open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კაბეტი ანტილიშ კოკეფი

**კაბეტი ანტილიშ კოკეფი** (, , ) — კარიბიშ ზუღას დვალირი მუსხირენ შხუ კოკი, დო მიშმურს თი კოკეფიშ ბუნაშა, ნამუთ რჩქინელი რე მუჭოთ ვესტ-ინდოეთი. კოკეფიშ ორენიშ დო სიკაბეტაშ მეჯინათ, ვესტ-ინდოეთი დორთილი რე გეჸვენჯიშობურო: ბაჰამიშ კოკეფი, მორჩილი ანტილიშ კოკეფი დო **კაბეტი ანტილიშ კოკეფი**. ეკონია ჟირი ბუნა ართობურო ანტილიშ კოკეფიშ არქიპელაგის წჷმარინუანა.

## გეოგრაფია
კაბეტი ანტილიშ კოკეფიშ ბუნაშა მიშმურს კუბა, იამაიკა, ჰაიტი დო პუერტო-რიკო.

thumb|300px|კაბეტი ანტილიშ კოკეფი

მორჩილი ანტილიშ კოკეფიშე გიშაკერძაფილო, კაბეტი ანტილიშ კოკეფქ მატერიკიშე გიმიქიმინჷ.

კოკეფიშ უმაღალაში კონკეფი რე: *[[სიერა-მაესტრა]]* (2375 მ) დო *[[სიერა-დელ-კობრე]]* (2119 მ) კუბას დო *[[ლენი გვალეფი (იამაიკა)|ლენი გვალეფი]]* (2370 მ) იამაიკას.

კარიბიშ ზუღაშ კოკეფიშ არძოშე უმაღალაში კონკა — პიკო-დუარტე (Pico Duarte) კოკი ჰაიტის, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას (3087 მ).

## ისტორია
ნინაშ, სიხოლაშ დო ტრადიციეფიშ მეჯინათ, კაბეტი ანტილიეფიშ კოკეფი ლათინური ამერიკაშ ნორთო მირჩქინუაფჷ. 1492 წანას, მაართათ მიოგორჷ ქრისტეფორე კოლუმბიქ.

კაბეტი ანტილიშ კოკეფს ირო შანულამი სტრატეგიული შანულობა უღუდჷ, მუჭოთ ამერიკაშა მიოლი ჭიშკარს დო თიმ ბორჯის, მუჟანსჷთ ოურდუმე-ოზუღე სინძალიერე გჷნმათანჯალი რდჷ სახენწჷფოეფიშ სტრატეგიას, თე კოკეფი ოლჷმე ველეფი რდჷ მუსხირენ იმპერიაშო, უმენტაშო ესპანეთშო, საფრანგეთშო დო გოართოიანაფილი ომაფეშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Rogonzinski, Jan. *A Brief History of the Caribbean.* New York: Facts on File, 1992.
ზარხულიშ ბორჯი

**ზარხულიშ ბორჯი** — ბორჯი, ნამუთ მოჩამილ სასაათო ორტყაფუს მეღებულ ბორჯწკჷმა ელაზჷმაფათ ართი საათით წიმი რე გჷნოკინელი. თე პრაქტიკა ბრელ ქიანას რე მეღებული დო თიში ღანკი რე გოსინთუაშე ელექტროენერგიაშ მორჩილო გჷმორინაფა. ზოთონჯიშ პერიოდის ბორჯი უკახალე „გჷნმიკონუ“ დო კანკალე ქიანა დჷთმართუ „ზოთონჯიშ ბორჯის“ (თე ტერმინი ვარე ოფიციალური).

ქიანეფიშ უმენტაშობა თ. გ. „ზოთონჯიშ ბორჯი“ ობორჯე ორტყაფუშ სტანდარტულ ასტრონომიულ ბორჯის უხვადუ.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
*  The British version, focusing on the UK, is 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Sources for time zone and daylight saving time data —technical resources
* ITU LEGAL TIME 2011
* Information about the Current Daylight Saving Time (DST) Rules, U.S. National Institute of Standards and Technology (NIST.gov)
* Countries and territories operating Daylight Saving Time (2010/2011)

კატეგორია:ბორჯი
კატეგორია:სასაათო ორტყაფუეფი
კატეგორია:ზარხული
მოსოფელიშ კოორდინირაფილი ბორჯი

**მოსოფელიშ კოორდინირაფილი ბორჯი** ( — UTC, *უნივერსალური კოორდინირაფილი ბორჯი*) — მაღალი დრამიშ ტახუაშ ატომური ბორჯიშ სტანდარტი, მენმოღალი ბორჯიშ ოსხირი. ატომური ბორჯიშე გიშმერთჷ მერქაშ ედომუშამი მუდანობათ, დო UT1-შე წილოფონი მუდანობათ.

UTC მიშაღალირქ იჸუ მოჯვეშაფილი გრინვიჩიშ შქაბანია ბორჯიშ (GMT) მანგიორო. ბორჯიშ ახალი ოზჷმალქ UTC მიშაღალირქ იჸუ, GMT ოზიმალიშ ვაწორწალაშ გეშა, მუთ გჷმოჭანაფილი რდჷ დიხაუჩაშ  დო სერიშ რთაფათ. UTC ოზიმალი გერსხუ ატომური ბორჯიშ წორ ოზიმალს (TAI) დო უმოს მოხუჯური რე მენოღალურ გჷმორინაფაშო.

თიშ გეშა, ნამჷ-და UTC-ს დო UT1-ს შქას ნარკი 0,9 მრ-შე უმოსი ვარენ, შილებე უმოსი ფართო გაგებაშ ტერმინიშ გიმორინაფა - მოსოფელიშ ბორჯი (UT), დო მუშო ოკო რაგადი მაღალი დრამიშ ტახუაშ გეხვილაფა ვარე-და. თეხანურ რინას, მუჟანსჷთ მერქაშ წილოფონიშ მუდანობა ვარე შანულამინ, გრინვიჩიშ შქაბანია ბორჯი (GMT) შილებე მიბრჩქინათ UTC-იშ ვარდა UT1-იშ ექვივალენტო. შხვა შვანს, მუჟამსჷთ UTC-ს დო UT1-ს შქას ნარკი გიშარჩქინელო რენ, გრინვიჩიშ შქაბანია ბორჯიშ (GMT) გჷმორინაფას ურიდანა. ეიოშინალი რე, ნამჷ-და UTC ბორჯი ვეთირუ ზოთონჯ-ზარხულარათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Current Time Now  ზუსტი საათი არძო ბორჯიშ ორტყაფუშო
* BIPM UTC/TAI ბორჯიშ სერვერი
* thetimeNOW — მიმალი ბორჯი არძო სასაათო ორტყაფშო
* 
* 

კატეგორია:ბორჯი
UTC+04:00

[450px|right|thumb| სასაათო ორტყაფუ UTC+4: <br />'''ლენო''' — UTC+4 [ზოთონჯიშ ბორჯის (ზარხულს — UTC+5); **მოყვინთალო** — ედომუშამი წანმოწანას UTC+4-შ ზონა; **ცაშფერო** — UTC+4-შ ზონა ოკიანეეფს]]
**UTC+04:00** - სასაათო ორტყაფუ, ნამუთ იფაჩუ გეჸვენჯი რეგიონეფს:

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* 
* :
:* სამარაშ ოლქი
:* უდმურტეთი
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  ()

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+4 ზონას

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+5:30

450px|right|thumb| UTC+5:30 მოსოფელიშ სასაათო ორტყაფუშ რუკას: <br /> '''ყვითელო''' — ზონა UTC+5:30 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას

**[[UTC]]+5:30** — სასაათო ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ინდოეთის დო შრი-ლანკას.

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* 
* 
* 1947 წანაშ 15 ქირსეთუთაშე 1987 წანაშ 30 ეკენიაშახ გჷმირინაუფუდჷ ბჰუტანს (ქძ. ბჰუტანიშ ბორჯი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+5:30 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+3:30

450px|right|thumb| UTC+3:30 მოსოფელიშ სასაათო ორტყაფუშ რუკას: <br /> '''ლენო''' — ზონა UTC+3:30 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას 

**UTC+3:30** — სასაათო ორტყაფუ, ნამუსჷთ ირანს (თეირანიშ ბორჯი) გჷმირინუაფუ ზოთონც (გერგობათუთა-მელახი).

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* 

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+4:30

[450px|right|thumb| UTC+4:30 მოსოფელიშ სასაათო ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ნარინჯიშფერო''' — ზონა UTC+4:30 [ზარხულიშ ბორჯი|ზარხულს (პირელი-გჷმათუთა) ოორუე გვერდოსფეროს; **ყვინთელო** — ზონა UTC+4:30 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას]] 

**UTC+4:30** — სასაათო ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ავღანეთის ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას.

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* 

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+05:00

[450px|right|thumb| სასაათო ორტყაფუ UTC+5: <br />'''ლენო''' — [ბორჯი პაკისტანს|პაკისტანიშ ბორჯი ზოთონც UTC+5 ზონას გერგობათუთა-მელახის ოორუე გვერდოსფეროს  (ზარხულს — UTC+6) ; **ყვინთელო** — ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას UTC+5 ზონა (ეკატერინგბურგიშ ბორჯიშ დინოკოროცხუათ); **ცაშფერო** — ზონა UTC+5 ოკიანეეფს, **ნარინჯიშფერო** — UTC+5 ზარხულს პირელი-გჷმათუთა ოორუე გვერდოსფეროს (ზოთონც — UTC+4) ]]

**[[UTC]]+5** — სასაათო ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს დო ტერიტორიეფს:

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* : (2014 წანაშ 26 გჷმათუთაშე, *თაშნეშე ქოძირით [[ეკატერინგბურგიშ ბორჯი]]*)
** ბაშკირეთი
** კურგანიშ აკანი
** პერმიშ კუნთხუ
** სვერდლოვსკიშ აკანი
** ტიუმენიშ აკანი
*** ხანტი-მანტიისკიშ ავტონომიური ოლქი - იურგა
*** იამალო-ნენეცკიშ ავტონომიური ოლქი
** ჩელიაბინსკიშ აკანი
** ორენგბურგიშ აკანი
* :
:* ბჟადალ-ყაზახური აკანი
:* აკტიუბინიშ აკანი
:* ატირაუშ აკანი
:* მანგისტაუშ აკანი
* 
* 
* 
* 
* 
* საფრანგეთიშ ობჟათე დო ანტარქტიდული ტერიტორიეფი ():
:* ამსტერდამიშ დო სენ-პოლიშ კოკეფი
:* კრიზეშ კოკეფი
:* კერგელენიშ არქიპელაგი
* ჰერდიშ კოკი დო მაკდონალდიშ კოკეფი ()

## [[ზარხული|ზარხულს]] [[ოორუე გვერდოსფერო]]ს
* 

## კინოხ (2010 წანშ 28 მელახშა, ზარხულს)
* :
:* სამარაშ აკანი
:* უდმურტეთი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+5 ზონას

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
სურატი

**სურატი** (, ) — ნოღა ინდოეთიშ ბჟადალშე, იდვალუადუ შტატი გუჯარათის. სურატი თაშნეშე რჩქინელი რე მუჭოთ პიოლეფიშ ნოღა. სურატიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. შტატიშ ნანანოღა განდინაგარიშ ობჟათეშე 306 კმ-შ მალობას, წყარმალუ ტაპტიშ კვარჩხანი წყარპიჯის იდვალუაფუ. წყარმალუშ ინაკათაფუშე 22 კმ-შ გოძვენას იგვალუაფუ ნოღაშ ცენტრი.

სურატი — გუჯარათიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა რე 4.6 მილიონიანი მახორობათ (2011 წანაშ ეჭარუაშ ფასებათ). ნოღაშ ჯვეში ნორთის, ინწრო შოშეეფით დო სქვამი ისტორიული დგჷმილეფით, ნოღაშ ახალი ნორთიშე, არხი გჷმორთჷნს.

## სქოლიო

კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
UTC+01:00

**UTC+01:00** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ იფაჩუ გეჸვენჯი რეგიონეფს:
thumb|500px|UTC+01:00: ლენი (ქირსეთუთა), ნარინჯიშფერი (მანგი), ყვინთელი (ედომუშამი წანმოწანას), ცაშფერი - ზუღაშ ტერიტორიეფი

* ცენტრალური ევროპაშ ბორჯი
* ბჟადალი აფრიკაშ ბორჯი
* ბჟადალი ევროპაშ ზარხულიშ ბორჯი
** ბრიტანეთიშ ზარხულიშ ბორჯი
** ირლანდიაშ სტანდარტული ბორჯი

## სტანდარტული ბორჯი (ედომუშამი წანმოწანას)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* :
** ბანდუნდუ
** ბას-კონგო
** ეკვატორული პროვინცია
** კინშასა
* 
* 
* , თაშნეშე ბჟადალი საჰარაშ ოკუპირაფილი ნორთი
* 
* 
* 

## სტანდარტული ბორჯი (ოორუე გვერდოფეროშ ზოთონჯი)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (გ.ს)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , მიშმურს:
** შპიცბერგენი დო იან-მიენი
* 
* 
* 
* 
* 
*  - მიშმურს: კანარიშ კოკეფი
* 
* 
* 

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+02:00

thumb|500px|UTC+02:00: ლენი (ქირსეთუთას), ნარინჯიშფერი (მანგის), ყვინთელი (ედომუშამი წანმოწანას), ცაშფერი - ოკიანეშ კოკეფი
**UTC+02:00** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი ქიანეფს:

## სტანდარტული ბორჯი (ედომუშამი წანმოწანას)
### [[კალინინგრადიშ ბორჯი]]
* 
** კალინინგრადიშ ოლქი

### [[ცენტრალური აფრიკაშ ბორჯი]]
* 
* 
*  
*  (ნორთობურო ორხველჷ)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 

## სტანდარტული ბორჯი (ბორჯიშ თირაფა ზოთონჯობათ)
### [[ბჟაეიოლი ევროპაშ ბორჯი]]
* 
*  (გარდა ოორუე კვიპროსი)
* 
*  (ალანდიშ კოკეფიშ დინოკოროცხუათ)
* 
* 
* 
* 
* 
*  (გარდა ყირიმის)

### ტერიტორიეფი, ნამუსჷთ ელაზჷმაფათ გჷშართილი ბორჯიშ სისტემა უღუნ
*  ( ისრაელიშ სტანდარტული ბორჯი)
* 
* 

## ქიანეფი, ნამუთ ზარხულობათ შხვა ბორჯიშ ორტყაფუშა გჷნმულან
### [[ცენტრალური ევროპაშ ზარხულიშ ბორჯი]]
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* (ბრიტ)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , მიშმურს:
** შპიცბერგენი დო იან-მაიენი, ბუვეშ კოკი
* 
* 
* 
* 
* 
*  - ვენშმურს კანარიშ კოკეფი
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*UTC+2

კატეგორია:ბორჯი
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+03:00

მინი|400პქ|UTC+03:00 რუკას 
**UTC+03:00** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს დო ტერიტორიეფს: 
## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* :
*  (2011 წანაშ 27 მელახშე)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ობჟათე სუდანი
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  ()
* საფრანგეთიშ ობჟათე დო ანტარქტიდაშ ტერიტორიეფი ():
:* ეპარსე
* 
* 
* 
* 25x15px ოორუე კვიპროსი

## ოორუე გვერდოსფეროს
* 
*  ()
* 
* 
* 
* 
*  (დნესტრიშპიჯეთიშ მოხ)
* 
* 
* 
*  (ოორუე კვიპროსიშმოხ)
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
კატეგორია:ზარხულიშ ბორჯი
UTC+05:40

**UTC+05:40** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ 1986 წანაშახ ნეპალს გჷმირინუაფუდუნ. თირელი რე UTC+5:45 ოსაათე ორტყაფუთ. მეხოლაფირო ომანგუ კატმანდუშ ზუსტი ბორჯის — UTC+5:41:16

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+05:45

450px|right|thumb| UTC+05:45 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ყვინთელო''' — ზონა UTC+5:45 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას

**UTC+05:45** — ნეპალიშ ოსაათე ორტყაფუ 1986 წანაშე. თე ბორჯი მეხოლაფირო ომანგუ ნეპალიშ ნანანოღაშ, კატმანდუშ ოშქაშე ბორჯიშ ორტყაფუს. 1986 წანაშახ ნეპალს ხოლო უმოსი ზუსტი ბორჯიშ ორტყაფუ ქიმინჯენდჷ — UTC+05:40 (ზუსტი ბორჯი კატმანდუს — UTC+5:41:16).

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* 

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+06:30

thumb|500px|UTC+06:30 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას. ყვინთელო — UTC+06:30

**[[UTC]]+06:30** — ოსაათე ორტყაფუ მიანმარშო დო ქოქოსიშ კოკეფშო.

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
* 
*  (ნორთის):
** ქოქოსიშ კოკეფი (კილინგი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+06:30 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+00:30

**[[UTC]]+00:30** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ ბრიტანეთიშ ომაფე ფანიას გჷმირინუაფუდჷ, თაშნეშე რჩქინელი რდჷ მუჭოთ სანდრინგჰემიშ ბორჯი (). 1936 წანაშ თე ოსაათე ორტყაფუშ გჷმორინაფაქ მეჭყორდჷ.

1894 წანაშახ, ცენტრალურევროპული ბორჯიშა გჷნულაშახ, UTC+00:30 თაშენეშე გჷმირინუაფუდჷ შვეიცარიას (ბერნიშ ბორჯი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+0:30 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+00:20

**UTC+00:20** — თე ოსაათე ორტყაფუ, 1909 წანაშე 1940 წანაშახ ნიდერლანდეფს გჷმირინუაფუდჷ. თე ოსაათე ორტყაფუ თაშნეშე რჩქინელი რე მუჭოთ **ამსტერდამული** ვარდა **ჰოლანდიური** ბორჯი.

1937 წანაშ 17 მელახშა ოსაათე ორტყაფუ სინანდულეს რდჷ UTC + 19 წნ 32,13 მრ. უკული გჷნოჸონაფილი რდჷ UTC+0:20-შა

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ ისტორია
UTC+14:00

450px|right|thumb| UTC+14 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ლენო''' — ზონა UTC+14 ოკიანეეფს; <br /> '''ყვინთელო''' (კოკეფი) — ზონა UTC+14 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას.

**[[UTC]]+14:00** — უკიდაში ბჟაეიოლი ოსაათე ორტყაფუ, თეშ გეშა ზუსტას თაქ, დიხაუჩას არძოშე მაართათ მინმურს ახალი კალენდარული დღა (ახალი წანა). თაქ დღაშ ბორჯი (საათეფი დო წუნეფი) უხვადუ ჰავაიშ ბორჯის (UTC-10), მარა გჷნოკინელი რე ართ დღათ წოხოლე, თეწკჷმა ართო ოკიანეთიშ კანკალე კოკიწკჷმა ბორჯიშ გონშხვავაფა აკმადგინანს 25 საათის.

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
*  (ნორთის):
** ლაინიშ კოკეფი (ცენტრალური პოლინეზიური სპორადეფი), ნამუშათ მიშმურს ქირსეშ კოკი (კირიტიმატი)

## ზარხულს ობჟათე გვერდოსფეოს (გერგობათუთა-მელახი)
*  (2011 წანაშ 31 ქირსეთუთაშე)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+14:00 ზონას

## სქოლიო

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+13:45

[450px|right|thumb| UTC+13:45 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ლენო''' — ზონა UTC+13:45 [ზარხულიშ ბორჯი|ზარხულს (გჷმათუთა-მელახი) ობჟათე გვერდოსფეროს — ჩატემიშ არქიპელაგის  ახალი ზელანდიაშ ბჟაეიოლშე ]]

**UTC+13:45** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ჩატემიშ არქიპელაგის ზარხულიშ ოსაათე ორტყაფუშო.

## ზარხულს ობჟათე გვერდოსფეროს (გჷმათუთა-მელახი)
 (ნორთის):
* ჩატემიშ არქიპელაგი

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+12:45

[450px|right|thumb| UTC+12:45 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ნარინჯიშფერო''' — ზონა UTC+12:45 ზოთონც (პირელი-ეკენია) [ობჟათე გვერდოსფეროს — ჩატემიშ არქიპელაგის ახალი ზალანდიაშ ბჟაეიოლშე]]

**UTC+12:45** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ჩატემიშ არქიპელაგის.

## ზოთონჯს ობჟათე გვერდოსფეროს (პირელი-ეკენია)
 (ნორთის):
* ჩატემიშ არქიპელაგი

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+12:00

[450px|right|thumb| UTC+12 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკა: <br />'''ცაშფერო''' — ზონა UTC+12:00 ოკიანეეფს; <br />'''ყვინთელო''' — ზონა UTC+12:00 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას — [კამჩატკაშ ბორჯი; **ნარინჯიშფერო** — ახალზელანდიური ბორჯი ზოთონც (პირელი-გჷმათუთა) ობჟათე გვერდოსფეროს,  UTC+12:00 ზონას (ზარხულს, გერგობათუთა-მელახი, — UTC+13:00).]]

**[[UTC]]+12:00** — ოსაათე ორტყაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფშო დო ტერიტორიეფშო:

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
*  (ნორთის):
** კამჩატკაშ ბორჯი
*** კამჩატკაშ აკანი
*** ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოლქი
*  (ნორთის):
** გილბერტიშ კოკეფი
* 
* 
* 
*  კოკი უეიკი (ააშ)
*  (საფრანგეთი)
* 

## ზოთონჯს ობჟათე გვერდოსფეროს (პირელი-გჷმათუთა)
*  (კოკი ჩატემი ზოთონც იდვალუაფუ ზოხო ზონას დო ზარხულს ზოხო ზონას)

## თაშნეშე ქოძირით
ბორჯი ახალი ზელანდიას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+12:00 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+11:30

[450px|right|thumb| UTC+11:30 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ყვინთელო''' — ზონა UTC+11:30 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას [ნორფოლკიშ კოკის, ავსტრალიაშ ბჟაეიოლშე ]]

**[[UTC]]+11:30** — ოსაათე ორტყაფუ გეჸვენჯი ტერიტორიაშო:

## ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
*  (ნორთის):
** ნორფოლკიშ კოკი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღა UTC+11:30 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC+10:30

[450px|right|thumb| UTC+10:30 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუქა: <br /> '''ლენო''' — ზონა UTC+10:30 [ზარხულიშ ბორჯი|ზარხულც (გერგობათუთა-მელახი) ობჟათე გვერდოსფეროს; **ნარინჯიშფერო** — ზონა UTC+10:30 ზოთონც (პირელი-გჷმათუთა) — კოკი ლორდ-ჰაუ ]] 

**[[UTC]]+10:30** — ოსაათე ორტყაფუ გეჸვენჯი ტერიტორიაშო:
* ავსტრალია (ACST — Australian Central Standard Time)

## [[ზარხულიშ ბორჯი|ზარხულს]] [[ობჟათე გვერდოსფერო]]ს (გერგობათუთა-მელახი)
*  (ნორთის):
** შტატი ახალი ობჟათე უელსი (ნორთის):
*** ნოღა ბროკენ-ჰილი დო ედომუშამი იანოვინაშ ოლქი.
** შტატი ობჟათე ავსტრალია

## ზოთონჯს ობჟათე გვერდოსფეროს (პირელი-გჷმათუთა)
*  (ნორთის):
** კოკი ლორდ-ჰაუ (ზარხულც — UTC+11:00)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+10:30 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
UTC-12:00

450px|right|thumb| UTC-12:00 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ცაშფერო''' — ზონა UTC-12:00 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას 

**UTC−12:00** — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ონავიგაციეთ. მოჩამილ ოსაათე ორტყაფუს ვარე აკა დოხორელი ტერიტორია, თე ოსაათე ორტყაფუს ხვალე ნოშეფი გჷმირინუანა. თაშნეშე თე ოსაათე ორტყაფუს იდვალუაფუ ააშ-შ მარხველობაშ უდუხორუე ბეიკერიშ დო ჰაულენდიშ კოკეფი. თე ოსაათე ორტყაფუ — ეკონია რე, ნამუსჷთ იჭყაფუ ახალი დღა დო სერიშ ეკოროცხუა (ანუ, მუჟამც თე ოსაათე ორტყაფუს შურიშხაშ 23:00 სთ. რე, UTC+14:00 ზონას უკვე თუთაშხაშ 1:00 სთ. რე).

*  ბეიკერიშ კოკი (ააშ)
*  ჰაულენდიშ კოკი (ააშ)

კატეგორია:ოსაათე ორტყაფუეფი
შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი

მინი|მარცხნივ|250პქ|ოორუე ფრიზიშ ბარიერული კოკეფიშ აერო ფოტო
**შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ ვადენზეეშ ერუანული პარკი / შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი** () — ერუანულიი პარკი გერმანიას, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ აკანს, ვადენზეეშ წყარპიჯის. დირსხუ 1985 წანას, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ პარლამენტიშენი, შანულამო გეფართოუ 1999 წანას. თუდოლენი საქსონიაშ ვადენზეეშ ერუანულ პარკწკჷმა, ჰამბურგიშ ვადენზეეშ ერუანულ პარკეკჷმა დო ელბაშ ესტუარიშ კანკალე ნორთწკჷმა ართო, ნამუთ ორთაშ ტყაჩირეფი ვარე, წმოქიმინუნს ვადენზეეშ გერმანულ ნორთის.

ერუანული პარკი იფაჩუ ოორუეშე — გერმანია-დანიაშ ოზუღე ხურგაშ ობჟათეშე, წყარმალუ ელბაშ ესტუარშახ. ოორუეშე, პარკი იკენს ოორუე ფრიზიშ კოკეფს დო ჰალიგენს დო თინეფიშ მიკონჭაფ-მოკონჭაფაშ არეალეფს, ნამუშ სიგანე 40 კმ რე. გოფაჩილი ფლორა დო ფაუნა ტიპური რე ედომუშამი ვატოვიშ ზუღაშო, გჷშაკერძაფილო დიდი მუდანობათი რე დელფინი, კვატეფი დო ზოსტერა (ზუღაშ ოდიარე).

პარკიშ ფართობი 4 410 კმ² რე დო უდიდაში რე გერმანიას. ტერიტორიაშ 68% ირო ზუღაშ თუდო რე, 30% - პერიოდულო სქირე რე. დიხეფი თარო ჯიმუამი ჭყენჭყეფს იკენს. 1990 წანას, იუნესკოქ ბიოსფერულ ტყაჩირო აღიარჷ, დო ვატოვიშ ზუღაშ ნიდერლანდურ ნორთწკმა ართო 2009 წანასს მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გენშიჸონჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური საიტი 
* Wadden Sea Conservation Station 

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
თუდოლენი საქსონიაშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი

მინი|მარცხნივ|250პქ
**თუდოლენი საქსონიაშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი გერმანიას. დირსხუ 1986 წანას დო იკენს ბჟაეიოლი ფრიზიშ კოკეფს, მენჭაფა-მონჭაფაშ არეალეფს დო ჯიმუამი ჭყენჭყეფს, ნიდერლანდეფიშ ხურგაწკჷმა მადვალუ დოლარტიშ ლუბაშე ბჟაეიოლიშჸურე, ნოღა კუკსხაფენშახ. პარკიშ ფართობი 345,8 კმ² რე, თიში მამართუალი ნოღა ვილმსჰელხაფენს იდვალუაფუ. 

2009 წანასს, თუდოლენი საქსონიაშ ვატოვიშ ზურაშ ერუანული პარკი, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანულ პარკწკჷმა დო ვადენზეეშ ნიდერლანდურ ნორთწკჷმა ართო იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გენშიჸონ.

## თაშნეშე ქოძირით
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსფი ინტერნეტის

* Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer 
* Nationalpark-Zentrum Wilhelmshaven
* Nationalpark-Zentrum Cuxhaven
* Nationalpark-Haus Baltrum 
* Nationalpark-Haus Carolinensiel 
* Nationalpark-Haus Dangast
* Nationalpark-Haus Dornumersiel
* Nationalpark-Haus Fedderwardersiel 

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
იასმუნდიშ ერუანული პარკი

**იასმუნდიშ ერუანული პარკი** () — ორთაშობური ტყაჩირი გერმანიას, მეკლენბურგ-წიმი პომერანიაშ კუნთხუს, კოკი რიუგენიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ისამუნდიშ ჩქონს. რჩქინელი რე უდიდაში ცარციშ კლიფეფით, ნამუთ ბალტიაშ ზუღაშ დონეშე 161 მეტრ სიმაღალას იდვალუაფუ. თაშნეშე პარკის ორხველჷ კლიფეფიშ მელე მადვალუ წიფურიშ რჩქალი ტყალეფი.

ერუანული პარკიშ ფართობი 30 კმ² რე დო არძოშე მორჩილი რე გერმანიას. დირსხუ 1990 წანას, გერმანიაშ გოართოაიანაფაშახ, გდრ-იშ ეკონია თარობაშეხ.

კლიფეფი ირო ეროზიას გჷნიცადენა დო ირ შტორმიშ უკული თინეფიშ ნორთი აკმოცენს.

სპეციალური გეოლოგიური მახასიათაფალეფიშ გეშა, იასმუნდიშ ერუანულ პარკის ფლორაშ დო ფაუნაშ მიარე ძალამი მერკე წჷმმარინაფალეფი ხე. კლიფეფიშ მელე ხუეიანო რე წყითე მორჩილი წყარინოხვენეფი.

## გალერეა

Image:Koenigsstuhl_Ruegen.jpg|
Image:Rügen_Kreidefelsen_Königsstuhl_2011.jpg|
Image:Kreidefelsen Rügen.jpg|
Image:Kreidefelsen_Ruegen.jpg|
Image:Nationalpark-Zentrum Koenigsstuhl.jpg|
Image:Stubbenkammer.jpg|
Image:Wissower Klinken April 2004.jpg|
Image:Wissower Klinken August 2005.jpg|
Image:Nationalpark Jasmund Ansicht.jpg|
Image:Jasmund1.jpg|
Image:Victoria-Sicht 3.jpg|


## თაშნეშე ქოძირით
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Verordnung über die Festsetzung des Nationalparkes Jasmund vom 12. September 1990
* ოფიციალური საიტი
* Besucherzentrum Königsstuhl 
* Naturschutz-Fachinformation: Rendzina auf Kreide  – Der Boden am Königsstuhl
* Jasmund und Königsstuhl auf www.gpswandern.de
* Bodo Noack: *[http://www.math.hu-berlin.de/~teschke/quell2.htm Quellen und Bäche im Nationalpark Jasmund]*, September 1993.

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
მიურიციშ ერუანული პარკი

მინი|290პქ|
**მიურიციშს ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი გერმანიას, მეკლენბურგ-წიმი პომერანიაშ კუნთხუშ ობჟათეშე, ბერლინიშ დო როსტოკიშ შქას. იფაჩუ მიურიციშ ტობაშ წყარპიჯწკმჷა. 

პარკიქ 1990 წანას დირსხუ დო თიში ფართობი 318 კმ² რე. ნოღა ვარენიშ გოხოლუას, მიურიცზეუმს, ვიზიტორეფს შეულებუნა ინფორმაცია მიღან ერუანულ პარკშე. 

## გეოგრაფია
ერუანული პარკი ჟირ ზოხო ნორთო ირთუ — მიურცო დო სერაჰნო. მაართა, უმოსი დიდინორთი იფაჩუ მიურიციშ ტობაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯიშე ნოღა ნოიშტერლიცაშახ. მაჷირა, უმოსი მორჩილი ნორთი ნოიშტერლიციშ ბჟაეიოლშე იდვალუადუ. ლანდშაფტიშო დჷმახასიათაფალი რე ოთებუეფი მორენეფი, გჷნორჩხილი რზენეფით. ტერიტორიაშ 65% ტყათ რე ფორილი, 12% - ტობეფით, დოსქილადირი ნორთი - ჭყენჭყეფს დო წყარინორინუეფს უკებჷ. 

მიურციშ ტობაშ ფართობი 118 კმ² რე, ერუანული პარკიშ ნორთი თიში ხვალე ბჟაეიოლი წყარპიჯი რე.

## ფლორა დო ფაუნა
ერუანულ პარკის გოფაჩილ ჩხოლარეფს შქას რე ირემი, წერო, ჩეკუდელა არწი დო ეგრეტი დო თ. უ. 

შილებე ირაგადუას, ნამჷ-და ერუანული პარკიშ ორთა ხეუმუთხუმუ რე. მიარეთ რე გოფაჩილი ღვია (*Juniperus*).

## თაშნეშე ქოძირით
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* http://www.nationalpark-mueritz.de  

## სქოლიო

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
საქსონიაშ შვეიცარიაშ ერუანული პარკი

მინი|290პქ|მიოჯინი კარლოლაფელზენიშე
**საქსონიაშ შვეიცარიაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი გერმანიას, დუდიშულ შტატ საქსონიაშ ნანანოღა დრეზდენიშ გოხოლუას. იკენს 93,5 კმ² ფართობის ელბაშ ქვიშაქუაშ გვალეფიშ გერმანულ ნორთის, ნამუშათ საქსონიაშ შვეიცარია უჯოხონა.  

პარკი უხურგანს ჩეხეთის მადვალუ ბოჰემიაშ შვეიცარიაშ ერუანულ პარკის. 

## გეოგრაფია
ერუანული პარკი დოხოლაფირო 710 კმ² ტერიტორიაშ ორთაშ არეალიშ ცენტრი რე. მიარე აკანს კულტივირაფილი რე ადამიერეფიშით. რეგიონს ორხველჷ მუსხირენ მორჩილი ოხორე დო ოფუტე. 

ერუანული პარკიშ შქაგური, დოხოლაფირო 40% ედომუშამო ტყათი რე ფორილი. ერუანული პარკიშ სტატუსი, ნამუთ ონინალჷ ორთაშ უმაღალაში თხილუას გერმანიას, ტერიტორიას 1990 წანას მიენიჭჷ. 

საქსონიაშ შვეიცარია გჷშმერთუ ინტენსიური ქირთეეფიშ დო კანიონეფიშ ლანდშაფტით. უმაღალაში ჭურჭული ზუღაშ დონეშე 556 მეტრი რე, მარა გვალო მორჩილ გოძვენას, წყარმალუ ელბაშ ლეხერს სიმაღალე 110 — 120 მეტრას აკმადგინას.

## ტურიზმი დო რეკრეაცია
კანკალე შვანეფს, ერუანული პარკი კონფლიქტშა მიშმურს ტურიზმი დო რეკრეაციაწკჷმა. ართ-ართი ღანკი რე უკნუციმუ არეალიშ 75%-ით გოძინა, მუთ აკმოხურგანს ოწოწიალე დო ალპინისტურ არეალეფს. ალმახანაშო, არსებენს 400 კმ კუჩხიშ შარეფი, 49,9 კმ ველო-შარეფი დო 755 ოგვალეოხოხინე აბანდვალუა. ერუანული პარკი თი ფართო რეგიონიშ აკოდგინალუაშ ნორთი რე, ნამუთ დრეზდენიშ დო თიში ელმოლიშ რეკრეაციული ღანკეფშო გჷმირინუაფუ.

## თაშნეშე ქოძირით
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Nationalpark Sächsische Schweiz
*Short information in English language

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
რაჯკოტი

**რაჯკოტი** () — ნოღა ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. მახორობაშ მეჯინათ შტატიშ მაანთხა ნოღა რე, აჰმადაბადიშ, სურატიშ დო ვადოდარაშ უკული. რაჯკოტი ინდოეთიშ სიდიდათ 35-ა ონოღე აგლომერაციას აკმოქიმინუნს, ნამუშ მახორობა 1,28 მილიონშე უმოსი მახორობას ინტირუანს (2012). რაჯკოტი — მოსოფელიშ ართ-ართი არძოშე მარდუ ნოღა რე. რაჯკოტიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. შტატიშ ნანანოღა განდინაგარიშ ბჟადალშე 245 კმ. მალობას იდვალუაფუ, წყარმალუეფიშ აჯიშ დო ნიარიშ წყარპიჯის. 1960 წანაშ 1 მესიშე — შტატი გუჯარათიშ აკოდგინალუას რე.

## კულტურა
რაჯკოტის კათა უმენტაშო ვეგეტარიანალეფი რენა დო არძო გვარობაშ ჯინუას აწმურენა, ნამუქჷთ დიდი გოლინა იღვენუ ნოღაშ ტერიტორიაშ ელმოლს დო გოხოლუას დიდარი ფაუნაშ თხილუაშ საქვარს.

ნოღას ანდა ოქინაფუეფი იდვალაუფუ. საიუბილეე ბაღეფი — დიდი პარკი ნოღაშ ცენტრის, სოდეთ ანდა მუდანობაშ კოლონიარული პერიოდიშ ძეგლეფი, ნოჭახნაკუეფი იდვალაუფუ. თაშნეშე პარკის ქანაჰატეფიშ დარბაზი დო უოტსონიშ მუზეუმი რე.

რაჯკოტის იდვალაუფუ მაჰათმა განდიშ ჸუდე, სოდე ასეშო მაჰათმა განდიშ ოტაბაკე ოგჷმოფინუე რე.

## სქოლიო

კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
ვადოდარა

**ვადოდრა** () — 3-ა უდიდაში ნოღა ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის, აჰმადაბადიშ დო სურატიშ უკული. კინოხიანი ჯოხოდვალა "ბაროდა" (). თაშნეშე რჩქინელი რე *საიაჯი ნაგარიშ* ჯოხოთ ("ნოღა საიაჯაი" მაჰარაჯა საიაჯირაო გაექვადი III-აშ პატიოცემელო) ვარდა *სანსკარი ნაგრი* ("კულტურაშ ნოღა").

კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
ბჰავნაგარი

**ბჰავნაგარი** (, , ) — ნოღა დო ონიშოლი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, ქათჰიავარიშ ჩქონს, არაბეთიშ ზუღაშ კამბეიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის. მახორობა - 510&nbsp;974 ადამიერი (2001).  1723 წანას ბჰავსინჯი გოჰილქ დარსხუ.

ბჰავანაგარი, ბჰავანაგარიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. თაშნეშე ბჰავანაგარშა, საურაშტრეფიშ კულტურული ნანანოღა უჯოხონა.

ბჰავანაგარს ტროპიკული ლამე დო სქირე კლიმატი რე ჩხე დო სქირე ამინდეფით მელახშე მანგიშ ოშქაშეშახ.

კატეგორია:ინდოეთიშ ონიშოლეფი
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ქათჰიავარი

მინი|მარცხნივ
**ქათჰიავარი** () — ჩქონი გუჯარათიშ შტატის (ინდოეთი).

ქათჰიავარი ინდოსტანიშ ჩქონიშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფუ, არაბეთიშ ზუღაშ კაჩიშ დო კამბეიშ ჸუჯეფს შქას, გეოლოგიურო — ინდოსტანიშ ფილას. ქათჰიავარიშ ჩქონიშ ობჟათეშე იდვალუაფუ კოკი დიუ.

ჩქონიშ ფართობი — 40 ვთშ, კმ² უმოსი. ჩქონი თარო ფორილი რე სავანეფით დო ზოხოტყალეფით, ჩქონიშ ცენტრი გვალამი რე (1117 მეტრაშახ), წყარპიჯიშ გოჸუნაფას — ალუვიური რზენეფი.

ჩქონიშ ობჟათეშე იდვალუაფუ ნაციონალური პარკი სანსან-გირი, ნამუთ მოსოფელს აკა აბანი რე, სოდეთ ტყას დუდიშულო ხე ინდური ნჯილო . კაჩიშ ჸუჯიშ წყარპიჯი აკმოქიმინუნს ოზუღე ერუანულ პარკის. ბჰავნაგარიშ რაიონს, კამბეიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის აკოქიმინელი რე ნაციონალური პარკი ველავადარი.

ჩქონიშ ართ-ართი რჩქინელი დუნაბადი რე — მაჰათმა განდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქათჰიავარიშ ტყარი ორთა 
## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ ჩქონეფი
კატეგორია:გუჯარათიშ გეოგრაფია
ტაპტი (წყარმალუ)

**ტაპტი**, ვარდა **ტაპი** (; ; ) — წყარმალუ ინდოეთიშ ცენტრალურ ნორთის, ნამუთ ოდუდეს ოგვალე მასივი სატპურაშ ბჟაეიოლშე იკეთენს ნოღა ბეტულიშ არხოს, შტატი მადჰია-პრადეშის დო ნამუთ მეურს ბჟადალი მალობათ, კერზოთ წყარმალუ ნარმადაშ პარალელურო. თაშნეშე წყარმალუშ ღანჩოს ორხველჷ კანდეშიშ რეგიონი შტატი მაჰარაშტრას. წყარმალუშ სიგჷრძა აკმადგინანს 720 კმ-ს, სოჸურეშეთ დოხოლაფირო 300 კმ ონიშეთ გჷმირინუაფე. ტაპტი ინმაკათუ არაბეთიშ ზუღაშ კამბეიშ ჸუჯის, შტატი გუჯარათიშ ნოღა სურატიშ ელახ. ტაპტიშ ღანჩოშ ედომუშამი ფართობი რე 77 800 კმ². წყარიშ ხარჯი ოშქაშეთ — 489 მ³/მ.

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ წყარმალუეფი
საბარმატი (წყარმალუ)

**საბარმატი** (, ) — წყარმალუ ინდოეთიშ ბჟადალშე, ნამუშ სიგჷრძა აკმადგინანს 371 კმ-ს. ოდუდეს იკეთენს არავალიშ ქჷნდჷრს, რაჯასტანიშ შტატის. წყარმალუშ ღანჩოშ უმენტაში ნორთი აკმადგინანს 4,164 კმ²-ს, იდვალუაფუ შტატი გუჯარათის. წყარმალუ საბარმატი ინმაკათუ არაბეთიშ ზუღაშ ჰამბჰატიშ ჸუჯის. საბარმატიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ გუჯარათიშ უშხუაში ნოღეფი, კერზოთ აჰმადაბადი დო განდინაგარი.
thumb|წყარმალუ საბარმატი

ინდოეთიშ ზოხორინალაშო ლჷმაშ ბორჯის, წყარმალუშ წყარპიჯს მაჰათმა განდიქ აკაგჷ მუში რეზიდენცია **საბარმატი აშრამი**.

კატეგორია:გუჯარათიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რაჯასტანიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ წყარმალუეფი
გუჯარათალეფი

[thumb|[მაჰათმა განდი]]
**გუჯარათალეფი** — კათა ინდოეთის (46 მლნ), გუჯარათიშ შტატიშ თარი მახორობა. თაშნეშე ოხორანა პაკისტანს. ორხველჷნა ევროპეიდული რასაშ ინდო-მედიტერანეულ ნოჸველას.

***ჯოხოდვალუეფი**: გუჯარათულო - Gujarati loko; ინგლისურო - Gujaratis; ფრანგულო - Goudjeratiens.
***ედომუშამი მუდანობა**: 47 მლნ.
***ნინა**: გუჯარათული.
***რელიგიური რწუმა**: თარო ინდუისტეფი, თაშნეშე რენა სუნიტი მუსლიმეფი დო ჯაინისტეფი.

კატეგორია:ინდოევროპელი კათეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ კათეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ კათეფი
სომალიშ ჩქონი

**სომალიშ ჩქონი** *თაშნეშე* **აფრიკაშ ქა** — ჩქონი ბჟაეიოლ აფრიკას, ნამუთ მუსხირენ ოშობათ კილომეტრით რე მიშაჭკირილი არაბეთიშ ზუღაშა დო თიშ ოორუე წყარპიჯი ადენიშ ჸუჯიშ ობჟათე წყარპიჯიშ ღოზის წჷმარინუანს. აფრიკაშ ქა ედომუშამო აფრიკაშ კონტინენტიშ არძოშე ბჟაეიოლი ნორთი რე. ჩქონშა მიშმურს ერითრეა, ჯიბუტი, ეთიოპია დო სომალი. ჩქონიშ ფართობი აკმადგინანს დოხოლაფირო 2 000 000 კმ²-ს, მახორობა - 100,2 მლნ-ს (ეთიოპია 75 მლნ, სომალი 10 მლნ, ერითრეა 4,5 მლნ, ჯიბუტი 0,7 მლნ). 

ჩქონი წორწო გოძვენობათ რე დოშორაფილი მუჭოთ ეკვატორიშე, თეშ კიბოაიშ ტროპიკიშე. რეგიონი ძალამი გვალამი რე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*სომალიშ ჩქონიშ ისტორია

კატეგორია:ჯიბუტიშ ჩქონეფი
კატეგორია:ერიტრეაშ ჩქონეფი
კატეგორია:ეთიოპიაშ ჩქონეფი
კატეგორია:სომალიშ ჩქონეფი
ბჟაეიოლი აფრიკა

**ბჟაეიოლი აფრიკა** — აფრიკაშ კონტინენტიშ უძგალაშ ბჟაეიოლს მადვალუ რეგიონი, ნამუსჷთ გეოგრაფია დო გეოპოლიტიკა გჷთმოთანჯუნს. გოეროშ გეოგრაფიული რეგიონეფიშ სქემაშ მეჯინათ თე რეგიონშა მიშმურს 19 ტერიტორია:

* კენია, ტანზანია, დო უგანდა – ბჟაეიოლი აფრიკაშ წორომაჸალობა (EAC)
* ჯიბუტი, ერიტრეა, ეთიოპია დო სომალი – აფრიკაშ ქა
* ბურუნდი დო რუანდა – EAC-იშ მაკათურეფი 2007 წანაშ 18 მანგიშე, კანკალეშა ცენტრალურ აფრიკათ მიარზენა
* მოზამბიკი დო მადაგასკარი – კანკალეშა ობჟათე აფრიკათ მიაზრენა
* მალავი, ზამბია დო ზიმბაბვე – შხირას მიაზრენა ობჟათე აფრიკაშ ნორთო
* კომორიშ კოკეფი, მავრიკი და სეიშელი – მორჩილი კოკი-ქიანეფი ინდოეთიშ ოკიანეს
* რეიუნიონი დო მაიოტი – საფრანგეთიშ ტერიტორიეფი ინდოეთიშ ოკიანეს

გეოგრაფიულო, ეგვიპტეს დო სუდანს ხოლო კანკალეშა თე რეგიონს მიარზენა.

კატეგორია:გოეროშ სუბრეგიონეფი
კატეგორია:აფრიკა
კატეგორია:ბჟაეიოლი აფრიკა
თანაფა

[thumb|მარცხნივ|250px|[ოთანაფე მარქვალი|ოთანაფე მარქვალეფი]]
**თანაფა** — უკაბეტაში ქირსიანული დღახუ, ნამუთ იშანუაფჷ ახალი სტილით 4 პირელს დო 8 მესიშ შქას იოსე ქირსეშე ღურაშა გერჯგინაშ გეშა. თანაფას წჷმი უწორუანს 40–დღამი პიჩვანი, ოხვამე ოზადუ, აღსარება დო ზიარობა, ვნებაშ მარა. ქირსიანეფშო თენა რე ზეიმეფიშ ზეიმი, ნამუთ მესიაშ მოლინას იშანუანს, ნამუშეთ მოსეშ კათა ეგვიპტეშ ჭკორალუაშე დუდიშ გიშაღალაშ უკული ორცებენდესჷნ, ნამუსჷთ ბიბლიური წჷმიმორაგადეეფი ქადაგენდეს დო ნამუშჷთ სინედრიონიშ ნებათ ჯვარსეგაფილჷ ქირსეშ სახეთ გჷნხორციელჷნ.

დუდმაართაშე ხვალე ვნებაშ მარაშ დღალეფს ზეიმენდეს. ხვალე IV ოშწანურას მიაჩჷ თანაფაშ დღახუს თეხანურ სახექ. ნიკეაშ მაართა მოსოფელიშ ოხვამეშ კათუაქ, 325 წანას დადგინჷ დღახუშ ეშანუა აფუნიშ ბუნობაშ გემაჸვენჯ მარას, იუდევალეფიშ პასექიშ ბოლოს, უთურეთ თიშე გიშაკერძაფილო დო მარაშ ბოლოს. თე შკაფონი უხვადუ ახალ სტილით 4 პირელშე 8 მესშახ. თეშნერო, თანაფა მაყარე დღახუეფიშ კატეგორიას ორხველჷ.

*[[ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია|ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ]]* მეჯინათ, თანაფაშ ზეიმი, უჯვეშაშ მეჩხოლარეეფიშ დო უკულ დიხაშმახანდეეფიშ ოაფუნე, ართამი გოახალაფაშ დღახუ რე, ნამუშ უშორაშ ჯინჯეფით აჯამურ რელიგიეფს არსხუაფუდას-ოკო, სოდე თინა ორთაშ ღურას დო თანაფას შანულენს.

## თანაფაშ დღაშ გჷმოკოროცხუა
რჩქინელი გერმანალი მათემატიკოსიშ კარლ ფრიდრიხ გაუსიშით გიშაჸონაფილქ იჸუ ფორმულეფქ, ნამუშ მეჯინათ ქირსიანული პასექიშ დღა (ჯვ. სტილით) თეშნერო გითმითანჯუ:

კალენდარული წანაშ რანწკით ნომერქ (N) ოკო გირთას 19-შა; 4-შა დო 7-შა, ნორთიშე მეღებული ნოსქილედეფი თეშნერო a,b დო c-თი ქიმვორჩქინათ. უკულ სიდიდაქ 19a+15 ოკო გირთას 30-შა, ნოსქილედი ქიმვორჩქინათ d-თი, მუშ უკულ გიმოქიმინელქ 2b+4c+6d+6 ოკო გირთას 7-შა, ნოსქილედი მივრჩქინათ ოკო e-თი. საბოლოოთ მიბღენთ, ნამჷ-და თანაფაშ დღა რე 1 რცხუს) თუ d+e, ინწკჷმა თანაფა მელახიშ თუთას იჸუაფუ დო A=22+(d+e) ვარდა 2) თუ d+e>10, ინწკჷმა თანაფა პირელიშ თუთას იჸუაფუ დო A=(d+e)-9.

სამანგაშო 2015 წანაშ თანაფაშ თარიღი თაშ გჷმიკოროცხუ:

2015/19=106 ნთელი 1/19 ანუ a=1

2015/4=503 ნთელი 3/4 ანუ b=3

2015/7=287 ნთელი 6/7 ანუ c=6

d=(19*a+15)/30=(19*1+15)/30=1 ნთელი 4/30 ანუ d=4

e=(2b+4c+6d+6)/7=(2*3+4*6+6*4+6)/7=8 ნთელი 4/7 ანუ e=4

d+e=4+4=8 თანაფა მელახიშ თუთას იჸუაფუ.

A=22+(d+e)=22+8=30

ე. ი. 2015 წანას თანაფაშ დღა მუხვადუ 30 მელახის (ჯვ. სტილით).
თანაფაშ გჷმოკოროცხუა „იროიანი რცხით“ ხოლო შილებე.

თე რცხიშ გჷმორინაფაშ ბორჯის, მოჩამილი კალენდარული წანაშ ნომერქ (N) გირთას ოკო 28-შა დო 19-შა. მეღებულ ნოსქილედეფი ოკო ვძირათ ომანგე ჰორიზონტალურ დო ვერტიკალურ ველეფს.

2015/28=71 ნთელი 27/28 ანუ ჰორიზონტალურ ველს 28-შ გჷნართიშ ნოსქილედის ოკო დოვგორათ რიცხუ 27.

2015/19=106 ნთელი 1/19 ანუ ვერტიკალურ ველს 19-შ გჷნართიშ ნოსქილედის ოკო დოვგორათ რიცხუ 1.

ეშანილი ცირფეფი „27“ დო „1“, რცხილს ართიანს გინმოჭკირუნს 30 მელახიშ (ჯვ. სტილით) აბანს, მუთ ომანგუ ჟილე გჷმოკოროცხილს.
thumb|250px|ქირსეშ თანაფაშ მა-16 ოშწანურაშ რუსული ხატი.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ''ქირსეშ თანაფა'' (ბაღანეფშო) ;
* ''წიმინდე იოანე დამასკელი თანაფაშენი'';
* „მოველი აღდგომასა მკვდრეთით“ - ''გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანის დამატება ბავშვებისათვის“'' ;
* რატომ არის აღდგომა და მასთან მიმართებაში მყოფი დღესასწაულები მოძრავი? www.tveni.ge;
* გეგშაკოროცხით თანაფაშ თარიღი მოჩამილ წანაშო 
**თანაფაშახ მეძჷ**

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
ცენტრალური აფრიკა

right|მინი|350პქ|ცენტრალური აფრიკაშ ქიანეფი

**ცენტრალური აფრიკა** იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ ცენტრალურ ნორთის. თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს გეჸვენჯი ქიანეფი:

* ანგოლა
* გაბონი 
* კამერუნი 
* კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა
* კონგოშ რესპუბლიკა
* სან-ტომე დო პრინსიპი
* ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა 
* ჩადი 
* გვინეა
* ბურუნდი
* რუანდა

კატეგორია:აფრიკა
კატეგორია:აფრიკშა რეგიონეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკა
ჯამნაგარი

**ჯამნაგარი** (, ) — ნოღა ინდოეთის, კინე თე ჯოხოდვალაშ ოლქიშ ნანანოღა შტატი გუჯარათიშ ბჟადალშე. ნოღა ჯამნაგარიშ მახორობაშ ძინაქ 1920-იანი წანეფს დიჭყჷ, თეიშახ ნოღა რჩქინელი რდჷ მუჭოთ **ნევანაგარი** დო კინეთე ჯოხოდვალაშ სათაროშ ცენტრი რდჷ. ალმახანას ჯამნაგარს ოხორანს დოხოლაფირო 500 ვითოშიშე უმოსი ადამიერი.

ჯამნაგარი კაჩიშ ჸუჯიშ ობჟათეშე იდვალუაფუ დო არხო ბორჯიშე შანულამი ოწარმე ცენტრი რე. ჯამნაგარს გჷშაკერძაფილი ეკონომიკური ზონაშ სტატუსი უღუ, სოდეთ არსებენს ოგინაგაფუე დო საბაჟო სალდოეფი.

კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
ბჟადალი აფრიკა

right|მინი|350პქ|ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფი

**ბჟადალი აფრიკა** — იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ ბჟადალ ნორთის. თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 16 ქიანა დო ფართობით დოხოლაფირო 5 მილიონი კვადრატული კილომეტრი რე.

* ბენინი
* ბურკინა ფასო
* კოტ-დივუარი
* კაბო-ვერდე
* გამბია
* განა
* გვინეა
* გვინეა-ბისაუ

* ლიბერია
* მალი
* მავრიტანია
* ნიგერი
* ნიგერია
* სენეგალი
* სიერა ლეონე
* ტოგო

კატეგორია:აფრიკა
კატეგორია:ბჟადალი აფრიკა
რანჩი

**რანჩი** () — ნოღა ინდოეთის, შტატი ჯარხანდიშ ნანანოღა. ინდოეთიშ ბჟაეიოლიშ შანულამი პოლიტიკური, კომერციული, ინდუსტრიული დო ოგონათუე ცენტრის წჷმარინუანს.

## გეოგრაფია
ნოღა ჩჰოტა-ნაგპურიშ პლატოს იდვალუაფუ. რანჩიშ გოხოლუაშ აკანი დიდარი რე გვალაშე გჷნმალი მორჩილი წყარმალუეფით, დო ნოღას ჯოხოქ გიადჷ **წყარგელაფუეფიშ ნოღა**. ნამუშეთ არძოშე რჩქინელი წყარგელაფუეფი რე — დაშამი, ჰუნდრუ, ჰირნიდო პანდჩგჰატი.

წყარმალუ სუბარნარეხა დო თიში ნოველეფი აკმოქიმინუნა აბანობურ ოწყარმალუე სისტემას.

## დემოგრაფია
2011 წანაშ ფასებათ, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 1 126 741 ადამიერს, თაურეშე 52,07 % ქომოლკოჩეფი დო 47,93 % ოსურკოჩეფი. ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა 88,42 %, მაღალირე, ვინემ ოშქაშე ნაციონალური დონე;

## სქოლიო

კატეგორია:ჯარხანდიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ჯამუ

**ჯამუ** (, , ) — ნოღა ინდოეთიშ შტატი ჯამუ დო ქაშმირს. შტატიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა (სრინაგარიშ უკული). ჯამუ, შანულამი მუდანობაშ თხილერი ჯვეში ოხიდეეფიშ დ მეჩეთეფიშ ჭყოლოფუათ რჩქინელი რე მუჭოთ "ოხიდეეფიშ ნოღა".
ჯამუს, გერგობათუთაშე პირელშახ ჯგირ კლიმატიშ გეშა შტატიშ **საზოთო ნანანოღა** რე; თე ბორჯის თაქ თე თუთეფს აბანობური თარობაშ ორენი რე, ნამუთ ზარხულს გინმურს სრინაგარშა.

კატეგორია:ჯამუ დო ქაშმირიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჯამუ (მიარეშანულამი)

**ჯამუ** შილებე შანენდასი:
* **[[ჯამუშ რეგიონი|ჯამუ]]** — რეგიონი ინდოეთის.
* **[[ჯამუ]]** — ნოღა ინდოეთის.
* **[[ჯამუ (ოლქი)|ჯამუ]]** — ოლქი ინდოეთის.
* **[[ჯამუ დო ქაშმირი]]** — შტატი ინდოეთის.
სარდარ ვალაბჰაი პატელიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**სარდარ ვალაბჰაი პატელიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** () **AMD/VAAH** — ინდოეთიშ აეროპორტი, ნამუთ გჷნოხარგუაშ მეჯინათ მაშკვითა აბანს რე ქიანას. აეროპორტი ონინალჷ გუჯარათიშ შტატიშ ჟირ უშხუაშ ნოღას - აჰმადაბადის დო განდინაგარს, აეროპორტი იდვალუაფუ აჰმადაბადიშ რკინაშ შარაშე 8 კილომეტრიშ გოძვენას. აეროპოერტის ჯოხოქ ინდოარი პოლიტიკოსიშ დო ჸოფილ პრემიერ-მინისტრიშ სარდარ ვალაბჰაი პატელიშ პატიოცემელო გიადჷ. აეროპორტიშ ფართობი 4,55 კვ. კმ, ეიოფურინალ-დაფურინალი საროტიშ სიგჷრძა — 3 600 მ. აეროპორტი ღებულენს დინოხოლენ დო ერეფოშქაშე რეისეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სარდალა ვალაბჰაი პატელიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი  Airports Authority of India-იშ ვებ-ხასჷლას

## სქოლიო

კატეგორია:აჰმადაბადი
კატეგორია:ინდოეთიშ ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
სრინაგარი

**სრინაგარი** ვარდა **შრინაგარი** () — ნოღა ინდოეთის, შტატი ჯამუ დო ქაშმირიშ საზარხულო ნანანოღა. ზუღაშ დონეშე 1730 მეტრას, დელიშ ოორ-ოორუე-ბჟადალშე 650 კმ მალობას იდვალუაფუ. მახორობა - 1 273 312 ადამიერი (2011).

ნოღა იდვალუაფუ ტობა დალს, ნამუთ რჩქინელი რე მუში არხი-შოშეეფით, ვენეციაშობურო.

ლეგენდაშ მეჯინათ, ნოღა პანდავეფიშმაფა აშოკიქ დარსხუ (ვეშქოჩირთან მაურეფიშ იმპერიაშ მამართვალშა).

მიარე ლეგენდაშ მეჯინათ, სრინაგარი რე თი აკანი, სოდეთ იდვალაუფუ იოსე ქირსეშ საფულე, ნამუთ თექ ოხორანდჷ მუშ ჩილწკჷმა ართო, ჯვარმეჭკადუაშ უკული. სრინაგარიშ გოხოლუას იოსე ქირსეშ მავზოლეუმი იდვალუაფუ, სოდეთ ბრელი ტურისტი გილურსი. თე მავზოლეუმი წჷმარინუანს მუსულმანურ მაზარს, სოდეთ იდვალაუფუ იოსე ქირსეშ წიმინდე საფულე დო კუჩხიშ ნოქური .

## ოქიანუეფი
* სრინაგარიშ ოკათედრე მეჩეთი
* ჰაზრატბალი
* იოსე ქირსეშ მავზოლეუმი სრინაგარს (ღორონთიშ გჷშაგორილი იუზ ასაფიშ მავზოლეუმი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Фსრინაგარიშ სურათეფი
* იოსე ქირსეშ საფულეშ ოორუე 
* Путеводитель по Шринагару на сайте Индостан.ру

## სქოლიო

*
კატეგორია:ჯამუ დო ქაშმირიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანორეფი]]
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
ტირუვანანტაპურამი

thumb|200px|მუზეუმ ნაპიერიშ ოზე
**ტირუვანანტაპურამი** (**ტრივანდრუმი, ტრივანდრამი**, მალაილამ.: തിരുവനന്തപുരം, tiruvaṉantapuraṁ) — ნოღა ინდოეთის, შტატი კერალაშ ნანანოღა. ტირუვანანტაპურამიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ინდოეთიშ ბჟადალ წყარპიჯის იდვალუაფუ, ინდოსტანიშ ჩქონიშ ობჟათე უკიდაში ჭურჭულიშ არხოს. ნოღა იდვალუაფუ დაბალი წყარპიჯიშ ქჷნდჷრეფს შქას. ნოღაშ მახორობა - 752 490 ადამიერი, ონოღე აგლომერაციაშ მახორობა 1,68 მილიონი ადამიერი.

## სქოლიო

 

კატეგორია:კერალაშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ბჰოპალი

**ბჰოპალი** (, ) — ნოღა ინდოეთიშ ცენტრალურ ნორთის. ინდოეთიშ შტატი მადჰია-პრადეშიშ ნანანოღა. ნოღაშ შხვა ჯოხო — **შკვითი ტობაშ ნოღა**. 15 მილიონი მახორუშე უმოსით, 56 % ინდუისტეფი, 38 % მუსულმანეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Фотографии Бхопала.  в фотогалерее сайта Hindustan Times.
* Bhopal: Gateway to Sanchi. // Buddhist Circuit in Central India: Sanchi, Satdhara, Sonari, Andher, Travel Guide. Goodearth Publications, 2010. Pages: 96.
* Shāh Jahān̲ Begam (Nawab of Bhopal). The táj-ul ikbál tárikh Bhopal, or, The history of Bhopal. Thacker, Spink, 1876. Pages: 240.
* Путеводитель по Бхопалу и окрестностям

კატეგორია:მადჰია-პრადეშიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
ვააღიარაფილი ქიანეფიშ ერკებული

მინი|400პქ|
მოსოფელს, მუსხირენ გეოპოლიტიკურ ართაულს ვა უღჷ ერეფოშქაშე აღიარაფა, მარა თინეფი დე ფაქტო ზოხორინელი მართუალაშ ართაულეფი ვარდა სახენწჷფოეფი რენა.

თინეფიშ უმენტაშობა რე სუბნაციონალური რეგიონი მუში ეთნო-ნაციონალური მუშჸოფათ, ნამუთ გეგშერთეს (გეგმიქიმინეს) მუნეფიშ ჯინჯიერ/ოდაბადე ქიანას დო თეშ გეშა თინეფშა სეპარატისტულ სახენწჷფოეფი უჯოხონა.
## ნორთობურო აღიარაფილი სახენწჷფოეფი დე ფაქტო კონტროლით მუშ ტერიტორიას

გოეროს მაკათური ქიანეფი, ნამუთ ნორთობურო რე აღიარაფილი გოეროშ შხვა მაკათური ქიანაშე თაქ მოჸონაფილი ვარე (სამანგ. 39 ქიანა ვააღიარენს ისრაელს მუჭოთ სახენწჷფოს).
* ***' დო ***' ნორთობურო აღიარაფილი რესპუბლიკეფი რე (აღიარაფილი რე გოეროშ ხუთი მაკათურიშე : რუსეთი, ნიკარაგუა, ვენესუელა, ნაურუ დო სირია). საქორთუოშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ, აფხაზეთი რე ავტონომიური რესპუბლიკა, ობჟათე ოსეთი - ობორჯე ადმინისტრაციული ერთული. ფაქტობურო ვეკონტროლებუაფუ საქორთუოშ თარობაშე.
* **კოსოვო** ნორთობურო აღირაფილი სახენწჷფო ჸოფილი იუგოსლავიაშ ტერიტორიას. სერბეთიშ კონსტიტუცაშ მეჯინათ სერბეთიშ რესპუბლიკაშ ნორთი რე. კოსოვოშ ზოხორინალა აღიარჷ გოეროშ 62 მაკათური ქიანაქ. 
* ****, პალესტინაშ გოდუდიშულაფაშ ორგანიზაციაქ პალესტინაშ სახენწჷფოშ ზოხორინალა 1988 წანაშ 15 გერგობათუთას, ალჟირს ერუანული სხუნუშ აკოხუნას გჷმაცხადჷ. ორგანიზაცია ოკათჷ გოეროშ აკოხუნეფს დჷმაკვირაფალიშ სტატუსით დო მიშინუაფუ მუჭოთ *პალესტინა*.
* , საჰარაშ არაბეფიშ დემოკრატიული რესპუბლიკაქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ 1976 წანას, თე რესპუბლიკა აღიარაფილჷ აფუ გოეროშ 84 მაკათურ ქიანას. 
*  **[[ჩინეთიშ რესპუბლიკა]]** (**R.O.C**), ნამუთ 1949 წანას ჩინეთიშ ომენმაღალი ლჷმაშ წაგებაშ უკული აკონტროლენს ხვალო ტაივანს დო მუსხირენ შხვა მორჩილ კოკის დო ასე აღიარაფილი რე 25 ქიანაშე. დე ფაქტო რსხუეფს შხვა ქიანეფწკჷმა ასრულენს თიჯგურა ინსტიტუტეფით, მუჭოთი რე ტაიპეიშ ეკონომიკური დო კულტურული წჷმორინალობაშ ოფისი.
* **[[ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკა]]** (TRNC) აკიქიმინჷ ოორუე კვიპროსის 1975 წანას, თე კოკის თურქეთიშ არმიიაშ მიშაჭკირუაშ უკული ბერძენი კვიპროსალეფიშე ხუნტაშ მონწყუალაშ საგამეთ. ხუნტაშ ღანკი რდ კოკიშ საბერძნეთწკმა მერსხუაფა. ფორმალურო ზოხორინალა გმაცხადჷ 1983 წანას დო ამდრარშახ ხვალო თურქეთიქ აღიარჷ. 2004 წანას გოეროშ ეგიდით ჩეტარჷ რეფერენდუმქ კვიპროსიშ ჟირ ნორთიშ გოართიანაფაშე. გოართიანაფას მეურდეს თურქი კვიპროსალეფი,მარა თეს წიმი ეწუდირთეს ბერძენეფქ. თიშ უკული დიპლომატიური ცადეფი თე საკითხიშ გჷნაჭყვიდირალო ვასრულებე. კვიპროსიშ ბერძენული ნორთიქ თიმ წანასევროპაშ სრხუშ მაკათურო გჷნირთჷ, მუქჷთ გოეროშ გენერალური მელამოსეშ მოსაზრაფათ ხოლო უმოსო გართულჷ ვითარაფა ღე რეგიონს.

## ხვალო გოეროშ ვამაკათური ქიანეფიშე აღიარაფილი გოეროშ ვამაკათური დე ფაქტო ქიანეფი

***[[დნესტრიშპიჯეთი]]**, დნესტრიშპიჯეთიქ ზოხორინალა 1990 წანას გმაცხადჷ, ალმახანაშო აღიარაფილი რე გოეროშ ვამაკათური ჟირი დე ფაქტო ქიანაშ აფხაზეთიშე დო ობჟათე ოსეთიშე.
*, სომალქ ზოხორინალა 1960 წანას ბრიტანეთიშე მიღჷ. დეკოლონიზაციაშ უკული ბრიტანული დო იტალიური სომალილანდეფიშ აკოართაფათ აკოქიმინჷ სომალქ. სომალილენდიქ ზოხორინალა 1991 წანას გჷმაცხადჷ, თინა ალმახანაშახ აკა სახენწჷფოს ვაუღიარებჷ.

## სქოლიო

*
კატეგორია:ვააღიარაფილი ქიანეფი
ინდირა განდიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

left|220პქ|thumb|<center>'''აეროპორტიშ ლოგო'''</center>
**ინდირა განდიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** (ჰინ.: इंदिरा गांधी अंतरराष्ट्रीय हवाई अड्डा ,) **DEL/VIDP** — აეროპორტი დელის, ინდოეთის. აეროპორტის ჯოხო ჸოფილ ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრიშ ინდირა განდიშ პატიოცემელო გიოდვეს, თე აეროპორტი არძოშე გჷნოხარგელი რე ინდოეთის ეფურინუა-დოფურინუეფიშ მეჯინათ დო მაჟირა აეროპორტიე - მეშარეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ. აეროპორტი ომენმოღალი ავიაციაშ შანულამი ჰაბი რე ინდოეთიშ ნაციონალურ რეგიონს. კინოხ აეროპორტის გჷმირინუანდჷ ინდოეთოშ ოჰავე-ოურდუმე ნძალეფი დო **პალამიშ აეროპორტიშ** ნორთი რდჷ, მარა მოგვიანაფათ აეროპორტიშ მართულა ომენოღალე თარობას გეგნოჩეს.2008 წანაშ მესის, აეროპორტიშ მართუალა ართობურ კომპანია Delhi International Airport Limited (DIAL)-ს გეგნოჩეს, ნამუსჷთ მართუნს GMR Group, ნამუქჷთ მუშჸურე აეროპორტიშ რეკონსტუქციაშე დო გოფართაფაშე გამამინჯალა გეჭოფჷ.

2007 წანას, ინდირა განდიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტიქ 23 მილიონ მეშარეს ენინალჷ დო მიღჷ პროგრამა 2030 წანაშო, წანმოწანას 100 მილიონი მაშარეშ ნინალაშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ხასჷლა 
* ინფორმაცია აეროპორტშე 
* GMR Delhi International Airport Limited (DIAL) 
* GMR Group  
* აეროპორტიშ გოვითარაფაშ გენერალური გეგმა 
* დელიშ აეროპორტი. სურათეფი 

## სქოლიო

კატეგორია:დელი
კატეგორია:ინდოეთიშ ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
კატეგორია:აეროპორტეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
ომენოღალე ავიაციაშ ერეფოშქაშე ორგანიზაცია

left|220px|thumb|ომენოღალე ავიაციაშ ერეფოშქაშე ორგანიზაცია
**ომენოღალე ავიაციაშ ერეფოშქაშე ორგანიზაცია** (ICAO) არსებენს 1947 წანაშ 4 პირელშე. თიში ამოცანეფი დო ღანკეფი, სტრუქტურაშ დო კომპეტენციაშ ოწესდვალო დვალირობეფი მოჩამილი რე ჩიკაგოშ 1944 წანაშ კონვენციაშ მაჟირა ნორთიშ გოთოლწორაფათ. თეწკჷმა ართო იკაო-შ ნორმეფი ნუმუთ მუთმოფხვადჷნა ჩიკაგოშ 1944 წანაშ კონვეციაშ I დო III ნორთეფს. თენა რე იკაოშ წესდვალუაშ მუშობურობა. ერეფოშქაშე ომენოღალე ავიაციაშ მალასიან გოვითარაფაქ ანუ სახენწჷფოეფიშ ომენოღალე ავიაციაქ, ნამუთ დოკაფილი რდეს ერეფოშქაშე ოჰეერე მეულა-მოულათჷნ, გაპიჯალჷ 1944 წანაშ გერგობათუთას ჩიკაგოშ კონფერენციას ერეფოშქაშე ომენოღალე ავიაციაშ გეშა კონვენციაშ დოდვალა (1944 წანაშ ჩიკაგოშ კონვენცია) დო ომენოღალე ავიაციაშ ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ (იკაო) დორსხუაფა. ჩიკაგოშ 1944 წანაშ კონვენციაშ დო იკაო-შ საქვარუაშ თარი ღანკი რე ერეფოშქაშე ომენოღალე ავიაციაშ უშქურანჯი დო კვანწილი გოვითარაფილი, წორწო შელებუამობაშ ოსხირს ერეფოშქაშე ოჰეერე მეულა-მოულაშ გონიერო დო მიოჭირნეთ სრულაფა (1944 წანაშ ჩიკაგოშ კონვენციაშ პრეამბულა). იკაოშენ აკომუშებული დო მეღებული ტექნიკურ-იურიდიული მოთხირეფიშ თარი მუშობურობა რე, ნამჷ-და თინეფი რე ტექნიკურ-იურიდიული ეტალონეფი, ნამუსჷთ უღჷ მორალურ-პოლიტიკური, მარა ვაიურიდიული შანულობა. სახენწჷფო, ნამუთ უხუჯანს თე თუ თი სტანდარტის, რეკომენდაფილ პრაქტიკას ვარ-და წესეფს, ნამჷდგა ბორჯის შეულებჷ თინეფიშ ვარაფა, თუ თენა ოუციეთ მიღჩქინჷ-და, მარა იკაო ბრელი ტექნიკურ-იურიდიული მეძირაფას ირზენს ერეფოშქაშე ფურინუეფიშ უშქურანჯობაშ საჭირო დონეშ გარანტიას, სახენწჷფოეფი ოცადჷნა არძო პიჯალაშ სრულაფას.

## რეგიონეფი დო რეგიონალური ოფისეფი
**სასო**-ს უღჷ შკვითი რეგიონალური ოფისი, ნამუთ ჩხორო რეგიონს მართუენს.
:1. აზია დო რჩქალი ოკიანე, ბანგკოკი, ტაილანდი
:2. არხო ბჟაეიოლი, კაირო, ეგვიპტე
:3. ბჟადალი დო ცენტრალური აფრიკა, დაკარი, სენეგალი
:4. ობჟათე ამერიკა, ლიმა, პერუ
:5. ოორუე ამერიკა, ცენტრალური ამერიკა დო კარიბიშ ზუღა, მეხიკო, მექსიკა
:6. ბჟაეიოლი დო ობჟათე აფრიკა, ნაირობი, კენია
:7. ევროპა დო ოორუე ატლანტიშ ოკიანე, პარიზი, საფრანგეთი

## ლიდერეფი

### გენერალური მელამოსეეფიშ ერკებული
*  ალბერტ როპერი (1944-1951)
*  კარლ ლიუნგბერგი (1952-1959)
*  რონალდ მაკალისტერ მაკდონელი (1959-1964)
*  ბერნარდუს ტილმან ტვაითი (1964-1970)
*  ასად კოტაიტე (1970-1976)
*  ივ ლამბერი (1976-1988)
*  შივინდერ სინგ სიდუ (1988-1991)
*  ფილიპე როშატი (1991-1997)
*  რენატო კლაუდიო კოსტა პერეირა (1997-2003)
*  ტაიებ შერიფი (2003-2009)
*  რეიმონდ ბენჯამინი (2009-ამდღარშახ)

### სხუნუშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
*  ედვარდ პირსონ ვორნერი (1947-1957)
*  ვალტერ ბინაგი (1957-1976)
*  ასად კოტაიტე (1976-2006)
*  რობერტო კობე გონსალესი (2006-ამდღარშახ)

[thumb|250px|ICAO-შ შტაბორენი [მონრეალი, კანადა]]
## ლიტერატურა
* დავით გეფერიძე, ერეფოშქაშე ოჰეერე სამართალი, გვ. 154-165, თბ., 2009, გიშაშქუმალა „მერიდიანი“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ICAO-ს თარი საიტი(ინგლისური/ფრანგული)
* ICAO-ს ევროპაშ რეგიონალური საიტი 
* აეროპორტეფიშ ოგორუე კოდეფიშ მეჯინათ 

კატეგორია:ავიაცია
კატეგორია:ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფი
ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** (IATA: TBS, ICAO: UGTB) — ერეფოშქაშე შანულობაშ აეროპორტი საქორთუოშ ნანანოღა ქართის. ნამუთ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 17 კილომეტრიშ მალობას იდვალუაფუ. ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი კავკაციაშ რეგიონიშ თარი კომერციულ დო სტრატეგიულ ცენტრის წჷმარინუანს. მიორსხუანს საქორთუოს მოსოფელიშ შხვადოშხვა ნორთის, ქართიშ აეროპორტი მეძობელ ქიანეფს შქას ურთიართობეფიშ გოუჯგუშაფას უნწყუნს ხეს. ქართიშ აეროპორტიშ გოხოლუას იდვალუაფუ ოორზოლე ნინალაშ სუმი კერზო კომპანია: კარგო სერვისი, ლასარე დო საქორთუოშ კარიბჭე. თე კომპანიეფი ასრულენა საბაჟო ნინალას; ორზოლიშ დამუშებას სპეციალური ტექნიკაშ საშულაებათ. 

ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი 2005 წანაშ 31 გჷმათუთაშე გ.პ.ჯ. TAV Urban Georgia მართუენს. თიშ უკული მუთ აკიგჷ ახალი ომოშარე ტერმინალი, ნამუშ აკოგაფაქწ 2007 წანაშ 7 ფურთუთას დიჭყჷ, ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტიქ მალასი გევითარ, მუთ საქორთუოშ სტრატეგიულ შანულობას ოძირანს. ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი ხვალო 1.5 მილიონიანი ნანანოღაშ თარი მიშაულარი დო გიშაულარი ჭურჭული ვარინ, ედომუშამი ქიანაშ მიშაულარი დო გიშაულარი საშვალება რე. ტერმინალიშ მონწყუალა ხეს უნწყუნს მოშარეეფიშ ბარგით გნულას ავტოდგჷმიშე ეფურინუაშ კარეშახ. თაშენეშე ქართიშ ერეფოშქაშე ონინალჷ ფურინჯიშ უშქურანჯ დოფურინუას დო ეფურინუას. აეროპორტის მანევრირეფაშ ტერიტორაშ ფართო ეიოფურინალი საროტი, ბაქანი დო ომიმოულარი შარეფი. 

რეგულარულ სამარშრუტო ღოზის ქართი-აეროპორტი-ქართი ონინალჷ მუნიციპალური ავტობუსი #37, ნამუშ გაჩერებაშ ორენი მოფურინუაშ დარბაზიშ გიმალწკჷმა რე. ავტობუსი აეროპორტშე ირ გვერდ საათის გინმურს დო შარაშ ღირებულება 50 თეთრი რე. ქართიშ ერეფოშქაშეაეროპორტის ტაქსიშ ნინალათ გჷმორინაფა შილებე მოფურინუაშ დარბაზიშე გიმალწკჷმა. აეროპორტის ტაქსეფი 24 საათიშ გოძვენას რე. ნოღაშ ცენტრიშახ 20-30 წუნიშ შარა გოძჷ, შარაშ ტარიფი ნოღაშ ცენტრიშახ 25 ლარს აკამდგინანს.

## სტატისტიკა

2007 წანას, აეროპორტიქ ენინალჷ 615,873 მოშარეს, მუთ 2006 წანაწკჯმა ელაზმაფათ 8.5%-ით უმოსი რდჷ. ავიაგჷნოფურინუეფიშ მუდანობაქ 18.7%-ით მიძინჷ. 2009 წანას, აეროპორტიქ ენინალჷ 702,916 მოშარეს დო გნიღჷ 12,245 ტონა ორზოლი, 2010 წანას აეროპორტიქ 822,772 მოშარე გინიჸონჷ, დო 2013 წანას — 1,436,046 მოშარე. 

## მალობეფი დო ავიაკომპანიეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქართიშ ერეფოშქაშე აეროპორტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა.
* Airport database with extended search functions (ინგლისურო) 

## სქოლიო

კატეგორია:ქართიშ ტრანსპორტი
კატეგორია:საქორთუოშ აეროპორტეფი
კატეგორია:კავკაციაშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
ბათუმიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ბათუმიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** — ბათუმიშ ობჟათეშე, წყარმალუ ჭოროხიშ მარძგვანი წყარპიჯის მადვალუ ეიოფურინალ-დაფურინალი ღოზი. აეროპორტიშე ისრულებუ ერეფოშქაშე ფურინუეფი სტამბოლიშ (ათათურქიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი), ხარკივიშ, სიმფეროპოლიშ, თეირანიშ (იმამ-ჰომეინიშ აეროპორტი), კიევიშ (ბორისპოლი), ერევანიშ (ზვარტნოცი) მალობათ. თაშნეშე აბანობური რეისეფი ქართიშ მალობათ.

## ავიაღოზეფი დო გეზეფი

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ აეროპორტეფი