უკრაინულ ვიკიპედიას რე 24 ადმინისტრატორი, აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ დახე 2000 ვითოში. ამდღარშო ვიკიპედიაშ უკრაინულნინამ ნორთის რე სოდგარენ 714 070 სტატია.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* უკრაინული ვიკიპედია .
* უკრაინული ვიკიპედია – მობილური ვერსია .
* Wikipedia at Wikimedia Ukraine Weblog .

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
გურდვარა

[thumb|200px|[ჰარმანდირ საჰიბი — სიქეფიშ თარი ოხვამე (გურდვარა)]]

**გურდვარა** (პენჯ. ਗੁਰਦੁਆਰਾ, gurduārā ვარდა ਗੁਰਦਵਾਰਾ, gurdwārā — გურუშ კარმინალი) — სიქური ღორონთიშონინალე არქიტექტურული დგჷმილი, სიქური ჯარალუაშ სოციალური რინაშ დო რელიგიური ცენტრი.

გუდვარეფი სიქეფშო ისტორიულო შანულამ აბანეფს აკმიგაფუდჷ, ნამუეფით ვითობათ სიქი გურუშ ჯოხოშა დო  საქვარუაწკჷმა რდჷ მერსხილი.

გურუდვარაშე არძაშე უმოსო შანულამი იდვალუაფუ ნოღა ამრიტსარს — ჰარმანდირ საჰიბი („ორქოშ ოხიდა“). ირ გურუდვარას მილმედვალუ „ადი გრანთჰი“, ნამუშ მუკი-მუკი დო მეშქაშობათ სიქური რიტუალეფი ირსულებუ.
გურდვარა — ჯარალუაშ საართო რინაშ ცენტრი, სოდე არძა შანულამი მოლინა იმანჯებუ. გურდვარას მუთმოხვადუ სიქეფიშ რინაშ უშანულამაში მოლინეფი: თექ ორგანიზაფას უწიენა სკოლეფს; მითმირზიებაფუ სერგათანაფალი დო ოდიარაფალი. გურდვარას ოჯარალე სამუშეფი — აკოგაფა, რემონტი, ოჯარალე საგესქუს (სატრაპეზო) მუშობა — სიქეფიშო სავალდვალო რე. გურდვარეფი შანულამი მატერიალური საშუალებეფიშ წყუ რე, ნამუეფით მორწუმეეფიშ შჷნაწირათ დო ოხიდაშ დიხაშ დორხველობაშე მიშნაველით იშაყარუ.

მაჟირა გურუ ანგადაშ (1539—1552) მართუალაშ ბორჯის, უფასო საგესქუეფი — ლანგარეფი მიშეღეს, სოდე შხვადოშხვა კასტაშ მაკათურეფს შეულებუდეს ოჭკომალი უგუხურგეთ მეუღებუდესკონ. თიმ ბორჯიშე ლანგარეფი გურდვარაშ უგურთუ ნორთი რე.

ათეჟამშო, ინდოეთის პრაქტიკულო არძა სიქური გურდვარაშ საქვარიშ კონტროლს გურდვარაშ მართუალაშ კომიტეტი ახორციელენს.

კატეგორია:სიქიზმი
კატეგორია:ოკულტე დგჷმილეფი
ჰარმანდირ საჰიბი

thumb|left|250px|ჰარმანდირ საჰიბი — სიქეფიშ თარი ოხვამე (გურდვარა)
**ჰარმანდირ საჰიბი** (*დარბარასაჰიბ* ვარდა *ორქოშ ოხიდა*) — სიქური რელიგიაშ გურდვარა (ცენტრალური ოხიდა) ნოღა ამრიტსარს (პენჯაბი, ინდოეთი).

1577 წანას, სიქხეფიშ 4-ა გურუ რამ დასიქ წყაროჩუაშე გეშანთხორჷ, ნამუქჷთ ჩინებულქ იჸუ მუჭოთ ამრიტსარი (“უღურალაშ ნექტარიშ წყუ“). თე ჯოხოქ გიადჷ მუკი-მუკის აკოგაფილ ნოღას. წყაროჩუაშე ცენტრის იდვალუაფუ გურდვარა, ნამუშ ჟილენი იარუსი ორქოთ რე ფორილი, სოიშე მოურს კომპლექსიშ მაჟირა ჯოხო— „ორქოშ ოხიდა“.

კატეგორია:ამრიტსარი
კატეგორია:სიქიზმი
კატეგორია:ინდოეთიშ ოხიდეფი
მისალი

**მისალი** — სიქური კლანეფიშ ოურდუმე გოართოიანაფა. ირ მისალი მალიმორეფშე აკმოდირთუდჷ, ნამუეფით დოჸუნდეს მისალიშ მადუდეს — მისალდარს. მისალიშ აკოდგინალუაშა შილებე მუსხირენ ოშობაშე ვითობათ ვითოშ მალიმორი მიშმეშჷკონ. პენჯაბის სიქურ კონფედერაციას (1716—1799) რეალური ხეშუულება ვითოჟირ ავტონომიურ მისალიშ დონეს იდვალუაფუდჷ. ხეშუულებაშა რანჯიტ სინგჰიშ მოულაშ უკული, თე სისტემაქ უნიფიცირაფილქ იჸუ.

კატეგორია:სიქიზმი
სიქეფი

[მინი|250პქ|[ნიშან საჰიბი — სიქეფიშ წიმინდე შილა.]]

**სიქეფი** ( ) — სიქიზმიშ გემაჸვენჯეეფი. სიქეფიშ უმენტაშობა ერუანობათ პენჯაბარი რე. უმენტაშო ოხორანა პენჯაბიშ (ინდოეთი) შტატის, მარა თინეფიშ ზოხოიანი ბუნეფი გოფაჩილი რე ინდოეთიშ ედომუშამ ტერიტორიას, თარო შხუ ნოღეფს. თაშნეშე სიქეფი ოხორანა ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ქიანეფს, აფრიკას, კოკი ფიჯის დო შხვა რეგიონეფს, გვალო დოხოლაფირო 30 მილიონი ადამიერი რე.

ტერმინი სიქი მოურს სანსკრიტიშე — शिष्य , ნამუთ მაგურაფუს შანენს.
## ლიტერატურა
* *The Sikhs In History: A Millennium Study * by Sangat Singh, Noel Quinton King. New York 1995. ISBN 81-900650-2-5
* *A History of the Sikhs: Volume 1: 1469–1838* by Khushwant Singh. Oxford India Paperbacks (13 January 2005). ISBN 0-19-567308-5
* *The Sikhs* by Patwant Singh. Image (17 July 2001). ISBN 0-385-50206-0
* *The Sikhs of the Punjab* by J. S. Grewal. Published by Cambridge University Press (28 October 1998). ISBN 0-521-63764-3.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Sikhs.org — სიქიზმიშ თარი საიტი
* The BBC page on Sikhism
* SikhMuseum.com
* SikhPhilosophy.net

## სქოლიო

კატეგორია:სიქიზმი
ბორჯომიშ ლეხერი

მინი|270პქ|მარჯვნივ|ბორჯომიშ ლეხერი ნოღა ბორჯომწკჷმა
**ბორჯომიშ ლეხერი** — წყარმალუ მტკვარიშ ლეხერი, ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ ფარგანეფს, ოფუტე აწყურშე (ობჟათე-ბჟადალი) ოფუტე ტაშისკარშახ (ოორუე-ბჟაეიოლი). ლეხერიშ სიგჷრძა დოხოლაფირო 60 კმ რე. ლეხერიშ კართეფს აკმოქიმინჷნს მესხეთიშ დო თრიალეთიშ ქჷნდჷრეფი. ბორჯომიშ ლეხერი ახალციხეშ ფაქვას დინოხოლენი ქართლიშ ზენწკჷა მიოსხუანს. გენეტურო ტექტონიკური-ეროზიული ტომბა (1300-1500 მ) გჷმაკვათალი ლეხერი რე, ნამუთ ზუღაშ დონეშე 710-900 მ-ს იდვალუაფუ. აკოგაფილი რე ჭყანიერი ხუჭილი პალეოგენური, უმენტაშო ანდეზიტური ტუფბრექჩიეფით დო ფლიშური ჭყაფეფით. ბაკურიანიშ ლავური ფშაშ ბოლო ნოღა ბორჯომწკჷმა წყარმალუ მტკვარიშ მარძგვან წყარპიჯშახ ონჭუ.

ბორჯომიშ ლეხერიშ გოგანიერაფილ ტერასულ განობეფს ახრაფერდამი ინჭროეფეფი თირანს. ლეხერიშ ლაკადეფი გახეფითრე სვართილი. მიარეთ რე მენწყერეფი დო მოცენდირებული კირდეეფი. ბორჯომიშ ლეხერი დიდარი რე გრუნტიშ წყარეფით დო წყურგილეეფით, ნამუეფიშ შქას მიარე მინერალური წყარი რე. ლეხერიშ კვარჩხანჸურე დიდი ნორთი ბორჯომიშ სახენწჷფო ტყაჩირს უკებჷ.    

ბორჯომიშ ლეხერს გინმურს ელექტროფიცირაფილი რკინაშარა დო საავტომობილე რზატკაცილი. გვალაშ ზჷმიერი ჰავა დო უნიკალური ოკურნალე წყურგილეეფი საკურორტე მეურნობაშო ხეონწყუე ორთაშობურ პიჯალეფს აკმოქიმინუნს. ლეხერს დო გოხოლუაშ ტერიტორიას შანულამი კლიმატური-ბალნეოლოგიური კურორტეფი რე: ბორჯომი, ბაკურიანი, ახალდაბა, წაღვერი, ციხისჯვარი, ცემი, ტბა დო შხვა.

ისტორიულ-გეოგრაფიული ბორჯომიშ ლეხერი უმოს ფართო ტერიტორიას იკათუანს. ჯოხოდვალა „ბორჯომიშ ლეხერი“ მაართათ 1819 წანაშ საბუთის მუთმობხვადჷნა. თეიშახ თის სადგერიშ ლეხერი ჯოხოდჷ (XV ოშწანურაშე) დო მტკვარიშ (ტაშისკარშე აწყურშახ), მუშჸურე სადგერიშ (იკათუანდჷ სადგერშე წაღვერ-კიმოთესუბანს დო თორ-ბაკურიანს) დო გუჯარეთიშ ლეხერეფშე აკმოდირთუდჷ. არქეოლოგიური რკუალა-გორუათ იდასურებუ, ნამჷ-და ბორჯომიშ ლეხერს მაართაჸოფირ ადამიერს უხორუდჷ. II-IV ოშწანურეფს თაქ თორიშ საერიშდუდოქ დირსხუ, ნამუსჷთ XV ოშწანურაშახ თორიშ აკანი ჯოხოდჷ. XV ოშწანურას თაქ ავალიშვილეფიშ სათავადექ (საავალიშვილე) დირსხუ. XV ოშწანურაშ ბოლოს ბორჯომიშ ლეხერი სამცხე-საათაბაგოწკჷმა ართო ოსმალეთიქ ქიხვამილუ, მახორობაშ ნორთიქ ნტერწკჷმა ბურჯაფის დოღურჷ, დოსქილადირქ ჟიმოლენ ქართლიშა დო იმერეთშა გოხირზუ.

XVIII ოშწანურაშ ბოლოშო, ბორჯომიშ ლეხერქ ედომუშამო გიწკურუ. თაქ რსებული მატერიალურ-კულტურული ძეგლეფქ აკოცუ, მიარექ ედომუშამო მიჯალაგუ. ახალციხეშ საფაშოშ მოლასუაშ დო სამცხე-საათაბაგოშე თურქ ემაჭოფალეფიშ გიშარაჸუაშ უკული (1829), ბორჯომიშ ლეხერიშ ხეახალ დოხორაფაქ ქჷდიჭყჷ. XIX ოშწანურაშ 50-60 წანეფს ჟილენ იმერეთშე დო ჟილენ ქართლშე ბორჯომიშ ლეხერშა 205 ფანიაქ გჷნიხორჷ. უკული თაქ უკრაინალი დო ბერძენი ახალმახორუეფქ ქჷდიხორეს. 1871 წანას ბორჯომიშ ლეხერი დიდი თარიშ მიხეილ ნიკოლოზიშ სქი რომანოვიშ ომაფასქირე მუმალონათ გჷნირთჷ. თიმ ბორჯიშე თაქიანი გლეხობაშ დგომარობაქ გაუფურაშ, ნამუსჷთ 1899 წაღვერიშ დო კიმოთესუბანიშ ყაზახეფიშ არყებაქ მაჸუნჷ. 1918 წანაშ 7 მელახის მოლენკავკავიაშ ხეიმქ ბორჯომიშ ლეხერი სახენწჷფო დორხველობათ გჷმაცხადჷ. სხუნუეფიშ ხეშუულებაშ მიშაღალაშ უკული, 1921 წანაშ 20 მესიშ დეკრეტით, ბორჯომიშ ლეხერქ სახენწჷფო შანულობაშ კურორტო გეგმიცხადჷ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ლეხერეფი
ჩინური ვიკიპედია

**ჩინური ვიკიპედია** (ჩინ. 中文维基百科) — ვიკიპედიაშ ნორთი ჩინურ ნინაშა. დუდიშული გონჯამილი ინტერნეტ ენციკლოპედია. გიშართჷ 2002 წანაშ გჷმათუთას. ჩინური ვიკიპედია შხვა 12 ვიკიპედიეფწკჷმა ართო დირსხჷ 2001 წანაშ მესის. დუდშე ჩინური ვიკიპედია აქტიურო იძინანდჷ, მორო ვაუღუდჷ ჩინური სიმბოლოეფიშ ალარინა დო მორკებული რდჷ ენციკლოპედიურ არზის. 2002 წანაშ გჷმათუთას იჸუ ჩინურ ნინაშა მაართა ხასჷლაქ — თარი ხასჷლა. 2002 წანაშ 27 გჷმათუთას პროგრამული ეჯუმალაშ გაახალებაშ უკული შესალებერქ იჸუ ჩინური ნინათ მიშაჸონაფაქ. იღოლჷ დომენქ მიოლუს: zh.wikipedia.org.

დუდშე რდჷ 2 ჩინური ვიკიპედია. 2002-2003 წანეფს ვიკიპედიაშ ჩინურ კათაქ გინოჭყვიდჷ ჩინური ვიკიპედიაშ 2 დუდშეიანი ვერსიაშ მერცხუაფაშ გეშა. დუდშე სტატიეფიშ უმენტაშობა ითანგუდჷ ვიკიპედიაშ ინგლისურენინამი ვერსიაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩინური ვიკიპედია 
* ჩინური ვიკიპედია – მობილური ვერსია 
* ჩინური ვიკიმედიაშ კონფერენცია, 2006

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ჰინდი ვიკიპედია

**ჰინდური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიაშ ნორთი ჰინდურ ნინაშა. დირსხუ 2003 წანაშ კვირკვეს. მაართა სტატიაქ აკიქიმინჷ მარაშინათუთას. 2011 წანაშ 5 ეკენიაშ მუნაჩემეფით, 100 000 სტატიას იკათუანდჷ. გჷმირინუანს დევანაგარიშ ანბანს, სოდე შილებე ლათინური ასოეფით ეკოროფუა. 2009 წანაშ 14 ეკენიაშ მუნაჩემეფით, ჰინდურ ვიკიპედიას 500 ვითოში სტატია რდჷ. 2010 წანაშ კვირკვეს კომპანია Google-იქ გაცხადჷ, ნამჷ-და ქჷდიჭყჷ წოროხანდაქ ჰინდური ვიკიპედიაშ მაკათურეფწკჷმა, თიშენ ნამჷ-და სტატიეფი ინგლისურშე ჰინდურ ნინაშა უთანგუდესკონ Google Translate-იშ მოხვარათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰინდური ვიკიპედია  
* ჰინდური ვიკიპედიაშ მობილური ვერსია 

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ