open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფერნან ბროდელი

**ფერნან ბროდელი** (ფრანგ. Fernand Braudel; დ. 24 მარაშინათუთა, 1902, ლიუმევილ-ან-ორნუა, მეზი, საფრანგეთი — ღ. 27 გერგობათუთა, 1985, კლიუზი, ჟინი სავოია, საფრანგეთი) — ფრანგი ისტორიკოსი, ანალეფიშ სკოლაშ ლიდერი დო მოსოფელიშ სისტემური თეორიაშ ართ-ართი წიმოხონი წჷმმარინაფალი. ბროდელიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდეფი რე: *"სქირონაშქა ზუღაშპიჯეთი დო სქირონაშქა ზუღაშპიჯეთიშ მოსოფელი ფილიპი II-შ ეპოქას"*, *"ცივილიზაცია დო კაპიტალიზმი XV-XVIII ოშწანურეფს"* დო *"საფრანგეთიშ იდენტობა"*, ნამუშ თებაქჷთ ვაჭიშუ.

ფერნან ბროდელი გურაფულენდჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1923-1932 წანეფს ოგურუანდჷ ალჟირიშ უნივერსიტეტის. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ სქირონაშქა ზუღაშპიჯეთით დო თიში ისტორიათ. ბროდელი 1934-1937 წანეფს მუშენდჷ სან-პაულუშ უნივერსიტეტის. 1937 წანას ბროდელიქ საფრანგეთიშა დირთჷ. საფრანგეთის ბროდელიქ იმუშუ კოლეჯ დე ფრანსის, პარიზიშ პოლიტიკური რკვიებეფიშ ინსტიტუტის დო
სოციალური მენცარობეფიშ უმაღალაში სკოლას.

1939-1940 წანეფს ბროდელი მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას, სოდეთ მალას გერმანალეფქ ოჭოფეს დო გეგნიონეს მაინციშა დო ჯიხას ქუდახუნეს. ჸათე პერიოდის ისტორიული წყუეფიშ დო დოკუმენტეფიშ უმუშო ბროდელი ჭარუნდჷ მუში ართ-ართი უდიდაშ დო მონუმენტურ ნახანდის *სქირონაშქა ზუღაშპიჯეთი დო სქირონაშქა ზუღაშპიჯეთიშ მოსოფელი ფილიპი II-შ ეპოქას*, ნამუთ რდჷ დისერტაციაშ თემა 1947 წანას დო ნამუქჷთ წინგო 1949 წანას გიშართჷ.

ფერნან ბროდელი ლუსიენ ფევრი დო მარკ ბლოკიწკჷმა ართო რდჷ ანალეფიშ სკოლაშ ართ-ართი გოლინიანი წჷმმარინაფალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Professor David Moon, "Fernand Braudel and the Annales School" (lecture 2005)
* Braudel, Colonialism and the Rise of the West 
*Fernand Braudel:Mediterranean studies:Annales school
*Fernand Braudel Center
*Instituto Fernand Braudel de Economia Mundial
*  Annales School, Fernand Braudel bio

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსეფი
არნოლდ ტოინბი

**არნოლდ ჯოზეფ ტოინბი** (ინგლ. Arnold Joseph Toynbee; დ. 14 პირელი, 1889, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 22 გჷმათუთა, 1975, იორკი, ინგლისი) — ინგლისარი ისტორიკოსი, ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლაშ დო ლონდონიშ ომაფე კოლეჯიშ პროფესორი დო ჩეთემ ჰაუსიშ ომენცარე ხემანჯღვერი. 

ტოინბიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე *"ისტორიაშ რკვიება"*, ნამუქჷთ 12 ტომო გიშართჷ 1934-1961 წანეფს. ტოინბიშ აზრით ვაარსებენს კოჩიშობაშ ართოიანი ისტორია, არსებენს ხვალე ჸეთი ცივილიზაციეფი, ნამუეფით მუკმულა გოჭყაფაშ, რდუალაშ დო ღურაშ ეტაპეფს. ჸათე პროცესეფიშ უკულ, ღურელი ცივილიზაციეფიშ არდგილს ივითარებჷ ახალი ცივილიზაცია.

ტოინბი მერჩქინელი რდჷ საირქიანო ურთიართობეფიშ ართ-ართ უდიდაშ სპეციალისტო. ტოინბი ავტორი რე მონუმენტური ნახანდიშ *"საირქიანო ურთიართობეფიშ რკვიებეფი"*, ნამუთ იკათუანს 34 ტომს. ჸათე ნახანდი რე "ბიბლია" საირქიანო ურთიართობეფიშ დარგის ბრიტანეთიშ ბრელი უნივერსიტეტის.

ტოინბი გურაფულენდჷ ვინჩესტერიშ კოლეჯის დო უკულ ოქსფორდიშ ბალიოლ-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ბიზანტიაშ დო საბერძნეთიშ ისტორიას ოგურუანდჷ. უკულ ომუშებუშა ომაფე კოლეჯიშა გინილჷ. საბერძნეთ-თურქეთიშ ლჷმაშ ბორჯის, 1921-1922 წანეფს ტოინბი რდჷ ბრიტანული გაზეთი The Guardian-იშ ოურდუმე კორესპონდენტი. 1925 წანაშე მუშენდჷ ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლაშ საირქიანო ისტორიაშ პროფესორო დო ართი პერიოდის რდჷ ჩეთემ ჰაუსიშ ომენცარე ხემანჯღვერი.

არნოლდ ტოინბი რდჷ ბრიტანული აკადემიაშ, ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ დო ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* Toynbee bibliography
* Site analysing passages in Toynbee's work
* 
კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ისტორიკოსეფი
ძონგხა

**ძონგხა** თაშნეშე **ძონგკხა**, **ძონკქა** (; ვაილი: *რძონგ-ქა*), მინშა გჷმირინუაფუ თაშნეშე: *ნგალოპქა,* — ბჰუტანიშ ერუანული ნინა. ზიტყვა „ძონგ'ქა“ შანენს ნინას (ქ*ა*), ნამუშა რაგადანა ძონგ'ის (*ძონგი*). ძონგი რე ჯიხაზურგა გიშაგორილი არქიტექტურა, ნამუთ ბჰუტანს შაბდრუნგიქ XVII ოშწანურას გავითარჷნ.

ძონგხაშ ჭარალუაშო გჷმირინუაფუ ტიბეტური ჭარალუა.

## ლიტერატურა
* Mazaudon, Martine & Boyd Michailovsky. 1988. “Lost syllables and tone contour in Dzongkha (Bhutan).” David Bradley, Eugénie J.A. Henderson & Martine Mazaudon (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. (Pacific Linguistics, Series C-104). 115-36
* Mazaudon, Martine & Boyd Michailovsky. 1989. “Syllabicity and suprasegmentals: the Dzongkha monosyllabic noun.” D. Bradley et al. (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. Canberra. (Pacific Linguistics). 115-36
* Michailovsky, Boyd. 1989. “Notes on Dzongkha orthography.” D. Bradley et al. (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. Canberra. (Pacific Linguistics). 297-301
* Tournadre, Nicolas. 1996. “Comparaison des systèmes médiatifs de quatre dialectes tibétains (tibétain central, ladakhi, dzongkha et amdo).” Z. Guentchéva (ed.). L’énonciation médiatisée. Louvain_Paris: Peeters (Bibliothèque de l’Information Grammaticale, 34). 195-214
* Watters, Stephen A. 1996. A preliminary study of prosody in Dzongkha. Arlington: UT at Arlington, Masters Thesis

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Ethnologue entry on Dzongkha
*ძონგხა-ინგლისური ლერსიკონი
*Dzongkha podcast 
*Dzongkha Romanization for Geographical Names
*დუდიშული ფრაზეფი დო ლერსიკონეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ბჰუტანიშ ნინეფი
დრუკ გიალპო

**დრუკ გიალპო** (ძონგხა: འབྲུག་རྒྱལ་པོ་; ვაილი:* 'brug rgyal-po*; "**[[დრუკი (მითოლოგია)|დრუკიშ]] მაფა**") — ბჰუტანიშ სახენწჷფოშ მადუდე. ბჰუტანიშ ასეიანი მაფა რე თიში უდიდაშალა ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი, ნამუთ რე მახუთა *დრუკ გიალპო*. თინა რე ბჰუტანიშ მაფაშ გურგინიშ მაღალარი, ნამუთ რე ბჰუტანიშ ოფიციალური გურგინი. თიში ოფიციალური წოდება რე "თიში უდიდაშალა", მემართუაშ ფორმა "თქვან უდიდაშალა". 

ბჰუტანიშ ასეიანი მაფა, ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი რე მოსოფელს არძაშე ახალნორდი მონარქეფს შქას მაჟირა. თიქ ხვისტაშა ეშართჷ 2008 წანაშ გერგობათუთას, თიშ უკული მუთ მუამუში ჯიგმე სინგე ვანგჩუკიქ თიშ ორგებელო გეგნოდირთჷნ.

## დრუკ გიალპოეფიშ ერკებული

ბჰუტანიშ მონძელი მაფეფი:

* თიში უდიდაშალა უგენ ვანგჩუკი (I დრუკ გიალპო)
* თიში უდიდაშალა ჯიგმე ვანგჩუკი (II დრუკ გიალპო)
* თიში უდიდაშალა ჯიგმე დორჯი ვანგჩუკი (III დრუკ გიალპო)
* თიში უდიდაშალა ჯიგმე სინგე ვანგჩუკი (VI დრუკ გიალპო)
* თიში უდიდაშალა ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი (V დრუკ გიალპო)

## ქოძირით თაშნეშე
*ვანგჩუკეფიშ დინასტია
*ბჰუტანიშ პოლიტიკური სისტემა

## სქოლიო

კატეგორია:ბჰუტანიშ მონარქეფი
ლუდვიგ ფოიერბახი

**ლუდვიგ ანდრეას ფონ ფოიერბახი** (გერმ. Ludwig Andreas von Feuerbach; დ. 28 კვირკვე, 1804, ლანდსჰუტი, ბავარიაშ საკურფიურსტო — ღ. 13 ეკენია, 1872, რეხენბერგი, ნიურნბერგიშ გოხოლუას, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ფილოსოფოსი დო ანთროპოლოგი.

დებადჷ გიშარჩქინელი გერმანალი იურისტიშ პაულ იოჰან ანსელმ ფონ ფოიერბახიშ ფანიას. გურაფულენდჷ თეოლოგიას ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის. ჸათაქ ფოიერბახიქ, კარლ დობიშ გოლინათ დეინტერესჷ ჰეგელიშ ფილოსოფიათ. 1824 წანაშე ფოიერბახიქ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1828 წანას, ერლანგენიშ უნივერსიტეტის. 

ლუდვიგ ფოიერბახიშ არძაშე უმოსო შანულამი დო გოლინიანი ნახანდი რე *"ქირსიანობაშ არსი"*, ნამუქჷთ 1841 წანას გიშართჷ დო ნამუთ ქირსიანობაშ კრიტიკა რე. ჸათე ნახანდიქ დიდი გოლინა იღვენუ უკულიანი პერიოდიშ ინტელექტუალეფიშ ჩარლზ დარვინიშ, კარლ მარქსიშ, ზიგმუნდ ფროიდიშ, ფრიდრიხ ენგელსიშ, რიხარდ ვაგნერიშ დო ფრიდრიხ ნიცშეშ არზუანობაშა.

ფოიერბახი რდჷ ათეიზმიშ ადვოკატი დო ანთროპოლოგიური მატერიალიზმიშ პროპონენტი. ფოიერბახი, მუში ფილოსოფიური ნაჭარეფიშ უმენტაშობას, კრიტიკულო აანალიზენს რელიგიას. ფოიერბახიშ იდეეფქ დიდი გოლინა იღვენუ ისტორიული მატერიალიზმიშ გოვითარაფაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლუდვიგ ფოიერბახი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* Ludwig Feuerbach at Marxists Internet Archive

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი
იეგუდიელ თარანგელოზი

**იეგუდიელ თარანგელოზი** ( — *Yehudiel* „ღორონთიშ დიდება“) — შკვით თარანგელოზიშე ართ-ართი მართლმადიდებლობაშ ტრადიციათ. თე ჯოხო ჩინებული რე ხვალე გინოჩამათ. ბიბლიას დო სახარებას ვა რე შინელი. ათე თარანგელოზიშ ჯოხო ჩინებული რე ხვალე XV ოშწანურას მოღალე კათოლიკე ბერი ამადეუს პორტუგალიარიშ „გჷმოცხადაფაშე“. იეგუდიელიშ კულტიქ კათოლიციზმის მადჷ XV ოშწანურას; 745 წანაშ რომიშ ოხიდაშ გოთანჯუათ, იეგუდიელიშ პატჷჩამაქ გვალო მეჭყორდჷ იეგუდიელი შხირას გჷმიხანტუაფუ ხატეფს მარძგვან ხეს გურგინით დო კვარჩხანს — მართახით.

იეგუდიელი — გჷნმუფორუანს,  თინეფს, ნამუეფჷთ შურ დო გურით ხანდენა, გურგინს გინმოჩანს თინეფს მუნეფიშ შურიელ ხანდაშ გეშა. ღორონთიელ დიდებაშ სახელით თხილანს დო ოხვარჷ მაფეფს, მოსამართალეეფს დო შხვა მადუდეეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო

იეგუდიელი
კატეგორია:ანგელოზეფი იუდაიზმის
კატეგორია:თარანგელოზეფი
სელაფიელ თარანგელოზი

**სელაფიელ თარანგელოზი** (, სალაფიილ) — შკვით თარანგელოზიშე ართ-ართი, ნამუშ ჯოხო მოხვამერს შანენს. თინა ადამიერეფს უძირაფეთ ხვამაშ ბორჯის ოხვარუ. ხატეფს სელაფიელი მოხვამერ დგომარობას გჷმიხანტუ: თოლეფდოკინელი დო კიდირს ხელეფმუკოდვალირი; მინშა თის ხეს უკებუ ენტებული სანთელი დო ოკუმაფუ.

## სქოლიო

სელაფიელი
კატეგორია:ანგელოზეფი იუდაიზმის
კატეგორია:თარანგელოზეფი
ურიელ თარანგელოზი

**ურიელ თარანგელოზი** ( — „ღორონთიერი დაჩხირი“: „ჩქიმი დაჩხირი (ური ) + ღორონთი (ელი )“) — მითოლოგიური ურიეული ფიგურა, შკვით  ანგელოზიშე (თარანგელოზიშე) ართ-ართი, ნამუთ თარო იშინუაფუ ურიულ კაბალას, შხვადოშხვა ურიულ ხვამეფს, თაშნეშე ქირსიანულ ვაკანონიკურ ტრადიციეფს. 

ოთხ დუდი თარანგელოზშე ართ-ართი (მიქაელი, გაბრიელი, რაფაელი დო ურიელი), ნამუეფჷთ მართენა თექიანობაშ ოთხ კუნთხუს , დო ნამუეფჷთ შხირას ართო აკმობუჯგჷნა. რჩქვანელობურო ურიელი (მარა ირო ვარი) ეკონიათ ჯოხოიდვალუაფუ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე ოთხულს თიშ ჯოხო შხირას შხვა თარანგელოზით ითირუ, თეშნერო გჷმიხანტუ თიში ანდანერუანობა.

## სქოლიო

ურიელი
ურიელი
კატეგორია:ენოქიშ წინგი
კატეგორია:თარანგელოზეფი
კატეგორია:იუდეური მითოლოგია
კატეგორია:ეზდრაშ წინგი
კატეგორია:აპოკრიფტეფია პერსონაჟეფი
კატეგორია:ანგლიკანური წიმინდანეფი
[[კატეგორია:მართლმადიდებელური წიმინდანეფი]
ვარახიელ თარანგელოზი

**ვარახიელ თარანგელოზი** ( — ღორონთიში კურთხელი, ) — ქირსიანობას (უმენტაშო მართლმადიდებელურ ტრადიციას) ღორონთიში კურთხუაში თარანგელოზი  — "„*…ვარახიელიშით გჷნმურს ღორონთიში კურთხუა, მარდი, არძონერ საქმეშა, არონერ ოჸოფარინე ოკითხირეეფშა*“.

ვარახიელ თარანგელოზიშ ჯოხო ჩინებული რე ხვალე, XV ოშწანურაშ მოღალე კათოლიკე ბერი ამადეუს პორტუგალიარიშ „გჷმოცხადაფაშე“. ბიბლიას (თინეფს შქას სახარებას) ვარახიელი ვა რე შინელი. XVIII—XIX ოშწანურეფიშ იკონოგრაფიას ვარახიელ გჷმიხანტუაფუ ხეს პეულეფით „*ნამუთ მუშ კიდირით მეუღუ ჩე [[ვარდი|ვარდეფი]], მუჭოთ ღორონთიშ ზოჯუათ ადამიერეფშა ჯილდოშ გინოჩამა ხვამაშ, ხანდაშ დო მორალურ რჯებაშ გეშა *“.

ვარახიელი
კატეგორია:ანგელოზეფი იუდაიზმის
კატეგორია:თარანგელოზეფი
იერომიელ თარანგელოზი

**იერომიელ თარანგელოზი** ( — „ღორონთიშ დიდება", „ღორონთიშა ამაღალაფა", *იერაჰმილი*; **რამიილი**), — ქირსიანულ დო იუდეურ ანგელოლოგიას ართ-ართი თარანგელოზი. მოშინელი რე ვაკანონიკურ ჯვეშაპიანურ ეზდრაშ მასუმა წინგის, სოდე თინა ურიელ თარანგელოზიწკჷმა  მერთჷ მოშქვაფირ ეზდრაშა უგამუდჷ ქიანაშ დალიაშ გეშა ოკითხირეეფს.

ხატეფს იერომიელ თარანგელოზი ტრადიციულო გჷმიხანტუაფუ მარძგვან ხეს სახსწორით.

კატეგორია:ანგელოზეფი ქირსიანობას
კატეგორია:ანგელოზეფი იუდაიზმის
კატეგორია:თარანგელოზეფი
სერაფიმეფი

მინი|სერაფიმი სტამბულიშ აიასოფიაშ ოხიდაშე
**სერაფიმეფი** (დაჩხირამი, ღორონთიშო ჸოროფათ მორინელი) — ართ-ართი წოდება ჟიცაშურ იერარქიაშე. ღორონთწკჷმა არძაშე არხოს მარენჯი (ეს. 11, 26) რინუეფი. სერაფიმეფი მუკი-მუკი გურენა ღორონს, თინეფი ჟირი სუათ იფორჷნა სახეს, მუჭოთ უჭარაფუ ღორონთიშ ჯინაში, ჟირით იფორჷნა კუჩხეფს, თინეფს ღორონთქ ვაძირასჷნ დო ჟირით — გილაფურინჷნა, არსულქნ ღორონთიშ არძა ზოჯუან, თეწკჷმა ირიათო ხვიენა დო ადიდენა ღორონთს. თინეფი არაძაშე უმაღალაში შურიელი რინუეფი რენა დო იერარქიას პირველ აბანს იკენა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* orthodoxy.ge — ოხვამური ტერმინეფიშ მორჩილი ოსხუნური ლექსიკონი

კატეგორია:ჟიცაშური იერარქია
კატეგორია:ანგელოზეფი ქირსიანობას
ისაფიორდური

**ისაფიორდური** (, ზიტყვაზიტყვათ *„ჸინუამი ფიორდი"*) — ნოღა ისლანდიაშ ოორუე-ბჟადალშე. ვესტფირდირიშ ჩქონიშ უშხუაში ნოღა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
ქერუბიმეფი

thumb|right|250px|ქერუბიმი დო მაკარი კაბეტი

**ქერუბიმი** (ივრ. כְּרֻבִים‎, შხირას გჷმირინუაფუ მიარ. რიც. ქერუბიმეფი) — ბიბლიას ანდაშა მოშინაფილი სუამი რინუ. ცაშურ რსხულეფიშ გეშა ბიბლიური წჷმორინეფით, ღორონთწკჷმა არძაშე არხოს მარენჯი რე. ქერუბიმეფს ქირსიანობას მაჟირა აბანი უკებჷნა ანგელოზეფიშ იერარქიას სერაფიმეფიშ უკული. 
ბიბლიას ქერუბიმი „დაჩხირამ ყამათ“ რე აკოანჯარაფილი დო სამოთხეშ კარს თხილანს. ქერუბიმეფი მოშინაფილ რენა თორასჷთ (მოსეშ ხუთწინგურას), ეზეკიელწკჷმა დო ისაიაწკჷმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ''კათოლიკური ენციკლოპედია'': ქერუბიმი
* The Cherubim - some pointers and problems by Rabbi Dr Raymond Apple

კატეგორია:ანგელოზეფი იუდაიზმის
კატეგორია:ანგელოზეფი ქირსიანობას
კატეგორია:ურიული ბიბლია
კატეგორია:ანგელოზეფიშ გვარობეფი
ბავარია

**ბავარია** (; , ; ოფიციალური: **დუდიშული სახენწჷფო ბავარია** ვარ-და **რესპუბლიკა ბავარია**; ) — გერმანიაშ 16 ფედერალურ აკანშე (სახენწჷფოშე) ართ-ართი; ქიანაშ არძაშე უკაბეტაში აკანი რე ფართობიშ მეჯინათ დო მაჟირა რე მახორობათ.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მიუნხენი. ადმინისტრაციულო ირთუ 7 ოლქო. მახორობა თარო აკმოდირთუ გერმანალეფიშ სუმ ეთნიკურ ბუნაშე: ბავარიალეფი, ფრანკონეფი, შვაბეფი. აკანიშ რეგიონალური შიფრი— 09.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.bayern.de ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ბავარიული დიალექტი, გჷმოთქუალაშ აუდიოსამანგეფი, გიშაკერზლძაგეფი პორტალს ქიანეფიშ გეშა
* ბავარიაშ აკანი: სტატისტიკური მუნაჩემეფი
* Бавария 1840—1952: Историко-географический справочник по административно-территориальному делению, с. 250. *Bayern 1840—1952: Historisches Gemeindeverzeichnis. Die Einwohnerzahlen der Gemeinden Bayerns in der Zeit von 1840 bis 1952. In: Beiträge zur Statistik Bayerns. Heft 192. München 1953, S. 250*

## სქოლიო


კატეგორია:გერმანიაშ აკანეფი
სტიკისჰოულმური

**სტიკისჰოულმური** (, თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ **სტიკისჰოლმური**) — მორჩილი ნოღა ისლანდიაშ ბჟადალშე, ვესტიუტლანდიშ რეგიონს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Stykkishólmur
* Volcano Museum — Feature of the Week: Tales of the Earth Doctor
* Stykkishólmur and its Museums
* Volcano Exhibition-Eldfjallasafn in Stykkishólmur

კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ვესტიუტლანდი
ბორგარნესი

**ბორგარნესი** () — ნოღა ისლანდიას, ვესტიუტლანდიშ რეგიონს, მირასისლაშ უშხუაში დოხორელი პუნქტი.

კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
მოსფედლსბაირი

**მოსფელდსბაირი** () — ნოღა დო თემი ისლანდიას. ქიანაშ ართ-ართი უჭიჭაში თემი რე ფართობიშ მეჯინათ, მარა მახორობაშ მეჯინათ თემეფიშ ვითულშა მიშმურს . თემიშ თარი დოხორელი პუნქტი, ნოღაქ დირსხჷ 1604 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
საუდარკროუკური

**საუდარკროუკური** () — ნოღა ისლანდიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The official webpage for the municipality of Skagafjörður
* Sauðárkrókur Local information
* Tourist webpage for the destination Skagafjörður
* Information for investors and industries


კატეგორია:ისლანდიშ ნოღეფი
დალვიკი

**დალვიკი** () — ნოღა ისლანდიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ისლანდიშ ნოღეფი
ჰუსავიკი

**ჰუსავიკი** () — ნოღა ისლანდიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official tourist information website 
*Official website
*  Whalewatching and information about whales
*Húsavík whale watching 


კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
მიშელ ფუკო

**პოლ-მიშელ ფუკო** (ფრანგ. Paul-Michel Foucault; დ. 15 გჷმათუთა, 1926, პუატიე, საფრანგეთი — ღ. 25 მანგი, 1984, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფილოსოფოსი, ისტორიკოსი, ჭარუ, პოლიტიკური აქტივისტი დო ლიტერატურული კრიტიკოსი, შინელი რე ფილოსოფიური ნახანდეფით: *"სიშერა დო ცივილიზაცია"* (1961), *"კლინიკაშ დაბადება"* (1963), *"ზიტყვეფი დო ნიფთეფი"* (1966), *"რჩქინაშ არქეოლოგია"* (1969), "*დისციპლინა დო სარჯელი*" (1975), "*სექსუალობაშ ისტორია*" (1976).

ფუკოშ თეორიეფი უმოსო ორხველჷ ხეშულობაშ დო რჩქინაშ ურთიართობას დო თინეფიშ გიმორინაფას სოციალური კონტროლიშ მექანიზმო. ფუკოს, ფშხირას მიშინუანდეს მუჭოთ სტრუქტურალისტის დო პოსტმოდერნისტის, მარა უკულიან პერიოდეფს სტრუქტურალიზმიშე დისტანცირებულქ იჸუ.

გურაფულენდჷ ანრი IV-შ ლიცეუმს დო პარიზიშ უმაღალაშ ნორმალურ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის. ჸათე პერიოდიშე სერიოზულო დეინტერესჷ ფილოსოფიათ მუში ლექტორეფიშ ჟან იპოლიტიშ დო ლუი ალტუსერიშ გოლინათ. გურაფაშ თებაშ უკულ, მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 

ღურუ 1984 წანას, შიდსით, 57 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მიშელ ფუკო ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* მიშელ ფუკო სტენფორდიშ ფილოსოფიურ ენციკლოპედიას
* მიშელ ფუკო ფილოსოფიაშ ინტერნეტ ენციკლოპედიას
* მიშელ ფუკოშ ბიბლიოგრაფია

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ლგბტ ფილოსოფოსეფი
ანტონენ არტო

**ანტუან მარი ჟოზეფ პოლ არტო** (ფრანგ. Antoine Marie Joseph Paul Artaud; დ. 4 ეკენია, 1896, მარსელი, საფრანგეთი — ღ. 4 მელახი, 1948, ივრი-სურ-სენა, საფრანგეთი), უმოსო შინელი რე მუჭოთ **ანტონენ არტო** — ფრანგი პოეტი, ჭარუ, დრამატურგი, ესეისტი, არტისტი დო თეატრალური რეჟისორი, ევროპული ავანგარდიზმიშ ართ-ართი უდიდაში ფიგურა. დარსხუ თეატრალური კონცეპტუალიზაციაშ ართ-ართი ფორმა - *"კონწარი თეატრი"* (ფრანგ. Théâtre cruel) , ნამუქჷთ დიდი გოლინა იღვენუ მაეჩა ოშწანურაშ თეატრიშა. არტოშ სიურრეალისტური, ტრანსგრესიული ნახანდეფი ეთმოჭარუნს ანტიკური კულტურეფიშ კოსმოლოგიას, ფილოსოფიას, ოკულტისტურ-მისტიკურ თემეფს დო შხვა. არტოშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე *[[თეატრი დო თიში ნაჟირალი]]*, ნამუთ ესეეფიშ კათელი რე დო ნამუთ იკათუანს არტოშ არძა შინელი თეატრალურ ნახანდის, თაშნეშე კონწარი თეატრიშ მანიფესტის.

დებადჷ მარსელს. ბაღანობაშე მენტალურო ქიდელახჷ. ჸათეშ გეშათ ართი პერიოდის ფსიქიატრიულს ხოლო ჯანუდჷ. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. დუდშე სიურრეალისტეფს ოკათუდჷ მარა უკულ თინეფიშე დისტანცირებულქ იჸუ. 1930-იან წანეფიშე შარალენდჷ მექსიკას, ირლანდიას. ღურუ კიბოთ 1948 წანაშ 4 მელახის, 51 წანერქ. დასაფულებური რე მარსელიშ სენ-პერიშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ანტონენ არტო ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ანტონენ არტოშ ციტატეფი

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი დრამატურგეფი
კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი
აინ რენდი

**ელის ო'კონორი**, დაბადებაშ ჯოხო - **ალისა როზენბაუმი**, უმოსო შინელი რე ფსევდონიმით **აინ რენდი** (ინგლ. Ayn Rand; დ. 2 ფურთუთა [ჯვ. სტ. 20 ღურთუთა], 1905, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 6 მელახი, 1982, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი დო ფილოსოფოსი.

რენდი შინელი რე ფილოსოფიური სისტემათ, ნამუსჷთ თინა ობიექტივიზმის უძახჷდჷ. 

რენდიქ დებადჷ სანქტ-პეტერბურგის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ლენინგრადიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის. 1926 წანას რენდიქ ოცხოვრებშა ამერიკაშა გეგნორთჷ, სოდეთ დიჭყჷ ლიტერატურული კარიერა. 1947 წანას გიშართჷ რომანქ *"თარი წყუ"*, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. 1957 წანას რენდიქ გჷმაბჟინუ მაჟირა პოპულარული რომანი *"ატლასიქ ხუჯეფი გეჩაჩუ"*, ნამუქჷთ ბესტსელერო გინირთჷ დო ითანგჷ მოსოფელიშ ბრელ ნინაშა. გიმოჩამილი რე თიში წინგეფიშ დოხოლაფირო 37 მილიონი ეგზემპლარი მოსოფელიშ მასშტაბით. უკულიან პერიოდეფს, რენდიქ ბორჯი უმოსო მუში ფილოსოფიას დო თიში პოპულარიზაციას დუთმუ.

რენდიშ აზრით გონათაფაშ მეღება ხვალე გონებათ შილებე. თინა ოწინააღმდეგუდჷ დო აკრიტიკენდჷ რელიგიას დო რწუმას დო რდჷ პროპონენტი რაციონალური დო ეთიკური ეგოიზმიშ. 

პოლიტიკას, რენდი აკრიტიკენდჷ ნძალაშ აგრესიულ გიმორინაფას, თაშნეშე კოლექტივიზმის, ეტატიზმის დო ანარქიზმის. რდჷ პროპონენტი ლესე ფერი კაპიტალიზმიშ, ნამუთ რენდიშ მეჯინათ გერსხილი რდჷ კერზო დორხველობას და ინდივიდუალურ ნებეფს.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი

### პიესეფი დო ნოველეფი
* *Night of January 16th* (დიდგინჷ 1934, გიშართჷ 1968)
* *We the Living* (1936)
* *Anthem* (1938)
* *The Unconquered (დიდგინჷ 1940, გიშართჷ 2014)
* *The Fountainhead* (1943)
* *Atlas Shrugged* (1957)
* *The Early Ayn Rand* (1984)
* *Ideal* (2015)

===ნონ-ფიქშენი===
* *For the New Intellectual* (1961)
* *The Virtue of Selfishness* (1964)
* *Capitalism: The Unknown Ideal* (1966)
* *The Romantic Manifesto* (1969)
* *The New Left: The Anti-Industrial Revolution* (1971)
* *Introduction to Objectivist Epistemology* (1979)
* *Philosophy: Who Needs It* (1982)
* *Letters of Ayn Rand* (1995)
* *Journals of Ayn Rand'' (1997)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აინ რენდი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* აინ რენდიშ ინსტიტუტი
* 
* რენდიშ ნაჭარეფი კონგრესიშ ბიბლიოთეკას 
* აინ რენდიშ ლექსიკონი
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფილოსოფოსეფი
როლან ბარტი

**როლან ჟერარ ბარტი** (ფრანგ. Roland Gérard Barthes; დ. 12 გერგობათუთა, 1915, შერბურ-ოქტევილი, საფრანგეთი — ღ. 26 მელახი, 1980, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფილოსოფოსი, ჭარუ, ესეისტი, ლიტერატურული კრიტიკოსი დო სემიოტიკოსი. თიში რკვიებეფი უმოსო ორხველუდჷ შანეფიშ სისტემაშ ანალიზის. ბარტიშ იდეეფქ დიდი გოლინა იღვენუ სტრუქტურალიზმიშა, ანთროპოლოგიაშა, ლიტერატურული თეორიაშა დო პოსტსტრუქტურალიზმიშა.

თაშნეშე, ბარტი შინელი რე ესეეფიშ კათელით "*მითოლოგიეფი*" (1957) დო 1967 წანაშ ესეთ "*ავტორიშ ღურა*", სოდეთ ბარტი აკრიტიკენს ლიტერატურული კრიტიკაშ ტრადიციულ მერინას.

როლან ბარტი გურაფულენდჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი. მუში აკადემიური კარიერაშ გოძვენას როლან ბარტი მუშენდჷ სოციალური მენცარობეფიშ უმაღალაში სკოლას დო კოლეჯ დე ფრანსის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* "Roland Barthes" "Comment vivre ensemble" ("How to live together"), Lectures at the Collège de France, 1977 and "Le Neutre" ("The Neutral"), Lectures at the Collège de France, 1978.
* Roland Barthes by Philippe Sollers 
* Online Translation of The Discourse of History by Barthes
* "Roland Barthes and Camera Lucida" by Ron Burnett
* Roland Barthes and Juri Lotman – special issue of ''Sign Systems Studies'' 44(3), 2016.
* "BARTHES THE SMARK" by Luke Healey found in Issue 67 of Cabinet Magazine (2019-20).

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ლგბტ ფილოსოფოსეფი
სიგლუფიორდური

**სიგლუფიორდური** () — ნოღა ისლანდიას, იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუეშე, გრენლანდიაშ ზუღაშ წყარპიჯის, ტრიოლასკაგიშ ჩქონიშ ოორუე ნორთის. ასმინისტრაციულო მიშმურს ფიალაბიგდიშ თემშა, ნორდურლანდ-ისტრაშ რეგიონს. ნოღაშ ფართობი — 155 კმ².

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Town's official website (www.fjallabyggd.is)
* http://www.sild.is/en Herring Era Museum, English homepage
* The unofficial website for the inhabitants of Siglufjörður, includes web cam.  (vefmyndavél) 
* The Folk Music Center of Siglufjordur
* Folk music festival of Siglufjordur
* More information and photos about Siglufjörður on Hit Iceland 

კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
ალფრედ ჟარი

**ალფრედ ჟარი** (ფრანგ. Alfred Jarry; დ. 8 ეკენია, 1873, ლავალი, მაიენი, საფრანგეთი — ღ. 1 გერგობათუთა, 1907, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი სიმბოლისტი ჭარუ. უმოსო შინელი რე პიესათ *"უბუ როი"*, ნამუშ პრემიერაქ იმანჯჷ პარიზის, 1896 წანას. სპეციალისტეფი ჟარიშ ჸათე პიესას მითმირჩქინანა 1920-იანი დო 1930-იანი წანეფიშ დადაიზმიშ, სიურრეალიზმიშ დო ფუტურიზმიშ წიმოხონო. 

ჟარიქ დარსხჷ ფილოსოფიური კონცეფცია პატაფიზიკა, ნამუთ მენცარობაშ პაროდია რდჷ.

ალფრედ ჟარი ჭარუნდჷ შხვადოშხვა ჟანრით დო სტილით. თიში ნაჭარეფი აბსურდისტული ლიტერატურაშ დო პოსტმოდერნისტული ფილოსოფიაშ სამანგეო მე მერჩქინელი. ჟარი რე ავტორი შხვადოშხვა ნოველაშ, პოემაშ, ლერსიშ, კუნტა პიესაშ, აბსურდისტული ესეშ დო ოპერა-ბუფიშ.

## ლიტერატურა
* Brotchie, Alastair (2011). Alfred Jarry: A Pataphysical Life. U.S.: The MIT Press. 
* Fell, Jill (2010). Alfred Jarry. London, Reaktion Books.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალფრედ ჟარი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი
კატეგორია:ფრანგი დრამატურგეფი
ფრიდრიხ ვილჰელმ ბესელი

**ფრიდრიხ ვილჰელმ ბესელი** (გერმ. Friedrich Wilhelm Bessel; დ. 22 კვირკვე, 1784, მინდენი, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 17 მელახი, 1846, კენიგსბერგი, პრუსია) — გერმანალი ასტრონომი, მათემატიკოსი, გეოდეზისტი დო ფიზიკოსი. ბესელი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ მურიცხიშა დისტანცია ზიმუ მურიცხული პარალაქსიშ გიმორინაფათ. 1838 წანას, ბესელიქ გჷმაცხადჷ ნამდა ჟირმურიცხი 61 ოლორიშა სიშორა დიხაუჩაშე 10.3 სინთეშ წანა რდჷ. თეხანური კალკულაციათ (ნამუთ 11.4 სინთეშ წანა რე), ბესელიშ ჩილათა 9.6 % რდჷ. თაშნეშე, ბესელიქ გჷმოთვალუ ჰალეიშ კომეტაშ ორბიტა, დადგინჷ 50,000-შე მეტი მურიცხიშ პოზიციეფი მერიდიანული წირეშ გიმორინაფათ, წჷმარინუ ბესელიშ ელემენტეფიშ მეთოდი გეუკუმელაფაშ კალკულაციაშო, ნამუთ ასე ხოლო გიმირინუაფჷ. ბესელიშ ჯოხონობაშ რე შანულამი მათემატიკური ფუნქცია, ნამუშ გენერალიზაციათ თიქ აკეთუ, მარა უმოს ადრე წჷმარინუ დანიელ ბერნულიქ. ჸათე ფუნქციეფს დიდი შანულობა უღჷ შხვადოშხვა დიფერენციალური განტოლებეფიშ გინაჭყვიდალო დო უღუ ფართო გიმორინაფა მუჭოთ კლასიკურ, თაშნეშე კვანტურ ფიზიკას.

ბესელი მოღალენდჷ გეოდეზიას ხოლო დო წჷმარინუ მეთოდი თარი გეოდეზიური პრობლემაშ გინაჭყვიდალო.

ფრიდრიხ ვილჰელმ ბესელიქ დებადჷ ვესტფალიაშ ნოღა მინდენს. ბაღანობაშე ასტრონომიათ დეინტერესჷ, მარა უმაღალაში გონათაფა ვემუღებჷ. დუდშე მუშენდჷ ლილიენტალიშ ობსერვატორიას, გერმანალი ასტრონომიშ იოჰან იერონიმ შრეტერიშ ასისტენტო. 1810 წანაშე ღურაშახ ბესელი რდჷ ახალ დუნარსხუეფი კენიგსბერგიშ ობსერვატორიაშ დირექტორი. 1811 წანას კარლ ფრიდრიხ გაუსიშ მოხვარათ, ბესელიქ მიპალუ გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორიშ ხარისხი. ბესელი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ღურუ 1846 წანაშ 17 მელახის, 61 წანერქ. თიში ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი.

## ლიტერატურა
* Jürgen Hamel: Friedrich Wilhelm Bessel. Leipzig, 1984.
* Kasimir Ławrynowicz: Friedrich Wilhelm Bessel, 1784–1846. Basel, Boston, Berlin 1995.
* John Frederick William Herschel, *A brief notice of the life, researches, and discoveries of Friedrich Wilhelm Bessel*, London: Barclay, 1847 (on-line)

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი მათემატიკოსეფი
ტოკელაუ

**ტოკელაუ** () — ახალი ზელანდიაშ მართუალაშ გიმე მარენჯი ტერიტორია, ნამუთ
აკმოდირთუ სუმი მარჯანიშ ატოლიშე დო იდვალუაფუ რჩქალ ოკიანეს ახალ ზელანდიაშ დო ჰავაიშ კოკეფს შქას. ართამი ფართობი აკმადგინანს 10 კმ²-ს, სოდე ოხორანს 1,499 ადამიერი (2016). ატოლს ოორუეშე ომძღჷ სამოაშ, ბჟაეიოლშე – ტუვალუშ, ობჟათეშე – ფენიქსიშ კოკეფიშ, ბჟადალშე – ლაინიშ კოკეფიშ (ფენიქსიშ დო ლაინიშ კოკეფი ორხველჷნა კირიბატის) ტერიტორიული წყარეფი. ტოკელაუ მიშმურს ახალი ზელანდიაშ ომაფეშა. გოეროშ გენერალურ ასამბლეაქ ტოკელაუ ვა-დუდიშულ ტერიტორიათ მირჩქინუ..ბჟადალიშ ქიანეფი თე სახენწჷფოს კანკალეშა ჯვეში კოლონიური ჯოხოთ, რსხუშ კოკეფით მიშინუანა.

## სქოლიო

კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი
კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ტოკელაუ
ფრიდრიხ ვილჰელმ არგელანდერი

**ფრიდრიხ ვილჰელმ ავგუსტ არგელანდერი** (გერმ. Friedrich Wilhelm August Argelander; დ. 22 მელახი, 1799, მემელი, პრუსია — ღ. 17 ფურთუთა, 1875, ბონი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ასტრონომი.

დებადჷ ნოღა მემელს (ასეიან კლაიპედა). გურაფულენდჷ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1822 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1823-1837 წანეფს არგელანდერი რდჷ დიო ტურკუშ დო უკულ ჰელსინკიშ ობსერვატორიაშ დირექტორი. უკულიან წანეფს არგელანდერი მუშენდჷ ბონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ დარსხუ ობსერვატორია.

ფრიდრიხ არგელანდერიქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია მურიცხეფიშ პოზიციეფიშ დო სიდიდაშ ზიმუაშ ეფექტური მეთოდეფიშ დორსხუაფაშა. თიქ ზიმუ მურიცხეფიშა სიშორა ჰელიომეტრიშ გიმორინაფათ. არგელანდერი რდჷ ართ-ართი მაართა ასტრონომიქ, ნამუქჷთ დიჭყჷ მათირუ მურიცხეფიშ რკვიება. 

არგელანდერიქ, ადალბერტ კრუგერი დო ედუარდ შენფელდიწკჷმა ართო, 1859-1862 წანეფს აკადგინჷ მურიცხეფიშ კატალოგი *"Durchmusterung"*, სოდეთ ეჭარილი რე 324,000 მურიცხიშ პოზიციეფი დო ბარჩხალი. 

არგელანდერი რდჷ გერმანიაშ ასტრონომიული ჯარალუაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. არგელანდერიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფრიდრიხ ვილჰელმ არგელანდერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი (გერმანულო)

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი
დანიელ ბერნული

**დანიელ ბერნული** (გერმ. Daniel Bernoulli; დ. 8 ფურთუთა [ჯვ.სტ. 29 ღურთუთა], 1700, გრონინგენი, ჰოლანდიაშ რესპუბლიკა — ღ. 27 მელახი, 1782, ბაზელი, შვეიცარიაშ რსხუ) — შვეიცარიალი მათემატიკოსი,  ფიზიკოსი დო მედიკოსი, ბერნულიშ ფანიაშ მათემატიკოსეფიშ ართ-ართი წჷმმარინაფალი. მიშეღჷ დიდი თია ჰიდროაეროდინამიკაშ, ალბათობაშ დო სტატისტიკაშ რკვიებაშა. მერჩქინელი რე აირეფიშ კინეტიკური თეორიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო. ბერნულიშ ჯოხონობაშ რე კანონი, ნამუთ შანულამი კონცეფცია რე ჰიდროაეროდინამიკაშ დარგის. თიში არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე *"ჰიდროდინამიკა"*, ნამუქჷთ 1738 წანას გიშართჷ. 

დანიელ ბერნულიქ დებადჷ გრონინგენს, გიშარჩქინელი შვეიცარიალი მათემატიკოსიშ იოჰან ბერნულიშ ფანიას. გურაფულენდჷ მედიცინას ბაზელიშ, ჰაიდელბერგიშ დო სტრასბურგიშ უნივერსიტეტეფს. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1721 წანას, ანატომიას დო ბოტანიკას. მათემატიკა მუშ მუმაქ დაგურუ. 

1724 წანას დანიელ ბერნულიქ ომუშებუშა სანქტ-პეტერბურგიშა მიდართჷ, 1733 წანას რუსეთი ქიდიტუ დო კინ შვეიცარიაშა დირთჷ. შვეიცარიას ბერნული ბაზელიშ უნივერსიტეტის მუშენდჷ ღურაშახ. 1750 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბერნულიშ კანონი
* ბერნულიშ ფანია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დანიელ ბერნული ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 
* 

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ფიზიკოსეფი
ბერნულიშ კანონი

**ბერნულიშ კანონი** (ინგლ. Bernoulli's principle) — ჰიდროაეროდინამიკაშ ართ-ართი შანულამი კონცეფცია. კანონიშ მეჯინათ, ფლუიდიშ სიჩქარე იძინანსჷნ თიმწკჷმა თიში სტატიკური წნევა ვარდა პოტენციური ენერგია ირკენს.

კანონი გიშარჩქინელი შვეიცარიალი მათემატიკოსიშ დო ფიზიკოსიშ დანიელ ბერნულიშ ჯოხონობაშ რე, ნამუქჷთ ეჭარუ ჸათე პრინციპი მუში, 1738 წანაშ ომენცარე ნახანდის "*ჰიდროდინამიკა*". კანონი ბერნულიქ წჷმარინუ მარა თიში გენერალიზაცია აკეთჷ ლეონარდ ეილერიქ, 1752 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Science 101 Q: Is It Really Caused by the Bernoulli Effect?
* Bernoulli equation calculator
* Denver University &ndash; Bernoulli's equation and pressure measurement
* Millersville University – Applications of Euler's equation
* Misinterpretations of Bernoulli's equation – Weltner and Ingelman-Sundberg 

კატეგორია:ჰიდროაეროდინამიკა
ადოლფ ფიკი

**ადოლფ ოიგენ ფიკი** (გერმ. Adolf Eugen Fick; დ. 3 ეკენია, 1829, კასელი, ჰესენიშ საკურფიურსტო — ღ. 21 მარაშინათუთა, 1901, ბლანკენბერგე, ბჟადალი ფლანდრია) — გერმანალი ფიზიოლოგი დო ფიზიკოსი.

ფიკი გურაფულენდჷ მედიცინას მარბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი 1851 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ციურიხიშ დო ვიურცბურგიშ უნივერსიტეტეფს. ადოლფ ფიკი უმოსო შინელი რე დიფუზიაშ კანონით, ნამუთ თიქ 1855 წანას წჷმარინუ დო ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* ფიკიშ კანონი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Short biography and bibliography in the Virtual Laboratory of the Max Planck Institute for the History of Science
* Science Quotes by Adolf Eugen Fick (todayinsci.com)

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიოლოგეფი
ადოლფ გასტონ ოიგენ ფიკი

**ადოლფ გასტონ ოიგენ ფიკი** (გერმ. Adolf Gaston Eugen Fick; დ. 22 ფურთუთა, 1852, მარბურგი, გერმანია — ღ. 11 ფურთუთა, 1937, ჰერშინგ-ამ-ამერზე, გერმანია) — გერმანალი ოფთალმოლოგი.

დებადჷ შინელი ანატომიშ ფრანც ლუდვიგ ფიკიშ ფანიას. გურაფულენდჷ მედიცინას ვიურცბურგიშ, ციურიხიშ, მარბურგიშ დო ფრაიბურგიშ უნივერსიტეტეფს. ოკათუდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, ოურდუმე ექიმო.

ფიკი უმოსო მოღალენდჷ ოფთალმოლოგიური ანატომიაშ დო ოპტიკაშ დარგეფს. 1888 წანას გიმიგონჷ კონტაქტური ლინზა. უკულიან წანეფს ფიკიშ იდეაქ გევითარჷ დო კონტაქტური ლინზეფიშ ახალ, ინოვაციურ მოდელეფქ მიშართჷ გიმორინაფაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Fick biography  - The "Kontaktbrille" of Adolf Eugen Fick (1887)
* Fick biography - Contact Lens History, the overseas pioneers

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ოფთალმოლოგეფი
ტროფიმ ლისენკო

**ტროფიმ დენისიშ სქი ლისენკო** (რუს. Трофим Денисович Лысенко, უკრ. Трохи́м Дени́сович Лисе́нко; დ. 29 ეკენია [ჯვ.სტ. 17 ეკენია], 1898, კარლივკა, პოლტავაშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 20 გერგობათუთა, 1976, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ) — უკრაინალი აგრონომი, ფსევდომენცარი. რდჷ ლამარკიზმიშ პროპონენტი დო ვაჩინებულენდჷ მენდელურ გენეტიკას. ლისენკოშ ფსევდომენცარულ იდეეფს ლისენკოიზმის უძახჷნა.

დებადჷ პოლტავას, უკრაინალეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ კიევიშ აგრონომიულ ინსტიტუტის. 1940 წანაშე მუშენდჷ სსრრ-შ მენცარობეფიშ აკადემიაშ გენეტიკაშ ინსტიტუტიშ დირექტორო. მუში პოლიტიკური გოლინათ, ლისენკოქ ბრელი მუში მენცარული ოპონენტი დო კრიტიკოსი სამუშაშე გუტუ, ბრელი ხოლო აჭოფაფუ, ნამთინე მენცარს ღურაშ ვერდიქტი ხოლო გეგშუღეს (მაგალთო გიშარჩქინელი ბოტანიკოსის ნიკოლაი ვავილოვის). 

ლისენკოშ პრაქტიკაქ დო იდეეფქ გიმიღჷ კატასტროფული შედეგეფი. თიში მეთოდეფქ გიმიჭანუ შქირენა დიო სსრრ-ს დო უკულ ჩინეთის დო გოჭყორდჷ მილიონობათ ადამიერქ.

## ლიტერატურა
* Medvedev, Zhores, The Rise and Fall of T.D. Lysenko, (New York: Columbia University Press, 1969)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Lysenkoism in ''The Sceptic's Dictionary'' by Robert Todd Carroll
* Ronald Fisher (1948). What Sort of Man is Lysenko? *Listener*, **40**: 874–75 – contemporary commentary by a British evolutionary biologist
* BBC program (In Our Time) on Lysenko

კატეგორია:უკრაინალეფი
კატეგორია:უკრაინალი აგრონომეფი
ნიკოლაი ვავილოვი

**ნიკოლაი ივანეშ სქი ვავილოვი** (რუს. Никола́й Ива́нович Вави́лов, დ. 25 გერგობათუთა [ჯვ.სტ. 13 გერგობათუთა], 1887, მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 26 ღურთუთა, 1943, სარატოვი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი აგრონომი, ბოტანიკოსი დო გენეტიკოსი, ნამუქჷთ აკეთჷ კულტივირებული ჩანარეფიშ გოჭყაფაშ ცენტრიშ იდენტიფიკაცია. მუში მენცარული კარიერაშ გოძვენას, ვავილოვი ხანდენდჷ ქობალიშ კაკალიშ, ლაიტიშ დო შხვა კულტურეფიშ პროდუქტიულობაშ გადიდებაშო.

ვავილოვი 1917-1920 წანეფს რდჷ სარატოვიშ უნივერსიტეტიშ აგრონომიაშ პროფესორი დო 1924-1935 წანეფს აგრარული მენცარობეფიშ ვ.ი. ლენინიშ ჯოხონობაშ აკადემიაშ დირექტორი.

ვავილოვიშ მენცარული იდეეფი გაკრიტიკჷ ტროფიმ ლისენკოქ, ნამუსჷთ მენდელური გენეტიკაშ ვაჯერდჷ. ჸათე პერიოდიშო სსრრ-ს მეღებული რდჷ ჩანარეფიშ ბიოლოგიაშ ანტი-მენდელური კონცეფციეფი. მალას, 1940 წანაშ 6 მარაშინათუთას ვავილოვი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. ვავილოვიქ ჯიხას დოღურუ, 1943 წანაშ 26 ღურთუთას.

ნიკიტა ხრუშჩოვიშ ხეშულობაშ ბორჯის, 1960-იან წანეფიშე ვავილოვიქ რეაბილიტირებულქ იჸუ დო თიქ გჷმოცხადებულქ იჸუ სსრრ-შ მენცარობეფიშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Vavilov, Centers of Origin, Spread of Crops
*Vavilov Center for Plant Industry
*Genetic Resources of Leguminous Plants in the N.I. Vavilov Institute of Plant Industry
*N. I. Vavilov, ''The Problem of the Origin of the World's Agriculture in the Light of the Latest Investigations''
*Speech at the 1939 Conference on Genetics and Selection

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი აგრონომეფი
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსეფი
კატეგორია:რუსი გენეტიკოსეფი
ქუა

thumb|ორთაშობური ქუა

**ქუა**, **ორთაშობური ქუა** — ჸონიერი ვამეტალური ქანი, ვარ-და თიში გილნაკვათა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:პეტროლოგია


კატეგორია:მასალეფი
დიდი გეტსბი

**დიდი გეტსბი** (ინგლ. The Great Gatsby) — ამერიკალი ჭარუშ ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდიშ რომანი, გიშაშქუმალირი 1925 წანას. რომანიშ თარი პერსონაჟი რე მილიონერი ჯეი გეტსბი, ნამუთ მუში ჸოფილი ჸოროფილი დეიზი ბიუკენენიწკჷმა ურთიართობაშ გაახალებას ოცადჷ.

## თარი პერსონაჟეფი
* **ნიკ კარავეი** — იელიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუ, მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ვეტერანი ნამუშ პიჯით ივითარებჷ რომანიშ სიუჟეტი
* **ჯეი გეტსბი** — ახალნორდი ბიზნესმენი, მილიონერი, დეიზი ბიუკენენიშ ჸოფილი ჸოროფილი
* **დეიზი ბიუკენენი** — ნიკიშ ბიძისკუა, ტომ ბიუკენენიშ ოსური. გათხუალაშახ რომანტიკული ურთიართობა უღუდჷ გეტსბიწკჷმა. 
* **ტომას "ტომ" ბიუკენენი** — დეიზიშ მილიონერი ქომონჯი
* **ჯორდან ბეიკერი** — ნიკიშ ჸოროფილი, გოლფიშ მოლაჸაფე 
* **ჯორჯ ბ. უილსონი** — მექანიკოსი, გარაჟიშ მინჯე. მუში ოსურიშ მერტლიშ ღურას გეტსბის აბრალუაფჷ. რომანიშ ბოლოს გეტსბის ჸვილუნს დო მუ ხოლო დუს იჸვილუნს. 
* **მერტლ უილსონი** — ჯორჯიშ ოსური დო ტომ ბიუკენენიშ ჸოროფილი. გეტსბიშ მანქანა არაგუ დო ღურუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* "An Index to ''The Great Gatsby''"
* ''The Great Gatsby''&nbsp;– "A Book by Its Covers" at *T: The New York Times Style Magazine*.

კატეგორია:ამერიკული რომანეფი
კატეგორია:სკოტ ფიცჯერალდიშ რომანეფი
ეზრა პაუნდი

**ეზრა ვესტონ ლუმის პაუნდი** (ინგლ. Ezra Weston Loomis Pound; დ. 30 გჷმათუთა, 1885, ჰეილი, აიდაჰო, ააშ — ღ. 1 გერგობათუთა, 1972, ვენეცია, იტალია) — ამერიკალი პოეტი დო ლიტერატურული კრიტიკოსი, მოდერნისტული პოეზიაშ ართ-ართი უდიდაში ორდოიანი წჷმმარინაფალი. რე ავტორი შხვადოშხვა ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო პოეტური კათელეფიშ. თიში შანულამი ნახანდეფიშე ეიოშანალიე: კათელი *"გამეფი"*, პოემეფი *"ჰიუ სელვინ მობერლი"* დო  *"კანტოსი"*. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, პაუნდი რდჷ ფაშისტეფიშ კოლაბორაციონისტი.

გურაფულენდჷ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰამილტონიშ კოლეჯის, ნიუ-იორკის. პოეზიათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაეჩა ოშწანურაშ დაჭყაფუშე რდჷ ლიტერატურული მიმალობა იმაჯიზმიშ ართ-ართი ლიდერი კონტრიბუტორი. 1920-იან წანეფიშე პაუნდი ევროპას ცხოვრენდჷ. 

მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ, აკრიტიკენდჷ ფინანსური კაპიტალიზმის დო თის არძო უბედრობაშ ბაძაძო თვალუნდჷ. 1924 წანას პაუნდიქ ოცხოვრებშა იტალიაშა გეგნორთჷ. ჸათაქ თიქ, 1930-იან დო 1940-იან წანეფს მიშეღჷ დიდი თია სოციალური კრედიტიშ თეორიაშ პოპულარიზაციაშა. იტალიაშ დო გერმანიაშ თარობეფიშა მუსოლინიშ დო ჰიტლერიშ მულაშ უკულ, ფაშისტეფს ალურდჷ დო რდჷ თინეფიშ იდეეფიშ პროპონენტი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, მუში რადიო გინოჩამეფს, პაუნდი აკრიტიკენდჷ ამერიკას, ბრიტანეთის, საირქიანო ფინანსურ სისტემას, ურიეფს დო თინეფს ლჷმაშ გაგინძორაფას აბრალუაფუდჷ.

1945 წანას პაუნდი ამერიკალეფქ ოჭოფეს დო გეგნიონეს პიზაშ ოურდუმე ბანაკიშა. უკულ ამერიკაშა გეგნიონეს, სოდეთ 12 წანას ჯანუდჷ ვაშინგტონიშ წიმინდე ელიზაბეტიშ ფსიქიატრიულ კლინიკას. კლინიკაშე 1958 წანას გეგშაჭარეს. პაუნდიქ მალას კინ იტალიაშა დირთჷ, სოდეთ ღურაშახ ცხოვრენდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Ezra Pound Society
* 
* 
* 
* "Ezra Pound collection". Simon Fraser University.
* "Ezra Pound collection, 1911–1920". Emory University.
* Ezra Pound papers, 1915–1959. Columbia University Libraries.
* "Ezra Pound". Federal Bureau of Investigation.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
მიდგაშოთ რეკუნს ზარი

**მიდგაშოთ რეკუნს ზარი** (ინგლ. For Whom the Bell Tolls) — ამერიკალი ჭარუშ ერნესტ ჰემინგუეიშ რომანი, გიშაშქუმალირი 1940 წანას. რომანს ეჭარილი რე ამერიკალი ოურდუმე ინსტრუქტორიშ რობერტ ჯორდანიშ ამბე ესპანეთიშ ომენოღალე ლჷმაშ ბორჯის. რომანიშ სიუჟეტით, ჯორდანი ელურე რესპუბლიკარ პარტიზანეფს დო თიში ღანკი რე ხიდეშ აფეთქება, ნოღა სეგოვიაშ გოხოლუას.

ჸათე რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი ამერიკალი კინორეჟისორიშ სემ ვუდიშ 1943 წანაშ ფილმი, სოდეთ თარი როლეფს ლაჸაფენა გერი კუპერი დო ინგრიდ ბერგმანი.

## თარი პერსონაჟეფი
* რობერტ ჯორდანი — ამერიკალი ოურდუმე ინსტრუქტორი
* ანსელმო — რობერტ ჯორდანიშ გიდი
* გოლცი — რუსი ოფიცერი
* პაბლო — ანტიფაშისტური პარტიზანეფიშ ბუნაშ ლიდერი
* რაფაელი — პარტიზანეფიშ ბუნაშ ართ-ართი მაკათური
* მარია — რობერტ ჯორდანიშ ჸოროფილი
* პილარი — პაბლოშ ოსური, პარტიზანეფიშ დე ფაქტო ლიდერი 
* კარკოვი — რუსი ჟურნალისტი დო აგენტი მადრიდის, ჯორდანიშ მაჸალე
* ელ სორდო — პარტიზანეფიშ შხვა ბუნაშ მადუდე
* პრიმიტივო — პაბლოშ ბუნაშ მაკათური პარტიზანი
* ხოაკინი — კომუნისტი ახალნორდი, ელ სორდოშ ბუნაშ მაკათური

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Hemingway Archives, John F. Kennedy Library
* Stamberg, Susan. "Robert Jordan, Hemingway's Bipartisan Hero." NPR. October 14, 2008.
* ''For Whom the Bell Tolls'' 

კატეგორია:ამერიკული რომანეფი
კატეგორია:ერნესტ ჰემინგუეიშ რომანეფი
რობერტ ფროსტი

**რობერტ ლი ფროსტი** (ინგლ. Robert Lee Frost; დ. 26 მელახი, 1874, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, ააშ — ღ. 29 ღურთუთა, 1963, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი პოეტი, ოთხიშა მიპალუ პულიცერიშ პრემია. ფროსტი მუში ლერსეფს, ოჩიებელო პოპულარული ნინათ ეთმოჭარუნს ახალი ინგლისიშ რეგიონიშ ოფუტეშ (სოფელი) ცხოვრებას დო უბრალო ადამიერეფიშ ირდღალურ რინას. 

დებადჷ სან-ფრანცისკოს. ბაღანობას დიდა დო მუმაქ დუღურჷ. გურაფულენდჷ დართმუზიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, ნამუთ ვაუთებუ. მუშენდჷ შხვადოშხვა პროფესიათ. ართი პერიოდის ფერმა ქიჸიდუ, სოდეთ ჩხორო წანას მუშენდჷ. უკულ ოგურუანდჷ ინგლისურს შხვადოშხვა სკოლეფს. 

1912 წანას ფროსტიქ ოცხოვრებშა ბრიტანეთიშა მიდართჷ, სოდეთ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი პოეტეფი: ედვარდ ტომასი, ტომას ერნესტ ჰიუმი დო ეზრა პაუნდი. 

ბრიტანეთის, 1913-1914 წანეფს გიშართჷ ფროსტიშ პოეტურ კათელეფქ *"ბოშიშ ნება"* დო *"ბოსტონიშ ოორუეშე"*.

1915 წანას ფროსტიქ ამერიკაშა დირთჷ დო თექ გაგინძორჷ მუში ლიტერატურული კარიერა. ფროსტი რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. მერჩქინელი რე მაეჩა ოშწანურაშ ართ-ართ შანულამ დო გოლინიან ამერიკალ პოეტო.

## ლიტერატურა
* Pritchard, William H. (2000). "Frost's Life and Career".

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რობერტ ფროსტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* რობერტ ფროსტიშ ნაჭარეფი პროექტი გუტენბერგის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
კატეგორია:ამერიკალი დრამატურგეფი
ნონა გაფრინდაშვილი

**ნონა გაფრინდაშვილი** (დ. 3 მესი, 1941, ზუგდიდი, საქორთუოშ სსრ) — ქორთუ დო სხუნუური მოჭარდაკე, ოერეფოშქაშე დიდორსანტი ოსურეფს შქას (1977) დო პირველი ოსური, ნამუსჷთ ოერეფოშქაშე დიდორსანტიშ წოდებაქ მიაჩჷ ბოშეფს შქას (1978). მოსოფელიშ ხუთრზა ჩემპიონი (1962–1978). 11 ბუნური ფო 9 პიჯული ოლიმპიური ორქოშ მაპალუ. სხუნუეფიშ რსხუშ ხუთრზა ჩემპიონი (1964, 1973, 1981, 1983, 1985), ევროპაშ ქიანეფიშ ჩემპიონეფიშ თასიშ ჟირზა მაპალუ (1969, 1972). ჭარდაკიშ „ოსკარიშ“ პირველი მაპალუ (1982). საქორთუოშ XX ოშწანურაშ საუჯგუშო სპორტსმენი ოსური (ორქოშ პრიზი). საქორთუოშ ჟირზა წანაშ საუჯგუშო სპორტსმენი (1969, 1975). სხუნუეფიშ რსხუშ სპორტიშ დოინალაფირი ორსანტი (1964). მუში გამნარყიშ მოდოფელიშ უჭყანიარაში მოჭარდალე ოსური. 

ფიდეშ 68-ო კონგრესიშ გჷნნაჭყვიდირით (1997) გემშეღეს ნონა გაფრინდაშვილიშ ჯოხოდვალაშ თასი, ნამუთ გინაჩამუ ქონოლკოჩეფიშ დო ოსურეფიშ ოლიმპიადეფიშ არჸო ეჭოფილ საუჯგუშო ქიანას. საქორთუოშ ერუანული ოლიმპიური კომიტეტიშ პირველი პრეზიდენტი (1989–1996) დო საპატიე პრეზიდენტი 1996 წანაშე. საქორთუოშ ჭარდაკიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტი (2000–2002). ფიდეშ ოსურეფიშ კომისიაშ მადუდე (1980–1986). ვახტანგ გორგასალიშ I ხარისხიშ ორდენიშ კავალერი (2001). 

ოლიმპიური ყარაფიშ გოვითარაფაშა მიშნაღელი კარაკანი თიაშ გეშა, 1996 წანას მიაჩჷ ოერეფოშქაშე სპორტული ორგანიზაციეფიშ სუმი უმაღალაში ჯილდოქ: ოერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტიშ ორდენი, ერუანული ოლიმპიური კომიტეტეფიშ მოსოფელიშ ასოციაციაშ საპატიე ორდენი დო ევროპაშ ოლიმპიური კომიტეტიშ ორდენი.

2001 წანას, ნონა გაფრინდაშვილიშ ჯოხოქ მიაჩჷ ქართიშ ჭარდაკიშ დოხორეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ნონა გაფრინდაშვილი — ქორთული სპორტი 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ზუგდიდს დუნაბადეფი
კატეგორია:ქორთული მოჭარდაკეეფი
კატეგორია:სხუნუეფიშ მოჭარდაკეეფი
კატეგორია:ჭარდაკიშ დიდორსანტეფი ოსურეფს შქას
კატეგორია:ჭარდაკიშ დიდორსანტეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ ჩემპიონეფი ჭარდაკის ოსურეფს შქას
კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ სპორტიშ დოინალაფირი ორსანტეფი
კატეგორია:ქართიშ საპატიე მენმოღალეეფი (2000)
კატეგორია:ლენინიძ ორდენიშ კავალერეფი
კატეგორია:საპატიე შანიშ ორდენიშ კავალერეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ჭარაფაშ ორდენიშ კავალერეფი
კატეგორია:ვახტანგ გორგასალიშ I ხარისხიშ ორდენიშ კავალერეფი
კატეგორია:ჭვიაშ საპრეზიდენტე ორდენიშ კავალერეფი
კატეგორია:ოხანდე წუმორჩქინაშო მენდალით დოჯილდაფილეფი
კატეგორია:საქორთუოშ სსრ-შ VIII მოჭანუაშ უმაღალაში სხუნუშ დეპუტატეფი
კარლ სენდბერგი

**კარლ ავგუსტ სენდბერგი** (ინგლ. Carl August Sandburg; დ. 16 ღურთუთა, 1878, გეილსბერგი, ილინოისი, ააშ — ღ. 22 კვირკვე, 1967, ფლეტ-როკი, ოორუე კაროლინა, ააშ) — ამერიკალი პოეტი, ჭარუ, ბიოგრაფი, ჟურნალისტი, სცენარისტი დო ისტორიკოსი. სუმშა მიპალუ პულიცერიშ პრემია, ჟირშა პოეზიაშო დო ართიშა აბრაამ ლინკოლნიშ ბიოგრაფიაშო. შინელი რე პოეტური კათელეფით: "*ჩიკაგოშ პოემეფი*", "*კუმა დო ფულანდი*", გინძე პოემათ "*ხარხი, იახა*", ბიოგრაფიული ნახანდით აბრაამ ლინკოლნიშ გეშა დო ბაღანეფიშ თხობელუეფით.

დებადჷ ნოღა გეილსბერგის, შვედეფიშ ფანიას. 13 წანერი რდუნ თეშ სკოლა ქიმიოტუ დო მუშენდჷ შხვადოშხვა პროფესიათ. გურაფულენდჷ ლომბარდ-კოლეჯის, ნამუთ ვაუთებუ. უკულიან ბორჯის მუშენდჷ გაზეთი *[[Chicago Daily News]]*-იშ ჟურნალისტო. უკულიან პერიოდის დეინტერესჷ ჭარალუათ. 1910-იან წანეფიშე ოცხოვრებშა ვისკონსინშა გეგნორთჷ, სოდეთ ქაკათჷ ამერიკაშ სოციალისტურ პარტიას. 1910-1912 წანეფს რდჷ მილუოკიშ სოციალისტი მერიშ ემილ სეიდელიშ მელამოსე. შხვადოშხვა პერიოდეფს სენდბერგი ცხოვრენდჷ მიჩიგანს, ილინოისის, უკულ ოორუე კაროლინას. ღურუ 1967 წანაშ 22 კვირკვეს, 89 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Carl Sandburg's birthplace in Galesburg, IL (at sandburg.org)
* Carl Sandburg Birthplace, Galesburg, IL (at uncharted101.com)
* Carl Sandburg Home, North Carolina from the National Park Service
* 
*  ''Prayers for the People: Carl Sandburg's Poetry and Songs'' , a Nebraska Educational Telecommunications film, University of Nebraska (video, 1 hour)
* Carl Sandburg databases from the University of Illinois

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კარსონ მაკკალერსი

**კარსონ მაკკალერსი**, დაბადებაშ ჯოხო **ლულა კარსონ სმიტი** (ინგლ. Carson McCullers, დ. 19 ფურთუთა, 1917, კოლუმბუსი, ჯორჯია, ააშ — ღ. 29 ეკენია, 1967, ნაიაკი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი, ესეისტი დო პოეტი. შინელი რე რომანეფით: *[[გური ხვალახე ჯინორი რე]]*, *[[დიარაშ მაკათური]]* დო კათელით *[[მოწყინაფილი კაფეშ ბალადა]]*, ნამუთ იკათუანს კინ თე ჯოხოდვალაშ ნოველას დო ამშვი კუნტა თხობელუას. მუში ოდებიუტე რომანს - *გური ხვალახე ჯინორი რე*, მაკკალერსი ეთმოჭარუნს ჯარალუაშე გინოჸოთამილი დო იზოლირებული ადამიერეფიშ რინას, ობჟათე ააშ-იშ ართ-ართი ჭიჭე ნოღას. ავტორიშ შხვა ნაწარმებეფი ოხუ მანგურ თემეფს დო თინეფიშ სიუჟეტი ივითარებჷ ამერიკაშ ობჟათე შტატეფს. 

დებადჷ ჯორჯიაშ შტატიშ ნოღა კოლუმბუსის. გურაფულენდჷ კოლუმბუსიშ უმაღალაშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაწარმები *"ვუნდერკინდი"*, 1936 წანას გჷმაბჟინუ. 

მაკკალერსიშ ნახანდეფი უმოსო ორხველჷ ობჟათეშ გოთიკაშ ჟანრის. მაკკალერსიშ ნაჭარეფს გერსხილი რე შხვადოშხვა დრამა, პიესა დო კინოფილმი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* McCullers's Papers  at the Harry Ransom Center at The University of Texas at Austin
*Carson McCullers collection, 1941-1975 — Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library, Emory University
* The Carson McCullers Center for Writers and Musicians
* The Carson McCullers Project 
* Carson McCullers  — New Georgia Encyclopedia
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
რიჩარდ რაიტი (ჭარუ)

**რიჩარდ ნათანიელ რაიტი** (ინგლ. Richard Nathaniel Wright, დ. 4 ეკენია, 1908, როქსი, მისისიპი, ააშ — ღ. 28 გერგობათუთა, 1960, პარიზი, საფრანგეთი) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, ესეისტი დო პოეტი. თიში ნახანდეფს ეჭარილი რე აფრო-ამერიკალეფიშ დისკრიმინაციული დო ტრაგიკული ჸოფა XIX-XX ოშწანურეფს. შინელი რე ავტობიოგრაფიული ნაწარმებით *"უჩა ბოში*", ნამუქჷთ 1945 წანას გიშართჷ დო ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. რაიტიშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: ნოველეფიშ კათელი *"ჯიჯი ტომიშ ბაღანეფი"*, რომანეფი *"კვიდრი სქუა"* დო "*შხვაშთური*".

დებადჷ მისისიპიშ შტატიშ ნოღა როქსის. ბაღანა რდუნ თეში მუმაქ ქიმიოტუ, უკულ დიდაქ ქიდელახჷ. უმოსო ბები დო ბაბუ რდუნდჷ. სკოლაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა პროფესიათ. მაართა თხობელუა 15 წანერი რდუნ თეში გჷმაბჟინუ. 1927 წანას ოცხოვრებშა ჩიკაგოშა გეგნორთჷ, სოდეთ მარქსისტეფს დეხოლჷ დო მალას ამერიკაშ კომუნისტურ პარტიას ქაკათჷ. რაიტი რინაშ ეკონია პერიოდის პარიზის ცხოვრენდჷ, სოდეთ 1960 წანაშ 28 გერგობათუთას დოღურჷ, 52 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რიჩარდ რაიტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* რიჩარდ რაიტი  BlackHistoryNow-ს
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* The story of his life is retold in the radio drama "Black Boy", a presentation from *Destination Freedom*

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
ლუიზა მეი ოლკოტი

**ლუიზა მეი ოლკოტი** (ინგლ. Louisa May Alcott, დ. 29 გერგობათუთა, 1832, ჯერმანთაუნი, პენსილვანია, ააშ — ღ. 6 მელახი, 1888, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი დო პოეტი.

დებადჷ ღარიბი ტრანსცენდენტალისტეფიშ ფანიას. ბაღანობაშე მუშენდჷ შხვადოშხვა პროფესიათ. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. 1868-1869 წანეფს გიშართჷ ოლკოტიშ რომანქ "*ჭიჭე ოსურეფი*", ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგიშ სიუჟეტი გერსხილი რე ავტორიშ ბაღანობაშ დო ფანიაშ რეალურ ისტორიეფს. უკულიან წანეფს წინგის მაჸუნუ ტრილოგიაშ შხვა ნაწარმებეფქ: *"ჭიჭე კოჩეფი"* დო "*ჯოშ ბოშეფი*".

ლუიზა მეი ოლკოტი რდჷ აბოლაციონისტი დო ფემინისტი. დღას ვაგათხუებე. ღურუ ბოსტონს, 1888 წანაშ 6 მელახის, ინსულტით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლუიზა მეი ოლკოტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 
* ლუიზა მეი ოლკოტი Project Gutenberg Australia-ს
* ლუიზა მეი ოლკოტიშ ნაჭარეფი Online Books Page-ის
* ლუიზა მეი ოლკოტი Poets' Corner-ს

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი