open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰანეს ალფვენი

**ჰანეს ოლოფ იოსტა ალფვენი** (შვედ. Hannes Olof Gösta Alfvén; დ. 30 მესი, 1908, ნორჩეპინგი, შვედეთი — ღ. 2 პირელი, 1995, იურსჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1970 წანას.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ჰანეს ალფვენი გურაფულენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1934 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ალფვენი მუშენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის დო ნობელიშ ფიზიკაშ ინსტიტუტის. 
1940 წანაშე ალფვენი მუშენდჷ შვედეთიშ ომაფე ტექნოლოგიურ ინსტიტუტის, ელექტრომაგნიტური თეორიაშ პროფესორო. 1954-1955 წანეფს ფულბრაიტიშ სტიპენდიათ, ალფვენიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ ამერიკაშა დო ომენცარე კარიერა გაგინძორჷ მერილენდიშ უნივერსიტეტის (კოლეჯ-პარკი). ალფვენი ართ პერიოდის მუშენდჷ სსრრ-ს ხოლო. 1967 წანას ალფვენიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა კინ ამერიკაშა მიდართჷ, სოდეთ იმუშუ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (სან-დიეგო) დო ობჟათე კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის, ელექტროტექნიკაშ პროფესორო.

ჰანეს ალფვენიშ მენცარული რკვიებეფი უმოსო ორხველუდჷ მაგნიტურ ჰიდროდინამიკას. ალფვენიქ გიმირკვიუ მჰდ რეღმეფი, ნამუეფსით ასე ალფვენიშ რეღმეფს უძახჷნა. ჸათე მენცარული ნახანდეფიშ გეშა ალფვენიქ 1970 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია. ალფვენი დუდშე რდჷ ელექტროენერგეტიკაშ ინჟინერი. უკულიან პერიოდეფს დეინტერესჷ პლაზმაშ ფიზიკათ დო ელექტროტექნიკათ. პლაზმაშ ფიზიკაშ დარგის ალფვენიქ დიგურუ დო გიმირკვიუ პოლარული გოსინთაფა, ვან ალენიშ რადიაციული ორტყაფუ, გეომაგნიტური წალიკონიშ ეფექტი დიხაუჩაშ მაგნიტური ველიშ გეშა, ტერესტრიალური მაგნიტოსფერო დო პლაზმაშ დინამიკა მეშხურეშ შარაშ გალაქტიკას.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
ჰანეს ალფვენი რდჷ ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალიშ (1967), ნობელიშ პრემიაშ (1970), ფრანკლინიშ მენდალიშ (1971), ლომონოსოვიშ ორქოშ მენდალიშ (1971), დირაკიშ მენდალიშ (1979), უილიამ ბოუიშ მენდალიშ (1988) დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ალფვენი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ, შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ, ფიზიკაშ ევროპული ჯარალუაშ, ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ, სსრრ-შ მენცარობეფიშ აკადემიაშ დო ინდოეთიშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. ევროპაშ ფიზიკაშ ჯარალუაქ 2000 წანას დარსხუ ჰანეს ალფვენიშ ჯოხონობაშ პრემია. პრემია გინმაჩამუ პლაზმაშ ფიზიკაშ დარგის მოხანდე მენცარეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Hannes Alfvén biography 
* Hannes Alfvén biography (Royal Institute of Technology in Stockholm, Sweden)
* Hannes Alfvén Biographical Memoirs (Proceedings of the American Philosophical Society)
* Papers of Hannes Olof Gosta Alfvén
* Timeline of Nobel Prize Winners: Hannes Olof Gosta Alfvén
* Hannes Alfvén Papers (1945–1991) in the Mandeville Special Collections Library.

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:დუნაბადი 1908
კატეგორია:ნაღურა 1995
ილია პრიგოჟინი

**ილია პრიგოჟინი** (რუს. Илья́ Рома́нович Приго́жин; დ. 25 ღურთუთა [ჯვ.სტ. 12 ღურთუთა], მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია  — ღ. 28 მესი, 2003, ბრიუსელი, ბელგია) — ბელგიარი ფიზიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის (1977). პრიგოჟინიქ პრემია მიპალუ დისიპატივური სტრუქტურაშ, კომპლექსური სისტემეფიშ დო ვარევერსული პროცესეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა.

## ბიოგრაფია
ილია პრიგოჟინიქ დებადჷ 1917 წანაშ 25 ღურთუთას, მოსკოვარი ურიეფიშ ფანიას. 1921 წანას პრიგოჟინეფქ რუსეთი ქიდიტეს დო ოცხოვრებშა დიო გერმანიაშა დო უკულ ბელგიაშა გინილეს. ილია პრიგოჟინი გურაფულენდჷ ქიმიას, ბრიუსელიშ ზოხორინელ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ პრიგოჟინიქ უნივერსიტეტის ქუდოსკიდჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ქიმიაშ პროფესორო. 1959 წანას ილია პრიგოჟინი ქუდარინეს სოლვეშ საირქიანო ინსტიტუტიშ დირექტორო. 1959 წანაშე პრიგოჟინი რდჷ ტეხასიშ უნივერსიტეტიშ (ოსტინი) პროფესორი. 1961-1966 წანას პრიგოჟინი აფილირებული რდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ ენრიკო ფერმიშ ინსტიტუტიწკჷმა. 1967 წანას, ოსტინს, პრიგოჟინიქ დარსხუ თერმოდინამიკაშ დო სტატისტიკური მექანიკაშ ცენტრი (ასეიან კომპლექსური კვანტური სისტემეფიშ ცენტრი). 1967 წანას ილია პრიგოჟინიქ ბელგიაშა დირთჷ. ილია პრიგოჟინი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. თიქ 1955 წანას მიპალუ ფრანკიშ პრემია, 1976 წანას რუმფორდიშ მენდალი  დო 1977 წანას ნობელიშ პრემია. 1989 წანას პრიგოჟინის ბელგიაშ მაფაქ გინოჩჷ ვიკონტიშ ტიტული. პრიგოჟინი ღურაშახ რდჷ მენცარობაშ საირქიანო აკადემიაშ (მიუნხენი) პრეზიდენტი. პრიგოჟინი რდჷ ედინბურგიშ ჰერიოტ-უატიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. 2003 წანას პრიგოჟინი რდჷ ართ-ართი 22 ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფიშე, ნამუქჷთ ხე მაჭარჷ ჰუმანისტურ მანიფესტის. პრიგოჟინი რე შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ, წინგეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ილია პრიგოჟინი Nobelprize.org-ის
* 
* 
* Interview with Prigogine (Belgian VRT, 1977)

კატეგორია:ბელგიარეფი
კატეგორია:ბელგიარი ფიზიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ბელგიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1917
კატეგორია:ნაღურა 2003
ლუდვიგ ბოლცმანი

**ლუდვიგ ედუარდ ბოლცმანი** (გერმ. Ludwig Eduard Boltzmann; დ. 20 ფურთუთა, 1844, ვენა, ავსტრიაშ იმპერია — ღ. 5 ეკენია, 1906, ტრიესტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია) — ავსტრიალი ფიზიკოსი დო ფილოსოფოსი. მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია სტატისტიკური მექანიკაშ გოვითარაფაშა, სტატისტიკურო ენწყჷ თერმოდინამიკაშ მაჟირა კანონი. ლუდვიგ ბოლცმანქ 1877 წანას წჷმარინუ ენტროპიაშ დეფინიცია S = k_{\rm B} \ln \Omega \! , სოდეთ k_{\rm B} ბოლცმანიშ კონსტანტა რე. ბოლცმანი გურაფულენდჷ ფიზიკას დო მათემატიკას ვენაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## ქოძირით თაშნეშე
* თერმოდინამიკა
* ბოლცმანიშ კონსტანტა
* ბოლცმანიშ ტვინი

## ლიტერატურა
* Cercignani, Carlo (1998). Ludwig Boltzmann: The Man Who Trusted Atoms. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-850154-1.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლუდვიგ ბოლცმანი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1844
კატეგორია:ნაღურა 1906
ჰაინრიხ ჰერცი

**ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცი** (გერმ. Heinrich Rudolf Hertz; დ. 22 ფურთუთა, 1857, ჰამბურგი, გერმანიაშ კონფედერაცია — ღ. 1 ღურთუთა, 1894, ბონი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ფიზიკოსი. დანტკიცჷ ელექტრომაგნიტური რეღმეფიშ არსებობა. ელექტრომაგნიტური რეღმეფიშ გეშა კონცეფცია წჷმარინუ ჯეიმზ კლერკ მაქსველქ, ელექტრომაგნეტიზმიშ განტოლებეფით, ნამუეფსით მაქსველიშ განტოლებეფს უძახჷნა. ჰაინრიხ ჰერციშ ჯოხონობაშ რე სიხშირაშ ართული ჰერცი.

ჰაინრიხ ჰერცი გურაფულენდჷ მიუნხენიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1880 წანას, ბერლინიშ უნივერსიტეტის, ჰერმან ფონ ჰელმჰოლციშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული ჰერცი მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1883 წანაშე ჰერცი რდჷ კილიშ უნივერსიტეტიშ თეორიული ფიზიკაშ პროფესორი დო 1885 წანაშე კარლსრუეშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1889 წანაშე ღურაშახ ჰაინრიხ ჰერცი მუშენდჷ ბონიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ ინსტიტუტიშ დირექტორო. ჰერციქ ღურუ 1896 წანას, 36 წანერქ. ნთხორილი რე ჰამბურგიშ ოლსდორფიშ სასაფლას.

## ლიტერატურა
* Susskind, Charles. (1995). Heinrich Hertz: A Short Life. San Francisco: San Francisco Press. ISBN 0-911302-74-3

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰაინრიხ ჰერცი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1857
კატეგორია:ნაღურა 1894
ელექტროტექნიკა

**ელექტროტექნიკა**, **ელექტრონული ინჟინერია** — ინჟინერიაშ დისციპლინა ნამუთ გურაფულენს თიცალ მანქანეფს, მონწყილობებს დო სისტემეფს, ნამუეფი გიმირინუანა ელექტრობას, ელექტრონიკას დო ელექტრომაგნეტიზმის. ელექტროტექნიკაქ მუჭოთ დისციპლინაქ გევითარჷ XIX ოშწანურაშ ეკონია პერიოდეფს ელექტრონული ტელეგრაფიაშ კომერციალიზაციაშ, ელექტროენერგიაშ დო ტელეფონიზაციაშ გოფაჩუაშ დო გოვითარაფაშ უკულ. ელექტროტექნიკაშ სუბ-დისციპლინეფი რე: ელექტროენერგეტიკა, ელექტრონიკა, ტელეკომუნიკაციეფიშ ინჟინერია,  მიკროელექტრონიკა, ნანოელექტრონიკა, კომპიუტერული ინჟინერია, ოპტიკა, ფოტონიკა დო შხვეფი. ელექტროტექნიკაწკჷმა ხოლოშიანი დისციპლინეფი რე: მექატრონიკა, ბიომედიცინური ინჟინერია, აეროკოსმოსური ინჟინერია, რობოტოტექნიკა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*International Electrotechnical Commission (IEC)
*MIT OpenCourseWare in-depth look at Electrical Engineering – online courses with video lectures.

კატეგორია:ელექტროტექნიკა
ლიზა მაიტნერი

**ლიზა მაიტნერი** (გერმ. Lise Meitner; დ. 7 გერგობათუთა, 1878, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 27 გჷმათუთა, 1968, კემბრიჯი, ინგლისი) — ავსტრიალი ფიზიკოსი. 1917 წანას მაიტნერიქ, კაიზერ ვილჰელმიშ ინსტიტუტის მუშობაშ ბორჯის, ძირუ რადიოაქტივური იზოტოპი პროტაქტინიუმი - 231. 1938 წანას მაიტნერიქ დო ოტო რობერტ ფრიშიქ ძირეს დო გიმირკვიეს ბირთვული დოხუალაშ პროცესი. გიშარჩქინელი გერმანალი ფიზიკოსი ალბერტ აინშტაინი ლიზა მაიტნერს გერმანალ მარი კიურის უძახუდჷ.

ლიზა მაიტნერიქ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი 1905 წანას. მაიტნერი რდჷ მაართა ოსური ვენაშ უნივერსიტეტის დო მაჟირა მოსოფელს, ნამუქჷთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფიზიკაშ დარგის. გურაფაშ თებაშ უკული მაიტნერი მუშენდჷ ბერლინს, გერმანიას, სოდეთ თინა რდჷ კაიზერ ვილჰელმიშ ინსტიტუტიშ ფიზიკაშ პროფესორი დო ფიზიკაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. მაიტნერი რდჷ მაართა ოსური ნამუქჷთ მიპალუ რსული პროფესორიშ ტიტული გერმანიას. 1930-იან წანეფს ნაცისტეფიშ გერმანიაშ თარობაშა მულაშ დო ანტისემიტური პოლიტიკაშ უკულ, მაიტნერიქ ქიდიტუ გერმანია დო ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა შვედეთიშა გეგნორთჷ. 1938 წანას მაიტნერიქ, ოტო ჰანიქ დო ფრიც შტრასმანიქ, კაიზერ ვილჰელმიშ ინსტიტუტის, ექსპერიმენტეფიშ გიმორინაფათ ძირეს ნამდა თორიუმიშ ნეიტრონეფით ბომბირაფაშ პროცესიშ გეშა წიმიქიმინუდჷ შხვადოშხვა იზოტოპეფი. 1938 წანაშ ქირსეთუთას, ჰანიქ დო შტრასმანიქ ოძირეს ნამდა ურანიშ ბომბირაფაშ პროცესით შილებედჷ ბარიუმიშ იზოტოპეფიშ მეღება. 1938 წანაშ ქირსეთუთაშ ბოლოს, მაიტნერიქ დო ფრიშიქ ენწყეს ატომეფიშ ბირთვიშ დოხუალაშ პროცესიშ ფენომენი. 1939 წანაშ ფურთუთას მაიტნერიქ დო ფრიშიქ ჟურნალ *Nature*-ს გჷმაბჟინეს მუნეფიშ მენცარული რკვიება და პროცესის ნამუსჷთ თინეფი ეთმონწყუნდეს, გიოდვეს - *გოხარცქუა*, *დოხუალა* (ინგლ. *"fission"*). ჸათე პროცესის უკულ გიარსხუ ატომური ანჯარიშ გოვითარაფაქ, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის. ჸათე პროცესის რე გერსხილი ბირთვული რეაქტორეფიშ მოქმედალაშ მექანიზმი ხოლო.

ლიზა მაიტნერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი, მარა ნობელიშ პრემია დღას ვემუღებჷ. პრემია 1944 წანას მიპალუ მაიტნერიშ კოლეგა ოტო ჰანიქ. შხვადოშხვა მენცარული ჟურნალეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ აზრით ნობელიშ პრემიაშ ხვალე ოტო ჰანიშა მეჩამა სამართიანი ვარდჷ. ნობელიშ პრემიაშ არქივეფიშ მუნაჩემეფით მაიტნერი პრემიაშა (ქიმიაშ დარგის) ნომინირაფილი რდჷ 19-შა, 1924-1948 წანეფს დო 29-შა 1937-1965 წანეფს (ფიზიკაშ დარგის). მაიტნერიშ ჯოხონობაშ რე ქიმიური ელემენტი მაიტნერიუმი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Catalogue of the Lise Meitner papers at the Churchill Archives Centre
* "Lise Meitner", "Contributions of 20th-Century Women to Physics" (CWP), University of California, Los Angeles
* Wired.com: "February 11, 1939: Lise Meitner, 'Our Madame Curie'"
* "Lise Meitner", B. Weintraub, Chemistry in Israel, no. 21, May 2006, p. 35.

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1878
კატეგორია:ნაღურა 1968
ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია

**ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია** (ინგლ. Los Alamos National Laboratory, LANL) — ააშ-იშ ენერგეტიკაშ დეპარტამენტიშ ერუანული ლაბორატორია, ნამუქჷთ დირსხუ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, მუჭოთ მანჰეტენიშ პროექტიშ ართ-ართი თარი კომპონენტიქ, ატომური ანჯარიშ გოვითარაფაშო.

ტერიტორიაქ სპეციალურო ლაბორატორიაშო გიშაგორილქ იჸუ 1942 წანას დო ართ წანაშ უკულ, 1943 წანას დირსხუ ლაბორატორიაქ ხოლო, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ მენეჯმენტით. ჸათე პერიოდიშო ლაბორატორია შინელი რდჷ მუჭოთ "პროექტი Y" დო თინა რდჷ ატომური ანჯარიშ დიზაინიშ დო გოვითარაფაშ თარი ცენტრი. შხვა ლაბორატორიეფი: ოუკ-რიჯიშ ერუანული ლაბორატორია დო ჰენფორდიშ კომპლექსი ურანიშ დო პლუტონიუმიშ პრობლემეფს კურირენდეს. ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორია იდვალუაფჷ ნიუ-მექსიკოშ შტატიშ ლოს-ალამოსიშ ოლქიშ ნოღა ლოს-ალამოსის, ნიუ-მექსიკოშ შტატიშ ნანანოღა სანტა-ფეშ გოხოლუას. ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას მუშენდეს მოსოფელიშ გიშარჩქინელი მენცარეფი. ლაბორატორიაშ მაართა დირექტორი რდჷ ამერიკალი ფიზიკოსი რობერტ ოპენჰაიმერი. ლაბორატორიაქ მიშეღჷ დიდი თია ატომური ანჯარიშ გოვითარაფაშა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ, 1950-იან წანეფს, ამერიკაშ ატომური ენერგიაშ კომისიაქ დარსხუ მაჟირა ლაბორატორია ლივერმორიშ ერუანული ლაბორატორია, ნამუთ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ადმინისტრირაფაშ თუდო რდჷ. უკულიან წანეფს ჟირხოლო ლაბორატორია რდჷ ართიანიშ კონკურეტი. ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია ასე რე მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში ინსტიტუტი, მენცარობაშ დო ტექნოლოგიეფიშ სფეროს. თიში ინტერესეფიშ სფერო მულტიდისციპლინური რე დო ორხველჷ ერუანულ უშქურანჯობას, კოსმოსიშ რკვიებას, მედიცინას, ნანოტექნოლოგიეფს, სუპერკომპიუტერეფს დო შხვა. ლაბორატორიაშ ირწანიანი ბიუჯეტი ჟირი მილიარდი დოლარიშ უმოსი რე. ლაბორატორია აფილირებული რე კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი, ტეხასიშ უნივერსიტეტი A&M დო ბატელიშ მემორიალური ინსტიტუტიწკჷმა. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ლაბორატორიას ჸუნდჷ 12,752 წორომოხანდე, 1,613 სტუდენტი დო 505 კონტრაქტორი. წორომოხანდეეფიშ ართი-მასუმადი ფიზიკოსეფი რე, ართი-მაანთხადი ინჟინერეფი, ართი-მაამშვადი ქიმიკოსეფი დო დოსქილადირი მოხანდეეფი ბიოლოგეფი, მათემატიკოსეფი დო ინფორმატიკოსეფი. ირ წანას ლაბორატორიას იმანჯებჷ შხვადოშხვა მენცარული პროექტეფი.

## ლაბორატორიაშ დირექტორეფიშ ერკებული
* რობერტ ოპენჰაიმერი (1943—1945)
* ნორის ბრედბერი (1945—1970)
* ჰაროლდ აგნიუ (1970—1979)
* დონალდ კერი (1979—1986)
* ზიგფრიდ ჰეკერი (1986—1997)
* ჯონ ბრაუნი (1997—2003)
* ჯორჯ ნანოსი (2003—2005)
* რობერტ კუკუკი (2005—2006)
* მაიკლ ანასტასიო (2006—2011)
* ჩარლზ მაკმილანი (2011-2017)
* ტერი უოლესი (2018)
* ტომას მესონი (2018 - ასეშახ)

## ქოძირით თაშნეშე
* მანჰეტენიშ პროექტი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Los Alamos National Security, LLC
* ''LANL: Technology Transfer, an example'' 
* ''LANL: The Rest of the Story'' (ongoing blog for LANL employees)
* Site Y: Los Alamos A map of Manhattan Project Era Site Y: Los Alamos, New Mexico.
* Los Alamos National Laboratory Nuclear Facilities, 1997

კატეგორია:მანჰეტენიშ პროექტი
კატეგორია:მენცარული ლაბორატორიეფი
კატეგორია:ააშ-იშ მენცარული ლაბორატორიეფი
უილიამ ჰანტერ მაკ-კრი

**უილიამ ჰანტერ მაკ-კრი** (ინგლ. Sir William Hunter McCrea; დ. 13 ქირსეთუთა, 1904, დუბლინი, ირლანდია — ღ. 25 პირელი, 1999, ლუისი, სასექსი, ინგლისი) — ინგლისარი ასტრონომი დო მათემატიკოსი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
უილიამ ჰანტერ მაკ-კრი გურაფულენდჷ მათემატიკას კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1929 წანას რალფ ჰოვარდ ფაულერიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული 1930 წანას მაკ-კრიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის, მათემატიკაშ ლექტორო. 1932 წანას მაკ-კრიქ ომუშებუშა გინილჷ ლონდონიშ იმპერიულ კოლეჯიშა. 1936 წანაშე მაკ-კრი რდჷ ბელფასტიშ ქუინსიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორი დო მათემატიკაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. 1944 წანაშე მაკ-კრი რე ჰოლოვეიშ ომაფე კოლეჯიშ მათემატიკაშ პროფესორი. 1965 წანას მაკ-კრიქ დარსხუ ასტრონომიული ცენტრი სასექსიშ უნივერსიტეტის. უილიამ მაკ-კრი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

უილიამ ჰანტერ მაკ-კრიქ წჷმარინუ კონცეფცია ბჟაშ აკოდგინალუაშ გეშა, ნამუშ მეჯინათ ბჟაშ ¾ წყარბადი რდჷ დო ¼ ჰელიუმი. აკოდგინალუაშ ართი პროცენტი შხვადოშხვა ელემენტეფი. ადრეიან წანეფს მენცარეფი ფიქრენდენს ნამდა ბჯაშ თარი კომპონენტი რკინა რდჷ.

1964 წანას მაკ-კრიქ წჷმარინუ მასეფიშ ტრანსფერიშ მექანიზმიშ თეორია ცაშფერი სტრაგლერეფიშ  სტრუქტურაშ ეიონწყჷმალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი
კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1904
კატეგორია:ნაღურა 1999
მათემატიკური ფიზიკა

**მათემატიკური ფიზიკა** რე დისციპლინა ნამუთ ირინუანს მათემატიკურ მეთოდეფს პრობლემეფიშ გინაჭყვიდალო ფიზიკას. მათემატიკური ფიზიკაშ ჟურნალიშ ოფიციალური დეფინიციათ მათემატიკური ფიზიკა რე დარგი ნამუთ მათემატიკური მეთოდეფიშ გოვითარაფათ დო გიმორინაფათ ოცადჷ ფიზიკაშ შხვადოშხვა თეორიეფიშ ფორმულაციას.

## ლიტერატურა
* Butkov, Eugene (1968), Mathematical physics, Reading: Addison-Wesley
* Menzel, Donald Howard (1961), Mathematical Physics, Dover Publications, ISBN 0-486-60056-4

კატეგორია:ფიზიკაშ დარგეფი
კატეგორია:მათემატიკური ფიზიკა
თეორიული ფიზიკა

**თეორიული ფიზიკა** რე ფიზიკაშ დარგი ნამუთ ირინუანს მათემატიკურ მოდელეფს დო აბსტრაქციეფს ფიზიკური ობიექტეფიშ, სისტემეფიშ დო ორთაშობური ფენომენიშ დაგურაფალო. თეორიული ფიზიკაშ კონტრასტული დარგი ექსპერიმენტული ფიზიკა რე, ნამუთ გიმირინუანს ექსპერიმენტულ მონწყილობეფს დო მეთოდეფს ფიზიკური ობიექტეფიშ დო ფენომენეფიშ ორკვიებელო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* MIT Center for Theoretical Physics

კატეგორია:ფიზიკაშ დარგეფი
კატეგორია:თეორიული ფიზიკა
ციანსიუნ ვუ

**ციანსიუნ ვუ** (ჩინ. 吳健雄; დ. 31 მესი, 1912, ტაიცანი, ჩინეთიშ რესპუბლიკა — ღ. 16 ფურთუთა, 1997, ნიუ-იორკი, ააშ) — ჩინარი-ამერიკალი ფიზიკოსი, ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ექსპერიმენტულ ფიზიკას დო რადიოფიზიკას. რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური, სოდეთ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია ურანიშ ურანი-235 დო ურანი-238 იზოტოპეფით გორთუალაშ პროცესიშა, აირული დიფუზიაშ გიმორინაფათ. ვუ უმოსო შინელი რე ექსპერიმენტით, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. ვუ გურაფულენდჷ ერუანულ-ცენტრალურ უნივერსიტეტის დო კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი). ბერკლის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ერნესტ ლოურენსიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1975 წანას ციანსიუნ ვუქ მიპალუ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. 1978 წანას გინოჩეს ვოლფიშ პრემია ფიზიკას. ვუს ჩინარ მარი კიურის დო ბირთვული რკვიებეფიშ დიაფალს უძახუდეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Wu, Chien-Shiung National Women's Hall of Fame
* E-Book: Madame Wu Chien-Shiung
* Chien-Shiung Wu 
* Medal of Science: Wu Chien-Shiung 
* Legendary Scientists: Chien-Shiung Wu
* Chien-Shiung Wu, Notable Chinese-American Scientist

კატეგორია:ჩინარეფი
კატეგორია:ჩინარი-ამერიკალეფი
კატეგორია:ჩინარი-ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ჩინარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1912
კატეგორია:ნაღურა 1997
რალფ ჰოვარდ ფაულერი

**რალფ ჰოვარდ ფაულერი** (ინგლ. Sir Ralph Howard Fowler; დ. 17 ღურთუთა, 1889, როიდონი, ესექსი, ინგლისი — ღ. 28 კვირკვე, 1944, ტრამპინგტონი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი დო ასტრონომი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
რალფ ჰოვარდ ფაულერი გურაფულენდჷ მათემატიკას კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, სოდეთ დოჭკირეს. 1919 წანას ფაულერიქ ტრინიტი-კოლეჯიშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ მათემატიკაშ ლექტორო. ჸათე პერიოდის ფაულერიქ მუში სტუდენტი პოლ დირაკიწკჷმა ართო გიმირკვიუ ჩე ჯუჯეფიშ მურიცხეფიშ სტატისტიკური მექანიკაშ პრინციპეფი. 1927 წანას ფაულერი რდჷ სოლვეშ კონფერენციეფიშ მაკათური. 1928 წანას ფაულერიქ გჷმაბჟინუ მენცარული ნახანდი ავტოელექტრონული ემისიაშ გეშა. 1931 წანას ფაულერი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ წჷმარინუ თერმოდინამიკაშ ნულოვანი კანონიშ ფორმულაცია. 1932 წანაშე ფაულერიქ გიშაგორილქ იჸუ კავენდიშიშ ლაბორატორიაშ თეორიული ფიზიკაშ დეპარტამენტიშ მადუდეთ. 1942 წანას ფაულერის გინოჩეს რაინდი-ბაკალავრიშ ტიტული. რალფ ჰოვარდ ფაულერი რდჷ გიშარჩქინელი მენცარეფიშ ომენცარე ხემანჯღვერი. ფაულერიშ ხემანჯღვერობათ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ 64 სტუდენტიქ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. ფაულერიშ სტუდენტეფიშე სუმქ (სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარი, პოლ დირაკი დო ნევილ ფრენსის მოტი) მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის. რალფ ჰოვარდ ფაულერიქ ღურუ 1944 წანაშ 28 კვირკვეს, 55 წანერქ. ფაულერი რე შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ralph Howard Fowler Trinity College Chapel
*

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1889
კატეგორია:ნაღურა 1944
რადიოფიზიკა

**რადიოფიზიკა** რე ფიზიკაშ დარგი ნამუთ გურაფულენს რადიაციაშ შხვადოშხვა ტიპეფს თეორიულო დო ექსპერიმენტალურო. რადიოფიზიკა ირკვიენს რადიაციაშ ემისიას, გოფაჩუას დო მატერიაწკჷმა ურთიართქიმინჯალას. ტერმინი რადიოფიზიკა გიმირინუაფჷ გევენჯი შანულობეფით:
* მენცარობა, ნამუთ გურაფულენს რადიოჩხორიეფს;
* რადიოლოგიას გიმორინაფილი რადიაციაშ რკვიება;
* მენცარობა, ნამუთ გურაფულენს ელექტრომაგნიტური გჷმოჩხორიაფაშ სპექტრიშ დიაპაზონს.

რადიოფიზიკაშა მიშმალი დისციპლინეფი რე:
* კლასიკური რადიოფიზიკა (გურაფულენს რადიოჩხორიულ კომუნიკაციეფს)
* კვანტური რადიოფიზიკა (ლაზერეფიშ და მაზერეფიშ ფიზიკა)
* სტატისტიკური რადიოფიზიკა

კატეგორია:ფიზიკაშ დარგეფი
კატეგორია:რადიოფიზიკა
Cancer Research UK

**Cancer Research UK** — კიბოშ რკვიებაშ ფილანთროპული ორგანიზაცია, გოართოიანაფილ ომაფეს დო მენიშ კოკის. ორგანიზაციაქ დირსხუ 2002 წანაშ 4 ფურთუთას კიბოშ რკვიებეფიშ კამპანიაშ (დირსხუ 1923 წანას) დო კიბოშ რკვიებეფიშ იმპერიალური ფონდიშ (დირსხუ 1902 წანას) გოართოიანაფათ. Cancer Research UK რე მოსოფელიშ უდიდაში კიბოშ რკვიებეფიშ ზოხორინელი ფილანთროპული ორგანიზაცია. ორგანიზაციაშ შტაბ-ბინა ლონდონს იდვალუაფჷ. ორგანიზაცია იფინანსებჷ შხვადოშხვა გრანტეფით დო დონაციეფით. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით ორგანიზაციაშ ბიუჯეტი  დოხოლაფირო 650 მილიონი ფუნტი სტერლინგიშე უმოსი რე. ორგანიზაციას ჸუნს 4,607 წორომოხანდე. ორგანიზაცია ადმინისტრირენს მენცარული რკვიებეფიშ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს: Cancer Research UK-იშ ბეტსონიშ ინსტიტუტის (იდვალუაფჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტის), კემბრიჯიშ ინსტიტუტის (იდვალუაფჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის), მანჩესტერიშ ინსტიტუტის (იდვალუაფჷ მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის). Cancer Research UK რე პარტნიორი ფრენსის კრიკიშ ინსტიტუტიშ, რადიაციული ონკოლოგიაშ ოქსფორდიშ ინსტიტუტიშ, მანჩესტერიშ კიბოშ რკვიებეფიშ ცენტრიშ დო შხვა ორგანიზაციეფიშ. Cancer Research UK აფინანსენს მენცარულ პროექტეფს, ახალი ონკოლოგიური წამალეფიშ გოვითარაფას, კიბოშ პრევენციას შხვადოშხვა სკრინინგ-მეთოდეფიშ გიმორინაფათ, ინფორმაციულ სერვისეფს დო შხვა. ორგანიზაციაშ მენცარეფქ მიშეღეს დიდი მენცარული კონტრიბუცია ონკო-პრეპარატეფიშ: ცისპლატინიშ, კარბოპლატინიშ, ტემოზოლომიდიშ, რუკაპარიბიშ დო ტამოქსიფენიშ გოვითარაფაშა. Cancer Research UK-ის მუშენდეს გიშარჩქინელი მენცარეფი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი: ტომას ლინდალი, პოლ ნერსი, ტიმ ჰანტი დო რენატო დულბეკო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი
* CancerHelp UK
* CancerStats 
* Cancer Chat 
*download site for leaflets

კატეგორია:ონკოლოგიური ორგანიზაციეფი
კატეგორია:ფილანთროპული ონკოლოგიური ორგანიზაციეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ონკოლოგიური ორგანიზაციეფი
რობერტ ბლეიკი

**რობერტ პირპონტ ბლეიკი** (ინგლ. Robert Pierpont Blake; დ. 1 გერგობათუთა, 1886, სან-ფრანცისკო, ააშ — ღ. 9 მესი, 1950, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ქართველოლოგი დო ორიენტალისტი.

## ბიოგრაფია
რობერტ პირპონტ ბლეიკიქ დებადჷ 1886 წანაშ 1 გერგობათუთას, სან-ფრანცისკოს. გურაფულენდჷ სანქტ-პეტერბურგიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის (ნიკო მარიშ ხემანჯღვერობათ), სოდეთ დეინტერესჷ ქართველოლოგიათ, ბიზანტიოლოგიათ დო არმენოლოგიათ. 1918 წანას ბლეიკიქ საქორთუოშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის. ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის ბლეიკიქ გინირთჷ პროფესორო დო ოგურუანდჷ ბერძენულ ნინას დო ბიზანტიაშ ისტორიას. რობერტ ბლეიკიქ გიმირკვიუ ჯვეში ქორთული მანუსკრიპტეფი, ბიბლიური დო ჰაგიოგრაფიული ტექსტეფი. ბლეიკი 1921 წანას მონაწილენდჷ რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმას. საქორთუოშ ოკუპაციაშ უკულ, 1921 წანას, ბლეიკიქ ამერიკაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორო. რდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ ბიბლიოთეკაშ დირექტორი. ბლეიკიქ მიშეღჷ დიდი თია ბიზანტიოლოგიაშ გოვითარაფაშა, ამერიკას. რობერტ ბლეიკიქ ღურუ 1950 წანაშ 9 მესის, მასაჩუსეტსიშ ნოღა კემბრიჯის.

## ლიტერატურა
* Elisseeff, Serge. Robert Pierpont Blake (1886-1950). Harvard Journal of Asiatic Studies, Vol. 14, No. 1/2 (Jun., 1951), pp. vii-xiii.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქართველოლოგეფი
კატეგორია:ამერიკალი ორიენტალისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1886
კატეგორია:ნაღურა 1950
მიკოლოგია

**მიკოლოგია** რე ბოტანიკაშ დარგი, ნამუთ გურაფულენს სოკოეფს. მიკოლოგია ირკვიენს სოკოეფიშ მორფოლოგიას, ბიოქიმიურ პროცესეფს, ბიოლოგიურ ტაქსონომიას დო შხვა. სოკოეფს ადამიერეფი გიმირინუანდეს დო გიმირინუანა ოჭკომალო, ტრადიციულ მედიცინაშო. მიკოლოგიაშ მუჭოთ მენცარობაშ გოვითარაფაშა დიდი თია მიშეღეს: ელიას მაგნუს ფრისიქ, კრისტიან ჰენდრიკ პერსონიქ, ჰენრიხ ანტონ დე ბარიქ, პიერ ანდრეა საკარდოქ, ელიზაბეტ იტონ მორსიქ, ლუის დევიდ შვეინიციქ დო შხვეფქ. მიკოლოგიაშ ხოლოშიან მენცარობა ფიტოპათოლოგია რე, ნამუთ ჩანარეფიშ ლახარეფს გურაფულენს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პროფესიული ორგანიზაციეფი:
** BMS: British Mycological Society (გოართოიანაფილი ომაფე)
** MSA: Mycological Society of America (ოორუე ამერიკა)
* შხვა ვებხასჷლეფი:
** Online lectures in mycology University of South Carolina
** The WWW Virtual Library: Mycology
** MykoWeb links page
** Mycological Glossary at the Illinois Mycological Association
** FUNGI Magazine for professionals and amateurs - largest circulating U.S. publication concerning all things mycological]
** Fungal Cell Biology Group at University of Edinburgh, UK.
** Mycological Marvels Cornell University, Mann Library

კატეგორია:მიკოლოგია
კატეგორია:ბიოლოგიაშ დარგეფი
გრეის ჰოპერი

**გრეის ბრიუსტერ მიურეი ჰოპერი** (ინგლ. Grace Brewster Murray Hopper; დაბადებაშ გვარი - Murray; დ. 9 ქირსეთუთა, 1906, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 1 ღურთუთა, 1992, არლინგტონი, ვირჯინია, ააშ) — ამერიკალი ინფორმატიკოსი დო ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფიშ კონტრადმირალი.

## ბიოგრაფია
გრეის ჰოპერი გურაფულენდჷ მათემატიკას, იელიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ვასარიშ კოლეჯიშ მათემატიკაშ პროფესორო. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ჰოპერიქ ქაკათჷ ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფიშ რეზერვეფს. ჰოპერიქ კომპიუტერულ-ტექნოლოგიური კარიერა დიჭყჷ 1944 წანას. ჸათე პერიოდის ჰოპერი ოკათუდჷ Harvard Mark I-იშ ომენცარე ბუნას, ჰოვარდ ეიკენიშ ხემანჯღვერობათ. 1949 წანას ჰოპერიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ კომპანია Eckert–Mauchly Computer Corporation-იშა, სოდეთ ჰოპერიქ მიშეღჷ დიდი თია კომპიუტერი UNIVAC I-შ გოვითარაფაშა. ჸათე კომპანიას მუშობაშ ბორჯის ჰოპერი ხემანჯღვერენდჷ კობოლიშ კომპილატორი, კომპიუტერულ-პროგრამული ნინაშ გოვითარაფას. 1952 წანას ჰოპერიქ დარსხუ პროგრამული ლინკერი, ნამუქჷთ იჭარჷ A-0 System-შო. 1954 წანაშე ჰოპერი რდჷ Eckert–Mauchly Computer Corporation-იშ ავტომატური პროგრამაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. 1950-იან წანეფს ჰოპერიშ ხემანჯღვერობათ გიშართჷ FLOW-MATIC-იშ კომპიუტერულ ნინაქ. თის გიარსხუ კობოლიშ უკულიან გოვითარაფაქ. 1959 წანას ჰოპერი ოკათუდჷ CODASYL-იშ კონსორციუმს. კონსორციუმქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია კობოლიშ, CODASYL Data Model-იშ დო შხვა ტექნიკური სტანდარტეფიშ დორსხუაფაშა დო გოვითარაფაშა. 1966 წანას ჰოპერიქ ოზუღე რეზერვეფი ქიდიტუ, მარა ართ წანაშ უკულ კინ დირთჷ. 1986 წანას ჰოპერიქ გათუ ოურდუმე კარიერა დო მუშობა ქიდიჭყჷ ამერიკულ კომპიუტერულ კომპანია Digital Equipment Corporation-იშ კონსულტანტო. გრეის ჰოპერიქ ღურუ 1992 წანაშ 1 ღურთუთას, 85 წანერქ. ნთხორილი რე არლინგტონიშ ერუანულ სასაფლას.

გრეის ჰოპერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1991 წანას ჰოპერიქ მიპალუ ტექნოლოგიაშ ერუანული მენდალი. 2016 წანაშ 22 გერგობათუთას, ღურაშ უკულ, ჰოპერის, ააშ-იშ პრეზიდენტიქ ბარაკ ობამაქ გინოჩჷ დუდიშალაშ ოპრეზიდენტე მენდალი. გრეის ჰოპერი რდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფიშ საპატიო დოქტორი. ჰოპერიშ ჯოხონობაშ რე იელიშ უნივერსიტეტიშ ართ-ართი კოლეჯი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Oral History of Captain Grace Hopper – Interviewed by: Angeline Pantages 1980, Naval Data Automation Command, Maryland.
*  from *Chips*, the United States Navy information technology magazine.
* ''Grace Hopper: Navy to the Core, a Pirate at Heart''  (2014), To learn more about Hopper's story and Navy legacy navy.mil.
* ''The Queen of Code'' (2015), a documentary film about Grace Hopper produced by FiveThirtyEight.
* Norwood, Arlisha. "Grace Hopper". National Women's History Museum. 2017.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ინფორმატიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი კონტრადმირალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1906
კატეგორია:ნაღურა 1992
ჰენრიხ ანტონ დე ბარი

**ჰენრიხ ანტონ დე ბარი** (გერმ. Heinrich Anton de Bary; დ. 26 ღურთუთა, 1831, მაინიშ ფრანკფურტი, გერმანიაშ კონფედერაცია — ღ. 19 ღურთუთა, 1888, სტრასბური, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ბოტანიკოსი, მიკრობიოლოგი, მიკოლოგი დო ქირურგი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ჰენრიხ ანტონ დე ბარიქ დებადჷ 1831 წანაშ 26 ღურთუთას, მაინიშ ფრანკფურტის. გურაფულენდჷ მედიცინას ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ მარბურგიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკული ბოტანიკათ დეინტერესჷ. დე ბარიქ მიპალუ პრივატდოცენტიშ ხარისხი ბოტანიკას, ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტის. ართ პერიოდის დე ბარი რდჷ ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტიშ ბოტანიკაშ პროფესორიშ ჰუგო ფონ მოლიშ  ასისტენტი. დე ბარიქ 1855 წანას ომუშებუშა გინილჷ ფრაიბურგიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ თიქ დარსხუ ბოტანიკური ლაბორატორია. 1867 წანას დე ბარიქ გეგნორთჷ მარტინ ლუთერიშ უნივერსიტეტიშა დო გინირთჷ ბოტანიკური ჟურნალიშ *Botanische Zeitung*-იშ რედაქტორო. საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმაშ (1870–1871) უკულ დე ბარიქ სტრასბურიშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ სტრასბურიშ უნივერსიტეტის, ბოტანიკაშ პროფესორო.

ჰენრიხ ანტონ დე ბარიქ გიმირკვიუ სოკოეფი, წყარჩანარეფი. ეჭარჷ სოკოეფიშ სექსუალური ციკლეფი, გიმირკვიუ შხვადოშხვა ჩანარეფიშ ლახარეფი. ხვარებაშა მიშეღჷ ტერმინი სიმბიოზი. დე ბარი მერჩქინელი რე ფიტოპათოლოგიაშ მუმათ დო მიკოლოგიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო. დე ბარი 1884 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. რე შხვადოშხვა მენცარული სტატიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰენრიხ ანტონ დე ბარიშ ნაჭარეფი Internet Archive-ს

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ბოტანიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი მიკოლოგეფი
კატეგორია:გერმანალი მიკრობიოლოგეფი
კატეგორია:გერმანალი ქირურგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1831
კატეგორია:ნაღურა 1888
მიკრობიოლოგია

**მიკრობიოლოგია** (ბერძ. მიკრო - ჭიჭე, ბიოს -ცოცხალი, ლოგია, ლოგოს - რკვიება, დოგურაფა) — მენცარობა ნამუთ გურაფულენს მიკროსკოპულ ორგანიზმეფს, თინეფიშ შხვადოშხვა ფორმეფს დო პროცესეფს. მიკროორგანიზმეფი ნამუეფსით მიკრობიოლოგია ირკვიენს რენა ბაქტერიეფი, მიკროსკოპული წყარჩანარეფი, სოკოეფი, ნამთინე ვირუსეფი დო თინეფიშ ვექტორეფი. მიკრობიოლოგია მუჭოთ მენცარობა იკათუანს გეჸვენჯ დისციპლინეფს: ვირუსოლოგიას, ბაქტერიოლოგიას, პროტისტოლოგიას, მიკოლოგიას, პარაზიტოლოგიას, იმუნოლოგიას, ნემატოლოგიას დო შხვა. მაართა მენცარეფი ნამუეფი მიკროორგანიზმეფს, მიკროსკოპიშ გიმორინაფათ გურაფულენდეს რდეს: რობერტ ჰუკი, აფანასი კირხერი, ანტონ ვან ლევენჰუკი. ლევენჰუკი მერჩქინელი რე მიკრობიოლოგიაშ მუმათ. მიკრობიოლოგიაქ მუჭოთ ზოხორინელი მენცარობაქ დირსხუ XIX ოშწანურას, ლუი პასტერიშ დო რობერტ კოხიშ მენცარული რკვიებეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* nature.com Latest Research, reviews and news on microbiology
*Microbes.info is a microbiology information portal containing a vast collection of resources including articles, news, frequently asked questions, and links pertaining to the field of microbiology.
*Immunology, Bacteriology, Virology, Parasitology, Mycology and Infectious Disease
*Annual Review of Microbiology

კატეგორია:მიკრობიოლოგია
კატეგორია:მიკროსკოპია
კატეგორია:ბიოლოგიაშ დარგეფი
ელიას მაგნუს ფრისი

**ელიას მაგნუს ფრისი** (შვედ. Elias Magnus Fries; დ. 15 მარაშინათუთა, 1794, ფემშიო, შვედეთი — ღ. 8 ფურთუთა, 1878, უფსალა, შვედეთი) — შვედი მიკოლოგი დო ბოტანიკოსი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ელიას მაგნუს ფრისიქ დებადჷ 1794 წანაშ 15 მარაშინათუთას. გურაფულენდჷ ლუნდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1814 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ლუნდიშ უნივერსიტეტიშ ბოტანიკაშ პროფესორო. 1834 წანას ფრისიქ ომუშებუშა გინილჷ უფსალაშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ რდჷ ბოტანიკაშ დო გჷმორინაფონი ეკონომიკაშ რსული პროფესორი. 1849 წანას ფრისი ქუდარინეს უფსალაშ უნივერსიტეტიშ ბოტანიკური ბაღიშ დირექტორო. 1853 წანაშე რდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტიშ რექტორი. ფრისი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ, შვედეთიშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. ფრისიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდეფი რე: *Systema Mycologicum* (1821-1832, (სუმ ტომო)), *Elenchus fungorum* (1828), *Monographia hymenomycetum Sueciae* (1857, 1863 (ჟირ ტომო)) დო *Hymenomycetes Europaei* (1874). ფრისიშ მონუმენტურ ნახანდის *Systema Mycologicum*-ის ეჭარილი რე სოკოეფიშ სისტემური კლასიფიკაცია. ფრისი კრისტიან ჰენდრიკ პერსონიწკჷმა ართო მერჩქინელი რე სოკოეფიშ ტაქსონომიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო. ფრისიქ სოკოეფიშ კლასიფიკაცია აკეთჷ თინეფიშ სპორეფიშ ფერეფიშ დო ჰიმენოფორეფიშ მეჯინათ. ელიას მაგნუს ფრისიქ ღურუ 1878 წანაშ 8 ღურთუთას, უფსალას.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**Monographia Pyrenomycetum Sueciae* (1816)
**Systema Mycologicum* (1821)
**Systema Orbis Vegetabilis* (1825)
**Elenchus Fungorem* (1828)
**Lichenographia Europaea Reformata* (1831)
**Epicrisis Systematis Mycologici: seu synopsis hymenomycetum* (1838)

## ფანია
ელიას მაგნუს ფრისიშ სკუა რდჷ გიშარჩქინელი შვედი ბოტანიკოსი, ლიხენოლოგი დო არქტიკაშ მარკვიებელი თეოდორ მაგნუს ფრისი. ელიას ფრისიშ მოთალეფი რდეს ლუნდიშ უნივერსიტეტიშ ბოტანიკაშ პროფესორი, ბოტანიკოსი ტორე ქრისტიან ელიას ფრისი დო მიკოლოგი რობერტ ელიას ფრისი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*"Elias Magnus Fries", Authors of fungal names, *Mushroom, the Journal of Wild Mushrooming*.
*ელიას მაგნუს ფრისი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი მიკოლოგეფი
კატეგორია:შვედი ბოტანიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1794
კატეგორია:ნაღურა 1878
ჯოვანი დომენიკო კასინი

**ჯოვანი დომენიკო კასინი** (იტალ. Giovanni Domenico Cassini; ფრანგ. Jean-Dominique Cassini; დ. 8 მანგი, 1625, პერინალდო, გენუაშ რესპუბლიკა — ღ. 14 ეკენია, 1712, პარიზი, საფრანგეთიშ ომაფე) — იტალიარი-ფრანგი მათემატიკოსი, ასტრონომი, ასტროლოგი დო ინჟინერი. გურაფულენდჷ გენუაშ იეზუიტეფიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ბოლონიაშ უნივერსიტეტის დო პანცანოშ ობსერვატორიას. კასინიქ მიოგორუ პლანეტა მარსქულიშ ოთხ ალმაშარეს: იაფეტის 1671 წანას, რეას 1672 წანას, ტეთისის დო დიონას 1684 წანას, გიმირკვიუ პლანეტეფიშ მოროხიშ დო დიაშ როტაციული პერიოდეფი, 1675 წანას კასინიქ ეჭარჷ მარსქულიშ რგოლეფიშ რუმე ნორთი რგოლეფიშ A დო B რეგიონეფ შქას, რდჷ საფრანგეთიშ ტოპოგრაფიული რუკაშ ართ-ართი ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ჯოვანი დომენიკო კასინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
*Giovanni Cassini Biography -Space.com
*esa.int — Jean-Dominique Cassini: Astrology to astronomy -ESA

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:იტალიარი-ფრანგი ასტრონომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1625
კატეგორია:ნაღურა 1712
ქრისტიან ჰიუიგენსი

**ქრისტიან ჰიუიგენსი** (ნიდ. Christiaan Huygens; დ. 14 პირელი, 1629, ჰააგა, ჰოლანდიაშ რესპუბლიკა — ღ. 8 კვირკვე, 1695, ჰააგა, ჰოლანდიაშ რესპუბლიკა) — ნიდერლანდარი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ასტრონომი დო გჷმმაგონებელი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ქრისტიან ჰიუიგენსი გურაფულენდჷ იურისპრუდენციას დო მათემატიკას ლეიდენიშ უნივერსიტეტის, გიშარჩქინელი ნიდერლანდარი მათემატიკოსიშ ფრანს ვან სხოტენიშ ხემანჯღვერობათ. ლეიდენიშ უნივერსიტეტიშ უკულ ჰიუიგენსიქ გურაფა გაგინძორჷ ანჟეშ უნივერსიტეტის, საფრანგეთის. ჰიუიგენსი ომენცარე რევოლუციაშ ართ-ართი უდიდაში ფიგურა რდჷ. ფიზიკაშ დარგის ჰიუიგენსიქ მიშეღჷ დიდი თია ოპტიკაშ დო მექანიკაშ გოვითარაფაშა. ჰიუიგენსიქ, მუჭოთ მუშ ბორჯიშ ართ-ართ უდიდაშ ასტრონომქ, გიმირკვიუ პლანეტა მარსქულიშ როლეფი, მიოგორუ მარსქულიშ ალმაშარე ტიტანს. მუჭოთ გჷმმაგონებელქ, ჰიუიგენსიქ გაუჯგუშჷ ტელესკოპეფიშ დიზაინი, გიმიგონჷ ქანქარაშ საათი. 1659 წანას ჰიუიგენსიქ წჷმარინუ ცენტროპეტალური დო ცენტროფუგალური ნძალეფიშ სტანდარტული ფორმულა. ჰიუიგენსი უმოსო შინელი რე სინთეშ ჩხორიული თეორიათ, ნამუთ თიქ აკიმუშუ 1678 წანას დო მენცარულო ეჭარჷ 1690 წანას. მათემატიკაშ დარგის, ჰიუიგენსიქ აკიმუშუ ევოლიუტაშ თეორია.

## ლიტერატურა
* Bell, A. E. (1947). Christian Huygens and the Development of Science in the Seventeenth Century

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Huygens's work at WorldCat 
* The Correspondence of Christiaan Huygens in EMLO
* Christiaan Huygens biography and achievements
* Portraits of Christiaan Huygens
* Huygensmuseum Hofwijck in Voorburg, Netherlands, where Huygens lived and worked.
* Online exhibition on Huygens in Leiden University Library

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ასტრონომეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1629
კატეგორია:ნაღურა 1695
საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია

**საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია** (ფრანგ. Académie des sciences) — ომენცარე ორგანიზაცია, ნამუთ 1666 წანას დარსხუ საფრანგეთიშ მაფა ლუი XIV-ქ, საფრანგეთიშ სახენწჷფო მინისტრიშ ჟან-ბატისტ კოლბერიშ ინიციატივათ. საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია XVII-XVIII ოშწანურეფს, რდჷ ევროპაშ ართ-ართი უდიდაში ომენცარე ორგანიზაცია. მაეჩა ოშწანურაშ დაჭყაფუს გერონტოკრატიაშ, ფინანსური დო შხვა პრობლემეფიშ გეშა, აკადემიაქ გოლინა ჭიეჭიეთ მიოდინუ. საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია საფრანგეთიშ ინსტიტუტიშ ხუთი აკადემიაშე ართ-ართი რე. აკადემიაშ შტაბ-ბინა იდვალუაფჷ საფრანგეთიშ ნანანოღა პარიზის. აკადემიას ჸუნს 150 რსული მაკათური, 300 მაკათური-კორესპონდენტი დო 120 ურცხოარი ასოცირაფილი მაკათური. ირ წანას, საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია მენცარეფს გინმოჩანს შხვადოშხვა პრემიეფს დო ჯილდოეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*   – ინგლისური ვერსია
* აკადემიაშ მაკათურეფიშ ერკებული

კატეგორია:საფრანგეთიშ ინსტიტუტი
კატეგორია:ომენცარე ორგანიზაციეფი
კატეგორია:მენცარული აკადემიეფი
აუგუსტუს დე მორგანი

**აუგუსტუს დე მორგანი** (ინგლ. Augustus De Morgan; დ. 27 მანგი, 1806, მადურაი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 18 მელახი, 1871, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანალი მათემატიკოსი დო ლოგიკოსი.

## კუნტა ბიოგრაფია
აუგუსტუს დე მორგანიქ დებადჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ნოღა მადურაის, 1806 წანაშ 27 მანგის. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი მენცარეფი: უილიამ უეველი დო ჯორჯ პიკოკი. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის, სოდეთ რდჷ მათემატიკაშ პროფესორი. დე მორგანიქ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის იმუშუ 1866 წანაშა. აუგუსტუს დე მორგანიქ აკიმუშუ დე მორგანიშ კანონეფი, ხვარებაშა მიშეღჷ ტერმინი მათემატიკური ინდუქცია. დაინტერესებული რდჷ სპირიტუალიზმით ხოლო. აუგუსტუს დე მორგანიშ სკუა რდჷ შინელი ინგლისარი კერამიკოსი დო ნოველისტი უილიამ დე მორგანი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ქოძირით თაშნეშე
* დე მორგანიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* აუგუსტუს დე მორგანი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:ბრიტანალეფი
კატეგორია:ბრიტანალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ლოგიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1806
კატეგორია:ნაღურა 1871
უილიამ უეველი

**უილიამ უეველი** (ინგლ. William Whewell; დ. 24 მესი, 1794, ლანკასტერი, ლანკაშირი, ინგლისი — ღ. 6 მელახი, 1866, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი მენცარი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი, მენცარობაშ ისტორიკოსი დო პოეტი.

## ბიოგრაფია
უილიამ უეველიქ დებადჷ ინგლისიშ ნოღა ლანკასტერს, 1794 წანაშ 24 მესის. გურაფულენდჷ მათემატიკას ლანკასტერიშ გრამატიკაშ ომაფე სკოლას დო ჰევერშამიშ გრამატიკაშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ უეველიქ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1816 წანას. 1828-1832 წანეფს უეველი რდჷ მინერალოგიაშ პროფესორი დო 1838-1855 წანეფს ფილოსოფიაშ პროფესორი. 1841-1866 წანეფს უილიამ უეველის უკებუდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ტრინიტი-კოლეჯიშ მასტერიშ პოსტი. უილიამ უეველი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ, ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ, ედინბურგიშ ომაფე ჯარალუაშ დო ლონდონიშ გეოლოგიური ჯარალუაშ მაკათური, ომაფე მენდალიშ დო სმიტიშ პრემიაშ ლაურეატი. 1866 წანას უეველიქ ცხენშე გეგთანთხუ დო მეღებული ტრავმეფიშ გეშა, დოღურუ. ნთხორილი რე ტრინიტი-კოლეჯიშ ოხვამეშ სასაფლას.

## მენცარული რკვიებეფი
უილიამ უეველი მოღალენდჷ ფილოსოფიას, თეოლოგიას, მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს. უეველიშ ნახანდეფი ორხველუდჷ მექანიკას, ფიზიკას, გეოლოგიას, ასტრონომიას, ეკონომიკას, მათემატიკას. ჭარუნდჷ ლერსეფს ხოლო. რე შხვადოშხვა ნათანგეფიშ ავტორი. ინგლისურო გინოთანგჷ გოეთეშ ნაჭარეფი. მათემატიკაშ დარგის, უეველიქ მიშეღჷ განტოლება, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. გიმირკვიუ ოკიანეშ მირთაფაშ დო მორთაფაშ პროცესეფი. უეველიქ ხვარებაშა მიშეღჷ ახალი ტერმინეფი: *"მენცარი"*, *"ფიზიკოსი"*,  *"ლინგვისტიკა"*, *"კატასტროფიზმი"*, *"უნიფორმიზმი"*, *"ასტიგმატიზმი"*. უეველიშ ელაჩამათ დო ინიციატივათ მაიკლ ფარადეიქ მიშეღჷ მენცარული ტერმინეფი: *"ელექტროდი"*, *"იონი"*, *"დიელექტრიკი"*, *"ანოდი"* დო *"კათოდი"*.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*William Whewell (1794-1866) by Menachem Fisch, from The Routledge Encyclopedia of Philosophy
*William Whewell by Laura J. Snyder, from Stanford Encyclopedia of Philosophy
*William Whewell from History of Economic Thought
*Papers of William Whewell 
*"William Whewell" at The MacTutor History of Mathematics archive
* 
* 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1794
კატეგორია:ნაღურა 1866
ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი

**ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი** (ინგლ. James Joseph Sylvester; დ. 3 ეკენია, 1814, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 15 მელახი, 1897, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი მათემატიკოსი.

## ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრიქ დებადჷ 1814 წანაშ 3 ეკენიას, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტის, აუგუსტუს დე მორგანიშ ხემანჯღვერობათ. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ სენტ-ჯონიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული სილვესტრი მუშენდჷ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის ორთაშობური ფილოსოფიაშ პროფესორო. 1841 წანას სილვესტრიქ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი (დუბლინიშ უნივერსიტეტის) დო მალას ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ. ამერიკას სილვესტრიქ იმუშუ ვირჯინიაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ მათემატიკაშ პროფესორი. ვირჯინიაშ უნივერსიტეტის სილვესტრიქ ხვალე 4 თუთას იმუშუ. ართ-ართი მუში სტუდენტიწკჷმა კონფლიქტური ინციდენტიშ გეშა, ვირჯინიაშ უნივერსიტეტი ქიდიტუ დო ნიუ-იორკიშა გეგნორთჷ. ნიუ-იორკის სილვესტრის მუშობაქ ვადაჭყინჷ დო მალას კინ ინგლისიშა დირთჷ. ინგლისიშა დორთინაშ უკულ იმუშუ ართ-ართი იურიდიულ კომპანიას. 1855-1869 წანეფს სილვესტრი მუშენდჷ ომაფე ოურდუმე აკადემიას (ვულიჯი). 1876 წანას სილვესტრიქ კინ ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის, მათემატიკაშ პროფესორო. ჸათაქ სილვესტრიქ 1883 წანაშა იმუშუ. თე წანას სილვესტრიქ ინგლისიშა დირთჷ დო კარიერა გაგინძორჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ღურაშახ მუშენდჷ.

ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრიქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია მატრიცაშ თეორიაშ, ინვარიანტეფიშ თეორიაშ, რიცხუეფიშ თეორიაშ, ნატურალური რიცხუშ გორთუალაშ თეორიაშ დო კომბინატორიკაშ გოვითარაფაშა. სილვესტრიქ ხვარებაშა მიშეღჷ შხვადოშხვა მათემატიკური ტერმინეფი: *"მატრიცა"*, *"გრაფა"*, *"დისკრიმინანტი"*. 1878 წანას, ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის მუშობაშ ბორჯის, სილვესტრიქ დარსხუ მათემატიკაშ ამერიკული ჟურნალი. ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. ომაფე ჯარალუაქ 1901 წანას დარსხუ სილვესტრიშ ჯოხონობაშ მენდალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
*ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
*Collected papers&nbsp;– from the University of Michigan Historical Math Collection
* J. J. Sylvester home page

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1814
კატეგორია:ნაღურა 1897
ნიკოლაი ლობაჩევსკი

**ნიკოლაი ლობაჩევსკი** (რუს. Никола́й Ива́нович Лобаче́вский; დ. 1 ქირსეთუთა [ჯვ.სტ. 20 გერგობათუთა], 1792, ნიჟნი ნოვგოროდი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 24 ფურთუთა [ჯვ.სტ. 12 ფურთუთა], 1856, ყაზანი, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი მათემატიკოსი, შინელი რე მუჭოთ ჰიპერბოლიკური გეომეტრიაშ (ლობაჩევსკიშ გეომეტრია) ართ-ართი დუმარსხუაფალი. გურაფულენდჷ მათემატიკას დო ფიზიკას ყაზანიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ყაზანიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორო. ართ პერიოდის რდჷ ყაზანიშ უნივერსიტეტიშ რექტორი ხოლო. გიშარჩქინელი ინგლისარი მათემატიკოსი დო ფილოსოფოსი უილიამ კინგდონ კლიფორდი ლობაჩევსკის "გეომეტრიაშ კოპერნიკი"-ს უძახუდჷ. ნიკოლაი ლობაჩევსკიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი ასტეროიდი დო ართი კრატერი თუთას. ნიჟნი ნოვგოროდის ფუნქციონირენს ლობაჩევსკიშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Website dedicated to Lobachevsky
* Nikolaj Ivanovič Lobačevskij - Œuvres complètes, tome 2 – Gallica-Math
* Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1792
კატეგორია:ნაღურა 1856
მენცარობეფიშ ერუანული აკადემია

**მენცარობეფიშ ერუანული აკადემია** (ინგლ. National Academy of Sciences) რე ამერიკაშ მენცარული, ვათარობული ორგანიზაცია, ნამუქჷთ დირსხუ 1863 წანაშ 3 მელახის, ააშ-იშ პრეზიდენტიშ აბრაამ ლინკოლნიშ ხეშმოჭარილი ინკოროპრაციაშ აქტით. აკადემიაშ მაართა პრეზიდენტი რდჷ ამერიკალი ფიზიკოსი ალექსანდერ დალას ბეიჩი. მენცარობეფიშ ერუანული აკადემია ამერიკაშ მენცარობეფიშ, ინჟინერიაშ დო მედიცინაშ ერუანული აკადემიეფიშე ართ-ართი რე, ინჟინერიაშ ერუანული აკადემია დო მედიცინაშ ერუანული აკადემიაწკჷმა ართო. აკადემია ირ წანას ღებულენს ახალ მაკათურეფს. აკადემიაშ მაკათურობა დიდი პრესტიჟი რე. 2016 წანაშ მუნაჩემეფით აკადემიას ჸუნს 2,350 მაკათური დო 450 საირქიანო მაკათური. მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ 190 მაკათურქ მიპალუ ნობელიშ პრემია მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს. მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ არძაშე უმოსო პრესტიჟული ჯილდოეფი დო პრემიეფი რე: ჯონ კარტიშ პრემია, ჰენრი დრეიპერიშ მენდალი, ლოურენს სმიტიშ მენდალი, გილბერტ მორგან სმიტიშ მენდალი, ზელმან ვაკსმანიშ პრემია, ალექსანდერ აგასისიშ მენდალი, სტენლი მილერიშ მენდალი, კომსტოკიშ პრემია დო შხვა. მენცარეფიშ ერუანული აკადემიაშ შტაბ-ბინა იდვალუაფჷ ნოღა ვაშინგტონს.

## გიშარჩქინელი მაკათურეფი
* 1873, ედუარდ ჩარლზ პიკერინგი (1846–1919) რდჷ აკადემიაშ არძოშე ახალგაზრდა მაკათური
* 1924, ფლორენს რენა საბინი (1871–1953) რდჷ მაართა ოსური მაკათური
* 1965, დევიდ ბლექველი (1919–2010) რდჷ მაართა აფრიკალი-ამერიკალი მაკათური
* 2013, ბენ ბარესი (1954-2017) რდჷ აკადემიაშ მაართა ტრანსგენდერი მაკათური

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალურო ვებსაიტი
** Office of Cultural Programs
** LabX
** The Science & Entertainment Exchange

კატეგორია:ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემია
კატეგორია:ომენცარე ორგანიზაციეფი
კატეგორია:ამერიკული მენცარული ორგანიზაციეფი
აგნეს არბერი

**აგნეს რობერტსონ არბერი** (ინგლ. Agnes Robertson Arber; დ. 23 ფურთუთა, 1879, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 22 მელახი, 1960, კემბრიჯი, ინგლისი) — ბრიტანალი ბოტანიკოსი დო ანატომი.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ბრიტანალეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ბოტანიკოსეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ანატომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1879
კატეგორია:ნაღურა 1960
SWIFT

**მოსოფელიშ ბანკეფოშქაშე ფინანსური რსხუეფიშ ჯარალუა** (, აბრ.: **SWIFT**) — მოსოფელიშ ბანკეფოშქაშე ინფორმაციაშ გინოჩამაშ დო გინოგაფაშ სისტემა. თე სისტემა, ნთელ მოსოფელიშ ფინანსურ ინსტიტუტეფს საშველს არზენს ფინანსურ ოპერაციეფიშ ჯღონუაშ დო მეღებაშ უშქურანჯი, სტანდარტიზაფილი დო ონდებელი ფორმათ გიმორინას.

დირსხუ 1973 წანას. დუმარსხუაფალი რდუ 248 ბანკი 19 ქიანაშე. SWIFT-შ შტაბ-ორენი რე ბელგიას, ბრიუსელიშ გოხოლუას. SWIFT რე კოოპერატიული ჯარალუა, ნამუქით დირსხუ ბელგიური კანონდვალუაშ მეჯინათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასილა SWIFT.com

კატეგორია:ოგინაგაფე სისტემეფი
ბენ ბარესი

**ბენ ბარესი** (ინგლ. Ben A. Barres; დაბადებაშ ჯოხო - ბარბარა ბარესი, ინგლ. Barbara Barres; დ. 13 ეკენია, 1954, უესტ-ორანჯი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 27 ქირსეთუთა, 2017,  სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ნეირობიოლოგი. თიშ მენცარული რკვიებეფი ორხველუდჷ უმოსო ნერვული სისტემაშ ნეირონეფს, ნეიროგლიეფს დო თინეფიშ ურთიართქიმინჯალას. გურაფულენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ბიოლოგიას 1976 წანას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დართმუზიშ კოლეჯის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ ჰარვარდიშ მედიცინაშ სკოლას 1990 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის. ბარესი რდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ ნეირობიოლოგიაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. ბენ ბარესი რდჷ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაართა ტრანსგენდერი მაკათური. 2016 წანას ბარესის, ამერიკალი ბიოქიმიკოსი ტომას ჯესელიწკჷმა ართო, გინოჩეს რალფ ჯერარდიშ პრემია. ბენ ბარესიქ ღურუ 2017 წანაშ 27 ქირსეთუთას, პანკრეასიშ კიბოთ.

## ლიტერატურა
* Barres, Ben (2018). The Autobiography of a Transgender Scientist. MIT Press. ISBN 978-0-262-03911-6.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Ben Barres Profile at Visible Legacy

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ტრანსგენდერი მენცარეფი
კატეგორია:ტრანსგენდერი მენცარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1954
კატეგორია:ნაღურა 2017
ენტონი ჰიუიში

**ენტონი ჰიუიში** (ინგლ. Antony Hewish; დ. 11 მესი, 1924 — ღ. 13 ეკენია, 2021) — ინგლისარი რადიოასტრონომი, პულსარეფიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1974 წანას. ჰიუშიქ პრემია მიპალუ მარტინ რაილიწკჷმა ართო. ჰიუიში გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1952 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Antony Hewish interviewed on *Web of Stories*
* Interviewed by Alan Macfarlane 26 March 2008 (video)
*The Papers of Professor Antony Hewish held at Churchill Archives Centre

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:რადიოასტრონომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1924
კატეგორია:ნაღურა 2021