open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გუანშეფი

მინი|გუანშიშ სტატუა
**გუანშეფი** — ასეშო ეშალაფირი მუჭოთ ზოხო ეთნოსი. რდეს კანარიშ კოკეფიშ პირველი მახორუეფი. საეგებიოთ ჯვ. წ. 1000–100 წანეფს გჷნიხორეს აფრიკაშ კონტინენტიშე. თინეფიშ კულტურული დო ომენცარე მეჭირინაფეფშე ასეშა ხვალე მორჩილ ნოსქილადეფქ მანჭჷ.

## ლიტერატურა
*Alfred W. Crosby, *Ecological Imperialism: The Biological Expansion of Europe, 900–1900,* 1993
*John Mercer, *The Canary Islanders: Their History, Conquest & Survival,* 1980

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Guanches 
*Museums of Tenerife.

კატეგორია:ეშალაფირი ერეფი
კატეგორია:ჯვეში კათეფი
კატეგორია:კანარიშ კოკეფი
ქერმანი

thumb|upright|სასანიდური ეპოქაშ ცხენიშ დუდი, ნამუსჷთ ქერმანს მიოგორეს
thumb|upright|ქერმანული ნოხი
**ქერმანი** (کرمان) — ნოღა ირანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ქერმანიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Google Map: Kerman
* Kerman's Weather
* 
* 
* Kerman's portal 
* Kerman's tourist portal
* 
* 
* 
* Kerman Zoroastrian Association 
* 


კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ირანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ქერმანიშ ნოღეფი
აჰვაზი

**აჰვაზი** ( — *Ahvâz*,  — al-Aḥwāz) — ნოღა ირანიშ ბჟადალშე, ხუზისტანიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ წყარმალუ ქარუნიშ წყარპიჯეფს. მახორობა — 1,350,000 ადამიერი. მეტალურგიური ხერეჭუაშ შანულამი ცენტრი.

## სქოლიო

კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ირანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ხუზისტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ირანიშ მილიონიანი ნოღეფი
იასუჯი

**იასუჯი** () — ნოღა ცენტრალურ ირანს,  ქოჰგილუიე დო ბოიერაჰმადიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2016 წანას, ნოღაშ მახორობა 134,532 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

ნოღას გოვითარაფილი რე ოკათე ნოხელუეფიშ კუსტარული წარმება — ნოხეფი, კარაჩხეფი, მოზაიკა. თაქ რე შხუ ანგურაშ ქარხანა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო

კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ირანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ქოჰგილუიე დო ბოიერაჰმადიშ ნოღეფი
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე

**სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე** () — ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფა კანარიშ კოკეფიშ ტენერიფეშ კოკიშ სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეშ პროვინციაშ ნანანოღა, ავტონომიური პარლამენტიშ ორენი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ სურათეფი ჩიტიშ ოფურინუ მიოჯინუშე ვებ-ხასჷლას *maps.live.com*
* 

კატეგორია:ევროპაშ ნოღეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:კანარიშ კოკეფიშ ნოღეფი
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეშ მუნიციპალიტეტეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფიშ ნანანოღეფი
ლას პალმასი

**ლას პალმას დე გრან კანარია** (), კუნტას **ლას პალმასი** — ნოღა ესპანეთის, კანარიშ კოკეფიშ არქიფელაგიშ აკოდგინალუაშ მიშმალი გრან კანარიაშ კოკის მადვალუ ლას პალმასიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ აფრიკაშ ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯიშე 210 კმ-შ მეძენას იდვალუაფჷ. კანარიშ კოკეფიშ ავტონომიური გოართოოანაფაშ ჟირ ნანანოღაშე ართ-ართი.

2018 წანაშ მუნაჩემეფით, ლას-პალმასის 378 517 ადამიერი ოხორანდჷ, დო თე მაძირაფალით უშხუაში ნოღა რე კანარიშ კოკეფს. გრან კანარიაშ ოერეფოშქაშე აეროპოეტი იდვალუაფჷ ნოღაშე 18 კმ-შ მეძენას.

## ოქინაფუეფი
* ჯეგე ანაშ ოხიდა (1500—1800 წწ.)
* ჯეგე ანაშ მოედანი (Plaza de Santa Ana)
* პარკი დორამასი
* მუზეუმი ღილე ცაშ გიმე „კანარიშ ოფუტე“
* კანარიშ კოკეფიშ მუზეუმი (El Museo Canario)
* თეხანური ხელუანობაშ ატლანტიკური ცენტრი
* ნესტორიშ მუზეუმი (Museo Nestor)
* მენცარობეფიშ დო ტეწნოლოფიეფიშუზეუმი
* კოლუმბიშ ჸუდე
* ბულვარი კანტერესი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ სხუნუ
* 
* 
*coduri poștale Las Palmas


კატეგორია:ევროპაშ ნოღეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფიშ ნანანოღეფი
ომენოღალე ავიაცია

[thumb|260px|თარი ავიაღოზეფიშ ერკებული [2009|2009 წანაშო ]]
**ომენოღალე ავიაცია** — ავიაცია, ნამუთ გჷმორონაფაშ ღანკიშ მეჯინათ ირთჷ სატრანსპორტე დო ართამ დონიშულაფაშ ავიაციათ. ომენოღალე ავიაცია, ნამუთ გჷმირინუაფუ ოჰეერე გინოჸონაფა-გინოღალაშ გახორციაფალო, ორხველჷ სატრანსპორტე ავიაციას. ომენოღალე ავიაცია, ნამუთ ვეგჷმირინუაფჷ სატრანსპორტე ავიაციაშ ღანკეფშო, ორხველჷ ართამ დანიშულობაშ ავიაციას. ომენოღალე ავიაცია, ნამუქჷთ ასეშო ვა ხვალე დინოხოლენ, თაშნეშე ოერეფოშქაშე მიმოულაშ შანულამ მეშქაშაფათ, ქიანეფს დო კათეფს შქას პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული დო შხვა რსხუეფიშ გოჭყაფას ჸოფურ როლს ასრულენს. ოერეფოშქაშე ავიაციაშ მეშქაშაფათ გიმიქიმინჷ ოერეფოშქაშე ოჰეერე მიმოულაშ მოსოფელიშ რშვილი, ნამუთ სახენწჷფოეფს შქას თონჩალი ურთიართობაშ უგურთუ ელემენტო გინირთჷ. თეშ გეშა, ოერეფოშწაშე ოჰეერე მიმოულაშ უკულიანი გოვითარაფაშო ხეშენწყუალა მეჭედელო რე მერსხილი თეხანურალაშ შანულამ ეშაჩინებუწკჷმა — ოერეფოშქაშე თინჩალაშ თხილუაშ დო გამანგარაფაშო. ომენოღალე ავიაცია გიშმურს მუჭოთ ოერეფოშქაშე ოჰეერე ტრანსპორტი. ათე საქვარუაშ შედეგო, სახენწჷფოეფიშ შქას თონეფიშ ტერიტორიაშ ჟი რეგულარული დო ვარეგულარული ოერეფოშქაშე ფურინუეფიშ ორგანიზაციაშ გალეჩა, გიჭყჷ სპეციფიკურ სახენწჷფოეფოშქაშე საავიაციე ურთიართობეფქ. თეჯგურა ფურინუეფიშ რსულაფა ირეგულირებჷ სპეციალური აეროსანავიგაციე წესეფით, ნამუეფჷთ აკმოქიმინჷნს ოერეფოშქაშე ფურინუეფიშ რეჟიმს.
 
## ლიტერატურა
* დავით გეფერიძე, **საერთაშორისო საჰაერო სამართალი**, თბ.2009 ,გამომცემლობა „მერიდიანი“)

კატეგორია:ავიაცია
კატეგორია:ტრანსპორტი
ავიაცია

[right|thumb|[Boeing 747]]

**ავიაცია** (, -შე — მაფურინჯე) — ადამიერიშ საქვარუაშ სფერო, ნამუთ იკათუანს ოჰეერე ხვამარდეფიშ გოჭყაფა დო გჷმორინაფას, თეშო ოხვილური ინფრასტრუქტურას დო სპეციალისტეფს (აეროდრომეფიშ დო აეროპორტეფიშ სისტემა, ფურინუეფიშ უნარღელჸუაშ მეშქაშალეფი დო თ.უ.), თაშნეშე რჩქინაშ სპეციალიზირაფილ დარგეფს (აეროდინამიკა, ფურინუაშ მექანიკა, აერონავიგაცია დო თ.უ.).

## ოჰეერე ხვამარდეფი
ოჰერრე ხვამარდეფიშ სამანგეფს წჷმარინუანს გეჸვენჯი ატმოსფეროშა ოფურჷნალი მანქანეფი:
* ოჰეერე ბურთი
* დირიჟაბლი
* ფურინჯი (თინეფს შქას ჰიდროპლანეფი)
* ავტოგირო
* ვერტფურინჯი
* კონვერტოპლანი
* პლანერი (დელტაპლანი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
*
ტასმანიაშ შტატი

**ტასმანია** () — ავსტრალიაშ შტატი. ოდვალუაფჷ კოკი ტასმანიას მატერიკიშ ობჟათეშე 240 კმ-ის, ნამუშეთ გიშართილი რე ბასიშ საროტით. 1642 წანას თის მიოგორჷ აბელ ტასმანქ დო ვან დიმენიშ დიხა გიოდჷ. 1856 წანას ჯოხოთ გიადჷ ტასმანიაქ. 1876 წანას დოღურჷ ეკონია ტასმანიალი ტრიგანინქ. 1901 წანაშე შტატი რე. ადმინისტრაციულო შტატიშა თაშნეშე მიშმულა  გოხოლუაშ კოკეფი (კინგი, ფლინდერსი დო შხვა) დო მოჩილათერი კოკი მაკუორი.

* **ფართობი** — 68 401 კმ²;
* **მახორობა** — 541 965 ადამიერი (2021);
* **ნოღეფი** (ვთშ.) — ჰობარტი (195), ლონსესტონი (92).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Tasmania Online—the main State Government website 
* Discover Tasmania

## სქოლიო

კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ავსტრალიაშ ნანანოღაშ ტერიტორია

**ავსტრალიაშ ნანანოღაშ ტერიტორია**, **ACT** (,ACT) — ტერიტორია ავსტრალიაშ რსხუშ აკოდგინალუას, ნამუთ იკათუანს ნოღა კანბერას, თაშნეშე მორჩილ ოფუტე-ომეურნე ზონას დო ნამაჯიშ ერუანულ პარკის. მახორობა — 431,826 ადამიერი (7-ა აბანი, 2021 წ.). ოფუტეეფშა დო თემეფშა, ნამუთ იდვალუაფჷნა АСТ-ს, მიშმურს უილიამსდეილი (), ტოპ ნაასი (), ურიარა (), თარვა (), ოაქს ესტეიტი (), პირსეს კრიკი (), ჰოლი (), თაშნეშე ჯერვის ბეიშ რაიონიშ (Jarvis Bay territory) წყარპიჯიშ მორჩილი ტერიტორია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* АСТ-შ თარობა
* Canberra Deep Space Communications Complex
* კუნტა ინფორმაცია ავსტრალიაშ ნანანოღაშ ტერიტორიაშ გეშა{Недоступная ссылка|date=Май 2018 |bot=InternetArchiveBot }}

## სქოლიო

*
კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ოორუე ტერიტორია (ავსტრალია)

**ოორუე ტერიტორია** () — ავსტრალიაშ ტერიტორია, ქიანაშ მატერიკული ნორთიშ ოორუეშე, ტერიტორიაშ სტატუსი ონდეთ დაბალი რე ვინდარო შტატიში. ოორუე ტერიტორია უხურგანს ბჟადალ ავსტრალიას ბჟადალშე (129-ა ბჟაეიოლ მერიდიანით), ობჟათე ავსტრალიას — ობჟათეშე (26-ა ობჟათე პარალელით) დო ქუინსლენდის — ბჟაეიოლშე (138-ა ბჟაეიოლ მერიდიანით), ტერიტორიაშ აკოდგინალუაშა მიშმურდ ალექსანდრეშ დიხა (ჯოხოქ გიადჷ 1862 წანას)..

[thumb|left|250px|ერუანული პარკი [ნიტმილუკი]] თე რეგიონს აბორიგენეფქ დოხორაფა დიჭყეს 40 ვითოშ წანაშ კინოხ. ტერიტორიაშ წყარპიჯის ევროპალეფქ მიოგორეს XVII ოშწანურას. XIX ოშწანურას, პირველო მოულირჷ ევროპალეფი (ბრიტანალეფი) ოცადჷდეს თაქ წყარპიჯიშ ხორუაშ დორსხუაფას, მარა 1869 წანას დარვინიშ ონიშოლიშ დორსხუაფაშახ აკას ვაგუმართებჷ. ასეშო ტერიტორიაშ ეკონომიკაშ ოსხირი რე ტურიზმი (ერუანული პარკი კაკადუ ტერიტორიაშ უკიდაშ ოორუეშე დო ულურუ-კატა-ტიუტაშ ერუანული პარკი ულურუშ უნიკალური კჷრდეთ ცენტრალურ ავსტრალიას) დო ორგებელი დინოხურიშეფიშ მოპალუა.

ოორუე ტეტიტორიაშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა — დარვინი. მახორობა უმოსო კონცენტრირაფილი რე ვა წყარპიჯიშ რაიონს, უმოსო სტიუარტის რზატკაცილიშ მანგას. შხვა კაბეტი დოხორელი პუნქტი — ალის-სპრინგსი, კეტრინი, ნჰულუნბაი, ტენატ-კრიკი.

ოორუე ტერიტორიაშ მახორუეფშა შხირას უჯოხონა *ტერიტორიალეფი* ().

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Northern Territory Government of Australia

## სქოლიო


კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ქუინსლენდი

**ქუინსლენდი** (, ზიტყვაზიტყვათ — *დიაფალიშ დიხა*) — შტატი ავსტრალიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. მახორობა — 5,206,400 ადამიერი (ქიანაშ შტატეფს შქას 3-ა აბანი). ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა — ბრიზბენი. დევიზი: *Audax at Fidelis* („ქომოლური, მარა ართგური"). ოფიციალური მეტჯოხო — „ბჟაშ ბარჩხალუაშ შტატი" დო „ჭკვერი შტატი“ (*Sunshine State*, *Smart State*).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქუინსლენდიშ თარობაშ ვაბ-ხადჷლა
* ქუინსლენდიშ პარლამენტიშ ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

*
კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფუ
ბჟადალი ავსტრალია

**ბჟადალი ავსტრალია** (; აბრევიატურა WA) — ავსტრალიაშ არძაშე უშხუაში შტატი, ნამუთ კონტინენტიშ ტეროტორიაშ ნასუმორს იკენს. მახორობა — 2,675,797 აფამიერი (ქიანაშ შტატეფს შქას 4-ა აბანს რე; 2021 წანაშ მუნაჩემეფი). შტატიშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა — პერთი. თარი ოზუღე ონიშოლი ფრიმანტლი. 
შხვა ნოღეფი — მანდურა, ბანბერი, კალგურლი, ოლბანი. ბჟადალი ავსტრალია — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულიშ ფართობიშ მეჯინათ მოსოფელს მაჟირა აბანს რე. ფართობით ონდეთ მორჩილი რე გრენლანდიაშე — მოსოფელიშ უშხუაშ კოკშე.

დევიზი: „Cygnis Insignis“ („ოლორიშ შანიშ მოღალე“). ოფიციალური მეტჯოხო — „ტყარი პეულიშ შტატი“.

## რესურსეფი ინტერნწტის

* Welcome to Western Australia, a tourist website run by Tourism Western Australia, the statutory authority responsible for promoting Western Australia as a tourist destination
* Western Australia government's website
* Watch historical footage of Western Australia from the National Film and Sound Archive of Australia's collection.
* Watch audiovisual material relating to Western Australia on the National Film and Sound Archive's ''australianscreen online''.

## სქოლიო

კატეგორია:ბჟადალი ავსტრალია
კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ობჟათე ავსტრალია

**ობჟათე ავსტრალია** () — შტატი ავსტრალიაშ ცენტრიშ ობჟათეშე. ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა — ადელაიდა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 


კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ბრიზბენი

**ბრიზბენი** () — ნოღა ავსტრალიას. ქუინსლენდიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 2,560,700 (2020).

ნოღა იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ბჟაეიოლშე, წყარმალუ ბრიზბენიშ წყარპიჯის (თაურეშე მოურს ნოღაშ ჯოხო) დო რჩქალ ოკიანეშ მორტონიშ ჸუჯის. კლიმატი — ლამე სუბტროპიკული. მოსოფელიშ გლობალურ ნოღეფიშ პირველ ოში ნოღაშ ერკებულშა მიშმურს. კაბეტი ბრიზბენი ქიანაშ ედპ-შ 9%-ის გუთმაჭყანს.

ნოღაქ დირსხჷ რდენგლასიშ (*Edenglassie*) ჯოხოთ 1825 წანას. 1859 წანაშე — ქუინსლენდიშ შტატიშ ნანანოღა.

## ჩინებული ბრიზბენალეფი
* ტრეისი მოფატი (დ. 1960) — ავსტრალიარი ფოტოხელუანი დო კინორეჟისორი, ნამუქჷთ დებადჷ შერბურიშ რეზერვაციას, ბრიზბენშე 3 კილომეტრიშ მეძენას.

## მაჸალე ნოღეფი
ბრიზბენს 9 მაჸალე ნოღა ჸუნს, ნამუშე 8 აზიას იდვალუაფჷ:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Brisbane City Council — ბრიზბენიშ ნოღაშ სხუნუ
* Australia-RU — ბრიზბენი  — ნოღაშ ეჭარუა Australia-RU-ს
*

## სქოლიო


კატეგორია:ავსტრალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:ქუინსლენდიშ ნოღეფი
ახალი ობჟათე უელსი

**ახალი ობჟათე უელსი** () — შტატი ავსტრალიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ქიანაშ არაძაშე ჯვეში დო მეჭედელი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული. მახორობა — 8,176,368 ადამიერი (2021). ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა — სიდნეი. შხვა კაბეტი ნოღა — ნიუკასლი, ვულონგონგი, ვაგა-ვაგა, ოლბერი, ტამუერტი.

დევიზი: „Orta Recens Quam Pura Nites“ („კჷნ ეშულირი, მუჭო ბარჩხალანქ სი!“). ოფიციალური მეტჯოხო — „პირველი შტატი“, „შტატი-პრემიერი“.

## რესურსეფი ინტერნწტის
* შტატიშ ოფიხიალური ვებ-ხასჷლა 
* ახალი ობჟათე უელსიშ პარლამენტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  

## სქოლიო


კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ჯერვის ბეიშ ტერიტორია

**ჯერვის ბეიშ ტერიტორია** () — იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯის, თაქ რე ოურდუმე-ოზუღე ბაზა დო ნანანოღაშ ოვაჭარე ონიშოლი.

1915 წანას, ავსტრალიაშ თარობაქ დიხა გიწოჸიდჷ ახალი ობჟათე უელსიშ შტატის, ნანანოღა კანბერას ზუღაშა გიშალიშ ოღვენეთ. 1989 წანაშახ, ავსტრალიაშ ნანანოღაშ ტერიტორიაშ ნორთი რდჷ. ტერიტოტიას სუმი მორჩილი დაბა იდვალუაფჷ. მახორობა — 391 ადამიერი. ფართობი — 73 კმ².

ჯერვის ბეიშ ტერიტორიას იდვალუაფჷ, თაშნეშე ერუანული პარკი დო ბოტანიკური ბაღი ბუდერი.

## რედურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო


კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ადელაიდა

**ადელაიდა** () — ნოღა ავსტრალიას, ობჟათე ავსტრალიაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უკაბეტაში ნოღა, მახორობაშ მუდანობათ 1,376,601 ადამ. (2020). ნოღა იდვალუაფჷ სენტ-ვინსენტიშ ყუჯის, ადელაიდაშ რზენეფს, ფლოროშ ჩქონიშ ოორუეშე, ქჷნდჷრი მაუნტ-ლოფტიშ კართეს. ნოღას ჯოხოქ გიადჷ ჰანოვერეფიშ დინასტიაშ ბრიტანეთიშ მაფა ვილჰელმ IV-შ ალმასქუ დიაფალ-კონსორტი ადელაიდაშ პატიოცემელო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Adelaide City Council > Official City Guide
* Adelaide City Council
* Kids in Adelaide Retrieved 12 May 2020.

კატეგორია:ადელაიდა
კატეგორია:ავსტრალიაშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ობჟათე ავსტრალიაშ ნოღეფი
პერთი

**პერთი** () — ნოღა ავსტრალიაშ ობჟათე-ბჟადალშე, ინდოეთიშ ოკიანეშ წყარპიჯის, ბჟადალი ავსტრალიაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უშხუაში ნოღა. მახორობაშ მუდანობა 2,125,114 (2020). პერთი — მახორობაშ მეჯინათ ავსტრალიას მაანთხა ნოღა რე სიდნეიშ, მელბურნიშ დო ბრიზბენიშ უკული.პერთიშ ოხორანს ბჟადალი ავსტრალიაშ შტატიშ მახორობაშ დოხოლაფირო 75%.

## რესურსეფი ინტერნეგის


კატეგორია:ავსტრალიაშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ბჟადალი ავსტრალიაშ ნოღეფი
დარვინი (ავსტრალია)

**დარვინი**() — ნოღა ავსტრალიას, ოორუე ავსტრალიაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნოღაშ მახორობა 147,255 ადამიერი (2019 წანაშ მუნაჩემეფით), ნამუთ მერკეთ დოხორელი ოორუე ტერიტორიაშ არძაშე უმოსო ხორინელი ნოღა რე, მარა არძაშე მერკეთ დოხორელი რე ავსტრალიაშ ადმინისტრაციულ ცენტრეფს შქას.

## მაჸალე ნოღეფი
*  კალიმნოსი, საბერძნეთი
*  ჰაიკოუ, ჩინეთი
*  დილი, ბჟაეიოლი ტინორი
* 20 px  ჰონოლულუ, ჰავაი, ააშ
* 20 px  ანკორიჯი, ალასკა, ააშ
* 20 px  ამბონი, ინდონეზია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Darwin City Council — ნოღადარვინიშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა
* Darwin LNG — თხითხუ ორთაშობური აირიშ მაწარმრ წარხანა, დარვინი
* Darwin Airport — დარვინიშ აეროპორტი


კატეგორია:ოორუე ტერიტორიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ჩარლზ დარვინიშ პატიოცემელო ჯოხოგედვალირი ობიექტეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ ნოღეფი
მოუსონი (ანტარქტიკული დგჷმილი)

**მოუსონი** — ანტარქტიკული დგჷმილი, იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ანტარქტიდული ტერიტორიას, ოორუე ანტარქტიდას. 
დგჷმილქ დირსხჷ 1954 წანაშ 13 ფურთუთას, მოუსონიშ დჷმარსხუაფალეფი რდეს ავსტრალაზიური ექსპედიციაშ წჷმმარინაფალეფი, ნამუეფჷთ ირკუიენდეს ანტარქტიდას, თე ბუნას დუდენდჷ დაგლას მოუსონი, ზუსტაშ თიშ პატიოცემელო გიადჷ თე აბანს მოუსონქ. თე დგჷმილს ანტარქტიდაშ მარკვიალი ავსტრალიარეფი ოხორანა. ირ ზარხულს თაქ 60 დო ირ ზოთონჯის — 20 ადამიერი ოხორანს. ღურთუთას თაქ ოშქაშე ტემპერატურა რე 0°С, დო კვირკვეს — 18 °C. 

მოუსონიშ კოორდინატეფი .

## რესურსეფი ინტერნეტის
* AAD Mawson Station page
* Mawson Station webcam

კატეგორია:ავსტრალიაშ ანტარქტიდული ტერიტორია
კატეგორია:ანტარქტიდაშ დგჷმილეფი
კინგსტონი (ნორფოლკი)

**კინგსტონი** (ნორფ. Daun a'Taun; ) — ავსტრალიაშ რჩქალოკიანური გალენური ტერიტორია ნორფოლკიშ კოკიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Kingston and Arthurs Vale Historic Area
*Kingston

## სქოლიო
მელბურნი

**მელბურნი** ( //, აბანობუტი გჷმოთქუალა თაშნეშე []) — ავსტრალიაშ სიკაბეტათ მაჟირა ნოღა სიდნეიშ უკული, ვიქტორიაშ შტატიშ ნანანოღა, ნამუთ იდვალუაფუ პორტ-ფილიპიშ ჸუჯიშ მუკი-მუკი. მახორობაშ მუდანობა 5,159,211 ადამიერს აკმადგინანდჷ (2020 წანაშ მუნაჩემეფით).
მელბურნი — მოსოფელს არძაშე უკიდაში მილიონიანი ნოღა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Official tourist board site of Melbourne
* Official Tourism Board Melbourne Page — Tourism Australia


კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ვიქტორიაშ ნოღეფი
საიმონ ფლექსნერი

**საიმონ ფლექსნერი** (ინგლ. Simon Flexner; დ. 25 მელახი, 1863, ლუიზვილი, კენტუკი, ააშ — ღ. 2 მესი, 1946, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი მენცარი, ექიმი დო პათოლოგი. გიმირკვიუ პოლიომიელიტი დო დიდი თია მიშეღჷ მენინგიტიშ შრატით კურნალობაშ გოვითარაფაშა. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## ბიოგრაფია
საიმონ ფლექსნერიქ დებადჷ 1863 წანაშ 25 მელახის, კენტუკიშ ნოღა ლუიზვილის. გურაფულენდჷ ლუიზვილიშ ფარმაციაშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დიო ლუიზვილიშ მედიცინაშ კოლეჯის დო უკულ ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას. გურაფაშ თებაშ უკულ ფლექსნერიქ მუშობა ქიდიჭყჷ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ პათოლოგიაშ პროფესორი. 1901 წანას ფლექსნერიქ გინირთჷ ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ მაკათურო. 1901 წანას ფლექსნერიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ მედიცინაშ რკვიებაშ როკფელერიშ ინსტიტუტიშა (ასეიან როკფელერიშ უნივერსიტეტი). რდჷ ინსტიტუტიშ მაართა დირექტორი. რკვიებეფიშ ინსტიტუტის იმუშუ 1935 წანაშა. 1907 წანაშ ქირსეთუთას, ფლექსნერიქ გჷმაბჟინუ მენცარული სტატია *პათოლოგიაშ ტენდენციეფი*, სოდეთ ფლექსნერი ეთმოჭარუნს მუშ აზრეფს ორგანოეფიშ ტრანსპლანტაციაშ გეშა. 1911 წანას ედინბურგიშ უნივერსიტეტიქ ფლექსნერის გინოჩჷ კამერონიშ პრემია. საიმონ ფლექსნერიქ ღურუ 1946 წანაშ 2 მესის, 83 წანერქ, გურიშ ლახარათ. საიმონ ფლექსნერიშ სკუა რდჷ გიშარჩქინელი ამერიკალი ისტორიკოსი, ჯორჯ ვაშინგტონიშ ოთხ ტომიანი ბიოგრაფიაშ ავტორი ჯეიმს ტომას ფლექსნერი.

## ქოძირით თაშნეშე
* აბრაამ ფლექსნერი (1866–1959)
* ჯეიმს ტომას ფლექსნერი (1908–2003)

## ლიტერატურა
* David M. Oshinsky: Polio: An American Story. Oxford University Press, USA, 2005, ISBN 0-19-530714-3.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* საიმონ ფლექსნერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მენცარეფი
კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1863
კატეგორია:ნაღურა 1946
ჰობარტი

**ჰობარტი** () — ავსტრალიაშ ტასმანიაშ შტატიშ ნაბანოღა. დირსხჷ 1804 წანას — სოჯვეშათ ავსტრალიაშ მაჟირა ნოღა (პირველი — სიდნეი, 1788). მახორობა 2020 წანაძ მუნაჩრმეფით აკნადგინანდჷ 232,670 ადამიერს. ნოღა — ტასმანიაშ ფინანსური დო ადმინისტრაციული ცენტრი, თაშნეშე ნინალენს მუჭოთ ავსტრალიური დო ფრანგული ანტარქტიდული ექსპედიციეფიშ დაჭყაფური პუნქტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Hobart City Council — ნოღა ჰობარტიშ თარობა


კატეგორია:ტასმანიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ ნოღეფი
ვესტ-აილენდი (ქოქოსიშ კოკეფი)

**ვესტ-აილენდი** () — ქოქოსიშ კოკეფიშ ნანანოღა, ნამუთ მიშმურს ავსტრალიაშ გალენურ ტერიტორიეფიშ აკოდგინალუაშა.

კატეგორია:ქოქოსიშ კოკეფიშ დოხორელი პუნქტეფი

## გეოგრაფიული მუნაჩემეფი
ვესტ-აილენდი იდვალუაფჷ კჷნე თე ჯოხოშ კოკის, მახორობა უმოსო კოკიშ ცენტრის ოხორანს. თაქ რე ოსქილადე, მუსხირენ ოსუმარე დო კაფე. კოკიშ ოორუე დო ობჟათე ნორთი ედომუშამო უკებჷ პალმაშ პლანტაციეფს. კოკიშ ოორუეშე რე ნიშმიორინუ, ოჭვაშეშ ოჩუალარი ცისტერნეფი, პლაჟი დო იზოლირაფილი დგჷმილი. აეროპორტიშ გოხოლუას, ნამუქჷთ აკიგჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, რე მეტეოროლოგიური დგჷმილი. კოკიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფჷ ერუანული პარკი პულუ, ნამუქჷთ დირსხჷ 1995 წანას.

ნოღაშე ავსტრალიაშა მეძჷ 2100 კმ.

## სქოლიო
მაიკლ ჰეიდელბერგერი

**მაიკლ ჰეიდელბერგერი** (ინგლ. Michael Heidelberger; დ. 29 პირელი, 1888, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 25 მანგი, 1991, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი იმუნოლოგი. ჰეიდელბერგერიქ დო ოსვალდ ევერიქ მენცარული რკვიებეფით, ოძირეს ნამდა პნევმოკოკეფიშ პოლისაქარიდეფი რენა ანტიგენეფი. ჸათე რკვიებას უკულ გიარსხუ თიშ ნტკიცებაქ ნამდა ანტირსხულეფი რენა ცილეფი.

## ბიოგრაფია
მაიკლ ჰეიდელბერგერიქ დებადჷ 1888 წანაშ 29 პირელს, ნიუ-იორკის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ორგანულ ქიმიას, 1911 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ჰეიდელბერგერიქ ციურიხიშა მიდართჷ დო მუშენდჷ რიჩარდ ვილშტეტერიწკჷმა, ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტიშ ლაბორატორიას. ამერიკაშა დორთინაშ უკულ მუშობა ქიდიჭყჷ როკფელერიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1927 წანაშა იმუშუ. 1927 წანას ჰეიდელბერგერიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ მაუნთ-სინაიშ ჰოსპიტალიშა, ქიმიური ლაბორატორიაშ დირექტორო. ართ წანაშ უკულ გეგნორთჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ ექიმეფიშ დო ქირურგეფიშ კოლეჯიშა. კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის ჰეიდელბერგერიქ იმუშუ 1954 წანაშა. ართ პერიოდის ჰეიდელბერგერიქ იმუშუ რატგერსიშ უნივერსიტეტის დო ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას ხოლო. ჰეიდელბერგერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ჟირშა მიპალუ ალბერტ ლასკერიშ პრემია (1953, 1978). 1977 წანას კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიქ ჰეიდელბერგერის გინოჩჷ ლუიზა გროს ჰორვიციშ პრემია. 1967 წანას ამერიკაშ პრეზიდენტიქ ლინდონ ჯონსონქ ჰეიდელბერგერის გინოჩჷ პრესტიჟული ჯილდო მენცარობაშ ერუანული მენდალი. მაიკლ ჰეიდელბერგერი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. ჰეიდელბერგერი რდჷ ამერიკაშ იმუნოლოგეფიშ ასოციაციაშ პრეზიდენტი ჟირშა, 1947 დო 1949 წანეფს. მაიკლ ჰეიდელბერგერი რდჷ 15 ომენცარე ინსტიტუტიშ დო უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. ღურუ 1991 წანაშ 25 მანგის, 103 წანერქ, ნიუ-იორკის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Eisen, H. N.  Michael Heidelberger, *Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences*
* Michael Heidelberger Papers (1901–1990) – National Library of Medicine 
* The Michael Heidelberger Papers – Profiles in Science, National Library of Medicine

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი იმუნოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1888
კატეგორია:ნაღურა 1991
ფლაინგ-ფიშ-კოვი

**ფლაინგ-ფიშ-კოვი** () — ავსტრალიაშ ქირსეშ კოკიშ თარი დოხორელი პუნქტი. ანდა გეოგრაფიულ რუკას თე აბანი მოღანკილი რე მუჭოთ „**The Settlement**“ (სეთლმენთ, ნამუთ ინგლიურშე თანგუათ შანენს „ხორუას“). თენა რდჷ პირველ ინგლისური ხორუა კოკის, ნამუქჷთ დირსხჷ 1888 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფლაინგ-ფიშ-კოვი/ქირსეშ კოკი 
* ინფორმაცია ფლაინგ-ფიშ-კოვიშ იახტეფიშ მიკარინუშ გეშა/ქირსწშ კოკი  

კატეგორია:ქირსეშ კოკიშ დოხორელი პუნქტეფი
ჯვ. წ. 199

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
უილისი (კოკი)

**უილისი** () — კოკიავსტრალიაშ გალენურ ტერიტორიაშ — მარჯანიშ ზუღაშ კოკეფიშ ბუნას, ნამუთ იდვალუაფჷ დიდი ბარიერული რიფიშ ელახი მარჯანიშ ზუღას. კოკიშე 420 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ონიშოლი კერნსი. უილისიშ კოკიშ ფართობი აკმაფგინანს 7,7 ჰექტარს.1921 წანას, კოკეფს აკიგჷ მეტეოროლოგიურ დგჷმილქ. იროიანი მახორობა ვარე დო ხვალე მეტეოროლოგიური დგჷმილიშ მოწანწკე წორომოხანდეეფშე აკმოდირთჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მარჯანიშ ზუღაშ კოკეფი 
* Federation and Meteorology - Seventy-Five Years at Willis Island
* Willis Island Rain Radar 

კატეგორია:მარჯანიშ ზუღაშ კოკეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ კოკეფი
ჯვ. წ. 198

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

## მოლინეფი

### რომიშ რესპუბლიკა
* კონსულეფი სექსტ ელიუს პეტუს კატუსი დო ტიტუს კვინკციუს ფლამინინი. პრეტორი მ. პ. კატონი..
* მაჟირა მაკედონური ლჷმა: ფლამინინი დუდენს ჯარს მაკედონია, არმია მიშჷ ეპიროსიშ მალობათ დო წუარმალუ აოსას ამარცხენს მაკედონალეფს. რომიშ არმიაქ გენშართჷ თესალიაშა დი ფოკიდაშა. რომიშ ფლოტიქ გენშართჷ ევბეიაშა. აქავალეფიშ რსხუქ რომასლეფიშ ჸურე გეგნორთჷ.

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
თეოდორ მაიმანი

**თეოდორ ჰაროლდ მაიმანი** (ინგლ. Theodore Harold Maiman; დ. 11 კვირკვე, 1927, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ — ღ. 5 მესი, 2007, ვანკუვერი, ბრიტანეთიშ კოლუმბია, კანადა) — ამერიკალი ფიზიკოსი დო ინჟინერი, შინელი რე მუჭოთ ლაზერიშ გჷმმაგონებელი. მაიმანიშ გჷმოგონებეფს უკულ გიარსხუ ლაზერიშ შხვადოშხვა ტიპეფიშ გოვითარაფაქ. ლაზერიშ გჷმოგონებაშ დო გოვითარაფაშ ისტორია, მაიმანის ეჭარილი აფჷ მუშ წინგის *ლაზერიშ ოდისეა*.

თეოდორ მაიმანი გურაფულენდჷ კოლორადოშ უნივერსიტეტის (ბოულდერი). უკულ გურაფა გაგინძორჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი ელექტროტექნიკაშ დარგის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1955 წანას ფიზიკას. მაიმანიშ ოდოქტორე ხემანჯღვერი რდჷ გიშარჩქინელი ამერიკალი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი უილის ლემბი. გურაფაშ თებაშ უკულ მაიმანი მუშენდჷ ჰიუზიშ რკვიებეფიშ ლაბორატორიას. ჸათე კომპანიას მუშობაშ ბორჯის, კომპანიაშ დაფინანსებათ, მაიმანიქ გჷმიგონჷ ლაზერი. 1960 წანას მაიმანიქ ჟურნალ Nature-ს გჷმაბჟინუ მენცარული სტატია, სოდეთ ეთმოჭარუნს მუშ მენცარულ რკვიებეფს, ლაზერიშ გეშა. ლაზერიშ გჷმოგონებაშ უკულ, 1961 წანას მაიმანიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ Quantatron-იშ კომპანიაშა. 1962 წანას მაიმანიქ დარსხუ კომპანია Korad Corporation დო რდჷ თიში პრეზიდენტი. 1971 წანას მაიმანიქ დარსხუ კომპანია Laser Video Corporation. თეოდორ მაიმანი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1962 წანას მიპალუ სტიუარტ ბალანტაინიშ მენდალი, 1966 წანას ოლივერ ბაკლიშ პრემია. 1976 წანას ამერიკაშ ოპტიკაშ ჯარალუაქ მაიმანის გინოჩჷ რობერტ ვუდიშ პრემია, მაართა ლაზერიშ პიონერული გოვითარაფაშ გეშა. 1983 წანას მაიმანიქ მიპალუ ვოლფიშ პრემია ფიზიკას. 1987 წანას იაპონიაშ ფონდიქ მაიმანის ლაზერიშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩჷ იაპონიაშ პრემია.  ჟურნალი Time-იშ ვერსიათ ლაზერიშ გჷმოგონება რდჷ XX ოშწანურაშ ართ-ართი თარი მოლინა. თეოდორ მაიმანი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ, ამერიკაშ ინჟინერიაშ აკადემიაშ, ამერიკაშ ფიზიკაშ ჯარალუაშ დო ამერიკაშ ოპტიკაშ ჯარალუაშ მაკათური. თეოდორ მაიმანიქ ღურუ 2007 წანაშ 5 მესის, მასტოციტოზით, ვანკუვერს, კანადას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* მაართა ლაზერიშ ისტორია 
* Time Photos, "20th Century Technology: Laser" 
* SPIE, "Lasers and Sources, Video: Theodore Maiman on the First Laser"

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1927
კატეგორია:ნაღურა 2007
სოლ შპიგელმანი

**სოლ შპიგელმანი** (ინგლ. Sol Spiegelman; დ. 14 ქირსეთუთა, 1914, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 21 ღურთუთა, 1983, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი მოლეკულური ბიოლოგი. დიდი თია მიშეღჷ ნუკლეინიშ ბჟეშ ჰიბრიდიზაციაშ ტექნიკაშ გოვითარაფაშა, ნამუსჷთ უკულ გიარსხუ დნბშ რეკომბინაციაშ ტექნოლოგიაქ.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
სოლ შპიგელმანიქ დებადჷ 1914 წანაშ 14 ქირსეთუთას, ნიუ-იორკის. გურაფულენდჷ ნიუ-იორკიშ სიტი-კოლეჯის. ჸათაქ შპიგელმანი დიო ბიოლოგიას გურაფულენდჷ, უკულ ბიოლოგიაშ გურაფა მიოტუ დო დეინტერესჷ ფიზიკათ დო მათემატიკათ. 1939 წანას მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი მათემატიკას. 1940 წანას შპიგელმანიქ გურაფა გაგინძორჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. ჟირ წანაშ უკულ ოგურაფუშა გეგნორთჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშა (სენტ-ლუისი). 1944 წანას შპიგელმანიქ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ბიოლოგიაშ დარგის. გურაფაშ თებაშ უკულ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის ქუდოსკიდჷ დო ჸათაქ იმუშუ 1948 წანაშახ. 1969 წანაშე შპიგელმანი რე ილინოისიშ უნივერსიტეტიშ (ურბანა-შამპეინი) პროფესორი. ილინოისიშ უნივერსიტეტის შპიგელმანიქ იმუშუ 20 წანას. სოლ შპიგელმანიქ გიმირკვიუ ნუკლეინიშ ბჟეეფი, ფერმენტეფი, ნუკლეინიშ ბჟეეფიშ სინთეზი დო შხვ. ბაქტერიოფაგი Qβ-შ რკვიებაშ ბორჯის, შპიგელმანიქ აკეთჷ ექსპერიმენტი რნბშ სტრუქტურაშ გიმორთინაფათ, ნამუსჷთ რეპროდუქცია შეულებუდჷ. ჸათე სტრუქტურას შპიგელმანიშ მონსტრის უძახჷნა. სოლ შპიგელმანი უმოსო შინელი რე ნუკლეინიშ ბჟეშ ჰიბრიდიზაციათ. ჸათე რკვიებას რე გერსხილი დნბშ რეკომბინაცია. უკულიან წანეფს შპიგელმანი ირკვიენდჷ კიბოს. 1969 წანას შპიგელმანიქ ომუშებუშა გინილჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ ექიმეფიშ დო ქირურგეფიშ კოლეჯიშა, სოდეთ რდჷ ადამიერიშ გენეტიკაშ პროფესორი. შპიგელმანიქ 1974 წანას მიპალუ ლასკერიშ პრემია Qβ რნბშ რკვიებაშ გეშა. 1981 წანას გინოჩეს ანტონიო ფელტრინელიშ პრემია. შპიგელმანი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. სოლ შპიგელმანიქ ღურუ 1983 წანას, პანკრეასიშ კიბოთ.

## ქოძირით თაშნეშე
* შპიგელმანიშ მონსტრი

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Sol Spiegelman Papers (1929-1983) - National Library of Medicine 
*The Sol Spiegelman Papers - Profiles in Science, National Library of Medicine

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბიოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1914
კატეგორია:ნაღურა 1983
ბურწემი

thumb|right|192px|

**ბურწემი** — ცილინდრიშ ვარ-და შხვა ფორმაშ ჭკუდი, ნამუშ გინოკერკელაფა (კადკაშე გინორთი) შილებე ართ აბანშე მაჟირაშა დო ართ დო ართ დუდით გერინაფა გეძინელი გიოპონუშ უმუშო. ბურწემი გჷმირინუაფუ შხვადოშხვა სითხაშ გილაღალაშო დო ოჩუალარო. ბურწემეფი შილებე ორდას შხვადოშხვა ფორმაშ, მარა რჩქვანელობურო ქვინჯი, დუდი დო ბურწემიშ ცენტრალური ნორთიშ ეშნაკვათი კვარკვალია ფორმაშ რე, თეწკჷმა ცენტრალური ნორთიშ დიამეტრი შილებე ქვინჯიშე დო დუდიშე შანულამო კაბეტი დიამეტრიშ უღუდასჷნ.

ბურწემეფიშ ოკეთებელო გჷმირინუანდეს (ვარ-და გჷმირინუანა) გეჸვენჯი ჯაშ ჯიშეფს: წიფური, ჭყონი, ცაცხუ, თხირი; თაჯეფიშ ოკეთებელო — თხირს, , ჭყერს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Origin of "over a barrel"
* Barrel Basics
* Barrel Construction
* How to store and maintain oak barrel 

## სქოლიო

კატეგორია:ბურწემეფი
პლებეეფი

**პლებეეფი**, *პლებეი* () — ჯვეშ რომიშ ჩალა მახორობა, ნამუეფსჷთ პირველ ხანეფს მუთუნნერი პოლიტიკური ნებეფი ვაუღჷდეს, მარა უღჷდეს პიჯული დუდიშა. პლებეეფს ნება ვაუღჷდეს ქაკათესკონ კურიატულ კომიციეფს, ჸოფედესკო წჷმორინაფილი სენატის დო უნინალდესკონ ლეგიონს.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 

კატეგორია:ჯვეში რომი
ჯვ. წ. 200

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

## მოლინეფი
* 200 — კონსულეფი: პუბლიუს სულპიციუს გალბუს მაქსიმუსი (2-აშა, პატრიცი) დო გაიუს ავრელიუს კოტუსი (პლებეი; პლებეური ედილეფი: გნეუს ბებუს ტამფილუსი, ლუციუს ტერენციუს მასალიოტსი, მარკუს კლავდიუს მარცელუსი დო სექსტუს ელიუს პეტუს კოტუსი (პუბლიუსიშ ჯიმა).
* 200, აფუნი — როდოსალეფქ, ათენალეფქ დო ეტოლარეფქ ოჸენჯეეფი რომს გონწყეს.
* 200—197 — მაჟირა მაკედონური ლჷმა.
* 200 — რომაალეფიშ ფლოტიქ დო ათალაქ გეჭოფჷ ანდროსი. წანაშ დალია — სულპიციუსიშ 2 ლეგიონი გეგთახუნეს აპოლონიაშ გოხოლუას. ფილიპექ გეგნორთჷ თესალიაშა. რომაალეფქ — ათენშა. თინეფიშ ხვამარდეფქ აკორაბადეს ევბეა დო გეგნოჭვეს ქალკიდიკე. რომიშ ფლოტიქ მოჯალაგჷ ფილიპეშ ოურდუმე ოწკარუეშ ქვერსემი ზირუეფი. რომაალეფქ ილირიას ქეგედგეს კუჩხი. ფილიპექ უწაიათ მიდართჷ ატიკაშა დო უმწუძინუო მიანტჷ ათენს, ატიკა გოჩოლჷ. ფელიპექ მიდართჷ არგოსშა აქეაშ რსხუშ სხუნუშა, მარა რსხუქ ლჷმას ვაკათჷ. ფილიპექ მიდართჷ ილირიაშა, ულინუო ქეფიანთხჷ რომიშ ჯარს, მაფა რომაალეფქ ქომოლურო ქაწუდირთჷ დო გიმორძგუეს. ზოთონჯი — ფილიპე ინწყუაფჷ ლჷმაშო, მაკედონიალეფს დო დჷნაქირებ მალიმორეფს ანარდიშენს.
* 200 — ფილიპექ კონწარი შტურმიშ შედეგო გეჭოფჷ აბიდოსი. ფილიპექ დო ანტიოქექ აპინალა ქუდოდვეს ეგვიპტეშ ოპალუეშ მართუალაშ გეშა. ფილიპეს ხვადუკო ოკო კიკლადიშ კოკეფი, ანტიოქეს — კვიპროსი. აფუნი — По აქარნალეფიშ მოთხირით, ნამუეფქჷთ ქემკაბუნეს ათრნალეფსჷნ, ფილიპექ ექსპედიცია მანწყჷ ატიკაშა.
* 200 — პტოლემექ სირიალეფიშ სააწმარენჯოთ გეგშიჸონჷ თარსარდალი სკოპასე, ნამუქჷთ დეკჷ ანდა სირიული ნოღა დო კჷნ დირთჷ იუდეაშა.

### ამერიკა
* დოხოლ. 200 — პერუს ნასკაშ კულტურაშ გოჭყაფა.

### ჩონეთი
ხანიშ არმია აკორაბადჷ შიონუქ ოფუტე ბაიდინს.

## დუნაბადი
* 200—168 — პოეტი ძია ი.

## ნაღურა

## სქოლიო

კატეგორია:
ჯვ. წ. 130

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

## მოლინეფი
### რომიშ რესპუბლიკა
* კონსულეფი: ლუციუს კორნელიუს ლენტული (პატრიცი) დო მარკუს პერპერნა (პლებეი); კონსულ-სუფექტი: აპიუს კლავდიუს ნერონი (პატრიცი); პრეტორი: ლუციუს კორნელიუს ცინა; ოკათე ტრიბუნი: გაიუს სემპრონიუსი (ლონგუსი).
* არისტონიკეშ სააწმარენჯოთ გეგშართჷ ჯარქ პერპერნაშ დუდალათ. აშონთაფილეფი აკორაბადეს, თინეფიშ ნოსქილედეფი სტრატონიკეას ქართას ქენახუნეს. პერგამონიშ მახორობაშე ჩოლუა.
* ღურელჷ აპიუს კლავდიუს პულქ0ერიშ აბანს აგრარულ კომისიაშ აკოდგინალუაშა მიშადთჷ მარკუს ფლავიუს ფლაკუსიქ.

### აზია
[right|thumb|200px|ანტიიქე VII-შ მონეტა, ნამუთ გჷმოხანტუნს [დიოსკურეფი|დიოსკურეფს.]]
* სირიაშ მაფა ანტიოქე VII სიდეტიქ 80 ვითოშიანი არმიათ პართიაშ სააწმარენჯოთ გილესქერჷ. ანტიოქექ სუმი კაბეტი გჷმორძგუა მიპალჷ პართიალეფიშ სააწმარენჯოთ. სელეუკიაშ მახორუეფქ დოჸვილეს პართიაშ მაფაშმანგიორი და ანტიოქეშჸურე გეგნორთეს. ანტიოქექ დეკჷ ბაბილონი.
* პართიაშ მაფა ფრაატ II ჭკორალაშე ადუდიშულენს დემეტრიუს ნიკატორს თიშ იმენდით, ნამჷ-და თინა მუში ჯიმა ანტიოქე სიდეტიშ სააწმარენჯოთ გიშურაჷნ.
* ეგვიპტეს იგჷნძორებუ ომენოღალე ლჷმა პტოლემე VIII ევერგრეტიშ დო თიში და-ალმასქუ კლეოპატრა II-შ შქას.
* დოღურჷ კაპადოკიაშ მაფა არიარათ V. თიში ალმასქუ ნისაქ (პონტოშ ომაფეშ ფარნაკ I-შ ცირასქუა), ჭიჭე ხანერი მონძე არიარათ VI-შ რეგენტო გინირთჷ.
* ჰელიოკლე I — საბერნეთ-ბაქტრიაშ ომაფეშ ეკონია მაფა, ნამუქჷთ დოღურჷ მიშაკათინელ გეგია იუეჩჟეფიშ სააწმარენჯო ბურჯაფის.

### ჩინეთი
* ჩინეთის მიშეღეს გიშაკერზაფილო კონწარი კანონეფიშ კოდექსი.

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
შპიგელმანიშ მონსტრი

**შპიგელმანიშ მონსტრი**-ს (ინგლ. Spiegelman's Monster) უძახუნა 218 ნუკლეოტიდიშ რნბ ჯაჭვის, ნამუსჷთ რეპროდუქცია შეულებუდჷ რნბშ რეპლიკაციაშ ფერმენტიშ, რნბ-დოჸუნელი რნბ-პოლიმერაზაშ გჷმორინაფათ. ჸათე სტრუქტურას, თიშ მაკეთებელიშ სოლ შპიგელმანიშ, ილინოისიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორიშ, ჯოხოქ ქიგიადჷ, ნამუქჷთ ეჭარჷ თე ექსპერიმენტი 1965 წანას.

## ქოძირით თაშნეშე
* აბიოგენეზი
* რნბ მოსოფელიშ ჰიპოთეზა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ASA - January 2000: almost life 
*Not-so-Final Answers - The origin of life

კატეგორია:რნბ
ჯვ. წ. 123

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
რნბ მოსოფელიშ ჰიპოთეზა

**რნბ მოსოფელიშ ჰიპოთეზა** რე თელარაშ ევოლუციური ისტორიაშ ჰიპოთეზური სტადია, ნამუშ მეჯინათ რნბ მოლეკულეფი, ნამუეფს რეპლიკაცია შეულებუდეს, დნბშ დო ცილეფიშ ევოლუციაშახ არსებენდეს. მაართა მენცარი, ნამუქჷთ წჷმარინუ ჸათე ჰიპოთეზაშ კონცეფცია 1962 წანას, რდჷ ამერიკალი ბიოლოგი დო ბიოფიზიკოსი ალექსანდრე რიჩი. ტერმინი რნბ მოსოფელი (ინგლ. RNA world) მიშეღჷ ამერიკალი ბიოქიმიკოსიქ, ფიზიკოსიქ დო ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიქ უოლტერ გილბერტიქ, 1986 წანას. რნბს ხოლო შეულებჷ ჩუას დო გინოჩას გენეტიკური ინფორმაცია. რნბ ფერმენტეფს (რიბოზიმი) შეულებჷ ქიმიური რეაქციეფიშ კატალიზი, ნამ ქიმიური რეაქციეფი რე თარი კომპონენტეფი თელარაშ გოჭყაფაშო. თოლიშ თარი კომპონენტი რე რიბოსომა, ნამუთ უმოსო რნბს იკათუანს. რნბშ სტრუქტურა სუსტი რე დო ვარე დნბცალ ჭყანიერი. ჭიეჭიეთ ევოლუციაშ გეშა შილებედჷ ქუმოხვადუკო რიბონუკლეოპროტეიდეფიშა გინულაქ, ნამუსჷთ უკულ ქუმაჸუნჷ დნბშ დო გინძე ცილეფიშ გოვითარაფაქ. დნბ რე უმოსი სტაბილური, ვიდრე რნბ. ჸათეშ გეშა დნბქ ინფორმაციაშ მაჩუალარ დომინანტურ მოლეკულათ გინირთჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* რნბ-ს გერსხილი ევოლუცია

## ლიტერატურა
* Michael Yarus: Life from an RNA World: The Ancestor Within. Harvard University Press, Cambridge 2010, ISBN 0-674-05075-4.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Understanding the RNA World
* The Formation of the RNA World
* Exploring the New RNA World

კატეგორია:ბიოლოგიური ჰიპოთეზეფი
კატეგორია:რნბ
ელიას სტეინი

**ელიას მენახემ სტეინი** (ინგლ. Elias Menachem Stein; დ. 13 ღურთუთა, 1931, ანტვერპენი, ბელგია — ღ. 23 ქირსეთუთა, 2018, სომერვილი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი მათემატიკოსი, ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ჰარმონიული ანალიზიშ დარგის. 

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ელიას სტეინიქ დებადჷ ბელგიაშ ნოღა ანტვერპენს. გერმანული ოკუპაციაშ უკულ სტეინიშ ფანიაქ ბელგია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ამერიკაშა გეგნორთჷ. სტეინი გურაფულენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1955 წანას, გიშარჩქინელი პოლონარი მათემატიკოსიშ ანტონი ზიგმუნდიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ სტეინი მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, 1958 წანას დირთჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშა დო 1963 წანაშე რდჷ ფრინსთონიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორი. სტეინიშ თარი კონტრიბუცია მათემატიკას (გიშაკერზაფილო ჰარმონიული ანალიზის) რე კალდერონი-ზიგმუნდიშ ლემაშ გოფართინაფა დო გოვითარაფა. ელიას სტეინი რე ჰარმონიული ანალიზიშ დარგის შხვადოშხვა წინგეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი. სტეინიშ თარი მენცარული ნახანდი რე *პრინსტონიშ ლექციეფი ანალიზი*-ს, ნამუქჷთ 4 წინგო, 2003-2011 წანეფს გიშართჷ. ელიას სტეინი რდჷ სტილიშ პრემიაშ, როლფ შოკიშ პრემიაშ, ვულფიშ პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 2001 წანას გინოჩეს ამერიკაშ პრესტიჟული ჯილდო მენცარობაშ ერუანული მენდალი. სტეინი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ, ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ, მენცარობაშ ერუანული ფონდიშ დო ამერიკაშ მათემატიკაშ ჯარალუაშ მაკათური. ღურუ 2018 წანას, 87 წანერქ, ნიუ-ჯერსიშ ნოღა სომერვილის.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1982: ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური
* 1993: როლფ შოკიშ პრემია მათემატიკას
* 1999: ვოლფიშ პრემია მათემატიკას
* 2001: მენცარობაშ ერუანული მენდალი
* 2002: სტილიშ პრემია 
* 2005: სტეფან ბერგმანიშ პრემია
* 2012: ამერიკაშ მათემატიკური ჯარალუაშ მაკათური

## პიჯური რინა
ელიას სტეინიშ ოსური რდჷ ელი ინტრატორი. ჸუნდეს ჟირი სკუა: კარენ სტეინი დო ჯერემი ჩეიმ სტეინი. ჯერემი სტეინი რე შინელი ეკონომისტი, ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Citation for Elias Stein for the 2002 Steele prize for lifetime achievement
* Elias Stein Curriculum Vitae 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1931
კატეგორია:ნაღურა 2018
ჯვ. წ. 100

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

thumb|300px|მოსოფელი ჯვ. წ. 100 წანას

## მოლინეფი

### რომიშ რეზპუბლიკა
* კონსულეფი: გაიუს მაროუსი (6-აშა, პლებეი) დო ლუციუს ვალერიუს ფლაკუსი (პატრიცი); პრეტორი: გაიუს სერვილიუს გლავციუსი; პროპრეტორი: ტიტუს დიდიუსი (მაკედონიას); ოკათე ტრიბუნი: ლუციუს აპულუს სატურნინუსი; მონეტარული ტრიუმვირატეფი: ავლუს მანლიუს სერგიანუსი, გაიუს ფუნდანიუსი, მარკუს პორციუსი, მარკუს სერვილიუსი დო პუბლიუს სერვილიუს რულუსი.
* სიცილიაშ პროკონსული მანიუს აკვილიუსი საბოლათ ენაშქვიდუაბს ჭკორეფიშ აშონთაფას. სენატი თის გინმოჩანს ოვაციას.

### მეხოლაფირი თარიღეფი
* დოხოლ. 100 — კელტეფქ ქჷდიხორეს კოკი ანგლსის, ნამუქჷთ დრუიდიზმიშ ცენტრო გინირთჷ.
* დოხოლ. 100 — ევდოქს კიზიკალიშ ნჩურუა. თინა გითმირკვიენდჷ არაბეთიშ ზუღას დო აფრიკაშ წყარპიჯის.
* სიმა ძიანქ გაჭყჷ მუში ნახანდი ში ძი, ნამუთ ჩინეთიშ ისტორიას ოწაწჷ.

## დუნაბადი
* 13 კვირკვე — გაიუს იულიუს კეისარი, გენერალი, დიქტატორი (*შხვა მუნაჩემეფით*, დ. ჯვ. წ. 102 წანას);
* ტიტუს ლაბიენუსი — გალიაშ ლჷმაშ უწოხიანი ლეგატი;
* კორნელიუს ნეპოსი — რომაალი ისტორიკოსი;
* 100, დოხოლ.. — ლუციუს პინარიუს ნატისი (ღ. ჯვ. წ. 56 წანას.), პანთიპიკოსი  ჯვ. წ. 58—56 წანეფს, ნამუთ კლოდიშ მოთხირით არსულენდჷ დედიკაციას ციცერონიშ ჸუდეს.

## ნაღურა

## სქოლიო

კატეგორია:
ბერნარდ ბეილინი

**ბერნარდ ბეილინი** (ინგლ. Bernard Bailyn; დ. 9 ეკენია, 1922, ჰარტფორდი, კონექტიკუტი, ააშ — ღ. 7 მარაშინათუთა, 2020, ბელმონტი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ისტორიკოსი. გურაფულენდჷ ისტორიას უილიამსიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი, 1945 წანას. კოლეჯიშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1953 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ჰარვარდის ქუდოსკიდჷ. 1961 წანაშე რდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი დო 1993 წანაშე პროფესორი ემერიტუსი. ბეილინიშ რკვიებეფიშ სფერო ომოსო ორხველუდჷ ამერიკაშ კოლონიალურ დო რევოლუციურ პერიოდეფს. ბეილინი რე ავტორი შინელი ისტორიული წინგეფიშ: *დიდი რესპუბლიკა* (1977), *იურისპრუდენცია ამერიკაშ ისტორიას* (1972), *პრესა დო ამერიკაშ რევოლუცია* (1980) დო შხვ. ბეილინი რდჷ პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატი ისტორიაშ დარგის 1968 დო 1987 წანეფს. 2010 წანას ბეილინის გინოჩეს ერუანული ჰუმანიტარული მენდალი. ბეილინი 1963 წანაშე რდჷ ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. ბერნარდ ბეილინი რდჷ გრინელიშ კოლეჯიშ საპატიო დოქტორი.

## ლიტერატურა
* Boyd, Kelly, ed. Encyclopedia of Historians and Historical Writers (Rutledge, 1999)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Bernard Bailyn: An Appreciation
*History News Network

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1922
კატეგორია:ნაღურა 2020
ჯვ. წ. 60

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 60 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 202

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 202 წანა

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 224

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 224 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 250

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 250 წანა.

## მოლინეფი
* 250 — კონსულეფი: გაიუს ატილიუს რეგულუსი (პლებეი, 2-აშა) დო ლუციუს მანლიუს ვულსონუს ლონგუსი (პატრიცი, 2-აშა); პროკონსული: ლუციუს ცეცილიუს მეტწლუსი (სიცილიას); იუპიტერიშ ფლამონი: პუბლიუს კორნელიუს სულუსი.
* 250 — ლილიბეუმიშ ქართა დო დუდთხილუა. ოურდუმე ბურჯაფეფი სქირონას დო ზუღას. კართაგენალეფქ გოუტეს რეგული რომშა, ოთინჩალე აპიჯალაშ გასხუნალო. რეგულქ დარწუმჷ რომიშ სენატი თინჩალაშ აპიჯალაშო. რეგულქ დირთჷ კართაგენშა, სოდე აწამესჷნ (ლეგენდაშ მეჯინათ).
* 250—231 — ადრიანეშ ომაფეშ მაფა (ილირია) არგონი. ილირიაშ გოპეულუა.
* 250—237 (255—237) — ბითინიაშ მაფა ზიაელისი. მაჸალური ურთიართობეფი ეგვიპტეწკჷმა. ქიანაშ ელინიზაცია.
* დოხოლ. 250 — ანტიოქექ ჩეთხჷ ლაოდიკას, პტოლემე II-შ ცირასქუა ბერენიკაშა დაგურგინაფალო.
* 250 — ბაქტრიაშ მამართალ დიოდოტექ ფაქტიურო იუარჷ სელევლიდეფიშ პატჷნალა. დიოდოტექ გიორჯგინჷ ანტიოქეს.
* სოხოლ. 250 — აშონთაფა პართიას ბერძენულ-მაკედონური პატჷნალაშ სააწმარწეჯოთ.
* არშაკ I-ქ გინირთჷ პართიაშ მაფათ. არშაკიდეფიშ დინასტიაშ დოჭყაფა.

## დუნაბადი

## ნაღურა
* კვინტუს ოგულნიუს გალუსი — რომაალი პოლიტიკოსი, ოკათე ტრიბუნი, კონსული. გნეუს ოგულნიუს გალუსიშ კერზი ჯიმა.

## სქოლიო

კატეგორია:
ჯვ. წ. 300

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 300 წანა.

## მოლინეფი
* ჯვ. წ. 300 — კონსულეფი მარკუს ვალერიუს მაქსიმუს კორვუსი (5-აშა) (პატრიცი) დო კვინტუს აპულეს პანსა (პლებეი). პლებეური ტრიბუნეფი კვინტუს ოგულნუსი დო გნეუს ოგულნუსი.
* ჯვ. წ. 300 — რომს ჟირშა გიძინჷ პაპეფიშ კოლეგიაქ. პლებეეფს ალობაქ მიაჩეს პონთიფიკოსეფიშ დო ავგურეფიშ პოსტი დაკებაშო. პაპათ პლებეიშ პირველი გიშაგორუა. პონთიფიკოსეფო გეგშაგორეს პლებეეფი პუბლიუს დეციუს მუსისი, პუბლიუს სემპრონიუს სოფისი, გაიუს მარხიუს რუტულუსი, მარკუს ლივიუს დენტერუსი (გვალო გინირთჷ 8 პანთიფიკოსიქ), ავგურეფო — პლებეეცი გაიუს გენდუციუსი, პუბლიუს ემილიუსი პეტისი, მარკუს მინუციუს ფეზუსი, გაიუს მარციუსი დო ტიტუს პუბლილიუსი (გვალო გინირთჷ 9 ავგურქ).
* დოხოლ. 300 — „კაბეტი კლოაკაშ“ აკოგაფა რომს.
* დოხოლ. 300 — აგათოლკე  ტარანტოშ მოხვარაშ სამანჯელით ბრუტიეფწკჷმა ბურჯაფი დიჭყჷ.
* 300 — ათენალი არქონტ-ეპონიმი ჰეგემახი.
* 300 — სელწვკექ ქუმაშქჷ მარებელეფი დემეტრიუსის, დემეტრიუსიშ დო ფილაშ ცირასქუა სტრატონიკეშ ხეშ ოთხუშა. დემეტრიუსიქ მიდანჩურჷ სირიაშა დო რზას გეგმორთჷ ქილიკიას, ნამუსჷთ მართუნდჷ პლისტარქე, კასანდრიშ ჯიმა. დემეტრიუსიშ მოულა ნტერულ მიშაკათინო მირჩქინჷ პლისტარქექ დო მიდართჷ კასანდრიშა. დემწტრიუსიქ ქეგიოთინჷ კინდაშა დო ხეშა ქეშიჸოთჷ ხაზნა. როდოსიშ ელახ იმანჯჷ დემეტრიუსიშ დო სელევკეშ საპატიე შეხვალამაქ. სელევკეშ დო სტრატონიკეშ გურგინუა. სირიას დირსხჷ სელევკია პიერიაქ (ანტიოქიაშ ოზუღე ონიშოლი).
* დოხოლ. 300 — ესკიმოს ოკვიკეფიშ კულტურა ალასკას.
* დოხოლ. 300 — თეოფრასტექ ჭარჷ ჟირი წინგი ჩანარეფიშ გეშა: „ჩანარიშ ისტორია“ () დო „ჩანარიშ ბაძაძეფი“ ().

## დუნაბადი

## ნაღურა
* დოხოლ. 300 : ევკლიდე ალექსანდრიალი — მათემატიკოსი, „დაჭყაფურეფიშ“ ავტორი (დ. დოხოლ. 365— ღ. დოხოლ. 300).

კატეგორია:
სამუელ ეილენბერგი

**სამუელ ეილენბერგი** (ინგლ. Samuel Eilenberg; დ. 30 ეკენია, 1913, ვარშავა, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 30 ღურთუთა, 1998, ნიუ-იორკი, ააშ) — პოლონარი-ამერიკალი მათემატიკოსი, კატეგორიეფიშ თეორიაშ დო ჰომოლოგიური ალგებრაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. გურაფულენდჷ ვარშავაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1936 წანას, გიშარჩქინელი პოლონარი მათემატიკოსეფიშ კაზიმირ კურატოვსკიშ დო კაროლ ბორსუკიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ. მუშენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორო. ეილენბერგიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ალგებრული ტოპოლოგია. ეილენბერგი რდჷ მათემატიკოსეფიშ კოლექტიური ბუნაშ *ბურბაკი*-შ მაკათური. 1986 წანას გინოჩეს ვოლფიშ პრემია მათემატიკაშ დარგის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Eilenberg's biography − from the National Academies Press, by Hyman Bass, Henri Cartan, Peter Freyd, Alex Heller and Saunders Mac Lane.

კატეგორია:პოლონარი-ამერიკალეფი
კატეგორია:მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1913
კატეგორია:ნაღურა 1998
ერიკ ბერნი

**ერიკ ლენარდ ბერნსტაინი** (ინგლ. Eric Lennard Bernstein; დ. 10 მესი, 1910, მონრეალი, კვებეკი, კანადა — ღ. 15 კვირკვე, 1970, კარმელ-ბაი-ტე-სი, კალიფორნია, ააშ) — კანადარი ფსიქიატრი, შინელი რე ტრანსაქციული ანალიზიშ თეორიათ, ნამუთ ზიგმუნდ ფროიდიშ იდეეფს რე გერსხილი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**The Mind in Action*; 1947, New York, Simon and Schuster.
**The Structures and Dynamics of Organizations and Groups*; 1961.
**Transactional Analysis in Psychotherapy*; 1961.
**Games People Play: the Psychology of Human Relations*; 1964.
**Principles of Group Treatment*; 1966 Oxford University Press.
**The Happy Valley*; 1968, Random House Publisher.
**Sex in Human Loving*; 1970.
**A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis*; 1975.
**What Do You Say After You Say Hello?*; 1973.
**A Montreal Childhood*; 2010, Seville (Spain).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Eric Berne website maintained by his family 
*UCSF: Eric L. Berne documents archive

კატეგორია:კანადარეფი
კატეგორია:კანადარი ფსიქიატრეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1910
კატეგორია:ნაღურა 1970
პროკონსული

**პროკონსული** — მაგისტრატურა ჯვეშ რომს. კონსულიშ პოსტის გერინაშ ხანიშ თებაშ უკული, ოურდუმე ქიმინუეფიშ მალობაშის კონსულიშ უკახალე გჷმოჭანაფაშ მანგიორო, დჷთმარინუანდეს პროკონსულო 6 თუთაშ ხანით.

კატეგორია:რომიშ სახენწჷფო ინსტიტუტეფი
პატრიციეფი

**პატრიციეფი** (, -შე — „მუმა“).

# ჯვეშ რომს — პიჯი, ნამუთ ორხველუდჷ რომიშ კერზ სათუროს, ოდგინანდჷ მამართალ კლასის დო ოპალუდჷ ჯარალობური დიხეფი.
# შქა ოშწანურეეფიშ გერმანულ ნოღეფს — პიჯი, ნამუთ ორხველუდჷ ღვენუ ბიურგერულ სათუროს დო ნოღაშ დუდმართუალას ლაჸაცენდჷ მაჸვენჯ როლს.
ერიკ ერიკსონი

**ერიკ ჰომბურგერ ერიკსონი** (ინგლ. Erik Homburger Erikson; დაბადებაშ ჯოხო: ერიკ სალომონსენი, დ. 15 მანგი, 1902, მაინიშ ფრანკფურტი, ჰესენიშ დიდი ოჰერცოგე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 12 მესი, 1994, ჰარვიჩი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — გერმანალი-ამერიკალი ფსიქოლოგი, ნამუთ ომოსო მოღალენდჷ გოვითარაფაშ ფსიქოლოგიაშ დო ფსიქოანალიზიშ დარგეფს. შინელი რე ადამიერიშ ფსიქოლოგიური გოვითარაფაშ თეორიათ. მიშეღჷ ტერმინი იდენტურობაშ კრიზისი. ერიკსონს ბაკალავრიშ ომენცარე ხარისხი ვაუღუდჷ, მარა მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფიშ ფსიქოლოგიაშ პროფესორო. იმუშუ ჰარვარდიშ, იელიშ დო კალიფორნიაშ უნივერსიტეტეფს. ერიკსონი მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ ფსიქოლოგო. რდჷ პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატი 1970 წანას. ერიკ ერიკსონიშ ჯოხონობაშ რე ჩიკაგოშ ბაღანეფიშ გოვითარაფაშ ინსტიტუტი. ერიკ ერიკსონიშ სკუა რე გიშარჩქინელი ამერიკალი სოციოლოგი, ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი, ამერიკაშ სოციოლოგიური ასოციაციაშ ჸოფილი პრეზიდენტი კაი თეოდორ ერიკსონი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *Childhood and Society* (1950)
* *Young Man Luther: A Study in Psychoanalysis and History* (1958)
* *Insight and Responsibility* (1966)
* *Identity: Youth and Crisis* (1968)
* *Gandhi's Truth: On the Origins of Militant Nonviolence* (1969)
* *Life History and the Historical Moment* (1975)
* *Toys and Reasons: Stages in the Ritualization of Experience* (1977)
* *Adulthood* (edited book, 1978)
* *Vital Involvement in Old Age* (with J. M. Erikson and H. Kivnick, 1986)
* *The Life Cycle Completed* (with J. M. Erikson, 1987)

## ქოძირით თაშნეშე
* ერიკსონიშ ინსტიტუტი

## ლიტერატურა
* Welchman, Kit (2000). Erik Erikson: His Life, Work, and Significance. Buckingham, England: Open University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [ერიკ ერიკსონი [ვიკიოწკარუე]-ს]

კატეგორია:გერმანალი-ამერიკალი ფსიქოლოგეფი
კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1902
კატეგორია:ნაღურა 1994
ჯვ. წ. I ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1 -
* ჯვ. წ. 2 - 
...
* ჯვ. წ. 98 -
* ჯვ. წ. 99 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1 -
* ჯვ. წ. 2 - 
...
* ჯვ. წ. 98 -
* ჯვ. წ. 99 -

კატეგორია:ჯვ. წ. I ოშწანურა
ჯვ. წ. 35

**** — წანეფიშ მუდანობა ქირსეშ ბადებაშახ.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. I ვითოშწანურა

## ვითოშწანურაშ გინოჯონა

## შანულამი მოლინეფი
* რკინაშ ხანა
* ჯვეში ეგვიპტექ ქჷდირსხჷ, მუჭო თარ სახენწჷფო. 
* ნეო-ასურული იმპერია
* რომიშ დორსხუაფა (ჯვ. წ. 753)
* კიროს II-ქ ქჷდიჸუნუ ბაბილონი (ჯვ. წ. 539)
* რომიშ რესპუბლიკაშ დორსხუაფა.
* დარიოს I-ქ მაქსიმალურო გუძინჷ სპარსეთიშ იმპერიაშ ხურგეფი.
* ალექსანდრე მაკედონალქ ქჷდიჸუნუ სპარსეთიშ იმპერია. 
* ჩანდრაგუპტა მაურიაქ ქჷდარახუ მაურიეფიშ იმპერია. 
* მეურს პუნიკური ლჷმეფი

## უშანულამაში მოღალეეფი
* დავითი — ისრაელ-იუდეაშ მაფა
* სოლომონ მაფა — ისრაელ-იუდეაშ მაფა
* სიდჰართა გაუტამა — ინდოალი ჟინოთა
* კიროს II — აქემენიანეფიშ სპარსეთიშ მაფა
* დარიოს I — აქემენიანეფიშ სპარსეთიშ მაფა 
* პერიკლე — ათენალი სახენწჷფო მოღალე
* სოკრატე — ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსი
* პლატონი — ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსი
* ალექსანდრე მაკედონალი — მაკედონალი დჷმაჸუნაფალი
* ჩანდრაგუპტა მაურია — მაურიაშ იმპერიაშ დჷმარსხუაფალი
* ცინ შიხუანდი — ჩინეთიშ იმპერატორი
* იულიუს კეისარი — რომიშ მამართალი

## მეგორაფეფი, გჷმოგონაფეფი


-99
ჯვ. წ. 322

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 322 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
რობერტ ინესი

**რობერტ ტორბერნ ეიტონ ინესი** (ინგლ. Robert Thorburn Ayton Innes; დ. 10 გერგობათუთა, 1861, ედინბურგი, შოტლანდია — ღ. 13 მელახი, 1933, ლონდონი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ასტრონომი. შინელი რე მუჭოთ მურიცხი პროქსიმა კენტავრიშ დო კომეტა C/1910 A1-შ მაძირაფუ. ინესი რდჷ მოჸოროფე ასტრონომი, ნამუსჷთ უმაღალაში გონათაფა ვაუღუდჷ. ცხოვრენდჷ ავსტრალიას, სოდეთ ღვინით ვაჭრენდჷ. სიდნეის, მუშ ჸუდეს ჭიჭე ობსერვატორია მანწყუ დო მუშ ნაკეთებჷ ტელესკოპით ოკვირუდჷ დო ირკვიენდჷ მურიცხეფს. 1900 დო 1927 წანეფს გჷმაბჟინუ მურიცხეფიშ კატალოგი. ავსტრალიაშ უკულ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ობჟათე აფრიკაშა გეგნორთჷ დო მუშენდჷ იოჰანესბურგიშ ობსერვატორიას დო რდჷ თიში დირექტორი. ჸათაქ მუშობაშ ბორჯის გიმირკვიუ დიაშ ალმაშარეეფი ხოლო. ინესი რდჷ ედინბურგიშ ომაფე ჯარალუაშ დო ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1923 წანას ლეიდენიშ უნივერსიტეტიქ ინესის გინოჩჷ საპატიო დოქტორიშ ტიტული. ღურუ 1933 წანას, ლონდონს. რობერტ ინესიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართ-ართი ასტეროიდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი 

კატეგორია:შოტლანდიარეფი
კატეგორია:შოტლანდიარი ასტრონომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1861
კატეგორია:ნაღურა 1933