open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფრედერიკ რაინესი

**ფრედერიკ რაინესი** (ინგლ. Frederick Reines; დ. 16 მელახი, 1918, პატერსონი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 26 მარაშინათუთა, 1998, ორინჯი, კალიფორნია, ააშ)  — ამერიკალი ფიზიკოსი. რაინესიქ დო კლაიდ კოუენიქ ექსპერიმენტეფიშ გიმორინაფათ ძირეს ნეიტრინო. რაინესი-კოუენიშ ექსპერიმენტიქ დანტკიცჷ ნეიტრინოშ არსებობა. ნეიტრინოშ არსებობაშ დანტკიცაფაშ გეშა, რაინესის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის, 1995 წანას.

## ბიოგრაფია
ფრედერიკ რაინესი გურაფულენდჷ სტევენსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის დო ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას, რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური. ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას მუშენდჷ რიჩარდ ფეინმანიშ ჯგუფის. 1946 წანაშე რაინესი რდჷ ჯგუფიშ ლიდერი. მონაწილენდჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირებაშ პროცესის, 1951 წანას რდჷ ტესტირებეფიშ ართ-ართ სერიაშ *Operation Greenhouse*-იშ დირექტორი. რაინესი მუშენდჷ კეიზიშ ბჟადალ ორეზერვე უნივერსიტეტის დო კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ირვაინი). 1959-1966 წანეფს რაინესი რდჷ კეიზიშ ბჟადალი ორეზერვე უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. 1966 წანაშე რაინესი მუშენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ირვაინი), სოდეთ რდჷ ფიზიკაშ ფაკულტეტიშ დეკანი. 1988 წანაშე რდჷ პროფესორი ემერიტუსი.

## პუბლიკაციეფი
* Reines, F. & C. L. Cowan, Jr. "On the Detection of the Free Neutrino", Los Alamos National Laboratory (LANL) (through predecessor agency Los Alamos Scientific Laboratory), United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (August 6, 1953).
* Reines, F., Cowan, C. L. Jr., Carter, R. E., Wagner, J. J. & M. E. Wyman. "The Free Antineutrino Absorption Cross Section. Part I. Measurement of the Free Antineutrino Absorption Cross Section. Part II. Expected Cross Section from Measurements of Fission Fragment Electron Spectrum", Los Alamos National Laboratory (LANL) (through predecessor agency Los Alamos Scientific Laboratory), United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (June 1958).
* Reines, F., Gurr, H. S., Jenkins, T. L. & J. H. Munsee. "Neutrino Experiments at Reactors", University of California-Irvine, Case Western Reserve University, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (September 9, 1968).
* Roberts, A., Blood, H., Learned, J. & F. Reines. "Status and Aims of the DUMAND Neutrino Project: the Ocean as a Neutrino Detector", Fermi National Accelerator Laboratory (FNAL), United States Department of Energy (through predecessor agency the Energy Research and Development Administration), (July 1976).
* 

## ლიტერატურა
*Close, Frank E. (2012). Neutrino. Oxford: Oxford University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Guide to the Frederick Reines Papers. Special Collections and Archives, The UC Irvine Libraries, Irvine, California.
* ფრედერიკ რაინესი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1918
კატეგორია:ნაღურა 1998
სევერო ოჩოა

**სევერო ოჩოა დე ალბორნოსი** (ესპ. Severo Ochoa de Albornoz; დ. 24 ეკენია, 1905, ლუარკა, ასტურია, ესპანეთი — ღ. 1 გერგობათუთა, 1993, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანარი-ამერიკალი ექიმი დო ბიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (არტურ კორნბერგიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ რნბ-შ დო დნბ-შ ბიოლოგიური სინთეზიშ მექანიზმეფს.

## ბიოგრაფია
სევერო ოჩოაქ დებადჷ 1905 წანაშ 24 ეკენიას, ნოღა ლუარკას, ესპანეთის, ბიზნესმენიშ დო იურისტიშ სევერო მანუელ ოჩოაშ ფანიას. გურაფულენდჷ მალაგაშ სკოლას, უკულ მადრიდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი 1930 წანას. სევერო ოჩოაქ გინორთჷ ამერიკაშა, სოდეთ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1940-1942 წანეფს ოჩოა მუშენდჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ (სენტ-ლუისი) მედიცინაშ ფაკულტეტის დო 1942 წანაშე ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას. ოჩოა 1945 წანაშე, რდჷ ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის ბიოქიმიაშ ასისტენტ პროფესორი, 1946 წანაშე ფარმაკოლოგიაშ ასოცირებული პროფესორი, 1954 წანაშე ბიოქიმიაშ პროფესორი დო ბიოქიმიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. 1959 წანას ოჩოას დო არტურ კორნბერგის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. 1978 წანას ოჩოაქ მიპალუ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. 1985 წანას სევერო ოჩოაქ დირთჷ ესპანეთშა. სევერო ოჩოაქ ღურუ 1993 წანაშ 1 გერგობათუთას, მადრიდის.

## ლიტერატურა
*Singleton, R. Jr. (2007). "Ochoa, Severo." In New Dictionary of Scientific Biography, Noretta Koertge (ed.), vol. 5, pp. 305–12. Detroit: Charles Scribner's Sons.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*სევერო ოჩოა Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ესპანარი-ამერიკალეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1905
კატეგორია:ნაღურა 1993
კორიო

**კორიო** — სახენწჷფო კორეაშ ჩქონს, ნამუქჷთ გიჭყჷ სილაშ სახენწჷფოშ დონთხაფაშ უკული 935 წანას დო ჸოფე ჩოსონიშ დინასტიაშ ეჸონუაშახ, 1392 წანაშა.

ჯოხოდვალა *კორიო* მოურს აკოკუნტარაფილ კოგურიოშე, კორეაშ სუმი ორდოფეოდალური ომაფეშე ართ-ართი, ნამუთ სილაშ სახენწჷფოქ 668 წანას აკაართიანჷ. თეხანური ჯოხო *კორეა* მოურს ზიტყვაშე *კორიო*.

კატეგორია:აზიაშ ჸოფილი მონარქიეფი
კატეგორია:აზიაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:კორეაშ ისტორია
კატეგორია:დინასტიეფი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
თეოდორ უილიამ რიჩარდსი

**თეოდორ უილიამ რიჩარდსი** (ინგლ. Theodore William Richards; დ. 31 ღურთუთა, 1868, ჯერმანთაუნი, ფილადელფია, ააშ — ღ. 2 პირელი, 1928, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, მაართა ამერიკალი მენცარი, ნამუქით მიპალუ ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის. პრემიაქ მიაჩჷ ქიმიური ელემენტეფიშ ატომურ მასაშ ზუსტი დეტერმინაციაშ გეშა.

## ბიოგრაფია
თეოდორ უილიამ რიჩარდსი გურაფულენდჷ ჰავერფორდიშ კოლეჯის დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის დიო ასისტენტო, უკულ ინსტრუქტორო, ასისტენტ-პროფესორო დო უკულ პროფესორო. 1903 წანაშე რდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. რიჩარდსიშ ომენცარე ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ქიმიური ელემენტეფი დო თინეფიშ ატომური მასა. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ ლაურეატი.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
* 
* 
* 

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*თეოდორ უილიამ რიჩარდსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1868
კატეგორია:ნაღურა 1928
დიკინსონ რიჩარდსი

**დიკინსონ ვუდრაფ რიჩარდსი უკულაში** (ინგლ. Dickinson Woodruff Richards, Jr.; დ. 30 გჷმათუთა, 1895, ორინჯი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 23 ფურთუთა, 1973, ლეიკვილი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ექიმი დო ფიზიოლოგი, გურიშ კათეტერიზაციაშ მეთოდიშ ართ-ართ დუმარსხუაფალი. 1956 წანას ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ანდრე ფრედერიკ კურნანი დო ვერნერ ფორსმანიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
დიკინსონ რიჩარდსი გურაფულენდჷ ჰოტჩკისიშ სკოლას, კონექტიკუტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ იელიშ უნივერსიტეტი, სოდეთ ინგლისურს დო ჯვეშ ბერძენულ ნინას გურაფულენდჷ. 1917 წანას ქაკათჷ ამერიკაშ არმიას დო 1918-1919 წანეფს რდჷ საფრანგეთის ამერიკაშ არმიაშ არტილერიაშ ინსტრუქტორი. ამერიკაშა დორთინაშ უკულ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ დო ქირურგიაშ კოლეჯის გურაფულენდჷ, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი 1923 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ 1927 წანაშა ნიუ-იორკიშ ჰოსპიტალს მუშენდჷ. 1927 წანას დიკინსონ რიჩარდსიქ ინგლისშა მიდართჷ დო მუშობა დიჭყჷ ინგლისიშ მედიცინაშ ერუანულ ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიშ დო ფიზიოლოგიშ ჰენრი დეილიშ ხემანჯღვერობათ. მალას ამერიკაშა დირთჷ. დიკინსონ რიჩარდსიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ გური დო თიში ლახარეფი. გურაფულენდჷ  გურიშ ქრონიკულ ლახარეფს დო მედიკამენტეფს გურიშ ლახარეფიშ კურნალობაშო. დარსხუ კურნალობაშ დო დიაგნოსტიკაშ შხვადოშხვა მეთოდეფი. ჸათე ნახანდეფიშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1956 წანას. რდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1956: *[[ნობელიშ პრემია]]  ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის*
* 1960: *ჯონ ფილიპსიშ მემორიალური პრემია*
* 1963: *Legion of Honour*
* 1968: *ტრუდოშ მენდალი*
* 1970: *კობერიშ მენდალი*

## ლიტერატურა
* Fishman, Alfred P. Richards, Dickinson Woodruff. American National Biography Online February 2000.
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*დიკინსონ რიჩარდსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1895
კატეგორია:ნაღურა 1973
ჩოსონი

|}
**ჩოსონი** თაშნეშე **ჩოსონიშ ომაფე**, **ჩოსონიშ დინასტია** ( ზიტყვაზიტყვათ „კაბეტი ჩოსონიშ სახენწჷფო“, თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ჯოსეონი ვარ-და ჩოსუნი) — კორეაშ ომაფე, ნამუშ დჷმარსხუაფალი რე ი სონგე, თიში რინა დოხოლაფირო ხუთი ოშწანურაშ გოძვენას იგჷნძორჷ, 1392 წანაშ კვირკვეშე 1897 წანაშ გჷმათუთაშახ. თის კორეაშ იმპერია ოფიციალურო 1897 წანას გიადჷ. ომაფექ დირსხჷ კორიოშ აკოცჷმაშ უკული, ნამუთ ასე კესონგიშ ნანანოღა რე. დუდშე კორეაქ გეგნიკეთჷ დო ნანანოღაქ გინოღალირქ იჸუ ასეიან სეულშა. ომაფეშ ოორუე ხურგეფქ გეფართჷ ორთაშობურ ხურგეფშა იალუშ დო თუემნიშ წყარმალუეფშა, ნამუთ ჯურჩენიშ დოჸუნალაშ გიმე რდჷ. ჩოსონიშ დინასტია რდჷ ეკონია დინასტია კორეას, თეწკჷმა ართო არძაშე ხანგჷრძე კონფუციანური დინასტია.

მართუალაშ პერიოდის ჩოსონიშ დინასტიაქ ხე ქეშუნწყჷ ჩინური კონფუციანიზმიშ იდეალეფიშ დო დოგურაფეფიშ მიშაღალას დო გოჸონიერაფას კორეაშ ჯარალუას. ნეო-კონფუციანიზმიქ დენტკიცჷ, მუჭოთ დინასტიაშ ახალი სახენწჷფო იდეოლოგიათ. ომანგეთ ბუდიზმიქ დონთხაფილ დო ოშა-გოშათ დაკვირდაფილ რელიგია რდჷ დო შხირას მოთხოზუდჷ დინასტია. ჩოსონქ დანტკიცჷ თიში ეფექტიანი მართუალა, თიქ შილებჷ კორეაშ  ტრადიციული კულტურაშ, პროფესიული საქვარუაშ, მენცარალაშ, ლიტრატურაშ დო ტექნოლოგიაშ ახალი გოვითარაფაშ დო სუბეეფიშ ძირაფა. თეშ უმკუჯინოალო ომაფექ დეღამაკჷ გვიან XVI დო ორდოიან XVII ოშწანურეფს, კორეას იაპონიაშ მიშაკათინეფიშ ბორჯის (1592–1598), თაშნეშე მაართა დო მაჟირა მანჯურიაშ მიშაკათუეფიშ ბორჯის, 1636 წანას, მუჟამსჷთ დახე აკოხუ კორეაშ ჩქონიშ ხურგეფი, ნამუთ უმოსო მიკმანჭაფუდჷ იზოლაციონისტურ პოლიტიკაწკჷმა, ნამუშ გეშა ქიანა ჩინებულო გჷნირთჷ, მუჭოთ „ზოხოიანი ომაფე“. მანჯურიაშ მიშაკათინეფიშ უკული, ჩოსონიშ დინასტიას დოხოლაფირო 200 წანიან თინჩალაქ ქჷდოდირთჷ.

ომაფეშ სიჭყანიერეშ უმკუჯინალო, ნამუთ იზოლაციაშ უმკუჯინალო იშენით ქასქიდჷ, თიქ კინ ქჷდიჭყჷ, XVIII ოშწანურას ომაფეშ რინაშ დათებუაქ ქჷმაკინჷ, დინოხოლენ აწორინალეფქ, ხემანჭუაფაშო ბურჯაფეფქ, ოერეფოშქაშე ჟიგაულაქ დო ომაფეს აშონთაფეფიშ გეშა. საბოლათ XIX ოშწანურას ჩოსონიშ ომაფექ რინა მეჭყვიდჷ.

ჩოსონიშ ომაფექ ძალამ შანულამი მონძალა ქჷდუტჷ თეხანურ კორეას. ასეიანი კორეაშ კულტურაშ, ეტიკეტიშ ნორმეფიშ უმენტეშალა, თაშნეშე სოციალური მეჯინა ართამ პრობლემეფშა, თეხანური კორეული ნინა დო დიალექტი ზუსტას ჩოსონიშ კულტურაშე დო ტრადიციეფშე მოურს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Cultural Values of the Choson Dynasty  – from Instrok.org, created by the East Rock Institute.
* "Click into the Hermit Kingdom" (Written by Yang Sung-jin and published by Dongbang Media in Seoul, South Korea) – 100 articles in English on the Joseon Dynasty 
* Korean royal family website  – currently available only in Korean.
* Choson dynasty 
* "Japanese Document Sheds New Light on Korean Queen's Murder"  – Ohmynews.com's uncovered document about murder of Queen Minbi
*"E-Annals Bring Chosun History to Everyman" , The Chosun Ilbo, January 27, 2006.
*"Korean Lee (Yi) Dynasty Granite Sculptures. 

კატეგორია:კორეაშ ისტორია
კატეგორია:ჩოსონი
კატეგორია:აზიაშ ჸოფილი მონარქიეფი
კატეგორია:აზიაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
მარტინ როდბელი

**მარტინ როდბელი** (ინგლ. Martin Rodbell; დ. 1 ქირსეთუთა, 1925, ბალტიმორი, მერილენდი, ააშ — ღ. 7 ქირსეთუთა, 1998, ჩაპელ-ჰილი, ოორუე კაროლინა, ააშ) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი დო მოლეკულური ენდოკრინოლოგი. G-ცილეფიშ ძირაფაშ დო დოგურაფაშ გეშა 1994 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ალფრედ გილმანიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
მარტინ როდბელი გურაფულენდჷ ბალტიმორიშ კოლეჯის, ჯონ ჰოპკინზიშ უნივერსიტეტის დო ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის. ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ბიოლოგიას, 1954 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ როდბელი მუშენდჷ ჭყანათელობაშ ერუანულ ინსტიტუტის, დიუკიშ უნივერსიტეტის დო ოორუე კაროლინაშ უნივერსიტეტის.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1994: *ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიას დო მედიცინას*
* 1984: *გაირდნერიშ პრემია*
* 1987: *რიჩარდ ლუნსბერიშ პრემია*
* 1995: *Golden Plate Award*

## ლიტერატურა
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის
*მარტინ როდბელი Nobelprize.org-ის
*Martin Rodbell Papers (1925-1999) - National Library of Medicine finding aid
*The Martin Rodbell Papers  - Profiles in Science, National Library of Medicine

კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1925
კატეგორია:ნაღურა 1998
შერვუდ როულენდი

**ფრანკ შერვუდ როულენდი** (ინგლ. Frank Sherwood Rowland; დ. 28 მანგი, 1927, დელავერი, ოჰაიო, ააშ — ღ. 10 მელახი, 2012, ნიუპორტ-ბიჩი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი. გურაფულენდჷ ატმოსფეროშ ქიმიას დო ქიმიურ კინეტიკას.

## ბიოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*F. Sherwood Rowland Papers. Special Collections and Archives, The UC Irvine Libraries, Irvine, California.
*CFCs, Ozone Depletion and Global Warming Freeview video interview with F.Sherwood Rowland provided by the Vega Science Trust.
*UCI Nobel winner F. Sherwood 'Sherry' Rowland dies at 84 Orange County
*Ozone layer scientist who 'saved the world' dies Guardian
*Obituary in The Independent by Marcus Williamson

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1927
კატეგორია:ნაღურა 2012
მარშიმი (მიარეშანულამი)

**მარშიმი** შილებე შანენდას:
* მარშიმი - ღურელიშ სახეშ ოფორალი
* მარშიმი - თეატრის გჷმირინუანა შხვადოშხვა როლიშ ორსულებერო
* მარშიმი - ოკათე ვარ-და რელიგიური დღახუეფშო გიშართილი

## კინო
* მარშიმი (1961 წანაშ ფილმი) - დაბალბიუჯეტამი კანადური ფილმი
* მარშიმი (1988 წანაშ ფილმი) - 1998 წანაშ იტალიური ფილმი
* მარშიმი - 1994 წანაშ კომედია, ნამუსჷთ თარ როლს ჯიმ ქერი არსულენს.
კეიმადა-გრანდი

**კეიმადა-გრანდი** ვარ-და **გვერიშ კოკი** () — კოკი ატლანტიშ ოკიანეს, ბრაზილიაშ მატერიკულ წყარპიჯიშე 35 კმ-შ მეძენას,  ნოღა სან-პაულუშ ობჟათე ნორთიშ მანგას.

## გეოგრაფია

კოკიშ ფართობი რე 0,43 კმ² დო ზუღაშ დონეშე სიმაღალა რე 206 მ, მარა ჩინებული რე მუჭოთ მოსოფელიშ ართ-ართი არძაშე ოშქურანჯი გვერიშ გვარობაშ არანი — კოკიშ ბოტროპსი (*Bothrops insularis*), ნამუშ ნაჩამინა გჷმიჭანუანს ორგანიზმიშ ნორშვიშ ბიწორი ღურალას, ჭაჭეფიშ კონწარ უბაღერალას, კუჭ-ჭჷშ ზისხირულას, ტვინიშ ზისხირიულას, შვანეფიშ 7% ღურას გჷმიჭანუანს. თე სამანჯელით, დო თაშნეშე აბანობური ფლორაშ დო ფაუნაშ ჩუალაშ ღანკით, ქიანაშ თარობას კოკიშა სურება ვაშინერაფილო აფჷნა გჷნორთინაფილი.

## ეკონომიკა
კოკის გედგჷ ოსინთუ, ნამუთ ავტომატურ რეჟიმს მუშენს. კოკიშ გოხოლუაშ წყარს გოხურგელი რე ჩხომჭოფუა დო დაივინგი.

კეიმადა-გრანდი ტურისტეფშო ვა რე მოხუჯური. ბრაზილიაშ კანონდვალუაშ დონეშა კოკიშა არხოს მენჩურა ხოლო ვაშილებე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კეიმადა გრანდი — ბრაზილიაშ გვერიშ კოკი

## სქოლიო

კატეგორია:ბრაზილიაშ კოკეფი
კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ კოკეფი
კატეგორია:უხორუ კოკეფი
კატეგორია:სან-პაულუშ გეოგრაფია
ჰოკინგიშ რადიაცია

**ჰოკინგიშ რადიაცია** (ინგლ. Hawking radiation) — თერმული ელექტრომაგნიტური რადიაცია, ნამუთ გიშმურს უჩა რხვილეფშე კვანტური ეფექტიშ გეშა, ჸოფირებეფიშ ჰორიზონტიშ გოხოლუას. ჰოკინგიშ რადიაციაშ თეორიაშო არგუმენტეფი აკიმუშუ სტივენ ჰოკინგიქ 1974 წანას დო ათე თეორია სტივენ ჰოუკინგიშ ჯოხოდვალათ რე შინელი. ჰოკინგიშ რადიაცია აჭიჭარენს უჩა რხვილიშ მასას დო ენერგიას დო თეორიულო მერჩქინელი რე ნამჷ-და, თი უჩა რხვილეფი ნამუთ ენერგიას შხვანერო ვეთმეჭოფჷნან, ჭიეჭიეთ დინუნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Hawking radiation calculator tool
* The case for mini black holes  A. Barrau & J. Grain explain how the Hawking radiation could be detected at colliders
კორეაშ სუმი ომაფე

**კორეაშ სუმი ომაფე** — ორდოფეოდალური სუმი სახენწჷფო, ნამუთ ჯვ.წ. I-შე ახ. წ. VII ოშწანურაშახ იკენდჷ კორეაშ ჩქონს დო მანჯურიას. თე ომაფეეფი რე: კოგურიო, პექჩე დო სილა. თინეფი ჩინარი დჷმაჸუნალეფიშ სააწმარენჯოთ იბურჯჷდეს. თ.გ სუმი ომაფეშ პერიოდის დო უმოსი ორდო თაქ თაშნეშე რდჷ შხვა მორჩილი ხორუეფი დო ომაფეეფი, თინეფს შქას რე: კაია, ტონიე, ოქჩო, პუიო, ოსანი, ტამნა დო შხვა.

## თაშნეშე ქოძირით
* კორეაშ გვიანი სუმი ომაფე

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კორეა დო სუმი ომაფეშ პერიოდი
* კულტურა

კატეგორია:კორეაშ ისტორია
ობჟათე ჩუნჩონიშ პროვინცია

**ობჟათე ჩუნჩონიშ პროვინცია**, **ჩუნჩონ-ნამდო**, ვარ-და **ჩუნჩონნამ-დო** () — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ბჟადალშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჰონსონი.

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალექტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პროვინციაშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა (ინგლ.)

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
კანვონიშ პროვინცია (ობჟათე კორეა)

**კანვონიშ პროვინცია** () — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჩუნჩონი.

1945 წანაშ კორეაშ გორთუალაშახ, ობჟათე კორეაშ კანვონიშ დო ოორუე კორეაშ  კანვონიშ პროვინციეფი ართი ადმინისტრაციული ართული რდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალექტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
ოორუე ჩოლაშ პროვინცია

**ოორუე ჩოლაშ პროვინცია** ( ), კუნტას **ჩონბუკი** ( — **ჩონრაბუკტო**) — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ობჟათე-ბჟადალშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჩონჯუ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალქეტეფი
* ჩონბუკ ჰიონდე მოტორსი

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
ობჟათე კიონსანიშ პროვინცია

**ობჟათე კიონსანიშ პროვინცია**  ), კუნტას **კიონამი** ( — **კიონ**სან**ნამ**-დო) — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ადმინისტრაციული ნოღა — ჩანვონი.

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალექტეფი

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
ჩეჯუშ პროვინცია

**ჩოჯუშ პროვინცია** () — არძაშე უკაბეტაში კოკი დო არძაშე უჭიჭაში პროვინცია ობჟათე კორეას. პროვინციაშ ოფიციალური ჯოხოდვალა — **პროვინცია გიშაკერზაფილი ავტონომიათ — ჩეჯუ** ( *ჩეჯუ თიკპიოლ ჩაჩიდო*). პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჩეჯუ. კოკი იდვალუაფჷ კორეაშ საროტის,  ობჟათე ჩოლაშ პროვინციაშ ობჟათე-ბჟადალშე, ნამუშ ნორთი რდჷ კოკი ჩეჯუ 1946 წანაშახ. ევროპალეფშო ჩინებული რდჷ ჯოხოდვალათ **კოკი კველპარტი**.

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალექტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კოკი ჩეჯუ 
* ჩეჯუშ პროვინცია
* Jeju (კორ.)

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ კოკეფი
კატეგორია:ავტონომიეფი
ტყარი გური

**ტყარი გური** (ესპ. Corazón salvaje) — მექსიკური ტელეკომპანია Televisa-შ ტელე-სერიალი გინოღალირ 1993 წანას. რეჟისორი რე ხოსე რენდონი, თარ როლეფს ლაჸაფენა ედიტ გონსალესი დო ედუარდო პალომო. ტელე-სერიალს უღუდჷ დიდი პოპულარობა 90-იან წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*[ტყარი გური [კინოფილმეფიშ ინტერნეტ-მუნაჩემეფიშ ბაზა|IMDb]-ის]

კატეგორია:მექსიკური ტელე-სერიალეფი
ოორუე ჩუნჩონიშ პროვინცია

**ოორუე ჩუნჩონიშ პროვინცია**( ), კუნტას **ჩუნბუკი** ( — **ჩუნ**ჩომ**პუკ**ტო) — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ცენტრის. 1106 წანას თე ტერიტორიას დირსხჷ ჩუნჩონიშ პროვინციაქ. ოორუე ჩუნჩონიშ პროვინციაქ გიჭყჷ 1896 წანას, ჩუნჩონიშ პროვინციაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთიშე, 1945 წანაშახ გოართოიანაფილი კორეაშ პროვინცია რდჷ, უკული ობჟათე კორეაშ პროვინციათ გჷნირთჷ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჩონჯუ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალექტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პროვინციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა (ინგლ.)

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
ოორუე კიონსანიშ პროვინცია

**ოორუე კიონსანიშ პროვინცია** (), კუნტა ჯოხო — **კიონბუკი** () — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ბჟაეიოლშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ანდონი.

## ჩინებული პიჯეფი
* პაკ ნამ ოკი (დ. 1923 - ღ. 2017 ), კორეალი კინორეჟისორი, არტისტი დო სცენარისტი, მაართა კორეალ ოსურო იკოროცხჷ, ნამუთ მუშ ქიანას ფილმს ოკათუდჷნ.
* მინ იუნგი (Suga) დ. 9 მელახი, 1993 წ., რეპერი, ,უსიკალური პროდიუსერი, ბირეფიშ ავტორი, მუსიკალურ ბუნა BTS-შ მაკათური
* ჩონ ჩხონ სონი ესვარილი ობურჯაფე ხელუანობაშ მობურჯე

## თაშნეშე ქოძირით
* ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
* ობჟათე კორეაშ რეგიონეფი
* კორეული ნინაშ დიალექტეფი

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
კიონგიდოშ პროვინცია

**კიონგიდოშ პროვინცია** () — არძაშე მეჭედელო დოხორელი პროვინცია ობჟათე კორეაშ ოორუე ბჟადალშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — სუვონი. ობჟათე კორეაშ ნანანოღა სეული პროვინციაშ ცენტრის იდვალუაფჷ, მარა ვენშმურს თიშ აკოდგინალუაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნორაშ მართუალაშ ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
ნიკო გომელაური

**ნიკო გომელაური** (დ. 12 კვირკვე, 1970 – ღ. 13 პირელი, 2010) — ქორთუ პოეტი დო არტისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* nplg.gov.ge

კატეგორია:დუნაბადი 1970
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
კატეგორია:ნაღურა 2010
ნაფთალი ბენეთი

**ნაფთალი ბენეთი** (დ. 25 მელახი, 1972) — ისრაელიშ პრემიერ-მინისტრი 2021 წანაშ 13 მანგიშე 2022 წანაშ 1 კვირკვეშახ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქნესეთიშ საიტი
თომას შელინგი

**თომას კრომბი შელინგი** (ინგლ. Thomas Crombie Schelling; დ. 14 პირელი, 1921, ოკლენდი, კალიფორნია, ააშ — ღ. 13 ქირსეთუთა, 2016, ბეტესდა, მერილენდი, ააშ) — ამერიკალი ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის. გურაფულენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი) დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ იელიშ უნივერსიტეტის დო მერილენდიშ უნივერსიტეტის (კოლეჯ-პარკი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* IDEAS/RePEc
* "War and Peace in the Nuclear Age; At the Brink"  an interview with Thomas Schelling, 1986.
* Official list of Schelling's publications at New England Complex Systems Institute website  (PDF)
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1921
კატეგორია:ნაღურა 2016
ართურ ლეონარდ შავლოვი

**ართურ ლეონარდ შავლოვი** (ინგლ. Arthur Leonard Schawlow; დ. 5 მესი, 1921, მაუნთ-ვერნონი, ნიუ-იორკიშ შტატი, ააშ — ღ. 28 პირელი, 1999, პალო-ალტო, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. ჩარლზ ტაუნსიწკჷმა ართო გიმიგონჷ ლაზერი. შავლოვიქ ლაზერიშ გიმორინაფათ ზიმუ ატომიშ ენერგია. 1981 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის (ნიკოლას ბლომბერგენი დო კაი სიგბანიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
ართურ ლეონარდ შავლოვიქ დებადჷ 1921 წანაშ 5 მესის, ნიუ-იორკიშ შტატის. გურაფულენდჷ ტორონტოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ პროფესორი მალკოლმ კრაუფორდიშ ხემანჯღვერობათ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ბელიშ ლაბორატორიას, კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის დო სტენფორდიშ უნივერსიტეტის. შავლოვიშ ომენცარე ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: ოპტიკა, ლაზერი, სპექტროსკოპია, ბირთვული რეზონანსი.

## პერსონალური რინა
ართურ შავლოვიშ ოსური რდჷ ჩარლზ ტაუნსიშ უკულაში და აურელია ტაუნსი. ჸუნდეს სუმი სკუა:ართური უკულაში, ჰელენი დო ედიტი. უკულაშ ართურს აუტიზმი უღუდჷ. ართურ შავლოვიშ ჰობი რდჷ ჯაზი დო რდჷ ჯაზიშ მუსიკალურ ინნაჭარეფიშ კოლექციონერი. შავლოვიქ ღურუ 1999 წანაშ 28 პირელს, ლეიკემიათ კალიფორნიაშ ნოღა პალო-ალტოს.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1962: *სტიუარტ ბალანტაინიშ მენდალი*
* 1963: *იუნგიშ მენდალი დო პრემია*
* 1964: *მორის ლიბმანიშ პრემია*
* 1970: *რიხტმაიერიშ პრემია*
* 1976: *ფრედერიკ აივსიშ მენდალი*
* 1977: *მარკონიშ მენდალი*
* 1981: *ნობელიშ პრემია ფიზიკას*
* 1991: *მენცარობაშ ერუანული მენდალი*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Nobel Winner: Arthur Leonard Schawlow
*Bright Idea: The First Lasers (laser history) 
*Press Release: The 1981 Nobel Prize in Physics
*Arthur Leonard Schawlow obituary

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1921
კატეგორია:ნაღურა 1999
ისააკ ბაშევის ზინგერი

**ისააკ ბაშევის ზინგერი** (იდიში יצחק באַשעװיס זינגער‎; ინგლ. Isaac Bashevis Singer; დ. 11 გერგობათუთა, 1903, ლეონცინი, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 24 კვირკვე, 1991, სერფსაიდი, ფლორიდა, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1978). ჭარუნდჷ იდიშიშ ნინაშა.

## ბიოგრაფია
ისააკ ბაშევის ზინგერქ დებადჷ 1903 წანაშ 11 გერგობათუთას, ვარშავაშ ხოლოს, პოლონეთის, პოლონარი ურიეფიშ ფანიას. 1935 წანას ზინგერქ ამერიკაშა მიდართჷ დო ნიუ-იორკის ქიდიხორჷ, სოდეთ მუშენდჷ გაზეთთ *The Jewish Daily Forward*-იშ ჟურნალისტო დო კოლამნისტო. ზინგერი რე შხვადოშხვა რომანეფიშ ავტორი. ზინგერიშ ნოველეფიშ სიუჟეტით გინოღალირი რე კინო-ფილმეფი.

## ლიტერატურული კარიერა

## ლიტერატურა
*Richard Burgin. Conversations with Isaac Bashevis Singer. NY: Doubleday, 1985.
*Israel Zamir. Journey to My Father, Isaac Bashevis Singer. New York: Arcade 1995.
*Dvorah Telushkin. Master of Dreams: A Memoir of Isaac Bashevis Singer. New York: Morrow, 1997.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official Website
*
* Singer page at Library of America
* ''The Paris Review'' Interview with Isaac Bashevis Singer
* Isaac Bashevis Singer Collection at the Harry Ransom Center at The University of Texas at Austin
* Snger's Biography by Florence Noiville at Google Books
* Finding aid to Isaac Bashevis Singer manuscripts at Columbia University. Rare Book & Manuscript Library.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ურიეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1903
კატეგორია:ნაღურა 1991
ლოიდ შეპლი

**ლოიდ სტაუელ შეპლი** (ინგლ. Lloyd Stowell Shapley; დ. 2 მანგი, 1923, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 12 მელახი, 2016, ტუსონი, არიზონა, ააშ) — ამერიკალი მათემატიკოსი დო ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის 2012 წანას (ელვინ როთიწკჷმა ართო). შეპლი უმოსო ხანდენდჷ მათემატიკურ ეკონომიკას. რდჷ ლაჸაფეფიშ თეორიაშ გოვითარაფაშ ართ-ართ თარი კონტრიბუტორი. შინელი რე შეპლიშ ვექტორით, სტოქასტიკური ლაჸაფეფით, ბონდარევა-შეპლიშ თეორიათ, შეპლი-შუბიკიშ ინდექსით, გეილი-შეპლიშ ალგორითმით, სნოუ-შეპლიშ თეორიათ, შეპლი-ფოლკმენიშ ლემათ დო შხვა თეორიეფით.

## ბიოგრაფია
ლოიდ შაპლიქ დებადჷ 1923 წანაშ 2 მანგის, მასაჩუსეტსიშ ნოღა კემბრიჯის, ამერიკალი ასტრონომეფიშ ჰარლოუ შეპლიშ დო მართა ბეც-შეპლიშ ფანიას. ლოიდ შეპლი გურაფულენდჷ ფილიპს ექსტერიშ აკადემიას დო უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ჸათე ბორჯის ჯარშა ხოლო ქუდუძახეს დო მსახურენდჷ ამერიკაშ არმიას, ჩინეთიშ ნოღა ჩენდუს. ჸათაქ სსრრშ კოდეფიშ ტახუაშ გეშა გინოჩეს ბრონზეშ მურიცხიშ მენდალი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ გურაფა კინ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის გაგინძორჷ. ჰარვარდის მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი მათემატიკას 1948 წანას. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის გურაფაშ თებაშ უკულ, შეპლი მუშენდჷ RAND-იშ კორპორაციას. ართ წანაშ უკულ შეპლიქ გურაფა ფრინსთონიშ უნივერსიტეტის გაგინძორჷ, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1953 წანას ალბერტ უილიამ ტაკერიშ ხემანჯღვერობათ. დისერტაციაშ თხილუაშ უკულ მალას შეპლიქ კინ RAND-იშ კორპორაციაშა დირთჷ დო მუშენდჷ თექ 1954-1981 წანეფს. 1950 წანას შეპლიქ კოლეგეფწკჷმა ართო გიმიგონჷ ლაჸაფი *So Long Sucker*, ნამუთ ეკონომიკურ-სტრატეგიული ლაჸაფი რე. 1981 წანაშე ღურაშახ, შეპლი რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ლოს-ანჯელესი) პროფესორი დო პროფესორი ემერიტუსი. შინელი ეკონომისტი რობერტ აუმანიშ აზრით შეპლი რდჷ ლაჸაფეფიშ თეორიაშ უდიდაშ თეორიტიკოსი. შეპლი რდჷ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ, ამერიკაშ ეკონომიკურ ასოციაციაშ დო ამერიკაშ მათემატიკაშ ასოციაციაშ მაკათური. ართ-ართ თარი ჯილდო ნამუთ შეპლიქ მიპალუ რდჷ ნობელიშ პრემია ეკონომიკაშ დარგის, 2012 წანას. ღურჷ 2016 წანაშ 12 მელახის, 92 წანერქ, არიზონაშ ნოღა ტუსონს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Shapley Value
* Citation of von Neumann Theory Prize on L.S.Shapley's work: "Lloyd Shapley has dominated game theory for the thirty-seven years since von Neumann and Morgenstern published their path-breaking book, *The Theory of Games and Economic Behavior*."
* Albert Tucker's comment on L.S.Shapley's work. In 1995, Albert W. Tucker mentioned in his passing that Shapley was second only to Von Neumann as the most important researcher in theory of games so far. Philip Wolfe Interview by Irv Lustig, May 4, 2001.  Video by Irv Lustig, Short Hills, NJ.
* Robert Aumann's Nobel lecture, also see here http://www.huji.ac.il/dovrut/nobel_lecture.doc.
* UCLA - In Memoriam
* Biography of Lloyd S. Shapley from the Institute for Operations Research and the Management Sciences

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ეკონომიკაშ დარგის
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1923
კატეგორია:ნაღურა 2016
ტომას სტეიცი

**ტომას არტურ სტეიცი** (ინგლ. Thomas Arthur Steitz; დ. 23 მარაშინათუთა, 1940, მილუოკი, ვისკონსინი, ააშ — ღ. 9 გჷმათუთა, 2018, ბრანფორდი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი. რიბოსომაშ სტრუქტურაშ დო ფუნქციეფიშ დოგურაფაშ გეშა, 2009 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის (ვენკატრამან რამაკრიშნანი დო ადა იონათიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
ტომას სტეიცი გურაფულენდჷ ლოურენსიშ უნივერსიტეტის, უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ბიოქიმიას დო მოლეკულურ ბიოლოგიას, უილიამ ლიფსკომიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ ართ პერიოდის მუშენდჷ ჰოვარდ ჰიუზიშ მედიცინაშ ინსტიტუტის. რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ასისტენტ-პროფესორი. მალას გეგნორთჷ იელიშ უნივერსიტეტიშა. თარი ჯილდოეფი ნამუთ სტეიციქ მიპალუ რდჷ: ფაიზერიშ პრემია (1980), როზენსტილიშ პრემია (2001), კეიოშ პრემია (2006), გაირდნერიშ პრემია (2007), ნობელიშ პრემია (2009) დო შხვეფი.

## პერსონალური რინა
ტომას სტეიციშ ოსური რდჷ ჯოან სტეიცი, იელიშ უნივერსიტეტიშ მოლეკულური ბიოლოგიაშ პროფესორი. ჸუნდეს ართი სკუა, ჯონი. ტომას სტეიციქ ღურუ 2018 წანაშ 9 გჷმათუთას, 78 წანერქ.

## პუბლიკაციეფი
* Steitz, T. A., et al. "Determination of the Atomic-Resolution Crystal Structure of the Large Subunit from the Ribosome of Haloarcula marismortui;", *nsls newsletter*, (November 2000).
* Steitz, T. A., et al. "The Atomic Resolution Crystal Structure of the Large Ribosomal Subunit from Haloarcula marismortui", *NSLS Activity Report* (2000).

## ლიტერატურა
*Peter B. Moore, Thomas A. Steitz (2005). The ribosome revealed // Trends in Biochemical Sciences, Volume 30, Issue 6, June 2005, Pages 281—283

## რესურსეფი ინტერნეტის

* "Inquisitiveness of Milwaukee native leads to a Nobel Prize", *The Milwaukee Journal Sentinel*.
* Thomas Steitz - MIPtalk.com interview
* Lawrence University Graduate Awarded Nobel Prize in Chemistry

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას
კატეგორია:დუნაბადი 1940
კატეგორია:ნაღურა 2018
ჰოვარდ ტემინი

**ჰოვარდ მარტინ ტემინი** (ინგლ. Howard Martin Temin; დ. 10 ქირსეთუთა, 1934, ფილადელფია, პენსილვანია, ააშ — ღ. 9 ფურთუთა, 1994, მადისონი, ვისკონსინი, ააშ) — ამერიკალი გენეტიკოსი დო ვირუსოლოგი.

## ბიოგრაფია
ჰოვარდ ტემინიქ დებადჷ ფილადელფიას, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ბიოლოგიას, სუორტმორიშ კოლეჯის დო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია, 1959 წანას. კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის მუშენდჷ რენატო დულბეკოშ ხემანჯღვერობათ. დულბეკოშ ლაბორატორიას ტემინი გურაფულენდჷ ვირუსეფიშ სქტუქტურას, მუტაციას. 1960 წანაშე ტემინი მუშენდჷ ვისკონსინიშ უნივერსიტეტიშ (მადისონი) კიბოშ რკვიებაშ ლაბორატორიას. ტემინი უმოსო შინელი რე რევერსული ტრანსკრიპტაზაშ ძირაფათ დო დოგურაფათ. რევერსული ტრანსკრიპტაზა რე შიდსიშ დო ჰეპატიტი Bშ თარი კომპონენტი ფერმენტი. 1975 წანას ჰოვარდ ტემინს გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (რენატო დულბეკო დო დევიდ ბალტიმორიწკჷმა ართო).

## პერსონალური რინა
ჰოვარდ ტემინიშ ოსური რდჷ რაილა ტემინი, ვისკონსინიშ უნივერსიტეტიშ (მადისონი) გენეტიკოსი. ჸუნდეს ჟირი სკუა. ჰოვარდ ტემინიქ ღურუ 1994 წანაშ 9 ფურთუთას, ფიჟვიშ კიბოთ.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1972: NAS-იშ ჯილდო მოლეკულურ ბიოლოგიას
* 1973: ფაიზერიშ პრემია
* 1974: ალბერტ ლასკერიშ პრემია
* 1974: გაირდნერიშ პრემია
* 1975: ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
* 1988: ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური
* 1992: მენცარობაშ ერუანული მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰოვარდ ტემინი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი გენეტიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ვირუსოლოგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1934
კატეგორია:ნაღურა 1994
ედვარდ დონალ ტომასი

**ედვარდ დონალ ტომასი** (ინგლ. Edward Donnall "Don" Thomas; დ. 15 მელახი, 1920, მარტი, ტეხასი, ააშ — ღ. 20 გჷმათუთა, 2012, სიეტლი, ვაშინგტონიშ შტატი, ააშ) — ამერიკალი ექიმი, ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი ემერიტუსი, 1990 წანას ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ჯოზეფ მიურეიწკჷმა ართო). ტომასიქ, მუშ ოსური, ჰემატოლოგი დოთი ტომასიწკჷმა ართო, დარსხუ ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ მეთოდი, ლეიკემიაშ კურნალობაშო.

## ბიოგრაფია
ედვარდ დონალ ტომასი გურაფულენდჷ ქიმიას დო ქიმიურ ინჟინერიას, ტეხასიშ უნივერსიტეტის (ოსტინი). 1941 წანას ტომასიქ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი დო 1943 წანას მაგისტრიშ ხარისხი. ტომასიქ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ მედიცინაშ სკოლას დო 1946 წანას მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. რეზიდენტურას გურაფულენდჷ პეტერ ბენტ ბრიგემიშ ჰოსპიტალს. 1955 წანაშე რდჷ ბასეტიშ მედიცინაშ ცენტრიშ თარი ექიმი. ბასეტიშ ცენტრის ორთუდჷ ექსპერიმენტეფს დო ოკვირუდჷ ნამდა ჭუკეფი, ნამუსით მეღებულ აფუდეს რადიაციაშ ლეტალური დოზა, ძვალიშ ტვინიშ მიშაჸონაფაშ უკულ გინმასკიდუდეს. ტომასი ჭუკეფიშ უკულ ჯოღორეფშე ხოლო ორთუდჷ ექსპერიმენტეფს. ტომასიქ დო მუშ ოსურქ დოროთი (დოთი) ტომასიქ დარსხის ლეიკემიაშ კურნალობაშო ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ მეთოდი. 

## პერსონალური რინა
ედვარდ დონალ ტომასიშ ოსური რდჷ დოროთი (დოთი) მარტინ ტომასი, ჰემატოლოგი. ჸუნდეს სუმი სკუა. დოთი ტომასი მუშ ქომონჯიშ ექსპერიმენტეფს მონაწილენდჷ დო მიშეღჷ დიდი თია ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ დორსხუაფაშა. ჯორჯ სანტოსიქ, გიშარჩქინელ ტრანსპლანტოლოგიქ თქუ ნამდა ედვარდ დონალ ტომასი ქო რე ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ მუმა და, დოროთი თე პროცედურაშ დიდა რე. ედვარდ დონალ ტომასიქ ღურუ 2012 წანაშ 20 გჷმათუთას, გურიშ ლახალათ. დოროთი (დოთი) ტომასიქ ღურუ 2015 წანაშ 9 ღურთუთას.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1979: ფილიპ ლევინიშ პრემია
* 1981: კეტერინგიშ პრემია
* 1987: კარლ ლანდშტაინერიშ პრემია
* 1990: მენცარობაშ ერუანული მენდალი
* 1990: გაირდნერიშ პრემია
* 1990: ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
* 1990: ტერი ფოქსიშ პრემია
* 1990: მენცარობაშ საპრეზიდენტო მენდალი
* 1992: ჯორჯ კობერიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ედვარდ დონალ ტომასი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1920
კატეგორია:ნაღურა 2012
ჩარლზ ტაუნსი

**ჩარლზ ჰარდ ტაუნსი** (ინგლ. Charles Hard Townes; დ. 28 კვირკვე, 1915, გრინვილი, ობჟათე კაროლინა, ააშ — ღ. 27 ღურთუთა, 2015, ოკლენდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. უმოსო ხანდენდჷ კვანტურ ელექტრონიკას. მიშუძჷ დიდი თია ლაზერიშ დო მაზერიშ გიმოგონებაშა. 1964 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის (ნიკოლაი ბასოვი დო ალექსანდრე პროხოროვიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
ჩარლზ ტაუნსი გურაფულენდჷ ფიზიკას ფურმანიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დიუკიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის 1939 წანას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ ბელიშ ლაბორატორიას. 1950 წანაშე ტაუნსი რე კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი დო 1950-1952 წანეფს რდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ რადიაციულ ლაბორატორიაშ დირექტორი. 1967 წანაშე ტაუნსი რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ფიზიკაშ პროფესორი. კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის იმუშუ დახე 50 წანა. რდჷ ნობელიშ, კომსტოკიშ, სტიუარტ ბალანტაინიშ, იუნგიშ, ვენივარ ბუშიშ დო შხვა პრემიეფიშ ლაურეატი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა
*Chiao, Raymond, ed. (2005). Visions of Discovery: New Light on Physics, Cosmology, and Consciousness, A Volume Dedicated to Charles Hard Townes on his 90th Birthday. Cambridge. 
*Haynie, Rachel (2014). First, You Explore: The Story of Young Charles Townes (Young Palmetto Books). University of South Carolina Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Charles Townes Oral History part 2 Studies at Caltech and work at Bell Labs on the eve of World War II, Recorded at IEEE History Center, September 1992, Retrieved May 1, 2015
*Charles H. Townes, Ph.D., Biography and Interview with Academy of Achievement|American Academy of Achievement
*Massachusetts Institute of Technology, Office of the Provost, Records of Charles H. Townes, AC-0031. Department of Distinctive Collections, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, Massachusetts.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1915
კატეგორია:ნაღურა 2015
პოლ სამუელსონი

**პოლ ენტონი სამუელსონი** (ინგლ. Paul Anthony Samuelson; დ. 15 მესი, 1915, გერი, ინდიანა, ააშ — ღ. 13 ქირსეთუთა, 2009, ბელმონტი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის (1970).

## ბიოგრაფია
პოლ სამუელსონი გურაფულენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის ეკონომიკაშ ასისტენტ-პროფესორო დო უკულ პროფესორო. რდჷ XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ ეკონომისტი.

## ლიტერატურა
*Backhouse, Roger E. (2017). Founder of Modern Economics: Paul A. Samuelson: Volume 1: Becoming Samuelson, 1915-1948. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-066411-4.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Presentation Speech by Professor Assar Lindbeck, Stockholm School of Economics, Award Ceremony, The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, 1970
* ''A History of Economic Thought'' biography, 2004
* 
* Paul Samuelson, Yale Honorands biography, May 2005
* "Nobel-winning economist Paul A. Samuelson dies at age 94", *MIT News*, December 13, 2009

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1915
კატეგორია:ნაღურა 2009
როჯერ ციენი

**როჯერ ციენი** (ინგლ. Roger Yonchien Tsien; დ. 1 ფურთუთა, 1952, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 24 მარაშინათუთა, 2016, იუჯინი, ორეგონი, ააშ) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი. წვანე ფლუორესცენტნური ცილეფიშ ძირაფაშ დო გოვითარაფაშ გეშა, 2008 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის (ოსამუ შიმომურა დო მარტინ შალფიწკჷმა ართო)

## ბიოგრაფია

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*როჯერ ციენი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1952
კატეგორია:ნაღურა 2016
ჯეკ სტეინბერგერი

**ჯეკ სტეინბერგერი** (ინგლ. Jack Steinberger; დაბადებაშ ჯოხო Hans Jakob Steinberger; დ. 25 მესი, 1921, ბად-კისინგენი, გერმანია — ღ. 12 ქირსეთუთა, 2020, ჟენევა, შვეიცარია) — გერმანალი-ამერიკალი ფოზიკოსი. გურაფულენდჷ ნეიტრინოს. მიუონური ნეიტრინოშ ძირაფაშ დო დოგურაფაშ გეშა, 1988 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკას (ლეონ მაქს ლედერმანი დო მელვინ შვარციწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
ჯეკ სტეინბერგერქ დებადჷ 1921 წანაშ 25 მესის, გერმანიაშ ნოღა ბად-კისინგენს. ნაცისტეფიშ ანტისემიტურ პოლიტიკაშ გურშენ, ჯეკ სტეინბერგერიშ დიდა დო მუმაქ, 13 წანერ ჯეკი ამერიკაშა გუტეს. ჯეკი გურაფულენდჷ ნიუ-ტრიერიშ სკოლას (არიზონა) უკულ გურაფა გაგინძორჷ არმურიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის (ასეიან ილინოისიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტი), სოდეთ გურაფულენდჷ ქიმიურ ინჟინერიას. 1942 წანას ჯეკ სტეინბერგერქ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ქიმიას, ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის. ოდოქტორე დისერტაცია ხოლო ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის თხილუ. ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ გეჩინებაფუ ედვარდ ტელერი დო ენრიკო ფერმი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის დო CERN-ის ხოლო.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
*Steinberger, J. & A. S. Bishop. "The Detection of Artificially Produced Photomesons with Counters", Radiation Laboratory, University of California-Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (March 8, 1950).
*Steinberger, J., W. K. H. Panofsky & J. Steller. "Evidence for the Production of Neutral Mesons by Photons", Radiation Laboratory, University of California-Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (April 1950).
*Panofsky, W. K. H., J. Steinberger & J. Steller. "Further Results on the Production of Neutral Mesons by Photons", Radiation Laboratory, University of California-Berkeley, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (October 1, 1950).
*Steinberger, J. "Experimental Survey of Strange Particle Decays", Columbia University, Nevis Laboratories, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (June 1964).
*

## პერსონალური რინა
სტეინბერგერიშ ოსური რდჷ ჯოან ბოურეგარდი. თიშე ჸუნდუ ჟირი სკუა. სტეინბერგერიშ მაჟირა ოსური რდჷ ბიოლოგი სინტია ალფი. თიშე ხოლო ჟირი სკუა ჸუნდუ. ჯეკ სტეინბერგერიშ სკუაქ ნედ სტეინბერგერქ დარსხუ მუსიკალური ინსტრუმენტეფიშ კომპანია *სტეინბერგერი*. ჯეკ სტეინბერგერიშ მაჟია სკუა ჯულია სტეინბერგერი რე ლოზანაშ უნივერსიტეტიშ ეკოლოგიური ეკონომიკაშ პროფესორი. ჯეკ სტეინბერგერი, მუჭოთ ათეისტი დო ჰუმანისტი რდჷ ჰუმანიზმიშ აკადემიაშ პრემიაშ ლაურეატი. 1980-იან წანეფშე სტეინბერგერქ გილეშჷ მუშ ოდაბადურ ნოღა ბად-კისინგენშა. ბად-კისინგენიშ სკოლას, სოდეთ სტეინბერგერი გურაფულენდჷ, გიადჷ სტეინბერგერიშ ჯოხოქ, 2001 წანას. ჯეკ სტეინბერგერქ ღურუ 2020 წანაშ 12 ქირსეთუთას, 99 წანერქ, შვეიცარიაშ ნოღა ჟენევას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Jack Steinberger  at CERN
* Jack Steinberger at *Biographical Memorial Book of the Jews of Bad Kissingen*

კატეგორია:გერმანალი-ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1921
კატეგორია:ნაღურა 2020
ჯორჯ უოლდი

**ჯორჯ უოლდი** (ინგლ. George Wald; დ. 18 გერგობათუთა, 1906, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 12 პირელი, 1997, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიოლოგი დო ბიოქიმიკოსი. გურაფულენდჷ რეტინაშ პიგმენტეფს. რდჷ ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1967 წანას (ჰოლდენ კეფერ ჰარტლაინი დო რაგნარ გრანიტიწკჷმა ართო).

## ბიოგრაფია
ჯორჯ უოლდიქ დებადჷ ნიუ-იორკის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ნიუ-იორკიშ ტექნიკურ სკოლას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ აკადემიური ხარისხი. 1932 წანას უოლდიქ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ზოოლოგიას, კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული ართ პერიოდის მუშენდჷ გერმანიას, ოტო ჰენრიხ ვარბურგიწკჷმა. უოლდიქ გერმანიაშე შვეიცარიაშა მიდართჷ. 1933 წანას უოლდიქ ევროპა ქიდიტუ დო დირთჷ ამერიკაშა დო მუშობა ქიდიჭყჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის. 1934 წანას გეგნორთჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშა სოდეთ მუშენდჷ დიო ინსტრუქტორო დო უკულ პროფესორო. 1950 წანაშე უოლდი რდჷ ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. 1967 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია, 1966 წანას ფრედერიკ აივსიშ მენდალი, 1953 წანას მიპალუ ალბერტ ლასკერიშ პრემია. უოლდიქ ღურუ კემბრიჯის, მასაჩუსეტსის, 1997 წანაშ 12 პირელს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* John E. Dowling, "George Wald, 1906–1997: A Biographical Memoir" in *Biographical Memoirs*, Washington, D.C.: The National Academy Press (National Academy of Sciences), Volume 78, 298:317.
* A remembrance by his son Elijah
* Papers of George Wald : an inventory

Two of George Wald's speeches can be read on-line:
* A Generation in Search of a Future
*The Origin of Death

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიოლოგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1906
კატეგორია:ნაღურა 1997
ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2020

მინი|მარცხნივ|200პქ|ევრო 2020-შ ოფიციალური ლოგო
**ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2020** ვარ-და კუნტას **ევრო 2020** (, ) — 
უეფა-შით მანჯაფილი რანწკით მა-16 ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი ევროპაშ ქიანეფიშ ნაკორობა ბუნეფს შქას. 
ტურნირი მანჯებედუკო-ოკო 2020 წანაშ 12 მანგიშე 12 კვირკვეშა, მარა COVID-19 პანდემიაშ გეშა იმანჯებჷ ართ წანაშ უკული, 2021 წანაშ 11 მანგიშე 11 კვირკვეშა. თეწკჷმა, თეშ მუჭოთ ტოკიოშ ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფსჷნ, ტურნირს ქჷდასქიდჷ დუდმაართა ჯოხოდვალა 2020 წანაშ მეწურაფათ. თენა რე ევროპაშ მაართა ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი, ნამუქჷთ გჷნოდვალირქ იჸუ ოგანაგე დგომარობეფიშ გეშა.

2020
კატეგორია:2020 წანა კუჩხბურთის
კატეგორია:ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2020
ელი ვიზელი

**ელი ვიზელი** (ინგლ. Elie Wiesel; დ. 30 ეკენია, 1928, სიგეტი, რუმინეთიშ ომაფე — ღ. 2 კვირკვე, 2016, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ჟურნალისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი შვიდობაშ დარგის. შინელი რე წინგით სერი, სოდეთ ეთმოჭარუნს მუშ დო მუშ მუმაშ ტრაგიკულ რინას ოსვენციმიშ დო ბუხენვალდიშ საკონცენტრაციე ბანაკეფს. მუჭოთ ჰოლოკოსტის გინოსკილადირი, რდჷ ააშ-შ ჰოლოკოსტიშ მემორიალური მუზეუმიშ ართ-ართ დუმარსხუაფალი. რდჷ ბოსტონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. ჭარუნდჷ ინგლისურ, ფრანგულ, ურიულ დო იდიშიშ ნინეფშა. რე 57 წინგიშ ავტორი.

## ლიტერატურა
*Fine, Ellen S. Legacy of Night: The Literary Universe of Elie Wiesel. New York: State University of New York Press, 1982. 
*Downing, Frederick L. Elie Wiesel: A Religious Biography. Macon, GA: Mercer University Press, 2008. 
*Davis, Colin. Elie Wiesel's Secretive Texts. Gainesville, FL: University Press of Florida, 1994.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ელი ვეზელი Nobelprize.org-ის
*ელი ვეზელი - ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ურიეფი
კატეგორია:ამერიკალი ურიეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჟურნალისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1928
კატეგორია:ნაღურა 2016
ოლივერ უილიამსონი

**ოლივერ იტონ უილიამსონი** (ინგლ. Oliver Eaton Williamson; დ. 27 ეკენია, 1932, სიუპირიორი, ვისკონსინი, ააშ — ღ. 21 მესი, 2020, ბერკლი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის (ელინორ ოსტრომიწკჷმა ართო, 2009 წ.). უმოსო შინელი რე ტრანზაქციაშ ხარჯიშ თეორიათ. 

## ბიოგრაფია
ოლივერ უილიამსონი გურაფულენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სტენფორდიშ უნივერსიტეტის დო კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტის. კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1963 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1963-1965 წანეფს, უილიამსონი რდჷ ეკონომიკაშ ასისტენტ-პროფესორი კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), 1965-1983 წანეფს რდჷ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი დო 1983-1988 წანეფს იელიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 2009: ნობელიშ პრემია ეკონომიკას
* 2009: რიკსბანკიშ პრემია 
* 2004: ჰორსტ კლაუს რეკტენვალდიშ პრემია
* 1999: ჯონ ფონ ნეიმანიშ პრემია
* 1997: ამერიკაშ პოლიტიკურ დო სოციალურ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური
* 1994: ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური
* 1983: ამერიკაშ ხელუანობაშ დო მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათური
* 1977: ეკონომეტრიკული საზოგადოებაშ მაკათური
* 1962: ჰენდერსონიშ პრემია
*

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* 
* 

## წინგეფი
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Oliver E. Williamson  at University of California, Berkeley
* Profile and Papers at Research Papers in Economics/RePEc
* 

*From the Haas School of Business, University of California, Berkeley:*
* HNW Story
* Press Release

*From the University of California, Berkeley:*
* Press Release

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1932
კატეგორია:ნაღურა 2020
რობერტ ბერნს ვუდვორდი

**რობერტ ბერნს ვუდვორდი** (ინგლ. Robert Burns Woodward; დ. 10 პირელი, 1917, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 8 კვირკვე, 1979, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1965 წანას. გურაფულენდჷ ორთაშობური პროდუქტეფიშ კომპლექსურ სინთეზის დო მოლეკულურ სტრუქტურას. როალდ ჰოფმანიწკჷმა ართო გურაფულენდჷ ქიმიურ რეაქციეფს.

## ბიოგრაფია

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1945: ჯონ სკოტიშ მენდალი
* 1956: ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური
* 1959: დევიშ მენდალი
* 1961: როჯერ ადამსიშ მენდალი
* 1969: პიუს XI-იშ ორქოშ მენდალი
* 1964: მენცარობაშ ერუანული მენდალი
* 1965: ნობელიშ პრემია ქიმიას
* 1967: უილარდ გიბსიშ პრემია
* 1968: ლავუაზიეშ მენდალი
* 1970: ჰენბერიშ მემორიალური მენდალი
* 1973: არტურ კოუპიშ პრემია
* 1978: კოპლიშ მენდალი

## ბიბლიოგრაფია

* Robert Burns Woodward: Architect and Artist in the World of Molecules; Otto Theodor Benfey, Peter J. T. Morris, Chemical Heritage Foundation, April 2001.
* Robert Burns Woodward and the Art of Organic Synthesis: To Accompany an Exhibit by the Beckman Center for the History of Chemistry (Publication / Beckman Center for the History of Chemistry); Mary E. Bowden; Chemical Heritage Foundation, March 1992

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Video podcast of Robert Burns Woodward talking about cephalosporin (ინგლ.)
*რობერტ ბერნს ვუდვორდი Nobelprize.org-ის (ინგლ.)

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას
კატეგორია:დუნაბადი 1917
კატეგორია:ნაღურა 1979