open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩატტაჰუჩი

**ჩატტაჰუჩი** (ინგლ. Chattahoochee River) რე წყარმალუ ააშს, ჯორჯიაშ, ალაბამაშ დო ფლორიდაშ შტატეფს, აპალაჩიკოლაშ ართ-ართ ოდუდე წყარმალუ (მაჟია რე ფლინტი). ჩატტაჰუჩიშ სიგინძა რე 690 კმ. ღანჩოშ ფართობი 22,700 კვ.კმ. ჩატტაჰუჩიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ბლუ, სმიტი, ჩიკამაუგა, როტენვუდი, უილეო, ვიკერი, ფიჩთრი, აკორნი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Five piece series on the Chattahoochee River 
*Fishing in Nancy Creek

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჯორჯიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალაბამაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ფლორიდაშ წყარმალუეფი
ჩილკოტინი (წყარმალუ)

**ჩილკოტინი** (ინგლ. Chilcotin River) რე წყარმალუ კანადას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას. ჩილკოტინი იჭყაფუ იჩაშ ტობას დო ინაკათუ წყარმალუ ფრეიზერს. ჩილკოტინიშ სიგინძა რე 241 კმ. ღანჩოშ ფართობი 19,300 კვ.კმ.

## უდიდაშ [[ნადუ]]ეფი
* მური
* პუნკუტლაენკუტი
* კლასკო
* პალმერი
* ჩილანკო
* ჩილკო (ჩილკოტინიშ უდიდაშ ნადუ, სიგინძა 75 კმ)
* ბიგი

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ფრეიზერიშ ნადუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*წყარმალუ ჩილკოტინი
დე-მოინი (წყარმალუ)

**დე-მოინი** (ინგლ. Des Moines River) რე    წყარმალუ ააშს, მინესოტაშ, აიოვაშ დო მისურიშ შტატეფს. დე-მოინიშ თარი ოდუდე იჭყაფუ შეტეკიშ ტობას, მინესოტაშ შტატიშ მიურეიშ ოლქის. დე-მოინიშ მაჟია ოდუდე გიშმურს  ოკამანპეედანიშ ტობაშე, ემეტიშ ოლქის.  ჟირხლო ოდუდეშ აკოართაფაშ აბან რე ჰუმბოლტიშ ოლქის, აიოვას. დე-მოინი ინაკათუ წყარმალუ მისისიპის. სიგინძა რე 845 კმ. ღანჩოშ ფართობი 38,340 კვ.კმ. წყარმალუშ წყარპიჯის რე ნოღა დე-მოინი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Des Moines History
*DesMoinesRiver.org
*U.S. Army Corps of Engineers: Des Moines River Basin

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიოვაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისურიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისისიპიშ ნადუეფი
კანეიდიანი (წყარმალუ)

**კანეიდიანი** (ინგლ. Canadian River) რე წყარმალუ ააშს, არკანზასიშ უგინძაშ ნადუ. წყარმალუ კანეიდიანი იჭყაფუ კოლორადოშ შტატის, სანგრე-დე-კრისტოშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 2,900 მ. სიმაღალას, ლას-ანიმასიშ ოლქის, გიშმურს ნიუ-მექსიკოშ, ტეხასიშ დო ოკლაჰომაშ შტატეფს. წყარმალუშ სიგინძა რე 1,458 კმ. ღანჩოშ ფართობი 123,220 კვ.კმ. 

## გალერეა

File:Canadian canyon.jpg|წყარმალუ კანეიდიანიშ კანიონი, ნიუ მექსიკო
File:Wooden bridge over Canadian River, Canadian, TX IMG_6058.JPG|ჯაშ ხიდე წყარმალუ კანეიდიანს, ჰემფჰილიშ ოლქი, ტეხასი
File:Canadian River Calvin Oklahoma.jpg|წყარმალუ კანეიდიანი, კალვინი, ოკლაჰომა


## რესურსეფი ინტერნეტის

*"Canadian River", Handbook of Texas Online
*Sketch of the Canadian River in ''A pictorial history of Texas'' by Thrall, H.S., Portal to Texas History, University of Texas.
*''Encyclopedia of Oklahoma History and Culture'' - Canadian River
*Oklahoma Digital Maps: Digital Collections of Oklahoma and Indian Territory 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიუ  მექსიკოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ტეხასიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ არკანზასიშ ნადუეფი
სიმარონი (წყარმალუ)

**სიმარონი** (ინგლ. Cimarron River) რე წყარმალუ ააშს, წყარმალუ არკანზასიშ ნადუ. სიმარონი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ სქირე სიმარონიშ დო სარიზოზოშ აკოართაფაშ აბანს დო გიშმურს ნიუ-მექსიკოშ, ოკლაჰომაშ, კოლორადოშ დო კანზასიშ შტატეფს. წყარმალუ სიმარონიშ სიგინძა რე 1,123 კმ. ღანჩოშ ფართობი 49,100 კვ.კმ. სიმარონიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: კუშინგი, მანფორდი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Santa Fe Trail Research Site
*Mouth of the Cimarron TopoQuest.
*Headwaters of the Cimarron TopoQuest.
*Cimarron National Grassland USDA Forest Service.
*Dry Cimarron Scenic Byway New Mexico Historic Markers.
*Kansas connections *(Eco-History Trails and Tales)*
* ''Encyclopedia of Oklahoma History and Culture'' – Cimarron River
* Oklahoma Digital Maps: Digital Collections of Oklahoma and Indian Territory

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიო-მექსიკოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ არკანზასიშ ნადუეფი
დილეტა ლეოტა

მინი|დილეტა ლეოტა
**დილეტა ლეოტა** (დ. 16 მარაშინათუთა, 1991) — იტალიარი ჟურნალისტი.

კატეგორია:დუნაბადი 1991
კატეგორია:იტალიარი ჟურნალისტეფი
პანდ-ორეი (წყარმალუ)

**პანდ-ორეი** (ინგლ. Pend Oreille River) რე წყარმალუ აიდაჰოშ დო ვაშინგტონიშ შტატეფს, ააშს დო ბრიტანეთიშ კოლუმბიას, კანადას. წყარმალუ პანდ-ორეი იჭყაფუ პანდ-ორეიშ ტობას, ბონერიშ ოლქის (აიდაჰო) დო ინაკათუ წყარმალუ კოლუმბიას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ ტერიტორიას. წყარმალუ პანდ-ორეიშ სიგინძა რე 210 კმ. ღანჩოშ ფართობი 66,800 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: კოკოლალა, პრისტი, სალივანი.

## ლიტერატურა
*
*Holbrook, Stewart (1990) [1956]. The Columbia: The Classic Portrait of the Great River of the Northwest. San Francisco, CA: Comstock Editions. ISBN 0-89174-051-1.

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვაშინგტონიშ შტატიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუეფი
პანდ-ორეი (ტობა)

**ტობა პანდ-ორეი** (ინგლ. Lake Pend Oreille) რე ტობა ააშს, აიდაჰოშ შტატის. პანდ-ორეი აიდაჰოშ შტატიშ უდიდაშ ტობა რე. ფართობი 380 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Idaho State Parks - official site - Farragut
* Idaho Public TV - Lake Pend Oreille
* U.S. Navy - Acoustic Research Detachment - Bayview, Idaho
* Global Security.org - U.S. Navy ARD - Bayview, Idaho
* Nav Source.org  - photos of LSV-2 *Cutthroat* - Navy ARD - Bayview, ID
* Lake Pend Oreille Weather Buoy - U.S. Navy
* Idaho Scenic Byways

კატეგორია:ააშ-შ ტობეფი
კატეგორია:აიდაჰოშ ტობეფი
ჰატშეფსუტი

[180პქ|მინიატიურა|ჰატშეფსუტიშ ბიუსტი, [მეტროპოლიტენიშ ხელუანობაშ მუზეუმი (ნიუ-იორკი)|მეტროპოლიტენიშ ხელუანობაშ მუზეუმი, ნიუ-იორკი.]]
**ჰატშეფსუტი** (დ. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1503 — ღ. ჯვ. წ. 1480) — ჯვეში ეგვიპტეშ დიაფალი (ფარაონი), ეგვიპტეშ XVIII დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. თუტმოს I-აშ ცირასქუა დო თიში წორომადუდე 15 წანაშ მეძენას.

ხვისტას ართიანს ონჩალუდეს ჰატშეფსუტი, თუტმოს II (ჰატშეფსუტიშ გვერდო ჯიმა დო ალმასქუ) დო თუტმოს III. ჰატშეფსუტიშ მოხუჯე დიდებულეფიშ პარტიაქ თუტმოს III დუდალაშე დითხინჷ დო ჰატშეფსუტი მაფათ გჷნართინჷ. ეგვიპტეშ დინოხოლენი ჩაჩახით ირგებეს ნუბიალეფქ დო ეიბუძოლეს, მარა ჰატშეფსუტიქ ქენარანგჷ დო ობჟათე პალესტინაშათ გოუტჷ დჷმასაჯაფალი ექსპედიციეფი. ჰატშეფსუტი ვა ლჷმენდჷ, ქიანაშ სიდინდარე ოაკოგაფე საქვარშო გჷმირინჷ — ეკადგინჷ ჰიქსოსებიშით აკნარღვეფჷ ჯვეში ოხიდეფი დო აკაგჷ ახალი (დაირ-ელ-ბაჰრი); გოახალჷ ობადეშეფიშ დამუშება სინაიშ ჩქონს დო მანწყჷ ოვაჭარე ექსპედიციეფი პუნტიშ ქვეყანაშა.

ჰატშეფსუტიშ ღურაშ უკული, თუტმოს III კონწარო ერჯებუდჷ თიშ შვენას დო დახე ირდიხას მოჯალაგჷ თიში ჯოხო.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ეგვიპტეშ მავითობრუო დინასტიაშ ფარაონეფი
კატეგორია:ჯვეში ეგვიპტეშ დიაფალეფი
კატეგორია:ოსური ფარაონეფი
ტენესი (წყარმალუ)

**ტენესი** (ინგლ. Tennessee River) რე წყარმალუ ააშს, ტენესიშ, ალაბამაშ, მისისიპიშ დო კენტუკიშ შტატეფს. წყარმალუ ტენესი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ფრენჩ-ბროდიშ დო ჰოლსტონიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ნოკსვილს, ტენესის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს. ტენესი ოჰაიოშ უდიდაშ ნადუ რე. ტენესიშ სიგინძა რე 1,049 კმ. ღანჩოშ ფართობი 105,870 კვ.კმ. 

## უდიდაშ [[ნადუ]]ეფი
* ჰორსი
* ბიგ სენდი
* ვაით ოუკი
* მალბერი
* საიპრესი
* ელკი
* ფლინტი
* ფეინთ როკი
* ჩატანუგა
* ჰიუასი
* კლინჩი
* ჭიჭე ტენესი
* ლითლი

## ლიტერატურა
*Myers, Fred (2004). Tennessee River CruiseGuide, 5th Edition
*Hay, Jerry (2010). Tennessee River Guidebook, 1st Edition
*Rumsey, W.J. (2007). A Cruising Guide to the Tennessee River, Tenn-Tom Waterway, and Lower Tombigbee River

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Tennessee Rivers
*Map of Tennessee River in Alabama
*Tennessee River Navigation Charts
*Chickamauga dam progress

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ტენესიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალაბამაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისისიპიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კენტუკიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუეფი
ფისი (წყარმალუ)

**ფისი** (ინგლ. Peace River, ფრანგ. rivière de la Paix) რე წყარმალუ კანადას, იჭყაფუ კირდეამ გვალეფს, ოორუე ბრიტანეთიშ კოლუმბიას,  გიშმურს ალბერტაშ პროვინციას დო ინაკათუ წყარმალუ ატაბასკას დო აფორმირენს დოლმახორეეფიშ წყარმალუს, ნამუთ რე მაკენზიშ ნადუ. წყარმალუ ფისიშ სიგინძა რე 1,923 კმ. ღანჩოშ ფართობი 306,000 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Discover The Peace Country

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალბერტაშ წყარმალუეფი
კანოვა (წყარმალუ)

**კანოვა** (ინგლ. Kanawha River) რე წყარმალუ ააშს, ბჟადალი ვირჯინიაშ შტატის. წყარმალუ კანოვა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ნიუ-რივერიშ დო გოლიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა გოლი-ბრიჯის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს. კანოვაშ სიგინძა რე 156 კმ. ღანჩოშ ფართობი 31,690 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*Arthur Benke & Colbert Cushing, Rivers of North America, Elsevier Academic Press, 2005 ISBN 0-12-088253-1

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბჟადალი ვირჯინიაშ წყარმალიეფი
კატეგორია:წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუეფი
მოჰოკი (წყარმალუ)

**მოჰოკი** (ინგლ. Mohawk River) რე წყარმალუ ააშს, ნიუ-იორკიშ შტატის, 
ჰუდსონიშ ნადუ. წყარმალუ იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ბჟადალი მოჰოკიშ დო ბჟაეიოლი მოჰოკიშ აკოართაფაშ აბანს, ონეიდაშ ოლქის. წყარმალუ მოჰოკიშ სიგინძა რე 240 კმ. ღანჩოშ ფართობი 9,000 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* "Mohawk River: Flooding and Watershed Analysis" by J. I. Garver (Union College)
* NY State Department of Environmental Conservation - Mohawk River Basin Program Action Agenda (PDF, 928 Kb) 
*  Groundwater Quality in the Mohawk River Basin, New York United States Geological Survey

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიუ-იორკიშ შტატიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ჰუდსონიშ ნადუეფი
ობჟათეშ რედ-რივერი

**ობჟათეშ რედ-რივერი** (ინგლ. Red River of the South) რე წყარმალუ ააშს, ატჩაფალაიაშ ნადუ. სიგინძა 2,190 კმ. ღანჩოშ ფართობი 169,890 კვ.კმ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Randolph Marcy, ''Exploration of the Red River'', 1852, hosted by the Portal to Texas History
* Oklahoma Digital Maps: Digital Collections of Oklahoma and Indian Territory
* Red River Compact Commission.
* "U.S. Supreme Court Ruling Leaves Texas High And Dry."

; Geology

* Red River Valley - Engineering Geology Mapping Program  PDF files of publications about and maps of the geology of the Red River Valley
* Autin, W. J., and C. E. Pearson, 1993, Quaternary Geology and Geoarchaeology of the Lower Red River Valley: Friends of the Pleistocene South Central Cell 11 th Annual Field Conference Alexandria, Louisiana March 26-28, 1993. Friends of the Pleistocene South Central Cell and Louisiana Geological Survey, Baton Rouge, Louisiana. 183 p.

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
ოორუეშ რედ-რივერი

**ოორუეშ რედ-რივერი** (ინგლ. Red River of the North, ფრანგ. rivière Rouge,  rivière Rouge du Nord) რე წყარმალუ ოორუე-ცენტრალურ ააშს დო ცენტრალურ კანადას. ოორუეშ რედ-რივერი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ოტერ-ტეილიშ დო ბუა-დე-სუშ აკოართაფაშ აბანს, გიშმურს მინესოტაშ, ოორუე დაკოტაშ შტატეფს (ააშ) დო მანიტობაშ პროვინციას (კანადა) დო ინაკათუ უინიპეგიშ ტობას. წყარმალუშ სიგინძა რე 890 კმ. ღანჩოშ ფართობი 287,500 კვ.კმ. ოორუეშ რედ-რივერიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: შეიენი, ელმი, ტერტლი, პემბინა (კვარჩხანი), ბუფალო, უაილდ რაისი, რედ ლეიკი (მარძგვანი). ოორუეშ რედ-რივერიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ფარგო, უინიპეგი დო შხვა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Flows and forecasts for the Red River
*Geological Survey of Canada page describing the nature and history of Red River floods
*Minnesota DNR Red River website
*U.S. Geological Survey reports and abstracts related to the Red River of the North
*Water quality in the Red River of the North
*Flood management in the Red River Basin
*Fish of the Red River–Red River Angler's Guide
*North Dakota State University's Fargo Flood website
*''Steamboats on the Red'' - documentary produced by Prairie Public Television
*Red River stream gage map with touch-friendly interface

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე დაკოტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მანიტობაშ წყარმალუეფი
საიოტო

**საიოტო** (ინგლ. Scioto River) რე წყარმალუ ააშს, ობჟათე ოჰაიოშ შტატის. საიოტო იჭყაფუ ჰარდინიშ ოლქის, გიშმურს ოჰაიოშ ნანანოღა კოლუმბუსის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს, პორტსმუტიშ ხოლოს. საიოტოშ სიგინძა რე 372 კმ. ღანჩოშ ფართობი 16,880 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Hopewell Culture National Historic Park
* Friends of the Scioto River 

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოჰაიოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუეფი
სკულკილი

**სკულკილი** (ინგლ. Schuylkill River) რე წყარმალუ ააშს, პენსილვანიაშ შტატის. სკულკილი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ბჟადალი სკულკილიშ დო ბჟაეიოლი სკულკილიშ აკოართაფაშ აბანს, სკულკილიშ ოლქის, დო ინაკათუ წყარმალუ დელავერს, პენსილვანიაშ უდიდაშ ნოღა ფილადელფიას. წყარმალუ სკულკილიშ სიგინძა რე 217 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,200 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ჭიჭე სკულკილი, პერკიომენი (კვარჩხანი), ტულპეჰოკენი, ფრენჩი (მარძგვანი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*U.S. Geological Survey: PA stream gaging stations 
*Advanced Hydrologic Prediction Service: Schuylkill River at Philadelphia
*Schuylkill Watershed Conservation Plan
*Delaware River Basin Commission Schuylkill River Maps
*Schuylkill River Heritage Area
*Pennsylvania Scenic Rivers website

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პენსილვანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ დელავერიშ ნადუეფი
პოტომაკი

**პოტომაკი** (ინგლ. Potomac River) რე წყარმალუ ააშს, ბჟადალ ვირჯინიას, მერილენდის, ვირჯინიას დო კოლუმბიაშ ოლქის. პოტომაკი იჭყაფუ შხვადოშხვა ოდუდეებით, წყარმალუშ ოორუე ოდუდე გიშმურს ფეარფაქს სტოუნიშ პარკიშე, ბჟადალ ვირჯინიას, მაჟია, ობჟათე ოდუდე იჭყაფუ ოორუე ჰაილენდიშ ოლქის, ვირჯინიაშ შტატის. ჟირხოლო ოდუდე ართიანს აკათუ ჰემპშირიშ ოლქის, ბჟადალ ვირჯინიას, სოდეთ იფორმირებუ წყარმალუ პოტომაკი. პოტომაკი ინაკათუ ჩესაპიკიშ ჸუჯის. პოტომაკიშ სიგინძა რე 652 კმ. ღანჩოშ ფართობი 38,000 კვ.კმ.

## ლიტერატურა
*Campbell, Douglas E.; Sherman, Thomas B. (July 25, 2014). On the Potomac River. pp. 3–. ISBN 978-1-304-69872-8.
*Peck, Garrett (2012). The Potomac River: A History and Guide. Charleston, SC: The History Press. p. 18. ISBN 978-1-60949-600-5.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Advanced Hydrologic Prediction Service  - Baltimore/Washington (Sterling, VA) - including Potomac River levels
** Potomac River level at Williamsport 
** Potomac River level at Harpers Ferry 
** Potomac River level at Point of Rocks 
** Potomac River level at Little Falls 
** Potomac River level at Wisconsin Avenue 
* ''Geology of the National Capital Region: Field Trip Guidebook'' (2004) edited by Scott Southworth, William Chapin Burton, Reston, VA: U.S. Geological Survey
* ''Guide to Spring Wildflowers on the Towpath'' (2010) compiled by the C&O Canal Association Nature Committee 
* Interstate Commission on the Potomac River Basin (ICPRB)
* Potomac Conservancy
* Potomac Heritage National Scenic Trail
* Potomac Riverkeeper
* Potomac Timeline (focus on water quality) by ICPRB
* Potomac Watershed Partnership
* Potomac Watershed Roundtable
* Prince William Conservation Alliance
* Stewards of the Potomac Highlands
* South Branch Consortium
* ''The River and the Rocks: The Geologic Story of Great Falls and the Potomac River Gorge'' (Second edition, 1980) by John C. Reed, Jr. et al, Washington, DC: US Government Printing Office; also available in downloadable pdf format
* ''The Seven-Storey River: Geomorphology of the Potomac River Channel Between Blockhouse Point, Maryland, and Georgetown, District of Columbia, With Emphasis on the Gorge Complex Below Great Falls'' (1997) by E-an Zen, Reston, VA: US Geological Survey
* VEGETATION ECOLOGY OF THE POTOMAC GORGE by the Virginia Department of Conservation and Recreation, Division of Natural Heritage
* West Virginia Division of Natural Resources
* West Virginia Rivers Coalition
* Trout and Smallmouth Fishing on the North Branch of the Potomac 
* Wade and Shoreline Fishing the Potomac River for Smallmouth Bass 

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბჟადალი ვირჯინიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მერილენდიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვირჯინიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ ოლქიშ წყარმალუეფი
შენანდოა (წყარმალუ)

**შენანდოა** (ინგლ. Shenandoah River) რე წყარმალუ ააშს, ვირჯინიაშ დო ბჟადალი ვირჯინიაშ შტატეფს. წყარმალუ შენანდოა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ოორუე შენანდოაშ დო ობჟათე შენანდოაშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ფრონტ-როიალიშ ხოლოს, ვირჯინიას დო ინაკათუ წყარმალუ პოტომაკის. შენანდოაშ სიგინძა რე  89,5 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,610 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Virginia Department of Game and Inland Fisheries - South Fork
* Friends of the North Fork Shenandoah River
* Shenandoah Riverkeeper

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვირჯინიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბჟადალი ვირჯინიაშ წყარმალუეფი
სასკუეჰანა

**სასკუეჰანა** (ინგლ. Susquehanna River) რე წყარმალუ ააშს, ნიო-იორკიშ, პენსილვანიაშ დო მერილენდიშ შტატეფს. სასკუეჰანა იჭყაფუ ჟირ ოდუდეთ. თარი ოდუდე ოორუე სასკუეჰანა იჭყაფუ ოტსიგოშ ტობას, ნიო-იორკიშ შტატის. ბჟადალი სასკუეჰანა იჭყაფუ ელმორაშ ხოლოს, პენსილვანიას, კამბრიაშ ოლქის დო ინაკათუ ოორუე სასკუეჰანას ნორტუმბერლანდიშ ხოლოს. წყარმალუ სასკუეჰანა გიშმურს შხვადოშხვა ნოღეფს დო ინაკათუ ჩესაპიკიშ ჸუჯის, ჰავერ-დე-გრასის, მერილენდიშ ტერიტორიას. დიდ ნოღეფ სასკუეჰანაშ წყარპიჯის ვარე. წყარმალუ სასკუეჰანაშ სიგინძა რე 715 კმ. ღანჩოშ ფართობი 71,000 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
### კვარჩხანი
* ლაკაუანა
* მაჰანოი
* სუატარა
* კონესტოგა

### მარძგვანი
* ოუკსი
* უნადილა
* ჩენანგო
* ჩემუნგი
* ჯუნიატა
* ბჟადალი სასკუეჰანა (ბჟადალი სასკუეჰანა სასკუეჰანაშ ართ-ართ უდუდე წყარმალუ რე, მარა იკოროცხუ მუჭოთ ნადუ.)

## ლიტერატურა
*Miller, Peter (March 1985). "Susquehanna: America's Small-Town River". National Geographic. Vol. 167 no. 3. pp. 352–383. ISSN 0027-9358. OCLC 643483454.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* U.S. Geological Survey: PA stream gaging stations 
* Susquehanna River Basin Commission
* American Rivers article: ''Susquehanna River "Most Endangered"''
* History of the Susquehanna River Ark
* Hiawatha Island Boat Club – Owego, NY
* Binghamton University Crew – Binghamton, NY 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიუ-იორკიშ შტატიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პენსილვანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მერილენდიშ წყარმალუეფი
დულსე (გვატემალა)

**დულსე** (ესპ. Río Dulce) რე წყარმალუ გვატემალას, ისაბალიშ დეპარტამენტის. ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. სიგინძა რე 43 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Rio Dulce National Park Official site

კატეგორია:გვატემალაშ წყარმალუეფი
აბანგარესი (წყარმალუ)

**აბანგარესი** (ესპ. Rio Abangares) რე წყარმალუ კოსტა-რიკას.

კატეგორია:კოსტა-რიკაშ წყარმალუეფი
რევენტასონი

**რევენტასონი** (ესპ. Rio Reventazón) რე წყარმალუ კოსტა-რიკას. 

კატეგორია:კოსტა-რიკაშ წყარმალუეფი
ქიქინგ ჰორსი (წყარმალუ)

**ქიქინგ ჰორსი** (ინგლ. Kicking Horse River) რე წყარმალუ კანადას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ პროვინციას. წყარმალუ იჭყაფუ უაპტაშ ტობას დო ინაკათუ წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუშ სიგინძა რე 80 კმ.

## გალერეა

Kicking Horse River.jpg|
Yoho National Park of Canada.jpg|
Kicking Horse Pedestrian Bridge.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ქიქინგ ჰორსი

კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუეფი
რამონა ბადესკუ

მინი|რამონა ბადესკუ
**რამონა ბადესკუ** (დ. 29 გერგობათუთა, 1968) — იტალიარი მაბირე.

კატეგორია:დუნაბადი 1968
კატეგორია:იტალიარი მაბირეეფი
კუტენეი (წყარმალუ)

**კუტენეი** (ინგლ. Kootenay River) რე წყარმალუ კანადას დო ააშს, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას (კანადა), მონტანას დო აიდაჰოს (ააშ), წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუ. წყარმალუ კუტენეიშ სიგინძა რე 780 კმ., ღანჩოშ ფართობი 50,298 კვ.კმ.

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფიკატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
ლიჰაი (წყარმალუ)

**ლიჰაი** (ინგლ. Lehigh River) რე წყარმალუ ააშს, პენსილვანიას, წყარმალუ დელავერიშ ნადუ. ლიჰაიშ სიგინძა რე 175 კმ. ღანჩოშ ფართობი 3,480 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
### კვარჩხანი
* ტობიჰანა
* დრეიკსი
* ბეარი
* პოჰოპოკო
* აქვაშიკოლა
* მანოკასი

### მარძგვანი
* ბლექი
* მოჩ ჩანკი
* მაჰონინგი
* ლიზარდი
* ჭიჭე ლიჰაი
* სოკონი

## რესურსეფი ინტერნეტის

*U.S. Geological Survey: PA stream gauging stations 
*Water Flow at Francis E Walter Reservoir outlet
*Lehigh River and Canal at Jim Thorpe
*Lehigh River Whitewater Rafting
*Lehigh River Fly Fishing Adventures 
*Lehigh River Sojourn
*Lehigh River Watershed Association
*Lehigh River Water Trail
*Lehigh River Whitewater
*Lehigh River Whitewater Rafting
*Pennsylvania Scenic Rivers website

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:პენსილვანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ დელავერიშ ნადუეფი
პლატი (წყარმალუ)

**პლატი** (ინგლ. Platte River) რე წყარმალუ ააშს, ნებრასკაშ შტატის, მისურიშ ნადუ. წყარმალუ პლატიშ სიგინძა რე 500 კმ. ღანჩოშ ფართობი 219,900 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ პლატი 

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნებრასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ მისურიშ ნადუეფი
ტიმოკრატია

**ტიმოკრატია** (, ზიტყვაშე  „ფასი, პატი“ +  „ხეშუულაფა, ჭყანა“) — პოლიტიკური რეჟიმი, მუჟამსჷთ სახენწჷფო ხეშუულაფა თი პრივილეგირაფილ უჭიჭაშალას უღუ, ნამუსჷთ მაღალი ოდორხველე ცენზი აპალუნჷ.  ტიმოკრატია ოლიგარქიაშ ართ-ართი ფორმა რე.

## სქოლიო

კატეგორია:ოლიგარქია
კატეგორია:პოლიტოლოგია
სკინა

**სკინა** (ინგლ. Skeena River) რე წყარმალუ კანადას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას. სიგინძა 570 კმ. ღანჩოშ ფართობი 54,400 კვ.კმ. 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
პიტი (წყარმალუ)

**პიტი** (ინგლ. Pitt River) რე წყარმალუ კანადას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას, წყარმალუ ფრეიზერიშ ნადუ. წყარმალუ პიტიშ სიგინძა რე 100 კმ. ღანჩოშ ფართობი 1,650 კვ.კმ. 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ფრეიზერიშ ნადუეფი
ემბუდო

**ემბუდო** (ინგლ. Embudo River, ესპ. Rio Embudo) რე წყარმალუ ააშს, ნიუ-მექსიკოშ შტატის. ემბუდო იჭყაფუ წყარმალუეფიშ რიო პუებლოშ დო სანტა ბარბარაშ აკოართაფაშ აბანს, რიო-არიბაშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ რიო-გრანდეს.

## ლიტერატურა
*Pearce, T.M., ed. ‘’New Mexico Place Names: A Geographical Dictionary’’, University of New Mexico Press,Albuquerque NM 1965

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიუ-მექსიკოშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რიო-გრანდეშ ნადუეფი
მაკენზი

**მაკენზი** (ფრანგ. Le fleuve Mackenzie, ინგლ. Mackenzie River) – კანადაშ უგინძაშ წყარმალუ. წყარმალუშ სიგინძა რე 1,738 კმ. ღანჩოშ ფართობი 1,805,200 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Information and a map of the Mackenzie's watershed
*Canadian Council for Geographic Education page with a series of articles on the history of the Mackenzie River.
*Atlas of Canada's page devoted to Arctic rivers of Canada.
*MAGS: Daily Discharge Measurements .

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
ქრისტინა (წყარმალუ)

**ქრისტინა** (ინგლ. Christina River) რე წყარმალუ ააშს. იჭყაფუ ჩესტერიშ ოლქის, პენსილვანიას დო გიშმურს მერილენდიშ დო დელავერიშ შტატეფს, ინაკათუ წყარმალუ დელავერს, ნოღა უილმინგტონიშ ხოლოს. წყარმალუ ქრისტინაშ სიგინძა რე 56 კმ. ღანჩოშ ფართობი 1,460 კვ.კმ. ქრისტინაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ბჟაეიოლი ქრისტინა, უაით კლეი, ლითლ მილი, ბრენდივაინი, (კვარჩხანი), ბჟადალი ქრისტინა (მარძგვანი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ქრისტინა 

კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:პენსილვანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მერილენდიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დელავერიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ დელავერიშ ნადუეფი
ჩოლუტეკა (წყარმალუ)

**ჩოლუტეკა** (ესპ. Río Grande o Choluteca) რე წყარმალუ ჰონდურასის. წყარმალუ იჭყაფუ ფრანსისკო-მორასანიშ დეპარტამენტის, გიშმურს ჰონდურასიშ ნანანოღა ტეგუსიგალპას, უკულ ელ-პარაისოშ დეპარტამენტის, უკულ ჩოლუტეკიშ დეპარტამენტის დო ინაკათუ ფონსეკაშ ჸუჯის, რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ ჩოლუტეკაშ სიგინძა რე 349 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,681 კვ.კმ.

კატეგორია:ჰონდურასიშ წყარმალუეფი
ბალკლი

**ბალკლი** (ინგლ. Bulkley River) რე წყარმალუ კანადას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას, წყარმალუ სკინაშ ნადუ. წყარმალუშ სიგინძა რე 257 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,400 კვ.კმ.

კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Water Quality Objectives for the Bulkley River Basin
კამბერლენდი (წყარმალუ)

**კამბერლენდი** (ინგლ. Cumberland River) რე  წყარმალუ ობჟათე ააშს, კენტუკიშ დო ტენესიშ შტატეფს. წყარმალუ იჭყაფუ აპალაჩეფიშ გვალეფს დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს. კამბერლენდიშ სიგინძა რე 1,107 კმ. ღანჩოშ ფართობი 45,920 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ობეი, კეინი-ფორკი, სტოუნზი, რედი. კამბერლენდიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ნეშვილი, კლარკსვილი.

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კენტუკიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ტენესიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*[წყარმალუ კამბერლენდი](https://en.m.wikisource.org/wiki/The_American_Cyclop%C3%A6dia_(1879)/Cumberland_River)
ვისკონსინი (წყარმალუ)

**ვისკონსინი** (ინგლ. Wisconsin River) რე წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ შტატიშ უდიდაშ წყარმალუ, წყარმალუ მისისიპიშ ნადუ. წყარმალუ ვისკონსინიშ სიგინძა რე 680 კმ. ღანჩოშ ფართობი 31,800 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* River Alliance of Wisconsin
* Report on the Wisconsin River by Mark Morgan 
* Wisconsin's Name: Where It Came From and What It Means , Wisconsin Historical Society
* Lower Wisconsin State Riverway Board
* Pictures and Information of the Northern Stretch of the Wisconsin River 
* Current Wisconsin River Conditions
* Lower Wisconsin River Maps and Mileage

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი
იელოუსტოუნი (წყარმალუ)

**იელოუსტოუნი** (ინგ. Yellowstone River) რე წყარმალუ ააშს, ვაიომინგიშ, მონტანაშ დო ოორუე დაკოტაშ შტატეფს, წყარმალუ მისურიშ ნადუ. იელოუსტოუნიშ სიგინძა რე 1,114 კმ. ღანჩოშ ფართობი 180,000 კვ.კმ. იელოუსტოუნიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: გარდნერი, შილდსი, (კვარჩხანი), ლამარი, ბოულდერი, სტილვოტერი, ბიგ ჰორნი, ტანგი, ფაუდერი, (მარძგვანი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Fish and Wildlife Service: Upper Missouri River and Yellowstone 
*USGS Site: Lewis and Clark Expedition 
*State of Montana: Yellowstone River Physical Features Inventory 
*State of Montana: Lower Yellowstone Corridor Physical Features Inventory 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვაიომინგიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მონტანაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე დაკოტაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ მისურიშ ნადუეფი
როანოკი (წყარმალუ)

**როანოკი** (ინგლ. Roanoke River) რე წყარმალუ ააშს, ვირჯინიაშ დო ოორუე კაროლინაშ შტატეფს. წყარმალუ როანოკიშ სიგინძა რე 660 კმ. ღანჩოშ ფართობი 25,100 კვ.კმ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Roanoke River Basin Association

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვირჯინიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ოორუე კაროლინაშ წყარმალუეფი
კრიტარქია

**კრიტარქია**, **კრიტოკრატია** ( [kritēs] „მოსამართალე“ +  [arkhē] *ვარ-და*  [kratos] „ხეშუულაფა“) — სოციალური სისტემა, ნამუთ სასამართალეეფიშ ხეშუულაფას ( [შოფტიზმი]) გერსხჷნ.

კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
კატეგორია:ჯვეში ისრაელი დო იუდეა
ტანანა (წყარმალუ)

**ტანანა** (ინგლ. Tanana River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკაშ შტატის. ტანანა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ნაბესნაშ დო ჩისანაშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს. ტანანაშ სიგინძა რე 940 კმ. ღანჩოშ ფართობი 110,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: კალუტნა, ტოკი, რობერტსონი, ჯონსონი, ვოლკმარი, გუდპასტერი, დელტა, სალჩა, ჩენა, ნენანა, ტოლოვანა, კანტიშნა, ჩიტანანა.

## ლიტერატურა
*Benke, Arthur C., ed., and Cushing, Colbert E., ed. (2005). Rivers of North America. Burlington, Massachusetts: Elsevier Academic Press. ISBN 0-12-088253-1.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*წყარმალუ ტანანა 

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუ იუკონიშ ნადუეფი
ბელიზი (წყარმალუ)

**ბელიზი** (ესპ. Río Belice) რე წყარმალუ ბელიზის. იჭყაფუ წყარმალუეფიშ მოპანიშ დო მაკალიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას, ნოღა ბელიზიშ ხოლოს. წყარმალუ ბელიზიშ სიგინძა რე 290 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,000 კვ.კმ.

## გალერეა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ბელიზი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ბელიზიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ცენტრალურ ამერიკაშ წყარმალუეფი
იუკონი

**იუკონი** (ინგლ. Yukon River) რე წყარმალუ ოორუე ამერიკას, ააშს დო კანადას. წყარმალუ იუკონიშ სიგინძა რე 3,190 კმ. ღანჩოშ ფართობი 854,700 კვ.კმ. ინაკათუ ბერინგიშ ზუღას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Arctic Great Rivers Observatory
* Canadian Council for Geographic Education page with a series of articles on the history of the Yukon River 
* The Yukon River Bridge at Dawson City 
* Yukon River Inter-Tribal Watershed Council
* Yukon River Drainage Fisheries Association
* Yukon River Panel

კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:იუკონიშ ტერიტორიაშ წყარმალუეფი
იგუამო (წყარმალუ)

**იგუამო** (ესპ. Rio Iguamo) რე წყარმალუ დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას, სან-პედრო-დე-მაკორისიშ დეპარტამენტის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* GEOnet Names Server
*CIA map

კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ოზამა

**ოზამა** (ესპ. Rio Ozama) რე წყარმალუ დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას. წყარმალუ იჭყაფუ ლომა-სიეტე-კაბეზასიშ გვალას, სიერა-დე-იამასაშ გვალეფიშ სისტემას დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. წყარმალუ გიშმურს დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა სანტო-დომინგოს. წყარმალუ ოზამაშ სიგინძა რე 148 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,685 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: იზაბელა, საბიტა, იაბაკაო.

კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
იაკე-დელ-ნორტე

**იაკე-დელ-ნორტე** (ესპ. Río Yaque del Norte) რე დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ უგინძაშ წყარმალუ. იჭყაფუ პიკო-დელ-იაკეშ გვალას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. წყარმალუ იაკე-დელ-ნორტეშ სიგინძა რე 298 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,044 კვ.კმ.

## [[ნადუ]]ეფი
### კვარჩხანი
* ბაო
* ამინა
* მაო
* გუაიუბინი
* გუანახუმა
* ხაგუა
### მარძგვანი
* ხიმენოა
* ინოა
* მაგუაკა
* მაგუა
* პანანაო
* ხიკომე

## ლიტერატურა
*Rodríguez T., Ramón Isidro (200). El Río Yaque del Norte desde el Pico Duarte hasta Montecristi (ესპანურო). Dominican Republic. p. 134. ISBN 99934-0-076-9.

კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
იაკე-დელ-სური

**იაკე-დელ-სური** (ესპ. Río Yaque del Sur) რე წყარმალუ დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას. ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. წყარმალუ იაკე-დელ-სურიშ სიგინძა რე 183 კმ. ღანჩოშ ფართობი 4,972 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ იაკე-დელ-სური ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ჟაპურა

**ჟაპურა**, **კაკეტა** (ესპ. Yapurá, პორტ. Japurá, ესპ. Caquetá) რე წყარმალუ ობჟათე ამერიკას, კოლუმბიას დო ბრაზილიას. წყარმალუ ჟაპურა იჭყაფუ ანდეფიშ გვალეფს, კოლუმბიას (სოდეთ კაკეტას უძახუნა) დო ინაკათუ წყარმალუ ამაზონს, ბრაზილიაშ ტერიტორიას. წყარმალუ ჟაპურაშ სიგინძა რე 2,816 კმ. ღანჩოშ ფართობი 255,700 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Environmental information of Colombian Amazon region

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ამაზონიშ ნადუეფი
მადეირა (წყარმალუ)

**მადეირა** (პორტ. Rio Madeira) რე წყარმალუ ობჟათე ამერიკას, ბოლივიას დო ბრაზილიას. წყარმალუ მადეირაშ სიგინძა რე 1,450 კმ. ღანჩოშ ფართობი 1,376,000 კვ. კმ.  მადეირა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ მამორეშ დო მადრე-დე-დიოსიშ აკოართაფაშ აბანს, ბოლივიას დო ინაკათუ წყარმალუ ამაზონს. მადეირა ამაზონიშ უდიდაშ ნადუ რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The Amazon and Madeira Rivers: Sketches and Descriptions from the Note-Book of an Explorer  from 1875

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბოლივიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ამაზონიშ ნადუეფი
პუტუმაიო (წყარმალუ)

**პუტუმაიო**, **იკა** (ესპ. Río Putumayo, პორტ. Río Içá) რე წყარმალუ ობჟათე ამერიკას, კოლუმბია, ეკვადორს, პერუს დო ბრაზილიას. წყარმალუ პუტუმაიო იჭყაფუ ანდეფიშ გვალეფს, კოლუმბიას დო ინაკათუ ამაზონს, სანტუ-ანტონიუ-დუ-ისაშ მუნიციპალიტეტიშ ხოლოს (ბრაზილია). წყარმალუ პუტუმაიოშ სიგინძა რე 1,610 კმ. ღანჩოშ ფართობი 148,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: გუამუესი, სან მიგელი, ალგოდონი, იგარა-პარანა, იაგუასი, კოტუჰე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Hardenburg, W.E. 1913. *The Putumayo: The Devil's Paradise—Travels in the Peruvian Amazon Region and An Account of The Atrocities Committed Upon the Indians Therein*.  London: T. Fisher Unwin.  https://archive.org/details/putumayodevilspa00hardrich

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ეკვადორიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პერუშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ამაზონიშ ნადუეფი
სპერმატოზოიდი

მინი|გონოჸოფურაფა
მინი|200პქ|ჩანარიშ სპერმატოზოიდი
**სპერმატოზოიდი** — ქომოლი ოსქესე თოლი, ნამუსჷთ 1677 წანას, მიკრობიოლოგი ანტონ ვან ლევენჰუკიქ მიოგორჷ. სპერმატოზოიდი გითმიჭყაფჷ ქომოლი ოსქესე ჯარკვალს — ჸვაჯიშ კაკალს. უმოს შხირას გოფაჩილი რე სპერმატოზოიდიშ ძაფიშობური ფორმეფი, ნამუეფიშ ოყარე აპარატი რე კუდელი. კიბოიაშნერეფიშ, რგვალ ღვენწკეფიშ, გირდღუეფიშ დო კანკალე შხვა ჩხოლარიშ სპერმატოზოიდეფი უკუდელე რე. ირი გვარობაშო დჷმახასიათაფალი რე სპერმატოზოიდიშ გოთანჯილი ფორმა. სპერმატოზოიდიშ სიგჷრძა შხვადოშხვა რე დო ვა  დოჸუნს ჩხოლარიშ გოვითარაფაშ დონეს დო რსხულიშ ზჷმას. ჩხოლარეფიშ უმენტაშალაშ სპერმატოზოიდეფი აკმოდირთჷ 2 თარი ნორთიშე — დუდშე დო კუდელშე. დუდიშ თარი ელემენტი რე გვირზილი დო თიშ აპიკალურო მადვალი აკროსომა. კუდელიშ თარი სტრუქტურული ელემენტი რე ლირეშული ძაფი (აქსონემა), ნამუთ იჭყაფჷ შქა ნორთის ინოხუნელი ბაზალურ რსხულშე დო ედომუშამ კუდელს გოჸუნს. ლირეშული ძაფიშ ულტრასტრუქტურა ფაჭვეფიშ აკოგაფაშ მოგვენი რე. თინა აკმოდირთჷ ცენტრალური 2 მიკრომილაკიშე, ნამუშ მუკი-მუკი იდვალუაფჷ 9 ჟირფა მიკრომილაკი. შქა ნორთის, ლირეშული ძაფიშ მუკი-მუკი, ეშახე სპირალურო დონწყილი მიტოქონდრიეფი, ნამუშ გეშა სპერმატოზოიდიშ მეტაბოლური დო ენერგეტიკული აქტივალა თე განობაწკჷმა რე მერსხილი.

ჩანარეფიშ სპერმატოზოიდი გჷთმიჭყაფჷ ანთერიდიუმს. თასამი ჩანარეფიშ უმენტაშალაშ სპერმატოზოიდეფი უზღვანდე რე დო თეშ გეშა აქტიურო ვაყარენა. წვანე დო ჭუბურა წყარჩანარეფიშ, კანკალე უდაბალაში სოკოეფიშ, ფუთქურეფიშ, სელაგინელეფიშ დო შხვ. სპერმატოზოიდეფს 2 დო უმოსი ზღვანდი უღუ. სპერმატოზოიდის ვა უღუ ცელულოზამი დაცხი, უმენტაშო ძალამ ჭიფე (ცოცორე) რე, დიდი გვირზილი დო მორჩილი მუდანალათ ციტოპლაზმა უღუ.
ტოკანტინსი (წყარმალუ)

**ტოკანტინსი** (პორტ. Rio Tocantins) რე წყარმალუ ბრაზილია. სიგინძა 2,850 კმ. ღანჩოშ ფართობი 770,000 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ''Basin map (პორტუგალიურო)''

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ წყარმალუეფი
ვაუპესი (წყარმალუ)

**ვაუპესი** (პორტ. Rio Uaupés) რე წყარმალუ ბრაზილიას დო კოლუმბიას, წყარმალუ რიუ-ნეგრუშ ნადუ. ვაუპესიშ სიგჷნძა 1,050 კმ. ღანჩოშ ფართობი 64,890 კვ.კმ. 

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
ორინოკო

**ორინოკო** (ესპ. Río Orinoco) რე წყარმალუ ობჟათე ამერიკას, კოლუმბიას დო ვენესუელას. წყარმალუ ორინოკოშ სიგინძა რე 2,250 კმ. ღანჩოშ ფართობი 880,000 კვ.კმ., ათავრეშე ღანჩოშ 76,3 % ვენესუელას რე, 23,7 % კოლუმბიას.

## ლიტერატურა
* Stark, James H. 1897. *Stark's Guide-Book and History of Trinidad including Tobago, Granada, and St. Vincent; also a trip up the Orinoco and a description of the great Venezuelan Pitch Lake*. Boston, James H. Stark, publisher; London, Sampson Low, Marston & Company. (This book has an excellent description of a trip up the Orinoco as far as Ciudad Bolívar and a detailed description of the Venezuelan Pitch Lake situated on the western side of the Gulf of Paria opposite.)
* MacKee, E.D., Nordin, C.F. and D. Perez-Hernandez (1998). "The Waters and Sediments of the Rio Orinoco and its major Tributaries, Venezuela and Colombia." United States Geological Survey water-supply paper/A-B. Washington: United States Government Printing Office.
* Weibezahn, F.H., Haymara, A. and M.W. Lewis (1990). *The Orinoco River as an ecosystem*. Caracas: Universidad Simon Bolivar.
* Rawlins, C.B. (1999). *The Orinoco River*. New York: Franklin Watts.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The Orinico Heavy Oil Belt In Venezuela
*ორინოკო ენციკლოპედია ბრიტანიკას
*
*http://www.gutenberg.org/files/50506/50506-h/50506-h.htm

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
აპურე (წყარმალუ)

**აპურე** (ესპ. Río Apure) რე წყარმალუ ვენესუელას. წყარმალუ აპურე იჭყაფუ წყარმალუეფიშ
სარარეშ დო ურიბანტეშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ ორინოკოს. წყარმალუ აპურეშ სიგინძა რე 1,038  კმ. ღანჩოშ ფართობი 167,000 კვ.კმ. აპურეშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: გუასდუალიტო, სან-ფერნანდო-დე-აპურე. უდიდაშ ნადუეფ რე: პორტუგესა, გუარიკო.

## ლიტერატურა
*Acosta Saignes, Miguel. ¿Cómo se descubrió el río Apure?. *Revista Nacional de Cultura*, N° 86, pp.&nbsp;71–78.
*Bingham, Hiram. On the route of Bolívar’s great march: Caracas to Bogotá via Arauca and the Páramo of Pisva. London: *The Geographical Journal*, oct, 1908, pp.&nbsp;329–347.
*Carvajal, (fray) Jacinto. *Relación del descubrimiento del río Apure hasta su ingreso en el Orinoco*. Escrita en 1648 y editada en León (España) en julio de 1882. Editada también en Madrid: Edime, 1956.
*De León, Rafael; Rodríguez Díaz, Alberto: *El Orinoco aprovechado y recorrido*. Caracas: Ministerio de Obras Públicas, Corporación Venezolana de Guayana, 1976
*Rodríguez Díaz, Alberto J. *Desarrollo del eje de navegación Orinoco-Apure-Arauca*. Informe Preliminar. Caracas: Vol. I, Ministerio del Ambiente y de los Recursos Naturales Renovables, 1980.
*Rodríguez Díaz, Alberto J. y De Leon, Rafael. *Apuntes para los estudios de navegación por el sistema Orinoco-Apure: Tramo Ciudad Guayana- Guasdualito.* Caracas: M.O.P., Dirección de Recursos Hidráulicos, Oficina de Planeamiento, Estudios Río Orinoco, 1975.
*Zinck, Alfred. Los ríos de Venezuela. Caracas: Cuadernos Lagoven, 1982, 2ª edición.
*Zinck, Alfred. Valles de Venezuela. Caracas: Cuadernos Lagoven, 1980
*Vila, Pablo. *Geografía de Venezuela. I.* Caracas: Ministerio de Educación, 1960

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ აპურე – ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
ატრატო (წყარმალუ)

**ატრატო** (ესპ. Río Atrato) რე წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუ იჭყაფუ ბჟადალ კორდილიერეფს დო ინაკათუ ურაბიშ ჸუჯის (კარიბიშ ზუღა). წყარმალუ ატრატოშ სიგინძა რე 650 კმ. ღანჩოშ ფართობი 38,500 კვ.კმ. ატრატოშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ტრუანდო, სუკიო, მური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ ატრატო ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
მიტოქონდრია

მინი|300პქ
**მიტოქონდრია** (მიტოს „ძაფი“, ქონდრიონ „ლაწკარი“) — ლაგჷრძია ფორმაშ წჷმნაქიმინეფი. ფორმა დო ზჷმა გინორთელი რე. თინეფი შილებე ჩხირიშობური დო ოვალური ფორმაშ ორდასჷნ. თინეფიშ მუდანობა დოჸუნს თოლიშ ფუნქციურ აქტივალაშა. შურღალაშ პროცესი მიტოქონდრიეფს მეურს. მიტოქონდრიაშ დაცხი ჟირი მემბრანაშე აკმოდირთჷ. დინოხოლენ მემბრანაშ დინოხოლენი ოფირჩა ეშაფშაფილი რე თხითხჷ ნიფთიარაფათ — მატრიქსით. დინოხოლენი მემბრანას დო მატრიქსის ეშახე ფერმენტეფი, ნამუეფჷთ ორგანულ ნიფთიარაფეფს ჭჷნა. თინა გოხურგელი რე ჟირფა მემბრანათ. თიშ დინოხოლე ინოხე რიბოსომეფი, დნბ-შ მუსხირენი მოლეკულა დო რნბ. დინოხოლენი მემბრანას ინოხე ფერმენტეფი, ნამუშ მეშქაშალათ ხვადჷ ორგანიზმიშო უციო ენერგიაშ გოჭყაფა.
ბიო-ბიო (წყარმალუ)

**ბიო-ბიო** (ესპ. Río Biobío) რე წყარმალუ ჩილეს. სიგინძათ ჩილეშ მაჟია წყარმალუ რე. ბიო-ბიო იჭყაფუ ანდეფიშ გვალეფს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგინძა რე 380 კმ. ღანჩოშ ფართობი 24,264 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: მალიეკო, ლაია, ტავოლევო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ბიო-ბიო ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
რიბოსომა

[thumb|right|300px|[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული თოლიშ დიაგრამა.
(1) გვირზილა
(2) თოლიშ გვირზილი
(3) რიბოსომა 
(4) ვეზიკულა
(5) ლაწკარამი ენდოპლაზმური მოსა
(6) გოლჯიშ კომპლექსი
(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი 
(8) სარსალია ენდოპლაზმური მოსა
(9) მიტოქონდრია
(10) ვაკუოლი
(11) ციტოპლაზმა
(12) ლიზოსომა
(13) ცენტრიოლი]]**რიბოსომა** — მორგვალე ფორმაშ ორგანოიდი, ნამუშ დიამეტრი 15-20 ნანომეტრი რე. რიბოსომეფი გვირზილას წჷმიქიმინჷნა, აკმოდირთჷნა რნბ–შე დო ცილაშე. რიბოსომეფს უდიდაში როლი უღჷნა ცილაშ სინთეზის. ზუსტას თინეფს მეურს ცილაშ მოლეკულეფიშ ენწყუალა.

რიბოსომა ჟირი შხვადოშხვანერი ნორთიშე აკმოდირთჷ — დიდი დო მორჩილი. თოლს მუსხირენი ვითოში რიბოსომა რე. თინეფი იდვალუაფჷ, მუჭოთ ლაწკარამ ენდოპლაზმურ მოსას, თაშნეშე დუდიშულო — ციტოპლაზმას. რიბოსომეფს  მემბრანა ვა უღჷნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩანარულო დო ჩხოლარული თოლიშ ინტერაქტივი

კატეგორია:თოლი
ციტოპლაზმა

[thumb|right|300px|[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული თოლიშ დიაგრამა.
(1) გვირზილა
(2) თოლიშ გვირზილი
(3) რიბოსომა 
(4) ვეზიკულა
(5) ლაწკარამი ენდოპლაზმური მოსა
(6) გოლჯიშ კომპლექსი
(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი 
(8) სარსალია ენდოპლაზმური მოსა
(9) მიტოქონდრია
(10) ვაკუოლი
(11) ციტოპლაზმა
(12) ლიზოსომა
(13) ცენტრიოლი]]
**ციტოპლაზმა** — ანუ თოლიშ დინოხდვალირი გვერდო თხითხუ თოლოშდინოხიანი ელმოლო რე, ნამუსჷთ იდვალუაფჷ გეჸვენჯი ორგანოიდეფი: სარსალია დო ლაწკარამი ენდოპლაზმური მოსა, მიტოქონდრიეფი, გოლჯიშ კომპლექსი, ლიზოსომეფი, რიბოსომეფი, თოლიშ ცენტრი. ციტოპლაზმაშე თინეფი გიშართილი რე პლაზმური მემბრანაშ მოგვენი მემბრანათ.

ციტოპლაზმა ანდამუდანამ [[ცილამი ძაფეფით რე ნასვარა, ნამუეფჷთ "ჩონჩხიშ" ფუნქციას ასრულენს დო თოლს ელაზჷმაფათ იროიან ფორმას უსქილიდუანს. ციტოპლაზმას მეურს ნიფთიარობეფიშ თირუაშ პროცესი. თინა აკმოშაყარანს არძა ორგანოიდის, უნარღელჸვენს თინეფიშ ურთიართქიმკნჯალას.
კარონი

**კარონი** (ესპ. Caroni) — წყარმალუ ვენესუელას, წყარმალუ ორინოკოშ ნადუ. წყარმალუ კარონიშ სიგინძა რე 952 კმ. ღანჩოშ ფართობი 95,000 კვ.კმ.

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
კატატუმბო

**კატატუმბო** (ესპ. Río Catatumbo) — წყარმალუ ობჟათე ამერიკას, კოლუმბიას დო ვენესუელას. წყარმალუ იჭყაფუ კოლუმბიაშ ნორტე-დე-სანტანდერიშ დეპარტამენტის დო ინაკათუ მარაკაიბოშ ტობას ვენესუელაშ ტერიტორიაშე. წყარმალუ კატატუმბოშ სიგინძა რე 500 კმ. ღანჩოშ ფართობი 22,317 კვ.კმ. 

## ლიტერატურა
*Locklin, Claudia, Northern South America: Northern Venezuela (NT0108), World Wildlife Fund, retrieved 2017-04-23
*Locklin, Claudia, South America: Northwestern corner of Venezuela (NT0222), WWF: World Wildlife Fund, retrieved 2017-04-24

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
სულია (წყარმალუ)

**სულია** (ესპ. Río Zulia) — წყარმალუ ვენესუელას დო კოლუმბიას. გიშმურს ნორტე-დე-სანტანდერიშ პროვინციაშ დო სულიაშ შტატიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ წყარმალუ კატატუმბოს. იჭყაფუ ბჟაეიოლი ანდეფიშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 4220 მ. სიმაღალას. წყარმალუ სულიაშ სიგინძა რე 310 კმ. ღანჩოშ ფართობი 3 484 კმ².

## რესურსეფი ინტერნეტის
*წყარმალუ სულია

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
კაუკა (წყარმალუ)

**კაუკა** (ესპ. Río Cauca) რე წყარმალუ კოლუმბიას. იჭყაფუ ნოღა პოპაიანიშ ხოლოს დო ინაკათუ წყარმალუ მაგდალენას, მაგანგეშ მუნიციპალიტეტის (ბოლივარიშ დეპარტამენტი). წყარმალუ კაუკაშ სიგჷნძა რე 965 კმ. ღანჩოშ ფართობი 59,840 კვ.კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Corporación Regional del Cauca 
*Corporación Autonoma Regional del Valle del Cauca
*

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
მაგდალენა (წყარმალუ)

**მაგდალენა** (ესპ. Río Magdalena)  — წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუ მაგდალენა იჭყაფუ ობჟათე კოლუმბიას, უილიშ დეპარტამენტის, გიშმურს წყარმალუ მაგდალენაშ ლეხერს დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას, ნოღა ბარანკილიას. მაგდალენაშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ნეივა, ლა-დორადა, ბარანკაბერმეხა, სანტა-კრუს-დე-მომპოსი, მაგანგე, ბარანკილია. წყარმალუ მაგდალენაშ სიგინძა რე 1,528 კმ. ღანჩოშ ფართობი 257,438 კმ².

## ლიტერატურა
*Book review: Magdalena: River of Dreams". The Economist (22-28 August 2020). The Economist Newspaper Limited.

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კოლორადო (არგენტინა)

**კოლორადო** (ესპ. Río Colorado) — წყარმალუ არგენტინას. კოლორადო იჭყაფუ ანდეფიშ გვალეფს დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. წყარმალუ კოლორადოშ სიგინძა რე 1000 კმ. ღანჩოშ ფართობი 294,076 კმ².

## ჯოხოდვალა
წყარმალუ კოლორადოშ დოჭყაფაშ აბანო იკოროცხუ წყარმალუეფიშ გრანდეშ დო ბარანკასიშ აკოართაფაშ აბანი. მარა ბარანკასი სიდიდათ ჭიჭე რე დო მერჩქინელ რე ნამდა წყარმალუ კოლორადოშ თარი ოდუდე რე წყარმალუ გრანდე დო ბარანკასი - მუჭოთ გრანდეშ ნადუ. ბარანკასიშ ინოკათაფაშა წყარმალუს გრანდეს უძახუნა, ბარანკასიშ ინოკათაფაშ უკულ - კოლორადოს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  მენდოსაშ პროვინციაშ დეტალური რუკა 
*  ლა-პამპიშ პროვინციაშ დეტალური რუკა  

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:არგენტინაშ წყარმალუეფი
რსხული

**რსხული** — თელი ორგანიზმიშ უგურთჷ ფიზიკური მასალა. ზიტვყას "რსხული" შხირას გჷმირინუანა მეჯინაშ, ჭყანთელუაშ დო ღურაწკჷმა მერსხილ ოკითხირეეფს. თელი ორგანიზმიშ რსხეულს ფიზიოლოგია დჷთმიგურუანს.

კატეგორია:ფიზიოლოგია
კატეგორია:ადამიანი

zh-yue:屍
ელკი (წყარმალუ)

**ელკი** () – წყარმალუ ჩილეს. წყარმალუ ელკი იჭყაფუ ბჟადალ ანდეფს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ გიშმურს ნოღა ლა სერენაშ ხოლოს. ლა სერენაშ რეგიონ ჩილეს შინელ რე ღვინით დო პისკოთ. ელკიშ სიგინძა რე 815 კმ. ღანჩოშ ფართობი 9,826 კვ.კმ. 

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ეპიდემია

**ეპიდემია** — კონწარი ინფექციური ლახარაშ ბიწორი დო ფართო მოდვალა მუსხირენ რეგიონშა დო ქიანაშა. ეპიდემიაშ გოფაჩუას ხეს უნწყუნს ლჷმა, შქირენა, გლახა სანიტარული პიჯალეფი დო შხვა. ეპიდემიეფი იფაჩჷ ჰეერ-ჭვათამი, ჸოფურ-კონტაქტური რზათ, წყარით, ოჭკომალით დო შხვა. შხუმასშტაბიშ ეპიდემიას პანდემია ჯოხო. ეპიდემიაშ გორჩქინას, გოფაჩუას დო თიშ სააწმარწჯო ბურჯაფიშ ოქიმინალეფს დჷთმიგურუანს ეპიდემიოლოგია. 

ეპიდემიაშ მაართა ეჭარუათ მირჩქინუაფჷ თუკიდიდეშით ათენს უჩა ჭირიშ ეჭარუა. XIX ოშწანურას, ინგლისარი ექიმქ ჯონ სნოუქ ქჷდიგურჷ ლონდონს ქოლერაშ ეპიდემიაშ ბაძაძეფი დო გოფაჩუა. 1880-იან წანეფშე მიკრობიოლოგიურ მეგორაფაქ, პასტერიშ, კოხიშ, მეჩნიკოვიშ, ერლიხიშ გჷმორკუალეფქ დანტკიცჷ, ნამჷ-და უმენტაში ეპიდემიური ლახარა ინფექციური ორთაშ მაღელი რდჷნ.

## სქოლიო
ესეკიბო

**ესეკიბო** (ესპ. Río Esequibo) — წყარმალუ ობჟათე ამერიკას, გაიანაშ უდიდაშ წყარმალუ. წყარმალუ ესეკიბო იჭყაფუ აკარაიშ გვალეფს, გიშმურს გაიანაშ ტყალეფს დო სავანას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. ესეკიბოშ სიგინძა რე 1,014 კმ. ღანჩოშ ფართობი 151,000 კვ.კმ. ესეკიბოშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ბარტიკა, ბილოკუ, აპოტერი, კურუპუკარი, როქსტოუნი. უდიდაშ ნადუეფ რე: რუპუნუნი, პოტარო, მასარუნი, სიპარუნი, კუიუნი დო შხვა. წყარმალუ ესეკიბოშ ხოლოშ ტერიტორიაშ გეშა რე ტერიტორიულ დისპუტი გაიანაშ დო ვენესუელაშ შქას.

## ლიტერატურა
*Ince, Basil. "The Venezuela-Guyana Boundary Dispute in the United Nations". Caribbean Studies.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Aerial view of the mouth of the Esequibo River.

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:გაიანაშ წყარმალუეფი
არაუკა

**არაუკა** (ესპ. Arauca) — წყარმალუ კოლუმბიას დო ვენესუელას, წყარმალუ ორინოკოშ კვარჩხან ნადუ.  წყარმალუ არაუკაშ სიგინძა რე 1,050 კმ. ღანჩოშ ფართობი 34,000 კვ.კმ. წყარმალუ არაუკა იჭყაფუ ანდეფიშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 4,000 მ. სიმაღალას, ოორუე-ცენტრალურ კოლუმბიას დო ინაკათუ ორინოკოს, ვენესუელაშ ტერიტორიას. არაუკაშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: არაუკა (კოლუმბია) დო ელ-ამპარო (ვენესუელა). უდიდაშ ნადუეფ რე: ნეგრო, კოლორადო, სან-ლორენცო, როიატა, ბანადია დო შხვა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ არაუკა ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
მეტა (წყარმალუ)

**მეტა** (ესპ. Río Meta) რე წყარმალუ ბჟაეიოლ კოლუმბიას დო ობჟათე ვენესუელას, ობჟათე ამერიკას. წყარმალუ მეტა იჭყაფუ ბჟაეიოლ კორდილიერეფს, გიშმურს მეტიშ დეპარტამენტის, ორინოკიაშ რეგიონს, ვიჩადიშ დეპარტამენტის, კასანარეშ დეპარტამენტის, არაუკიშ დეპარტამენტის, პუერტო-კარენიოს, სოდეთ ინაკათუ წყარმალუ ორინოკოს. წყარმალუ მეტაშ სიგინძა რე 804 კმ. ღანჩოშ ფართობი 93,800 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: კრავო-სური, კასანარე, კუსიანა, უპია დო მანაკაკიასი. წყარმალუ მეტაშ ხოლოს ოხორანა გუაიუპეშ, აჩაგუაშ, სალივაშ დო გუაჰიბოშ ტომეფი. 

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
გუავიარე

**გუავიარე** (ესპ. Río Guaviare) რე წყარმალუ კოლუმბიას. გუავიარე იჭყაფუ წყარმალუეფიშ არიარიშ დო გუაიაბეროშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ ორინოკოს. გუავიარეშ სიგინძა რე 1,220 კმ. ღანჩოშ ფართობი 166,000 კვ.კმ. გუავიარე ორინოკოშ უდიდაშ ნადუ რე. გუავიარეშ უდიდაშ ნადუ რე ინირიდა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Territorial-Environmental Information System of Colombian Amazon SIAT-AC website

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
პარნაიბა (წყარმალუ)

**პარნაიბა** (პორტ. Rio Parnaíba) რე წყარმალუ ბრაზილიას. იჭყაფუ ჩაპადა-დას-მანგაბეირასიშ გვალეფს დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. წყარმალუ პარნაიბაშ სიგინძა რე 1,400 კმ. ღანჩოშ ფართობი 344,112 კვ.კმ.

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ბრაზილიაშ წყარმალუეფი
რიო-ბუენო (წყარმალუ)

**რიო-ბუენო** (ესპ. Río Bueno) რე წყარმალუ ობჟათე ჩილეს. წყარმალუ იჭყაფუ რანკოშ ტობას (რანკოშ პროვინცია) დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ რიო-ბუენოშ სიგინძა რე 130 კმ. ღანჩოშ ფართობი 15,367 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: პილმაიკუენი დო რაუე.

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
პალენა (წყარმალუ)

**პალენა** რე წყარმალუ არგენტინას დო ჩილეს. იჭყაფუ პალენაშ ტობას დო ინაკათუ
კორკოვადოშ ჸუჯის, რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ პალენაშ სიგინძა რე 240 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,887 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ტრანკუილო, ფიგუეროა, ფრიო, რისოპატრონი დო მელიმოიუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Cuenca del Río Aysén
*Palena River 

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:არგენტინაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი