open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რკინაშ კოჩი 3

***რკინაშ კოჩი 3*** (, სტილიზებული, მუჭოთ ***Iron Man Three***) — 2013 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი, ნამუსით მოთხობილი რე Marvel Comics-იშ პერსონაჟ რკინაშ კოჩიშ დუდსგინულირეფი. ფილმიშ პროდიუსერი რე კევინ ფაიგი (Marvel Studios). დისტრიბუტორი რე  Walt Disney Studios Motion Pictures. თინა რე ფილმეფიშ *[[რკინაშ კოჩი (ფილმი)|რკინაშ კოჩი]]* დო *[[რკინაშ კოჩი 2]]* გაგინძორება დო მაშქვითა ფილმი Marvel-იშ კინოოქიანუშ ციკლის, რანწკით მაართა ჯინჯიერი ფილმი 2012 წანაშ წუმოძინელი *[[ნჯარიშ ეშმაღალარეფი (2012 წანაშ ფილმი)|ნჯარიშ ეშმაღალარეფიშ]]* უკული. ფილმიშ სცენარიშ ავტორეფი რენა შეინ ბლეკი დო დრიუ პირსი. ამბე ნორთობულო ირსხუაფ კომიქსიშ „Extremis“ სიუჟეტის, ნამუთ უორენ ელისის ორხველ. ჯონ ფავრო, მაართა ჟირი ფილმიშ რეჟისორი, ფილმიშ ემაჸონაფალი პროდიუსერი რე. ტონი სტარკიშ როლს კინ არსულენს რობერტ დაუნი უკლაში.

ფილმიშ *[[რკინაშ კოჩი 2]]* 2010 წანაშ მესის გიშულაშ უკული ფავროქ გინოჭყვიდჷ რეჟისორიშ სახეთ ვედირთუკო, ათეშენ 2011 წანაშ ფურთუთას პროექტს მიარცხუ ბლეკიქ, ნამუსით ოკო უთირუდკო სცენარი დო ფილმი გინუღალუდკო. 2012 წანაშ პირელს დო 2012 წანაშ მესის იჸუ ფილმიშ არტისტეფიშ ბუნაქ. კინგსლიქ, პირსიქ და ჰოლიქ გიაძინეს თარი როლეფიშ რსულებას. გინოღალა დიჭყჷ 2012 წანაშ 23 მესის, უილმინგტონს (ოორუე კალიფორნია). გეძინელი გინოღალეფი მიშჷ ფლორიდას, ჩინეთის დო ლოს-ანჯელესის. ფილმიშ ვიზუალური ეფექტეფი ღოლუ მუსხირენ კომპანიაშე, თინეფ შქას რდეს Scanline VFX, Digital Domain დო Weta Digital.

*რკინაშ კოჩი 3* გინოჸონაფილქ იჸუ 3D ფორმატის წარმებულ უკულიან პერიოდის. თიში პრემიერაქ იჸუ პარიზის, 2013 წანაშ 14 პირელს, თეატრის Grand Rex ოერეფოშქაშე პრემიერაქ იჸუ 2013 წანაშ 25 პირელს IMAX-ის. 2013 წანაშ 3 მესის ფილმიქ გიშართ ააშ-ს.

## როლეფსი
*რობერტ დაუნი უკლაში - ტონი სტარკი
*გვინეთ პელტროუ - ვირჯინია პოტსი
*დონ ჩიდლი - პოლკოვნიკი ჯეიმზ როუდსი
*გაი პირსი - ოლდრიც კილიანი
*რებეკა ჰოლი - მარია ჰანსენი
*პოლ ბეტანი - ჯარვისი
*ჯონ ფავრო - ჰეპი ჰოგანი
*სტეფანი შოსტაკი - ბრანდტი
*ჯეიმზ ბეჯ-დეილი - სავინი
*ბენ კინგსლი - ტრევორ სლეტერი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:2013 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფენტეზი ფილმეფი
კატეგორია:Marvel-იშ კინოოქიანუშ ფილმეფი
ბენისიო დელ ტორო

**ბენისიო დელ ტორო** (; 19 ფურთუთა, 1967) — პუერტორიკოელი არტისტი დო პროდიუსერი. რე ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ჯილდოეფიშ მაღვენი. თინა წკარით მასამა ოსკაროსანი პუერტორიკოალი რე.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:პუერტორიკოალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1967
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინოარტისტეფი
ფრედერიკ შოპენი

**ფრიდერიკ ფრანციშეკ შოპენი** (პოლ. Fryderyk Franciszek Chopin (Szopen)) (1 მელახი (შხვა წყუეფით — 22 ფურთუთა) 1810, ოფუტე ჟელიაზოვა–ვოლია, ვარშავაშ გოხოლუას, პოლონეთი — 5 (17 გჷმათუთა) 1849, პარიზი, საფრანგეთი), პოლონარი კომპოზიტორი დო პიანისტი, დიდ ხანიშ გოძვენას ოხორანდჷ საფრანგეთის (ფრანგ. Frédéric François Chopin). ფორტეპიანოშ მიარერიცხუანი ნაწარმებეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კომპოზიტორიშ ბიოგრაფია (რუს.)
* კომპოზიტორიშ ბიოგრაფია (პოლ.)
* მაზურკეფი (mp3) 
* შოპენიშ mp3 ფაილეფი

კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:პოლონარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:პოლონარი პიანისტეფი
კატეგორია:დუანაბადი 1810
კატეგორია:ნაღურა 1849
ანტონინ დვორჟაკი

thumb|ანტონინ დვორჟაკი
**ანტონინ ლეოპოლდ დვორჟაკი** (ჩეხ. Antonín Leopold Dvořák; დ. 8 ეკენია, 1841 — ღ. 1 მესი, 1904) — ჩეხი კომპოზიტორი, რომანტიზმიშ წჷმმარინაფალი, ნამუთ მუშ ნაწარმებეფს მუშ ოდაბადურ ბოჰემიაშ დო მორავიაშ ფოლკლორულ მელოდიეფს გჷმირინუანდჷ. დვორჟაკი აკმოქიმინუნდჷ ოპერეფს, სიმფონიურ მუსიკას დო მუსიკას ბუნაშო დო სიმებიამ მიოგამალეფშო. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Comprehensive Dvořák site
* List of Dvořák's works
* Dvořák on Schubert

კატეგორია:ჩეხი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ჩეხი პიანისტეფი
კატეგორია:ჩეხი დირიჟორეფი
კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ჩეხი მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუანაბადი 1841
კატეგორია:ნაღურა 1904
გუსტავ მალერი

**გუსტავ მალერი** (დ. 7 კვირკვე, 1860. კალიშჩი, ბოჰემია — ღ. 18 მესი, 1911. ვენა) — ავსტრიალი კომპოზიტორი დო დირიჟორი. თინა მუშ თელარაშ ბორჯის აღიარეს უუჯგუშაშ დირიჟორო. თეწკჷმა ართო, მალერი გვიანი რომანტიზმიშ ართ-ართ არძაშე შანულამ წჷმმარინაფალო იკოროცხუ, მარათიშ მუსიკას, მალერიშ თელარას, ვენაშ ისტებლიშმენტი ირო ვეჭყოლოფუანდჷ. თიქ ჭარჷ 10 სიმფონია (მა-10-ქ უთებუთ ქჷდოსქიდჷ) დო მუსხირენ კოლექცია ბირეფიშ ორკესტრიშ ალარინათ. თინა ძალამო რდჷ დოინტერესაფილი გერმანული ფოლკლორული ბირეფით. თეშ გეშა თიქ მიოგორუ ახალი მოხუჯურეფს თუ მუჭო გიმურინუაფუდეკონ ფოლკლორული ბირეფი საორკესტრო სიმფონიეფსინ. თიში ართ-ართი უუჯგუშაში ნახანდი რე Das Lied von der Erde (დიხაუჩაშ ბირა), სოდე ბირა წჷმორინელი რე სიმფონიაშ სახეთ. თინა თაშნეშე გიშარჩქინელი დირიჟორი რდჷ. კომპოზიტორიშ დოინალაფათ, ვენაშ ოპერაქ მოსოფელიშ აღიარაფა დო პოპულარობა მუპალუ.

## ლიტერატურა
* *The New Grove Dictionary of Music & Musicians, ed. Stanley Sadie*, 1980;

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გუსტავ მალერი, რინა, ხანდა, ნაწარმეეფი

კატეგორია:ავსტრიალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ნაღურა 1911
ჯაკომო პუჩინი

thumb|ჯაკომო პუჩინი
**ჯაკომო ანტონიო დომენიკო მიქელე სეკონდო მარია პუჩინი** (Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini; *21 ქირსეთუთა, 1858 - 29 გერგობათუთა, 1924) — იტალიარი კომპოზიტორი, ნამუშ ოპერეფი, თინეფს შქას ბოჰემა, ტოსკა, მადამა ბატერფლაი დო ტურანდოტი, ართ-ართი არძაშე შხირას სრულებური ნაწარმებეფი რე თე ჟანრიშ ისტორიას. ართ-ართი თი მორჩილობეფშე, ნამუქთ წჷმოძინელო გჷმირინუ ოპერაშ სრულებაშ გერმანული დო იტალიური ტექნიკა, პუჩინი იტალურ ოპერას ჯუზეპე ვერდიშ აკა თახმი მონძე რდჷ.

კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუანაბადი 1858
კატეგორია:ნაღურა 1924
თორი: წკურუმია ოქიანუ

***თორი: წკურუმია ოქიანუ*** — 2013 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი Marvel Comicsშ პერსონაჟიშ თორისშენ. ფილმი  ღოლჷ Marvel Studios-ქ, თიში დისტრიბუცია მახვამილუ Walt Disney Studios Motion Pictures-ქ. თინა რე 2011 წანაშ ფილმიშ, *[[თორი (ფილმი)|თორიშ]]*, გაგინძორება, საართო ჯამს მაბრუო ფილმი Marvel-იშ კინოოქიანუს. ფილმი გინიღჷ რეჟისორ ალან ტეილორქ კრისტოფერ მარკუსის & სტივენ მაკ-ფილიშ დო კრისტოფერ იოსტიშ სცენარის მეჯინათ. ფილმის ოკათუნა კრის ჰემსვორთი, ნატალი პორტმანი, ტომ ჰაიდელსტონი, ენტონი ჰოპკინზი, სტელან სკარშგორდი, იდრის ელბა, კრისტოფერ ეკლსტონი, ედიუალეი ეკინუ-აგბაჯეი, კეტ დენინგსი, რეი სტივენსონი, ზაქარი ლევი, ტადანობუ ასანო, ჯეიმი ალეგზანდერი დო რენე რუსო. ფილმი მომთხობუნა თორიშენ, ნამუთ ლოკიწკჷმა ართო ოცადჷ ჩხორო ოქიანუ გინასქილიდუას წკურუმი ელფეფშე, ნამუეფსჷთ მალეკითი მაჯღვერანს.

*თორი: წკურუმია ოქიანუშ* გოვითარაფაქ 2011 წანაშ პირელს დიჭყჷ. თინა მაჟირა რე მარველიშ კინოოქიანუშ მაჟირა ფაზაშ ფილმეფს შქას, ნამუეფით ნჯარიშ ეშმაღალარეფიშ უკული ივითარებუნ. 2011 წანაშ კვირკვეს *თორიშ* რეჟისორ კენეთ ბრანაქ პროექტი დიტუ დო მუმალი წანაშ ღურთუთას თინა ალან ტეილორქ გოთირუ. გინოღალეფი დიჭჷ 2012 წანაშ ეკენიას სარიშ ოგრაფეს, უკული ხოლო მიშჷ ისლანდიას დო ლონდონს 2012 წანაშ ქირსეთუთაშახ. ფილმიქ გინოღალეფიშ უკულ კონვერტირჷ 3D ფორმატის.

სურათიშ პრემიერაქ იჸუ ლონდონს, Odeon Leicester Square-ს 2013 წანაშ 22 გჷმათუთას. მოსოფწლიშ უმენტაშ ქიანეფს თინაქ კინოთეატრეფს გიშართჷ 30 გიმათუთას, ააშ-ს 8 გერგობათუთას. ფილმიქ დეინალუ აკოფაჩილი ფასეფეფი, მორო თიში მუნშალუქ $644 მილიონი აკადგინჷ. მასუმა ნორთი, *[[თორი: რაგნაროკი]]*, გიშურს 2017 წანაშ 3 გერგობათუთას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებხასჷლა 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:2013 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:Marvel-იშ კინოოქიანუშ ფილმეფი
რენე რუსო

**რენე რუსო** ( დ. 17 ფურთუთა, 1954) — ამერიკალი არტისტი, პროდიუსერი დო ჸოფილი მოდელი. ჩინებული რე 1990-იან წანეფიშ დიდბიუჯეტიანი მოქმედებითი ფილმეფით დო თრილერეფით.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1954
ფრანც შუბერტი

მინი|200პქ|მარჯვნივ|ფრანც პეტერ შუბერტი

**ფრანც პეტერ შუბერტი** (დ. 31 ღურთუთა, 1797, ლიხტენტალი, ვენაშ გოხოლუას — ღ. 19 გერგობათუთა, 1828, ვენა) — ავსტრიალი კომპოზიტორი.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ავსტრიალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1797
კატეგორია:ნაღურა 1828
იგორ სტრავინსკი

thumb|right|იგორ სტრავინსკი

**იგორ სტრავინსკი** () (დ. 17 მანგი, 1882 — ღ. 6 პირელი, 1971) — რუსი კომპოზიტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* სტრავინსკიშ ფონდი 

კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1882
კატეგორია:ნაღურა 1971
ჯუზეპე ვერდი

thumb|250px|ჯუზეპე ვერდი, პორტრეტი შესრულებური რე ჯოვანი ბოლდინიშით.
200პქ|მინი
**ჯუზეპე ფორტუნინო ფრანჩესკო ვერდი** (; დ. 10 გჷმათუთა, 1813 — 27 ღურთუთა, 1901) — იტალიარი კომპოზიტორი; XIX ოშწანურაშ იტალიურ ოპერაშ არძაშე გოლინამი ხელუანი. თიშ ნახანდეფი შხირას დითმიდგუმუაფუ მოსოფელიშ არძა საოპერო თეატრის.

## ლიტერატურა
* Орджоникидзе Г. Ш., Оперы Верди на сюжеты Шекспира, М., 1967
* Солонцова Л., Джузеппе Верди, М., 1966
* ქსე. გვ.369

კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1813
კატეგორია:ნაღურა 1901
რიხარდ ვაგნერი

[thumb|რიხარდ ვაგნერი 1871 წანას[ფაილი:Richard Wagner Signature.svg|frameless|center]]
**ვილჰელმ რიხარდ ვაგნერი** (, შხირას მაართა ჯოხოშ უმუშო - უბრალოთ **რიხარდ ვაგნერი**; დ. 22 მესი 1813, ლაიფციგი — 1883 წანაშ 13 ფურთუთა, ვენეცია) — გერმანალი საოპერო კომპოზიტორი, დირიჟორი დრამატურგი (მუში ოპერეფიშ ლიბრეტოშ ავტორი), ფილოსოფოსი, რევოლუციონერი. ოშწანურეფიშ აკართაფუს ევროპულ კულტურას უდიდაში გოლინა, გიშაკერძაფიო მოდერნიზმშა იღვენუ. მაჟირაჸურე თიშ მისტიციზმიქ დო იდეოლოგიურ ანტისემიტიზმიქ დიდი გოლინა იღვენუ XX ოშწანურაშ გერმანულ ნაციონალიზმშა დო თინეფს შქას ნაციონალ-სოციალიზმშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რიჰარდ ვაგნერი

### სურათეფი
* რიხარდ ვაგნერიშ სურათეფიშ გალერეა. 
* 1869 წანაშ რიხარდ ვაგნერიშ კარიკატურა ანდრე გილიშით

კატეგორია:გერმანალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:გერმანალი დირიჟორეფი
კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1813
კატეგორია:ნაღურა 1883
ედიტ პიაფი

**ედიტ პიაფი** (; ), ნანდული ჯოხო დო გვარი **ედიტ ჯოვანა გასიონი** (); (დ. 19 ქირსეთუთა, 1915, პარიზი — ღ. 11 გჷმათუთა, 1963, პარიზი) — ფრანგი არტისტი დო მობირე, მოსოფელიშ ესტრადაშ მურიცხი. თიჯგურა ბირეფი არსული მუჭომით რე „Non, je ne regrette rien“, „La Vie en rose“, „Hymne à l’amour“, „Mon légionnaire“, „La Foule“, „Milord“, „Tu es partout“, „Mon Dieu“ დო „L’Accordéoniste“.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* რუსულნინამი საიტი ედიტ პიაფიშ გეშა
* Piaf mp3
* Photo
* Les Conquêtes de Piaf

კატეგორია:ფრანგი მაბირეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1915
კატეგორია:ნაღურა 1963
ვლადიმერ ვისოცკი

**ვლადიმერ ვისოცკი** (; დ. 25 ღურთუთა, 1938, მოსკოვი, რუსეთი — ღ. 25 კვირკვე, 1980, მოსკოვი) — რუსი მუსიკოსი, არტისტი, პოეტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ვისოცკიშ საჯგირქიმინჯო ფონდიშ ოფიციალური საიტი
* ვისოცკიშ კულტურული ცენტრ-მუზეუმი
* ვლადიმერ ვისოცკი www.wysotsky.com-ს
* IndexTube  ვისოცკიშ ვიდეოდინნაჭარეფი Youtube-ს დო Google-Video-ს
* Известия: ვისოცკიშ ართ-ართი ეკონია ინტერვიუ
* ვლადიმერ ვისოცკიშ ჯარალუა პორტალს Ли.ру
* ვლადიმერ ვისოცკიშო მენძღვიებული გოართოიანაფა. ბირეფიშ ტექსტეფი, ინტერვიუეფი, ფოტომასალა. 
* ვლადიმერ ვისოცკი lib.ge- ს

კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი პოეტეფი
კატეგორია:რუსი მაბირეეფი
კატეგორია:ნაღურა 1980
უმ კულსუმი

**უმ კულსუმი** (, ნანდული ჯოხო დო გვარი: **ფატმა იბრაჰიმ ალ-ბალტაჯი**, ; დ.  30 ქირსეთუთა 1898, ტამაზ-ეს-ზახაირა — ღ. 3 ფურთუთა 1975, კაირო) — ეგვიპტარი მობირე, ბირეფიშ ავტორი დო არტისტი. ჯოხო მიხალიწუ არაბულ ბირეფიშ სრულებათ. არაბულ ორენიშ ართ-რთი არძაშე ჩინებული მასრულებერი რე. კონტრალტოშ ხონარიშ მაღვენჯი. უმ კულსუმქ დებადჷ 1898 წანაშ 30 ქირსეთუთას დაღარ ფანიას. მუშ ჟირ დაწკჷმა ართო ირდუდჷ. მუამუში აბანური მეჩეთიშ იმამი რდჷ. 1932 წანას, ოერეფოშქაშე გასტროლეფშა მიდართჷ.რდჷ დამასკოს, ბაღდადის, ბეირუთის დო ტრიპოლის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უმ კულსუმიშ ბიოგრაფია 
* უმ კულსუმიშ ბიოგრაფია  

კატეგორია:ეგვიპტარი მუსიკოსეფი
კატეგორია:ნაღურა 1975
თომას აბტი

**თომას აბტი** (; დ. 25 გერგობათუთა, 1738, ულმი — ღ. 3 გერგობათუთა, 1766, ბიუკებურგი) — გერმანალი ფილოსოფოსი დო ჭარუ. დებადჷ ნიღაბეფიშ ორსანტიშ ფანიას. 1756 წანას მოხვადჷ ჰალეშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მათემატიკას დო ფილოსოფიას გურაფულენდჷ. 1760 წანაშ ოგურუანდჷ ფილოსოფიას ოდერიშ ფრანკფურტის, უკული მათემატიკას რინტელნის, 1761-62 წანეფს ჟირხოლო საგანს ბერლინს. ბერლინს რინაშ ბორჯის იჩინებაფუ კრისტოფ ფრიდრიხ ნიკოლაი დო ქაკათჷ თიშ „ბერლინურ წირეს“, ხოლო დეხოლჷ მოზეს მენდელსონს. საფრანგეთის 9 თუთიანი რზალუაშ ბორჯის, ჟენევაშ გოხოლუას, ფერნის, ვოლტერწკჷმა ჩიება ხოლო მახერხჷ. დიდი პოპულარობა მოუღჷ 1765 წანას ბერლინს გჷშაშქუმალირ ნახანდიქ „დოინალაფეფიშ გეშა“ («Vom Verdienst»). თე წანას გინოჭყვიდჷ გრაფ ვილჰელმ შაუმბურგ-ლიპსკიშ სამაფო კარიშ ალმაჩამალო გინორთედჷკონ, მარა მალას დიღუპჷ ჰემოროიდეფიშ ლახარაშ გეშა. თიშ ნახანდეფქ თიში ღურაშ უკული გჷშართჷ 6 ტომო. «Vermischten Werke» (6 ტ. 1768-81 წწ., მა-2 გჷშაშქ. 1790 წ.).

## ლიტერატურა
* Eva Piirimäe, "Dying for the fatherland: Thomas Abbt’s theory of aesthetic patriotism," History of European Ideas, 35,2 (2009), 194-208.
* Bender, A. (1922). Thomas Abbt.

კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1738
კატეგორია:ნაღურა 1766
პეტრე ჩაიკოვსკი

right|220px
**პეტრე ილიას ძე ჩაიკოვსკი** ( დ. 25 აპრილი, 1840 — გ.25 ოქტომბერს 53 წლის , 1893) — რუსი კომპოზიტორი. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და უდიდაშ რუს კომპოზიტორეფიშ „ხუთულიშ“ მაკათურ ვარდჷნ, თიშ მუსიკა სააზროთ ჩინებულო დო მეღებულო გჷნირთჷ გიშნაგორა რუსული ხასიათიშ, მდიდარ ჰარმონიეფიშ დო მელოდიურობაში გეშა. მარა თეწკჷმა ართო, თიშ ნახანდეფი უმოსო ბჟადალური რდჷ ვინძო თიშ შხვა რუსი წოროოდაბადურეფშე, თიშ გეშა, ნამჷ-და თინა ეფექტურო გჷმირინუანდჷ ოერფოშქაშე ელემენტეფს ეროუანულ ოკათე მელოდიეფწკჷმა აკოსვარუათ. ჩაიკოვსკის ნაწარმეეფი აფუ აკოქიმინელი მუსიკალური ნახანდიშ არძა ჟანრს.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* პეტრე ჩაიკოვსკიშ გეშა
* პეტრე ჩაიკოვსკი - ბიოგრაფია
* პეტრე ჩაიკოვსკი 
* Gay Love-Letters from Tchaikovsky to his Nephew Bob Davidov
* Music Analysis. Aspects on sexuality and structure in the later symphonies of Tchaikovsky.

კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ნაღურა 1893
პირს ბროსნანი

**პირს ბრენდან ბროსნანი** (ინგლ. Pierce Brendan Brosnan. დ. 16 მესი, 1953, დროედა, ირლანდია) — ირლანდიარი არტისტი დო პროდიუსერი. ჯეიმზ ბონდიშ როლიშ შემარსულებერი 4 ფილმის, ათე ჯოხონობაშ ფილმეფიშ სერიას.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:დუნაბადი 1953
კატეგორია:ირლანდიარი არტისტეფი
რუალ ამუნდსენი

**რუალ ამუნდსენი** (; დ. 16 კვირკვე 1872 — ღ. 18 მანგი 1928) — ნორვეგიალი მეშარე, პოლარეთიშ მარკვიალი.

ამუნდსენქ დებადჷ ვერვენიშ ნოშეკაგაფუშ მაღვენჯი კაპიტანიშ ფანიას. 1890-1892 წანეფს, გურაფულენდჷ ნოღა კრისტიანიშ უნივერსიტეტიშ სამედიცინო ფაკულტეტის. მაართათ მუკორთჷ (1903-1906 წწ) ხვამარდით „იოა“ ამერიკაშ ოორუე წყარპიჯი გრენლანდიაშე ალასკაშახ (ოორუე-ბჟადალი გიშალით) დო გიმირკუ კანადაშ არქტიკული არქიპელაგიშ მუსხირენ კოკი. ჩატარჷ ანტარქტიკული ექსპედიცია (ხვამარდით „ფრამი“), მართაქ მიოჭირინუ ობჟათე პოლუსის 1911 წანაშ 14 ქირსეთუთას (ართი თუთათ უწორუ ინგლისარ რობერტ სკოტის). 1918-1920 წანეფს, ხვამარდ „მოდით“ მუკორთჷ ევრაზიაშ ოორუე წყარპიჯი ბჟადალშე ბჟაეიოლიშჸურე. 1926 წანას, გჷნახორციელჷ მაართა ტრანსარქტიკული გჷნოფურინუა დირიჟაბლით „ნორგე“ — მარშრუტით: შპიცბერგენი — ოორუე პოლუსი — ალასკა. 1928 წანას ჰიდროფურინჯი „ლატამით“ მიდართჷ უმბერტო ნობილეშ იტალიური ექსპედიციაშ ოგორშა დო ეკიპაჟწკჷმა ართო ბარენციშ ზუღას დოღურჷ. ამუნდსენიშ პატიოცემელო, თიშ ჯოხო გაიდჷ ზუღას, გვალას დო ააშ-შ ომენცარე დგჷმილს (ამუნდსენ-სკოტი) ანტარქტიდას, თაშნეშე ჸუჯის დო ფაქვილს ოორუე ჸინუამ ოკიანეს.

## ლიტერატურა
* *Roald Amundsen*, a full biography by Tor Bomann-Larsen, 2006, ISBN 0-7509-4343-2
* *Scott and Amundsen&nbsp;– Duel in the Ice* by Rainer-K. Langner, Haus Publishing, London, 2007, ISBN 978-1-905791-08-8

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რუალ ამუნდსენი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

* The Fram Museum (Frammuseet) 
* Map of Amundsen's and Scott's South Pole journeys 

კატეგორია:ნორვეგიალი მეშარეეფი
კატეგორია:პოლარეთიშ მარკვიალეფი
კატეგორია:ნაღურა 1928
კატეგორია:ანტარქტიკაშ მარკვიალეფი
კატეგორია:არქტიკაშ მარკვიალეფი
კატეგორია:კანადაშ მარკვიალეფი
ჟაკ კარტიე

**ჟაკ კარტიე** (; დ. 7 მანგი, 1491 — ღ. 1 ეკენია, 1557) — ფრანგი მეშარე, ნამუქჷთ გაჭყჷ ოორუე ამერიკაშ ფრანგული კოლონიზაცია.

ფრანსუა I-აშ დოვალაფათ კარტიექ ახალ ორენშა მიდეშარუ დო 1534 წანას ლაბრადორიშ წყარპიჯეფს ქიმიოჭირინუ, 1535 დო 1541 წანეფს ევროპალეფშე მაართაქ გენჩურჷ წმ. ლავრენტიშ წყარმალუ. კაბოტი დო შამპლენწკჷმა ართო, კანადაშ ართ-ართ მაართამიმაგორალო იკოროცხუ. კარტიექ ურთიართობა გაჭყჷ ლავრენტიშ იროკეზეფიშ თემწკჷმა, ნამუშ ნინაშე ზიტყვა კანადაქ (ოფუტე) გჷნირთჷ თე ტერიტორიაშ დო უკული ქიანაშ ჯოხოდვალათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფია Dictionary of Canadian Biography Online-ზე.
* ჟაკ კარტიე ნახანდეფი პროექტ „გუტენბერგის“.

კატეგორია:ფრანგი მეშარეეფი
კატეგორია:ნაღურა 1557
ჯეიმზ კუკი

**კაპიტანი ჯეიმზ კუკი** (დ. 27 გჷმათუთა, 1728 — ღ. 14 ფურთუთა, 1779) — ინგლისარი მეშარე დო მარკვიალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Captain Cook Society 
* 'Cook, James (1728–1779)', Australian Dictionary of Biography, Volume 1, Melbourne University Publishing|Melbourne University Press, 1966, pp 243–244 
* Biography at the ''Dictionary of Canadian Biography Online''

კატეგორია:ინგლისარი მეშარეეფი
კატეგორია:ნაღურა 1779
ენტონი ჰოპკინზიშ ფილმოგრაფია

ენტონი ჰოპკინზიშ ფილმოგრაფია კოროცხუნს 110–შე უმოს ფილმის, ათენეფშე უდიდაშ ნორთი თარი ვარდა მაჟირახარისხამი როლი აფჷ ნალაჸაფინა, აკაბუცხა ნორთი მუში რეჟისურათი რე გიოღალირი. ჰოპკინზი მუსხირენ ფილმიშ კომპოზიტორით რე, ხოლო პროდიუსერით დო სცენარიშ ავტორით.

კატეგორია:ფილმოგრაფიეფი
ფერდინანდ მაგელანი

**ფერდინანდ მაგელანი**, თაშნეშე **ფერნანდო მაგელანი** დო *ფერნან მაგალიაინში* (, ; დ. აფუნი 1480, ტრაზ-უჟ-მონტიში, პორტუგალიაშ ომაფე — ღ. 27 პირელი, 1521, კოკი მაქტანი, ფილიპინეფი) — პორტუგალიარი მეზუღე-მარკვიალი, ნამუშ დუდალათ მიხუჯინჷ მაართა წჷმოძინელ მეშარობაქ დიხაუჩაშ მუკი-მუკის. მაგელანს მუშ მეშარობაშ თებაქ ვაჭიშუ; ოღურალო დიჭყოლჷ მაქტანიშ ლჷმას ფილიპინეფს. მარა მოლუკიშ კოკეფიშ ბჟადალშე დოღურჷ დო იკოროცხუ, ნამჷ-და მაართა ადამიერი რდჷ, ნამუქთ დიხაუჩაშ არძა განედი გინოჭკირჷნ. ევროპაშე აზიაშა ბჟადალი მალობათ მიმალ ექსპედიციაქ თიშ დუდალათ მაართათ გჷნოჭკირჷ რჩქალი ოკიანე, ნამუთ ნიშალაშ პერიოდის თინერი რჩქალი რდჷ, ნამჷ-და თის რჩქალი გიოდუ.

1519 წანაშ 20 ეკენიას, ხუთი ხვამარდიქ: „ტრინიდადიქ“, „სან-ანტონიოსიქ“, „სანტიაგოქ“, „კონსეფსიონიქ“ დო „ვიქტორიაქ“ სან-პახულიანოშ ლუბაშა გემშართეს. სუმი ხვამარდიშ — „ვიქტორიაშ“, „კონსეფსიონიშ“ დო „სან-ანტონიოსიშ“ კაპიტანეფს უჩინებჷ დიხას ზოთოჯალაშა აშქურინეს დო ეარყეს. მაგელანქ „ვიქტორიაშ“ დო „კონსეფსიონიშ“ კაპიტანეფი ღურათ დასაჯჷ, „სანტიაგოშ“ კაპიტანი დო პაპა უდაბურ წყარპიჯის ქჷდახუნუ. ნიში „სანტიაგოქ“ კირდეს აკოცუ, ართ ხვამარდიქ — უკახალე ქეკატყობჷ.

1520 წანას, მეშარეეფქ მიოგორეს რჩქალ ოკიანეშა გიშაულარი ინწრო დო დოკლაკნილი საროტი, ნამუსჷ უკული მაგელანიშ საროტის გიოდვანა. ექსპედიციაქ ქჷმიოჭირინუ ობჟათე ამერიკას დო გეგნორთჷ „უჩინებ დიდ ზუღაშა“, ნამუსჷთ რჩქალი ოკიანე გიოდესჷნ.1521 წანას, ექსპედიციაქ მარიანაშ დო ფილიპინიშ კოკეფს ქჷმიოჭირინუ. ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ წყარპიჯის მადვალუ კოკი მაკ-ტანწკჷმა ფერდინანდ მაგელანქ დინოხოლენ ლჷმეფს ქაკათჷ დო დოღურუ. 
ექსპედიციაშ 250 მაკათურშე ხვალე 18-ქ მახუჯინ ესპანეთშა დორთაქ დო დიხაუჩაშ ელმოლიშ გიშულაქ. თინეფს დუდენდჷ ბასკი ხუან სებასტიან ელ-კანო, ნამუქჷთ ექსპედიციაშ წჷმინჯღვერუა მაგელანიშ ღურაშ უკული იდუდჷ. თე მეშარობათ დედგინჷ დიხაუჩაშ სფერულობაქ, ართამი მოსოფელიშ ოკიანეშ არსებობა დო თინა ხოლო, ნამჷ-და დიხაუჩას ოკიანეეფს უმოს მეტი ფართობი უკებჷნა, ვინძო სქირონას.

[800px|thumb|center|მაგელანიშ მეშარობა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ხუთი ნოშით დო ''[ვიქტორია (ხომალდი)|ვიქტორია'' რდჷ აკა, ნამუქჷთ შილებუ მაგელანიშ ღურაშე 16 თუთაშ უკული უკახალე დორთელედკონ.]]

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მაგელანიშ ორდოიშიანი ღურა ფილიპინეფს  from History House.
* EXPEDICIÓN MAGALLANES - JUAN SEBASTIAN ELCANO
* ფერნანდო მაგელანი - ბრიტანიკა

კატეგორია:პორტუგალიარი მარკვიალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1480
კატეგორია:ნაღურა 1521
ჩჟენ ჰე

**ჩჟენ ჰე** (; დ. 1371 — ღ. 1435) — გიშარჩქინელი ჩინარი მეშარე, მეზუღე დო დიპლომატი, ნამუთ ხემანჯღვერენდჷ მინიშ დინასტიაშ შკვით შხუმასშტაბიან  ოურდუმე-ოვაჭარე ოზუღე ექსპედიციეფს ინდოჩინეთიშ, ინდოსტანიშ, არაბეთიშ ჩქონიშ დო ობჟათე აფრიკაშ წყარპიჯეფს.

კატეგორია:ჩინარი დიპლომატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1371
კატეგორია:ნაღურა 1435
კატეგორია:კასტრირებული ადამიერეფი
იბნ ბატუტა

**იბნ ბატუტა** (არაბ. أبو عبد الله محمد ابن بطوطة; ედომუშამი ჯოხო დო გვარი რე: აბუ აბდ ალ-ლაჰ მუჰამად იბნ აბდ ალ-ლაჰ ალ-ლავატი ალ-ტანჯი; დ. 24 ფურთუთა 1304, ტანჟერი — ღ. 1377, ფესი) — არაბი მეშარე დო ვაჭარი.

1325 წანას, მაროკოშე მიდართჷ ჰაჯიშ ოსრულებერო (ოხვამერო); იშარუ ეგვიპტეშა, არაბეთშა, ირანშა, მესოპოტამიაშა, სირიაშა, მორჩილ აზიაშა, ყირიმშა დო რუსეთიშ ობჟათე ნორთშა (მიოჭირინუ ვოლგაშახ), შქა აზიაშა, ავღანეთშა, ინდოეთშა, ინდონეზიაშა დო ჩინეთშა. 1349 წანას დირთჷ მაროკოშა. დაოხოლაფირო 1349 დო 1352 წანეფიშ შქას, მუსულმანურ ესპანეთშა, 1352-1353 წანეფს ბჟადალ დო ცენტრალურ სუდანშა.

საინტერესო რე იბნ ბატუტაშ დინნაჭარეფი ორქოშ ურდოშ გეშა; ნამუთ იკათუანს ეკონომიკურ, ეთნოგრაფიულ დოა კულტურულ-ორინე ხასიათიშ მიარე ჩინებას.

იბნ ბატუტაქ კილიშკილშა ეჭარჷ კონსტანტინოპოლი, სოდე ელაჸუნდჷ ბერძენეფიშ მაფაშ ცირასქუას, უზბეკიშ ჩილს. ეჭარჷ ინდოეთი, ირანი ჰულაგიუიანეფიშ ბორჯის. იბნ ბატუტაქ მაართაქ მუჩეს კილიშკილი ჩინებეფი მალიშ სახენწჷფოშ დო თიშ მახურგე ოლქეფიშ გეშა.

## ლიტერატურა

* Ибрагимов Н. Ибн Баттута и его путешествия по Средней Азии. — М.: Наука, 1988.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იბნ ბატუტაშ თოლით ძირაფილი მოსოფელი
* იბნ ბატუტა
* იბნ ბატუტა 
* იბნ ბატუტა 
* ბატუტა
* იბნ ბატუტა 
* მონეტეფი იბნ ბატუტაშ გჷმოხანტუალათ
*  აბუ აბდულა მუჰამად იბნ ბატუტა 

კატეგორია:ნაღურა 1377
კატეგორია:არაბი მეშარეეფი
კატეგორია:ბერბერეფი
კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ მეშარეეფი
ინგმარ ბერგმანი

**ერნსტ ინგმარ ბერგმანი** (; დ. 14 კვირკვე, 1918, უფსალა — ღ. 31 კვირკვე, 2007, ფორე) — შვედი თეატრალური დო კინო რეჟისორი, ჭარუ, XX ოშწანურაშ მაჟირა ნორთიშ ართ-ართი მაჸვენჯი კინოხელუანი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:შვედი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ნაღურა 2007
ვასკო და გამა

**ვასკო და გამა** (; დ. 3 ეკენია, 1469 – ღ. 24 ქირსეთუთა, 1524) — პორტუგალიარი მეშარე, ნამუქჷთ ევროპალეფშე მაართაქ მიდანჩურჷ ევროპაშე ინდოეთშა, კეთილი იმენდიშ კოდმეშ ალალუაფათ. ვასკო და გამაქ კოდმეს ქირსეთუთას მუკულუ დო ბჟაეიოლიშ მალობათ მიდანჩურჷ აფრიკაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის მადვალუ მალინდიშახ. თაქ ლოცმანი გეჭოფუ დო თის ფლოტიშ ინდოეთიშ ოკიანეშა მიშაჸონაფა დავალჷ.
ინდოეთის ვასკო და გამაშა დიდ პატიჩამა ვეგჷმუხანტჷნა, მარა პორტუგალიას გერგეზო მიღეს, თიშენ, ნამჷ-და ქიანაქ თე ახალ შარათ სუნელეფით სარფიანას ვაჭარობაშ დო ბჟაეიოლიშ დიხეფიშ კოლონიზაფაშ შელებუამობა მიღჷ.

## მაართა მეშარობა
მარცხნივ|მინი|200 პქ|მეშარობაშ მარშრუტი
1488 წანას, პორტუგალიაშა დორთელჷ ბარტოლომეუ დიაშიქ საანგარიშო მოშინაფას დადასურჷ, ნამჷ-და რასებენდჷ ინდოეთიშა მიმალი ოზუღე შარა. თეშ უმკუჯინალო, 10 წანაქ იშენ გემკორთჷ, ვინძო ხოლო ართი ექსპედიცია მიდეჯღონუდუნ. 1497-98 წანეფს ოთხ ჯგირო ანჯარელ ნოშიქ, ნამუსჷთ ვასკო და გამა დუდენდჷ ობჟათე აფრიკაშა, უკული - ოორუეშე, ბჟაეიოლ წყარპიჯშა გეუჭოფუ გეზი. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და წალიკონი დო ოკიანეშ ჸონიერი მალობეფი მეშარობაშ აძნელენდჷნ, ფლოტიქ იშენ ქჷმიოჭირინუ მალინდიშახ. თექ ვასკო და გამაქ დექირუ ლოცმანი. 23 დღაშ უკული, ქჷმიოჭირინუ ინდოეთიშ ბჟადალ წყარპიჯის. პორტუგალიარეფიშ იმენდიქ, ნამჷ-და კალკუტას სუნელეფს ქიჸიდენდესჷნ, ვაგამართჷ, რაჯაქ მანგიორო ორქო მითხუ. ვასკო და გამაქ აძვილებურქ იუ, უკახალე დორთელედკონ.

1515 წანას მაფა მანუელ I-ქ ვასკო და გამაშ მეშარობაშ უღურობაშ გეშა ლისაბონს ბელენიშ ჯიხა აკაგჷ.
1524 წანას ვიცე-მაფათ დარინეს, მარამეულაშე მუსხირენ თუთაშ უკული დოღურუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ვასკო და გამა ''აფრიკაშ ელმოლით ინდოეთშა'' , fordham.edu
* ვასკო და გამა: ოგურაფალი ხასჷლა რუკეფით 
* Brief description of ვასკო და გამაშ მეშარობეფი, sify.com

კატეგორია:პორტუგალარი მარკვიალეფი
კატეგორია:ნაღურა 1524
კატეგორია:შკა ოშწანურეფიშ მეშარეეფი
კატეგორია:აზიაშ მარკვიალეფი
კატეგორია:აფრიკაშ მარკვიალეფი
სერგეი ეიზენშტეინი

**სერგეი მიხეილიშ სქი ეიზენშტეინი** ( ლატ. Sergejs Eizenšteins; დ. 23 ღურთუთა, 1898, რიგა, ლატვია ― ღ. 11 ფურთუთა, 1948, მოსკოვი) — რევოლიუციური სხუნუეფიშ თეატრალური სცენური დიზაინერი, კინორეჟისორი დო კინო თეორეტიკოსი ჯოხოგოლაფირი მუში მუნჯი ფილმეფით „გოფიცუა“, „ჯაშთანამი პოტიომკინი“ დო „გჷმათუთა“, ნამუქჷთ გოთანჯჷ ორდოიანი დოკუმენტური ფილმიშ გოვითარაფაშ მალობა თიშით მონტაჟშა ინოვაციური მოხუჯეფიშ გოჭყაფაშ შედეგო.

ეიზენშტეინქ დებადჷ რიგას, ლატვია. მუამუში, მიხეილ ეიზენშტეინი, ურიულ წჷმოულობაშ გერმანალი ინჟინერი რდჷ; ნანა, ჯულია, რუსი ჸუნდჷ. გათუ რიგაშ რეალური ოგურაფუ, უკული გურაფულენდჷ პეტროგრადიშ ომენოღალე ინჟინერეფიშ ინსტიტუტის, პრაქტიკა მუკორთჷ სახენწჷფო უმაღალაშ სარეჟისორო სახელუანოეფს (ГВЫРМ); რჷ თეატრიშ „პროლეტკულტურა“ რეჟისორი; ედომუშამო რუსეთიშ კინოსარეჟისორო ინსტიტუტიშ (ВГИК) პროფესორი; კინოშ თეორიას ფუნდამენტალურ ნახანდეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სერგეი ეიზენშტეინიშ რინა, ნახანდი.

კატეგორია:რუსი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ნაღურა 1948
ერნან კორტესი

**ერნანდო კორტეს დე მონროი ი პისარო ალტამირანო** (), *ჩინებული მუჭოთ* **ერნან** **კორტესი** (; დ. 1485, მედელინი, ბადახოსიშ პროვინცია – ღ. 2 ქირსეთუთა 1547, კასტილიეხა-დე-ლა-კუესტა, სევილიაშ პროვინცია) — ესპანარი კონკისტადორი. მექსიკაშ ემაჭოფალი დო  აცტეკეფიშ იმპერიაშ მუმაჯალიგარი. იმპერატორ კარლ V ჰაბსბურგიქ თიშ ემჩჷ ოახაკაშ ლეხერიშ მარკიზიშ ტიტული. თიშ რინაშ გეშა ძალამ მერკე ინფორმაცია რე ასქილადირი, თეშენ კორტესიშ პიჯობუაშ დო მონძეშ გეშა ისტორიკოსეფი ობაღინე გინორთელ ვარაუდეფს გჷმორაგადანა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*''Genealogy of Hernán Cortés''
*''Origin of the Surname Cortés'' 
*Biography of Hernán Cortés
*The change of Hernán Cortés' self-image by means of the conquest 
*Hernando Cortes on the Web

კატეგორია:კონკისტადორეფი
ალფრედ ჰიჩკოკი

**სერ ალფრედ ჰიჩკოკი** (Sir Alfred Joseph Hitchcock; დ. 13 მარაშინათუთა, 1899, ლონდონი - 29 პირელი, 1980, ლოს-ანჯელესი) — ინგლისარი კინორეჟისორი დო პროდიუსერი, ნამუქჷთ გაჭყჷ მიარე ტექნიკა თრილერიშ ჟანრის. ჰიჩკოკიქ მიშეღჷ სასპენსიშ დო მაკგაფინის ჩინებეფი. თიშ ფილმეფშო დჷმახასიათაფალი შიში, დაშებაშ გინაფა, იდენტობაშ დინაფა, დოძაბულობაშ მერსხუაფა იუმორწკჷმა; შხირას ხვარენდჷ დჷნოშურე თხოზინელეფიშ თემას.

## ლიტერატურა

* John Russel Taylor: *Die Hitchcock-Biographie,* Fischer Cinema 1982, ISBN 3-596-23680-0
* Donald Spoto: *Alfred Hitchcock – Die dunkle Seite des Genies.* Heyne, München 1984, ISBN 3-453-55146-X
* Enno Patalas: *Hitchcock.* dtv, 1999, ISBN 3-423-31020-0
* Patrick McGilligan: *Alfred Hitchcock. A life in darkness and light.* Wiley, Chichester 2003. ISBN 0-470-86972-0. 
* Éric Rohmer und Claude Chabrol: *Hitchcock.* Ed. Universitaires Paris, 1957
* François Truffaut: *Mr. Hitchcock, wie haben Sie das gemacht?.* Heyne, 1973, ISBN 3-453-86141-8 
* François Truffaut: *Truffaut, Hitchcock.* Diana-Verlag, 1999, ISBN 3-8284-5021-0 
* Bodo Fründt: *Alfred Hitchcock und seine Filme.* Heyne Filmbibliothek Band Nr. 91, 1986, ISBN 3-453-86091-8
* Robert E. Kapsis: *Hitchcock: The Making of a Reputation.* University of Chicago Press, 1992, ISBN 0-226-42489-8 
* Frank Schnelle (Hg.): *Alfred Hitchcock’s Psycho.* Verlag Robert Fischer + Uwe Wiedleroither, 1993, ISBN 3-924098-06-9
* Eva Rieger: *Alfred Hitchcock und die Musik. Eine Untersuchung zum Verhältnis von Film, Musik und Geschlecht.* Kleine, Bielefeld 1996, ISBN 3-89370-236-9
* Donald Spoto: *Alfred Hitchcock und seine Filme,* Wilhelm Heyne Verlag, 1999, ISBN 3-453-15746-X
* Bill Krohn: *Hitchcock at work.* Phaidon Press, 2000, ISBN 0-7148-4333-4 
* Paul Duncan: *Alfred Hitchcock, The complete Films.* Deutsch im Taschen-Verlag, Köln, 2003, ISBN 3-8228-1671-X
* Adrian Weibel: *Spannung bei Hitchcock. Zur Funktionsweise des auktorialen Suspense.* Würzburg: Königshausen & Neumann, 2008, ISBN 978-3-8260-3681-1
* Nikolai Wojtko (Hg.): Alfred Hitchcock – der Filmverführer. Verlag Dr. Kovac, Hamburg 2005, ISBN 978-3-8300-2148-3

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* hitchcock.tv
* Hitchcock-Wiki 
* ჰიჩკოკიშ ფილმეფიშ ნინა, გერმანულნინამი საიტი
* გერმანულნინამი საიტი 
* ჰიჩკოკიშ EyeGate კორობილი 
* რუსულნინამი საიტი ჰიჩკოკიშ დო თიშ ნახანდიშ გეშა 
* ჰიჩკოკიშ ბიოგრაფია დო ფილოგრაფია რუსულო 
* ჰიჩკოკიშ რუსულნინამი ფან-კლუბი 
* სტატიეფი ჰიჩკოკიშ გეშა რუსულნინამი ჟურნალ ”სეანსიშ” საიტის 
* ფრანსუა ტრიუფო, ”კინემატოგრაფია ჰიჩკოკიშ მეჯინათ”

კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ნაღურა 1980
სტენლი კუბრიკი

**სტენლი კუბრიკი** (; დ. 26 კვირკვე, 1928, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 7 მელახი, 1999, ჰერპენდენი, ჰერტფორდშირი, ინგლისი) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი, ჩინებული მუჭოთ XX ოშწანურაშ ართ-ართი არძაშე გოლინამი დო ნოვატორი კინემატოგრაფისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* სტენლი კუბრიკიშ ნაფული ღურა 
* საინტერესო ფაქტეფი სტენლი კუბრიკიშ ფილმეფიშ გეშა
* სტენლი კუბრიკიშ ფოტოგრაფია

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ნაღურა 1999
სატიაჯიტ რაი

**სატიაჯიტ რაი** ( ან  დ. 2 მესი 1921 — ღ. 23 პირელი 1992) — ინდოარი რეჟისორი, სცენარისტი, ობარანე ჭარუ, კომპოზიტორი, პროდიუსერი, გიშმაშქუმალარი, კინოკრიტიკოსი, ილუსტრატორი. ოსკარიშ პრემიაშ მაართა ინდოარი ლაურეატი რე. ხელუანობა დიგურუ შანტინიკეტანს. თიში მოსოფელიშმეჯინაშ გჷმოქიმინუაშა გოლინა იღვენუ რაბინდრანათ თაგორქ. 1961 წანას რაიქ გჷნიღჷ ფილმი „სუმი ცირასქუა“, ნამუშ ოსხირი რდჷ რაბინდრანათ თაგორიშ ნოთხობელუეფი. ეიოშინალი რე თიშ ფილმი „შარაშ ბირა“ (1955). თაშ გედავლირი კალკუტაშ კინოსკოლაშ გჷმაჭყაფალი რე. მუშ ფილმეფშო ჭარილჷ აფუ მიარე ბირა. 1979 წანას მოსკოვიშ ოერეფოშქაშე კინოფესტივალს რაი საპატიო პრიზით დაჯილდოვეს. 1964 წანას ვენეციაშ კინოფესტივალს ეჭოფჷ „ორქოშ ნჯილო“, 1964-1965 წანეფს, ბერლინიშ ოერეფოშქაშე კინოფესტივალს ჟირშა მიპალუ „ვარჩხილიშ თუნთი“, 1973 წანას — „ორქოშ თუნთი“. 1992 წანას კინოხელუანობაშა მიშნაღელ თიაშო მიპალუ ოსკარიშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 
* 

## ლიტერატურა
* Seton М., Portrait of a director Satyajit Ray, L., 1971.

კატეგორია:ინდოარი რეჟისორეფი
კატეგორია:ნაღურა 1992
არქიმედე

**არქიმედე** (დ. დოხოლ ჯვ. წ. 287 — ღ. ჯვ. წ. 212) — ჯვეშბერძენი მენცარი, მათემატიკოსი დო მექანიკოსი, დებადჷ დო რინაშ უმენტაშ ნორთი გატარჷ კოკი სიცილიას მადვალუ ნოღა სირაკუზას, სოდე რომაალეფიშით ნოღაშ ეჭოფუაშ ბორჯის დოღურჷ.

უზურენა, ნამჷ-და არქიმედეშ მუმა, ფიდია, ასტრონომი რდჷნ, ნამუთ დუდენდჷ სქუაშ მაართა ომენცარე ბიჯგეფს, უკული არქიმედექ დოგურაფა-გონათუუა გაგჷნძორჷ თიმ ბორჯიშ უდიდაშ კულტურულ ცენტრის – ალექსანდრიას, სოდე თიქ დეახოლჷ ევკლიდეშ მოგუაფუეფს, ერატოსთენეს დო კონონს. არქიმედეშ ნახანდეფიშ ნორთიქ ჩქინდა თე მენცარეფწკჷმა მიმოჭარუაშ სახეთ მაჭირინჷ. არქიმედეშ რინაშ ორდოშია პერიოდის ორხველჷ თიში ასტრონომიული ნახანდეფი, ცაშ სფეროშ მოდელი – გლობუსი, ბჟაშ დიამეტრიშ ოზჷმალი ხეჭკუდი დო თაშნეშე მაართა თხობელუეფი მექანიკას, ნამუეფსჷთ ჩქინდა ვამუჭირინაფჷ. ასქილადირი ეე ფიზიკაო ძალამ შანულამი ნახანდა: „ბირტყეიშ წორწალაშ გეშა“, ნამუთ აკოგაფილი რე ევკლიდეშ „დაჭყაფურეფიშ“ მოგვენო. პოსტულატეფიშ გჷმოქიმინუას მოჸუნს ბერკეტიშ კანონიშ მათემატიკური გჷმოჸონაფა დო დოგურაფა სიმონკაშ ცენტრიშ გეშა. არქიმედეშ მაართა მათემატიკური თხობელუა რდჷ „პარაბოლაშ კვადრატურიშ გეშა“, სოდე გჷმორინაფილი რე ფართობიშ გჷმოკოროცხუაშ „მექანიკური“ მეთოდი. უმოს გვიანიშ ნახანდის „სფეროშ დო ცილინდრიშ გეშა“ გჷნოჩამილი რე სფეროშ, სფერული სეგმენტიშ, ცილინდრიშ ჟინპიჯიშ დო ნტირაშ გქმაკოროცხალ ფორმულეფი. თაქ რე მოჸონაფილი კუბური გონჩაფაშ გეომეტრიული ეშანწყჷმა. დორხველი მეთოდიშ მეშქაშალათ, ნამუთ ჟირი ვითოში წანაშ უკული ინტეგრალურ კოროცხუას გევითარჷ, არქიმედექ გოთანჯჷ შხვადოშხვა რსხულიშ ჟინპიჯიშ ფართობი დო ნტირა. სტატიკურ დო ჰიდროსტატიკურ ნახანდეფს ორთაშრაგადუაშ დო ტექნიკური ეშაჩიმებუეფიშ გჷნაჭყვიდირალო თიქ მაართათ გჷმირინჷ ფიზიკური დო მათემატიკური მეთოდეფი. ხანდაშ გვიანიშ პერიოდის არქიმედექ დეინტერეს ზუსტი გჷმოკოროცხუეფით, ნამუთ შხვაშთური რე ანტიკური მათემატიკაშო. არქიმედეშ ეკონია გჷმორკუალეფშე გიშაკერძაფილო ეიოშინალი რე ხანდა „მოფაფინე რსხულეფიშ გეშა“, ნამუსჷთ გჷნოჩამილი რე არქიმედეშ კანონი.

არქიმედეშ ანდამუდანამ მეგორაფეფქ გოპიჯჷ ანდა ლეგენდაშ გოჭუაფა. ლეგენდარული გოჭყაფა უღუ ამაყ ფრაზასჷთ: „ქომუჩით გიოპონალი ჭურჭული დო მა ავაყარენქ დიხაუჩას!“ დო გეძახინსჷთ „ევრიკა!“. არქიმედე იზიარენდჷ დემოკრიტეშ დო არისტარქეშ მატერიალისტურ მეჯინეფს. გენიალურ თეორიულ მეგორაფეფწკჷმა ართო არქიმედეშ დორხვლუას რე შანულამი ოინჟინერე გჷმოგონებეფჷთ, მუჭოთ რე არქიმედეშ ხარხენი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* საფოსტო მარკეფი არქიმედეშ გჷმოხანტუალათ 
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 287
კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 212
ტიმ ბერნერს-ლი

**სერ ტიმოთი ბერნერს-ლი** () (დ. 8 მანგი, 1955, ლონდონი) — ინგლისარი კომპიუტერული მენცარი, ნამუქჷთ გჷმიგონჷ ინტერნეტ-რესურსეფიშ ადრესაციაშ სისტემა. თინა მიშულირი რე მარენჯი 100 არძაშე გენიოს ადამიერშა. ბერნერს-ლი თეხანო რე მოსოფელიშ რშვილიშ კონსორციუმი-შ (W3C) დირექტორი, ნამუთ თოლს უჸუნუანს World Wide Web-იშ გოვითარაფას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბერნერს-ლის საიტი

## სქოლიო


კატეგორია:ინტერნეტიშ ისტორია
კატეგორია:ბრიტანალი კომპიუტერიშ მენცარეფი
კატეგორია:ბრიტანალი გჷმმაგონებელეფი
კატეგორია:ბრიტანალი ბლოგერეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1955
კატეგორია:მოსოფელიშ რშვილიშ კონსორციუმი
ევკლიდე

**ევკლიდე ალექსანდრიალი** (ბერძენ.: Εὐκλείδης) (დოხ. ჯვ. წ. 325—265) — ელინიზმიშ ეპოქაშ მათემატიკოსი ალექსანდრიაშე, ეგვიპტე; ცხოვრენდჷ პტოლემეოს I-შ მაფობაშ ბორჯის (ჯვ. წ. 323—283). შხირას მიარზებუ, მუჭოთ „გეომეტრიაშ მუმა“. თიშ არძაშე თარი ნახანდი რე „დაჭყაფუეფი“, ნამუთ ართ-ართ არძაშე წჷმოძინელ ოხეონჯღვერუეთ იკოროცხუ მათემატიკაშ ისტორიას. თე თხობელუას თიქ აკოშაყარუ ჯვეშ ბერძენულ მათემატიკაშ გოვითარაფაშ ორდოშიან პერიოდის მეღებულჷ შედეგეფი დო დიჭყჷ მათემატიკაშ უკულიანი გოვითარაფა. თე ნახანდი იკათუანს პლანიმეტრიაშ, სტერეომეტრიაშ დო რიცხუეფიშ თეორიაშ მიარე ოკითხის. თის გეომეტრიული ფიგურეფიშ მუშობურობეფი გოთანჯილი რე ხუთი აქსიომათ, ნამუქჷთ გაჭყჷ მათემატიკაშ აქსიომატიზაცია.

ევკლიდეშ დორხველობას რე ნახანდეფი პერსპექტივეფშე, კონუსურ კვათუეფშე, სფერულ გეომეტრიაშე დო შილებუამ მაჟირა რანწკიშ ჟინპიჯეფშე. თიში დაბადებაშ წანაშ ვარდა აბანიშ ვარდა ღურაშ პიჯოფონეფიშ გოთანჯუაქ ვემიხუჯუ.

## ლიტერატურა
*
*
*
*
*

კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსეფი
ენრიკო ფერმი

**ენრიკო ფერმი** (დ. 29 ეკენია, 1901, რომი — ღ. 28 გერგობათუთა, 1954, ჩიკაგო) — იტალიარი ფიზიკოსი, ნამუქჷთ შანულამი თია მიშეღჷ კვანტურ მექანიკაშ გოვითარაფაშა. 1938 წანას მიღჷ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის. ენრიკო ფერმის არხო კონტაქტი უღუდჷ ინგლისარ თეორეტიკოს-ფიზიკოსწკჷმა პოლ დირაკწკჷმა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენრიკო ფერმიშ ბიოგრაფიული ჩინებეფი . ჩიკაგოშ უნივერსიტეტი. 
* სტატია ენრიკო ფერმიშ ღურაშ გეშა. „ნიუ-იორკ ტაიმზი“. 

კატეგორია:იტალიარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
კატეგორია:ნაღურა 1954
ფიბონაჩი

**ლეონარდო პიზარი**, **ფიბონაჩი** (  დ. დოხოლ. 1170 — ღ. დოხოლ. 1250) — იტალიარი მათემატიკოსი. ბჟაეიოლს მეშარენდჷ, სოდე გიჩინებაფუ არაბულ მათემატიკაშ მეჭირინაფეფი; დო ხე უნწყუ თინეფიშ ბჟადალშა გინოღალას. თარ ნახანდეფი რე: „Liber Abaci“ (1202) — ტრაქტატი არითმეტიკაშე (ინდური ცირფეფი, ფიბონაჩიშ რიცხუეფი) დო ალგებრაშე (კვადრატულ განტოლებაბაშახ ომანგეთ), „Practica Geometriae“ (1220). დოგურაფილ აფუდჷ მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმიშ დო აბუ კამილიშ ნახანდეფი. XIX ოშწანურას ნოღა პიზას ფიბონაჩიშ ძეგლი ქჷდოდგეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:იტალიარი მათემატიკოსფი
კატეგორია:ნაღურა 1250
გალიენუსი

**გალიენუსი** (ლათ:Publius Licinius Egnatius Gallienus Augustus; დოხოლ. 218 – 268) — რომიშ იმპერატორი მუშ მუმაწკჷმა, ვალერიანე I-წკჷმა ართო 253-260 წანეფს, დო ზოხორინელო მართჷნდჷ 260-268 წანეფს. თიქ იმპერატორიშ კონტროლი თინწკჷმა გინიბარჷ, მუჟამსჷთ თინა დიდ კრიზისის გჷნმიცადენდჷნ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თიქ მიარე ოურდუმე გომორძგუა მიპალუნ, თინა უჭყანიე რდჷ, ნამჷ-და გაუჩერებუდუკო მუშ ოღვენჯიშ დიდ ნორთიშ იმპერიაშე გიშართუალა.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 218
კატეგორია:ნაღურა 268
ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე

**ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე** ( დ. 21 მელახი 1768 — ღ. 16 მესი 1830) — ფრანგი მათემატიკოსი. პარიზიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური (1817). ოსერს გათუ ორდუმე სკოლა, კინე თექ ხანდენდჷ მარწაფალო. 1736-1798 წანეფს, პოლიტექნიკურ სკოლას ოგურუანდჷ. ფურიეშ მაართა ნახანდეფი აჯღუნუაფუ ალგებრას. უკვე 1796 წანას კითხირებულჷ ლექციეფს გინოჩჷ თეორემა ალგებრული განტოლებაშ თი თახმი ჯინჯეფიშ გეშა, ნამუთ მოჩამილ ხურგეფს შქას რე (გჷმაბჟინუ 1820 წანას). ფურიე თარო ხანდენდჷ მათემატიკური ფიზიკაშ ოკითხეფშე. 1822 წანას გჷმაბჟინუ ჩინებული ნახანდი „სიტიბაშ ანალიზური თეორია“, ნამუქჷთ დიდი როლი ილაჸაფუ მათემატიკაშ ისტორიას. თე ნახანდის ფურიექ გჷმაბჟინუ სიტიბაგჷმატარობაშ დიფერენციალური გონტოლება დო გავითარჷ თიშ ენწყჷმაშ მეთოდეფი, ნამიშ ნერჩი რე ფუნქციაშ წჷმორინაფა ტრიგონომეტრიული წკარით. „სიტიბაშ ანალიზური თეორია“ დაჭყაფუ ჭურჭული რდჷ ტრიგონომეტრიულ წკარეფიშ თეორიაშ დო მათემატიკური ანალიზიშ კანკალე შანულამი პრობლემაშო. ფურიეშ ჯოხო უღუ მათემატიკაშ მიარე თეორემას და ჩინებას.

## თხობელუეფი
* CEuvres..., publiées par les soins de m. G. Darboux, t. 1—2, P., 1888—90; 
* Analyse des équations déterminées, pt 1, P., 1831.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია  
* ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## ლიტერატურა

კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ნაღურა 1830
კარლ ფრიდრიხ გაუსი

**იოჰან კარლ ფრიდრიხ გაუსი** (; დ. 30 პირელი, 1777, ბრაუნშვაიგი — ღ. 23 ფურთუთა, 1855, გეტინგენი) — გერმანალი მათემატიკოსი, ასტრონომი, გეოდეზისტი დო ფიზიკოსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გაუსიშ ბიოგრაფია  (ინგლ.)

კატეგორია:გერმანალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი
კატეგორია:ნაღურა 1855
იოჰან გუტენბერგი

thumb|right|იოჰან გუტენბერგი
**იოჰან გუტენბერგი** (დ. 1394-99 შქას (ვარდა 1406), მაინცი — ღ. 3 ფურთუთა. 1468, კინე თექ ) — გერმანალი გჷმმაგონებელი, ევროპაშ მაართა მესტამბე. გეგმიგონჷ დო დოზადუ ზოხოიან ასოშანეფიშ ლიტერეფი დო თინეფიშ ზჷმაშ ომანგე ოხარვეზე მასალა (მაართა სტანდარტული დეტალეფი ევროპული ტექნიკაშ ისტორიას). აკოქიმინჷ შრიფტიშ გჷმაბუნალი დო ობეშტალი დაზგეფი. შიმუშუ შრიფტიშო ლითონიშ აკოდგინალუაშ დო ობეშტალი ღაფულაშ რეცეპტურა. ოწიუდჷ ინტენსიურ ექსპერიმენტულ ხანდას ბეშტუაშ ტექნოლოგიაშ დარგის. 1438 წანას, სტრასბურგის აკოქიმინჷ ომაჸალობა, ნამუშ ღანკი რდჷ წინგიშ ბეშტუაშ ორგანიზაცია. სტრასბურგიშ საბუთეფიშ მეჯინათ, გუტენბერგის მაართა წინგი 1440 წანას გიშუშქუმალჷ, მუთ ნობეშტი პროდუქციათ ვედასურებუ. თიშ მაართა ნობეშტი პროდუქცია "მოკითხუაშ დღაშ ფრაგმენტი" (1445) ოკო რდას. უკული გიშუშქუმალჷ ელიუს დონატუსიშ (IV ო.) ლათინური ნინაშ გრამატიკა, თურქული კალენდარი (1454); კათოლიკური ეპარქიაშ ოხვამეეფიშ ერკებული, მუსხირენ ინდულგენცია (1456) დო შხვ. თის მიოჭარანა იოანე ბალბას (XIII ს.) ლათინური გოსხუნუაფონი ლექსიკონს (1460), 42-სტრიქონიანი ბიბლიას (ნამუთ პოლიგრაფიულ-ხანტურული სრულებაშჸურე XV ოშწანურაშ 50-იანი წანეფიშ შედევრი რე) დო შხვა გიშაშქუმალეფს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გერმანალი გჷმმაგონებელეფი
კატეგორია:გერმანალი მესტამბეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1406
კატეგორია:ნაღურა 1468
ჯეიმზ პრესკოტ ჯოული

**ჯეიმზ პრესკოტ ჯოული** (; დ. 24 ქირსეთუთა, 1818, სოლფორდი, ლანკაშირი  — ღ. 11 გჷმათუთა, 1889, სეილი, ჩეშირი), ინგლისარი ფიზიკოსი, ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური (1850).

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 11, გვ. 576, თბ., 1987

კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნაღურა 1889
კარლ ლინე

**კარლ ლინე** ( ლათ. Carolus Linnaeus; თავადაზნაურიშ წოდებაშ მეღებაშ უკული 1761 წანას – Carl von Linné; დ. 23 მესი 1707, როსჰულტი — ღ. 10 ღურთუთა 1778, უფსალა) — შვედი ორთაშმეტყველი დო ექიმი. პარიზიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური (1762). მოსოფელს ჩინებული რე თით, ნამჷ-და ქჷდარსხუ ჩანარეფიშ დო ჩხოლარეფიშ მენცარული სისტემატიკა.

## თხობელუეფი
* Flora lapponica, L., 1732; 
* Systema naturae, 13 ed., t. 1—3, Lugduni, 1789-96;
* Flora suecica..., 2 ed., Stockholmiae, 1755;
* Fauna suecica, 2 ed., Stockholmiae, 1761; 
* Entomologia, faunae suecicae descriptionibus aucta..., v. 1-4, Lugduni, 1789.

## ლიტერატურა

* Бобров Е. Г., Линней, его жизнь и труды, М. - Л., 1957.

კატეგორია:შვედი ბიოლოგეფი
კატეგორია:შვედი ბოტანიკოსეფი
კატეგორია:ნაღურა 1778
იქს-ადამიერეფი (ფილმი)

**იქს-ადამიერეფი** () — 2000 წანაშ ფანტასტიკა, ნამუთ Marvel Comics-იშ სუპერგერგეზეფს რე გერსხუაფილი. რეჟისორი ბრაიან სინგერი რე, ოკათუნა კინომურიცხეფი: ჰალი ბერი, ჰიუ ჯეკმანი, პატრიკ სტიუარტი, იენ მაკ-კელენი, ანა პეკუინი დო შხვეფი. ფილმის გოსინთელი რე ჩარლზ ქსავიეშ იქს-ადამიერეფიშ დო მაგნეტოშ უბადო მუტანტეფიშ ოჯიმაკათეშ შქას არსებუანი ლჷმა, კვინორიშ დო როუგიშ კათაფით. მაგნეტოს ულამ გოეროშ სამიტიშ ბორჯის მოსოფელიშ ლიდერეფი მუტანტეფო გინოქიმინუასინ თი ანჯარიშ მოხვარათ, ნამუთ მუტანტეფიშ ჯგირობუაშო რე ქიმინელი. ქსავიე ხვადჷ, ნამდა დანძალებური მუტაცია ხვალე ოჸვილარი იჸი თინეფშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 
* 
* ''X-Men'' — Marvel.com-ს

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:იქს-ადამიერეფი (ფილმეფიშ სერია)
კატეგორია:2000 წანაშ ფილმეფი
ჯეიმზ კლერკ მაქსველი

**ჯეიმზ კლარკ მაქსველი** (დ. 1831 - ღ. 1879) — შოტლანდიარი გიშარჩქინელი მენცარი, ნამუთ მოღალენდჷ მათემატიკური ფიზიკაშ დარგის. თიშ თარი მეჭირინაფა რდჷ განტოლებეფიშ აკოქიმინუა, ნამუშ მოხვარათ ოძირუ, ნამჷ-და ელექტრობა, მაგნეტიზმი დო ოპტიკა დჷთმოჸუნა ართ ფენომენს, ნამუსჷთ ელექტრომაგნიტური ვე გიოდუ.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 1831
კატეგორია:ნაღურა 1879
ერნესტ რეზერფორდი

**ერნესტ რეზერფორდი** (Ernest Rutherford) (დ. 30 მარაშინათუთა, 1871, სპრინგ გროუვი, ახალი ზელანდია –  ღ. 19 გჷმათუთა, 1937, კემბრიჯი, ინგლისი) — ახალი ზელანდიარი წჷმოულობაშ ინგლისარი ფიზიკოსი, ბირთვული ფიზიკაშ ართ–ართი დჷმარსხუაფალი. ომენცარე სკოლაშ აკმაქიმინალი.

ატომიშ პლანეტარული მოდელიშ ავტორი. ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური (პრეზიდენტი 1925–1930 წანეფს). მოსოფელიშ არძა ომენცარე აკადემიაშ საპატიო მაკათური. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი (1908).

კატეგორია:ახალზელანდიარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ახალზელანდიარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:ფილატელისტეფი
კატეგორია:ნაღურა 1937
იოჰანეს კეპლერი

**იოჰანეს კეპლერი** (Johannes Kepler; დ. 27 ქირსეთუთა, 1571, ვაილ–დერ–შტადტი – ღ. 15 გერგობათუთა, 1630, რეგენსბურგი) — გერმანალი ასტრონომი დო მათემატიკოსი, თეხანურ ორთაშმეტყველუაშ მენცარობეფიშ ართ–ართი ნერჩმადვალუ, XVII ოშწანურაშ ასტრონომიული რევოლუციაშ ართ–ართი თარი ფიგურა. კეპლერიშ კანონეფშა გეპონუათ ისააკ ნიუტონქ მოსოფელიშ მიზიდულობაშ თეორია აკოქიმინჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  კეპლერიშ ბიოგრაფია დო ნახანდი 
*  კეპლერიშ ბიოგრაფია დო ნახანდი  
* კეპლერიშ კანონეფი 

კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი
კატეგორია:გერმანალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ნაღურა 1630
მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმი

**მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმი** (; დ. დოხოლ. 780, ხვარაზმი — ღ. დოხოლ. 850) — სპარსი მათემატიკოსი, ასტრონომი დო გეოგრაფი. წჷმოულობათ ხვარაზმიშე რდჷ. VIII ოშწანურაშ ბოლო წანეფს გინიხორჷ ბაღდადშა, სოდე 815 წანაშე დუდენდჷ „სიჭკვერაშ ჸუდეს“, — ბაღდადიშ ხენაჭარეფიშ ოთხილუეს. არითმეტიკაშ დო ალგებრაშ თიშ ნერჩმადვადვალუ ტრაქტატეფქ დიდი გოლინა იღვენუ მათემატიკაშს გოვითარაფას. თიქ მაართაქ ალგებრა ჩათხინუ არითმეტიკიშე დოახალ თინა მუჭოთ ზოხორინელი საგანი.

## ლიტერატურა

 
## სქოლიო

კატეგორია:სპარსალეფი
კატეგორია:სპარსალი ასტროლოგეფი
კატეგორია:სპარსალი ასტრონომეფი
კატეგორია:სპარსალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:სპარსალი გეოგრაფეფი
კატეგორია:ირანალი მენცარეფი
ერვინ შრედინგერი

**ერვინ რუდოლფ ჯოზეფ ალექსანდერ შრედინგერი** (; დ. 12 მარაშინათუთა, 1887, ვენა – ღ. 4 ღურთუთა, 1961, ვენა) — ავსტრიალი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი. 1933 წანას პოლ დირაკწკჷმა ართო გირთეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის. შრედინგერი  კვანტური მექანიკაშ ართ-ართ აკმაქიმინალო მირჩქინუაფუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბიოგრაფია .
* ბიოგრაფია, „ენციკლოპედია ბრიტანიკაშე“.

კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
კატეგორია:ნაღურა 1961
ჰალი ბერი

**ჰალი მარია ბერი** (; დ. 14 მარაშნათუთა, 1966) — ამერიკალი არტისტი, ჸოფილი მოდელი დო სისქვამეშ დიაფალი. მეღებული აფჷ „ემი“ დო „ორქოშ გლობუსი“ ფილმიშო „გეჩინებაფეთ დოროტი დენდრიჯი“. 2001 წანას „ოსკარი“, ნომინაციას *უუჯგუშაში არტისტი ოსური* ფილმიშო „მონსტრეფიშ მეჯლისი“. ბერი აკა აფრიკალ-ამერიკალი ოსკარამი არტისტი ოსური რე. თინა ჰოლივუდიშ ართ-ართი არძაშე ძვირასღირებული არტისტი დო კოსმეტიკაშ კომპანია Revlon-იშ გამა-კოჩი რე.

არტისტიშ კარიერაშახ, ბერიქ აკათჷ მუსხირენ სისქვამეშ კონკურსის. 1986 წანას თიქ იშუ მის ააშ-იშ ოპატიე ტიტული. თიში ოარტისტე დებიუტიქ იჸუ 1991 წანას ფილმის „ჯუნგლეფიშ ჩეჩხური“, ათეს მაჸუნ როლი ფილმის „ფლინსტონეფი“ (1994), „ბულვორტი“ (1998), „იქს-ადამიერეფი“ (2000). ჰალიქ ხოლო ასახიერჷ „ბონდიშ ძღაბი“ - ფილმის „დოღური შხვა დღას“ (2002). უწუმუძინუქ იჸუ ბერიშო ფილმი „ოსური-კატუ“ (2005), მუჟამსით ორქოშ მუჸიაშ დოჯილდაფას არძაშე გლახა არტისტი ოსური გიოდვეს დო ჯილდოქ პიჯულო გჷნაჩჷ.

კარიერაშ გოძვენას ჰალიქ ჟირშა დეთხიუ ალმასქუს. მაართა თინეფშე კარაჩხაბურთელი დევიდ ჯასტისი რდჷ, გეჸვენჯი მუსიკოსი ერიკ ბენეტი. 2005 წანაშ გერგობათუთაშე ბერიქ ოჸოროფე რომანი გაბუნუ ფრანგ-კანადარ მოდელ გაბრიელ ობრიწკჷმა. თინეფიშ მაართა ცირასქუა — ნალა არიელა ობრიქ 2008 წანაშ 16 მელახის დებადჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1966
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
კატეგორია:ემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ გომორძგვილეფი
ალან ტიურინგი

**ალან მეთისონ ტიურინგი** (დ. 23 მანგი 1912 — ღ. 7 მანგი 1954) — ინგლისარი მათემატიკოსი, ლოგიკოსი, კრიპტოანალიტიკოსი დო კომპიუტერული მენცარობეფიშ დარგიშ მოღალე. კომპიუტერული მენცარობეფიშ აკოქიმინუა დო გჷმოქიმინუა, ალგორითმეფიშ თარი კონცეფციეფიშ ფორმალიზაცია, გჷმოკოროცხუეფი ტიურინგიშ მანქანათ დო თეხანურ კომპიუტერიშ აკოქიმინუას შანულამ თიაშ მიშაღალა - თენა რე ალან ტიურინგიშ ნახანდეფიშ მერკე ერკებული.

## ლიტერატურა

* Levin, Janna (2006). *A Madman Dreams of Turing Machines*. New York, New York: Knopf. ISBN 978-1-4000-3240-2
* Agar, Jon (2002). *The Government Machine*. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. ISBN 0-262-01202-2
* Beniger, James (1986). *The Control Revolution: Technological and Economic Origins of the Information Society*. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 0-674-16986-7
* 
* Campbell-Kelly, Martin (ed.) (1994). *Passages in the Life of a Philosopher*. London: William Pickering. ISBN 0-8135-2066-5
* Campbell-Kelly, Martin, and Aspray, William (1996). *Computer: A History of the Information Machine*. New York: Basic Books. ISBN 0-465-02989-2
* Ceruzzi, Paul (1998). *A History of Modern Computing*. Cambridge, Massachusetts, and London: MIT Press. ISBN 0-262-53169-0
* Chandler, Alfred (1977). *The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business*. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press. ISBN 0-674-94052-0

კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ნაღურა 1954
ჯეიმზ ვატი

**ჯეიმზ ვატი** (; დ. 19 ღურთუთა, 1736, გრინოკი, შოტლანდია — ღ. 19 მარაშინათუთა, 1819, ჰენდსვორტი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ინჟინერ-გჷმმაგონებელი დო მათემატიკოსი, ნამუქჷთ 1763-1775 წანეფს, ორქიშ ქვარქვანტეფიშ არსებული დიზაინიშ მოდიფიცირება დო აკოქიმინჷ ალაზჷმაფათ უმოს ეფექტიანი ჟირფა ქიმინჯუაშ ორქიშ ქვარქვანტი აქოკიმინჷ, ნამუსჷთ ამდღა ვატიშ ორიშ ქვარქვანტის უძახჷნა. ჟირფა ქიმინჯუაშ ორქიშ ქვარქვანტიქ გინმაჭყვიდირე როლი ილაჸაფუ ინდუსტრიული რევოლუციაშ მოხვალამაშა დო ხე უნწყუ გოართოიანაფილი ომაფეშ დო ედომუშამ მოსოფელიშ ეკონომიკურ გოვითარაფას.

ჯეიმზ ვატიშ პატიოცემელო სი სისტემაშ სიძალიერეშ ართულს ვატიქ გიადჷ.

## ლიტერატურა
*"Some Unpublished Letters of James Watt" in *Journal of Institution of Mechanical Engineers* (London, 1915).
*Carnegie, Andrew, *James Watt* University Press of the Pacific (2001)   (Reprinted from the 1913 ed.),  ISBN 0-89875-578-6.
* 
* H. W. Dickinson and Hugh Pembroke Vowles *James Watt and the Industrial Revolution* (published in 1943, new edition 1948 and reprinted in 1949.  Also published in Spanish and Portuguese (1944) by the British Council)
*Hills, Rev. Dr. Richard L., *James Watt, Vol 1, His time in Scotland, 1736-1774* (2002); Vol 2, *The years of toil, 1775-1785*; Vol 3 *Triumph through adversity 1785-1819.*  Landmark Publishing Ltd, ISBN 1-84306-045-0.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*James Watt by Andrew Carnegie (1905)
*James Watt by Thomas H. Marshall (1925)
*Archives of Soho 
*BBC History: James Watt
*Revolutionary Players website 
*[Cornwall Record Office Boulton and Watt letters](http://crocat.cornwall.gov.uk/dserve/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqDb=Catalog&dsqCmd=Overview.tcl&dsqSearch=(RefNo='ad1583')) 
*Significant Scots - James Watt

## სქოლიო

კატეგორია:შოტლანდიარი გჷმმაგონებელეფი
კატეგორია:ნაღურა 1819
იქს-ადამიერეფი 2

**იქს-ადამიერეფი 2** (ხოლო ჩინებული მუჭოთ ***X2: გოართიანაფილი იქს-ადამიერეფი*** ვარდა ***X2***) — 2003 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი, დორსხუაფილი Marvel Comics-იშ გუმოგონილ პერსონაჟეფს, იქს-ადამიერეფს. ფილმი წუმადგინანს თიში მაართა ნორთიშ გეჸვენჯის, ნამუსით თარი როლეფს ირთუნა ჰიუ ჯეკმანი, ჰალი ბერი, პატრიკ სტიუარტი, იენ მაკ-კელენი, ანა პეკუინი, ფამკე იანსენი, ჯეიმზ მარსდენი, აარონ სტენფორდი დო შხვეფი. სიუჟეტი ივითარდებჷ იქს-ადამიერეფიშ დო თინეფიშ ნტერეფიშ, მუტანტეფიშ ოჯიმალეშ მუკმუკი. გენოციდური პოლკოვნიკი უილიამ სტრაიკერი (ბრაიან კოქსი თიშ როლს) აწაუნუ ოურდუმეეფს პროფესორი იქსიშ სკოლაჸურე დო ოცადჷ ღოლას პროფესორიშ ორხველ კომპიუტერ ცერებროშ მუში ვერსია, ნამდა პლანეტას არძა მუტანტი მოსირუას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:იქს-ადამიერეფი (ფილმეფიშ სერია)
კატეგორია:2003 წანაშ ფილმეფი
იქს-ადამიერეფი: ეკონია ლჷმა

**იქს-ადამიერეფი: ეკონია ლჷმა** () (ხოლო ჩინებული მუჭთ ***იქს-ადამიერეფი 3*** ვარდა ***X3***) — 2006 წანაშ ამერიკული ფილმი, ნამუთ მასუმა რე Marvel Comics-იშ იქს-ადამიერეფიშ ფილმეფიშ სერიაშე. გინოღალირი რე რეჟისორ ბრეტ რეტნერიშე. ფილმიშ დისტრიბუტორი კომპანია რე 20th Century Fox. ფილმის თარ როლეფს ირთუნა ჰიუ ჯეკმანი, ჰალი ბერი, პატრიკ სტიუარტი, იენ მაკ-კელენი, ანა პეკუინი, ფამკე იანსენი, ელენ პეიჯი, ვინი ჯონსი დო აარონ სტენფორდი შხვეფი. სიუჟეტი ივითარებჷ თ.ი. „მუტანტეფიშ წამალიშ“ მუკ-მუკი, ნამუთ სერიოზულ აწმორინჯუას იჭანუანს მუტანტეფს დო ადამიერეფს შქას, მუ ბორჯისით ფენიქსიშ ნძალა გიშარჩქინდუ ჯინ გრეიშ რსხულს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*.
*.
*.
*.
*.
*''იქს-ადამიერეფი'' Marvel.com-ს.

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:იქს-ადამიერეფი (ფილმეფიშ სერია)
კატეგორია:2006 წანაშ ფილმეფი