შანანა გუჟმაუ

**ჟოზე ალექსანდრე „შანანა“ გუჟმაუ** (პორტ. José Alexandre "Xanana" Gusmão; დ. 20 მანგი, 1946) — ბჟაეიოლ ტიმორალ პოლიტიკოსი, ჸოფირ პარტიზან მალიმორ დო ბჟაეიოლ ტიმორიშ ზოხორინალაშო ბურჯაფიშ სიმბოლო. თინა რე ქიანაშ ასეიან პრემიერ-მინისტრი (2023 წანაშე). გუჟმაუ რდჷ ზოხორინელ ბჟაეიოლ ტიმორიშ პირველ პრეზიდენტი (2002–2007) დო მოგვიანეთ მუსხირენშა ნინალენდჷ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტის. თის შხირას უძახჷდეს „ტიმორალ ნელსონ მანდელას“ თიშ როლიშ გეშა ინდონეზიურ ოკუპაციაშ მეხჷ ბურჯაფიშის.

## ორდოიან რინა დო კარიერა
გუჟმაუქ დებადჷ ლალეიას, მანატუტუშ მუნიციპალიტეტის, პორტუგალიურ ტიმორიშ ბორჯის. თინა ანდასქუამ ფანიაშ მაჟირა სქუა რდჷ. თიში მასქერეფქ, ჟირხოლო სკოლაშ მარწაფალეფ რდჷ, პორტუგალიურ-ტიმორულ გოჭყაფაშ რდეს დო ფანია „ასიმილადოს“ (assimilados) ორხველუდჷ. თინა გურაფულენდჷ იეზუიტეფიშ სკოლას დარეს (დილიშ გოხოლუას) დო დილიშ უმაღალაშ სკოლას. 1961 წანას, 15 წანაშ ხანს, ფინანსურ პრობლემეფიშ გეშა სკოლაშე გეგშართჷ დო შხვადოშხვა მორჩილ სამუშას მუშენდჷ, მარა გურაფას სერიშ სკოლას აგჷნძორენდჷ.

1965 წანას, 19 წანერ გუჟმაუქ გეჩინებაფუ ემილია ბატისტა, ნამუთ მოგვიანეთ თიშ ალმასქუთ გინირთჷ. თიშ მეტჯოხო „შანანა“ (Xanana) მოურს ამერიკულ როკ-ენ-როლ ბუნა „Sha Na Na“-შე (ნამუთ მარგალურო თეშნერო გჷმითქუალუ, მუჭოთ იჭარუ პორტუგალიურ დო ტეტუმურ ნინეფს). 

1966 წანას, გუჟმაუქ ჯარალობურ სამუშას ქჷდიჭყუ მუშობა, ნამუქჷთ გურაფაშ გაგჷნძორებაშ საშუალება ქიმეჩჷ. 1968 წანას თინა პორტუგალიაშ არმიაშა გეგშიძახეს ოურდუმე ნინალაშო. თიქ სუმ წანას ინინალჷ დო კაპრალიშ ჩინება ქიმიღჷ. თე ბორჯის თიქ ემილია ბატისტაშა დეგურგვინჷ, მიდგაწკჷმა სკუა ეუჯენიო დო ცირასქუა ზენილდაქ ქეშეძინჷ (მოგვიანეთ თინეფქ ართიენს ჩეთხიეს, 2000 წანას გუჟმაუქ ავსტრალიარ კირსტი სვორდ ქეკიხუნჷ). 1971 წანას ოურდუმე ნინალა გათუ დო ჟოზე რამუშ-ორტაშ ხემანჯღვერალათ ნაციონალისტურ ორგანიზაციას ქაკათჷ. სუმ წანაშ გონწეხანს თინა აქტიურო ოკათუდჷ თინჩალ საპროტესტო აქციეფს კოლონიურ სისტემაშ მეხჷ.

1974 წანაშ პორტუგალიას მიხაკეფიშ რევოლუციათ დიჭყჷ პორტუგალიურ ტიმორიშ დეოკუპაციაშ პროცესიქ. გუბერნატორ მარიო ლემუშ პირესიქ ქიანაშ ზოხორინალაშ გეგმეფ გეგმოაცხადჷ. 1975 წანას ტიმორიშ დინოხოლე ჟირ ართიანიშ აწმარინე ფრაქციაშ შქას კონწარი ბურჯაფიქ დიჭყჷ. გუჟმაუქ „ფრეტილინიშ“ (Fretilin) ფრაქციას ქაკათჷ, ნამუშ გეშათ აწმარენჯ „ტიმორიშ დემოკრატიულ რსხუქ“ (UDT) თინა ოჭოფჷ. თე არულობა ქირგებუ ინდონეზიაქ დო ქჷდიჭყუ დესტაბილიზაციაშ კამპანია. 1975 წანაშ დალიას, „ფრეტილინქ“ პორტუგალიურ ტიმორიშ კონტროლ ხეშა ქეშიჸოთუ, გუჟმაუ ხვილიშაშე გადუდიშალეს დო ორგანიზაციაშ პრეს-მელამოსეთ ქჷდარინეს. 1975 წანაშ 28 გერგობათუთას „ფრეტილინქ“ ბჟაეიოლ ტიმორიშ ზოხორინალა გეგმოაცხადჷ, გუჟმაუ თე ცერემონიაშ გინოღალაშე რდჷ გამამინჯე. ჩხორო დღაშ უკული, ინდონეზიაქ ბჟაეიოლ ტიმორს გემნაკათჷ. თიმ ბორჯის გუჟმაუ მუშ მაჸალეს სუმარენდ დილიშ გალე დო მინოკათუას ქჷნდჷრეფშე უჯინედჷ. გეჸვენჯ მუზმარენ დღაშ განწეხანს გუჟმაუ გორუნდჷ მუშ ფანიას.

## რესურსეფ ინტერნეტის

* ოფიციალურ ბიოგრაფია (უწოხოლენ ვერსია)

## სქოლიო

კატეგორია:ტიმორ-ლესტეშ დუდთხილუაშ მინისტრეფი
კატეგორია:ტიმორალ ქირსიან-სოციალისტეფი
კატეგორია:პორტუგალიურ გოჭყაფაშ ტიმორალეფი
კატეგორია:ფრეტილინიშ პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:დუდიშალაშ ორდენიშ კაბეტ ჯვარიშ კავალერეფი
კატეგორია:მაფასქირ ჰენრიშ ორდენიშ კაბეტ ჯვარიშ კავალერეფი
კატეგორია:ჯეგე მიქაელიშ დო ჯეგე გერგიშ ორდენიშ პატჷცემულ აიარეფი
კატეგორია:ახალ ზელანდიაშ ღირსებაშ ორდენიშ პატჷცემულ კომპანიონეფი
კატეგორია:ტიმორიშ რეკონსტრუქციაშ ერუანულ კონგრესიშ პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ტიმორ-ლესტეშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ტიმორ-ლესტეშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:იპირანგაშ ორდენიშ კაბეტ ჯვარიშ კავალერეფი
კატეგორია:სახაროვიშ პრემიაშ ლაურეატეფი