open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლიუკ ბესონი

**ლიუკ ბესონი** (; დ. 18 მელახი, 1959, პარიზი) — ფრანგი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი. გინოღალირი აფჷ თრილერიშ ჟანრიშ ფილმეფი. ჟირშა რდჷ ნომინირაფილი სეზარიშ ჯილდოს დო ართიშა მიღჷ ქოთ.

## ფილმოგრაფია

* 1990 - ნიკიტა *(Nikita)*
* 1994 - ლეონი: პროფესიონალი *(Léon: The Professional)*
* 1997 - ვაყინტა *(Nil by Mouth)* პროდიუსერი
* 1997 - მახუთა ელემენტი *(The Fifth Element)*
* 1998 - ტაქსი *(Taxi)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 1999 - ჟანა დ'არკი *(Jeanne d'Arc)*
* 2000 - ტაქსი 2 *(Taxi 2)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2001 - ვასაბი *(Wasabi)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2003 - ფანფან ტიტა *(Fanfan la Tulipe)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2003 - ტაქსი 3 *(Taxi 3)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2004 - მავითოსუმა რაიონი *(District 13)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2004 - ტაქსი *(Taxi)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2005 - ანგელოზი ა *(Angel-A)* 
* 2005 - რევოლვერი *(Revolver)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2005 - მელკიადეს ესტრადაშ სუმი სასაფლა *(The Three Burials of Melquiades Estrada)* პროდიუსერი
* 2007 - ტაქსი 4 *(Taxi 4)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2011 - კოლომბიანა *(Colombiana)* სცენარისტი დო პროდიუსერი
* 2013 - ფანია *(The Family)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1959
კატეგორია:ფრანგი სცენარისტეფი
კატეგორია:ფრანგი კინოპროდიუსერეფი
აუგსტბორდჰორნი

**აუგსტბორდჰორნი** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ვალეშ კანტონს; გინაჯინე შტალდენიშ მუნიციპალიტეტის. კონკაშა მეურს მუდგაზჷმარენი კუჩხიშ ოულარი საროტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Augstbordhorn on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბჟაეიოლი ბრაიტჰორნი

**ბჟაეიოლი ბრაიტჰორნი** — მორჩილი კონკა ბრაიტჰორნიშ მასივს, პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონიშ ტერიტორიას. სიმაღალა 4 139 მეტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Descrizione della vetta su digilander.libero.it

კატეგორია:ალპეფი
სამი ნასერი

**სამი ნასერი** (; ; დ. 2 კვირკვე 1961, პარიზი, საფრანგეთი) — ბერბერული გორჩქინაშ ფრანგი არტისტი. ჩინებული რე მუში როლით ფილმის „ტაქსით“ დო თიში გაგინძორებეფით. სამი ბიბი ნასერიშ უკლაში ჯიმა რე.

## ბიოგრაფია
სამი ნასერქ დებადჷ 1961 წანაშ 2 კვირკვეს საფრანგეთიშ ნანანოღა პარიზის. დიდა ჟაკლინი ნორმანდიალი ფრანგი რე, მუმა ჯილალი ალჟირალი რე, ნამუქჷთ საფრანგეთშა გინორთჷ ალჟირიშ დუდიშალაშა. სამიქ ირდჷ არხებული ოხორინალს სენ-მარტინიშ შოშეს ამშვი ჯიმაწკჷმა დო დალეფწკჷმა ართო. ართ-ართი ჯიმა ლარბი (ბიბი) ნასერი ხოლო არტისტი რე. გვიანო თიში ფანიაქ დარინალო პარიზიშ ელიურთიშა, ფინტენე-სუ-ბუაშა გინორთჷ.

ნასერიქ სკოლა 16 წანაშ ხანს დიტუ დო დიჭყჷ მუშობა. მარგინალური რინაშ მათხოზინექ 18 წანაშ ხანს დიჭყჷ ნარკოტიკიშ მოხვარა. 1984 წანას, თის მიესაჯჷ ხუთი წანიანი დოხუნაქ ხირუაშო, ჯიხას 4 წანა იღჷ.

სამის ჸუნს ქომოლსქუა დუნაბადი 1995 წანას, ჯოხოთ *ჯულიანი*. 2005 წანას იგურგინჷ არტისტი *მარი გიარდშა*.

## კარიერა
მუსხირენ წანაშ გოძვენას თინა ოცადჷდჷ მეუგორუაფუდუკო მუში აბანშა სცენას. 
მაართა შანსი კინოს თის მეჩჷ რეჟისორქ ტომას ჟილქ ფილმით *Raï*, სოდეთ თინაქ *ნორდინიშ* როლი არსულჷ. ნასერქ ათე როლით *ლოკარნოშ კინოფესტივალს* ჟირი ჯილდო მიღჷ, ხოლო პარიზიშ კინოფესტივალსჷთ.

სამიშ კარიერაქ უმოსო წოხოლე იდჷ თიშ უკული, მუთ გიშარჩქინელო თინაქ შეხვად რეჟისორ დო პროდიუსერ ლიუკ ბესონს. ართიანს თინეფქ შეხვადეს ფილმ *[[ლეონი: პროფესიონალი|ლეონიშ]]* გინოღალას, სოდეთ ახალი არტისტი ლაჸაფენდჷ პოლიციარიშ როლს. 

ბესონი მუშ ფილმის *ტაქსი* სამის არენს ახალი ტაქსისტიშ *დანიელიშ* როლს. თეს მაჸუნჷ ფილმეფქ „ტაქსი 2“ (2000), „ტაქსი 3“ (2003), „ტაქსი 4“ (2007).

2006 წანას არტისტიქ მიღჷ საუჯგუშო ქომოლკოჩი არტისტიშ ჯილდო ფილმ „პატრიოტეფიშო“ კანიშ კინოფესტივალს, ფილმიშ შხვა არტისტეფწკჷმა ართო.

2009 წანაშ უკული, მუთ თის გურჩქინდჷ პრობლემეფქ პოლიციაწკჷმა უმოსო მესიშ თირსალო გიშეშჷ ტელევიზიათ. 2015 წანას ილაჸაფჷ თეატრალურ წჷმორინას „L’indien cherche le Bronx“.

## რესურსები ინტერნეტში

*
*  Samy Naceri in Allocine website

კატეგორია:დუნაბადი 1961
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი
კატეგორია:ბერბერეფი
არპელისტოკი

**არპელისტოკი** () — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ბერნიშ დო ვალეშ კანტონეფიშ თანჯას. ორხველჷ ვილდჰორნიშ მასივს დო ეპონილიე ზანეტეჩიშ ჸალაიბონს დო ვილდჰორნიშ კონკას შქას. 

ოორუე კართე ფორილიე გელტენიშ ჯიშთით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Arpelistock on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბაზოდინო

**ბაზოდინო** () — გვალა ლეპონტიშ ალპეფს, შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას. წჷმარინუანს ტიჩინოშ კანტონიშ მაჟირა უმაღალაშ კონკას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Il Basòdino su camptocamp.org
* Basòdino su geofinder.ch

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
ბაიხლე

**ბაიხლე** () — გვალა შვეიცარიას, ემენტალიშ ალპეფს. იდვალუაფუ ლუცერნიშ კანტონს; გინაჯინე ეშოლცმატიშ მუნიციპალიტეტის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Beichle on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბალფრინი

**ბალფრინი** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ დომიშ გვალაშ ოორუეშე, ვალეშ კანტონიშ ტერიტორიას. ორხველჷ მიშაბელიშ მასივს, ნამუთ ოფუტე მატერტალს დო ზაასტალს შქას რე გინოზინდილი. 

ბალფრინიშ ოორუე კართე ფორილიე ბალფრინგლეჩერიშ ჯიშთით, ობჟათე კართე უმოსი დიდი რიედიშ ჯიშთით.
250px|მარცხნივ
## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Balfrin on Hikr
* The Balfrin on Summitpost
* The Balfrin on Mount Wiki 

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ლეონი: პროფესიონალი

**ლეონი: პროფესიონალი** () — რეჟისორ ლიუკ ბესონი-შ 1994 წანაშ ფილმი.

## სიუჟეტი

პროფესიონალ მაჸვილარ ლეონს ვაუჩქ დანდება და პატება. თინა გეჩინებაფუანს მეძობელ ძღაბ მატილდას, ნამუშ ფანიასჷთ ნარკოტიკეფწკჷმა ლჷმაშ ნორთიშ ხემანჯღვერიშ ზოჯუათ რხუნა. მატილდა დუდს ლეონწკჷმა იფორუანს დო ათეთ გინოსქიდუ. ლეონს მატილდა სქუასალო ქეჸოროფებჷ დო თის ნჯარიშ ეშაღალაშო ოხვარჷ.

## როლეფს
* ჟან რენო - ლეონი
* ნატალი პორტმანი - მატილდა  
* გერი ოლდმენი - ნორმან სტენსფილდი  
* დენი აიელო - ტონი 
* მაიკლ ბადალუჩო - მატილდას მამა

## გინოღალა
მატილდაშ როლს ოკოდეს ლივ ტაილერი, ნამუქჷთ ხანიშ გეშა იჸუ დაწონებულქ. ნატალი პორტმანი დუდშე დეწონესჷ, მორო არტისტიშ დაჯინებული მოთხუალაშ დო გიშაკერძაფილი მონდომებაშ გიშარჩქინაშ უკულ ბესონქ საბოლათ იშენ თინა ეჭოფჷ მატილდაშ როლს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 

კატეგორია:ფრანგული ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:1994 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:კრიმინალური დრამეფი
ჟან რენო

**ჟან რენო** ( ), ნანდული ჯოხო - **ხუან მორენო ი ერერა-ხიმენესი** (; დ. 30 კვირკვე 1948, კასაბლანკა, მაროკო) — ესპანური გორჩქინაშ ფრანგი არტისტი.

გიშაკერძაფილი ჯოხო მოუღჷ როლეფქ ლუკ ბესონი-შ ფილმეფს.

## ბიოგრაფია
ესპანური გორჩქინაშ ფრანგ არტისტ ჟან რენოქ დებადჷ კასაბლანკას 30 კვირკვე-ს, 1948 წანას. 1960 წანას მორენოშ ფანიაქ ევროპაშა დირთჷ (სოჸურეშეთ ორდო მაროკოშა გენერალ ფრანკოშ რეჟიმს ენტესჷ) დო საფრანგეთის დოხორეს. რენოს აჸუ ფრანგულ ჯარშა ულაქ, თიშო ნამდა მენოღალობა მეუღებუდუკონ.

## ფილმოგრაფია

## პიჯული რინა
რენო ირო დიდი პოპულარობათ რგებაფულენდ ოსურეფს. რდჷ სუმშა დაგურგინებური. მაართა ალმასქუშე ჸუნს ცირასქუა სანდრა (1978) დო ბოში მიკაელი (1980).

ალმასქუეფქ დეთხის, მუჟამსჷთ რენოს დაჭყ რომანქ პოლონარ მოდელ ნატალია დიშკევიჩწკჷმა. ნატალიაშე ჸუნს ბოში ტომი (1996) დო ცირასქუა სერენა (1998). მაჟირა გურგინუაშე დეთხიუ 2001 წანას.

2006 წანაშ კვირკვეს ჟანქ ჩილო მიჸონჷ რუმინარი მოდელი დო არტისტი სოფი ბორუკა (დ. 1971). მეგურგინე მორდია დიარას რდჷ თიში მეძობელი დო მაჸალე ნიკოლა სარკოზი, ნამუსით თიმწკჷმა საფრანგეთიშ დინახალენ საქვარეფიშ მინისტრიშ საღალე უკუნებუდ.

რენოს უღუ სუმი ჸუდე: პარიზის, ლოს-ანჯელესის დო მალაიზიას.

## ჯილდოეფი
* 13 კვირკვე, 1999 — ბეჩა ლეგიონიშ ორდენიშ კავალერი.
* 14 მესი, 2003 — ერუანული ნასამართუობაშ ორდენიშ ოფიცერი.
* 23 გერგობათუთა, 2007 — ხელუანობეფიშ დო ლიტერატურაშ ორდენიშ ოფიცერი.
* 11 კვირკვე, 2008 — ბეჩა ლეგიონიშ ორდენიშ ოფიცერი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Jean Reno: Cannes, Codes, and... Bouillabaisse (''MPM'' interview) 
* Jean Reno  (fansite)
* Le Cinéma de Jean Reno (fansite in French)
* Le Monde de Jean Reno (fansite in French)
* Personal page at myspace
* Couples Retreat Video Interview at AMCtv.com
* ჟან რენოშ ბიოგრაფია 
* ჟან რენო მოსკოვს (2009) 

კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1948
რონინი

**რონინი** — უპატჷნე სამურაი ფეოდალურ იაპონიას 1185–1868 წანეფიშ გოძვენას. რონინს გილუღუდჷ ჟირი ყამა. რონინეფიშ მუდანობაქ გიშაკერძაფილო მიძინჷ ედოშ პერიოდის სიოგუნიშ მაჯღვერუას. ბრელი რონინი დიდარი ფეოდალეფიშ დაქირებულ ყარულეფო მოინალენდეს. ხოლო ბრელით კრიმინალს რდჷ კათაფილი შხვადოშხვა ნოღეფს დო ოფუტეეფს. ბრელს თინეფშე უღუდჷ ბორდელეფი დო კათას ოშქურინუანდეს. ზიტყვა რონინი შანენს „პოპორიშ კოჩის“ დო თიში ბონი შანულობა რე „უჸუდეკარო, გაგია კოჩი“.

## ლიტერატურა
*S.R. Turnbull: The Samurai: A Military History, MacMillan Publishing, New York 1977, ISBN 0-02-620540-8

კატეგორია:იაპონიაშ ისტორია
სამურაი

thumb|300px|სამურაი ოლჷმარი ჭურუათ, 1860-იანეფი
**სამურაი** (იაპ. 侍 ან 武士) რდჷ იაპონიაშ ინდუსტრიაშახიანი პერიოდის გიშარჩქინელი ოურდუმეეფიშ (მალჷმორეფიშ) ოშინალი ტერმინი. სამურაი იაპონურო შანენს „სამუშას“. სამურაი ჭიფე დიხაშ მინჯე (ჟინოსქუა) რდჷ, ნამუს ხვალე ოვალუდ ლჷმას სამუშა. თიში თარი ანჯარი რდჷ ყამა (კატანა), მორო ხვარენდჷ ბორზალს (ნაგინატა) დო შვინდისჷთ (იუმი).

## მითი დო სინანდულე
ედოშ პერიოდიშ სამურაეფიშ უმოსობა პატიშ იერარქიულ კოდექსის „ბუშიდო“ (武士道 ბუში-მალჷმორი დო-შარა ) ომორჩილუდჷ, მუთით თინეფს მათხუდეს რანგით უმოსო მაღალას მარენჯეფშო მაგალითი ჸოფედესკო. ბუშიდოშ კოდიშ უდუღორებუ ნორთი რდჷ „სეპუკუ“ (切腹), მუთით დჷმაშებელი სამურაის შეულებუდჷ დჷნოშებულიშ გიშაჸიდირება დო პატიშ დორთინა ღურათ დო ათეშნერო ბუშიდოშ კოდით სამურაიშ ჯოხოშ დორთინა. მორო ბუშიდოშ კოდექსიq შვიდობიანობაშ პერიოდის იჭარჷ დო ათეშნერო სამურაის მუჭოთ მალჷმორიშ ჯან-ღვენას ედომუშამო ვაძირანდჷ.

## ჩინებული სამურაეფი
*ოდა ნობუნაგა
*ტოკუგავა იეიასუ
*ტოიოტომი ჰიდეიოსი

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Samurai Archives Japanese History page
* Samurai Swords and Samurai Culture 
* History of the Samurai

კატეგორია:იაპონიაშ ისტორია
ნინძა

[thumb|'''ნინძა''' ნაჩინებუ სახეთ, [კაცუსიკა ჰოკუსაიშ ნახანტი]]
 ან  — ოლჷმერი ხელუანებას დაორსანტებული ტყობინაფილი თხობელი ვარდა დაქირებული ჯარიშკოჩი იაპონიას. ნინძეფიშ ფუნქციეფი იკათუანდჷ თხობელუას, საბოტაჟის, ინფილტრაციას, დო პოლიტიკურ ჸვილუეფს დო ხემეთხუმილ, გოღია ლჷმას მინი სიტუაციას. ნინძეფიშ ლჷმაშ ჯინა აწმარენჯი რდჷ სამურაეფიშ ლჷმაშ მეთოდეფწკჷმა, ნამუეფსჷთ უკომეხაში წესეფი უღუდეს.*შინობი* — თხობელუეფიშ დო დაქირებულ ჯარიშკოჩეფიშ სპეციალური, გოწვართილი ბუნეფი, სენგოკუშ პერიოდის, XV ოშწანურას გჷმორჩქინდეს, მორო, შილებე ნინძეფი ართი ოშწანურათ ორდო, XIV ოშწანურასჷთ რდესკონ, დო ხოლო უმოს ორდოთ, XII ოშწანურას (ჰეიანიშ ეპოქას ვარდა ორდოიან კამაკურაშ ეპოქას).

## სქოლიო

კატეგორია:იაპონიაშ ისტორია
ბალმჰორნი

**ბალმჰორნი** () — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. მუში კონკა ბერნიშ დო ვალეშ კანტონეფიშ თანჯას იდვალუაფუ. სიმაღალა 3 698 მეტრი. 

გვალაშა მაართათ 1864 წანაშ 21 კვირკვეს ეშართეს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Balmhorn auf Summitpost 
* Balmhorn Südseite 

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
მილა იოვოვიჩი

**მილა იოვოვიჩი** (; დ. 17 ქირსეთუთა, 1975) — ამერიკალი არტისტი, მოდელი დო მუსიკოსი. კარიერაშ გოძვენას ოკათუდ მიარე ომენცარე ფანტასტიკურ დო ქიმინუაშ ჟანრიშ ფილმის. კარიერა დიჭყჷ მუჭოთ მოდელქ; მაართათ გიმორჩქინდ ჟურნალ „ლეიშ“ კაბრას. 1988 წანას მაართათ მიღჷ პროფესიონალური ოარტისტე როლი ოტელევიზიე ფილმის „სერიშ სერანუა კატმანდუს“; თი წანას ილაჸაფჷ ფილმის „ჟირი თუთაშ მეწყორუა“. მუსხირენ უნიშული ოტელევიზიე გიშულაშ უკულ, 1989 წანას როლი მიღჷ ფილმის „ჩილამი, სქუალეფწკჷმა ართო“. პოპულარობა მოუღჷ ფილმიქ „დორთინა ცაშფერ ლაჸუჯიშა“. 1992-1993 წანეფს ილაჸაფჷ ფილმეფს „კაფსი“ დო „კაიფის დო ერია-მორიას“. უკულ, ჭეხანით ეკრანს დეთხიუ. 1997 წანას ბრიუს უილისწკჷმა ართო ილაჸაფჷ ჩინებულ ფილმის „მახუთა ელემენტი“, ჟირი წანაშ უკულ ფილმის „ჟანა დ`არკი“. ოშინალი რე ხოლო ფილმეფიშ სერია „უბადობაშ ოსვანჯე“.

## ბიოგრაფია
მილა იოვოვიჩიქ დებადჷ 1975 წანაშ 17 ქირსეთუთას უკრაინაშ ნანანოღა კიევს, მუამუშიშ ბოგდან იოვოვიჩიშ, ერუანებათ სერბი პედიატრიშ დო დიამუშიშ თეატრიშ არტისტიშ ერუანობათ რუსიშ — გალინა ლოგინოვაშ ფანიას. მირდჷ რუსული მართლმადიდებლური ტრადიციეფით. 1980 წანას, მუჟამით მილა 5 წანერი რდჷ თიში ფანიაქ პოლიტიკური სამანჯელეფიშ გეშა სხუნუეფიშ რსხუ დიტუ დო დარინალო ნოღა ლონდონშა გინორთ. გვიანო გინორთჷ ააშ-შა, დიო საკრამენტოშა (კალიფორნიაშ შტატი), უკულ ლოს-ანჟელესშა.

9 წანაშ ხანს გილულა დიჭყჷ ომოდელე მორსებეფს. თინას მიოგორუ ჯინ ლემიუელქ, მუჟამსით თინა გინიღანდ იოვოვიჩიშ ოტესტე ფოტოსურათეფ. თიში სურათეფი იბეშტუდჷ ჟურნალეფს: The Face, Vogue დო Cosmopolitan

1985 წანას აბარჷ კალიფორნიაშ პროფესიონალ ოარტისტე სკოლას. 1988 წანას მაართათ არსულჷ როლი ფილმის „სერიშ სერანუა კატმანდუს“. 1992 წანას კრისტიან სლეიტერწკჷმა ართო ილაჸაფჷ ფილმის „კაფსი“. შხვა კინოროლეფიშე ოშინალი რე: „მახუთა ელემენტი“, „ჟანა დ`არკი“, „მაანთხა ბუნა“, „სახეეფი არგვათას“ დო შხვა.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1975
სუმო

მინი|მარძგვანშე|სუმო
**სუმო** (相撲 sumō) — სპორტიშ ნაციონალური ბუნა დო ძალამო პოპულარული ოძირაფუ რე იაპონიას. ოშწანურეფიშ გოძვენას დოდგინელი წესეფიშ დო რიტუალეფიშ მეჯინათ, მანირზეეფი, ნამუეფით სპეციალურო სხუნაფილი ოდიარეთ იდიარა წონაშ მაძინალონ, ოცადჷნა, ართიანი რინგიშ მელე გინარაგუან.

## ლიტერატურა
* *მოსოფელიშ დიდი ატლასი, ხას. 133, ქართი, 2009.*

კატეგორია:იაპონური კულტურა
კატეგორია:იაპონიაშ სპორტი
კუ (რომაული ოურდუმე მონწყუალა)

right|thumb|
**ტესტუდო** (ლათ. testudo კუ) — რომიშ არმიას ჯარიშკოჩეფს ოგურუანდეს ართოიან ლჷმას, ლჷმას თინეფი მეტკვაჩილო გერანწკილეფი მიშეს. ნეტერი საგანეფს მუნჭანდჷ-და, ჯარიშკოჩეფი ჟი ეუკინანდეს დო ართმაჟიაწკჷმა მეჸუნელო მიონწყუანდეს ბონეფს, ნამუეფით ორთვალსალო ედომშამო ფორჷნდჷ თელ რანწკის. ათე ხერხის "ტესტუდო" კუ ჯოხოდჷ.

## გალერეა


Image:Testudo_relief_Marcus_Aurelius_column.png
Image:Reenact testudo.jpg
Image:Roman turtle formation on trajan column.jpg| ტრაიანეშ სეტის
ფაილი:Wenceslas Hollar - A testudo.jpg
ფაილი:2008-08 archeon testudo.JPG


კატეგორია:ოლჷმერი ხელუანობა
კატეგორია:რომაული ოურდუმე სტრუქტურეფი
ბედერორნი

**ბედერორნი** () — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ბერნიშ კანტონს, იაუანიშ ჸალაიბონიშ ოორუეშე. ეპონილიე იაუანიშ დო ზიმენტალიშ ლეხერეფს შქას დვალირ ქჷნდჷრს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Bäderhorn on Hikr.org

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
LED

**LED**:

* **LED** () — სინთედიოდი.
* **LED** (კუნტას *Leningrad*-შე) — სანქტ-პეტერბურგის მადვალუ პულკოვოშ აეროპორტიშ ИАТА-შ კოდი.
* **[[LEd]]** (ინგლ.-შე LaTeX Editor) — ტექსტეფიშ რედაქტორი.
* LED PAR — გასინთაფალი მონწყილობა, ნამუთ იკათუანს PAR პროჟექტორიშ კორპუსის დო გჷმირინუაფუ მუჭოთ სინთედიოდეფიშ (LED) სინთემაჩორაფალო.
ტელევიზორი

thumb||თეხანური ტელევიზორი
**ტელევიზორი** — ელექტრონული მონწყილობა, ნამუთ გჷმირინუაფუ უკაბელეთ ვიდეო დო აუდიო ინფორმაციაშ მიოღებელო დო ოძირაფალო ეკრანს, მარა შეულებუ კაბელით მერსხუალაშ შვანს ვიდეოფირიშ ძირაფა ხოლო.

მაართა CRT ტიპიშ, კომერციული ღანკით, გიშაშქუმალირი ტელევიზორქ აკიქიმინჷ Telefunken-იშით გერმანიას 1934 წანას. თიშ უკული საფრანგეთის (1936), ინგლისის (1936) დო ააშ-ს (1938).

არძაშე ეფი ტელევიზორი მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშახ ღირუდჷ $125 (ნამუთ ასე ომანგუ 1863 დოლარს (2007)), ნამუსჷთ უღუდუ 8 სმ სიგჷნძაშ ეკრანი, 30 სმ ეკრანიან ტელევიზორეფს შქას არძაშე ეფი ღირუდჷ $445 ($6633 ასე).

## სქოლიო

კატეგორია:ტელევიზია
კატეგორია:ტელევიზორი
კატეგორია:ელექტრონული მონწყილობეფი
დისპლეი

[thumb|100px|ტელეფონიშ [მონოქრომული გჷმოხანტუალა|მონოქრომული დისპლეი]]
**დისპლეი** (, შე) — ელექტრონული მონწყილობა, ნამუთ გოთოლიშწორაფილი რე ინფორმაციაშ ვიზუალურო გჷმახანტალო. უმენტაშ შვანს დისპეით შილებე ჯოხოიდვალუას ელექტრო მონწყილობაშ ნორთიქ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ცირფული, ციფრულ-ასობური დო გრაფიკული ინფორმაციაშ ელექტრონული საშუალებათ გჷმახანტალო.  

ართიანშა ვეშქოჩირთანი გაგება „დისპლეიქ“, მუჭოთ მონწყილობაშ ნორთი, დო მონიტორქ, ნამუსჷთ შილებე შხვადოშხვა ტიპიშ დისპლეი უღუდანი — ეჩმ, თკ, პლაზმური დო თ.უ. სამანგათ, მობილური ტელეფონეფი მუნეფიშ აკოდგინალუაშა იკათუანა დისპლეიეფს ინფორმაციაშ გჷმახანტალო, მარა თის ვეშილებე უღუდას გილაღალარი (მერსხუაფონი) მონიტორი.

## სენსორული დისპლეიეფი
ასეიან ბორჯიშო გოფაჩილი რე სენსორული დისპლეი, ნამუთ შილებე მუსხირენ გვარობაშ ორდასინ:
* რეზისტიული
* პროექციულ-ონტირონული
* ლექინი-ონტირონული
* დისპლეი ლექინ-აკუსტიკური რღამეფშა
* სენსორულ-სკანირაფონი

## გჷმორინაფა
* ტელევიზორეფს
* კომპიუტერეფიშ დო ნოუთბუქეფიშ დისპლეიეფს
* ტელეფონეფს
* კალკულატორეფს
* ნავიგატორეფს
* ბანკომატეფს დო გინაგაფალ ტერმინალეფს
* შოშეშ რეკლამეფს დო შოუეფს

## თაშნეშე ქოძირით
* ტაბლო
* HD44780

კატეგორია:ინფორმაციაშ გჷმოხანტუალაშ მონწყილობეფი
სენსორული ეკრანი

thumb|სენსორული პანელი
[thumb|[Nintendo DS — ლუბაშ ოლაჸაფე კონსოლი ჟირი ეკრანით; გიმენი — სენსორული. ჟინი — ეკრანიშ ოჭარალი საშუალება.]]
upright=0.9|thumb|საინფორმაციო ტერმინალი სენსორული ეკრანით
[thumb|[iPhone]]
**სენსორული ეკრანი** — ინფორმაციაშ მიშაჸონაფალი მონწყილობა, ნამუთ მუშჸურე აკმოდირთუ ეკრანშე, ნამუთ რეაგირენს გეცაცაფაშ ბორჯის.

## თაშნეშე ქოძირით
* მულტითაჩი
* Microsoft Surface
* პლანშეტური კომპიუტერი
* თაჩფონი
* iPhone
* Nintendo DS
* რშვილური ოჭარალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* თაჩსქრინიშ თირუა  თაჩსქრინიშ თირუაშ ინსტრუქცია
* 

კატეგორია:მიშაჸონაფალი მონწყილობეფი
კატეგორია:კოორდინატული მიშაჸონაფალი მონწყილობეფი
ლეპტოპი

**ლეპტოპი** (თაშნეშე **ნოუთბუქი**) — პორტატული პერსონალური კომპიუტერი, ნამუშ კორპუსის რე რჩქვანელობური პერსონალური კომპიუტერიშ კომპონენტეფი გოართოიანაფილი (უმოს თიანს, თინა ვახვილჷ ზოხო მონწყილობეფს, მუჭომეფით რე კლავიატურა, მონიტორი დო შხვა). თინა რე ქექე დო მოხუჯური,  ნოუთბუქეფს უღუნა ბატარაია, ნამუეფით დენიშ წყუშ უმუშო გჷთმარზუნა 1 სათშე 15 სათშახ (გაჩქუ ბატარაიაშ სინძალიერეს). 

მართა ნოუთბუქიქ 1979 წანას აკიქიმინჷ, NASA-შ დოკვეთათ.

## ტიპეფი
არსებენს ლეპტოპიშ გინორთელი ტიპეფი, თენეფი რე: 

***ულტრაპორტატული** (რე მაქსიმალურო მობილური, იდეალური რე შარალუას ოხვარებელო), 
***ნეტბუქეფი** (აკოჭიჭარაფილი ლეპტოპი, უმოსი პორტატული), 
***ბიუჯეტური** ნოუთბუქი (მაქსიმალურო ეფიანი ნოუთბუქი, მარა გოხურგელი შელუამობეფით დო დაღარი), 
***ოშქაშე კლასიშ** ნოუთბუქი (უბრალო ლეპტოპიშ ტიპი), 
***ბიზნეს** ნოუთბუქი (კინ მუთ ოშქაშე კლასიშ ლეპტოპი, მარა უმოსი ადაპტირაფილი მოსაქვარე კათაშო) 
***მულტიმედიური** ნოუთბუქი (ოშქაშე დონეშ ვიდეოადაპტერიანი დო პროცესორიანი ლეპტოპეფი, გჷმირინუაფუ მიარე ღანკიშო), 
***გეიმერული, ოლაჸაფე** ნოუთბუქი (ლეპტოპეფი, ნამუეფსჷთ უღუნა გიშაკერზაფილო გოვითარაფილკი ვიდეოადაპტერი, მუთ აკმოქიმინუნს მაქსიმალურ კომფორტის არძაშე ჸონიერ წარმაფონ კომპიუტერული ლაჸაფეფსჷთ), 
***თხილერი** ნოუთბუქი (ლეპტოპეფი, ნამუეფით გჷმირინუაფუ ექსტრემალურ დგომარობეფს, თინეფი გუთმურზუნა ვიბრაციას, მეგამეფს დო შხვა დოზიანებეფს, თაშნეშე თე კატეგორიაშ ლეპტოპებს გჷმირინუანა ჯარს.) 
**დო შხვა.**

კატეგორია:კომპიუტერი
კატეგორია:ტექნიკა
შიმონ პერესი

**შიმონ პერესი** (, , დაბადებათ Szymon Perski; დ. 2 მარაშინათუთა, 1923, ბჟაეიოლი პოლონეთი — ღ. 28 ეკენია, 2016, თელ-ავივი, ისრაელი) — ისრაელიშ ართ-ართი ურჩინაში სახენწჷფო მოღალე, ნამუშ პოლიტიკური კარიერა 65 წანაშე უმოსის კოროცხუნს. 1984-1986 დო 1995-1996 წანეფს რდჷ ისრაელიშ პრემიერ-მინისტრი. 2007 წანაშ მანგის გეგშაგორეს ისრაელიშ პრეზიდენტო. თე პოსტი ოფიციალურო დეკინჷ 2007 წანაშ 16 კვირკვეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Official Israeli Presidency website 
*Channel on YouTube
*Peres Center for Peace 
*Biography 
*Lecture

კატეგორია:ისრაელიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ისრაელიშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:ისრაელიშ პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშო
სინთედიოდური მონიტორი

thumb|სინთედიოდური ეკრანი
**სინთედიოდური მონიტორი** თაშნეშე **სინთედიოდური ეკრანი** (LED screen, LED display) — ვიზუალური ინფორმაციაშ (დისპლეი, მონიტორი, ტელევიზორი) გჷნოჩამაშ დო გჷმოხანტუალაშ მონწყილობა, ნამუსჷთ ირ ჭურჭულს — პიქსელს — რე ართი ვარდა მუსხირენი სინთედიოდი ().

## თაშნეშე ქოძირით
* სინთედიოდური კლასტერეფი
* სინთედიოდური შანეფი
* მედიაფასადი
* მარულარი სტრიქონი

კატეგორია:ოპტოელექტრონიკა
კატეგორია:მონიტორეფი
კატეგორია:ინფორმაციაშ გჷმოხანტუალაშ მონწყილობეფი
თხითხუ-კრისტალური მონიტორი

thumb|თკ-მონიტორი
**თხითხუ-კრისტალური მონიტორი (თკმ)** (კინ, მუთ თხითხუ-კრისტალური დისპლეი (თკდ), ინგლ. liquid crystal display, LCD, ბირტყა ინდიკატორი) — ბირტყა მონიტორი თხითხუ კრისტალეფიშ ოსხირით.

LCD TFT ( — თხითხფირიანი ტრანზისტორი) — თხითხუ-კრისტალური დისპლეიშ ართ-ართი ჯოხოდვალა, ნამუსჷთ თხითხფირიანი ტრანზისტორით მართილი აქტიური მატრიცა გჷმირინუაფუ. TFT გჷმამანგარაფალი ირი სუბ-პიქსელშო მალქიმინჯალაშ ეიოკინალო, თაშნეშე დისპლეიშ გჷმოხანტუალაშ სიწკონდარეშო დო კონტრასტულობაშო გჷმირინუაფუ.

## თკ-მონიტორიშ დოშანაფა
თხითხუ-კრისტალური მონიტორიშ დოშანაფა კომპიუტერშე, TV-მემაღებეშე, ციფრული ფოტოაპარატშე, ელეტრონული მათანგალშე, კალკულატორშე დო შხვ. გრაფიკული ინფორმაციაშ გჷმოხანტუა. 

გჷმოხანტუალა შხვადოშხვა ელემენტიშ მეშქაშობათ გჷმიქიმინუ, მუჭოთ წესი, გოფაჩუაშ სისტემათ. უბრალო ხეჭკუდის (ელექტროსათი, ტელეფონი, ფლეიერი, თერმომეტრი დო შხვ) შილებე უღუდან მონოქრომული ვარდა 2-5 ფერიანი დისპლეი. მიარეფერი გჷმოხანტუალა გჷმიქიმინუ RGB-ტრიადეფიშ მოხვარათ. ასეშო (2008) TN- (კანკალეშა *VA) მატრიცეფიშ ოტაბაკე მონიტორეფს დო არძა ნოუთბუქის გჷმირინუაფუ მატრიცეფი 18-ბიტიანი ფერიშ ხარისხით (6 ბიტი ირ არხის), 24-ბიტიანობა იემულირებუ ჭვარჭვალით დო დიზერინგით.

## თკ-მონიტორიშ მონწყილობა
თკ-მონიტორიშ არძა პიქსელი აკმოდირთუ მოლეკულეფიშ ფენაშე ჟირი გჷმაჭვირე ელექტროდის დო ჟირი პოლარიზაციულ ფილტრის შქას, ნამუეფიშ პოლარიზაციაშ ობირტყა (მუჭოთ წესი) პერპენდიკულარული რე. თხითხუ კრისტალეფიშ ვაარსებობაშ ბორჯის მაართა ფილტრიშით გოტებულ სინთეს, მაჟირა ბლოკუნს (გინმოკილანს).

კატეგორია:მონიტორეფი
ხუან მანუელ სანტოსი

**ხუან მანუელ სანტოს კალდერონი** (; 10 მარაშინათუთა, 1951, ბოგოტა) — კოლუმბიაშ პრეზიდენტი 2010 წანაშ 7 მარაშინათუთაშე ასეშა, ჸოფილი დუდთხილუაშ მინისტრი (2006-2009 წწ.).

## ბიოგრაფია
სანტოსი ორხველჷ ჩინებულ პოლიტიკურ დინასტიას. თიში ბაბუშ ჯიმა ედუარდო სანტოსი კოლუმბიაშ პრეზიდენტი რდჷ 1938-1942 წანეფს, ნამუქჷთ თაშნეშე დარსხუ გაზეთი El Tiempo. მუამუში ენრიკე სანტოს კასტილიო ეშანილ გაზეთის ხემანჯღვერენდჷ 50 წანაშ გოძვენას. სანტოსიშ ჯიჯისქუა ფრანსისკო სანტოს კალდერონი — ქიანაშ ვიცე-პრეზიდენტი რდჷ 2002-2010 წანეფს.

2010 წანას ხუან მანუელ სანტოსი ჟირტურიანი გიშაგორუეფიშ უკული გეგშაგორეს ქიანაშ პრეზიდენტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Banco de la República — Juan Manuel Santos
* Markets Favor Santos ''Latin Business Chronicle'' 
* Interview with ''Cambio'' 
* Colombialink.com — Juan Manuel Santos 
* Presidencia de Colombia — Juan Manuel Santos

კატეგორია:კოლუმბიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშო
კოლუმბიაშ პრეზიდენტი

thumb|კოლუმბიაშ პრეზიდენტიშ მარწკინდი

**კოლუმბიაშ პრეზიდენტი** () — კოლუმბიაშ სახენწჷფო მადუდე. პრეზიდენტიშ პოსტიქ დოდგინილქ იჸუ 1819 წანაშ ქირსეთუთას მეღებული კონსტიტუციათ. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიქ, გენერალ სიმონ ბოლივარქ პოსტი 1819 წანას ჩებარჷ. დუდმაართაშე პრეზიდენტიშ პოსტი დუდგჷმოცხადაფილი რდჷ, უკული უკვე კონგრესიშ რატიფიცირაფათ ღებულენდჷ.

კოლუმბიაშ ასეიანი პრეზიდენტი ხუან მანუელ სანტოსი რე, 2010 წანაშ 7 მარაშინათუთაშე.

## ფუნქციეფი
კოლუმბიაშ 1991 წანაშ კონსტიტუციაშ, 188-ა ბირგულიშ მეჯინათ: კოლუმბიაშ პრეზიდენტი სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდე, დო ქიანაშ უმაღალაში ემაჸონაფალი ორგანო რე. ქიანაშ პრეზიდენტი ერუანული ართიანობაშ სიმბოლო რე. კოლუმბიაშ კონსტიტუციას დოფუჩაფაშ უკული, თინა ვალდვალირი რე უნარღელჸუას დო დოთხილას კოლუმბიარი კათაშ ნებეფი დო დუდიშალა.

კოლუმბიაშ 1991 წანაშ კონსტიტუციაშ, 115-ა ბირგულიშ მეჯინათ: ქიანაშ თარობა გჷმიქიმინუ კოლუმბიაშ პრეზიდენტიშ, კოლუმბიაშ ვიცე-პრეზიდენტიშ, კოლუმბიაშ მინისტრეფიშ სხუნუშ დო კოლუმბიაშ ადმინისტრაციული დეპარტამენტეფიშე.

## გიშაგორუეფიშ დო საქვარუაშ ხანი
კოლუმბიაშ პრეზიდენტი დო ვიცე-პრეზიდენტი გიშეგორუაფუ ირ ოთხ წანაშე ართშა. პრეზიდენტიშ ხეახალი გიშაგორუა ნებამეჩამილი ვარდჷ 2005 წანაშ 24 გერგობათუთაშახ, სოიშა კოლუმბიაშ კონგრესიქ კონსტიტუციაშა თირაფეფი ვამიშეღჷ დო მაჟირაშა გიშაგორუაშ ნება ვემეჩჷ პრეზიდენტეფსჷნ.

2010 წანას კოლუმბიაშ საკონსტიტუციო სასამართალოს იმანჯჷ რეფერენდუმქ, შეულებუდჷკო დო ვარ გეწ-გეწას პრეზიდენტის მასუმაშა გიშაგორუა. რეფერენდუმიშ თებაშ უკული გინოჭყორდჷ, ნამჷ-და კოლუმბიაშ პრეზიდენტიშ სუმშა გიშაგორუა ვარე მიშაღალირი, თიმწჷკმა ხოლო, კანდიდატი გეწ-გეწას სუმშა ვეგშიგორუაფუნ-და.

## თაშნეშე ქოძირით
* კოლუმბიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერენეტის
*Presidencia de la República de Colombia კოლუმბიაშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი
*ჯორჯთაუნიშ უნივერსიტეტი - უციო მოთხუალეფი კოლუმბიაშ პრეზიდენტალაშო

## სქოლიო

კატეგორია:კოლუმბიაშ პოლიტიკა
კატეგორია:კოლუმბიაშ პრეზიდენტეფი
ეკვატორიალური პროვინცია

**ეკვატორიალური პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე-ბჟადალს. თე პროვინციას ართ ბორჯის უკებუდჷ ფართო ტერიტორია, მარა 2005 წანაშ ადმინისტრაციული რეფორმაშ უკული გირთჷ მუსხირენ უმოსი მორჩილი პროვინციეფო, ნამუეფშე ჯოხოდვალა „ეკვატორიალური“ ისქილიდუ ადმინისტრაციულ ცენტრ მბანდაკაშ გოხოლუას დვალირ ტერიტორიაქ.

## გეოგრაფია
ობჟათეშე ეკვატორიალურ პროვინციას უხურგანს მაი-ნდომბეშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე ჩუაპაშ პროვინცია, ოორუე-ბჟაეიოლშე მონგალაშ პროვინცია, ოორუეშე ობჟათე უბანგიშ პროვინცია.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
* ბასანკუსუ (Basankusu)
* ბიკორო (Bikoro)
* ბოლომბა (Bolomba)
* ბომონგო (Bomongo)
* ინგენდე (Ingende)
* ლუკოლელა (Lukolela)
* მაკანზა (Makanza)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ცენტრალური კონგოშ პროვინცია

**ცენტრალური კონგოშ პროვინცია** (; ჸოფილი **თუდოლენი ზაირი** დო **თუდოლენი კონგო**) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალს. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა მატადი.

თინა ქიანაშ აკა პროვინცია რე, ნამუსჷთ გიშალი უღუ ოკიანეშა (ატლანტიშ ოკიანე). პროვინციას ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს კინშასაშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე კუანგოშ პროვინცია, ობჟათეშე ანგოლა, ოორუეშე ანგოლაშ ექსკლავ კაბინდაშ პროვინცია დო კონგოშ რესპუბლიკა. ცენტრალური კონგოშ პროვინცია ქიანაშ ახალი, 2005 წანაშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ აკიქიმინჷ, 2009 წანას თუდოლენი კონგოშ პროვინციაშე კინ თი ხურგეფს.

## ნოღეფი დო ტერიტორიეფი
thumb|right|220px|ცენტრალური კონგოშ პროვინციაშ პეიზაჟი
* **ნოღეფი**
** ბომა
** მატადი

* **ტერიტორიეფი**
* რაიონი ბას-ფლიოვი (Bas-fleuve)
** ლუკულა
** სეკე-ბანზა
** ჩელა
* რაიონი კატარაკტესი (Cataractes)
** ლუოზი
** მბანზა-ნგუნგუ
** სონგოლოლო
* რაიონი ლუკაია (Lukaya)
** კასანგულუ
** კიმვულა
** მადიმბა

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ჟიმოლენი ლომამიშ პროვინცია

**ჟიმოლენი ლომამიშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კამინა.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ჟიმოლენი ლომამიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი კატანგიშ პროვინციაშ ნორთი. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ ლომამი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 540 127 ადამიერი (2005 წანა).

## ტერიტორიეფი
* ბუკამა (Bukama)
* კაბონგო (Kabongo)
* კამინა (Kamina)
* კანიამა (Kaniama)
* მალემბა-ნკულუ (Malemba-Nkulu)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ჟიმოლენი უელეშ პროვინცია

**ჟიმოლენი უელეშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ოორუეს იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
thumb|right|275px|ბელგიარი კოლონისტეფიშით აკოგაფილი დუნგუშ ჯიხაზურგა (1986 წანა)
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ჟიმოლენი უელეშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ისირო. მუში ჯოხოდვალა პროვინციაქ მიპალუ წყარმალუ უელეშე, ნამუთ მეურს თიშ ტერიტორიას.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 920 867 ადამიერი (2005 წანა).

## ტერიტორიეფი
პროვინცია იკათუანს გეჸვენჯი ტერიტორიეფს:
* დუნგუ (Dungu)
* ფარაჯე (Faradje)
* ნიანგარა (Niangara)
* რუნგუ (Rungu)
* ვამბა (Wamba)
* ვატსა (Watsa)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
იტურიშ პროვინცია

**იტურიშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბუნია.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ იტურიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ ნორთი. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს ეყარმალუე იტური. პროვინცია ედომუშამო ფორილი რე ტროპიკული ტყალეფით.

## ფლორა დო ფაუნა
პროვინციას ჩანს 30 000-შე უმოსი პეულამი ჩანარი, ხე 1400-შე უმოსი გვარობაშ მაფურინჯე დო 400 გვარობაშ ძუძუშმაწუალი, თნეფს შქას თიჯგურა ოშა-გოშა გვარობეფი, მუჭომეფით რე ოკაპი, გორილა, შიმპანზე, ნჯიქი, თუთიყუშეფიშ მიარე გვარობა. წყარმალუეფს ხე ჩხომეფიშ მიარე გვარობა, თაშნეშე ბეჰემოთეფი დო ნილოსიშ ნიანგეფი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 4 241 236 ადამიერი (2005 წანა).

იტურიშ პროვინცია დოხორელი რე შხვადოშხვა ეთნიკური ბუნეფით, ნამუეფს შქას შილებე გეგშაბრთათ პიგმეეფიშ ტომეფი, ნამუეფით ასეშა ურთიართობა ვაუღუნა ცივილიზაციაწკჷმა დო დუდს ისქილიდუანა მაჯინობათ დო აკოშაყარუათ. მბუტიშ პიგმეეფიშ ტომეფი იკოროცხუნა არძაშე უმოსო დაბალი სიმაღალაშ ადამიერეფო მოსოფელს, თინეფიშ ოშქაშე სიმაღალა აკმადგინანს 135 სმ-ს.

იტურიშ პროვინცია ჩინებული რე ადამიერეფიშ შქას ჭირიშ ლახარაშ შვანეფიშ დიდი ნუდანობათ თეხანურ ოქიანუს — დოხოლ. 1000 დორეგისტრირაფილი შვანი წანმოწანას.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
პროვინცია დორთილი რე 5 ტერიტორიათ:
* არუ (Aru, 6740 კმ²)
* ჯუგუ (Djugu, 8184 კმ²)
* ირუმუ (Irumu, 8730 კმ²)
* მაჰაგი (Mahagi, 5221 კმ²)
* მამბასა (Mambasa, 36 783 კმ²)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ჟიმოლენი კატანგაშ პროვინცია

**ჟიმოლენი კატანგაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლუბუმბაში.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ჟიმოლენი კატანგაშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი კატანგაშ პროვინციაშ პროვინცია. პროვინცია აფრიკას ლინჯიშ მოპალუაშ ართ-ართი თარი ცენტრი რე.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 3 960 945 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* ლუბუმბაში (Lubumbashi)
* ლიკასი (Likasi)

### ტერიტორიეფი
* კამბოვე (Kambove)
* კასენგა (Kasenga)
* კიპუში (Kipushi)
* მუტშატშა (Mutshatsha)
* მიტვაბა (Mitwaba)
* პვეტო (Pweto)
* საკანია (Sakania)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
კვილუშ პროვინცია

**კვილუშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ბჟადალშე იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ კვილუშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბანდუნდუშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კიკვიტი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 144 415 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* კიკვიტი (Kikwit)

### ტერიტორიეფი
* ბაგატა (Bagata)
* ბულუნგუ (Bulungu)
* გუნგუ (Gungu)
* იდიოფა (Idiofa)
* მასი-მანიმბა (Masi-Manimba)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
კასაიშ პროვინცია

**კასაიშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ ობჟათე-ბჟადალშე.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ კასაიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟადალ კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლუებო. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ კასაი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 3 199 891 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* ჩიკაპა (Tshikapa)

### ტერიტორიეფი
* დეკესე (Dekese)
* ილებო (Ilebo)
* კამონია (Kamonia)
* ლუებო (Luebo)
* მვეკა (Mweka)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
კუანგოშ პროვინცია

**კუანგოშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ბჟადალშე იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ კუანგოშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბანდუნდუშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კენგე. პროვინცია იდვალუაფუ წყარმალუ კვანგოშ ობჟათე-ბჟადალშე.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 994 036 ადამიერი (2005 წანა).

## ტერიტორიეფი
* ფეში (Feshi)
* კაჰემბა (Kahemba)
* კასანგო-ლუნდა (Kasango-Lunda)
* კენგე (Kenge)
* პოპოკაბაკა (Popokabaka)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ლომამიშ პროვინცია

**ლომამიშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ცენტრის იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ლომამიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟაეიოლ კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კაბინდა. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ ლომამი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 048 839 ადამიერი (2005 წანა). პროვინციას ოხორანს სუმი ეთნიკური ბუნა — სონგიე, კანიოკი დო ლუბა.

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* მვენე-დიტუ (Mwene Ditu)

### ტერიტორიეფი
* ნგანდაჟიკა (Ngandajika)
* კაბინდა (Kabinda)
* კამიჟი (Kamiji)
* ლუბაო (Lubao)
* ლუილუ (Luilu)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ლუალაბაშ პროვინცია

**ლუალაბაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ.

2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ლუალაბაშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი კატანგიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კოლვეზი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 677 288 ადამიერი (2005 წანა).

## ეკონომიკა
პროვინციას იდვალუაფუ ლინჯიშ, კობალტიშ, ურანიშ, რადიუმიშ დო კირქუაშ საბადოეფი.

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* კოლვეზი (	Kolwezi)

### ტერიტორიეფი
* დილოლო (Dilolo)
* კაპანგა (Kapanga)
* სანდოა (Sandoa)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ლულუაშ პროვინცია

**ლულუაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ლულუაშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟადალი კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — კანანგა. პროვინცია იდვალუაფუ წყარმალუ ლულუაშ ობჟათე-ბჟადალშე.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 942 832 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* კანანგა (Kananga)

### ტერიტორიეფი
* დემბა (Demba)
* დიბაია (Dibaya)
* დიმბელენგე (Dimbelenge)
* კაზუმბა (Kazumba)
* ლუიზა (Luiza)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
მაი-ნდომბეშ პროვინცია

**მაი-ნდომბეშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ბჟადალშე იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ მაი-ნდომბეშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბანდუნდუშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ინონგო. პროვინციაშ ტერიტორიას იდვალუადუ მაი-ნდომბეშ ტობა.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 768 327 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* ბანდუნდუ (Bandundu)

### ტერიტორიეფი
* რაიონი მაი-ნდომბე (Mai-Ndombe)
** ინონგო (Inongo)
** კირი (Kiri)
** კუტუ (Kutu)
** ოშვე (Oshwe)
* რაიონი პლატო (Plateaux)
** ბოლობო (Bolobo)
** კვამუტი (Kwamouth)
** მუშიე (Mushie)
** იუმბი (Yumbi)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ბომა

**ბომა** () — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ბჟადალშე, წყარმალუ კონგოშ ესტუარს, 75 კმ-ს წყარმალუ კონგოშ ატლანტიშ ოკიანეშა ინოკათაფაშ აბანშე.

2010 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 167 326 ადამიერს.

1886-1926 წანეფს რდჷ ბელგიაშ კონგოშ ნანანოღა (უკული ნანანოღა გინოღალირქ იჸუ ლეოპოლდვილშა (ასე ნოღა კინშასა).

შხუ ონიშოლი (ონოშე რე ოზუღე ნოშეფშო; კაკაოშ, ბანანის, კაუჩუკიშ, ჯაშტყალეფიშ ანდაღებული ჯიშეფიშ გიშაღალა). ნოღას ფუნქციონირენს ოჭკომალი პროდუქტეფიშ (ლუდოხაშუე, ჩხომი), ქიმიური, ჯაშ გჷნმამუშებელი, ლითონგჷნმამუშებელი, ოფუტე-მეურნალაშ პროდუქციაშ გჷნმამუშებელი დო ნოშაკაგაფალი საწარმეეფი. ნოღას რე აეროპორტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Boma Panorama 

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
კინშასაშ პროვინცია

[thumb|left|200px|ნოღა [კინშასა]]
**კინშასაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალშე.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კინშასა. პროვინცია იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ წყარპიჯის.

პროვინციაშ მახორობა — 8 951 248 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა
კინშასაშ პროვინცია დორთილი რე 4 რაიონო დო 24 კომუნათ:


## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ბეკ-დე-ბოსონი

**ბეკ-დე-ბოსონი** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ სენ-მარტენიშ მუნიციპალიტეტის დო ოფუტე გრიმენცის შქას, ვალეშ კანტონს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Becs de Bosson on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბეკ-დე-ლა-მონტო

**ბეკ-დე-ლა-მონტო** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ნენდაზიშ მუნიციპალიტეტიშ ობჟათეშე, ვალეშ კანტონს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Bec de la Montau on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბელა-ლიუი

**ბელა-ლიუი** () — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ სათხილამურე კურორტ კრან-მონტანიშ ოორუეშე, ვალეშ კანტონს. კონკაშ გოხოლუას რე საბაგიროშ გიორენჯი დო ზოთონჯს, გვალა სათხილამურე ზონაშ ნორთო გინმირთუ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Bella Lui on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბელა-ტოლა

**ბელა-ტოლა** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ვალეშ კანტონს; გინმაჯინე ოფუტე სენ-ლიუკს. ზუღაშ დონეშე 3 025 მ სიმაღალათ თინა გიმენბუნაშ უმაღალაში კონკა რე. ეპონილიე ვაისჰორნიშ ჯაჭვიშ ოორუე დობოლაფაშ გოხოლუას. 

ოორუე კართეს გინონჯირელიე მუში ჯოხონობაშ ჭიჭე ჯიშთი.

გვალა ძალამი პოპულარულიე ტურისტეფს შქას; ეშერთინე მუდგაზჷმარენი საროტით. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Bella Tola on Hikr
*Bella Tola on Summitpost

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ბელავისტა

**ბელავისტა** () — კონკა ბერნინიშ ალპეფს, შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას. სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 3 922 მეტრის ოჭირინუანს. 

მაართა ეშულაქ გვალაშა 1868 წანაშ 10 ეკენიას მოხვადჷ. 

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
მანიემაშ პროვინცია

**მანიემაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ. ბჟადალშე უხურგანს სანკურუშ პროვინცია, ოორუეშე — ჩოპოშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე — ოორუე კივუშ დო ობჟათე კივუშ პროვინციეფი დო ობჟათეშე — ლომამიშ დო ტანგანიიკაშ პროვინციეფი.

## გეოგრაფია
მანიემაშ პროვინციაშ საართო ფართობი აკმადგინანს 132 250 კმ²-ს. პროვინციას ოხორანს 1 246 787 ადამიერი (მახორობაშ მეჭედალა — 9,43 ად./კმ²). მანიემაშ პროვინციაშ ტერიტორიას ობჟათეშე ოორუეშა მეურს წყარმალუ კონგო (ლუალაბა). ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა კინდუ (თეწკჷმა ართო ნოღა ბოლო დგჷმილი რე ორკინაშარე ღოზიშო, ნამუთ ართიანს მითმურსხუანს კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ბჟაეიოლ ნორთის აფრიკაშ ობჟთე ნორთიშ ორკინაშარე რშვილწკჷმა).

## ისტორია
XIX ოშწანურას, პროვინცია *კივუშ* () ჯოხოთ რდჷ ჩინებული, უკული, 1988 წანას გირთჷ სუმ ნორთო დო ასეშო თიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ სუმი პროვინცია — მანიემაშ, ოორუე კივუშ დო ობჟათე კივუშ პროვინციეფი. 2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშ უკული, ნამუქჷთ ოხუდჷ კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციულ დორთუალასინ, მანიემაშ პროვინციაშ ხურგეფი ვათირელე.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
* ნოღეფი
** კინდუ
*** კომუნა ალუნგილი (Alungili)
*** კომუნა კასუკუ (Kasuku)
*** კომუნა მიკელენგე (Mikelenge)
* ტერიტორიეფი
** კაბამბარე (Kabambare)
** კაილო (Kailo)
** კასონგო (Kasongo)
** კიბომბო (Kibombo)
** ლუბუტუ (Lubutu)
** პანგი (Pangi)
** პუნია (Punia)

## ეკონომიკა
[thumb|right|230px|<center>[ვოლფრამიტიშ შახტა კაილოს, მანიემა, 2006 წანა.]]
თიშ გეშა, ნამჷ-და კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ობჟათე დო ბჟაეიოლი ნორთეფი დიდარი რე მორგე დინოხურიშით, მანიემაშ პროვინციას აწარმენა ვოლფრამიშ, ტანტალიშ (კონკრეტულო კოლუმბიტ-ტანტალიტი), კალაშ (ნოღა კალიმას) დო ორქოშ მოპალუას.

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინცია

**ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინცია** () — პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ობჟათეშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მბუჟი-მაიი. 2005 წანაშ ადმინისტრაციული რეფორმაშ შედეგო ნამდგარენ ბორჯის ფართო ტერიტორიაშ მაღვენჯი პროვინციაქ სუმ ნორთო გირთჷ, ჯოხოდვალა ბჟაეიოლი კასაი ისქილიდუ ხვალე თიშ ცენტრალურ ნორთიქ. 

## ისტორია
ბანტუშ კათაშ მიგრაციაშ უკული პროვინციაშ ტერიტორიას ქჷდიხორუ ლუბაშ კათაქ, ნამუქჷთ XVI ოშწანურას აკოქიმინჷ დორხველური სახენწჷფო — ლუბაშ იმპერია. კასაიშ რეგიონქ გემშართჷ ბელგიაშ ომაფეშ ოღვენჯიშა — კონგოშ დუდიშული სახენწჷფოშ აკოდგინალუას XIX ოშწანურაშ ბოლოს. ქიანაშ ზოხორინალაშ მეღებაშ უკული, რეგიონს არსებული დიდარი რესურსეფიშ გეშა გენძალიერჷ სეპარატისტული განწყობაქ ალბერ კალონჟიშ დუდალათ.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 702 430 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა
პროვინცია დორთილი რე 5 ტერიტორიათ:
* კაბეია-კამვანგა (Kabeya-Kamwanga)
* კატანდა (Katanda)
* ლუპატაპატა (Lupatapata)
* მიაბი (Miabi)
* ჩილენგე (Tshilenge)

## ეკონომიკა
პროვინციაშ მიშნაველეფიშ თარი წყუ რე — ალმასეფიშ მოპალაფა.

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
მონგალაშ პროვინცია

**მონგალაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ოორუეშე იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლისალა.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ მონგალაშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ეკვატორიალური პროვინციაშ ნორთი. პროვინცია იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ ოორუე-ბჟადალშე.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 793 564 ადამიერი (2005 წანა).

## ტერიტორიეფი
* ბონგანდანგა (Bongandanga)
* ბუმბა (Bumba)
* ლისალა (Lisala)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ობჟათე უბანგიშ პროვინცია

**ობჟათე უბანგიშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ოორუეშე იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა გემენა.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ობჟათე უბანგიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ეკვატორიალური პროვინციაშ ნორთი. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ უბანგი.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 744 345 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა

### ნოღეფი
* ზონგო

### ტერიტორიეფი
* ბუჯალა (Budjala)
* გემენა (Gemena)
* კუნგუ (Kungu)
* ლიბენგე (Libenge)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ტანგანიიკაშ პროვინცია

**ტანგანიიკაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კალემიე. ახალი ადმინისტრაციული დორთუალა, ნამუშ მეშქაშობათ ქიანა აკმოდირთუ 26 პროვინციაშე, გომანგარაფილი რე 2006 წანაშ კონსტიტუციათ, მარა 2010 წანაშ ბოლოშო თინა დიო ხოლო რატიფიცირაფილი ვარდჷ დო ნძლაშა ვარდჷ მიშულირი. საბოლოოთ თიქ 2015 წანას აკიქიმინჷ ტანგანიიკაშ რაიონშე, ნამუთ კინოხ მიშმეშჷ კატანგაშ ჸოფილ პროვინციაშა.

## გეოგრაფია
პროვინციას ბჟაეიოლშე უხურგანს ტანგანიიკაშ ტობა. ტექნიკურო თინა იდვალუაფუ ტანზანიაშ დო ზამბიაშ ხურგას. ადმინისტრაციული ცენტრი კალემიე თაშნეშე იდვალუაფუ ტობას.

## ისტორია
ტერიტორია, ნამუსჷთ გიმიქიმინჷ პროვინციაქჷნ, 1960 წანაშახ მიშმეშჷ ბელგიაშ კონგოშ აკოდგინალუაშა. კატანგაშ ტერიტორია, დო კერზოთ, ტანგანიიკაშ პროვინცია, გიშაკერზაფილო დიდარი რე მორგე დინოხურიშით. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული თე ტერიტორიას აკიქიმინჷ ზოხორინელი კატანგაშ სახენწჷფოქ. 1961 წანას თაქ მოხვადჷ ლუბაშ კათაშ ჯანყიქ თე სახენწჷფოშ სააწმარენჯოთ. 1961 წანას ტანგანიიკა ხემაჟირაშა ქჷდიჸუნუ კატანგაშ სახენწჷფოქ დო თიმ წანას კინშასაშ ცენტრალურ ხეშუულებაქ. 1962 წანაშ 11 კვირკვეშე 1966 წანაშ 28 ქირსეთუთაშახ თეხანური ტანგანიიკა რდჷ ოორუე კატანგაშ დუდმამართალი პროვინცია, მარა უკული მობუტუ სესე სეკოშ ხეშუულებაქ თინა გემიშეჸონჷ კატანგაშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
* კაბალო (Kabalo)
* კალემიე (Kalemie)
* კონგოლო (Kongolo)
* მანონო (Manono)
* მობა (Moba)
* ნიუნზუ (Nyunzu)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
თუდოლენი უელეშ პროვინცია

**თუდოლენი უელეშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ოორუეშე იდვალუაფუ. პროვინციაშ მახორობა — 1 093 845 ადამიერი (2005 წანა). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბუტა.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ თუდოლენი უელეშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ ნორთი. ოორუეშე თინა უხურგანს ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, ბჟაეიოლშე ჟიმოლენი უელეშ პროვინციას, ბჟდალშე ეკვატორიალურ პროვინციას. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ უელე.

## ჯანთხილუა
პროვინციას ჯანთხილუა გლახა დგომარობას რე. 2005 წანას დეფიქსირჷ ჭირიშ ეპიდემიაქ, მუშ შედეგო გოჭყორდჷ 57 ადამიერქ.

## ტერიტორიეფი
პროვინცია იკათუანს გეჸვენჯი ტერიტორიეფს:
* ატეკი (Aketi)
* ანგო (Ango)
* ბამბესა (Bambesa)
* ბონდო (Bondo)
* ბუტა (Buta)
* პოკო (Poko)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ჩოპოშ პროვინცია

**ჩოპოშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ შქა მალობაშ წყარპიჯეფწკჷმა. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კისანგანი. აკიქიმინჷ 2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშ უკული დო ჯოხოქ გიადჷ წყარმალუ კონგოშ ართ-ართი ნადიშ ჯოხოვალაშ მეჯინათ. კინოხ მიშმეშჷ ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
* ბაფვასენდე (Bafwasende)
* ბანალია (Banalia)
* ბასოკო (Basoko)
* ისანგი (Isangi)
* ოპალა (Opala)
* უბუნდუ (Ubundu)
* იაჰუმა (Yahuma)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ოორუე კივუშ პროვინცია

**ოორუე კივუშ პროვინცია** () — კივუშ ტობაშ მოხურგე პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ბჟაეიოშე, ბჟაეიოლშე უხურგანს რუანდას დო უგანდას. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა გომა. რუანდაშ გენოციდიშ უკული პროვინციაშა მიშართჷ ჰუტუშ გინორაჸილჷ კათაქ. 2007 წანას პროვინციას იმანჯჷ გოფართაფილი აკორაგვინეფქ ოთარობე ჯარეფს დო გენერალ ლორან ნკუნდაშ () არყაფილეფს შქას.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
* ნოღეფი
** ბენი (Beni)
** ბუტემბო (Butembo)
** გომა (Goma)
* ტერიტორიეფი
** ბენი (Beni (territoire))
** ლუბერო (Lubero)
** მასისი (Masisi)
** რუტშურუ (Rutshuru)
** ვალიკალე (Walikale)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ოორუე უბანგიშ პროვინცია

**ოორუე უბანგიშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ოორუეშე იდვალუაფუ. პროვინციაშ მახორობა — 1 482 076 ადამიერი (2005 წანა). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა გბადოლიტე.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ოორუე უბანგიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ეკვატორიალური პროვინციაშ ნორთი. პროვნციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ უბანგი.

## ტერიტორიეფი
* ბოსობოლო (Bosobolo)
* ბუსინგა (Businga)
* მობაიი-მბონგო (Mobayi-Mbongo)
* იაკომა (Yakoma)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ობჟათე კივუშ პროვინცია

**ობჟათე კივუშ პროვინცია** () — პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ბჟაეიოლშე.

პროვინციაშ ფართობი — 65 070 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბუკავუ.

ოორუეშე უხურგანს ოორუე კივუშ პროვინციას, ბჟეიოლშე — ბურუნდის დო ტანზანიას.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ობჟათე კივუშ პროვინცია დორთილი რე 1 ნოღათ დო 8 ტერიტორიათ:
* ნოღეფი
** ბუკავუ (Bukavu) მახორობა:  ადამიერი. 
* ტერიტორიეფი
** ფიზი (Fizi) ფართობი: 15 788 კმ², მახორობა: 487 935 ადამიერი.
** იჯვი (Idjwi) ფართობი: 281 კმ², მახორობა: 162 196 ადამიერი.
** კაბარე (Kabare) ფართობი: 1960 კმ², მახორობა: 461 511 ადამიერი.
** კალეჰე (Kalehe) ფართობი: 5126 კმ², მახორობა: 462 465 ადამიერი.
** მვენგა (Mwenga) ფართობი: 11172 კმ², მახორობა: 346 846 ადამიერი.
** შაბუნდა (Shabunda) ფართობი: 25116 კმ², მახორობა: 653 907 ადამიერი.
** უვირა (Uvira) ფართობი: 3148 კმ², მახორობა: 396 585 ადამიერი.
** ვალუნგუ (Walungu) ფართობი: 1800 კმ², მახორობა: 368 857 ადამიერი.

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
სანკურუშ პროვინცია

**სანკურუშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ცენტრის იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ სანკურუშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლოჯა. პროვინციაშ ტერიტორიას მეულა წყარმალუეფი სანკურუ, ლომამი, ლუბეფუ დო ლუკენიე.

## ფლორა დო ფაუნა
პროვინციაშო დჷმახასიათაფალი რე ტყალეფი, ქვერჩხონეფი დო სავანეფი. რე ანდამუდანობაშ გვალეფი დო ლეხერეფი.

პროვინციას ხე ჩხოლარეფიშ შხვადოშხვა გვარობეფი, მუჭომით რე ნჯილოეფი, ზებრეფი, ანტილოპეფი, კუდუეფი, ბეჰემოთეფი, ტროპიკული გვერეფიშ, ნიანგეფიშ, კუეფიშ შხვადოშხვა გვარობეფი, ანდა შხვადოშხვა ჩხომი დო ფურინჯი, თაშნეშე ქიეფი, თინეფს შქას შიმპანზე.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 374 239 ადამიერი (2005 წანა).

## ადმინისტრაციული დორთუალა
პროვინცია დორთილი რე 6 ტერიტორიათ:
* კატაკო-კომბე (*Katako Kombe*)
* კოლე (*Kole*)
* ლოჯა (*Lodja*)
* ლომელა (*Lomela*)
* ლუბეფუ (*Lubefu*)
* ლუსამბო (*Lusambo*)

## ეკონომიკა
პროვინციაშ ეკონომიკაშ ოსხირი რე ოფუტეშ მეურნობა. პროვინციას მოჸუნა ორზა, ბანანი, ანანასი, კარტოფილი, ჭაშანქარი, სორგო დო შხვადოშხვა აბანობური ობუტე-ომეურნე პროდუქტეფი.

პროვინციას რე ალმასიშ, კასიტერიტიშ დო შხვა მორგე დინოხურიშიშ ობადეშეფი. ხერეჭუა დაღარას რე გოვითარაფილი, თენა თარო ჯაშ გჷნმამუშებელი საწარმეეფი, ჩხომჭოფუა დო აბანობური მოხვარაშ ანგურაშ წარმება რე. პროვინციაშ გოვითარაფას კაბეტი პრობლემა რე გოვითარაფილი ორზალე რშვილიშ, ელექტროზირუაშ დო შხვა ინფრასტრუქტურეფიშ ვაჸოფურალა.

## გონათუა
პროვინციას ანდა დაჭყაფური დო ოშქაშე სკოლეფი რე. სკოლეფი თარო აკოქიმინელჷ რე კათოლიკური, პროტესტანტული ვარ-და მეთოდისტური ოხვამეეფიშით. თეშ უმკუჯინალო, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ხემანჯღვერალა გონათუაშ დეპარტამენტიშ მეშქაშალათ თაშნეშე გჷთმონწყუნს ახალ სკოლეფს.

სანკურუშ პროვინციას რე მუსხირენი უნივერსიტეტი: პატრაშ ლუმუმბაშ უნივერსიტეტი კამპუსეფით ნოღა ლოჯას დო *Tshume-Ste-Marie*-ს, წიმინდე ანაშ უნივერსიტეტი კამპუსეფით *Tshume-Ste-Marie*-ს დო ლუსამბოს. პროვინციას თაშნეშე მუსხირენი კოლეჯი რე.

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ჩუაპაშ პროვინცია

**ჩუაპაშ პროვინცია** () — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამჷთ ქიანაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფუ. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბოენდე.

## გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ჩუაპაშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ეკვატორიალური პროვინციის ნორთი. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ კონგო.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 316 855 ადამიერი (2005 წანა).

## ტერიტორიეფი
* ბეფალე (Befale)
* ბოენდე (Boende)
* ბოკუნგო (Bokungo)
* ჯოლუ (Djolu)
* იკელა (Ikela)
* მონკოტო (Monkoto)

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ლოჯა

**ლოჯა** () — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ცენტრალურ ნორთის. სანკურუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 450 მეტრაშ სიმღალას იდვალუაფუ.

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
მბუჟი-მაიი

**მბუჟი-მაიი** (, 1966 წანაშახ — ბაკვანგა) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკას. სანკურუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ქიანას სიდიდათ მასუმა ნოღა (კინშასაშ დო ლუბუმბაშიშ უკული), ალმასეფიშ მოპალუაშ თარი ცენტრი.

## გეოგრაფია
იდვალუაფჷ წყარმალუ სანკურუს, ზუღაშ დონეშე 549 მეტრა სიმაღალას. ნოღას რე აეროპორტი, ნამუთ ღებულენს რეგულარულ რეისეფს კინშასაშე დო ლუბუმბაშიშე.

## მახორობა
2010 წანაშ მუნაჩემეფით მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 1 559 073 ადამიერს.

## სქოლიო

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი