open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სტავროპოლიშ აკანი

**სტავროპოლიშ აკანი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — სტავროპოლი. დირსხუ 1924 წანაშ 13 ფურთუთას ობჟათე-ელახიშ ოლქიშ ჯოხოთ, თიმ წანაშ 16 გჷმათუთას ქიმიღჷ ოორუე კავკაციაშ აკანიშ ჯოხოდვალა. 1937 წანაშე ორჯონიკიძეშ აკანი რე, ოდო ამდღანერ ჯოხო გეძჷ 1943 წანაშე. 

## გეოგრაფია

სტავროპოლიშ აკანი იდვალუაფუ ობჟათე რუსეთიშ ოორუე კავკაციაშ ცენტრალურ ნორთის. აკანს ომძღჷ: კრასნოდარიშ აკანი დო როსტოვიშ ოლქი, ყალმუხეთი, ყარაჩაი-ჩერქეზეთი, დაღესტანი, ჩეჩნეთი დო ყაბარდო-ბალყარეთი. 
 
## მახორობა
2008 წანაშ მუნაჩამუეფიშ ეკოჯინათ სტავროპოლიშ აკანიშ ერუანული აკოდგინალუა ათეშნერიე:

2008 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩამეფიშ მეჯინათ უდიდაში ნოღეფიე: სტავროპოლი (363,7 ვითოში კოჩი), პიატიგორსკი (140,1 ვითოში კოჩი), კისლოვოდსკი (129,2 ვითოში კოჩი), ნევინომისკი (129,1 ვითოში კოჩი), ესენტუკი (81,7 ვითოში კოჩი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Интернет-портал органов государственной власти Ставропольского края 
* Сайт органов государственной власти Ставропольского края 
* газета Ставропольская недвижимость

*
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
კაზაკეფი

[მინი|300პქ|[ილია რეპინიშ სურათი „კაზაკეფი თურქეთიშ სულთანს ნაჭარას მეთმეჭარჷნა“]]

**კაზაკეფი** (უკრ. козаки; რუს. казаки; პოლ. Kozacy) — თაშ ჯოხო ნტებულ ყაზახეფს რუსეთის დო უკრაინას, ნამუთ ოხორანდეს ოძგაშეშ დიხეფს დო გაურდუმებულ ზოხორინელ თემეფს გაჭყანდეს. რუსეთიშ სახენწჷფოქ კაზაკეფიშ თემეფი ჭიე-ჭიეთ ქიდიჸუნჷ დო მუშ საინალოს ქინარინჷ. კაზაკეფიშ ლესქერს მაფაშ თარობა გჷმირინუანდჷ მუჭოთ გალენურ, თეშ ქიანაშ დინოხოლენ ლჷმეფს, ოკათე გჷშულეფიშ ოშქირიტალო.

## ეტიმოლოგია
კაზაკი თურქული გოჭყაფაშ ზიტყვა რე (*qazaq*) დო დუდშე მუჭოთ რუსულს, ზოროხინელ, უპატინო კოჩის, დუდშეხეეჭოფილ კოჩის შანენდჷ.

## ალმახანურალა
ეკონია ხანეფს იძირებე კაზაკეფიშ ერუანული იდენტობაშ ემაღალაფა რუსეთის. 2010 წანაშ 14 გჷმათუთაშ რუსეთიშ მახორობაშ ეჭარუაწკჷმა მერსხუაფათ ინტერნეტ საიტი YouTube-ს გიფაჩჷ პროპაგანდისტულ ვიდეო რგოლქ, ნამუთ კაზაკეფი ითხინდეს, ნამუდა ეჭარუაშ ნაციეფიშ გრაფას მიშუღალუდესკო – ზიტყვა „კაზაკი“. 

თე ხანშო კაზაკეფიშ რიცხუ 7 მილიონშახ ოჭირინუანს.

## ლიტერატურა
ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 5, ხასჷლა 315, ქართი, 1980 წანა.

## სქოლიო


კატეგორია:სლავეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ისტორია
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
სომეხეფი

**სომეხეფი** — კათა, სომხეთიშ ჯინჯიერი მახორობა (4,08 მლნ). ოხორანა თაშნეშე რუსეთიშ ფედერაციას (3,2 მლნ.), ააშ-ს (750 ვითოში), საფრანგეთის (450 ვითოში), აზერბაიჯანს (გვალამ ყარაბაღის) (346 ვითოში), ლიბანს (232 ვითოში), ირანს (200 ვითოში), საქორთუოს (168 ვითოში), სირიას (170 ვითოში), თურქეთის (145 ვითოში).

## სომეხეფი საქორთუოს

## ლიტერატურა
* **სომხეთის (სომეხი კათაშ) ისტორიაშ პროგრამა** : ისტორიაშ დო ბჟაეიოლმარჩქინჯალაშ ფაკულტეტეფიშ სტუდენტეფშო / [რედ.: ლ. მელიქსეთ-ბეგი] ; სსრკ უმაღლ. განათლ. სამ., თსუ - თბ. : [თბილ. უნ-ტის გამ-ბა], 1954.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  «Мы хотим жить сейчас» - Почему армяне не верят в будущее своей страны и уезжают из нее // WIKILEAKS 

*
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:ინდოევროპალი კათეფი
ბელარუსეფი

thumb|
**ბელარუსეფი** (беларусы) — კათა, ბელარუსიშ ჯინჯიერი მახორობა (7,9 მლნ). ოხორანა თაშნეშე რუსეთიშ ფედერაციას (1,2 მლნ), უკრაინას (440 ვითოში), ყაზახეთის (183 ვითოში), ლატვიას (120 ვითოში), ლიეტუვას (63 ვითოში), უზბეკეთის (63 ვითოში), ესტონეთის (27,7 ვითოში), პოლონეთის (მეხ. 300 ვითოში). 

* **ჯოხოეფი**: დორხველი ჯოხო -* ბელარუსი*; ფრანგულო - Bielorusses; რუსულო - белорусы.
* **ნინა**: ბელარუსული. 
* **მორწუმეეფი**: ჯინჯიერო მართლმადიდებლეფი, რენა კათოლიკეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Belarus Ethnographic Map  (New York, 1953)

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:ბელარუსი
ჩაჩანეფი

thumb|350px|ჩაჩან ცირეფი
**ჩაჩანეფი** — ერი (უმოს თინაშო, ოართე ბადებაშ (წარმოშობაშ) დო ნინაშ მაღვენი ეთნიკური ბუნეფი). მუშ დუდიშა უჯოხონა „რომა“. კანკალე ბუნეფი მუშ დუდის მიშინუანა მუჭოთ „სინტის“. ჩაჩანეფი ბადებათ ინდოეთიშე მუმაულარი ეთნიკური ბუნა რე. ოხორანა ევროპაშ, აზიაშ, ამერიკაშ დო აფრიკაშ ბრელ ქიანას, თაშნეშე ავსტრალიას. 

ინგლისარეფს თინეფშა ტრადიციულო უჯოხონა *Gypsies* (Egyptians — „ეგვიპტარეფი“), ესპანარეფი — *Gitanos*, ფრანგეფი — *Bohémiens* (ბოჰემიარეფი), *Gitans* ვარა *Tsiganes*, გერმანალეფი — *Zigeuner*, იტალიარეფი — *Zingari*, ნიდერლანდარეფი — *Heidens* („კერპთაყვანიშმაჩამალეფი“), უნგრალეფი — *Cigany* ვარა *Pharao nerek* („ფარაონიშ ტომი“), ფინარეფი — *mustalaiset* („უჩეფი“), თურქეფი — Çingerie, Çingane; ურიეფი — Tso’anim (צוענים), მოურსჷ ბიბლიური ეგვიპტური პროვინცია – „ცოანიშე“. თეჟამიშო ევროპულ ნინეფს ფართას იკვირდებუ ჩაჩანეფიშ ეთნონიმი – „რომა“.

შხვადოშხვა სტატისტიკური მუნაჩემეფით ჩაჩანეფიშ რიცხუ მოსოფელს 2,5 – 12 მილიონ კოჩის შქას რე. ჸოფილ სხუნუეფიშ რსხუს თინეფიშ რიცხუ ოფიციალური მუნაჩამეფით 175,3 ვითოში რდჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ჟამს მეხოლაფირო 20 ვითოში ჩაჩანი ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ ევროპას ნაცისტეფქ გოჭყვიდეს.

ჩაჩანეფი იჩიებუნა ჩაჩანეფიშ ნინაშა, ნამუთ მუსხირენ დიალექტო ირთუ. თაშნეშე იჩიებუნა თი ნაციეფიშ ნინაშა, ნამუეფიშ შქასჷთ იგვალარზენუანა დო ოხორანა.

კატეგორია:ჩაჩანეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
თათარეფი

thumb|417 x 600px|თათარი ოსური, მა-18 ოშწანურა
**თათარეფი** — კათა, თათარეთიშ ჯინჯიერი მახორუეფი (1,765 მლნ). ოხორანა ბაშკირეთის ხოლო, მარეთიშ რესპუბლიკას, მორდოვეთის, უდმურტეთის, ჩუვაშეთის და რუსეთიშ ფედერაციაშ შხვა რეგიონეფს. თათარეფს უძახჷნა თაშნეშე შხვა თურქულნინამ კათეფსჷთ: ციმბირალი თათარეფი, ყირიმალი თათარეფი დო თ.უ.(ასე შემდეგ)

## ეთნოგენეზიშ თეორიეფი

თათარეფიშ  ეთნოგენეზიშე რე მუდგაზმარენი თეორია. ომენცარე ლიტერატურას არძაშე დეტალურო ეჭარილი რე 3 თეორია:
* ბულგარულ-თათარული თეორია
* თათარულ–მონღოლური თეორია
* თურქულ-თათარული თეორია.

დიდი ჟამიშ ულაწკჷმა არძაშე გოფაჩილო აღიარებულო იკოროცხუდჷ ბულგარულ-თათარული თეორია. თეჟამს, მორდუ აღიარებას ეთმოჭოპუნს თურქულ-თათარული თეორია. 

* **ჯოხოეფი**: დორხველი ჯოხო - *ტატარ*; ფრანგულო - Tatares; რუსულო - Татары.
* **ედომუშამი მუდანობა**: 6,71 მლნ, თინეფ შქას რუსეთიშ ფედერაციას (ყირიმალი თათარეფიშ მეტი) 5,52 მლნ. 
* **ნინა**: თათარული. 
* **მორწუმეეფი**: სუნიტი მუსლიმანეფი.

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:თათარეფი
თურქმენეფი

**თურქმენეფი** — ერი, თურქმენეთიშ ჯინჯიერი მახორობა (2,537 მლნ). ოხორანა თაშნეშე ავღანეთის, ირანს, თურქეთის დო შხვა ქიანეფს. 

***ჯოხო**: დორხველი ჯოხო — *ტურკმენ*; ფრანგულო — Turkmenes; რუსულო — туркмены.
***ედომუშამი მუდანობა**: 4,6 მლნ. 
***ნინა**: თურქმენული. 
***მორწუმეეფი**: სუნიტი მუსულმანეფი.

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:თურქმენეთი
აღულური ნინა

**აღულური ნინა** — აღულარეფიშ ნინა. დაღესტანიშ კავკაციური ნინეფიშ ლეზგიური გიმენბუნას ორხველჷ. გოფაჩილიე დაღესტანიშ რესპუბლიკას, წყარმალუ ჩირახჩაიშ ოდუდეს, აღულიში (21 ოფუტე) დო ქურახიშ (5 ოფუტე) რაიონეფს. აღულურ ნინაშა იჩიებუ მეხოლაფირო 28 300 კოჩი (2002). აღულური ნინაშე გჷშმერთუ მუდგაზმარენი ჩიება: დორხველო აღულური, ქერენული, ბურკიხანული, ყოშანური დო ფიტაშ ჩიება. ხოლონ მოჯგირე ნინეფიშე აღულური ნინა არძაშ უმოს სიხოლას გიმირჩქინანს თაბასარანულწკჷმა.

აღულური ნინაშ ხონარამეფიშ სისტემას წჷმორინაფილი რე ოთხი მარტივი ხმოვანი ა, ე, ი, უ დო პალატალიზებული შქა რიგიშ მაღალი ეკინელობაშ უ. 8.	წოროხონარიელეფიშ სისტემა რთულიე: წჷმორინაფილი რე ხშულეფიშ ოთხეულებური დო სპირანტეფიშ სუმულებური სისტემეფი. ჟირი ოფუტეშ (ბურშალიში დო არსუღიშ) ჩიებას ჩუალირი რე დენტოლაბიალიზებული 8.	წოროხონარიელეფი. დინაფაშ შარას რე მჟღერი აფრიკატეფი (უკვე დინაფილიე ).

ათეხანურ აღულურ ნინას გრამატიკული კლასიშ სისტემა ვა რე; გაქუალებური კლასნიშნეფიშ ეკოჯინათ ეკმინწყაფუ ოთხკლასამი სისტემა. არსებითი ჯოხო ირთუაფუაფუ „ჟირი ოსხირიშ“ პრინციპით: ჯოხობური რთინაშ ფორმა ნერჩო გეუძუ ერგატივს, ერგატივიშ ფორმას ეთმიგაფუ ირიბი რთინეფიშ ფორმეფი. აღულურ ნინას 28 რთინა რე: ოთხი ძირითადი დო სუმ-სუმრთინამი 8 სერია. ზმნა ალაზიმაფათ ღარიბი რე მორფოლოგიური კატეგორიეფით. ბორჯეფიშ წარმება ანალიზური რე. კოროცხუაშ სისტემა ვითობითი რე, მინ თქუალას - ეჩობითი. 

აღულური ნინა უჭარილობო ნინა რე. ოტომეფოშქაშე ნინათ აღულეფი გჷმირინუანა ლეზგიურს.

## ანბანი

## სქოლიო


## ლიტერატურა
*ა. მაჰომეტოვი*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. II, ხასჷლა 63, ქართი, 1977 წანა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Ethnologue

კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
რობოტი

**რობოტი** (სლავ. რობოტა, მუშობა) – რე მანქანა ნამუთ გოთანჯილი პროგრამაშ ეკოჯინათ შეულებუ შხვადოშხვა ეშაჩინებაფუებიშ ზოროხინელო ღოლამა. ტერმინი მუშეღჷ ჩეხი ჭარუქ კარელ ჩაპეკიქ.

მუჭოთ წესი რობოტიშ პროგრამულ უნარღელჸოფას ოწმოხ რე აშეღალირი გარემოწკჷმა ადაპტაციაშ მექანიზმეფი, მარა თინა თეშნეშიშე იკათუანს ხელუანური ინტელექტიშ ელემენტეფსჷთ, კერძოთ მუშითოგურაფალო სისტემეფს, ნამუთ მუ რაგადი ოკო უღუნა მუში შელებეფიშ თანჯეფი. 3 წანაშ წოხოლე იაპონიას გაგშაშქვეს რობოტეფიშ ახალი ეგზემპლარეფი, ნამუთ ძალამო გჷნა ადამიერეფს დო მეხოლაფირო ადამიერიშნერი შელებეფიშ მიკრო ჩიპით იმუშენს. თინეფიშ შელებეფი მაქსიმალური რე. 

ასერდე გიმიგონეს რობოტიშ ახალი სახეობა, ნამუსუთ (ძიძე რობოტი) გიოდვეს თიშენი, ნამდა თინა ძიძეშ ფუნქციას ეთმიჸონანდჷ მალას. თინა გჷმოჩამაშათ გაგშურს.

კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
კატეგორია:რობოტეფი
მანქანა

right|320px
**მანქანა**, მონწყილობა, ნამუთ ენერგიაშ, მოღეშ დო ინფორმაციაშ გინმაქიმინალ მექანიკურ ყარაფეფს ორთჷ. ჯინჯიერი მეშანილობაშ მეჯინათ მანქანა 3 ბუნაშ რე: ენერგეტიკული, ომუშებელ დო ოინფორმაციე.

* ენერგეტიკულ მანქანეფს, ნამუეფიშ მეშანილობა რე ირი ბუნაშ ენერგიაშ გინოქიმინუა მექანიკურ ენერგიათ, მანქანა-ქვარქვანტის უძახჷნა (ელექტრო ქვარქვანტი, დინახალენჭუალაშ ქვარქვანტი, ტურბინა, დგუშამი და ორქიშ მანქანეფი, ელექტროგენერატორი).

* ომუშებელ მანქანეფი ჟირნერი რე: ტექნოლოგიური დო ოტრანსპორტე. ტექნოლოგიურ მანქანას გინაქიმინალ მოღე რე ბერჯეკი, ქვანთირი ვარა აირიშური დამუშებელი მეკონი, ნამუსჷთ მანქანა უთირანს ფორმას, მუშობეფს, დგომარობას დო აბანდვალას. ოტრანსპორტე მანქანეფს გინაქიმინალი მასალა გინააბანაფალი მეკონი რე, ნამუსით მანქანა ხვალე აბანდვალას უთირანს. ტექნოლოგიური მანქანეფიე ლითონდამუშებელ ჩარხეფი, საგლინი დგანეფი, ოშუალ დაზგეფი, საფუთავი, თაშნეშე პოლიგრაფიაშ მანქანეფი; ოტრანსპორტე — ავტომობილი, თბომავალი, ფურინჯი, შვეულფურნიჯი, საწეველა, კონვეიერი დო შხვა.

* ოინფორმაციო მანქანეფიშ მეშანილობა რე ინფორმაციაშ გინოქიმინუა.

მანქანეფს, ნამუსით ენერგიაშ, მასალაშ, ინფორმაციაშ არძა გინოქიმინუა ადამიანიშ უოშქარე კათაფაშ უმუშო ხვადუ, მანქანა — ავტომატის ვარა უბრალე ავტომატის უძახჷნა. ართიანწკჷმა ალაჸუნელო აკოართაფილი დო გარკვიებულ ტექნიკური პროცესიშ შემარსულებერი მანქანა — ავტომატეფიშ ართამობა აკმოქიმინუნს ავტომატურ ღოზის. მანქანა დო მანქანა-ავტომატი ალექჷნენს ადამიერიშ ხანდას, რდჷნს ხანდაშნოჸოფიერალას დო უნარღელჸონს სამუშა პროცესიშ ღოლამაშ მაღალ ხარისხის.

## ქოძირით თაშნეშე
* მანქანეფიშ დო მექანიზმეფიშ თეორია

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 6, გვ. 416, თბ., 1983

კატეგორია:ტექნოლოგია
მონტენეგრო

**მონტენეგროშ** ვარ-და **ჩერნოგორიაშ** **რესპუბლიკა** (სერბულ-ხორვატული ნინაშ კირილურ ვარიანტიშა Црна Гора / ლათინურ ვარიანტიშა Crna Gora. გიმითქუალუ მუჭოთ [*ცრნაგორა*].) — ქიანა ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას; ბჟადალშე ომძღჷ ადრიატიკიშ ზუღას დო ხორვატიას, ოორუეშე - ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, ბჟაეიოლშე — სერბეთის დო ობჟათეშე — ალბანეთის. 

გვიანიშ შქა ოშწანურეფშე 1918 წანაშახ ზოხორინელი ომაფე რდჷ. იუგოსლავიაშ აკოცჷმაშ უკული დო სერბეთიშ დო მონტენეგროშ რსხუშ მაკათური რდჷ. 2006 წანაშ 21 მესის რეფერენდუმიშ მოღალუშ მეჯინათ მონტენეგროქ 2006 წანაშ 3 მანგის ზოხორინალა გჷმაცხადუ.

ქიანაშ ჟირხოლონი ჯოხო (მონტენეგროთი დო ჩერნოგორიათ) ართი დო იგივე, - „უჩა გვალას“ შანენდჷ. ფორმა „ჩერნოგორია“ რუსული ნინაშე გამჷნორთუ დო დიკვირდჷ ქორთულს. სერბოხორვატული სიმურიშ გინოღალაშ შვანს თის „ცრნაგორა“ (Црна Гора, Crna Gora) ოკო ჯოხოდას დო ვართი ჩერნოგორია.

## სქოლიო

კატეგორია:მონტენეგრო
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:სლავური ქიანეფი
პოლონეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

მინი|მარჯვნივ|250პქ|პოლონეთიშ ჰიდროგრაფიული რშვილი
თაქ წჷმორინაფილი რე პოლონეთიშ 29 უკაბეტაში წყარმალუშ ერკებული.

## წყარმალუეფიშ ერკებული სიგჷნძაშ მეჯინათ

კატეგორია:პოლონეთიშ წყარმალუეფი
არგენტინაშ პროვინციეფი

**არგენტინაშ პროვინციეფი**() – არგენტინაშ ადმინისტრაციული გორთუალაშ მაართა დონეშ ადმინისტრაციული ართური. არგენტინა გორთილი რე 23 პროვინციათ დო ართ ფედერალურ ოლქო (ნანანოღა). 

## ცხირი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Argentine provinces
* Information of Argentine provinces 
* ''Provincias Argentinas''
* Territorial Division
* Provinces' Flags and Governors since 1983

## სქოლიო


კატეგორია:არგენტინაშ პროვინციეფი
კატეგორია:არგენტინაშ პოლიტიკა
ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი

**ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი** (ინგლ. purchasing power parity (ppp)) რე თეორია, ნამუშ მეჯინათ ნამდგარდია ვალუტაშ ართი ართურით ოკო შემლებუდან საქონელიშ ართიანსხი მუდანობაშ ჸიდირი არძო ქიანას. თე თეორია ირინუანს ჟირი ნამდგარდია ვალუტაშ გინძევადამი ბალანსიშ გინოთირუაშ კურსის თინეფიშ ჸიდირიშ უნარიშ  გამანგაფალო. თეორია გავითარჷ გუსტავ კასელქ 1920 წანას, დო თინა გერცხილი რე ართამი ფასიშ კანონიშ პრინციპის. თე იდეაშ ალებათ ეფექტური ბაზარიშ პიჯალეფს საქონელი ირდიხას ართი ფასით ოკო გიმიჩამუდას.

კატეგორია:ოერეფოშქაშე ეკონომიკა
კატეგორია:ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი
ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი

[მინი|ქიანეფი ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ მეჯინათ (ჟიშე) დო [ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტიშ მეჯინათ (გიმე)]]
მინი|ქიანეფი 2015 წანაშ ართი შური მახორუშა ედპ-შ თიაშ მეჯინათ 
[მინი|[ქიანეფიშ ერკებული ართი შური მახორუშა ედპ-შ თიაშ მეჯინათ]]

**ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი (ედპ)** (), თაშნეშე **ართოიანი დინოხოლენი პროდუქტი (აშპ)** რე ართი წანაშ დინოხოლე ქიანაშ თანჯეფს წარმებული ედომუშამი საბოლოო პროდუქციაშ დო მოინალაფაშ ოართე ღირებულება. ედპ ერუანული მიშნაველეფიშ დო წარმებაშ ზჷმაშ გჷმოკოროცხუაშ ართ-ართი მეთოდი რე. თიქ შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას, მუჭოთ ქიანაშ რინაშ სტანდარტიშ ართ-ართი ინდიკატორქ, მორო თე მეთოდის გარკვიებული კილეფი უღჷ. ეკონომიკურ ფორმულეფს ედპ-ს შხირას ეთმოღანკჷნა ლათინური Y-ით.

## გოხურგაფა
**ედპ** არძო თი საბოლოო ღმალაშ დო მოინალაფაშ ობაზარე ღირებულება რე, ნამუთ იწარმებუ ქიანაშ დინოხოლე ბორჯიშ მოჩამილ პერიოდის.

## ზუმაშ ართური

## ედპ დო რინაშ სტანდარტი

## ქიანეფიშ გჷმნაკოროცხი ედპ-შ მეჯინათ

## რესურსეფი ინტერნეის

## ქოძირით თაშნეშე
* ედომუშამი ერუანული პროდუქტი
* ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი

კატეგორია:მაკროეკონომიკა
ედომუშამი ერუანული პროდუქტი

**ედომუშამი ერუანული პროდუქტი** (**ეეპ**) () — ქიანაშ რეზიდენტეფშე მოჭირინაფილი ხანდათ დო ღმალათ ართი წანამოწანას წარმებული პროდუქციაშ დო მოინალაფაშ საბაზარო ღირებულება. ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშე გინორთელო, ნამუთ გუთმოთანჯუნს წარმებას გეოგრაფიული დვალათ, ედომუშამი ერუანული პროდუქტი ითოლწონენს წარმებას დორხველაფაშ მეჯინათ.

ედომუშამი ერუანული პროდუქტი ვა აშხვანერენს ხარისხობურ გოუჯგუშაფას ტექნიკურ ხელობუას (მაგალთო, კომპიუტერიშ წარმებელურობაშ, ინფორმაციაშ დამუშებაშ სიჩქარეშ მორდუალა) მუშ მუდანობურ რდუალაშე (მაგალითო, წარმებული კომპიუტერფიშ მუდანობა). ჟირხოლო თინეფს მითმირჩქინანს „ეკონომიკური რდუალაშ“ ფორმეფო.

## ედომუშამი ერუანული პროდუქტი დო ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი
ედომუშამ ერუანულ პროდუქტის (ეეპ) ხშირას უპირისპირენა ედომუშამ დინოხოლენი პროდუქტის (ედპ). ედომუშამი ერუანული პროდუქტი ზჷმუნს აორთის, მეღებულს ქიანაშ საწარმეეფშე, თე საწარმეეფიშ ფიზიკური დვალაშ უმკუჯინუო, ქიანაშ დინოხოლე თუ ხურგიშგალე; ოდო ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი მორთინაფილი რე ქიანაშ თანჯეფს ჸოფილი საწარმეეფშე წარმებული აორთით, თეშ უმკუჯინუო, ორხველჷ დო ვარ არძო ოწარმე თე ქიანას.

მუჟამცჷთ ქიანაშ კაპიტალი ვარა ხანდაშური რესურსეფი დაკებული ქიანაშ ხურგეფს გალე, ვარა მუჟაც ურცხოური ფირმა მოქმედენა ქიანაშ ტერიტორიას, ილებეა, ედომუშამი ნაციონალური პროდუქტიშ დო ედომუშამი დინოხოლენ პროდუქტიშ მაძირაფალეფი გინიშხვანერებუდას ართიანშე. მაგალითიშო, 2009 წანას ააშ-ქ მუში ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი გოთანჯჷ 14.119 ტრილიონი ააშ-იშ დოლარით, მუჟამსჷთ ედომუშამი ერუანული პროდუქტი 14.265 ტრილიონი დოლარი რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Historicalstatistics.org: რცხუეფი ისტორიული ერუანული ანგარიშეფიშ გეშა დო სტატისტიკა შხვადოშხვა ქიანეფშო დო რეგიონეფშო

## სქოლიო

კატეგორია:მაკროეკონომიკა
აბრეშუმიშ დიდი შარა

right|thumb|420px|აბრეშუმიშ დიდი შარა ჩქ. წ. I ოშწანურა.
**აბრეშუმიშ დიდი შარა** (ტრად. ჩინ.: 絲綢之路; გამარტ. ჩინ.: 丝绸之路; სპარს. راه ابریشم; თურქ: *İpekyolu*, ყირგ.: *Жибек жолу*), ტრანსკონტინენტური სავაჭარო-საქარავანო შარა, ნამუთ ჩინეთის სქირონაშქა დო უჩა ზუღეფიშ ოძგაშეეფს მითმიორცხუანდჷ. 

თე შარათ ვაჭარუას დოჭყაფუქ ქიმიაჩჷ ჯვ. წ. II ოშწანურას. აბრეშუმიშ დიდი შარა იჭყაფუდჷ სიანს. ნოღა დუნხუანიშე თინა 2 ნოჸველათ მიშუ ბჟადალუშა. ჟირხოლო შარა - მაართა ლობნორიშ ტობაშ ოორუეშე ნ. ტურფანიშ, ოდო მაჟირა თი ტობაშ ობჟათეშე ნ. ხოტანიშ დო ნ. იარქენდიშ გულათ - ნ. კაშგარს აკმოკოროფუნდჷ დუდის. თაჸურეშე ოორუეშ შარა კასპიაშ ზუღათ არცხუაფუდჷ მოლენკავკაციას, გინოკვათუნდჷ საქორთუოს დო ფასისშე უჩა ზუღათ ბიზანტიას დო რომს ოჭირინუანდჷ. მაჟირა შარა კაშგარიშე ბალხის დო ოორუე ირანიშ გულათ შქაწყარმალონაშა, ოდო თეჸურეშე სქირონაშქა ზუღაშ ძგალეფშა მიშჷ. 

აბრეშუმიშ დიდი შარათ უთარაშო გიშმუღუდეს მაღალხარისხამი ჩინური აბრეშუმი, ნამუშ თარი მახვარებუ რომიშ ჟინოსქუალეფი რდეს. აბრეშუმიშ ექსპორტი რომს (უკული ბიზანტიას) ხოლოშ ბჟაეიოლუშ დიდი სახენწჷფოეფიშ - პართიაშ დო მოგვიანაფილო სასანიანეფიშ ირანიშ - შქაშიულათ იხორციელებუდჷ. ჩინური აბრეშუმიშ მიშაღალა რომს ირწანურო 100 ვითოში სესტერციუსი უხედჷ. ჩინეთიშე მიშმუღუდეს თაშნეშე ორქო. აბრეშუმიშ დიდი შარაშ თი მუნაკვათაშო, ნამუთ ხოლოშ ბჟაეიოლუშა გიშმეშჷ, რომს დო ბიზანტიაშ ოშწანურამი ლჷმეფი უღუდეს დიო ხოლო პართიაწკჷმა, უკული სასანიანეფიშ ირანწკჷმა (ღოზგასუმალარიე, ნამდა აბრეშუმიშ დიდი შარაშ მარშრუტეფი პართიაშა სახენწჷფო ონოფულეთ იკოროცხჷდ). VII-IX ოშწანურეფს თე შარათ მიშაღალირი საქონელით ვაჭარუას არაბეფიშ სახალიფო უწენდჷ კონტროლს. უკული თინეფშე მონღოლეფქ გეჭოფეს მონოპოლია. აბრეშუმიშ დიდი შარაქ შანულობა მიოდინუ XVII ოშწანურაშ ლიას, მუჟამსჷთ ევროპელეფქ საბოლოთ გეჭოფეს საოკიანო შარა აფრიკაშ გულათ.

აბრეშუმიშ დიდი შარაქ ხე აკუნწყუ ეკონომიკური დო კულტურული ურთიერთობაშ გოვითარაფას ბჟაეიოლუშ დო ბჟადალუშ ქიანეფ შქას. თე შარათ მიშართჷ ჩინეთშა მინაქ, ფუფუნებაშ საგანეფქ, გიფაჩჷ ნამთინე კულტურული ჩანარქ, არაბული ცხენქ დო შხვაქ, მიშაჭირინუ თაშნეშე რელიგიური დო ფილოსოფიური მონძღვარუეფქ (ბუდიზმი, მანიქევლობა, იუდაიზმი, ისლამი, ნესტორიანელობა).

## ქოძირით თაშნეშე
* მოლენკავკაციაშ ჯვეში სავაჭრო-სატრანზიტო შარეფი
## ლიტერატურა
* *ჩოჩიევი ვ.,* ქსე, ტ. 1, ხს. 34-35, ქთ., 1975

კატეგორია:ევრაზიაშ ისტორია
კატეგორია:სავაჭრო შარეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ ისტორია
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიქტეფი გვატემალას

2010 წანაშ მუნაჩემეფით გვატემალას 3 იუნესკოშ **[[მოსოფელიშ მონძალა]]შ** ობიექტი რე. 

## სტატისტიკა

იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 936 (2011 წ.) ობიექტი რე მიშაღალირი. თენეფშე 0,3 % გვატემალაშ ობიექტეფი რე. თაურეშე 2 კულტურული ობიექტი რე, 1 — აკოკათაფილი ტიპიშ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიქტეფი გვატემალას

კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი გვატემალას
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
ისლანდიაშ რეგიონეფი

**[[ისლანდია]]** ირთუ ბრუო რეგიონო. გორთუალა უმოსო გჷმირინუაფუ სტატისტიკური ღანკეფშო. 

## რეგიონეფი
thumb|right|300px|ისლანდიაშ რეგიონეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ისლანდიაშ რეგიონეფი

კატეგორია:ისლანდია
საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი

**საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი** — საქორთუოშ თარობაშ მოდუდე, საქორთუოშ ემაჸონაფალი ხეშუულობაშ უმაღალაში პოსტიშ პიჯი.

## ისტორია
პოსტიქ მაართათ დიდგინჷ 1918 წანას საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ გჷმოცხადებაწკჷმა ართო. ჯოხოდჷ თარობაშ დუდმახვენჯი. თე პოსტის მოღალენდეს ნოე რამიშვილი და ნოე ჟორდანია. პოსტიქ გეუქვჷ სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა საქორთუოშ მიშულაშ გეშა. პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი კინ ეკანწყიის 1991 წანაშ მარაშინათუთას დო ქიმინჯენდჷ 1992 წანაშ ფურთუთაშა, ოურდუმე სხუნუშით ნძალაალობაშ ხეშა ეჭოფუაშახ. 

1995 წანას ეჭოფილი საქორთუოშ კონსტიტუციათ საქორთუოქ გინირთჷ საპრეზიდენტო რესპუბლიკათ დო გეუქვუ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტიქ. ახალმუშაღალირი სახენწჷფო მინისტრიშ პოსტი ვართ ფორმათ დო ვართ დინორეთ (შინაარსით) ვა რდჷ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტიშ მანგი.

2004 წანაშ 6 ფურთუთაშ ოკონსტიტუციე თირაფეფით საქორთუოშა მუშელჷ თარობაშ ინსტიტუტიქ დო ხეახალშო გორჩქინდჷ თარობაშ დუდმახვენჯიშ პოსტიქ დო თის კინე პრემიერ-მინისტრიქ ქიგიადუ. 

მოქიმინჯე კანონდვალათ, პრემიერ-მინისტრიშ კანდიდატურას პარლამენტის წჷმურინუანს პრეზიდენტი, პარლამეტი ნდებას უცხადენს თის. პრემიერ-მინისტრი დარინუანს თარობაშ შხვა მაკათურეფს (მინისტრეფს) პრეზიდენტიწკჷმა აკოალაებათ.

## საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრეფი
### [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ]] თარობაშ მადუდე

### [[საქორთუოშ რესპუბლიკა|საქორთუოშ რესპუბლიკაშ]] მინისტრეფიშ სხუნუშ მადუდე

### [[საქორთუოშ რესპუბლიკა|საქორთუოშ რესპუბლიკაშ]] პრემიერ-მინისტრი

### [[საქორთუო]]შ პრემიერ-მინისტრი

პრემიერ–მინისტრი
კატეგორია:საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:პრემიერ-მინისტრეფი
პაპანწყვილი

**პაპანწყვილი** — კარსტული ტობა ურთაშ ობჟათე-ბჟადალ კართეს, ხობიშ მუნიციპალიტეტის, სარკეშ ფართობი — 0,62 ჰექტარი, მაქსიმალური სიტომბა — 7 მ, ოშქაშე სიტომბა — 4,2 მ, წყარიშ მოცულობა — 26 400 მ³. ირდუ ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარი რე მოწვანე. ზარხულობათ ტობას აკმიქიმინუ ბონი ტემპერატურაშ სტრატიფიკაცია. წყარი ცაშფერი დო კანკალა რე. მუკოთანჯილი რე ფიჭვიშ ტყათ.

## ლიტერატურა
*აფხაზავა ი.*, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხასჷლა 668, ქართი, 1984 წანა.

კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ტობეფი
კარელ ჩაპეკი

მინი|კარელ ჩაპეკი
200px|thumb|ჩაპეკიშ მონუმენტი, დუდიშალაშ მოედანი, პრაღა
**კარელ ჩაპეკი** (Karel Čapek), (*9 ღურთუთა, 1890, მალე-სვატონიოვიცე ― † 25 ქირსეთუთა, 1938, პრაღა), XX ოშწანურაშ ჩეხი ჭარუ. მუში გუმნაგონი რე ზიტყვა "რობოტი", ნამუქჷთ მაართათ გორჩქინდჷ თიშ ნაწარმების *R. U. R. (Rossum's Universal Robots)*. მაჟირა ნაწარმების, *სალამანდრეფიშ ლჷმა*, ჩაპეკი უჩა იუმორით ხანტჷნს მუში ჟამიშ გეოპოლიტიკას დო საციგანოთ ეთმიოჸოთანს ნაციონალ-სოციალიზმის. თეშ გეშა ჰიტლერქ ჩეხოსლოვაკიაშ ეჭოფუაშ მაართა დღალეფს გესტაპოს ქჷდავალჷ ჩაპეკიშ ჭოფუა, მარა თე ჟამიშო ჭარუ უკვე ართი წანაშ ღურელი რდჷ, თეშენი თიშ ჯიმას, ჟოზეფის მუხვადჷ საკონცენტრაციო ბანაკის შურდგჷმაშ თებაქ.

## ბიოგრაფია

ჩაპეკიქ დებადჷ მალე-სვატონიოვიცის, ბოჰემიას. ოშქარი განათლება მიღჷ ნოღა ჰრადეც კრალოვეს, უკული ბრნოს, სოდგათ ანტიავსრტიულ წირეს ქაკათჷ. უკულნეშის გურაფას აგინძორენს პრაღას შარლიშ უნივერსიტეტის, ბერლინს ფრიდრიხ ვილჰელმიშ უნივერსიტეტის დო ბოლოს პარიზის სორბონს. 1915 წანას თხილუ დისერტაცია.

მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ჟამს თინა დემობილიზირებულიე ჯარშე სინთელეშ პრობლემეფიშ გეშა, მარა ლჷმა იშენით დიდი გოლინას ოხვამილუანს თიშა დო თიშ მოღალობაშა. 1917 წანას თინა რე გრაფ ლაზანსკიშ ბოშიშ მარდუალი, უკული ჟურნალისტო მუშენს შხვადოშხვა გაზეთეფს.

1925 - 1933 წანეფს ჩაპეკი ჩეხოსლოვაკიაშ პენ კლუბიშ პრეზიდენტიე. 

1935 წანას 16 მარაშინათუთას ჩილო მოჸუნს მსახიობი ოლგა შეინპფლუგოვა, ნამუსჷთ 1920 წანაშე იჩინენს. 

1939 წანას ნაცისტეფიშ ხეშე სუდეტეფიშ ანექსიას ჭარუ ძალამს წისაფულენს. თიში სინთელე იუფრაშებუ დო თიმ წანაშ 25 ქირსეთუთას პნევმონიათ დოღურუ პრაღას. ჩაპეკიშ გვარი გესტაფოშ ოღინჩალი პიროვნებეფიშ ერკებულს მასუმა რე, მართალიე თეშე ჭარუს ორდოშეიანი ღურა მიკატენს, მარა თიშ მანგიერო ტრაგიკული ბედი თიში ჯიმას ხვადუ ნორთო. 

1924 წანას ჩაპეკიქ გჷმაბჟინუ სტატია *მუშენ ვა ვორექ კომუნისტი*, სოდგა ანტი-ტოტალიტარული მიკოჯინეფი დარჯაკუ, მუშ გურიშენით კომუნისტური რეჟიმი თის ვა ჭყოლოფუდუ.

## მოქიმინჯალა

კარელ ჩაპეკი იუმორით ჭარჷნს ძალამ ბრელ თემაშა. თიში მოქიმინჯალა ჩინებულიე ხვალე რეალობაშ ზუსტი ეჭარუათ ვარინ, ჩეხური ნინაშ გეშა რკვიეფით ხოლო. ლიტერატურაშ ისტორიას ჩაპეკიქ გავითარჷ სამენცარო ფანტასტიკა დოჩილითაფირო ორდო, ვინდარო თე უკახალენი ზოხო ჟანრო დირცხუაფუდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კარელ ჩაპეკიშა მეჯღუნილი ფრანგული საიტი
* კარელ ჩაპეკი: რობოტიშ მუმა
* ბიოგრაფია დო ნაწარმებეფიშ სხუნუა

კატეგორია:ჩეხეფი
კატეგორია:ჩეხი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1890
კატეგორია:ნაღურა 1938
ბაზალეთიშ ტობა

**ბაზალეთიშ ტობა** — ტობა დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, ნოღა დუშეთიშ ობჟათეშე 5 კმ-ს, ზუღაშ დონეშე 879 მეტრას. ჟიდოხიშ ფართობი რე 1,22 კმ², მაქსიმალური სიტომბა რე 7 მ, წყარიშ მოცულობა დოხოლაფათ — 4 მლნ. მ³. ტობაშ ქვაბულქ გიჭყჷ ბაზალეთიშ რზენიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთიშ გინოღირიკუაშ შედეგო.

ირდუ ატმოსფერული ნოლექეფით დო კუნტახანური ნადუეფით. მაქსიმალური დონე — მანგის, მინიმალური — გჷმათუთას. ღურთუთას დო ფურთუთას ტობა გინოფორილი რე ჸინით, ნამუშ სიფსქა ზოთონჯის 0,5 მ-შახ ოჭირინდუანს. კვირკვეს წყარიშ ტემპერატურა 25&nbsp;°C-შახ რე. წყარი წვანე-რუმე ფერიშ რე.  ტობაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ, ობჟათე დო ბჟადალ ნორთის ირდუ ლელქაში დო შხვა წყარიშ ჩანარეფი; 5-6 მ სიტომბაშა დუმფარა. ბრელი რე პლანქტონი. ტობას ხე ჩხომეფი, ქაშაყი დო ნაფოტა; 

მოშენებული რე ხრამული, წვერენდია დო კობრა. ტობა სპორტული დო ოხვარებელი ჩხომიშჭოფუაშ ობიექტი რე. ტობაშ ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯიშე გოჸონაფილი რე ჭიჭე ოწყარალი არხი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბაზალეთიშ ტურისტული კომპლექსი

## ლიტერატურა
*აფხაზავა ი*., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხასჷლა 142, ქართი, 1977 წანა.

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ ტობეფი
ტომას ალვა ედისონი

thumb|180px|თომას ედისონი
**ტომას ალვა ედისონი** () (დ. 11 ფურთუთა, 1847, მილანი, ოჰაიო — ღ. 18 გჷმათუთა, 1931, ვესტ ორენჯი, ნიუ-ჯერსი) — ამერიკალი მეწარმე დო გჷმმაგონარი ელექტრიფიკაციაშ ოფირჩას. ჯოხოქ გუოლჷ ფონოგრაფიშ გჷმოგონებათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მენლოშ პარკიშ მუზეუმი დო ედისონიშ ჯოხონობაშ ჸორში
* ტომას ედისონიშ ნაციოალური პარკი
* ედისონიშ გჷმოფინუა ფორდიშ მუზეუმს
* ედისონიშ მუზეუმი

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი გჷმმაგონებელფი
კატეგორია:დუნაბადი 1847
კატეგორია:ნაღურა 1931
ბია (ხობიშ მუნიციპალიტეტი)

**ბია ** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის. აშაძჷ ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ხობწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 40 მეტრას, ხობიშე დოჩლითაფირიე 5 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 380 ადამიერი.
ოფუტეს რე წურწუფამი წყუ.

## ლიტერატურა
*ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხს. 353, ქთ., 1977 წანა.

## სქოლიო

კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბილ გეიტსი

thumb|right|ბილ გეიტსი (2025)
**უილიამ ბილ გეიტსი** (; 28 გჷმათუთა, 1955, სიეტლი, ააშ), კომპანია ”მაიკროსოფტიშ” ხემანჯღვერი დო გჷმაჭყაფალი. მუში პერსონალური კაპიტალი ,,ფორბსი’’-შ 2008 წანაშ მუნაჩემეფით აკმადგინანს 58 მილიარდ დოლარს. ”მაიკროსოფტიშ” წანმოწანური ღალა 2007 წანაშო 51,2 მილიარდი დოლარი რდჷ, დოსაქვარაფილი რე 78 000 ადამიერი 105 ქიანას, სოდეთ "მაიკროსოფტის" დორხველი წჷმმარინაფალობეფი უღჷ.

გეითსიქ მუშ ჟირ დაწკჷმა ართო ნოღა სიეტლის მირდჷ. მუმამუში უილიამ გეითს II, რდჷ სიეტლიშ რწუმებული, დიდა, მერი გეითსი რდჷ სკოლაშ მაგურაფალი დო ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ მამართვალეფიშ მაკათური. 

ბილ გეითსის კომპიუტერული პროგრამეფიშ ინტერესიქ გორუჩქინდჷ 13 წანაშ ასაკის. 

1973 წანას მუქ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის ენირიცხჷ, მარა გვალო მალას დიტუ ოგურაფუ, თიშენ, ნამდა თელი ენერგია ”მაიკროსოფტიშ” გოვითარაფაშო გაგმურინუაფუდჷკო. მუქ მუში საქვარუა 1975 წანას, ბაღანობაშ მაჸალე პოლ ალენწკჷმა ართო დიჭყჷ.

მუნეფი დარწუმებული რდეს, ნამდა კომპიუტერი მალას გინირთუდჷ უციო ატრიბუტი არძა სამუშა ტაბაკის, ოფისეფს დო ჸუდეეფს. მუნეფქ თელ ენერგიათ დიჭყეს პერსონალური კომპიუტერიშ გოჭყაფაშე მუშობა.

1999 წანას გეითსიქ ჭარჷ, სოდეთ რე ჩიება, მუჭო შეულებუ კომპიუტერულ ტექნოლოგიეფს, გინოჭყვიდას პრობლემეფი ახლებური მეთოდით. წინგიქ 25 ნინაშა 60 ქიანას გჷშართჷ.

1994 წანაშ 1 ღურთუთას მუქ ჩილო ქეკიხუნუ მელინდა ფრენჩი, ჸუნა სუმი სქუა. 

ბილ გეითსი დო მუში ჩილი დაკინებული რენა ქველმოქმენდალათ, მუნეფქ 28,8 მილიარდი დოლარი (2005 წ.) გინორიცხეს მოსოფელიშ ჭყანთელობაშ დო განათლებაშ ფონდიშა.

კანკალეშა ბილ გეითსი მუშ ჸუდეს ონწყჷნს სადილეფს. სადილშა დოჭიშაფა შეულებუ არძას, მით გინიგანს 1 000 000 დოლარს მაჭანაფალშე. თელი შაყარელი ფარა დიუკიშ უნივერსიტეტშა გინმირიცხუ, სოდეთ მუში ჩილი მელინდა ფრენჩი გურაფულენდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბილ გეიტსიშ ელაჩამეფი

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1955
უკრაინული ნინა

**უკრაინული ნინა** — უკრაინალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ სლავურ ნინეფს.

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა:** 37,5 მილიონი კოჩი უკრაინას დო 6,9 მილიონი კოჩი შხვა ქიანეფს.
* **ნინაშ კოდი:** uk.
* **ჯოხოდვალა:** uk - Українська мова (Ukrains’ka mova); en - Ukrainian; eo - Ukraina
* **ჭარალუა:** კირილიცა

ოლიტერატურე ნინაქ მუკილჷ გოვითარაფაშ ჟირი ეტაპი: ჯვეშუკრაინული (XIV-XVIII ოშწანურეფი) დო თეხანური ლიტერატურული ნინა (XVIII ოშწანურაშ ბოლოშე). უკრაინულ ნინას ბრელი რე პოლონური ნინაშე ნარსხებუ იტყვეფი, მარა რუსულიშ გინაწონს, ნორკები რე საეკლესიო სლავურშე მუმალი იტყვეფი. თეხანური ლიტერატურული ნინაშ ფორმირაფას დიდი როლი ილაჸაფუ ტარას შევჩენკოშ აკოქიმინჯალაქ. ჭარალუაშ სისტემა ეგაფილი რე სლავურ-კირილურ გრაფიკაშა.

## სტატუსი

**ოფიციალური ნინა:**
* უკრაინა

**გოფაჩუაშ არეალი:**
გოფაჩილი რე უმოსო უკრაინას, მუშ მოთანჯე რაიონეფს რუსეთის დო ბელარუსის, ყუბანს, სლოვაკეთის, თაშნეშე კანადას, ააშ-ს, არგენტინას, ავსტრალიას. 

## ანბანი

**ფრაზეფი დო სიტყვეფი:**

* გომორძგუა - Добрий день (Dobri den); Привіт (Pryvit)
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Ласкаво просимо (Laskavo prosymo); Вітаємо (Vitaemo)
* მარდი - Дякую (Dyakuyu); Спасибі (Spasybi)
* მუჭო გიღნა საქვარეფი? - Як у вас справы? (Yak u vas spravy?)
* ქო/ვარ - Так / Ні (Tak / Ni)
* ჯგირო ორდა - До побачення (Do pobachennya)

**რიცხვეფი:**

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ukrainian language – the third official? – Ukrayinska Pravda, 28 November 2005, pravda.com.ua
* Ukrainian–English Dictionary, websters-online-dictionary.org
* Dialects of Ukrainian Language / Narzecza Języka Ukraińskiego by Wł. Kuraszkiewicz  , irekw.internetdsl.pl
* Hammond's Racial map of Europe, 1919  "National Alumni" 1920, vol.7, anesi.com
* Ethnographic map of Europe 1914  , cla.calpoly.edu
* Ukrainian Vocabulary Lessons 
* Ukrainian Vocabulary for Beginners 

## სქოლიო


კატეგორია:უკრაინაშ ნინეფი
კატეგორია:უკრაინული ნინა
კატეგორია:სლავური ნინეფი
კატეგორია:ფილოლოგია
ბელარუსული ნინა

ბელარუსული ნინა – ბელარუსეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ სლავურ ნინეფს.

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა:** 8 მილიონი. (2009)
* **ნინაშ კოდი:** be.
* **ჯოხოდვალა:** be belaruskaja mova; en Belarussian; eo Belarusa
* **ჭარალუა:** კირილიცა

ოლიტერატურე ნინაქ იფორმირჷ XIX ოშწანურაშ დაჭყაფუს.

## სტატუსი

**ოფიციალური ნინა: **
 
* ბელარუსი

**გოფაჩუაშ არანი**:

პოლონეთი, რუსეთი

## გრამატიკა

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო სიტყვეფი**

* გომორძგუა: Pryvitanńie; Vitaju
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა: Z dobym pybyćciom; Zaprašajem
* მარდი: Dziakuju
* ქო/ვარ: Tak / Nie
* რთხინქ: Kali laska
* ჯგირო ორდა: Da pabačeńnia

**რიცხუეფი**

* 1 - adzin, 2 - dva, 3 - try, 4 - čatyry, 5 - piać, 6 - šeść, 7 - sem, 8 - vosiem, 9 - dzeviać, 10 - dziesiać

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Belarusian Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
* English-Belarusian dictionaries, in Lacinka
* Metrica of GDL
* Statutes of GDL
* 
* Fundamentals of Modern Belarusian
* English-Belarusial dictionary 
* Composition of the population of Belarus 

კატეგორია:სლავური ნინეფი
კატეგორია:ფილოლოგია
ISO 8601

**ISO 8601** — ერეფოშქაშე სტანდარტი, გჷშაშქუმალირი ორგანიზაცია ISO–შე, ნამუთ გჷთმოთანჯჷნს თარიღის დო ბორჯიშ ფორმატის დო ერეფოშქაშე კონტექსტის თინეფიშ გჷმორინაფაშ  რეკომენდაციეფს ირზენს.
ნორმატივეფიშ ჯოხოდვალეფი რე — *Data elements and interchange formats — Information interchange — Representation of dates and times*.

## რესურსეფი ინტერნეტის
ISO-შ კატალოგი

კატეგორია:ISO სტანდარტეფი
ჰენრი ფორდი

thumb|200px|ჰენრი ფორდი
**ჰენრი ფორდი** (დ. 30 მანგი, 1863 — ღ. 7 პირელი, 1947) — ამერიკალი მილიარდელი ბიზნესმენი. მუშობა ქჷიჭყჷ დეტროიტიშ ოავტომობილე მაღაზიას. 1893 წანას გაჭყჷ დორხველი მანქანაშ მოდელი. 1903 წანას დარცხუ "ფორდიშ ავტოკომპანია". 1909 წანაშ თიშ კომპანიაქ თიზმათ გავითარჷ ოავტომობილე წარმება, ნამუდა ქჷდიჭყჷ მანქანეფიშ მასობური წარმება დო რევოლუცია მახვამილუ ომანქანე ინდუსტრიას. ფორდიშ მანქანაქ ამერიკას არძაშე ჩინებული ოავტომობილე მარკაქ გინირთჷ.

## ბიოგრაფია
ჰენრი ფორდიქ 57 წანაშ ხანს დორხველი ღმალა 188,1 მილიარდ ააშ დოლარშახ მორდჷ. ჰენრის იჩინენს არძა თიშენი, ნამუდა წორას თიქ ქიგუჷ ოდუდე ოავტომობილე წარმებას.

თიში მასქერეფი ფერმერეფი რდეს, მარა ახალნორდი ფორდიქ მალას მეხვადჷ, ნამუდა თის თახმას ვა ოკოდჷ ედომუშამი რინა მინდორს მუშობას მუკუთუმუდუკონ, თით უმენტაშ, ნამუდა ბაღანობაშე ოინჟინერე საქვარი იხვამილუანდჷ. 12 წანერი ჰენრიქ ჸუდე ქიდიტუ დო ქარხანას მექანიკოსო ქიდიჭყჷ მუშობა, 28 წანერქ ტომას ედნისონიშ კომპანიას მინწყუ, სოდგათ ქვარქვანტიწკჷმა მერცხუაფილი მაართა ექსპერტიმენტეფი მიკიჸონჷ. 36 წანერ ჰენრიქ მუშ მაართა ოავტომობილე კომპანია Detroit Automobile Company გონწყჷ, ნამუქუთ ჟირი წანაშ უკული გიღილონტჷ. მოგვიანაფილო ფორდიქ პარტნიორი ლელანდიწკჷმა ართო Henry Ford Company დარცხუ. მალას დუმარცხუალეფ შქას უაპიჯაფუობეფქ ქუმოხვადჷ დო თეშ გეშა, ფორდიქ თე კომპანია ქიდიტუ. ოდო ლელანდიქ თის ჯოხო გეგნუთირუ დო Cadillac ქჷგიოდჷ. ფორდიშ მასუმა კომპანიაქ წჷმოძინელქ იჸუ, ოდო თიში დუმარცხუაფალქ ავტომანქანაშკიდანჯუაშ ისტორიაშა მიშართჷ, მუჭოთ ადამიერი, ნამუქუთ კონვეინერი მასობურ წარმებას მაართათ დონერგჷ დო Ford-იშ ავტომობილეფი ლეგენდარულო გინართინუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Automobile History Online—Henry Ford history and photos
*Full text of *[http://www.gutenberg.net/etext/7213 My Life and Work] * 
*Commentary on Ford's ''My Life and Work''
*Notable quotations and speech excerpts 
*Timeline 
*Quotes 
*Nevins and Hill tell the story of Peace Ship in ''American Heritage'' 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მარეწალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1863
კატეგორია:ნაღურა 1947
Otokar Cobra

**კობრა** () წჷმარინუანც ქექე დოკაჟანელ ოლჷმარ მანქანას ნამუთ ეიონწყუ თურქული ფირმა Otokar-ქ. თინა ირინუანს ამერიკული HMMWV-ს ბრელ კომპონენტის. თურქეთიშ ოსქირონე ნძალეფიშ აკოდგინლუაშა მაართათ მიშართჷ 1997 წანას.

## ოლჷმარი ისტორია
კობრა ოლჷმარი ქიმინჯობეფც ოკათჷდ  ხვალე 2008 წანაშ რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმას.
2008 წანაშ მარაშინათუთაშ ლჷმაშ ჟამც თიში გეკინელ კაჟანქ შილებუ ეუცხილატუდუკო ტანკაწმარენჯი ხეთ გჷნაღალარი რაკეტა RPG-7, ქორთული არმიაქ მიოდინუ 2 კობრა, თინეფშე ჟირხოლო რუსეთშა გჷნიჸონეს 

## ოპერატორეფი
*  ალჟირი - 600
*  ბაჰრეინი - უჩინებუ
*   საქორთუო- 300 
*  ერაყი
*   მალდივი - 5 კობრა
*   ნიგერია  - 193 კობრა მუში ომათირე ნორთეფით, ედომუშამი ღირებათ $58.8 მილიონი.
*   სლოვენია - 10 კობრა, მუმალც შილებე უმოსი ართურიშ ჸიდირი 
*  ბანგლადეში - მუზმარენ კობრაქ ჸიდირებულქ იუ  ბანგლადეშიშ პიჯალეფიშ ტესტირაფაშო. მუმალც გოკოროცხილიე უმოსიშ ჸიდირი.
*  თურქეთი  - 789 კობრა
*   არაბეფიშ გოართოიანაფილი ოამიროეფი- უჩინებუ

## გალერეა

ფაილი:Armoured car during the independence day of Georgia, Tbilisi (1).jpg
ფაილი:Georgian Otokar Cobras (May 26 2008).JPG
ფაილი:OtokarCobrakzlsngr.JPG
ფაილი:OtokarKobraic kzlsngr.JPG


## სქოლიო


კატეგორია:თურქული აკოანჯარაფა
კატეგორია:დაკაჟანელი ავტომობილეფი
ISSN

**ISSN** ედომუშამო ინგლ. **International Standard Serial Number** - უნივერსალური ნომერი რე, ნამუთობეშტალი ვარა ელექტრონული პერიოდული გჷმოჩამაშ იდენტიფიკაციაშოთ გჷმირინუაფუ. ნომერი იკათუანს ბრუო ციფრის. მაბრუო ციფრი საკონტროლო რე. 

ISSN სისტემა ეჭოფილქ იჸუ 1975 წანას მუჭოთ ოერეფოშქაშე სტანდარტი ISO 3297 დო გეახალჷ 2007 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ISSN International Centre

## ქოძირით თაშნეშე
* ISBN

კატეგორია:ISO სტანდარტეფი
AltaVista

**AltaVista** (მარგ. **ალტავისტა**) — ოგორალი სისტემა. პოპულარალათ მაშკვითა რე მოსოფელს.

## ისტორია

AltaVista-ქ დირცხუ 1995 წანაშ ქირსეთუთას. თი ბორჯიშო თინა ირინუანდჷ ართ-ართი უძალიერაში სერვერს დო წორობორჯულო  მილიონობით მახვარებუს შეულებუდ გორუა გუნუხორციელებუდუკონი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* AltaVista 
* Babel Fish
* Timeline
* Altavista History (Spanish) 

კატეგორია:ოგორალი სისტემეფი
Live Search

**Live Search** (თაშნეშე ჩინებილიე მუჭოთ *Windows Live Search* დო *MSN Search*) რე ოგორალი სისტემა, დორცხუაფილი კომპანია Microsoft-იშე. თიში მიოწურაფუ რე Live.com დო MSN.com. თინა პოპულარაფათ მანთხა ოგორალი სისტემა რე მოსოფელს, გუგლიშ, Baidu-შ დო Yahoo!-შ უკული. 

Live Search-იშ მაართა ბეტა ვერსიაქ გჷმორჩქინდ 2006 წანაშ, 8 მელახის.

## გორუაშ პროდუქტეფი

ვებ ხასჷლეფს გორუაშ გალე Live Search მახვარებუს არზიენს შხვა სახეშ ოგორალი სისტემეფსჷთ.

კატეგორია:ოგორალი სისტემეფი
ფლეიბოი (ჟურნალი)

**ფლეიბოი** () — ამერიკული ჟურნალი ქომოლკოჩეფშო, ნამუთ 1953 წანას ჰიუ ჰეფნერიქ დო თიში ალმააზრეფქ დარცხუეს. *ფლეიბოი* მოსოფელს ართ-ართი არძაშე უმოს ჩინებული ბრენდი რე. ჟურნალიშ ამერიკული ვერსიაშ გალე, თინა მოსოფელიშ ბრელ ქიანას გიშმურს, თინეფ შქას გარკვეული ხანი გიშმეშჷ საქორთუოსჷთ. ქორთული გჷმოჩამაშ რედაქტორი რდჷ ნიკო ნერგაძე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Playboy.com
* Playboy Enterprises Inc. (კორპორატიული ხასჷლა)
* Playboy UK

ფლეიბოი
ფლეიბოი
ფლეიბოი
კატეგორია:სექს-ინდუსტრია
კატეგორია:ირთუთიერი ჟურნალეფი
აშერი

thumb|200px|აშერი

**აშერი** (**აშერ რეიმონდ IV**, 14 გჷმათუთა, 1978. დალასი, ტეხასი, ააშ) — ამერიკალი რიტმ-ენდ-ბლუზ დო პოპ მობირე, არტისტი; პოპულარობას 1990-იანი წანეფიშ ლიას მიოჭირინუ. ამდღანერშო, მოსოფელიშ მასშტაბით მეხოლაფირო 30 მილიონი დინნაჭარა აფუ გჷმოჩამილი. მეღებული აფუ შკვითი გრემიშ ჯილდო.

## დისკოგრაფია

* *[[Usher (ალბომი)|Usher]]* (1994)
* *[[My Way (აშერიშ ალბომი)|My Way]]* (1997)
* *[[8701 (ალბომი)|8701]]* (2001)
* *[[Confessions (აშერიშ ალბომი)|Confessions]]* (2004)
* *[[Here I Stand (აშერიშ ალბომი)|Here I Stand]]* (2008)
* *[[Raymond v. Raymond]]* (2010)
* *[[Versus (აშერიშ EP)|Versus]]* (2010)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი მასხაპალეფი
ოგორალი სისტემა

**ოგორალი სისტემა** (ინგლ. **Search engine**) რე ვებ საიტი, ნამუშ მეშანილობაშთ რე ინტერნეტის ინფორმაციაშ მოგორაფა. გორუა უმენტაშო იხორციელებჷ მოსოფელიშ ფართო რშვილს. მოგორაფილი ინფორმაცია ტიპეფიშ მეჯინათ შილებე გირთასჷნ ვებ ხასჷლეფო, სურათეფო, ვიდეოფო დო ა.უ. თაშნეშე რე თიშნერი ოგორალი სისტემეფი, ნამუეფით FTP სერვერს გორუნა ფაილეფს. ვებ საიტეფიშ კატალოგეფშე გინორთელო, ნამუთ ედომუშამო ადამიერიშ ხეშე იმართუ, ოგორალი სისტემა მუშენს ადამიერიშ ხეშე სპეციალურო დორცხუაფილი ალგორითმეფით.

2008 წანას, კომპანია Net Applications-იშ მუნაჩემეფით Google-ს ორხველუდჷ ედომუშამი ბაზარიშ 79.90 %-ს, Yahoo — 11.01 %, MSN — 3.23 %, AOL — 2.17 %, Microsoft Live Search — 1.57 %, Ask — 1.10 %, AltaVista — 0.09 %, Excite — 0.04 %, Lycos — 0.01 %, All the Web — 0.01 % .

## ისტორია

მაართა ოგორალი სისტემა რდჷ «Wandex». ამდღარშო თინა ვა არსებენს. თინა დარცხუ მეთიუ გრეიქ (ინგლ. *Matthew Gray*), მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიური უნივერსიტეტიშე, 1993 წანას. თე წანასჷთ დირცხუ ოგორალი სისტემაქ «Aliweb», ნამუთ ამდღარშახ მუშენს. მორო მაართა ოგორალი სისტემა, ნამუთ ედომუშამო "კითხულენდ" ვებ ხასჷლას რენჯი ტექსტის, რდჷ «WebCrawler», ნამუქუთ 1994 წანას გოტებულქ იჸუ. მუში ოწოხლეიანიფიშე გინორთათ, თინა გაბრას ირზენდჷ ნამდგარდია ონასკვუე ზიტყვებით გორუაშ, ნამდგარდია საიტის, მუთ ამდღარშო  ართნერი სტანდარტო რე გინორთელი დახე არძა ოგორალი სისტემაშო. 1994 წანას გოტებულქ იჸუ ოგორალი სისტემაქ Lycos-იქჷთ, ნამუქუთ კარნეგი მელონიშ უნივერსიტეტის დირცხუ.

მალას შხვა ოგორალი სისტემეფქ ხოლო გეკლარჩინდეს დო ქჷდიჭყეს პოპულარაფაშო ლჷმა.  ათენეფი რდეს Magellan, Excite, Infoseek, Inktomi, Northern Light, დო AltaVista. თაშნეშე დასაბაღო პოპულარული რდჷ Yahoo!, მორო თი ბორჯიშო მუში ოგორალი ფუნქცია ხვალე ვებ დირექტორიათ იფარგალებუდ, თის ვა შეულებუდ შხვა საიტეფიშ ინდექსირაფა.

1998 წანას ქიდირცხუ გუგლი-ქ, ნამუთ ამდღარშო არძაშე უმოს პოპულარული ოგორალი სისტემა რე. თინა ირინუანდჷ დო ირინუანს საიტეფიშ შეფასებაშ ინოვატორულ ფუნქციას, ნამუსუთ PageRank ჯოხო. გუგლი ეთმოჭოფუნს ინფორმაციას  თუ მუსხი შხვა საიტის რე რენჯი მოჩამილი საიტიშ რცხუ დო თეს ითოლწონენს საიტეფიშ შეფასება ბორჯის. გუგლი თაშნეშე გჷშმეგორუ მუში სადა დო მარტივი დიზაინით, გოშხვანერაფილო მიარე  მუში კონკურენტიშე, ნამუეფუშ დიზაინით პორტალიშ სტილს რე გინოჭყვადილი.

2000 წანას Yahoo!-ქ წჷმარინუ გორუაშ სერვისი, ნამუთ Inktomi ოგორალი სისტემაშ ბაზას ირინუანდ. Yahoo!-ქ ქიჸიდჷ Inktomi დო Overture (ნამუსუთ ორხველუდ AlltheWeb დო AltaVista) 2003 წანას. 2004 წანაშახ Yahoo! გუგლიშ ბაზას ირინუანდ, ოდო 2004 წანას თიქ მუში ოგორალი სისტემა ქუდარცხუ.

## ქოძირით თაშნეშე
ოგორალი სისტემეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* [ოგორალი სისტემეფი საიტის [Dmoz|dmoz.org]]
* ოგორალი სისტემეფიშ ისტორია 

## სქოლიო

*
კატეგორია:ინტერნეტი
ტელესკოპი

**ტელესკოპი** (ბერძნ. τῆλε *ტელე* "შორი" დო σκοπεῖν *სკოპეინ* "ჯინა"), ასტრონომიული ხენწყილობა; ირინუანა ცალური ობიექტეფიშ დაკვირებელო. არსებენს 3 ტიპიშ ტელესკოპი: ლინზამი (რეფრაქტორეფი), სარკეამი (რეფლექტორეფი) დო სარკეამ-ლინზამი სისტემეფი. ირინუანა ნიუტონიშული, კასეგრენიშური, ნესმითიშური დო რიჩი-კრეტიანია ოპტიკური სისტემაშ მაღვენჯ რეფლექტორეფს (ეკონია, არძაშე უმოსო გოფაჩილი რე), სარკეამი-ლინზამი სისტემაშ შმიდტიშ დო მაქსუტოვიშ ტიპიშ ტელესკოპეფს.

არძაშო ჩინებული რე, ნამუდა ასტრონომიაშ არძაშე უმოს შანულამი ხენწყილობა, ანჯარი (იარაღი) ტელესკოპიე, მარა არძას მუჭო უჩქჷ, მუ უპირატესობა უღჷ თის უკუანჯარუ თოლწკჷმა ალაზიმაფათ. ფირქენა, ნამუდა ტელესკოპიშ თარი მეშანილობა ცალური სქვისქვირეფიშ გჷმოსახულაფაშ გოდიდაფა რე. თახმობუას ტელესკოპიშ სიძალიერა ხვალე გჷმოსახულაფაშ გოდიდაფაშ მეჯინათ ვა გინითანჯაფუ, გიოჯინალი ობიექტიშ მუთ შილებენ უმოს გჷშაჩხორაფაშ აკოკოროფუაშ მეშქაშალათ ხოლო. თეს აპიჯალენს თიში ობიექტივიშ დიამეტრი, თით უმოსიე თიში ფართობი, ანუ, დიდი რე სინთეშ მუდანობათ, ნამუსჷთ ობიექტივი კოროფუნს დო თეშ გურიშენ უმოს მურიცხიშ ძირაფა შემილებუნა. ტელესკოპით თიშნერ მურიცხეფსჷთ ბძირჷნთ, ნამუეფსჷთ დაღარი ნათაფაშ გურიშენი, აკუანჯარაფალი თოლით შურო ვა ვორწყეთ. ცალურ რსხულეფს ხანგინძე ჟამით დაკვირაშო ტელესკოპის სპეციალური მართაფუ გიოდგინალს ამარგენა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაართა ტელესკოპეფი 
* ტელესკოპეფიშ გოფართანაფა 
* ობჟათე აფრიკული დიდი ტელესკოპი

კატეგორია:ასტრონომიული ხენწყილობეფი
კატეგორია:ოპტიკა
ფინური ნინა

**ფინური ნინა** — ფინარეფიშ ნინა, ორხველჷ ფინურ-უგრული ფანიაშ ბალტიურ-ფინურ ბუნას. ფინურიშ დიალექტი რე კარელიური, ნამუთ რუსეთიშ ფედერაციაშ კარელიაშ რესპუბლიკას რე გოფაჩილი.

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა:** < 5 მილიონი.
* **ნინაშ კოდი:** fi.
* **ჯოხოდვალა:** fi suomi; en Finnish; eo finna
* **ჭარალუა:** ლათინური.

ფინური ნინა ირთუ ბჟადალურ დო ბჟაეიოლურ კილოეფო დო 7-8 დიალექტო.

## სტატუსი

**ოფიციალური ნინა: **

# ფინეთი - შვედურწკჷმა ართო.
# ევროპაშ რსხუ

**გოფაჩუაშ არანი**:

შვედეთი, ააშ, კანადა

## გრამატიკა

ფონოლოგიურ სისტემას აკმოქიმინჷნს 8 ხონარიელი დო 13 წოროხონარიელი, ნამუეფშეთ ირს უღჷ კუნტა დო გჷნძე ფორმა, ათენეფიშ მოხ: j, v, h, d. ხონარიელეფიშ მუდანობა იძინანს 16 დიფთონგიშ ხარჯიშე: аi, оi, аu, оu დო თაში. 

კატეგორია:ფინურ-უგრული ნინეფი
ჰოლივუდი

thumb|300px|ჰოლივუდიშ გოლაფირ ნიშანი
**ჰოლივუდი** () — ლოს-ანჯელესიშ საგანო (კალიფორნია, ააშ), ნამუთ დაუნტაუნიშ ოორუე-ბჟადალუშე იდვალუაფუ. თიში ჯოხოგოლაფირობაშ დო კულტურული იდენტურობაშ გურშენი კინო სტუდიეფწკჷმა დო მურიცხვეფწკჷმა, სიტყვა „ჰოლივუდი“ ამერიკაშ კინო დო სატელევიზიო ინდუსტრიაწკჷმა რე ასოცირაფილი. ამდღანერიშო კინო ინდუსტრია გოხოლუა  საგანოეფს რე მოფაჩილი, მუჭომოთიე ბერბანკი დო ვესტსაიდი, მარა  ინდუსტრიეფი (მუჭოთიე სამონტაჟო, ეფექტეფიშ, პოსტ-წარმოებაშ, დო განათებაშ კომპანიეფი) ჰოლივუდის სქიდუ.

ჰოლივუდის ბრელ ისტორიული თეატრი საკონცერტო სცენეფო დო ჯინჯიერი თეატრალური პრემიერეფიშო გიმირინუაფუ, თინეფი ქოთ მენძელენა კინოაკადემიაშ დაჯილდოებას ცერემონიას. თინა პოპულარული ტურისტული ოქინაფუ რე დო თიწკჷმა რე გოდვალირი ჯოხოგოლაფირი დიდებაშ ხეივანი. 

თიშა უმუჯინალუო, ნამუდა ლოს-ანჯელესის ვა რე მეღებული ნამთინე საგანოშო ვარა ოხორეშის თანჯეფიშ დოდგინაფა, ჰოლივუდი თაქ გჷმჷნარკებუ რე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* AboutHollywood.com  – Top Hollywood Area Resource

## სქოლიო

კატეგორია:ლოს-ანჯელესი
*
შარლიზ ტერონი

200პქ|მინი|მარჯვნივ|შარლიზ ტერონი
**შარლიზ ტერონი** (, დ. 7 მარაშინათუთა 1975, ბენონი, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა) — ობჟათე აფრიკული მუმალობაშ ამერიკალი მოდელი დო არტისტი, ნამუქჷთ 1990-ამ წანეფიშ ბოლოს გინირთუ ჩინებულქ როლეფით თიშნერ ფილმეფს, მუჭომითიე „ჟირი დღა ლეხერს“, „ძალიერი ჯო იანგი“, „მაზაკვალიშ ადვოკატი“ დო „მედირფეეფიშ წესეფი„.

## ბიოგრაფია
ტერონიქ დებადჷ ბენონს, პროვინცია ტრანსვაალი, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას, დო აკა რდჷ გერდა ჯეიკობ ალეტიშ დო კარლ ჯეიკობ ტერონიშ ფანიას. დიდაშ განიშე ტერონი გერმანული მუმალობაშ, დო მუმაშგანიშე — ფრანგული დო ჰოლანდიური ჯინჯი უღუნა. ტერონიშ მასქერეფს ფერმა დო შარეფიშ კიდანჯალაშ ფირმა უღუდეს, ნამუსით გერდა ტერონი დუდენდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დუნაბადი 1975
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი
ჯენიფერ ლოპესი

thumb|right|ჯენიფერ ლოპესი
**ჯენიფერ ლინ ლოპესი** (**Jennifer Lynn Lopez**) (24 კვირკვე, 1969), თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **J.Lo.** (**ჯეი ლო**), ამერიკალი არტისტი, მაბირე, კომპოზიტორი, მასხაპალი, დო დიზაინერი. თინა ჰოლივუდიშ უდიდარაში ჰისპაიკიე ვებსაიტ "A Socialite's Life".

## დისკოგრაფია

* 1999: *[[On the 6]]*
* 2001: *[[J.Lo (ალბომი)|J.Lo]]*
* 2002: *[[This Is Me... Then]]*
* 2005: *[[Rebirth (ჯენიფერ ლოპესიშ ალბომი)|Rebirth]]*
* 2007: *[[Como Ama una Mujer]]*
* 2007: *[[Brave (ჯენიფერ ლოპესიშ ალბომი)|Brave]]*
* 2011: *[[Love? (ალბომი)|Love?]]*
* 2014: *A.K.A.*
* 2024: *This Is Me... Now*

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official website for Jennifer Lopez fragrances

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
არნოლდ შვარცენეგერი

200პქ|მინი|მარჯვნივ|არნოლდ შვარცენეგერი
**არნოლდ ალოის შვარცენეგერი** (; დ. 30 კვირკვე, 1947) — ავსტრიული მუმალობაშ ამერიკალი კულტურისტი, არტისტი, ბიზნესმენი დო პოლიტიკოსი. კალიფორნიაშ 38-ო გუბერნატორი 2003-2011 წანეფს.

ჯოხო გიჸოთჷ ფილმეფით: „ბარბაროსი კონანი“ (Conan the Barbarian),  „ტერმინატორი“ (The Terminator), „მახვამილაფარი“ (Predator) დო „ტერმინატორი-2: განკითხირიშ დღა“ (Terminator 2: Judgment Day).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ხასჷლა 

კატეგორია:კალიფორნიაშ გუბერნატორეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1947
ნაირა გელაშვილი

**ნაირა გელაშვილი** (დ. 1947 წანაშ 28 გჷმათუთა) — ქორთუ ჭარუ, ფილოლოგისტი, გერმანისტი დო ომენოღალე ყარაფიშ აქტივისტი. 

გელაშვილქ გათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ბჟადალი ევროპაშ ნინეფიშ დო ლიტერატურაშ ფაკულტეტი 1970 წანას. ნაირა გელაშვილს გჷშაშქუმალირი აფუ გეჸვენჯი წინგეფი: „თხობელუეფი“ (ქორთ. „მოთხრობები“), „დიდაშ ოთახი“ (ქორთ. „დედის ოთახი“) 1985 წ., „თუთათ გოვარვალერი ბაღი“ (ქროთ. „მთვარით განათებული ბაღი“), „ტრაგიკული გრადაცია“, „ტერტეეფიშ ხულა" (ქორთ. „წინწკლების ქოხი“), „სარკეშ ნოტეხეფი“ (ქორთ. „სარკის ნატეხები“), „ამბარეფი, უმბარეფი დო არაბეფი“ (ქორთ. „ამბრნი, უმბრნი და არაბნი") დო შხვა. ნაირა გელაშვილი რე ამდღანერი საქორთუოშ ლიტერატურას ევროპაშ ეგზისტენციალური პროზაშ ართ-ართი არძოშ უმოს აქტიური მიმაჸუნალი. ნაირა გელაშვილს თაშნეშეთ ნაგურეფი აფუ კავკაციარი კათეფიშ ფოლკლორი დო ხემანჯღვერენს კულტურულ ვასათარობო ორგანიზაციას (თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ „ენ-ჯე-ო“ ვარ-და NGO) - „კავკაციური ჸუდე“.

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 1947
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კორბინ ბლიუ

**კორბინ ბლიუ** *()* (დ. 21 ფურთუთა, 1989, დაბადებაშ აბანი ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, ააშ) რე ამერიკალი მუსიკოსი, არტისტი. მუში არძაშე ჩინებული როლეფი რემანგარი მიუზიკლიშ ფილმიშ სერია, Discovery ბაღანეფიშ სერიალს Flight 29 Down, დო უოლტ დისნეიშ კომპანია Movie Jump In!. მუ თაშნეშე ატარენს სოლო კონცერტეფს, გშაშქუ სადებიუტო ალბომი "მაჟირა განშე" 1 მესის, 2007. წანას. სადებიუტო ალბომიშ 18,000 ანგიქ გჷმიჩინჷ მაართა მარას. ბლიუშ მაჟირა ალბომქ Speed of Light გჷშართჷ 10 მელახის, 2009 წანას ააშ .

## დისკოგრაფია
* *[[Another Side]]* (2007)
* *[[Speed of Light]]* (2009)

## ფილმოგრაფია
* 1996-High Incident
* 1996-ER
* 1998-Malcolm & Eddie
* 1998-Soldier
* 1998-Beach Movie
* 1999-Family Tree
* 1999-Mystery Men
* 1999-Galaxy Quest
* 2000-Cover Me: Based on the True Life of an FBI Family
* 2001-The Amanda Show
* 2004-Catch That Kid
* 2005-Flight 29 Down
* 2006-Ned's Declassified School Survival Guide
* 2006-მანგარი მიუზიკლი
* 2006-Hannah Montana
* 2007-Flight 29 Down: The Movie
* 2007-The Secret of the Magic Gourd
* 2007-Jump In!
* 2007-მანგარი მიუზიკლი 2
* 2008-მანგარი მიუზიკლი 3
* 2009-Free Style
* 2009-Phineas and Ferb
* 2009-Beyond All Boundaries
* 2009-The Beautiful Life: TBL
* 2010-In the Heights

## ობირეში
* 2006-High School Musical Soundtrack
* 2007-Another Side
* 2007-Jump In! Soundtrack
* 2007-High School Musical 2 Soundtrack
* 2007-Disneymania 5
* 2007-Disney Channel Holiday
* 2008-High School Musical 3: Senior Year soundtrack
* 2008-Radio Disney Jams 10
* 2008-Minutemen Soundtrack
* 2009-Hannah Montana 3
* 2009-Disney Channel Playlist
* 2009-Speed of Light

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კორბინ ბლიუ საიტის IMDB
* კორბინ ბლიუ საიტის YouTube
* კორბინ ბლიუ საიტის Twitter

კატეგორია:დუნაბადი 1989
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კირა ნაიტლი

thumb|250px|კირა ნაიტლი
**კირა კრისტინა ნაიტლი** (ინგლ. Keira Christina Knightley) (დ. 26 მელახი, 1985), უჯგუშო ჩინებული, მუჭოთ კირა ნაიტლი, რე ორქოშ გლობუსიშ, ბაფტაშ დო ოსკარიშ ნომინანტი ინგლისარი კინოში დო ტელევიზიაშ არტისტი. თიქ მუში კარიერა ბაღანობას დიჭყუ დო მიანჭუ ოერეფოშქაშე წჷმოძინას 2003 წანას, ფილმეფით „გიაშკვი მუჭოთ ბექჰემქ“ დო „კარიბიშ ზუღაშ მეკობრეეფი: უჩა მარგალიტიშ ჭყალა“. ათეშ უკული ნაიტლიქ გინირთჷ ართნერი ლიდერ არტისტიქ, მუკორჩქინდჷ ჰოლივუდიშ ფილმეფს დო მიპალუ ოსკარიშ ნომინაცია ელიზაბეტ ბენეტიშ როლიშ ლაჸაფშო ჯო ვრაიტიშ ფილმის „სიპეკე დო ცრურწმენა“, ნამუთ ჯეინ ოსტინიშ თიმ ჯოხოდვალაშ რომანიშ მეჯინათ რე გინოღალირი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Keira Knighley.Com  
* Keira-Knightley.Org  
* Ficha de Keira Knightley  Yahoo! Cine-ს
* Ficha de Keira Knightley  Cinecin.com -ს

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1985
ირანიშ პრეზიდენტი

**ირანიშ პრეზიდენტი** () — ირანიშ ისლამური რესპუბლიკაშ თარობაშ მადუდე, გიშმეგორუაფუ ბონ გიშაგორუათ 4 წანაშ ხანით. პრეზიდენტ აკმოქიმინუნს მინისტრეფიშ კაბინეტის დო დუდენს თიშ მუშობას. ირანიშ კანონმადვალუ, ემჸონაფალ დო სასამართო ხეშუულობა რე ქიანაშ პოლიტიკურ დო შურიელ ლიდერიშ (თეჟამო *ვაკანტური*) კონტროლიშ თუდო. პრეზიდენტიშ პოსტიქ მუშაღალირქ იჸუ შაჰიშ რეჟიმიშ გითოხუაფაშ უკული. დუდშე თის სიმბოლურ ფუნქცია უღუდჷ მარა კონსტიტუციურ თირაფეფიშ უკული გეუქვუ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტიქ დო მუშ ანდა ფუნქციაქ პრეზიდენტის გეგნაჩჷ. თეჟამო ირანიშ პრეზიდენტ გაულამ პოლიტიკურ ფიგურას წჷმარინუანს.

## ირანიშ პრეზიდენტეფი

## კომენტარეფი


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ირანიშ ისტორიაშ ქრონოლოგია
* ირანიშ პრეზიდენტეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ირანი
კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი