open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მაკაო

[მინი|მაკაო [ჩინეთიშ რუკას]]
მინი|მაკაო
150px|მინი|მაკაოშ შილა
150px|მინი|მაკაოშ გერბი
**მაკაო** (澳門/ Aomen / Macau) — ჩინეთიშ ავტონომიური ართული, პორტუგალიაშ ჸოფილი სპეციალური ტერიტორია ობჟათე ჩინეთიშ ზუღაშ წყარპიჯის. აკმოდირთუ ჩქონშე დო მუსხირენ მორჩილ კოკშე. ჩინეთის დართჷ 1999 წანაშ ქირსეთუთას.

* **ფართობი** — 21 კვ.კმ. 
* **ორთა** — *უმაღალაში ჭურჭული*: კოლოანე ალტო 174 მ; *კოკეფი* (კვ.კმ) — კოლოანე 7,7, ტაიპა 5,7; *კლიმატი* — ტროპიკული. 
* **მახორობა** — 457.000, თინეფს შქას 95% ჩინარეფი, 3% პორტუგალიარეფი. 
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** — მაკაო (190 ვითოშ). 
* **ნინეფი** — ჩინური (კანტონური), თაშენე გოფაჩილი რე პორტუგალიური. 
* **თარი რელიგია** — ბუდიზმი, კათოლიკეფი — 6%. 
* **ერუანული მიშნაველი** (1 შურშა) — 16,000 $.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
მაკაო დომაჸალაფირი რე გეჸვენჯი ნოღეფწკჷმა:
*  სან-პაულუ, ბრაზილია
*  ლისაბონი, პორტუგალია
*  კოლკატა, ინდოეთი
*  პორტუ , პორტუგალია
*  ბრიუსელი, ბელგია
*  ლინჩეპინგი, შვედეთი
*    რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია
*    ბრაზილია,  ბრაზილია
*  კოიმბრა,   პორტუგალია
*    ლუანდა,    ანგოლა
*  მაპუტუ,  მოზამბიკი
*   ჰონკონგი
*    რესიფი, ბრაზილია

## ოკითხე
### ბიბლიოგრაფია
* 
* 
* 
* 

### ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოთარობე პორტალი 
* თარობაშ ოინფორმაციე ბიურო
* კულტურაშ ოკითხეეფიშ ბიურო

## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონეფი
ტიანძინი

**ტიანძინი** () — მეტროპოლისი ჩინეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. თე დოხორელი პუნქტი რე ქიანაშ ოთხი ცენტრალური დოჸუნალაშ ნოღაშე ართ-ართი. ტიანძინიშ ურბანულ ტერიტორიას უხურგანს ხებეიშ პროვინცია დო პეკინიშ მუნიციპალიტეტი (ბეიჯინგი), ნამუთ ოხუ ბჟაეიოლ ხურგის, თინა გინმურს ბოჰაიშ ჸუჯის, ნამუთ წჷმარინუანს ჸვინთელი ზუღაშ აკმადგინალ ნორთის. მახორობაშ მეჯინათ თე ტერიტორიას ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას ამშვი აბანი უკებჷ, ფართობიშ მეჯინათ მახუთა აბანს იკენს, პეკინიშ, შანხაიშ, გუანჯოუშ დოშენიანიშ უკული.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 
* ნოღა ტიანძინიშ დიდი რუკა 

კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი
დუგლასი (კოკი მენი)

**დუგლასი** (, მენურო Doolish) — გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ დიხა — კოკი მენიშ ნანანოღა 1863 წანაშე. ნოღა წჷმარინუანს კოკიშ ოტრანსპორტე დო ეკონომიკური ცენტრის. მახორობა — 26 218 ადამიერი (2006), ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს კოკიშ მახორობაშ ნასუმორს.

ნოღაშ ტრანსპორტი ედომუშამ მოსოფელს ეიოშანალი რე, თაქ ხოლო ქიმინჯენს ცხენეფიშ ტრამვაი. თაქ იდვალუაფუ ტინვალდი — ართ-ართი უჯვეშაში პარლამენტი მოსოფელს. ნოღაშ გოხოლუას მეურს ჟირი წყარმალუ — დუ დო მინი. დუგლასიშ ელმოლს იდვალუაფუ გვალეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Douglas Borough Council 
* General Information About Douglas 
* Isle of Man Building Control Districts  showing parish boundaries
* Isle of Man Census Report 2006 

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღეფი
კატეგორია:მენიშ ნოღეფი
სკოპიე

**სკოპიე** (, , , ) — ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა. ქიანაშ ადმინისტრაციული, პოლიტიკური დო ოგონათუე ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ვარდარიშ ლეხერს.

## ადმინისტრაციული დორთუალა

სკოპიე ირთუ 10 ადმინისტრაციულ ართულო, ნამუეფშა მიშმურს სკოპიეშ რეგიონიშ ნორთი.

მუშითმართუალეფიშ ნებეფი გოთანჯილი რე კანონით სკოპიეშ გეშა.

## ლიტერატურა
* The Republic of Macedonia: A newcomer to the European mainstream, eds. Christophe Chiclet and Bernard Lory, Confluence of the Cahiers, ed. Harmattan, 1998.
* An unknown country: Macedonia, Georges Castellan, ed. Arméline, 2003.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Discover Skopje 
* City of Skopje Official Portal
* Skopje at night 

კატეგორია:ოორუე მაკედონიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ჩუნცინი

**ჩუნცინი**, **იუიჩენი**, **ბასიანი** () — ცენტრალური დოჸუნალაშ ნოღა ობჟათე-ბჟადალ ჩინეთის. 2015 წანაშ მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღას ოხორანდჷ 30,165,500 ადამიერი. ფართობი — 82,403 კმ². აკოგაფილი რე ტერასეფო გვალაშ კართეს, წყარმალუეფიშ იანძიშ დო ძიალინძიანიშ ნადუწკჷმა. ნოღას რე ოწყარმალონე ნიშორენი. წარიშ შარათ მითმიარსხუ შანხაის, რკინაშარათ — ნოღა ბაოძის დო ოზუღე ნიშორენი ჯანძიანს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი
ჭარდაკი

thumb|300px|ჭარდაკი
**ჭარდაკი** — ინტელექტუალური ლაჸაფი, ნამუსჷთ ორგანულო რე მესვარილი ხელუანუბაშ, მენცარობაშ დო სპორტიშ ელემენტეფი. ჭარდაკი ხეს უნწყუნს არზუანობას, ლოგიკას, თოჸუჯიშ კონცენტრირაფას, მუშითკრიტიკაშ გოვითარაფას, გომორძგუაშა ჭირინაფას დო შხვა. ჭარდაკიშ ლაჸაფის კარაკანო გჷმირჩქინუაფუ პიჯიშ (ადამიერიშ) ხასიათიშ ინდივიდუალური მუშობურობეფი. ჭარდაკიშ პარტიას ლაჸაფენს ჟირი პარტნიორი („ჩე“ დო „უჩა“ ფიგურეფით) კვადრატული, რუმე დო ღილე ფერიშ 64-უჯამ დაფას (გიმე ნოთე უჯა მოლაჸაფეშ მარძგვანჸურე ოკო რდას). ირ პარტნიორს უღუ 8 ფიგურა (მაფა, ფერზი, 2 ერტი, 2 ცხენენჯი, 2 კუ დო 8 პაიკი).

[მინი|მარცხნივ|250px|ჭარდაკიშ არძა ფიგურა: ''(კვარჩხიშე მორძგვიშა)'' [პაიკი, ერტი, ცხენენჯი, კუ, ფრეზი, მაფა]]

## ოჭარდაკე ფიგურეფიშ ჯოხოეფი

## ლიტერატურა


კატეგორია:ლაჸაფეფი
კატეგორია:ობჟათე აზიაშე გჷნაჭყაფუ სპორტიშ გვარობეფი
Wi-Fi

მინი|300px|Wi-Fi-შ ლოგო
**Wi-Fi** — სავაჭარო შანი Wi-Fi Alliance ურსინე კომპიუტერულ რშვილშო IEEE 802.11 სტანდარტიშ ოსხირით. აბრევიატურა Wi-Fi-იშ გიმე (ინგლისური ზიტყვასვარუაშე Wireless Fidelity, ნამუთ ზიტყვაზიტყვათ ითანგუაფუ მუჭოთ „ურსინე ხარისხი“ ვარდა „ურსინე სიზუსტე“) ასეიან ბორჯიშო ივითარებუ მუნაჩემეფიშ ცირფული მალობეფიშ რადიოარხეფით გინოჩამაშ სტანდარტეფიშ ნთელი ფანია.

ირნერი მონწყილობა, ნამუთ უხუჯანს IEEE 802.11 სტანდარტის, შილებე ტესტირაფა მუკორთას Wi-Fi Alliance-ის დო მიპალას ომანგე სერთიფიკატი დო Wi-Fi-იშ ლოგოტიპიშ გჷმორინაფაშ ნება.

## თაშნეშე ქოძირით
* WLAN
* ვარდრაივინგი
* MIMO
** Wireless Gigabit Alliance
* Wi2Geo
* Eye-Fi
* Wi-Fi Direct
* Wi-Fi Protected Setup (WPS) — სტანდარტი, ნამუთ ოხვილური რე  გვერდოავტომატური ურსინე ჸუდეშ რშვილიშ აკაქიმინალო
* Distributed coordination function
## რესურსეფი ინტერნეტიდ
* Wi-Fi Alliance  
* ოშქურანჯი რე თუ ვარი Wi-Fi თქვანი სინთელუანობაშო?, Компьютерра, 08.12.2006 წ.
* Wi-FI ჭირინაფაშ უფასო ჭურჭულეფი  მოსოფელიშ არძა ნოღას http://mapsnavi.com/wifi-hotspot.php 
* Wifi ვიდეოდოკვირაფაშ სისტემეფს https://baza34.ru/articles/294012
## სქოლიო

კატეგორია:ურსინე რშვილეფი
კატეგორია:ტშვილური სტანდარტეფი

კატეგორია:IEEE 802.11
კატეგორია:ჭკვერი ჸუდე
კატეგორია:ავტომატიზაცია
კატეგორია:ჭკვერი ტექნოლოგიეფი
ჰელმუტ კოლი

**ჰელმუტ იოზეფ მიხაელ კოლი** (; ; დ. 3 პირელი 1930, ლუდვიგსჰაფენი, რაინლანდ-პფალცი, გერმანია, — ღ. 16 მანგი 2017, კინ თექ) — გერმანალი პოლიტიკური მოღალე, გერმანიაშ ბუნდესკანცლერი 1982-1998 წანეფს. თიშ 16 წანიანი მოღალობა არძაშე მიარეხანიანი რე გერმანიაშ კანცლერეფს შქას  ოტო ფონ ბისმარკიშ უკული. თინა რე არქიტექტორი გერმანიაშ გოართოიანაფაშ დო საფრანგეთიშ პრეზიდენტ ფრანსუა მიტერანწკჷმა ართო მაასტრიხტიშ ხეჭკურუაშ, ნამუთ აკიქიმინჷ ევროპაშ რსხუქ. 1969-1976 წანეფს რდჷ რაინლანდ-პფალციშ მინისტრ-პრეზიდენტი. ქრისტიან-დემოკრატიული რსხუშ დუდმახვენჯი 1973-1998 წანეფს.
 
## რესურსეფი ინტერნეტის

* helmut-kohl.de - საიტი ჰელმუტ კოლიშ გეშა (მართჷნს კონრად ადენაუერიშ ფონდი)

კატეგორია:გერმანიაშ კანცლერეფი
კატეგორია:გერმანალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ლიდერეფი
ჩემპიონი

**ჩემპიონი** ( ზიტყვაშე ) — სპორტსმენი ვარდა სპორტული ბუნა, ნამუთ ნამდგაინ რკინებას გიმორძგუანს, რჩქვანელობურო სპორტულ ლაჸაფეფს.

სპორტიშ კანაკლე გვარობას უმაღალაშ წოდება — მოსოფელიშ ჩემპიონი. ოლიმპიური ჩემპიონი — სპორტსმენი ვარდა ბუნა, ნამუქჷთ გიმორძგუ ოლიმპიურ ლაჸაფეფიშ ტურნირს. სპორტულ დისკუსიეფს, მაჟირა აბანიშ მაღვენშა (ვარჩხილიშ მენდალი) უჯოხონა *ვიცე-ჩემპიონი*.

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩემპიონატი

*
*
Bluetooth

## პროფილეფი
ბლუთუზ ტექნოლოგია მიარეპროფილამი რე. ირი პროფილიშ აზარა ბლუთუზით ანჯარელ მონწყილობას ხოლო უმოსი შილებუამობას არზენს მაქსიმალურო გჷმორინაფილქ იჸუას ტექნოლოგიაშ შილებუამობეფინ.

* GAP -Generic Access Profile 
* SDAP-Service Discovery Application Profile 
* CTP-Cordless Telephony Profile 
* IP-Intercom Profile 
* SPP-Serial Port Profile 
* HS-Headset Profile 
* DNP-Dial-up Networking Profile 
* FP-Fax Profile 
* LAP-LAN (Local Area Network) Access Profile 
* GOEP-Generic Object Exchange Profile 
* OPP-Object Push Profile 
* FTP-File Transfer Profile 
* SP-Synchronization Profile 
* ESDP-Extended Service Discovery Profile (for Universal Plug and Play) 
* A2DP-Advanced Audio Distribution Profile 
* AVRCP-Audio Video Remote Control Profile 
* BIP -Basic Imaging Profile 
* BPP -Basic Printing Profile
* CIP-Common ISDN Access Profile 
* GAVDP-Generic Audio Video Distribution Profile 
* HFR-Hands-Free Profile 
* HCRP-Hardcopy Cable Replacement Profile 
* HID-Human Interface Device Profile 
* PAN-PAN (Personal Area Networking) Profile 
* SAP-SIM Access Profile

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Bluetooth
* Bluetooth
* Bluetooth
* Bluetooth 

კატეგორია:კომპიუტერული რშვილეფი
Smart TV

**Smart TV** (), ვარდა **Connected TV** — თეხანურ ტელევიზორეფს დო ცირფულ ტელევიზიაშ რესივერეფიშ, თაშნეშე ტექნიკურ სიმბიოზის, კომპიუტერეფს დო ტელევიზორეფს / ცირფული ტელევიზიაშ რესივერეფს (ნამუსჷთ კინოხ ჯოხოდჷ „Connected TV“, (ვეშქოჩირთან Internet TV დო WebTV-შა)) შქას ინტერნეტიშ დო ცირფული ინტერაქტიული სერვერეფიშ ინტეგრაციაშ ტექნოლოგია.

## თაშნეშე ქოძირით
* HbbTV
* Vault 7

## სქოლიო

კატეგორია:ცირფული ტელევიზია
კატეგორია:ინტელექტუალური ირდღარი ტექნიკა
კატეგორია:კინოშ დო ვიდეოშ ტექნოლოგიეფი
კატეგორია:ინტერნეტ-უჭყაფა
კატეგორია:ინტერნეტ-ტელევიზია
კატეგორია:მულტიმედია
კატეგორია:Video on demand სერვისეფი
ინფრაჭითა გოსინთაფა

მინი|250პქ|ინფრაჭითა დიაპაზონს მეღებული ადამიერიშ გჷმოხანტუალა
მინი|250პქ|ინფრაჭითა გჷმოხანტუალა
**ინფრაჭითა გოსინთაფა** (**IrDa**) — ელექტრომაგნიტური გოსინთაფა, ნამუთ იკათუანს სპექტრულ ინტერვალს თოლოძირე რე ჭითა ხურგიშ დო რადიოგოსინთაფაშ შქას. პიჯობურო თე სპექტრულ ინტერვალს გჷთმორთჷნა არხო, ოშქაშე დო შორ ინფრაჭითა განობეფო. ინფრაჭითა გოსინთაფას მიოგორუ ინგლისარ მენცარქ უილიამ ჰერშელქ 1800 წანას.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ელექტრომაგნიტური სპექტრი
მარგილარი

მინი|200px|მარგილარიშ ინტერიერი
**მარგილარი** — ირდღარი ტექნიკა, ნამუთ გჷმირინუაფჷ შხვადოშხვა ნიფთეფიშ ვარ-და ნიფთაირობეფიშ, რჩქვანელობურო ოჭკომალიშ, მედიკამენტეფიშ, დაბალ ტემპერატურას ჩუალაშ ღანკით. ტიპიურ მარგილარს ტემპერატურა 2-8 °C რე, თიშ ართ-ართ გიმნართის — ოჸინურეს 0&nbsp;°C–შე დაბალი.

## ლიტერატურა
* Rees, Jonathan. *Refrigeration Nation: A History of Ice, Appliances, and Enterprise in America* (Johns Hopkins University Press; 2013) 256 pages

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The History of the Refrigerator and Freezers 
* How Refrigerators Work

კატეგორია:ირდღარი ტექნიკა
ოჭკომალი

**ოჭკომალი** თაშნეშე **ოჩამური** — ირფელი, მუთ გჷმოდირთუ თელი ორგანიზმეფიშ ოჭკომალო.

ოჭკომალეფიშ თარი დოშანაფა რე ენერგიაშ გიმომუშება, მარა ადამიერეფი კანკალეშა ოჭკომალს გჷმირინუანა ჭკომუათ სიამნებაშ მიოღებელო.

ოჭკომალი იკათუანს თიჯგურა ნიფთიარობეფს, მუჭომეფით რე: ნოშქერწყარეფი, ციმუ, ცილეფი, ვიტამინეფი დო მინერალეფი, ნამუეფით ზჷმიერ დოზათ მეღება მორგე რე ორგანიზმიშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Open Site ენციკლოპედია - ინფორმაცია ოჭკომალშ გეშა  
* ოჭკომალეფიშ ისტორია ბორჯეფიშ მეჯინათ 

კატეგორია:ოჭკომალი
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
ბალდვინ ლონსდეილი

**ბალდვინ ჯაიკობსონ ლონსდეილი** (; დ. 1950, მოტა-ლავა, ტორბა, ახალი ჰებრიდეფი — ღ. 17 მანგი 2017, პორტ-ვილა, შეფა, ვანუატუ) — ვანუატუარი სახენწჷფო დო ოჯარალე მოღალე, ანგლიკანი პაპა, ვანუატუშ 8-ო პრეზიდენტი 2014 წანაშ 22 ეკენიაშე 2017 წანაშ 17 მანგიშე.

კატეგორია:ანგლიკანი პაპეფი
კატეგორია:ვანუატუშ პრეზიდენტეფი
ბისლამა

**ბისლამა** (*bislama*) — კრეოლური ნინა უმენტაშო ინგლისურიშ ოსხირშა (ქძ. უჩა ინგლისური). ვანუატუშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა, დოხოლაფირო 200 ვითოში ვანუატუშ მახორუშო ერეფოშქაშე ურთიართობაშ ნინა (ოშ კათაშე უმოსი). ბისმალა ოდბადური ნინა რე — 6200 ადამიერშო, თარო ნანანოღა პორტ-ვილას  დო ნოღა ლიუგანვილს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ვანუატუშ ნინეფი
კატეგორია:კონტაქტური ნინეფი ინგლისურიშ ოსხირშა
კატეგორია:კრეოლური ნინეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ დო ოკიანეთიშ კონტაქტური ნინეფი
პორტ-ვილა

**პორტ-ვილა** () — ვანუატუშ ნანანოღა დო ქიანაშ უშხუაში ნოღა, იდვალუაფუ რჩქალი ოკიანეშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის. პორტ-ვილა იდვალუაფუ კოკი ეფატეშ ობჟათე-ბჟადალშე მელეშ პლიაჟის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ვანუატუშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
UTC+10:00

[450px|right|thumb| UTC+10 მოსოფელიშ ბორჯიშ ორტყაფუშ რუკას: <br />'''ღილე ჸვინთელი''' — UTC+10 ზონა ედომუშამ წანას, იკათუანს [ვლადივასტოკიშ ბორჯი;  **ლენი** — UTC+10 ზონა ოკიანეთის; **ნარინჯიშფერი** — ბჟაეიოლ-ავსტრალიური ბორჯი ზოთონჯის (პირელ-გჷმათუთა) ობჟათე გვერდოსფეროს — UTC+10 (ზარხულს, გერგობათუთა-მელახის — UTC+11); ]]

**[[UTC]]+10** — ბორჯიშ ორტყაფუ გეჸვენჯი ტერიტორიეფშო:

## ედომუშამი წანას
*  (ნორთის):
** ვლადივასტოკიშ ბორჯი
*** იაკუტია (ოშქაშე ნორთი):
**** ვერხოიანსკი ულუსი 
**** ოიმიაკონსკი ულუსი
**** უსტ-იანსკი ულუსი
*** ხაბაროვსკიშ აკანი
*** პრიმორსკიშ აკანი
*** ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი
*  (ნორთი):
** ქუინსლენდი
*  (ააშ)
*  (ნორთი):
** ჩუუკი
** იაპი
* 
*  (ააშ)

## ზოთონჯის ობჟათე გვერდოსფეროს (პირელი-გჷმათუთა)
*  (ნორთი: AEST — ავსრალიაშ ბჟაეიოლიშ სტანდარტული ბორჯი)
** ავსტრალიაშ ონანანოღე ტერიტორია**,
** ახალი ობჟათე უელსი** (ბროუქენ-ჰილიშ დო ლორდ-ჰაუშ მოხ, სოდე გჷმირინუაფუ ცენტრალური სტანდარტული ბორჯი),
** ტასმანია** (ზარხულიშ ბორჯშა გინმურს გჷმათუთაშ მაართა სვანჯი დღას),
** ვიქტორია**
## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+10 ზონას
* Таблица дат перехода на летнее время для Австралии (1916—2011) 

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ვანუატუშ ვატუ

**ვატუ** შანი: Vt; კოდი: VUV) — ვანუატუშ რესპუბლიკაშ ერუანული ვალუტა (ბისლამაშ ნინაშა "ქუა"). შხვა ვალუტეფშე გინორთელო ვაუღუ აკმადგინალი ართული.

ვალუტა მიშაღალირი რე 1982 წანას, ზოხორინალაშ გმოცხადაფაშ უკული დო ოფიციალურ რთაფას ავსტრალიური დოლარი დოთირუ.

კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
კატეგორია:ვანუატუ
ახალი კალედონია

**ახალი კალედონია** () — საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორია, გიშაკერძაფილი სტატუსიშ მოღვენი ზუღაშმელენი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული გჷნაჭყა, იდვალუაფჷ რჩქალ ოკიანეს, მელანეზიას. ობჟათე-ბჟადალშე უხურგანს ავსტრალიაშ ეკონომიკური ზონა, ოორუეშე — ვანუატუ, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ფიჯი. ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა რე — ნუმეა.

## გეოგრაფია

thumb|230px|left|ახალი კალედონიაშ რუკა
ახალი კალედონიაშ უდიდაში კოკი რე გრანდ-ტერი, თიში რელიეფის უდიდაში ნორთი გვალამი რე (უმაღალაში კონკი — გვალა პანე, 1628 მ). წყარპიჯი ძალამ დოწეწილი რე დო უღუ ზუღაშ მიარე ლუბა, ნამუშათ მერინა გორთულაფირი რე მარჯანიშ რაქეფით. კოკი ელმოლშე გოხურგელი რე არძაშე გჷრძე ახალი კალედონიაშ ბარიერული რაქათ. კოკი თარო აკოგაფილი რე ოფიოლითური კომპლექსეფით. გრანდ-ტერიშ კოკის ბჟაეიოლშე უხურგანს ლუაიოტეშ კოკეფი, ოორუეშე ბელეპიშ კოკეფი, ოორუე-ბჟადალშე ჩესტერფილდიშ კოკეფი, ობჟათეშე — კოკი ილ-დე-პენი.

კლიმატი სასიამნო რე. ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა რე — 23-24,5&nbsp;°C. თე დვალუაქ ხე უნწყუ ახალი კალედონიაშ გინოქიმინუა ევროპულ გინოხორუეფიშ კოლონიათ. კოკის ძალამი მიარე წყარმალუ რე, უმენტაშო ნოჸოფური ჭითა დიხარე. ტყალეფი კოკიშ ტერიტორიაშ 15 %-ს იკათუანს. თაქ გოფაჩილი რე ძვირფასი ჯაშ ჯიშეფი, თინეფს შქას: წვიწვამი ჯალეფი აგათისი, არაუკარია, კაური, ნიაული, ახალკალედონიური ფიჭვი დო თ.უ. (ახალი კალედონიაშ გერბის რე გჷმოხანტილი Araucaria columnaris). ახალი კალედონიაშ ჩხოლარეფიშ ოქიანუ ღარჷბი რე, მორო ხე ენდემეფი.

## დღახუეფი
დღახუეფი, ნამუთ მეღებული რე ახალ კალედონიას:

* 1 ღურთუთა — ახალი წანა
* მელახი-პირელი — თანაფა
* 1 მესი — ხანდაშ დღა
* 8 მესი — გოდუდიშულაფაშ დღა
* მესი — იოსე ქირსეშ ამაღალება, სუმელაშ დო სუნთობა (შურეფიშ) დღა
* 14 კვირკვე — ბასტილიაშ ეჭოფუაშ დღა
* 15 მარაშინათუთა — დიაღორონთიშ მერულაფაშ დღა
* 1 გერგობათუთა — ირი წიმინდეშ დღა
* 11 გერგობათუთა — აკორიგაშ დღა (მაართა მოსოფელიშ ლჷმას ზეშ დოდვალაშ დღა)
* 25 ქირსეთუთა — ქირსე

## გალერეა

ფაილი:Nouméa_Phare_Amédée.JPG|ამედეშ ოსინთაფუ ნუმეას, მოსოფელიშ არძაშე მაღალი ლითონიშ ოსინთაფუ
ფაილი:Lifou_falaises_Xodre.JPG|ლიფუშ კირდეამი წყარპიჯი
ფაილი:Corail_Lifou.JPG|ლიფუშ მარჯანიშ რაქეფი
ფაილი:Nouvelle_Calédonie_brousse_Poum.JPG|პუმი
ფაილი:River South New Caledonia.jpg|წყარმალუ ახალი კალედონიაშ ობჟათეშე
ფაილი:Plage ouvea.jpg|პლიაჟი უვეას, 25 კმ ჩე ქვიშა...
ფაილი:Ouvéa Plage de Mouli.JPG|პლიაჟი დე მული ატოლ უვეას


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 
* New Caledonia entry at The World Factbook 

კატეგორია:ახალი კალედონია
კატეგორია:საფრანგეთიშ კოკეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი
ურსინე ლოკალური რშვილი

**ურსინე ლოკალური რშვილი** (; **Wireless LAN**; **WLAN**) — ლოკალური რშვილი, ნამუთ აკოგაფილი რე ურსინე ტექნოლოგიაშ ოსხირიშით.

რშვილეფიშ თეჯგურა საშუალებათ აკოგაფაშ ბორჯის მუნაჩემეფიშ გინოჩამა იხორციელებუ რადიოეთერიშ მეშქაშობათ; რშვილშა მონწყილობეფიშ გოართოიანაფა მუთმოხვადუ რსინამი მერსხუაფაშ უმუშო.

ამდღანერ ბორჯიშო რშვილეფიშ მერსხუაფაშ არძაშე უმოსო გოფაჩილი საშუალება რე Wi-Fi.

## თაშნეშე ქოძირით
* ურსინე ტექნოლოგიეფი

კატეგორია:კომპიუტერული რშვილეფი
კატეგორია:ურსინე რშვილეფი
UTC+09:30

[450px|right|thumb| UTC+9:30 ზონა მოსოფელიშ ბორჯიშ ორტყაფუეფიშ რუკას: <br /> '''ნარინჯიშფერი''' — UTC+9:30 ზონა [ზოთონჯიშ ბორჯი|ზოთონჯის (პირელი-გჷმათუთა) ობჟთე გვერდოსფეროს; **ღილე ჸვინთელი** — UTC+9:30 ზონა ედომუშამ წანას]] 

**[[UTC]]+9:30** — ბორჯიშ ორტყაფუ გეჸვენჯი ტერიტორიეფშო:
* ავსტრალია (ACST — Australian Central Standard Time)

## ედომუშამ წანას
*  (ნორთი):
** ოორუე ტერიტორია (ოორუე ავსტრალია)

## ზოთონჯის ობჟათე გვერდოსფეროს (პირელი-გჷმათუთა)
*  (ნორთი):
** ტერიტორია ობჟათე ავსტრალია (ედომუშამო)
** ახალი ობჟათე უელსიშ შტატი (ნორთი):
*** ნოღა ბროუქენ-ჰილი დო ედომუშამი იანკოვინაშ ოლქი ()

## თაშნეშე ქოძირით
* ავსტრალიაშ ბორჯიშ ორტყაფუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღეფი UTC+9:30 ზონას

კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ლაჸაფი

[მინი|250px|[პოლ სეზანი, კარტიშ მოლაჸაფეეფი, 1895.]]
**ლაჸაფი** — ადამიერიშ საქვარუაშ ვაპროდუქტიული გვარობა, ნამუშ მოტივაცია დგომარენს თიშ შეეგეფს ვარჷნ, თიშ პროცესის. კოჩობურობაშ ისტორიას თინა გინორსხილი რდჷ მაგიაწკჷმა, ოკულტე რჯებეფს, მეჭედელო მითმიარსხუ სპორტის, ოურდუმე დო შხვა ვარჯიშეფს, ხელუანობაშ ზოხოიან დარგეფს. ლაჸაფის დიდი შანულობა უღუ ბაღანეფიშ რდუალაშ, გურაფაშ დო გოვითარაფაშ საქვარს, მუჭოთ მუმალი რინაშური სიტუაციეფშო თინეფიშ ფსიქოლოგიური ზადებაშ საშუალებას. ლაჸაფი დჷმახასიათაფალი რე თაშნეშე ჩხოლარეფშო.

## ლაჸაფიშ გვარობეფი
[მინი|[ნარდიშ მოლაჸაფეეფი]]
* ტაბაკიშ ლაჸაფეფი
** ბანქო 
** დომინო
** ბილიარდი
** ტაბაკიშ ჩოგანბურთი
** ნარდი
* სპორტული ლაჸაფეფი
** კარაჩხაბურთი 
** კუჩხბურთი
** ფურინბურთი
** რაგბი
* ოკათე ლაჸაფეფი 
** რახტი
** საყებურთი
* კომპიუტერული ლაჸაფეფი
* ინტელექტუალური ლაჸაფეფი
** მუ? სო? მუჟამს?
** ჯეოპარდი! (გარისკი!)
** ბრეინ–რინგი

## თაშნეშე ქოძირით
*ლაჸაფეფიშ თეორია
*ლუდომანია

## ლიტერატურა
* Avedon, Elliot; Sutton-Smith, Brian, *The Study of Games*. (Philadelphia: Wiley, 1971), reprinted Krieger, 1979. ISBN 0-89874-045-2

*
მაფა (ჭარდაკი)

**მაფა** (იუნიკოდი ♔ ♚) — ჭარდაკიშ თარი ფიგურა. ლაჸაფის თარი ფიგურა რე მაფა დი თიშ ჭოფუა, თ. ჯ. შამათუა, ლაჸაფიშ თებას შანენს. გებულენს თინა, მით მახერხენს აწმარენჯიშ მაფაშ შამათუას.

მაფაშ ასა-გასა, შხვა ფიგურეფწკჷმა ალაზჷმაფათ, ძალამ გოხურგელი რე. თის შეულებუ გინულა არძანერ მეძობელ კურთხუშა, მარა თი პიჯალათ, თუ თის ნამთინ ფიგურა ვეგერე-და, ვარდა თი კურთხუს ვეგჷნმურს აწმარენჯიშ ფიგურაშ ჩხე ღოზი.

კატეგორია:ჭარდაკიშ ფიგურეფი
ერტი (ჭარდაკი)

**ერტი** (იუნიკოდი ♖ ♜) — ჭარდაკიშ ფიგურა. სიჭყანიერეთ მაჟირა ფიგურა ლაზიერიშ უკული. დოხოლაფირო ომანჰჷ ართ ქექე ფიგურას დო 1-2 პაიკის. ჭარდაკიშ პარტიაშ დოჭყაფაშ ბორჯის, ირ მოლაჸაფეს ჟირი მოლაჸაფე ჸუნს. პარტიაშ დაჭყაფუს ჩე ერტეფი გერენა a1, h1, უჩა ერტეფი — a8 დო h8 კურთხუეფს.

ლაჸაფიშ მალობაშ ბორჯის, ერტის შეულებუ ვერტიკალურო დო ჰორიზონტალურო კურთხუეფიშ არძანერი მუდანობათ ყარაფი, თი პიჯალათ, თიშ შარას შხვა ფიგურა ვაგერედა. აწმარენჯიშ ფიგურას ღებულენს თაშნეშე ვერტიკალურ დო ჰორიზონტალურ ღოზეფს.

კატეგორია:ჭარდაკიშ ფიგურეფი
დიაფალი (ჭარდაკი)

**დიაფალი**, თაშნეშე **ფერზი** ვარდა **ლაზიერი** (იუნიკოდი ♕ ♛) — ჭარდაკიშ არძაშე ჭყანიერი ფიგურა. ჭარდაკიშ პარტიაშ დოჭყაფაშ ბორჯის ირ მოლაჸაფეს ართი ლაზიერი უღუ. ლაზიერეფი გერენა d1 დო d8 კურთხუეფს.

ლაჸაფიშ მალობაშ ბორჯის, ლაზიერს შეულებუ ვერტიკალურო, ჰორიზონტალურო დო დიაგონალურო ირნერი მუდანობაშ კურთხუშა ყარაფი თი პიჯალათ, თიშ შარას შხვა ფიგურა ვეგერედა. 

კატეგორია:ჭარდაკიშ ფიგურეფი
ცხენენჯი (ჭარდაკი)

**ცხენენჯი** (იუნიკოდი ♘ ♞) — ჭარდაკიშ ფიგურა. ქექე ფიგურა. სიჭყანიერეთ დოხოლაფირო კუშ ვარდა სუმ პაიკიშ მანგი რე. ჭარდაკიშ პარტიაშ დაჭყაფუს ირ მოლაჸაფეს ჟირი ცხენენჯი ჸუნს. პარტიაშ დაჭყაფუს ჩე ცხენენჯეფი გერენა b1, g1, უჩა ცხენენჯეფი — b8 დო g8 კურთხუეფს.

ცხენენჯი აკა ფიგურა რე ნამუსჷთ შეულებუ გეგნოსხაპას მუჭოთ მუში, თეშ აწმარენჯიშ ფიგურეფს. ცხენენჯი გილურს ლათინური ,,L’’-შ ფორმათ. დუდშე ჟირი კურთხუ ჰორიზინტალურო ვარდა ვერტიკალურო დო უკული ართი კურთხუ ვერტიკალურო ვარდა ჰორიზონტალურო.

კატეგორია:ჭარდაკიშ ფიგურეფი
პაიკი

**პაიკი** (იუნიკოდი ♙♟) — ჭარდაკიშ ფიგურა. არძაშე დაღარი ფიგურა ლაჸაფის. ჭარდაკიშ პარტიაშ დაჭყაფუს ირ მოლაჸაფეს ბრუო-ბრუო პაიკი ჸუნს. პარტიაშ დაჭყაფუს პაიკეფი გერენა მაჟირა დო მაშკვითა ჰორიზონტალს. 

პაიკი გილურს ხვალე წოხოლე ართი კურთხუს (ხვალე დაჭყაფუს დგომარობას შეულებუ ჟირ კურთხუშა გინულა). აწმარენჯიშ ფიგურას ღებულენს დიაგონალურო ხვალე ართ კურთხუს. მაბრუო ჰორიზონტალიშ (უჩა პაიკი მაართა ჰორიზონტალიშ) მენჭაფაშ ბორჯის, პაიკიქ შილებე გეგნირთას თი ფიგურათ, ნამუსჷთ მოლაჸაფე ოხვილურო კოროცხუნსჷნ.

კატეგორია:ჭარდაკიშ ფიგურეფი
პავლოვნია

**პავლოვნია** (), ვარდა **ადამიშ ჯა**, თაშნეშე შილებე ჯოხოიდვალუას „**პავლონია**“ — პავლოვნიაშნერეფიშ ფანიაშ ჩანარიშ გვარი.

## გალერეა

Paulownia tomentosa1a.JPG|*[[Paulownia tomentosa]]*-შ ჯაშ საართო მიოჯინუ
Paulownia imperialis leaf 345.jpg|*[[Paulownia imperialis]]*-შ ფურცელეფი
PaulowniaFortunei.jpg|*[[Paulownia fortunei]]*-შ პიოლეფი 


## რესურსეფი ინტერნეტის
* პავლოვნია ვებ-ხასჷლას USDA NRCS
## სქოლიო

კატეგორია:დეკორატიული ჯალეფი
კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ფლორა
კუ (ჭარდაკი)

**კუ**, *ოფიცერი* (იუნიკოდი ♗♝) — ჭარდაკიშ ფიგურა. მოლაჸაფეეფი იჭყანა პარტიას ჟი-ჟირი კუთ. პარტიაშ დაჭყაფუს ჩე კუეფს უკებჷნა c1, f1, უჩა კუეფს — c8, f8 კურთხუეფი.

კუს შეულებუ დიაგონალს ირნერი კურთხუშა ყარაფი, თი პიჯალათ, თუ თიშ შარას შხვა ფიგურეფი ვეგერენადა. კუ იკოროცხუ ერტშე მერკეთ, მარა ცხენენჯშე უმოსო ფასეულ ფიგურათ.

კატეგორია:ჭარდაკიშ ფიგურეფი
იუნიკოდი

right|250პქ|უნიკოდიშ კონსორციუმიშ ლოგო

**უნიკოდი** — სიმბოლოეფიშ სტანდარტი, ნამუთ საშუალებას ირზენს გეგმობხანტათ პრაქტიკულოარძა ნინაშ ჭარალუაშ შანეფი (სიმბოლოეფი, ასოეფი). უნიკოდი წჷმორინაფილი რე მუსხირენ ფორმათ: **UTF-8**, **UTF-16** (UTF-16BE, UTF-16LE) დო **UTF-32** (UTF-32BE, UTF-32LE). თაშნეშე აკომუშებული რე UTF-7, შკვით ბიტიანი არხით ინფორმაციაშ გინოჩამაშო, მარა თე ფორმა, ASCII-წკჷმა უხუჯალობაშ გეშა, ვა რე მიშაღალირი დო ვემiშმურს უნიკოდიშ სტანდარტშა.

Microsoft-იშ Windows NT-ს, თიშა გერსხილ შხვა სისტემეფს: Windows 2000, Windows XP - (უნიკოდი Microsoft ოპერაციულ სისტემეფს) თარო გჷმირინუაფუ **UTF-16LE**. UNIX-ის დო მოგვენ ოპერაციულ სისტემეფს - GNU/Linux, BSD დო MacOS X მეღებული რე: ფაილეეფo - UTF-8 ფორმა; UTF-32 ვარდა UTF-8 — ოპერატიული შვენაშ მუნაჩემეფიშ დამუშებაშო.

სტადარტი მიშაღალირი რე 1991 წანას - ვაკომერციული ორგანიზაციაშ **”უნიკოდიშ კონსორციუმი”**-შით, ნამუთ აკმაართიანენს უშხუაშ IT (ინტერნეტ ტექნოლოგიეფიშ) კორპორაციეფს. თე სტანდარტიშ გჷმორინაფა საშუალებას ირზენს გუკეთათ კოდირაფა არძაშე მაღალი მუდანობაშ სიმბოლოეფს - შხვადოშხვა ჭარალუეფშე: უნიკოდ დოკუმენტეფს, კოდური ხასჷლაშ გჷმორინაფაშ უმუშ, ართიანიშ ელახ ელმანტირანა ჩინური იეროგლიფეფი, მათემატიკური სიმბოლოეფი, ბერძენული ანბანიშ ასოეფი დო კირილიცა.

lang=en|thumb|250px|უნიკოდიშ რუკა
უნიკოდიშ სტანდარტის კოდეფი დორთილი რე მუსხირენ ბუნათ. **U+0000**-შე **U+007F**-შახ ბუნა იკათუანს ASCII სიმბოლოეფს, ომანგე კოდეფით. გეჸვენჯი ბუნეფი იკათუანა შხვადოშხვა ჭარალუაშ შანეფს, პუნქტუაციაშ შანეფს დო ტექნიკური სიმბოლოეფს. კირილიცაშ სიმბოლოეფს უკებჷ **U+0400**-შე **U+052F**-შახ ბუნა.

## უნიკოდიშ ომანგე ქორთული ფონტეფი

უნიკოდიშ ომანგე ქორთული კომპიუტერული ფონტეფი რსებენს კომერციულო, ნამუთ უთარაშო „ვინდოუზ“ სისტემას მოჸუნს (Sylfaen დო Arial Unicode MS) დო დუდიშული გჷმორნაფაშ ანუ უფასე რე.

ორიგინალური მაღალხარისხამი უფასე ქორთული უნიკოდ დელტა ჰინტირებული დო ბითმაპ ჩართული ფონტეფიშ ართო ართი მაწარმაფალი რე „BPG-InfoTech Co“, ნამუშ ფონტეფიშ არსებუაფონი ნორთი ალობამეჩამილი რე General Public License (GPL), GNU გჷმორინაფაშო დო მიშმურს თიჯგურა დისტრიბუციეფიშ აკოდგინალუაშა, მუჭომით რე „ლინუქსი“.
 
#### ფონტეფიშ გჷმოხარგუა
* BPG-InfoTech არქივი
* Fonts.Ge
* BPG-InfoTech საიტი
* BPG-InfoTech 

#### კლავიატურაშ მართუაშ გჷმოხარგუა
* უნიკოდიშ 2005 წანაშ ვერსიაშ ომანგე ართო ართი ფონტიშ კლავიატურა (იკათუანს ასოთარულს დო ნუსხურს)
* BPG-InfoTech არქივი
* BPG-InfoTech საიტი

#### კონვერტორეფი
* ონლაინ კონვერტორეფი 
* კონვერტირაფაშ მაკროსეფი: MS Word დო OpenOffice Writer 

## თაშნეშე ქოძირით
* ASCII
* Latin-1
* კირილიცა უნიკოდის
* Windows Glyph List 4

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უნიკოდიშ კონსორციუმიშ ოფიციალური საიტი
** მუ რე Unicode? (რუს.)
* უნიკოდიშ სტანდარტიშ ვერსია 4.1.0
* უნიკოდიშ სტანდარტიშ კრიტიკა
* უნიკოდიშ დო ISO/IEC -შ რსხუ 10646 (PDF ფაილი)
* კირილიცა უნიკოდის (PDF ფაილი)
* უნიკოდი XML-ს დო შხვა Markup ნინეფს
* DecodeUnicode — Unicode WIKI, 50.000 gifs

*
კატეგორია:ინტერნეტიშ სტანდარტეფი
კატეგორია:ISO სტანდარტეფი
ინდური საგესქუო

__NOTOC__
thumb|tight|ინდური საგესქუოშ ოჭკომალი კარით (სუნელიშ გვარობა)
**ინდური საგესქუო** — ინდოეთიშ კათეფიშ საგესქუო.

## კულინარია
ინდურ საგესქუოს თარი აქცენტი უკებჷ ლებერამ დო ხილიშ საბჯიშ ვეგეტარიანულ ოჭკომალობას, ნამუეფით ზადილი რე ტრადიციული სუნელეფით, ნამუეფს შქას ართ-ართ მაართა აბანს იკენს სუნელეფშე ნაზადა კარი. ინდური საგესქუოშ ოსხირს თაშენშე შანულამ აბანს კებულენს ორზა, ნამუთ ლავაშ დო სუნელეფწკჷმა აკმოქიმინუნს ოჭკომალს — თალი, თაშნეშე მიკმიღალუ ოჭკომალ კარიწკჷმა ართო. მაართა ოჭკომალო წჷმორინაფილი რე, ლებერამეფიშ სუპით დალი. თარი ინდური დესერტი რე ვატილაპამი.

## ისტორია დო გაულა
thumb|tight|ინდური ბაზარიშ სურათი, სოდე გჷმიჩამუაფუ ერუანული საგესქუოშ ტიპიური ვეგეტარიანული პროდუქტეფი
იუდაიზმიშ რელიგიაშ გაულათ, ორინჯიშ ხორცის ვაჭკომჷნა, თიშ გეშა, ნამჷ-და ჩხოუ წიმინდე ჩხოლარო იკოროცხუ. ბუდისტი მაფა აშოკაშ მართუალაშე დოჭყაფილი, ინდურ საგესქუოშო ხორცამ ოჭკომალეფქ ვადჷმახასიათაფალო გინირთჷ. მორო ისლამიშ გაულათ ხორცამი საგესქუოქ, ნამუთ წჷმორინაფილი რე ტანდურიშ წიწილათ, ინდუსეფიშ რაციონშა კინ დორთა ქჷდიჭყუ. გიშაკერძაფილ კულინარიულ რეგიონს წჷმარინუანს ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალი რეგიონი, ნამუშ საგესქუოს ჯოხო *[[მოგოლური საგესქუო|მუგლაი]]* დო მოურს მუსლიმური კაბეტი მოგოლეფიშ იმპერიაშ ბორჯიშე.

## თაშნეშე ქოძირით
* მაში
* ბჰანგი
* ვინდალუ
* გჰი
* დალი
* კარი (ოჭკომალი)
* კარი (სუნელი)
* ხიჩდი
* ლასი (ოშუმალი)
* მოგოლური საგესქუო
* ნაანი
* საბჯი
* ტანდურიშ წიწილა
* ჩაპატი
* ჩატნი
* პენჯაბური საგესქუო
* ქაშმირული საგესქუო
* გულაბ ჯამუნი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინდური საგესქუო (ინდოეთიშ რეგიონული საგესქუოეფი)
* ინდური საგესქუო (რეცეპტეფი, ფაქტეფი, სტატიეფი)
* ვებ-ხასჷლა ინდური საგესქუოშ რეცეპტეფიშ გეშა
* ვედური კულინარია, სუნელეფი, ჭკუდეფი, ლექსიკონი, რეცეპტეფი
სალმან იბნ აბდულ-აზიზ ალ საუდი

**სალმან იბნ აბდულ-აზიზ ალ საუდი** (, დ. 31 ქირსეთუთა, 1935) — საუდიშ არაბეთიშ მაფა, ჟირი წიმინდე მეჩეთიშ მათხილარი, საუდეფიშ დინასტიაშ მადუდე. მაფათ გჷნირთჷ 2015 წანაშ 23 ღურთუთას, თიშ უკული მუთ დოღურჷ თიშ ჯიმა აბდალაქ. 

სალმანი საუდიშ არაბეთიშ მაართა მაფაშ აბდულ-აზიზ იბნ-საუდიშ სქუა რე. ხვისტაშ ეშულაშა, 2011-2015 წანეფს რდჷ დუდთხილუაშ მინისტრი, თეიშახ 1963-2011 წწ. — ერ-რიადიშ პროვინციაშ გუბერნატორი.

## ბიოგრაფია
დებადჷ 1935 წანაშ 31 ქირსეთუთას დო რდჷ მაართა მაფა იბნ საუდიშ 25-ა სქუა. თიში ნანა რდჷ ჰასა ალ სუდაირი. ამშვ ჯიმაწკჷმა ქჷდარსხუ ჯგუბუა „სუდაირეფიშ შკვითონა“.  დაჭყაფური გონათუა მიღჷ ერ-რიადიშ მაფასქირეფიშ სკოლას. სალმანქ დიგურუ რელიგია დო თეხანური მენცარობა.

19 წანაშ ხანს, 1954 წანას, მუამუშქ ქჷდარინუ ერ-რიადიშ ემირო, პოსტიშე გჷნოდირთჷ 1960 წანას. 1963 წანაშე ერ-რიადიშ გუბერნატორი რე, თე პოსტის მოღალენდჷ 48 წანას, 2011 წანაშახ. 2011 წანაშე დუდთხილუაშ მინისტრი რე. თე პოსტის სალმანი დოთირუ მუშ ღურელჷ ჯიმაქ, ხვისტაშ მონძე სულთანქ.

## პიჯული რინა
სალმანი სუმშა რდჷ ნაჩილჷ. თიში მაართა ჩილი რდჷ მუში ჯიჯისქუა ბინტ ტურკი ალ სუდაირი, ნამუქჷთ დოღურჷ 2011 წანას 71 წანაშ ხანსთე ქორწინიბაშე დებადეს მაფასქირ ფაჰდიქ (დ. 1955), მაფასქირ სულთანქ (დ. 1956), მაფასქირ აჰმედიქ (დ. 1958), მაფასქირ აბდულ-აზიზიქ (დ. 1960), მაფასქირ ფეისალქ (დ. 1970) დო მაფაცირა ჰასაქ (დ. 1974).

მაჟირა ჩილი რდჷ სარა ბინტ ფეისალ ალ სუბაი-აი, ნამუშეთ მაძინჷ მაფასქირ საუდიქ. მასუმა ქორწინებაშე ფავდი ნინტ ფალაჰ იბნ სულტან ალ ჰიტალაინშე დებადეს მაფასქირეფქ: მუჰამედი, ტურკი, ხალიდი, ნაიფი, ბანდარი დო რაკანი.  

თიში სქუა სულთან იბნ სალმან ალ საუდიქ გჷნირთჷ მაართა ომაფე ზისხირიშ მაღვენ, მაართა არაბო დო მაართა მუსლიმო, ნამუქჷთ კოსმოსშა ფურინჷნ. აბდელ-აზიზ იბნ სალმანი ნაფთობიშ მინისტრიშ მოაკანე რე 1995 წანაშე.

## სქოლიო

კატეგორია:საუდიშ არაბეთიშ მაფეფი
კატეგორია:საუდეფი
ალ მაკტუმი

**ალ მაკტუმი** (*[[არაბული ნინა|არაბ.]]* **آل مكتوم**) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ დუბაიშ ემირი (1971 წანაშე ასეშა) დო შეიხი (1833 წანაშე), თაშნეშე ქიანაშ მონძე პრემიერ-მინისტერფი დო ვიცე-პრეზიდენტეფი.

## დუბაიშ შეიხეფი (1971 წანაშე — ემირეფი)
* მაკტუმ I იბნ ბუტი (1833—1852), ბუტი იბნ მაკტუმიშ სუქ
* საიდ I იბნ ბუტი (1852—1859), წჷმოხონიშ ჯიმა
* ჰაშერ იბნ მაკტუმი (1859—1886), მაკტუმ იბნ ბუტიშ სქუა
* რაშიდ I იბნ მაკტუმი (1886—1894), წჷმოხონიშ ჯიმა
* მაკტუმ II იბნ ჰაშერი (1894—1906), ჰაშერ იბნ მაკტუმიშ სქუა
* ბუტი იბნ სუჰაილი (1906—1912), მაფასქირი სუჰაილ იბნ მაკტუმიშ სქუა, მაკტუმ I იბნ ბუტიშ მოთა
* საიდ II იბნ მაკტუმი (1912—1958)
* რაშიდ II იბნ საიდი (1958—1990), წჷმოხონიშ სქუა
* მაკტუმ III იბნ რაშიდი (1990—2006), წჷმოხონიშ უნჩაში ჯიმა
* მოჰამედ იბნ რაშიდი (2006 წანაშე), წჷმოხონიშ უკულაში ჯიმა.

## დინასტიაშ გენეალოგიური ჯა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* *Рыжов К. В.* Все монархи мира. Мусульманский Восток. XV—XX вв. — М.: Вече, 2004. — 544 с.
* RULING FAMILY IN DUBAI // sheikhmohammed.ae

კატეგორია:დინასტიეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიეოფიშ დინასტიეფი
საუდეფი

მინი|300პქ|საუდეფიშ ლიდერეფიშ გენიალოგიური ჯა
**საუდეფი** ( *Āl Saʻūd*) — საუდიშ არაბეთიშ მამართალი ომაფე ფანია, ნამუსჷთ ვითოშობათ მაკათური ჸუნს. თინეფი წჷმარინუანა მუჰამად იბნ საუდისა დო თიში ჯიმალეფიშ გამნარყეფს, მორო მამართალ კლასის წჷმარინუანდეს ხვალე იბნ საუდიშ ბონი გამნარყეფი.

ფანიაშ არძაშე გოლინამი მაკათური რე საუდიშ არაბეთიშ მაფა. გურგინი გინმაჩამჷნა იბნ საუდიშ სქუალეფს. 2006 წანაშ ომაფე დჷნადგინათ, მუმალს მაფაშ გიშაგორუა მოხვადუ საუდიშ მაფასქირეფიშ კომიტეტის. ფანია იკათუანს დოხოლაფირო 15 000 მაკათურს, მორო რეალური ნძალაგოქუნელობა გჷნორთილი რე ხვალე დოხოლაფირო 2000 ადამიერშა.

საუდეფიშ დინასტიაქ მუკორთჷ სუმი ფაზა: საუდეფიშ მაართა სახენწჷფო, საუდეფიშ მაჟირა სახენწჷფო დო თეხანური საუდიშ არაბეთი. საუდეფიშ მაართა სახენწჷფო გიშეგორუაფუდჷ ისლამიშ გოფაჩუათ, მაჟირა — იროიანი ბურჯაფეფით. ასეიან საუდიშ არაბეთის შანულამი გოლინა უღუ შქა ბჟაეიოლს. საუდეფს უღუდეს კონფლიქტეფი: ოსმალეთიშ იმპერიაწკჷმა, მექაშ შარიფწკჷმა, ჯებელ-შამარიშ მამართალ ფანია ალ რაშიდეფწკჷმა დო შხვადოშხვა მუსლიმანურ ჯგუბუეფწკჷმა მუჭოთ ქიანაშ დინოხოლე თეშ ქიანაშ გალე.

## ლიტერატურა
* Alexei Vassiliev, *The History of Saudi Arabia*, London, UK: Al Saqi Books, 1998
* David Holden & Richard Johns, *The House of Saud*, Pan, 1982, 0-330-26834-1
* Madawi Al-Rasheed, *A History of Saudi Arabia*, Cambridge University Press, 2002, ISBN 0-521-64412-7
*  *The House of Saud* by David Holden and Richard Johns. Contains 538 pages, plus bibliography, index, and family history, also sections of Black and White plates. (Detail taken from *The House of Saud*, a reprint. First published by Sidgwick and Jackson in 1981 with an ISBN 0-283-98436-8.)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
*
*

## სქოლიო

კატეგორია:საუდეფი
კატეგორია:მუსლიმური დინასტიეფი
კატეგორია:შქა ბჟაეიოლიშ ომაფე ფანიეფი
კატეგორია:საუდიშ არაბეთიშ მაფეფი
კატეგორია:დინასტიეფი
ალაუიტეფი

**ალაუიტეფი** ვარდა **ალავიტეფი** () — მაროკოშ მამართალი დინასტია. XVII ოშწანურაშე სულთანეფი, 1957 წანაშე მაფეფი. თაშნეშე ჯოხოიდვალუაფუდეს ფილალიდეფო, ფილალიარ შერიფეფო.
## სქოლიო

კატეგორია:მაროკოშ ისტორია


მაროკო
კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
კატეგორია:ოორუე აფრიკაშ ისტორია
ალ ნაჰიანი

[thumb|მარცხნივ|200px|აბუ-დაბიშ ხვისტაშ მონძე შეიხი [მუჰამად ბენ ზაიდ ალ-ნაჰიანი, ემირი ხალიფა II-აშ ჯიმა. 2008 წანა.]]
**ალ ნაჰიანი** () — აბუ-დაბიშ შეიხეფიშ (1761 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე ასეშა) დინასტია, თაშნეშე არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდნეტეფიშ დე-ფაქტო მონძე (1971 წანაშე ასეშა).


კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ალ საბაჰი

**ალ საბაჰი** () — ქუვეითიშ შეიხეფიშ (1752 ვარდა 1756 წანაშე) დო ამირეფიშ (1961 წანაშე ასეშა) დინასტია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქუვეითი ვებ-ხასჷლას allmonarchs.net
* *Рыжов К.В.* Все монархи мира. Мусульманский Восток. XV—XX вв. — М.: Вече, 2004. — 544 с.

კატეგორია:ას-საბაჰი
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ალ ხალიფა

**ალ ხალიფა** () — ბაჰრეინიშ მამართალი დინასტია.

XVIII ოშწანურაშე დინასტიაშ მადუდეეფს უღჷნა **ბაჰრეინიშ ჰაკიმიშ (მამართალიშ)** ტიტული. 1971 წანას, ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ უკული, ჰაკიმ ისა იბნ სალმან ალ ხალიფაქ მიღჷ *ბაჰრეინიშ ამირიშ* ტიტული.

დინასტიაშ ასეიანი მადუდე — ჰამად იბნ ისა ალ ხალიფა — ბაჰრეინიშ ამირო გჷნირთჷ 1999 წანას, 2002 წანას მუშ დუდ გჷმაცხადჷ ბაჰრეინიშ მაფათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალ ხალიფა ვებ-ხასჷლას royalark.net


კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ალ-ყასიმი

**ალ-ყასიმი** (მრ.რ. **ალ-ყავასიმი**; , მრ.რ. ) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ რას-ელ-ხაიმაშ დო შარჯაშ საამიროეფიშ მამართალი გვარი.


კატეგორია:რას-ელ-ხაიმა
კატეგორია:შარჯა
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ალ საიდი

**აკ საიდი** () ვარდა **ალ ბუ-საიდი** () — ომანიშ სასულთანოშ მამართალი დინასტია (1746 წანაშე).

კატეგორია:ომანიშ ისტორია
კატეგორია:ომანიშ სულთანეფი
კატეგორია:ზანზიბარიშ სულთანეფი
კატეგორია:მუსულმანი მამართალეფიშ დინასტიეფი
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ალ თანი

**ალ თანი** () — კატარიშ შეიხეფიშ (1825 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე ასეშა) დინასტია.


კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ალ-მაალა

**ალ-მაალა ვარდა ალ-მუალა ()** — უმ-ელ-ქაივაინიშ შეიხეფიშ (1755 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე ასეშა) დინასტია.

კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ დინასტიეფი
კატეგორია:უმ-ელ-ქაივაინიშ საამირო
ან-ნუაიმი

**ან-ნუაიმი ()** — აჯმანიშ შეიხეფიშ (1816 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე) დინასტია.


კატეგორია:აჯმანიშ საამირო
ჰაშიმიდეფი

**ჰაშიმიდეფი** — ჰაშიმ იბნ აბდ მანაფიშ გამნარყეფი, ოწმოხმორაგადე მუჰამედიშ პაპუში. კონწარი ბურსაფი უღუდეს ომეიადეფწკმა ხეშუულებაშ გეშა. აბასიდეფი ჰაშიმიდეფო იკოროცხუდეს. იორდანიაშ დო მაროკოშ მაფეფიშ თეხანური დინასტიეფი ჰაშიმიდეფო იკოროცხუნა.

## რესურსეფი ინტერნბეტის
* 

კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი
კატეგორია:აზიაშ ომაფე დინასტიეფი
მინარეთი

thumb|200px|მინარეთი
**მინარეთი** (არაბ. منارة, მანარა, „ოსინთაფუ“) — ისლამურ არქიტექტურას ყორში მეჩეთწკჷმა, სოიშე მუეძინი მორწუმეეფს ხვამაშო მოუჭანუანს.

კატეგორია:ისლამი
კატეგორია:ისლამური არქიტექტურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტეფი
კატეგორია:არაბული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
მუეძინი

[thumb|250პქ|მუეძინი [ქართიშ მეჩეთიშე. XIX ო,]]
**მუეძინი** (; მუ'აზზინ) — რელიგიაშ მანინალე ისლამს. თიში მოვალობა რე აზანიშ კითხირი დო თეშნერო, მორწუმეეფიშ მოჭანაფა ოვალდვალე ნამაზშა. მუეძინი დიდო შანულამი პიჯი რე ტრადიციულ ისლამურ ჯარალუეფს, თიშენ, ნამჷ-და თიშა რე დოჸუნელი ხვამაშ ბორჯიშ მულაშ მოშინაფა დოსქილადირეფშო, პიჩვანიშ ბორჯის თიშა რე დოჸუნელი პიჩვანიშ დოჭყაფაშ დო თებაშ ბორჯიშ მოშინაფა დო თ.უ.. თეშენ თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ართი მეჯინათ თე პოსტი უშანულამეთ ჩქუნ, თინა დიდი გამამინჯალაშ მარელი რე მუსლიმურ თემს.

კატეგორია:ისლამი
ელ-ფუჯაირაშ საამირო

[thumb|right|300px|[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв]]

**ელ-ფუჯაირა** (**ფუჯეირა**; , *გოთანა*) — საამირო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ აკოდგინალუას.
* ნანანოღა — ელ-ფუჯაირა.
* ფართობი — , მახორობა — 


კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიეროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
პრინტერი

thumb|250px|პრინტერი
**პრინტერი** — მონწყილობა, ნამუშ მეშქაშობათ ინფორმაცია თარო მიღებუაფუ ქაღარდის (შილებე გოჭვირაფონ ფირს, ვარდა შხვ.). პრინტერიშ მიარე მოდელი რსებენს. თინეფი გინორთელი რენა წარმაფილობათ, ინტერფეისით, ფუნქციური შელებუამობეფით, ქიმინჯალაშ პრინციპით.

პრინტერიშ ოსხირი რთული ელექტრო მექნიკური მონწყილობა რე. თინა უნარღელჸოფენს გჷმოხანტუალშ ფორმირაფას, ქაღარდიშ გინოყარაფას, ოღაფულაშ მეჭირინაფას დო შხვა. პრინტერიშ აკოდგინალუას რე ელექტრული ნორთი მარუაშ სქემათ დო ბუფერული შვენაშ მონწყილობათ.

გჷმოხანტუალაშ ფორმირაფათ პრინტერეფი ირთუ კონტურულ დო რასტულ პრინტერეფო:
*კონტურულ პრინტერს სიმბოლოშ გჷმოხანტუალაშ უჭყვადუ ღოზი რე დო მიღებუაფუ ქაღარდის მაღაფალი ლენტიშ გჷმორინაფათ, ქაღარდის ლიშიშ მეგამაშ საშუალებათ.
*რასტულ პრინტერს გჷმოხანტუალა მიღებუაფუ უჭიჭაში ჭურჭულეფიშ ართობურალათ (ჭურჭულიშ დიამეტრი 0,1-0,3 მმ).

ასე პერსონალურ კომპიუტერეფს გჷმირინუაფუ ხვალე რასტული პრინტერეფი. ჭურჭულიშ გინოღალაშ პრინციპით რასტული პრინტერეფი ირთუ: მატრიცულ, ბაჭურ დო ლაზერულ პრინტერეფო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Разбираем картридж струйного принтера (термическая струйная печать) 
* Описание принципа струйной печати
* Подробнее о струйных принтерах

კატეგორია:კომპიუტერი
აბუ-დაბიშ საამირო

**აბუ-დაბი**, თაშნეშე *აბუ-ზაბი* — () — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ არძაშე დიდი საამირო, ნამუთ სპარსეთიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის გინოზინდილი რე 400-შე უმოსი კილომეტრით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა აბუ-დაბი, ნამუთ თაშნეშე არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ნანანოღა რე.
* ფართობი — , მახორობა — 

## სქოლიო


კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა]
დუბაიშ საამირო

[thumb|right|300px|[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფი]]

**დუბაი** () — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ართ-ართი საამირო. იდვალუაფუ არაბეთიშ ჩქონს სპარსეთიშ ჸუჯიშ ობჟათეშე. შკვით სააამიროშ შქას, ნამუეფით ქიანაშ აკოდგინალუაშა მიშმულა, მახორობაშ მეჯინათ მაართა აბანს იკენს (2 137 377 ადამიერი, (2013 წანაშ 17 პირელიშ დგომარობათ) დო ფართობით მაჟირა აბანს აბუ-დაბიშ უკული (4114 კმ²). საამიროშ ნანანოღა — დუბაი. 


კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ონკოლოგია

**ონკოლოგია** ( — მასა, კიბო) — მენცარობა, ნამუთ დჷთმიგურიანს კიბოეფიშ წჷმოულობაშ ბაძაძეფს, კლინიკურ ამუშენს თინეფიშ კურნალობაშ დო პროფილაქტიკაშ მეთოდეფს. ონკოლოგია მეჭედელო რე მერსხილი თიჯგურა დარგეფწკჷმა, მუჭომეფით რე ბიოლოგია (ციტოლოგია დო გენეტიკა), ქიმია, პათოლოგია, ქირურგია, გინეკოლოგია, რადიოლოგია დო შხვა.

ზოხორინელ ომენცარე-ბიოლოგიურ დისციპლინათ ონკოლოგიაქ გჷმიქიმინჷ XX ოშწანურას, თიშ უკული, მუთ დიჭყუ კიბოშ ძინაშ ექსპერიმენტული დოგურაფაქჷნ. თე პროცესიშ ართ-ართ ნერჩინმადვალარო ოკოროცხუ მიხეილ ნოვინსკი, ნამუქჷთ 1876 წანას კიბო ჯოღორშე ლაკვის გინურგჷნ.

თეორიეფი კიბოეფიშ წჷმოქიმინუაშ გეშა გითმიჭყაფუ თარო გერმანალი პათოლოგანატომეფიშ, ექსპერიმენტატორეაგაიშ დო შხვეფიშ გჷმორკვიეფიშ დო მეგორაფეფიშ ოსხირშა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:მედიცინა
პათოლოგია

**პათოლოგია** ( — ლახარა) — ადამიერიშ დო ჩხოლარეფიშ ლახარეფიშ დჷმაგურაფალი კომპლექსური მენცარობა, ნამუთ ირკვიენს ლახარაშ ზოგად ოკითხირეფს, ორგანიზმიშ რეაქციულობას, ბიოლოგიური მემბრანეფიშ მუკულირობას, მიკროცირკულაციას.

პათოლოგიას ოსხირქ გაჭყჷ ჯვ. ბერძენულ მედიცინას. არსებენს ფუნქციური, ევოლუციური, გეოგრაფიული, სოციალური, მოლეკულური დო შხვა სახეშ პათოლოგიეფი.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:მენცარობა
შარჯაშ საამირო

[thumb|right|300px|[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв]]

**შარჯა** — ( *Aš Šāriqah)* — საამირო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ აკოდგინალუას. 
* ნანანოღა — შარჯა.
* ფართობი — , მახორობა — 

შარჯაშ საამირო იკათუას ქიანაშ ოორუეშე მადვალუ ექსკლავეფს: ყალბა, დიბა ალ-იზნი დო ქორფაყანი. შარჯაშ ელახ იდვალუაფუ ქიანაშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა დუბაი. ნოღეფს შქას სიმბოლური ხურგა რე შარეფიშ რშვილი, ნამუთ გვერდო შარჯას დო გვერდო დუბაის იდვალუაფუ. 

მართუალაშ ფორმა — კონსტიტუციური მონარქია. შარჯაშ საამიროშ მამართალი რე შეიხი სულთან ბინ მუჰამად ალ-ყასიმი.


კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
აჯმანიშ საამირო

[thumb|right|300px|[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв]]

**აჯმანი** () — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ არძაშე უჭიჭაში საამირო .
* ნანანოღა — აჯმანი.
* ფართობი —  (ქიანაშ ტერიტორიაშ 0,3%), მახორობა — 

აჯმანიშ საამიროქ ქიანაშ აკოდგინალუაშა მიშართჷ 1971 წანაშ 2 ქირსეთუთას.


კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
რას-ელ-ხაიმაშ საამირო

[thumb|right|300px|[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв]]
**რას-ელ-ხაიმა** (, *შათრაშ კონკი*) — საამირო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ოორუეშე.
* ნანანოღა — რას-ელ-ხაიმა.
* საამიროშ ფართობი — , მახორობა — 


კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი — ფედერაციული სახენწჷფო, ნამუთ აკმოდირთუ შკვითი საამიროშე ( — *იმარატი*, ხოლ. რიცხ. — إمارة — *იმარა*). ირ საამირო წჷმარინუანს მიკრო-სახენწჷფოს აბსოლუტური მონარქიული მართუალათ. ქიანაშ ადმინისტრაციული მონწყუალაშ თარი მომენტი რე ირ საამიროს მუშ ტერიტორიას ნოშქერწყარეფიშ ხაზირეფიშ მართუალაშ ნება. თაჸურეშე გიშნაველი, უშხუაშ დო უდიდარაშ საამიროს, აბუ-დაბის, იდვალუაფუ ქიანაშ ნანანოღა — აბუ-დაბი, ნამუშ ამირი ართბორჯულო ქიანაშ პრეზიდენტი რე. დუბაიშ ამირი თარობაშ მადუდე რე.
left|thumb|600px|არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მონწყუალა

## თაშნეშე ქოძირით
* ISO 3166-2:AE
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Административно-территориальное деление Объединённых Арабских Эмиратов по ISO.  
## სქოლიო
საამირო

**საამირო** () — ისლამური სახენწჷფოეფიშ მართუალაშ ფორმა, ნამუსჷთ დუდენს ამირი.

*საამირო* — ისტორიული დო თეხანური სახენწჷფოეფი ისლამური ოქიანუშ ინოხვენს, ნამუშ გჷნმაშხვებელი მახასიათაფალეფი რე ტერიტორიაშ მორჩილი ზჷმა დო ამირიშ ხეშუულებაშ მონძეფონი ხასიათი. დუდშე ამირეფს გიშმაგორუნდჷ ისლამური ჯარალუა (უმმა). *საამიროშ* თარი პიჯალა რე რინას მუსულმანური კანონეფიშ გოხორციალაფა — შარიათი. ბორჯიშე ბორჯშა *საამიროქ* ფაქტიურო სახენწჷფოთ გჷნირთჷ, ნამუთ ომაფეს მოგენსჷნ.

თეხანურ მოსოფელს ვართფერი ბრელი საამირო რე — არხო ბჟაეიოლს *საამიროეფი*, კონფედერაციაშ აკოდგინალუაშა მიშმულა, ნამუეფსჷთ ჯოხონა არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი, თაშნეშე ზოხორინელი კატარიშ დო ქუვეითიშ სახენწჷფოეფი. 

1996 წანაშე 2001 წანაშახ მართუალაშ ისლამური ფორმა (*საამირო*) რსებენდჷ ავღანეთიშ ტერიტორიას (ავღანეთიშ ისლამური საამირო).

## ზოხორინელი საამიროეფი
* ქუვეითი
* კატარი

## საამიროეფი — სახენეწჷფოეფიშ პროვინციეფი
* არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი
* საუდიშ არაბეთიშ პროვინციეფი

## ისტორიული საამიროეფი
(ნორთი)

### გჷმოცხადაფილი, მარა ფაქტიურო ვაარსებული საამიროეფი
* კავკაციაშ საამირო — 2007 წანას.

## თაშნეშე ქოძირით
* ისლამური სახენწჷფო


კატეგორია:ავტორიტარული სახენწჷფეფიშ ფორმეფი
კატეგორია:ადმინისტრაციული ართულეფი
სულთან III ბინ მუჰამად ალ-ყასიმი

**შეიხი დოქტორი სულთან ბინ მუჰამად ალ-ყასიმი** () (დ. 6 კვირკვე, 1939) — შარჯაშ ამირი დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ უჟინაში რსხუშ სხუნუშ მაკათური 1972 წანაშ 25 ღურთუთაშე. ამირ მუჰამად ბინ საქრ ალ-ყასიმიშ სქი. წუმორჩქინელი თეხანური არაბი მენცარობაშ დო გონათუაშ მოღალე, ისტორიკოსი, მიარე ომენცარე ხანდეფიშ დო მუსხირენ ლიტერატურულ ნაწარმეფიშ ავტორი, თინეფს შქას, ამშვი პიესაშ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Сайт Комитета развития торговли и туризма Правительства Шарджи 
* სულთან III ბინ მუჰამად ალ-ყასიმიშ საიტი 
* აგს-შ თეხანური ისტორია 

კატეგორია:ალ-ყასიმი
კატეგორია:შარჯაშ საამირო
მოჰამედ იბნ რაშიდ ალ-მაკტუმი

**მოჰამედ იბნ რაშიდ ალ-მაკტუმი** (*[[არაბული ნინა|არაბ.]]* محمد بن راشد آل مكتوم), თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **შეიხი მოჰამედი** (დ. 22 კვირკვე 1949) — დუბაიშ ამირი, 2006 წანაშე არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრემიერ-მინისტრი დო ვიცე-პრეზიდენტი.

კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრემიერ მინისტრეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი მილიარდერეფი
კატეგორია:დუბაიშ ამირეფი
კატეგორია:ალ-მაკტუმი
კატარიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

[thumb|175px|კატარიშ ადმინისტრაციული რუკა [2004 წანაშ უკული.]]
**კატარიშ ადმინისტრაციული დორთუალა** — 2004 წანაშ უკული კატარი გორთილი რე 7 მუნიციპალიტეტო ( — *ბალადიიატი*).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Municipalities of Qatar, Statoids.com
## სქოლიო
ქუვეითიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

**[[ქუვეითი]]** დორთილი რე 6 პროვინციათ (*მოჰაფაზატი*; ხოლ.რიცხ. — *მოჰაფაზა*), ნამუეფით მუშჸურე რაიონეფო ირთჷა.
მუჰაფაზა

**მუჰაფაზა** () — ადმინისტრაციული მონწყილობაშ მაართა ეშალი არაბული ოქიანუშ მიარე სახენწჷფოს დო ადმინისტრაციული მონწყუალაშ მაჟირა ეშალი საუდიშ არაბეთის. ტერმინ „მუჰაფაზას“ შხირას თანგჷნა მუჭოთ „გუბერნიას“ დო კანკალეშა მუჭოთ „პროვინციას“. ზიტყვაშ ნერჩი სემიტური რე  დო შანენს „ქისქილიდე“ დო „დოთხილე“.

### არაბული ქიანეფიშ მუჰაფაზეფი
*ბაჰრეინიშ მუჰაფაზეფი
*ეგვიპტეშ მუჰაფაზეფი
*ერაყიშ მუჰაფაზეფი
*იორდანიაშ მუჰაფაზეფი
*ქუვეითიშ მუჰაფაზეფი
*ლიბიაშ მუჰაფაზეფი (ისტორიული)
*ლიბანიშ მუჰაფაზეფი
*ომანიშ მუჰაფაზეფი
*პალესტინაშ მუჰაფაზეფი
*საუდიშ არაბეთიშ მუჰაფაზეფი (2-ა ეშალი)
*სირიაშ მუჰაფაზეფი
*იემენიშ მუჰაფაზეფი

ტუნისიშ მუჰაფაზეფს არაბულო ვილაიეთეფი ჯოხო
## რესურსები ინტერნეტში
*ურცხო ზიტყვეფიშ ლერსიკონი, 1989.www.nplg.gov.ge

კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი
ვილაიეთი

**ვილაიეთი** (ვილაიათი, ვალაიათი, ვილოიათი, ვილაია;  *wilāyah*, , , , , , , , ) — ოორუე აფრიკაშ, არხო დო შქა ბჟაეიოლიშ 
კანკალე ქიანაშ თარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული.

## რსებული ადმინისტრაციული ართული — ვილიეთეფი
* ავღანეთი — ვილიათი (პროვინცია) (ქძ. ავღანეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა);
* ალჟირი — ვილიეთი (ქძ. ალჟირიშ ვილიეთეფი);
* მალაიზია — ვილია პერსექუტუან (ფედერალური ტერიტორია) (ქძ. მალაიზიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა);
* ტაჯიკეთი — ვილოიათი (ქძ. ტაჯიკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა).
* ტანზანია — ვილაია (ქძ. ტანზანიაშ ოლქეფი)
* ტუნისი — ვილაიეთი (საგუბერნატორე) (ქძ. ტუნისიშ ადმინისტრაციული დორთუალა);
* თურქეთი — ვილაიეთი (ილი) (ქძ. თურქეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა);
* თურქმენეთი — ველაიათი (ქძ. თურქმენეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა).
* უზბეკეთი — ვილოიათი (ქძ. უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა).
* ომანი — ვილაიეთი (ქძ. ომანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა).

## ჸოფილი ვილიეთეფი
* ბუხარაშ ოკათე სხუნუური რესპუბლიკა, ტაკიჯეთიშ ასსრ — ვილაიეთი, ადმინისტრაციული ართული, სიდიდაშ მეჯინათ ომანგუ რუსეთიშ ევროპულ ნორთიშ მაზრეფს ვარდა ოლქეფს.
* ოსმალეთიშ იმპერია — ვილაიეთი ვარდა ეიალეთი (ქძ. ოსმალეთიშ იმპერიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა); რჩქვანელობურო თე თურქულ ადმინისტრაციულ ართულს ვაოფიციალურო ჯოხოდჷ *ფაშალიყი* (საფაშო), გუბერნატორეფიშ საართიგჷმარინაფონი ჯოხოდვალაშ მეჯინათ — ფაშა. ოსმალეთიშ იმპერიაშ არძაშე უდიდაში ოურდუმე-ადმინისტრაციულ ართულს დუდენდჷ ბეილერბეი, ნამუსჷთ რჩქვანელობურო ვეზირიშ წოდება დო ფაშაშ ტიტული უღუდჷ. XVII ოშწანურაშო ვილაიეთეფიშ მუდანობა 33 რდჷ.
* ყაზახეთიშ სახანო — ვალაიათი (უალაიათი). თაშნეშე ვალაიათეფი ჯოხოდჷ ჸოფილი ალაშიშ ავტონომიეფიშ ოლქეფს (1917-1920).
## თაშნეშე ქოძირით
* ეტრაპი

კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი
კატეგორია:ოსმალეთიშ იმპერიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ავღანეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

**[[ავღანეთი]]** — უნიტარული სახენწჷფო, ნამუთ ადმინისტრაციულო დორთილი რე 34 ვილაიეთო (). ვილიეთეფი მუშჸურე, 398 რაიონო ( ირთჷნა, „ვოლასვალეი“).

450px

დაიკუნდიშ დო ფანჯშირიშ პროვინციეფქ აკიქიმინეს 2004 წანაშ აფუნს, უროზგანიშ დო ფარვანიშ პროვინციეფიშ გორთუალაშ შედეგო. ხოსტიშ დო ნურისტანიშ პროვინქიეფქ აკიქიმინეს 1995 წანას, სარიპულიშ პროვინციაქ — 1988 წანას, ფაქთიკაშ პროვინციაქ — 1982 წანას.

## თაშნეშე ქოძირით
* ISO 3166-2:AF
* ავღანეთიშ რეგიონეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ავღანეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა ISO-შ მეჯინათ.  
* ავღანეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა, გეოგრაფიული ორენი - Google map.  
* Аავღანეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა ვებ-ხასჷლას Statoids.com
* Central Statistics Organization
ლებარდე (კურორტი)

**ლებარდე** — აბანობური შანულობაშ გვალაშ კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტი ეგრისიშ ქჷნდჷრს, მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ზუღაშ დონეშე 1600 მ. ახასიათენს ზჷმირეო ლიბუ ზოთონჯი (ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა - 4,1°C) დო ზჷმიერო რგილი ზარხული (მარაშინათუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა 16°C). ნოლექეფი 1500 მმ წანმოწანას. თარი ოკურნალე ფაქტორი რე ოშქაშე გვალაშ კლიმატი, ნოშქერბჟე მინერალური წყარი (წყარიშ ტემპერატურა 7-13°C, მინერალიზაცია - 0,6-1,0გ/ლ; საართო დებიტი დღა-სერს 41 ვთშ. ლ). *ომედიცინე მაძირაფალეფი:* შურიშღალაშ დო ოჭკომალიშ მანელებერი ორგანოეფიშ ქრონიკული ლახარეფი.   სეზონი - მანგი-გჷმათუთა.

## ლიტერატურა
* *ჯიქია ლ.,* კურორტი ლებარდე, თბ., 1981;
*

კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ კურორტეფი
სქური

**სქური** —  აბანობური შანულობაშ ბალნეოლოგიური კურორტი ეგრისიშ ქჷნდჷრს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ზუღაშ დონეშე 450-500 მ. ახასიათენს ზჷმიერო ლიბუ ზოთონჯი დო ზჷმიერო რგილი ზარხული. ნოლექეფიშ ოშქაშე მუდანობა 1800-2000 მმ. წანმოწანას. თარი ორთაშობური ოკურნალე ფაქტორი რე დაბალი გვალაშ ჰავა დო ქლორიდულ-სულფატურ, კალციუმიან-ნატრიუმიანი მინერალური წყარეფი, საართო მინერალიზაციათ 1,7 გ/დმ3; საართო დებეტი დღა-სერი — 70-80 ვითოში ლ. ომედიციმე მაძირაფალეფი: ოჭკომალიშ მანელებერი ორგანოეფიშ, გიოპონ-მაყარაფალი დო პერიფერიული ნერვული სისტემეფიშ ლახარეფი; ჩხონჩხიშ, ობჟღერე დო ონე (ოწალე) რზალეფიშ ქრონიკული ლახარეფი.

## ლიტერატუტა
* "საქართველოს 100 კურორტი“ — გამომცემლობა "კლიო"
კატეგორია:სამაგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ კურორტეფი
აჯმანი

**აჯმანი** () — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ნოღა, აჯმანიშ საამიროშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

ნოღა სპარსეთიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ, ნოღა შარჯაშე მუზმარენ კილომეტრიშ გოძვენას, ნამუთ შარჯა დო დუბაიწკჷმა აკმოქიმინჷნს აგლომერაციას დოხოლაფირო 3 მილიონიანი მახორობათ. აჯმანიშ მახორობა — 225 ვითოში ადამიერი (2003): ქიანას მახორობაშ მეჯინათ 5-ა ნოღა რე.


კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ნოღეფი
დუბაი

**დუბაი** () — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ უშხუაში ნოღა, დუბაიშ საამიროშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ქიანაშ დო ედომუშამი არხო ბჟაეიოლიშ შანულამი ოვაჭარე დო ფინანსური ცენტრი . ნოღა სპარსეთიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ. ტომბაწყარამი დუბაიშ ონიშოლი, ჯღონუეფიშ დაბალი ოგაფურშენი, რეგიონს მაჸვენჯი აბანი უკებჷ შხვადოშხვა მეკონ-მოკონეფიშ რეექსპორტის, თინეფს შქას რე ორქო ხოლო. დუბაის იმანჯებუ შხვადოშხვა საირქიანო კონფერენციეფი, ფესტივალეფი, გჷმოფინუეფი დო თ.უ.

## სქოლიო


კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ნოღეფი
რას-ელ-ხაიმა

**რას-ელ-ხაიმა** (, *შათრიშ კონკი*) — ნოღა არაბეფიშ გოართოიანაფილ საამიროეფს, რას-ელ-ხაიმაშ საამიროშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

*
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ნოღეფი