open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ეგვიპტეშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|300px|right|ეგვიპტეშ ნანანოღა, საგუბერნატოროეფიშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი დო შანულამი ნოღეფი.
სტატიას მოჩამილი რე ეგვიპტეშ ნოღეფიშ ერკებული:

* 6 გჷმათუთა
* აბუ ქირქასი
* აბუთიგი
* ახმიმი
* აქორისი
* ალამეინი
* ალექსანდრია
* ამარნა
* ანტიოპოლისი
* ელ-არიში
* ასუანი
* ასიუტი
* ბალუანა
* ბენი ჰასანი
* ბენი მაზარი
* ბანი-სუაფი
* კაირო
* ქუზეა
* დაირუთი
* დაჰლა
* დამანჰური
* დუმიატი
* დეირ ელ-ბარშა
* დეირ მავასი
* დენდერა
* დისუქი
* ფაიუმი
* ფათეჰი
* განაიემი
* გირგა
* გიზა
* ჰალაიბი
* ჰამრაჰ დავნი
* ჰელუანი
* ჰერმოპოლისი
* ჰურგადა
* იდვა
* ისმაილია
* ქაფრ-ელ-დავარი
* ელ-ხარგა
* ქომ-ომბო
* ლუქსორი
* მაგჰაგჰა
* ელ-მაჰალა-ელ-ქუბრა
* მალავი
* მანფალუთი
* ელ-მანსურა
* მარაჰა
* მათაი
* მარსა-მატრუჰი
* მანია
* მით გამრი
* ნეგ ჰამადანი
* ნოუბარია
* ოქსირინჰი
* საფაგა
* პორტ-საიდი
* რაშიდი
* წიმინდე ეკატერინე
* სამალუტი
* სადფა
* სივა
* სანბელავენი
* შარმ-ელ-შეიხი
* შიბინ-ელ-ქუმი
* შიბან ელ-ქანათერი
* შუბრა-ელ-ჰეიმა
* სუჰაგი
* სუეცი
* ტაბა
* ტაჰტა
* ტანტა
* ელ-ტური
* ტიმა
* ზაკაზიკი
* ზიფთი

## იხილეთ აგრეთვე
* აფრიკაშ ქიანეფიშ ნოღეფიშ ერკებული
* აზიაშ ქიანეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რუკა

ეგვიპტე
6 გჷმათუთა (ნოღა)

**6 გჷმათუთა** — ნოღა ეგვიპტეს. 6 გჷმათუთაშ საგუბერნატოროშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე ნორთის. ნოღა 6 გჷმათუთა 17 კილომეტრით რე დოშორაფილი გიზაშე, 32 კილომეტრით ქიანაშ ნანანოღა — კაიროშე. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 500 000 ადამიერი ოხორანს.  

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
კატეგორია:6 გჷმათუთაშ საგუბერნატორო
ტსვანა (ნინა)

**ტსვანა** (**სეტსვანა**, მოძვ. **ჩუანაа**, **ჩვანა**) — ბანტუშ ბუნაშ ნინეფი (სოტო-ტსვანაშ გიმენბუნა), გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკას. ტსვანაშ კათაშ წჷმმარინაფალეფი ოხორანა ვა ხვალე ბოტსვანას, თაშნეშე მეძობელ ქიანეფს ხოლო, თეწკჷმა ართო მოხურგე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას თინეფი უმოს მეტი ოხორანა, ვინდარო ბოტსვანას. არძა ტსვანაშ კათა ვეჩიებუ თე ნინაშა: ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას მახორუ ტსვანაშ კათაშ დოხოლაფირო 20 000 ორაგადეთ გჷმირინუანს აფრიკაანსის. ნინაშ ჭარალუა გერსხილი რე ლათინურშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტსვანა-რუსული პრაქტიკული ტრანსკრიპცია

კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი
კატეგორია:ბოტსვანაშ ნინეფი
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნინეფი
კატეგორია:ნამიბიაშ ნინეფი
კატეგორია:ზიმბაბვეშ ნინეფი
კირუნდი (ნინა)

**კირუნდი** (*რუნდი*) — რუნდიშ კათაშ ნინა, ბანტუშ ნინეფშე ართ-ართი, მორაგადეეფიშ მუდანობა 6 მილიონი ადამიერი ბურუნდის, თაშნეშე ტანზანია, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა დო უგანდაწკჷმა მოხურგე ტერიტორიეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კირუნდი ვებ-ხასჷლას Ethnologue
* ინფორმაცია კირუნდიშ გეშა PanAfricanL10n-ს 
* კირუნდიშ წინგი ესპანურ ნინაშა 

კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი
კატეგორია:ბურუნდიშ ნინეფი
კატეგორია:ტანზანიაშ ნინეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნინეფი
კატეგორია:უგანდაშ ნინეფი
გიზა

**გიზა** () — ნოღა ეგვიპტეს, წყარმალუ ნილოსიშ ბჟადალ ნორთის. ქიანაშ ნანანოღა კაიროშე იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალშე, დაშორება 20 კმ–ით. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 2,681,863 ადამიერს.

ნოღა გიზა ჩინებული რე მუში "გიზაშ პირამიდეფით".

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
*  ლოს-ანჯელესი, ააშ
*  სტოკჰოლმი, შვედეთი

## თაშნეშე ქოძირით
* გიზაშ პირამიდეფი
* დიდი სფინქსი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Google-იშ რუკა

 

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
კატეგორია:გიზაშ საგუბერნატორო
შარმ-ელ-შეიხი

**შარმ-ელ-შეიხი** () — ნოღა ეგვიპტეს. იდვალუაფუ სინაიშ ჩქონიშ უკიდაშ ობჟათე ნორთის. ნოღას გიშალი უღუ ჭითა ზუღაშა. შარმ-ელ-შეიხი ძალამ მეჭედელო დოხორელი რე, 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორბა აკმადგინანდჷ 35 000 ადამიერს. წჷმარინუანს ობჟათე სინაიშ ართ-ართი შანულამი ნოღას. 

## ფოტო გალერეა


Image:NaamaBay2005.JPG|შარმ-ელ-შეიხი სერით
Image:Sharm_el-Sheikh_-_Naama_bay.jpg|შარმ-ელ-შეიხიშ თარი შოშე.
Image:SharmBeach.JPG|წყარპიჯი.
Image:Sharm el-Sheikh International Airport.jpg|შარმ-ელ-შეიხიშ საირქიანო აეროპორტი.
Image:Mercato frutta sharm.jpg|შარმ-ელ-შეიხიშ ხილიშ მაღაზია.
Image:Sharm el Sheikh map.png|შარმ-ელ-შეიხიშ რუკა.
Image:Aft view Thistlegorm.jpg|შარმ-ელ-შეიხიშ ზუღაშ ქვინჯი.
Image:Dusk egypt sharm el sheikh.jpg|შარმ-ელ-შეიხი.


## კლიმატი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Practical Online Guide for Travelling around Sinai 
* Sinai Local Magazine 
* Sharm El Sheikh, Dahab & Nuweiba search engine, find hotels, diving centers, excursion providers, restaurants, nightclubs etc. 
* Broadcasting videos from Sinai
* The Path Less Traveled 

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
ტიგრინია

**ტიგრინია** (ትግርኛ) — სემიტური ნინა, ნამუთ წჷმოურს გეეზეშ ნინაშე.

## რეურსეფი ინტერნეტის
* Cimino A. Vocabolario italiano-tigrai. (1903)
* Coulbeaux P. S, Schreiber, J. Dictionnaire de la langue tigraï (1915)
* Schreiber J. Manuel de langue Tigrai. (1893)
* Tigrigna Online 
* Tigrigna (UCLA Phonetcic Lab Archive)
* Welcome to Tigrigna Language Lessons.

კატეგორია:ეთიოსემიტური ნინეფი
კატეგორია:ეთიოპიაშ ნინეფი
კატეგორია:ერიტრეაშ ნინეფი
კინიარუანდა

**კინიარუანდა** (რუანდა) — რუანდაშ კათაშ ნინა, ნამუთ ორხველჷ ნიგერო-კონგოლეზიურ ნინეფიშ ფანიაშ ბანტუშ ბუნას. უმენტაშო გოფაჩილი რე რუანდას, სოდე ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ, თაშნეშე უგანდაშ ობჟათეშე დო კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ბჟაეიოლშე. ურთიართგაგებუაფონი რე რუნდიშ ნინაწკჷმა — ბურუნდიშ ოფიციალური ნინა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კინიარუანდაშ დო რუნდიშ ნინეფი ვებ-ხასჷლას PanAfricanL10n  (იკათუანს რცხუეფს ლექსიკონეფშა)

კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი
კატეგორია:რუანდაშ ნინეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნინეფი
კატეგორია:უგანდაშ ნინეფი
სეიშელიშ კრეოლური ნინა

**სეიშელიშ კრეოლური ნინა** (**სესელვა**; მუშჯოხოდვალა **Seselwa**, , ) — მასკარენული კრეოლური ნინაშ მავრიკულ-სეიშელური კილოთაშ ართ-ართი დიალექტი. სეიშელიშ კოკეფიშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა რე (ინგლისურ დო ფრანგულ ნინეფწკჷმა ართო)  დო თე ქიანაშ მახორობაშ თარი ორაგადე ნინა.

## რესირსეფი ინტერნეტის
* Seychelles Creole Vocabulary List  (from the World Loanword Database)
* 21st Creole festival, October 2006  
* Les Seychelles: Données démolinguistiques 
* Védrine, Emmanuel W. «20 Fraz kreyòl potomitan» dans Creole Project inc., Dorchester (Massachusetts),

კატეგორია:სეიშელიშ კოკეფიშ ნინეფი
კატეგორია:აფრიკაშ კონტაქტური ნინეფი
კატეგორია:კრეოლური ნინეფი
გუანტანამოშ ჸუჯი

**გუანტანამოშ ჸუჯი** () — ჸუჯი კუბაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, კარიბიშ ზუღას. 
მინი|მარცხნივ|გუანტანამოაშ ჸუჯიშ ალმაშარული ფოტო
გოხურგელი რე მაღალი ახრა გვალეფით, ნამუეფით აკმოქიმინჷნს ართგვარ ანკლავს კოკიშ დოსქილადირ ნორთშე. ონიშოლშა ინწროგიშალი უღუ, ნამუსჷთ უღუ 19 კმ სიგჷრძა დო 10 კმ სიგანა დო ინტირუანს დიდ ნიშეფს. ჸუჯიშ წყარპიჯეფს აკოგაფილირე ონიშოლეფი კაიმანერა დო ბოკერონი, ნამუეფით ორკინაშარე დო ოავტომობილე მიმულათ მერსხილი რენა ნოღა გუანტანამოწკჷმა, ნამუთ ჸუჯშე დოხოლაფირო 15 კილომეტრით რე დოშორაფილი.  

გუანტანამოშ ჸუჯი, ააშ-იშით კონტროლირებაფონი დიდი ოურდუმე-ოზუღე ბაზა რე (ოიჯარაე რე 1903 წანაშე). 1959 წანაშ რევოლუციაშ უკული კუბაშ თარობაქ პროტესტი გჷმუცხადჷ ააშ-ს. კუბა მითმითხინს გუანტანამოშ რაიონს თიში დორხველური ოსქირონე დო ოზუღე ტერიტორიაშ დორთინაფას. 

2002 წანაშე ბაზაშ ტერიტორიას ქიმინჯენს კორუა.

## თაშნეშე ქოძირით
* გუანტანამო 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გუანტანამოშ ჸუჯი  

## სქოლიო
 

კატეგორია:კუბაშ ჸუჯეფი
ტსონგა (ნინა)

**ტსონგა** (მუშჯოხოდვალა: *Xitsonga*), ვარდა **შანგაანი** — ბანტუშ ბუნაშ ნინა, გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკას, ინდოეთიშ ოკიანეშ წყარპიჯიშ მანგას. ტსონგაშ კათაშ ეთნიკური ნინა. გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ბჟაეიოლშე, მოზამბიკიშ ობჟათეშე, ზიმბაბვეშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, თაშნეშე ესვატინის.
## რესურსეფი ინტერნეტის

* Страница о тсонга на salanguages.com
* Тсонга в Ethnologue

კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნინეფი
კატეგორია:მოზამბიკიშ ნინეფი
კატეგორია:ზიმბაბვეშ ნინეფი
კატეგორია:ესვატინიშ ნინეფი
გუანტანამო

**გუანტანამო** () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ობჟათე-ბჟაეიოლ კუბას, გუანტანამოშ პროვინციას. ორკინაშარე დო ოავტომობილე შარეფიშ ნოსქვი. მუნიციპალიტეტიშ ფართობი რე 741 კმ². 2004 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, მუნიციპალიტეტის ოხორანდჷ 244,603 ადამიერი. 

გოვითარაფილი რე ოფუტეშ მეურნობა. გუანტანამოშ გოხოლუას რე შანქარიშ ლარჭემიშ პლანტაციეფი, მოჸუნა თაშნეშე ყავა, ნამუთ აკმადგინანა ეკონომიკაშ ტრადიციულ სფეროს. მუნიციპალიტეტიშ ოორუე ნორთი გვალათონა რე, სოდე ერანთილი რე სიერა-მაესტრაშ ნოშოქჷნდჷრეფი. ნოღაშე დოხოლაფირო 15 კილომეტრიშ გოძვენას იდვალუაფუ გუანტანამოშ ჸუჯი, სოდე მილარე ააშ-იშ კონტროლირებაფონი გუანტანამოშ დიდი ოურდუმე-ოზუღე ბაზა (ოიჯარე რე 1903 წანაშე). გუანტანამოქ დირსხუ 1819 წანას. 

ოავტომობილე შარათ მითმიარსხუ ნოღა ბარაკოას დო სანტიაგო-დე-კუბას.

## თაშნეშე ქოძირით
*კუბაშ მუნიციპალიტეტეფი
*კუბაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გუანტანამო — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* ნოღა გუანტანამო  

## სქოლიო

კატეგორია:კუბაშ ნოღეფი
კოჩინოსიშ ჸუჯი

**კოჩინოსიშ ჸუჯი** თაშნეშე **ღეჯეფიშ ჸუჯი** () — ჸუჯი კუბაშ ობჟათე წყარპიჯის, კარიბიშ ზუღას. 
მინი|მარცხნივ|155პქ|კოჩინოსიშ ჸუჯი1910 წანაშე ორხველჷ სანტა-კლარაშ პროვინციას, 1976 წანაშე მატანსასიშ პროვინციაშ აკოდგინალუას რდჷ. აკმოქიმინუნს საპატაშ ჩქონიშ ბჟაეიოლი უკიდაშ კუნთხუს. ხაგუეი-გრანდეშ ობჟათეშე იდვალუაფუ 30 კილომეტრის, სიენფუეგოსიშ ბჟადალშე 70 კილომეტრის, ჰავანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 150 კილომეტრის. ჸუჯიშ ბჟადალი ნორთის რე მარჯანიშ რაქეფი, ნამუთ უხურგანს საპატაშ ჭყენჭყეფს. ბჟაეიოლ ნორთის წჷმორინაფილი რე მანგროვიანეფი დო ჭყენჭყეფიშ ჸონიერი მასივეფი. 

კოჩინოსიშ ჸუჯიშ ოორუე ნორთის იდვალუაფუ ოფუტე ბუენა-ვენტურა.
ჸუჯიშ ესპანური ჯოხოდვალა *Bahía de Cochinos* ვემიარსხუ ღეჯეფს, (სავარაუდოთ) ჩხომიშ გვარობას — *Orangeside triggerfish* (, ).

1961 წანას ააშ-იშ ცენტრალური ოდაზვერვე სააგენტოშ დოფინანსაფათ საგარძახო გოწვართილ კუბარ ემიგრანტეფიშ ბუნაქ კოჩინოსიშ ჸუჯიშით გეგნიხორჷ კოკშა, თიშ გეშა, ნამჷ-და ახალო გიშაგორილი პრემიერ-მინისტრიშ ფიდელ კასტროშ გინორინაფა მუთხუდესკონ. 

## ლიტერატურა
*Rodriguez, Juan Carlos. 1999. Bay of Pigs and the CIA. Ocean Press. Melbourne. ISBN 1875284982
*Wyden, Peter. 1979. Bay of Pigs - The Untold Story. Simon and Schuster. New York. ISBN 0671240064 ISBN 0224017543 ISBN 978-0671240066

## სქოლიო

კატეგორია:კუბაშ ჸუეფი
კუბაშ მუნიციპალიტეტეფი

კუბაშ პროვინციეფი 169 მუნიციპალიტეტო (municipios) ირთუ. დორთუალაქ გითანჯჷ 1976 წანაშ 3 კვირკვეშ კანონი №1304-ით. 

## მუნიციპალიტეტეფი პროვინციეფიშ მეჯინათ
:*წყუ: მახორობაშ 2004 წანაშ ეჭარუა.* *ფართობი 1976 წანაშ მუნიციპალური მოწყობით.*

### არტემისაშ პროვინცია
მარჯვნივ|250პქ
პროვინცია აკმოდირთუ 11 მუნიციპალიტეტშე:

### კამაგუეიშ პროვინცია
პროვინცია აკმოდირთუ 13 მუნიციპალიტეტშე:
მარჯვნივ|250პქ

### სიეგო-დე-ავილაშ პროვინცია
პროვინცია 10 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
მარჯვნივ|250პქ

### სიენფუეგოსიშ პროვინცია
პროვინცია აკმოდირთუ 8 მუნიციპალიტეტშე:
250პქ|მარჯვნივ

### სიუდად-დე-ლა-ჰაბანა
კუბაშ ნანანოღა 15 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### გრანმაშ პროვინცია
პროვინცია 13 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### გუანტანამოშ პროვინცია
პროვინცია 10 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### ოლგინიშ პროვინცია
პროვინცია 14 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
მარჯვნივ|250პქ

### ლას-ტუნასიშ პროვინცია
პროვინცია 8 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### მატანსასიშ პროვინცია
პროვინცია 13 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ. 
250პქ|მარჯვნივ

### მაიაბეკეშ პროვინცია
პროვინცია 11 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### პინარ-დელ-რიოშ პროვინცია
პროვინცია 11 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### სანქტი-სპირიტუსიშ პროვინცია
პროვინცია 8 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### სანტიაგო-დე-კუბაშ პროვინცია
პროვინცია 9 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

### ვილია-კლარაშ პროვინცია
პროვინცია 13 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ:
250პქ|მარჯვნივ

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Statoids

## სქოლიო

კატეგორია:კუბაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
კუბაშ პროვინციეფი

ადმინისტრაციულო, **[[კუბა]]** ირთუ 15 პროვინციათ დო ართ სპეციალურ მუნიციპალიტეტო, ნამუთ ნამთინ პროვინციას ვარხველჷ. ბოლო თირუეფქ მეღებულქ იჸუ 2010 წანაშ მარაშინათუთას (კუბაშ ერუანული ასამბლეაშით), მუჟამსჷთ ჰავანაშ პროვინციაქ ჟირ ახალ პროვინციათ გირთჷნ: არტემისა დო მაიაბეკე. ახალ პროვინციეფქ ჸოფირება დიჭყეს 2011 წანაშ 1 ღურთუთაშე. ნოღა ჰავანაშ პროვინციაქ (Ciudad de La Habana) მუში დუდშეიანი ჯოხო — ლა-ჰაბანა (La Habana) დირთინუ. 

## პროვინციეფიშ ერკებული
ფაილი:CubaSubdivisions.png‎

ბჟადალშე ბჟაეიოლჸურე, კუბაშ პროვინციეფი რე:
# პინარ-დელ-რიო
# არტემისა
# ლა-ჰაბანა
# მაიაბეკე
# მატანსასი
# სიენფუეგოსი
# ვილია-კლარა
# სანკტი-სპირიტუსი
# სიეგო-დე-ავილა
# კამაგუეი
# ლას-ტუნასი
# გრანმა
# ოლგინი
# სანტიაგო-დე-კუბა
# გუანტანამო

## ისტორია
ფაილი:CubaSubdivisions1.png‎

1976 წანაშახ, კუბა გეჸვენჯი პროვინციეფო ირთუდჷ (ბჟადალშე ბჟაეიოლჸურე):
# პინარ-დელ-რიო
# ლა-ჰაბანა, იკათუანდჷ ნოღა ჰავანას, მაიაბეკეს დო ასეიანი არტემისაშ პროვინციაშ კანკალე მუნიციპალიტეტის. 
# მატანსასი
# ლას-ვილასი (1940 წანაშახ სანტა-კლარა), აკმოდირთუდჷ ასეიანი კონფუეგოსიშ, ვილია-კლარაშ დო სანკტი-სპირიტუსიშ პროვინციეფშე. 
# კამაგუეი (1899 წანაშახ პუერტო-პრინსიპე), აკმოდირთუდჷ ასეიანი კამაგუეიშ დო სიეგო-ავილაშ პროვინციეფშე, თეშ მუჭოთ ასეიანი ლას-ტუნასიშ პროვინციაშ კანკალე მუნიციპალიტეტშე.
# ორიენტე (1905 წანაშახ სანტიაგო-დე-კუბა), აკმოდირთუდჷ ასეიანი ლას-ტუნასიშ, გრანმაშ, ოლგინიშ, სანტიაგო-დე-კუბაშ დო გუანტანამოშ პროვინციეფშე.

## დემოგრაფია
კუბაშ პროვინციეფი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კუბაშ პროვინციეფი
* Cuba Web Directory, Directorio de Sitios sobre Cuba
* Mapa de Cuba y sus provincias con información sobre cada una de ellas 
* Mapa de provincias contemporáneas de Cuba  

## სქოლიო

კატეგორია:კუბაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
კატეგორია:კუბა
ნახიჩევანიშ ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა

**ნახიჩევანიშ ავტონომიურ სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკა** () — ავტონომიურ რესპუბლიკა აზერბაიჯანიშ სსრ-ს. დირსხჷ 1924 წანაშ ფურთუთას.
thumb|right|150px|1974.

1920 წანას, ოლქ ჭითა არმიაშ ნორთიქ ქჷდიჸუნუ. 1920 წანაშ კვირკვეს დირსხჷ ნახიჩევანიშ სხუნუეფიშ რესპუბლიკაქ. 1923 წანაშ ფურთუთას, დირსხჷ ნახიჩევანიშ ავტონომიურ აკანქ აზერბაიჯანიშ სსრ-შ დოჸუნალაშ გიმე, ნამუქჷთ 1924 წანაშ ფურთუთას გინიქიმინჷ ნახიჩევანიშ ასსრ-თ. 

1990 წანაშ გერგობათუთაშე — ნახიჩევანიშ ავტონომიურ რესპუბლიკა აზერბაიჯანიშ რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას.

გიშმეშქუმალუდჷ რესპუბლიკურ გაზეთი „შარგ გაპისი“ (აზერბაიჯანულ ნინაშა) დო „სხუნუეფიშ ნახიჩევანი“ (რუსულ ნინაშა).

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ისტორია
კატეგორია:ნახიჩევანიშ რესპუბლიკა
კატეგორია:სსრრ-შ ავტონომიური რესპუბლიკეფი
ნახიჩევანი

**ნახიჩევანი** () — ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნანანოღა. იდვალუაფუ ბაქოშ ბჟადალშე 450 კმ-შ გოძვენას. ნახიჩევანიშ მუნიციპალიტეტი აკმოდირთუ ნოღა ნახიჩევანშე დო ოფუტეეფშე: ალიაბადი, ბაშბაში, ბულქანი, ჰაჯინიიათი, ყარაჩუხი, ყარახანბაილი, თუმბული, ყარაღალიხი დო დაშდუზი. ნოღა იდვალუაფუ ზანგეზურიშ ქჷნდჷრიშ კართეს, წყარმალუ ნახიჩევანჩაიშ მარძგვან წყარპიჯის, დოხოლ. 1 000 მ სიმაღალეს.

აზერბაიჯანიშ პრეზიდენტიშ 2009 წანაშ 9 მანგიშ ზოჯუათ, ბაბექიშ რაიონიშ ოფუტეეფქ ბულქანი, ყარაჩუხი, ყარახანბაილი, თუმბული დო ჰაჯინიიათი გემშართეს ნახიჩევანიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულიშ აკოდგინალუაშა.

## სქოლიო

კატეგორია:ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯულფა (აზერბაიჯანი)

**ჯულფა** (, , ) — ნოღა აზერბაიჯანს, ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ჯულფაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ულირს სომეხური დოხორელი პუნქტი, შხუ ოვაჭარე ცენტრი.

აზერბაიჯანიშ რკინაშარაშ ნორშვი ჯულფა (ღოზი ალიატი — გიუმრი, ჸა თებრიზშა). იდვალუაფუ წყარმალუ არაქსის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Резюме книги Аргама Айвазяна «Джуга»

## სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ნახიჩევანიშ ავტონომიური რეპუბლიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია
მინსკი

**მინსკი** ( ) — ბელარუსიშ ნანანოღა 1919 წანაშე. მინსკიშ აკანიშ და მინსკიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თინეფიშ აკოდგინალუაშა ვემიშმურსჷნ, გერგეზი ნოღა. ქიანაშ უშხუაში ოტრანსპორტე ნორშვი, პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული დო ომენცარე ცენტრი. ნოღას წყარმალუ სვისლოჩი მეურს. 2016 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, მინსკიშ მახორობა 1 959 781 მლნ ადამიერი რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური საიტი 


კატეგორია:ბელარუსიშ ნოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:სსრრ-შ გერგეზი ნოღეფი
კიშინიოვი

**კიშინიოვი** (, IPA /ki.ʃi.'nəǔ/) — მოლდოვაშ ნანანოღა, ინდუსტრიული, კულტურული დო ეკონომიკური ცენტრი. მოლდოვაშ უკაბეტაში ნოღა; იკოროცხუ ევროპაშ ართ-ართ არძაშე იროწვანე ნოღათ. იდვალუაფუ ქიანაშ ცენტრის, წყარმალუ ბიკის. ნოღა თაშნეშე იკოროცხუ რუმინული მახორობაშ არძაშე კაბეტი ურბანულ კონცენტრაციათ ბუქარესტიშ უკული.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.chisinau.md – official site of Chișinău administration ;
* Fest.md – Information about arts and entertainment in Chişinău: theatres, museums, galleries, concerts, restaurants, clubs and others , , ;
*Chişinău City Guide  ;
*Panoramas of Moldova and Chişinău  , , ;
* Panoramic view of Chisinau

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
გიბრალტარი

250px|thumb|მარცხნივ|გიბრალტარიშ შილა
150 px| thumb| 1607 წანაშ ლჷმა გიბრალტარშო
**გიბრალტარი** — ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორია. იდვალუაფუ იბერიაშ ჩქონიშ ობჟათეშე, გიბრალტარიშ საროტწკჷმა, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეს სქირონაშქა ზუღაწკჷმა მიორსხუანს. ტერიტორიას ოორუეშე უხურგანს ესპანეთი. ისტორიულო შანულამი ოურდუმე ბაზა რდჷ ბრიტანალეფშოს დო თეხანო ხოლო ბრიტანეთიშ ოურდუმე ნძალეფიშ ბაზა რე თაქ.

ტერიტორიაშ ჯოხო მოურს არაბულშე „ჯაბალ ატ-თარიქ“ (جبل الطارق), შანენს „თარიქიშ გვალას“. ჯოხო არსხუაფუ უმაიადეფიშ გენერალ თარიქ იბნ-ზიადის, ნამუთ წჷმი ანჯღვერდჷ მავრიტანალეფიშ მიშაბუსუას იბერიაშა 711 წანას. უმოსი კინოხ თე აბანი ჩინებული რდჷ, მუჭოთ კალპე, ჰერკულესიშ ართ-ართი ბიჯგი. ასე კოლოქვიალურო გიბრალტარშა უჯოხონა „გიბ“ (ქუა).

გიბრალტარიშ ზოხორინალა ართ-ართი თარი ოკითხირი რე ინგლის-ესპანურ ურთიართობეფს. ესპანეთი 1713 წანას გიშართილი ტერიტორიაშ დორთინაფას თხულენს, მორო გინოჩამაშ ირი ცადებას კინ გიბრალტარალეფი დახე ართხონარო აწორინათ აუხვადჷნა.

გიბრალტარიშ ოკუჩხბურთე ასოციაცია 2013 წანაშ 24 მესის უეფაშ 54-ა მაკათურო მიღეს.
## ლიტერატურა
* Norwich, John Julius: *The Middle Sea: a history of the Mediterranean*, Random House, 2006
* Sugden, John: *Nelson: A Dream of Glory*, London, 2004
* Syrett, David: *Admiral Lord Howe: A Biography*, London, 2006.
* Maria Monti, Ángel: *Historia de Gibraltar: dedicada a SS. AA. RR., los serenisimos señores Infantes Duques de Montpensier*, Imp. Juan Moyano, 1852

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Interactive Map of Gibraltar
* Gibraltar.com – Complete information portal for Gibraltar
* Government of Gibraltar
* Photo of Gibraltar

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი
კატეგორია:ევროპაშ დოჸუნელი ტერიტორიეფი
კატეგორია:ევროპაშ ოდებელი ტერიტორიეფი
პოდგორიცა

**პოდგორიცა** () — მონტენეგროშ თარი ნოღა (ართ-ართი ნანანოღა). ოფიციალურო მონტენეგროშ ნანანოღათ ცეტინიე იკოროცხუ. თაქ იდვალუაფუ ოთარობე უმენტაში დგჷმილი.

პოდგორიცაშე ცეტინიეშა გოძუ 35,6 კმ.

კატეგორია:მონტენეგროშ ნოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი

**ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი** ( დ. 5 ღურთუთა 1956, დეტმოლდი, ოორუე რაინ-ვესტფალია, გერმანია) — გერმანალი პოლიტიკოსი, გერმანიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი 2005-2009 დო 2013-2017 წანეფს, ვიცე-კანცლერი 2007-2009 წანეფს. გერმანიაშ სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური. 2009 წანაშ გიშაგორუეფს, კანცლერობაშ კანდიდატი სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშე. 2017 წანაშ 12 ფურთუთას, გეგშაგორეს გერმანიაშ პრეზიდენტო.

კატეგორია:გერმანალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:გერმანიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრეფი
კატეგორია:გერმანიაშ პრეზიდენტეფი
მუჰამედ აბდულაჰი მუჰამედი

**მოჰამედ აბდულაჰი მოჰამედი** (, ; დ. 5 მესი, 1962, მოგადიშო) — სომალარი დიპლომატი დო პოლიტიკოსი. 2010 წანაშ 31 გჷმათუთაშე დორინაფილი რე პარლამენტიშით სომალიშ გინმალი ფედერალური თარობაშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტის, 2011 წანაშ 19 მანგშე გეგნოდირთჷ.

ორხველჷ სომალიშ გოლინამი დაროდიშ კლანს. თებული აფუ ბუფალოშ უნივერსიტეტიშ ბაკალავრიატი, სოდე ისტორიას გურაფულენდჷ. კინ თე უნივერსიტეტის, 2009 წანას, დითხილურ სამაგისტრო დისერტაცია პოლიტოლოგიაშ მეჸვენჯობათ. მუსხირენ ბორჯის საქვარენდჷ ააშ-ს სომალიშ საელჩოშ მაართა მელამოსეშ პოსტის. პრემიერ-მინისტრო დორინაფაშახ საქვარენდჷ ბუფალოშ შხვადოშხვა ადმინისტრაციას დო ნიუ-იორკიშ შტატიშ ტრანსპორტირაფაშ დეპარტამენტის.
## სქოლიო

კატეგორია:სომალიშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:სომალიშ პრეზიდენტეფი
ვალპარაისო

მინი|ვალპარაისო

**ვალპარაისო**  – ნოღა დო კომუნა ჩილეს.

კატეგორია:ჩილეშ ნოღეფი
ბჟადალი რომიშ იმპერია

**ბჟადალი რომიშ იმპერია** () — რომიშ იმპერიაშ ბჟადალი ნორთიშ ჯოხოდვალა იმპერატორ დიოკლეტიანეშით 285 წანას მანჯაფილი რეფორმაშ უკული. მაჟირა ნორთის ჯოხოდჷ ბჟაეიოლი რომიშ იმპერია, ნამუთ გვიანიშ ისტორიოგრაფიას ჩინებული რე ბიზანტიაშ იმპერიაშ ჯოხოთ.

## ლიტერატურა
* *რ. გორგაძე, მ. სოხაძე. ძველი მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია, ქართული გამოცემა, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი 2006 წ. გვ. 345-350*
* *ვ. ასათიანი, ბიზანტიური ცივილიზაცია, თბილისი, 2006 წ. გვ. 9-10.*

კატეგორია:რომი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
გამბიაშ პრეზიდენტი

thumb|150px|გამბიაშ შილა**გამბიაშ პრეზიდენტი** — გამბიაშ სახენწჷფო მადუდე. მახორობა გიშმაგორჷნს 5 წანაშ ხანით.

## გამბიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გამბიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:გამბია
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ტიბერიუსი

**ტიბერიუსი** (; დ. 16 გერგობათუთა, ჯვ. წ. 42 — ღ. 16 მელახი, 37) — რომიშ იმპერატორი 14-37 წანეფს. დაბადებაშ ბორჯის **ტიბერიუს კლავდიუს ნერონი**, კლავდიუსიშ გვარით. ტიბერიუს კლავდიუს ნერონიშ დო ლივია დრუზილაშ სქუა. დიამუშიქ დეთხიუ ნერონს დო ჯვ. წ. 39 წანას დექორწინჷ ოქტავიანეშა, მუმალ ავგუსტუსშა. ტიბერიუსიქ თიშ სქუაჸონერო გჷნირთჷ.

## ლიტერატურა

### მაართაფონი წყუეფი
* დიონ კასიუსი, ''რომის ისტორია'' Books 57–58, English translation
* Josephus, ''Antiquities of the Jews'', Book 18, especially ch.6, English translation
* Suetonius, ''Lives of the Twelve Caesars'', Life of Tiberius, Latin text with English translation
* ტაციტუსი, ''ანალები'', I–VI, English translation
* Velleius Paterculus, ''Roman History'' Book II, Latin text with English translation

### მაჟირაფონი წყუეფი
* 
* Capes, William Wolfe, *Roman History*, Longmans, Green, and Co., 1897
* 
*  (Ernst Mason was a pseudonym of science fiction author Frederik Pohl)
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* „ტიბერიუსი (ჯვ. წ. 42 – ახ. წ. 37)“ BBC-ს 

## სქოლიო

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 42
კატეგორია:ნაღურა 37
კატეგორია:ავგუსტუსი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:რომიშ იმპერიაშ კონსულეფი
კატეგორია:ავგუსტუსიშ მავზოლეუმს ნთხორილეფი
პრინციპატი

**პრინციპატი** — მართუალაშ ფორმა ორდოშიან რომიშ იმპერიას.

ზიტყვა პრინციპატი ლათინური Princeps-შე მოურს, მუთ შანენს „მაართა მაართეფს შქას“.

პრინციპატი წჷმარინუანდჷ ორდოშიანი იმპერიაშ მართუალაშ ფორმას, მუჟამსჷთ რესპუბლიკური ტრადიციეფი დიო ხოლო ჭყანიერი რდჷ დო ინსტიტუტეფი ასქილადირი რდჷ, თაშნეშე პრინცეპატი ოხვილუდჷ სენატიშ აღიარაფას.

პრინცეპსტიშ (პირველი მენოღალეშ) ტიტული მაართათ ოქტავიანე ავგუსტუსიქ მიღჷ, მუჟამსჷთ სენატიშ მეჯინათ თიქ იმპერატორო გჷნირთუნ (ჯვ. წ. 27 წანას). ფორმალურო რესპუბლიკა ასქილადერი რდჷ. ავგუსტუსიქ მიღჷ რინაშ ბოლოშა ტრიბუნიშ მაგისტრატურა, თინა თაშნეშე რდჷ ცენზორით დო ცხენენჯმადუდეთ, თეშნერო თიქ ოდუდეს ქეგუდირთჷ მუჭოთ ომენოღალე, თაშნეშე ოურდუმე დო ოშურიელე ხეშუულებას. სენატიქ დო ოკათე ხუნეფქ გაგჷნძარეს არსებობა, მაგისტრატუსეფით ქჷდოსქიდჷ, მარა თინეფიშ პოლიტიკური შანულობაქ გიხურგუ.

პიჯობურო პრინციპატი იკათუანს პერიოდის ჯვ. წ. 27 წანაშე, ანუ ავგუსტუსიშ იმპერატორო გჷმოცხადაფაშე, 193 წანაშახ, ანუ ანტონინეფიშ დინასტიაშ თებაშა. სევერუსეფიშ დინასტიაშ მართუალა რესპუბლიკური ტრადიციეფშე უკვე ძალამ შორს რდჷ ულირი, გეჸვენჯი მასუმა ოშწანურაშ კრიზისიქ დიჭყჷ, ნამუთ დიოკლეტიანეშით დომინანტიშ მიშაღალათ გეთუ. 

კატეგორია:რომიშ სახენწჷფო ინსტიტუტეფი
უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

thumb|400პქ|უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალაშ სქემა.
**უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა** — 2012 წანაშ დგომარობათ, უზბეკეთის დორთუალაშ 3 დონე უღუდჷ: მაართა დონეს იდვალუაფუ 12 ოლქი (ვილოიათი, ), 1 ავტონომიური რესპუბლიკა (ყარაყალპაკეთი) დო 1 ცენტრალური დოჸუნალაშ ნოღა (ტაშკენტი). ოლქეფი დო რესპუბლიკა ირთჷნა რაიონეფო (ტუმანეფი, ) დო საოლქო (რესპუბლიკური) დოჸუნალაშ ნოღეფო. ტაშკენტი ნოღაშდინოხიანი რაინეფო ირთუ. ოლქეფიშ დო რესპუბლიკაშ რაიონეფი რაიონული დოჸუნალაშ ნოღეფო, დაბეფო () დო ომენოღალე თემეფო () ირთჷნა.

## მაართა რანწკიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი


ფაილი:Uzbekistan provinces numbered.svg|მაართა რანწკიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი
„

## სქოლიო
შავკათ მირზიიოევი

**შავკათ მირზიიოევი** (; დ. 24 კვირკვე, 1957, ზაამინსკიშ რაიონი, ჯიზაკიშ ოლქი, უზბეკეთიშ სსრ, სსრრ) — უზბეკი პოლიტიკოსი დო სახენწჷფო მოღალე, უზბეკეთიშ პრემიერ-მინისტრი, 2016 წანაშ 8 ეკენიაშე უზბეკეთიშ პრეზიდენტიშ მოვალობაშ მარსულაფარი.

## პრეზიდენტიშ მოვალობაშ მარსულაფარი
მუჭოთ სამარყანდიშ კლანიშ მაკათურს, თის მირჩქინანდეს ისლამ ქარიმშო ართ-ართ პოტენციურ მონძეთ. მირზიიოევს უღუდჷ ჯგირი ურთიართობა ქარიმოვიშ ჩილწკჷმა, ტატიანა ქარიმოვაწკჷმა დო ერუანული უშქურანჯობაშ სხუნუშ მადუდე რუსტამ ინოიათოვწკჷმა. კანკალე დჷმაკვირე ფირქენდჷ, ნამჷ-და მირზიიოევს ნძალაუფლებაშა მეკინა უღუდჷ, მორო, თიქ გაცხადჷ, ნამჷ-და ნძალა ხვალე ართშა, ჯიზაქიშ რეგიონს გჷმირინუ.

2016 წანაშ 2 ეკენიას, ქარიმოვიშ ღურაშ უკული, მირზიიოევქ პრეზიდენტიშ ნთხორუაშ კომიტეტიშ მადუდეთ გჷნირთჷ, ნამუთ თიშ შანი რდჷ, ნამჷ-და მირზიიოევი ღურელი ქარიმოვიშ მონძეთ გჷნირთჷნ. 2016 წანაშ 8 ეკენიას თიში კანდიდატურაქ, მუჭოთ პრეზიდენტიშ მოვალობაშ მარსულაფარიშ, პარლამენტიშ ჟირხოლო პალატაშ გოართოიანაფილ სესიას დენტკიცჷ. წესით, თე პოსტი სენატიშ მადუდეს, ნიგმატილა იულდაშევს ოკო დუკჷნებუდუკო, მორო, თიქ გაცხადჷ, ნამჷ-და „მიარეწანიანი გჷმოცადაფაშ“ გეშა უჯგუდჷ პოსტი მირზიიოევს დუკჷნებუდუკონ. რე მოლება, ნამჷ-და მირზიიოევი შილებუანს ყირგიზეთწკჷმა დო ტაჯიკეთწკჷმა უზბეკეთიშ ურთიართობეფიშ სტაბილიზაციას.

უზბეკეთიშ ცეოკოშ გჷნაცხადიშ მეჯინათ, მირზიიოევი 2016 წანაშ პრეზიდენტიშ ვადაშახ გიშაგორუეფს ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიაშ კანდიდარი იჸუაფუდუნ.

2021 წლის ოქტომბერში შავქათ მირზიოევი ხელახლა აირჩიეს უზბეკეთის პრეზიდენტად.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უზბეკეთიშ ხეშუულებაშ ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

კატეგორია:უზბეკი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:უზბეკეთიშ პრეზიდენტეფი
აზად ქაშმირი

**აზად ჯამუ დო ქაშმირი** (; კუნტას — **აზად ქაშმირი**, ზიტყვაზიტყვათ „დუდიშული ქაშმირი“) — პაკისტანარეფიშით მართუაფონი ხურგეფიშ ფარგალეფს ორდოიანი ჯამუ დო ქაშმირიშ სათაროშ არძაშე ობჟათეშე მადვალუ ადმინისტრაციული ართული. დე-ფაქტო პაკისტანიშ ნორთი რე, მორო პაკისტანი ოფიციალურო აღიარენს მუჭოთ დუდმამართალი ტერიტორიათ მუში თარობათ. უხურგანს თეხანურ ინდოეთიშ შტატი ჯამუ დო ქაშმირს ბჟაეიოლშე, თაშნეშე პაკისტანიშ პროვინციეფს: ხაიბერ-პახტუნხვას — ბჟადალშე, გილგიტ-ბალტისტანის — ოორუეშე დო პენჯაბის — ობჟათეშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მუზაფარაბადი. აზად ქაშმირიშ ფართობი — 11639 კმ², მახორობათ დოხოლაფირო — 4.5 მლნ. ადმ.

## ეკონომიკა
აზადს ქაშმირს იდვალუაფუ პაკისტანიშ ართ-ართი უშხუაში ჰიდროელექტროდგჷმილი — მანგლაშ დამბა.

## სქოლიო

კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
კატეგორია:ქაშმირი
ბელუჯისტანი (პაკისტანი)

**ბელუჯისტანი** (, ) — პაკისტანიშ პროვინცია ბჟაეიოლი ბელუჯისტანიშ ტერიტორიას. იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალშე ირანიშ ხურგაწკჷმა. პროვინციას ინდოეთიშ ოკიანეშა გიშალი უღუ. მახორობა 7 მილიონი ადამიერი. ეთნიკური აკოდგინალუა: ბელუჯეფი დო პუშტუნეფი. თარი რელიგია: ისლამი. ფართობი — 347 190 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კვეტა. არაბეთიშ ზუღაშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის იდვალუაფუ რეგიონიშ უშხუაში ონიშოლი — გვადარი.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
 
thumb|300px
thumb|300პქ|ბლუჯისტანი, XIX ოშწანურაშ ბოლო.
ბელუჯისტანიშ შტატი 30 ოლქო ირთუ.

# ავარანი
# ბარხანი
# ბოლანი
# ვაშუკი
# გვადარი
# დერა-ბუგტი
# ჯაფარაბადი
# ჯხალ-მაგსი
# ჟობი
# ზიარატი
# კალატი
# კეჩი
# კვეტა
# კოხლუ
# კილა-აბდულა
# კილა-საიფულა
# ლასბელა
# ლორალაი
# მასტუნგი
# მუსახელი
# ნასირაბადი
# ნუშკი
# პანჯგური
# პიშინი 
# სიბი
# ხარანი
# ხარნაი
# ხუზდარი
# ჩუგაი
# შირანი


## ორთაშობური ანომალიეფი
* დიხაშნწალუა ბელუჯისტანს (1935) — გოჭყორდჷ 20 000 ადამიერქ.
* დიხაშნწალუა ბელუჯისტანს (1945) — გოჭყორდჷ 4 000 ადამიერქ.
* წყარალა ბელუჯისტანს (2011) — გოჭყორდჷ 3 ადამიერქ.
* დიხაშნწალუა ბელუჯისტანს (2013) — გოჭყორდჷ არძაშ უკულაში 515 ადამიერქ.
* დიხაშნწალუა სისტანს დო ბელუჯისტანს (2013) —გოჭყორდჷ 34 ადამიერქ.

## სქოლიო


კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი

thumb|left|200px|ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული დორთუალა (წვანე ფერი) დო ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი (ლენი ფერი)

**ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი** (, ), თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **ტომეფიშ ზონა** — რეგიონი პაკისტანიშ ოორუე-ბჟადალშე, ნამუთ ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციაშ (კინოხ ოორუე-ბჟადალი ოხურგე პროვინცია) ავღანეთიშ ხურგაშ შქას იდვალუაფუ. ავღანეთის უხურგანს ოორუე-ბჟადალშე, ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციას ბჟაეიოლშე დო ბელუჯისტანიშ პროვინციას ობჟათეშე. ტერიტორია 27 219 კმ².

გიშაკერძაფილი ზჷმათ ტომეფიშ ზონა იკონტროლებუ თალიბანიშ ყარაფიშით.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ადმინისტრაციულო დორთილი რე შკვითი ოტომე სააგენტოთ დო ამშვი ოხურგე რეგიონო.
thumb|300px|ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი (FATA)

### სააგენტოეფი
# ბაჯაური
# კურრამი
# მოხმანდი
# ორაკზაი
# ოორუე ვაზირისტანი
# ხაიბერი
# ობჟათე ვაზირისტანი

### ოხურგე რეგიონეფი
# ბანუ
# დერა-ისმაილ ხანი
# კოხატი 
# ლაკი-მარვატი
# პეშავარი 
# ტანკი

## თაშნეშე ქოძირით
* ოხურგე რეგიონეფი
* ხაიბერ-პახტუნხვა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Пакистанская Зона Племён — рынок, где можно купить и кинжал, и зенитку // PИА Новости

კატეგორია:პაკისტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
კატეგორია:ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
გილგიტ-ბალტისტანი

**გილგიტ-ბალტისტანი** (, ), 2009 წანაშახ **ოორუე ტერიტორიეფი** (, ) — ორდოიანი ჯამუ დო ქაშმირიშ სათაროშ ნორთი პაკისტანი დოჸუნალაშ გიმე მადვალუ არძაშე ოორუე ადმინისტრაციული ართული. ხურგეფი: ავღანეთი ოორუეშე, ჩინეთი ოორუე-ბჟადალშე, პაკისტანიშ პროვინცია (დე-ფაქტო) აზად ქაშმირი ობჟათეშე დო ინდოეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმალი შტატი ჯამუ დო ქაშმირი ობჟათე-ბჟაეილშე. გილგიტ-ბალტისტანიშ ფართობი —72 971კმ², მახორობა — დოხოლაფირო 1 მლნ. თე აბანი — ქაშმირიშ დიდი ტერიტორიაშ ნორთი რე, ნამუთ ინდოეთიშ, პაკისტანიშ დო ჩინეთიშ შქას დებაშ მეკონი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
კატეგორია:ქაშმირი
ქაშმირი

[მინი|250პქ|ქაშმირიშ რუკა. წვანე ფერით ეშანილი რე პაკისტანიშით დოკაფილი ტერიტორია. ყავაშფერო — ინდოეთიშ კონტროლიშ გიმე მარენჯი [ჯამუ დო ქაშმირი, ჩეთ — აქსაიჩინი, ჩინეთიშით]]
**ქაშმირი** (; ; ; ; ) — ინდოსტანიშ ჩქონიშ ოორუე-ბჟადალშე მადვალუ ოდებელი ტერიტორია. ჰიმალაიშ გვალეფს მადვალუ ისტორიული სათარო. ქაშმირიშ გიშართუალა ვა რე ოფიციალურ დონეშა დოდასურაფილი, თინა წჷმარინუანს ჭირკინიშ ბაძაძის თიშ მაფალურ ქიანეფს, გიშაკერძაფილო ინდოეთიშ დო პაკისტანიშ შქას.

ქაშმირს ოორუეშე ავღანეთი, ბჟაეიოლშე ჩინეთი, ობჟათეშე ინდოეთი დო ბჟადალშე პაკისტანი უხურგანს. 

ასეშო ქაშმირი ირთუ ინდოეთიშ შტატ ჯამუ დო ქაშმირო, ფართობი 101 387 კმ², მახორობა 10,1 მლნ ადამიერი. მუშითგჷმოცხადაფილი ვაღიარაფილი ქიანა აზად ქაშმირს, ფართობი 13 000 კმ² დო მახორობა 3,6 მლნ ადამიერი, აკონტროლენს პაკისტანი. „ოორუე ტერიტორია“ ფართობი 72 500 კმ² დო მახორობა 1 მლნ ადამიერი, აკონტროლენს პაკისტანი დო მორჩილი ტერიტორია ჩინეთიშ კონტროლიშ გიმე, ნამუშ ფართობი რე 37 555 კმ², მახორობა — მუსხირენ ვითოში რე. ქაშმირიშ საართო ფართობი რე 222 236 კმ².

## ინდოეთ-პაკისტანიშ მერინაფა
ქაშმირს ინდოეთ-პაკისტანისმერინაფაშ ისტორია:
* 1947 წანა, ინდოეთიქ დო პაკისტანქ ზოხორინალა მიპალეს.
* 1949 წანა, კუნთხუეფი დაჩხირიშ მეჭყორიდაფაშე აკორაგადუეს. პაკისტანქ ქაშმირიშ 1/3 მიპალუ.
* 1965 წანა, იჭყაფუ ლჷმა პაკისტანიშით ინსპირირაფილ ახირებაშე ინდოეთიშ ოგამე ქიმინჯეფიშ შედეგო.
* 1971 წანა, ქაშმირს სერიოზული ბურჯაფეფი ბანგლადეშიშ ზოხორინალაშ გეშა ინდოეთ-პაკისტანიშ ლჷმაშ ბორჯის.
* 1989 წანა, მაძინე სეპარატისტული ყარაფი იჭყანს აკოანჯარაფილ გიშულეფს ინდოეთიშით კონტროლირაბაფონ ქაშმირს.
* 1998 წანა, ინდოეთი დო პაკისტანი ბირთვული ანჯარიშ ტესტეფს აწარმენა.
* 1999 წანა, იჭყაფუ ქარგილიშ ჟირთუთიანი კონფლიქტი პაკისტანიშით ოკონტროლე ღოზიშ დორცუაფაშ გეშა.
* 2001 წანა, ბურჯაფეფქ გეახალჷ ექსტრემისტული ჯგუბუეფიშ გოაქტიურაფაშ გეშა.
* 2002 წანა, სეპარატისტეფქ ინდოეთიშ ოურდუმე ბაზას ქეგინათხეს. 

## ლიტერატურა
* „24 საათი“ 2002 წ. N1.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Instrument of Accession
* Наблюдатели Совбеза ООН в Кашмире
* Official website of the Jammu and Kashmir Government 
* Official website of the Azad Jammu and Kashmir Government

კატეგორია:ინდოეთიშ გეოგრაფია
კატეგორია:პაკისტანიშ გეოგრაფია
კატეგორია:ჩინეთიშ გეოგრაფია
კატეგორია:აზიაშ ოდებელი ტერიტორიეფი
ხაიბერ-პახტუნხვა

**ხაიბერ-პახტუნხვა** ( ; ) — პაკისტანიშ პროვინცია. მახორობაშ უმენტაშობას აკმადგინანა პუშტუნეფი დო ხინდკო, ჰინდუქუშიშ ლეხერეფს ოხორანა დარდეფიშ კათა, ნამუეფშეთ უშხუაში რე კხო. 

პროვინციას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ავღანეთი, ბჟაეიოლშე — ინდოეთი, ობჟათეშე — პენჯაბიშ პროვინცია, ბჟადალშე — ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი. 

ხაიბერ-პახტუნხვიშ პროვინცია იკათუანს 25 ოლქის.

## მახორობა
2011 წანაშ მუნაჩემეფით, პროვინციას ოხორანდჷ 26 896 829 ადამიერი, ავღანარი თხოზინელეფიშამო, ნამუეფიშ მუდანობა 1,5 მლნ-ს აკმადგინანს. მახორობაშ 2/3 პუშტუნი რე. 

**მახორობაშ მუდანობაშ დინამიკა:**
* 1951 — 4 556 545 ადმ
* 1961 — 5 730 991 ადმ
* 1972 — 8 388 551 ადმ
* 1981 — 11 061 328 ადმ
* 1998 — 17 743 645 ადმ
* 2008 — 20 215 000 ადმ 
* 2011 — 26 896 829 ადმ

**შხუ ნოღეფი:**
* პეშავარი — 1 390 874 ადმ
* მარდანი — 340 898 ადმ
* მინგორა — 268 297 ადმ
* კოხატი — 170 800 ადმ
* აბოტაბადი — 144 109 ადმ
* სვაბი — 111 175 ადმ 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პროვინციაშ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
ფედერალური ონანანოღე ტერიტორია (პაკისტანი)

**ფედერალური ონანანოღე ტერიტორია ** (, ) — პაკისტანიშ ჟირი ფედერალური ტერიტორიაშე  ართ-ართი.

კატეგორია:პაკისტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
პენჯაბიშ პროვინცია

**პენჯაბი**(; , *პენჯაბი*; ; , „ხუთწყარმალონა“) — პაკისტანიშ ოორუე-ბჟაეიოლი პროვინცია, ნამუქჷთ 1947 წანას, წჷმიქიმინჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ინდოეთო დო პაკისტანო დორთუალაშ შედეგო.

პროვინციას უხურგანს აზად ქაშმირი (ოორუეშე), ინდოეთიშ პენჯაბიშ დო რაჯასტანიშ შტატეფი (ოორუეშე), პაკისტანიშ სინდიშ (ობჟათეშე), ბელუჯისტანიშ (ობჟათე-ბჟადალშე), ხაიბერ-პახტუნხვაშ (ბჟადალშე) პროვინციეფს დო ონანანოღე ტერიტორია ისლამაბადი (ოორუეშე). პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 36 ოლქო.

2011 წანაშ 4 ღურთუთას, ისლამაბადის პენჯაბიშ პროვინციაშ გუბერნატორი დოჸვილეს — სალმან ტასირი. თინა ჸვილეს მუში მათხილარეფქ.

## სქოლიო

*
კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
გილგიტი

**გილგიტი** (, ) — პაკისტანიშ გილგიტ-ბალტისტანიშ რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. რეგიონი 1949 წანაშე პაკისტანიშ კონტროლიშ გიმე რე დო ქაშმირიშ ნორთი რე — ტერიტორიაში, ნამუშ ელმოლს არსებენს ინდოეთიშ, ჩინეთიშ დო პაკისტანიშ ტერიტორიული დებეფი. იდვალუაფუ ჰინდიქუშის, 1500 მეტრი სიმაღალეს, წყარმალუ ინდიშ არხოს. ოორუეშე ჩინეთიშ ხურგაშ მანგას გოჸუნს მაღალგვალამი ყარაყორუმიშ ბაკილიში.

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:არეშუმიშ შარაშ ნოღეფი
მუზაფარაბადი

**მუზაფარაბადი** (, ) — პაკისტანიშ აზად ჯამუშ დო ქაშმირიშ ტერიტორიაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აზად ჯამუ დო ქაშმირიშ ტურისტული საიტი  

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
ჰაიდარაბადი (მიარეშანულამი)

**ჰაიდარაბადი** შილებე შანენდას:

* ჰაიდარაბადი — ნოღა ინდოეთის.
* ჰაიდარაბადიშ ოლქი (ინდოეთი) — ოლქი ინდოეთის.
* ჰაიდარაბადიშ სათარო — სათარო ინდოეთის 1724—1950 წანეფს.
* ჰაიდარაბადი — ნოღა პაკისტანს.
* ჰაიდარაბადი (შტატი) — შტატი ინდოეთის 1950-იან წანეფს.
* ჰაიდარაბადიშ ოლქი (პაკისტანი) — ოლაქი პაკისტანს.
ჰაიდარაბადი (პაკისტანი)

**ჰაიდარაბადი**, ჰეიდარაბადი (, , ) — ნოღა პაკისტანს, სინდიშ პროვინციას, წყარმალუ ინდიშ წყარპიჯის. 

## გეოგრაფიული ორენი
ნოღაშ ცენტრი იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 12 მეტრიშ სიმაღალეს..

## დემოგრაფია
ნოღაშ მახორობა წანეფიშ მეჯინათ თეშნერი რდჷ:

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
პაკისტანიშ ნოღეფიშ ერკებული

პაკისტანიშ ნოღეფიშ ერკებული — პაკისტანიშ ისლამური რესპუბლიკაშ შხუ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული.
## პაკისტანიშ ნანანოღეფი
შხვადოშხვა ბორჯიშ პერიოდის სუმ ნოღას ნანანოღაშ სტატუსი უღუდჷ:
* კარაჩი — პაკისტანიშ ნანანოღა რდჷ 1947 წანაშე 1958 წანაშახ. ასე ნოღეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ პაკისტანიშ უშხუაში ნოღა რე, შანულამი ორტანსპორტე რშვილი, ოწარმე სინდიშ პროვინციაშ ცენტრი.
* რავალპინდი — პაკისტანიშ ობორჯე ნანანოღა რდჷ 1958 წანაშე 1960 წანაშა. თაქ იდვალუაფუ პაკისტანიშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ შტაბ-ორენი. პენჯაბიშ პროვინციაშ ტექსტილიშ წარმებაშ ცენტრი.
* ისლამაბადი — პაკისტანიშ ნანანოღა 1960 წანაშე. ნოღა, ნამუთ დუდშე იპროექტირებუდჷ დო აკმიგაფუდჷ მუჭოთ ქიანაშ მუმალი ნანანოღა. სახენწჷფოშ ომენცარე-ოგონათუე ცენტრი რე.

## ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა

thumb|right|450px|პაკისტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალაშ რუკა
**პროვინციეფი:**
* 1. ბელუჯისტანი
* 2. ხაიბერ-პახტუნხვა
* 3. პენჯაბი
* 4. სინდი
**ტერიტორიეფი:**
* 5. ფედერალური ონანანოღე ტერიტორია
* 6. ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი
**პაკისტანიშ ქაშმირიშ ტერიტორიეფი:**
* 7. აზად ქაშმირი
* 8. გილგიტ-ბალტისტანი

## უშხუაში ნოღეფი



### უშხუაში ნოღეფიშ გეოგრაფიული ორენი



## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


პაკისტანი
სინდიშ პროვინცია

**სინდი** (; ;  ) — პაკისტანიშ პროვინცია. პაკისტანიშ ოთხი პროვინციაშე ფართობიშ მეჯინათ მასუმა რე. პროვინცია რე სინდჰეფიშ ოდაბადე. ბჟაეიოლშე უხურგანს ინდოეთი, ობჟათეშე არაბეთიშ ზუღა, ოორუეშე დო ბჟადალშე პაკისტანიშ პროვინციეფი ბელუჯისტანი დო პენჯაბი. 

პროვინციაშ ჯოხოდვალა მოურს წყარმალუ ინდიშე, ნამუთ შანულამ როლს ლაჸაფენდჷ ქიანაშ გოვითარაფას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სინდიშ თარობა 
* Khairpur Sindh Heritage & Welfare NGO 
* სინდიშ მამართალი დინასტიეფი 
* სინდიშ რუკა
* 'Come on Sindh !' — A blog dedicated to the province of Sindh
* Карта округов Синда 
* Popular Sindhi Personalities 
* Sindh Attractions 

კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
ლარკანა

**ლარკანა** (, ) — ნოღა პაკისტანიშ სინდიშ პროვინციას, ლარკანაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 270 283 ადმ. (1998). 2000 წანაშ მარაშინათუთას ლარნაკაშ დორსხუაფაშე ოში წანაქ გემკორთჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლარკანო  
* ლარკანა 
## სქოლიო

კატეგორია:სინდიშ პროვინციაშ ნოღეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
სუკკური

**სუკკური** (, *საკჰარი*) — ნოღა პაკისტანიშ სინდიშ პროვინციას, სუკურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ინდიშ ბჟადალ წყარპიჯის
## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი
* სუკკურიშ რუკა 
* ტურისტული ხასჷლა
## სქლიო

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:სინდიშ პროვინციაშ ნოღეფი
პეშავარი

**პეშავარი** (ურდუ پشاور, პუშტუ پېښور‎) — ხაიბერ-პახტუნხვაშ ადმინისტრაციული ცენტრი პაკისტანს. შანულამი ოვაჭარე, ეკონომიკური, პოლიტიკური დო კულტურული ნოღა პაკისტანიშ ხურგას, ქიანაშ პუშტუნური მახორობაშ შანულამი ცენტრი. მახორობა — 1 439 205 ადამიერი (2010 წანაშ მუნაჩემეფით)

## ისტორია
პეშავარიშ რაიონს, პუშტუნეფქ დიხორეს დიო ხოლო ჯვ.წ.I ვითოშწანურას, მუჟამსჷთ თინეფქ თაქ დიჭყეს გჷმოხორაფა სულეიმანიშ გვალეფიშ რაიონიშ ობჟათე დო ობჟათე-ბჟადალ კართეფშე.

220px|მინიატიურა|მარცხნივ|გემუანობეფიშ ოვაჭარე ცენტრი
ბორჯეფიშ გოძვენას თიქ გინირთჷ პუშტუნური კულტურაშ შანულამ ცენტრო ყანდაარ დო ქაბულწკჷმა ართო. ჯვეშო, მუჟამსჷთ ნოღაქ ოფიციალურო დირსხუ კუშანეფიშით I ოშწანურაშ შქა ხანეფსინ, ჯოხოდჷ პურუშაპურა. ისტორიაშ ედომუშამი გოძვენას პეშავარი წჷმარინუანდჷ ჯვეში არეშუმიშ შარას, გინორთელი აზიური კულტურეფიშ შარააკართაფუს მადვალუ შანულამი ოვაჭარე ცენტრის.

220px|მინიატიურა|მარცხნივ|ნოღაშ ჯვეში განობა
დიო ხოლო მა–2 ვითოშწანურაშ დოჭყაფაშახ რეგიონი ქჷდიჸუნეს მუსლიმ არაბეფქ დო თურქეფქ. თურქეფქ პეშავარი 988 წანას გეჭოფეს. XVI ოშწანურას, ნოღაქ გემშართჷ პუშტუნეფიშ მაპალობაშა. დიდი მოგოლეფიშ იმპერიაშ დჷმარსხუაფალი, ობჟათე აზიაშ მუმალი დჷმაჸუნაფალი ბაბურქ ქჷმორთჷ პეშავრშა დო ქდარსხუ ნოღა ჯოხოთ ბერგამი, 1530 წანას — აკაგჷ ჯიხა-ზურგა. თიშ მოთა აქბარქ ნოღას ოფიციალურო გიოდჷ პეშავარი. აქბარქ გაფართოუ ბაზარი, ოფორტიფიკაციე დგჷმილეფი. ჯვეშო ნოღაშა თაშნეშე უჯოხოდეს "პიოლეფიშ ნოღა" ვარდა "ვარდა ბწკარამეფიშ ნოღა".

1747 წანას პეშავარქ გემშართჷ აჰმად შაჰ დურანიშ ავღანურ–პუშტუნურ იმპერიაშა. 1834 წანას, ავღანეთწკჷმა ლჷმაშ ბორჯის სიქჰეფქ გეჭოფეს ნოღა პაშავარი. გეგნოჭვეს ნოღაშ შანულამი ნორთი. ნოღაქ გეგუდიშულჷ სიქჰეფიშ პატჷნალაშე რანჯიტ სინგჰიშ ღურაშ უკული. 1849–1947 წანეფს, ნოღას მართუნდ გოართოიანაფილი ომაფე, კინ თე პერიოდის პაკისტანიშ ნორთო გჷნირთჷ.

1979 წანას, ავღანეთშა სხუნუეფიშ ჯარებიშ მიშაჸონაფაშ უკული პეშავარქ გჷნირთჷ მოჯაჰედეფიშ ანტისხუნუური ყარაფიშ ცენტრო. თინა ელმოლშე გოხურგელი რდჷ ავღანარი თხოზინელეფიშ ქვერსემი კარეთ. მიარე თხოზინელქ თაქ ქჷდოსქიდჷ ომენოღალე ლჷმაშ თებაშახ, ნამუთ გორჩქინდჷ სხუნუეფიშ ჯარეფიშით ავღანეთიშ დოტებაშ უკული 1989 წანას, თალიბეფიშ მართუალაშ ბორჯის, ამერიკაშ დო თიში მორსხუეეფიშ ოკუპაციაშ პერიოდის 2001 წანაშახ.

პეშავარს იდვალუაფუ საირქიანო აეროპორტი.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
* ურუმჩი, ჩინეთი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პაკისტანიშ დიდი ნოღეფი

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
აბუშ გვალა

**აბუშ გვალა** ვარდა გურუ-სიკარი — არავალიშ გვალამი ქჷნდჷრიშ  უმაღალაში კოკნა. გვალაშ სიმაღალე რე 1722 მ. XII ოშწანურაშე თენა რე ჯაინიზმიშ  რელიგიური ყარაფიშ ცენტრი. გვალა ჩინებული რე ოხიდეეფიშ კომპლექსედფით: ვიმალა-ვასაი, ნემინატჰა დო ადინატჰა. ოხიდეეფი საინტერესოთ იძირაფუნა მუნეფიშ ჩე ქუაშ ფერშა გინოჭყვიდილი ინტერიერეფით, ჯაინისტური ნოჭახნაკეფით დო შხვა.

## ლიტერატურა
* ჯაინ კ.ხ. რაჯასტანის ანტიკური ციხეები და ქალაქები. დელი. 1972.

კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი
არავალი

**არავალი** () — ქჷნდჷრი ინდოსტანიშ ჩქონიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის,ოორუე ინდოეთის. გინოზინდილი რე ობჟათე-ბჟადალშე ოორუე-ბჟაეიოლშა 560 კმ-ს, აკმოდირთუ ჟირი თარი ქჷნდჷრშე. სიმაღალე 300-900 მ. მაქსიმალური სიმაღალე 1722 მ (გვალა აბუშ გვალა). ადმინისტრაციული თოლწონუათ, არავალი გოფაჩილი რე გუჯარათიშ, რაჯასტანიშ დო ჰარიანაშ შტატეფიშ ტერიტორიეფს. ოორუე-ბჟადალშე არავალი გჷთმორთუნს თარიშ ტიოზის, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — მალვაშ პლატოს. ინდოეთიშ უჯვეშაში ხუნჭილი ქჷნდჷრი რე. აკოგაფილი რე კრისტალური ქანეფით. დიდარი რე ორთაშობური რესურსეფით. გოპატჷნაფილი რე გვერდოტიოზი დო ტიოზი ლანდშაფტეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ინდოეთიშ ქჷნდჷრეფი
ანამუდი

**ანამუდი** () — კონკა ინდოეთის, ბჟადალი გატეფიშ დო საართოთ ობჟათე ინდოეთიშ უმაღალაში ჭურჭული. სიმაღლე 2695 მ. იდვალუაფუ კერალაშ შტატის, ერავიკულამიშ ერუანული პარკიშ ობჟათე ნორთის. წყარმალუ პერიიარიშ ღანჩოშ უმაღალაში პუნქტი რე. 1862 წანაშ 4 მაესის კონკაშა მაართაშ ეშართჷ დაგლას ჰამილტონქ.

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი
აგასტია-მალაი

**აგასტია-მალაი** (; ) — გვალა ინდოეთიშ ობჟათეშე.

სიმაღალა ზუღაშ დონეშე — 1864 მ. გვალა იდვალუაფუ ინდოეთიშ შტატი კერალას, ტამილნადუშ შტატიშ ხურგაწკჷმა, კარდამონიშ გვალეფიშ ობჟათეშე.

გვალაშ კართეს იდვალუაფუ წყარმალუეფიშ კარამანაშ დო ტამბრაპარნიშ ოდუდეეფი.

გვალაშ ჯოხო შანენს „*[[ქჷნდჷრი|ქჷნდჷრს]] (გვალა) [[აგასტია|აგასტი]]*“, ნამუთ, აბანური რწუმათ, დო თაჸურეშე ტამილეფს მოუღჷ მუნეფიშ ნინა. გვალაშ საკრაური შანულობა უღუ აბანური ინდუისტეფშო.

გვალაშ ელმოლს აკოქიმინელი რე ბიოსფერული ტყაჩირი აგასტია-მალაი, ფლორა დო ფაუნაშ ოშა-გოშა წჷმმარინაფალეფით .

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი
კატეგორია:კერალაშ გვალეფი
კატეგორია:ბჟადალი გატეფი
ჯონგსონგიშ პიკი

**ჯონგსონგიშ პიკი** (ჯონსანგ რი, *Jongsong Peak*, *Jongsang Ri*) (7420 მ) — ჯანაკიშ რაიონიშ უმაღალაში კონკა , ჰიმალაიშ ცენტრალურ ნორთის, მაღალი პიკი, კანჩეჯანგაშ (8586 მ) ოორუეშე 20 კმ-ს. იდვალუაფუ ხურგეფიშ სუმფა კვათუს: ტიბეტი, ნეპალი დო სიკიმი. ჯონგსონგი სიმაღალაშ მეჯინათ 57-ა გვალა რე მოსოფელს, მარა ედომუშამო მიშმადინუ არხოს მადვალუ გიგანტური მასივი კანჩენჯანგაშ ფონს.

## სქოლიო

კატეგორია:ჰიმალაი
კატეგორია:სიკიმიშ გეოგრაფია
კატეგორია:ნეპალიშ გვალეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ტიბეტიშ გვალეფი
კირატ-ჩული

**კირატ-ჩული** (ტენტიშ პიკი) (7365 მ) — კანჩენჯანგაშ მასივიშ კონკი, ჰიმალაიშ ცენტრალურ ნორთის. იდვალუაფუ ნეპალიშ დო ინდოეთიშ შტატი სიკიმიშ შქას, თარი კონკი კანჩენჯანგაშ ოორუე-ოორუე-ბჟაეიოლშე 11 კმ-შ მალობას. კირატ-ჩული სიმაღალაშ მეჯინათ 76-ა მოსოფელიშ კონკა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* შქვითვითოშურეფი 
* ჰიმალაიშ ჟურნალი  
## სქოლიო

კატეგორია:ჰიმალაი
კატეგორია:ნეპალიშ გვალეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი
კატეგორია:სიკიმიშ გეოგრაფია
დოდდაბეტა

**დოდდაბეტა** (, , ) — გვალა ინდოეთიშ ობჟათეშე. ბაგადაშ დო კანადაშ ნინეფშა ჯოხოდვალა შანენს „*დიდი გვალას*“.

კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი
კატეგორია:ტამილნადუშ გეოგრაფია
კატეგორია:ბჟადალი გატეფი
რავალპინდი

**რავალპინდი** (, , ) — ნოღა პაკისტანს. 1960-იან წანეფს, ისლამაბადიშ დორსხუაფაშახ რავალპინდი ქიანაშ ნანანოღა რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
ფეისალაბადი

**ფეისალაბადი** (1977 წანაშახ **ლაიალპური**; , , ) — ნოღა დო ფეისლაბადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას იდვალუაფუ. პაკისტანიშ სიდიდათ მასუმა ნოღა კარაჩიშ დო ლაჰორიშ უკული.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ხასჷლა 
* პენჯაბიშ პროვინციაშ ოფიციალური საიტი 
* ფეისალაბადიშ პორტალი 

კატეგორია:პაკისტანიშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
მულტანი

**მულტანი** (, , ) — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას. ნოღა ჩინებული რე მუში მიარემუდანამი მეჩეთეფიშ დო მავზოლეუმეფიშ გვალაშ ბულიშ ყორშეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* მულტანიშ ოთარობე ხასჷლა 
* Britannica: Multan

კატეგორია:პაკისტანიშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
გუჯრანვალა

**გუჯრანვალა** (, , ) — ნოღა დო გუჯრანვალაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას იდვალუაფუ.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Gujranwala in 1911encyclopedia 

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ მილიონიანი ნოღეფი
ბაჰავალპური

**ბაჰავალპური** (, , ) — წყარმალუ სატლეჯიშ ობჟათეშე მადვალუ ნოღა ჰოლისტანიშ ტიოზიშ ზურგას, პაკისტანიშ პენჯაბიშ ტერიტორიაშ ნორთის.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* About Bahawalpur 
* District Bahawalpur — 1998 census 
* Bahawalpur Pictures 

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
სარგოდჰა

thumb|left|250px|პაკისტანიშ ოურდუმე-ოჰეერე ნძალეფიშ სკოლაშ დგჷმილი.
**სარგოდჰა** — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, სარგოდჰაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 458 440 ადმ. (1998). ნოღას პაკისტანიშ ოურდუმე-ოჰეერე ნძალეფიშ დაგურაფალი სკოლაშ დგჷმილი იდვალუაფუ ().
## სქოლიო

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფიკატეგორია:პენჯაბი
სიალკოტი

**სიალკოტი** (, , ) — ნოღა, პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, ქაშმირიშ თირამი ქჷნდრეფიშ გიმე წყარმალუ ჩინაბიშ ელახ. სიალკოტიშ ოლქიშ ცენტრი რე. პროვინციაშ ნანანოღა ლაჰორიშ ოორუე-ბჟადალშე 125 კმ-ს იდვალუაფუ, ინდოეთიშ ხურგიშე მუსხირენ კილომეტრის.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ხასჷლა 

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
მარდანი

**მარდანი** () — ნოღა პაკისტანიშ ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციას, მარდანიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
## Ссылки
* ნოღაშ ოფიციალური ხასჷლა  

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
გუჯრათი

**გუჯრათი** (, ) — ნოღა პაკისტანს, გუჯრათიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.gujratpakistan.com
* http://www.gulzaremadina.com/index.htm  
* http://www.gujratlink.com/ 
* http://www.uog.edu.pk/ 

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
კასური

**კასური** () — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, კასურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 321 954 ადმ. (2009).
## სქოლიო

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:პენჯაბი
გვადარი

**გვადარი** (, ) — ნოღა დო გვადარიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, იდვალუაფუ პაკისტანიშ ბელუჯისტანიშ პროვინციაშ ობჟათე-ბჟადალშე.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Latest Development and Informative website  
* Gwadar Development Authority 

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
ბჰუტანიშ ნოღეფიშ ერკებული

სტატიას მოჩამილი რე ბჰუტანიშ ვითი უდიდაში ნოღა მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ.

## ბჰუტანიშ ართამი რუკა
რუკაშ ლეგენდა:


კატეგორია:ერკებულეფი:ბჰუტანი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Bhutan_ Districts, Major Cities & Towns - Statistics & Maps on City Population

ბჰუტანი
შეკჰუპურა

**შეკჰუპურა** შეიჰუპურა;  ) — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, შეკჰუპურაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 280 263 ადმ. (1998). ლაჰორიშ ოორუე-ბჟადალშე 35 კმ-შ მალობას იდვალუაფუ. გურდვარეფი ნოღაშ არძა ბოლოს იდვალუაფუ.
## სქოლიო

კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:პაკისტანი
ავღანეთიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ავღანეთი|ავღანეთის]]** აკა მილიონიანი ნოღა რე ქიანაშ ნანანოღა ქაბული, დოსქილადირეფი — მორჩილი ნოღეფი დო დაბეფი რე. ბოლო ბორჯის ცენტრალური სტატისტიკური ორგანიზაციაშით მანჯაფილი გჷმოკითხირიშ ფასებათ, ავღანეთიშ ტერიტორიას მახორუ მახორობაშ მუდანობა 27.5 მილიონი ადამიერი რე.

რცხილს მოჸონაფილი რე ავღანეთიშ 19 ნოღა მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ.

ავღანეთიშ მახორობა 2013-2014 წანეფიშ სტატისტიკური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, გვალო აკნადგინანს 26,023,100 კოჩის.

## სქოლიო

*
კატეგორია:ნოღეფიშ ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ
აზერბაიჯანიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[აზერბაიჯანი]]შ ნოღეფი**:
right|500px|thumb|აზერბაიჯანიშ რუკა

* **[[ბაქო]]** — ნანანოღა

* აღდამი (იკონტროლირებუ გვალამი ყარაბაღიშით)
* აღდაში
* აღჯაბადი
* აღსთაფა
* ასტარა
* აღსუ
* ბაბექი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* ბარდა
* ბეილაგანი
* ბელაქანი
* ბილიასუვარი
* ქაბალა
* გორანბოი
* გოქჩაი
* გოიგოლი
* ქობუსტანი
* განჯა
* დაშქესანი
* ჯალილაბადი
* ჯაბრაილი 
* ჯულფა (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* დივიჩი
* ევლახი
* ზაქათალა
* ზანგილანი 
* ზარდაბი
* იმიშლი
* ისმაილი
* ყაზახი
* ჰაჯიქაბული
* კახი
* გედაბეი
* ქალბაჯარი 
* ყუბა
* გუბადლი 
* გუსარი
* ქურდამირი
* ლაჩინი
* ლენქორანი
* მასალი
* მინგეჩაური
* ნაფთალანი
* ნახიჩევანი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* ნეფთჩალა
* ოღუზი
* ორდუბადი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* საათლი
* საბირაბადი
* სალიანი
* სიაზანი
* სუმგაითი
* თოუზი
* ტერტერი
* უჯარი 
* ფიზული 
* სტეფანაკერტი (იკონტროლირებუ გვალამი ყარაბაღიშით)
* ხაჩმაზი
* ხირდალანი
* ხოჯავენდი (იკონტროლირებუ გვალამი ყარაბაღიშით)
* ხოჯალი (იკონტროლირებუ გვალამი ყარაბაღიშით)
* ხუდათი 
* ხიზი 
* შამქორი
* შარური (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* შაჰბუზი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* შაქი
* შემახა 
* შირვანი
* შუშა

## ნოღაშ ტიპიშ დოხორელი პუნქტეფი
* არტემ-კუნძული
* ავრორა
* ალათი
* აჯიკენდი
* ალიაბადი
* ალთიაღაჯი
* არანი
* თუდოლენი აღჯაქენდი
* ბასკალი
* ბეიმლი
* ბორადიგაჰი
* ბუზოვნა
* ვარგუნი
* გილგილჩაი
* ჰაჯი-ზეინალაბდინი
* ჰასანაბადი
* გაფტონი
* ჰეიდარაბადი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* გერმატუკი
* დალარი
* ზაიამი
* ყაზანბულახი
* ქარაერი
* ქივრაგი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* ქიჟაბა
* კიროვსკი
* კილიაზი
* ქონაქ-ქენდი
* ჭითა დოხორინი
* ქური 
* ლაჰიჩი
* ლაქი
* მატრასა
* მუგთადირი
* სამუხი (2008 წანაშახ ნაბიაღალი)
* ფარაღაჩაი (ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა)
* პორტ-ილიჩი
* საბირი
* სამური
* საჰილი
* ჩეილდაღი
* ჩინარლი
* ჩირაღდერე
* შოლარი
* შურააბადი
* ჟიმოლენი აღჯაქენდი
* იარდიმლი

## აზერბაიჯანიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:

*
კატეგორია:ნოღეფიშ ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ