open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანტარქტიდა

thumb|250px|ანტარქტიდაშ აბანდვალა  
მინი|250პქ|ანტარქტიდა
**ანტარქტიდა** () — კონტინენტი დიხაუჩაშ ობჟათე გეოგრაფიული პოლუსიშ მუკ-მუკის. დიხაუჩაშ არძოშე რგილი აბანი რე დო დახე ედომუშამი ფორილი ჸინით, ნამუშ სისფსქათ 1,6 კილომეტრის (1 მილი) ოჭირინდუანს. თეწკჷმა თინა დიხაუჩაშ უდიდაში ტიოზი რე. მუკ-მუკის გარტყჷ ობჟათეშ ოკიანეშ წყარეფი (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ინდოეთიშ, რჩქალი დო ატლანტიშ ოკიანეეფიშ ობჟათე ნორთეფი). კონტინენტიშ ფართობი აკმადგინანს 12,4 მლნ კვ. კმ (თაშნეშე 1,6 მლნ. კვ. კმ. აკმადგინანს შელფური ჸინეფი).

ანტარქტიდას მიოგორეს 1820 წანაშ 16 ღურთუთას (28 ღურთუთა), რუსეთიშ ექსპედიციაქ ფადეი ბელინსჰაუზენიშ დო მიხაილ ლაზარევიშ დუდალათ, ნამუეფქჷთ კონტინენტის 69°21′ ობჟ. გნ. 2°14′ ბჟად. გრ. კოორდინატეფწკჷმა მიახოლეს (თეჟამიანი ბელინსჰაუზენიშ ჸინამი შელფიშ რაიონს).

ანტარქტიდა ქვერსემი გოჸინილი კონტინენტი რე. თაქ ჩხოლეფიშ ხვალე მუდგაზმარენ გვარობას შეულებუ რინა. კონტინენტიშ წყარპიჯეფწკჷმა სელაპეფი დო პინგვინეფი ხენა, ოკიანე ჩხომით რე დიდარი. ჸინამ წყარს დიხაუჩაშ უდიდაში ჩხოლი, ლენი ვერშაპი გილანჩურუნს. ანტარქტიდას ირალი მახორუეფი ვა ჸუნს, მარა კანკალე მენცარი თაქ მუდგაზმარენი თუთაშ გოძვენას ოხორანს დო რკვიეფს ატარენს.


File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg


## რესურსეფი ინტერნეტის
* Antarctic region at the Open Directory Project 
* Antarctica entry at The World Factbook  
* Antarctic Treaty Secretariat
* British Antarctic Survey (BAS)
* U.S. Antarctic Program Portal
* Australian Antarctic Division
* South African National Antarctic Programme - Official Website 
* Portals on the World - Antarctica

კატეგორია:კონტინენტეფი
*
ოკუმაფუშ შარა

**ოკუმაფუშ შარა** - **ტიოზიშ ნოღეფი ნეგევს** — მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი ობჟათე ისრაელს. თინა იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალათ 2005 წანას აღიარჷ მუში უნივერსალური ღირებაშ გეშა. 

ნეგევიშ ტიოზის დვალირ ოთხ ნოღას, ოკუმაფუშ დო სუნელეფიშ შარეფი ამაშქვანს ართიანწკჷმა, ნამუეფით სქირონაშქა ზუღაჸურე მითმეურს. ათე ნოღეფი რე: ავდათი, ჰალუზა, მამშიტი დო შივტა. ეკიდილქ იჸუ უჯვეშაშ არაბული ტომეფიშით, თეშ მოხ, თინეფს ჯიხა-ზურგა ხოლო ეუგაფუნა დო ტიოზიშ ოფუტურ-ომეურნულ საქვარუას მეთხოზუდეს. ასქილადირიე ოირიგაციე სისტემა ხოლო. 

ათე შარაშ ნოქურეფი ამდღა ხოლო რე მუწოსქილადირი დო ადასურენს, ნამდა ნეგევიშ ტიოზი კომერციული დო ოფუტურ-ომეურნულ საქვარუაშო გჷმირინუაფუდჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
* UNESCO: Incense Route – Desert Cities in the Negev

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ისრაელს
ბაჰაიზმიშ მოსოფელიშ ცენტრი

**ბაჰაიზმიშ მოსოფელიშ ცენტრიშ ნოდგჷმი** — იდვალუაფუ ისრაელიშ ნოღა ჰაიფას. ართბორჯულო წჷმარინუანს მუჭოთ წიმინდე აბანიშ პილიგრიმეფშო, თეშ ბაჰაიზმიშ ინტერნაციონალუ ადმინისტრაციულ ცენტრის. იკათუანს 20-შა უმოსი ადმინისტრაციულ ოფისის, პილიგრიმეფიშ ნოდგჷმეფს, ბიბლიოთეკფს, არქივეფს, ისტორიულ რეზიდენციეფს დო ოხვამერეფს. არძო თე სტრუქტურა 30-შახ ინდუვიდუალური ბაღიშ შქაგურს რე მორთელი. 

2008 წანას, იუნესკოქ ნოდგჷმი მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ. 

## ქოძირით თაშნეშე
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Bahá'í pilgrimage" 
* Holy place restored and open to pilgrims, about the prison cell of Bahá'u'lláh"
* Haifa's Majestic Bahai Gardens - A UNESCO World Heritage Site" 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ისრაელს
კარპატეფიშ ჯაშ ეკლესიეფი სლოვაკეთის

**კარპატეფიშ ჯაშ ეკლესიეფი** — იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიშ ჯოხოდვალა, ნამუთ იკათუანს სლოვაკეთიშ ბრუო შხვადოშხვა აბანს დვალირ XVI-XVIII ოშწანურეფიშ ჯაშ ჩხორო რელიგიურ ნოგაფუს. თინეფშე, ჟირი რომანულ-კათოლიკურ ეკლესიას ორხველჷ, სუმი პროტესტანტულს დო სუმი კელესია, თაშნეშე გეძინელი ორეკეში — ბერძნულ-კათოლიკურს. გეძინელო, ალმახანური სლოვაკეთიშ ტერიტორიას, უმოსო პრეშოვის აკანიშ ოორუეს დო ბჟაეიოლ ნორთის, 50-შე უმოსი თეცალი ჯაშ ეკლესია იდვალუაფუ.

## გალერეა

Image:Tvrdošín - kostol.jpg|არძა წიმინდეშ ჯოხობაშ რომანულ-კათოლიკური ჯაშ ეკლესია 
Image:Wooden Church, Tvrdošín.jpg|არძა წიმინდეშ ჯოხობაშ რომანულ-კათოლიკური ჯაშ ეკლესია 
Image:Ladomirova cerkov.JPG|
Image:Church of Saint Nicholas Bodruzal.jpg|წიმინდე ნიკოლოზიშ ბერძენულ კათოლიკური ჯაშ ეკლესია
Image:Bodruzal cerkov06017008.JPG|წიმინდე ნიკოლოზიშ ბერძენულ კათოლიკური ჯაშ ეკლესია
Image:Bodruzal cerkov sv. Mikuláša severná strana ZeliP 1658.jpg|წიმინდე ნიკოლოზიშ ბერძენულ კათოლიკური ჯაშ ეკლესია
File:Cerkov Prenesenia ostatkov svateho Mikulasa Ruska Bystra okres Snina.jpg|წიმინდე ნიკოლოზიშ ბერძენულ კათოლიკური ჯაშ ეკლესია


## ქოძირით თაშნეშე
* მარამურეშიშ ჯაშ ეკლესიეფი
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
*
*
*

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სლოვაკეთის
მადარიშ ცხენენდი

**მადარიშ ცხენენდი** თაშნეშე **მადარიშ ცხენენჯი** (ბულგ. Мадарски конник) — ორდოიანი შქა ოშწანურეფიშ კირდეს ეშაკვათილი ფირჩა რელიეფი ოორუე-ბჟაეიოლ ბულგარეთის, მადარიშ პლატოს, ოფუტე მადარაშ გოხოლუას.

მონუმენტი ახ. წ. 710 წანათ ითარიღებჷ დო გოჭყაფილი რე ბულგარეთიშ ხანიშ, ტერველიშ ჟინალაშ პერიოდის. ართი ვერსიათ, რელიეფის ტერველი რე გჷმოსახილი, მაჟირა ვერსიათ თინა უმოს ორდო, ჯვეშ თრაკიალეფქ დარსხუეს დო გჷმოსახილი რე მუნეფიშ ღორონთი. გჷმოსახილუაშ სიმაღალა რე 23 მეტრი, სიგჷნძა - 100 მეტრა.

მადარიშ ცხენენდი გჷმოსახილი რე 1999-2000 წანეფს გჷშაშქუმალირჷ მონეტეფს (1 დო 50 ნომინალი), უმოს ორდო, 1979 წანას თინა იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბულგარეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Text of all Madara Rider inscriptions

კატეგორია:ბულგარეთიშ ისტორიული ობიექტეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბულგარეთის
ანტონიო გაუდი

**ანტონიო გაუდი ი კორნეტი** (Antoni Gaudí i Cornet; დ. 25 მანგი, 1852, რეესი, ტარაგონიშ ხოლოს ―   ღ.   10 მანგი, 1926, ბარსელონა) — კატალონიარი არქიტექტორი. ჩინებული რე მუში სტილით დო ინდივიდუალური პროექტეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბატლო 
* საგრადა ფამილია 
* ლა პედრერა 
* გაუდიშ ტურისტული მეგზური
* გაუდი დო ბარსელონაშ კლუბი
* ანტონიო გაუდიშ ნახანდეფი ბარსელონას 
* გაუდი: დიზაინერი  
* ანტონიო გაუდიშ კოლექცია 
* გაუდი: ქრონოლოგია  
* გაუდი დო არტ-ნუვო კატალონიას 

კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ესპანარი არქიტექტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1852
კატეგორია:ნაღურა 1926
მოჰენჯო-დარო

**მოჰენჯო-დარო** () — ინდიშ ცივილიზაციაშ ნოღა პაკისტანს, სინდიშ პროვინციას. ნოღაშ ისტორია იჭყაფუ ჯვ. წ. 2600 წანაშე. წჷმარინუანს წყარმალუ ინდიშ ლეხერიშ ართ-ართ უჯვეშაშ დო აზიაშ პირველ ნოღას, ნამუთ რდჷ ჯვეში ეგვიპტეშ დო შქაწყარმალონაშ ცივილიზაციეფიშ ალმახანური. 

1980 წანას ობიექტი გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Harappa
* Archaeology.about.com 
* Harappa geography
* HistoryWorld
* Mohenjo-daro 
* Civilizations in Pakistan
*  Mohenjo-daro lifestyle
* The Telegraph 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პაკისტანს
საგრადა ფამილია

[thumb|350px|საგრადა ფამილია [2007 წანას]]
**საგრადა ფამილია** (La Sagrada Família, კატალ. 'წიმინდე ფანია') — კათოლიკური ბაზილიკა ბარსელონას, კატალონიას, ესპანეთი. ანტონიო გაუდიშ ართ-ართი არძოშე უმოსო შინელი პროექტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* საგრადა ფამილიაშ ფონდიშ ვებ-საიტი
* [საგრადა ფამილიაშ ფონდი [Youtube]-ის]

კატეგორია:ანტონიო გაუდიშ პროექტეფი
კატეგორია:ანტონიო გაუდი
კატეგორია:მოდერნიზმი
კატეგორია:ესპანეთიშ არქიტექტურა
კატეგორია:ბარსელონა
კატეგორია:ბარსელონაშ არქიტექტურა
კნუტ ჰამსუნი

thumb|right|კნუტ ჰამსუნი
**კნუტ ჰამსუნი**, (დაბადებაშ გვარი: პედერსენი, დ. 4 მარაშინათუთა, 1859, ლომი, ნორვეგია ― ღ. 19 ფურთუთა, 1952, ნორჰოლმი) — ნორვეგიალი ჭარუ. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი (1920). 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* National Library of Norway Commemoration Page
* Biography, from the Norwegian Ministry of Foreign Affairs
* Hamsun bibliography 1879–2009 : literature on Knut Hamsun (National Library of Norway)
* Knut Hamsun, at Nobel Prize website
* Biography and bibliography, at Books and Writers

კატეგორია:ნორვეგიალეფი
კატეგორია:ნორვეგიალი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1859
კატეგორია:ნაღურა 1952
შტეფან ცვაიგი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|შტეფან ცვაიგი
**შტეფან ცვაიგი** (დ. 28 გერგობათუთა 1881, ვენა, ავსტრია – ღ. 22 ფურთუთა, 1942, პეტროპოლისი, ბრაზილია) – ავსტრიალი ჭარუ, ნოველისტი, ბიოგრაფი დო ჟურნალისტი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Zweig Music Collection at the British Library 
* Stefan Zweig Collection at the Daniel A. Reed Library, State University of New York at Fredonia, Fredonia, NY
* Stefan Zweig Online Bibliography, a wiki hosted by Daniel A. Reed Library, State University of New York at Fredonia, Fredonia, NY

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1881
კატეგორია:ნაღურა 1942
თომას მანი

thumb|right|250px|'''თომას მანი''' (1937)

**პაულ თომას მანი** (გერმ. Paul Thomas Mann, დ. 6 მანგი 1875, ლიუბეკი, გერმანია — ღ. 12 მარაშინათუთა 1955, ციურიხი, შვეიცარია) — დიდი გერმანალი ჭარუ, ესეისტი, ეპიკური რომანეფიშ ორსანტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის(1929), ჰაინრიხ მანიშ ჯიმა, კლაუს მანიშ დო ერიკა მანიშ მუმა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*The Nobel Prize&nbsp;— autobiography
*FBI File on Thomas Mann (archived 2004)
*Thomas Mann 'Bookweb' on literary website The Ledge, with suggestions for further reading
*Thomas Mann's Profile on FamousAuthors.org
*Quotes on WikiQuote
*First prints of Thomas Mann. Collection Dr. Haack, Leipzig (Germany)

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1875
კატეგორია:ნაღურა 1955
დანიური ნინა

**დანიური ნინა** — დანიარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ გერმანულ ბუნას. დანიაშ ოფიციალური ნინა რე, XIX ოშწანურაშ ბოლოშახ ნორვეგიაშ ოლიტერატურე ნინა ხოლო რდჷ. 

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: < 5 მლნ 
* **ნინაშ კოდი**: da 
* **ჯოხოდვალა**: da dansk; en Danish; eo Dana 
* **ჭარალუა**: ლათინური 

## სტატუსი

**ოფიციალური ნინა: **

* დანია
** გრენლანდია
** ფარერიშ კოკეფი

**გოფაჩუაშ არანი**:

ნორვეგია, ააშ, გერმანია (შლეზვიგ-ჰოლშტაინი), კანადა

## გრამატიკა

დანიური ნინას ფონეტიკაშ მუშობურობეფი მუს სკანდინავიურ ნინეფს შქას ზოხო გიორინუანს. 

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომოძგუა: God dag; Hallo
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა: Velkommen
* მარდი: Tak; Mange tak
* ქო / ვარ: Ja / Nej
* ჯგირო ორდა: Farvel

**რიცხუეფი**

* 1 - en, 2 - to, 3 - tre, 4 - fire, 5 - fem, 6 - seks, 7 - syv, 8 - otte, 9 - ni, 10 - ti

## რესურსეფი ინტერნეტის

* დანიურ-ქორთული ლექსიკონი 

*
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
ბუკმოლი

[thumb|[ნორვეგიული ნინა|ნორვეგიული ნინაშ ჟირხოლო ფორმაშ გოფაჩუაშ არეალი ნორვეგიაშ მუნიციპალიტეტეფიშ მეჯინათ 2007 წანაშ დგომარობათ.]]
**ბუკმოლი** (ნორვ. bokmål — „წინგიშ ნინა“) — ნორვეგიული ნინაშ ართ-ართი სტანდარტი (ნორმა) ნიუნორსკიშ პარალელურო. იფორმირჷ დანიურიშ ნერჩიშა დანიაშ ნორვეგიაშა ოთხოშწანურამი პატჷნალაშ პერიოდის (დანია-ნორვეგიაშ უნია).

XIX ოშწანურაშ უდიდაში ნორვეგიალი ჭარუეფი ჰენრიკ იბსენი დო ბიორნსტიერნე ბიორნსონი სტიქიურო ნორვეგიზაფილ დანიურ ნინაშა ჭარჷნდეს, მარა დანიურ ორთოგრაფიას მეჸუნდეს. დუდშე ბუკმოლს „დანიურ-ნორვეგიული“ ჯოხოდჷ. ჯოხოდვალა „ბუკმოლქ“ 1929 წანაშე იჸუ მუშაღალირქ, მუსჷთ წოხოლე უწორუანდჷ ჯოხოდვალა „ოიმპერიე ნინა“ (ნორვ. riksmål). ნორვეგიაშ მაჟირა ოფიციალური ოჭარალუე ნინა რე ნიუნორსკი.

ბუკმოლს ნორვეგიაშ მახორობაშ 90%-შახ ირინუანს, ნინაშ მაგურაფუეფი გვალო თე ვარიანტის გურაფულენა დო ნორვეგიაშ მედია ხოლო თე ნინაშა მაუჭყაფალენს. ბუკმოლიშ ნორმეფი ბჟაეიოლნორვეგიაშ მახორობაშ კილოშა, გჷშაკერძაფილო ოსლოს დო მუშ მუკ-მუკიან მახორობაშ რაგადუაშ მუშობურალეფშა რე ეგაფილი, მარა იშენი დანიურშა რე გერსხილი. დანიური ნინა ბუკმოლიშ მარჩქინეს ტექსტურო დუდიშულო არჩქილე, მარა ზეპირრაგადუას ფონეტიკაშ კვათჷრი გოშხვანერაფაშ გეშა დახე უგუგებუ რე. ბუკმოლს უმოსო რე ნარსხებუობეფი, ვინდარო ნიუნორსკის. XX ოშწანურას ბუკმოლიშ დემოკრატიზაციაშ ღანკით მუდგაზჷმარენშა იჸუ მანჯებულქ რეფორმაქ, მარა უმენტაშობაქ ვა დეკვირდინჷ. ნორვეგიულ „წინგიშ ნინას“ ართი ორთოეპიკური სტანდარტი ამდღარშახ ვა უღჷ. 

## წყუ
* Vikør, Lars. "Fakta om norsk språk". Retrieved 2009-08-04.
* a b Lundeby, Einar. "Stortinget og språksaken". Retrieved 2007-06-12.
* Halvorsen, Eyvind Fjeld. "Marius Nygaard". In Helle, Knut (ნორვეგიულო). Norsk biografisk leksikon. Oslo: Kunnskapsforlaget. Retrieved 6 February 2010.

კატეგორია:ნორვეგიული ნინა
ართურ მილერი

thumb|ართურ მილერი
**ართურ მილერი** (; დ. 17 გჷმათუთა, 1915, ჰარლემი, ნიუ-იორკი – ღ. 10 ფურთუთა, 2005, როქსბერი, ქონექთიქუთი, ააშ) — ამერიკალი დრამატურგი, ესსეისტი დო ჭარუ. ამერიკული ლიტერატურაშ დო კინომატოგრაფიაშ ართ-ართი გიშარჩქინელი ფიგურა, შინელი ამერიკალი მობირეშ მერილინ მონროშ ქომონჯი 1956-1961 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Arthur Miller Society, including a chronology
*A Visit With Castro – Miller's article in *The Nation*, January 12, 2004
*Joyce Carol Oates on Arthur Miller 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი დრამატურგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1915
კატეგორია:ნაღურა 2005
ნორვეგიული ნინა

**ნორვეგიული ნინა** (მუშიჯოხო *norsk* [nɔʂk]) — ოორუეგერმანიკული ნინა, ნამუშათ იჩიებუნა ნორვეგიას დო თე ქიანაშ ოფიციალური ნინაშ სტატუსის ატარენს. ნორვეგიულწკჷმა ართო შვედური, დანიური, ფარერული დო ისლანდიური სკანდინავიურ ნინეფს ორხველჷნა. არძოშე ხოლოს ნორვეგიულწკჷმა ფარერული დო ისლანდიური ნინეფი გერე. 

კანონდვალირუათ დო ხეშუულობაშ წესდვალათ ლიტერატურული ნორვეგიულიშ ჟირი ფორმა რე – ბუკმოლი bokmål („წინგიშ ნინა“) დო ნიუნორსკი nynorsk („ახალნორვეგიული“). 
 
ომეტყველე ნორვეგიულიშ სტანდარტიზაფილი ვარიანტი ვარე, ანუ ნამდგარდია ნორვეგიალს შეულებუ მუშ დიალექტიშა იჩიას.

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა! - Hallo! - ჰალუ
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Velkommen - ველკომნ
* მუჭო რექ? - Hvor er du? - ვორ არ დიუ
* ჯგირო - Bra; Godt - ბრა; გოტ
* გლახათ - Dårlig - დოლი
* მარდი - Takk - ტაკ
* დიდი მარდი - Tusen takk - ტიუსენ ტაკ
* იჩიებუთო ინგლისურო / რუსულო? - Snakker du engelsk / russisk? - სნაკერ დიუ ენგელსკ / რიუსისკ
* მა ვებჩიებუქ ინგლისურო - Jeg snakker ikke norsk - ჲეჲ სნაკერ იკე ნოშკ
* ქო / ვარ - Ja / Nei - ჲა / ნეჲ
* ძირაფაშახ - Ha det - ჰა დე
* აკოხვალამაშახ - Vi ses - ვი სეს

**რიცხუეფი**

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნორვეგიულ-ქორთული ლექსიკონი 

კატეგორია:ნორვეგიული ნინა
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
აჰმადაბადი

thumb|აჰმადაბადი
**აჰმადაბადი** (გუჯარ. અમદાવાદ) — ნოღა ინდოეთის, გუჯარათიშ შტატიშ უდიდაში ნოღა დო ჯვეში ნანანოღა. მახორობაშ მუდანობა 5 897 312 კოჩი. მახორობათ მაამშვა რე ინდოეთის. აჰმადაბადიშ აგლომერაცია იკათუანს 6,5 მილიონ მახორუს. აჰმადაბადიქ დირსხუ 1411 წანაშ 26 ფურთუთას. ნოღა დარსხუ სულთანქ აჰმად შაჰიქ, მუჭოთ გუჯარათიშ სულთანატიშ ნანანოღა. 

## ლიტერატურა

* Muktirajsinhji Chauhan and Kamalika Bose. *History of Interior Design in India Vol 1 : Ahmedabad (2007) *ISBN 81-904096-0-3
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ahmedabad Collectorate 
* Ahmedabad Municipal Corporation 
* Ahmedabad Urban Development Authority
* Ahmedabad Kite Festival 

 

კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კაზიმეჟ დეინა

**კაზიმეჟ დეინა** (დ. 23 გჷმათუთა, 1947, სტაროგრად გდანსკი, პოლონეთი - ღ. 1 ეკენია, 1989, სან-დიეგო, ააშ) – პოლონარი მობურთე, ფლეიმექერი, პოლონეთიშ ოკუჩხბურთე ერუანული ნაკორობაშ მაკათური, კლუბეფიშ:  „ლეგიაშ“, „მანჩესთერ სითიშ“,  „სან დიეგო სოქერსიშ“ მობურთე. ღურუ 1989 წანაშ 1 ეკენიას, ავტოავარიას, სან-დიეგოს. კაზიმიერჟ დეინა მერჩქინელი რე პოლონეთიშ ართ-ართი უდიდაში მობურთეთ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Kazimierz Deyna Official Website 
* Kazimierz Deyna (90minut.pl)
*  Kazimierz Deyna (youtube.com)
* Kazimierz Deyna - 1947-1989 (youtube.com)
* THE EXTRAORDINARY STORY: Great moments in the life of Kazimierz Deyna 
* FIFA Statistics for Kazimierz Deyna
* Goals in International Matches

კატეგორია:პოლონარეფი
კატეგორია:პოლონარი მობურთეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1947
კატეგორია:ნაღურა 1989
ფერენც პუშკაში

**ფერენც პუშკაში** *([[უნგრული ნინა|უნგრ.]] Puskás Ferenc)* (დ. 2 პირელი 1927, ბუდაპეშტი, უნგრეთი, ღ. 17 გერგობათუთა, 2007, ბუდაპეშტი) — უნგრალი სპორტსმენი, მობურთე, მაწვართალი, არძა ბორჯიშ ართ-ართი საუჯგუშო ბომბარდირი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Ferenc Puskás (career statistics)  
*BDFutbol player profile
*BDFutbol coach profile
*National team data  

კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:უნგრალი მობურთეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1927
კატეგორია:ნაღურა 2007
ჰეგნორსკი

**ჰეგნორსკი** ( „ჟინნორვეგიული“) — ნორვეგიული ოლიტერატურე ნინაშ ართ-ართი ვარიანტიშ ნიუნორსკიშ გინორთელი ვარიანტი, ნამუთ ლანდსმოლიშ ნორმეფს გინივარანს დო ნამუთინ ტარებულ რეფორმას ვემურე. მართალი რე, ლანდსმოლიშ გრამატიკულ წესეფს ნორთობურო მეურე, მარა ჯინჯიერი გამნარყობაშ გარკვეული ჸუნგა ბგერეფი ეშაღალირი რე. 

პროფესორი ტარლაივ ჰანაასი ტერმინ „ჰეგნორსკის“ დჷმაკვიდრებელო მირჩქინუაფუ, მუქ 1922 წანას პირველო გჷმირინუ თე ზიტყვა „მაღალი დონეშ“ ნორვეგიულიშ მანგურო. მუქ თე ზიტყვა Hochdeutsch-იშ (ჟიგერმანულიშ) ანალოგიათ დარსხუ. ნიუნორსკიშ ორთოგრაფიაშ დჷმარსხუაფალ ივარ ოსენს უკვე ნერჩი აფუდუ გოხაზირაფილი წიმინდე ნორვეგიულ ნინაშო, ნამუთ ბჟადალ დო ცენტრალური ნორვეგიაშ გვალამი რეგიონეფიშ მახორობაშ დიალექტით ოცადჷდჷ რზენიშ მახორობაშ ნინაშ თირუას. რზენიშ ნორვეგიულს ჰანაასი flatnorsk-ს (ფლატნორსკი, რზენიშ ნორვეგიული, გერმანული „რზენიშ გერმანულიშ“ (Plattdeutsch) ანალოგიათ) უძახჷდჷ. ამდღარშო საართო მოსარზებათ ჟინორვეგიული ირნერ დიალექტიშე ჟი გერე დო ლინგვისტიკას ერუანული კლუტურაშ გჷმოხანტილუათ მირჩქინუაფუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*'''Mållekken''' , ჰიოგნორსკული ვიკი.
*Høgnorskportalen sambandet.no, რესურსხასჷლა ჰიოგნორსკულო ჭარილი ოშალათ სტატიათ. 
*Tidskriftet Målmannen, ჟურნალი, ნამუთ ჰიოგნორსკულ ფორმას აკვიდრენს.

კატეგორია:ნორვეგიული ნინა
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
ნიუნორსკი

**ნიუნორსკი** (ნორვ. nynorsk — „ახალნორვეგიული“) — ალმახანური ოლიტერატურე ნორვეგიული ნინაშ ართ-ართი ოფიციალური ფორმა ბუკმოლიშ პარალელურო. თე ჟირი ფორმაშ ხასჷლას კანკალე თემს ოფიციალურ ნინათ ნამთინი საამური ნინა გჷმირინუაფუ. 
ნიუნორსკის მუჭოთ „ქიანაშ ნინაშ“ (ლანსმოლი, ნორვ. landsmål) ფორმირაფა XIX ოშწანურაშ შქა ხანეფს ივარ ოსენქ წჷმიჭყჷ. ოსენი მუშ პროექტის „ნანდულო ნორვეგიულ“ მანგის ორწყედჷ  თიხანო გოფაჩილი „ოიმპერიე ნინაშ“ (რიქსმოლი, ნორვ. riksmål), ნამუთ დანიურიშ ანალოგი რდჷ.

„ოიმპერიე ნინაქ“ საბოლოთ წინგიშ ნინათ, ბუკმოლო გინირთჷ დო ნორვეგიაშ მაჟირა ოფიცალური ნინათ დიჭყჷ გინორთინა. 
საართო ჯამს ახალნორვეგიული ბჟადალ ნორვეგიულ დიალექტეფშა რე გერსხუაფილი დო მახორობაშ 10% გიმირინუანს ორაგადეთ დო საქვარიშ ოწარმებელო. ახალნორვეგიული ჭარუაშ ნორმეფი ჭიე-ჭიეთ ბუკმოლიშ ორთოგრაფიას აგურუ, მარა ქიანას რე ჰიოგნორსკი ხოლო (ნორვ. Høgnorsk — „ჟინნრვეგიული“) — ხელუანური ნორმა, ნამუთ ბუკმოლურ ზიტყვეფშე გვალო გოწიმინდელი რე. ახალნორვეგიულ ვიკიპედიას ჰიოგნორსკით ჭარილი სტატიეფი ზოხო კატეგორიას რე ინოხუნაფილი.

სკოლეფს ჟირხოლო ნინაშა მეურს გურაფა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Noregs Mållag  — ორგანიზაცია, ნამუთ რე ნიუნორსკიშ უთარაში ლობისტი. 
*Norsk Målungdom  -ის ახალმორდული ორგანიზაცია.
*Ivar Aasen-tunet *ივარ ოსენიშ ცენტრი*.

კატეგორია:ნორვეგიული ნინა
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
ბაიუდიშ ტიოზი

**ბაიუდიშ ტიოზი** — ტიოზი აფრიკას, სუდანიშ ტერიტორიას, იდვალუაფუ ხართუმიშ ოორუე დო ნუბიაშ ტიოზიშ ობჟათეჸურე, ნამუწკჷმა ართოთ წჷმარინუანს საჰარაშ ბჟაეიოლ რაიონს.  თიში კოორდინატეფი რე 

ტიოზი იხასიათებუ უჩა ბაზალტიშ კირდეეფით, მუთ უჯვეშაში ვულკანეფიშ ქიმინჯალაშ გეშა რე მოხვალამირი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ფოტოეფი

## სქოლიო

კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი
კატეგორია:სუდანიშ ტიოზეფი
კატეგორია:სუდანიშ გეოგრაფია
ჰაინრიხ მანი

**ლუიც (ლუდვიგ) ჰაინრიხ მანი** (გერმ. Luiz (Ludwig) Heinrich Mann; დ. 27 მელახი, 1871 – ღ. 11 მელახი, 1950) — გერმანალი ჭარუ, ნოველისტი. თომას მანიშ უნჩაში ჯიმა.

## ლიტერატურა
*Mauthner, Martin: German Writers in French Exile, 1933-1940, Vallentine Mitchell, London, 2007, (ISBN : 978 0 85303 540 4).
*Walter Fähnders/Walter Delabar: Heinrich Mann (1871 - 1950). Berlin 2005 (Memoria 4)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ჰაინრიხ მანიშ ბიოგრაფია

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1871
კატეგორია:ნაღურა 1950
ალჟირიშ ტიოზი

**ალჟირიშ ტიოზი** () — ტიოზი ოორუე აფრიკას, წჷმარინუანს საჰარაშ ტიოზიშ ნორთის. თიში ფართობი რე 3 500 000 კმ²  დო ალჟირიშ ტერიტორიას დვალირი მუში ნორთი თე ქიანაშ ედომუშამი ტერიტორიაშ 80%-ის იკჷნენს. მუჭოთ ნამთინე მენცარს მიორჩქჷნი, თე ტიოზი ეკონია 3 000 წანაშ განწხანც დიხაუჩაშ არძოშე სქჷრე დიხა რე.  

ტიოზიშ ტერიტორიას ოხორანდეს უჯვეშაში გეგია ტომეფი, ოდო ამუდღარშო, თიშ ოხურგე რაიონეფს 2,5 მლნ ადამიერი სქიდუ. ობჟათე ალჟირიშ ტერიტორიას დორსხუაფილი რე ნაციონალური პარკი, სოდეთ გვალეფიშ სისტემეფი ხოლო რე წჷმორინაფილი, პარკი გჷშმეგორუ უნიკალური ეკოსისტემათ, მუთ გჷმჷნარკებუ რე ედომუშამი ტიოზიშ მასშტაბით. პრეისტორიულ ფარანს, ტიოზიშ ბჟაეიოლ თანჯაწკჷმა ირდუდჷ მირტიშობურეფი დო კვიპაროზი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ალჟირიშ ტიოზიშ ორგანული კომპონენტეფი
*ალჟირიშ ტიოზი - ვიდეო
*ჭყანსინთელეშ მუკოლუაფა ალჟირიშ ტიოზეფს

კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი
კატეგორია:ალჟირიშ გეოგრაფია
ბიზანტიაშ იმპერია

thumb|ბიზანტიაშ იმპერია
**ბიზანტიაშ იმპერია**, **ბიზანტია** ― იმპერია ევროპაშ ბჟაეიოლ აკანს. არსებენდჷ 330-1453 წანეფს. ნანანოღა კონსტანტინოპოლი. ქიანას მართუნდუ იმპერატორი. 1453 წანაშ 29 მესის ოსმალეთიშ იმპერიაქ გეჭოფუ კონსტანტინოპოლი. 1453 წანას გეთუ ბიზანტიაშ არსებობაქ ხოლო. 

## ქოძირით თაშნეშე
* ბიზანტიაშ იმპერატორეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Adena, L. "The Enduring Legacy of Byzantium ", *Clio History Journal*, 2008.
* Ciesniewski, C. "The Byzantine Achievement ", *Clio History Journal*, 2006.
* Fox, Clinton R. What, If Anything, Is a Byzantine? (Online Encyclopedia of Roman Emperors)

კატეგორია:ისოტირიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ბიზანტიაშ იმპერია
კატეგორია:რომიშ იმპერია
კონსტანტინე დიდი

thumb|200px|კონსტანტინე დიდი
**გაიუს ფლავიუს ვალერიუს აურელიუს კონსტანტინუსი** (Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus) (27 ფურთუთა, 272 – 22 მესი, 337), ჩინებული რე მუჭოთ: **კონსტანტინე I**, **კონსტანტინე დიდი** დო **წიმინდე კონსტანტინე**, რომიშ იმპერატორი. ქირსიანობა გჷმაცხადჷ რომიშ იმპერიაშ ოფიციალურ რელიგიათ. 330 წანაშ ნანანოღა გინიღჷ კონსტანტინოპოლშა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა, კონსტანტინე I
* ბიზანტიაშ იმპერატორეფი  - 40 წუთიანი აუდიო ლექცია
* კონსტანტინე დიდი
* კონსტატნინეშ მონეტეფი  
* BBC - კონსტანტინე დიდი

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ბიზანტიარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 272
კატეგორია:ნაღურა 337
შარლ VI (საფრანგეთი)

**შარლ VI დე ვალუა** (ფრანგ. Charles VI de Valois; დ. 3 ქირსეთუთა, 1368, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 21 გჷმათუთა, 1422, პარიზი) — საფრანგეთიშ მაფა 1380-1422 წანეფს. 

## ლიტერატურა

*Famiglietti, R.C., Royal Intrigue: Crisis at the Court of Charles VI, 1392–1420, New York; AMS Press, 1986.
*Famiglietti, R.C., Tales of the Marriage Bed from Medieval France (1300–1500), Providence; Picardy Press, 1992.
*Tuchman, Barbara, A Distant Mirror: The Calamitous 14th Century, New York; Ballantine Books, 1978.

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ მაფეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1386
კატეგორია:ნაღურა 1422
შარლ V (საფრანგეთი)

thumb|240px|შარლ V
**შარლ V დე ვალუა** *([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Charles V de Valois)*  დ. 31 ღურთუთა, 1338, ვინსენე, საფრანგეთი — ღ. 16 ეკენია, 1380, ბოტე-სიურ-მარნი, საფრანგეთი) — საფრანგეთიშ მაფა 1364-1380 წანეფს.

## ლიტერატურა
* Christine de Pisan, *Livre des Faits et Bons Meurs du Sage Roi Charles*
* Deslile (ed), *Grandes Chroniques de France*
* Philippe de Meziers, *Songe du Viel Pelerin*
* Autrand, Françoise, *Charles V*
* Cazelles, Raymond, *Société Politique, Noblesse et Couronne*
* Delachenal, Roland, *Charles V*
* Henneman, John Bell, *Olivier de Clisson*
* ——, *Taxation in Fourteenth Century France*
* Quillet, Jeannine, *Charles V, Le Rois Lettre*
* Tuchman, Barbara, *A Distant Mirror: The Calamitous 14th Century*, New York; Ballantine Books, 1978.

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ მაფეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1338
კატეგორია:ნაღურა 1380
ოშწანიანი ლჷმა

**ოშწანიანი ლჷმა**, ლჷმა ინგლისი დო საფრანგეთის შქას, ნამუთ იგინძორებუდუ 116 წანას (1337 – 1453).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Jeanne d'Arc. Online University research project.
* The Hundred Years War and the History of Navarre
* Timeline of the Hundred Years War 
* Extensive website about Joan of Arc

კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ ლჷმეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ ისტორია
კატეგორია:ინგლისიშ ისტორია
კატეგორია:ოშწანიანი ლჷმა
ედუარდ II (ინგლისი)

მინი|160პქ|ედუარდ II
**ედუარდ II [[პლანტაგენეტეფი|პლანტაგენეტი]]** (; ; , კერნარფონი, უელსი – , ბერკლიშ ჯიხა, გლოჩესთერი) – ინგლისიშ დო უელსიშ მაფა 1307-1327 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Edward II at the official website of the British Monarchy
* Edward II at BBC History
* Tomb  at Gloucester Cathedral

კატეგორია:ინგლისიშ მაფეფი
ანრი IV (საფრანგეთი)

thumb|250px|ანრი IV
**ანრი IV დე ბურბონი** „დიდი“ *([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Henri IV de Bourbon „le Grand“* დ. 13 ქირსეთუთა, პო, საფრანგეთი, 1553 – ღ. 14 მესი, 1610, პარიზი) — ნავარაშ მაფა 1572-1610 დო საფრანგეთიშ მაფა 1589-1610 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ბიოგრაფიული ფაქტეფი 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ მაფეფი
კატეგორია:ნავარაშ მაფეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1553
კატეგორია:ნაღურა 1610
ჩალბიშ ტიოზი

**ჩალბი** () – ჭუბერამ-მენჯი ტიოზი  აფრიკას, იდვალუაფუ კენიაშ ოორუე ნორთის, ტურკანაშ ტობაშ ბჟაეიოლჸურე. თენა რე კენიაშ არძოშე  გოლოფამი დო ჩხე რეგიონი. ტიოზი ჯვეში ტობაშ აბანს რე გოჭყაფილი. ახასიათენს მირაჟი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩალბიშ ტიოზი 
* ჩალბიშ ტიოზი 

კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი
კატეგორია:კენიაშ გეოგრაფია
აკრა

thumb|აკრაშ პანორამა

**აკრა** (ინგლ. Accra) — განაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით აკრას ოხორანს 2 096 653 კოჩი. აკრა განაშ ფინანსური, კულტურული დო კომერციული ცენტრი რე. 

## დოჯიმალაფირი ნოღეფი
* ჩიკაგო, ააშ
* ვოშინგთონი, ააშ

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Google Earth image of Accra, Ghana
* Photo-stream of Accra
* Interesting pictures of Accra

კატეგორია:განაშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
პრეტორია

**პრეტორია** (, ) — ნოღა ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას. გაუტენგიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული. აფრიკაშ ართ-ართი უკაბეტაში ნოღა. პრეტორია ართ-ართი რე ქიანაშ სუმი ნანანოღაშე. დე ფაქტო ქიანაშ ერუანული ნანანოღა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*City of Tshwane Metropolitan Municipality official website
*Visit Pretoria  Travel Guide to Pretoria

კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კრასნოდარი

**კრასნოდარი** (რუს: Краснода́р) — ნოღა ობჟათე რუსეთის წყარმალუ ყუბანს, კრასნოდარიშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა (2025 წანაშ მუნაჩემეფით) 1 154 885 კოჩი.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official website of Krasnodar City Administration and City Duma 
* Krasnodar photographs 
* Krasnodar news
* News and events in Krasnodar
* Old pictures of Yekaterinodar

კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:კრასნოდარიშ აკანი
ჯონ ატა მილსი

thumb|ჯონ ატა მილსი

**ჯონ ატა მილსი** (ინგლ. John Evans Atta Mills; დ. 21 კვირკვე, 1944, ტარკუა, განა, ღ. 24 კვირკვე, 2012, აკრა, განა) — განარი პოლიტიკოსი, განაშ პრეზიდენტი 2009-2012 წანეფს, განაშ ვიცე-პრეზიდენტი 1997-2001 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ghana-pedia webpage - Professor John Evans Atta-Mills
* Professor John Evans Atta Mills 2008  *official campaign website*
* "Profile: Ghana President John Atta Mills" BBC News, January 3, 2009
* New Ghana president sworn in Al-Jazeera, January 7, 2009
* A damned close-run thing—and a fine example to the rest of Africa The Economist, January 8, 2009

კატეგორია:განარეფი
კატეგორია:განარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:განაშ ვიცე-პრეზიდენტეფი
კატეგორია:განაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1944
კატეგორია:ნაღურა 2012
სმოლენსკი

**სმოლენსკი** (რუს. Смоле́нск) — ნოღა რუსეთის, სმოლენსკიშ ოლქის, წყარმალუ დნეპრიშ პიჯის. სმოლენსკიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 316,500 კოჩი.

## გჷშარჩქინელი კათა სმოლენსკიშე
* ალექსანდრე ბელიაევი - ჭარუ
* მიხეილ გლინკა - კომპოზიტორი
* სერგეი კონიონკოვი - სკულპტორი
* სემიონ ლავოჩკინი - ფურინჯიშ კონსტრუქტორი
* ანატოლი ლუკიანოვი - პოლიტიკოსი
* გრიგორი მაქსიმოვი - პოლიტიკოსი
* გრიგორი პოტიომკინი - სახენწფო მოხანდე
* ალექსანდრ ტვარდოვსკი - ჭარუ
* ედუარდ ჰილი - მობირე

## დოჯიმალაფირი ნოღეფი
*ტიული, საფრანგეთი.
*ჰაგენი, გერმანია.
*კოლორადო-სფრინგსი, ააშ.
*ქერჩი, უკრაინა.

## ქოძირით თაშნეშე
*სმოლენსკიშ ოლქი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* News of Smolensk
* Travel to Smolensk 
* Smolensk Wiki
* Basketball in Smolensk 
* Registration services in Smolensk
* Homepage of the Smolensk fortress 
* Some photos of the Smolensk fortress 
* More photos of Smolensk 
* Historic images of Smolensk
* Smolensk for tourists
* Smolensk Social Network
* Mothers forum of Smolensk
* Smolensk city architecture views

კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:სმოლენსკიშ ოლქი
ალექსანდრე ბელიაევი

**ალექსანდრე რომანიშ სქი ბელიაევი** (რუს. Алекса́ндр Рома́нович Беля́ев; დ. 4 (16) მელახი, 1884, სმოლენსკი, რუსეთიშ იმპერია – ღ. 6 ღურთუთა, 1942, პუშკინი, სსრრ) — რუსი ფანტასტი-ჭარუ, სსრრ-იშ ომენცარე ფანტასტიკური ლიტერატურაშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი. ჩინებული რე წიგნეფით: პროფესორ დოუელიშ დუდი, ადამიერი-ამფიბია, არიელი, ეკონია ატლანტიდარი დო შხვა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ალექსანდრე ბელიაევიშ ბიოგრაფია

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:სხუნუეფიშ ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1884
კატეგორია:ნაღურა 1942
პროფესორი დოუელიშ დუდი

**პროფესორი დოუელიშ დუდი** (რუს. *Голова профессора Доуэля*) რე რუსი ფანტასტი-ჭარუშ ალექსანდრე ბელიაევიშ არძოშ უმოსო ჩინებული მენცარული, ფანტასტიკური რომანი, გიშაშქუმალირი 1925 წანას. ჟურნალქ "Всемирный следопыт" გიშაშქუ წიგნიშ სრული ვერსია. 

## პერსონაჟეფი
* *კერნი* — პროფესორი, ქირურგი
* *მარი ლორანი* – ექიმი, კერნიშ ასისტენტი
* *ჯონი* – მოინალე
* *დოუელი* – პროფესორი, ქირურგი 
* *ტომ ბუში* – ღურელი მუშა
* *ბრიკე* – ღურელი ბარს
* *ანჟელიკა გაი* – ღურელი მობირე
* *წითური მარტა* – ბრიკეშ მეგობარი
* *ჟანი* – მარტაშ ქომონჯი
* *არმან ლარე* – ხანტუ
* *არტურ დოუელი* – პროფესორი დოუელიშ სქუა
* *შაუბი* – ავსტრალიარი ხანტუ
* *რავონი* – ექიმი, ფსიქიატრიული კლინიკაშ დუმარსხუაფალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*''Professor Dowell's Head'' at WorldCat.
*Review  at AllReaders.Com.
*''Zaveshchaniye professora Douelya'', 1985 Russian film adaptation directed by Leonid Menaker at IMdB.

კატეგორია:ალექსანდრე ბელიაევიშ რომანეფი
კატეგორია:1925 წანაშ რომანეფი
კატეგორია:ფანტასტიკური რომანეფი
მაიკლ სკოფილდი

**მაიქლ სკოფილდი** (ინგლ. Michael Scofield) — ამერიკული სერიალიშ „ჯიხაშე ნტებაშ“ პერსონაჟი. როლს ლაჸაფენს ამერიკალი არტისტი უენთორთ მილერი. სქოფილდი ოხვარჷ მუშ ჯიმას, ნამუთ ხე ჯიხას. სქოფილდის უღუ ჯიხაშე ნტებაშ გეგმა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაიქლ სქოფილდიშ ბიოგრაფია  Fox.com–ს

კატეგორია:სერიალ ჯიხაშე ნტებაშ პერსონაჟეფი
რურიშ რეგიონი

**რურიშ რეგიონი** (გერმან. Ruhrgebiet) — ურბანული არანი გერმანიას, ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ აკანს. მახორობა 7,3 მილიონი კოჩი. რურიშ რეგიონი რე გერმანიაშ უდიდაში ურბანული აგლომერაცია. რურიშ რეგიონს რე დორსხუაფილი ნოღეფი:  დუისბურგი, ობერჰაუზენი, ბოტროპი, მიულჰაიმი, ესენი, გელზენკირხენი, ბოხუმი, ჰერნე, ჰაგენი, დორტმუნდი,  ჰამი. რური ევროპაშ მახუთა უდიდაში ურბანული არანი რე სტამბოლიშ, მოსკოვიშ, ლონდონიშ დო პარიზიშ უკული. 2010 წანას რურიშ რეგიონქ გჷმიცხადჷ ევროპაშ ართ-ართ კულტურულ ნანანოღათ. 

## უდიდაში ნოღეფი

## ქოძირით თაშნეშე
*გერმანიაშ დიდი ნოღეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* Kift, Roy, *Tour the Ruhr: The English language guide* (3rd ed., 2008)  (ISBN 3-88474-815-7) Klartext Verlag, Essen http://www.roy-kift.com 
* Berndt, Christian. *Corporate Germany Between Globalization and Regional Place Dependence: Business Restructuring in the Ruhr Area* (2001)
* Crew, David. *  Town in the Ruhr: A Social History of Bochum, 1860–1914* (1979) (ISBN 0231043007)
* Fischer, Conan. *The Ruhr Crisis, 1923–1924* (2003)
* Royal Jae Schmidt. *Versailles and the Ruhr: Seedbed of World War II* (1968)
* Spencer, Elaine Glovka. "Employer Response to Unionism: Ruhr Coal Industrialists before 1914" *Journal of Modern History* Vol. 48, No. 3 (Sep., 1976), pp.&nbsp;397–412 in JSTOR

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ruhr Tourism 
* Post-Surrender Program for Germany (Sept. 1944)
* Ruhr Delegation of the United States of America, Council of Foreign Ministers American Embassy Moscow, March 24, 1947 
* Draft, The President's Economic Mission to Germany and Austria, Report 3, March, 1947; OF 950B: Economic Mission as to Food…; Truman Papers. 

კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი
დორტმუნდი

**დორტმუნდი** (გერმ. *Dortmund*) — ნოღა გერმანიას, ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ აკანს. მახორობაშ მუდანობათ დორტმუნდის უკინებჷ მაბრუო აბანი გერმანიას დო მაართა რურიშ ურბანულ არეალს. დორტმუნდი ჩინებული რე მუჭოთ ვესტფალიაშ წვანე მეტროპოლია.

## ისტორია
ამდღარი დორტმუნდიშ აბანს იტორიული წყუეფი მიშინუანა ოფუტე თროთმანს. ოფუტე გეგნუჭჷ დაჩხირს. იმპერატორს ფრიდრიხ I ბარბაროსას თაქ ეუკიდჷ ახალი ნოღა 1152 წანას. 1320 წანაშ უკული ოფიციალური წყუეფი მიშინუანა ნოღა დორტმუნდის.

## სპორტი
დორტმუნდის რე დორსხუაფილი თელ ევროპას შინელი ოკუჩხბურთე კლუბი ბორუსია. დორტმუნდის რე გერმანიაშ ართ-ართი უდიდაში სპორტული არენა სიგნალ იდუნა პარკი. სტადიონი ინტირინუანს 80,720 კოჩის. დორტმუნდის რე ხეშბურთიშ, ჩოგანბურთიშ ბუნეფით.

## დემოგრაფია
დორტმუნდიშ მახორობაშ 69% გერმანალეფი რენა. ნოღას ოხორანა თურქეფი (8%), აფრიკალეფი (3%), აზიარეფი (2%), ევროპაშ შხვადოშხვა ქინეფიშ კათეფი (15%). 

## ეკონომიკა დო ტრანსპორტი
დორტმუნდი ინდუსტრიული ნოღა რე. თაქ რე დორსხუაფილი ოინფორმაციე, ტექნოლოგიური კომპანიეფი. დორტმუნდის რე დორსხუაფილი აეროპორტი, ნამუთ ვა რე დიდი მასშტაბიშ. არძოშ უმოსი უხოლაშ ინტერნაციონალური აეროპორტი რე დიუსელდორფიშ აეროპორტი. 

## პოლიტიკა
დორტმუნდის დომინანტი პარტია რე სოციალ-დემოკრატიული პარტია. შხვა პარტიეფი რე: ქრისტიან-დემოკრატიული პარტია, დუდიშული დემოკრატიული პარტია, დემოკრატიული სოციალიზმიშ პარტია დო შხვა.

## კულტურა
დორტმუნდის დიდი თეატრალური ტრადიცია უღუ. დორტმუნდიშ ორკესტრიქ დირსხუ 1887 წანას. მაართა საოპერო თეატრიქ დირსხუ 1904 წანას. დორტმუნდი შინელი რე მუზეუმეფით ხოლო. 

## დოჯიმალაფირი ნოღეფი
*ცვიკაუ, გერმანია
*ამიენი, საფრანგეთი
*ლიდსი, გოართოიანაფილი ომაფე
*დონიშ როსტოვი, რუსეთი
*ბუფალო, ააშ
*ნეთანია, ისრაელი
*ნოვი სადი, სერბეთი
*შიანი, ჩინეთი

## ფოტოგალერეა



File:Flag of Dortmund.svg|დორტმუნდიშ შილა
File:IMG 2104-Altes-Rathaus-Dortmund.jpg|
File:Dortmund DASA2.jpg|
File:Wasserschloss-bodelschwing.jpg|
File:Dortmund-City- 1655Ruhrkohlehaus.jpg|
File:RWE-IMG 2333.JPG|
File:Tiefbauamt-IMG 2331.JPG|
File:Dortmund-Oper 2269.JPG|დორტმუნდიშ ოპერა
File:Dortmund stadt u landesbibliothek.jpg|დორტმუნდიშ ბიბლიოთეკა
File:Biblitohek-0017.JPG|
File:Liebfrauen-011.JPG|
File:Dortmund StraBawagen IMGP0466.jpg|დორტმუნდიშ ტრამვაი
File:Dortmund Containerhafen IMGP2659 WP.jpg|
File:Dortmund-City- 1619.JPG|
File:Dortmund-Volkswohl-IMG 0431 Kopie.jpg|
File:Kruegerpassage.jpg|
File:Dortmund-City- 1729.JPG|
File:Dortmund-Liebfrauenkirche-IMG 4827.JPG|დორტმუნდიშ ეკლესია


## ქოძირით თაშნეშე
*გერმანიაშ დიდი ნოღეფიშ ერკებული
*რურიშ უდიდაში ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-საიტი
*დორტმუნდიშ აეროპორტი 
*ინოვაციური ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი
კატეგორია:დორტმუნდი
ისლანდიური ნინა

**ისლანდიური ნინა** (*íslenska* [islεnska]) — ისლანდიაშ ოფიციალური ნინა, გოფაჩილი რე ისლანდიას, რაგადანს დოხოლაფირო 300 000 ადამიერი. ორხველჷ სკანდინავიური ნინეფიშ ფანიას. უხოლაში მოჯგირე ნინა რე ფარერული.

## კლასიფიკაცია
ჯვეშისლანდიურ ნინაქ იფორმირჷ ართ-ართი ბჟადალი სკანდინავიური დიალექტიშ ნერჩის. ალმახანური ისლანდიური ნინა თ.გ. კოკამ სკანდინავიურ ნინეფს ორხველჷ, ნამუთ დიდი ხანიშ გოძვენას შხვა ნინეფშე იზოლირაფილო ივითარებუდჷ. 

## არეალი
ისლანდიურ ნინაშა მოჩიებეეფიშ უდიდაში ნორთი ისლანდიას ოხორანს, დოხოლაფირო 300 000 კოჩი (2010). დანიას დოხოლაფირო 8165 კოჩის უჩქჷ ისლანდიური, ნამუეფშეთ 3000-3500 სტუდენტი რე. ისლანდიურო რაგადანს თაშნეშე 5655 კოჩი ააშ-ს, (2000 წანაშ ეჭარუათ) დო 2385 კანადას (2001 წანაშ ეჭარუათ) უმოსო გიმლის დო მანიტობას. ისლანდიაშ გალე ემიგრანტეფიშ კომუნეფს თე ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობა ირკენს.

2009 წანაშ მუნაჩემეფით, მორაგადეეფიშ საართო მუდანობა 310 000 კოჩი რე. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ისლანდიური ფრაზეოლოგიზმეფიშ ლექსიკონი ვიკითრაველს
*''მოგონებეფი ახალი ისლანდიაშე'': ჰეიმსკრინგლა, 1935

კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
კატეგორია:ისლანდია
ლივური ნინა

**ლივური ნინა** — ფინურ-უგრული ნინეფიშ ფანიაშ ბალტიაშპიჯურ-ფინური ბუნაშ ნინა. მა-20 ოშწანურაშ შქა წანეფს თე ნინაშა ხვალე მორჩილი ბუნა იჩიებუდუ ლატვიას, ვენტსპილსიშ რაიონიშ წყარპიჯიშ ზოლს. ნინა ქჷრაფაშ კარს გერე, ხვალე 150 კოჩშახ იჩიებუ თე ნინაშა. მონათესე ნინეფი რე ფინური დო ესტონური. ლივონური ნინა ლატვიას, ისტორიული ლივონიაშ აკანს რე გოფაჩილი.

## ლივური ანბანი
ლივური ანბანი ესტონური და ლატვიური ორთოგრაფიაშ ჰიბრიდის წჷმარინუანს. 

ლივური ანბანი:

Aa, Āā, Ää, Ǟǟ, Bb, Dd, Ḑḑ,
Ee, Ēē, Ff, Gg, Hh, Ii, Īī, Jj,
Kk, Ll, Ļļ, Mm, Nn, Ņņ, Oo,
Ōō, Ȯȯ, Ȱȱ, Öö, Ȫȫ, Õõ, Ȭȭ,
Pp, Rr, Ŗŗ, Ss, Šš, Tt, Țț,
Uu, Ūū, Yy, Ȳȳ, Vv, Zz, Žž.

## ლიტერატურა
*ქსე ტ. 6, ხს. 227, ქართი, 1983 წანა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Ethnologue 
* ლატვიურ-ლივურ-ინგლისური ოჩიებე 

კატეგორია:ფინურ-უგრული ნინეფი
ესტონური ნინა

**ესტონური ნინა** — ესტონარეფიშ ნინა. ესტონეთიშ სახენწჷფო დო ევრორსხუშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა. ორხველ  ფინურ-უგრული ფანიაშ ბალტოფინურ ბუნას. ჭარალუა წარმენს ლათინური ანბანით. 

## ესტონური ანბანი

ესტონურ ანბანს 32 ასო რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Watch and listen live Estonian television and radio broadcasts in the Estonian language 
* ესტონური ფრაზეფი Wikivoyage-ს
*ესტონურიშ ზარხულიშ სკოლეფი ტალინიშ უნივერსიტეტის
*Estonica.org article 
*Estonian literary magazine
*დიალექტეფიშ არეალეფიშ რუკა 

;ლექსიკონეფი

*An ესტონურ-ინგლისური ლექსიკონი
*A small ინგლისურ-ესტონურ-ინგლისური ლექსიკონი 
*An ესტონურ-ინგლისურ-ესტონური ლექსიკონი
*An სტონურ-ინგლისურ-ესტონური ლექსიკონი 
*A small სტონურ-ინგლისურ-ესტონური ლექსიკონი 

;ინნაჭარეფი
*აუდიო ფაილეფი ესტონური ნინაშ შხვადოშხვა დიალექტეფშა 

კატეგორია:ფინურ-უგრული ნინეფი
უნგრული ნინა

**უნგრული ნინა** (უნგრ. magyar nyelv) — აკა ვაინდოევროპული ნინა რე ცენტრალურ ევროპას. ორხველჷ ფინურ–უგრულ ნინეფიშ ბუნას, ნინეფიშ თე ფანია ურალურ ნინეფიშ ფანიაშ ართ-ართ ჸას წჷმარინუანს. 

უნგრულო 13,5 მილიონი კოჩი იჩიებუ. შხვა მუნაჩემეფით უნგრულნინამი მახორობაშ რიცხუ 15 მილიონი რე. 

უნგრული ნინა უნგრეთიშ სახენწჷფო ნინა რე, 2004 წანაშ 1 მესიშე ევრორსხუშ ოფიციალური ნინა ხოლო.

## ნინობური მოჯგირალა

უნგრულ ნინას ნინეფიშმენცარობას ხანტურ დო მანსურ ნინაწკჷმა ართო ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ნინეფიშ ფინურ-უნგრული ნინეფიშ გიმენბუნათ მირჩქინანა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ფინურ-უგრული ნინეფი
ფინურ-უგრული ნინეფი

**ფინურ-უგრული ნინეფი** (თაშნეშე ფინურ–მაგიარული, ვარა მა**დ**იარული ნინეფი) — წჷმარინუანს ურალური ნინეფიშ ფანიაშ სამოედურ ჸას. ფინურ-უგრულ ნინეფს ჟირ, ფინურ დო უგრულ ნინეფიშ ჸალეფო რთჷნა, ფინურ-უგრულ ნინეფშა მორაგადეეფს ფინურ-უნგრალ კათეფს უძახჷნა. 

## ჯოხოდვალა
ქორთულო დო მარგალურო თე ნინეფი რუსული ნინაშ გოლინათ ფინურ-უგრულ ნინეფო იშინუაფჷნა, მუთ უბრალეთ მოურქიებელი ნათანგა რე, ხოლო უმოს ვანაფერო თე ნინეფს ფინურ-მაგიარულ, ვარა ფინურ-მადიარულ ნინეფს ხოლო უძახჷნა.

## ნინეფიშ კლასიფიკაცია

**ფინურ–უგრული ნინეფი** თაში იკლასიფიცირებუ: 

**[[უგრული ნინეფი]]**
* უნგრული
* ობუგრული ნინეფი
** ხანტური *(ბჟაეიოლურიაკური)*
** მანსური *(ვოგულური)*
**[[პერმიშ ფინური ნინეფი]]**
* პერმიშ ნინეფი
** კომი *(სირი(ი)ანული)*
** პერმიაკული *(პერმული კომიშ ნინა)*
** უდმურტული *(ვოდიანური)*
* ვოლგაშ ფინური ნინეფი
** მარიშ ნინეფი 
*** მარი *(ჩერემესული)*
** მორდვა 
*** ერზიანული
*** მოქშური
** *დინაფილი* ვოლგაშ ფინური ნინეფი 
*** მარიანული †
*** მურომული †
*** მეშჩერული †
** ფინურ–სამური ნინა *(ფინურ–ლაპური ნინა)*
*** სამური ნინეფი *(ლაპური ნინეფი)*
**** ბჟადალსამური ნინეფი
***** ობჟათესამური
***** უნესამური
***** ლულესამური
***** პიტესამური
***** ოორუესამური
**** ბჟაეიოლსამური ნინეფი
***** კემისამული †
***** ინარისამული
***** აკალასამური †
***** კილდინსანური
***** სკოლცამური
***** ტერსამული
*** ბალტიაშ ფინური ნინა
**** ესტონური
**** ფინური *([[მიანკიელი (ნინა)|მ(ე)იანკიელის]], ანუ ტორნედაფინურიშ, [[კვენფინური ნინა|კვენფინურიშ]], ვარა კვიანურიშ დო [[ინგერმანლანდურ–ფინური ნინა|ინგერმანლანდურ–ფინურიშ]] მეკოროცხუათ)*
**** იშორული *(ინგრული)*
**** კარელიური
***** ''საკუთრივ'' კარელიური
***** ლიადიკური
***** ოლონეცური
**** ლივ(ი)ური
**** ვეფსური
**** ვორო *(ვორუ; [[სეტო (ნინა)|სეტოშ]], ვარა სეტუშ მეკოროცხუათ)*
**** ვოდური

წოხოლე მორდვას დო მარიშ ნინეფს ვოლგაშ ნინეფს მიორხველუანდეს, მარა ამდღა თეცალი კლასიფიკაცია კითხირიშ შანიშ თუდო გერე, თიშენი, ნამდა უშულებერი რე ვოლგაშ ფინური ნინაშ რეკონსტრუირაფა. თეშენი კლასიფიცირაფაშ კრიტერიუმო უმოსო გოფაჩუაშ არეალი რე მეღებული, ვინდარო გენეტიკური სიხოლა. 

### „მუმა ჩქინი“ (დაჭყაფუ) ფინურ–უგრულ ნინეფშა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Frequently Asked Questions about Finno-Ugrian Languages
* László Marácz: ''The Untenability Of The Finno-Ugrian Theory From A Linguistic Point Of View'' 
* ურალურ ნინეფიშ ერკებული მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეწურაფათ  (ინგლისურ ნინაშა) 

*
ოქსიტანური ნინა

**ოქსიტანური ნინა** — რომანული ნინა, ნამუშათ რაგადანა ობჟათე საფრანგეთის, იტალიას, მონაკოს დო ესპანეთის. ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ რომანულ ბუნას, ნამუთ კატალანურ ნინაწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნს ოქსიტანურ-რომანული ნინეფიშ გიმენფანიას. ოქსიტანური ნინაშ მოჯგირე ნინა რე კატალანური ნინა. წჷმარინუანს ესპანეთიშ ავტონომიური რეგიონიშ — კატალონიაშ ართ-ართ ოფიციალურ ნინას (ჩინებული რე მუჭოთ არანული დიალექტი). 2010 წანაშ ეკენიას კატალონიაშ პარლამენტიქ არანულ ოქსიტანური ნინა დანტკიცჷ მუჭოთ ესპანეთიშ ვალ დ’არანიშ ოფიციალური ნინა. ტერმინი პროვანსული დიალექტი შილებე მერჩქინელი რდას, მუჭოთ ოქსიტანური ნინაშ ტრადიციული სინონიმი. 

1999 წანაშ მუნაჩემეფით, ოქსიტანურ ნინაშა იჩიებუდუ 2 000 000 ადამიერი. რე გინოლაფაშ პიჯის გერინელ ნინა, თეშენი იუნესკოქ ოქსიტანური დინაფაშ შარას გერინელ ნინეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ. 

## სქოლიო

კატეგორია:ოქსიტანური ნინა
კატეგორია:საფრანგეთიშ ნინეფი  
კატეგორია:ესპანეთიშ ნინეფი
იანგდონგი

**იანგდონგი** — ჩოსონიშ დინასტიაშ ტრადიციული ოფუტე ობჟათე კორეას. იდვალუაფუ კიონსან-პუკტოშ პროვინციას, ნოღა კიონჯუშე 16 კმ-ით ოორუე-ბჟადალჸურე, წყარმალუ ჰეიონგსანიშ მანგის. 

თხილუაშ ხარისხი, მუდმაზმარენი კულტურული ასპექტი, ტრადიციონალიზმი, უსქვამაში ორთა — ირფელი თენა იანგდონგის რე წჷმორინაფილი. ოფუტე თანშეშე ნათლი მაგალითი რე იანბანიშ (*კორეული არისტოკრატია*) რინაშ წესეფიშ დო ნეო-კონფიციანიზმიშ.  

2010 წანას, ოფუტე ჰაპოეწკჷმა ართო, იუნესკოქ იანგდონი მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Website of Yangdong Village 
* UNESCO
* Visit Korea
* World Heritage in Korea

## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ობჟათე კორეას
ბჟაეიოლიშ ტიოზი

მინი|250პქ|წყარმალუ ნილოსი დო ბჟაეიოლიშ ტიოზი
**ბჟაეიოლიშ ტიოზი** — ტიოზი აფრიკას, წყარმალუ ნილოსიშ ბჟაეიოლჸურე, ნილოსიშ დო ჭითა ზუღაშ შქას. ოორუეშე ობჟათეჸურე გინოზინდილი რე ეგვიპტეშე ერიტრეაშახ, თაშნეშე იკათუანს სუდანიშ დო ეთიოპიაშ ნამთინე ტერიოტრიეფს. ტიოზიშ თარი მახასიათაფალეფი რე ბჟაეილჸურე დვალირი ჭითა ზუღაშ პიჯიშ ღოზი დო ტიოზიშ გვალეფიშ სისტემა, ნამუდგაშ უმაღალაში კონკა რე შაიბ-ალ-ბანათი. ტიოზიშ ტერიტორიას დორსხუაფილი რე ვადი-გამალიშ ნაციონალური პარკი. 

ტიოზიშ ბჟაეიოლ ნორთის პოპულარული რე საფარი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ბჟაეიოლიშ ტიოზი, ბრიტანიკა
*ეგვიპტეშ ნაციონალური პარკეფი 

კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი
ილულისატი

**ილულისატი** ვარა **იაკობსჰავნი** (გრენ. "აისბერგი") — ნოღა დო კინ თე ჯოხოდვალაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი გრენლანდიას.  მუნიციპალიტეტიშ ფართობი რე 47000 კმ², მახორობა — 4996 კოჩი, სოჸურეშეთ 4533 ადამიერი ოხორანს ოორუეშ პოლარული წირეშე 200 კილომეტრით ოორუეჸურე დვალირ ნოღას. თინა მახორობაშ მუდანობათ მასუმა ნოღა რე გრენლანდიას.

## ფიორდი
ილულისატიშ ფიორდი, ნამუშ სიგინძა 40 კმ რე, 2004 წანაშე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი დანიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.qaasuitsup.gl

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი დანიას 
კატეგორია:გრენლანდიაშ ნოღეფი
ინდოეთიშ გვალაშ რკინაშშარა

**ინდოეთიშ გვალაშ რკინაშშარა** — თაში ჯოხო ინდოეთიშ გვალეფს გიშმალ ხუთ ორკინაშშარე ღოზის, ნამუთ თე ქიანას XIX ოშწანურას დო XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ბრიტანეთის კოლონიური მართუალაშ ბორჯის ეიოგეს დო ამსღარშახ მოქმედენს.  

აკმოდირთუ სუმი ნორთიშე: დარჯილინგ-ჰიმალაიშ რკინაშშარა, ნილგირიშ ოგვალე რკინაშშარა,კალკა-შიმლაშ რკინაშშარა. იუნესკოქ ეშანილი ღოზეფი ზოხო-ზოხო, 1999, 2005 დო 2008 წანეფს გემშეღჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა, მუჭოთ „გვალამ რეგიონს პრობლემაშ მოგვარებაშ ტექნოლოგიურო გინოჭყვიდირუაშ გოსოფური მაგალითი“.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ინდოეთიშ გვალაშ რკინაშშარა იუნესკოშ ვებ-ხასჷლას

კატეგორია:ინდოეთიშ ეკონომიკა
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
იგუასუ (წყარგელაფუ)

thumb|right|240px|

**იგუასუ** (, ) - წყარგელაფუეფიშ კომპლექსი წყარმალუ იგუასუს, არგენტინაშ (80%) დო ბრაზილიაშ (20%) თანჯას, არგენტინაშ დო ბრაზილიაშ იგუასუშ ნაციონალურ პარკეფს.

ჯოხოდვალა იგუასუ გუარანაშ ნინაშა შანენს „დიდ წყარს“. წყარგელაფუეფიშ კომპლექსი ჟირხოლო ქიანაშ ნაციონალურ პარკეფწკჷმა ართო მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

## ქოძირით თაშნეშე
*იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
*იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას
*იგუასუშ ნაციონალური პარკი
*იგუასუშ ნაციონალური პარკი
thumb|center|700px|იგუასუ წყარგელაფუ

## რესურსეფი ინტერნეტის

* World Heritage Site
* Brazilian Landmarks :: Virtual Reality tour to Iguazu Falls 
* Greatest Places: Iguazu Falls page

კატეგორია:არგენტინაშ წყარგელაფუეფი
კატეგორია:ბრაზილიშ წყარგელაფუეფი
დანაკილიშ ტიოზი

**დანაკილიშ ტიოზი** — ტიოზი აფრიკას. იდვალუაფუ ეთიოპიაშ ოორუე-ბჟაეიოლს დო ერითრეაშ დო ჯიბუტიშ ობჟათე ნორთეფს.  ჩინებული რე თაქ მახორუ აფარიშ კათათ დო ზუღაშ დონეშე 100 მეტრას დვალირ აფარიშ გეოლოგიური დეპრესიათ.

ტიოზის მიარეთ რე ჯიმუშ ობადი, თაშნეშე ხენა ლუხუმი ორთაშ წჷმმარინაფალეფი, თინეფ შქასი რე აფრიკული ლუხუმი გირინი. 

რეგიონი გჷშმეგორუ ვულკანეფიშ სიხვეიეთ, ნამუეფ შქასით ეიოშანალი რე ერტა-ალე დო დაბაჰუ. National Geographic-იქ თე რეგიონს „*დიხაუჩაშ უკონწარაში აბანი გიოდჷ*“. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ვულკანი ერტა-ალე დანაკილიშ ტიოზის

## სქოლიო

კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი
კატეგორია:ეთიოპიაშ გეოგრაფია
კატეგორია:ჯიბუტიშ გეოგრაფია
კატეგორია:ერიტრეაშ გეოგრაფია
ნაომი კემპბელი

230px|thumb|ნაომი ქემფბელი
**ნაომი კემპბელი** (ინგლ. Naomi Campbell; დ. 22 მესი, 1970, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანალი სუპერმოდელი, არტისტი, მობირე, ბირეფიშ ავტორი, ჭარუ, დიზაინერი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ საიტი
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ბრიტანალეფი
კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ბრიტანალი მოდელეფი
კატეგორია:ბრიტანალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1970
უემბლი

250px|მარჯვნივ|მინი|უემბლი
**უემბლი**, **უემბლიშ სტადიონი** (ინგლ. *Wembley Stadium*) — ოკუჩხბურთე სტადიონი ლონდონს. გიინწყჷ 2007 წანას ჯვეში უემბლიშ აბანს. ინტირინუანს 90 000 კოჩის. 

## უემბლიშ გალერეა

File:Wembley Stadium.jpg
File:Wembley Stadium down Wembley Way.jpg 
File:Wembley Stadium under construction.jpg
File:Wembley Stadium, London.jpg
File:Wembley Stadium map.png
File:Wembley Stadium, illuminated.jpg
File:Wembley Stadium closeup.jpg
File:Tokyngton, Wembley stadium.jpg
File:Wembley Stadium interior 1956.jpg
File:The old Wembley Stadium.jpg
File:Wembley Stadium Twin Towers.jpg
File:Wembley Stadium aerial 2011.jpg
File:Wembley Stadium - USA v England.jpg


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ერუანული სტადიონეფი
კატეგორია:ინგლისიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
სტად დე ფრანსი

**სტად დე ფრანსი** – საფრანგეთიშ ნაციონალური სტადიონი, ნამუთ დორსხუაფილი რე პარიზიშ ნოღაგალენ სენ-დენს. სტადიონი ინტირინუანს 81,338 კოჩის. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*სტად დე ფრანსიშ ოფიციალური ვებ-საიტი 

კატეგორია:ერუანული სტადიონეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
ბუნდესტაგი

**ბუნდესტაგი** (გერმან. Bundestag) — გერმანიაშ პარლამენტი. ეშმაგორჷნს კათა 4 წანაშ ვადათ. აკმოდირთუ 736 დეპუტატშე. 1999 წანაშე ბუნდესტაგი რე რაიხსტაგიშ ნოდგჷმს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-საიტი

ბუნდესტაგი
ბუნდესტაგი
ჯო ფრეზერი

**ჯოზეფ უილიამ „ჯო“ ფრეიზიერი** (დ. 12 ღურთუთა, ბუიფერთი, ააშ, 1944 – ღ. 7 გერგობათუთა, 2011, ფილადელფია, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ჯო ფრეზერიშ ოფიციალური ვებ-საიტი
*ჯო ფრეზერიშ ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მოკრივეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1944
კატეგორია:ნაღურა 2011
სლოვაკური ნინა

**სლოვაკური ნინა** (სლოვაკ. slovenčina) — ინდოევროპული ნინა, ორხველჷ ბჟადალსლავურ ნინეფს (ჩეხურ, პოლონურ, სილეზიურ, ქაშუბურ დო სორბულ ნინეფწკჷმა ართო).

სლოვაკური რე სლოვაკეთიშ ოფიციალური ნინა, სოდეთ თე ნინაშა იჩიებუ 5 მილიონი კოჩი. სლოვაკურო მორაგადეეფი ოხორანა ააშ-ს, ჩეხეთის, სერბეთის, ირლანდიას, რუმინეთის, პოლონეთის, კანადას, უნგრეთის, ხორვატიას, გოართოიანაფილ ომაფეს, ავსტრალიას, ავსტრიას დო უკრაინას.

სლოვაკურ ნინას უღუ ოთხი დიალექტი — ბჟაეიოლურ სლოვაკური; ცენტრალურ სლოვაკური, ბჟადალ სლოვაკური დო შქა სლოვაკური. ოლიტერატურე ნინაშ ფორმირაფაქ დიჭყჷ XIX ოშწანურაშ 40-ამი წანეფშე შქა დიალექტიშ ნერჩიშა. სლოვაკური ნინაშ უჯვეშაში ნაჭარეფი ორხველჷ XV-XVI ოშწანურეფს. სლოვაკური ირინუანს ლათინურ ჭარალუას ჭიჭე მოდიფიკაციეფით (ˇ, ´, ¨, ˆ;), ნამუეფსჷთ იკათუანს ოთხი დიალექტი.

## ოფიციალური ტრანსკრიფციეფი
სლოვაკი ლინგვისტეფი მუნეფიშ ნინაშო ვერინუანა IPA-ს ფონეტიკაშო, უღუნა მუნეფიშ დორხველი სისტემა, ნამუთ გერსხუაფილი რე სლოვაკურ ანბანს. თუდონ ცხირეს მოჩამილი რე კანკალე გრაფემაშ გჷმოთქვინუა IPA-ს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ľ. Štúr Institute of Linguistics, Slovak Academy of Sciences
* Slovak National Corpus
* English-Slovak / Slovak-English Dictionary
* Slovake.eu - Online Language Course
* Basic Slovak Phrasebook 
* E-Slovak - Online Language Course
* Slovak Monolingual Dictionaries
* Slovak Language Lessons for Beginners
* Introduction to the Slovak Alphabet
* Online Translation Dictionary
* Basic Slovak Travel Vocabulary
* Multilingual Translation Dictionary

კატეგორია:სლავური ნინეფი
კატეგორია:ფილოლოგია
კატეგორია:სლოვაკური ნინა
კატეგორია:სლავეფიშმარჩქინჯობა
კატეგორია:სლოვაკეთიშ ნინეფი
კატეგორია:ჩეხეთიშ ნინეფი