open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აპო

**აპო** () — წურწუფამი აქტივობეფიშ აქტიური სტრატოვულკანი ფილიპინეფიშ კოკი მინდანაოს. სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 2 954 მეტრი რე დო წჷმარინუანს ფილიპინეფიშ უმაღალაშ კონკას. 

გვალა ოკუჩხალეშობური რე დო კონკას იკათუანს. კრატერიშ სიგანა, სოდე მორჩილი, კრატერიშ ტობა ხოლო იდვალუაფჷ, 500 მეტრი რე. 

ასეშო ვულკანი გეოთერმული ენერგიაშ წყუ რე, მარა თიში ბოლო მასშტაბური ეშაგორგოთუაშ თარიღი უჩინებუ რე. ისტორიათ მუთუნს ვარაგადანს. 

აპოშ გვალა ფილიპინეფიშ არძაშწ პოპულარულ ალპინისტურ დესტინაციას წჷმარინუანს, თიში ლესქერუა ძალამ ეფი რე. გვალაშა მაართა ეშულაქ 1880 წანას იმანჯჷ.

კატეგორია:ფილიპინეფიშ გეოგრაფია
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ფუძიამა

**ფუძიამა**, ვარ-და რომაჯიშ მეჯინათ თაშნეშე **ფუჯიშ გვალა** (იაპ. **富士山** ) — მოქიმინე სტრატოვულკანი იაპონიას. ზუღაშ დონეშ  სიმაღალა 3776.24 მეტრია რე დო ქიანაშ თარი კოკი ჰონსიუს, ტოკიოშ ოორუეშე, იამანასიშ დო სიძუოკიშ პრეფექტურეფიშ ხურგის. ფუძიამა წჷმარინუანს იაპონიაშ ართ-ართ თარ ერუანულ სიმბოლოს. ფუძიამა იაპონიაშ უმაღალაში კონკა რე.

კატეგორია:იაპონიაშ გვალეფი
კატეგორია:იაპონიაშ გეოგრაფია
კატეგორია:წიმინდე გვალეფი
კატეგორია:იაპონიაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ჰალასანი

**ჰალასანი** () — შქირატილი ვულკანი კოკი ჩეჯუს, ობჟათე კორეას, ნამუთ ქიანაშ არძაშე უმაღალაში გვალა რე.

გვალაშ მუკი-მუკის რინელი  აბანი ერუანულ პარკო რე გჷმოცხადაფილი.

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ გვალეფი
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ გეოგრაფია
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
პექტუსანი

**პექტუსანი**, **ბაითოუშანი** (); ) — პოტენციურო მოქიმინე ვულკანი ჩანბაიშანიშ ქჷნდჷრს. იდვალუაფჷ ჩინეთიშ დო კორეაშ ოკათე დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ შქას. მანჯურია-კორეაშ გვალეფიშ, მანჯურიაშ დო კორეაშ ჩქონიშ უმაღალაში ჭურჭული რე. სიმაღალა - 2744 მ. უმენტაშო აკოგაფილი რე ჩე პემზათ, სოიშე მოურს ჯოხოდვსლათ. კრატერს იდვალუაფჷ ტიანჩიშ ტობა. პექტუსანს რე წყარმალუეფი სუნგარიშ, ტუმინძიანიშ დო იალუძიანიშ ოდუდეეფი. 1959 წანას, ვულკანიძ კორეულ ნორთის გიჭყჷ კორეაშ უდიდაში ტყაჩირქ, ჩინეთიშ განშე - ქჷდირსხჷ ორთაშობურ რეზერვატიქ. 1979 წანას თინეფქ აკიართიანეს ოერეფოშქაშე ბიოსფერულ ტყაჩირო. ვულკანიშ არძაშე მაღალი ნორთი წანმოწანას 8 თუთათ ფორილი რე თირით. 1800 მ-შახ კართეფი გერთელი რე. ჩინებული რე ვულკანიშ 1597, 1668 დო 1702 წანეფს მოხვალამირი ეშაგორგოთუეფი. ეკონია ეშაგორგოთუაქ 1903 წანას მოხვადჷ, ნამუსჷთ წორო გეჸუნდჷ აფეთქაფა ეშაჸოთამილ ქუალეფი დო აირეფწკჷმა ართო. პექტუსანი შანენს „ჩედუდამ გვალას“. ჩინეთის დო ოორუე კორეას წიმინდე გვალათ რე მერჩქინელი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Volcano live 
* 
 
კატეგორია:ოორუე კორეაშ გვალეფი
კატეგორია:ოორუე კორეაშ გეოგრაფია
კატეგორია:ჩინეთიშ ვულკანეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი
კატეგორია:სტრატოვულკანეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
კუსკოკუიმი

**კუსკოკუიმი** (ინგლ. Kuskokwim River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკას. წყარმალუ კუსკოკუიმი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ოორუე კუსკოკუიმიშ დო ობჟათე კუსკოკუიმიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ კუსკოკუიმიშ ჸუჯის (ბერინგიშ ზუღა). კუსკოკუიმიშ სიგჷნძა რე 1,130 კმ. ღანჩოშ ფართობი 120,000 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*Benke, Arthur C., ed., and Cushing, Colbert E., ed. (2005). Rivers of North America. Burlington, Massachusetts: Elsevier Academic Press. ISBN 0-12-088253-1.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Iditarod National Historic Trail
* Kuskokwim River Watershed Council
* Iyana Gusty and the Kuskokwim 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
ჭიჭე მისური (ოორუე დაკოტა)

**ჭიჭე მისური** (ინგლ. Little Missouri River) რე წყარმალუ ააშს, ვაიომინგიშ, მონტანაშ, ობჟათე დაკოტაშ დო ოორუე დაკოტაშ შტატეფს. წყარმალუ ჭიჭე მისურიშ სიგჷნძა რე 900 კმ. ღანჩოშ ფართობი 21,500 კვ.კმ. ინაკათუ წყარმალუ მისურის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Wyoming State River Plan: Little Missouri River
*The Lewis and Clark Trail: The Little Missouri River
*National Park Service: North Dakota Segments
*2016 Theodore Roosevelt National Park Quarter image (depicting the Little Missouri River)

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისურიშ ნადუეფი
ჯაია

**ჯაია** ( ვარ-და **პუნჩაკ-ჯაია**) — ჯიშთი ინდონეზიას, კოკი ახალი გვინეაშ ბჟადალ ნორთის, სუდირმანიშ ქჷნდჷრს. ოკიანეთიშ უმაღალაში ჭურჭკ. სიმაღალა - 4884 მ. აკოგაფილი რე ულტრანერჩი მაგმური ქანეფით. 4500 მეტრიშ ჟილე ფორილი რე იროიანი თირით დო ჯიშთეფით, ნამუშეფიშ ედომუშამი ფართობი რე მეხოლაფირო 15 კმ². გეოლოგიური თოლწონუათ, იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ფინაქანიშ ფარგანეფს.

მიოჰორჷ ნიდერლანდალ მეზუღე იან კარსტენიქ ნიშიშ ბორტიშე 1623 წანას. მოგვიანაფათ ჯიშთის თიში ჯოხოქ გიადჷ — კარსტენს-ტოპენი ანუ კარსტენსიშ გვალა. 1965 წანას ინდონეზიაშ პრეზიდენტიშ — აჰმედ სუკარნოშ პატიოჩამალო გიადვეს სუკარნო. 1969 წანაშე გიადჷ ასეიან ჯოხოქ - ჯაია, ნამუთ ქორთულ ნათანგას დოხოლადირო „გომორძგუაშ“ შანენს. კანკალეშა ჯიშთიშა თაშნეშე „კარსტენსიშ პირამიდა“ უჯოხონა.

ჯიშთიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ მაღალგვალამი კარიერი გრასბერგი, სოიშა ეშმეღანა ორქოს, ვარჩხილს დო ლინჯკს. ჯაია მიშმურს ლორენციშ ერუანული პარკიშ აკოდგინალუაშა. კონკასშა მაართა ეშართეს 1962 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Peakware.com
* Summitpost.org

კატეგორია:ინდონეზიაშ გვალეფი
კატეგორია:ახალი გვინეა
კატეგორია:სუკარნო
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
შაიენი (წყარმალუ)

**შაიენი** (ინგლ. Cheyenne River) რე წყარმალუ ააშს, ვაიომინგიშ დო ობჟათე დაკოტაშ შტატეფს. წყარმალუ შაიენიშ სიგჷნძა რე 475 კმ. ღანჩოშ ფართობი 62,800 კვ.კმ. შაიენი წყარმალუ მისურიშ ნადუ რე.

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
ტატამაილაუ

**ტატამაილაუ** (, ) — კოკი ტიმორიშ ბჟაეიოლშე მადვალუ კონკა, გვალაშ უმაღალაში ჭურჭული რამელაუ.

ტატამაილაუ — კოკი ტიმორიშ უმაღალაში კონკა რე. თეშ მოხ, ბჟაეიოლი ტიმორიშ არძაშე უმაღალაში გვალა რე. ქიანაშ ნანანოღა დილიშ ობჟათეშე 70 კილომეტრის, ერმერაშ რაიონს იდვალუაფჷ.

კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორიშ გეოგრაფია
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ვილჰელმი (გვალა)

**ვილჰელმი** (, ) —  პაპუა-ახალი გვინეაშ უმაღალაში გვალა.

## რეაურსეფი ინტერნეტის
* Peakware.com
* Summitpost.org

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეაშ გვალეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ტომანივი

**ტომანივი** (უწმოხ ჯოხოდჷ **ვიქტორიაშ გვალა**) — 1324 მეტრი სიმაღალაშ შქირატილი ვულკანი, ნამუთ კოკი *[[ვიტი-ლევუ]]შ* ოორუე მაღალგვალონიშ ოორუეშე იდვალუაფჷ, ფიჯიშ არძაშე უმაღალაში გვალა. ტომანივის დუდს ეთმეჭოფუნს წყარმალუეფი რევა, ნავუა, სინგატოკა დო ბა.

## სქოლიო

კატეგორია:შქირატილი ვულკანეფი
კატეგორია:ფიჯიშ ვულკანეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
უობაში

**უობაში** (ინგლ. Wabash River, ფრანგ. Ouabache, Quabache) რე წყარმალუ ააშს. უობაში ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ოჰაიოშ შტატიშე, გიშმურს ინდიანას დო  ილინოისიშ შტატიშ ტერიტორიას ინმაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს. წყარმალუ უობაშიშ სიგჷნძა რე 810 კმ. ღანჩოშ ფართობი 86,000 კვ.კმ. უობაშის ინმაკათუ ნადუეფი: სალამონი, უაილდქეტი, ბიგ-რექუნი, უაიტ-რივერი, პატოკა, (კვარჩხანი), ლიტლ-რივერი, ილი, ვერმილიონი, ტიპიკანუ, ემბარასი, ჭიჭე უობაში, (მარძგვანი). უობაშიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ გეჸვენჯი ნოღეფი: ჰანთინგტონი, ლაფაიეტი, ტერე-ჰოტი, გრანვილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* A very thorough access point guide to the Wabash River
* The Wabash River Heritage Corridor Commission

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოჰაიოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ინდიანაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოჰაიოშ ნადუეფი
ტაბვემასანა

**ტაბვემასანა** () — გვალა კოკი ესპირიტუ-სანტოს. გვალა ზუღაშ დონეშე 1879 მეტრი სიმაღალათ, კოკიშ უმაღალაში კონკა რე, დო თეწკჷმა ართო სახენწჷფო ვანუატუშჷთ, თაშნეშე ოკიანეთიშ ართ-ართი უმაღალაში გვალაშ კონკა.

გვალა კოკი ესპირიტუ-სანტოშ ბჟადალ ნორთის დო მარჯანიშ ზუღაშ წყარპიჯიშე 10 კილომეტრის მეძენას იდვალუაფჷ.

კატეგორია:ვანუატუშ გეოგრაფია
კატეგორია:ოკიანეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ნანლაუდი

**ნანლაუდი** - მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ უმაღალაში კონკა, ნამუშ სიმაღალა 782 მეტრი რე.  

## სქოლიო

კატეგორია:მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ გეოგრაფია
კატეგორია:ოკიანეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
მოუსონ პიკი

**მოუსონ პიკი** თაშნეშე **მოუსონ-პიკი** () — ვულკანი ჰერდიშ კოკის ბიგ-ბენიშ მასივს.

სიმაღალა — 2750 მეტრი ზუღაშ დონეშე, შხვა მუნაჩემეფით — 2745 მეტრი. ვულკანი — ავსტრალიაშ უმაღალაში კონკა რე. თეშ მოხ, მოუსონ პიკი — ქიანაშ ტერიტორიას ჟირი მოქიმინე ვულკანიშე ართ-ართი რე. 1910 წანაშე დოფიქსირაფილი რე 10 ეშაგორგოთი. ეკონია ეშაგორგოთიქ 2016 წანაშ ფურთუთას რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Volcano Live

## სქოლიო

კატეგორია:ავსტრალიაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ გვალეფი
კატეგორია:სტრატოვულკანეფი
კატეგორია:აქტიური ვულკანეფი
კატეგორია:ანტარქტიდაშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
სილისილი

**სილისილი** () — გვალა კოკი სავაიშ ცენტრალურ ნორთის (გაგაიფომაუგაშ ოლქი, სამოა). სიმაღალა — 1858 მეტრი ზუღაშ დონეშე, სილისილი სამოაშ უმაღალაში კონკა რე, თაშნეშე სამოაშ არქიპელაგის.

სამოურ ნინაშე ზიტყვა *სილისილი* გინითანგჷ მუჭოთ "უმაღალაში, არძაშე უმაღალაში".

## სქოლიო

კატეგორია:სამოაშ გვალეფი
კატეგორია:გაგაიფაუგა
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
კუკიშ გვალა

**კუკიშ გვალა** ( ) — ახალი ზელანდიაშ უმაღალაში ჭურჭული. სიმაღალა 3754 მეტრი. იდვალუაფჷ ობჟათე კოკის, ნოღა კრაისტჩერჩიშ ობჟათე-ბჟადალშე. აკოგაფილი რე კრისტალური ქანეფით. კონკა უნანგერიშ ფორმაშ რე, ძალამი ქარაფი ფერდეფით. გვალა ფორილი რე თირით დო ჯიშთეფით. ბჟაეიოლ კართეს იდვალუაფჷ ტასმანიშ ჯიშთი, ბჟადალ კართეს — ჰუკერიშ ჯიშთი. ატმოსფერული ნოლექეფიშ მუდანობა წანმოწანას 4491 მმ ონჭჷ. კართეფიშ თუდოლენ ნორთის რე ენდემური გვარობეფით დინდარი ზჷმიერი ორტყაფუშ უნიკალური ჭვემაშ ტყალეფუ. ალპინისტეფიშ დო ტურისტეფიშ პოპულარული აბანი რე. იდვალუაფჷ კუკიშ გვალაშ ერჰანული პარკიშ ტერიტორიას, სოდე 2000 მეტრიშ მამაღალას მადვალუ 140-იშ უმოსი პიკი დო დოხოლაფირო 70-შახ ჯიშთი იდვალუაფჷ. 

გვალაშ აბანობური ჯოხოდვალა რე „აორაკი“, ნამუთ მაორულ ნინაშა ითანგუ მუჭოთ „დიდი ჩე მუნაფა“. ჯოხოქ გიადჷ ინგლისალი მეზუღეშ დო მარკვიალიშ ჯეიმზ კუკიშ პატიოჩამალო. 1991 წანას მოხვალამირი თირსციმორიშ შედეგო კონკას გამოხორცქჷ ქანეფქ (თირი დო ჸინწკჷმა ართო), ნამუშ გეშა გვალაშ სიმაღალაქ დოხოლადირო 10 მეტრით დეკუნტარ. კუკიშ გვალაშა მაართათ ეშართეს 1894 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კუკიშ გვალაშ ერუანული პარკი 

კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
კომანდ-რიჯი

**კომანდ-რიჯი** — გვალა, ნაურუშ უმაღალაში ჭურჭული. სიმაღალა — 71 მეტრი (233 ფუტი).

## სქოლიო

კატეგორია:ნაურუშ გეოგრაფია
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ტრინიტი (წყარმალუ)

**ტრინიტი** (ინგლ. Trinity River, ესპ. Río Trinidad) რე წყარმალუ ააშს, ტეხასიშ შტატის. წყარმალუ იჭყაფჷ შხვადოშხვა ოდუდეეფით ოორუე ტეხასიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ გალვისტონიშ ჸუჯის (მექსიკაშ ჸუჯი). წყარმალუ ტრინიტის უღჷ ოთხ ოდუდე: ვესტ-ფორკი, ქლიარ-ფორკი, ელმ-ფორკი დო ისტ-ფორკი. ტრინიტიშ სიგჷნძა რე 1,140 კმ. ღანჩოშ ფართობი 40,380 კვ.კმ. წყარმალუშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ფორტ-უერთი, დალასი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Trinity River Corridor Project (City of Dallas)
* Trinity River Vision (City of Fort Worth)
* Plans for a shipping channel along the length of the Trinity River
* Historic photos of Corps of Engineers lock and dam projects throughout Texas in 1910-20s from the Portal to Texas History
* Map of the planned Dallas park system.
* Galveston Bay Foundation (The Trinity River provides half the freshwater inflows into Galveston Bay, one of the most important and productive estuaries in the United States

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ტეხასიშ წყარმალუეფი
ტრინიტი (კალიფორნია)

**ტრინიტი** (ინგლ. Trinity River) რე წყარმალუ ააშს, კალიფორნიაშ შტატის. წყარმალუ ტრინიტი იჭყაფჷ სკოტიშ გვალეფს, ტრინიტიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ კლამატის. ტრინიტიშ სიგჷნძა რე 266 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,600 კვ.კმ. ტრინიტიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ისთ-ფორკი, საუზ-ფორკი, (კვარჩხანი), სტიუარტ-ფორკი, ნორზ-ფორკი, ნიუ-რივერი (მარძგვანი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*BOR: Trinity River Restoration Program
*Trinity River Adaptive Management Working Group
*NPS: Trinity Wild and Scenic River
*California Department of Water Resources: Trinity River and Tributaries Up-to-Date Flow Data
*Trinity River Rafting
*TrinityRiver.Org
*Trinity Wild and Scenic River - BLM page

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
კლამატი (წყარმალუ)

**კლამატი** (ინგლ. Klamath River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ დო კალიფორნიაშ შტატეფს. წყარმალუ კლამატი იჭყაფჷ აპერ კლამატიშ ტობას, გიშმურს ორეგონიშ დო კალიფორნიაშ შტატეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ კლამატიშ სიგჷნძა რე 414 კმ. ღანჩოშ ფართობი 40,630 კვ.კმ. კლამატიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: შასტა, სკოტი, სალმონი დო ტრინიტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Klamath RiverKeeper
* Mid Klamath Watershed Council
* State of California hydrological monitoring of the Klamath and tributaries.
* NASA Earth Observatory: drought and irrigation shut off in the Klamath Basin
* Earth Island Journal – The Story Behind the World's Biggest Dam Removal – Rough Water
* EcoTipping Points Project Klamath River Restoration
* Klamath Wild and Scenic River - BLM page

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
განგხარ-პუენსუმი

**განგხარ-პუენსუმი** — ბჰუტანიშ უმაღალაში ჭურჭული დო თაშნეშე მოსოფელიშ უმაღალაში დიო ხოლო უგშურთუმუ კონკა. თიში სიმაღალა რე 7570 მეტრი. იდვალუაფჷ ჩინეთიშ დი ბჰუტანიშ ხურგის. თიშ უკული, მუთ 1983 წანას, ბჰუტანქ გვალაეშმალეფშო გინწყჷნ, თიშა ეშულაშ 4 უმწუძინუ ცადება რდჷნ. 1994 წანაშე ბჰუტანს 6000 მეტრშე მაღალ გვალეფშა ეშულა რელიგიური მეჯინეფიშ გეშა გიხურგჷ, 2003 წანაშე გვალაეშულა კინ გვალო გიხურგჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Nirvana Expeditions 
* Himalayan Kingdoms Ltd
* Tin-Tin Trekking  
* Travel Intelligence 

## სქოლიო

კატეგორია:ბჰუტანიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ისმაილ სამანიშ პიკი

**ისმაილ სამანიშ პიკი** (1932-1962 წანეფს **სტალინიშ პიკი**; 1962-1998 წანეფს **კომუნიზმიშ პიკი**; 1998 წანაშ უკული **ისმაილ სამანიშ პიკი**) — კონკა პამირს, მენცარობეფიშ აკადემიაშ ქჷნდჷრს. ტაჯიკეთიშ უმაღალაში ჭურჭული. სიმაღალა 7495 მეტრი. კართეფი უმენტაშო ფორილი რე ფირნიშ დო ჸინიშ ჸონიერი ოფორუთ, ნამუეფიშ ედომუშამკ ფართობი რე 136 კმ². ბჟადალშე დო ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფჷ პამირიშ ფირნული პლატო (12X3 კმ). ოორუეშე დო ოორუე-ბჟადალშე იფაჩჷ ფორტამბეკიშ, მოსკვინიშ, ბივაჩნიშ დო შხვა შხუ ჯიშთი. კონკაშა მაართაშე ეშართჷ სხუნუური ალპინისტი ევგენი აბალაკოვქ 1933 წანაშ 9 ეკენიას. ეშულაშ ბორჯის ექსპედიციაშ ჟირი მაკათურქ დოღურჷ. კონკაშა ბჟაეიოლიშჸურე ეშართეს. 1986 წანაშ ფურთუთას  ზოთონს მაართაშე ეშართეს; მონკა ორთაშობური პიჯალეფიშ უმკუჯინალო, ალპინისტეფქ გეშართეს კონკაშა. არძაშე უფრაში მარშრუტი გინმურს ობჟათე-ბჟადალ კირდეს, ბელიაევიშ ჯიშთის. კონკაქ ასეიანი ჯოხო მიღჷ სამანიდეფიშ დინასტიაშ ემირიშ — ისმაილ სამანიშ (849-907) პატიოჩამალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ტაჯიკეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ავჭალა

**ავჭალა** — განობა ქართის, გლდანიშ რაიონი.

კატეგორია:ქართიშ განობეფი
გლდანიშ მასივი

**** — განობა ქართის, გლდანიშ რაიონის.

კატეგორია:ქართიშ განობეფი
ნოშაკი

**ნოშაკი** — ჰინდუქუშიშ ქჷნდჷრიშ სიმაღალათ მაჟირა (ტირიჩმირიშ უკული, 7690 მ.) ზოხოთ მადვალუ გვალა, ნამუთ იდვალუაფჷ ავღანეთიშ დო პაკისტანიშ ხურგის. გვალაშ ბჟადალი კართეეფი იდვალუაფჷ ავღანეთის, ბჟაეიოლი - პაკისტანს. ნოშაკი ავღანეთიშ უმაღალაში კონკა რე დო იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ კუნთხუს დურანიშ ღოზის. წჷმარონუანს მოსოფელს არძაშე ბჟადალშე მადვალუ 7000-იან გვალას, გვალაშა ეშაულარი ულექინაში მარშრუტი იჭყაფუ პაკისტანიშჸურე ჩიტრალიშე.

კატეგორია:ავღანეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ობი

**ობი** (რუს. Обь) — წყარმალუ რუსეთის, ბჟადალ ცჷნდჷრს, სიგჷნძათ მოსოფელიშ მაშკვითა წყარმალუ რე. წყარმალუ ობი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ბიაშ დო კატუნიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ ობიშ ჸუჯის (კარიშ ზუღა). ბიაშ დო კატუნიშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ ალთაიშ გვალეფს. ობიშ სიგჷნძა რე 3,700 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,972,497 კმ². ობი გიშმურს ალთაიშ აკანს, ნოვოსიბირსკიშ ოლქის, ტომსკიშ ოლქის, ხანტი-მანსიშ ავტონომიურ ოკრუგის დო იამალ-ნენეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის. ობიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბარნაული, ნოვოსიბირსკი, ნიჟნევარტოვსკი, სურგუტი. ობიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ანუი, ჩარიში, ალეი, პარაბელი, ვასიუგანი, ირტიში, სევერნაია სოსვა (კვარჩხანი), ბერდი, ინია, ტომი, ჩულიმი, კეტი, ტიმი, ვახი, პიმი, კაზიმი (მარძგვანი).

## ქოძირით თაშნეშე
*რუსეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The Top Ten: Longest Rivers of the World

კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
სინგაპური (წყარმალუ)

**სინგაპური** (მალაი. Sungei Singapura, ჩინ. 新加坡河) რე წყარმალუ სინგაპურს. სიგჷნძა 3,2 კმ. ინაკათუ მარინა-ბეის. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*წყარმალუ სინგაპური

კატეგორია:სინგაპურიშ წყარმალუეფი
ჟენიშ-ჩოქუსუ

**ჟენიშ-ჩოქუსუ** (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **გომორძგუაფაშ პიკი** ვარ-და **„პობედა“**; ) — ტიან-შანიშ გვალეფიშ სისტემაშ უმაღალაში ჭურჭული. სიმაღალა 7439 მეტრი. იდვალუაფჷ ჩინეთიშ დო ყირგიზეთიშ ხურგის, ქოქშაალთაუშ ქჷნდჷრს, ისიქ-ქოლიშ ტობაშ ბჟაეიოლშე, ხან-თენგრიიშ ობჟათე-ბჟადალშე 16 კმ-ის. კართეფი ჸონიერი ჯიშთეფით რე ფორილი. 

1895 წანას, შვედი სვენ ჰედინქ ჩინეთიშ განშე ევროპალეფშე მაართაქ ძირჷ დო დახე ზუსტას გოთანჯუ თიშ სიმაღალა — 7320 მეტრი.

## გალერეა

ფაილი:Jengish Chokusu from BC.jpg
ფაილი:Peak Pobeda3.jpg
ფაილი:PobiedaFrmCB.jpg


## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ყირგიზეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
კუსა

**კუსა** (ინგლ. Coosa River) რე წყარმალუ ააშს, ჯორჯიაშ დო ალაბამაშ შტატეფს. კუსა იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ უსტანაულაშ დო ეტოვაშ აკოართაფაშ აბანს, რომს, ჯორჯიაშ შტატის  დო აკათუ წყარმალუ ტალაპუსას, ალაბამაშ შტატიშ ტერიტორიას დო იფორმირჷ წყარმალუ ალაბამა. კუსაშ სიგჷნძა რე 450 კმ. ღანჩოშ ფართობი 26,000 კვ.კმ. კუსაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ამიკალოლა, არმუჩი, ბიგ-უილსი, სედარი, ჩატუგა, ჩოკოლოკო, ელიჯეი, ჰათჩეთი, ლიტლი, რაკუნი, სპრინგი, შუგარი დო შხვეფი. კუსაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: რეინბოუ-სითი, საუზსაიდი, უეტუმპკა. წყარმალუ კუსას რე შხვადოშხვა კაშხალეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Coosa Riverkeeper website
*Coosa River Basin Initiative website

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჯორჯიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალაბამაშ წყარმალუეფი
უასკარანი

**უასკარანი** (, ) — გვალა ანდეფს, სიმაღალა  6768 მეტრი, პერუშ უმაღალაში კონკა დო ობჟათე ამერიკაშ სიმაღალათ მაანთხა კონკა. უასკარანი იდვალუაფჷ კინ თე ჯოხკდვალაშ პარკის დო წჷმარინუანს გვალაშ მასივიშ, კორდილიერა-ბლანკაშ აკმადგინალ ნორთის. 

თარი კონკაშ მოხ თე გვალას ხლლ ჟირი კონკა უღუ — ჩოპიკალკი დო ოორუე უასკარანი (6655 მ). გვალაშა მაართათ ეშართეს 1932 წანს გერმანალ დო ავსტრიალ ალპინისტეფქ.

ოორუეშ პიკიშა მაართათ ეშართჷ ამერიკალ ენი სმიტ-პეკიქ 1908 წანას. 

1970 წანაშ 31 მესის ოორუე კირდეეფს გელენწყჷ მენწყერქ, ნამუქჷთ ჩეხოსლოვაკიარ ალპინისტეფიშ ბუნა გოჭყვიდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Huascarán in Yungay, Peru 
* Ascenciones al Huascaran, Peru  (Spanish)
* Huts on the "Huascarán" mountain
* About "Huascarán" in portuguese 
* Vilem Heckel, in Czech

კატეგორია:ანდეფი
კატეგორია:პერუშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ტალაპუსა

**ტალაპუსა** (ინგლ. Tallapoosa River) რე  წყარმალუ ააშს, ჯორჯიაშ დო ალაბამაშ შტატეფს. ტალაპუსა იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ მაკლენდონ-კრიკიშ დო მად-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, პოლდინგიშ ოლქის, ჯორჯიაშ შტატის დო აკათუ წყარმალუ კუსას, ელმორიშ ოლქის, ალაბამაშ შტატიშ ტერიტორიას დო იფორმირჷ წყარმალუ ალაბამა. ტალაპუსაშ სიგჷნძა რე 426 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*[წყარმალუ ტალაპუსა](https://en.m.wikisource.org/wiki/The_American_Cyclop%C3%A6dia_(1879)/Tallapoosa_(river))

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჯორჯიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალაბამაშ წყარმალუეფი
აკონკაგუა

**აკონკაგუა** () — კონკა ობჟათე ამერიკას, არგენტინას, ობჟათე ამერიკაშ ანდებს. სიმაღალა 6960 მეტრი (უმაღაღალაში კონკა ბჟადალ დო ონჟათე გვერდოსფეროს). მოსოფელს უმაღალაში ბათოლითი. ოორუე დო ბჟადალი კართეფი გილალაფუთ, ობჟათე კართეს კირდეეფიშ დო ჸინუეფიშ გარახა კიდალა რე. აკოგაფილი რე დონოლექ ქანეფს გეჩოჩელი ანდეზიტეფით, ნამუშ გეშა ჩილათერო ვულკანო რდჷ მერჩქინელი. ფორილი რე იროიანი თირით. კართეფს 7 ჯიშთი დიკმურს, ნამუეფიშ სიგჷრძა 6 კილომეტრშახ რე.

აკონკაგუაშ დოლესქერუას აუფრაშენს ჸინით ფორილი კართეფიშ ჸოფა. მაართათ 1897 წანას თიშა ეშართჷ ექსპედიციაქ ედუარდ ფიცჯერალდიშ დუდალათ. აკონკაგუა ინკური ჯოხოდვალა რწ დო „ჩე შანკოს“ შანენს. მიოჩქჷ, ნამჷ-და კოლუმბიშ დო ესპანალი კონკისტადორეფიშ მუკორჩქინაშახ ინკეფი ეშულირი რდეს ანდეფიშ ოშშახ კონკაშახ, თინეფს შქას აკონკაგუას (თინეფიშ ნოქურს თე კონკაშ კართეფს, 6600 მეტრიA სიმაღალას მიოგორეს).

საქორთუოშე აკონკაგუას მაართათ ეშართჷ გია თორთლაძექ (1996 წანას, რუსეთიშ ჩხოროკოჩიან ექსპედიციაშ მაკათურეფწკჷმა ართო). თე კონკა 2002 წანას დოლესქერჷ ბენო ქაშაკაშვილქ, 2004 წანას — ბიძინა გუჯაბიძექ (რუსეთიშ ექსპედიციაშ აკოდგინალუას).

## გალერეა

ფაილი:Aconcagua 9.JPG
ფაილი:Aconcagua 12.JPG
ფაილი:Glaciar Los Polacos Aconcagua 3.JPG


## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო

კატეგორია:არგენტინაშ გვალეფი
კატეგორია:შკვითი კონკა
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
პერიმეტრი

**პერიმეტრი** (ჯვ. ბერძე.: περιμετρέο, ბზიმუნქ გონჭას) — გეომეტრიას ანდაკუნთხურიშ ზასჷლეფიშ სიგჷრძეფიშ აკნაძიმა. პერიმეტრი ეიშანუაფჷ P \, ასოთ. წირეწირიშ პერიმეტრის **წირეწირიშ სიგჷრძა** ჯოხო დო l \, ასოთ ეიშანუაფჷ.

## პერიმეტრი შხვადოშხვა ფიგურეფა
* კვადრატი, რომბი - P \, = \, 4a
* პარალელოგრამი - P \, = \, 2a \, + \, 2b \,
* წირეწირი - 
  l = 2  \pi\ r


## ლიტერატურა
* Lennart Berggren, Jonathan M. Borwein, Peter B. Borwein, Pi, a source book, Springer, 2004, გვ. 797, ISBN 0-387-20571-3
* Eleanor Robson, Mathematics in Ancient Iraq: a Social History, Princeton University Press, 2008, გვ.442, ISBN 9780691091822

კატეგორია:გეომეტრია
კატეგორია:სიგჷრძა
პორკუპაინი

**პორკუპაინი** (ინგლ. Porcupine River) რე წყარმალუ კანადაშ იუკონიშ ტერიტორიას დო ააშ-შ ალასკაშ შტატის. პორკუპაინი იჭყაფჷ ოგილვიშ გვალეფს, იუკონიშ ტერიტორიას, კანადას, უკულ გიშმურს ალასკაშ შტატის დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს, ნოღა ფორტ-იუკონიშ ხოლოს. წყარმალუ პორკუპაინიშ სიგჷნძა რე 916 კმ. ღანჩოშ ფართობი 118,000 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
* Benke, Arthur C., ed., and Cushing, Colbert E., ed.; Bailey, Robert C. (2005). "Chapter 17: Yukon River Basin" in *Rivers of North America*. Burlington, Massachusetts: Elsevier Academic Press. ISBN|0-12-088253-1

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ''Treasures of the snow'' Manuscript at Dartmouth College Library

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:იუკონიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ იუკონიშ ნადუეფი
ინოკო

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ იუკონიშ ნადუეფი

**ინოკო** (ინგლ. Innoko River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკაშ შტატის, წყარმალუ იუკონიშ ნადუ. წყარმალუ ინოკო იჭყაფჷ კუსკოკუიმიშ გვალეფს დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს. ინოკოშ სიგჷნძა რე 800 კმ. ღანჩოშ ფართობი 36,517 კმ².

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:იუკონიშ ნადუეფი
ხან-თენგრი

**ხან-თენგრი** (, , ) — წკვენტამი პირამიდაშობური პიკი ცენტრალურ ტიან-შანს, თენგრითაღიშ ქჷნდჷრს, ყაზახეთიშ, ყირგიზეთიშ დო ჩინეთიშ დო ხურგის. იდვალუაფჷ ისიქ-ქოლიშ ტობაშ ბჟაეიოლშე. თიში გეოლოგიური სიმაღალა 6995 მეტრი რე, მარა ჯიშთურ სიზარქეწკჷმა ართო კონკაშ სიმაღალა 7010 მეტრის ონჭჷ. აკოგაფილი რე მარმარილოთ დო გომარმარილაფილი კირქუეფით. ხან-თენგრიშ დო გომორძგუაფაშ პიკიშ რაიონს რე ტიან-შანიშ არძაშე ჸონიერი გოჯიშთაფა. ხან-თენგრი უჯვეშაში ბორჯიშე რე ჩინებული. თიშ გეშა ინფორმაციას მუთმლჭირინუანა ჯვეში მოშარეეფი. მაართაშა ეშართჷ მიხეილ პოგრებეცკიქ, ბორის ტიურინქ დო ფრანც-იოზეფ ზაუბერერქ 1931 წანას. 2002 წანას ყირგიზეთიქ გიშაშქვჷ 100 სომიშ ბანკნოტი, ნამუშ უკახალაშე გჷმოხანტილი რე ხან-თენგრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ყირგიზეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ყაზახეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
კოლვილი (წყარმალუ)

**კოლვილი** (ინგლ. Colville River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ალასკაშ შტატის. კოლვილი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ სანდერ-კრიკიშ დო სტორმ-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, კოლვილიშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ დე-ლონგიშ გვალეფს. კოლვილიშ სიგჷნძა რე 560 კმ. ღანჩოშ ფართობი 53,000 კვ. კმ. წყარმალუ კოლვილი ინაკათუ ჰარისონიშ ჸუჯის (ბოფორტიშ ზუღა).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Louisiana Digital Libraries: Colville River, Alaska
*Alaska DOT: Colville River Bridge
*USGS Anadromous Fish on Alaska Beaufourt Sea Coast

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
ლითლ-კოლორადო

**ლითლ-კოლორადო** (ინგლ. Little Colorado River, *ჭიჭე კოლორადო*) რე წყარმალუ ააშ-ს, არიზონაშ შტატის. ლითლ-კოლორადო იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ უესთ-ფორკიშ დო ისთ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, გრირის, აპაჩიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს. ლითლ-კოლორადოშ სიგჷნძა რე 544 კმ. ღანჩოშ ფართობი 69,000 კვ.კმ. ლითლ-კოლორადოშ უდიდაშ ნადუეფ რე: სილვერ-კრიკი (კვარჩხანი), ზუნი, პუერკო (მარძგვანი). ლითლ-კოლორადო გიშმურს ნავახოშ ერუანული რეზერვაციაშ ტერიტორიას.

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:არიზონაშ წყარმალუეფი

## ლიტერატურა
*Powell, John Wesley (2004). Cooley, John (ed.). Exploring the Colorado River: Firsthand Accounts by Powell and His Crew. Courier Dover Publications. pp. 148–150. ISBN 0-486-43525-3.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ლითლ-კოლორადოშ ღანჩო არიზონაშ შტატის
ვირჯინი

**ვირჯინი** (ინგლ. Virgin River) რე წყარმალუ ააშ-ს, იუტაშ, არიზონაშ დო ნევადაშ შტატეფს. ვირჯინი იჭყაფჷ დიქსიშ ერუანულ ტყას, წყარმალუეფიშ ისტ-ფორკიშ დო ნორს-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს დო გიშმურს იუტაშ, არიზონაშ, ნევადაშ შტატეფს დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს. წყარმალუ ვირჯინიშ სიგჷნძა რე 261 კმ. ღანჩოშ ფართობი 31,700 კვ.კმ. ვირჯინიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ფორთ-ფერს-უოში, მადი-რივერი (კვარჩხანი), ეშ-კრიკი, სანტა-კლარა, ბივერ-დემ-უოში, ტოკუპ-ოუში (მარძგვანი).

## გალერეა

Image:Virgin River 6.jpg|
Image:Zion Virgin River EF1.jpg|
File:Virgin River Zion National Park Utah 21Mar2018 SkySat.jpg|წყარმალუ ვირჯინი (სატელიტიშ ფოტო)


## რესურსეფი ინტერნეტის

*Virgin River Program 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:იუტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:არიზონაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნევადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლორადოშ ნადუეფი
სან-ხოაკინი (წყარმალუ)

**სან-ხოაკინი** (ინგლ. San Joaquin River, ესპ. Río San Joaquín) რე წყარმალუ ააშ-ს, ცენტრალურ კალიფორნიას, ცენტრალურ კალიფორნიაშ უგინძაშ წყარმალუ. სან-ხოაკინი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ მიდლ-ფორკიშ, ნორს-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, ობჟათე-ცენტრალურ სიერა-ნევადაშ გვალეფს დო აკათუ წყარმალუ საკრამენტოს, ნოღა ანტიოქიას, სოდეთი იფორმირჷ ესტუარი სუისუნ-ბეი. სან-ხოაკინიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ფრესნო, მოდესტო, სტოკტონი. უდიდაშ ნადუეფ რე: ფრესნო-სლოუ (კვარჩხანი), მერსიდი, ტუოლემი, სტანისლაუსი, მოკალემნი (მარძგვანი). სან-ხოაკინიშ სიგჷნძა რე 589 კმ. ღანჩოშ ფართობი 40,000 კვ.კმ. წყარმალუს რე შხვადოშხვა კაშხალეფი.

## ლიტერატურა
*Beck, Warren A.; Haase, Ynez D. (1992). Historic Atlas of the American West. University of Oklahoma Press. ISBN 0-8061-2456-3.
*Johnson, Stephen; Haslam, Gerald W.; Dawson, Robert (1993). The Great Central Valley: California's Heartland. University of California Press. ISBN 0-520-06411-9.
*Rose, Gene (2000). The San Joaquin: A River Betrayed. Quill Driver Books. ISBN 1-884995-20-9.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*California Central Valley Grasslands
*Great Flood of 1862 
*Tulare Lake Restoration - Fiction or Fact?
*Using Tulare Lake For Water Storage
*California Water Plan Update 2005 San Joaquin Hydrologic Region Chapter published by the California Department of Water Resources
*Map of San Joaquin Reclamation and Levee Districts
*San Joaquin River TMDL Description of DO problems on the San Joaquin River
*SanJoaquinBasin.com -  A website devoted to the San Joaquin Basin
*2006 Agreement

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ცენტრალურ კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
პიტი (საკრამენტოშ ნადუ)

**პიტი** (ინგლ. Pit River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კალიფორნიას. პიტი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ნორს-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, ალტურასიშ გოხოლუას, მოდოკიშ ოლქის დო ინმაკათუ წყარმალუ საკრამენტოს. პიტიშ სიგჷნძა რე 333 კმ. ღანჩოშ ფართობი 18,300 კვ.კმ. პიტი საკრამენტოშ უგჷნძაშ ნადუ რე. პიტიშ უდიდაში ნადუეფი რე: ეშ-კრიკი (კვარჩხანი), სქუო-კრიკი, მაკლაუდი (მარძგვანი). პიტის რე შხვადოშხვა კაშხალეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*[წყარმალუ პიტი](https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Category:Pit_River_(California))

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:საკრამენტოშ ნადუეფი
ლუმენი

**ლუმენი** (ეშანჯა: ***', ***') — სინთეშ ბუმაშ (წარმაფილი) ართული ართულეფიშ ოერეფოშქაშე სისტემას. 

60 ვატიანი ვარვალიშ ოსინთაფე აკმლქიმკნჷნს 710 ლუმენიშ მანგი სინთეშ ბუმას, 100 ვატიანი ვარვალიშ ოსინთაფე აკმოქიმინჷნს 1350 ლუმენიშ მანგი სინთეშ ბუმას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*The International System of Units (SI)

კატეგორია:სი სისტემაშ წარმაფილი ართულეფი
კატეგორია:სინთეშ ბუმაშ ოზჷმალი ართულეფი
კოიუკუკი (წყარმალუ)

**კოიუკუკი** (ინგლ. Koyukuk River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკაშ შტატის. კოიუკუკი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ნორს-ფორკ კოიუკუკიშ დო მიდლ-ფორკ კოიუკუკიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს. კოიუკუკიშ სიგჷნძა რე 684 კმ. ღანჩოშ ფართობი 83,000 კვ.კმ. კოიუკუკიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ალატნა, ჯონი, კანუტი, ბატზუ, ჰუსლია, დულბი, გისასა დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*NPS: Koyukuk Wild and Scenic River
*Koyukuk National Wildlife Refuge 
*Koyukuk River Floods in Alaska
*History in Gates of the Arctic National Park and Preserve

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:იუკონიშ ნადუეფი
სიმაღალა (გეომეტრია)

**სიმაღალა** - პერპენდიკულარიშ მუნაკვათი, დოშქვადილი გეომეტრიული ფიგურაშ წვანდიშე (სამანგათ: სუმკუნთხუშ, პირამიდაშ, კონუსიშ) თიშ ნერჩის ვარ-და ნერჩიშ გოგჷნძარაფას, თაშნეშე თე მუნაკვათიშ სიგჷრძა. პრიზმაშ, ცილინდრიშ, სფერული ფაშ, ნერჩიშ პარალელურო მეკვათილო პირამიდაშ დო კონუსიშ სიმაღალა რწ მეძენა ჟილენი დო თუდოლენი ნერჩეფს შქას. ირნერი სუმკუნთხუშ სუმხოლო სიმაღალა ვარ-და თი წირფეეფი, ნამუეფსჷთ თინეფი იდვალუაფჷნა, გჷნიკვათუ ართ ჭურჭულს, ნამუსჷთ ორთოცენტრის უძახჷნა. სიმაღალა გეომეტრიას ეიშანუაფჷ ლათინური ასოთი - *h*.

კატეგორია:გეომეტრია
სანგამონი

**სანგამონი** (ინგლ. Sangamon River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ილინოისიშ შტატის. სანგამონი იჭყაფჷ ჭიჭე ოდუდეეფით, ობჟათე მაკლინიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ ილინოისის. სანგამონიშ სიგჷნძა რე 396 კმ. უდიდაშ ნადუ რე სოლტ-კრიკი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Northern Illinois University: Sangamon History
*Illinois Genealogy Trails: Following Lincoln on the Sangamon
*John Knoepfle: Poems from the Sangamon 
*Fox (Meskwaki) wars
*Prairie Rivers Network
*Sangamon Watershed (PDF)
*Surf the Upper Sangamon with USEPA
*Surf the Lower Sangamon
*Surf the South Fork of the Sangamon River
*Surf the Salt Watershed
*Getting Involved with the Sangamon Watershed

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი
ჭიჭე უობაში

**ჭიჭე უობაში** (ინგლ. Little Wabash River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ილინოისიშ შტატის. ჭიჭე უობაში იჭყაფჷ კოულსიშ შტატის დო ინაკათუ წყარმალუ უობაშის. სიგჷნძა რე 389 კმ. ღანჩოშ ფართობი 8,383 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ბჟადალი ჭიჭე უობაში, ფოქს-რივერი, ელმ-რივერი, სკილეტ-ფორკი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ჭიჭე უობაში

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი
ბლეკფუტი (აიდაჰო)

**ბლეკფუტი** (ინგლ. Blackfoot River) რე წყარმალუ ააშ-ს, აიდაჰოშ შტატის. ბლეკფუტი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ დიამონდიშ დო ლეინს-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, კარიბუ-ტარგიშ ერუანულ ტყაშ ტერიტორიას, კარიბუშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ სნეიკის, ბინგემიშ ოლქიშ ტერიტორიას.  წყარმალუ ბლეკფუტიშ სიგჷნძა რე 217 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,840 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Map of the Blackfoot river area.
*Map of the Blackfoot river.
*Fishing Reports of the Blackfoot River.

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
მალადი (წყარმალუ)

**მალადი** (ინგლ. Malad River) რე წყარმალუ ააშ-ს, აიდაჰოშ შტატიშ გუდინგიშ ოლქის. მალადი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ბიგ-ვუდიშ დო ლითლ-ვუდიშ აკოართაფაშ აბანს, ჭიჭე ნოღა გუდინგიშ ხოლოს დო ინაკათუ წყარმალუ სნეიკის, ნოღა ჰაგერმანიშ ხოლოს. წყარმალუ მალადიშ სიგჷნძა რე 19,3 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,800 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ მალადი

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
მომი (წყარმალუ)

**მომი** (ინგლ. Maumee River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ინდიანაშ დო ოჰაიოშ შტატეფს. მომი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ სენტ-ჯოზეფიშ დო სენტ-მერისიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ფორტ-უეინს, ინდიანას დო ინაკათუ ერიშ ტობაშ მომიშ ჸუჯის, ნოღა ტოლიდოს, ოჰაიოს. წყარმალუ მომიშ სიგჷნძა რე 220 კმ. ღანჩოშ ფართობი 16,460 კვ.კმ. წყარმალუ მომის რე ჭიჭე კოკეფი: ვუდკოკი, მიშიონარი, გრანგერი, ბატლერი, ოტერი, მილერსი, ფოქსი, ჰოვარდი, გრასი, პრესტონი დო შხვეფი.

## [[ნოღა|ნოღეფი]] მომიშ წყარპიჯის

* ფორტ-უეინი (ინდიანა)
* ნიუ-ჰეივენი (ინდიანა)
* დეფიანსი (ოჰაიო)
* ნაპოლეონი (ოჰაიო)
* გრანდ-რაპიდსი (ოჰაიო)
* ვოტერვილი (ოჰაიო)
* მომი (ოჰაიო)
* როსფორდი (ოჰაიო)
* ტოლიდო (ოჰაიო)

## ლიტერატურა
*Arthur Benke & Colbert Cushing, Rivers of North America. Elsevier Academic Press, 2005. ISBN 0-12-088253-1

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Maumee Valley Heritage Corridor
* Maumee River Basin Commission  (ინდიანა)
* Google Map of the Maumee River

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ინდიანაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოჰაიოშ წყარმალუეფი
კანკაკი (წყარმალუ)

**კანკაკი** (ინგლ. Kankakee River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ინდიანაშ დო ილინოისიშ შტატეფს. კანკაკი იჭყაფჷ ოორუე-ბჟადალ ინდიანას, სენტ-ჯოზეფიშ ოლქის, ნოღა საუტ-ბენდიშ ხოლოს დო ინაკათუ წყარმალუ ილინოისის, გუს-ლეიკიშ თაუნშიფიშ ტერიტორიას, ილინოისიშ შტატის. წყარმალუ კანკაკიშ სიგჷნძა რე 214 კმ. ღანჩოშ ფართობი 13,300 კვ.კმ. კანკაკიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: იელოუ-რივერი, იროკეზი (კვარჩხანი), ლიტლ-კანკაკი, კრუკდ-კრიკი (მარძგვანი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Northern Illinois Anglers Association 
* Annual Kankakee & Iroquois River Clean Up
* Grand Kankakee Marsh
* Kankakee Valley Historical Society
* The Kankakee River Yesterday and Today

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ინდიანაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ილინოისიშ ნადუეფი
ოვაიჰი (წყარმალუ)

**ოვაიჰი** (ინგლ. Owyhee River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ნევადაშ, აიდაჰოშ დო ორეგონიშ შტატეფს. წყარმალუ ოვაიჰი იჭყაფჷ ნევადაშ შტატიშ ელკოშ ოლქის, გიშმურს ნევადაშ, აიდაჰოშ დო ორეგონიშ შტატეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ წყარმალუ სნეიკის. წყარმალუ ოვაიჰიშ სიგჷნძა რე 450 კმ. ღანჩოშ ფართობი 28,620 კვ.კმ. ოვაიჰიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ჯორდან-კრიკი, უესთ-ლითლ-ოვაიჰი, ლითლ-ოვაიჰი დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Owyhee Watershed Council
* Owyhee River Journey   Video produced by Oregon Field Guide
* National Wild and Scenic Rivers System

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნევადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
აიოვა (წყარმალუ)

**აიოვა** (ინგლ. Iowa River) რე წყარმალუ ააშ-ს, აიოვას. წყარმალუ აიოვა იჭყაფჷ ჟირ, ბჟადალ დო ბჟაეიოლ ოდუდეთ. ჟირხოლოშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ ჰენკოკიშ ოლქის დო ართიანს აკათუ ნოღა ბელმონდიშ ტერიტორიას. წყარმალუ აიოვა გიშმურს აიოვაშ შტატიშ შხვადოშხვა ოლქეფიშ დო ნოღეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ წყარმალუ მისისიპის, ლუიზაშ ოლქიშ ტერიტორიას. აიოვაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ინგლიშ-რივერი დო სიდარი. წყარმალუ აიოვაშ სიგჷნძა რე 520 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*[წყარმალუ აიოვა](https://en.m.wikisource.org/wiki/The_New_International_Encyclop%C3%A6dia/Iowa_(river))
*წყარმალუ აიოვა

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიოვაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისისიპიშ ნადუეფი
სიდარი (წყარმალუ)

**სიდარი** (ინგლ. Cedar River) რე წყარმალუ ააშ-ს, მინესოტაშ დო აიოვაშ შტატეფს. წყარმალუ სიდარიშ ოდუდეეფ (უესთ-ფორკი, მიდლ-ფორკი დო ისტ-ფორკი) იდვალუაფჷ დოჯიშ ოლქიშ ტერიტორიას, მინესოტაშ შტატის. სიდარი გიშმურს მინესოტაშ დო აიოვაშ შტატეფიშ შხვადოშხვა ოლქეფიშ დო ნოღეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ წყარმალუ აიოვას, ნამუთ ინაკათუ მისისიპის. სიდარი აიოვაშ უდიდაშ ნადუ რე. სიდარიშ სიგჷნძა რე 544 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*John Page: Cedar River Series 
*Cedar River Environmental Group

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიოვაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ აიოვაშ ნადუეფი
რეპაბლიკანი

**რეპაბლიკანი** (ინგლ. Republican River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ნებრასკაშ დო კანზასიშ შტატეფს. წყარმალუ რეპაბლიკანი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ნორს-ფორკ-რეპაბლიკანიშ დო არიკერიშ აკოართაფაშ აბანს, დანდიშ ოლქის, ნებრასკას. ნოღა ბენკელმანიშ ხოლოს ინაკათუ საუზ-ფორკ-რეპაბლიკანი. სუმხოლოშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ კოლორადოშ შტატის. წყარმალუ რეპაბლიკანი აკათუ წყარმალუ სმოკი-ჰილის დო იფორმირჷ წყარმალუ კანზასი. რეპაბლიკანიშ დო სმოკი-ჰილიშ აკოართაფაშ აბან რე ნოღა ჯანკშენ-სიტი, კანზასი. რეპაბლიკანიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ფრენჩმენ-კრიკი, რედ-ვილოუ-კრიკი, მედისინ-კრიკი, (კვარჩხანი), საუზ-ფორკ-რეპაბლიკანი, საპა-კრიკი, უაიტ-როკ-კრიკი (მარძგვანი). წყარმალუ რეპაბლიკანიშ სიგჷნძა რე 729 კმ. ღანჩოშ ფართობი 64,000 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Republican River Compact Compliance , State of Colorado
* The Republican River, A 2018 survey of the political and social ecology of the Republican River by Denis Boyles

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნებრასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი
სმოკი-ჰილი

**სმოკი-ჰილი** (ინგლ. Smoky Hill River) რე წყარმალუ ააშ-ს. წყარმალუ სმოკი-ჰილი იჭყაფჷ კოლორადოშ შტატის, უკულ გინმურს კანზასიშ შტატიშა დო აკათუ წყარმალუ რეპაბლიკანს დო იფორმირჷ წყარმალუ კანზასი. სმოკი-ჰილიშ სიგჷნძა რე 925 კმ. ღანჩოშ ფართობი 49,900 კვ.კმ. სმოკი-ჰილიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: სალინი, სოლომონი, ლადერ-კრიკი დო შხვეფი.

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი
ანაფილაქსია

[მინი|[კვინკეშ შინაფაშ (ანგიონერვოზული შინაფა) გეშა პაციენტის თოლიშ გონჯამა ვეშულებჷ.|250პქ]]
**ანაფილაქსია** ( „ანა“ — ოაწმარენჯე, დო  „ფილაქსის“ — თხილუა) — ჰიპერსენსური ალერგიული რეაქცია, ნამუთ ევითარებჷ ადამიერს ვარ-და ბჟაშუმუს თიშ ორგანიზმშა შხვაშთური ანტიგენ-ალერგენიშ მოხვალამაშ ბორჯის. ანაფილაქსია შილებე გჷმიჭანუას ალერგენიშ გინოყინტუაშ, კანწკჷმა წაწაფიშ, ინექციაშ ვარ-და ოშა-გოშა შვანეფს, ინოშურღალაშ მეშქაშალათ.

**ანაფილაქსიური შოკი** რე ანაფილაქსიაშ არძაშე მონკა ფორმა, ნამუქჷთ შილებე მუსხირენ წუთშა ვარ-და სათშა გიმიჭანუას ადამიერიშ ღურა.

## სიმპტომეფი
ანაფილაქსიაშ მაართა სიმპტომი რე კონწარი აბანობური რეაქცია, ალერგენიშ ორგანიზმწკჷმა წაწაფიშ აბანს ადამიერს ვარჩქვანელობურო კონწარო აჭუაფჷნ. ნაჩამკნა ვარ-და ნალიშუ აბანი შინდუ დო ჭოთონდჷ. ჩამინი წაწაფიშ აბანშე ედომუშან ორგანზმის ბიწორო გჷნმაჩამუ. ალერგენიშ გინოყინტუაშ შვანს მაართა სიმპტომი შილებე ორდას კონწარი ჭუა ქვარაშ აკანს, გურიშ ყარყალი დო ღალაფა, თაშნეშე პიჯიშ გვამიშ დო ხორხოტაშ შინაფა.

ბიწორას შინდუ ხორხოტა, ლეხის აჭყაფჷ ბრონქოსპაზმი დო ლარინგოსპაზმი, ნამუთ ართულენს შურღალას. გოხურგელი შურღალა იჭანუანს ქენთელერ, ხონარამ დო ხირზინამ შურღალას (ასთმური შურღალა). ივითარებჷ ჰიპოქსია. ლეხის ბიწორას ფერი უდინუ, დუთმუოლჷ არტერიული წნევა. ანაფილაქსიათ დალახებულეფს შილებე გურქჷთ წურთასჷნ.

კატეგორია:ალერგოლოგია
ალერგოლოგია

thumb|მარჯვნივ|228px|<center> ალერგიაშ დოდგინაშ სინჯი</center> 

**ალერგოლოგია** (-შე&nbsp;— *შხვა, შხვანერი, შხვაშთური*,  -შე&nbsp;— *გაულა* დო -შე&nbsp;— *რჩქინა, ზიტყვა, მენცარობა*)&nbsp;— მედიცინაშ გუმნართი, ნამუთ გურაფულენს ალერგიულ რეაქციეფს დო ლახარეფს, თინეფიშ გჷმმაჭანაფაშ ბაძაძეფს, გოვითარაფაშ დო გუმორჩქინაშ მექანიზმეფს, თინეფიშ დიაგნოსტიკაშ, პროფილაქტიკაშ დო კურნალუაშ მეთოდეფს.

## ალერგიული ლახარეფი
ლახარეფი, ნამუეფსჷთ ალერგოლოგია გურაფულენსჷნ, რე:
* ალერგიული კონიუქტივიტი;
* ალერგიული რინიტი;
* პოლინოზი (ტვერიშ ალერგია);
* ჭუჭელე;
* ბრონქიალური ასთმა;
* ატოპიური დერმატიტი;
* კვინკეშ შინაფა;
* ოჭკომალი პროდუქტეფიშ, ჩხოლარეფიშ, ჭანდეფიშ ნაჩამინეფიშ, მედიკამენტეფიშ დო შხვეფიშ ალერგია.

კატეგორია:ალერგოლოგია
ბიგ-სუ

**ბიგ-სუ** (ინგლ. Big Sioux River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ობჟათე დაკოტაშ დო აიოვაშ შტატეფს. წყარმალუ ბიგ-სუ იჭყაფჷ კოტო-დე-პრერიშ პლატოს, რობერტსიშ ოლქის, ობჟათე დაკოტას დო ინაკათუ წყარმალუ მისურის, ნოღა სუ-სიტის, აიოვაშ ტერიტორიას. ბიგ-სუშ სიგჷნძა რე 674 კმ. წყარმალუ ბიგ-სუს ინაკათუ შხვადოშხვა ნადუეფი. სუშ ოლქიშ ტერიტორიას ბიგ-სუს ინაკათუ როკ-რივერი, გრანტიშ ოლქის ინაკათუ ინდიან-რივერი, პლიმუტიშ ოლქიშ ტერიტორიას ბიგ-სუს ინაკათუ ბროუკენ-კეთლ-კრიკი.

## ლიტერატურა
*
*DeLorme (2001). South Dakota Atlas & Gazetteer. Yarmouth, Maine: DeLorme. ISBN 0-89933-330-3

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ბიგ-სუ

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ობჟათე დაკოტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიოვაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისურიშ ნადუეფი
ნეოშო (წყარმალუ)

{| 

**ნეოშო** (ინგლ. Neosho River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კანზასიშ დო ოკლაჰომაშ შტატეფს. ნეოშოშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ მორისიშ ოლქის, კანზასიშ შტატის. ნეოშო ინაკათუ წყარმალუ არკანზასის ნოღა მასკოგიშ ხოლოს, ოკლაჰომაშ შტატიშ ტერიტორიას. მასკოგიშ ხოლოს არკანზასის ინაკათუ წყარმალუ ვერდიგრისი ხოლო. სუმხოლო წყარმალუშ აკოართაფაშ ტერიტორიას სრი-ფორკსის (Three Forks) უძახუნა. ოკლაჰომას ნეოშოს აკათუ სპრინგ-რივერი, ტვინ-ბრიჯ-სტეიტ პარკიშ ტერიტორიას. ათავრეშე წყარმალუს გრანდ-რივერის უძახუნა. წყარმალუ ნეოშოს სიგჷნძა რე 745 კმ. ღანჩოშ ფართობი 29,870 კვ.კმ. ნეოშოს რე შხვადოშხვა კაშხალეფი. ნეოშოშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ბერლინგტონი, ჩეტოპა, დისნეი, ემპორია, ჰუმბოლტი, ლოლა, პარკერვილი, სალინა, სენტ-პოლი, პეტროლია, ბასეტი დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ნეოშო
* Source of Grand River–TopoQuest
* Mouth of Grand River–TopoQuest
* Three Rivers Museum
* Oklahoma Digital Maps: Digital Collections of Oklahoma and Indian Territory

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი
გრინ-რივერი (ოჰაიოშ ნადუ)

**გრინ-რივერი** (ინგლ. Green River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კენტუკიშ შტატის, წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუ. გრინ-რივერი იჭყაფჷ ლინკოლნიშ ოლქის ობჟათე-ცენტრალურ კენტუკის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს, ნოღა სპოტსვილიშ ტერიტორიას. გრინ-რივერიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ბარენი, ნოლინი, პონდ-რივერი, რაფ-რივერი დო შხვეფი. წყარმალუ გრინ-რივერიშ სიგჷნძა რე 618 კმ. ღანჩოშ ფართობი 25,400 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*The Ohio River – In American History and Voyaging on Today's River, with a section on the Green River; Heron Island Guides, 2007, ISBN 978-0-9665866-3-3
*Kleber, John E., ed. (1992). "Green River". The Kentucky Encyclopedia. Associate editors: Thomas D. Clark, Lowell H. Harrison, and James C. Klotter. Lexington, Kentucky: The University Press of Kentucky. ISBN 0-8131-1772-0.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*[წყარმალუ გრინ-რივერი](https://en.m.wikisource.org/wiki/The_American_Cyclop%C3%A6dia_(1879)/Green_River)

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კენტუკიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოჰაიოშ ნადუეფი
ვერდიგრისი

**ვერდიგრისი** (ინგლ. Verdigris River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კანზასიშ დო ოკლაჰომაშ შტატეფს. წყარმალუ ვერდიგრისი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ნორს-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა მადისონიშ ხოლოს, კანზასიშ შტატის დო ინაკათუ წყარმალუ არკანზასის ნოღა მასკოგიშ ხოლოს, ოკლაჰომაშ ტერიტორიას. მასკოგიშ ხოლოს არკანზასის ინაკათუ წყარმალუ ნეოშო ხოლო. სუმხოლო წყარმალუშ აკოართაფაშ ტერიტორიას *სრი-ფორკსის* (*Three Forks*)  უძახუნა. ვერდიგრისის ინაკათუ შხვადოშხვა ნადუეფი. კანზასიშ ტერიტორიას, ნოღა ნიოდეშას, ვერდიგრისის ინაკათუ წყარმალუ ფოლ-რივერი, ნოღა ინდეფენდენსიშ ტერიტორიას ინაკათუ ელკ-რივერი, ოკლაჰომაშ შტატიშ როჯერსიშ ოლქის, ვერდიგრისის ინაკათუ წყარმალუ კანი. წყარმალუ ვერდიგრისიშ სიგჷნძა რე 500 კმ. წყარმალუ ვერდიგრისიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ალტუნა, ბენედიქტი, ინდეფენდენსი, მადისონი, ნიოდეშა, ოკეი, ვერდიგრისი, ვირჯილი დო შხვეფი.

## გალერეა

File:Verdigris River Coffeyville Kansas.jpg|
File:USACE Newt Graham Lock and Dam.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ვერდიგრისი 
*წყარმალუ ვერდიგრისი კანზასიშ ენციკლოპედიას

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი
AstraZeneca

**AstraZeneca plc** — ბრიტანულ-შვედური მულტინაციონალური ფარმაცევტული დო ბიოტექნოლოგიური კომპანია. შტაბ-ორენი იდვალუაფჷ კემბრიჯის (ინგლისი). აწარმენს ოკურნე პროდუქტეფს, თიჯგურა შანულამი ლახარედშო, მუჭოთ რე ონკოლოგიური, გუე-ზისხირჯერღვეფიშ სისტემაშ, კუჭ-ჭჷშ, ინფექციური, ნევროლოგიური, რესპირატორული დო ანთებური.

კომპანიაქ 1999 წანას გიჭყჷ, შვედური Astra AB-შ დო ბრიტანული Zeneca Group-იშ (კინ თე კომპანია Imperial Chemical Industries-შე გეგშერთჷ 1993 წანას) ესვარუაშ შედეგო. თეშ უკულკ, AstraZeneca მოსოფელიშ უშხუაში ფარმაცევტული კომპანიეფიშ რიცუშა გემშართჷ დო ანდა კორპორატიული მეკონი ქიჸიდჷ, თინეფს შქას: Cambridge Antibody Technology (2006 წანას), MedImmune (2007 წანას), Spirogen (2013 წანას) და Definiens (2014 წანას MedImmune-შე). თიში ორკვიალე დო გოვითარაფონი სამუშეფი აკოშაყარელი რე სუმი სტრატეგიულ ცენტრის: კემბრიჯის (ინგლისი), გეტებორგის (შვედეთი) დო მერილენდის (ააშ).

AstraZeneca-შ თარი ლისტინგი ლონდონიშ ოფონდდ ბირჟას უღუ დო მიშმურს FTSE 100 ინდექსიშა. მაჟირახარისხამი ლისტინგეფი წჷმორინაფილი რე სტოკჰოლმიშ ოფონდე ბირჟას, NASDAQ-ის, მუმბაიშ დო ინდოეთიშ ერუანულ ოფონდე ბირჟეფს.

## COVID-19წკჷმა ბურჯაფი
კორონავირუსიშ პანდემიაშ დაჭყაფუშე (2020 წანაშ მელახის) კომპანიაქ გაცხადჷ, ნამჷ-და ინდივიდუალური თხილუაშ მეშქაშალათ, თინეფს შქას ეიოდვალარეფით მეხვარებუდჷ პანდემიაწკჷმა მანირზე ქიანეფწკჷმა. პირელს გენერალურ დირექტორქ პასკალ სორიოქ ჯარალუას ოჩინებაფჷ, ნამჷ-და GlaxoSmithKlin-წკჷმა დო კემბრიჯიშ უნივერსიტეტწკჷმა ართო მუშენდჷ ახალი ლაბორატორიაშ გოჭყაფაშე, ნამუსჷთ დღაშე COVID-19-იშ 30 000 ტესტიშ წარმაფა შეალებედუ. თაშნეშე გაცხადეს აკალაბრუტინიბიშ კლინიკური ცადებეფიშ გეგმეფიშ გეშა, ლახარეფიშ ოკურნალეთ თიში შილებუანი გჷმორინაფაშ ოფასებელო.

2020 წანაშ მანგის, ალერგიაშ დო ინფექციური ლახარეფიშ ერუანულ ცენტრიქ (NIAID) დადასურჷ, ნამჷ-და 2020 წანაშ კვირკვეს დიჭყაფუდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ დო AstraZeneca-შით აკომუშაფილი შილებუანი ვაქცინეფიშ ტესტირაფაშ მასუმა ეტაპი. თინეფშე ართ-ართიქ, *[[AZD1222]]*-ქ, წუმოძინელო ქემიოჭირინჷ ცადებეფიშ მასუმა ფაზას. 2020 წანაშ 23 გერგობათუთას, ოქსფორდიქ დო AstraZeneca-ქ ვაქცინაშ ცადებაშ წუმოძინაშ გეშა გაცხადეს; ცადებეფიშ შედეგეფიშ მეჯინათ, თიქ მაკათურეფიშ 70%-ის გეშახინტკჷ სიმპტომეფიშ გოვითარაფა. მარკვიალეფიშ არზით, დოზაშ თირუაშ შვანს თე მაძირაფალქ 90%-შახ შილებე მიძინასჷნ.

2021 წანა 19 ღურთუთას, ევროპაშ მედიკამენტეფიშ ოაგენტექ (EMA) 18 წანაშ ეშე ხანიშ ადამიერეფშო AZD1222-იშ გჷმორინაფაშ ნება გინოჩჷ.

COVID-19-იშ აწმარენჯი ვაქცინეფშე საქართველოშა მაართათ ოქსფორდ–AstraZeneca-შ *AZD1222* გემშეღეს. 43 200 დოზაქ ქვეყანაშა 13 მელახის გემშართჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:შვედეთიშ კომპანიეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ კომპანიეფი
კატეგორია:1999 წანას დუნარახუა კომპანიეფი
კატეგორია:ნიუ-იორკიშ ოაქციე ბირჟაშ კომპანიეფი
კატეგორია:NASDAQ-ის ეშანილი კომპანიეფი
კენტუკი (წყარმალუ)

**კენტუკი** (ინგლ. Kentucky River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კენტუკიშ შტატის, წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუ. კენტუკი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ნორზ-ფორკიშ (იჭყაფჷ პაინიშ გვალას, ლეჩერიშ ოლქის, სიგჷნძა 270 კმ.), მიდლ-ფორკიშ (იჭყაფჷ აპალაჩეფიშ გვალეფს, სიგჷნძა 169 კმ.) დო საუზ-ფორკიშ (იჭყაფჷ კლეიშ ოლქის, სიგჷნძა 72 კმ.) აკოართაფაშ აბანს, ზუღაშ დონეშე 200 მ. სიმაღალას, ნოღა ბიტივილის, ლიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს, ნოღა კაროლტონიშ ტერიტორიას. კენტუკიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: რედ-რივერი, სილვერ-კრიკი, დიქს-რივერი, ბენსონ-კრიკი, ელკჰორნ-კრიკი დო შხვეფი. წყარმალუ კენტუკიშ სიგჷნძა რე 417 კმ. ღანჩოშ ფართობი 18,400 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*Clark, Thomas D. "The Kentucky". The Rivers of America Series, 1942. reprinted 1969 by Henry Clay Press
*Arthur Benke & Colbert Cushing, Rivers of North America. Elsevier Academic Press, 2005 ISBN 0-12-088253-1

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Kentucky River Authority
*NWS: Kentucky River Watershed Watch
*Kentucky River Museum in Boonesbourough
*Kentucky River Water Quality
*Kentucky River Palisades
*Flood Inundation Maps for a 6.5-mile Reach of the Kentucky River at Frankfort, Kentucky United States Geological Survey

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კენტუკიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოჰაიოშ ნადუეფი
სამია სულუჰუ

**სამია სულუჰუ** (დ. 27 ღურთუთა, 1960, ზანზიბარიშ ოსულთანე) — ტანზანიალი პოლიტიკოსი, ჩამა ჩა მაპინდუზიშ პარტიაშ მაკათური. ტანზანიაშ მაართა ვიცე-პრეზიდენტი ოსური (2015-2021). ტანზანიაშ მაართა ოსური პრეზიდენტი 2021 წანაშ 18 მელახშე. 2010-2015 წანეფს რდჷ პარლამენტაშ მაკათური ნოღა მაკუნდუჩიშე.

## ბიოგრაფია
სამია სულუჰუქ დებადჷ ზანზიბარიშ ოსულთანეს, 1960 წანაშ 27 ღურთუთას. გურაფაშ თებაშ უკული, 1977 წანას მუშობა დიჭყჷ დგეგმარაფაშ დო გოვითარაფაშ ომინისტრეს. 1986 წანას გათჷ მენეჯმენტიშ გოვითარაფაშ ინსტიტუტი (ასე მზუმბეშ უნივერსიტეტი) დო მიპალჷ საჯარე მართუალაშ დიპლომი. 1992-1994 წანეფს გურაფულენდჷ მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის დო მიპალჷ ეკონომიკაშ მაგისტრიშ ხარისხი.

## პოლიტიკური კარიერა
სამია სულუჰუ პოლიტიკას რე 2000 წანაშე, მუჟამსჷთ გეგშაგორეს ზანზიბარიშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურო დო პრეზიდენტ ამანი აბეიდ კარუმეშ თარობას მიღჷ მინისტრიშ პორტფელი. 2010 წანას გეგშაგორეს ტანზანიაშ პარლამენტიშ მაკათურო მაკუნდუჩიშ ოგიშაგორუე ოლქიშე, სოდე ხონარეფჯშ 80% მიპალჷ. პრეზიდენტი ჯაკაია კიკვეტექ ქჷდარინ რსხუშ საქმეეფიშ მინისტრო.

2015 წანას მადუდე სოციალისტური პარტიაშ, ჩამა ჩა მაპინდუზიშ ოპრეზიდენტე კანდიდატი ჯინ მაგუფულიქ წჷმარინუ ვიცე-პრეზიდენტალაშ კანდიდატო. , თინეფიშ ტანდემქ გიმორძგჷ ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფს. 2021 წანაშ 18 მელახის, ჯონ მაგუფულიშ ღურაშ უკული ქიანაშ პრეზიდენტო გჷნირთჷ. სამია სულუჰუ ქიანაშ ისტორიას მაართა ოსური პრეზიდენტი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Professional Newsletter Production by Samia Suluhu et al., (PDF) 2005, OUT/NSHU.

## სქოლიო

კატეგორია:ტანზანიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ტანზანიაშ ვიცე-პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ტანზანიალი პოლიტიკოსი ოსურეფი