open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გიგანტი პლანეტეფი

**გიგანტი პლანეტეფი** რენა დიხაუჩაშე გვარიანო დიდი, შხვადოშხვა ტიპიშ პლანეტეფი. თინეფი უმოსო იკათუანა აირეფს დო ჸინუს. ბჟაშ სისტემას იდვალუაფჷ ოთხი გიგანტი პლანეტა: დია, მარსქული, ურანი დო ნეპტუნი. პლანეტა-გიგანტეფს გაზიშ გიგანტეფს ხოლო უძახუნა, მარა ასტრონომეფი გაზიშ გიგანტეფო მითმირჩქინანა ხვალე დიას დო მარსქულს. ურანს დო ნეპტუნს უღუნა შხვანერი აკოდგინალუა დო თინეფი უმოსო ჸინუს იკათუანა. ჸათეშ გეშათ, ურანი დო ნეპტუნი შინელი რე მუჭოთ ჸინუშ გიგანტეფი. დიაშ დო მარსქულიშ თარი კომპონენტეფი წყარბადი დო ჰელიუმი რე, ურანიშ დო ნეპტუნიშ წყარი, ამიაკი დო მეთანი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Jack J. Lissauer, David J. Stevenson: Formation of Giant Planets. NASA Ames Research Center; California Institute of Technology. 2006. 

კატეგორია:ასტრონომია
სეკეშფეჰერვარი

**სეკეშფეჰერვარი** ( ) — ნოღა უნგრეთის, ფეიერიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. შქა ოშწანურეფს სეკეშფეჰერვარი უნგრეთიშ შანულამი ნოღა რდჷ, ომაფე დოხორეშ ორენი. ნოღას 37 მაფაშ კორონაციაქ ინამჯჷ დო 15 მამართალი ნთხორჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 


კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
დუნაუივაროში

**დუნაუივაროში** (, 1952-1961 წწ. — **სტალინვაროში**) — ნოღა უნგრეთიშ ცენტრის, ფეიერიშ მედიეს. ქიანაშ არძაშე ახალი ნოღა, ნამუქჷთ აკიგჷ XX ოშწანურაშ 50-იან წანეფს მასობურ ინდუსტრიალიზაციაშის. შხუ ოხერეჭე ცენტრი. იდვალუაფჷ ბუდაპეშტიშ ობჟათეშე 80 კილომეტრიშ მეძენას, წყარმალუ დუნაიშ მარძგვან წყარპიჯის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:სტალინიშ ჯოხოშ მოღვენი ობიექტეფი
ილინოისიშ უნივერსიტეტი (ურბანა-შამპეინი)

**ილინოისიშ უნივერსიტეტი (ურბანა-შამპეინი)**, **ილინოისიშ უნივერსიტეტი** (ინგლ. University of Illinois Urbana-Champaign, University of Illinois ვარ და UIUC) რე ოჯარალე უნივერსიტეტი ილინოისიშ ჟირი ნოღას ურბანას დო შამპეინის. უნივერსიტეტი რე ილინოისიშ უნივერსიტეტეფიშ სისტემაშ თარი უნივერსიტეტი. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1876 წანას. სტუდენტეფიშ მუდანობათ ილინოისიშ უნივერსიტეტი რე ამერიკაშ ართ-ართი უდიდაში უნივერსიტეტი დო ილინოისიშ შტატიშ უდიდაში უნივერსიტეტი. ილინოისიშ უნივერსიტეტი რე ამერიკული უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ მაკათური დო თინა კლასიფიცირებული რე მუჭოთ R1 კლასიფიკაციაშ უნივერსიტეტი: ოდოქტორე უნივერსიტეტი დო მაღალი დონეშ რკვიებეფიშ აქტივობაშ უნივერსიტეტი. უნივერსიტეტიშ კამპუსიშ ბიბლიოთეკა, წინგეფიშ მუდანობათ რე მაჟირა ბიბლიოთეკა ამერიკას. უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს სუპერკომპიუტერეფიშ ერუანულ ცენტრის (NCSA). უნივერსიტეტი იკათუანს 16 სკოლას დო კოლეჯის. უნივერსიტეტის უღუ ბაკალავრიატიშ, მაგისტრატურაშ დო დოქტორანტურაშ 250-შე ომოსი პროგრამა. უნივერსიტეტის უღუ 651 დგჷმილი 2,578 ჰექტარ დიხას დო უნივერსიტეტიშ ირწანიანი ბიუჯეტი ჟირი მილიარდი დოლარიშე ომოსი რე. ილინოისიშ უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს მენცარული რკვიებეფიშ პარკის, ნამუთ რე ტექნოლოგიური ჰაბი სტარტაპეფიშო, ტექნოლოგიური კომპანიეფიშო დო კორპორაციეფშო (მაგალთო: Abbott, AbbVie, Caterpillar, Capital One, Dow, State Farm, Yahoo დო შხვეფი). 2020 წანაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 30 ლაურეატი, პულიცერიშ პრემიაშ 27 ლაურეატი, ტიურინგიშ პრემიაშ 2 ლაურეატი დო ოლიმპიადეფიშ 29 პრიზიორი.

## ლიტერატურა
* Kanfer, Alaina. Illini Loyalty: The University of Illinois. (University of Illinois Press, 2011; ISBN 9780252035005)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ილინოისიშ უნივერსიტეტიშ ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ილინოისიშ უნივერსიტეტეფი
კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი
კატეგორია:ამერიკაშ უნივერსიტეტეფი
ფრედერიკ სოდი

**ფრედერიკ სოდი** (ინგლ. Frederick Soddy; დ. 2 ეკენია, 1877, ისტბორნი, სასექსი, ინგლისი — ღ. 22 ეკენია, 1956, ბრაიტონი, სასექსი, ინგლისი) — ინგლისარი რადიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1921 წანას. სოდიქ ერნესტ რეზერფორდიწკჷმა ართო ოძირუ ნამდა რადიოაქტივობა რე ელემენტეფიშ ტრანსმუტაციათ მეღებული პროცესი, სოდიქ ძირუ დო გიმირკვიუ შხვადოშხვა რადიოაქტიული ელემენტეფიშ იზოტოპეფი. ფრედერიკ სოდი ქიმიაშ, სტატისტიკური მექანიკაშ, ბირთვული ფიზიკაშ გარდა, მოღალენდჷ ეკონომიკაშ დო ფინანსეფიშ დარგეფს ხოლო. სოდი გურაფულენდჷ უელსიშ უნივერსიტეტის დო ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ მერტონ-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფრედერიკ სოდი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1877
კატეგორია:ნაღურა 1956
სექსარდი

**სექსარდი** (  , , ხორვ. *Seksar*) — ნოღა უნგრეთის, ტოლნაშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. *სექსარდი* — უნგრეთიშ მედიეეფშე მახორობაშ მუდანობათ, არძაშე მორჩილი ადმინისტრაციული ცენტრი რე.

ჯვეშო ნოღაშ აბანს რდჷ კელტური ხორუა ალისკა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
ჩანდრა

**კოსმოსური რენტგენული ობსერვატორია "ჩანდრა"** (ინგლ. Chandra X-ray Observatory) — კოსმოსური ტელესკოპი, ნამუქჷთ ორბიტაშა გიშაჸონაფილქ იჸუ სფეის-შატლიშ კოლუმბიაშ გიმორინაფათ, ნასაშ STS-93 მისიათ, 1999 წანას. ჩანდრა არძაშე უდიდაში დო არძაშე უმოსო კომპლექსური რენტგენული ობსერვატორია რე, ნამუსჷთ შეულებჷ სუპერნოვაშ, უჩა რხვილეფიშ, კვაზარეფიშ, რენტგენული წყუეფიშ მეგორაფა მილიარდობათ სინთეშ წანაშ მაშორას. რენტგენული გჷმოჩხორიაფაშ ძირაფა ვეშულებუჷ  თი ტელესკოპეფს, ნამუეფით დიხაუჩას რენა ბაზირებული, მუშენ და რენტგენული გჷმოჩხორიაფა დიხაუჩაშ ატმოსფეროს დინუ. ჸათეშ გეშათ საჭირო რე უქიანოს ბაზირებული ტელესკოპეფი. ჩანდრა დიხაუჩაშ ალმაშარე რე 64 საათიანი ორბიტათ დო 2021 წანაშ მუნაჩემეფით, ასე ხოლო ოპერირებადი რე. ჩანდრა დიდი ობსერვატორიეფიშე ართ-ართი რე ჰაბლიშ კოსმოსური ტელესკოპი, კომპტონიშ გამა-ობსერვატორია (1991-2000) დო სპიტცერიშ კოსმოსური ტელესკოპიწკჷმა  (2003-2020) ართო. ტელესკოპი ჩანდრა გიშარჩქინელი ინდოარი ასტროფიზიკოსიშ სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარიშ ჯოხონობაშ რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* ჰაბლიშ კოსმოსური ტელესკოპი

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Chandra X-ray Observatory at NASA.gov
*Chandra X-ray Observatory at Harvard.edu
*Chandra X-ray Observatory at YouTube
*Chandra podcast (2010) by Astronomy Cast

კატეგორია:კოსმოსური ტელესკოპეფი
კატეგორია:რენტგენული ტელესკოპეფი
კაპოშვარი

**კაპოშვარი** (, , ) — ნოღა უნგრეთის, ბუდაპეშტიშ ობჟათე-ბჟადალშე 189 კილომეტრიშ მეძენას, შომოდიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ წყარმალუ კაპოშიშ წყარპიჯის.


კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
გიორგი ცაგარეიშვილი

**გიორგი ცაგარეიშვილი** — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ნადკანიჟა

**ნადკანიჟა** (, ) — ნოღა უნგრეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე, ზალაშ მედიეს. შანულამი ოხერეჭე ცენტრი, რკინაშარაშ ნოსქვი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
ზალაეგერსეგი

**ზალაეგერსეგი** (, ) — ნოღა უნგრეთიშ ბჟადალშე, ზალაშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტეტნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
ვესპრემი

**ვესპრემი** (, ) — უნგრეთიშ ართ-ართი უჯვეშაში ნოღა, ვესპრემიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ წყარმალუ შედიშ წყარპიჯის, ბუდაპეშტიშ ობჟათე-ბჟადალშე დოხოლაფირო 110 კილომეტრიშ მეძენას, ბალატონიშ ტობაპიჯიშე — 15 კილომეტრის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ვესპრემი ვებ-ხასჷლას funiq.hu 

კატეგორია:ფინურ-უნგრული კულტურული ნანანოღეფი
[[კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი]
დიორი

**დიორი** ( ), **რააბი** (), **რაბი** () — ნოღა უნგრეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, იდვალუაფჷ ბუდაპეშტიშ დო ვენაშ რზაშ ოშქაშეთ, წყარმალუ რაბაშ წყარმალუ მოშონი-დუნაიშ ინოკათაფუშ აბანს, ბუდაპეშტიშ ბჟადალშე დოხოლაფირო 130 კილომეტრიშ მეძენას. დიორ-მოშონ-შოპრონიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. დიორი — ქიანაშ მაამშვა ნოღა რე მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა


კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
სომბათეი

**სომბათეი** ( , , , , ) — ნოღა უნგრეთიშ ბჟადალშე, ქიანაშ უჯვეშაში ნოღა. ვაშიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ ბუდაპეშტიშ ბჟადალშე დოხოლაფირო 220 კილომეტრიშ მეძენას, ავსტრიაშ ხურგიშ ბჟაეიოლშე — 10 კილომეტრის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* სავარიაშ ისტორიული ფესტივალიშ ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
შოპრონი

**შოპრონი** (, ) — ნოღა უნგრეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, იდვალუაფჷ ავსტრიაშ ხურგიშ გოხოლუას, ბუდაპეშტიშ ბჟადალშე დოხოლაფირო 220 კილომეტრიშ მეძენას. დიორ-მოშონ-შოპრონიშ მედიეშ სიკაბეტათ მაჟირა ნოღა დიორიშ უკული.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
Red vs. Blue

***Red vs. Blue*** (***RvB***) — პოპულარული ამერიკალი ვებ-სერიალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* კინოფილმეფიშ ინტერნეტ-მუნაჩემეფიშ ბაზა — Red vs. Blue

კატეგორია:ინტერნეტ კულტურა
ბრიჩენი

**ბრიჩენი** () — ნოღა მოლდოვას, ბრიჩენიშ რაიონიშ ცენტრი. იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუეშე, უკრაინაწკჷმა ხურგიშ გოხოლუას, კიშინიოვიშ ოორუე-ბჟადალშე 230 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინფორმაცია ბრიჩენიშ გეშა

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
კატეგორია:მოლდოვაშ ჸოფილი ურიული ხორუეფი
სოროკა

**სოროკა** (, , , ) — ნოღა მოლდოვას, სოროკაშ რაიონიშ ცენტრი. იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუეშე, კიშინიოვიშ ოორუეშე 134,6 კილომეტრიშ მეძენას, წყარმალუ დნესტრიშ მარძგვან წყარპიჯის.

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
კატეგორია:მოლდოვაშ ჸოფილი ურიული ხორუეფი
დროკია

**დროკია** () — ნოღა მოლდოვას, დროკიაშ რაიონიშ ცენტრი. იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუეშე, კიშინიოვიშ ოორუე-ბჟადალშე 138,6 კილომეტრიშ მეძენას.

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
ბელცი

**ბელცი** () — ნოღა მოლდოვას, მახორობაშ მუდანობათ ქიანაშ მასუმა ნოღა კიშინიოვიშ დო ტირასპოლიშ უკული. იდვალუაფჷ ნანანოღაშ ოორუე-ბჟასალშე 105 კილომეტრიშ მეძენას.

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
კატეგორია:მოლდოვაშ ჸოფილი ურიული ხორუეფი
ტირასპოლი

**ტირასპოლი** (; ; ) — ნოღა მოლდოვას, მუშითგჷმოცხადაფილი დნესტრიშპიჯეთიშ მოლდავური რესპუბლიკაშ ნანანოღა, მახორობაშ მუდანობათ ქიანაშ მასუმა ნოღა კიშინიოვიშ დო ბელციშ უკული. იდვალუაფჷ კიშინიოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 75 კილომეტრიშ მეძენას, წყარმალუ დნესტრიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის.

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
ბენდერი

**ბენდერი** (; ; ) — ნოღა მოლდოვას, 1992 წანაშე მუშითგჷმოცხადაფილი, დე-დაქტო დნესტრიშპიჯეთიშ მოლდავური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუას. იდვალუაფჷ კიშინიოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 50,5 კილომეტრიშ მეძენას, წყარმალუ დნესტრიშ მარძგვან წყარპიჯის.

კატეგორია:მოლდოვაშ ნოღეფი
გოდფრი ჰაუნსფილდი

სერ **გოდფრი ნიუბოლდ ჰაუნსფილდი** (ინგლ. Sir Godfrey Newbold Hounsfield; დ. 28 მარაშინათუთა, 1919, სატონ-ონ-ტრენტი, ნოტინგემშირი, ინგლისი — ღ. 12 მარაშინათუთა, 2004, კინგსტონ-აპონ-ტემსი, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ელექტროტექნიკოსი, დიაგნოსტიკური ტექნიკაშ კომპიუტერული ტომოგრაფიაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგაშ დო მედიცინაშ დარგის 1979 წანას. ჰაუნსფილდიქ პრემია მიპალუ ობჟათე აფრიკალი-ამერიკალი ფიზიკოსი ალან კორმაკიწკჷმა ართო. ჰაუნსფილდიშ ჯოხონობაშ რე ჰაუნსფილდიშ შკალა ნამუთ გიმირინუაფჷ კომპიუტერულ ტომოგრაფიას.

## ბიოგრაფია
გოდფრი ჰაუნსფილდიქ დებადჷ 1919 წანაშ 28 მარაშინათუთას, ნოტინგემშირიშ ოფუტე სატონ-ონ-ტრენტის, ფერმერეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ნიუარკ-ონ-ტრენტიშ გრამატიკაშ სკოლას, სოდეთ ფიზიკათ დო არითმეტიკათ დეინტერესჷ. სკოლაშ თებაშ უკულ, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშახ ჰაუნსფილდიქ ქაკათ ბრიტანეთიშ ოურდუმე-ოჰეერე ძალეფს რეზერვისტო. ლჷმაშ თებაშ უკული ჰაუნსფილდი გურაფულენდჷ ლონდონიშ ელექტროტექნიკაშ კოლეჯის. 1949 წანას ჰაუნსფილდიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ბრიტანულ ტრანსნაციონალურ კონგლომერატის EMI, Ltd.-ის. ჸათაქ მუშობაშ ბორჯის ჰაუნსფილდიქ დარსხუ კომპიუტერული ტომოგრაფიაშ ტექნოლოგია. 1970-იან წანეფიშ დაჭყაფუშე კომპიუტერული ტომოგრაფიაშ გიმორინაფა დიჭყეს ომედიცინე პრაქტიკას. დუდშე ტომოგრაფია ხვალე დუდიშ არსებენდჷ, 1975 წანას ჰაუნსფილდიქ ეიოგჷ რსხულიშ ტომოგრაფი ხოლო. გოდფრი ჰაუნსფილდი რდჷ ნობელიშ პრემიაშ, უილიამ ექსნერიშ მენდალიშ, ჰოვარდ პოტსიშ მენდალიშ, მალარდიშ პრემიაშ, დადელიშ მენდალიშ დო პრემიაშ ლაურეატი. 1976 წანაშე ჰაუნსფილდი რდჷ ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ კომანდორი დო 1981 წანაშე რაინდი-ბაკალავრი. 1986 წანას ჰაუნსფილდიქ პენსიაშა მიდართჷ დო მუშ ჸუდეს მანწყუ კერძო ლაბორატორია. გოდფრი ჰაუნსფილდიქ ღურუ 2004 წანაშ 12 მარაშინათუთას, 84 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გოდფრი ჰაუნსფილდი Nobelprize.org-ის
* გოდფრი ჰაუნსფილდი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1919
კატეგორია:ნაღურა 2004
ჯვ. წ. 1200-იანეფი

**** — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1209 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1200 წანას.

## მოლინეფი

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1212

**** — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1210-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1212 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1223

** წანა** — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1220-იანეფიშ რანწკო 7-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1223 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
პატრიკ უაიტი

**პატრიკ ვიქტორ მარტინდეილ უაიტი** (ინგლ. Patrick Victor Martindale White; დ. 28 მესი, 1912, ნაითსბრიჯი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 30 ეკენია, 1990, სიდნეი, ავსტრალია) — ავსტრალიარი ჭარუ, დრამატურგი, პოეტი დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1973 წანას. პატრიკ უაიტი რე ავტორი 13 რომანიშ, თხობელუეფიშ 3 კოლექციაშ, 8 დრამაშ, შხვადოშხვა ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო ართი ავტობიოგრაფიაშ.

## რომანეფიშ ერკებული
**Happy Valley* (1939)
**The Living and the Dead* (1941)
**The Aunt's Story* (1948)
**The Tree of Man* (1955)
**Voss* (1957)
**Riders in the Chariot* (1961)
**The Solid Mandala* (1966)
**The Vivisector* (1970)
**The Eye of the Storm* (1973)
**A Fringe of Leaves* (1976)
**The Twyborn Affair* (1979)
**Memoirs of Many in One* (1986)
**The Hanging Garden* (2012)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პატრიკ უაიტი Nobelprize.org-ის
* 

კატეგორია:ავსტრალიარეფი
კატეგორია:ავსტრალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:ავსტრალიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ავსტრალიარი დრამატურგეფი
კატეგორია:ავსტრალიარი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ავსტრალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1912
კატეგორია:ნაღურა 1990
იელიშ უნივერსიტეტი

**იელიშ უნივერსიტეტი** (ინგლ. Yale University) — კერძო, აივი ლიგაშ მაკათური უნივერსიტეტი კონექტიკუტიშ შტატიშ ნოღა ნიუ-ჰეივენს. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1701 წანას დო თინა ამერიკაშ მასუმა უჯვეშაში უნივერსიტეტი რე. უნივერსიტეტი გიშარჩქინელი ამერიკალი ფილანთროპიშ დო კოლონიალური ადმინისტრატორიშ ელაიჰუ იელიშ ჯოხონობაშ რე. იელიშ უნივერსიტეტი რდჷ ამერიკას მაართა უნივერსიტეტი ნამუსჷთ უღუდჷ ოდოქტორე პროგრამა. იელიშ უნივერსიტეტიშ ბიბლიოთეკა წინგეფიშ მუდანობათ (15 მლნ.) რე მასუმა უდიდაში აკადემიური ბიბლიოთეკა ამერიკას. 2020 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით იელიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 65 ლაურეატი, აბელიშ პრემიაშ 4 ლაურეატი, ტიურინგიშ პრემიაშ 3 ლაურეატი, ააშ-იშ 5 პრეზიდენტი, 31 მილიარდერი, შხვადოშხვა ქიანეფიშ ლიდერეფი, ააშ-იშ კონგრესიშ დო სენატიშ მაკათურეფი, დიპლომატეფი, პოლიტიკოსეფი, მენცარეფი დო შხვეფი. იელიშ უნივერსიტეტი მოსოფელიშ ართ-ართი უპრესტიჟულესი უნივერსიტეტი რე დო თის რეიტინგეფს ირო ლიდერიშ პოზიცია უკინებჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იელიშ უნივერსიტეტიშ ოფიციალური ვებსაიტი
* იელიშ უნივერსიტეტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:უნივერსიტეტეფი
კატეგორია:ამერიკაშ უნივერსიტეტეფი
კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი
ჯონ ჩარლზ ფილდსი

**ჯონ ჩარლზ ფილდსი** (ინგლ. John Charles Fields; დ. 14 მესი, 1863, ჰამილტონი, ონტარიო — ღ. 9 მარაშინათუთა, 1932, ტორონტო, ონტარიო) — კანადარი მათემატიკოსი, ფილდსიშ მენდალიშ დუმარსხუაფალი. გურაფულენდჷ ტორონტოშ უნივერსიტეტის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის, ბალტიმორს (მერილენდი, ააშ). ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1887 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ფილდსი მუშენდჷ ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის. 1890-იან წანეფს ფილდსიქ ოცხოვრებშა ევროპაშა მიდართჷ, სოდეთ გეჩინებაფუ ევროპაშ გიშარჩქინელი მათემატიკოსეფი: კარლ ვეიერშტრასი, ფელიქს კლეინი, ფერდინანდ გეორგ ფრობენიუსი დო მაქს პლანკი. 1902 წანას ფილდსიქ კანადაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ტორონტოშ უნივერსიტეტის. ჸათე პერიოდის ფილდსიშ ხეშშენწყუალათ დირსხუ კანადაშ რკვიებეფიშ ერუანულ სხუნუქ დო ონტარიოშ რკვიებეფიშ ფონდიქ. 1919-1925 წანეფს ფილდსი მუშენდჷ კანადაშ ომაფე ინსტიტუტიშ პრეზიდენტო. ფილდსიშ ინიციატივათ 1924 წანაშ ტორონტოს იტარინჷ მათემატიკოსეფიშ საირქიანო კონგრესიქ. ფილდსიშ მენცარული ნახანდეფი უმოსო ორხველუდჷ ალგებრაშ ფუნქციეფიშ თეორიეფს. ფილდსი უმოსო შინელი რე ფილდსიშ მენდალიშ დორსხუაფათ. ფილდსიშ მენდალი პრესტიჟული ჯილდო რე დო თის მათემატიკაშ ნობელიშ პრემიას ხოლო უძახუნა. ფილდსიქ ღურუ 1932 წანაშ 9 მარაშინათუთას. ფილდსიქ ანდერძით დიტუ $47,000 ფილდსიშ ფონდიშ დო მენდალიშ ოფინანსებელო. ჯონ ჩარლზ ფილდსი რდჷ კანადაშ ომაფე ჯარალუაშ დო ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. ფილდსიშ ჯოხონობაშ რე ტორონტოშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ ინსტიტუტი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ფილდსიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Fields Institute Biography
*John Charles Fields archival papers held at the University of Toronto Archives and Records Management Services

კატეგორია:კანადარეფი
კატეგორია:კანადარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1863
კატეგორია:ნაღურა 1932
ფილდსიშ მენდალი

**ფილდსიშ მენდალი** (ინგლ. Fields Medal) რე ჯილდო ნამუთ გინმიჩამუ ოთხ წანაშა ართიშა, მათემატიკაშ ერეფოშქაშე რსხუშ ერეფოშქაშე კონგრესის. კონგრესი იმანჯებჷ ირ ოთხ წანას, შხვადოშხვა ლოკაციას. ჯილდოშა ნომინირაფილი მათემატიკოსეფი ოკო რდან ხანით 40 წანაშახ. ჯილდო შილებე მიაჩას ართდროულო ჟირი, სუმი დო ვარ და ოთხ მათემატიკოსის. ფილდსიშ მენდალი ართ-ართი უპრესტიჟულესი ჯილდო რე მათემატიკაშ დარგის დო თის მათემატიკაშ ნობელიშ პრემიას ხოლო უძახუნა. მედალი გიშარჩქინელი კანადარი მათემატიკოსიშ ჯონ ჩარლზ ფილდსიშ ჯოხონობაშ რე, ნამუთ რდჷ მედალიშ დორსხუაფაშ ინიციატორი დო დჷმაფინასებელი. ფილდსიშ მენდალიშ მაართა ლაურეატეფი რდეს მათემატიკოსეფი: ფინარი ლარს ალფორსი დო ამერიკალი ჯესი დუგლასი , 1936 წანას. ფილდსიშ მენდალიშ მაართა ოსური ლაურეატი რდჷ ირანალი მათემატიკოსი მარიამ მირზახანი, 2014 წანას. ფილდსიშ მენდალს მოჸუნს ფინანსურო პრემია 15,000 კანადური დოლარიშ მუდანობათ. 2018 წანაშ მუნაჩემეფით ფილდსიშ მენდალი გინოჩამილი რე 60 მათემატიკოსიშა. ჸათნეფშე ხვალე ართი რდჷ (ედვარდ ვიტენი), ნამუსჷთ დოქტორიშ ხარისხი (PhD) მათემატიკას ვაუღუდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:მათემატიკური ჯილდოეფი
South Park

***South Park*** (***SP***) — პოპულარული ამერიკალი ტელესერიალი კომედიური.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* კინოფილმეფიშ ინტერნეტ-მუნაჩემეფიშ ბაზა — South Park

კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
მარიამ მირზახანი

**მარიამ მირზახანი** (სპარს. مریم میرزاخانی, დ. 12 მესი, 1977, თეირანი, ირანი — ღ. 14 კვირკვე, 2017, სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — ირანალი-ამერიკალი მათემატიკოსი.

## ბიოგრაფია
მარიამ მირზახანი გურაფულენდჷ მათემატიკას შარიფიშ ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1999 წანას. მალას ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა გეგნორთჷ დო გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. მირზახანიქ ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 2004 წანას გიშარჩქინელი ამერიკალი მათემატიკოსიშ კერტის მაკმალენიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მირზახანი მუშენდჷ კლეიშ მათემატიკაშ ინსტიტუტის დო ფრინსთონიშ უნივერსიტეტის. 2009 წანაშე რდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორი. მარიამ მირზახანიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: ტეიხმიულერიშ თეორია, ლობაჩევსკიშ გეომეტრია, ერგოდიკული თეორია დო სიმპლექტიკური გეომეტრია. მარიამ მირზახანი რდჷ შხვადოშხვა მათემატიკური ოლიმპიადეფიშ გომორძგვილი დო პრესტიჟული ჯილდოეფიშ ლაურეატი. მირზახანის 2009 წანას გინოჩეს ბლუმენტალიშ პრემია, 2014 წანას მიპალუ ფილდსიშ მენდალი. მირზახანი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. მარიამ მირზახანიქ ღურუ 2017 წანაშ 17 კვირკვეს, კიდირიშ კიბოთ. მირზახანი 40 წანერი რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*მარიამ მირზახანიშ ოფიციალური ვებსაიტი 
* 
* 

კატეგორია:ირანალეფი
კატეგორია:ირანალი-ამერიკალეფი
კატეგორია:ფილდსიშ მენდალიშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ირანალი-ამერიკალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1977
კატეგორია:ნაღურა 2017
ენი ჯამპ კენონი

**ენი ჯამპ კენონი** (ინგლ. Annie Jump Cannon; დ. 11 ქირსეთუთა, 1863, დოვერი, დელავერი, ააშ — ღ. 13 პირელი, 1941, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი, ნამუქჷთ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია მურიცხეფიშ სპექტრალური კლასიფიკაციაშ გოვითარაფაშა. ენი ჯამპ კენონი, ედუარდ ჩარლზ პიკერინგიწკჷმა ართო, რდჷ მურიცხეფიშ ჰარვარდიშ კლასიფიკაციაშ სქემაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. ჸათე კლასიფიკაციას მურიცხეფი კლასიფიცირებული რე თინეფიშ ტემპერატურაშ დო სპექტრალური ტიპეფიშ მეჯინათ.

ენი ჯამპ კენონი გურაფულენდჷ ფიზიკას დო ასტრონომიას უელსლიშ კოლეჯის, გიშარჩქინელი ამერიკალი ფიზიკოსიშ დო ასტრონომიშ სარა ფრენსის უაიტინგიშ ხემანჯღვერობათ. 1884 წანას კენონიქ მიპალუ ომენცარე ხარისხი ფიზიკას დო მალას დელავერიშა დირთჷ. 1892 წანას კენონიქ ევროპაშა მიდართჷ. ევროპაშე დორთინაშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ რედკლიფიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ კენონი მუშენდჷ ჰარვარდიშ ლაბორატორიას ედუარდ პიკერინგიწკჷმა ართო. 1925 წანას კენონიქ გინირთჷ მაართა ოსურო, ნამუქჷთ მიპალუ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორიშ ხარისხი. ენი ჯამპ კენონიშ ჯოხონობაშ რე ირწანიანი პრემია, ნამუთ გინმაჩამუ ასტრონომიაშ დარგის მოხანდე ოსურ-მენცარეფს. პრემიას ადმინისტრირენს ამერიკაშ ასტრონომიული ჯარალუა. ენი ჯამპ კენონი პოლიტიკურო ხოლო აქტიური ფიგურა რდჷ. კენონი რდჷ სუფრაჟისტი დო ამერიკაშ ოსურეფიშ ერუანული პარტიაშ მაკათური.

## ლიტერატურა
* Gerber, Carole (2011). Annie Jump Cannon, Astronomer. Gretna, LA: Pelican.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენი ჯამპ კენონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1863
კატეგორია:ნაღურა 1941
ჯვ. წ. 1300

** წანა** — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ დაჭყაფუ, ჯვ. წ. 1300-იანეფიშ რანწკო 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1300 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1301

** წანა** — ჯვ. წ. XIV ოშწანურაშ დათებუ, ჯვ. წ. 1300-იანეფიშ რანწკო 9-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1301 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1312

** წანა** — ჯვ. წ. XIV ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1310-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1312 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
Tube Alloys

**Tube Alloys** — გოართოიანაფილი ომაფეშ დო კანადაშ პროგრამა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ატომური ანჯარიშ რკვიებაშო დო გოვითარაფაშო. ათე პროგრამაქ მანჰეტენიშ პროექტიშე უმოს ორდოშე დიჭყჷ. პროგრამაშ ინიციატივაქ მაჸუნჷ რუდოლფ პაიერლზიშ დო ოტო რობერტ ფრიშიშ 1940 წანაშ ართამ მემორანდუმს, სოდეთ მენცარეფი ეთმოჭარჷნდეს ურანი-235-იშ გიმორინაფაშ პერსპექტივეფს ატომური ანჯარიშ გეშათ. პაიერლზი-ფრიშიშ მემორანდუმს უკულ მაჸუნჷ მაუდიშ კომიტეტიშ დორსხუაფაქ დო ატომური პროგრამაშ გოვითარაფაშ დოჭყაფაქ. ბრიტანეთიშ ატომური პროგრამაშ ხემანჯღვერი რდჷ ბრიტანალი ქიმიკოსი უოლეს ეიკერზი, ნამუქჷთ გიოდჷ პროგრამას კოდური ჯოხოდვალა *"Tube Alloys"*. ქვერსემ ხარჯეფიშ გეშა, ბრიტანეთიშ თარობას პროექტიქ ბოლოშა ვემიაჸონინჷ დო 1943 წანაშ კვებეკიშ აპიჯაფათ, პროექტიშ დეტალეფი დო ტექნკური ინფორმაციეფი ამერიკას გეგნოჩჷ. Tube Alloys-იქ ამერიკაშ ატომური პროგრამას, მანჰეტენიშ პროექტის ქიმიარსხჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ ბრიტანეთიქ კინ დართჷ ატომური ანჯარიშ გოვითარაფას დო დარსხუ ახალი პროექტი *High Explosive Research*, ნამუშ ხემანჯღვერეფი რდეს ჩარლზ პორტალი დო უილიამ პენი. 1952 წანაშ 3 გჷმათუთას ბრიტანეთიქ აკეთჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირაფა, ბჟადალი ავსტრალიაშ მონტებელოშ კოკეფიშ გოხოლუას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
*Minutes and memoranda of Tube Alloys Consultative Council, January 1942- April 1945

კატეგორია:Tube Alloys
კატეგორია:ბრიტანეთიშ ატომური პროგრამეფი
სავოევოდე (პოლონეთი)

320px|მინი|პოლონეთიშ რუკა
**სავოევოდო** ( — *ვოიევუძტვო*) — პოლონეთიშ ადმინისტრაციული ართული. სავოევოდეშ მამართალი (ანუ გებრნატორი) — სავოევოდეშ მარშალი. ვოევოდა — სავოევოდეს მინისტრეფიშ სხუნუშ წჷმმარინაფალი რე.

სავოევოდეშ მუშმართუალა კჷნ მუ გიშმეგორჷნს დო გუთმოთანჯჷნს რეგიონიშ პოლიტიკას, მეურნალას გოვითარაფას, მანჯენს მორჩილ ოგონათუე რეფორმეფს დო თ.უ.

## სავოევოდეეფიშ მუდანობა
სავოპევოდეეფიშ მუდანობა ირო ითირუდჷ.
* 1582—1634 — 34
* 1634—1660 — 35
* 1660—1717 — 33
* 1717—1768 — 33
1582-1768 წანეფს, სავოევოდეფიშ მოხ, პოლონეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ ართი სათარო დო ართი ავტონომიური საეპისკოპოსე. 1582-1717 წანეფს რდჷ თაშნეშე ართი დიხა. რუსეთიშ აკოდგინალუაშ ბორჯისჷთ პოლონეთი ირთუდჷ სავოევოდეეფო. 1830 წანას მოხვალამირჷ აშონთაფაშ უკული ქიანაქ გუბერნიეფო დირთუ, დო უკვე პირველი ზოხორინალაშის (1918 წ.) პოლონეთიქ კჷნ სავოევოდეეფო დირთუ. 1944—1946 წანეფს, დუდიშული პოლონეთი ირთუდჷ 11 ართულო, უკულიან წანეფს თინეფიშ მყდანობაქ მიძინჷ: 
* 1946—1950 — 14
* 1950—1975 — 17
* 1975—1998 — 49
1999 წანაშ 1 ეკენიაშე პოლონეთის მანჯაფილჷ რეფორმაშ შედეგო სახენწჷფოქ დირთუ 16 სავოევოდეთ. 

კატეგორია:პოლონეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
პოვიატი

**პოვიატი** — მაჟირა დონეშ დუდმართუალაშ ართული  პოლონეთის. თინა აკმაშქვანს პირველო დუდმამართალ ართულეფს გმინას. ოშქაშეთ, ართ პოვიატის 5-შე 15-შახ გმინა მიშმურს. მუსხირენ პოვიატი აკმიართიანუ სავოევოდეს.

ასე პოლონეთის 379 (65 სანოღე დო 314 საოფუტე) პოვიატი რე. პოვიატის მართუნს წჷმმარინაფალი ორგანო - პოვიატიშ რადა. რადა გიშმაგორუნს ემაჸონაფალი ხეშუულაფაშ მადუდეს სტაროსტას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*(''გერმანული'') Nationale und transnationale Vernetzung polnischer Städte und Regionen 

კატეგორია:პოლონეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდე

**თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდე** (, ) — პოლონეთიშ 16 სავოევოდეშე ართ-ართი ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალშე, ნანანოღა — ვროცლავი. დირსხჷ 1999 წანას, ჸოფირი ვროცლავიშ, ლეგნიცაშ, იელენია-გურაშ, ვაუბჟიხიშ დო ნორთობურო ლეშნოშ დო კალიშიშ სავოევოდეეფიშ ტერიტორიეფიშ აკოკათუათ. სავოევოდოშ აკოდგინალუაშა მიშმურს ისტორიული სილეზიაშ ბჟადალი დო თუდოლენი სილეზიაშ უკაბეტაშ ნორთი, თაშნეშე კუოძკოშ დიხა, ჟიმოლენი ლუჟიცაშ ბჟაეიოლი დო ისტორიული საქსონიაშ (ბოგატინიას დო გოხოლუაშ ტერიტორიეფს) მორჩილი ნორთი. მოხურგე ქიანეფი რე გერმანია დო ჩეხეთი. სავოევოდეს უხურგანს ლუბუშიშ, ველიკოპოლსკიშ დო ოპოლეშ სავოევოდეეფი. 2023 წანაშ 30 მანგიშ მუნაჩემეფით სავოევოდეს ოხორანს 2 883 133 ადამიერი.

## ისტორია
მინი|მარცხნივ|1975–1998 წანეფიშ სავოევოდეეფი თეხანური თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდეშ ხურგეფს

თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდექ გიჭყჷ 1999 წანას, გეჸვენჯი წიმოხიანი სავოევოდეეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალაშე:
 
* იელენია-გურა (*ედომუშამო*)
* ლეგნიცა (*ედომუშამო*)
* ვაუბჟიხი (*ედომუშამო*)
* ვროცლავი (*ედომუშამო*)
* კალიში (*[[ოლეშნიცაშ პოვიატი|ოლეშნიცაშ პოვიატიშ]] გმინეფი*: ჯიადოვა კუოდა, მიენძიბუჟი, სიცუვი)
* ლეშნო (*[[გურაშ პოვიატი]]შ გმინეფი*).

## გეოგრაფია
მინი|სავოევოდეშ ფიზიკური რუკა
2024 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩემეფით, სავოევოდეშ ფართობი რე 19,947.04 კმ², ნამუთ პოლონეთიშ ფართობიშ 6.4%-ის აკმადგინანს.

2012 წანაშ 31 ქირსეთუთაშ დგომარობათ, თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდეშ ტყალეფიშ ფართობი 591,3 ვითოში ჰექტარს აკმადგინანდჷ, ნამუთ სავოევოდეშ 29,6%-ის აკმადგინანდჷ. ტყალეფიშ 9,7 ვითოში ჰექტარი ერუანული პარკეფს უკებუ.

### ადმინისტრაციული ორენი
სავოევოდე პოლონეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე იდვალუაფუ დო უხურგანს გეჸვენჯი სუბიექტეფი:
*  (გეჸვენჯი აკანეფს: ჰრადეც-კრალოვე, ლიბერეცი, ოლომუეცი დო პარდუბიცე) ობჟათეშე 410,8კმ-ს
*  (საქსონია) ბჟადალშე 76,0 კმ-ს
დო სავოევოდეეფს:
* ლუბუში — ოორუე-ბჟადალშე 224,4 კმ-ს
* ოპოლე — ბჟაეიოლშე 193,7 კმ-ს
* ველიკოპოლსკი — ოორუეშე 218,4 კმ-ს

### ისტორიული ორენი
სავოევოდეშ ტერიტორია იკათაუნს თუდოლენი სილეზიაშ უმენტაში ნორთის, კუოძკოშ დიხას დო საქსონიაშ ნორთის (ბჟაეიოლი ჟიმოლენი ლუჟიცა).

## ნოღეფი
სავოევოდეს იდვალაუფუ 8 ნოღა დო 83 დაბა. ნოღეფს დუდენა ნოღაშ პრეზიდენტეფი (), თუდო კოჩამილ რცხილ გერსხჷ 2019 წანაშ მუნჩემეფს:

## დაბეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Województwo Dolnośląskie ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* თუდოლენი სილეზიაშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა


კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
ედვარდ ოსბორნ უილსონი

**ედვარდ ოსბორნ უილსონი** (ინგლ. Edward Osborne Wilson; დ. 10 მანგი, 1929, ბირმინგემი, ალაბამა, ააშ — ღ. 26 ქირსეთუთა, 2021, ბერლინგტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ბიოლოგი დო ჭარუ. უმოსო მოღალენდჷ მირმეკოლოგიაშ დარგის დო რდჷ მირმეკოლოგიაშ ართ-ართი უდიდაში ექსპერტი დო სპეციალისტი. უილსონიშ ჭკიჭკიტიეფიშ კოჩის ხოლო უძახუდეს.

ედვარდ ოსბორნ უილსონი გურაფულენდჷ ბიოლოგიას ალაბამაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი. 1951 წანას უილსონიქ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰარვარდიშ დო დიუკიშ უნივერსიტეტეფს. უილსონი რდჷ სოციობიოლოგიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. უილსონის სოციობიოლოგიაშ მუმას უძახუნა. უილსონიქ რობერტ მაკარტურიწკჷმა ართო აკიმუშუ კოკეფიშ ბიოგეოგრაფიაშ თეორია. უილსონიქ მიშეღჷ კაბეტი თია მირმეკოლოგიაშ გოვითარაფაშა. ედვარდ ოსბორნ უილსონი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. შვედეთიშ ომაფე აკადემიაქ უილსონის 1990 წანას გინოჩჷ კრაფორდიშ პრემია. ჟირშა რდჷ პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატი. 1977 წანას უილსონიქ მიპალუ პრესტიჟული ჯილდო მენცარობაშ ერუანული მენდალი. ენციკლოპედია ბრიტანიკაშ დო ჟურნალი თაიმიშ აზრით უილსონი რდჷ მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში მენცარი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1959: ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური
* 1969: ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური
* 1977: მენცარობაშ ერუანული მენდალი
* 1979: ლეიდიშ პრემია
* 1979: პულიცერიშ პრემია 
* 1984: ტაილერიშ პრემია
* 1990: კრაფორდიშ პრემია
* 1991: პულიცერიშ პრემია
* 1993: ბიოლოგიაშ საირქიანო პრემია
* 1994: კარლ სეიგანიშ პრემია
* 1998: ბენჯამინ ფრანკლინიშ მენდალი
* 1999: ამერიკაშ ჰუმანისტეფიშ ასოციაციაშ ჯილდო "წანაშ ჰუმანისტი"
* 2000: ლუის ტომასიშ პრემია
* 2001: ნირენბერგიშ პრემია
* 2007: ადისონ ემერი ვერილიშ მენდალი
* 2007: TED-იშ პრემია
* 2010: ტომას ჯეფერსონიშ მენდალი
* 2010: ჰარტლენდიშ პრემია
* 2012: კოსმოსიშ საირქიანო პრემია
* 2014: კიუშ საირქიანო მენდალი
* 2016: ჰარპერ ლიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ედვარდ ოსბორნ უილსონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* Curriculum vitae 
* E.O. Wilson Foundation
*  Review of *The Social Conquest of Earth*
* E.O. Wilson Biophilia Center

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბიოლოგეფი
კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1929
კატეგორია:ნაღურა 2021
კუიავია-პომერანიაშ სავოევოდე

**კუიავია-პომერანიაშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთის. იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუეშე. სავოევოდეშ ცენტრიეფი ნოღა ბიდგოშჩი (ადმინისტრაციაშ ცენტრი) დო ტორუნი (რეგიონალური სხუნუშ ორენი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Visit Kuiavia-Pomerania
* Government of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship
* The Official Tourism Website of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship 

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
ლუბლინიშ სავოევოდე

**ლუბლინიშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ბჟაეიოლშე. უხურგანს ბელარუსის დო უკრაინას. სავოევოდეშ ცენტრი ნოღა ლუბლინი. 

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
ლუბუშიშ სავოევოდე

**ლუბუშიშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ბჟადალშე. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა გოჟუვ-ველიკოპოლსკი. 

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
ომაფე მენდალი

**ომაფე მენდალი** (ინგლ. Royal Medal; თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ "დიაფალიშ მენდალი", "მაფაშ მენდალი") რე ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ ჯილდო. ირ წანას გინმიჩამუ სუმი მენდალი: ჟირი - ორთაშობური რჩქინაშ გოვითარაფაშ გეშა დო ართი მენდალი - გჷმორინაფონი მენცარობეფიშ გოვითარაფაშა მიშაღალირი კონტრიბუციაშ გეშა. ორქოშ მენდალი გინმაჩამუ მენცარეფს, ნამუეფი მუშენა დო მოღალენა ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფს. ჯილდო დარსხუ ბრიტანეთიშ მაფა ჯორჯ IV-ქ, 1825 წანას. 1826-1964 წანეფს გინმიჩამუდჷ ხვალე ჟირი მენდალი, 1965 წანას გიაძინჷ მასუმა მენდალქ გჷმორინაფონი მენცარობეფიშო. ომაფე მენდალი ვარჩხილიში რე დო მოოქროვილი რე. მენდალს მოჸუნს ფინანსური პრემია 10.000 £-შ მუდანობათ. ჯილდოშ ლაურეატეფს გიშმაგორუნს ომაფე ჯარალუაშ სხუნუ, ჯილდოეფიშ კომიტეტიშ რეკომენდაციათ.

## გიშარჩქინელი ლაურეატეფი
* ჯეიმს აივორი (1826)
* ჯონ დალტონი (1826)
* ანტუან ჟერომ ბალარი (1830)
* მაიკლ ფარადეი (1835, 1846)
* უილიამ უეველი (1837)
* ჯორჯ ბული (1844)
* ჩარლზ დარვინი (1853)
* ჯონ ტინდალი (1853)
* ალფრედ რასელ უოლესი (1868)
* უილიამ ფრუდი (1876)
* ფრენსის გალტონი (1886)
* დევიდ ბრიუსი (1904)
* უილიამ ბეტსონი (1920)
* ჯეფრი ინგრამ ტეილორი (1933)
* რონალდ ფიშერი (1946)
* ფრედერიკ სენგერი (1969)
* მაქს პერუცი (1971)
* ფრენსის კრიკი (1972)
* სიდნი ბრენერი (1974)
* ფრედ ჰოილი (1974)
* როჯერ პენროუზი (1985)
* სიუზენ კორი (2002)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ომაფე მენდალი

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ჯილდოეფი
კატეგორია:ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ ჯილდოეფი
მირმეკოლოგია

**მირმეკოლოგია** (ბერძ. μύρμηξ - ჭკიჭკიტია,  λόγος - გურაფა, რკვიება) — ენტომოლოგიაშ დარგი, ნამუთ მენცარულო ირკვიენს დო გურაფულენს ჭკიჭკიტიაშობურეფს. ორდოიანი პერიოდიშ მირმეკოლოგეფს ჭკიჭკიტიეფიშ ჯარალუა მიოჩქუდეს ჯარალუაშ იდეალურ ფორმათ დო ადამიერეფიშ პრობლემეფიშ გინაჭყვიდალო, გურაფულენდეს ჭკიჭკიტიეფს დო თინეფიშ სოციალურ სისტემას. ტერმინი მირმეკოლოგია მიშეღჷ ამერიკალ ენტომოლოგიქ დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორქ უილიამ მორტონ უილერიქ (1865–1937). ართ-ართი მაართა მენცარი, ნამუთ ჭკიჭკიტიეფს მენცარულო გურაფულენდჷ რდჷ შვეიცარიალი მირმეკოლოგი დო ფსიქიატრი ოგიუსტ ფორელი (1848–1931). ფორელიქ გიმირკვიუ ჭკიჭკიტიეფიშ ტვინიშ სტრუქტურა დო თიში ფუნქციეფი. ფორელიქ გიმირკვიუ ჭკიჭკიტიეფიშ ინსტიქტეფი, ჭკიჭკიტიეფიშ კოლონიეფიშ, ჯარალუეფიშ ფუნქციეფი დო შხვა. ფორელიქ ეჭარჷ ჭკიჭკიტიეფიშ კოლონიეფიშ მონოდომია დო პოლიდომია. ფორელის მიოჩქუდჷ ნამდა ტროფალაქსისი (ოჭკომალიშ გინოჩამა ჟარალუაშ მაკათურეფ შქას) რდჷ ჭკიჭკიტიეფიშ ჯარალუაშ ფუნდამენტური პრინციპი. უკულიან წანეფს ბიოლოგიაშ, გენეტიკაშ დო ეთოლოგიაშ გოვითარაფაქ შელებუ ჭკიჭკიტიეფიშ ხოლო უჯგუშო რკვიება. მირმეკოლოგიაშ გოვითარაფაშა დიდი მენცარული კონტრიბუცია მიშეღეს ჯონ ობადია ვესტვუდიქ, ერიხ ვასმანიქ, ედვარდ ოსბორნ უილსონიქ, როი სნელინგიქ, ვალტერ ვოლფგანგ კემპფიქ დო შხვეფქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Documentary about myrmecology 

კატეგორია:მირმეკოლოგია
ოგიუსტ ფორელი

**ოგიუსტ ანრი ფორელი** (ფრანგ. Auguste-Henri Forel; დ. 1 ეკენია, 1848, მორჟი, შვეიცარია — ღ. 27 კვირკვე, 1931, ივორნი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი მირმეკოლოგი, ნეიროანატომი, ევგენიკოსი დო ფსიქიატრი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ოგიუსტ ანრი ფორელი გურაფულენდჷ ციურიხიშ მედიცინაშ სკოლას. 1871 წანას ფორელიქ ოგურაფუშა ვენაშა გეგნორთჷ, სოდეთ გურაფულენდჷ გერმანალი-ავსტრიალი ფსიქიატრიშ, ნევროპათოლოგიშ დო ანატომიშ თეოდორ მეინერტიშ ხემანჯღვერობათ. 1873 წანას ფორელიქ გერმანიაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ მიუნხენიშ უნივერსიტეტის, ლექტორო. 1879 წანაშე ფორელი რდჷ ციურიხიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ ფსიქიატრიაშ პროფესორი. ფორელი რე ნეირონეფიშ თეორიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. გიმირკვიუ ადამიერიშ დო ჭკიჭკიტიაშობურეფიშ ტვინი დო თიში ფუნქციეფი. 1898 წანას ფორელიქ ძირუ დო გიმირკვიუ ჭკიჭკიტიეფიშ ტროფალაქსისი. ოგიუსტ ფორელიქ მიშეღჷ დიდი თია სექსოლოგიაშ დო ფსიქოლოგიაშ გოვითარაფაშა ხოლო. 1903 წანას ფორელიქ ოცხოვრებშა შვეიცარიაშ ნოღა ივორნიშა გეგნორთჷ. ოგიუსტ ფორელიქ ღურუ 1931 წანაშ 27 კვირკვეს, 82 წანერქ. 1978-2000 წანეფს ფორელიშ სურათი გეხანტუდჷ შვეიცარიული ფრანკიშ 1000-იან ბანკნოტის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოგიუსტ ფორელი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:მირმეკოლოგეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ფსიქიატრეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ნეიროანატომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1848
კატეგორია:ნაღურა 1931
ოიგენ ბლოილერი

**პაულ ოიგენ ბლოილერი** (გერმ. Paul Eugen Bleuler; დ. 30 პირელი, 1857, ცოლიკონი, შვეიცარია — ღ. 15 კვირკვე, 1939, ცოლიკონი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ფსიქიატრი დო ჰუმანისტი. ოიგენიქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია ფსიქიკური ლახარეფიშ რკვიებაშა. ოიგენიქ მიშეღჷ შხვადოშხვა ფსიქიატრიული ტერმინი: შიზოფრენია, შიზოიდი, აუტიზმი დო შხვა. ოიგენი გურაფულენდჷ მედიცინას ციურიხიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ რაინაუშ ფსიქიატრულ კლინიკას დო ციურიხიშ უნივერსიტეტიშ ფსიქიატრიულ ჰოსპიტალს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოიგენ ბლოილერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ფსიქიატრეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1857
კატეგორია:ნაღურა 1939
ჟან-მარტენ შარკო

**ჟან-მარტენ შარკო** (ფრანგ. Jean-Martin Charcot; დ. 29 გერგობათუთა, 1825, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 16 მარაშინათუთა, 1893, მონსოშ-ლე-სეტონი, ნიევრი, საფრანგეთიშ მასუმა რესპუბლიკა) — ფრანგი ნევროლოგი დო პათოლოგიური ანატომიაშ პროფესორი, ნევროლოგიური ლახარეფიშ სპეციალისტი. 33 წანა იმუშუ პარიზიშ პიტიე-სალპეტრიერიშ ჰოსპიტალს. მენცარულო გიმირკვიუ ჰიპნოზი დო ისტერია. შარკო შინელი რე მუჭოთ ასეიან ნევროლოგიაშ დუმარსხუაფალი. შარკოქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია ნევროლოგიაშ, ფსიქიატრიაშ დო ფსიქოლოგიაშ შხვადოშხვა დარგეფიშ გოვითარაფაშა. შარკო მერჩქინელი რე XIX ოშწანურაშ საფრანგეთიშ უდიდაშ ნევროლოგო. შარკოს ნევროზიშ ნაპოლეონს ხოლო უძახუნა. ჟან-მარტენ შარკოშ ჯოხონობაშ რე: შარკოშ ლახარა, შარკო-მარი-ტუტიშ სინდრომი, შარკო-ვილბრანდიშ სინდრომი, შარკო-ბუშარიშ ანევრიზმა დო შხვა ლახარეფი დო პათოლოგიეფი.

## ლიტერატურა
* Guillain, Georges (1959). J.-M. Charcot 1825–1893: His Life-His Work. Paul B. Hoeber, Inc.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჟან-მარტენ შარკო ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ნევროლოგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფსიქიატრეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1825
კატეგორია:ნაღურა 1893
მალოპოლსკიშ სავოევოდე

**მალოპოლსკიშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ობჟათეშე. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ქიანაშ ართ-ართი უკაბეტაში დო უჯვეშაში ნოღა კრაკოვი.

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
ოპოლეშ სავოევოდე

**ოპოლეშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ობჟათეშე, ჟიმოლენ ოდრაშ გოჸორს. ფართობი — 9.412 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი ნოღა ოპოლე. ოპოლეშ სავოევოდეშ უკაბეტაში ნორთი იდვალუაფჷ სილეზიაშ რზენს. სავოევოდე ირთჷ 12 პოვიატო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Self-Government of the Opolskie Voivodeship
* Opolski Urząd Wojewódzki Official website

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
პოდლასიშ სავოევოდე

**პოდლასიშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ისტორიული პრუსიაშ რეგიონიშ ბჟადალშე. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბელოსტოკი. 

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
პომერანიაშ სავოევოდე

**პომერანიაშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ოორუეშე, ისტორიული პომერანიაშ რეგიონიშ ბჟაეიოლშე. გიშალი უღჷ ბალტიაშ ზუღაშა. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა გდანსკი.

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
შვიენტოკშიშ სავოევოდე

**შვიენტოკშიშ სავოევოდე** (; ), თაშნეშე ჩინებული რე **ჯეგე ჯვარიშ სავოევოდე** — სავოევოდე პოლონეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, მორჩილი პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონს. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კელცე. ფართობი – 11 672 კმ². სავოევოდეს ჯოხოქ გიადჷ შვიენტოკშიშ (ჯეგე ჯვარიშ) გვალეფიშ მეჯინათ.

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
კარპატეფიშ სავოევოდე

**კარპატეფიშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, კარპატეფიშ ლაკადას. უხურგანს უკრაინას დო სლოვაკეთის. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჟეშუვი.
კარლ გუსტავ იუნგი

**კარლ გუსტავ იუნგი** (გერმ. Carl Gustav Jung; დ. 26 კვირკვე, 1875, კესვილი, თურგაუშ კანტონი, შვეიცარია — ღ. 6 მანგი, 1961, კესვილი, თურგაუშ კანტონი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ფსიქიატრი დო ფსიქოანალიტიკოსი. იუნგიშ მენცარული რკვიებეფი ორხველუდჷ ფსიქიატრიაშ, ანთროპოლოგიაშ, არქეოლოგიაშ, ლიტერატურაშ, ფილოსოფიაშ, ფსიქოლოგიაშ დო რელიგიაშ დარგეფს. იუნგი გურაფულენდჷ ბაზელიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ციურიხიშ უნივერსიტეტიშ ფსიქიატრიულ ჰოსპიტალს, ოიგენ ბლოილერიშ ხემანჯღვერობათ. ჸათე პერიოდის კარლ იუნგიქ გეჩინებაფუ ფსიქოანალიზიშ დუმარსხუაფალი ზიგმუნდ ფროიდი. ფროიდის ოკოდ მუშ ფსიქოანალიზიშ თეორია იუნგიქ გაგინძორუკო დო ფროიდიშ ინიციატივათ იუნგიქ გიშაგორილქ იჸუ საირქიანო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციაშ პრეზიდენტო. მარა უკულიან პერიოდეფს იუნგიშ რკვიებეფქ დო აზრეფქ ფროიდიშ მენცარულ დოქტრინას ვემიაჸუნ. კარლ გუსტავ იუნგიქ დარსხუ ანალიტიკური ფსიქოლოგიაშ სისტემა, ნამუთ ფროიდიშ ფსიქოანალიზიშე ზოხორინელი სისტემა რდჷ. იუნგიშ ანალიტიკური ფსიქოლოგიაშ ცენტრალური კონცეფცია ინდივიდუალიზმი რე. იუნგიქ მიშეღჷ შხვადოშხვა ფსიქოლოგიური ტერმინეფი: სინქრონულობა, არქეტიპული ფენომენი, ფსიქოლოგიური კომპლექსი, ინტროვერსია — ექსტრავერსია დო შხვეფი. კარლ გუსტავ იუნგი რდჷ მედიცინაშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. კარლ გუსტავ იუნგი რდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ, ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ, ჟენევაშ უნივერსიტეტიშ, კლარკიშ უნივერსიტეტიშ დო შხვა ომენცარე ინსტიტუტეფიშ საპატიო დოქტორი.

## ლიტერატურა
* Hannah, Barbara, Jung, his life and work; a biographical memoir, New York: G. P. Putnam's Sons, 1976.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* C.G. Jung Institute, Zurich
* Museum House of C.G. Jung Küsnacht, Zurich (Switzerland)
* Carl Jung Resources
* The Jung Page
*Carl Jung Depth Psychology

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ფსიქიატრეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ფსიქოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1875
კატეგორია:ნაღურა 1961
გმინა

right|thumb|300პქ|თეხანური პოლონეთიშ გმინეფიშ სქემა (ხურგეფი წვანე ფერით).
**გმინა** ( — თემი) — პოლონეთიშ უჭიჭაში ადმინისტრაციული ართული.

კატეგორია:პოლონეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
კატეგორია:ადმინისტრაციული ართულეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ გმინეფი
სილეზიაშ სავოევოდე

**სილეზიაშ სავოევოდე** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ობჟათეშე. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კატოვიცე.

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
ბჟადალი პომერანიაშ სავოევოდე

**ბჟადალი პომერანიაშ სავოევოდო** () — სავოევოდე პოლონეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, ისტორიული პომერანიაშ რეგიონიშ ბჟადალშე. გიშალი უღჷ ბალტიაშ ზუღაშა. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა შჩეცინი. 

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
პომერანია

thumb
**პომერანია** — პრუსიაშ ჸოფილი პროვინცია 1945 წანაშახ.
ვესტფალიაშ ზებათ 1648 წანას, უკახალენი პომერანია ბრანდენბურგის გეგნაჩჷ, წოხოლენი პომერანია — შვედეთიშ პომერანიათ გინირთჷ. 
შვედეთ-პოლონეთიშ ლჷმაშ (1655-1660) დო შვედეთ-ბრანდენბურგიშ ლჷმაშ (1674-1679) ბორჯის, ტერიტორია ნტერიშ ჯარეფქ გეჭოფეს. 1678 წანას, ბრანდენბურგიშ კურფიუსტრი ფრიდრიჰ ვილჰელმ I-ქ შვედეთიშ პომერანიაშ ხეშა ეშაჸოთამა მიხუჯუ. საფრანგეთიშ გაულათ, 1679 წანას სენ-ჟერმენიშ ოთინჩალე ხეკულუაშ მეჯინაღ, თის ნთელ დოჸუნელჷ ტერიტორიეფქ დათმებელქ აჸუ. კაბეტი ოორუეშ ლჷმაშ თებაშ უკული (1700-1721) წოხოლენი პომერანია წყარმალუ პენეშ ობჟათეშე პრუსიაშ ომაფეს გეგნაჩჷ, ნაპოლეონიშ ლჷმეფიშ ბორჯის — საფრანგეთიქ შვედეთიშ პომერანიათ გეჭოფჷ. ნაპოლეონიშა გერჯგინაშ უკული, 1815 წანას, წოხოლენი პომერანიაშ ნორთი კოკი რიუგენწკჷმა ართო გდგნაჩჷ პრუსიას.

## ქოძირით თაშნეშე
* პომერანიაშ სავოევოდე
* ბჟადალი პომერანიაშ სავოევოდე

## რესურსეფი ინტერნეტის

*პომერანიალი თარეფიშ ჯიხა (''პოლონური, გერმანული, ინგლისური'')
*პომერანია (''გერმანული'') 
*პომერანიაშ ისტორიაშ ინტერნეტ წინგეფიშ კოლექცია (''გერმანული'') 

კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
კატეგორია:პოლონეთიშ გეოგრაფია
ლოძიშ სავოევოდე

**ლოძიშ სავოევოდე** () — სავოევოდე  პოლონეთიშ ცენტრალურ ნორთის. სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლოძი. 

კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდეეფი
პრუსია

**პრუსია** (, ;  ; ; ) — ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ ევროპას გერმანალ ფეოდალეფიშ ოურდუმე ექსპანსიაშ შედეგო დორსხუაფილი სახენწჷფო, ნამუთ გერმანიას მილიტარიზმიშ დო რეაქციაშ გიოპონი რდჷ. საბოლათ მიჯალაგჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას ფაშისტური გერმანიაშ მოჯალაგუაშ შედეგო.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 8, თბ. 1984. გვ.222-223

*
კატეგორია:გერმანიაშ ისტორია
კატეგორია:ისტორიული გერმანული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
ლეიკემია

**ლეიკემია** თაშნეშე **ლეიკოზი** ( — ჩე დო  — ზისხირი) — კიბოშ ლახარეფიშ ბუნა, ნამუთ მუჭოთ წესი ყვილიშ ტვინს იჭყაფუ დო გჷმიჭანუანს ანომალიური ლეიკოციტეფიშ (ჩე თოლეფიშ) კაბეტი მუდანობათ გოჭყაფას. თე ლეიკოციტეფი რსულას მოულირი ვა რე დო ''ბლასტეფიშ'' ვარ-და *ლეიკემიური თოლეფიშ* ჯოხოთ რე ჩინებული. სიმპტომეფი გჷმოჭანაფილი რე ზისხირიშ ნორმალური თოლეფიშ დეფიციტით დო შილებე იკათუანდას ზისხირნტინას დო ზისხირლებეფს, შულადაშ გინაფას, ტემპერატურულ რეაქციაშ დო ინფექციური პროცესეფიშ გოვითარაფაშ მაღალი რისკის.  დიაგნოზი გეთმიაპონჷ ზისხირიშ ანალიზის დო ყვილიშ ტვინიშ ბიოფსიას.

ლეიკემიაშ გჷმმაჭანაფალი ზუსტი ბაძაძი უჩინებუ რე. იკოროცხუ, ნამჷ-და ლეიკემიაშ შხვადოშხვა სახეეფი შხვადოშხვა ბაძაძწკჷმა რე მერსხილი. ლახარაშ ხემანწყუ ფაქტორეფშე აქტუალური რე მუჭოთ ანდოგანი, თაშნეშე მონძალური ფაქტორეფი. რისკ-ფაქტორეფშა მიშმურს  პაპუა, მაიონაფალი გუმოჩხორიაფა, შხვადოშხვა ქიმიკატეფი (სამანგ. ბენზოლი), ქიომოთერაპია დო დაუნიშ სინდრომი. ლეიკემიაშ ფანიური ისტორიაშ მოღვენი პიჯეფს ათე ლახარაშ გოვითარაფაშ მაღალი რისკი უღჷნა. ლეიკემიაშ 4 თარი სახე რე — კონწარი ლიმფობასტური ლეიკემია, კონწარი მიელოიდური ლეიკემია, ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია დო ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემია — თაშნეშე მუსხირენ მერკეთ მოდვალირი სახე. ლეიკემია დო ლიმფომა კიბოშ ლახარეფიშ ფართო ბუნა რე, ნამუთ გავალს მეთმიონინუანს ზისხირს, ყვილიშ ტვინს დო ლიმფურ სისტემას.

ოკურნალეთ გჷმირინუანა ქიმიოთერაპიაშ, გჷმოჩხორიაფაშ თერაპიაშ, ოღანკე თერაპიაშ დო ყვილიშ ტვინიშ გინორგუაფაშ კანკალე კომბინაცია, გეძინელ ოხვილობაშ მეჯინათ ომანგე კურნალუა დო პალიატური მუკოლუაფა. კურნალუაშ წჷმოძინა დოჸუნს ლეიკემიაშ სახეს დო პაციენტიშ ხანერობას. შედეგეფი იუჯგუშებუ გოვითარაფილჷ ქიანეფს.

## სქოლიო

კატეგორია:ლეიკემია
ბრუცელოზი

**ბრუცელოზი**, *მალტაშ ჩხე დო ჩხურუ*, *ბანგიშ ლახარა* — ადამიერიშ დო ჩხოლარეფიშ ინფექციურ-ალერგიული ლახარა. მეურს განწეხანს (3 თუთაშე 2 წანაშახ დო უმოსისჷთ), უმენტაშო გავალს მეთმიორინუანს ნერვულ სისტემას, ყვილეფს, ორსხუაფუეფს (სამანეფს). ბრუცელოზიშ გჷმმაჭანაფალი მიკროორგანიზმეფი — ბრუცელეფი სუმი სახეშ რე: შხურიშ (Brucella melitensis), ხოჯიშ (Brucella abortus) დო ღეჯიშ (Brucella suis). ინფექციაშ თარი წყუ რე დალახებული ჩხოლარი (თხა, შხური, ღეჯი, შხუ ქალამი ორინჯი), ნამუსჷთ გუმუღუ ბრუცელეფი აბორტიშ (გოჸოთამაშ) ვარ-და ხალაშ ბორჯის, თაშნეშე ბჟაწკჷმა, ბჟღერწკჷმა დო ნაკელწკჷმა ართო. ადამიერს აღოლე ბრუცელოზით დალახებული ორინჯიშ ბჟაშ შუმათ, ბჟაშ ნაწარმიშ, გლახათ ხაშილი ვარ-და უგშუჭუ ხორციშ ჭკომუაშ შედეგო. ორგანიზმიშა ბრუცელეფქ შილებე მოხვადან თაშნეშე დაშებული ცქირცქამი დაცხიშე ვარ-და კანშე (ნაჭკირა, ნაცხაბარა), შუროღალი რზეფშე (ბრუცელეფამი ტვერიშ ინოშურაფა) დო თ. უ. ილახებჷნა უმოსო დალახებულ ჩხოლარეფწკჷმა კონტაქტიშ მოღვენეფი.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ინფექციური ლახარეფი
კატეგორია:ჩხოლარეფიშ ლახარეფი
ჰარვარდიშ უნივერსიტეტი

**ჰარვარდიშ უნივერსიტეტი** (ინგლ. Harvard University) რე კერძო, აივი ლიგაშ მაკათური უნივერსიტეტი მასაჩუსეტსიშ ნოღა კემბრიჯის. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიქ დირსხუ მუჭოთ ჰარვარდიშ კოლეჯიქ 1636 წანას. უნივერსიტეტი ინგლისარი მინისტრიშ ჯონ ჰარვარდიშ ჯოხონობაშ რე. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტი რე ამერიკაშ უჯვეშაში და არძაშე უმოსო პრესტიჟული უნივერსიტეტი. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტი რე ამერიკაშ უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ დუმარსხუაფალი-მაკათური. უნივერსიტეტი იკათუანს 10 აკადემიურ ფაკულტეტის დო რედკლიფიშ ინსტიტუტის. ჰარვარდის უღუ 3 კემპუსი. უნივერსიტეტიშ ბიბლიოთეკა წინგეფიშ მუდანობათ რე მოსოფელიშ უდიდაში ბიბლიოთეკა. ბიბლიოთეკა იკათუანს 79 ფილიალს დო 20.4 მილიონ წინგის. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 161 ლაურეატი, ფილდსიშ მენდალიშ 18 ლაურეატი, ამერიკაშ 8 პრეზიდენტი, 188 მილიარდერი, ტიურინგიშ პრემიაშ 14 ლაურეატი, ოსკარიშ ჯილდოეფიშ 10 გომორძგვილი, პულიცერიშ პრემიაშ 48 ლაურეატი, ოლიმპიადეფიშ 110 მენდალისტი (48 ორქოშ მენდალისტი), ამერიკაშ კონგრესიშ დო სენატიშ მაკათურეფი, შხვადოშხვა სახენწჷფოეფიშ ლიდერეფი, გიშარჩქინელი მენცარეფი, პოლიტიკოსეფი, ბიზნესმენეფი დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ამერიკაშ უნივერსიტეტეფი
კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი
ტრიქომონიაზი

**ტრიქომონიოზი** — ადამიერიშ ბჟღერ-ოსქესე სისტემაშ ორგანოეფიშ ინფექციური ლახარა. გჷმმაჭანაფალი — აფსოშ ტრიქომონადა.

კატეგორია:სქესობური რზათ გინმადვალუ ინფექციეფი
კატეგორია:პროტოზოური ინფექციეფი
ადამიერიშ პაპილომა ვირუსი

**ადამიერიშ პაპილომა ვირუსი**  ((**აპვ**); , HPV) — ვირუსეფიშ ბუნა პაპილომავირუსეფიშ ფანიაშე, ნამუთ იკათუანს 5 გვარიშ 27 გვარობას (*[[Alphapapillomavirus]]*, *[[Betapapillomavirus]]*, *[[Gammapapillomavirus]]*, *[[Mupapillomavirus]]* დო *[[Nupapillomavirus]]*).

რინაშ გოძვენას, სექსუალურო აქტიური მახორობაშ დოხოლაფირო 80% ინფიცირებუ ადამიერიშ პაპილომაშ ვირუსით. მოსოფელიშ 660 მილიონი ადამიერი უკვე ინფიცირაფილი რე აპვ-თ (პლანეტაშ მახორობაშ მეხოლაფირო 12%). მოსოფელს წანმოწანას ირეგისტრირებუ აპვ-ასოცირაფილ კიბოშ 750 ვითოში დო გენიტალური მეჭეჭეფიშ 32 მილიონი შვანი. ირ წანას 300 ვითოშ ადამიერშე უმოსი ღურუ ადამიერიშ პაპილომა ვირუსით გიმოჭანაფილ კიბოშ ლახარათ.

მარა აპვ-თ დოინფიცირაფა იშენდოიშენ ვა შანენს სექსუალური კონტაქტიშ ბონ დოდასურაფას, თის გეშა, ნამჷ-და ვირუსიშ თელარაშ სტანდარტული ციკლი მოხუჯური რე ონდეთ გონწკირილჷ კანით ინფიცირაფა. ცქირცქამი დაცხით გინოდვალა უმოს ეფექტური რე ვირუსიშო დო ინფიცირაფაშ თე ვარიანტი შხირი რე. ვირუსით დოინფიცირაფა შილებე ართამი გჷმორინაფაშ მეკონეფით ვარ-და ხეშ გიწოღალათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Information Centre on HPV and Cancer—ICO
* HPV Fact sheets at the Centers for Disease Control and Prevention
* "Human Papillomavirus (HPV) Vaccines", National Cancer Institute Fact Sheet, US National Institutes of Health, 22 October 2009.

კატეგორია:კანცეროგენეფი
კატეგორია:კანცეროგენეზი
კატეგორია:პაპილომა ვირუსი
კატეგორია:კიბოშ გიმმაჭანაფალი ინფექციეფი
კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი

**კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი** (ინგლ. University of Cambridge) — 1209 წანას დორსხუაფილი უნივერსიტეტი გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღა კემბრიჯის. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი რე გოართოიანაფილი ომაფეშ მაჟირა უჯვეშაში უნივერსიტეტი დო მოსოფელიშ მანთხა უჯვეშაში უნივერსიტეტი. უნივერსიტეტიქ დირსხუ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ ჸოფილი პერსონალიშ ინიციატივათ. (ჟირხოლო უნივერსიტეტის ოქსბრიჯის უძახჷნა). კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი იკათუანს 31 ავტონომიურ კოლეჯის, 150-შე უმოსი აკადემიურ დეპარტამენტის, შხვადოშხვა ფაკულტეტეფს დო ინსტიტუტეფს, ნამუეფი დორთილი რე 6 სკოლათ. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯეფი ავტონომიური რე დო თინეფი აკონტროლენა მუნეფიშ დინახალენ სტრუქტურას დო ადმინისტრაციას.  კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს 8 კულტურულ დო მენცარულ მუზეუმს, თაშნეშე ბოტანიკურ მუზეუმს. კემბრიჯიშ ბიბლიოთეკა რე ართ-ართი უდიდაში ევროპას დო თინა იკათუანს 16 მილიონიშე უმოსი წინგის. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის რე დორსხუაფილი კემბრიჯიშ რსხუ, ნამუთ რე მოსოფელიშ უჯვეშაში დებატეფიშ ჯარალუა. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი აფილირებული რე ბიზნეს-ტექნოლოგიეფიშ რეგიონიწკჷმა, ნამუსჷთ Silicon Fen-ის უძახჷნა. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი ევროპაშ ართ-ართი უკაბეტაში უნივერსიტეტი რე ფინანსურო. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტიშ ფინანსური მუშნალი £2.192 მილიარდი რე, ჸათავრეშე £592.4 მილიონი რე გრანტეფიშე დო კონტრაქტეფიშე. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 121 ლაურეატი, ფილდსიშ მენდალიშ 11 ლაურეატი, ტიურინგიშ პრემიაშ 7 ლაურეატი, 47 სახენწჷფოშ ლიდერი, ბრიტანეთიშ 14 პრემიერ-მინისტრი დო ოლიმპიადეფიშ 194 მენდალისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი
* Cambridge University Students' Union
* Cambridge University Graduate Union
* Interactive map—a zoomable map linking to all the university departments and colleges
* ACAD—A Cambridge Alumni Database , covering the period of approximately 1200 to 1900

კატეგორია:კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ უნივერსიტეტეფი