open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ახვახური ნინა

**ახვახური ნინა** — დაღესტანური ნინეფიშ ფანიაშ ანდიური გიმენბუნაშ ნინა. გოფაჩილი რე ახვახიშ დო სოვეტსკოეშ (ჸოფილი ყაჰიბიშ) რაიონეფიშ რანწკ აულს (კუდიაბ-როსო, ლოლოღონითლი, ტად-მაღითლი, იზანი, რატლუბი, თლანუბი, წეგობი დო შხვა). ახვახურ ნინაშა რაგადანს დოხოლაფირო 6 500 კოჩი (2006). ახვახური ნინა უჭარალე ნინა რე. ოჭარალე ნინათ (აბანობური ხანდაწარმება, დაჭყაფური სკოლა, გაზეთი) გჷმორინაფილი რე არხომოჯგირე ხუნძური (თაშნეშე რუსული).

## ლიტერატურა
* 
* Магомедбекова, З. М. *Ахвахский язык: Грамматический анализ, тексты, словарь*. Тбилиси, 1967

## თაშნეშე ქოძირით
* ახვახარეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
ჭამალალური ნინა

**ჭამალალური ნინა** — დაღესტანური ნინეფიშ ფანიაშ ანდიური გიმენბუნაშ უჭარალე ნინა. გოფაჩილი რე დაღესტანიშ წუმადიშ რაიონიშ ოფუტეეფს. ჭამალალურ ნინაშა რაგადანს 2355 კოჩი, ეთნიკური ჭამალალარეფი. სალიტერატურო დო ტომეფს შქას საურთიართობო ნინა რე მოჯგირე ხუნძური ნინა. გიშმერთუ ჟირი თარი დიალექტი: ჰაქვარული დო ჰიჰატლური.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა

**მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა** — კონფედერაციული რესპუბლიკა, ნამუქჷთ 1918 წანაშ პირელ–მესის იარსებუ; რესპუბლიკაშა მიშმეშჷ საქორთუო, სომხეთი დო აზერბაიჯანი.

## თაშნეშე ქოძირით
* მოლენკავკაციაშ სფსრ;
* საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა;
* სომხეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა;
* აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა;

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მდფრ-შ კუნტა ისტორია 
* მდფრ-შ რესპუბლიკა, ისტორია დო ოურდუე ნძალეფი 
* მოლენკავკაციაშ ფედერაციული რესპუბლიკა (1922 – 1936)

კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:მოლენკავკაციაშ ისტორია
მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მარწკინდიშ ოჯიმალე

„**მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: ორწკინდიშ ოჯიმალე**“ () — 2001 წანაშ ფენტეზიშ ჟანრიშ ფილმი, გინოღალირი რეჟისორ პიტერ ჯექსონიშე. ათე ფილმი ერსხუაფუ ჯ.რ.რ. ტოლკინიშ რომანს „მარწკინდიშ მაზოჯალი“, კერზოთ — თიში მაართა ნორთის „მარწკინდიშ ოჯიმალეს“.

ფილმიქ გიშართჷ 2001 წანაშ 19 ქირსეთუთას დო დიდი წუმოძინა უღუდჷ. DVD/Blu-Ray ფორმატის გიშართჷ მუჭოთ კინოთეატრეფს ნაძირეფი, ხოლო ფიჩორი, 208 წუნამი ვერსიაქ, ნამუსჷთ გეძინელქ იჸუ ფილმიშე ეშაჭკირილი სცენეფქ.

## სიუჟეტი

მაჟირა ეპოქას წკურუმია მაზოჯალი საურონი ოცადუ შქასქირიშ ხემანჭუობაშ მარწკინდიშ ძალათ დამორჩილებას. ელფეფიშ დო ადამიერეფიშ ლჷმას მაფასქირი ისილდური თისი ხეშე მარწკინდის მეკვათუნს, მუთით მერეხანს თიში ფიზიკურ ფორმას დო იმორძგუანს თიში ჯარს. მორო, საურონიშ „რინაშ ნძალეფი“ კინი მარწკინდიშა რე მერცხუაფილი დო სოიშა მარწკინდი რენი, საურონით რე. ისილდური, ნამუქჷთ მარწკინდიქ შური მოუნთხორჷ, ვარიას იჩიებუ თიში მერეხუაშენ. თიში უკული, მუთი თისი ჸვილუნან ორკეფი, მარწკინდი 2500 წანათ წყარმალუს დინუ. თისი მიოგორანსჷ გოლუმი, ნამჷთ ოშწანურეფიშ გოძვენას ორხველუ, სოიშა მარწკინდის ვემიოგორანს ჰობიტი ბილბო ბეგინსი.

60 წანაში უკული ბილბო მარწკინდის უტენს ჯიმასქუას, ფროდო ბეგინსის. შეტყვენს, ნამდა მარწკინდი საურონს ორხველუ, ჯადოსანი განდალფ სქიბუშფერი ფროდოს ართხილენს, ნამდა საურონიშ ნძალეფი თისი გორნა. განდალფი ჭოფუნს სემუაიზ გემჯის, ფროდოშ მებაღუეს, ნამუქჷთ თინეფიშ ჩიებას ოსინთეწკჷმა ირჩქილუანს დო ფროდოწკჷმა ართო შაირიშე ოჯღონანს. მუ იზენგარდიშა მეურს, თიშენ ნამდა შეხვადას მუში ორდენიშ მაჯღვერს, სარუმან ჩეს. თიშე განდალფი გეგენს, ნამდა საურონქ ნაზგულეფი მარწკინდიშ ოგორუშა გუტუ. სარუმანი იჸი საურონიშ მოინალე. თინა განდალფის ჭოფუნს დო ყორშიშ წვანდის იტენს. საურონიშ ორკეფს თინა უზოჯუნს, ოლიმარი ანჯარიშ ღოლამას დო დარსხუანი ორკ მალჷმორეფიში ახალი ბუნაა, ურუკ-ჰაეფი.

## არტისტეფი

* ელაიჯა ვუდი  - ფროდო ბეგინსი
* შონ ოსტინი - სემ გემჯი
* ვიგო მორტენსენი - არაგორნი
* იენ მაკ-კელენი - სქიბუშფერი განდალფი:
* დომინიკ მონაგჰენი - მერიადოკ ბრენდიბაკი
* ბილი ბოიდი - პერეგრინ ტუკი
* შონ ბინი - ბორომირი
* ორლანდო ბლუმი - ლეგოლასი
* ჯონ რის-დეივისი - გიმლი
* კრისტოფერ ლი - სარუმანი
* სალა ბეიკერი - საურონი
* ჰუგო უივინგი - ელრონდი
* კეიტ ბლანჩეტი - გალადრიელი
* ლივ ტაილერი - არვენი
* იან ჰოლმი - ბილბო ბეგინსი

## გინორთი წინგიშე

ჯექსონქ, უოლშიქ დო ბოიენსიქ მიარეშა თირეს სცენარი, თიშენ ნამდა თინა უმოსო კომპაქტური რდუკო დო პერსონაჟეფით ხოწილი სახეთ ქოჸოფედესკო წუმოორინელინ. ჯექსონქ ოშინუ, ნამდა თიში თარი ზალამი რდჷ კათა გუჯინუკონ ფროდოს დო მარკინდის. ფილმის ნაძირეფუ რე წოხოლენისტორია, ნამუსჷთ ნაძირეფუ რე მარწკინდიშ კუნტა ისტორია დო მუჭო მოხვადუ თიქი ბილბოწკჷმა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ტრილოგიაშ ოფიციალური ხასჷლა
* 
* გინოღალეფიშ აკანეფი სისტემას Google Earth

## სქოლიო

კატეგორია:მარწკინდეფიშ მაზოჯალი
კატეგორია:ფენტეზი ფილმეფი
კატეგორია:2001 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინიშ ნახანდეფიშ ეკრანიზაციეფი
კატეგორია:პიტერ ჯექსონიშ ფილმეფი
აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა

**აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა** (; ) — აზერბაიჯანიშ ტერიტორიას მადვალი სახენწჷფო 28 მესი 1918 — 28 აირელი 1920 წწ. ზოხორინალა გჷმაცხადჷ ტფილისის, საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადებაშე 2 დღაშ უკული, კინ თი დარბაზის.

აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ წჷმოხონი რდჷ მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა, ნამუთ 1918 წანაშ პირე-მესის არსებენდჷ დო მალას აკოცუ თიშა მიშმალი სუბიექტეფიშ (საქორთუო, სომხეთი, აზერბაიჯანი) ინტერესეფიშ უშუთანხმობაშ გეშა.

1920 წანას აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა ჭითა არმიაქ ქჷდიჸუნუ დო სოციალისტური მართუალა გემშიღჷ. მოგვიანაფათ აზერბაიჯანი მოლენკავკაციაშ სოციალისტური ფედერაციული სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშ აკმადგინალ ნორთო გჷნირთჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*CNN on Azerbaijan Democratic Republic 
* Account of British Force in Baku
* Gasimov, Zaur: ''The Caucasus'', European History Online, Mainz: Institute of European History, 2011, retrieved: November 18, 2011.

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:კავკაციაშ ისტორია
სომხეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა

**სომხეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა** — მაართა რესპუბლიკა სომხეთიშ ტერიტორიას, ნამუქჷთ აკიქიმინ 1918 წანაშ 28 მესის რუსეთიშ იმპერიაშ აკოცჷმაშ შედეგო. თე რესპუბლიკაქ 2 წანმოწანას იარსებჷ. უკული თინა ქჷდიჸუნუ სხუნუეფიშ რუსეთიქ. თის ბჟადალშე უხურგანდჷ ოსმალეთი, ობჟათეშე ირანი, ბჟაეიოლშე აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, ოორუეშე - საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა. მახორობა 3 მილიონი, ფართობი (ოფიციალურო) — 80 000 კმ².

გჷმათუთაშ რევოლუციაშ უკული, თიშ გეშა, ნამჷ-და კავკაციას დუდ დუთხილუდუკონ რუსეთიშ დო თურქეთიშ აგრესიაშენ, გეგმიცხადჷ ზოხორინალაქ დო აკიქიმინჷ მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკაქ, ნამუშა მიშმეშეს საქორთუო, აზერბაიჯანი დო სომხეთი. მარა გინორთელი ორიენტაციაშ გეშა (საქორთუო იკინანდჷ გერმანიაშჸურე, სომხეთი ინგლისიშჸურე, აზერბაიჯანი თურქეთიშჸურე) მოლენკავკაციაშ აკოცუ დო 1918 წანაშ 28 მესის სომხეთიქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ.

სომხეთიქ მუსხირენ უწჷმუძინუ ლჷმა გჷნიღჷ მეძობელეფწკჷმა. კერზოთ: სომხეთ-საქორთუოშ ლჷმა, სომხეთ-ოსმალეთიშ ლჷმა დო სომხეთ-აზერბაიჯანიშ ლჷმა. ბოლოს, 1920 წანას, თინა სხუნუეფიშ რუსეთიქ ქჷდიჸუნუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Leaders of Democratic Republic of Armenia 
* Республика Армении (Первая Республика) в Энциклопедии Геноцид.ру
* Эдуард Оганесян. Век борьбы. Мюнхен-Москва, 1991 

კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია
კატეგორია:კავკაციაშ ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კრისტოფერ ლი

**სერ კრისტოფერ ფრენკ კარანდინი ლი** (დ. 27 მესი, 1922 — ღ. 7 მანგი, 2015) — ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ დო წმ. იოანეშ ოპატიე ორდენიშ მაღვენჯი , ინგლისარი არტისტი დო მუსიკოსი. თიში ოარტისტე კარიერა გიშიგორუ ჯინჯიერო უბადო პერსონაჟეფიშ გასახიერებათ. მაართა ათეჯგურა ჩინებული როლეფიშე რდჷ გრაფი დრაკულა. 1974 წანაშ ფილმის *[[ქომოლკოჩი ორქოშ პისტოლეტით]]* თიქი გასახიერჷ ფრანცისკო სკარამანგა. დიდი მოწონა დეინალჷ სარუმანიშ როლქ, კინოტრილოგიაშე მარწკინდეფიშ მაზოჯალი. ხოლო ჩინებული რე თიში გასახიერებული გრაფი დუკუ, ფილმიშე მურიცხული ლჷმეფი.

## ფილმოგრაფია

## ალბომეფი
**[[The Wicker Man (საუნდტრეკი)|The Wicker Man]]* (1973)
**Hammer Presents "Dracula" With Christopher Lee* (EMI NTS 186 UK/Capitol ST-11340 USA, 1974)
**[[The Soldier's Tale]]*, იგორ სტრავინსკიშ მუსიკა, შოტლანდიური კამერული ორკესტრიშ რსულებათ / დირიჟორი - ლაიონელ ფრენდი (Nimbus, 1986)
**[[Peter and the Wolf]]*, სერგეი პროკოფიევი / ინგლისიშ სიმებამი ორკესტრი, იეჰუდი მენუჰინიშ ხემანჯღვერუათ (Nimbus, 1989)

**Annie Get Your Gun* (1995)  JAY Records-შ წუმორინელი Annie Get Your Gun 
**[[The Rocky Horror Show]]* (1995)  JAY Records-შ წუმორინელი The Rocky Horror Show 
**Devils, Rogues & Other Villains* (1998)
**[[The King and I]]* (1998) JAY Records-შ წუმორინელი The King and I 
**Musicality of Lerner and Loewe* (2002) კრისტოფერ ლი არსულენს ბირას Wandering Star ალბომს Musicality of Lerner and Loewe 
**[[Symphony of Enchanted Lands II: The Dark Secret]]* (2004)
**Lord of the Rings: Songs and Poems by J. R. R. Tolkien* (2003)
**[[Triumph or Agony]]* (2006)
* *[[Revelation (კრისტოფერ ლიშ ალბომი)|*Revelation*]]* (2006)
**[[Charlemagne: by the sword and the cross|Charlemagne: By The Sword & The Cross]]* (2010) 
**[[The Frozen Tears of Angels]]* (2010)
**[[The Cold Embrace of Fear - A Dark Romantic Symphony]]* (2010)
**[[Battle Hymns MMXI]]* (2010)
**Charlemagne: The Omens of Death* (2011) 

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ხასჷლა  
*
*ინტერვიუ ჟურნალწკჷმა Bizarre Magazine 
*ინტერვიუ ფილმიშ ’მარწკინდეფიშ მაზოჯალი’ გეშა
*პროფილი ხასჷლას Guardian
*ინტერვიუ ხასჷლაწკჷმა Starwars.com
*2007 წანაშ ინტერვიუ
*კრისტოფერ ლიშ გურმაჭვერეფიშ გერმანული ხასჷლა 

## სქოლიო

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1922
კატეგორია:ნაღურა 2015
DVD

left|100px

right|thumb|190px|DVD-R ინმაჭარალი/ოკითხირუ განი

**DVD** ( – ციფრული ვიდეო დისკი) — ოპტიკური დისკი, რე მედიაშ ფორმატიშ მუნაჩამეფიშ ოჩუალარო, ნამუთ იკათუანს ვიდეოფილეფსჷთ, მაღალი ვიდეო დო ხონარიშ ხარისხით. გოჯინელო DVD აგურუ კომპაქტ დისკეფს, თიშენ დამდა თინეფიშ ფიზიკური განზომილებეფი ართნერი რე (120 მმ ვარდა კანკალე მოდელს 80 მმ დიამეტრით), მორო თინეფი შხვადოშხვა ფორმატის იკოდირებუ დო, ათეწკჷმა, DVD-შ უმოსო მაღალი ინონტირა უღუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჟირფა ენწყუმა 
* DVD - შხირო ნაკითხირეფი
* YouTube: 1997 წანას Toshiba-შ წუმორინაფილი DVD დემო დისკი

კატეგორია:ინფორმაციაშ ჩუალაშ საშვალებეფი
კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგიეფი
ბერძენეფი

მინი|290px|ჩინებული ბერძენეფი
**ბერძენეფი** ვარდა **ელინეფი** — კათა, საბერძნეთიშ თრი მახორობა (9,72 მლნ). თაშნეშე ოხორანა კვიპროსის (570 ვთშ.), ააშ-ს (550 ვთშ.), გერმანიას (300 ვთშ.), რუსეთიშ ფედერაციას (92 ვთშ.).

* **ჯოხოეფი**: მუშჯოხოდვალა -* ელლინეს*; 
* **ედომუშამი მუდანობა**: 12,4 მლნ. 
* **ნინა**: ახალბერძენული. 
* **მორწუმეეფი**: თარო მართლმადიდებელეფი.

## თაშნეშე ქოძირით
* პონტიალეფი
* ბერძენეფი საქორთუოს

## წყუეფი

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
*
ურიეფი

**ურიეფი** — სემიტური გამნარყიშ კათა. მილიონი — 13 428 300 მლნ, თინეფს შქას ააშ-ს — დოხოლ. 5 275 000, ისრაელს — 5 703 700, რუსეთიშ ფედერაციას — 205 000.

* **ჯოხოეფი**: მუშჯოხოდვალა — იეჰუდიმ, იდნ;
* **ნინა**: ურიეფიშ დიდი ნორთი რაგადანს თი ქიანაშ ნინაშა, სოდე ოხორანან. თაშნეშე ურიეფიშ ნორთი რაგადანს ურიულ ნინეფშა — ივრითი, იდიში დო შხვა. 
* **მორწუმეეფი**: თარო იუდევარეფი. დიასპორას თინეფი გორთილი რენა აშქენაზეფო დო სეფარდეფო.

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:აზიაშ კათეფი
იეზიდეფი

**იეზიდეფი** (***ეზიდეფი***; , , ) — ეთნიკური ქურთეფიშ მორჩილმუდანამი რელიგიური ნოჸელა, ნამუშ გემაჸვენჯეფი თარო ოორუე ერაყის დო თურქეთის ოხორანა, ელაზჷმაფათ მორჩილმუდანამი თემეფი  - სომხეთის, საქორთუოს, თაშნეშე ირანს, სირიას დო უკრაინას. იეზიდეფიშ დიდი ნორთი ემიგრაციას რე ევროპაშ დო ოორუე ამერიკაშ ქიანეფს. თინეფიშ საართო მუდანობა სავარაუდეთ 1 მილიონი რე. თინეფი რაგადანა ქურთული ნინაშ ართ-ართ არძაშე გოფაჩილ დიალექტშა — კურმანჯიშა.
thumb|right|200px|იეზიდეფიშ შილა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* საქორთუოშ იეზიდეფიშ ისტორია
* იეზიდეფი 
* იეზიდეფიშ რინაშ ემახანტალი სურათეფი 

## ლიტერატურა
* ქსე. ტომი 5. სტ. იეზიდები, გვ. 80 - თბილისი, 1980 წ.
* *დიმა ფირბარი*. **«На пути к истине Езидизм»** - თბილისი, 2004 წ. 
* *ქერიმ ამოევი*.  **«Курдский вопрос в международных договорах»** - თბილისი, 2007 წ. 
* *ქარამე ანყოსი*. **«Din Bawariya Ezditi»**  - თბილისი, 2007 წ. 

კატეგორია:იეზიდიზმი
კატეგორია:იეზიდეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
სპარსალეფი

**სპარსალეფი**, **ფარსეფი** — კათა ირანს. ირანიშ თარი მახორობა. ოხორანა თარო ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ ირანს. ორხველჷნა ევროპეიდული რასაშ ინდო-მედიტერანეულ ჸას. სპარსალეფიშ საართო მუდანობა ირანს დოხოლაფირო 50 მილიონი რე. რაგადანა სპარსულ ნინაშა. რელიგიათ მუსლიმან-შიიტეფი რენა; ეთნოკონფესიური ბუნეფი გებრეფი დო პარსეფი ზოროასტრიზმიშ გემაჸვენჯეფი რენა.

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:ირანი
მოლენკავკაციაშ სოციალისტური ფედერაციული სხუნუეფიშ რესპუბლიკა

**მოლენკავკაციაშ სოციალისტური ფედერაციული სხუნუეფიშ რესპუბლიკა** — სხუნუეფიშ რესპუბლიკა, ნამუქჷთ 1922 - 1936 წანეფს იარსებუ; თიშა მიშმეშეს საქორთუოშ, სომხეთიშ, აზერბაიჯანიშ დო აფხაზეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკეფი. უკული თე სუმ ქიანაქ სსრრ-შ აკოდგინალუაშა ზოხო-ზოხოთ გემშართეს.

## მახორობა

მახორობა 1926 წ.:
* ასფსრ — 5&nbsp;861&nbsp;600 კ.
** საქორთუოშ სსრ — 2&nbsp;666&nbsp;500 კ.
** აზერბაიჯანიშ სსრ — 2&nbsp;314&nbsp;600 კ.
** სომხეთიშ სსრ — 880&nbsp;500 კ.



## თაშნეშე ქოძირით
*მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა
*ოორუე კავკაციაშ გვალარეფიშ რესპუბლიკა
*ლიტბელი
*ბავარიაშ სხუნუეფიშ რესპუბლიკა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*მოლენკავკაციაშ ფედერაციის ჩანარული ოფორუშ რუკა საქორთუოშ ერუანული არქივი
* მსფსრ ეკონომიკური რუკა 1925 წ. საქართველოს ეროვნული არქივი

კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:მოლენკავკაციაშ ისტორია
თალიშეფი

**თალიშეფი** (თალშ. толышон / tolışon) — ობჟათე კავკაციაშ ჯვეში კათა, ნამუსჷთ არიული გოჭყაფა უღჷნა დო ფორმირაფილი რე შანულამ კავკაციურ სუბსტრატის, ისტორიულო ოხორანდეს თალიშიშ გვალონა და ლაკადა აბანეფს, ნამუთ ომძღჷ კასპიაშ ზუღაშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის (აზერბაიჯანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლი დო ირანიშ ოორუე-ბჟადალი). თალიშური ნინა ორხველჷ ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ ირანულ ნინეფიშ ბუნას (ოორუე-ბჟადალი გიმენბუნა, თათი-თალიშური ნოჸელა).

ზოხო ფასებათ, ედომუშამ მოსოფელს თალიშეფიშ საართო მუდანობა აკმადგინანს მეხოლაფირო 267300-შე (თათიშ კათაშამო) 619000  ადამიერშახ, თალიშურ ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობა 184100-შე (თათურნინამო) 1300000 ადამიერშახ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Измайлова А. А. Кандидат исторических наук, Зав. отделом этнографии Музея Истории Азербайджана АН Азербайджана. Талыши (Этнокультурные процессы)
* Сайт талышской истории и культуры 
* Талышинфо 
* Талыш-медиа
* Толышпресс 
* John Clifton, Calvin Tiessen, Gabriela Deckinga, Laura Lucht. Sociolinguistic Situation of the Talysh in Azerbaijan. SIL International, 2005
## სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ კათეფი
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:ირანიშ კათეფი
კატეგორია:ირანული კათეფი

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
აფხაზეფი

|მინიატიურა|250პქ
**აფხაზეფი** (, *აფსუა*) — ოორუე-ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ისტორიულ რეგიონს მახორუ აბორიგენული მახორობა. რაგადანა აფხაზურ ნინაშა. 1989 წანაშ ეჭარუათ, საქორთუოს 95,9 ვითოში აფხაზი ოხორანდჷ, აფხაზეთის ასსრ-ს — 93,3 ვითოში, ედომუშამო სხუნუეფიშ რსხუს - 105 ვითოში.

აფხაზეფი ეთნიკურო ომოჯგირჷნა ოორუეკავკაციური წჷმოულობაშ ადიღეფს დო უბიხეფს. თეშ მოხ, აფხაზეფს კულტურულ დო საჸოფარინე მუშობურობეფს უმოსი საართო უღჷნა ქორთუეფწკჷმა. თინეფწკჷმა ოშწანურეფიშ გოძვენას ართობურ წორორინაქ დო მეჭედელ ურთიართობაქ გოლინა იღვენუ მუჭოთ ნინაშა, თეშ აფხაზეფიშ ანთროპოლოგიაშა ხოლო.

## ლიტერატურა
* მარიამ ლორთქიფანიძე, აფხაზები და აფხაზეთი, თბილისი, 1990
* გერონტი გასვიანი,  აფხაზეთი: ძველი და ახალი აფხაზები, თბილისი, 1998 
* გერონტი გასვიანი,  ქართველი მეცნიერები პავლე ინგოროყვას შეხედულებებზე აფხაზეთისა და აფხაზების შესახებ, ივ. ჯავახიშვილის სახ. ისტ. და ეთნოლოგ. ინ-ტი, სულხან-საბა ორბელიანის პედაგოგ უნ-ტი, თბილისი, 2003
* ეთნოსები საქართველოში, აფხაზები, სტატიის ავტორი გ. ანჩაბაძე, თბილისი, ( სტატია  „აფსუა“) 
* როლანდ თოფჩიშვილი, კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია ეთნიკური ისტორია, ეთნიკური კულტურა, აფხაზები, თბილისი, 2007
* კახა კვაშილავა, ისტორიული სამურზაყანო (XVII-XVIII სს. მიჯნა – 1840 წ.). საკვალიფიკაციო ნაშრომი ისტორიის დოქტორის /Ph.D/ აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად, თბილისი, 2009
* ნუგზარ ანთელავა , აფხაზური მითები , რიტუალები , სიმბოლოები .( სტატია „აფსუა“) გვერდი 80 - 81 თბილისი,2006
*  Ш. Нал-Ипа, Апхазы, Сухуми, 1960
*  З. В. Анчабадзе, Очерк энической истории абхазкого народа, Сухуми, 1976
*  И. Г. Антелава. Очерки истории Абхазии XVII – XVIII вв., Сухуми, 1951

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მ. ლორთქიფანიძე, აფხაზეფი დო აფხაზეთი, ქართი, 1990
* ეთნოსეფი საქორთუოს, აფხაზეფი, სტატიაშ ავტორი გ. ანჩაბაძე, ქართი, 2008 
* როლანდ თოფჩიშვილი, კავკაციაშ კათეფიშ ეთნოგრაფია ეთნიკური ისტორია, ეთნიკური კულტურა, აფხაზეფი, ქართი, 2007, ხს. 213
* აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ თარობა, ოფიციალური საიტი, ისტორია
* ქორთული გენეალოგია, აფხაზეფი 
* პროფ. ტარიელ ფუტკარაძე: კონფლიქტი აფხაზეთის, მუჭო იხორციელებუდჷ „წორომალობა კავკაციაშ საჯგიროთ“ დო კინ კავკაციაშ ფედერაცია?!
* ბათუმს აფხაზეფიშ მაართა ფორუმქ გინწყუ 26.12.2010 // Presa.ge 
* ანჩაბაძეფიშ გვარიშ ისტორია

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:აფხაზეფი
თათეფი

**თათეფი** (ჯოხოდვალაშ ვარიანტი — კავკაციარი სპარსეფი, მოლენკავკაციური სპარსეფი) — ირანული ეთნოსი,ნამუთოხორანა აზერბაიჯანს დო რუსეთის (უმენტაშო დაღესტანიშ ობჟათეშე). მუშჯოხოდვალაშ ვარიანტეფი (გაჩქუ რეგიონს) — *თათი, პარსეფი, დაგლეფი, ლოხიჯიხონი*. რაგადანა თათურ ნინაშა, ნამუთ ფარსიწკჷმა, დარიწკჷმა დო ტაჯიკურწკჷმა ართო ორხველჷ ირანული ნინეფიშ ობჟათე-ბჟადალურ ბუნას. თშნეშე თათეფს შქას გოფაჩილი რე აზერბაიჯანული დო რუსული ნინეფი. მორწუმეეფი — მუსუმლანი-შიიტეფი, მორჩილ მუდანობათ სუნიტეფი (ნოღა დერბენტიშ ბჟადალშე მადვალი ოფუტეს ოხორანა)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* John M. Clifton, Gabriela Deckinga, Laura Lucht, Calvin Tiessen. Sociolinguistic Situation of the Tat and Mountain Jews in Azerbaijan. SIL International, 2005

## სქოლიო

კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ კათეფი
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:ირანული კათეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
მოლენკავკაციაშ კომისარიატი

**მოლენკავკაციური კომისარიატი** () — კოალიციური თარობა, ნამუთ არსებენდჷ მოლენკავკაციას.

კატეგორია:საქორთუოშ ისტორია
კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია
კატეგორია:რუსეთიშ ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
ოორუე კავკაციაშ გვალარეფიშ რესპუბლიკა

**ოორუე კავკაციაშ გვალარეფიშ რესპუბლიკა** ჯოხოდჷ მელენკავკაციას რსებულ რესპუბლიკას, ნამუთ აკიქიმინჷ რუსეთიშ გჷმათუთაშ რევოლუციაშ უკულ მალას ანექსირაფილქ იჸუ რუსული ჭითა ჯარეფიშით. თე რესპუბლიკაქ გიზიარჷ საქორთუოშ ჭარა დო თე ჟირ ქიანაშ ეჭოფუაშ უკული თინეფქ გეართიანეს კავკაციაშ სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკას.

## თაშნეშე ქოძირით
* ოორუე კავკასია
* კავკასიაშ გვალარ კათეფიშ კონფედერაცია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კოლორადოშ კოლეჯიშ გაზეთი 

კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ოორუე კავკაციაშ ისტორია
უდინეფი

მინი|230px|უდეფი 
**უდეფი**, *უდინეფი*, *უდიეფი* (მუნეფიშ დუდშა უჯოხონა  „უდი, უტი / уди, ути“) — კავკაციას მახორუ ართ-ართი ავტოქტონი კათა. ისტორიული ორინე აბანი თეხანური აზერბაიჯანიშ ტერიტორია. ასე ოხორანა რუსეთიშ, საქორთუოშ, აზერბაიჯანიშ, სომხეთიშ, ყაზახეთიშ დო უკრაინაშ ტერიტორიეფს. საართო მახორობა აკმადგინანს 8 440 კოჩის. რენა კავკაციაშ ალბანარეფიშ ნოგორეფი.

უდეფი ქირსიანობაშ გემაჸვენჯეფი რენა (სომეხური სამოჩიქულო ოხვამე დო ქორთული მართლმადიდებლური ოხვამე).

საქორთუოს თარო ყვარელიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ზინობიანს ოხორანა.

## ლიტერატურა
* კალანკატუაცი მ., ალვანთა ქვეყნის ისტორია, თბ, 1985
* თ. შარაბიძე, ვინ არიან უდიები?!კრ. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი, V, თბ., 2003
* Удины, Советский Энциклопедический Словарь. М., 1980, с. 1386
* Кузнецов И., Удины, 2003, Библиотека “Вехи”, http://www.vehi.net/istoriya/Armenia/kagantv/udiny.html .
* John M. Clifton, Deborah A. Clifton, Peter Kirk, and Roar Ljÿkjell, The Sociolinguistic Situation of the Udi in Azerbaijan, SIL International, 2005 http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-014.pdf
* Wolfgang Sch., The cognitive dimension of clausal organization in Udi, 2000

## თაშნეშე ქოძირით
*კავკაციაშ ალბანეთი
*კავკაციაშ ალბანეთიშ ნინა
*ალბანური ჭარალუა
*უდიური ნინა

## სქოლიო

კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
თალიშიშ გვალეფი

**თალიშიშ გვალეფი**, *თალიში* — ოშქაშე სიმაღალაშ გვალეფი აზერბაიჯანიშ დო ირანიშ ხურგას. აკმოდირთუ ოორუე-ბჟადალშე ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე გჷნოზინდილი სუმი ქჷნდჷრშე, ნამუთ ართიანშე გვალეფოშქაშე ფაქვილეფით რე გიშართილი. თალიშიშ გვალეფი გერთელ რე ლენქორანიშ რზენიშჸურე. სიმაღალა 2477 მ ონჭუ (გვალა გომურგოი). უთარაშო აკოგაფილი რე კაინოზოური ხანიშ ფლიშური, ვულკანოგენური დო ინტრუზიული ქანეფით, სეისმური რე, ბჟეიოლ კართეფს 600 მ სიმაღალაშახ სუბტროპიკული ტყალეფი რე, ჟილე წიფურიშ ტყა რე, თარ თხემს — ქვერჩხონეფი, გვალაშ ქსეროფიტული დო გვალაშ დოლო-სტეპური ჩანარობა.
## გალერეა


Image:Lerik Azerbaijan 01.JPG
Image:Lerik Azerbaijan 03.JPG
Image:Lerik Azerbaijan 02.JPG
file:Masalli08.jpg
file:Masalli05.jpg
file:Masalli01.jpg
file:Yardimli01.jpg
file:Yardimli02.jpg
file:Yardimli03.jpg
file:Yardimli04.jpg
file:Ярдымлы05.jpg
file:Yardimli07.jpg



## ლიტერატურა

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:ირანიშ ქნდჷრეფიი
ლენქორანიშ რზენი

**ლენქორანიშ რზენი**, *თალიშიშ რზენი* () — რზენი აზერბაიჯანს.

იდვალუაფუ აზერბაიჯანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, კასპიაშ ზუღაშ დო თალიშიშ გვალეფს შქას.
 
ლენქორანიშ ჩქონი მოლენკავკაციაშ აკმადგინალი ნორთი რე, ნამუთ მუშჸურე კავკაციაშ ნორთი რე.

მახორობა — თალიშეფი. უდიდაში ნოღა — ლენქორანი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ленкоранская низменность. «География. Современная иллюстрированная энциклопедия.», под ред. проф. А. П. Горкина. Росмэн, 2006
## სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ რელიეფი
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ გეოგრაფია
Android

მინი|200პქ|ანდროიდიშ პროგრამული ლოგო
**Android** — ლინუქსის გერსხილი ოპერაციული სისტემა, ნამუთ მუშენს სმარტფონეფს, ტელევიზორეფს, სათეფს, მანქანეფს დო პლანშეტურ კომპიუტერეფს. აკიქიმინჷ გუგლიშ ფინანსური ალარინათ, 2005 წანას - თინა კინ მუ გუგლიქ ქიჸიდჷ. ანდროიდიშ სისტემათ მომუშე მაართა ტელეფონი რდჷ HTC Dream, ნამუთ 2008 წანაშ გჷმათუთაშ გიშართჷ გიმაჩამშა. ამდღა ანდროიდიშ არძა აპლიკაცია აკოშაყარელი რე Google Play-ს. 2012 წანას აპლიკაციეფიშ მუდანობა 700000 რდჷ, გინოჭარუეფიშ მუდანობა - 25 მილიარდის მითმიოჭირინუანდჷ. ამდღარშო ანდროიდი არძაშე ფართოთ გოფაჩილი ოპერაციული სისტემა რე ედომუშამ მოსოფელს. 2012 წანას, თიში საბაზრო წილი 75% რდჷ. ასე ანდროიდიშ სისტემას მოხანდე ელექტრო მონწყილობეფს ორთუ მუსხირენი ჩინებული კომპანია: HTC, სამსუნგი, Google Nexus, სონი, ჰუავეი დო თ.უ.

## ისტორია

კორპორაცია „ანდროიდიქ“ დირსხუ 2003 წანას, კალიფორნიაშ შტატის დო თიშ დჷმარსხუაფალეფი რდეს ენდი რუბინი, რიჩ მინერი, ნიკ სირსი დო კრის უაიტი. რუბინიშ ზიტყვეფით, მათ ღანკი რდჷ „ჭკვერი მობილური მონწყილობეფიშ აკოქიმინუა, ნამუსთ არჩქვენუდჷ მუშ მაღვენჯიშ აბანორენი დო კონფიგურაციეფი“.

დუდმაართათ, კომპანია ცადენდჷ გუვითარებუდუკო ოპერაციული სისტემა ცირფული კამერეფშო, მარა უკული გჷნოჭყვიდეს, ნამჷ-და თე ბაზარი ობაღინეთ დიდი ვარდჷ დო სმარტფონიშ ოპერაციული სისტემაშ აკოქიმინუაშა გეგნორთეს. კორპორაციაქ ცადჷ აკუქიმინუდუკო Symbian-იშ დო Windows Mobile-იშ კონკურენტი სისტემა.

„ანდროიდი“ ნოფულო ხანდენდჷ; ხვალე თინა რდჷ ჩინებული, ნამჷ-და კორპორაცია მობილური ტელეფონეფშო დორხველურ პროგრამას ონწყუნდუნ.

2005 წანაშ 17 მარაშინათუთას Google-იქ კორპორაცია „ანდროიდი“ ქიჸიდჷ, თიშ დჷმარსხუაფალეფი - კომპანიაშ ოდუდეს ქჷდიტუ. თიმ ბორჯიშო, კორპორაციაშ გეშა მიარე მუდგაინ უჩინებუ რდჷ, მორო მიოჩქუდეს, ნამჷ-და Google თე ბიჯგით მობილური ტელეფონეფიშ ბაზარშა მიშულას ცადენდჷ.

## გჷმორინაფონობა
2012 წანაშ მესიშ მუნაჩემეფით, ანდროიდი არძაშე პოპულარული მობილური ოპერაციული სისტემა რე; თაშნეშე რე ბაზარიშ ლიდერი ქიანეფიშ უმენტაშობას, თინეფს შქას ააშ-ს.

2013 წანაშ ეკენიაშო, დოხოლაფირო 1 მილიარდი ართული ანდროიდით მოხანდე მონწყილობა რდჷ აქტივირაფილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ანდროიდიშ ოფიციალური საიტი
* Google Play
*  Android ლაჸაფეფი 

## სქოლიო

კატეგორია:ოპერაციული სისტემეფი
ლივ ტაილერი

**ლივ რანდგრენ ტაილერი** (დ. 1 კვირკვე, 1977) — ამერიკალი არტისტი დო მოდელი. თინა რე ბუნა Aerosmith-შ სოლისტიშ, სტივენ ტაილერიშ დო მოდელი ბებე ბუელიშ ცირასქუა. თიქი ომოდელე კარიერა დიჭყჷ 14 წანაშ ასაკის, მორო ართი წანაშა თიქი დეინტერესჷ არტისტალათ. თიში დებიუტიქ იჸუ 1994 წანას ფილმის სისანდობამი დამორჩოლი. თიქი უკული გიშარჩქინდჷ ფილმეფს იმპერიაშ ინნაჭარეფს (1995), მონკას (1996), თინა, მუსჷთ ორთუქი (1996), ხირილ სისქვამეს (1995). თიქი არძაშო ჩინებულქ იჸუ თიში, უკული მუთი ილაჸაფჷ მარწკინდეფიშ მაზოჯალიშ ტრილოგიას. უკული თიქი ჸოფიერქ იჸუ ფილმეფს ძღაბიქ ჯერსიშე, ჩოლირ ნოღას. ხოლო თარი როლეფი არსულჷ ფილმეფს არმაგედონს (1998), უჩინებუს (2008) დო მერეთ ჰალკის (2008).

2003 წანაშე თინა ალმახანდენს UNICEF-წკჷმა. 2003 წანას იგურგინჷ მობირე როისტონ ლანგდონს. 2004 წანას შეძინეს ქომოლსქუაქ, 2008 წანას ჭკობაქ დეთხიუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1977
მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: ჟირი ჯიხა-ყორში

***მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: ჟირი ჯიხა-ყორში*** () — 2002 წანაშ ფენტეზიშ ჟანრიშ ფილმი, გინოღალირი რეჟისორ პიტერ ჯექსონიშ გეშა. ათე ფილმი ერსხუაფუ ჯ. რ. რ. ტოლკინიშ რომანს „მარწკინდეფიშ მაზოჯალი“, კერზოთ - თიში მაჟირა ნორთის „ჟირი ჯიხა-ყორში“.

ფილმიქ გიშართჷ 2002 წანაშ 18 ქირსეთუთას. კრიტიკოსეფქ თისი მაღალი ფასება მეჩესჷ. გვალო მიშმალუქ აკადგინჷ 900 მილიონ ააშ დოლარშე უმოსი. სპეციალურო DVD დისკი თიში ფიჩორი ვარიანტით გიშართჷ 2003 წანაშ 19 გერგობათუთას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:მარწკინდეფიშ მაზოჯალი
კატეგორია:ფენტეზი ფილმეფი
კატეგორია:2002 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინიშ ნახანდეფიშ ეკრანიზაციეფი
კატეგორია:პიტერ ჯექსონიშ ფილმეფი
მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მაფაშ დორთინა

***მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მაფაშ დორთინა*** () — 2003 წანაშ ეპიკური ფენტეზიშ ჟანრიშ ფილმი. თიში რეჟისორი რე პიტერ ჯექსონი. ფილმი ერსხუაფუ ჯ.რ.რ. ტოლკინიშ რომანიშ „მარწკინდეფიშ მაზოჯალიშ“ მასმა წინგის, „მაფაშ დორთინა“.

## როლეფი

* ელაიჯა ვუდი — ფროდო ბეგინსი: ჰობიტი, ნამუსჷთ მორდორს ხემანჭუობაშ მარწკინდი მეუღუ.
* იენ მაკ-კელენი — განდალფი: ჯადოსანი, ნამუსჷთ ოხვარუ შქასქირიშ კათას საურონიშ მარცხებას.
* შონ ესტინი — სემუაიზ გემჯი: სემი, ფროდოშ მაჸალე.
* ვიგო მორტენსენი — არაგორნი: გონდორიშ ომაფეშ მონძე.
* დომინიკ მონაგანი — მერიადოკ ბრენდიბაკი: მერი, ფროდოშ მაჸალე, ნამუსჷთ როჰანიშ ჯარეფწკჷმა ართო ილჷმუანს.
* ბილი ბოიდი — პერეგრინ ტუკი: პიპინი, ფროდოშ მაჸალე, დენეთორიშ მოინალეეფს მაკათური ჰობიტი.
* ორლანდო ბლუმი — ლეგოლასი: ელფი მაფასქირი დო გუნამორსი მაშქვილე.
* ჯონ რის-დეივისი — გიმლი: მალიმორი გაჯა, ნამუთ ოხვარუ არაგორნს დო ლეგოლასის.
* ენდი სერკისი — სმეაგოლი/გოლუმი (გახონარება დო რსულება): სქილედი, ნამუსჷთ იმენდი უღუ, ნამდა დინაფილი მარწკინდიშ დორთინაში.
* ლივ ტაილერი — არვენი, ელრონდის ცირასქუა, არაგორნიშ ჸოროფილი.
* ბერნარდ ჰილი — თეოდენი: როჰანიშ მაფა. ეომერიშ დო ეოვინიშ ჯიმადი.
* მირანდა ოტო — ეოვინი: თეოდენიშ დასქუა, ნამჷთ მზათ რე ეკადინას ლჷმას. ქეჸოროფებუ ფარამირი.
* კარლ ურბანი — ეომერი: ეოვინიშ ჯიმა, როჰანიშ დუდმანჯღვერი.
* დევიდ ვენჰემი — ფარამირი: დენეთორიშ უკლაში ბოში, ბორომირიშ ჯიმა.
* ჯონ ნოუბლი — დენეთორი: გონდორიშ მოურე, ბორომირიშ დო ფარამირიშ მუმა.
* უგო ვივინგი — ელრონდი: ელფიჸონერი.
* იენ ჰოლმი — ბილბო ბეგინსი: ფროდოშ ჯიმადი, ნამუსჷთ შორიშ შარობუაშე მოლეჯუმუ ხენჭუაფაშ მარწკინდი.
* კეიტ ბლანშეტი — გალადრიელი: ლორიენიშ ელფი ოსურპატონი.

## ჯილდოეფი
ფილმიქ მიღჷ „ოსკარიშ“ 11 ჯილდო. თიქი გიმორძგჷ არძა კატეგორიას, ნამუსჷთ წუმორინელქ იჸუნ. ფენტეზიშ ჟანრიშ ფილმეფიშ ისტორიას თენა რე მაართა ჯილდო საუჯგუშო ფილმიშ კატეგორიას.

*ოსკარი საუჯგუშო სურათიშ
*ოსკარი საუჯგუშო რეჟისორიშო
*ოსკარი საუჯგუშო ადაპტირებული სცენარიშო
*ოსკარი საუჯგუშო ხანტურული გაფორმებაშო
*ოსკარი საუჯგუშო მონტაჟიშო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:მარწკინდეფიშ მაზოჯალი
კატეგორია:ფენტეზი ფილმეფი
კატეგორია:2003 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინიშ ნახანდეფიშ ეკრანიზაციეფი
კატეგორია:პიტერ ჯექსონიშ ფილმეფი
იენ ჰოლმი

**სერ იენ ჰოლმი** (დ. 12 ეკენია 1931) ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ — ინგლისარი არტისტი, ჩინებული ოსცენე დო კინოროლეფით. თის 1967 წანას მეღებული აფუ ტონიშ ჯილდო საუჯგუშო მაჟირახარისხამი როლიშო დო 1988 წანაშ ლოურენს ოლივიეშ ჯილდო „მაფა ლირს“ რსულებური როლიშო. თიში ჩინებული კინოროლეფს შქას რე ეში („აჯამი“), მუმა ვიტო კორნელიუსი („მახუთა ელემენტი“) დო ბილბო ბეგინსი („მარწკინდეფიშ მაზოჯალი“, „ჰობიტი“).

## ფილმოგრაფია
*1997 მახუთა ელემენტი - მუმა ვიტო კორნელიუსი
*2001 მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მარწკინდიშ ოჯიმალე - ბილბო ბეგინსი
*2002 მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: ჟირი ჯიხა-ყორში - ბილბო ბეგინსი
*2004 გეღანი - პროფესორი ტერი რეფსონი
*2004 ავიატორი - პროფესორი ფითზი
*2012 ჰობიტი: მუკორჩქინელი შარობუა - რჩინუ ბილბო ბეგინსი
*2014 ჰობიტი: ხუთი ურდუმიშ ლჷმა - რჩინუ ბილბო ბეგინსი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
*

კატეგორია:დუნაბადი 1931
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:BAFTA-შ გომორძგვილეფი
კატეგორია:ტონიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
კატეგორია:ინგლისარი შოტლანდიარეფი
კრასნოდარიშ აკანი

**კრასნოდარიშ აკანი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — კრასნოდარი. დირსხუ 1937 წანაშ 13 ეკენიას.

## გეოგრაფია

კრასნოდარიშ აკანი იდვალუაფუ ობჟათე რუსეთის, ოორუე კავკაციაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის აზოვიშ დო უჩა ზუღაშ წყარპიჯეფს. ზურგაშ სიგჷრძა რე 1540 კმ. სოიშე 740 კილომეტრი ოხურგე რე. აკანს ბჟაეიოლშე უხურგანს  სტავროპოლიშ აკანი დო ყარაჩაი-ჩერქეზეთი, ოორუეშე - როსტოვიშ ოლქი, ობჟათეშე - საქორთუო, დო თიშ ხურგეფიშ დინოხოლე იდვალუაფუ ადიღე. 
 
## მახორობა
2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ კრასნოდარიშ აკანს ერუანულ აკოდგინალუა თეჯგურა რდჷ:

2008 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, უდიდაში ნოღეფი რე: კრასნოდარი (709,7 ვთშ. კოჩი), სოჭი (334,3 ვთშ. კოჩი), ნოვოროსიისკი (283,8 ვთშ. კოჩი), არმავირი (189,1 ვთშ. კოჩი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Официальный сайт администрации Краснодарского края 
* Портал исполнительных органов государственной власти Краснодарского края 
* Совет муниципальных образований Краснодарского края
* Юга. Ру — Портал Краснодара и Краснодарского края
* Kuban.info Информационный портал Краснодарского края

*
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
სტავროპოლი

thumb|სტავროპოლიშ გერბი
**სტავროპოლი** (რუს.: Ста́врополь) — ნოღა რუსეთიშ ობჟათე-ბჟადალ რეგიონს. გეოგრაფიული კოორდინატეფი: 45°03′N 41°58′E; სტავროპოლიშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა: 398,539 (2010).

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
სტავროპოლი დომაჸალაფირი რე გეჸვენჯ ნოღეფწკჷმა:
* დე-მოინი, აიოვა, ააშ
* ბეზე, საფრანგეთი
* პაზარჯიკი, ბულგარეთი
* ჩჟენძიანგი, ჩინეთი

## სქოლიო

კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
ნალჩიკი

**ნალჩიკი** (-ნალჩიკ, ყაბარდოულო: Налшык; ნალთჩიკ ბალყარულო: Нальчик) — ნოღა რუსეთიშ ფედერაციას , ყაბარდო-ბალყარეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა ყაბარდო-ბალყარეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 240 095 კოჩის.

## ეთნიკური აკოდგინალუა

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
* **[[ამანი]]**, **[[იორდანია|იორდანია]]**
* **[[კაისერი]]**, **[[თურქეთი]]**
* **[[რენო]]**, **[[ნევადა]]**, **[[ააშ]]**
* **[[ვლადიკავკაზი]]**,ოორუე ოსეთი **[[რუსეთი]]**

კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
ობჟათე კავკაცია

thumb|250px|მოლენკავკაციაშ ქიანეფი
**ობჟათე კავკაცია** — გეოგრაფიული აკანი ევროპაშ დო აზიაშ სანძღოწკჷმა, კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ ობჟთეშე მადვალი კავკაციაშ ნორთი. თინა იდვალუაფუ კავკაციონიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათეშე უჩა ზუღაშ დო კასპიაშ ზუღაშ შქას. ობჟთე კავკაციას ორხველჷ კავკაციონიშ ობჟათე კართეშ უმენტაში ნორთი, კოლხეთიშ დო ტკვრიშ თაროშქაშე დაბალონა, ობჟათე კავკაციაშ გვალონა, თალიშიშ გვალეფი დო ლენქორანიშ რზენი. ობჟათე კავკაციაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ 3 სუვერენული სახენწჷფო: აზერბაიჯანი (უმენტაში ნორთი), საქორთუო, სომხეთი.


სახენწჷფო
ნანანოღა	
ფართობი	
მახორობა

აზერბაიჯანი
ბაქო
86,6	
10.067.100

საქორთუო
ქართი
69,7	
3.716.900

სომხეთი
ერევანი
29,8
2.959.000



[thumb|[მოლენკავკაციაშ სფსრ-შ შილა, 1922]]

სხუნუეფიშ ეპოქას თე აკანს *მოლენკავკაცია* ჯოხოდჷ, მუსჷთ პოლიტიკური ღანკი უღუდჷ, თიშ გეშა, ნამჷ-და გჷმოხანტუნდჷ აბანდვალას პოლიტიკური ცენტრიშოთ. თინა ომანგუ რუსულ „ზაკავკაზიეს“. თე ტერმინი პოზიციური ხასიათიშ რე დო გურიშხონარენს თი ტერიტორიას, ნამუსჷთ რუსეთშო კავკაციონიშ მელე რე („ზა კავკაზომ“), საქორთუოშო — კავკაციონიშ მოლე (ამიერ). ობჟათე კავკაცია გეოგრაფიული ტერმინი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
* ოორუე კავკაცია
* იბერიულ-კავკაციური ნინეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Caucasian Review of International Affairs - an academic journal on the South Caucasus
* Caucasus Analytical Digest - Journal on the South Caucasus
* Transcaucasia (The Columbia Encyclopedia article)


კატეგორია:კავკაცია
ვლადიკავკაზი

მინი|300პქ|ვლადიკავკაზიშ გერბი
**ვლადიკავკაზი**, *კავკავი* (;  1931-1944 დო 1954-1990 წანეფს ჯოხოდჷ *ორჯონიკიძე*, 1944-1954 წანეფს — *ძაუჯიყაუ*) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტიშ, ოორუე ოსეთიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა ოორუე კავკაციას. ნოღა იდვალუაფუ რესპუბლიკაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე კავკაციაშ გვალეფიშ ჯინც, წყარმალუ თერგიშ წყარპიჯის. მახორობა 311 635 (2010) ვთშ. ადამიერი რე დო აკმოდირთუთარო ოსეფშე, რუსეფშე, სომეხეფშე დო ქორთუეფშე.

ნოღაქ დირსხუ 1784 წანას, ოფუტე ძაუჯიყაუშ გოხოლუას მუჭოთ ჯიხა რუსეფიშით კავკციაშ დოჸუნალაშ ლჷმეფიშ პერიოდის დო მიარე წანაშ გოძვენას რუსეფიშ ოურდუმე ბაზაშ თარი გიოპონალი რდჷ რეგიონს. საქორთუოშ ოურდუმე შარა, კავკავიონიშ გჷნოჭკირუათ, გოჸუნაფილქ იჸუ 1799 წანას დო თინა ნოღას საქორთუოწკჷმა მითმიორსხუანს ობჟათეშე. 1875 წანას გოუჸუნუეს რკინაშარა, ნამუთ ნოღას დონიშ როსტოვწკჷმა დო ბაქოწკჷმა მიორსხუანს. თიშ უკული ვლადიკავკაზიქ რეგიონშო შანულამ ინდუსტრიულ ცენტრო გჷნირთჷ, რკინაშ მიშნანდღულაფეფიშ, ნავთობგჷნმამუშაფალი, ქიმიური დო საინჟინერო-ოეიონწყუალე ინდუსტრიეფით.

1931-1944 დო 1954-1990 წანეფს ნოღას *ორჯონიკიძე* (სერგო ორჯონიკიძეშ, ქორთუ ბოლშევიკიშ, პატიოცემელო), 1944-1954 წანეფს - ნოღას *ძაუჯიყაუ* ჯოხოდჷ. ვლადიკავკაზიქ დირთინუ მუში „კავკაციაშ მაფორალიშ“ უწოხოლაშიანი ჯოხო სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშახ ჭიჭე ხანით ორდო.

ვლადიკავკაზის ჟირი ლჷმაშ გინოგაფაქ მუწიუ — რუსეთიშ ომენოღალე დო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმეფიშ. 1919 წანაშ ფურთუთას ანტი-კომუნისტ მოხალისეეფიშ არმია გენერალ ანტონ დენიკინიშ დუდალათ ნოღას ხეშა ეშმიოთანს, მორო 1920 წანაშ მელახის ჭითა არმიაშით გინორაილქ იჸუ. 1942 წანაშ გერგობათუთას ნაცისტური გერმანიაშ ჯარეფქ უმწუძინელო ცადეს ნოღაშ ეჭოფუა, შედეგო თე უკიდაში ბჟაეიოლიშ ჭურჭულო გჷნირთჷ, ნამუსჷთ ნაცისტეფქ მიოჭირინეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ოორუე ოსეთი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კავკაციაშ იმამატი

**ოორუე-კავკაციური იმამატი** (**შამილიშ იმამატი**) — ისლამური სახენწჷფო ჩეჩნეთიშ დო დაღესტანიშ ტერიტორიას  1828-1859 წანეფს. ოორუე-კავკაციური ლჷმეფიშ შედეგო, ქაკათ რუსეთიშ იმპერიას. თე სახენწჷფოშ ეკონია იმამი რდჷ შამილი (1834-1859 წანეფს).

## თაშნეშე ქოძირით
* კავკაციაშ იმამეფი
* რუსეთიშ ტერიტორიული ექსპანსია

## რესურსეფი  ინტერნეტის
* Вершина: Имамат Шамиля 
* Правда об имаме Шамиле 
* Наградные знаки армии Шамиля

კატეგორია:კავკაციაშ ისტორია
კატეგორია:ჩეჩნეთიშ ისტორია
კატეგორია:დაღესტანიშ ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ევროპაშ ჸოფილი ისლამური ქიანეფი
მაჰაბჰარატა

300px|thumb|კრუკშეტრაშ ლჷმაშ ემახანტალი ხეშნაჭარა

**მაჰაბჰარატა** (სანსკ. महाभारत mahābhārata „თხობელუა დიდ ბჰარატეფშენ“) — ჯვეში ინდური ეპიკური პოემა, ნამუშ ოსხირი რე ოორუეშ დო ობჟათე-ბჟადალიშ ინდოარი კათეფიშ თხობელუეფი დო ლეგენდეფი. თიშ გოჭყაფაშ ხანო იკოროცხუ ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ II გვერდი. თეხანური სახე მიღჷ ახ. წ. I ვითოშწანურაშ შქა წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* etext  (metrical) , entered by Muneo Tokunaga
* GRETIL etext  (Muneo Tokunaga)
* Mahābhārata online 
* Reading Suggestions, J. L. Fitzgerald, Das Professor of Sanskrit, Department of Classics, Brown University 
* Mahabharata and Sindhu- Sarasvathi tradition, a paper by Subhash kak (pdf)
* Map of India during Ramayana and Mahabharata

*
კატეგორია:ინდუისტური ტექსტეფი
კატეგორია:სანსკრიტული ტექსტეფი
კატეგორია:პოემეფი
კატეგორია:ინდური ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ნოწარმებეფი
ათარვავედა

**ათარვავედა** (სანსკრ. अथर्ववेद, "მაზაკვალობეფიშ რჩქინა") — მედიცინაშ ისტორიული თოლწონუათ ომაღანკე ნახანდი, IV ვედა, ჯადოსნური ფორმულეფიშ ნაკორობა (კათური წინგი, გჷნომუშებული ქურუმეფიშით), რიგვედაშე უმოსი ჯვეში.

## თაშნეშე ქოძირით
* ვედეფი

## ლიტერატურა
* ა. გელოვანი. "მითოლოგიური ლექსიკონი". გვ. 32

კატეგორია:ვედეფი
ბჰაგავატაპურანა

[thumb|300px|ბჰაგავატაპურანაშ ილუსტრაცია: ნანა ბონუნს [კრიშნას]]
**ბჰაგავატაპურანა** (სანსკრ. भागवतपुराण bhāgavatapurāṇa „უჯვეშაში ხანიშ გჷნოჩამა ღორონთიშ გეშა“, თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **შრიმად ბჰაგავატამი**) — სანსკრიტშა გოჭყაფილი ინდუისტური უჯვეშაში ტექსტი. იკათუანს 18.000 ლერსის დო ენძღვიებუ ღორონთიერაფა ვიშნუს დო თიშ ავატარეფს, თარო თხობელენს ლეგენდეფს კრიშნაშ გეშა.
ბჰაგავატაპურანაშ დინორე რე ვიშნუშ გონდიდაფა დო ბჰაკტი იოგაშ (ღორონთწკჷმა ჸოროფაშ მეშქაშალათ დოახოლაფაშ) ქადაგება.

## თაშნეშე ქოძირით
*ბჰაკტი
*პურანეფი

## ლიტერატურა
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Read online latest BBT edition of Srimad Bhagavatam.
*translated by A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada and disciples .
*Anand Aadhar version.
*Bhagavatam Complete English Translation 
*Shrimad Bhagwat .
*The Translation of Sankaradeva's Gunamala - the 'pocket-Bhagavata'.
*Translation of Sankaradeva's Veda-Stuti (The Prayer of the Vedas), Bhagavata, Book X, from Sankaradeva's Kirttana Ghosa, the 'Bhagavata in miniature'.

კატეგორია:სანსკრიტული ტექსტეფი
კატეგორია:ინდუისტური ტექსტეფი
კატეგორია:პურანეფი
კატეგორია:კრიშნა
ბჰაგავადგიტა

**ბჰაგავადგიტა** (სანსკრ. भगवद्गीता bhagavadgītā „ღორონთიშ ნაბირა“, თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **გიტა**) — ინდუიზმიშ თარი ლიტერატურული ძეგლი, ჯვეშინდური ეპოსიშ მაჰაბჰარატაშ მაამშვა დუდი.

მინი|მარცხნივ|thumb|200px|ბჰაგავადგიტა, XIX ოშწანურაშ ხეშნაჭარა

კურუკშეტრაშ კაბეტი ბურჯაფიშ დოჭყაფაშახ პანდავეფიშ დინასტიაშ მაფასქირი არჯუნა თხინს მუშ მაჸალე დო ელმაჩამას კრიშნას, გარკვიას თე ჯიმალეფოშქაშე ლჷმაშ უგნულუობაშ დო საბოლა შედეგეფს. თის ვაკო ბურჯაფი მუშ მოჯგირე კურუშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალეფიშ მეხჷ, ეჭვენს თე ბურჯაფიშ სამართალიანობას დო შიშენს მორალიშ დო რწუმაშ დინაფაშენ.

უშქაშეთ ბურჯაფიშ ვეშე ზისხირიშობუნურ ტაკებაშ დოჭყაფაშახ, კრიშნა დიალოგიშ ფორმათ ეთმუნწყუნს არჯუნას უბადობაშ მოჯალაგუაშ დო სამართალიშჸურე მარენჯი მალიმორეფიშ მოვალობაშ რსულებაშ ღორონთობურ მისიას, ეჩიებჷ მოსოფელიშ აკოქიმინუაშ დო წუმოძინაშ ისტორიას, ოძირანს მუშ კოსმოსურ ფორმას, ოგურუანს შურიშ უღურალობაშ ფენომენს დო ბაძაძ-შედეგობურ კანონს (კარმა), ნამუთ საბოლათ არჯუნას არწუმენს დო ობურჯაფეთ დითმიჸუნუანს.

## თაშნეშე ქოძირით
*ვედეფი
*პურანეფი

## ლიტერატურა
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:იოგა
კატეგორია:ინდუისტური ტექსტეფი
კატეგორია:მაჰაბჰარატა
კატეგორია:სანსკრიტული ტექსტეფი
კატეგორია:კრიშნა
ვედეფი

**ვედეფი** (სანსკრ. वेद „რჩქინა“) — უჯვეშაში ინდური სიჭკვერაშრაგადუაშ წინგეფი, რელიგიურ-ლიტერატურული ძეგლეფი, მორალიშ დო სამართალიშ კოდექსეფი, ფილოსოფიური, ხანტურული, მითოლოგიური დინორეეფიშ მაღვენჯი, ნამუეფიშ აკოქიმინუაშ ნოფული ჯვ. წ. მაჟირა ვითოშწანურაშ უკული დინუ.    
[მინი|მარცხნივ|[რიგვედა, დევანაგარშა რსულებური მანუსკრიპტი, ორდოშიანი მავითოჩხორა ოშწანურა]]
გვალო ოთხი თარი წინგი რე (დინოჭარუაქ უმოს მოგვიანაფათ მოხვად, ჯვ. წ. 1500-1000 წანეფს): 3 წოდებაშ რჩქინა: რიგვედა (ანუ ჰიმნეფიშ ვედა), იაჯურვედა (თენა რე მსხვერპლიშ წირუაშწკჷმა მერსხილი ვედა), სამავედა, ათარვავედა (მოგვეფიშ ვედას) თინეფს ორხველჷ დო თინეფშე მოურს ბრაჰმანა (ე. ი. ვედეფიშ კომენტარეფი), სუტრა, ერუანული ეპოსეფიშ — მაჰაბჰარატაშ დო რამაიანაშ ჯინჯეფი დო შხვა, უკული გეჸუნს გვიანი ვედაშ ლიტერატურა (დოხოლ. ჯვ. წ. 500 წანა). ათარვავედა იკათუანდჷ დაჩხირიშ ქურუმეფიშ მაგიურ ფორმულეფს, ავშურეფიშ გჷმარიდაფალ შელორსეფს, სამავედა — სამსხვერპლო ბირეფს დო თიჯგ.

ვედეფქ ოსხირო გიადჷ ვედური რელიგიაშ აკოქიმინუას. ვედური ღორონთეფშე ჩინებული რე: ცაშ ღორონთი დიაუსი, დაჩხირიშ ღორონთი აგნი, ჭვემაშ დო მეხიშ — ინდრა, ბჟაშ ღორონთი — სურია (ინდრაშ ნოჟირული რე რუდრა). ვედეფი ჩინებულენა ბოროტ დემონეფს. თარ დემონი რდჷ წყარიშ მიდმაღალარი ვრიტრა, გოლოფაშ გონსახიარაფა. დიხაუჩას თაქ ხოლო ოსურღორონთი ჸუნს — პრითხივი, გოთანას — უშასი (ინდოარეფიშ ეოსი), ღორონთეფიშ ნანა რდჷ ადითი. ვედური რელიგიაშ კულტი თხულენდჷ სხვერპლთშეწირუას, მაგიური ადათ-წესეფიშ თხილუას. თიშ უკულიანი გოვითარაფაშ შედეგო აკიქიმინჷ ბრაჰმანიზმიქ, ნამუთ უკვე ჩინებულენს უჟინაშ ღორონთის — ბრაჰმას დო წიმინდე სუმელას, ტრიმურტის: ბრაჰმა-ვიშნუ-შივა. ხელუანობაშ ძეგლეფს სუმდუდიანი ელდაშ მორგვალაფირი ღორონთიერობა.

ვედეფიშ ნაკორობა კათეფიშ ართ-ართი თარი რელიგიაშ მუშობური „კოდექსი“ რე, „ინდუიზმიშ ბიბლია“. ქირსიანობაქ უდშე ნტერულო აუხვადჷ, შხვა ინდურ რელიგიეფწკჷმა ართო, წარმართულ მწვალებლობათ გჷმაცხადჷ., „უარზო სიხანგე“ დო „ღორონთიშ გალენური“ გიოდჷ. ვედიზმი — კათური რელიგია (თარი ღორონთი — ინდრა). სასხვერპლო კულტი, მითიური სიმბოლიკა, მისანობა — თარი მოტივეფი რე.

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი „მითოლოგიური ლექსიკონი“
* .
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Veda In Hindi & Sanskrit
* GRETIL etexts
* The Vedas at sacred-texts.com
* Vedas: Rig, Sama, Yajur, and Atharva 
* Vedas and Upanishads Complete set 

კატეგორია:მიარეშანულამი
კატეგორია:ინდუისტური ტექსტეფი
კატეგორია:სანსკრიტული ტექსტეფი
პურანეფი

**პურანა** (სანსკრ. पुराण, "ულირ ბორჯეფიშ თხობელუა") — ჯვეშ ინდურ ტექსტეფიშ ჟირი კაბეტი ნაკორობა, "კაბეტი პურანა" (18) დო "მორჩილი პურანა", ნამუსჷთ მოთხობილი რე მითიურ გერგეზეფიშ დო მაფეფიშ, ღორონთეფიშ (დევეფიშ), გიშაკერზაფილო - ვიშნუშ ჟირი კაბეტი გჷმოცხადაფაშ — რამაშ დო კრიშნაშ ამბე. ტექსტეფიშ კაბეტი ლიტერატურული გჷნომუშება ახალი წანეფიშეჭარუაშ დაჭყაფუს უხვადუ. ედომუშამო პურანა კაბეტი კანონიკური წინგი რე ვიშნუიზმიშო, ინდუიზმიშო დო შივაიზმიშო, მუშობური კოსმოგონიაშ მაღვენჯი. გერე რამაიანაშ დო მაჰაბჰარატაშ ელახ.

## ლიტერატურა
* ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. VIII, გვ. 231, თბ., 1984 წელი.
**[[აკაკი გელოვანი]]*, მითოლოგიური ლექსიკონი —  გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.
* Thurston Edgar. *[http://books.google.com/books?id=ru6jAVEY5DYC Castes and Tribes of Southern India]* (Vols I-V). Cosmo Publication, Delhi.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Contents of 18 Puranas and a list of Upapuranas (lesser Puranas)  
* Extensive synopsis of several Maha Puranas 
* Synopsis of Puranas at Urday.com 
* Agni Purana - A synopsis 

კატეგორია:ინდუისტური ტექსტეფი
უპანიშადეფი

**უპანიშადეფი** (სანსკრ. उपनिषद्) — ჯვეშინდური რელიგიურ-ფილოსოფიური ხასიათიშ ტრაქტატეფი. წჷმარინუანს ვედეფიშ ნორთის დო ოხუ ინდუიზმიშ წიმინდე ნაჭარეფს. თის თარო გოსხუნილი რე ფილოსოფია, მედიტაცია დო ღორონთიშ ორთა. იკოროცხუ, ნამჷ-და უპანიშადეფს იდვალუაფუ ვედეფიშ თარი არსი. თეშენ, თის, თაშნეშე „ვედანტას“ უძახუნა (ვედეფიშ ოთებუეს) დო თინეფი წჷმარინუანს ვედანტური ინდუიზმიშ ოსხირს. უპანიშადეფი თარო ეთმეჭარუნს რსული ჭეშმარიტაფაშ უპიჯალე ასპექტის.

## ლიტერატურა
* Овсянико-Куликовский Д. Н., Религия индусов в эпоху вед, в сборнике: Избр. труды русских индологов-филологов, М., 1962
* Сыркин А. Я., Некоторые проблемы изучения упанишад, М., 1971
* С. Радхакришнан, Индийская философия, том 1, Москва. 1956.
* Фалев Е. В. Некоторые спорные места Иша Упанишады // Философские науки. — 2003. — № 1. — С.110-124.
* Посова Т. К., Чижикова К. Л. Краткий каталог индийских рукописей Института востоковедения РАН М.:Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999.С.48.
* Шептунова И. И. Скрытое в камне: космогония «Вастусутра-упанишады» // Религия и искусство. Материалы научной конференции в Гос. институте искусствознания 19 21 мая 1997 года. / Рос. акад. театрального искусства, Гос. ин-т искусствознания, Науч. совет по историко-теоретическим проблемам искусствознания отделения литературы и языка Рос. акад. наук; науч. ред. И. П. Ильин. М.: изд-во «ГИТИС», 1998. С. 226 242.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უპანიშადეფი
* უპანიშადეფი
* უპანიშადეფი 
* Devanagari text in Wikisource
* GRETIL
* Sri Aurobindo, ''The Upanishads''

;რუსული ნოთანგუეფი
* Упанишады: В 3 т. — Москва: «Наука». Главная редакция восточной литературы. Научно издательский центр «Ладомир», 1991.
* Т. 1 : Брихадараньяка упанишада. — 1991. ISBN 5-86218-006-0 ISBN 5-86218-007-9
* Т. 2 : Упанишады. — 1991. ISBN 5-86218-005-2 ISBN 5-86218-007-9
* Т. 3 : Чхандогья упанишада. — 1991. ISBN 5-86218-004-4 ISBN 5-86218-007-9
* კათჰა-უპანიშადი  ბორის ბორისიშ სქი გრებენშიკოვიშ ნოთანგუ ბუნა აკვარიუმიშ საიტის 
* იშავასია-უპანიშადი(იშა-უპანიშადი) ბ.ვ.მარტინოვიშ ნოთანგუს
* იშა-უპანიშადი  ბჰაკტივედანდა სვამი პრაბჰუპადაშ კომენტარეფით
* უპანიშადეფიშ 71 ტექსტი

;ინგლისური ნოთანგეფი
* The Upanishads Translated and Commentated by Swami Paramananda From the Original Sanskrit Text 
* 11 principal Upanishads with translations 
* Upanishads at Sanskrit Documents Site 
* Upanishads and other Vedanta texts
* Translations of principal Upanishads
* Ishopanishad 


კატეგორია:ინდუიზმი
რიჩარდ არმიტიჯი

**რიჩარდ კრისპინ არმიტიჯი** (Richard Crispin Armitage, დ. 1971 წანაშ 22 მარაშჷნათუთას) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე ჯონ თორნტონიშ როლით ოტელევიზიე სერიალს „ოორუე დო ბჟადალი“. პიტერ ჯექსონიშ ფილმეფიშ სერიას „ჰობიტი“ არსულენდჷ თორინ ჭყონიშბონიშ როლს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1971
ჰოვარდ შორი

**ჰოვარდ ლესლი შორი** (დ. 18 გიმათუთა, 1946) — კანადარი კომპოზიტორი დო დირიჟორი. ორდო რდჷ გჷნოჩამაშ *[[Saturday Night Live]]* თელი ბენდიშ მაართა ხემანჯღვერი. რე კინოტრილოგიაშ „მარწკინდეფიშ მაზოჯალი“ დო დევიდ კრონენბერგიშ ფილმეფიშ მუსიკაშ ავტორი.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* .
* 
* ჰოვარდ შორი Soundtrackguide.net-ზე.

კატეგორია:კანადარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1946
ჰობიტი: მუკორჩქინელი შარობუა

***ჰობიტი: მუკორჩქინელი შარობუა*** () — რეჟისორ პიტერ ჯექსონიშ კინოტრილოგიაშ „ჰობიტიშ“ მაართა ფილმი. თინა დორსხუაფილი რე ჯ.რ.რ. ტოლკინიშ რომანს „ჰობიტი“ (1937). თისი მოჸუნს ჟირი ფილმი, „ჰობიტი: სმაუგიშ ნაპანჯა“ (2013) დო „ჰობიტი: ხუთი ურდუმიშ ლჷმა“ (2014).

ფილმის ქიმინუა მეურს შქასქირს. სიუჟეტიშ მეჯინათ ჰობიტი ბილბო ბეგინსი (მარტინ ფრიმენი) ჯადოსან განდალფიშ ინონთირელი შარობუას 13 გაჯაწკჷმა ართო, თორინ ჭყონიშბონიშ (რიჩარდ არმიტიჯი) მაჯღვერათ. თინეფიშ ღანკი რე დრაკონ სმაუგიშ ხვამლაფირი ბუგა გვალაშ დორთინა. ფილმიშ პრემიერაქ იჸუ 2012 წანაშ 28 გერგობათუთას, ველინგტონს, ახალ ზელანდიას, ჯინჯიერი ძირაფეფქ დიჭყჷ 2012 წანაშ 14 ქირსეთუთაშე. პრემიერაქ საქართუოს იჸუ 2012 წანაშ 20 ქირსეთუთას.

## როლეფი

* მარტინ ფრიმენი - ბილბო ბეგინსი
* იენ მაკ-კელენი - განდალფ სქიბუშფერი
* რიჩარდ არმიტიჯი - თორინ ჭყონიშბონი
* ბენედიქტ კამბერბეჩი - ნეკრომანტი
* გრემ მაკ-ტევიში - დვალინი
* კენ სტოტი - ბალინი
* ეიდენ ტერნერი - კილი
* დინ ო’გორმენი - ფილი
* მარკ ჰედლოუ - დორი
* ჯედ ბროფი - ნორი
* ადამ ბრაუნი - ორი
* ჯონ კელენი - ოინი
* პიტერ ჰემბლტონი - გლოინი
* უილიამ კირჩერი - ბიფური
* ჯეიმზ ნესბიტი - ბოფური
* სტივენ ჰანტერი - ბომბური
* ენდი სერკისი - გოლუმი/სმეაგოლი
* კეიტ ბლანშეტი -  გალადრიელი
* კრისტოფერ ლი - სარუმან ჩე
* სილვესტერ მაკ-კოი - რადაგასტ ჟღალი
* ელაიჯა ვუდი -   ფროდო ბეგინსი
* უგო ვივინგი - ელრონდი
* იენ ჰოლმი |  რჩინი ბილბო ბეგინსი
* ბარი ჰემფრიზი - დიდი გობლინი.
* მანუ ბენეტი - აზოგი

## რესურსები ინტერნეტში

*
*
*
*
*
*

## სქოლიო

კატეგორია:3D ფილმეფი
კატეგორია:პიტერ ჯექსონიშ ფილმეფი
კატეგორია:Warner Bros.-შ ფილმეფი
კატეგორია:ჰობიტი (ფილმეფიშ ერკებული)
კატეგორია:MGM-შ ფილმეფი
კატეგორია:ოდუდსგინალე ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი
კატეგორია:ფენტეზი ფილმეფი
კატეგორია:Wingnut Films-შ ფილმეფი
კატეგორია:New Line Cinema-შ ფილმეფი
კატეგორია:2012 წანაშ ფილმეფი
ვენსან კასელი

**ვენსან კასელი** (; დ. 23 გერგობათუთა, 1966, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი კინოარტისტი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. მუამუში ჟან-პიერ კასელი ხოლო არტისტი რე. ვენსან კასელიშ ალმასქუ რე იტალიარი არტისტი დო ფოტომოდელი მონიკა ბელუჩი. 2009 წანას კასელს მიაჩჷ სეზარიშ პრემიაქ ქომოლკოჩიშ როლიშ საუჯგუშო რსულებაშო ფილმის „მერინი“.

## ბიოგრაფია
ვენსან კასელქ დებადჷ 1966 წანაშ 23 გერგობათუთას საფრანგეთიშ ნანანოღა პარიზის, ფრანგი არტისტიშ ჟან-პიერ კასელიშ ფანიას.
მუჭოთ არტისტიქ კარიერა ნიუ-იორკის დიჭყჷ, უკული დირთჷ საფრანგეთის, სოდეთ მუსხირენ წანა იმიშუ ჩინებული ფრანგი არტისტიშ ჟან-ლუი ბაროშ თეატრის.

თიში დებიუტიქ კინოს 1989 წანას იჸუ. მაართა წუმოძინეფს 1990-იან წანეფს მიოჭირინუ, მუჟამსჷთ მუდარენ ჩინებულ ფილმის ქაკათჷ. შანულამი რდჷ ფილმეფი „დობერმანი“ დო „ჟანა დ'არკი“, სოდეთ არტისტიქ ოარტისტე ნიჭი გუმარჩქინუ. ფილმის „დინცხფერიში წყარმალუეფი“ ფრანგ მურიცხწკჷმა ჟან რენოწკჷმა დო მუამუშწკჷმა ჟან-პიერ კასელწკჷმა აჸუ ლაჸაფიქ. 2001 წანას გინიღესჷ ფილმის „გერიშ ოჯიმალე“, ნამუთ გვარიანო მაღალმიშმალუამ კინოთ გინირთჷ. 2005 წანას ილაჸაფჷ ფილმის „ღალატიშ ფასი“, ნამჷთ შვედი რეჟისორქ – მიკაელ ჰეფსტრემიქ გინიღჷ. ათე ფილმის კასელი აბრაგიშ როლს არსულენს, ნამჷთ მუში ალმასქუწკჷმა ართო მოღორებათ  დიდ ფარეფს მიდუღანს რაგვის გობუნილ ნოსირს.

2006 წანას მონიკა ბელუჩიწკჷმა ართო ილაჸაფჷ ფილმის „შაიტანი“. 2010 წანას თარი როლი არსულჷ რომან გავრასიშ დრამას „ჩქინი დღა დოდირთუ“, ხოლო რდჷ ფილმიშ პროდიუსერი. ართ-ართი ბოლო როლი მიღჷ ფილმის „უჩა ოლორი“, სოდეთ თიში პარტნიორი რდჷ ნატალი პორტმანი.

## ფილმოგრაფია

## ოინტერესე ფაქტეფი
* ვენსან კასელი მოღალენს ხოლო მუჭოთ რეჟისორი;
* უჩქუ აფრო-ბრაზილიურ ოლჷმერი ხელუანობაშ – კაპოეირას;
* თიში სიმაღალა 1.87 სმ;

## ფანია
ვენსან კასელს ჸუნს და – სესილ კასელი, ნამჷთ ხოლო არტისტი რე.
ვენსან კასელი გურგინელი რე იტალიარ არტისტი – მონიკა ბელუჩიშა, ნამუშეთ ჟირი ცირასქუა ჸუნს: დევა (დ. 12 ეკენია, 2004) და ლეონი (დ. 21 მაისი, 2010).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* ვენსან კასელი 
* ვენსან კასელი  

## სქოლიო

კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1966
კატეგორია:სეზარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი