open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარგალური ვიკიპედია

**მარგალური ვიკიპედია** — ვიკიპედიაშ მარგალურნინამი ვერსია, ნამუსჷთ დუდენს ფონდი „ვიკიმედია“. ომორსებელ პროექტიქ 2008 წანაშ ღურთუთას დირსხუ. ოფიციალურო 2011 წანაშ 12 კვირკვეს იჸუ გოტებულქ დო რანწკით 283-ა ვიკიპედია რდჷ. თი ბორჯიშო, სტატიეფიშ მუდანობა მარგალურ ვიკიპედიას 330-ის ოჭირინდუანდჷ. 2012 წანაშ ღურთუთას მუდანობაქ 1800-ის გეგნაჩირთჷ. 2012 წანაშ მანგიშო მარგალურ ვიკიპედიას 2600-შახ სტატია რდჷ დო 2012 წანაშ ქირსეთუთას  სტატიეფიშ მუდანობაქ 4000-ის გეგნაჩირთჷ. 2013 წანაშ 14 კვირკვეშო სტატიეფიშ მუდანობა რდჷ 4 661. 2014 წანაშ 28 ფურთუთაშო სტატიეფიშ მუდანობა რდჷ 4725. 2015 წანაშ 4 პირელშო სტატიეფიშ მუდანობაქ 5000-ს, 2016 წანაშ 26 პირელშო 6 000-ს მიკაჩირთჷ.  წანაშ შო სტატიეფიშ მუდანობა  რე.

მარგალური ვიკიპედიაშ დორსხუაფაშ იდეაქ ქორთული ვიკიპედიაშ რედაქტორეფიშ ართ ნორთის გორჩქინდჷ, მორო პროექტიშ გოტებაშ მომენტის თინეფი უკვე ვა უხუჯანდეს პროექტიშ იდეას დო თიწკჷმა ირინერი რსხუ მეჭყვიდეს. თეჟამო, მარგალურ ვიკიპედიას მუსხირენ აქტიური მახვარებუ ხანდენს. თეჟამო პროექტის ჸუნს ჟირი ირალი ადმინისტრატორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*მარგალურ ვიკიპედიაშ დუდხასჷლა

კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
დევანაგარი

**დევანაგარი** (სანსკ. देवनागरी devanāgarī „ღორონთეფიშ ნოღალური“) — ინდური ჭარალუაშ ართ-ართი ფორმა. გჷმირინუაფუ სანსკრიტიშ, ჰინდიშ, მარათჰიშ დო ნამთინე შხვა ნინაშ დო დიალექტიშ გრაფიკულო გჷნოჩამას. 

ირი წოროხონარიელი დოკომპლექტაფილი რე ხონარიელით „ა“, ანუ დევანაგარი თ.გ. ჸუბერამი ჭარალუა რე. ხონარიელი წოროხონარიელწკჷმა პოზიციას გჷშაკერზაფილ შანით გჷმიხანტუაფუ. ზოხო გემარენჯი წოროხონარიელს ოხოლჷ შანი, ნამუთ ხონარიელიშ ვარინელობას გურხონარენსჷნ. წოროხონარიელეფიშ აკოკათუაშ შვანს გჷმირინუაფუ თინეფიშ ართმაჟირაშა გჷნობუნაფაშ ტექნიკა. 
 
## გრაფიკა
### წოროხონარიელეფი

### გეძინელი წოროხონარიელეფი

### ხონარიელეფი

### გეძინელი შანეფი

### რიცხუეფი

## ლიტერატურა
* .
* .

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Technical information for Hindi Users srijangatha.com Hindi Portal 
* Resources for typing in the Nepali language in Devanāgarī 
* Unicode support for Web browsers
* Creating and Viewing Documents in Devanāgarī 

კატეგორია:ჭარალუეფი
ლარს ულრიხი

**ლარს ულრიხი** (დ. 26 ქირსეთუთა 1963, გენტოფტი, დანია) — დანიარი დრამერი, უჯგუშო ჩინებული მუჭოთ ამერიკული მონკა მეტალ ბუნა მეტალიკაშ წოროდჷმარსხუაფალი. ლარსიქ დებადჷ გენტოფტის ოშქაშე კლასიშ ფანიას 1963 წანაშ 26 ქირსეთუთას. ვითოშქვით წანაშ ხანს ლარსიშ ფანიაქ გჷნორთჷ ოხორინალო ლოს ანჯელესშა, კალიფორნია. თაქ თიქ განცხადება გჷმაბჟინუ გაზეთის *The Recycler*, აკოხვადჷ ჯეიმზ ჰეტფილდის დო თინეფქ ქჷდარსხის ბუნა მეტალიკა. 

## დისკოგრაფია

## ლიტერატურა
#

## რესურსეფი ინტერნეტის

*And Justice for All Kit for Roland Vdrums TD12 
*
*
*
*
*ლარსიშ დრამეფიშ აკოდგინალუა
*ლარს ულრიხიშ პროფილი Drummerworld.com-ს
*New York Times ლარსიშ ხელუანობაშ კოლექციაშ გეშა
* ''Rock 'n' Roll Hall of Fame: Metallica'' FuseTV 

## სქოლიო

კატეგორია:მეტალიკა
კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1963
ჯეიმზ ჰეტფილდი

**ჯეიმზ ალან ჰატფილდი** (; დ. 3 მარაშინათუთა, 1963) — ვოკალისტი, გიტარისტი დო ბირეფიშ ავტორი, მონკა მეტალ-ბუნა მეთალიქაშ წოროდჷმარსხუაფალი.

## ბიოგრაფია
### ზოგადი ინფორმაცია

სიმაღალა: 185 სმ

წონა: 82 კგ

ფანიური დგომარობა: ჩილერი (მარაშინათუთა, 1997)

ალმასქუ: ფრანჩესკა ჰეტფილდი

ოსურსქუა: სალი თი ჰეტფილდი

ქომოლსქუა: კასტორ ვირგილ ჰეტფილდი

ჰობი: ჯინუა; სერფინგი; სნოუბორდინგი: სიგარეფი; ანჯარი

მუსიკა: ბლექ საბათი, მოუტერჰედი, ლაინირდ სკაინირდი, Thin Lizzy, ტომ უეიტსი, ნიკ კეივი, ტედ ნუგენტი

მაართა კონცერტი: აეროსმითი დო AC/DC, 1978

### დაბადება
ჯეიმზიქ დებადჷ ოხარგე ავტომობილიშ შოფერიშ დო ოპერაშ მობირეშ ფანიას 1963 წანაშ 3 მარაშინათუთას. თიში ფანიაშ ქირსიანობა დო რელიგიურობა შხირას მიშინუაფუ მუჭოთ ოსხირი ჯეიმზიშ „ჭიროთელი შურიშ“ თემატიკაშ მუშინე ლირიკას დო ლერსეფს. მუში მუმა, ვირგილი (ნამუქჷთ მოგვიანაფილო ფანია მიოტუნ) დო ნანა, სინტია თიზჷმაშა რდეს ხვამილაფირი რელიგიათ, ნამუდა ივარანდეს ირნერ წამალს დო რწუმაშ მენდო რდეს თიწკჷმა ხოლო, მუჟამც სინტია კიბოთ ღურუდჷნ (თე ფაქტიქ მოგვიანაფილო ესახჷ ბირას The God That Failed).

## დისკოგრაფია

* *[[Kill 'Em All]]* (1983)
* *[[Ride the Lightning]]* (1984)
* *[[Master of Puppets]]* (1986)
* *[[...And Justice For All]]* (1988)
* *[[Metallica (ალბომი)|Metallica]]*(1991)
* *[[Load]]* (1996)
* *[[ReLoad]]* (1997)
* *[[St. Anger]]* (2003)
* *[[Death Magnetic]]* (2008)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  metallica.com
*  metallica.ru 
*  metallicaworld.co.uk 

კატეგორია:მეტალიქა
კატეგორია:დუნაბადი 1963
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალი გიტარისტეფი
კირკ ჰემეტი

**კირკ ლი ჰემეტი** () 1983 წანაშე თინა ამერიკული მონკა მეტალ ბუნა მეტალიკაშ თარი გიტარისტი რე, თაშნეშე ბირეფიშ ავტორი. სოიშახ მეტალიკას ახოლუდჷნ მიოგანდჷ ბუნა ექსოდუსის. 2003 წანას კირკ ჰემეტიქ მიშაღალირქ იჸუ *[[Rolling Stone]]*-იშ ერკებულშა არძო ბორჯიშ ოში საუჯგუშო გიტარისტი მა-11 აბანს.
## დისკოგრაფია
### დეზ ენჯელი
* *[[Kill As One]]* Demo (როგორც პროდიუსერი)
### ჰიდბანგედი
**[[Metal Militia]] * Demo
### ექსოდუსი
* *[[1982 Demo]]*
### მეტალიკა

* *[[Kill 'Em All]]*
* *[[Ride the Lightning]]*
* *[[Master of Puppets]]*
* *[[The $5.98 E.P.: Garage Days Re-Revisited]]*
* *[[...And Justice for All (ალბომი)|...And Justice for All]]*
* *[[Metallica (ალბომი)|Metallica]]*
* *[[Live Shit: Binge & Purge]]
* *Load*
* *ReLoad*
* *Garage Inc.*
* *S&M*
* *St. Anger*
* *Death Magnetic*

== სქოლიო ==


== რესურსეფი ინტერნეტის ==
*[http://www.imdb.com/name/nm0004987/ imdb.com]

*[http://www.montyjay.com Metallica's Gear]
*[http://www.encycmet.com Encyclopedia Metallica] 
*[http://www.usatoday.com/life/movies/reviews/2004-07-08-metallica_x.htm USA Today-იშ სტატია დოკუმენტურ ფილმიშენ Some Kind of Monster]
*[http://fuse.tv/ontv/shows/rock-hall/ *Rock 'n' Roll Hall of Fame: Metallica'' FuseTV] 

კატეგორია:დუნაბადი 1962
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი
კატეგორია:მეტალიკა
კატეგორია:ამერიკალი გიტარისტეფი
რობერტ ტრუჰილო

**რობერტ ტრუჰილო** — მექსიკელ-ამერიკალი ბასისტია, ნამუთ 2003 წანაშე მიოგანს ამერიკულ მონკა მეტალ ბუნა მეტალიკას. თეიშახ თინა მიოგანდჷ თინერ ბუნეფწკჷმა, მუნერეფით რე ოზი ოზბორნი, სუისიადალ ტენდენსისი, ინფექთიოს გრუვსი, ბლექ ლეიბლ სოსაიეტი დო ჯერი კანტრელი. 

## დისკოგრაფია
;სუისაიდალ ტენდენსისი
**[[Controlled By Hatred/Feel Like Shit...Déjà Vu]]* - 1989
**[[Lights...Camera...Revolution!]]* - 1990
**[[The Art of Rebellion]]* - 1992
**[[Still Cyco After All These Years]]* -1993
**[[Suicidal for Life]]* - 1994
**[[Prime Cuts]]* - 1997

;ინფექშეს გრუვზი
**[[The Plague That Makes Your Booty Move...It's the Infectious Grooves]]* - 1991
**[[Sarsippius' Ark]]* - 1993
**[[Groove Family Cyco]]* - 1994
**[[Mas Borracho]]* - 2000

;გლენ ტიფტონი
**[[Baptizm of Fire]]* - 1997

;მას მენტალი
**How to Write Love Songs* - 1999
**Live in Tokyo* - 2001

;ჯერი კანტერლთან
**Degradation Trip* - 2002
**Degradation Trip Volumes 1 & 2 - 2002

;[[ოზი ოზბორნი]]
**Down to Earth* - 2001
**Blizzard of Ozz* ხეახალი გჷშაშქუმალა - 2002
**Diary of a Madman* ხეახალი გჷშაშქუმალა - 2002
**Live at Budokan - 2002

;მეტალიკა

**[[Death Magnetic]]* - 2008

;შხვადოშხვა მარსულებერეფი
*A Song for Chi (2009)

## ვიდეოგრაფია
**[[St. Anger]]* ცოცხალი ბონუს DVD - 2003
**[[Some Kind of Monster (ფილმი)|Some Kind of Monster]]* დოკუმენტური ფილმი
**[[The Videos: 1989-2004]]* ვიდეოეფიშ კათელი DVD
**[[Français Pour Une Nuit]]* ცოცხალი DVD ნიმეშ კონცერტიშე
**[[Orgullo, Pasión y Gloria: Tres Noches en la Ciudad de México]]* ცოცხალი DVD მეხიკოშ კონცერტიშე

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 1964
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი
კატეგორია:მეტალიკა
კატეგორია:ამერიკალი გიტარისტეფი
სანტა კლაუსი

thumb
**სანტა კლაუსი** (), ვარ-და **[[ნიკოლოზ სარკოშმოქიმინჯე|წიმინდე ნიკოლასი]]**, — გვიანიშ ოორუე ამერიკულ ტრადიციეფს ქირსეს ბაღანეფს ძღვინეფით ახარენს. ზიტყვა სანტა-ჯლაუსიქ გორჩქინდჷ წმ. ნიკოლოზიშ ჰოლანდიურ ტრანსკრიპციაშე. წიმინდე ნიკოლოზიშ შინუაშ დღა კათოლიურ ოქიანუს 6 ქირსეთუთა რე, ოდო ქორთულ მართლმადიდებლურ ეკლესიას - 19 ქირსეთუთა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* An article on the History of Santa Claus from the St. Nicholas Center
* The History of Santa Claus and Father Christmas
* North Pole Flooded With Letters—MSNBC
* Research guides for Thomas Nast and Santa Claus at The Morristown & Morris Township Public Library, NJ

კატეგორია:ახალი წანა
შენბრუნიშ ზოოპარკი

**შენბრუნიშ ზოოპარკი** () იდვალუაფუ ავსტრიაშ ნანანოღა ვენას, ჰიცინგიშ რაიონს; ზოოპარკი შენბრუნიშ დოხორეშ პარკიშ აკმადგინალი თია რე დო თიწკჷმა ართო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულს რე. დორსხუაფილი რე 1752 წანაშ ჰაბსბურგეფიშ წჷმმარინაფალ იმპერატორ ფრანც I-შით დო ამუდღარშახ მოქიმინჯე ზოოპარკეფ შქას უჯვეშაშ რე ედომუშამ მოსოფელს.

1996 წანას შენბრუნს გინწყჷ მუნჭყვეფიშ პარკიქ. 2000 წანას ედომუშამო გეახალჷ პარკიშ აკვარიუმქ. 2002 წანას, 250 წანაშ  იუბილეწკჷმა რსხუაფათ შენბრუნის გინწყჷ ტროპიკული ტყალეფიშ ჸუდექ. მიარე ინოვაციაშ, გოახალაფეფიშ დო გოფართანაფეფიშ ჭყოლოფათ XX ოშწანურაშ ლიაშე თინა ართ-ართი არძოშე ალმახანური დო პოპულარული ზოოპარკი რე მოსოფელიშ მასშტაბით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შენბრუნიშ ზოოპარკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* სტატია შენბრუნიშ ზოოპარკიშ გეშა აუსტრია-ფორუმს
* ფოტოეფი შენბრუნიშ ზოოპარკიშე
* სტატია შენბრუნიშ ზოოპარკიშ გეშა გაზეთის - Zeit

კატეგორია:ზოოპარკეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ პარკეფი
გრემი (ჯილდო)

**„გრემი“** (ინგლ. **Grammy**) — ამერიკაშ ხონარიშინმაჭარუ აკადემიაშ მუსიკალური ჯილდო რე. თინაქ 1958 წანას დირსხუ. გრემი, ალმახანურ მუსიკას ართ-ართი არძოშე პრესტიჟული ჯილდო რე, ნამუთ შემილებუნა კინემატოგრაფის „ოსკარიშ“ ჯილდოს ალუზიმუათჷნ.

გრემიშ გჷნოჩამაშ ცერემონიალი იმანჯებუ ირწანურო დო გჷნაჩამუ 108 კატეგორიას, ნამუთ 30 მუსიკალური ჟანრიშ მეჯინათ რე დორთილი.

კატეგორია:მუსიკალური ჯილდოეფი
MTV-იშ მუსიკალური ვიდეოეფიშ დაჯილდოება

**MTV-იშ მუსიკალური ვიდეოეფიშ დაჯილდოება** (ინგლ. **MTV Video Music Awards**) - MTV-იშით 1984 წანას დორსხუაფილ წანაშ საუჯგუშო მუსიკალური ვიდეოეფიშ დაჯილდოება რე. დუდშე, თინა გრემიშ დაჯილდოებაშ ართნერ ალტერტერნატივათ აკირჩქინეს, მარა ამუდღა *MTV-იშ მუსიკალურ ვიდეოეფიშ დაჯილდოება* პოპ კულტურაშ ართ-ართი არძოშე დოინალაფირ მუსიკალური დაჯილდოებაშ ცერემონიალი რე. ჯილდოეფი გჷნიჩამუაფუ ირწანურო დო თიშ ჯინა  MTV-იშ ბონი ეერს შილებე. კინოხ, ცერემონიალი იმანჯებუდჷ ნიუ იორკის, ლოს ანჯელესის დო მაიამის, ფლორიდა, ააშ.

კატეგორია:მუსიკალური ჯილდოეფი
EP

**Extended play (EP)** — ტერმინი, ნამუდგათ ჯინჯიერო მიშინუანა ვინილიშ ინნაჭარას ვარა CD-ის, ნამუთ ართ სინგლშე უმოსის იკათუანს, მორო ალბომშო ძალამ ჭიჭე რე. რჩქვანელობურო, ალბომს ბრუო ვარ უმოსი  ტრეკი რე (25-80 წუნიშ ხანგჷნძარალათ), სინგლი ართიშე სუმ ბირაშახ იკათუანს  (10 წუნშახ ხანგჷნძარალათ) დო EP ოთხიშე შქვით ტრეკშახ(10-25 წუნი)

შხვადოშხვა ბორჯის EP შხვადოშხვა ზჷმაშ გჷშმეშქუმალუაფუდჷ. 1950-იან დო 1960-იან წანეფს, EP რჩქვანელობურო 7"(18 სმ) დისკეფშა გჷშმეშჷ 45 RPM-ით დო ართი ბირათ თითო განს. მონახვამილაშ ჭყოლოფათ,  ფორმატიქ პოპულარობა ელვის პრესლიშ ეკიულაწკჷმა ართო მიპალუ დო მინშა ირონიულო ეიშანუაფუ, ნამუდა EP თიშ ინიციალეფი რენ.

## ქოძირით თაშნეშე

*სტუდიური ალბომი
*ცოცხალი ალბომი
*სინგლი

კატეგორია:ალბომეფიშ სახეობეფი
გრემი (მიარეშანულამი)

**გრემი** შილებე ეშანჷნდას:

* გრემი — ოშუმე;
* გრემი — ოფუტე ყვარელიშ მუნიციპალიტეტის;
* გრემი — ქორთული მართლმადიდებლური ოხიდა ოფუტე გრემწკჷმა;
* გრემი — მუსიკალური ჯილდო ააშ-ს.
ამერიკული მუსიკაშ დაჯილდოება

**ამერიკული მუსიკაშ დაჯილდოება** () რე ართ-ართი არძოშე შანულამ ამერიკული ირწანური მუსიკალური ცერემონია.

ამერიკული მუსიკაშ დაჯილდოება დარსხუ 1973 წანას დიკ კლერკიქ. მაართა ცერემონიალი იჸონჷ როდნი ალენ რიპიქ დო რიკი სეგალიქ მაიკლ ჯექსონ დო დონი ოსმონდწკჷმა ართო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ამერიკული მუსიკაშ დაჯილდოებაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:მუსიკალური ჯილდოეფი
Huawei

**Huawei Technologies Co. Ltd.** () — ჩინური ტრანსნაციონალური კომპანია ტელეკომუნიკაციეფიშ სფეროს. ოდუდე ოფისი იდვალუაფუ გუანდუნიშ პროვინციაშ ნოღა შენჟენს. თიშ უკული მუთ შვედურ ერიქსონს გჷწულჷნ, ჰუავეი ოტელეკომუნიკაციე მონწყილობაშ უშხუაში მაწარმებუ რე მოსოფელს. 

კომპანია 1988 წანას ჸოფილ ოურდუმე ოფიცერქ რენ ჟენგფეიქ დარსხუ დო გაფორმჷ კერზო კომპანიათ, ნამუსჷთ თის დოსაქვარაფილეფი მინჯენდესჷნ. ჰუავეიშ თარი საქვარუა რე ოტელეკომუნიკაციე რშვილეფიშ მონწყუალა, ოპერაციული დო ოკონსულტაციე მოინალობაშ დო მონწყილობაშ წარმება მუჭოთ ჩინეთიშ, თეშ თიშ ხურგეფს გალე რინელ ოწარმეეფს; თაშნეშე ოკომუნიკაციე მექანიზმეფიშ წარმება მახვარებუეფიშ ბაზარშო. კომპანიას დოსაქვარაფილი რე 140 000 ადამიერი, ნამუნეფიშ 46% ოკათჷ რკვიაშ დო გაუჯგუშებაშ (R&D) პროცესის. თის უღჷ 20 R&D ოფისი ჩინეთის, ააშ–ს, გერმანიას, შვედეთის, ინდოეთის, რუსეთის დო თურქეთის. 2011 წანას თე სფეროს თიქ $3,74 მილიარდი ააშ დოლარიშ ინვესტიცია ინოდჷ. 

2010 წანას ჰუავეიქ  23,8 მლრდ ჩინური იუანიშ (3,7 ააშ დოლარი) მოგება ძირჷ. თიშ პროდუქციას დო მოინალაფას ირინუანა მოსოფელიშ 140–შე უმოს ქიანას. მოსოფელიშ 45 უშხუაშ ოტელეკომუნიცაციე ოპერატორშე 45–ის თეჟამო ჰუავეი ოინალჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ–ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:ჩინეთიშ კომპანიეფი
კატეგორია:კომპიუტერული კომპანიეფი
კატეგორია:ოტელეკომუნიკაციე კომპანიეფი
კელერვალდ-ედერზეეშ ერუანული პარკი

**კელერვალდ-ედერზეეშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი გერმანიას, ჰესენიშ აკანიშ ვალდეკ-ფრანკენბერგიშ რაიონს, კელერვალდიშ გვალაშ მასივს. 57,40 კმ²-ს აკმადგინანს. 2011 წანაშ 25 მანგიშე, პარკიშ ნორთი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტის — კარპატეფიშ მაართაჸოფილ წიფურიშ ტყალეფს ორხველჷ.

ერუანული პარკი იმართუ ბჟაეიოლ ნორთიშე, ნოღა ბად-ვილდუნგენშე.

## გალერეა

File:Nationalpark Schild Kellerwald.jpg
File:Baumkronenpfad-Edersee.jpg
File:Edersee Buchenwald 08.jpg
File:Kellerwald 007.jpg

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Offizielle Webseite des Nationalparks
* Offizielle Webseite des Nationalparkzentrums Kellerwald
* Offizielle Website der Edersee Touristic GmbH 
* Förderverein für den Nationalpark Kellerwald-Edersee e.V.
* „Schaurig ist das falsche Wort“, FAZ, 31. August 2008
* ''Im Nationalpark Kellerwald-Edersee'' Dokumentarfilm des Mitteldeutscher Rundfunk

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
ჰამბურგიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი

**ჰამბურგიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი გერმანიას, ნოღა კუკსხაფენშე 12,5 კმ-ს, წყარმალუ ელბაშ მიშაკათაფუწკჷმა. ფორჷნს კოკეფს — ნოივერკის, შარჰერნის დო ნიგეჰერნის. თე ტერიტორია უმოსო ქვიშამი დო წყარმარჩხი რე.

არეალი ერუანულ პარკო 1990 წანას ჰამბურგიშ პარლამენტიქ გჷმაცხადჷ. 2001 წანას, პარკიშ ტერიტორიაქ გეფართინჷ დო 13 750 ჰა აკადგინჷ. 

გოფაჩილი რე 2000 გვარობაშ ჩხოლარი დო მაფურინჯე, ნამუეფშე ხვალე 250 წყჷთე ჭყენჭყეფს ინოხე. თეწკჷმა ართო, ერუანული პარკიშ ტერიტორია ზუღაშ მაფურინჯეეფიშ გიოსვანჯებელ აბანს წჷმარინუანს. 

1992 წანას, ერუანული პარკი ბიოსფერულ ტყაჩირო გაგმაცხადეს, მუშ უკული მიშელჷ იუნესკოშ საირქიანო თხილუაშ პროგრამაშა „ადამიერი დო ბიოსფერო“.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Hamburg Wadden Sea National Park  
* National park atlas 

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
ბჟადალ პომერანიაშ ლაგუნეფიშ ერუანული პარკი

**ბჟადალ პომერანიაშ ლაგუნეფიშ ერუანული პარკი** () — გერმანიაშ მეკლენბურგ-წჷმი პომერანიაშ აკანიშ უდიდაში ერუანული პარკი, იდვალუაფუ ბალტიაშ ზუღაშ წყარპიჯის. ფორჷნს ბალტიაშ ზუღაშ მუდგაზმარენ კოკის დო ჩქონს დო ორხველ წჷმი პომერანია-რიუგენიშ რაიონს.

ერუანული პარკი ფორჷნს:
*დარსიშ ჩქონს 
*კოკი რიუგენიშ ბჟადალ წყარპიჯის
*კოკი ჰიდენზეეს
*კოკი უმანცის
*მუდგაზმარენ მორჩილ კოკის ჟიგჷმაკოროცხილ აბანეფს შქას

ერუანული პარკი იხასიათებუ დუდთხჷთხჷ წყარეფით, სოდეთ წყარპიჯიშ ღოზიშ ფაუნაშ უნიკალური წჷმმარინაფალეფი ხე. პარკიშ არძა ნორთი წჷმარინუანს ვითალათ ვითოში წეროშ დო ღორღონჯიშ გიოსვანჯებელ აბანს.

ერუანული პარკიშ ედომუშამი ფართობი 805 კმ² რე.

## გალერეა

ფაილი:NP Vorp. Boddenlandschaft.JPG|
ფაილი:Hiddensee steilufer.jpg|
ფაილი:NP Vorpommersche Boddenlandsch.JPG|
ფაილი:Barhöft.JPG|
ფაილი:Pramort.JPG|


## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Verordnung über die Festsetzung des Nationalparkes Vorpommersche Boddenlandschaft vom 12. September 1990
*Internetpräsenz des Nationalparkamtes Vorpommersche Boddenlandschaft
* Faltblätter des Nationalparkamtes 
* ZEIT-Serie über die Landschaften Ostdeutschlands. Folge 1: die Vorpommersche Boddenlandschaft (1996)
* Homepage zum 20.jährigen Bestehen des Nationalparks

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
ეიფელიშ ერუანული პარკი

**ეიფელიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი გერმანიას, ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ აკანს.

იდვალუაფუ ეიფელიშ გვალეფიშ ოორუეჸურე, ნოღა ნიდეგენს (ოორუეჸურე) დო შლაიდენს (ობჟათეოორუეჸურე) შქას, ობჟათე-ბჟადალშე უხურგანს ბელგიას. პარკიქ 2004 წანას დირსხუ დო მუში ფართობი დოხოლაფირო 10 700 ჰექტარი რე. მუში ღანკი რე ამდღარშახ ასქილადირი წიფურიშ ტყალეფიშ თხილუა, ნამუთჷთ თელი ეიფელი დო ცენტრალური ევროპაშ უდიდაში ნორთი რდჷ ფორილი. ფორჷნს ფურცელამ დო ლირსამ ტყალეფს, ტობეფს, მაფერეფს დო რღია ჭყენჭყეფს.

ერუანულ პარკის გოფაჩილი რე 900-შახ ჩხოლარიშ დო ჩანარიშ გვარობა, ნამუეფშეთ კანკალე ჭითა წინგიშა რე მიშაღალირი. ხვალე ხოჭოეფიშ გვარობეფი 1300-ს ოჭირინდუანდ. შხვა ჩხოლარეფს შქას რე ველური კატუ, უჩა ყარყანტი დო კიდალაშ ხვილარი.

## გალერეა

File:Wollseifen Wanderweg.JPG
File:Kermeter.jpg
File:Nationalpark bei Wahlerscheid 002.jpg
File:Wildnis-Trail Nationalpark Eifel.jpg
File:Minenfeld01.jpg
File:Blick von Burg Vogelsang auf Tal.JPG
File:RVK-Linienbus Bf Kall.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* www.nationalpark-eifel.de 
* www.foerderverein-nationalpark-eifel.de  
* www.nationalparktor.de Private website on the Eifel National Park focussed on Heimbach 
* www.lernort-vogelsang.de Information portal about the history of the former Nazi Ordensburg of Vogelsang in the middle of the Eifel National Park 

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
ბავარიაშ ტყა

**ბავარიაშ ტყა** () — დაბალგვალამი ტყალამი ზონა გერმანიას, ბავარიას. იფაჩუ ჩეხეთიშ თანჯაწკჷმა დო იგინძორებუ ჩეხეთიშ განშე, ბოჰემიაშ ტყას. გეოგრაფიულო, ბავარიაშ დო ბოჰემიაშ ტყალეფი ართი გვალაშ მასივიშ ნორთეფი რე. ბავარიაშ ტყაშ ნორთი ორხველჷ **ბავარიაშ ტყაშ ერუანულ პარკის** (), მუში ფართობი 240 კმ²-ს აკმადგინანს, დირსხუ 1970 წანას დო გერმანიაშ მაართა ერუანულ პარკის წჷმარინუანდჷ. შხვა 3 008 კმ² ტერიტორია ბავარიაშ ორთაშ პარკის ორხველჷ დო თიქ 1967 წანას დირსხუ, თაშნეშე, 1738 კმ² ორხველჷ 1965 წანას დორსხუაფილ ბჟაეიოლ ბავარიაშ ტყაშ ერუანულ პარკის. ბავარიაშ ტყა ჰერსინიშ ტყაშ ნოსქილედი რე, ნამუთ რომაულ ეპოქას ობჟათე გერმანიაშ მანგის რდჷ გინოზინდილი. ამდღარშო თინა ცენტრალური ევროპაშ უდიდაში თხილერი ტყალამი არეალი რე. 
რეგიონიშ უმაღალაში კონკა რე გრობერ-არბერი (1 456). თარი წყარმალუ რე რეგენი.

## გალერეა

File:Regenfluss1.jpg
File:Rachelsee, top view.JPG
File:Dreisessel-im-winter.jpg
File:Arber-Gipfelregion.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ბავარიაშ ტყაშ ერუანული პარკი
*ბავარიას ტყა - რეგიონიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
ჰირკანიშ ნაციონალური პარკი

**ჰირკანიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი აზერბაიჯანს. იდვალუაფუ ლენქორანიშ დო ასტარიშ რაიონეფს.   

ნაციონალურ პარკიქ დირსხუ 2004 წანას დო მუში ფართობი 427,97 კმ² რე.

## დორსხუაფაშ ღანკი
ნაციონალურ პარკიქ დირსხუ ლამე სუპტროპიკული ლანდშაფტეფიშ დო რელიქტური დო ენდემური ჩანარეფიშ ოთხილარო.

## ქოძირით თაშნეშე
* აზერბაიჯანიშ ერუანული პარკეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჰირკანიშ ერუანული პარკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* ჰირკანიშ ერუანული პარკი 

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ერუანული პარკეფი
შირვანიშ ერუანული პარკი

**შირვანიშ ერუანული პარკი** () — ნაციონალური პარკი აზერბაიჯანს. იდვალუაფუ სალიანიშ დო ნეფთჩალიშ რაიონეფს.   

ნაციონალურ პარკიქ დირსხუ 2003 წანას დო მუში ფართობი 543.735 კმ² რე. 

## დორსხუაფაშ ღანკი
ნაციონალურ პარკიქ დირსხუ სპარსული გაზელიშ გინასქილიდაფალო დო გამიარაფალო.

## ქოძირით თაშნეშე
* აზერბაიჯანიშ ერუანული პარკეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* შირვანიშ ერუანული პარკი 

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ერუანული პარკეფი
ჯენის ჯოპლინი

**ჯენის ლინ ჯოპლინი** (ინგლ. **Janis Lyn Joplin**) (დ. 19 ღურთუთა, 1943, პორტ-არტური, ტეხასი — ღ. 4 გჷმათუთა, 1970, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკალი ბლუზით ინოჩამილი როკ მობირე დო პერიოდულო, კომპოზიტორით, ნამუთ მუში გინორთელი ხონარით გჷშმეგორუუდჷ. თინა 1960-იანი წანეფიშ ართ-ართი არძოშე გოლინუან როკ-მობირე რდჷ დო ვითწანურაშ არძოშე საუჯგუშო როკ-მობირეთ ხოლო აკირჩქინეს. 1966-1970 წწ. ჯოპლინიშ რსულებათ ოთხ ალბომქ გჷშართჷ, თაჸურეშე ჟირს, თინა მუჭოთ სან ფრანცისკოური ბუნაშ Big Brother and The Holding Company-იშ ვოკალისტო, ოდო დჷნოსქილედ ჟირს, მუჭოთ სოლო მობირეთ მუკმომრჩქინდუნა.

## სქოლიო



## ქოძირით თაშნეშე
კლუბი 27

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ბიოგრაფია
*Janis Joplin's Kozmic Blues - janisjoplin.net

კატეგორია:ამერიკალი როკ-მუსიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი როკ-მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:დუნაბადი  1943
კატეგორია:ნაღურა 1970
დეივ გროლი

**დევიდ ერიკ გროლი** (დ. 14 ღურთუთა, 1969) — ამერიკალი როკ მუსიკოსი, მობირე, ბირეფიშ ავტორი. კარიერა დიჭყჷ 1980-ამ წანეფს, შხვადოშხვა ბუნას მეგამათ.  1990 წანას გჷნირთჷ ბუნა ნირვანაშ მედოლეთ. კურტ კობეინიშ ღურაშ უკული ბუნაქ აკიფაჩჷ დო, 1994 წანაშ პირელს დირსხუ ბუნაქ Foo Fighters, სოდეთ დევიდიქ ლიდერო დო ბირეფიშ ავტორო გჷნირთჷ. თეშ მოხ, გროლი ოხოლუდჷ შხვადოშხვა მუსიკალურ პროექტის, მუნერით რდჷ Queens of the Stone Age დო დუდო დეივიშ გეძინელი პროექტის Probot, დევიდიქ თაშნეშე სესიურ მუსიკოსო იმუშუ ბუნეფწკჷმა Killing Joke, Tenacious D, Nine Inch Nails დო პროდიჯი.

## დისკოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Foo Fighters - ოფიციალური ხასჷლა

კატეგორია:ამერიკალი როკ-მუსიკოსეფი
კატეგორია:Foo Fighters-იშ მაკათურეფი
კატეგორია:ნირვანაშ მაკათურეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
კატეგორია:ამერიკალეფი
მოსიმბა-და-პრაია

**მოსიმბა-და-პრაია** —  ონიშოლი ოორუე მოზამბიკის, იდვალუაფუ ინდოეთიშ ოკიანეშ პიჯის, კაბუ-დელგადუშ პროვინციას.  თინა წჷმარინუანს ოხურგე პუნქტის ტანზანიაწკჷმა დო ორხველჷ მოსიმბა-და-პრაიაშ რაიონს.

## ეკონომიკა
თიშ ეკონომიკა ჯინჯიერო გეპონჷ ჩხომჭოფუას დო ჯა-ტყაშ ხაზირაფას.

## ისტორია
ნოღა ჩინებული რდჷ კოლონიურ პერიოდის მუშ პორტიშ გეშა, ნამუთ ოინალჷდჷ ექსპორტიშ ბაზარსჷნ დო თაშნეშე თიშ გეშა, ნამუდა თიშ მეშქაშალათ ლექინი რდჷ ტანზანიაშა დო ოორუეშა მერსხუაფა. პორტუგალიარეფიშ არმიას თაქ ინურედჷ მუში ბაზა ზოხორინალაშო ლჷმაშ განწხანს. ომენოღალურ ლჷმაშ ბორჯის თინა წჷმარინუანდჷ ცენტრის თხოზინელეფშო დო დუდიშ მუკაფორაფალო. ბრელ კათაქ დიხორჷ თაქ ხეახალაშო 1992 წანას საშვიდობო აპიჯაფაშ უკული.

## დემოგრაფია

## სქოლიო
ემინა იაჰოვიჩი

**ემინა იაჰოვიჩ სანდალი** (დ. 15 ღურთუთა, 1982) — თურქი-სერბი ტელემაჸონაფალი, ფილანტროპი, კომპოზიტორი, ობირეშეფიშ ავტორი, პროდიუსერი, ჯაზ დო პოპ მობირე. გჷშაშქუმალირი აფუ მუდგაზმარენი ალბომი დო სინგლი.

## დისკოგრაფია

ალბომეფი:
**Tačka* (2002)
**Radije ranije* (2005)
**Exhale* (2008)
**Vila* (2009)

სინგლეფი:
**Tačka* (2002)
**Osmi dan* (2002)
**Uzalud se budim* (2003)
**Tvoja greška* (2005)
**Dal' ona zna* (2006)
**Nije vise tvoja stvar* (2006)
**Pola ostrog noza* (2006)
**Cool žena* (2007)
**Exhale* (2008)
**Još ti se nadam* (2009)
**Pile moje* (2009)
**Med* (2009)
**Ti kvariigro* (2010)
**Gospodine* (2011)
**Posle mene* (2011)
**Beograd priča* (2012)
**Da mogu* (2012)
**Kimse Yok Mu?* (2012)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Eminaweb.com 
*Twitter-იშ ხასჷლა

კატეგორია:დუნაბადი 1982
კატეგორია:სერბი მობირეეფი
აბანოშ ჯიშთი

**აბანოშ უგურყელი** — ჯიშთი მყინვარწვერიშ ბჟაეიოლ კართეს, მეურს ობჟათე ბჟაეიოლჸურე. სიგჷრძა 4,2 კმ, ფართობი 1,6 კმ², უდიდაში სიგანა 610 მ. რდჷნს წყარმალუ თერგიშ ნადუს — ჩხერს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჯიშთეფი
კატეგორია:საქორთუოშ გეოგრაფია
მახვარებუ:Box/თანგი

}}|}|xmf}}**
| style="font-size: }pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: };" | [[::User:|თე მახვარებუს]] **მარგალური ვიკიპედიაშ** <span class="plainlinksneverexpand">[http://toolserver.org/~tparis/pages/index.php?name=&lang=&wiki=wikipedia&namespace=10&redirects=noredirects **}'''-შე] უმოსი თანგი აფუ დორსხუაფილი.
|}

კატეგორია:მახვარებუეფიშ თანგეფი
მახვარებუ:Box

width=30
type=fulltext
prefix=User:box/
searchbuttonlabel=გორუა დჷნარსხუეფ მახვთანგეფს




არძა გიმენხასჷლაშ ერკებული 

კატეგორია:ვიკიპედია:თანგეფი
ფალსო-ასუფრე

მინი|250პქ|ფალსო-ასუფრეშ ვულკანური კომპლექსი დო კრატერიშ ტობა
**ფალსო-ასუფრე** () — ვულკანური კომპლექსი ობჟათე ამერიკას, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას, (კატამარკაშ პროვინცია, არგენტინა; ატაკამაშ რეგიონი, ჩილე). ორხველჷ აქტიურ ვულკანეფს, მარა კომპლექსშა მიშმალი კანკალე ვულკანი თეხანო მერულაფირი რე. უმაღალაში კონკა ზუღაშ დონეშე 5 890 მეტრას იდვალუაფუ.

## ქოძირით თაშნეშე
* არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული
* ჩილეშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ობჟათე ამერიკაშ დიდი ვულკანეფიშ ერკებული დო ფოტოეფი 
* რეგიონიშ უმაღალაში ვულკანეფიშ რუკა 

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
ინკაუასი

მინი|250პქ|ინკაუასიშ ვულკანეფი დო კრატერიშ ტობა ლაგუნა ვერდე, ჩილე
მინი|250პქ|ინკაუასი არგენტინაშ განშე
**ინკაუასი** — ვულკანი ობჟათე ამერიკას, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას (კატამარკაშ პროვინცია, არგენტინა; ატაკამაშ რეგიონი, ჩილე). მუში სიმაღალა რე 6 621 მეტრი.

ვულკანშა მიშმურს 3,5 კმ სიგანაშ კალდერა დო ჟირი სტრატოვულკანი. გაჩქჷ ოთხი პიროკლასტიკური კონუსი, ნამუეფშეთ ეშაგორგოთელ ბაზალტ-ანდეზიტურ ლავას 10 კმ² აფუ ფორილი. 

## ქოძირით თაშნეშე
* არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული
* ჩილეშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსები ინტერნეტში
* ინკაუასი 

## სქოლიო

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
ედუინ ჰაბლი

**ედუინ პაუელ ჰაბლი** (დ. 20 გერგობათუთა, 1889, მარშფილდი, მისურიშ შტატი — ღ. 28 ეკენია, 1953, სან–მარინო, კალიფორნიაშ შტატი) — ამერიკალი ასტრონომი, ვაშინგტონიშ მენცარული ნაციონალური აკადემიაშ მაკათური (1927). ჩინებული რე ჰაბლიშ კანონით.

## ქოძირით თაშნეშე
*ჰაბლიშ კანონი
*ჰაბლიშ კოსმოსური ტელესკოპი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*''Time'' Profile 
*Astronomy at the University of Louisville&nbsp;— Photographs of Edwin Hubble
*Edwin Hubble bio&nbsp;— Written by Allan Sandage}
*American Physical Society's Hubble Bio 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
კატეგორია:ჰაბლიშ კანონი
კატეგორია:დუნაბადი 1889
კატეგორია:ნაღურა 1953
რუსთაველიშ თეატრი

thumb|330px|რუსთაველიშ თეატრი
**შოთა რუსთაველიშ აკადემიური თეატრი**  იდვალუაფუ ქართის. დირსხუ 1887 წანას, მუჭოთ „საარტისტო ჯარალუაქ“. გიადვუ შოთა რუსთაველიშ ჯოხოქ 1921 წანას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*რუსთაველის თეატრის ვებ-ხასჷლა
*ევროპული თეატრიშ კონვენციაშ მაკათურეფი - რუსთაველიშ თეატრი (ისტორია)
*რუსთაველიშ თეატრის დასი პარლამენტიშ ხასჷლას.

კატეგორია:ქართიშ თეატრეფი
კატეგორია:ქართიშ არქიტექტურული ძეგლეფი
გურამ საღარაძე

**გურამ საღარაძე** (დ. 12 ღურთუთა, 1929 — ღ. 17 ღურთუთა, 2013, ქართი)  — გჷშარჩქინელი ქორთუ არტისტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ბიოგრაფიული ფაქტეფი 

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1929
კატეგორია:ნაღურა 2013
ლაო-ძი

**ლაო-ძი** — ჯვ.წ. VI ოშწანურაშ ართ-ართი უდიდაში ჩინარი ფილოსოფოსი, ნამუშ მინობა აიწორო დოდგინელი ვა რე. დუდო ზიტყვა „ლაო-ძი“ შანენს რჩინჲ  ფილოსოფოსის, მაგურაფალს. თე ადამიერშე ანდა ლეგენდა გილურს. რაგადანა, ნამუდა შურდგჷმაშ ლიას თიქ ხოჯიშა მუნოხუნელო დიტუ ოდაბადე ჩინეთი დო გეგნოდინჷნ. თეშ უკული თიშე მუთუნი ვაგუგებჷნა. ლაო-ძიქ კოჩიშობას დოუტუ ფილოსოფიური აკნარსხი ჯოხოთ „დაო დე ძინი“. თე აკნარსხიქ  ოსხირი გუჭყჷ  ჩინეთიშ რელიგიურ-ფილოსოფიურ მიმალუობას დაოსიზმის. მაართაშე დაოსიზმი ხვალე ფილოსოფიური მიმალუობა რდჷ, მარა ახ.წ. მაჟირა ოშწანურას გორჩქინდჷ რელიგიაქ ნამუსჷთ თაშნეშე  დაოსიზმი გიოდვეს.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*Stanford Encyclopedia of Philosophy: Laozi
*Internet Encyclopedia of Philosophy: Laozi
*Lǎozǐ Dàodéjīng Chinese + English + German, verbatim + analogous
*China Spirituality of Seeraa: The Biography of Lao Zi 
*Lao-Tuz Quotes

კატეგორია:ჩინარეფი
კატეგორია:ჩინარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ფილოსოფოსეფი
ფუტკარული

**ფუტკარული** — ჸალაიბონი ბჟაეიოლ საქორთუოს, ქართლიშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 2300 მ. ჸალაიბონწკჷმა დვალირი აბანი ეგაფილი რე მეზოზოური ხანიშ დჷნოლექი ფალეფით, (კირქუალეფი, მერგელეფი, თიხეფი, ქვიშაქუალეფი, კონგლომერატეფი). საროტით მიორსხუანს წყარმალუეფიშ არაგვიშ დო იორიშ ლეხერეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ცხრაწყარო (ჸალაიბონი)

**ცხრაწყარო** — ჸალაიბონი ბჟაეიოლ საქორთუოს, თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ ნორთის. სიმაღალა 2462 მ. ეგაფილი რე შქაეოცენური ანდეზიტური ფალეფით დო მუნეფიშ პიროკლასტოლითეფით. ჸალაიბონიშ ელ-მოლი გოქუნილი რე სუბალპური დოლოშ ჩანარეფით.

მიორსხუანს ბორჯომიშ დო ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტეფს.

## ლიტერატურა

* *საქართველოს ატლასი*, ხს. 74 (F2), ქართი, 2008.

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
Wikitravel

**Wikitravel** — ტურისტული ინტერნეტ-გემაწურაფალი, ნამუთ ვიკი-ტექნოლოგიეფშა რე გერსხილი. გიტუ 2003 წანას, ევან პროდრომუშ დო მაიკლ ენ ჯენკინსიშით. 2006 წანას, ოვაჭარე შანი დო სერვერეფი მედია-კომპანია Internet Brands-იქ ქჷმიძინჷ დო მოგვიანაფილო, ვებ-ხასჷლას რეკლამირაფა გაუჯგუშჷ. 2007 წანას, ვიკითრეველქ Webby Award-იშ ჯილდო ეჭოფჷ, მუჭოთ საუჯგუშო ოშარალუე ვებ-ხასჷლაქ. თე წანასჷნე, ვიკითრეველიშ დჷმარსხუაფალეფქ ქჷდიჭყეს პროექტი Wikitravel Press, ნამუთ ვებ-ხასჷლას რინელ ოშარალუე გემაწურაფალ მოღეეფს ობჟინუანს.  მაართა ბეშტელი გემაწურაფალქ 2008 წანაშ 1 ფურთუთას გჷშართჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* თარი ხასჷლა (*ინგლისური ვერსია*)
* Wikitravel Press 

## სქოლიო

კატეგორია:საიტეფი
უერნერ ჰეიზენბერგი

thumb|right|უერნერ ჰეიზენბერგი (1933)
**უერნერ კარლ ჰეიზენბერგი** (Werner Heisenberg; დ.5 ქირსეთუთა, 1901, ვიურცბურგი  — ღ. 1 ფურთუთა, 1976,მიუნხენი, გერმანია), გერმანალი ფიზიკოსი–თეორიტიკოსი, კვანტური მექანიკაშ ართ–ართი დუმარსხუაფალი. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი (1932).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Annotated Bibliography for Werner Heisenberg from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* *MacTutor Biography: [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Heisenberg.html Werner Karl Heisenberg]*
*Key Participants: Werner Heisenberg  – *Linus Pauling and the Nature of the Chemical Bond: A Documentary History*
* Nobelprize.org biography
* Werner Heisenberg:  Atomic Physics Mentorees

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1901
კატეგორია:ნაღურა 1976
ჯანთუგანი (ჸალაიბონი)

**ჯანთუგანი** — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 3483 მეტრა. დჷმახასიათაფალი რე ნივალური ლანდშაფტი. მიორსხუანს ლეხზირიშ დო ადილსუშ ჯიშთეფიშ გოულათ, წყარმალუ მესტიაჭალაშ (ენგირიშ ღანჩო) დო ადილსუშ (ბაქსანიშ ღანჩო) ლეხერეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ხორტანისღელე

**ხორტანისღელე** — ჸალაიბონი თუშეთ-ხევსურეთიშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს, წყარმალუ ასაშ ოდუდეს, დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის. სიმაღალა 3445 მ. ეგაფილი რე თიხაფიქალეფით. ჸალაიბონს უგურყელური ფორმეფი რე. დჷმახასიათაფალი რე  ალპური დო სუბნივალური ლანდშაფტი.

მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ასაშ დო არაგვიშ ლეხერეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ხელედი (ჸალაიბონი)

**ხელედი**, *ხელერდი* — ჸალაიბონი შონეშ დო ეგრისიშ ქჷნდჷრეფიშ მიმარსხუაფალ ხელედიშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 2564 მ. ეგაფილი რე თუდონიურული თიხაფიქალეფით დო ქვიშაქუალეფით. კართეეფიშ თუდოლე სუბალპური ტყალეფი რე, ჟიმოლე – ალპური დოლოეფი. 

მიორსხუან წყარმალუეფიშ ხელედულაშ დო (ცხენწყარიშ მარძგვანი ნადუ) დო კასლეთიშ (ინგირიშ ღანჩო) ლეხერეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ლეონიდ გაიდაი

მინი
**ლეონიდ გაიდაი** (რუს. Леонид Иович Гайдай; დ. 30 ღურთუთა, 1923, სვობოდნი, ამურიშ ოლქი ― ღ. 19 გერგობათუთა, 1993, მოსკოვი) — რუსი  კინორეჟისორი, სცენარისტი დო არტისტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Maestro of Russian Comedy: Leonid Gaidai

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1923
კატეგორია:ნაღურა 1993
რაჯივ განდი

thumb|right|რაჯივ განდი

**რაჯივ განდი** (ჰინდი राजीव गाँधी, დ.20 მარაშინათუთა, 1944, მუმბაი, ინდოეთი - ღ. 21 მესი, 1991, სრიპერუმბუდური, ინდოეთი) — ინდოეთიშ პოლიტიკოსი, ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი 1984-1989 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* A Profile
*   Press Brief in 
*  TERRORIST AND DISRUPTIVE ACTIVITIES (PREVENTION) ACT, 1987
*QRZ Ham Radio Callsign Database – VU2RG
*Rajiv Gandhi Memorial SEANET Convention

კატეგორია:ინდოარეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ პრემიერ–მინისტრეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1944
კატეგორია:ნაღურა 1991
ბუენოს–აირესი

**ბუენოს-აირესი** (ესპ. Buenos Aires) — არგენტინაშ ნანანოღა, ობჟათე ამერიკაშ ართ–ართ უდიდაში ნოღა. მახორობა 
2,891,082 კოჩი (2010). აგლომერაცია – 12,801,364 კოჩი. 
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official tourism website
* OPENCities Monitor participant 

კატეგორია:არგენტინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ნანანოღეფი
ხიხათა (ჸალაიბონი)

**ხიხათა** (***შქმერიშ ჸალაიბონი***) — ჸალაიბონი რაჭაშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 2030 მ. ეგაფილი რე თუდონცარცული კირქუალეფით, მერგელეფით დო გლაუკონიტიანი ქვიშაქუალეფით. დჷმახასიათაფალი რე სუბალპური ლანდშაფტი. მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ჯრუჭულაშ (ყვირილაშ მარძგვანი ნადუ) დო ხეორიშ (რიონიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ხიდა

**ხიდა** — ჸალაიბონი კოდორიშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ ნორთის. სიმაღალა 2633 მ. ეგაფილი რე პალეოზოური კრისტალური ფიქალეფით. კართეეფიშ თუდოლე წიფურონი დო რუმელირსამი ტყა რე, ჟიმოლე – სუბალპური დო ალპური დოლოეფი. 
ხიდა აფხაზეთიშ დო ჟიმოლენი შონეშ მიმარსხუაფალი, წყარმალუეფიშ ნენსკრაშ (ინგირიშ ღანჩო) დო საკენიშ (კოდორიშ ღანჩო) ლეხერეფს გინმალი უკუნტაში შარა რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ევა გრინი

**ევა გაელ გრინი** (დ. 5 კვირკვე, 1980) — ფრანგი არტისტი დო მოდელი. გრინი მოღალენდჷ თეატრის, სოიშახ აკოდირთუდჷ თიში დებიუტი 2003 წანას, ფილმის *[[ორცებუანეფი (ფილმი)|ორცებუანეფი]]*, სოდეთ თიქ თოჸუჯი მიკიჭოფჷ  მუსხირენი ტაცალე სცენაშ გეშა. გრინქ აღიარაფა მიპალუ რიდლი სკოტიშ ფილმით *[[ჟინიში ომაფე (ფილმი)|ჟინიში ომაფე]]* (2005), სოდეთ ასახიერჷ იერუსალიმიშ დიაფალი სიბილა. 2006 წანას ჯეიმზ ბონდიშ ახალი ფილმიშო *[[კაზინო როიალი (2006 წანაშ ფილმი)|კაზინო როიალი]]* მიპალუ ბაფტა, მუჭოთ ეშმანათე მურიცხიქ.  

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  

## სქოლიო

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1980
ზაალ ჯალაღონია

**ზაალ ჯალაღონია** (დ. 1981, 24 პირელი, ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი, ოფუტე კირცხი) – პოეტი, ლიტერატორი. 2002 წანას გაათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ზუგდიდიშ ფილიალი დო უკული გურაფა გაგინძორჷ ჯავახიშვილიშ უნივერსიტეტიშ მაგისტრატურას. რე ართი პოეტური კათელიშ - "დაბადებული ემბრიონებიშ" ავტორი. გჷშაშქუმალირი აფჷ მენცარული ნახანდი ოთარ ჭილაძეშ ,,გოდორიშენი“. თანგუნს ინგლისარ პოეტეფც ქორთულ დო მარგალურ ნინეფშა.

= ბიოგრაგია =
კირცხიშ სკოლაშ თებაშ უკული, ზაალ ჯალაღონიაქ  გურაფა გაგინძორჷ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ მაგისტრატურას, სოდე გათუ მაგისტრატურა. პროფესიათ ფილოლოგი რე დო ჭარუნს ალმანახურ ლიტერატურაშ სფეროს. 

მუშ ნანაშ ნინეფიშ, მარგალურიშ დო ქორთულიშ მოხ, რაგადანს ინგლისურო დო ფრანგულო.

2018 წანაშე, ზაალ ჯალაღონია რე პარიზის, საფრანგეთის.

= ჭარუაშ სტილი =
ზაალ ჯალაღონია რე გიშნაგორა მაჭარალი, რჩქინელი მუში კაბეტი მიშნაღელით მარგალურ ნინაშა დო ლიტერატურაშა. თინა რე ჩქინ ბორჯიშ ართ-ართ უკაბეტაში ჭარუ, ნამუთ ჭარუნს მარგალურ ნინაშა დო გოსოფურ სიმაღალეშა ეშმაჸუნს ნანაშ ნინაშა მეკონიშ გუმოხანტუა. თენას გჷშაკერზაფილი შანულობა უღჷ თიჯგურა მაღურუ შარას გერინელი ნინაშო, მუჭომით მარგალურ რე, ნამუთ რე სტიგმატიზირებულო დო ვა რე პოპულარული ომორდუალეფს შკას. თიში ნამთინე ხანდა ხვალე მარგალურიშ სიხვამარდეს ვა მოძირანან, ხოლო მოძირანა მარგალურიშ, მუჭოთ პოეტურო გჷმოხანტუაშ შულობეფს.  

ზაალ ჯალაღონიაშ ლერსეფიშ თემატიკა შხვადოშხვანერი რე, მარა უმოსო რე ფილოსოფიური დო მეტაფიზიკური. უღჷ პატრიოტული ლერსეფი. თიში ნაჭარეფს მუში აბანი უღჷ მარგალური ნინაშ დო იდენტობაშ გინოსკილადაშ შანულობას. ნახანდუეფს აფხვადჷნა მითოლოგია დო კოლხეთიშ ისტორიათ.

= კრჷბეფი დო გიშაშკუმალირი ნახანდეფი =
2022 წანას, მარგალური ნინაშ ასოციაციაქ გეგშაშქჷ პოეტიშ მარგალური ნინაშა ნაჭარა ლერსეფიშ კათელი, სოთინ ვა ვორდინ თინწკჷმა".

2014 წანას გეგშართჷ კათელქ: "ლერსეფი" (ქორთ: "ლექსები"). 

2004 წანას, გჷშნაშქუმელი აფჷ მენცარული ნახანდი ოთარ ჭილაძეშ ,,გოდორიშენი"
ფაილი:While_I_was_nowhere.jpg|ზაალ ჯალაღონიაშ კათელი: "სოთინ ვა ვორდინ თიმწკუმა" 


= მენაჭირინუეფი =
2013 წანას გიმორძგჷ ლიტერატურული კონკურსის ,,ართი ლერსიში თანგუა", სოდეთ თანგჷ რ. კიპლინგიშ ლერსი ,,მორო".

2023 წანაშ ქირსე თუთას ლიტერატურულ ჟურნალი ,,ებგურქ" გეგნოჩჷ გრანელიშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*   ზაალ ჯალაღონიაშ ლერსეფი ვიკიწყუს
*[ზაალ ჯალაღონია [Facebook]-ის]
# დაბადებული ემბრიონეფი
# სოთინ ვა ვორდინ თიმწკუმა — https://catalog.nplg.gov.ge/search*geo/?searchtype=X&SORT=D&searcharg=სოთინ+ვა+ვორდინ+თიმწკუმა+ზაალ+ჯალაღონია&searchscope=1

კატეგორია:ქორთუეფი 
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1981
კატეგორია:დუნაბადი 29 პირელი
ჭვიბერაზაუ

**ჭვიბერაზაუ** — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს, წყარმალუ ნენსკრაშ (ინგირიშ მარძგვანი ნადუ) ოდუდეს. სიმაღალა 3264 მ. ეგაფილი რე პალეოზოური გრანიტოიდეფით. დჷმახასიათაფალი რე ალპური დო გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტი.

მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ნენსკრაშ (ჟიმოლენი შონე) დო ბაქსანიშ ღანჩოეფს (ყაბარდო-ბალყარეთი).

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ვიკიწყუ

**ვიკიწყუ** (Wikisource) — ფონდ ვიკიმედიაშ ართ-ართი პროექტი, მუდგაშ ღანკით გოხოლუნა დუდიშულ გოფაჩუაშ ორიგინალურ ტექსტეფიშ ბიბლიოთეკაშ დორსხუაფა. თენა შილებე ორდას, მუჭოთ ლიტერატურული ნახანდეფი, თაშნეშე კომპიუტერულ პროგრამეფიშ გჷმორინაფაშ ოხემანჯღვერეეფი, ნამნეფით სტატიაშ ავტორიშ ნაჭარა ვა რენ. ვიკიწყუშ მასალეფი GPL ლიცენზიაშ თუდო რე. მარგალურ ვიკიწყუ უხოლაშ მუმალუს დირსხუაფუ.

თიშ გეშა, ნამუდა ვიკიწყუშ დუდშეიანი დუდჯოხო რდჷ „პროექტი ჸინწყუ“, თიშ დუდშეიანი ლოგო რდჷ აისბერგიშ ამნახანტი. მუსხირენი ტექნიკური დო ლეგალური ბაძაძეფიშ გეშა საბოლათ აისბერგიშ ამნახანტი ფოტოსურათიქ დითირჷ საგანგიოთ აკოქიმინელ ლოგოთ, ნამუთ ვიკიწყუშ სიმბოლოთ ამდღა ხოლო სქიდუ.

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიმედიაშ პროექტეფი
წანერი (ჸალაიბონი)

**წანერი** — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 3887 მ. ეგაფილი რე პალეოზოური დო კამბრიულიშწოხოლენი გრანიტოიდეფით დო კრისტალური ფიქალეფით. თირამ-ჸინამი რე. მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ინგირიშ (მესტიაშ მუნიციპალიტეტი) დო ბეზენგიშ ჩერეკიშ (ყაბარდო-ბალყარეთი) ღანჩოეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ელ-პანგიშ კანტონი

**ელ-პანგიშ კანტონი** () — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ელ-პანგი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 441 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ჩონეშ კანტონი

**ჩონეშ კანტონი** () — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჩონე. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 117 634 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
თამაკონი

**თამაკონი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 530 ადამიერი.

## სქოლიო

კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნობულევი

**ნობულევი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ტალერიშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 121 კოჩი.

## სქოლიო

კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
თუდოლენი ნაგვაზუ

**თუდოლენი ნაგვაზუ** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფჷ ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ აბაშაწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშეს, ზუღაშ დონეშე 140 მეტრას, კლიმატი - ლამე სუბტროპიკული. ოფუტეშე მარტვილიშა 6 კილომეტრი მეძჷ, ქართიშახ - 279 კმ, ზუგდიდიშახ - 80 კმ, უახოლაში ონიშოლი ნოღა ფუთიშახ - 70 კმ, უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილშახ - ნ. აბაშა (29 კილომეტრი), უახოლაში აეროპორტი - ქუთეში, კოპიტნარი - 40 კმ.

ოფუტეშ მეურნალაშ ჯინჯიერი დარგეფი რე მეკაკალარა დო მეორინჯალა, მეჩანარალას შანულამი აბანი უკინებჷ ლაწკარამ კულტურეფს, კერზოთ: ლაიტის, მუხუდოს დო ლებიას. ანდაწანურ ნარგეფშე - თხირს დო სუბტროპიკულ ხვიმას. ოფუტეს რე დიდი რესურსი ჩაიშ დო ხილიშ წარმაფაშო. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 734 კოჩი.

თუდოლენი ნაგვაზუშ საჯარო სკოლა 100 წანაშე უმოსი ხანიშ რე.

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
კატეგორია:ბჟადალი საქორთუოშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნაჯახუუ

**ნაჯახუუ** – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ცხენწყარიშ მარძგვანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 110 მეტრა, მარტვილიშე 13 კმ. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 785 კოჩი.

კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მაართა ნამიკოლუუ

**პირველი ნამიკოლუუ** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 718 კოჩი.

კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლემიქე

**ლემიქავე**, ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, (აბედათიშ თემი), ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ ტეხირიშ კვარჩხან ჸურე. ზუღაშ გეეშე 180 მეტრა, მარტვილიშე 14 კმ. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 792 კოჩი.

## ლიტერატურა

* 

კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი

**მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რაიონი სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს. რაიონიშ ტერიტორია 1917-შახ მიშმეშჷ ქუთეშიშ გუბერნიაშ სანაკიშ მაზრაშა, 1921-შე სანაკიშ მაზრაშა. 1930-შე ზოხო რაიონი რე. ადმინისტრაციული ცენტრიე ნოღა მარტვილი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მუნიციპალიტეტის ოხორანს 33 463 ადამიერი.

კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
ბიჭვინთა

**ბიჭვინთა** (ჯვ. ბერძენ. **პიტიუნტი**) — დაბა საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ გაგრაშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის, სოხუმიშე 80 კილომეტრის. დაბას სტატუსიქ მიაჩჷ 1963 წანას. მახორობა 11,0 ვითოში მახორუ (1991).

## სქოლიო

კატეგორია:გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
მცხეთა

**მცხეთა** — ნოღა საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანს, მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 7940 მახორუ. წყარმალუეფი მტკვარიშ დო არაგვიშ აკაკათაფუწკჷმა, მტკვარიშ მელე-მოლე დო არაგვიშ მარძგვან პიჯის. ნოღას რე რკინაშარაშ გიორენჯი, ნამუთ მიარსხუაფუ ქართი-სამტრედიაშ რკინაშარაშ მაგისტრალს.

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ ნოღეფი
არჩიდონაშ კანტონი

**არჩიდონაშ კანტონი** () — კანტონი ეკვადორს, ნაპოშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა არჩიდონა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 18 551 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
აგუარიკოშ კანტონი

**აგუარიკოშ კანტონი** () — კანტონი ეკვადორს, ორელიანაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ნუევო-როკაფუერტე. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 4 658 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
არახუნოშ კანტონი

**არახუნოშ კანტონი** () — კანტონი ეკვადორს, პასტასაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა არახუნო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 5 150 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
კაიამბეშ კანტონი

**კაიამბეშ კანტონი** () — კანტონი ეკვადორს, პიჩინჩაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კაიამბე. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 69 800 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
აღდგომელაანთკარი

**აღდგომელაანთკარი** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის (ნატახტარიშ თემიშ ტერიტორიული ორგანო). აშაძჷ მუხრანიშ დჷკის, წყარმალუ არაგვიშ მარძგვანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 580 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 15 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 431 კოჩი.

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ახალდაბა (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)

**ახალდაბა** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის (მისაქციელიშ თემიშ ტერიტორიული ორგანო), ლომის-ალევიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე დაბოლებას, წყარმალუ ნარეკვავიშ კვარჩხანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 900 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 22 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 32 კოჩი.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 2, გვ. 83, თბ.,1977
*საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, გვ. 20
*საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტ.2, გვ. 115

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კახიშ რაიონი

**კახიშ რაიონი** (აზერ. Qax rayonu) — აზერბაიჯანიშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციული ართური ქიანაშ ოორუე განშე, საქორთუოშ ისტორიულ პროვინცია ჰერეთიშ ნორთი. რაიონქ დირსხუ 1930 წანას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კახი. 1918-1921 წანეფს კახი მიშმეშ საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ზაქათალაშ ავტონომიური ოლქიშ აკოდგინალუაშა. 1921 წანას სხუნუეფიშ რუსეთიშ მეწურაფათ კავკაციარ კომუნისტეფქ რაიონი საქორთუოს გეგლანწყეს დო აზერბაიჯანს ქიმკურსხუეს.

## ისტორია
კახი, მუჭოთ შანულამი ოვაჭარე დაბა, წყუეფს მაართათ იშინუაფუ XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს კაკიშ ჯოხოთ. პოლიტიკურ ართურო იფორმირჷ თიშ უკული, მუთ 1604 წანას ირანიშ შაჰიქ აბას I-ქ კახეთიშ მაფა ალექსანდრე II-ს ჰერეთიშ ბჟაეიოლი ოძგალე თემი კაკი გაგწუღჷ დო წახურალ ლეკეფს გეგნოჩჷ. კაკი ირთუდჷ სუმ ნორთო: კახ-ბაში, კახ-ინგილო დო კახ-მუალი. XVIII ოშწანურაშ I ნაოთხარს კაკის საბოლათ იფორმირჷ წახურალი ლეკეფიშ თ.გ. უპატჷნო თემეფქ (ელისუშ, ყარადულაკიშ, სუვაგილიშ დო წახურიშ), ნამუეფქჷთ კახეთიშ ომაფეშ ძალამი დიდი ნორთი მუნეფიშ გოლინაშ თუდო გემშეჸონეს დო დემორჩილეს. თეთ ოსხირქ ქიმიაჩჷ უკულიანი ბორჯიშ ელისუშ სასულთანოს, ნამუქჷთ XIX ოშწანურაშ შქა ხანეფს რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშელჷ ზაქათალაშ ოლქიშ სახეთ.

## მახორობა
2007 წანაშ მუნაჩემეფით რაიონს 54 176 მახორუ რე: აზერბაიჯანალეფი, ქორთუეფი (ინგილოეფი), წახეფი, რუთულეფი, ლეკეფი, უდიეფი დო შხვა. მუნეფშე მუსულმანი - 85%, ქირსიანი - 15%.

## ჩინებული ადამიერეფი
* მოსე ჯანაშვილი

## გალერეა


Image: Qalacha.jpg
Image: Qalaça.jpg
Image: Sumuqala1.jpg
Image: İlisu burc2.jpg
Image: İçəri bazar8.jpg
Image: Ala qapı.jpg
Image: Burc.jpg
Image: Cinli qala1.JPG
Image: Cinli qala10.JPG
Image: Cinli qala4.JPG
Image: Cinli qala9.JPG
Image: Qala kompleksi.jpg
Image: İçəri bazar7.jpg
Image: İçəri bazar4.jpg
Image:İçəri bazar2.jpg



## ქოძირით თაშნეშე
* კაკი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.azstat.org
*  ვებ–ხასჷლა Azerbaijan

## სქოლიო

კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ რაიონეფი
ახალსოფელი (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)

**ახალდაბა** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, საგურამოშ თემს. აშაძჷ საგურამოშ დჷკის. წყარმალუ თეზამიშ (წყარმალუ არაგვიშ ნადუ)კვარჩხანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 650 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 10 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 125 კოჩი.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 95, თბილისი,1977 წ.

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ახალუბანი (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)

**ახალუბანი** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის (მისაქციელიშ თემიშ ტერიტორიული ორგანო). აშაძჷ მუხრანიშ დჷკიშ ოორუე ძგას. ზუღაშ დონეშე 560 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 11 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 435 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბევრეთი

**ბევრეთი** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ დაბოლებას, წყარმალუ დიღმისწყალიშ დუს. ზუღაშ დონეშე 1080 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 20 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 51 კოჩი.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 267, თბილისი, 1977 წ.

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
არაშენდა (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)

**არაშენდა** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის (გალავანიშ ტერიტორიული ორგანო). იდვალუაფუ წყარმალუ თეზამიშ  (არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ) კვარჩხანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 660 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 17 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 226 კოჩი.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბიწმენდი

**ბიწმენდი** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის  (გალავანიშ ტერიტორიული ორგანო), საგურამოშ დჷკის, წყარმალუ ახატნისხევიშ (არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ) მელე-მოლე ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 645 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 18 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 506 კოჩი.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 423, თბ.,1977
* საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი
* საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტ.2, გვ. 113

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბურიანი

**ბურიანი** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, საგურამოშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეშ ჯინს, წყარმალუ თეზამიშ (წყარმალუ არაგვიშ ნადუ) კვარჩხან ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 860 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 20 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 15 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გალავანი (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)

**გალავანი** (ჯვ. ჯოხო *ბოკოწინი*) — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, მუხრან-საგურამოშ დჷკიშ ბჟაეიოლ ნორთის. წყარმალუ თეზამიშ (წყარმალუ არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ) მარძგვან ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 750 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 18 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 503 კოჩი.

ოფუტეს ჯოხო გალავანიქ, გიადჷ XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, თექ წჷმოსქილადირი XVII-XVIII ოშწნაურეფიშ ჯიხა-გალუანიშ მეჯინათ.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გოროვანი

**გოროვანი** — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, (წეროვანიშ თემიშ ოკათუეში), სხალტბაშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს. ზუღაშ დონეშე 650 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 9 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 457 კოჩი. წყუეფს მაართათ იშინუაფუ XII ოშწანურაშ ბოლოს, ოფუტეს წჷმოსქილადირი რე XI-XII ოშწანურეფიშ ბაზილიკური ეკლესია.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 3, გვ. 233, თბ., 1978
*საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, გვ. 32
*საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტ.2, გვ. 116

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ერედა (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)

**ერედა** — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, წილკანიშ თემს. ზუღაშ დონეშე 660 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 510 კოჩი.

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი