open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარსელო ბროზოვიჩი

**მარსელო ბროზოვიჩი** (დ. 31 მესი, 1992) —  ხორვატი მობურთე. იტალიაშ ოკუჩხბურთე კლუბ „ინტერ მილანიშ” დო  ხორვატიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.

## ტიტულეფი
*ხორვატიაშ Prva HNL ლიგაშ გომორძგვილი (2): 2012-13, 2013-14
*ხორვატიაშ ოკუჩხბურთე სუპერ თასიშ გომორძგვილი (1): 2013
ზურაბ ჟვანია

**ზურაბ ჟვანია** (დ. 9 ქირსეთუთა, 1963, ქართი — ღ. 3 ფურთუთა, 2005, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი 2004 წანაშ 17 ფურთუთაშე 2005 წანაშ 3 ფურთუთაშ. საქორთუოშ სახელნწჷფო მინისტრი 2003-2004 წანეფს, საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდე 1995-2004 წანეფს.
კატეგორია:ნაღურა 2005
კატეგორია:დუნაბადი 1963
კატეგორია:საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდეეფი
აკვატორია

thumb|250px|right|ნახოდკაშ ჸუჯიშ აკვატორია — მიოჯინი კოსმოსიშე
**აკვატორია** (-შე — წყარი, *territorium* — ტერიტორია) — წყარიშ ჟინპიჯიშ ნოკვეთი, ნამუსთ ელმოლშე ომძღჷ ორთაშობური, ხელუანური ვარდა პიჯობური ხურგეფი.

უციოთ გეგშაფრთათ ოკო:
* ორთაშობური აკვატორიეფი: ოკიანეეფი, ზუღეფი, ჸუჯეფი, ლუბეფი, ტობეფი.
* ხელუანური აკვატორიეფი: ონიშოლეფი, წყაროჩუაშეეფი, არხეფი.

ონიშოლიშ აკვატორიაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს ოწყარე მიოულარეფი, რეიდი დო დინოხოლენი ზუღაშ კარეფი ვარდა ღანჩოეფი, ნამუშ თანჯეფს იდვალუაფუ ანკარიეფი დო სოდე მეურს ხვამარდეფიშ ხარგუა დო გჷმოხარგუა.

ონიშოლეფიშ აკვარორია ონინალჷ:
* ხვამარდეფიშ მიშარინალო (ონიშოლი აკვატორია);
* ხვამარდეფიშ აკაგაფალო დო ოკეთებელო (ოქარხანე აკვატორია);
* ჰიდროფურინჯეფიშ ეიოფურჷნალო დო დაფურჷნალო;
* ოურდუმე ტექნიკაშ ოცადებელო (ოწყარე პოლიგონი; ონაღმე პოლიგონი) დო შხვ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ოწყარე ობიექტი

კატეგორია:წყაროჩუაშეეფი
გაბრიელ გარკო

**დარიო გაბრიელ ოლივიერო** (დ. 12 კვირკვე, 1972), უჯგუშ ჩინებული რე მუში ოარტისტე ჯოხოთ **გაბრიელ გარკო**, — იტალიარი არტისტი დო ჸოფილი მოდელი.
ფილმიშ დო სატელევიზიე არტისტი, ნამუთ დუდშე გინმიღალუაფუდჷ კუნტამეტრაჟიან ფილმეფს. დარიოქ მუში კარიერა 1990-ანი წანეფიშ ბოლოს დიჭყჷ, მარა წჷმოძინას მიოჭირინუ 2006 წანას, ოტელევიზიე დრამათ ჭარაფაშ საქვარი (L'onore e il rispetto), სოდე თიქ ილაჸაფჷ მაფიაშ ბოსი *ტონიო ფორტებრაჩიშ* როლი.
რაულ ბოვა

**რაულ ბოვა** (; დ. 14 მარაშინათუთა 1971, რომი) — იტალიარი არტისტი დო ფოტომოდელი.

კატეგორია:დუნაბადი 14 მარაშინათუთა
კატეგორია:იტალიარი კოჩი არტისტეფი
გორნო-ალტაისკი

**გორნო-ალტაისკი** (ობჟალთ. Туулу Алтай; 1932 წანაშახ — **ულალა**, 1932–1948 წანეფს — **ოიროტ-ტურა)** — ნოღა რუსეთიშ ბჟადალი ცჷნდჷრიშ ობჟათეშე, ალთაიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა დო აკა ნოღა. აკმოქიმინჷნს გორნო-ალტაისკიშ ონოღე ოლქის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღა გორნო-ალტაისკიშ ადმინისტრაციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

*
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნანანოღეფი
ულან-უდე

**ულან-უდე** (1934 წანაშახ — **ვერხნეუდინსკი**, ბურ. Улаан Үдэ хото) — რუსეთიშ რესპუბლიკური დოჸუნალაშ ნოღა, ბურიატეთიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა, შორიშ ბჟაეიოლიშ სიდიდათ მასუმა ნოღა. აკმოქიმინუჷნს ულან-უდეშ ონოღე ოლქის.

შორიშ ბჟაეიოლიშ (გეოგრაფიული რეგიონი) შანულამი კულტურული, ომენცარე, ოწარმე ცენტრი. შორიშ ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოლქიშ სიდიდათ მასუმა ნოღა მახორობაშ მეჯინათ, ვლადივოსტოკიშ დო ხაბაროვსკიშ უკული.

კატეგორია:ბურიატეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
გურუვაიური

**გურუვაიური** (; ) — ნოღა ინდოეთიშ შტატი კერალაშ ტრისურიშ ოლქიშ აკოდგინალუას. ოლქიშ ცენტრი ნოღა ტრისურიშ ცენტრიშე 29 კმ-ს იდვალაუფუ. გურუვაიურს იდვალუაფუ ჩინებული **[[კრიშნაშ ოხიდა (გურუვაიური)|კრიშნაშ ოხიდა]]**, ნამუთ ინდუიზმიშ ართ-ართი შანულამი გჷთახვამალი აბანი რე დო ინდოეთიშ ართ-ართი უდიდარაში ოხიდა რე. ირ წანას თე ოხიდას მილიონობათ გჷთმახვამალი ოსურჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გურუვაიურიშ კრიშნაშ ოხიდაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ვებ-ხასჷლა 
* Web abode of Guruvayoorappan
* Read the details about Sri Guruvayoor Temple

კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:კერალაშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი
ჰარდვარი

**ჰარიდვარი** თაშნეშე **ჰარდვარი**() — ნოღა ინდოეთიშ შტატი უტარაკჰანდის, ჰარიდვარიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ განგიშ წყარპიჯეფს. ჰარიდვარი ინდუიზმიშ ართ-ართი შანულამი წიმინდე ნოღა რე. ჰინდიშე თანგუათ ნოღაშ ჯოხო შანენს “კარეფი ღორონთშა“ (*ჰარი* შანენს “ღორონთის“, *დვარი* — “კარეფს, ჭიშკარს“).

ჰარიდვარიშ გოხოლუას, წყარმალუ განგი გჷნმურს ჰიმალაეფშე ინდ-განგიშ რზენშა. ზუსტას თეშ გურშენი მიაჩუ ნოღას მუში ჯვეში ჯოხოქ — განგადვარა () — აბანი, სოდე განგი გჷნმურს გვალაშე რზენშა.

ინდუისტური ლეგენდაშ მეჯინათ, ჰარადვარი ინდოეთიშ ოთხი აბანშე ართ-ართი რე, სოდე დოლჷ გადურაშით გინოღალაფონი უღურალაშ ნექტარიშ ჭვეთიქჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Official Website of District Haridwar.
* Your complete resource on city of Haridwar.
* 
* Haridwar map 
## სქოლიო

კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი
კატეგორია:უტარაკჰანდიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატარაგამა

**კატარაგამა**, **კათარაგამა** ვარდა **კატირკამამი** () — ნოღა შრი-ლანკას, ნამუთ  ინდუსეფშო, ბუდისტეფშო, შრი-ლანკაშ დო ოჟათე ინდოეთიშ მუსულმანეფიშ  შანულამი გჷთახვამალი აბანი რე, სოდე ღორონთი მურუგანი თარი ღორონთიერობა რე.

ასე კატარაგამა ბიწორას ივითარებუ, ნამუთ ელმოლშე ომძღჷ შრი-ლანკაშ ობჟათეშე ჯუნგლეფით. შქაოშწანურეფს უბრალე ოფუტე რდჷ. კატარაგამა კოლომბოშე 228 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფუ.

## თაშნეშე ქოძირით
* კატარაგამიშ ოხიდა (ინგლ.)

კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი
კატეგორია:შრი-ლანკაშ ნოღეფი
აბჟაყვა

**აბჟაყვა** ( — „გვერდი სოხუმი“) ― ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ბესლეთიშ კვარჩხანი წყარპიჯის. ბესლეთიშ თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: ბესლეთი, ჟიმოლენი ბირცხა, თუდოლენი ბირცხა). ზუღაშ დონეშე 3 მ, უჩა ზუღაშე 5,5 კმ, სოხუმიშე 4 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.

## ისტორიული ობიექტეფი
აბჟაყვა ბესლეთიშ აფხაზური ჯოხოდვალა რე. ზიტყვა ჟირი ნორთიშე აკმოდირთუ, კერზოთ „აბჟ“ — ნამუთ აფხაზურო გვერდის შანენს დო „აყვა“ — ნოღა სოხუმიშ აფხაზური ჯოხო. თაჸურეშე აბჟაყვა აფხაზურო გვერდ აყვას ე. ი. გვერდ სოხუმს შანენს.

აფხაზეთიშ აკა ოფუტეს ვარე თისხი ისტორიული ობიექტი, მუსხით აბჟაყვას რენ. თინეფშე კანკალე, მუჭოთ სამანგათ XII ოშწანურაშ ძეგლი თ. ჯ. ვენედიკური ხინჯი წყარმალუ ბესლეთის წჷმარინუანს ხუროეფიშმონძღვარუაშ მინუშის.

## ლიტერატურა

* კ. ბერულავა, „აბჟაყვა“, გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, 1938, №92
## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
აკაფა

**აკაფა** (, ჸოფილი „კონსტანტინოვსკოე“, „ოდიში“) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (კელასურიშ თემი), წყარმალუ კელასურიშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 200 მ, უჩა ზუღაშე 10 კმ, სოხუმიშე 12 კმ. 

## ისტორია
1886 წანას, აკაფაშ თემს გინწყჷ გუმისთაშ განობაქ. 1930 წანას, ოფუტე აკაპა-კელასური მიშმეშჷ ეკატერინსკოეშ ოფუტსხუნუშა.

2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ალექსეევკა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ალექსეევკა** () — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ახალსოფლიშ თემი), წყარმალუ კელასურიშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 120 მ, უჩა ზუღაშე 5 კმ, სოხუმიშე 4 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ამბარიხუწა

**ამბარიხუწა** () — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ჟიმოლენი ეშერაშ თემი). ოფუტე იდვალუაფუ შეცკვარაშ ლეხერს. ზუღაშ დონეშე 700 მ, უჩა ზუღაშე 6,5 კმ, სოხუმიშე 16 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით]

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ამზარა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ამზარა** (; ჸოფილი *ასქეროვკა* - ჯოხოქ გინადჷ 1948 წანაშ 3 ეკენიას.) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (შრომაშ თემი), წყარმალუ გუმისთაშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 490 მ, უჩა ზუღაშე 8 კმ, სოხუმიშე 9 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
აჩადარა

**აჩადარა** (, ჸოფილი *მილარა*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. გუმისთაშ თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი:გუმისთა, ლეჩქოფი). ზუღაშ დონეშე 1280 მ, სოხუმიშე 6 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
აძიბჟარა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**აძიბჟარა** (ჸოფილი *ორწყალი*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ახალშენიშ თემი), წყარმალუ ბჟადალ გუმისთაშ ჟირხოლო წყარპიჯის, ბზიფიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს. ზუღაშ დონეშე 280 მ, სოხუმიშე 35 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ჩე თუნთი

**ჩე თუნთი** ( — ზუღაშ თუნთი) — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ ჩხოლარი თუნთიშობურეფიშ ფანიაშე. არქტიკული ფაუნაშ ტიპობური წჷმმარინაფალი. გოფაჩილი რე ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ კოკეფს დო წყარპიჯეფს. კერიშ რსხულიშ სიგჷნძა რე 2.5-3 მ, ჸორიშ — 2-2.5 მეტრშახ ონჭუ. კერიშ წონა 400-650 კგ (ოშა-გოშა შვანეფს 1000 კგ), ჸორიშ — 175-300 კგ. თელარაშ ხანგჷნძალა 20-30 წანა რე. რსხული ფორილი რე ჩე (მოჸვინთალე), შხირი, გჷრნძე ბოწოწით. ჩე თუნთიშ თარი ოჭკომალი რე სელაპი, თაშნეშე ჭკომუნს ჩხომს, მაფურინჯეეფს დო თინეფიშ მარქვალეფს, ნოღურს. ზოთონჯის ვერულუანს. ჯგირო გილანჩურუნს დო ინწყუანს. ნჩურუას ოხვარუ ფსქელი კანგიმენიციმუშ ფა, ნამუთ აჭიჭარენს ჩხოლარიშ დორხველჷ წონას დო თხილანს თის ჩხურუშე. მაკება 8 თუთაშახ იგჷნძარებუ. ირ 2 წანმოწანაშე ართშა ხანს 1-2, ოშა-გოშათ 3 თუნთიშ მარგვის. სქესობურ რინას იჭყანს 4 წანაშ ხანს (კერი უმოსი გვიანს). ჩე თუნთიშ ტყების გჷმირინუანა ხალიათ, ხორცის — ოჭკომალო. ზოოექსპორტიშ ანდაღებული ობიექტი რე. ჩე თუნთშა მაჯინობა კანკალე ქიანას ვაშინერებული რე, კანკალესჷთ — გოხურგილი.

## ლიტერატურა

* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ARKive&nbsp;— სურათები და ვიდეო ვიდეო მასალები თეთრ დათვზე (''Ursus maritimus'') 

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:თუნთეფი
ახალსოფელი (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ახალსოფელი** (ჸოფილი *ნაიდორფი* - ჯოხოქ გინადჷ 1943 წანაშ  14 პირელი.) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ კელასურიშ მარძგვანი წყარპიჯის. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი:ალექსეევკა, ვოლოდარსკოე, კელასური, ძიგუთა). ზუღაშ დონეშე 160 მ, სოხუმიშე 8 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ინდოეთ-პაკისტანიშ ოხურგე კონფლიქტი (2019)

**ინდოეთ-პაკისტანიშ ოხურგე კონფლიქტი  (2019)** — ოხურგე აწორინჯალა ინდოეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს დო პაკისტანიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს შქას ქაშმირს. კონფლიქტი ინდოეთ-პაკისტანიშ დო ქაშმირიშ კონფლიქტეფიშ გჷნძეხანიში ნორთი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინდოეთიქ პაკისტანიშ F-16-იშ მოჯალაგუაშ გეშა გჷმაცხადუ მუნეფიში მიგ-21-ით // Лента. Ру,  1 მელახი, 2019

კატეგორია:ინდოეთ-პაკისტანიშ კონფლიქტი
კატეგორია:2019 წანაშ კონფლიქტეფი
ბითაგა

**ბითაგა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ფსხუშ თემი), აფხაზეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ფსხუშ ქვიბის, წყარმალუ ბითაგაშ დო ბზიფიშ ნადუწკჷმა. ზუღაშ დონეშე 720 მ, სოხუმიშე 70 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ბირჯა

**ბირჯა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (კელასურიშ თემი), აბიანდა-ჩაამიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე გემინდორიას, წყარმალუ კელასურიშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზურაშ დონეშე 400 მ, უჩა ზუღაშე 11 კმ, სოხუმიშე 15 კმ. 2008 წანაშ ეოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
გვანდრა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**გვანდრა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ეშერაშ თემი), უჩა ზუღაშ ტერასას, წყარმალუ ძითაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 60 მ, სოხუმიშე 15 კმ, ეშერაშე (უახოლაშიი რკინაშარაშ დგჷმილი) 2 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ბესლეთი (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ბესლეთი** (აფხ. Баслаҭа; ჸოფილი *წითელი ბესლეთი*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (**ბესლეთიშ** თემი), წყარმალუ ბესლეთიშ კვარჩხანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 120 მ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გორანა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**გორანა** (ჸოფილი *ცუგუროვკა*, ჯოხოქ გინადჷ 1948 წანაშ 3 ეკენიას) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (თავისუფლებაშ თემი), წყარმალუ ბესლეთიშ ჟილენი მალობაშ ღანჩოს. ზუღაშ დონეშე 320 მ, სოხუმიშე 5 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
გუმა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**გუმა** (; 1881-1943 წანეფს — *მიხაილოვსკოე*, 1943-1996 წანეფს  — *შრომა*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ახალშენიშ თემი), წყარმალუეფიშ ბჟადალი გუმისთაშ დო ბჟაეიოლი გუმისთაშ წყარგჷმართუს. ზუღაშ დონეშე 380 მ, სოხუმიშე 23 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ახალშენი (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ახალშენი** (ჸოფილი *ანდრეევკა* — ჯოხოქ გინადჷ 1944 წანაშ 5 ღურთუთას) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკაა, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ბჟადალ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი:აძიბჟარა, გუმა, მთისკალთა, ოჭუბურე, სათავე, შუბარა, ცუმური). ზუღაშ დონეშე 480 მ, უჩა ზუღაშე 13 კმ, სოხუმიშე 22 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით~

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
გვარდა

**გვარდა** ― ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტში (კელასურის თემი), ჩალბაშიშ ლეხერს. ზუღაშ დონეშე 320 მ, სოხუმიშე 6 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გუმისთა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**გუმისთა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (**გუმისთა**შ თემი), უჩაზუღაპიჯიშ რზენს, წყარმალუ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 10 მ, სოხუმიშე 6 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ანარკიაშ ჯიხა

**ანარკიაშ ჯიხა** — ჯიხაზურგა სამარგალოს, ნოღა ანარკიას (ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი). ჯიხაზურგა XVIII ოშწანურაშ I ნორთის აკაგეს ოსმალეფქ დო თექ მუნეფიშ მეჯიხეეფი ქენარჷნეს, ასე დოსქილადირი რე აკნაცჷმეფი. გეგმათ კვადრატული ჯიხაშ ირ კუნთხუს ჸორში გედგუდჷ, თინეფშე ოორუე-ბჟადალი ნორთი ვარსებენს, წყარმალუს ქელურჩხუაფუ. ჸორშეფს მაჟირა დო მასუმა სართულშა მინაულარეფი ზოხო-ზოხოთ უღუდჷ ოზეშე. კიდალეფს მონწყილი რდჷ ოთოფეეფი. ოზარაზანე ხვალე ობჟათე-ბჟადალ თინკუნთხური ჸორშიშ გალენურ კიდალას რე ასქილადირი. ჯიხას ელმოლს ომძღჷ ჟირარუსიანი გალუანი, ნამუშ თუდოლენი იარუსი ჸურუ რე, ჟილენს — შუკაშ დონეშა ოთოფეეფი უღუ. მინაულარი ბჟადალშე, წყარმალუშჸურე უღუდჷ. ანარკიაშ ჯიხა რე ტიპური ბჟადალ საქორთუოშო. ჯიხაშ აკმაგე მოხელეეფს, მუჭოთ ჩქჷ, მინუშო კინ თი პერიოდიშ ქართლ-კახური ჯიხეფშე ეუჭოფჷნა.

## ლიტერატურა
* მ. რეხვიაშვილი, იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბ., 1989
* პ. ზაქარაია, საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ., 1973

კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ჯიხაზურგეფი
ახალი ათონიშ ოხიდა

**ახალი ათონიშ ოხიდა** (ედომუშამი ჯოხო: **წიმინდე მოჩიქული [[სვიმონ კანანელი]]შ ოხიდა ახალ ათონს**), მართლმადიდებელური ქირსიანული ოხიდა, ნამუქჷთ დირსხუ 1875 წანას საბერძნეთიშ ათონიშ გვალაშ წიმინდე პანტელეიმონიშ ბერეფიშით. ოხიდა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 75 მეტრის.

საოხიდე კომპლექსიშ აკოგაფაქ 1884 წანას დიჭყჷ დო 1896 წანას გეთუ. კომპლექსიშ აკაგაფალო ოხვილურქ იჸუ გვალაშ ნორთიშ გჷმოჭკირუაქ დო ვითოშობათ ტონა დიხაშ დო გვალაშ მასალაშ გჷნოღალაქ. საქმეს ართულენდჷ გეოგრაფიული ორენჷთ. თეშ უმკუჯინალო, აკოგაფაქ 12 წანმოწანაშა გეთუ.

ოხიდაშ აკოგაფას უნჯღვერდჷ რუსეთიშ იმპერატორი ალექსანდრე III. თიში ნაჩუქერი რე ცენტრალური ბჟადალიშ კორპუსიშ ორეკეშიშ მუსიკალური კურანტეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Андрей Поздняев, Стародавние традиции Нового Афона, Гудок, 12.11.2005
* ოხიდაშ ფოტოეფი, 2008 წ. 

## ლიტერატურა
* მოგზაურობა მისი მაღალ ყოვლად უსამღვდელოების არქიეპისკოპოსის პავლესი საქართველოს ექსარხოსისა თბილისიდამ ბიჭვინტამდე და ძველი ბიჭვინტის სობორის კურთხევა // მწყემსი, 1885, N18, გვ.7-9. აღწერილია ახალი ათონის მონასტერი და ბიჭვინთის ძველი ტაძარი

## სქოლიო

კატეგორია:ერუანული შანულობაშ კატეგორიაშ კულტურაშ უყარუ ობიექტეფი
კატეგორია:გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეფი
წიმინდე სუმელაშ ოკათედრე ოხიდა

**ქართიშ წიმინდე სუმელაშ ოკათედრე ოხიდა**, კუნტას **სუმელა** — თარი მართლმადიდებელური ქირსიანული ოხიდა საქორთუოს; იდვალუაფუ ქართის, ელიაშ გვალას, ავლაბარი. ოხიდაქ 1995-2004 წანეფს აკიგჷ არქიტექტორ არჩილ მინდიაშვილიშ პროექტით.

## ლიტერატურა

*ჩვენი სამება : თბილისის წმიდა სამების ეკლესია / იბეჭდება... კათოლიკოს-პატრიარქის ლოცვა-კურთხევით - თბ., 2002 - 20გვ.; 20სმ.
*ქალაქ თბილისში მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის არქიტექტურულ-დაგეგმარებითი გადაწყვეტის ღია კონკურსის მასალები / [შედგენილია საქ. კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II ლოცვა-კურთხევით] - თბ., 1989 - 30გვ. ; 19სმ. -  : უფ., 150ც.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ინფორმაცია სუმელაშ ოხიდაშ გეშა
*წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის მშენებლობის ფონდი , *ოფიციალური [[ვებ-ხასჷლა]]*.
*წიმინდე სუმელაშ ოკათედრე ოხიდა 3D გჷნაზჷმუს

კატეგორია:ქართიშ ოხვამეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ მართლმადიდებელური ოხვამეეფი
უშგულიშ თემი

**უშგული** — თემი მესტიაშ მუნიციპალიტეტის. აკმოდირთუ 5 ოფუტეშე: ჟიბიანი, ჩვიბიანი, მურყმელი, ლამჯურიში, ჩაჟაში (თემიშ ცენტრი).

## დემოგრაფია
### ზოგადი
2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, თემს ოხორანდჷ 288 ადამიერი. 2014 წანას — იფიქსირებუდჷ რკება, თემს ოხორანდჷ 228 ადამიერი, სოიშე 116 ქომოლკოჩი რდჷ, 112 — ოსური.

### ოფუტეეფიშმეჯინათ

## გეოგრაფია
უშგული იდვალუაფუ შხარაშ ჯინს, ინგირწყარიშ დო შავწყალა-ქვიშარაშ ნადუწკჷმა. უშგულიშ თემიშ სიმაღალა იძანძჷ ზუღაშ დონეშ 2060 მეტრიშე 2200 მეტრიშახ. თე მუნაჩემეფით უშგული ევროპაშ არძაშე მაღალ დოხორელ პუნქტო მირჩქინუაფუდჷ 2014 წანაშახ. მარა, თიშ უკული, 2014 წანაშ საარძო ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ბოჭორნას 1 იროიანი მახორუქ დეფიქსირჷნ, ევროაშ არძაშე მაღალი დოხორელი პუნქტიშ სტატუსიქ თე ოფუტეს გეგნაჩჷ.

უშგული დინოხსახენწჷბობური შანულობაშ რზეფით მითმიარსხუ მესტიას დო ლენტეხის. ლენტეხწკჷმა მიმარსხუაფალი რზა გჷშმურს უღვირიშ ჸალაიბონს, ნამუთ წანმოწანას ხვალე სუმ თუთას რე გონწყუმილი, დოსქილადირ ბორჯიშ გოძვენას — თირით იფორუ. უშგული შიმეოშქურანჯი ზონას იდვალუაფუ. 1987 წანას დიდი შიმეშ გეშა აბანური მახორუეფქ ეკომიგრანტეფო გჷნირთეს, თარო, თუდოლენ ქართლის. ასეშო ტემს დოხოლაფირო 70 კომლი ოხორანს.

უშგულიშ გოხოლუას, ინგირწყარიშ ოდუდეეფწკჷმა მოურს მინერალური წყარი.

## ოქინაფუეფი
უშგულიშ თემიშ ართ-ართი ოფუტე, ჩაჟაში, იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე. შხირი რე ტიპური შონური დუდოთხილუე ყორშეფი. ასეშო თინეფიშ მუდანობა 30-შახ რე.

უშგულიშ ოქინაფუეფი:
*უშგულიშ ლამარია
*უშგულიშ არქეოლოგიური მუზეუმი
* თამარ მაფაშ ოზარხულე დო ოზოთე ყორშეფი.ოზარხულე ყორშეფი 1950-იან წანეფს აკარღვეს დო ფერმაშ აკაგაფალ მასალათ გჷმირინეს
* მანცხვარიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე - ოფუტე მურყმელს
* წიმინე ბარბალეშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე - ოფუტე მურყმელს
* მანცხვარიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე - ოფუტე ჩვიბიანს
* მანცხვარიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე - ოფუტე ჟიბიანს
* წიმინდე გერგიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე - ოფუტე ჟიბიანს
* ოხვამე  - ოფუტე ჩაჟაშის

## გალერეა

Ushguli Svaneti 1823.jpg|ჟიბიანი
Чажаши (Photo Русудан Цискрели).jpg|ჩაჟაში
Murymeli.JPG|მურყმელი
Chvibiani.JPG|ჩვიბიანი
Ushguli community map (ru) - A. Muhranoff, 2011.gif|უშგულიშ რუკა
Lamaria.jpg|უშგულიშ ლამარია
Svaneti River Near Ushguli-Upė prie Ushguli (3872438726).jpg|წყარმალუ ინგირწყარი უშგულიშ გოხოლუას


## ლიტერატურა
**გასვიანი გ.,* დასავლეთ საქართველოს მთიანეთის ისტორიიდან, თბ., 1973;
**თაყაიშვილი ე.,* არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937;
*სვანეთის საისტორიო ძეგლები, პ. ინგოროყვას რედ., ნაკვ. 2, თბ., 1941;
**ჩარკვიანი ა.,* საბჭოთა სვანეთი, თბ., 1974
## რესურსეფი ინტერნეტის
*ვებ-ხასჷლა შონეშ გეშა
*უშგული - შონე 
*Ushguli.com - შონე
* ტურისტული მარშრუტი უშგულს 
*ოფანიე ოსუმარე უშგულს 

## სქოლიო

კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი
კატეგორია:შონე
ტყაიაშ ჯეგე გერგიშ ოხვამე

**ტყაიაშ ჯეგე გერგიშ ჯოხოდვაალშ ოხვამე** — ოხვამე საქორთუოს, ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ტყაიას.

## ოხიდაშ ისტორია
ოფუტე ტყაია ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ართ-ართი სქვამი ოფუტე რე, ნამუთ ზუდგიდშე 17 კილომეტრიშ გოძვენას წყარმალუ ინგირწყარიშ კვარჩხანი წყარპიჯის იდვალუაფუ.
ოფუტეშ ასეიანი ტერიტორია დადიანეფიშ მართუალობაშ ბორჯის, ედომუშამო ტყათ ჸოფე ფორილი დო თარეფიშ საჸოროფო ომაჯინე აბანს წჷმარინუანდჷ. მითმიოწურუანა ოფუტეშ ჯოხოდვალათ თაჸურეშე მოურსია — „ტყაია“ მარგალურო ტყალამ აბანს შანენს. უკული დადიანეფს თე აბანეფი ჩიქოვანეფშო დუჩინჷნა, ნამუეფიშ გამნარყეფი ამდღა ხოლო ოხორანა ოფუტეს.

ულირი ოშწანურაშ მაართა წანეფს, ოფუტეშ მახორუ სიმონ ბეჟანაშ სქი ჩიქოვანქ, ნამუსჷთ გამნარყიქ ვემიაჩჷნ, დორხველი ოხორუე მამულონი გეგნუხვამუ არხო მოჯგირეს — ბარდღა კადირბაშ აქი ჩიქოვანს, ნამუსჷთ სამსონიშ დჷნაჩინაშ მეჯინათ ნაჩუქერი აბანს აკუგაფუდუკო ოკო ჯეგე გერგიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე. ბარდღა ჩიქოვანს მონდომება ვადურკებჷ დო 1910-1912 წანეფს აკაგჷ ოხვამე. კიდალეფიშ აკაგაფალო ანგურეფი კინე თექ, აბანს გეგშაჭჷ, თანაქიშ ორთვალი (ოხვამერი მარანში) სტამბოლიშე მიღეს. ოხვამექ აკიგჷ 1910–1912, სოდე დჷნაჩინაშ მეჯინათ, სიმონ ჩიქოვანი დო თიში ჩილი ოხვამეს დასაფულეს.

ოხიდაშ დღახუ ეიშანუაფუ გერგობას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ზუგდიდიშ დო ცეშიშ ეპარქიაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეეფი
კატეგორია:ზუგდიდიშ დო ცეშიშ ეპარქია
კატეგორია:ჯეგე გერგიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამეეფი
გელათიშ მონასტერი

**გელათიშ მონასტერი** — ქორთული ხუროეფიშმონძღვარული ანსამბლი, შქა ოშწანურეფიშ საქორთუოშ უშანულამაში ცენტრი. მონასტერი გედგჷ ქუთეშიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 11 კმ-ს, წყარმალუ წყალწითელაშ ლეხერს. დირსხუ 1106 წანას, დავით აღმაშენებელიშ დუდალათ. მონასტერი ეშაკებული რე გოლუანით. ანსამბლშა შხვადოშხვა ბორჯიშიანი (თარო XII-XIII ოო.) დგჷმილეფი მიშმურს. მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 2010-2017 წანეფს, ობიექტი ოფარსაკეშ გიმე მარენჯი ობიექტეფიშ ერკებულშა მიშმეშჷ, 2017 წანაშ 10 კვირკვეს თე ერკებულშე გეგშეღეს.
## მოხანტილობა

Image:Georgia-DavidIV.jpg|
Image:Gelati (4).jpg|
Image:Gelati (2).jpg|
Image:Gelati (8).jpg|
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (32).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (06).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (07).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (35).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (41).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (39).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (44).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (34).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (36).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (47).jpg


## გალერეა

Gelati monastery.jpg|
Gelati monastery (4).jpg
Gelati monastery (1).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (01).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (11).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (13).jpg
2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (28).jpg


## ლიტერატურა

* * ლომინაძე ბ.,* გელათი, თბ., 1955;
* *მისივე,* გელათი (მეგზური), თბ., 1959;
* *Меписашвили П. С.,* Архитектурный ансамбль Гелати, Тб., 1966;
* *ციციშვილი ი., ლომინაძე ბ., მენაბდე ლ.,* ქსე, ტ. 3, გვ. 37, თბ., 1978

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Кавказский календарь на 1853 годъ
* გელათიშ ფოტო-გალერეა 
* ბაგრატიშ ოკათედრე ოხიდა დო გელათიშ მონასტერი - იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ცენტრი
* ბაგრატიშ დო გელათის მონასტერეფი შილებე  იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშე გეშეღანი
## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საქორთუოს
კატეგორია:საქორთუოშ ხურეთმონძღვარუაშ ობიექტეფი
კატეგორია:ერუანული შანულობაშ კატეგორიაშ კულტურაშ უყარუ ობიექტეფი
კატეგორია:ტყიბულიშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეფი
უშგულიშ ლამარია

**უშგულიშ ლამარია** — IX-X ოშწანურეფი დიაღორონთიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე შონეს, უშგულიშ თემს.

ოხვამე იდვალუაფუ  ოფუტე ჟიბიანიშ ოორუეშე, ემაღალაფირ ზუგუს. ოხვამეს ჹოჸუნელი უღუ გოლუანი, ნამუთ ბჟადალშე ითებუ შონური ჸორშით დო ჟირი დჷმახვარე ნოდგჷმეფით. ოხვამე ბაზილიკაშ ტიპიში რე. ბჟადალშე სტოა უღუ, ნამუსჷთ მინაულარი ობჟათეშე უღუ. ოხვამეს ასქილადირი რე ფრესკეფი, თაშნეშე XIX ოშწანურაშ რუსული სერუაშ ხატი.

ეკლესიაშ ოზეს გედგჷ ქუაშ დიდი დოხვენჯი. გჷნოჩამაშ მეჯინათ, თე დოხვენჯის ჸვილეს უშგულიშ დოჸუნალაშ მაკორინე თავადი - ფუთა დადეშქელიანი.

## თაშნეშე ქოძირით
*ლამარია
*

კატეგორია:საქორთუოშ ხურეთმონძღვარუაშ ძეგლეფი
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეეფი
ზუგდიდიშ მანცხვარკარიშ ოხიდა

**ზუგდიდიშ უფალთანაფაშ ჯოხოდვალაშ (მანცხვარკარიშ) ოხიდა** (XV-XVI ოო) – იდვალუაფუ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ნოღა ზუგდიდს.

## ისტორია
ზუგდიდიშ უფალთანაფაშ ჯოხოდვალაშ, კათას იჯოხოდვალაუფუ „მან­ცხვარკარიშ“ ოხვამე, ნოღაშ ართნერ სიმბოლოთ რე გჷნორთელი. ისტორიულ ქრონიკეფს ოხიდა მაართათ XIV ოშწანურას იშინუაფუ, მარა რსებენს კანკალე მარკვიალიშ განჩი, ნამუთ ოხიდაშ ჸოფაშ დაჭყაფურო X ოშწანურა მირჩქინანსჷნ. თეშ უმკუჯინალო, მენცარეფიშ უმენტაშობა იშენით მაართა ვარიანტიშ მოხუჯე რე. ისტორიაშ ჩქინდა ვამკუტებჷ ოხიდაშ დჷმადგჷმალიშ ჯოხო.

ოხიდაშ დუდმაართა ჯვეში არქიტექტურული მიოჯინი რდჷ სიმეტრიული ჯვარ-გოლათამი ბაზილიკა, თიშნერი მორჩილი, ნამჷ-და საეგებიო რე — სპეციალურო ბერეფშო ჸოფედკო აკოგაფილიჷნ. 1874 წანას რუსეთიშ ეგზარხოსობაშ ბორჯის რესტავრირაფილ იჸუ: მედგჷმილი რე ჟირი — მარძგვანი დო კვარჩხანი ნორთი, ორეკეში დო სტოა.

ოხიდა კინოხ წიმინდე გერგიშ ჯოხოდვალაშ ჸოფე. 
ოხიდაშ დღახუ ეიშინუაფუ თანაფაშ გოახალაფას (ნწორს) — უფალთანაფას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ზუგდიდიშ დო ცეშიშ ეპარქიაშ ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეეფი
კატეგორია:ზუგდიდიშ დო ცეშიშ ეპარქია
მანანა შალიკაშვილი

**მანანა შალიკაშვილი** (დ. 5 კვირკვე, 1959, ოფუტე წილკანი, საქორთუოშ სსრ) — ქორთუ ჭარუ, პოეტი დო კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია
დებადჷ მიხეილ შალიკაშვილიშ ფანიას.	

## რესურსეფი ინტერნეტის
* https://www.revolvy.com/page/Manana-Shalikashvili
* http://dspace.nplg.gov.ge//handle/1234/45177
* https://www.youtube.com/watch?v=eKnZV7_5bMQ
* http://www.nplg.gov.ge/geo/events/manana_zaaliSvilis_SemoqmedebiTi_saRamo/id876
* http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/45115
* http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00013830/

	
კატეგორია:დუნაბადი 1959	
კატეგორია:დუნაბადი 5 კვრიკვე	
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
 	
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
კაპადოკია

მინი|300პქ|კირდეს ნაკვათა ჯიხაზურგა უჩხისარი
**კაპადოკია** (, *Katpatuka* — სქვამი ცხენეფიშ ქიანა, , , ) — ბჟაეიოლ მორჩილ აზიას, თეხანური თურქეთიშ ტერიტორიას მადვალუ ისტორიული ოლქიშ ჯოხოდვალა. ჯვეში კაპადოკიაშ ტერიტორია ასე იდვალაუფუ თურქეთიშ პროვინციეფიშ: ნევშეჰირიშ, კაისერიშ, აქსარაიშ დო ნიგდეშ ტერიტორიეფს. ტერიტორია იხასიათებუ გიშართელი ოინტერესე ვულკანური წჷმოულობაშ ლანდშაფტეფით. კირდეს ნაკვათა დო დიხაშგიმენი ნოღეფით, ნამუეფქთ დირსხუ ჯვ. წ. I ვითოშწანურას. კაპადოკიას მადვალუ გორემეშ ერუანული პარკი დო კაპადოკიაშ კირდეს ნაკვათა ოხორუე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ გინესიშ ერკებულშა.

## აორენი
სტრაბონი მუშ ვითოშკვითტომიან ნახანდის „გეოგრაფიას“, კაპადოკიას ათეშნერო ეთმეჭარჷნს: „თენა რე ფართე ტერიტორია, ნამუსჷთ ობჟათეშე ტავრიული გალეფი ომძღჷნ, ბჟადალშე — აკსარაიშ გვალეფი, ბჟაეიოლშე — მალათიაშ გვალეფი, ოორუეშე — უჩა ზუღა“.

## გეოლოგიური ფორმირაფა
კაპადოკიაშ ტერიტორიას არსებული ვულკანეფი ერჯიესი, ჰასანი, გელიუდაგი გეოლოგიური პერიოდიშ გოძვენას აქტიური რდეს. თინეფიშ აქტიურაფა იგჷნძარებუდჷ მიოცენიშე ჰოლოცენშახ. ეშაგორგოთელი ვულკანური ლავა ილექჷდჷ ნეოჟენიშ ტობაშ ქვინჯის, წყარმალუეფიშ ლეხერეფს, პლატოს, ნამშ შედეგო წჷმიქიმინჷ 100-150 მეტრი სისქაშ ვულკანური ტუფიქ. თე მასა თაშნეშე აკმოდირთუდჷ ტუფიტიშ, იგნიბრიტიშ ტუფიშ, ლახარაშ, ვულკანური ტუტაშ, დიხაჭაბუშ, აგლომერიშ, ბაზალიტიშ დო ნეოლოგიური აგლომერატეშე. გემაჸვენჯი პერიოდის ვულკანური ტუფიშ მასაშე, წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ წყარიშ ეროზიაშ შედეგო წჷმიქიმინჷ პლატოქ, ნამუთ შხირათ ფორმას ითირანდჷ. წყარმალუ ყიზილ-ირმაქიშ პლატოშ ასეიანი სახე ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ჟილენი პლიოცენიშე.

## გალერეა

Image:Uchisar valley.jpg|წყარმალუშ ლეხერი
Image:Pasa Baglari 2008.JPG|ფაშა ბაღლარიშ ლეხერი
Image:Goreme valley.jpg|გორემეშ ვე
Image:Cappadocia.JPG| 
Image:Zelve 2.jpg|ზელვეშ ვე
Image:Zelve Cappadocia.JPG|ზელვე
Image:Göreme 1 11 2004.jpg|გორემე
Image:Cappadocia Aktepe Panorama.JPG|აქ-თეფე
Image:Cappadocia March 2006.jpg|ნოღა ორთაჰისარი


## თაშნეშე ქოძირით
* მეტეორაშ მონასტერეფი
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის
* კილიკია
* ბიზანტია

## რესურსეფი ინტერნეტის
 
* კაპადოკია
* სტატია კაპადოკიაშ გეშა ტურისტულ ბიბლიოთეკას
* რამდენიმე თანამედროვე რუკა, სხვა ინფორმაცია 
* კაბადოკიელი ბერძნების ოფიციალური საიტი 
* კაპადოკიაშ მაფეფიშ მონეტეფი
* კაპადოკიაშ ფოტოეფი

კატეგორია:თურქეთიშ გეოგრაფია
*
ართვინი

**ართვინი** — ნოღა თურქეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, ართვინიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ჭოროხიშ წყარპიჯის, საქორთუოშ ისტორიულ აკანი ნიგალიშ ლეხერს, ბათუმშე 50 კმ. ნოღაშ მახორობა 26 329 ადამიერი (2016 წ.).

## ისტორია
ართვინი ფეოდალური საქორთუოშ ისტორიული პროვინციაშ კლარჯეთიშ ნოღა რდჷ. იდვალუაფუდჷ არძაშე შანულამი რზალეფიშ ყარაიას. ართიანს მეთმურსხუანდჷ, ართჸურე, კარნუ-ნოღას (არზრუმს), ბაიბურთის, არტაანს, არტანუჯის დო,მაჟირაჸურე, ბათუმ-გონიოს დო ხუფათის. წყ. ჭოროხიშ ღანჩო დო, კერზოთ, ართვინი ჯვეშითშე კოლხეთიშ ბრინჯაოშ მეტალურგიაშ შანულამი კერია რდჷ. თე აბანს დიო ხოლო გვიანიში ბრინჯაოშ ხანას გიჭყჷ ოხორუექ, ნამუქჷთ VIII-IX ოშწანურეფს ფეოდალურ ნოღათ გჷნირთჷ. ართვინი დუდმაართაშე ქორთუეფიშ ოკურაპალატეს ორხველუდჷ, უკული გოართოიანაფილი საქორთუოშ აკოდგინალუაშა გემშართჷ. ართამი ქორთული სახენწჷფოშ აკოცჷმაშ უკული სამცხე-საათაბაგოშ შანულამ ნოღათ იკოროცხუდჷ. XVI ოშწანურაშ ბოლოშე, ობჟათე საქორთუოშ ოსმალეთიშ იმპერიაშით დოჸუნალაშ უკული, ართვინქ გეფარჩაკუ. ოსმალეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას ნოღა ართვინი ორხველუდჷ ლაზისტანიშ სანჯაყიშ ლივანაშ კაზას. 1878 წანას გემშართჷ რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა, მუჭოთ ოკრუგიშ ცენტრი. 1882 წანაშო ნოღას გედგჷდჷ 2 სომეხური გრიგორიანული, 3 სომეხური კათოლიკური ოხვამე, ტყებიშ სუმი ქარხანა, 7 სკოლა. 1918-1921 წანეფს, საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 1921 წანაშე კინ თურქეთიშ ხურგეფს რე.

## დემოგრაფია

## გალერეა

Artvin.1909 year^^^ (real color photo^Photographer-Prokudin-Gorsky) - panoramio.jpg|ართვინი 1909 წანას
433. artvini.JPG|ნოღაშ ცენტრი
Artvin Atapark 4165.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
*

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
არტაანი

**არტაანი** () — ნოღა დო რაიონი თურქეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. არტაანიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფუ არტაანიშ პლატოს, წყარმალუ მტკვარიშ ოდუდეწკჷმა, თიშ ჟირხოლო წყარპიჯის. 

## ისტორია
პტოლემეს არტაანი მოშინაფილი აფჷ არტანისაშ () ჯოხოთ. XIII ოშწანურაშე თექ იდვალუაფუდჷ არტაანიშ დო კოლაშ ერისთავეფიშ რეზიდენცია. ოშწანურეფიშ გოძვენას არტაანი საქორთუოშ ომაფეშ უგურთუ ნორთი რდჷ. 1555 წანას ოსმალეთიშ იმპერიაშით სამცხე-საათაბაგოშ ოკუპირაფაშ უკული სანჯაყიშ სტატუსით გემშართჷ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა. 1878 წანას რუსეთ-თურქეთიშ ლჷმაშ შედეგო რუსეთიშ იმპერიაშ ფარგალეფს რდჷ. 1883 წანაშე არტაანიშ ოკრუგიშ ცენტრი რდჷ დო ყარსიშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 1883 წანაშო ნოღას 4 ოქუმი დო 78 ოვაჭარე დჷნაწესებუეფი რდჷ. 1918-1921 წანეფს, არტაანი საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. ერეფიშ ლიგაქ ნოღა საქორთუოშ ტერიტორიათ აღიარჷ. სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ უკული საქორთუოქ არტაანიშ ოლქიშე კონტროლი მიოდინუ. 1921 წანაშ ყარსიშ ხეკულუაშ მეჯინათ, არტაანი ართვინიშ, ოლთისიშ დო რიზეშ ოლქეფწკჷმა ართო, თურქეთიშ აკოდგინალუას ქჷმოხვადჷ.

## დემოგრაფია

## ლიტერატურა
* «Города, существовавшие и существующие в Грузии» 1850.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არტაანიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
შავშეთი (ნოღა)

**შავშეთი** (, *შავშათ*) — ნოღა თურქეთიშ რესპუბლიკას, ართვინიშ პროვინციას, კინ თე ჯოხოდვალაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ჯოხოდვალა „შავშეთ“ მითმიარსხუ ისტორიულ ქორთულ რეგიონს, შავშეთის, მარა თე აბანს ქორთული ნოღა თე ჯოხოდვალათ (შავშეთი) დღას ვაჸოფე. შავშეთიშ მახორობა 2012 წანაშ ეჭარუათ 6 753 ვითოშ ადამიერს აკმადგინანდჷ. 

## ფოტოგალერეა

ფაილი:Fortres of Shavshet.jpg |სათლეშ (სათლელიშ) ჯიხაჯაბა ლაბაძეშ ფოტო 
ფაილი:Şavşat2.JPG|ოსუმარე „ივერია“ჯაბა ლაბაძეშ ფოტო 
ფაილი:Şavşat3.JPG|ნოღა შავშეთიშ შოშეჯაბა ლაბაძეშ ფოტო 
ფაილი:Şavşat4.JPG|ნოღა შავშეთიშ ართ-ართი ოხორუეჯაბა ლაბაძეშ ფოტო 


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინფორმაცია ნოღაშ გეშა 
* Governor's Office

კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
იზმირი

**იზმირი** ( (*იზმირ*);  (*სმირნა*)) — ნოღა ბჟადალ თურქეთის, იზმირიშ ჸუჯიშ (ეგეოსიშ ზუღა) წყარპიჯის. იზმირიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაქ დირსხუ ჯვ. წ. II ვითოშწანურას, მუჭოთ ბერძენულ-ეოლოელეფიშ კოლონია დო *სმირნა* ჯოხოდჷ.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

* Philip Mansel, *Levant: Splendour and Catastrophe on the Mediterranean*, London, John Murray, 11 November 2010, hardback, 480 pages, ISBN 978-0-7195-6707-0, New Haven, Yale University Press, 24 May 2011, hardback, 470 pages, ISBN 978-0-300-17264-5

## რესურსეფი ინტერნეტის

* EXPO 2020 İZMİR
* İzmir Weather 
*  İzmir City Guide
* Izmir City Portal
* İzmir Chamber of Commerce 
* Panoramic views of İzmir

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ჯვეშბერძენული ნოღეფი
ეშერა

**ეშერა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, იდვალუაფუ  წყარმალუ გუმისთაშ მარძგვანჸურე, ზუღაშ დონეშე 30 მ, სოხუმიშე 13 კმ. 

ოფუტე მიშმეშჷ სოხუმიშ რაიონიშ აკოდგინალუაშა, ოფუტსხუნუშ ცენტრი რდჷ (ოფუტეეფი: გვანდრა, კუტიშხა, შიცკვარა). 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

ოფუტეს რე ზუღაპიჯიშ კლიმატური კურორტი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი
კატეგორია:უჩაზუღაპიჯიშ კურორტეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ კურორტეფი
ვოლოდარსკოე

**ვოლოდარსკოე** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ახალსოფლიშ თემი), უჩაზუღაპიჯი ზუგუამ რზენს. ზუღაშ დონეშე 80 მ, სოხუმიშე 3 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი
ზეგანი (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ზეგანი** (ჸოფილი *ხაბიუკი*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (შრომაშ თემი), აფხაზეთიშ გემინდორიას. ზუღაშ დონეშე 280 მ, სოხუმიშე 12 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ჟიმოლენი ეშერა

**ჟიმოლენი ეშერა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, აფხაზეთიშ გემინდორიას. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: ამბარიხუწა, აღდარა, აძიგეჟი, უაზაბაა). ზუღაშ დონეშე 160 მ, სოხუმიშე 15 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
კამანი

**კამანი** () — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (შრომაშ თემი), წყარმალუ გუმისთიშ ლეხერს. ზუღაშ დონეშე 160 მ, სოხუმიშე 14 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

= ისტორია ==

მარცხნივ|მინი|150პქ|კამანიშ ოხვამე, სოდე სეპარატისტეფქ გეგმიჸონეს დო დოჸვილეს მართლმადიდებელი მღვდელი
აფხაზეთიშ კონფლიქტიშ ბორჯის, 1993 წანაშ 5 კვირკვეს, რუსეთიშ ოურდუმე ალარინალათ ოფუტე კამანი აფხაზ სეპარატისტეფქ დო თინეფიშ მორსხუეეფქ (თინეფს შქას კავკაციაშ გვალაში კათეფიშ კონფედერაცია) გეჭოფეს, აბანური ქორთული მახორობა — გეშაჭყვიდეს.

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
კელასური (კელასურიშ თემი)

**აძიბჟარა** (ჸოფილი *ეკატერინოვკა*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ კელასურიშ ლეხერს. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: აკაფა, ბირჯა, გვარდა, ლეკუხონა, ლინდა). ზუღაშ დონეშე 140 მ, სოხუმიშე 11 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
კუტიშხა

**კუტიშხა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ეშერაშ თემი), ზუღაპიჯიშ რზენი, წყარმალუ გუმისთაშ მარძგვან წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 110 მ, სოხუმიშე 10 კმ. ეშერაშე (უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილი) 0,5 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ლეჩქოფი

**ლეჩქოფი** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (გუმისთაშ თემი), ზუღაპიჯიშ რზენს, წყარმალუ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის, სოხუმ-სოჭიშ რკინაშარაშ ღოზის. ზუღაშ დონეშე 30 მ, სოხუმიშე 4 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ოდიში (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**ოდიში** (ჸოფილი *აკაფა*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ოდიშიშ თემი), აფხაზეთიშ გემინდორია, წყარმალუ ბესლეთიშ ჟიმოლე. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: პავლოვსკოე, პეტროვსკოე, თუდოლენი ლინდა). ზუღაშ დონეშე 360 მ, სოხუმიშე 16 კმ. 1991 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ლინდა

**ლინდა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის კელასურიშ თემი), აფხაზეთიშ გემინდორიას წყარმალუ კელასურაშ დო ჩალბაშიშ შქაწყარმალონას. ზუღაშ დონეშე 360 მ, სოხუმიშე 9 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
რიღზა

**რიღზა** თაშნეშე *რიღძა* — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ფსხუშ თემი), წყარმალუ ბზიფიშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 840 მ, სოხუმიშე 100 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
სათავე

**სათავე** (ჸოფილი *სოხუმჰესი*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ახალშენიშ თემი), წყარმალუ ბჟადალ გუმისთაშ ლეხერს, ბზიფიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს. ზუღაშ დონეშე 580 მ, სოხუმიშე 27 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ფსხუ

**ფსხუ** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, აფხაზეთიშ კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ფსხუშ ქვიბის, წყარმალუ ბავიუშ (ბზიფიშ მარძგვანი ნადუ) ლეხერს. ზუღაშ დონეშე 620 მ, სოხუმიშე 150 კმ. (თაშნეშე სოხუმწკჷმა მერსხილი რე ოოჰერე მიმოულათ). 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

ფსხუშ მახორობა 2005 წანაშო 150 ადამიერი რდჷ, თარო რუსეფი. ოფუტე ართ ბორჯის აფხაზი ფსხუშ ტომეფით რდჷ დოხორელი, ართ-ართი ბოლო კათა, ნამუეფით რუსეფქ კავკაციას დიჸუნუესჷნ. რუსეფიშ მიშულაშ უკული 1864 წანას არძა თინეფშე თურქეთშა გჷნიხინწეს.

ოფუტეს ელექტროენერგიას, კინ თექ გოხოლუას მადგჷმუ მორჩილი ჰიდროექლექტროდგჷმილი მეთმიოჭირინუანს. კინ თაქ რე მორჩილი აეროშუკათ, ნამუთ მორჩილი ზჷმაშ ფურინჯეფს ონინალჷ. ოფუტეშ ძგას მარენჯი გვალა ინალ-კუბა (ფსხუ-ნიხა, 1290 მ) აფხაზი კათაშ შკვითი სიწიმინდეეფშე ართ-ერთი რე.

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
თუდოლენი ბირცხა

**თუდოლენი ბირცხა** (ჸოფილი *ბურსი*) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (ბესლეთიშ თემი), აფხაზეთიშ ზუგუამ გემინდორიას, წყარმალუ ბესლეთიშ წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 150 მ, სოხუმიშე 8 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
თუდოლენი ლინდა

**თუდოლენი ლინდა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (ოდიშიშ თემი), აფხაზეთიშ ზუგუამ გემინდორიას, წყარმალუ ჩალბაშიშ კვარჩხანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 200 მ, სოხუმიშე 10 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
]]კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი]]
შრომა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)

**თუდოლენი ბირცხა** (ჸოფილი *მიხაილოვკა*, ) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (შრომაშ თემი), აფხაზეთიშ ზუგუამ გემინდორიას, წყარმალუ ბჟაეიოლ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: ამზარა, აფიანდა, ზეგანი, კამანი, მთისუბანი, ნახშირა, სტარუშკინო, ტბეთი, ქვალონი, წყურგილი). ზუღაშ დონეშე 270 მ, სოხუმიშე 10 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
აგვავერა (გალიშ მუნიციპალიტეტი)

**აგვავერა** — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოქუმიშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ ოქუმიშ მარძგვანი ნადუ მარიჯიშ ოდუდეეფწკჷმა. ზუღაშ დონეშე 160 მ, გალიშე 14 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით

## სქოლიო


## ლიტერატურა

კატეგორია:გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მუჰამადუ ბუჰარი

**მუჰამადუ ბუჰარი** (დ. 17 ქირსეთუთა, 1942) — ნიგერიაშ გიშაგორილი პრეზიდენტი დო ნიგერიაშ არმიაშ გინორინელი გენერალ-მაიორი. ბუჰარი 1983 – 1985 წანეფსჷთ თაშნეშე რდჷ ნიგერიაშ მადუდე, ნამუქჷთ ხეშუულება 1983 წანას 31 ქირსეთუთას, ოურდუმე გინორთაფაშ რზათ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ტერმინი ბუჰარიზმი თიში ოურდუმე მართუალაშ პერიოდშე მოურს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 2011 Presidential Election Campaign website 
* Muhammadu Buhari - In a HARDtalk interview on 21 January 2004

## სქოლიო

კატეგორია:ნიგერიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 17 ქირსეთუთა
საქორთუოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა

**საქორთუოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა** () — წჷმარინუანს საქორთუოშ ოერეფოშქააშე ოკუჩხბურთე ტურნირეფს დო მატჩეფს 1991 წანაშე. ნაკორობას აკონტროლენს დო დუდენს საქორთუოშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია, ნამუთ ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური რე 1992 წანაშე. დინოხოლენ შეხვალამეფს ქართის, ბორის პაიჭაძეშ ერუანული სტადიონს მენძელენს. საქორთუოშ ერუანული ნაკრებაშ საუჯგუშო მოღალობეფი რე 1996 წანაშ ევროპაშ ჩემპიონატიშ დო 2002 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ საკვალიფიკაციე ეტაპის დაკებული მასუმა აბანეფი. თაშნეშე, 2018–19 უეფაშ ერეფიშ ლიგაშ მაანთხა D დივიზიონიშ პირველ ბუნას დო 2022–23 უეფაშ ერეფიშ ლიგაშ მასუმა C დივიზიონიშ მაანთხა ბუნას დაკებული პირველი აბანეფი, ნამუქჷთ ნაკორობას უეფაშ ევრო 2020-შ დო ევრო 2024-შ ოგიშაგორუე პლეი-ოფიშ ონჯღვერეეფი მოუღჷ. 2023 წანაშ 26 გჷმათუტაშ დგომარობათ, საქორთუოშ ერუანული ნაკორობა ფიფაშ რეიტინგის 76-ა აბანს რე.  

* ფიფა-შ კოდი:GEO
## აკოდგინალუა
ნაკორობაშ ეკოდგინალაუაშა გეჸვენჯი მობურთეეფი რდეს გიშაჸონაფილი თარი მაწვართალი ვილი სანიოლიშით 2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ გიშაგორუ ტურნირიშ პლეი-ოფის ლუქსემბურგიშ (2024 წანაშ 21 მელახი) დო საბერძნეთიშ (2024 წანაშ 26 მელახი) ნაკორობეფიშ სააწმარენჯოთ.
: *ლაჸაფეფი დო გოლეფი მოჸონაფილი რე 2024 წანაშ 9 მანგიშ დგომარობათ:*

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ერუანული სპორტული ნაკორობეფი
მარსელო ვიეირა და სილვა ჟუნიორი

**მარსელო ვიეირა და სილვა ჟუნიორი** (დ. 12 მესი, 1988) — ბრაზილიარი მობურთე. ესპანეთიშ ოკუჩხბურთე კლუბ „რეალ მადრიდიშ” დო  ბრაზილიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მათხილე.

## ტიტულეფი
*კამპეონატო კარიოკა (1): 2005
*რიოშ თასიშ გომორძგვილი (1): 2005
*ესპანეთიშ ოკუჩხბურთე ლიგიშ გომორძგვილი (5): 2006-07, 2007-08, 2011-12, 2016-17, 2019-20
*ესპანეთიშ ოკუჩხბურთე თასიშ გომორძგვილი (2): 2010-11, 2013-14
*ესპანეთიშ სუპერ თასიშ გომორძგვილი (5): 2008, 2012, 2017, 2020
*უეფა-შ სუპერ თასიშ გომორძგვილი (2): 2014, 2016
*მსოფლიოშ საკლუბო ჩემპიონატიშ გომორძგვილი (4): 2014, 2016, 2017, 2018
*კონფედერაციიშ თასიშ გომორძგვილი (1): 2013

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტრანსფერმარკეტი

კატეგორია:დუნაბადი 12 მესი
მაგდებურგი

**მაგდებურგი** () — ნოღა გერმანიას, საქსონია-ანჰალტიშ ნანანოღა. ნოღას ოხორანს 235,723 ადამიერი, მაგდებურგი ჩინებული რე ოკუჩხბურთე კლუბით: მაგდებურგი.

## გალერეა

Magdeburger Dom Seitenansicht.jpg
Magdeburg asv2022-08 img26 Grüne Zitadelle.jpg
Jahrtausendturm_-_Interior.jpg
Blick über Magdeburg.JPG
Magdeburg_St_Petri_02.jpg


## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
*IKUS - the intercultural Students of Magdeburg   
*History society of Magdeburg and surround e.V. 
*tramway in Magdeburg  

კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი
კატეგორია:მაგდებურგი
კატეგორია:ევროპაშ ნოღეფი
ცირნიკი (მირნა)

**ცირნიკი** — ოფუტე სლოვენიას, მირნაშ მუნიციპალიტეტის.

* კოორდინატეფი: 45°57′47″ ჩ. გ. 15°00′36″ ა. გ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
* Geopedia

კატეგორია:მირნაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
რაჭაშ ოერიშდუდე

**რაჭაშ ოერიშდუდე** — ფეოდალური საქორთუოშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული გჷნართი რდჷ, ნამუქჷთ X ოშწანურაშ ეკონია ნაანთხალს დირსხუ. ჭარალუაფონი წყუეფიშ მეჯინათ, რაჭაშ მაართა ოერიშმადუდე რდჷ რატი ბაღვაში. რატიშ უკული რაჭაშ ოერიშმადუდე რდჷ მუში სქი კახაბერი. ნამუშ ჯოხოშე მოურს გვარჯოხო კახაბერისძე. რაჭაშ ოერიშმადუდეეფი კაბეტ როლს ლაჸაფენდეს ფეოდალური საქორთუოშ პოლიტიკურ რინას X-XIII ოშწანურეფს. X-XIII ოშწანურეფს, რაჭაშ ოერიშმადუდეეფი მაფაშ მოხელეეფი რდეს. თინეფს ოვალჷდეს ოერიშდუდეშ ომაფე გინაგაფალეფიშ ეკორობუა, ჯარიშ გჷშაჸონაფა დო აწოჸუნა. თე პერიოდეფს რაჭაშ ოერიშმადუდეეფიშ დუდი რეზიდენცია მინდაციხეს რდჷ. დიდ ჯიხა-დარბაზ რდჷ კვერიშ ჯიხა ხოლო.
XIII ოშწანურაშ 80-იან წანეფს, დავით ნარინქ გაუქვჷ ოერიშდუდე დო თე ტერიტორია ომაფე დიხეფო გჷნართინუ. მუჭოთ რჩქჷნი, კახაბერისძეეფიშ გვარქ გეშაჭყორდჷ. XIV ოშწანურაშ 30-იან წანეფს, გიორგი ბრწყინვალექ საქორთუო აკაშქუ დო რაჭაქ ართამ საქორთუოშა აკოდგინალუაშა მიშელჷ. უკული საქორთუოშ მაფეფქ რაჭა კჷნ ოერიშდუდეთ გინაშქვეს. დუდშე რაჭაშ ოერიშმადუდეეფი ჭარელისძეეფი რდეს, უკულ მეხოლაფირო 1488 წანაშე ცხეტიძეეფი. XV ოშწანურას, საქორთუოშ ომაფე-ოთაროეფო ფაჩუაშ უკული რაჭაქ სამარგალოშ ოთარეშა მიშელჷ.
XV ოშწანურაშ 30-იან წანეფს, იმერეთიშ მაფა ბაგრატ III-ქ რაჭაშ ერიშმადუდეეფს მინდაჯიხა-დარბაზი გეგნოჩჷ დო იმერეთიშ ახალდჷნარცხუეფი ოშილუშ სარდალობა ქიმეჩჷ. XV-XVII ოშწანურეფს იმერეთიშ მაფეფს ორხველჷდეს რაჭაშ ოერიშდუდეშ ჭკორეფი დო დიხეფი. რაჭაშ ერიშმადუდეეფი აქტიურო ოკათუდეს იმერეთიშ დინოხოლენ ლჷმეფს დო ოცადჷდეს რაჭაშ ოერიშდუდეშ ზოხორინელ ოთარეთ გინოშქუმალას.

1725 წანას, იმერეთიშ მაფაქ რაჭაშ ოერიშდუდე ანტონიშ მანგიორო მუშ მუმა, გიორგი ქჷდახუნუ. ბერი წულუკიძექ დო პაპუნა წერეთელქ ახალციხეშა ინტეს დო 1786 წანაშ ღურთუთას 500 ლეკშე დო 1000 თურქშე აკოდგინელ ჯარით რაჭაშა გემშეჭკირეს. იმერეთიშ მაფაქ ოდიშიშ ჯარი ქიმიხვარუ დო რაჭას იბურჯუ. გინმაჭყვიდირალ ლჷმაქ 1786 წანაშ 26 ღურთუთას მოხვადჷ ოფუტე სხვავაწკჷმა, სოდეთ დავით გიორგიშ სქიქ გიმორძგუ, 1787 წანას, გიორგი რაჭაშ ერიშმადუდექ ლჷმას დოღურჷ დო მუშ აბანს დავით გიორგიშ სქიქ კჷნ ანტონ გიორგიშ სქი ქჷდახუნუ. 1789 წანას, იმერეთის გემაფუ სოლომონ II-ქ, ნამუქჷთ საბოლოთ გაუქვუ რაჭაშ ოერიშდუდე.

## თარეფი
* რატი ბაღვაში (ორდოშ. მა-11 ოშწანურა)
* კახაბერ I (ღ. 1088)
* ნიანია (1088–1120)
*1120–1175 — ?
* [[კახაბერ კახაბერისძე (XII ოშწანურა)|კახაბერ II]] (1175–[[1210]])
*1210–1245 — უჩინებუ თარფი''
* კახაბერ III (1245–1278)
* აღბუღა (14??––14??)
* გიორგი I (14??–14??)
* ცაცი (14??–14??)
* ქველი (14??–14??)
* გიორგი II (14??–14??)
* იონა (1465–1485)
* კახაბერ IV (1485–1510)
* ბედიანი (1510–1534)
* შოშიტა I (1534–1565)
* პაპუნა I (1651–1661)
* შოშიტა II (1661–1684)
* პაპუნა II (1684–1696)
* შოშიტა III (1696–1731)
* გრიგოლი (1731–1741)
* ვახტანგ (1741–1749)
* როსტომ (1749–1769)
* ანტონ (1784)
* გიორგი III (1784–1787)
* ანტონ (1787–1789)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.istoria.ge/qrono/racha.htm
ჟირონა

**ჟირონა** (კატალ  Girona ; )  — ნოღა ესპანეთის, კატალონიაშ. ჟირონას ოხორანს 100 266 მახორუ, ფართობი 39,1 კმ². ჟირონა ესპანეთიშ ართ-ართი უდიდაში კულტურული, ეკონომიკური, ფინანსური, ისტორიული დო ტურისტული ცენტრი რე. ჟირონა ჩინებული რე ოკუჩხბურთე კლუბით: ჟირონა.
## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
კატეგორია:ესპანეთიშ ნოღეფი
უკრაინაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა

**უკრაინაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა** — 1919 წანაშ 25 მელახიშე 1991 წანაშ 25 ქირსეთუთახ, უკრაინაშ სახენწჷფოშით ზოხორინალაშ გჷმოცხადებაშახ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ ართ-ართი რესპუბლიკა. უჩა ზუღაშ ართ-ართ ქიანა. 1991 წანაშ 8 ქირსეთუთას უკრაინაშ რესპუბლიკათ გჷმიცხადჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://kharkivoda.gov.ua/uk/article/view/id/4/ (უკრაინულო)

კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი
კილოგრამი

**კილოგრამი** — გჷთმითანჯუ, მუჭოთ ერეფოშქაშე ეტალონი კილოგრამიშ მასა, ნამუთ იჩუალუაფუ ზჷმეფიშ დოა წონეფიშ ერეფოშქაშე ბიუროს (ნ. სერვი, პარიზწკჷმა) დო წჷმარინუანს პლატინა-ირიდიუმიშ მინასვარეფიშ (90% პლატინა, 10% ირიდიუმი) ცილინდრის, ნამუშ დიამეტრი დო სიმაღალა რე 39 მმ. დუდმაართაშე კილოგრამს გჷთმოთანჯნდეს, მუჭოთ ართი ლიტრი სუფთა წყარიშ მასას 4&nbsp;°C ტემპერატურას სტანდარტული ატმოსფერული წნევაშ გიმე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ფიზიკა
კატეგორია:მასიაშ ოზჷმალი ართულეფი