open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰორაციო ნელსონი

**ჰორაციო ნელსონი** (ინგლ. Horatio Nelson, დ. 29 ეკენია [ჯვ. სტ. 18 ეკენია], 1758 — ღ. 21 გჷმათუთა, 1805) — ბრიტანეთიშ ომაფე ფლოტიშ ფლაგმანი, ვიცე-ადმირალი.

გურაფულენდჷ პასტონიშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ნორიჯიშ სკოლას. ოზუღე კარიერათ დეინტერესჷ მუში ბიძიაშ მორის საკლინგიშ გოლინათ. მონაწილენდჷ ამერიკაშ რევოლუციური ლჷმას. უკულ ნელსონქ გვარიანი ხანით ქიდელახჷ დო კარიერაქ მიოტებელქ აჸუ. საფრანგეთიშ რევოლუციური ლჷმეფიშ დოჭყაფაშ უკულ, კინ დართჷ ოზუღე ნძალეფს. ნელსონქ დუდი გიმირჩქინჷ გემიშ HMS Captain-იშ მანჯღვერალათ. მაართა შანულამი გომორძგუას ნელსონქ მიოჭირინუ 1797 წანაშ სან-ვისენტეშ ლჷმას, სოდეთ ბრიტანალეფქ, ადმირალი ჯონ ჯერვისიშ ხემანჯღვერობათ დამარცხეს ესპანური ფლოტი.

1797 წანაშ 22 კვირკვეს, ბრიტანალეფქ ნელსონიშ დუდალათ ქიგიანთხეს ესპანეთიშ ონიშოლს სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს. მენტებაქ წჷმოძინელქ ვეჸუ. ბრიტანალეფქ დემარცხეს დო უკახალე დიკინეს. ჸათე ლჷმას ნელსონქ მარძგვანი კილე მიოდინუ. ართი წანაშ უკულ, ნელსონქ მიოჭირინუ უშანულამაში გომორძგუას ნილოსიშ ლჷმას. ბურჯაფიქ მოხვადჷ აბუქირიშ ჸუჯის, ნილოსიშ დელტას. ბრიტანალეფქ კონწარო დამარცხეს საფრანგეთიშ რესპუბლიკაშ ოზუღე ნძალეფი. 1801 წანას ნელსონი ნინალენდჷ ბალტიაშ ზუღას. 1801 წანაშ 2 პირელს კოპენჰაგენიშ ლჷმას ბრიტანეთიშ ფლოტიქ დამარცხჷ დანიარეფი. უკულიანი პერიოდეფს ნელსონი ხემანჯღვერენდჷ ესპანური დო ფრანგული ფლოტეფიშ ბლოკადას ტულონს. ესპანარეფქ დო ფრანგეფქ ბლოკადაშე გიშელეს დო ინტეს. ნელსონქ თინეფს ქეკათხოზუ კარიბეფიშახ, მარა ლჷმა ვამოხვალამე. ინგლისიშა დორთაშ უკულ, ნელსონი ხემანჯღვერენდჷ კადისიშ ბლოკადას, 1805 წანას. 1805 წანაშ 21 გჷმათუთას, მუჟამსჷთ ფრანგულ-ესპანური ფლოტიქ ონიშოლიშე გეგშართუნჷ, ბრიტანეთიშ ფლოტიქ ნელსონიშ დუდალათ, ტრაფალგარიშ გოხოლუას ნტერს ქიმიანტუ. ბურჯაფიშ დოჭყაფაშახ, ნელსონქ გემი *HMS Victory*-შე გეგნოჩჷ ლეგენდარული სიგნალი: *"ინგლისი ელუ ნამდა არძო კოჩი შეარსულენს მუში ვალდვალირობას"*. ჸათე ოზუღე ლჷმაქ გინირთჷ ბრიტანეთიშ ისტორიას უდიდაში გომორძგუათ. ბურჯაფიშ მიმალობას ომაღურეთ დიჭკირჷ ნელსონქ. ნელსონი ბრიტანეთიშა მიდასვანჯეს დო დასაფულეს ლონდონიშ ჯეგე პავლეშ ოხიდას.

## ლიტერატურა
* Coleman, Terry (2001). Nelson: The man and the legend. Bloomsbury. 
* Bradford, Ernle (2005). Nelson: The Essential Hero. Wordsworth Military Library.
* Pocock, Tom (1987). Horatio Nelson. London: The Bodley Head.

კატეგორია:დუნაბადი 1758
კატეგორია:ნაღურა 1805
კატეგორია:ბრიტანალი ოურდუმე მოღალეეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ვიცე-ადმირალეფი
გიორგი მიქაუტაძე

**გიორგი მიქაუტაძე** (დ. 31 გჷმათუთა, 2000, ლიონი, საფრანგეთი) — ქორთუ მობურთე. ოკუჩხბურთე კლუბ „მეციშ“ დო საქორთუოშ ერუანული ნაკორობაშ გემანთხაფალი.

## მენაჭირინუეფი
### ინდივიდუალური
* ბელგიაშ მაჟირა დივიზიონიშ საუჯგუშო ბომბარდირი: 2020–21 (19 გოლი)
* საფრანგეთიშ ლიგა 2-იშ წანაშ საუჯგუშო მოლაჸაფე: 2022–23
* საფრანგეთიშ ლიგა 2-იშ ნაკორობაშ მაკათური: 2022–23
* საქორთუოშ 2022–23 წანეფიშ სეზონიშ მაჟირა საუჯგუშო ბობურთე: „სარბიელიშ“ ვერსიათ

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გიორგი მიქაუტაძე — Soccerway

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი
კატეგორია:ფრანგი მობურთეეფი
კატეგორია:ბელგიაშ პირველი დივიზიონი A-შ მობურთეეფი
კატეგორია:ლიგა 2-იშ მობურთეეფი
კატეგორია:ლიგა 1-იშ მობურთეეფი
კატეგორია:ერედივიზიაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ამსტერდამიშ აიაქსიშ მობურთეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
Ј

**Ј, ј** (**ჲ**) — კირილიცაშ (სლავური ჭარალუაშ) მავითაართა ასო. ხონარამი რე დო ომანგუ ქორთულ „ჲ“-ს. გჷმირინუაფუ უკრაინულ, ბელობუსულ დო ყაზახურ ნინეფს. რუსულ ნინას 1918 წანაშ ჭარუაშ რეფორმაშ უკული რუსული კირილური ანბანშე გეშერეს Ј. თინა დოთირჷ И-ქ. კაბეტი დო ჭიჭე ასოშ მოღაზუალა იდენტური რე ლათინური J-შ. კირილიცას თიში რიცხობური შანულობა რე — ეჩი (20).

## ლიტერატურა
* Ј // ბროკჰაუზიშ დო ეფრონიშ ენციკლოპედიური ლექსიკონი : 86 ტომო. (82 ტ. დო 4 გეძ.). — სპბ., 1890—1907.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Graphemica (Ј)
* Graphemica (ј)

კატეგორია:კირილური ასოეფი
ლათინეფიშ იმპერია

**ლათინეფიშ იმპერია**, **კონსტანტინოპოლიშ ლათინეფიშ იმპერია**, თაშნეშე ჯოხოდჷ **რომანია** (ლათ. Imperium Constantinopolitanum, ფრანგ. Empire latin de Constantinople, ბერძ. Λατινική Αυτοκρατορία) — ფეოდალური სახენწჷფო, ნამუთ დარსხუეს მაანთხა ჯვაროსნული ლესქერობაშ მაკათური ჯვაროსანეფქ 1204 წანას.

ლესქერობაქ დიჭყჷ 1202 წანას. ჯვაროსანეფს ულამუდეს ოურდუმე ექსპედიციაშ დოჭყაფა ეგვიპტეშ მეხჷ. ვენეცია ჯვაროსანეფს ოპირუდჷ გემეფით გინოჸონაფას ეგვიპტეშა. მარა დუდშე ვენეციაშ დოჟიქ ენრიკე დანდოლოქ ჯვაროსანეფს მოთხუ უნგრეთიშ ნოღა ზადარიშ ეჭოფუა, ნამუთ ვენეციაშ კონკურენტი რდჷ. ზადარიშ ეჭოფუაშ უკულ, ვენეციარეფიშ ინიციატივათ ჯვაროსანეფქ ქიდიჭყეს ოურდუმე მოქმედალა ბიზანტიაშ მეხჷ. ჯვაროსანეფს, დუდშეიანი გეგმათ ოკოდეს ისააკ II ანგელოსიშა ხვისტაშ დორთინაფა. ისააკ II ხვისტაშე გითორაგვაფილი აფუდჷ მუში უნჩაში ჯიმას ალექსი III-ს. საგამათ ისააკიშ სქუა ალექსი IV ჯვაროსანეფს ფარათ დო აკოანჯარაფილი ნძალეფით ალარინას ოპირუდჷ. მარა ჯვაროსანეფს მუთუნნერი ფინანსეფი ვემუღებუნა. ჸათეშ გეშათ უკმაყოფილე ჯვაროსანეფქ გემშეჭკირეს, გეჭოფეს დო გორჩვეს კონსტანტინოპოლი. კონსტანტინოპოლიშ ეჭოფუაშ უკულ, ბიზანტიაქ აკოცუ ნიკეაშ, ტრაპიზონიშ დო ეპირიშ სახენწჷფოეფო. ჯვაროსანეფქ მუნეფიშ კონტროლირებადი ტერიტორიეფიშ - ლათინეფიშ იმპერიაშ იმპერატორო გეგშაგორეს ბალდუინ I ფლანდრიალი. თინა ითვალუ ახალდუნარსხუა ლათინეფიშ იმპერიაშ მაართა იმპერატორო. ბალდუინიშ კორონაციაქ იმანჯჷ 1204 წანაშ 16 მესის, აია-სოფიაშ ოხიდას. ლათინეფიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ ბიზანტიაშ ბჟადალი პროვინციეფი, თესალონიკიშ, მაკედონიაშ, თესალიაშ დო პელოპონესიშ ოლქეფი

ლათინეფიშ იმპერია ნძალიერი სახენწჷფო დღას ვაჸოფე. თიში არსებობაშო სერიოზული საფრთხეს წჷმარინუანდეს ბულგარალეფი დო ბიზანტიური სახენწჷფოეფი. ბორჯიშ გოძვენას, ლათინეფიშ იმპერიაქ ძალამს დედაღარჷ დო მიოდინუ შანულამი ტერიტორიეფი. 1261 წანას ნიკეაშ იმპერატორქ მიხეილ VIII-ქ, ვენეციარეფიშ მონირზე გენუარეფიშ ფინანსური დო ოურდუმე ალარინათ გეჭოფუ კონსტანტინოპოლი. ჸათე მოლინათ მიჯალაგჷ ლათინეფიშ იმპერიაქ დო თიში ტერიტორიეფქ კინ ბიზანტიაშ აკოდგინალუაშა მიშელჷ. ლათინეფიშ იმპერიაშ ეკონია იმპერატორქ ბალდუინ II-ქ ინტუ დო  ხვალე საიმპერატორო ტიტულქ ქასკიდჷ.

## ლიტერატურა
* Wolff, Robert Lee (1969) [1962]. "The Latin Empire of Constantinople, 1204–1261".

კატეგორია:ლათინეფიშ იმპერია
კატეგორია:მაანთხა ჯვაროსნული ლესქერობა
კატეგორია:ბიზანტიაშ ისტორია
კატეგორია:ჯვაროსნული სახენწჷფოეფი
ალექსანდრე I (რუსეთი)

**ალექსანდრე I** (რუს. Александр I Павлович, დ. 23 ქირსეთუთა [ჯვ. სტ. 12 ქირსეთუთა], 1777 — ღ. 1 ქირსეთუთა [ჯვ. სტ. 19 გერგობათუთა], 1825) — რუსეთიშ იმპერატორი 1801-1825 წანეფს, პოლონეთიშ მაფა 1815-1825 დო ფინეთიშ დიდი თარი 1809-1825 წანეფს. რომანოვეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

ალექსანდრექ ხვისტაშა ეშართჷ მუამუშიშ პავლე I-შ ღურაშ უკულ. მართუალაშ დაჭყაფური წანეფს ლიბერალური პოლიტიკაშ მოხუჯე რდჷ, მარა რეალურო აგინძორენდჷ აბსოლუტური მართუალას. ხეშუულებაშ მაართა წანეფს, წიმიჭყჷ სოციალური რეფორმეფი, თაშნეშე ოგონათუე რეფორმა, დარსხუ უნივერსიტეტეფი. გაუქვჷ ცენტრალიზაფილი კოლეგია დო გაჭყჷ სახენწჷფო სხუნუ. ალექსანდრეს რუსეთიშ ევროპეიზაცია ვამოწონდჷ, მუჭოთ ნაციონალისტის დო სლავოფილს ჯერდჷ ნამდა რუსეთიშ გოვითარაფაშო უშანულამაში რუსული კულტურა რდჷ დო ვართ ევროპული. 

გალენური პოლიტიკას 1804-1812 წანეფს ფშხირას ითირანდჷ პოზიციას. მაგალთო საფრანგეთიშ მეხჷ, დიო ნეიტრალიტეტის თხილანდჷ, უკულ ოპონირენდჷ დო უკულ ნაპოლეონიწკჷმა ალიანსიშა მიშელჷ. 1805 წანას ალექსანდრე ბრიტანეთიწკჷმა ართო მონაწილენდჷ მასუმა კოალიციაშ ლჷმას, მარა კატასტროფული მარცხეფიშ (აუსტერლიცი, ფრიდლანდი) უკულ, ნაპოლეონიწკჷმა ქუდოდვუ ტილზიტიშ ზე (1807) დო ქაკათჷ ნაპოლეონიშ კონტინენტური ბლოკადას ბრიტანეთიშ მეხჷ. 1807-1812 წანეფს რუსეთი ოლიმუდჷ ბრიტანეთის (ინგლის-რუსეთიშ ლჷმა) დო 1808-1809 წანეფს შვედეთის (რუსეთ-შვედეთიშ ლჷმა). 

ალექსანდრეს დო ნაპოლეონს ართიანწკჷმა კონფლიქტური ურთიართალა უღუდეს, ჸათეშ გეშათ თინეფიშ ალიანსიქ მალას, 1810 წანას, აკოცუ. რუსეთი ვათხილანდჷ კონტინენტური ბლოკადაშ პიჯალეფს ხოლო. 1812 წანას ნაპოლეონქ რუსეთიშა გემშეჭკირჷ, ბოროდინოშ ლჷმას რუსეთიშ არმია დამარცხჷ დო მოსკოვი ქიდეკინჷ. მარა ოურდუმე კამპანიაქ ნაპოლეონიშო კატასტროფულო ითუ დო ნაპოლეონს რუსეთიქ დატებელქ აჸუ. მუჭოთ ანტიფრანგული კოალიციაშ მაკათურქ, ნაპოლეონიშ დამარცხებაშ უკულ, ვენაშ კონგრესით რუსეთიქ მიპალუ ვარშავაშ ოჰერცოგე დო ქასკიდჷ ფინეთიქ. 

1815 წანას ალექსანდრე რდჷ საღორონთო რსხუშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.  რსხუ წჷმარინუანდჷ რუსეთიშ, ავსტრიაშ დო პრუსიაშ კოალიციას დო თიში ღანკი რდჷ რევოლუციური ჸარაფეფიშ, ლიბერალიზმიშ დო სეკულარიზმიშ დოდაღარაფა ევროპაშ მასშტაბით.

ალექსანდრეშ მართუალაშ გვიანი პერიოდი იხასიათებუ რეაქციული პოლიტიკათ. ალექსანდრექ ატარჷ რეპრესიეფი ურცხოალი მაგურაფალეფიშ მეხჷ, თინეფი სკოლეფიშე გეგნარღვუ დო რუსული გონათაფაშ სისტემაქ უმოსო რელიგიური დო კონსერვატორული პრინციპეფს ქიგიარსხუ. ალექსანდრე I-ქ ღურუ ტიფით 1825 წანაშ ქირსეთუთას. თის კანონიერი მონძე ვაჸუნდჷ დო თიშ უკულ ხვისტაშა ეშართჷ უკულაში ჯიმაქ ნიკოლოზ I-ქ.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:რუსეთიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ მაფეფი
კატეგორია:ფინეთიშ დიდი თარეფი
კატეგორია:რომანოვეფი
ჟორჟ ბულანჟე

**ჟორჟ ერნესტ ჟან მარი ბულანჟე** (ფრანგ. Georges Ernest Jean Marie Boulanger; დ. 29 პირელი, 1837 — ღ. 30 ეკენია, 1891) — ფრანგი გენერალი დო პოლიტიკოსი.

გურაფლენდჷ სენ-სირიშ სპეციალური ოურდუმე სკოლას. 1856 წანაშე ნინალენდჷ იტალიას, ალჟირს დო ინდოჩინეთის. 1870-71 წანეფს მონაწილენდჷ საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმას. 1871 წანას პარიზიშ კომუნაშ შაფათუაშ ბორჯის, დოჭკირეს. 1880 წანას გინირთჷ ბრიგადაშ გენერალო დო 1882 წანას ქვიითი ჯარეფიშ მანჯღვერთარო. ჟირი წანაშ უკულ ბულანჟე ქუდარინეს ფრანგული არმიაშ ხემანჯღვერო ტუნისის. პარიზიშა დორთინაშ უკულ, პოლიტიკას ქაკათჷ დო ჟორჟ კლემანსოშ დო რადიკალური პარტიაშ პატრონაჟით სარგებლენდჷ. 1886 წანას პრემიერ-მინისტრი შარლ დე ფრეისინეშ თარობას ბულანჟექ ქიდეკინჷ ოურდუმე მინისტრიშ პოსტი. ბულანჟე მეჸუნდჷ ანტი-გერმანული დო რევანშისტული პოლიტიკას. 

პოსტიშ გერინაშ ბორჯის თიქ ატარჷ შანულამი რეფორმეფი: დოთირუ ჯარეფიშ დისლოკაციაშ აბანეფი, გაუჯგუშჷ ოურდუმე მობილიზაციაშ სქემა, გამანგარჷ საფრანგეთიშ სანძღოეფი, მიშეღჷ ახალი ტიპიშ ანჯარეფი, გაუჯგუშჷ ჯარიშკოჩეფიშ მატერიალური დგომარობა დო შხვა. ჸათე საქვარეფიშ შედეგო ბულანჟექ კაბეტი პოპულარობა მიპალუ.

1886 წანას ფრეისინექ გიშაგორუეფი წაგუ. ახალი პრემიერ-მინისტრის რენე გობლეს ბულანჟე ვამუნწყუმჷ დო თიქ მინისტრიშ პოსტის ქიგესკიდჷ. გობლეშ უკულიანი პრემიერ-მინისტრის მორის რუვიეს ბულანჟე ვამოწონდჷ, თიწკჷმა ჯგირი ურთიართალა ვაუღუდჷ დო მუში ადმინისტრაციაშა ბულანჟე ვემშეჸონჷ. საგამათ, ბულანჟე ქუდარინეს ჯარიშ ართ-ართი ნორთიშ, XIII კორპუსიშ მანჯღვერო. ჸათე ბორჯიშო ძალამს გენძალიერჷ ბულანჟისტური ჸარაფიქ, ნამუსჷთ ალურდეს ბონაპარტისტეფი დო მონარქისტეფი. მასუმა რესპუბლიკაშ თარობაქ, ნამუსჷთ ბულანჟეშ ავტორიტეტიშა ოშქურუდჷ, 1888 წანას ბულანჟე არმიაშე მონწუ. თე წანაშ პირელს, ბულანჟე გიშაგორილქ იჸუ დეპუტატეფიშ პალატაშ მაკათურო, ნორიშ ოლქიშე. ახალი პრემიერ-მინისტრიქ შარლ ფლოკექ, 13 კვირკვეს ბულანჟე დუელშა გეგშიჭანუ. დუელს ფლოკექ ბულანჟე დოჭკირჷ. 

1889 წანას ღურთუთას ბულანჟექ ხონარეფიშ უმენტაშობათ მიგჷ გიშაგორუეფი დო კინ დირთჷ დეპუტატეფიშ პალატაშ მაკათურო. გიშაგორუეფიშ შედეგეფიშ გჷმოცხადაფაშ ბორჯის, ბულანჟეშ მოხუჯეეფქ მოთხის ბულანჟეს - მუს გეუჭოფუდუკო ხეშუულება. მარა თიქ ჸათე შანულამი მომენტი ვერგებუ. ჸათეშ უკულ ქიდიჭყჷ ბულანჟისტური ჸარაფიშ დოდაღარაფაქ. ახალი თარობაქ, პრემიერ-მინისტრი პიერ ტირარიშ ხემანჯღვერობათ, პოლიტიკური მოტივეფით თხოზინი ქუდუჭყჷ ბულანჟეს. თის საპარლამენტო იმუნიტეტი გეგლანწყეს, გასამართეს დო სახენწჷფოშ გითოჩამა ქეკადვეს. ბულანჟექ დიო ბრიუსელშა ინტუ, უკულ ლონდონშა. 1889-1890 წანეფს ბულანჟისტური ჸარაფიქ პოლიტიკური შანულობა მიოდინუ დო ოჯარალე ენთუზიაზმიქ ხოლო ჭიეჭიეთ მეჭყორდჷ. ჟორჟ ბულანჟექ 1891 წანაშ 30 ეკენიას, ბრიუსელს, მუში ოჸოროფუშ სასაფლას დუდი დიჸვილჷ.

თეხანური მარკვიებელეფიშ აზრით ბულანჟეს უღუდჷ ქარიზმა მარა ვარდჷ გამბედუანი პოლიტიკოსი დო ნძალიერი ლიდერი. თის ვარგებუ მასეფიშ ალარნაქ დო ვემიაჭირინუ მუში მოხუჯეეფიშ გოართოიანაფაშა.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი 1837
კატეგორია:ნაღურა 1891
კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი გენერალეფი
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ ოურდუმე მინისტრეფი
კატეგორია:დეპუტატეფიშ პალატაშ მაკათურეფი
არდა გიულერი

**არდა გიულერი** ( დ. 25 ფურთუთა, 2005, ანკარა) — თურქი მობურთე. ოკუჩხბურთე კლუბ „რეალ მადრიდიშ“ დო თურქეთიშ ერუანული ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.

## კარიერაშ სტატისტიკა

### ონაკორობე სტატისტიკა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მობურთეშ პროფილი ოკუჩხბურთე კლუბი მადრიდიშ რეალიშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლას 

## სქოლიო

კატეგორია:თურქი მობურთეეფი
კატეგორია:ოშქაშემათხილე მობურთეეფი
კატეგორია:რეალ მადრიდიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ლა ლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:სუპერ ლიგიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ფენერბახჩეშ მობურთეეფი
კატეგორია:თურქეთიშ ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
უილიამ გლადსტონი

**უილიამ ევარტ გლადსტონი** (ინგლ. William Ewart Gladstone, დ. 29 ქირსეთუთა, 1809 — ღ. 19 მესი, 1898) — ბრიტანალი პოლიტიკოსი დო სახენწჷფო მოღალე. 60 წანიანი პოლიტიკური კარიერაშ გოძვენას ოთხიშა რდჷ გოართოიანაფილი ომაფეშ პრემიერ-მინისტრი 1868-1874, 1880-1885, 1886, 1892-1894 წანეფს, თაშნეშე ოთხიშა უკინებუდჷ ხაზინაშ კანცლერიშ პოსტი 1852-1855, 1859-1866, 1873-1874 დო 1880-1882 წანეფს.

დებადჷ ლივერპულს, შოტლანდიარეფიშ ფანიას. გურაფლენდჷ იტონიშ კოლეჯიშ დო ოქსფორდიშ ქრაისტ-ჩერჩიშ კოლეჯის. რდჷ სადებატო ჯარალუაშ ოქსფორდიშ რსხუშ პრეზიდენტი, სოდეთ დუდი გიმირჩქინჷ მუში ორატორული ნიჭით. პოლიტიკური კარიერა 1830-იან წანეფიშე დიჭყჷ. 1832 წანას გინირთჷ თემეფიშ პალატაშ მაკათურო. დუდშე გლადსტონი კონსერვატორი რდჷ, მარა უკულიანი პერიოდეფს, მუჟამსჷთ გლადსტონი პრემიერ-მინისტრი რობერტ პილიშ თარობას ნინალენდუნჷ, ქაკათჷ პილიტეფიშ ფრაქციას. ჸათე ფრაქციაქ უკულ, 1859 წანას ქიმიარსხუ ლიბერალური პარტიას. გლადსტონი, პრემიერ-მინისტრეფიშ ჯორჯ ჰამილტონ-გორდონ აბერდინიშ (1852-1855), ჰენრი ჯონ ტემპლ პალმერსტონიშ (1859-1865) დო ჯონ რასელიშ (1865-1866) მართუალაშ ბორჯის ნინალენდჷ ხაზინაშ კანცლერო. გლადსტონიშ პოლიტიკური დოქტრინა ითოლისწინენდჷ ართმანგური შელებუანობას (*Equal opportunity*) დო ოპონირენდჷ ვაჭარუაშ პროტექციონიზმის. გლადსტონიშ ჸათე პოლიტიკური დოქტრინა შინელი რე მუჭოთ გლადსტონური ლიბერალიზმი.

გლადსტონქ, მაართათ, პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი დეკინჷ 1868 წანას. თიში ინიციატივათ 1870 წანას მიღეს გონათაფაშ ახალი კანონი. 1872 წანას მიღეს კანონი, ნამუთ ითოლისწინენდჷ გიშაგორუეფს ხონარიშ ფულირო მეჩამას. 1874 წანაშ გიშაგორუეფიშ წაგებაშ უკულ გლადსტონქ გეგნოდირთჷ. 1880 წანაშე გლადსტონქ კინ დართჷ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტის. ჸათე ბორჯის, ეგვიპტეშ კონფლიქტიქ (ხართუმიშ დონთხაფა, ჩარლზ ჯორჯ გორდონიშ ჸვილუა) დო ირლანდიაშ კრიზისიქ ნეგატიური გოლინა იღვენუ გლადსტონიშ ავტორიტეტიშა.

1868 წანას გლადსტონქ წჷმარინუ ჰომრული ირლანდიაშო. მარა თემეფიშ პალატას კანონპროექტიქ ვემიღებუ დო გლადსტონქ გეგნოდირთჷ. გეჸვენჯი ამშვი წანაშ გოძვენას გლადსტონი არწუმენდჷ ელექტორატის ნამდა ოხვილური რდჷ ჰომრულიშ მეჩამა ირლანდიაშო. 1892 წანაშ გიშაგორუეფს ლიბერალეფქ ხონარეფიშ უმენტაშობათ გემორძგვეს. მუში რანწკით მაანთხა კაბინეტის, გლადსტონი ოცადუდჷ ჰომრულიშ კანონიშ მეღებას, მარა უშედეგეთ. ლორდეფიშ პალატაქ ხუჯი ვადუკინჷ ირლანდიაშ ჰომრულს. 1894 წანაშ 2 მელახის, 84 წანერი გლადსტონქ პრემიერ-მინისტრობაშე გეგნოდირთჷ დო ართი წანაშ უკულ პარლამენტი ხოლო ქიდიტუ.

პოლიტიკური კარიერაშ ბორჯის, გლადსტონიშ ნძალიერი ოპონენტი რდჷ ბენჯამინ დიზრაელი. თინეფიშ პოლიტიკური დებატეფს სერიოზული შანულობა უღუდჷ 1860-70-იანი წანეფიშ ბრიტანეთის. გლადსტონს გლახა ურთიართალა უღუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი ვიქტორიაწკჷმა ხოლო.

## ქოძირით თაშნეშე
* ლიბერალიზმი გოართოიანაფილი ომაფეს

## ლიტერატურა
* Bebbington, D.W. William Ewart Gladstone (1993).
* Biagini, Eugenio F. Gladstone (2000).
* Brand, Eric. William Gladstone (1986).

კატეგორია:დუნაბადი 1809
კატეგორია:ბაღურა 1898
კატეგორია:ბრიტანალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:ხაზინაშ კანცლერეფი
კატეგორია:ომაფე ჯარალუაშ მაკათურეფი
თემისტოკლე

**თემისტოკლე** (ბერძ. Θεμιστοκλῆς, დ. ჯვ. წ. 524 — ღ. ჯვ. წ. 459) — ათენარი ოურდუმე დო სახენწჷფო მოღალე. პოლიტიკური კარიერაშ გოძვენას, სარგებლენდჷ ათენიშ ჯარალუაშ დაბალი ფენეფიშ ალარინათ. თემისტოკლეს ვაუღუდჷ ჯგირი ურთიართალა ათენარი დიდებუანეფიწკჷმა. ჯვ. წ. 493 წანას გიშაგორილქ იჸუ არქონტო. თემისტოკლე ათენარეფს არწუმენდჷ ნამდა ოხვილური რდჷ კაბეტი და ნძალიერი ფლოტი. თემისტოკლეშ ინიციატივათ ეიოგეს 200 ტრირემა, ნამუეფქჷთ უკულ კაბეტი შანულობა იღვენუეს ბერძენ-სპარსალეფიშ ლჷმეფიშ მიმალობას. 

საბერძნეთიშა სპარსალეფიშ მაართა მიშაჭკირუაშ ბორჯის, თემისტოკლე მონაწილენდჷ მარათონიშ ლჷმას დო უკინებუდჷ სტრატეგოსიშ პოსტი.  სპარსალეფიშ მაჟირა მიშაჭკირუაშ პერიოდის ჯვ. წ. 480-479 წანეფს, თემისტოკლექ კაბეტი პოპულარობა მიპალუ დო თინა ჸათე ბორჯიშო რდჷ უშანულამაში პოლიტიკოსი ათენს.

სპარსალეფიშ მაჟირა მიშაჭკირუაშ მიმალობას, თემისტოკლე ხემანჯღვერენდჷ ბერძენეფიშ ფლოტის ატრემისიუმიშ დო სალამინიშ ლჷმეფს. ბერძენეფქ სპარსალეფიშ ფლოტი სალამინიშ ჸუჯიშა გემშეტყურეს დო თემისტოკლეშ მანჯღვერალათ კონწარო დამარცხეს სპარსალეფი. ართი წანაშ უკულ, ჯვ. წ. 479 წანას ბერძენეფქ სპარსალეფს შანულამი ლჷმა მუგეს უკვე სქირონას, პლატეიას.

ლჷმეფიშ წჷმოძინელო თებაშ უკულ, თემისტოკლეს პრობლემეფქ ქაშუ სპარტალეფიწკჷმა. თემისტოკლეშ ურთიართალაქ გეუფრაშჷ ათენარეფიწკჷმა ხოლო. ჯვ. წ. 472 (ვარდა ჯვ. წ. 471) წანას თემისტოკლეს ოსტრაკიზმი მუნწყის დო არგოსიშა გეგნახორეს. თემისტოკლეს ჭიჭე ხანით ოჸურჩე ქიმეჩჷ მაკედონიაშ მაფა ალექსანდრე I-ქ. უკულიანი პერიოდის, თემისტოკლექ  მორჩილი აზიაშა გეგნორთჷ დო ოინალუდჷ სპარსეთიშ მაფაშ არტაქსერქსეს. თემისტოკლე ქუდარინეს მაგნეზიაშ მამართალო.

თემისტოკლექ ღურუ ჯვ. წ. 459 წანას, მაგნეზიას. ღურაშ უკულ თემისტოკლექ რეაბილიტირაფილქ იჸუ. პლუტარქეშ სიტყვეფით "თიქ არსულჷ ინსტრუმენტალური როლი საბერძნეთიშ რსხებაშო". თუკიდიდე თემისტოკლეს გენიოსო თვალუნდჷ.
## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 524
კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 459
კატეგორია:ათენიშ არქონტეფი
ფელტინს-არენა

**„ფელტინს-არენა“** (), თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **„აუფშალკე არენა“** () — ანდაფუნქციური სტადიონი გერმანიაშ ნოღა გელზენკირხენს, ოკუჩხბურთე კლუბი „შალკე 04-იშ“ ჸუდეშური არენა. 2005 წანაშ ზარხულშე, სტადიონს გერმანული ლუდმახაშალი კომპანიაშ Veltins-იშ ჯოხო უღჷ. სტადიონი მენძელენდჷ მუჭოთ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი (2006 წანას), თეშ ევრო 2024-ის.

## სტადიონიშ პანორამა
center|777px|thumb|<center>სტადიონი S04 Veltins-Arena-შ დინოხოლენი დიზაინიშ პანორამა.</center>

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სტადიონიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:გერმანიაშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
კატეგორია:გელზენკირხენიშ სპორტული ნოდგჷმეფი
კატეგორია:ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ სტადიონეფი
ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2024 პლეი-ოფი

**[[ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2024|ევროპაშ 2024 წანაშ ჩემპიონატიშ]] პლეი-ოფიშ** მატჩეფი () დიჭყჷ 2024 წანაშ 29 მანგის დო ითებუ 14 კვირკვეს.

*მეწურაფილი რე მატჩეფიშ დოჭყაფაშ [[ცენტრალურევროპული ზარხულიშ ბორჯი|ცენტრალურევროპული ზარხულიშ]] ბორჯი ([[UTC+02:00|UTC+2]]).*

## ფორმატი
პლეი-ოფი დიჭყაფუ ბუნური ეტაპეფიშ თებაშ უკული. იმანჯებუ ოლიმპიური სისტემაშ მეჯინათ, სოდე წაგებული ნაკორობა გიშმალუ ტურნირშე. დო თე ეტაპის მატჩიქ ნთელი 90 წუთიშ გოძვენას ფრეთ გეთუ-და, მიშმეღალუაფუ გეძინელი ბორჯი (15-15 წუთიანი ჟირი ტაიმი). დო გეძინელი ბორჯიშ უკულით ანგარიშიქ ფრეთ ქჷდოსქიდუ-და, მატჩიშ გომორძგვილი გითმითანჯუ პენალტეფიშ სერიათ..

უეფაშ მიშეღჷ გეჸვენჯი გარიგა ნობრუოფილანურ სტადიაშო:
* **მატჩი № 1**: B ბუნაშ გომორძგვილი — A/D/E/F ბუნაშ 3-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 2**: A ბუნაშ გომორძგვილი — C ბუნაშ 2-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 3**: F ბუნაშ გომორძგვილი — A/B/C ბუნაშ 3-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 4**: D ბუნაშ 2-ა აბნიშ მოღვენი — E ბუნაშ 2-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 5**: E ბუნაშ გომორძგვილი — A/B/C/D ბუნაშ 3-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 6**: D ბუნაშ გომორძგვილი — F ბუნაშ 2-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 7**: C ბუნაშ გომორძგვილი — D/E/F ბუნაშ 3-ა აბანიშ მოღვენი
* **მატჩი № 8**: A ბუნაშ 2-ა აბანიშ მოღვენი — B ბუნაშ 2-ა აბანიშ მოღვენი

მატჩეფი მასუმა ბუნაშ ვეჸუაფუ: თეჯგურა მატჩეფქ ეკონიათ იმანჯჷ 1980 წანას.

## ნობრუოფინალეფი

### შვეიცარია — იტალია



### გერმანია — დანია



### ინგლისი — სლოვაკეთი



### ესპანეთი — საქორთუო



### საფრანგეთი — ბელგია


### პორტუგალია — სლოვენია


### რუმინეთი — ნიდერლანდეფი


### ავსტრია — თურქეთი


## ნაანთხაფინალეფი

### ესპანეთი — გერმანია
თე ჟირ ნაკორობაქ უწმოხ ართიანს შეხვადეს ევრო 2008 წანაშ ფინალს, სოდე ესპანეთიქ გიმორძგჷ ანგარიშით 1–0.

თენა რდჷ გერმანალი ოშქაშემათხილე ტონი კროოსიშ ეკონია პროფესიული მატჩი, თიქ უწმოხ რაგადუ, ნამჷ-და თე ევროშ ჩემიონატიშ უკული კუჩხბურთიშ ლაჸაფის პროფესიულო მიოტენდჷნ.



### პორტუგალია — საფრანგეთი
თე ჟირ ნაკორობაქ უწმოხართიანს შეხვადეს ევრო 2016 წანაშ ფინალს, სოდეპორტუგალიაქ მენძელი ნაკორობას გიორჯგინჷ ანგარიშით 1–0, გეძნელი ბორჯის.



### ინგლისი — შვეიცარია


### ნიდერლანდეფი — თურქეთი


## ოშქაშეფინალეფი
### ესპანეთი — საფრანგეთი


### ნიდერლანდეფი — ინგლისი


## ფინალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2024
ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2024 ფინალი

thumb|250px|ფინალური მატჩიშ მენძელი სტადიონიშ ინტერიერი
**[[ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2024|2024 წანაშ ევროპაშ ჩემპიონატიშ]] ფინალი** — ოკუჩხბურთე მატჩი, სოდე გითანჯჷ 2024 წანაშ ევროპაშ ჩემპიონატიშ გომორძგვილქ. თენა რდჷ რანწკას 17-ა ფინალი ევროპაშ ჩემპიონატის, თი ოკუჩხბურთე ტურნირიშ, ნამუთ იმანჯებუ ირი ოთხი წანმოწანაშე ართშა უეფაშ მაკათური ერუანული ნაკორობეფს შქას. ფინალური მატჩიქ იმანჯჷ 2024 წანაშ 14 კვირკვეს, ნოღა ბერლინს, „ოლიმპიაშტადიონს“. ფინალს ართიანს სააწმარენჯოთ ლაჸაფენდეს ესპანეთიშ დო ინგლისიშ ერუანული ნაკორობეფი.

## ფინალი




|style="width:60%; vertical-align:top;"|
**მატჩიშ წესეფი**:
* 90 წუთი — მატჩიშ თარი ბორჯი.
* 30 წუთი — გეძინელი ბორჯი ოხვილურქ ქიჸუდა.
* პენალტეფიშ სერია ოხვილობაშ შვანს.
* მოთირუეფიშ მაქსიმალური მუდანობა — 12.
* მოთირუეფიშ მაქსიმალური მუდანობა — 5, გეძინელი ბორჯის შილებე მაამშვა მოთირუა.
|}

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:2024 წანშ კვირკვე
ფინალი
2024

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:2024 წანშ კვირკვე
ფინალი
2024
ოლიმპიაშტადიონი (ბერლინი)

**ბერლინიშ ოლიმპიური სტადიონი** ვარ-და **„ოლიმპიაშტადიონი“** (; ეფა: ) — სტადიონი ბერლინს, ოკუჩხბურთე კლუბი „ჰერტა ბერლინიშ“ დო გერმანიაშ ერუანული ნაკორობაშ ჸუდეშური არენა, დანტირუ 74 064 მაჯინუ. შეულებუ ქექე ათლეტური ტურნირეფიშ მეღება.

## სტადიონიშ პანორამა
center|777px|thumb|<center>ოლიმპიაშტადიონიშ მიოჯინი ბჟადალშე (2020).</center>

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სტადიონიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:გერმანიაშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
კატეგორია:ბერლინიშ სპორტული ნოდგჷმეფი
კატეგორია:ოლიმპიური სტადიონეფი
ავსტრიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა

**ავსტრიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა** () — ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური ოკუჩხბურთე ნაკორობა, წჷმარინუანს ავსტრიას ქომოლკოჩეფიშ ერეფოშქაშე ოკუჩხბურთე ჩემპიონატეფს, ნამუსჷთ დუდენს დო აკონტროლენს ავსტრიაშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია.

## აკოდგინალუა
ნაკორობაშ ეკოდგინალაუაშა გეჸვენჯი 26 მობურთე რდჷ გიშაჸონაფილი 2024 წანაშ UEFA ევრო-შა.

: *ლაჸაფეფი დო გოლეფი მოჸონაფილი რე 2024 წანაშ 25 მანგიშ დგომარობათ:*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  
* FIFA პროფილი
* UEFA პროფილი
* RSSSF მენაჭირინებუ შედეგეფი 1902–2003 წწ.
* RSSSF archive of coaches 1902–1999
* Austria national football team / Ambrosius Kutschera /

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
კატეგორია:კუჩხბურთი ავსტრიას
სანდრო შერერი

**სანდრო შერერი** (; დ. 5 მანგი, 1988, ბიუტიკონი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ოკუჩხბურთე არბიტრი. ფიფაშ არბიტრი 2015 წანაშე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Profile on Swiss Football Association homepage

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 1988
კატეგორია:დუნაბადი 5 მანგი
კატეგორია:შურდგუმილი კათა
კატეგორია:შვეიცარიაშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
კატეგორია:ევრო 2024-იშ არბიტრეფი
რაინენერგიშტადიონი

**„რაინენერგიშტადიონი“** () — სტადიონი ნოღა კელნის, ოორუე რაინ-ვესტფალიას, გერმანიას. ოკუჩხბურთე კლუბი კელნიშ“ ჸუდეშური არენა, ნტირა 50 374 მაჯინე ბუნდესლიგას დო 46 134 — ერეფოშქაშე მატჩეფს, მუჟანსჷთ გჷმირინაუფუ ხვალე დახუნალი აბანეფი. აკოგაფილი რე წიმოხიანი ჟირი „მიუნგერსდორფერიშ“ სტადიონეფიშ აბანს.

## სტადიონიშ პანორამა
center|777px|thumb|<center>რაინენერგიშტადიონიშ პანორამა.</center>

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სტადიონიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:გერმანიაშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
კატეგორია:კელნიშ სპორტული ნოდგჷმეფი
კატეგორია:ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ სტადიონეფი
სლოვენიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა

**სლოვენიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა** (()) — ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური ოკუჩხბურთე ნაკორობა, წჷმარინუანს სლოვენიას ქომოლკოჩეფიშ ერეფოშქაშე ოკუჩხბურთე ჩემპიონატეფს, ნამუსჷთ დუდენს დო აკონტროლენს სლოვენიაშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია.

## აკოდგინალუა
ნაკორობაშ ეკოდგინალაუაშა გეჸვენჯი 26 მობურთე რდჷ გიშაჸონაფილი 2024 წანაშ UEFA ევრო-შა.

: *ლაჸაფეფი დო გოლეფი მოჸონაფილი რე 2024 წანაშ 25 მანგიშ დგომარობათ:*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Official website  
*RSSSF archive of results
*RSSSF archive of most capped players and highest goalscorers
*Reports for all official matches

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
კატეგორია:კუჩხბურთი სლოვენიას
ნიდერლანდეფიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა

**ნიდერლანდეფიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა** ( ვარ-და უბრალეთ *Het Nederlands elftal*) — ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური ოკუჩხბურთე ნაკორობა, წჷმარინუანს ნიდერლანდეფს ქომოლკოჩეფიშ ერეფოშქაშე ოკუჩხბურთე ჩემპიონატეფს, ნამუსჷთ დუდენს დო აკონტროლენს ნიდერლანდეფიშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია.

## აკოდგინალუა
ნაკორობაშ ეკოდგინალაუაშა გეჸვენჯი 26 მობურთე რდჷ გიშაჸონაფილი 2024 წანაშ UEFA ევრო-შა.

: *ლაჸაფეფი დო გოლეფი მოჸონაფილი რე 2024 წანაშ 25 მანგიშ დგომარობათ:*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  
* voetbalstats.nl – statistics of the national football team 
* Netherlands at UEFA
* Netherlands at FIFA
* Netherlands internationals at the RSSSF archive
* Netherlands managers at the RSSSF archive

## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
კატეგორია:კუჩხბურთი ნიდერლანდეფს
რედ ბულ არენა (ლაიფციგი)

**„რედ ბულ არენა“** () — სტადიონი ნოღა ლაიფციგის, საქსონიას, გერმანიას. ოკუჩხბურთე კლუბი ლაიფციგიშ“ ჸუდეშური არენა, თაშნეშე თაქ იმანჯებუ  [გერმანიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა]]შ მატჩეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სტადიონიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:გერმანიაშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
კატეგორია:ლაიფციგიშ სპორტული ნოდგჷმეფი
კატეგორია:საქსონიაშ სტადიონეფი
მანუელ ნოიერი

**მანუელ ნოიერი** (; დ. 27 მელახი, 1986) — გერმანალი მობურთე, გერმანიაშ ბუნდესლიგაშ კლუბ „ბაიერნიშ“ დო გერმანიაშ ერუანული ნაკორობაშ მეკარე. ჩინებული რე უგამუ რეაქციათ დო ბურთიშ გარიგაშ უნარით. რე 2014 წაშნაშ მოსოფელიშ ჩემპიონი დო ორქოშ ხეშ თათმანიშ მაპალუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  
* Manuel Neuer at fcbayern.de
* 

## სქოლიო

კატეგორია:გერმანალი მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ბუნდესლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:შალკე 04-იშ მობურთეეფი
კატეგორია:მიუნხენიშ ბაიერნიშ მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:2010 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2012 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ ჩემპიონეფი კუჩხბურთის
კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2018 წანაშ მოსოფელიშოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2020 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2022 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ გომორძგვილი მოლაჸაფეეფი
კატეგორია:2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კაი ჰავერცი

**კაი ჰავერცი** (; დ. 11 მანგი, 1999, აახენი, გერმანია) — გერმანალი მობურთე. ლონდონიშ „არსენალიშ“ დო გერმანიაშ ერუანული ოკუჩხბრთე ნაკორობაშ მემენტებე გვერდომათხილე დო გალემარულე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბიოგრაფია „ჩელსიშ“ ვებ-ხასჷლას
* კაი ჰავერცი უეფა-შ ვებ-ხასჷლას

## სქოლიო

კატეგორია:გერმანალი მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ბუნდესლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ბაიერ 04 ლევერკუზენიშ მობურთეეფი
კატეგორია:მიუნხენიშ ბაიერნიშ მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ჩელსიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ლონდონიშ არსენალიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2020 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2022 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ გომორძგვილი მოლაჸაფეეფი
კატეგორია:2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ჯამალ მუსიალა

**ჯამალ მუსიალა** (; დ. 26 ფურთუთა, 2003) — გერმანალი მობურთე. მიუნხენიშ „ბაიერნიშ“ დო გერმანიაშ ერუანული ნაკორობაშ მემანტებე გვერდომათხილე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Profile at the FC Bayern Munich website
*Profile at the German Football Association website 

## სქოლიო

კატეგორია:გერმანალი მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ბუნდესლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ მასუმა ლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:მიუნხენიშ ბაიერნიშ მობურთეეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ბაიერნი II-იშ მობურთეეფი
კატეგორია:ინგლისარი მობურთეეფი
კატეგორია:2020 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2022 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ბათო-ყაენი

**ბათო-ყაენი** (დ. დოხოლაფირო 1205 — ღ. 1255) — მონღოლი ხანი (ყაენი), ორქოშ ურდუმიშ დუმარსხუაფალი, ჯუჩიშ სქუა დო ჩინგიზ-ყაენიშ მოთა, ჯუჩიდეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

1235 წანას ბათო ქუდარინეს მონღოლეფიშ იმპერიაშ ბჟადალი ნორთიშ ჯარეფიშ მანჯღვერთარო დო ქუდავალეს ლესქერობა ევროპას. 1240 წანაშო ბათოქ ქიდეკინჷ რუსეთი. 1240 წანაშ გერგობათუთას ბათოშ არმიაქ გორჩვუ დო გეგნოჭუ ნოღა კიევი. უკულ მონღოლეფქ გემშეჭკირეს ცენტრალური ევროპაშა დო 1241 წანაშ 9 პირელს დამარცხეს ჰენრიხ II - სილეზიაშ ჰერცოგი. ჟირი დღაშ უკულ, მონღოლეფქ, ბათოშ მანჯღვერალათ ორჯგინეს უნგრალეფს. ბათოშ ეფექტური კონტროლიშ თუდო რდჷ პოლონეთი, ბოჰემია, უნგრეთი დო დუნაიშ ლეხერი. ბათოს ულამუდჷ ლესქერობაშ გაგინძორება ბჟადალი ევროპას, მარა ჸათე ბორჯის დოღურჷ მონღოლეფიშ იმპერიაშ დიდი ყაენქ - უგედეიქ. თიში ღურაშ უკულ, ოკო გინოჭყორდუკო მონძეობაშ ოკითხექ. ჸათეშ გეშათ ბათოქ ევროპაშე გეგშართჷ დო ჯუჩიშ ულუსიშა დირთჷ. ბჟადალი ევროპაქ მოჯალაგუას გინასქიდჷ. ობჟათე რუსეთიშ ტერიტორიას ბათოქ, 1242 წანას ქჷდარსხუ ორქოშ ურდუმი, ნამუსჷთ მართუნდეს ბათოშ მონძეეფი 200 წანაშ გოძვენას. ექსპანსიაშ პიკის ორქოშ ურდუმიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ კიევიშ რუსეთი, ვოლგაშ ბულგარეთი, დეშტ-ი-ყივჩაღი (კუმანია) დო კავკაცია.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი 1205
კატეგორია:ნაღურა 1255
კატეგორია:ორქოშ ურდუმიშ ხანეფი
კატეგორია:მონღოლი ყაენეფი
კატეგორია:ჯუჩიდეფი
ივან შრანცი

**ივან შრანცი** (; დ. 13 ეკენია, 1993, ბრატისლავა, სლოვაკეთი) — სლოვაკი მობურთე, კლუბი სლავიაშ დო სლოვაკეთიშ ერუანული ნაკორობაშ გემანთხაფალი. ეურო 2020-შ დო ეურო 2024-შ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ბრატისლავას დუნაბადი
კატეგორია:სლოვაკი მობურთეეფი
კატეგორია:სლოვაკეთიშ ერუანული ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2020 მობურთეეფი
კატეგორია:ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2024 მობურთეეფი
ალექსანდრე II (რუსეთი)

**ალექსანდრე II** (რუს. Алекса́ндр II Никола́евич, დ. 29 პირელი, 1818 — ღ. 13 მელახი, 1881) — რუსეთიშ იმპერატორი, პოლონეთიშ მაფა დო ფინეთიშ დიდი თარი 1855-1881 წანეფს, რომანოვეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

ალექსანდრე II რდჷ ნიკოლოზ I-შ უნჩაში ქომოლსქუა. საიმპერატორო ხვისტაშა ეშართჷ 1855 წანას. ყირიმიშ ლჷმას რუსეთიშ მარცხიშ უკულ, უციო რდჷ ქიანაშ რეფორმირაფა. რუსეთიშ იმპერია ეკონომიკურო ძალამს ეკმასკიდუდჷ ევროპაშ სახენწჷფოეფს. ხვისტაშა ეშულაშ უკულ მალას ალექსანდრექ ატარჷ შანულამი რეფორმეფი: გაუქვჷ პატონ-ჭკორალა, გადუდიშულჷ ჭკორეფი, ატარჷ სასამართალოშ რეფორმა, სასამართალო პროცესის ბრალდვალირეფს თხილანდეს ადვოკატეფი. 1863 წანას ალექსანდრექ უნივერსიტეტეფს ქიმეჩჷ ავტონომიური მართუალაშ ნება, რეფორმაშ შედეგო პროფესორეფს, დეკანეფს დო რექტორეფს გიშმაგორუნდეს თინეფიშ კოლეგეფი, დო ვართ სამინისტრო. უნივერსიტეტიშ გამორსეფიშ ჩაბარება არძოს შეულებუდჷ. შანულამი რდჷ ალექსანდრეშ ოურდუმე რეფორმა ხოლო. ალექსანდრექ დიდებუანეფიშ გოლინა დადაღარჷ დო თინეფს პრივილეგიეფი გეგლანწყჷ. 

ალექსანდრეშ გალენური პოლიტიკა უმოსო პაციფისტური რდჷ. ალექსანდრე ალურდჷ აკოართაფილი შტატეფს დო ოპონირენდჷ გოართოიანაფილი ომაფეს. ააშ-იშ ომენოღალე ლჷმას ალექსანდრექ ხუჯი დუკინჷ ოორუე შტატეფს (რსხუ) დო თინეფიშ მახვარებელო ნიუ-იორკიშა დო სან-ფრანცისკოშა ოურდუმე გემეფი ხოლო ქაჯღონჷ, კონფედერატეფიშ ოზუღე ნძალეფიშ სააწმარენჯოთ. 1867 წანას ალექსანდრექ ალასკა 7,2 მლნ. დოლარშა ამერიკას ქიმეჸიდჷ. 1870-იან წანეფს რუსეთიქ დეხოლჷ გერმანიას დო ავსტრიას. 1872 წანას სუმი ქიანაქ გაჭყჷ სუმი იმპერატორიშ რსხუ. ჸათე კოალიციაშ ღანკი რდჷ პოლიტიკური სიტუაციაშ სტაბილიზაცია ევროპას.

1877-1878 წანეფს რუსეთი ოლიმუდჷ ოსმალეთიშ იმპერიას. ლჷმას ოსმალეთიქ დემარცხჷ. დუდიშულობა მიპალეს ბულგარეთიქ, მონტენეგროქ, რუმინეთიქ დო სერბეთიქ. 1878 წანაშ ბერლინიშ კონგრესით ალექსანდრექ უკმაყოფილეთ ქუდოსქიდჷ, მარა კონგრესიშ გინოჭყვიდირეფიშა ვაწურინჷ. ალექსანდრეშ მართუალაშ ბორჯის, 1863 წანას მოხვადჷ პოლონეთიშ არჸებაქ, ნამუთ ალექსანდრექ ზისხირს ქინაშკვიდუ. არყებულეფიშ მოჯალაგუაშ უკულ, ალექსანდრექ გეგლანწყჷ ავტონომიური მართუალა პოლონეთის დო თინა რუსეთიშ ტერიტორიას კონდაკო ქიმურსხუ.

ალექსანდრე II-შ ხეშუულება რუსეთის პოპულარობათ ვასარგებლენდჷ. ალექსანდრეს ბრელშა მუნწყის ტერორისტული აქტი. 1881 წანას, მაამშვა ტერორისტული აქტიქ საჭარათ გინირთჷ ალექსანდრეშო. რევოლუციურ-სოციალისტური ორგანიზაცია ნაროდნაია ვოლიაშ მაკათურეფქ იმპერატორი ომაღურეთ დოჭკირეს. ალექსანდრე II-შ ღურაშ უკულ ხვისტაშა ეშართჷ თიში სქუაქ ალექსანდრე III-ქ.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:რუსეთიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ მაფეფი
კატეგორია:ფინეთიშ დიდი თარეფი
კატეგორია:რომანოვეფი
თუტმოს III

**თუტმოს III** (დ. ჯვ. წ. 1481 — ღ. ჯვ. წ. 1425) — ეგვიპტეშ ფარაონი ჯვ. წ. 1479-1425 წანეფს, მავითობრუო დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. რდჷ თუტმოს II-შ დო თიში ალმასქუ ისეტიშ ქომოლსქუა. მუამუშიშ, თუტმოს II-შ ღურაშ უკულ ფარაონო აკურთხეს. რახანს თუტმოს III ხანით ჭიჭე რდუნჷ,  ხეშუულება რეალურო უკებუდჷ თუტმოს II-შ ალმასქუს ჰატშეფსუტის.

თუტმოს III-ს ჯგირი ოურდუმე გონათაფა მეუღებუ. თუტმოსიქ პოპულარობა მიპალუ მუჭოთ ჯგირი მალიმარქ. შხვადოშხვა ბორჯის ხემანჯღვერენდჷ ოურდუმე ექსპედიციეფს ნუბიას. ჰატშეფსუტიშ მართუალაშ ბორჯის დედაღარჷ ეგვიპტეშ გოლინაქ სირიას დო პალესტინას. ჸათე ბორჯიშო ძალამს გენძალიერჷ მითანიშ სახენწჷფოქ, ნამუთ წჷმარინუანდჷ სერიოზული საფრთხეს ეგვიპტეშო. ჰატშეფსუტიშ ღურაშ უკულ თუტმოს III-ქ ხვალახე მამართალო გჷნირთჷ. თუტმოს III-შ ბორჯის ეგვიპტექ კინ განძალიერჷ მუში პოზიციეფი სირიას. თუტმოსიქ სირია ეფექტურო ქიდეკინჷ, უკულ გეგნოკვათჷ ევფრატი დო დამარცხჷ მითანი. ობჟათეშე, თუტმოსიქ გემშეჭკირჷ ნაპატაშა (სუდანი).

თუტმოს III მერჩქინელი რე ახალი ომაფეშ ართ-ართი შანულამი დო უდიდაში ფარაონო. თიში მართუალათ ეგვიპტექ მიოჭირინუ ტერიტორიულო ექსპანსიაშ ზენიტის. თუტმოსიქ ატარჷ კაბეტი შანულობაშ რეფორმეფი, განძალიერჷ არმია, ეიოგჷ ოხვამეეფი, რეზიდენცია თებეშე ჯვეში ნანანოღა მემფისიშა გეგნიღჷ. თუტმოსიქ დარსხუ ეგვიპტეშ ოურდუმე ოზუღე ნძალეფი. ეგვიპტეშ ფლოტი მაართა ოურდუმე ფლოტი რდჷ ანტიკური პერიოდის. 

თუტმოს III მერჩქინელი რე არძა ბორჯიშ ართ-ართი უდიდაში მანჯღვერთარო დო ოურდუმე სტრატეგოსო. შინელი ისტორიკოსიშ რიჩარდ გაბრიელიშ ზიტყვეფით: თუტმოს III რდჷ ეგვიპტეშ ნაპოლეონი. 

თუტმოსიშ ოურდუმე კამპანიეფი დეტალურო რე ეჭარილი მიკნაჭარეფს, ნამუეფსჷთ თუტმოს III-შ ანალეფს უძახჷნა.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 1481
კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 1425
კატეგორია:ეგვიპტეშ ფარაონეფი
ვილა-ნოვა-დე-გაია

**ვილა-ნოვა-დე-გაია** (; )  – ნოღა ოორუე-ბჟადალ პორტუგალიას. იდვალუაფუ ოორუე რეგიონს. 2021 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს 304 149 ადამიერი. 

## ორენი
ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ დორუშ კვარჩხანპიჯის, ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრიშ, ნოღა პორტუშ აწმარინე აკანს. 

## ისტორია
მახორობა ნოღაშ ტერიტორიას ჯვეში ბორჯიშე ოხორანდჷ. იბერიაშ ჩქონიშ არაბეფიშ დოჸუნალაშ უკული, 1000 წანაშახ ხურგი გინმიშჷ წყარმალუ დორუს. ქირსიანეფქ ხორუაშ ეჭოფუა 1035 წანაშახ ვეშილებუეს. ხორუას ჯოხოთ გიოდვეს პორტუს-კალე, ზუსტას თე ჯოხოშე გიჭყჷ პორტუგალიაშ ჯოხოდვალაქ. მუნიციპალიტეტიშ სტატუსი ხორუაქ მიღჷ 1255 წანას.

## ოქინაფუეფი
ზუსტას თე ნორას დო ვართ პორტუს, მუჭოთ კანკალეეფი ჩილათერო ეთმეშანჷნან, აკეთენა ჩინებულ პორტუგალიური ღვინიშ ნაწარმი პორტვეინს. 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ჰონორიუსი

**ჰონორიუსი** (ლათ. Flavius Honorius Augustus; დ. 9 ეკენია, 384 — ღ. 15 მარაშინათუთა, 423) — ბჟადალი რომიშ იმპერატორი 393-423 წანეფს, თეოდოსიუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. რდჷ თეოდოსიუს I-შ დო თიში ალმასქუ ელია ფლაცილაშ უკულაში ქომოლსქუა. 393 წანაშ 23 ღურთუთას, თეოდოსიუსიქ ჰონორიუსი ავგუსტუსო გეგმაცხადჷ. მუამუშიშ ღურაშ (395 წანაშ 17 ღურთუთა) უკულ, ვითი წანერი ჰონორიუსიქ ბჟადალი რომიშ იმპერიაშ ხვალახე მამართალო გინირთჷ. ბჟაეიოლს მართუნდჷ უნჩაში ჯიმა არკადიუსი. 

მართუალაშ დაჭყაფური წანეფს რეალური ხეშუულება უკინებუდჷ ჯარეფიშ მანჯღვერთარს სტილიქონს. 398 წანას ჰონორიუსიქ ოსურო ქიმიჸონჷ სტილიქონიშ ცირასქუა მარია. მარიაშ ღურაშ უკულ ჰონორიუსიქ ოსურო ქიმიჸონჷ მარიაშ უკულაში და ტერმანცია. 408 წანაშ მარაშინათუთას ჰონორიუსიქ სტილიქონს გითოჩამა ქეკადვუ დო დაჸვილაფუ. თაშნეშე, დეთხინუ ტერმანცია. 

ჰონორიუსიშ მართუალაშ ბორჯის, 406 წანას ბარბაროსული ტომეფქ ვანდალეფქ, ალანეფქ დო სვებეფქ გორჩვეს გალია დო უკულ ესპანეთიშა გემშეჭკირეს. 410 წანას ვესტგოთეფქ, ალარიხიშ ხემანჯღვერობათ რომი გეჭოფეს. ჰონორიუსიქ რავენაშა ინტუ. ჰონორიუსიშ მართუალაშ ბორჯის ფშხირი რდჷ არყებეფი. 409 წანას დუდი იმპერატორო გეგმაცხადჷ უზურპატორი პრისკუს ატალუსიქ. ჟირი წანათ ადრე, 407 წანას რომიშ პროვინცია ბრიტანეთის იმპერატორო გეგმაცხადეს კონსტანტინე III.

ჰონორიუსი მერჩქინელი რე ართ-ართი დაღარი იმპერატორო რომიშ ისტორიას. თიქ ღურუ 423 წანაშ 15 მარაშინათუთას, 38 წანერქ. მონძე ვადოსქილადჷ. ინტერრეგნუმიშ ბორჯის პატრიციეფქ ახალი იმპერატორო გეგმაცხადეს იოანე, ნამუთ ლეგიტიმურო ვეჩინჷ ბჟაეიოლიშ იმპერატორქ თეოდოსიუს II-ქ. ქიდიჭყჷ ომენოღალე ლჷმაქ, ნამუშ შედეგო იოანე გეგთარაგვეს.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ბჟადალი რომიშ იმპერატორეფი
ლევანი (კახეთიშ მაფა)

**ლევანი** (დ. 1504 — ღ. 1574) — კახეთიშ მაფა 1518/1520-1574 წანეფს. რდჷ გიორგი II-შ დო თიში ალმასქუ ელენე ჩოლოყაშვილიშ ქომოლსქუა. გიორგი II ფშხირას ოლიმუდჷ ქართლის. 1513 წანას გიორგი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. კახეთიშ ომაფე ქიდეკინჷ ქართლიქ. დიდებუანეფქ ლევანი მიდეჸონეს დო გვალას დატყობინეს. 1518 წანას ქართლიშა გემშეჭკირჷ ირანიშ შაჰიქ ისმაილ I-ქ. ჸათე მომენტით დიდებუანეფქ ქისარგებლეს დო ლევანი კახეთიშ მაფათ გეგმაცხადეს.

ქართლიშ მაფაქ დავით X-ქ მუში ჯარით კახეთიშა გემშართჷ დო ოცადუდჷ ლევანიშ ხეშა აშაჸოთამას, მარა უშედეგეთ. 1520 წანა ლევანქ დო დავითიქ ართიანწკჷმა თინჩალას მიოჭირინეს დო გაჭყეს პოლიტიკური ალიანსი. ხეშუულებაშ კონსოლიდაციაშ უკულ, ლევანქ ქიდიჸუნუ ბჟაეიოლი საქორთუოშ მეგვალეეფი დო გაჭყჷ მაჸალური ურთიართალა ტარკიშ შამხალიწკჷმა. 1521 წანას, ლევანქ წიმიჭყჷ ოურდუმე კამპანია შაქიშ მამართალი ჰასან-ბეიშ მეხჷ. ლევანქ შაქი გეჭოფუ დო ჰასან-ბეი დაჸვილაფუ. ჸათე ბორჯის შაქი ირანიშ პატრონაჟით სარგებლენდჷ. ლევანს ისმაილ I-შ ლესქერობაშა ვაწარინჷ, თიში სიუზერენიტეტი ქიჩინჷ დო ხარკიშ გაფას ხოლო დეჸაბულჷ. ირანიშ ახალი შაჰის თამაზ I-ს ლევანქ ლოიალურობა გეგმუცხადჷ დო თის, 1551 წანას ქიმეხვარუ შაქიშ არყებაშ მოჯალაგუას. 

1555 წანას, ამასიაშ ზეთ ოსმალეთიქ დო ირანქ ობჟათე კავკაცია გოლინაშ სფეროეფო გირთეს. კახეთიქ ირანს ქუდასქიდჷ. ლევანქ მუში სქუა ვახტანგი (თაშნეშე შინელი რე იესეშ ჯოხოთ), მუჭოთ პოლიტიკური მძევალი ირანიშა გოუტუ. ჸათაქ თის ისლამი ქიმიოღებაფეს, ქიგიოდვეს ისა-ხანი დო შაქიშ მამართალო ქუდარინეს. 1561 წანას, ლევანს ვალარინჷ ქართლიშ მაფა სიმონ I-შა, ნამუთ ლევანიშ სინჯა რდჷ დო ნამუთ კონწარო ოლიმუდჷ ირანალეფს. მარა სიმონიშ ჸურე ლჷმენდჷ ლევანიშ სქუა გიორგი. ციხედიდიშ ლჷმას ირანალეფქ ქორთუეფი დამარცხეს დო ბურჯაფის დოღურჷ გიორგიქ ხოლო. 

უკულიანი პერიოდის ლევანი ოცადუდჷ ირანიშ ჰეგემონიაშ დოდაღარაფას რუსეთიშ მოხვარათ. ჸათე ღანკით, თიქ ელჩეფი ქაჯღონჷ ივანე IV-შა. ლევანქ კახეთიშა რუსული გარნიზონი ხოლო ქიმიჭანუ, 1564 წანას. კახეთ-რუსეთიშ ჸათე ურთიართალა ვამოწონდჷ ირანს. ირანიშ შიშით ლევანს კახეთიშე გატებელქ აჸუ რუსიშ ჯარქ.

ლევანიშ მართუალაშ ბორჯის, კახეთის თინჩალა რდჷ. გევითარჷ ეკონომიკაქ, ვაჭარუაქ. გეახალჷ ნოღეფქ, გეუჯგუშჷ ოფუტეშ მეურნობაქ. კახეთიშა მულა ქიდიჭყეს სომეხი დო სპარსალი მოვაჭარეეფქ. 1565 წანას ლევანიშ ინიციატივათ ეიოგეს შანულამი გრემიშ კომპლექსი. ლევანქ ღურუ 1574 წანას. თიში ღურაშ უკულ ქიდიჭყჷ ლჷმაქ ომაფე ხვისტაშო. ლჷმას გემორძგუ ლევანიშ უნჩაში ქომოლსქუაქ ალექსანდრე II-ქ დო გინირთჷ კახეთიშ გეჸვენჯი მაფათ.

## ლიტერატურა
* *გუჩუა ვ.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — ხს. 157-158.

კატეგორია:დუნაბადი 1504
კატეგორია:ნაღურა 1574
კატეგორია:კახეთიშ მაფეფი
კატეგორია:ბაგრატიონეფი
ოთარ კაკაბაძე

**ოთარ კაკაბაძე** (დ. 27 მანგი, 1995, ქართი) — ქორთუ მობურთე, ოკუჩხბურთე კლუბ „კრაკოვიაშ“ დო საქორთუოშ ერუანული ერუანული ნაკორობაშ მარძგვანი მათხილე.

## სანაკორობე კარიერა
კაკაბაძე რდჷ 17 დო 19 წანაშახ მობიურთეეფიშ ნაკორობაშ მაკათური. გამოიძახეს 21 წანაშახ ნამორობასჷთ. ჯგირო არსულენს თხილუაშ ფუნქციეფს დო თაშნეშე ჯგირო აკათჷ მენტებას. 17 წანაშახა მობურთეეფიშ ევროპაშ ტურნირიშ თებაშ უკული, უეფაშ ჟურნალისტეფიშ ბუნაქ 10 ტალანტი გიშაგორჷ, ნამუეფს შქას ოთარ კაკაბაძეთ რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი
კატეგორია:ერუანული ლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ლუცერნიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ქართიშ დინამოშ მობურთეეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ სეგუნდა დივიზიონიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ტარაგონაშ ხიმნასტიკიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ტენერიფეშ მობურთეეფი
კატეგორია:დანიაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ესბიერგიშ მობურთეეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ სუპერლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ექსტრაკლასაშ მობურთეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ერუანული ნაკორობაშ მობურთეეფი
კატეგორია:2024 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
დისლექსია

**დისლექსია** ( „დის“ — დასუსტებული;  „ლექსის“ — ზიტყვა) — კითხირიშ რგებაშ აკორცუაფა, უმოსი ფართო სმებათ — გურაფაშ რგებაშ აკორცუაფა, ნამუთ კითხირიშ, ჭარუაშ, ზეპირი რაგადუაშ პრობლემეფით იხასიათებუ. თე პრობლემაშ მოღვენი ადამიერეფს ვამახუჯენა ჭარილი ზიტყვაშ გურიშ გოჩამა, მარა მორჩქილაფირი ზიტყვაშა გურიშ გოცამა შეულებჷნა. დისლექსია გურაფაშ რგებაშ აკორცუაფაშ არძაშე მოდვალირი ფორმა რე. გიშმართჷნა დისლექსიაშ შხვადოშხვა ხარისხის. 2011 წანას დენტკიცჷ, ნამჷ-და დისლექსია ართამი ინტელექტიშ ინდიკატორს ვა წჷმარინუანს. თე ჰიპოთეზაშ დადასურებელო მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიური ინსტიტუტიშ მენცარეფქ ნეიროფიზიოლოგიური ექსპერიმენტი მანჯეს. დისლექსიათ დალახებურ ადამიერს დისლექსიკი ჯოხო.

## სქოლიო

*
კატეგორია:უხერხობა
კატეგორია:ნევროლოგია
გიგანტიზმი

მინი|გიგანტი ოსური
**გიგანტიზმი** — ადამიერიშ პათოლოგიური ძინა სიმაღალაშა. რჩქვანელობურო 190-200 სმ-შე მაღალი ადამიერი გიგანტო იკოროცხჷ. ლიტერატურას ეჭარილი არძაშე მაღალი ადამიერიშ სიმაღალა რე 320 სმ. გიგანტიზმი ქომოლკოჩეფს უმოსი შხირი რე. მუკმორჩქინდჷ 9-10 წანაშ ხანს ვარ-და სქესობური მოჭიშაფილობაშ წჷმი დო იგჷნძორებუ ორგანიზმიშ ძინაშ თებაშახ. შილებე გიმიჭანუას გენეტიკური დო ენდოკრინული ფაქტორეფქ. კურნალობა გაჩქჷ გიმმაჭანაფალ ბაძაძეფს. რჩქვანელობურო გჷმირინაუნა რენტგენო დო ჰორმონოთერაპიას. 

## ლიტერატურა

კატეგორია:პათოლოგია
კატეგორია:უხერხობა
ზოხორინალაშ დღა (ააშ)

**ამერკაშ აკოართოიანაფილი შტატეფიშ ზოხორინალაშ დღა** () — 1778 წანას, ააშ-იშ ზოხორინალაშ დეკლარაციაშ მეღებაშ დღა, მუჟანსჷთ ააშ-იშ ზოხორინალა გიმიცხადინჷ გოართოიანაფილი ომაფეშე. ეთმიშანუაფუ ააშ-ის ირი 4 კვირკვეს. ამერიკალეფიშ უმენტაშობა თე დღახუს უძახუ ჯოხოს თარიღი მეჯინათ — „ოთხი კვირკვე“ (). ეთმეშანენა ფოიერვერკეფით, პარადეფით, ბარბექიუთ, კარნავალეფით, ბაზრობეფით, პიკნიკეფით, კონცერტეფით, бბეისბოლიშ მატჩეფით, ფანიეფიშ ახვალამეფით, პოლიტიკოსეფიშ კათაშა ზიტყვათ მუკორთათ დო ცერემონიეფით, თაშნეშე ააშ-შო ტრადიციეფშო დჷმახასიათაფალი შხვა ოჯარალე დო დორხველი აქტივობებით. ზოხორინალაშ დღა — ააშ-იშ ერუანული დღა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ზოხორინალაშ დღაშ პარადი
* U.S. Independence Day a Civic and Social Event U.S. State Department, June 22, 2010
* The Meaning of July Fourth for the Negro by Frederick Douglass

## სქოლიო

კატაგორია:ააშ-იშ ისტორია
კატაგორია:ააშ-იშ დღახუეფი
1776
4
კატაგორია:4 კვირკვეშ დღახუეფი
ააშ
დიკ სხოფი

**ჰენდრიკუს ვილჰელმუს მარია (დიკ) სხოფი** (; დ. 8 მელახი, 1957, სანტპორტი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი სახენწჷფო მოღალე, ქიანაშ პრემიერ-მინისტრი 2024 წანაშ 1 კვირკვეშე. 2024 წანაშ 28 მესიშა რდჷ იუსტიციაშ დო უშქურანჯობაშ გენერალური მელამოსე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  Drs. H.W.M. (Dick) Schoof at Parlement.com


კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ პრემიერ-მინისტრეფი
ხოსე რაულ მულინო

**ხოსე რაულ მულინო კინტერო** (; დ. 13 მანგი, 1959, დავიდი, პანამა) — პანამალი პოლიტიკოსი, დიპლომატი დო ადვოკატი, ნამუთ 2024 წანაშ 1 კვირკვეშე ქიანაშ 39-ა პრეზიდენტი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ბიოგრაფია CIDOB-ის (ესპანურო)

კატეგორია:პანამაშ პრეზიდენტეფი
კაპიტანი (კუჩხბურთი)

[მინი|250პქ|კაპიტანიშ საკილური [ფიფაშ ლოზუნგით „My Game is Fair Play“]]
[მინი|[რაულ გონსალესი|რაული, მადრიდიშ "რეალიშ" ლეგენდარული კაპიტანი]]
**ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ კაპიტანი** — ნაკორობაშ გიშნაგორა მობურთე, ნამუთ იკოროცხუ ნაკორობაშ ლიდერო. თის ოვალუ ნაკორობაშ კონტროლი ოკუჩხბუთე მატჩიშ მალობას, დო შხირას მაწვართალი თის შხვადოშხვა დავალებეფს არზენს. რჩქვანელობურო კაპიტანეფს ხუჯის უკეთჷნა საკილური.

## სარალეეფი
კაპიტნიშ ართ-ართი საღალე რე, მუჟანსჷთ არბიტრი ლაჸაფიშ დოჭყაფაშახ კუჩხბურთიშ ნაკორობაშ კაპიტანეფს იჭანუანს მუშა, არბიტრი ეთემჸოთანს მონეტას დო კაპიტანი გიშმაგორუნს ბურთის ვარ-და მოედანს. ბურთი ანუ ლაჸაფიშ დოჭყაფა, მოედნი — ცენტრიშ ნამუ განშე იჸუაფუ ნაკორობან. კაპიტანიშ საღალობა რე თაშნეშე ნაკორობაშ კონტროლი დო თინეფიშ გურიშ გამანგარება. კაპიტანქ თაშნეშე დარჩქალას ოკო სიტუაცია დო ნაკორობაშ ნამდგაინ მაკათურქ ქეშედაუ აწმარენჯის-და.თაშნეშე ქეშედავას ოკო არბიტრის დო ნამდგაინი გინოჭყვიდირი არბიტრიშე ჩილათერო იჸუ მეღებულქ-და. მუჟანსჷთ კაპიტანი მოედანშე გიშმურსჷნ თინა მუში საკილურს გინოჩანს ვიცე-კაპიტანს, ნამუთ შანენს, ნამჷ-და ნაკორობა თიქ ოკო აწაჸუნას. თაშნეშე დო კაპიტანი ვარ-და ტრამვირებული რე ვარ-და მოლათირეეფიშ სკამუს ქორე-და, კაპიტანიშ საკილურით გიშმურს ვიცე-კაპიტანი.

კატეგორია:კუჩხბურთიშ ტერმინოლოგია
კატეგორია:სპორტული პროფესიეფი დო როლეფი
ფრიდრიხ II (საღორონთო რომიშ იმპერატორი)

**ფრიდრიხ II** (გერმ. Friedrich, იტალ. Federico, ლათ. Fridericus, დ. 26 ქირსეთუთა, 1194 — ღ. 13 ქირსეთუთა, 1250) — სიცილიაშ მაფა 1198-1250 წანეფს, გერმანიაშ მაფა 1212-1250 წანეფს, იტალიაშ მაფა დო საღორონთო რომიშ იმპერიაშ იმპერატორი 1220-1250 წანეფს, იერუსალიმიშ მაფა 1225-1228 წანეფს, ჰოჰენშტაუფენეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

რდჷ ჰაინრიხ VI-შ დო თიში ალმასქუ კონსტანცია სიცილიარიშ ქომოლსქუა. ფრიდრიხ II მართუნდჷ კაბეტი ტერიტორიეფს - სიცილიაშე გერმანიაშა. ფრიდრიხ II-ს კონფლიქტური ურთიართალა უღუდჷ რომიშ პაპეფიწკჷმა. პაპეფქ თინა სუმშა მოკვათეს ეკლესიაშე. გრიგოლ IX-ქ თინა ანტიქრისტეთ ხოლო გეგმაცხადჷ. 
ფრიდრიხი მონაწილენდჷ მაამშვა ჯვაროსნული ლესქერობას. 1229 წანას თიქ იერუსალიმიშა გემშართჷ, სოდეთ იერუსალიმიშ მაფათ აკურთხეს.

ფრიდრიხ II იჩიებუდჷ ამშვი (ლათინური, სიცილიური, გერმანული, ფრანგული, ბერძენული დო არაბული) ნინაშა. რდჷ მენცარი, პოეტი, კომპოზიტორი, არქიტექტორი. მუში მართუალაშ გოძვენას, ელურდჷ მენცარობეფს, ხელუანობეფს. ფრიდრიხ II-შ ღურათ გესურჷ ჰოჰენშტაუფენიშ დინასტიაქ.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი 1194
კატეგორია:ნაღურა 1250
კატეგორია:სიცილიაშ მაფეფი
კატეგორია:გერმანიაშ მაფეფი
კატეგორია:იტალიაშ მაფეფი
კატეგორია:იერუსალიმიშ მაფეფი
კატეგორია:საღორონთო რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ჰოჰენშტაუფენი
იმრე ნადი

**იმრე ნადი** (უნგრ. Nagy Imre, დ. 7 მანგი, 1896 — ღ. 16 მანგი, 1958) — უნგრალი კომუნისტი პოლიტიკოსი, უნგრეთიშ მინისტრეფიშ სხუნუშ დუდმახვენჯი (პრემიერ-მინისტრი) 1953-1955 წანეფს, 1956 წანაშ უნგრეთიშ რევოლუციაშ ართ-ართი ლიდერი.
## ბიოგრაფია
დებადჷ კაპოშვარს, გლეხეფიშ ფანიას. მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, სოდეთ რუსეფქ ტყვეთ ხეშა ქაშეჸოთეს. უკულ ჭითა არმიას ქაკათჷ. რუსეთიშ რევოლუციაშ უკულ კომუნიზმით დეინტერესჷ დო 1920-იანი წანეფიშე აქტიურო მონაწილენდჷ პარტიული აქტივიზმის უნგრეთის. 1929 წანას ნადიქ ოცხოვრებშა მოსკოვშა მიდართჷ, სოდეთ აგრარული მენცარობეფიშ ინსტიტუტის მუშენდჷ. 1933-1941 წანეფს ნადი ნკვდ-შ ინფორმატორი რდჷ. 1944 წანას ნადიქ უნგრეთიშა დირთჷ. ნადის, უნგრეთიშ ახალდუნარსხუა კომუნისტური თარობას უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამი პოსტეფი. შხვადოშხვა ბორჯის რდჷ ოფუტეშ მეურნობაშ მინისტრი (1944-1945), დინახალენი საქვარეფიშ მინისტრი (1945-1946), ერუანული ასამბლეაშ სპიკერი (1947-1949), გალენი საქვარეფიშ მინისტრი (1956 წანაშ 2-4 გერგობათუთა). ოფუტეშ მეურნობაშ მინისტრობაშ პერიოდის დიხეფიშ გორთუალაშ რეფორმა ატარჷ, ნამუქჷთ ნადის პოპულარობა მუპალუ. 1953 წანას ნადიქ გინირთჷ პრემიერ-მინისტრო. თინა ოცადუდჷ მატიაშ რაკოშიშ კონწარი სტალინისტური რეჟიმიშ პოლიტიკაშ დალექინებას. მარა 1955 წანაშო უნგრეთიშ კომუნისტური პარტიაშ გენერალური მელამოსეშ - რაკოშიშ დო შხვა ნძალიერი კომუნისტეფიშ გოლინათ, ნადის პოსტი ქუდატებაფეს. მარა ნადი იშენ სარგებლენდჷ კაბეტი პოპულარობათ უნგრული ჯარალუას. უნგრალი ინტელიგენცია ნადის თვალუნდჷ შანულამი რეფორმატორო.

1956 წანას ბუდაპეშტის დიჭყჷ გიშულეფქ კომუნისტური რეჟიმიშ მეხჷ. დემონსტრანტეფი თხულენდეს ანდაპარტიული გიშაგორუეფს, პოლიტპატიმარეფიშ გადუდშულებას, სსრრ-შ ჯარეფიშ გიშაჸონაფას დო ბუდაპეშტიშ პარკიშე სტალინიშ მონუმენტიშ ეჭოფუას. დემონსტრანტეფი ოცადუდეს რადიო დგჷმილიშ დაკინებას. თარობაქ კონტროლი ჭიეჭიეთ მიოდინუ დო პროტესტიშ რეღმეფქ პროვინციეფიშა ხოლო გინილჷ. უნგრეთიშ თარობაქ გინოჭყვიდჷ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტიშა დურთინუაფუდუკო იმრე ნადი (დემონსტრანტეფიშ ართ-ართი თარი მოთხუალა თარობაშა ნადიშ დორთინა რდჷ). ნადიქ გაჭყჷ ანდაპარტიული თარობა დო წიმიჭყჷ შანულამი რეფორმეფი. გაუქვჷ ნაფულა პოლიცია. 1956 წანაშ 1 გერგობათუთას, გეგმაცხადჷ უნგრეთიშ ვარშავაშ პაქტიშე გიშულა. თაშნეშე, ნადი ბჟადალიშ ქიანეფს თხულენდჷ მოხვარას. 4 გერგობათუთას, სსრრ-შ ჯარეფქ უნგრეთიშა გემშეჭკირეს დო ნადი ნძალაშ გიმორინაფათ გეგთარაგვეს. ნადიქ ბუდაპეშტის, იუგოსლავიაშ საელჩოს დიტყობუ. 22 გერგობათუთას ნადი ოჭოფეს დო რუმინეთიშა დეპორტით გოუტეს. 1958 წანაშ 16 მანგის, ნადი გასამართეს, გითოჩამა ქეკადვეს დო ღურა ქიმუსაჯეს. 

1989 წანას, ნადიქ, რევოლუციაშ შხვა შანულამი ლიდერეფიწკჷმა ართო, რეაბილიტირაფილქ იჸუ. 1956 წანაშ უნგრეთიშ რევოლუციაქ დემარცხჷ, მარა თიქ მიშეღჷ კაბეტი თია უნგრეთიშ კომუნისტური რეჟიმიშ დათებუშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* უნგრეთიშ რევოლუცია
## ლიტერატურა
* Peter Unwin, Voice in the Wilderness: Imre Nagy and the Hungarian Revolution, Little, Brown, 1991.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი 1896
კატეგორია:ნაღურა 1958
კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:უნგრალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:უნგრალი კომუნისტი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:უნგრეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი