open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ამუნდსენიშ ზუღა

**ამუნდსენიშ ზუღა** — ობჟათეშ ოკიანეს ელახშე მადვალუ ზუღა, ბჟადალშე ანტარქტიდაშ წყარპიჯწკჷმა.ბჟაეიოოლშე გოხურგელი რე კოკი ტარსტონით, ბჟადალშე - დარტიშ კოდეთ. ზუღაშ ფართობი - 98,000 კმ², მაქსიმალური სიტომბა - 585 მეტრი. წყარპიჯიშ ზონეფს გოფაჩილი რე შელფური დო კონტინენტური ჯიშთეფი. წყარიშ ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა 0°С-ზე დაბალია, ჯიმუამობა ზარხულც დოხოლაფირო 33,5 ‰. ზუღა დახე ედომუშამო ფორილი რე მოფაფუ ჸინეფით, ნამუშ სისქა 3 კმ-ს ონჭუ. ზუღას ჯოხოქ გიადჷა ნორვეგიარი პოლარეთიშ მარკვიალიშ რუალ ამუნდსენიშ პატიოცემელო, ნამუშ ექსპედიცია თაქ გმორკუეფს ატარენდჷ 1928-1929 წანეფს. ამუნდსენიშ ზუღას ხე როსიშ სელაპი, უედელიშ სელაპი, ზუღაშ ლეოპარდი, ვეშაპეფი, პინგვინეფი, ალბატროსეფი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ამუნდსენიშ ზუღაშ ჸინიშგიმენი ტოპოგრაფია  

კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
დეივისიშ ზუღა

**დეივისიშ ზუღა** () — ობჟათეშ ოკიანეს მადვალუ ელახიანი ზუღა, ანტარქტიდაშ წყარპიჯის, ბჟადალიშ შელფურ ჯიშთიშ დო შეკლტონიშ შელფურ ჯიშთიშ შქას. ზუღას ბჟაეიოლშე უხურგანს მოუსონიშ ზუღა. ზუღაშ ფართობი - 21,000 კმ², მაქსიმალური სიტომბა 1300 მ. ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას ფორილი რე ჸინით. ზუღაშ ჯიმუამობა - 33,0-33,5 ‰. დეივისიშ ზუღას იდვალუაფუ დრიგალსკიშ კოკი. წყარპიჯწკჷმა აკოგაფილი რე რუსეთიშ სამენცარო დგჷმილი *მირნი*. თე ზუღას 1911-1914 წანეფს მიოგორუ ავსტრალიაშ ანტარქტიდულ ექსპედიციაქ, ნოშ ავრორათი. ზუღას ჯოხოქ გიადჷ კაპიტან უილიამ მორის დეივისიშ პატიოცემელო, ნამუთ ავრორაშ ექსპედიციაშ ართ-ართი ხემანჯღვერე რდჷ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ანტარქტიდაშ რუკა მომძღე ზუღეფით 
* http://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2010-Davis-Sea.html

კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
მოუსონიშ ზუღა

**მოუსონიშ ზუღა** — ობჟათეშ ოკიანეს მადვალუ ელახიანი ზუღა, ბჟაეიოლ ანტარქტიდაშ დედოფალ მერიშ დიხაშ წყარპიჯწკჷმა. იდვალუაფუ შეკლტონოშ შელფურ ჯიშთიშ დო წიმინდე ვინსენტიშ ჸუჯიშ შქას. ოორუეშე უხურგანს დეივისიშ ზუღა, ბჟაეილშე — კოკი ბოუმენი. ზუღაშ ფართობი - 333,000 კმ², წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა - 800 კმ. მაქსიმალური სიტომბეეფი ონდეთ გინმანჭუ 1000 მ-ს. დიდწილო იდვალუაფუ კონტინენტური მეჩეჩიშ ფარგალეფს, სოდე სიტომბეეფი 200-500 მ-ს ონჭუ. წყარი უმენტაშო ფორილი რე მოდრეიფე ჸინეფით, ბრელი რე აისბერგი. ობჟათე წყარპიჯეფი აკმოქიმინუნა შეკლტონიშ შელფური ჯიშთეფიშ დო კონტინენტური ჸინამი ფარიშ კიდას. 1956-1958 წანეფს, მოუსონიშ ზუღაშ წყარპიჯის ხანდენდჷ სხუნუეფიშ სამენცარო დგჷმილი *ოაზისი*; 1957-1968 წანეფს — ავსტრალიური დგჷმილი *უილქსი*, 1969 წანაშე, ხანდენს ავსტრალიური დგმილი *კეისი*. მუჭიოთ ზოხო ზუღა გეგშართეს სხუნუეფიშ მენცარეფქ დო გიოდვეს ანტარქტიკაშ ავსტრალიარი მარკვიალიშ დაგლას მოუსონიშ ჯოხო. 

## რესურსეფი ინტერნეტში
* ანტარქტიდაშ ზუღა მომძღე ზუღეფით 
* http://repartee.ru/2012/04/mousona/ 

კატეგორია:სამხრეთის ოკეანის ზღვები
სკოშიშ ზუღა

**სკოშიშ ზუღა** ვარდა **სკოტიაშ ზუღა** () — კოკეფშქაფონი ზუღა ობჟათეშ ოკიანეს დო ატლანტიშ ოკიანეს. ზუღა გოფაჩილი რე ობჟათე გეორგიაშ, ობჟათე სენდვიჩიშ დო ობჟათე ორკეინიშ კოკეფს შქას. ბჟადალშე დრეიკიშ საროტით მითმიარსხუაფუ რჩქალი ოკიანეს. ზუღაშ ფართობი 3 მლნ. კმ²-შე მეტი რე, სიტომბა - 6022 მ. წყარიშ ტემპერატურა ჟინპიჯის 6-შე — 1°C-შახ. ზუღაშ ჯიმუამობა დოხოლაფირო 34 ‰. ზუღაშ ობჟათე ნორთი წანმოწანაშ უმენტაშ ბორჯის ფორილი რე მოდრეიფე ჸინით. ზუღას გოვითარაფილი რე ვეშაპიშ რეწუა. ზუღას ჯოხოქ გიადჷ 1932 წანაშ, შოტლანდიარეფიშ ანტარქტიდული ექსპედიციაშ ნიშიშ ჯოხოშ მეჯინათ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სკოშიშ ზუღა — ალმახანური გეოგრაფიული ჯოხოდვალეფიშ ლექსიკონი

კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
ინდოეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

**ინდოეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა** — ინდოეთიშ ადმინისტრაციულ დორთუალაშ მაართა დონე. ინდოეთი ფედერალური სახენწჷფო რე. ქიანა აკმოდირთუ 28 შტატიშე დო 8 მორსხუ ტერიტორიაშე (თინეფს შქას 7 მორსხუე ტერიტორიაშე დო ართი ერუანული ნანანოღაშ ოლქიშე - დელი). მუშჸურე, არძო შტატი დორთილი რე ოლქეფო (დისტრიქტეფი), ნამუშ ედომუშამი მუდანობა 642-ის აკმადგინანს. 

## ხეშუულობაშ ორგანოეფი
შტატეფს მუნეფიშ კანონმადვალუ დო ემაჸონაფალი ხეშუულება ჸუნს. შტატიშ იერარქიული პირამიდაშ კონკას გუბერნატორი გერე, ნამუსჷთ დუთმარჷნუანს ინდოეთიშ პრეზიდენტი ხუთ წანაშ ხანით. გუბერნატორი შტატიშ თარობას აკმოქიმინუნს დო დუთმარჷნუანს შტატიშ თარ მინისტრის, ნამუთ ეშიგორუაფუ აბანობურ გიშაგორუეფს გომორძგუაფილი პოლიტიკური პარტიაშ მაკათურეფშე. შტატეფს ართ ვარდა ჟირპალატიანი პარლამენტეფი ჸუნს. შტატიშ პარლამენტიშ გიმენ პალატას ჯოხო *ვიდჰან საბჰა* დო ინდური კანონდვალუაშ მეჯინათ, შილებე იკათუანდასჷნ 60-შე 500-შახ მაკათურს. შტატიშ პარლამენტიშ გიმენ პალატა გიშეგორუაფუ საარძო გიშაგორუეფით, ხუთ წანაშ ხანით. შტატიშ პარლამენტიშ ჟილენ პალატას ჯოხო *ვიდჰან პარიშადი* დო თიშ მაკათურეფი ამშვ წანაშ ხანით გიშეგორუაფუ, თეწკჷმა ართო ირ 2 წანაშე ართშა, არძო მაკათურიშ ნასუმორი კინე გიშეგორუაფუ. შტატეფიშ პარლამენტეფს ისხუნუაფჷ არძო საკითხი,    გალენურ პოლიტიკაშ, სახენწჷფო უშქურანჯობაშ, გალენურ ვაჭრობუაშ დო ომენოღალობაშ მოხ, ნამუთ მორსხუე ინდოეთიშ პარლამენტიშ იურისდიქციაშ გიმე რე.

მორსხუე ტერიტორიეფს, თაშნეშე ერუანულ ნანანოღურ ოლქის მართუნა ჩინოვნიკეფი, ნამუთ წმმარინუანა ინთოეთიშ თარობას — კომისარეფი ვარდა ადმინისტრატორეფი. კანკალე ტერიტორიას მუში პარლამენტი დო თარობა ჸუნს, ნამუსჷთ ძალამი გოხურგელი ნებაგოქუნელობეფი უღუ; მორჩილ მორსხუე ტერიტორიეფს თეჯგურა ხეშუულებაშ ორგანოეფი ვაჸუნს. მორსხუე ტერიტორიეფს ინდოეთიშ რესოუბლიკაშ ფედერალური კანონდვალუა მოქიმინჯენს.

## ნინეფი
კანკალე შტატის დო ტერიტორიას, ედომუშამინდური ოფიციალური ნინეფიშ მოხ, ანუ ჰინდიშ დო ინგლისურიშ მოხ, თაშნეშე ოფიციალურო შილებე აღიარაფილი რდას გეძინელი ნინეფი, ნამუთ დუმახასიათაფალი რე მოჩამილი რეგიონიშ მახორობაშო.

## ადმინისტრაციული დორთუალაშ გიშაკერძაფილობა
მინი|250პქ|ინდოეთიშ ადმინისტრაციულ დორთუალა
**ინდოეთიშ შტატეფი** (, ) ართიანშე ძალამი გიშაკერძილი რენა. თინეფშე მახორობაშ მეჯინათ უდიდაში შტატეფი, მოსოფელიშ უშხუაში ადმინისტრაციული ართაულეფი რენა — მოსოფელიშ ვით არძოშე მეჭედელო დოხორელი ადმინისტრაციული ართულეფი რე ინდოეთიშ შტატეფი - უტარ-პრადეში, ნამუშ მახორობა 180 მილიონ ადამიერშე უმოსი რე დო თე ერკებულიშ მაართა აბანსი რე,  მაჰარაშტრა მაჟირა აბანს იკენს.

კანკალე ინდოეთიშ შტატეფიშ ტერიტორიაშ ფართობი, კანკალე ევროპული ქიანაშ ფართობის ვადმაკორდუ (სამანგათ, შტატ რაჯასტანს  პოლონეთიშ უმოსი ფართობი უკებჷ). კანკალე მორჩილი შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი სააწმარენჯოთ, მუსხირენ ვითოში კვ. კმ. ფართობის აკმადგინანს.

**ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორიეფი** (, ) უმოსი ართობური რე, ვინემ შტატეფი — თინეფი ფართობით მუსხირენ ვითოში კმ² რე, მახორობაშ მუდანობათ - 1,1 მლნ მახორუ რე (გიშართილი რე — ნანანოღური ოლქი დელი, ნამუშ მახორობა 16 მლნ ადამიერშე უმოსი რე).

## ინდოეთიშ შტატეფიშ დო მორსხუე ტერიტორიეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official Government of India website: States and Union Territories
* Article on sub-national governance in India
* Interactive Map of India 

კატეგორია:ინდოეთი
ინდოეთიშ ოლქეფი

**[[ინდოეთი]]შ ოლქეფი (დისტრიქტეფი)** () —ინდოეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ართურიშ მაჟირა რანწკი, ნამუთ შტატეფიშ ვარდა მორსხუე ტერიტორიეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმულა. თაშნეშე რე ავტონომიური ოლქეფი ხოლო, თიჯგურა მუჭოთი რე დარჯილინგი.

ინდოეთიშ შტატეფს ოლქეფიშ მუდანობა 2-შე (გოას) 75-შა (უტარ-პრადეშის) ონჭუ, მორსხუე ტერიტორიეფს — 9-შახ (დელის). 4 მორსხუე ტერიტორია თითო-თითო ოლქიშე აკმოდირთუ.

ოლქეფიშ უმენტაშობას, მუში ადმინისტრაციული ცენტრეფიშ ჯოხო უღჷ.

## შტატეფიშ დო მორსხუე ტერიტორიეფიშ ოლქეფი

## თაშნეშე ქოძირით
* ინდოეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

*
ინდოეთიშ პარლამენტი

**ინდოეთიშ პარლამენტი** — ინდოეთიშ უმაღალაში ფედერალური კანონმადვალუ ორგანო. აკმოდირთუ პრეზიდენტიშე დო ჟირ პალატაშე: გიმენი პალატა - ლოკ საბჰა (ოკათე პალატა) დო ჟილენი პალატა - რაჯია საბჰა (შტატეფიშ სხუნუ). პარლამენტიშ რეზიდენცია სანსად ბჰავანი იდვალუაფუ ნიუ-დელის. კანონპროექტეფს ღებულენა პარლამენტიშ ჟირხოლო პალატაშ დოდასურაფაშ დო პრეზიდენტიშ მოწონებაშ უკული.

ლოკ საბჰა აკმოდირთუ 552 მაკათურშე, რაჯია საბჰა - 250-შე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინდოეთიშ პარლამენტიშ ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ პოლიტიკა
პალმირა (მიარეშანულამი)

**პალმირა** შილებე შანენდას:
*პალმირა — პალმაშ ართ-ართი გვარობა
*პალმირა — უჯვეშაში ნოღა სირიას
*პალმირა — ნოღა კოლუმბიას
*პალმირა — ატოლი რჩქალ ოკიანეს
*პალმირა — ნოღა არგენტინას
*პალმირა — ნოღა კუბას
*პალმირა — ნოღა ვენესუელას
პალმირა (სირია)

**პალმირა** (, ) — უჯვეშაში არამეული ნოღა ალმახანური სირიაშ ცენტრალურ ნორთის. პალმირა უჯვეშაშ ბორჯიშე შანულამი ფუნქციას ასრულენდჷ. ნოღაშე 215 კილომეტრის იდვალუაფუ ქიანაშ ნანანოღა დამასკო, 180 კილომეტრის - წყარმალუ ევფრატის აკოგაფილი ნოღა დეირ-ეზ-ზორი. 

თე აკანი უკვე ოშწანურეფი რე შანულამ როლს ასრულენს ედომუშამ სირიაშ ტიოზის. პალმირა გჷნიცადენდჷ ბერძენულ-რომაული დო სპარსული ცივილიზაციაშ გოლინას, მუთ თაქ არსებულ ნოხორუეფს დო ოხიდეეფს ძალიერო მიოხე. 

## ფოტო გალერეა

thumb|center|800px|<center>პალმირაშ პანორამა</center>
thumb|center|800px|<center>ბჟაშ დილულა პალმირს </center>
thumb|center|800px|<center>პალმირა.</center>

## თაშნეშე ქოძირით
*  მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული არაბეთიშ ქიანეფს

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სიარიას
რამადი

**რამადი** () — ნოღა ცენტრალურ ერაყის. იდვალუაფუ ბაღდადიშ ბჟადალშე 110 კილომეტრიშ მეძენას დო ფალუჯაშე — 50 კილომეტრით. ანბარიშ მუხაფაზაშ უკაბეტაში ნოღა დო ადმინისტრაციული ცენტრი. რამადი აკოგაფილი რე ევფრატიშ წყარპიჯის.

2015 წანაშ მესის, რამადი ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ აკოანჯარაფილ ნძალეფქ აფუდეს ეჭოფილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Iraq Image - Ramadi Satellite Observation 
* Quixote in Ramadi by MB Wilmot

## სქოლიო

კატეგორია:ერაყიშ ნოღეფი
კატეგორია:ერაყიშ მუჰაფაზეფიშ ადმინისტრაციული ნოღეფი
კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი
ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორი

[მინი|[უორენ გასტინგსი მაართა გენერალ-გუბერნატორი, (1773-1785)]]
**ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორი** — ტიტული, ნამუთ ჯოხოდჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ხემანჯღვერს, ზოხორინალაშ უკული ინდოეთიშ მონარქიშ წჷმმარინაფალი, ნამუთ თაშნეშე რდჷ ქიანაშ დე ფაქტო მამართალი. თე პოსტიქ დირსხუ 1773 წანას, თიში ტიტული რდჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ პროვინციეფიშ გენერალ-გუბერნატორი დო იდვალუაფუდჷ ფორტ-უილიამს. დუდშე თიში ბონი მართუალა ხვალე ფორტ-უილიამსის იფაჩუდჷ, მარა თაშნეშე აკონტროლენდჷ ბრიტანეთიშ ოსტინდოეთიშ კამპანიას, ხვალო 1833 წანაშე გიფაჩჷ თიშ ნებაგოქუნელობეფქ ედომუშამ ბრიტანულ ინდოეთის დო ჯოხოთ გიადჷ *ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორქ*.

## თაშნეშე ქოძირით

* ბრიტანეთიშ იმპერია
* ბრიტანეთიშ ინდოეთი
* ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ გორთა
* ინდოეთიშ ისტორია

## წყუეფი
* Association of Commonwealth Archivists and Record Managers (1999) "Government Buildings – India"
* Forrest, G. W., Order of the Indian Empire, (editor) (1910) *Selections from the State Papers of the Governors-General of India; Warren Hastings* (2 vols), Oxford: Blackwell's
* *Encyclopædia Britannica* ("British Empire" and "Viceroy"), London: Cambridge University Press, 1911, 11th edition,
* James, Lawrence (1997) *Raj: the Making and Unmaking of British India* London: Little, Brown & Company ISBN 0-316-64072-7
* Keith, A. B. (editor) (1922) *Speeches and Documents on Indian Policy, 1750–1921*, London: Oxford University Press
* Oldenburg, P. (2004). "India." ''Microsoft Encarta Online Encyclopedia.''(  2009-10-31)
* mountbattenofburma.com – Tribute & Memorial website to Louis, 1st Earl Mountbatten of Burma 

კატეგორია:ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორი
კატეგორია:ინდოეთიშ ისტორია
ლატვიაშ პრეზიდენტი

**ლატვიაშ პრეზიდენტი** (ლატვ. *Valsts prezidents*) – ლატვიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი (სეიმი) ხონარეფიშ უმენტაშობათ 4 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს (1999 წანაშახ — 3 წანაშ ხანით; კარლის ულმანისი სეიმიშე ვარდჷ გიშაგორილი). 

## ლატვიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
### ლატვიაშ რესპუბლიკა ([[1922]]-[[1940]])

### ლატვიაშ რესპუბლიკა ([[1991]] წანაშე)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლატვიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:ლატვია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
პოლონეთიშ პრეზიდენტი

**პოლონეთიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი** () – პოლონეთიშ  სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. პრეზიდენტიშ ნებეფი დო გამამინჯალეფი გოთანჯილი რე პოლონეთიშ კონსტიტუციათ. პრეზიდენტი დუდენს ემაჸონაფალ ორგანოს.

## პოლონეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  პოლონეთიშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ბუნდესპრეზიდენტი

**ბუნდესპრეზიდენტი** შილებე შანენდას:

* ბუნდესპრეზიდენტი — გერმანიაშ პრეზიდენტი
* ბუნდესპრეზიდენტი — ავსტრიაშ პრეზიდენტი
* ბუნდესპრეზიდენტი — შვეიცარიაშ პრეზიდენტი
ავსტრიაშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ავსტრიაშ შილა**ავსტრიაშ პრეზიდენტი** – ავსტრიაშ ფედერალური სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 6 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.

## ავსტრიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ავსტრიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:ავსტრია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ბელარუსიშ პრეზიდენტი

**ბელარუსიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი** () — ბელარუსიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ბელარუსიშ კონსტიტუციაშ, ადამიერიშ დო მენოღალეშ ნებეფიშ დო დუდიშულაშ გარანტი, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. პრეზიდენტი ქიანას წჷმარინუანს შხვა სახენწჷფოეფი დო ოერეფოშქაშე ორგანიზაციეფწკჷმა ურთიართობეფს.

ქიანაშ პრეზიდენტო შილებე გიშეგორას ბელარუსიშ მენოღალექ დაბადებათ, არძაშ უკულაში 35 წანერქ, ნამუსჷთ უღუ გიშაგორუაშ ნება დო ნამუთ გიშაგორუეფშახ არძაშ უკულაში 10 წანას ირიათო ოხორანდჷ ბელარუსიშ რესპუბლიკასჷნ.

## ისტორია

1991—1993 წანეფს, ბელარუსიშ უჟინაში სხუნუ ქიანაშ პრეზიდენტიშ პოსტიშ მიშაღალაშ გეშა სხუნუნდ. თეს გიშაკერძაფილო ხუჯი დუკინეს: ვიქტორ გონჩარქ, ანატოლი ლებედკოქ, დიმიტრი ბულახოვქ, ლეონიდ სინიცინქ. 1993 წანაშ მესიშ თუთას, უჟინაში სხუნუშ მავითოჟირა სესიას დღაშ ოსხუნუეშა მიშაღალირქ იჸუ ქიანაშ კონსტიტუციაშა თირაფეფიშ მიშაღალაშ დო პრეზიდენტიშ პოსტიშ გოჭყაფაშ ოკითხირეშ გეშა..

## ბელარუსიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული



## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბელარუსიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
## სქოლიო

კატეგორია:ბელარუსი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ალბანეთიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ალბანეთიშ შილა

**ალბანეთიშ პრეზიდენტი** — ალბანეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. 

## ალბანეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალბანეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
* ალბანეთიშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ალბანეთი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ბულგარეთიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ბულგარეთიშ შილა**ბულგარეთიშ პრეზიდენტი** — ბულგარეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა საარძო, წორწო დო ფორილ ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. 

## ბულგარეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბულგარეთიშ პრეზიდენტი

კატეგორია:ბულგარეთი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
მოლდოვაშ პრეზიდენტი

მინი|150პქ|მოლდოვაშ შილა**მოლდოვაშ პრეზიდენტი** — მოლდოვაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი ფორილი კალიშრღვაფათ გიშმაგორუნს 4 წანაშ ხანით. მოლდოვაშ პრეზიდენტო შილებე გიშაგორილქ იჸუას მოლდოვაშ მენოღალექ, ნამუსჷთ გიშაგორუეფიშ დღაშო 40 წანერი რდჷ დო მინიმუმ 10 წანა ოხორანდჷ მოლდოვაშ ტერიტორიას. გიშაგორილო იკოროცხუ თი კანდიდატი, ნამუქჷთ მიღჷ დეპუტატეფიშ ხონარეფიშ 3/5. თუ ხონარეფიშ ოხვილურ მუდანობაქ ვაშაყარინ ნამუთინ კანდიდატის-და, ინწკჷმა ინწყუაფჷ მაჟირა ტური მაართა ჟირ აბანშა გიშულირჷ კანდიდატის შქას. თუ მაჟირა ტურს ხოლო ვაგჷშეგორინ პრეზიდენტიქ-და, ინწკჷმა მოქიმინჯე პრეზიდენტი დუთმარინუანს ახალი პარლამენტიშ გიშაგორუეფიშ თარიღის.

## მოლდოვაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მოლდოვაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი
* მოლდოვაშ კონსტიტუცია 

 
კატეგორია:მოლდოვა
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
პორტუგალიაშ პრეზიდენტი

**პორტუგალიაშ პრეზიდენტი** – პორტუგალიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.

## პორტუგალიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

### მაართა რესპუბლიკა 1911–1926 წწ.

### მაჟირა რესპუბლიკა 1926–1932 წწ.

### მასუმა რესპუბლიკა 1974–შე

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პორტუგალიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:პორტუგალია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
საბერძნეთიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|საბერძნეთიშ პრეზიდენტიშ შილა  **საბერძნეთიშ პრეზიდენტი** — საბერძნეთიშ  სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.

კატეგორია:საბერძნეთი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
სერბეთიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|სერბეთიშ პრეზიდენტიშ შილა **სერბეთიშ პრეზიდენტი** – სერბეთიშ  სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. 

## სერბეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*სერბეთიშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი

 
კატეგორია:სერბეთი 
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
უნგრეთიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|უნგრეთიშ შილა**უნგრეთიშ პრეზიდენტი** – უნგრეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. 

## უნგრეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

### მაართა რესპუბლიკა 1918–1920 წწ.

### მაჟირა რესპუბლიკა 1946–1950 წწ.

### მასუმა რესპუბლიკა 1974–შე

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უნგრეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:უნგრეთი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ხორვატიაშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ხორვატიაშ პრეზიდენტიშ შილა
**ხორვატიის პრეზიდენტი** () — ხორვატიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ასრულენს თარო ცერემონიულ ფუნქციეფს, თაშნეშე ხემანჯღვერენს არმიას დო დიპლომატიას. პრეზიდენტის მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. ართი დო იგივე პიჯი პრეზიდენტო გიშეგორუაფუ გეწ-გეწას ხვალე ჟირშა. პრეზიდენტიშ ღურაშ, გჷნორინაშ ვარდა პოსტიშე გოდუდიშულაფაშ შვანს, პრეზიდენტიშ ფუნქციეფს ასრულენს პარლამენტიშ მადუდე.

## ხორვატიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ხორვატიაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ხორვატია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
მალტაშ პრეზიდენტი

**მალტაშ პრეზიდენტი** (მალტ.  President ta' Malta) — პოსტიქ დირსხუ 1974 წანაშ 13 ქირსეთუთას, თიშ უკული, მუთ მალტაქ გიმიცხადჷ რესპუბლიკათ ბრიტანეთიშ ერეფიშ წორომაჸალობას. მალტაშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ პრეზიდენტი რე სახენწჷფოშ მადუდე, ემაჸონაფალი ხეშუულება ორხველჷ პრემიერ-მინისტრის. პრეზიდენტის გიშმაგორუნს პარლამენტი — წმმარინაფალეფიშ პალატა — 5 წანაშ ხანით. 1989 წანაშე 4 პირელქ გინირთჷ ოფიციალურ თარიღო, მუჟამსჷთ პრეზიდენტი იჭყანს დო ათენს ხუთწანამ საპრეზიდენტო ხანს.

## ნებეფი

**პრეზიდენტი**:
*  ობჟინუანს კანონეფს.
*  დითმითხინს პარლამენტის პრემიერ-მინისტრწკჷმა აპიჯალაშ ოსხირს.
*  ღებულენს რწუმებეფიშ სიგელეფს ელჩეფშე.

## მალტაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებულია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მალტაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:მალტაშ პრეზიდენტეფი
ოორუე მაკედონიაშ პრეზიდენტი

**ოორუე მაკედონიაშ პრეზიდენტი** — ოორუე მაკედონიაშ სახენწჷფოშ მადუდე. ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.

## ოორუე მაკედონიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოორუე მაკედონიაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო

კატეგორია:ოორუე მაკედონია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
შვეიცარიაშ პრეზიდენტი

thumb|200px|შვეიცარიაშ შილა
**შვეიცარიაშ პრეზიდენტი** (თაშნეშე *შვეიცარიაშ ბუნდესპრეზიდენტი*) — გიშმაგორუნს შვეიცარიაშ პარლამენტი ართი წანაშ ხანით ფედერალური სხუნუშ მაკათურეფშე. პრეზიდენტი ვარე სახენწჷფოშ მადუდე, სახენწჷფოშ კოლექტიური მადუდეშ  ფუნქციას ასრულენს ფედერალური სხუნუ. 

## შვეიცარიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული [[1999]]-შე

* რუთ დრეიფუსი — 1999
* ადოლფ ოგი — 2000
* მორიც ლეენბერგერი — 2001
* კასპარ ფილიგერი — 2002
* პასკალ კუშფენი — 2003
* იოსებ დაისი — 2004
* სამუელ შმიდი — 2005
* მორიც ლეენბერგერი — 2006
* მიშლინ კალმი-რე — 2007
* პასკალ კუშფენი — 2008
* ჰანს-რუდოლფ მერცი — 2009
* დორის ლოიტჰარდი — 2010
* მიშლინ კალმი-რე — 2011
* ეველინე ვიდმერ-შლუმპფი — 2012
* ული მაურერი — 2013
* დიდიე ბურკჰალტერი — 2014
* სიმონეტა სომარუგა — 2015

## რესურსეფი ინტერნეტის
* შვეიცარიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული 1945 წანაშე

კატეგორია:შვეიცარია
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა

რუსეთიშ ფედერაციაშ აკოგინალუაშა მიშმურს 85 (ოკუპირაფილი ყირიმი დო სევასტოპოლიშამო) სუბიექტი: თინეფს შქას - 21 რესპუბლიკა, 46 ოლქი, 1 ავტონომიური ოლქი, 4 ავტონომიური ოკრუგი, 2 ფედერალური ნოღა. 2000 წანაშე, რუსეთი ირთუ 8 ფედერაციულ ოკრუგო.

## რუსეთიშ ტერიტორიული მონწყუალა

ფედერაციული სუბიექტეფიშ ტიპეფი:

## ფედერაციული სუბიექტეფიშ ერკებული

left|400px|frame|

## გოართოიანაფეფი
2005 წანას, რუსეთიშ კანკალე ფედერალური სუბიექტიქ აკიართიანჷ უმოს დიდ ტერიტორიულ ართულეფო. გოართოიანაფაშ პროცესიქ გეთუ 2008 წანაშ 1 მელახის. მარა ხოლო იგეგმებუ ახლი გოართოიანაფეფიშ გიმოქიმინუა.

## თაშნეშე ქოძირით
*რუსეთიშ ფედერალური ოკრუგეფი

## ლიტერატურა
*12 декабря 1993 г. «Конституция Российской Федерации», в ред. Федерального конституционного закона №7-ФКЗ от 30 декабря 2008 г. Вступил в силу со дня официального опубликования. Опубликован: "Российская газета", №237, 25 декабря 1993 г.

კატეგორია:რუსეთიშ ადმინისტრაციული ართულეფი
ალთაიშ რესპუბლიკა

**ალთაიშ რესპუბლიკა** (ალთ. *Алтай Республика*) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ცჷნდჷრიშ ფედერალურ ოკრუგშა.

ნანანოღა - ნ. გორნო-ალტაისკი.

ალთაიშ რესპუბლიკას უხურგანს: ტუვაშ დო ხაკასეთიშ რესპუბლიკეფი, ალთაის მხარეს დო კემეროვოშ ოლქის, თაშნეშე ჩინეთის, მონღოლეთის დო ყაზახეთის.

რესპუბლიკაქ დირსხუ 1922 წანაშ 1 მანგის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official website of the Altai Republic 
* Official website of the Altai Republic 
*National anthem of the Altai Republic  (mp3)
*  Gorno-Altaisk State University
* Altai-Portal
* United Nations University digital video (2009) "Rediscovering Altai's human-nature relationships - Russia": a Telengit community leader and shaman from the Russian Altai’s high altitude Kosh Agach Raion traversing Altai’s sacred lands Accessed 1 December 2009
* Photos of Mountain Altai - Altai-Photo

კატეგორია:ალთაიშ რესპუბლიკა
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა
ბაშკირეთი

**ბაშკირეთიშ რესპუბლიკა** თაშნეშე **ბაშკორთოსტანიშ რესპუბლიკა** (, ) ვარდა **ბაშკირეთი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალურ ოკრუგშა.

რესპუბლიკაშ ნანანოღა - ნ. უფა.

ბაშკირეთიშ რესპუბლიკა უხურგანს თათარეთიშ დო უდმურტეთიშ რესპუბლიკეფს, პერმიშ აკანს, თაშნეშე სვერდლოვსკიშ, ჩელიაბინსკიშ დო ორენბურგიშ ოლქეფს.

რესპუბლიკაქ დირსხუ 1919 წანაშ 23 მელახის.

## გეოგრაფიული ორენი
ბაშკორთოსტანიშ რესპუბლიკა იდვალუაფუ ობჟათე ურალიშ კართეფს დო იმიერურალს. ბაშკირეთიშ ტერიტორიას უმაღალაში კონკა რე - გვალა იამანთუ (1640 მ) . რესპუბლიკა ოორუეშე ბჟადაშა გინოფაჩილი რე - 550 კმ-ს, ბჟადალშე ბჟაეიოლშა - 430 კმ-ს.

რესპუბლიკაშ დიდი წუარმალუეფი რე: ბელაია (აგიზელი)  (1430 კმ) დო თიში ნოჸელეფი ნუგუში (235 კმ) , სიმი (239), უფა (918 კმ), დიომა (556 კმ), თაშნეშე საკმარა (760 კმ), ურალი დო იკი (571 კმ).

## ლიტერატურა

კატეგორია:ბაშკირეთი
თათარეთი

**თათარეთიშ რესპუბლიკა** (რუს. Респу́блика Татарста́н; თათარ. Татарстан Республикасы, Tatarstan Respublikası) — რუსეთიშ ფედერაციაშ ფედერალური სუბიექტი. მიშმურს ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალურ ოკრუგშა.

რესპუბლიკაშ ნანანოღა - ნ. ყაზანი.

თათარეთიშ რესპუბლიკას უხურგანს კიროვიშ, ულიანოვსკიშ, სამარაშ, ორენბურგიშ ოლქეფს, მარი-ელიშ, ჩუვაშეთიშ, ბაშკირეთიშ, უდმურტეთიშ რესპუბლიკეფს.

რესპუბლიკაქ დირსხუ 1921 წანაშ 27 მესის.

## ეთნიკური ბუნეფი

## ლიტერატურა
* *Lost Cosmonaut: Observations of an Anti-tourist * Daniel Kalder
* *The Model of Tatarstan: Under President Mintimer Shaimiev* Ravil Bukharaev
* *The Volga Tatars: A Profile in National Resilience* Azadeayse Rorlich

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official website of the Republic of Tatarstan
* Information agency of Tatarstan 

## სქოლიო

*
ბჟა (მიარეშანულამი)

**ბჟა** შილებე შანენდას:
* **[[ბჟა]]** - ბჟაშ სისტემაშ ცენტრის მადვალუ აკა მურიცხი.
* **[[ბჟა (პროდუქტი)|ბჟა]]** - ოჭკომალი პროდუქტი.
ბჟა (პროდუქტი)

მინი|ჭირქა ბჟა
მინი|ნანა სკუას ძუძუშ ბჟაშ არზენს
მინი|ჩხოუშ ჭვალუა
**ბჟა** — ოჭკომალი პროდუქტი, ნამუთ მიღებუაფუ ჸორი ჩხოლარშე. ბჟა იკათუანს დიდ მუდანობათ ცხიმეფს, ცილეფს დო ლაქტოზას, თაშნეშე ნოშქერწყარეფს. ადამიერეფიშ უმენტაშობას ლაქტოზაშ უგნუღელობა ოჭირჷ. ბჟა, მუჭოთ წესი ჩე ფერიშ რე. ოჭკომალო გიმირინუაფუ ჩხოუშ, კამბეშიშ დო შხვა ჸუდეშ ჩხოლარეფიშ ბჟა.

## აკოდგინალუა

## გიმორინაფა

## წარმება

## ლიტერატურა
* Smith-Howard, Kendra. *Pure and Modern Milk: An Environmental History Since 1900* (Oxford University Press; 2013) 229 pages; A study of milk control in the United States,
* Valenze, Deborah. *Milk: A Local and Global History* (Yale University Press, 2011) 368 pp.
* Wiley, Andrea. *Re-imagining Milk: Cultural and Biological Perspectives* (Routledge 2010) (Series for Creative Teaching and Learning in Anthropology) excerpt and text search
* United States. Office of Dietary Supplements. Dietary Supplement Fact Sheet: Calcium. 2013. Web. .
* Feskanich, D., WC Willett, MJ Stampfer, and GA Colditz. 1997. "Milk, dietary calcium, and bone fractures in women: a 12-year prospective study." *American Journal of Public Health.* Vol 87, Issue 6. 992-997

## სქოლიო

კატეგორია:უალკოჰოლო ოშუმალეფი
კატეგორია:ბჟაშ ნაწარმი
მონარქია

**მონარქია** (; :  „მონოს“ — ართი, აკა;  „არქონ“ —  გამაგალა, ლიდერი) — სახენწჷფო გამაგალაშ ფორმა.

მონარქია რე გამაგალაშ თიჯგურა ფორმა, მუჟანსჷთ ხემანჭუალა რე ართ ადამიერიშ, მაფაშ ხეს. (ქირსეშახ 2000-800 წწ. საბერძნეთიშ უმენტაშ ნოღა-სახენწჷფოეფს გამაგენდჷ მონარქ ანუ მაფა, ბერძენულ ოხორუეფს ვა გამაგენდეს დიაფალეფი) დუდმაართაშე, მაფას გიშმაგორუნდჷ კათა. მოგვიანაფათ, მაფეფქ მუნეფიშ ხემანჭუალაშ გინოჩამა დიჭყეს მონძალათ უნჩაშ ქომოლსქუაშა. საბერძნეთის მაფეფს კაბეტ ხემანჭუალა უღჷდეს: გიშმაშქვანდეს კანონეფს დო რდეს  მოსამართალეეფი, თინეფ გჷმირინუანდეს ჯარიშკოჩეფს თი კათაშ სააწმარენჯოთ, ნამუთ ვადმაჸუნუდჷ კანონეფს დო ვაგაფულენდჷ გინაგაფალეფსჷნ.

მონარქიაშ ჟირ ტიპ რე: კონსტიტუციურ მონარქია — ნამუშ ბორჯის მონარქიშ ხემანჭუალა გოხურგილ რე კონსტიტუციათ დო აბსოლუტურ მონარქია — ნამუშ ბორჯის მონარქის უგუხურგუ ხემანჭუალა უღუ.

შქა ოშწანურეფს მონარქია რდჷ სახენწჷფო გამაგალაშ არძოშე უმოს მოდვალირ ფორმა. თეხანურ მონარქიეფიშ კაბეტ ნორთ (კერზოთ ევროპულ მონარქიეფი) კონსტიტუციურ რე. ასეიან ფაქტობურ აბსოლუტურ მონარქიეფ რე: ბრუნეი, ბჰუტანი, ომანი, საუდიშ არაბეთი დო ესვატინი. ვატიკან რე თეოკრატიულ მონარქია, ნამუშ მონარქ რე რომიშ პაპი.

550px|მინი|მარცხნივ|

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მონარქისტეფიშ ერეფოშქაშე ლიგა

კატეგორია:მონარქია
ევროპული ლაჸაფეფი 2015

**ევროპული ლაჸაფეფი 2015** (; ) — ისტორიას მაართა ევროპული ლაჸაფეფი, ნამუსჷთ მენძელენდჷ აზერბაიჯანიშ ნანანოღა ბაქო. მაართა ევროპულ ლაჸაფეფქ იტარჷ 2015 წანაშ 12-28 მანგის. ლაყაფეფს ოკათუდჷ 5730 სპორტსმენი 50 ერუანული ოლიმპიური კომიტეტიშე. ევროპულ ლაჸაფეფქ იტარჷ სპორტიშ 30 გვარობას.

## მენძელიშ გიშაგორუა
მაართა ევროპულ ლაჸაფეფიშ ბაქოს ტარებაქ 2012 წანაშ 8 ქირსეთუთას, რომს გინოჭყორდჷ, ევროპაშ ოლიმპიური კომიტეტიშ 41-ა შაყარუას. ბაქო აკა კანდიდატი რდჷ დო კალიშრღვაფას 48 ხონარშე 38-ქ ბაქოშ მენძელობას ელუდირთჷ, 8 სააწმარენჯოთ მიდართჷ, 2-ქ - დუდი იკჷნჷ. სომხეთიშ წჷმმარინაფალობაქ კალიშღვაფაშ კათაფიშენ ვარია თქუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

2015
ქორთუეფიშ ომაფე

**ქორთუეფიშ ომაფე** (**ქართველთა სამეფო**) — ფეოდალურ პოლიტიკურ ართული ობჟათე-ბჟადალ საქორთუოს, ნამუშ ტერიტორიულ ბირთვის წჷმარინუანდჷ ტაო-კლარჯეთი. თარო იკენდჷ ალმახანური ერზურუმიშ, არტაანიშ, ართვინიშ დო ყარსიშ რეგიონეფს.

ომაფე IX ოშწანურაშ დაჭყაფუს დარსხუ ქართლიშ ერიშდუდქ, ბაგრატიონეფიშ ომაფე დინასტიაშ დუმარსხუაფალქ აშოტ I-აქ. თიქ კინე აკაგჷ ჯიხანოღა არტანუჯი, ნამუქჷთ ომაფეშ ცენტრო გჷნირთჷ. ბაგრატიონეფქ, ნამუშ თარ გიოპონს თიმ ბორჯიშო ბიზანტია წჷმარინუანდჷ, მალას გაფართინეს მუში ოღვენჯეეფი დო ქიდიჭყეს საქორთუოშ გოდუდიშულაფა არაბეფიშ პატჷნალაშე. 888 წანას, ადარნასე II-აქ „ქორთუეფიშ მაფაშ“ ტიტული მიღჷ, ომაფეს - ჯოხოთ „ქორთუეფიშ ომაფე“ გიადჷ. ტაო-კლარჯეთიშ გჷმოქიმინუა-გოვითარაფას ეიოშინალი რე გრიგოლ ხანძთელიშ ოაკმაგე ხანდა. ზუსტას თიშ ჯოხოს მითმიარსხუ: ხანძთაშ, ოპიზაშ, ნეძვიშ, წყაროსთავიშ, იშხანიშ დო კვირიკეთიშ აკოგაფა. საქორთუოშ გოართოიანაფილ ომაფეშ დორსხუაფაშ თარიღო იკოროცხუ 978 წანა, მუჟამსჷთ „ქორთუეფიშ ომაფეშ“ (ე.ი. ბჟაეიოლ საქორთუოშ) წორომაღვენჯიქ ბაგრატ III-აქ მიღჷ აფხაზეთიშ ომაფეშ (ბჟადალ საქორთუოშ) ხვისტა. თეშ უკულ ბაგრატი აგჷნძორენდჷ ართობური ომაფეშ გალე დოსქილადირჷ ქორთულ დიხეფიშ აკოშქუმალას: 1001 წანას, თიქ კლარჯეთი ქინკირსხჷ, 1008 წანას, მუმაშ, გურგენ II-აშ ღურაშ უკულ, - ტაო. 

1551 წანას, ოსმალეფქ ტაო-კლარჯეთი ქინკირსხუეს. რუსეთ-თურქეთიშ მა-10 ლჷმაშ უკული, 1877-78 წანეფს, ტაო-კლარჯეთიშ უდიდაშ ნორთი რუსეთიშ იმპერიაშ ხურგეფშა მიშმეშჷ დო ყარსიშ გუბერნიას იკენდჷ. 1918 წანაშ 22 პირელს ტერიტორიაქ გეგნორთჷ ტრანსკავკაციაშ ფედერაციაშ ხურგეფშა, 1918 წანაშ 26 მესის — თინა საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბილიკაშ მართუალაშ თუდო რდჷ. ბრესტ-ლიტოვსკიშ აპიჯალაშ ხარჯშა, ნამუქჷთ 1918 წანაშ 27 მარაშინათუთას დიდვალუნჷ, რუსეთიქ საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ ყაბულუაშ უმუშო ვარია თქუ ქორთულ დიხეფშე. 1921 წანაშ 23 გჷმათუთაშ ყარსიშ აპიჯაფათ ტაო-კლარჯეთიშ დიდ ნორთი კინე თურქეთიშ აკოდგინალუაშა გემიშართჷ, მორჩილ ნორთიქ — საქორთუოშ სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშ დორხველობათ გჷნირთჷ.

## ლიტერატურა
* *მ. ლორთქიფანიძე*, ქართველთა სამეფო, ქსე, ტ. 10, თბ., 1986, გვ. 462-463
* ვალერი სილოგავა, კახა შენგელია, ტაო-კლარჯეთი, კავკასიის უნ-ტის გამ-ბა, თბილისი, 2006, ISBN: 99940-861-7-0

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Virtual Museum of Tao-Klarjeti 
* Photos from Artvin İl 
* ტაო-კლარჯეთიშ ომაფე 

კატეგორია:უჯვეშაში ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
შერ ლოიდი

**შერ ლოიდი** ( დ. 28 კვირკვე, 1993) — ინგლისარი მობირე, ობირეშეფიშ ავტორი, რეპერი დო მოდელი. ლოიდიქ პოპულარობა მიპალუ 2010 წანას *X ფაქტორიშ* მაშკვითა სეზონს მაოთხა არდგილშა გჷშულაშ უკული. 

## დისკოგრაფია
*Sticks and Stones (2011)
*Sorry I'm Late (2014)

## რცხუეფი
*

კატეგორია:დუნაბადი 1993
კატეგორია:ბრიტანალი მობირეეფი
DVB-T2

**DVB-T2** () — საეთერო ციფრულ ტელევიზიაშ ევროპული სტანდარტი, DVB სტანდარტიშ ბუნაშ მაჟირა ნოგორი. მაართა ნოგორიშ DVB-T სტანდარტწკჷმა ელაზჷმაფათ, **DVB-T2** — 30—50&nbsp;%-ით რშვილეფიშ სიწკონდარეშ გოფართინაფა შეულებჷ.

საქორთუოქ ციფრულ მაუჭყაფალობაშა 2015 წანაშ 1 კვირკვეს გჷნორთჷ. ციფრულ მაუჭყაფალობა მაართაშე ქართიშე დო ელახ ტერიტორიეფშე დიჭყჷ, ედომუშამი საქორთუოშ ტერიტორიაშ (ოკუპირაფილ ტერიტორიეფიშ მოხ) გოციფრაფა 2015 წანაშ მარაშინათუთაშ ბოლოშა რე გოჭარილი. სამარგალოშ ტერიტორიას ციფრულ მაუჭყაფალობაქ გიჭყჷ 2015 წანაშ 18 კვირკვეშ 10:00 საათის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინფორმაცია DVB-T2 სტანდარტიშე DVB კონსორციუმიშ ოფიციალურ ვებ-ხასჷლას (ინგლ.)
* ციფრული მაუჭყაფალობაშ სააგენტო
* საქორთუოშ კომუნიკაციეფიშ ერუანული სააგენტო

კატეგორია:DVB
კატეგორია:ციფრული ტელევიზია
კატეგორია:სტანდარტეფი
იანძი

**იანძი** *(  — „გჷრძე წყარმალუ“;  )* — წყარმალუ ჩინეთის, უგჷრძაში წყარმალუ აზიას დო მასუმა მოსოფელს. თიში სიგჷრძა 6 418 კმ რე. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ტიბეტიშ გვალონას დო ინმაკათუ ბჟაეიოლ ჩინეთიშ ზუღას, ნოღა შანხაიშ გოხოლუას. თაშნეშე, იანძი მოსოფელს ართ-ართი არძოშე წყარხვეიანი წყარმალუ რე. თიშ ღანჩოს ჩინეთიშ მახორობაშ ართი ნასუმორი ოხორანს. 

წყარმალუ ხუანხეწკჷმა ართო, უდიდაში რე იანძიშ შანულობა ჩინეთიშ ისტორიას, კულტურას დო ეკონომიკას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* წყარმალუ იანძი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* ON THINNER ICE 如履薄冰: signs of trouble from the Water Tower of Asia, where headwaters feed into all the great rivers of Asia (by GRIP, Asia Society and MediaStorm)
*  Yangtze River Gallery

კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
ხუანხე

მინი|300პქ|ხუანხე ნოღა ლანჩჟოუწკჷმა
**ხუანხე**, *კინე* **ყვინთელ წყარმალუ** () — მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში წყარმალუ. სიგჷრძათ მაჟირა რე ჩინეთის დო მაშკვითა მოსოფელს. წყარმალუშ სიგჷრძა 5,464 კმ რე. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ბჟადალ ჩინეთის, ცინხაიშ პროვინციას, ბაიან-ჰარიშ გვალეფს. თეშ უკული, გინმოჭკირუნს ჩინეთიშ 9 პროვინციას დო ინმაკათუ ბოჰაიშ ზუღას. ხუანხეშ ღანჩო ბჟაეიოლშე ბჟადალშა გჷნოზინდილი რე 1900 კმ-ს, ოორუეშე ობჟათეშა 1100 კმ-ს, წყარმალუშ ფართობი აკმადგინანს 742,443 კმ²-ს. 

ხუანხეშა ჩინური ცივილიზაციაშ ონწე უჯოხონა, თიშენ ნამჷ-და, ზუსტას თიშ ღანჩოს გიჭყჷ ორდოიან ჩინეთიშ ისტორიას არძოშე გოპეულერ — ოორუე ჩინურ ცივილიზაციაქ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ხუანხეშ ასქილადაფაშ კომისია
* ყვინთელ წყარმალუ 
* ხუანხეშ დელტა
* მოშინაფა ოერეფოშქაშე წყარმალუეფშე

კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
მეკონგი

**მეკონგი** — მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში წყარმალუ. მიშმურს მოსოფელიშ 10 უდიდაშ წყარმალუშ ერკებულშა. აზიაშ სიგჷრძათ მა-7 წყარმალუ. თიში სიგჷრძა 4 500 კმ რე, წყარმალუშ ღანჩოშ ფართობი — 810 000 კმ². ირწანას, ოკიანეშა დინმუღჷ 475 კმ. კუბი წყარი. 

წყარმალუ ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ტიბეტიშ პლატოს, უკულ მეურს ჩინეთიშ იუნანიშ პროვინციაშა, გჷნმოჭკირუნს მიანმარს, ლაოსის, ტაილანდის, კამბოჯას დო ვიეტნამს. 1995 წანას, ლაოსიქ, ტაილანდიქ, კამბოჯაქ დო ვიეტნამქ, მეკონგიშ რესურსეფიშ კოორდინირაფაშ ღანკით ქჷდარსხუეს „წყარმალუ მეკონგიშ კომისია“. 1996 წანას, თე კომისიაშ პარტნიორეფო გჷნრთეს ჩინეთიქ დო მიანმარქ. 

წყარმალუშ გიშაკერზაფილი სეზონური თირაფა, ჭორომეფი დო წყარგელაფუეფი, მეკონგის ონოშეთ ძალამ რთულ წყარმალუთ გჷნმართინუანს. 

## მალობა
მეკონგი ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ტიბეტიშ პლატოს, *იუნანიშ სუმი პარალელური წყარმალუშ ორთაშობურ ტყაჩირს*. ჩინეთიშ სახენწჷფო ხურგაშ დოტებაშ უკული, მეურს ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე, სოდე წჷმოქიმინუნს 100 კმ–შ ორთაშობურ ხურგას მიანმარს დო ლაოსიშ შქას, თეშ უკული, მალობა იგჷნძორებუ ობჟათე-ბჟადალჸურე, სოდეთ ასე ლაოსიშ დო ტაილანდიშ სახენწჷფო ხურგაშ 850 კმ მუნაკვათი გინმურსჷნ. ლაოსის, მეკონგი ნანანოღა ვიენტიანს გჷნმოჭკირუნს. კამბოჯას, თის აკათუ წყარმალუეფი — მანი დო საპი, უკული - ნანანოღა პნომპენს გჷნმოჭკირუნს.  ვიეტნამიშ ცენტრალური ნორთიშ გჷნულაშ უკული, ინოჸელებუ ჩხორო ჸათ დო წჷმოქიმინუნს მეკონგიშ დელტას, მუშ უკულ ინმაკათუ ობჟათე ჩინეთიშ ზუღას.  

## ღანჩო
მეკონგიშ ღანჩო გჷნორთილი რე გიმე გჷმოკოროცხილ ქიანეფს შქას: (კმ²)
*ჩინეთი 165 000
*მიანმარი 24 000
*ლაოსი 202 000
*ტაილანდი 184 000
*კამბოჯა 155 000
*ვიეტნამი 65 000
*ედომუშამო 795 000

## რესურსეფი ინტერნეტის

*CPWF-Mekong 
*კამბოჯაშ ერუანული მეკონგიშ კომიტეტი 
*ტაილანდიშ წყარიშ რესურსეფიშ დეპარტამენტი 
*ლაოსიშ ელექტროსისტემა 
*მეკონგიშ ღანჩო 

კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მიანმარიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ლაოსიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ტაილანდიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კამბოჯაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვიეტნამიშ წყარმალუეფი
ბელუჯისტანი

[მინი|თარი ეთნიკური ბუნეფი [პაკისტანი|პაკისტანს დო თიშ მოხურგე ქიანეფს 1980 წანას. ვარდიშფერო შანილი რე ბელუჯეფით დოხორელ ტერიტორია.]]
**ბელუჯისტანი** — რეგიონი ობჟათე აზიას, ინდოეთიშ ოკიანეშ ოორუე წყარპიჯის, ირანიშ ლაკადაშ ნორთი. იკენს ირანიშ ობჟათე ნორთის, ბჟადალ პაკისტანს დო ობჟათე-ბჟადალ ავღანეთის. ჯოხოდვალა მოურს ბელუჯეფიშე, ნამუეფით თე რეგიონიშ თარ მახორუეფს წჷმარინუანდესჷნ.

კატეგორია:ობჟათე აზია
ბელუჯისტანი (მიარეშანულამი)

ტერმინ **ბელუჯისტანს** შილებე გეჸვენჯი შანულობა უღუდასჷნ:

* ბელუჯისტანი — პროვინცია პაკისტანს
* ბელუჯისტანი — ავღანეთიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთი.
* სისტანი დო ბელუჯისტანიშ ოსტანი — ირანიშ ოსტანი
მეზოლითი

**მეზოლითი** (მეზო... დო ...ლითი) — შქა ქუაშ ხანა, პალეოლითიშე ნეოლოთშა გჷნამლჷ ეპოქა. თე ბორჯის პლეისტოცენქ დითირჷ ჰოლოცენით. მეზოლითიშ დოჭყაფა უხვადუ გოჸინუაშ ბოლო სტადიაშ თებას. დჷმახასიათაფალი რე ალმახანური ჰავა, ჩანარობა დო ჩხოლარეფიშ ორენი. ევროპას მეზოლითი რდჷ 10-7 ვითოში წანაშ უწმოხ (დოდგინილი რე რადიოკარბონული მეთოდით), ოორუე რაიონეფს იგჷნძორებუდჷ 6-5 ვითოშ წანაშ უწმოხ ხოლო, არხო ბჟაეიოლს — 12-9 ვთშ. წანაშ უწმოხ.

საქორთუოს მუშობური მეზოლითური თარიღეფი მუთმოფხვადჷნა: მიკროწვანჯარეფი, ხასჷლალაგვირი მიკროლამელეფი, დუდორცარეტუშიანი ლამელეფი, სახერეტეფი. თაშნეშე დუდეშაცქაცქილი, ხასჷლაეშაცქაცქილი დო დოკიბირელი ანჯარი. დიდი მუდანობათი რე ასიმეტრიული ანჯარი. საქორთუოშ მეზოლითური ხანაშ ძეგლეფი რე ეძანი, ზურტაკეთი, საგვარჯილე, ახათი, წონა, კუდარი, უჩა ფოთქვა, ქვაჭარა, იაშთხვა, ჯამპალი, რგილი ფოთქვა დო შხვა.

## ფულუაშ საქორთუოშ Théviec - მუზეუმი ტულუზა


File:Sépulture de Teviec Global.jpg
File:Sépulture de Teviec (5).jpg
File:Sépulture de Teviec (2).jpg
File:Téviec_Crane_Profil_Droit_II.jpg



## ლიტერატურა
* *გაბუნია მ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 546, თბ., 1983

კატეგორია:ქუაშ ხანა
სოანი

[220px|მინიატიურა|წყარმალუ [ინდიშ ლეხერი ნოჸელეფით]]
220px|მინიატიურა|სოანი

**სოანი** —  წყარმალუ პაკისტანს, პენჯაბიშ რეგიონს.

წყარმალუ ნადუს იკეთენს პოტჰოჰარიშ პლატოშ გვალაშ კართეს. წყარმალუშ სიგჷნძა აკმადგინანს დოხოლაფირო 250 კმ-ს. თინა რე წყარმალუ ინდიშ შხუ ნოჸელა. წყარმალუ იშაყარუ თირიშ დო ჸინიშ ნდღულუაშ შედეგო, შანულამი თია მიშმუღუნა, თაშნეშე, მუსონურ ჭვემეფს. პრაქტიკულო ვაგჷმირინუაფუ ოწყარალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბჰაგტივედანტა

კატეგორია:პაკისტანიშ წყარმალუეფი
ბურიატეთი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ბურიატეთი რუსეთიშ რუკას

მიშურს რუსეთიშ ფედერაციაშა, რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი რე.

რე ცჷნდჷრიშ ფედარალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუას.

რესპუბლიკაშ ნანანოღა — ულან-უდე.

ოორუეშე დო ბჟადალშე (აკვატორიათ ბაიკალიშ ტობაწკჷმა) რესპუბლიკა უხურგანს ირკუტსკიშ ოლქის, შორიშ ბჟადალშე ძალამ მერკე გოძვენათ გინმურს ხურგა რესპუბლიკა ტუვაწკჷმა, ობჟათეშე გინმურს სახენწჷფო ხურგა მონღოლეთწკჷმა, ბჟაეიოლშე — ხურგა მელენბაიკალეთიშ აკანწკჷმა.

რესპუბლიკაქ დირსხუ 1923 წანაშ 30 მესის.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ბურიატეთი
რუსეთიშ ფედერაციაშ რესპუბლიკეფი

რუსეთიშ ფედერაციაშ აკოგინალუაშა მიშმურს 89 სუბიექტი: თინეფს შქას - 21 რესპუბლიკა, 46 ოლქი, 1 ავტონომიური ოლქი .4 ავტონომიური ოკრუგი, 2 ფედერაციული ნოღა. 2000 წანაშე, რუსეთი ირთუ 7 ფედერაციულ ოკრუგო. საართოთ რესპუბლიკეფს რუსეთიშ ტერიტორიაშ 28,6% უკებუნა, სოდეთ ქიანაშ მახორობაშ 16,9% ოხორანს.

რესპუბლიკეფი, ოლქეფშე დო მხარეეფშე გიშაკერძაფილო, ნაციონალურ-სახენწჷფობური წჷმნაქიმინა რე, ანუ თე თუ თი კათაშ (კათეფიშ) სახენწჷფობური ფორმა რუსეთიშ აკოდგინალუას. ფედერაციაშ შხვა სუბიექტეფშე გიშაკერძაფილო, რესპუბლიკეფ ღებულენა მუნეფიშ კონსტიტუციეფს დო უღუნა ნება მართან მუნეფიშ სახენწჷფო ნინეფი.

ალმახანურ რესპუბლიკეფიშ უმენტაშობას, სხუნუური პერიოდის, ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ სტატუს უღუდეს, კანკალე რდჷ ავტონომიური ოლქი.

## რუსეთიშ ფედერაციაშ რესპუბლიკეფიშ ერკებული
left|400px|frame|

## რესპუბლიკეფიშ ნინეფი
მინი|ნოღეფიშ ჯოხოდვალა რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნაციონალურ ნინეფშა

რესპუბლიკეფიშ სახენწჷფო ნინეფი, რესპუბლიკეფიშ კონსტიტუციეფიშ დოჸუნათ, რე:
* ადიღე — რუსული დო ადიღეური (ბირგული 5)
* ალთაი — ალთაური დო რუსული (ბირგული 13)
* ბაშკირეთი — ბაშკირული დო რუსული (ბირგული 1)
* ბურიატეთი — ბურიატული დო რუსული (ბირგული 67)
* დაღესტანი — რუსული დო დღესტანიშ კათეფიშ ნინეფი (ბირგული 11)
* ინგუშეთი — ინგუშური დო რუსული (ბირგული 14)
* ყაბარდო-ბალყარეთი — ყაბარდოული, ბალყარული დო რუსული (ბირგული 76)
* ყალმუხეთი — ყალმუხური დო რუსული (ბირგული 17 სტეპური რანწკიშ)
* ყარაჩაი-ჩერქეზეთი — აბაზინური, ყარაჩაიული, ნოღაიური, რუსული, ჩერქეზული (ბირგული 11)
* კარელია — რუსული (ბირგული 11),კარელიურ ნინაშ სტატუს ვარე გოთანჯილჷ
* კომი — კომი დო რუსული (ბირგული 67)
* მარი-ელი — მარიული (გვალური დო ველური) დო რუსული (ბირგული 15)
* მორდვეთი — რუსული დო მორდვული (მოქშანური, იერზიანული) (ბირგული 12)
* სახა — სახა დო რუსული (ბირგული 46)
* ოორუე ოსეთი — ოსური (ირონული დო დიგორული დიალექტი) დო რუსული (ბირგული 15)
* თათარეთი — თათარული დო რუსული (ბირგული 8)
* ტუვა — ტუვური დო რუსული (ბირგული 5)
* უდმურტეთი — უდმურტული დო რუსული (ბირგული 8)
* ხაკასეთი — ხაკასური დო რუსული (ბირგული 69)
* ჩეჩნეთი — ჩეჩენური დო რუსული (ბირგული 10)
* ჩუვაშეთი — ჩუვაშური დო რუსული (ბირგული 8)

## რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნაციონალური აკოდგინალუა

## რესპუბლიკეფიშ დორსხუაფაშ ცადებეფი
1990-იან წანეფს, ახალ რესპუბლიკეფიშ დორსხუაფაშ ვარდა არსებულ სუბიექტეფიშ სტატუსიშ რესპუბლიკაშ სტატუსიშა ეჸონაფაშ ცადებეფი რდჷ, ნამუეფსჷთ ვემიაჭირინეს მუნეფიშ ღანკეფშა:
* ობჟათე-ურალიშ რესპუბლიკა
* ურალიშ რესპუბლიკა 
* ჟილენ-ყუბანური კაზაკეფიშ რესპუბლიკა
* აბაზინეთიშ რესპუბლიკა
* ყარაჩაიშ რესპუბლიკა
* ნენეციშ რესპუბლიკა
* პრიმორიშ რესპუბლიკა
* ნემცევ ვოლგაშპიჯეთიშ რესპუბლიკა
*რუსული რესპუბლიკა, ელცინშე წჷმორინელი.

## თაშნეშე ქოძირით

* რესპუბლიკაშ დღა
* სეპარატიზმი რუსეთის

## სქოლიო

 


კატეგორია:რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა
ყალმუხეთი

**რესპუბლიკა ყალმუხეთი** (ყალმ. Хальмг Таңһч) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ნამუთ მიშმურს ობჟათეშ ფედერალურ ოკრუგშა. ნანანოღა — ნ. ელისტა. რესპუბლიკა ობჟათეშე უხურგანს სტავროპოლიშ აკანს, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — დაღესტანს, ოორუეშე — ვოლგოგრადიშ ოლქის, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ასტრახანიშ ოლქის, ბჟადალშე — როსტოვიშ ოლქის. რესპუბლიკაქ დირსხუ 1920 წანაშ 4 გერგობათუთას.

## გეოგრაფია
ყალმუხეთი იდვალუაფუ რუსეთიშ ევროპულ ნორთიშ უკიდაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, სტეპურ ზონას. ობჟაშთეშე რესპუბლიკა აკოხურგელი რე ყუმა-მანიჩიშ რღამილით დო წყარმალუეფით — მანიჩით დო ყუმათ. ყალმუხეთის ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის უხურგანს კასპიაშ ზუღა. რესპუბლიკაშ ტერიტორიას იფაჩუ კასპიაშპიჯიშ რზენეფი.
ჰავა კონტინენტური რე, ჩხე სქირე ზარხულით დო რგილი, მორჩილთირამი ზოთონჯით. რესპუბლიკას გიშმურს წყარმალუ ვოლგა. რესპუბლიკას აკოგაფილი რე მუსხირენი წყაროჩუაშე.

## ისტორია
ამდღანერი ყალმუხეფიშ კჷნოხონეფქ (ოირათეფი) რესპუბლიკაშ ტერიტორიას XVII-XVIII ოშწანურეფს დიხორეს. 1825 წანაშო, თინეფიშ დიხეფქ საბოლოოთ გემშართჷ რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა. 1920 წანას, დირსხუ ყალმუხეთიშ ავტონომიურ ოლქიქ, ნამუქჷთ მოგვიანაფათ ავტონომიურ სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკათ გინიკეთჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ პერიოდის ყალმუხეფი მასობურო გეგნახორეს ცჷნდჷრშა დო ცენტრალურ აზიაშა. 1956 წანას, ქჷმოხვადჷ ყალმუხეფიშ რეაბილიტაციაქ დო თინეფიშ დორთა რესპუბლიკაშს ტერიტორიაშა. 1994 წანას, მეღებულქ იჸუ კონსტიტუციაქ, ნამუშ მეჯინათ ყალმუხეთიქ გეგმიცხადჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ უგურთუ ნორთო დო ჯუნღარიშ სახანოშ სამართალ მონძეთ.

## მახორობა

2006 წანაშ მუნაჩემეფით, რასპუბლიკაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 288,7 ვითოშ ადამიერს, მეჭედალა — 3,9 ადამიერს კვ.კმ-ს. მახორობაშ 57,4%-ის ყალმუხეფი აკმადგინანა, თაშნეშე ოხორანა რუსეფი (30,2%), დარგუალეფი (2,7%), ყაზახეფი (1,7%), თურქი მესხეფი (1,3%), ჩეჩენეფი (1,2%) დო თ. უ. მახორობაშ შანულამი ნორთი ტიბეტური ბუდიზმიშ გემაჸვენჯი რე. ოხორანა მართლმადიდებლეფი, მუსლიმანეფი დო თ.უ. უშხუაში დოხორელი პუნქტი რე ელისტა, შანულამი ნოღეფი რე ლაგანი, ტროიცკოე.

## ეკონომიკა
ყალმუხეთიშ რესპუბლიკას უღჷ გოვითარაფილი ოფუტეშ მეურნობა, ოჭკომალიშ დო ნაფთობ-გაზიშ ხერეჭუა. რესპუბლიკა სქირე კლიმატიშ გეშა, ინტენსიურ ირიგაციას ოხვილჷ. ოწყარალო ოხვილუე წყარი თერგიშ დო ყუმაშ ღანჩოშე მოურს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ყალმუხეთის რესპუბლიკაშ თარობაშ ოფიციალური საიტი 
* ყალმუხეთიშ საინფორმაციო პორტალი 

*
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ რესპუბლიკეფი
მაიკოპი

**მაიკოპი** (ადიღ Мыекъуапэ (Мые - "უშქური", къуапэ - "ლეხერი", ზიტყვაზიტყვათ გინოთანგილო - "უშქურონაშ ლეხერი")) — ნოღა ობჟათე რუსეთის. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 144 101 ადამიერს, ოშქაშე მეჭედალა კმ²-ს აკმადგინანს 2458.22 ადამიერს. ნოღაშ ფართობი — 58,62 კმ². მაიკოპიქ დირსხუ 1857 წანას. მაიკოპიშე 1,600 კილომეტრის იდვალუაფუ ქიანაშ ნანანოღა მოსკოვი. მაიკოპიშ არძოშე ჩხე თუთეფი რე კვირკვე დო მარაშინათუთა, არძოშე რგილი — ქირსეთუთა და ღურთუთა. ნოღაშ წანმოწანური ნოლექეფიშ მუდანობა აკმადგინანს 772 მმ-ს. მაიკოპი რე ადიღეშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ეთნიკური ბუნეფი
ნოღაშ მახორუ ეთნიკური ბუნეფი (2015 წანაშ ეჭარუათ):
* რუსეფი (71.29%) (96 119)
* ადიღალეფი (18.19%) (24 526)
* სომეხეფი (3.03%) (4 085)
* უკრაინალეფი (1.34%) (1 812)
* ჩერქეზეფი 1,34%
* თათარეფი 0,66%
* ბელარუსეფი 0,39%
* ჩეჩენეფი 0,33%
* დო შხვეფი

## გალერეა


Maikop.jpg|მაიკოპი ХХ ოშწანურაშ დაჭყაფუს
Brewery in Maikop.jpg|ლუდოხაშალი ქარხანაშ დგჷმილი — არქიტექტურული ძეგლი
Майкопская Соборная мечеть.JPG|ომაჸალობაშ მოედანიშ დო მაიკოპიშ ოხიდა მეჩეთიშ მიოჯინი
Майкопская мечеть.JPG|მაიკოპიშ ოხიდა მეჩეთი
Майкопская ГЭС.JPG|მაიკოპიშ ჰესი
Свято-Троицкий кафедральный собор (Майкоп).jpg|წიმინდე სუმელაშ ოკათედრე ოხიდა



## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт районного казачьего общества г. Майкопа, Республики Адыгея 
* Муниципальное образование «Майкоп» на официальном сайте исполнительных органов власти Республики Адыгея
* План-карта города Майкопа
* Майкоп на maps.google.com
* История города Майкопа
* Общественный транспорт Майкопа
* Общественный транспорт Майкопа
* Исторические фотографии города

## სქოლიო

კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ადიღე
რუსეთიშ ფედერალური ოკრუგეფი

რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 8 ფედერალურ ოკრუგშე. 

## ფედერალურ ოკრუგეფიშ ერკებული

## ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა მოსკოვი.

# ბელგოროდიშ ოლქი
# ბრიანსკიშ ოლქი
# ვლადიმირი ოლქი
# ვორონეჟიშ ოლქი
# ივანოვოშ ოლქი
# კალუგაშ ოლქი
# კოსტრომაშ ოლქი
# კურსკიშ ოლქი
# ლიპეცკიშ ოლქი
# მოსკოვიშ ოლქი
# ორიოლიშ ოლქი
# რიაზანიშ ოლქი
# სმოლენსკიშ ოლქი
# ტამბოვიშ ოლქი
# ტვერიშ ოლქი
# ტულაშ ოლქი
# იაროსლავლიშ ოლქი

## ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა დონიშ როსტოვი.

*რესპუბლიკეფი:*

# ადიღე 
# დაღესტანი 
# ინგუშეთი 
# ყაბარდო-ბალყარეთი 
# ყალმუხეთი 
# ყარაჩაი-ჩერქეზეთი 
# ჩეჩნეთი - 1991 წანაშ მუშითგჷმოცხადაფილი სახენწჷფო 
# ოორუე ოსეთი

*ოლქეფი:*

# ასტრახანიშ ოლქი 
# ვოლგოგრადიშ ოლქი 
# როსტოვიშ ოლქი

*აკანეფი:*

# კრასნოდარიშ აკანი
# სტავროპოლიშ აკანი

## ოორუე-ბჟადალი ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა სანქტ-პეტერბურგი.

*რესპუბლიკეფი*:

# კარელიაშ რესპუბლიკა
# კომიშ რესპუბლიკა

*ოკრუგი:*

#  ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქეფი:*

#  არხანგელსკიშ ოლქი
#  ვოლოგდაშ ოლქი
#  კალინინგრადიშ ოლქი
#  ლენინგრადიშ ოლქი 
#  მურმანსკიშ ოლქი
#  ნოვგოროდიშ ოლქი
#  ფსკოვიშ ოლქი

*ფედერალური ნოღა:*

#  სანქტ-პეტერბურგი

## შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა ხაბაროვსკი.

*რესპუბლიკა:*
# რესპუბლიკა სახა 

*ავტონომიური ოლქი:*

# ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი

*ავტონომიური ოკრუგი:*

# ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი 
  
 
*აკანეფი:*

# ხაბაროვსკიშ აკანი 
# პრიმორიეშ აკანი 
# კამჩატკაშ აკანი
    
*ოლქეფი:*

# ამურიშ ოლქი
# მაგადანიშ ოლქი 
# სახალინიშ ოლქი

## ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა ნოვოსიბირსკი.

*რესპუბლიკეფი:*

# ალთაიშ რესპუბლიკა
# ბურიატიაშ რესპუბლიკა
# ტუვაშ რესპუბლიკა
# ხაკასეთიშ რესპუბლიკა 

*ავტონომიური ოკრუგეფი:*
# აგიშ ბურიატეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 
# ევენკეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 
# ტაიმირიშ ავტონომიური ოკრუგი 
# უსტ-ორდიშ ბურიატეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*აკანეფი:*

# ალთაიშ აკანი
# კრასნოიარსკიშ აკანი 
# იმიერბაიკალეთიშ აკანი

*ოლქეფი:*

# ირკუტსკიშ ოლქი 
# კემეროვოშ ოლქი 
# ნოვოსიბირსკიშ ოლქი 
# ომსკიშ ოლქი 
# ტომსკიშ ოლქი

## ურალიშ ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა ეკატერინბურგი.

*ავტონომიური ოკრუგეფი:*
# ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი 
# იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქეფი:*
# კურგანიშ ოლქი
# სვერდლოვსკიშ ოლქი 
# ტიუმენიშ ოლქი
# ჩელიაბინსკიშ ოლქი

## ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი

**ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი** - ნოღა ნიჟნი-ნოვგოროდი.

*რესპუბლიკეფი:*

# ბაშკირეთი
# თათარეთი
# მარი ელი
# მორდოვეთი
# უდმურტეთი 
# ჩუვაშეთი

*ოკრუგი:*

# კომი-პერმელეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქეფი:*
# კიროვიშ ოლქი
# ნიჟნი-ნოვგოროდიშ ოლქი 
# ორენბურგიშ ოლქი 
# პენზაშოლქი
# სამარაშ ოლქი
# სარატოვიშ ოლქი
# ულიანოვსკიშ ოლქი 

*აკანი:*
# პერმიშ აკანი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რუკეფი
### ოკრუგეფიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლეფი
* ურალიშ ფედერალური ოკრუგი 
* ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი 
* შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი
* ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი
* ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგი 
* ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი

კატეგორია:რუსეთიშ ადმინისტრაციული ართაულეფი
რუსეთიშ ფედერაციაშ ავტონომიური ოლქი

thumb|350px|ავტონომიურ ოლქიშ დვალუა რუსეთიშ რუკას
რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 ფედერაციაშ სუბიექტიშე, ნამუშ რიცხუს რე აკა კაკალია **[[ავტონომიური ოლქი]]** — ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი.


კატეგორია:ნაციონალური პოლიტიკა
რუსეთიშ ფედერაციაშ ავტონომიური ოკრუგეფი

რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 წორნებეფიშ მაღვენი სუბიექტიშე, ნამუშეთ 4-ის უღჷ **ავტონომიური ოკრუგიშ** სტატუსი:
რუსეთიშ ფედერაციაშ აკანეფი

რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 სუბიექტიშე, ნამუშეთ 9-ს ჯოხო **აკანი**.

## რუსეთიშ აკანეფიშ ერკებული
ფაილი:Krais of Russia.png

# ალთაიშ აკანი (ბარნაული)
# კამჩატკაშ აკანი (პერტოპავლოვსკ-კამჩატსკი)
# ხაბაროვსკიშ აკანი (ხაბაროვსკი)
# კრასნიდარიშ აკანი (კრასნოდარი)
# კრასნოიარსკიშ აკანი (კრასნოიარსკი)
# პერმიშ აკანი (პერმი)
# პრიმორიეშ აკანი (ვლადივოსტოკი)
# სტავროპოლიშ აკანი (სტავროპოლი)
# მელენბაიკალეთიშ აკანი (ჩიტა)


კატეგორია:რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა
რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი

რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 ფედერალურ სუბიექტშე, ნამუშეთ 46-ის ჯოხო **ოლქი**.

## რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფიშ ერკებული

 


კატეგორია:რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა
ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი

მინი|300 პქ|ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი რუსეთშის

**ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი** (იდიში: ייִדישע אױטאָנאָמע געגנט), რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, შორ ბჟაეიოლიშ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუას.

ურიეფიშ ავტონომიური ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი ნ. ბირობიჯანი.

ავტონომიურ ოლქის ობჟათეშე უხურგანს ჩინეთი (წყარმალუ ამურით), ბჟადალშე - ამურიშ ოლქი, ბჟაეიოლშე ხაბაროვსკიშ აკანი.

ურიეფიშ ავტონომიურ ოლქიქ დირსხუ 1934 წანაშ 7 მესის.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა
კოლუმბიაშ დეპარტამენტეფი

კოლუმბია უნიტარული რესპუბლიკა რე, აკმოდირთუ ეჩდოვითოჟირ დეპარტამენტიშე () დო ნანანოღაშ რაიონიშე. ირ დეპარტამენტის მუშ გუბერნატორი () დო ასამბლეა (*Asamblea Departamental*) ჸუნს, ნამუთ საართო კალიშრღვაფათ გიშეგორუაფჷნა ოთხ წანაშ ხანით. გუბერნატორქ გეწ-გეწას ვეშილებე გიშაგორილქ იჸუასჷნ. დეპარტამენტეფი ავტონომიაშ შანულამ ხარისხით რგებულენა.

დეპარტამენტეფი აკმოდირთუ მუნიციპალიტეტეფიშე (*municipios*).

ნანანოღაშ რაიონს წჷმარინუანს ბოგოტა, ქიანაშ ნანანოღა, ნამუთ ნორთობურო მერსხილი რე ელმოლს მადვალუ კუნდინამარკაშ დეპარტამენტშა.

## დეპარტამენტეფიშ ერკებული
მინი|250პქ|კოლუმბიაშ დეპარტამენტეფი


## რესურსეფი ინტერნეტის
*  List of Colombian departments governors
* კოლუმბიაშ დეპარტამენტეფი statoids.com

კატეგორია:კოლუმბიაშ დეპარტამენტეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა