open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დონგი

**დონგი** — ოდიარამი ჩანარეფი ლუყუშობურეფიშ ფანიაშ Sinapis დო  Brassica-შ გვარეფშე. Sinapis გვარი იკათუანს 7-10 ართწანიან ვარდა ოშა-გოშათ, მიარეწანიან გვარობას. გოფაჩილი რე ევროპას, ოორუე აფრიკას დო აზიას. უმენტაშო ჟვერი ჩანარეეფი რე. ჸოფილ სსრრ-ს თიში 2-3 გვარობა რდჷ, საქორთუოს — 2: ჩე დონგი (Sinapis alba) ირდუ მინდორეფს დო მოჩაჩანელ აბანეფს, გვალაშ შქა ორტყაფუშახ. მინდორიშ დონგი  (Sinapis arvensis) ნათასეფიშ ჟვერი რე დო კანკალეშა რზაშ პიჯეფს დო ორტვინეფსჷთ მუთმოფხვადჷნა. Brassica-შ გვარშე დონგის ორხველჷ სარეპტიშ დონგი (Brassica juncea), ნამუშ სიმაღალა 1,5 მ-შახ რე. მოჸუნა ევროპას დო აზიას. ჩქინწკჷმა ნათასეფიშ ჟვერი რე. ირდუ აფხაზეთის დო აჭარას. უჩა დონგი (Brassica nigra) მოჸუნა მორჩილ აზიას, ევროპას დო ამერიკას. ჸოფილ სსრრ-ს ჟვერი რე.

დონგი მოჸუნა თასშე ზეთიშ მიოღებელო (სარეპტიშ დონგიშ თასის 35-40% ზეთი რე, ჩე დონგის — 25-34%), თაშნეშე გიმირინუანა ქობალიშ ოჭვალ, საკონდიტრო, საკონსერვო დო საპარფიუმერიო რეწუალას. დონგიშ კოპტონშე აკეთენა დონგიშ ქარღადის დო სუფრაშ დონგის. სარეპტიშ დონგის ძირხვამ დო ფურცელამ ჯიშეფს ორტვინობაშნერო ჭკომჷნა. ჩე დონგის ჭოტეფიშ წჷმოქიმინუაშა შილებე ორინჯიშ ოჩამალო გიმორინაფა. საქორთუოს ფურცელამი დონგი მპჸუნა ოსალათეთ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ლუყუშობურეფი
ამონი

**ამონი** () — ჯვეშეგვიპტური ღორონთი, ნამუსჷთ დუდშე ეგვიპტეშ თებეს, უკული ედომუშამ ეგვიპტეს ბჟაშ ღორონთო მირჩქინანდეს. საბერძნეთის დო რომს თიში კულტი ზევსის დო იუპიტერიშს ასვარუ. ამონიშ ოხიდეფი რდჷ სპარტას, თებეს, რომს დო შხვა ნოღეფს. ამონს წჷმირინუანდეს დო გჷმოხანტჷნდეს შხურიშდუდამ ქომოლკოჩო. თაურეშე მოურს თიშ გჷმოხანტულაშ ბერძენული ფორმა — მოწიფული, ზევსიშა მეგურაფილი ქომოლკოჩი ერჯიშ ქალეფით.

## ამონ-რა - ეგვიპტეშ ერუანული ღორონთი

ამონი ნოღა თებეშ მაფორალ ღორონთო იკოროცხუდჷ. თებეს წჷმიულაშ, თიში ნანანოღათ გჷმოცხადაფაშ უკული, ამონქ დინასტიაშ მაფორალ ღორონთო გჷნირთჷ. თიში ჯოხო ეგვიპტეშ მუსხირენ ფარაონიშ ომაფე ჯოხოშა მიშართჷ: **ამონ**-ხოტეფ, ტუტანხ**ამონ**. საბოლოოთ ამონი ბჟაშ ღორონთწკჷმა იმანგებუდჷ დო ამონ-რა (ამონ-რაე) ჯოხოდ, ნამუთ ამონ-ბჟაშ შანენს. თე ჯოხოთ ეგვიპტეშ ერუანულ ღორონთო რდჷ აღიარაფილი. ამონ-რაშ ქურუმობა ეგვიპტეს არძაშე გოლინამი ფა რდჷ. ამონიშ კულტიშ თარი აბანეფი რე კარნაკაშ დო ლუქსორიშ ოხიდეფი ნოღა თებეს.

## თაშნეშე ქოძირით
* რა

## ლიტერატურა
*David Klotz, *Adoration of the Ram: Five Hymns to Amun-Re from Hibis Temple* (New Haven, 2006)
*David Warburton, *Architecture, Power, and Religion: Hatshepsut, Amun and Karnak in Context*, 2012, ISBN 9783643902351.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  Leiden Hymns to Amun
* Karnak 3D :: Detailed 3D-reconstruction of the Great Temple of Amun at Karnak
* Amun with features of Tutankhamun

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ბჟაშ ღორონთეფი
კატეგორია:ჸოფურობაშ ღორონთეფი
კატეგორია:ცაშ დო ტაროსიშ ღორონთეფი
აპოპი

[მინი|აპოპი დო ღორონთი [ატუმი]]
**აპოპი** — არძაშე უარჸოფური დემონი ეგვიპტურ მითოლოგიას დო თი დემონეფშე ართ-ართი, ნამუეფით რას სერიშ 12 სათიშ გოძვენას, თიში ღურღუმს შარლუაშ ბორჯის ოლიმუდჷ. გჷმიხანტუაფუდჷ გიგანტური გვერიშ სახეთ. აპოპი პირამიდეფიშ ტექსტეფს მოშინაფილი ვარე. თინა მაართაშე სარკოფაგეფიშ ტექსტეფს მუკმორჩქინდუ (დოხოლ. მაართა გინმალი პერიოდშე). რდჷ ერია-მორიაშ მაართაფონი ნძალეფიშ დო უბადობაშ სიმბოლო. დახე არძა ჯვეშეგვიპტური სოლარული ჰიმნი იკათუანს შელორსეფს აპოპიშ სააწმარენჯოთ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და რა თის ირ სერს გეთმიორჯგინანდჷნ, დუდს გიშმეღანდჷ წკურუმს დო ბჟაეიოლიშ ჰორიზონტის ეშმებარჩხალუდჷ, აპოპიშ საბოლოო გერჯგინა უშულებუ რე. გეჸვენჯი სერს თინა კინ მუთმოხვადჷ ღორონთი რაშ ტაბაკის — ბჟადალიშ არძაშე შორიშ გვალას, სოდე, ეგვიპტარეფიშ წჷმორინაფათ, რა ღურღუმშა ინმურს, სოდე აპოპი მილარე დო სოდე დუდშე იჭყაფუ თინეფიშ ბურსაფი. ეგვიპტარეფი აპოპის, ჯოხოშ მოხ, მაგიური, ოჭყალი ჯოხოეფით ხოლო მიშინუანდეს — „აკაქოსალი“, „აკოცჷმილი ჭყანათ“ დო შხვ.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ამონეტი

**ამონეტი** (**ამაუნეტი**, **ამუნეტი**) — ეგვიპტურ მითოლოგიას ღორონთ ამონიშ დადული გჷმოხანტუალაშ ფორმა. ამონეტი გჷმიხანტუაფუდჷ გვერიშ დუდით, ვარდა მუჭოთ გვერი. 

## სქოლიო


კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ანუბისი

**ანუბისი** (ბერძენ. Άνουβις; ჯვეშეგვიპტურო „ინპუ“) — ჯვეშ ეგვიპტური ღურაშ ღორონთიშ ბერძენული ჯოხო. ჯვეშო გომანგაფილი რდჷ ტურაწკჷმა დო უკულით შხირას გიმიხანტუდჷ ტურაშ ვარდა ჯოღორიშ დუდით. თიშ უკული, მუთ რომიშ იმპერიას ისიდაშ კულტიქ გიფაჩჷნ, ბერძენეფი დო რომაალეფი ანუბისის თე ღორონთიშ მაინალეთ მირჩქინანდეს. თიმ პერიოდის თის თიშ ალმაშარეთ აღიარენდეს. იკოროცხუდჷ სეთიშ დო ნეფტიდაშ სქუათ. ოკულტე ცენტრის წჷმარინუანდჷ ნოღა კასა (*[[ბერძენული ნინა|ბერძენ.]]* კინოპოლისი – ჯოღორიშ ნოღა). აქადური ტრანსკრიპციაშ მეჯინათ ჯოხო *ანუბისის* ეგვიპტურო ვოკალიზაცაფაქ მოხვადჷ მუჭოთ *ანაპა*. ანუბისიშ ჯოხოშ მოშინაფათ ასქილადირი არძაშე ჯვეში ჩინება ორხველჷ ეგვიპტეშ ჯვეში ომაფეშ პერიოდის, სოდე თინა ფარაონიშ ნთხორუაშ რიტუალს მიშინუაფუ. თიმ ბორჯიშო ანუბისი რდჷ ღურელეფიშ ომაფეშ არძაშე შანულამი ღორონთი, მორო მოგვიანაფათ თინა ოსირისიქ დოთირუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Anubis – Archaeowiki.org

## სქოლიო


კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:კინოცეფალეფი
კატეგორია:ღურაშ დო თიქიანობაშ ღორონთეფი
გები

**გები**  (ეგვ. *Geb* — დიხა) — დიხაუჩაშ ღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას. ბერძენი ოსურღორონთიშ, გეაშ ანალოგი, ნუტიშ ("ცაშ") ქომონჯი, ნამუშ ყურყუმშე ეშმულა ბჟა დო მურიცხეფი, დო უკული კინ თის დჷთმართჷნა ბჟადალს. გებიშ ოჭიშის გედგჷ "გოსოფური ღორონთი" (მაგიური პაპირუსი ჰარისი) შუ დო ხელეფით ჭოფუნს კურკუ ცას "ღორონთეფიშ მაფეფიშ პანთეონს რე, გაჭყაფუს არზენს ფარაონეფიშ მაფუალას ("გებიშ მონძეეფს"). 

გებიშ დო ნუტიშ სქუალეფი რე სეთი, ოსირისი, ისიდა დო ნეფთისი (ვერსია:ჰოროსი ხოლო).

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
რა

50pxრაშ თოლი, ვარდა „ჰოროსიშ მარძგვანი თოლი“

 
**რა** (რე) — ჯვეშეგვიპტური ბჟაშ ღორონთი ნოღა ჰელიოპოლისიშე. თაშნეშე თინა რდჷ ჯვეში ეგვიპტეშ მაართა ფარაონი. თიში ჯოხო (R`) ეგვიპტურ ნინაშა შანენს "ბჟას".

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ჰოროსი

**ჰოროსი**, **ჰორე** (ეგვ.-ბერძ. — „შორეთი“, „ცაშ ხურგი“) — ეგვიპტურ მითოლოგიას ბჟაშ ღორონთი. ოსირისიშ დო ისიდაშ სქუა, თიშ ჩილი რდჷ ჰატჰორი.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ბჟაშ ღორონთეფი
სეთი

**სეთი**, სეტი, ზეთი (ეგვ. Sth, Seth, Suth)  — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ზარზალუაშ, ერია-მორიაშ, ქარბორიაშ, ტიოზიშ კაჭახიშ, ლჷმაშ დო ღურაშ ღორონთი. დუდშე ფარაონეფიშ ნძალანებაშ გჷმოხანტუალა, დუდიშ ნაჟირალწკჷმა, ჯიმასქუა ჰოროსწკჷმა ართო. ცაშ ღორონთიშ, ნუტიშ დო დიხაშ ოსურღორონთიშ, გებიშ სქი. გჷმოხანტუნდეს ადამიერიშ რსხულით, ნამუსჷთ ტიოზიშ ურცხო ჩხოლარიშ, ჯოღორიშ ვარდა ტურაშ მოგვენი დუდი უღუდჷ, მოდირაკილი დიდი ნინძგი დო წვანდამი მაღალი ჸუჯეფი, სუმწვანდურა კუდელი, ვარდა გირინიშ, ღეჯიშ, შარდენიშ, ჟირაფიშ, ოკაპიშ, გრიფიშ სახე. არძა შვანს ეგვიპტარეფიშ ჯვეში ერუანული ღორონთი რე, ჰოროსიშ ბიძი, ჟირული დო მონირზე. ოხვამალი ომბოსის უღუდჷ. ბიძი-ჯიმასქუაშ გჷმოხანტუალეფს ხოლო ართო დჷთმოდგჷნდეს (სესოსტრისიშ რელიეფი). გურგინი ხოლო ჟირფათ გიოდგჷდეს. ხვალე ნძალანებაშო ბურსაფი რდჷ თინეფიშ ნირზი. ჰოროსიქ დართინუ მიდაღალირი დაღამაკებული თოლი (გვერდთუთა), კინე მუქ — სეთის მიდუღჷ სათასეეფი. თოლქ გენთელუანუ დდო გოფშა თუთათ გჷნირთჷ. ჟირხოლო თოტიქ დასქილიდუ.

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი — მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983
## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ლჷმაშ ღორონთეფი
სეხმეტი

**სეხმეტი**, სახმეტი (ეგვიპ. „ჭყანიერი“) — ოსურღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, გიმენი ეგვიპტეშ ნოღა ლეტოპოლისიშ ღორონთი, ირო ნჯილოშ სახეთ წჷმოხანტილი (ჯნილოშდუდამი). თიში თარი საკულტო ცენტრი რდჷ მემფისი.  პტაშ დო ნეფერტემიშ ელახ გერე დო მიშმურს მემფისურ სუმელაშა. სიგლახეშ პრინციპი, ლჷმაშ დო ჭირიშ ღორონთი, ნამუთ კოჩეფიშ ტომიშ დინაფას გჷთმორსახჷნს. თებეს მუტიშ ჟირალი რე, უღუ ოხიდა კარნაკის. ჯვეშ ომაფეშ მაფაშ ნანათ დო მაფორალო იკოროცხუდჷ.

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მუტი

**მუტი** — ჯვეშ ეგვიპტეშ ოსურღორონთეფიშ დიაფალი (ნანაღორონთი), ნამუშ ანდა ასპექტი ვითოშალათ წანაშ გოძვენას ითირუდჷ. ზიტყვა მუტი ანტიკურ ეგვიპტურ ნინას შანენდჷ ნანას. თიში ალტერნატიული ჯოხოეფი რე **მატი** დო **მოუტი**. თინა მაართაჸოფურ ღორონთო მირჩქინუაფუდჷ. მუტი გჷმიხანტუდჷ ოსურიშ სახეთ, ნამუთსჷთ გედგდჷ ჟირფა გურგინი დო გინაქუნდჷ ომაფე ყურშუფიშ დუდგინაქუნალი. ეგვიპტეშ არძა დადული სქესიშ მამართლეფი დორხველური რზალეფით თაყვანს ცენდეს მუტის, თიში ნძალანებაშ ღოზიშ გასუმალარო დო თი ფაქტიშო, ნამჷ-და თინეფი მუტწკჷმა არხოს რდეს დო ომაფეს თიწკჷმა ართო მართჷნდესჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუტი
* მუტი - ჟიცაშ ოსურპატჷნი
* მუტი - ეგვიპტური ღორონთი
* მუტი (ენციკლოპედია ბრიტანიკა)

კატეგორია:გუმარჩქინე ოსურღორონთეფი
კატეგორია:ეგვიპტური ოსურღორონთეფი
კატეგორია:ნოჸოფიერობაშ ოსურღორონთეფი
კატეგორია:ნანაა-ოსურღორონთეფი
ნუტი

**ნუტი** (**ნუ**, **ნუიტი**) — ჯვეშეგვიპტური ცაშ ოსურღორონთი, შუშ დო ტეფნუტიშ ცირასქუა, გებიშ და დო ჩილი, ოსირისიშ, ისიდაშ, სეთიშ დო ნეფტიდაშ ნანა. ღორონთეფიშ ჰელიოპოლური ენეადა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნუტი

კატეგორია:ეგვიპტური ოსურღორონთეფი
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ცაშ დო ტაროსიშ ღორონთეფი
კატეგორია:სერიშ ოსურღორონთეფი
ოსირისი

**ოსირისი** (ეგვიპტურო „უსირ“) — ჯვეშ ეგვიპტურ მითოლოგიას ართ-ართი უთარაში ღორონთი; ჩანარობაშ დო წყარიშ ღორონთი, ღურელეფიშ მაფორალი დო სამართალიშ გუმარჩქინე. დიხაუჩაშ ღორონთიშ გებიშ დო ცაშ ოსურღორონთიშ ნუტიშ სქი, ისიდაშ ქომონჯი დო ჯიმა, ჰოროსიშ მუმა. ჯვ. წ. III ვითოშწანურაშ შქა ხანეფშე ოსირისიშ კულტი ნოღა ბუსირისშე ედომუშამ ეგვიპტეს გიფაჩჷ. კულტიშ ცენტრო ნოღა აბიდოსიქ გჷნირთჷ. ირწანურო აბიდოსის ქურუმეფი ოსირისიშ გვალაშ ეპიზოდეფს კათაშ წჷმი დრამატულ სცენეფო წჷმარინუანდეს. მითიშ მეჯინათ, ოსირისი დორხველ ომაფეს (დიხაუჩას) მოკოთ დო სამართალიანო მართჷნდ. ნჯარიშ ეშაღალაშ გეშა თინა ჸვილჷ ჯიმაქ — სეთიქ, ტიოზიშ უბადო ღორონთიქ, დო თიში ლოხი წყარმალუ ნილოსშა ქენუოთამჷ. ისიდას ქუძირჷ ქომონჯიშ ნოღური, მარა სეთიქ თინა მიხირჷ, 40 ნორთო დორთუ (ნომეფიშ რიცხუშ ომანგეთ) დო ედომუშამ ეგვიპტეს გუჩხვარუ. დიდი გორუაშ უკული ისიდას დუშაყარუ ოსირისიშ ლოხიშ ნორთეფი დო გჷთელარებუ. ბერძენულ-რომაულ ეპოქას ოსირისიშ კულტიქ ფართოთ გიფაჩჷ ეგვიპტეშ ფარგანეფიშ გალე. ოსირისიშ კულტი, ღურელი დო გონათაფილი ღორონთიშ ორთას ასახიერენდჷ.

## ლიტერატურა

* Martin A. Larson, The Story of Christian Origins (1977, 711 pp.&nbsp;ISBN 0-88331-090-2 ).
* C. W. Leadbeater, Freemasonry and its Ancient Mystic Rites (Gramercy, 1998) ISBN 0-517-20267-0

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Ancient Egyptian God Osiris

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ბესი

thumb|

**ბესი** (**ბეს**, **ბესუ**, **ბეზა**) — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას შხვადოშხვა ჯუკუ ღორონთეფიშ ართამი ჯოხო, ნამუეფჷთ იკოროცხუდეს ჸუდეშ სიყურდგაშ მათხილარო, ბოროტი შურეფშე დო უბადობეფშე მაფორალო, ფანიეფიშ მათხილარო. ბაღანეფიშ მათხილარი, გიშაკერძაფილო დაბადებაშ ბორჯის დო ოშქურანჯი ჩხოლარეფშე მაფორალი. მუმალ ნანეფიშ მათხილარი. ოსურღორონთი-კათუ ბასტეტიშ ქომოლი ანალოგი.
## სქოლიო

კატეგორია:ნოოფურობაშ ღორონთეფი
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ბაღანეფიშ ღორონთეფი
უოსრეტი

[thumb|right|300px|სურათის გჷმოხანტილი რე კვარჩხიშე მორძგვიშა: [ამონი, ხატშეპსუტი ხეპრეშიშ გურგინით, ტუტმოს III ხეჯეტიშ გურგინით დო უოსრეტი. სტელა ვატიკანიშ მუზეუმშე.]]

**უოსტერი** (უოსერეტი) — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას თხილუაშ ოსურღორონთი. საკულტო ცენტრი რდჷ ნოღა თებეს. ოსურღორონთიშ ჯოხო შანენს „ჭყანიერს“. თიშ კულტიქ გიჭყჷ XII დინასტიაშ პერიოდის, მუჟამსჷთ სუმი ფარაონი თიშ ქომოლსქუალეფით რდჷ გჷმოცხადაფილჷნ. თეგურა ფარაონეფშე ართ-ართი რდჷ სენუსერტ I, ნამუშ ჯოხო ითანგუ მუჭოთ „ოსურღორონთ უოსერტიშ ადამიერი“ ვარდა “ჭყანიერი ადამიერი“.

## თაშნეშე ქოძირით
* ეგვიპტური ღორონთეფიშ ერკებული
* ამონეტი
* მუტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Women of Egypt: Wosret, „the powerful“ (ინგლ.)
* Egypt: Wosret — Goddess of Thebes (ინგლ.)

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კუკი (მითოლოგია)

thumb|left|100px|ჰერმოპოლური ოგდოადა. კუკი გჷმოხანტილი რე გიმეშე მორძგვშა.

__NOTOC__
**კუკი** (კეკი, კეკუ) — ჯვეშეგვიპტური მითოლოგიაშ ღორონთი. ჰერმოპოლური ოგდოადაშ ბრუო კოსმიური ღორონთშე ართ-ართი. თიში ჯოხო შანენს „წკურუმს“, თეშ გეშა თინა გომანგაფილი რე წკურუმწკჷმა.

## თაშნეშე ქოძირით
* ოგდოადა
## რესურსეფი ინტერნეტის
* Kek and Kauket (ინგლ.)

კატეგორია:სერიშ ოსურღორონთეფი
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ტეფნუტი

**ტეფნუტი**, ოჩქვაფალი ჯოხო *ნუბიური კატუ* — ეგვიპტურ მითოლოგიას სილამეშ დო სინჩხეშ ოსურღორონთი. თინა გჷმიხანტუდჷ კატუშ სახეთ. თიშ დიხაშურ გჷმოქიმინუათ იკოროცხუდჷ დადული ნჯილო. ტეფნუტი ჰელიოპოლურ ენეადაშა მიშურს. ტეფნუტიშ კულტიშ ცენტრი — ჰელიოპოლი. ჰელიოპოლური მითიშ მეჯინათ, ტეფნუტი დო თიში ქომონჯი შუ — ნაჟირალ-ღორონთეფიშ მაართა ჭკობა, ნამუთ გარჩქინჷ ატუმქ (რა-ატუმქ). თინეფიშ სქუალეფი — გები დო ნუტი. კანკალეშა ტეფნუტის პტაშ ჩილო კოროცხჷნა. ტეფნუტი — თაშნეშე რაშ ცირასქუა რე, თიშ საჸოროფო თოლი რე.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ნოჸოფურობაშ ოსურღორონთეფი
ისიდა

**ისიდა** (ჯვეშეგვიპტურო „ისეტ“ ვარდა „ასეტ“) — ჯვეში ეგვიპტეშ უჟინაში ღორონთი, ოსირისიშ და დო ჩილი. ოსირისიშ კულტწკჷმა მეჭედელ რსხუს რე ისიდაშ კულტი. ისიდა რდჷ ნოჸოფიერობაშ, დედალობაშ, თელარაშ დო სინთელუანობაშ ოსურღორონთი. ართი ეგვიპტური მითიშ მეჯინათ, ოსირისი დოჸვილჷ უბადო სეთიქ დო თიში რსხულიშ ნორთეფი ედომუშამ მოსოფელს გოჩხვარჷ. განწარებულ ისიდაქ ედომუშამი დიხაუჩა აკილჷ, მუშ საუჯგუშო ადამიერიშ რსხულიშ ნორთეფიშ აკაშაყარალო. კინ თემითიშ მეჯინათ, მუსხირენ ხანიშ უკული ოსირისიქ ღურაშე გენათჷ დო თიქიანობაშ ომაფეშ მამართალო გჷნირთჷ. ისიდაშ კულტიქ საბერძნეთშა ორდოშე გეგნორთჷ, ელინიზმიშ პერიოდის —
გიფაჩჷ დუნაიშე ინდოეთშახ. რომშა ისიდაშ კულტიქ გეგნორთჷ ჩქინ ერაშახ მაართა ოშწანურას. იმპერიაშ პერიოდის ისიდაშ კულტის სახენწჷფო თხილანდჷ დო უდიდაში აღიარაფა მიპალუ ირდიხას, სოდე რომაალეფიშ პატჷნალა იფაჩუდჷნ.

ბერძენულ–რომაულ ოქიანუს ისიდა იკოროცხუდჷ დიხაშ დო მეზუღეეფიშ მაფორალო, ცაშურ მანათუეფიშ აკმაქიმინალო, ერქანიშ გჷმმაგონაფალო დო შხვა. თი სოფინ-კეკინიშ დო მორსაშ გეშა, ნამუთ ისიდაქ იგემჷ ოსირისიშ ნორთეფიშ აკოშაყარუაშ დო უბადო სეთწკჷმა ლჷმაშ ბორჯის, თინა დაჩიჩიებულეფიშ ღორონთო, ოსურეფიშ ალმარენჯო, არდებულეფიშ მოხუჯეთ დო მაფორალო აღიარეს (ისიდაშ თე მუშობურობეფი ქირსიანობაქ მარია დიაღორონთის მიოჭარეს). ისიდაშ დღალობეფს მისტერიეფიშ ხასიათი უღუდჷ დო დემეტრეშ ელევსინურ მისტერიეფს მოგენდჷ. რომს ისიდაშ დღახუს 5 მელახის ეთმეშანჷნდეს.

ჯვეშ ეგვიპტურ გჷმოხანტუალეფს ისიდა უმოსი შხირას ხვისტას მახვენჯი რე, ხეს უკებჷ ჩხოუშ ქალეფი დო ქალეფს შქას მოჩქჷ ეშმალი ბჟაშ დისკო. ბერძენულ–რომაულ ხელუანობას ისიდა ჰერაშნერო გჷმოხანტუ: გჷრძე მუკაქუნალით, თუნა, ძალამი მაჸინჩა დო დიდებული სახეთ. თიში ატრიბუტეფი რე: გვერი, ლოტოსი, დუდელე, სიხვეიანეშ ქა. ისიდას კანკალეშა ხეს უკებჷ ჩქჷჩქჷ ჰოროსი, ნამუთ ქირსიანობაქ ქირსეწკჷმა გაიგივუ. საბერძნეთის ართბორჯის თინა აფროდიტეთ მიოჩქჷდეს, ჰოროსი — ეროსო. ისიდაშ მითის შხირას მეთმურსხუანდეს სერაპისიშ მითის. ჩქინშახ რე მონჭაფილი ნაწახნაკა, ნამუშ მეჯინათ ისიდა დო სერაპისი წელს ჟილე ადამიერეფი რენა, წელს გიმე – გვერეფი. გვერეფიშ გიმენი ნორთეფი ართმაჟირაშა რე გინოკარკატელი. ისიდაშ კულტი არებული რე დო ესვარჷ მიარე ქიანაშ ბრელ ღორონთეფიშ კულტის.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ნეფტიდა

**ნეფტიდა** (ბერძ.), *ნებეთხეტი* (ჯვ.-ეგვ. „ორენიშ ოსურპატჷნი“) — ეგვიპტურ მითოლოგიას გებიშ დო ნუტიშ სქუალეფს შქას არძაშე უკულაში რე, ნამუქჷთ წანაშ ბოლო დღას დებადჷ. ჰელიოპოლური ენეადაშ ოსურღორონთი.

კატეგორია:ეგვიპტური ოსურღორონთეფი
კატეგორია:სერიშ ოსურღორონთეფი
კატეგორია:ღურაშ ოსურღორონთეფი
სოკარი (მითოლოგია)

thumb|150px|სოკარი

**სოკარი** — ნოჸოფურობაშ ღორონთი დო ღურელეფიშ მაფორალი. სოკარიშ კულტიშ ცენტრი — მემფისი. სოკარიშ ეპითეტი — „რა-სეტაუშე“, ანუ ღურელეფიშ ომაფეშე.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ღურაშ დო თიქიანობაშ ღორონთეფი
ჰაპი

thumb|right|ჰაპი, გჷმოხანტილი რე ჟირ ღორონთიშ სახეთ, ჟილენი დო გიმენი ეგვიპტეს სიმბოლურო მითმურსხუანს ართიანს

**ჰაპი** — ეგვიპტურ მითოლოგიას ნილოსიშ ღორონთი დო მოსალიშ მაფორალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Hapi, God of the Nile, Fertility, the North and South  (ინგლ.)
* Egyptian God — Hapi: Father of the gods (ინგლ.)
* Ancient Egypt: The Mythology — Hapi (ინგლ.)

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ოზუღე დო ოწყარმალე ღორონთეფი
ფილიპ კირკოროვი

**ფილიპ ბოდროსიშ სქი კირკოროვი** (, პასპორტით — **Филипп Бедрос Киркоров**; დ. 30 პირელი, 1967, ვარნა, ბულგარეთი) — სხუნუური დო რუსული ესტრადაშ მობირე, არტისტი, კომპოზიტორი დო პროდიუსერი. რუსეთიშ ფედერაციაშ ოკათე არტისტი (2008).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Известия: «Сказать, что я равнодушно наблюдаю за личной жизнью Аллы, будет нечестно»
* Интервью Филиппа Киркорова журналу Rolling Stone 
* Интервью Филиппа Киркорова на радио «Эхо Москвы»
* У Киркорова отбирают джип «Хаммер»?, Газета «Комсомольская правда», 6 июля 2001 г.


კატეგორია:რუსეთიშ პოპ-ვოკალისტეფი
კატეგორია:ინგუშეთიშ ოკათე არტისტეფი
ემანუელ მაკრონი

**ემანუელ ჟან-მიშელ ფრედერიკ მაკრონი** (; 21 ქირსეთუთა, 1977, ამიენი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, ნამუთ საფრანგეთიშ 2017 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, პარტია En Marche!-შ პრეზიდენტობაშ კანდიდატი რდჷ, ნამუსჷთ გიმორძგუ. 2017 წანაშ 14 მესიშე საფრანგეთიშ პრეზიდენტი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Emmanuel Macron — En Marche! 

კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ პრეზიდენტეფი
შარდენი

**შარდენი** () — მახვამილაფარი მაფურინჯე შარდენიშნერეფიშ რანწკიშე; რწაფილს გჷმირინუანა ომაჯინეთ. ძინათებული შარდენი რსხულო რე ოშქაშე ზჷმაშ, უღუ მოლენე-მოტუტაშფერე ოჭიში, ჩე კიდირი სო უჩა დუდი. დადული შარდენი ზჷმას ონდეთ უმოსი დიდი რე, ვინდარო მუმული.
შარდენი ჩინებული რე მუში ჩქარებათ, ავითარენს 322 კმ/სთ მაჯინობაშ ბორჯის, ნამუთ საუჯგუშო შედეგი რე ედომუშამი ჩხოლარეფიშ ოქიანუს. National Geographic-იშ ოტელევიზიე პროგრამაშა გერსხუაფათ, თიში მაქსიმალური სიჩქარა რე 389 კმ/სთ.

## სქოლიო

კატეგორია:შარდენიშნერეფი
ჟირაფიშობურეფი

**ჟირაფიშნერეფი** () — მანკორალი ბჟაშუმუეფიშ ფანიაშ ჭკობაჩორქოამეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. აკმაართიანენს 2 გვარიშ 2 გვარობას: რჩქვანელობურ ჟირაფის დო ოკაპის. რჩქვანელობური ჟირაფიშ (Giraffa camelopardalis) სიმაღალა 5-6 მეტრის, წონა 550-1800 კგ-შახ რე. უღუ კუნტა რსხული, გჷრძე მაღალი კინჩხი, მორჩილი დუდი, დიდი თოლეფი, კუნტა დო ინწრო ჸუჯეფი, ჭიჭე ქალეფი. არეალიშ შხვადოშხვა ხურგეფს ფერი მათირეფონი რე დო თეშ გეშა ჟირაფიშ მუსზირენ გიმეგვარობას გიშმართჷნა. გოფაჩილი რე აფრიკას, საჰარაშ ობჟათეშე. ხე სავანეფს. აკმოქიმინჷნს მორჩილ ბუნეფს, ნამუეფით 12-15 (კანკალეშა 70-შახ) შურშე აკმოდირთუ. აქტიური რე დღაშით. ჭკომჷნს ლაკაციაშ ფურცელეფს დო ნოჸელეფს. უჭუ ჯგირი თოლსინთე დო რჩქილა. მაკება 420-450 დღას იგჷნძარებუ. ხორცის ოჭკომალო გჷმირინუანა, ტყების — შხვადოშხვა ნოკეთობეფშო.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.nkj.ru/facts/29528/

კატეგორია:ჟირაფიშობურეფი
ნინძგი

thumb|right|მაფურინჯეეფიშ ნინძგეფი
**ნინძგი** — მაფურინჯეეფიშ ორგანო, ნამუსჷთ აკმოქიმინჷნს უკიბირე ღვეფი დო ფორუნს ბაკამი შალჷთა — რამფოთეკა. მაფურინჯეეფიშ ემბრიონს ნინძგიშ ჟილენ ნორთის ობორჯეთ ივითარებუ მუწოწვანდაფილი ბაკამი ზურგალე, ნამუთ მუნოჸინაფაშ ბორჯის ოხვარუ ხეჭიშ ტახუას. მიარე მაფურინჯეშ ჟილენი ნინძგიშ ფაზვი დღვილამით რე ფორილი. შხვადოშხვა ფურინჯის შხვადოშხვა ზჷმაშ დო ფორმაშ ნინძგი უღუ. კანკალე ოკიბირალიშ ჭოფუას დო კანკალეშა დოწეწუას ონინალჷ. შხვეფი მოხუჯაფილი რე კაკაფუშ, ჩხირკაფიშ, ბურდღაშ წიმინდუაშ, ოგვაჯეშ აკაგაფალო დო შხვა. ნინძგიშ თე შხვადოშხვანერი ფუნქციას ხეს უნწყუნს ჟილენი ნინძგიშ ყარაფი, ნამუსჷთ შეულებუ მიკირთას ჟილე დო გიმე ვარდა შქას დიღიროკასჷნ.
## ლიტერატურა

კატეგორია:ზოოლოგია
ოკაპი

**ოკაპი** (Okapia jonstoni) — ჭკობაჩორქოამი ჩხოლარი ჟირაფიშობურეფიშ ფანიაშე. თიში რსხულიშ სიგჷრძა 2 მ, წონა 250 კგ-შახ რე, უღუ მოგჷრძე ჯონჯო, დიდი ჸუჯეფი, 2 კუნტა ქა, ძალამ გჷრძე ნინა, კუნტა ჭიფე კუდელი, ნამუთ ქუჩუჩით ითებუ, მორჩე დუდი, მოტუტაშფერე-ბურნათი რსხული, ჩე დო რუმე განღოზამი გავა დო ბორკეფი. ოშა-გოშა ჩხოლარი რე. გოაჩილი რე აფრიკას, ხე წყარმალუ კონგოშ ღანჩოშ ლამე ტროპიკულ ტყალეფს. ხე ცალობათ ვარდა ჭკობათ. ჭკომჷნს ფურცელეფს. მაკება 440 დღა დო სერი იგჷნძორებუ.

## თაშნეშე ქოძრით
*ოკაპიშ ტყაჩირი

## ლიტერატურა

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:ჟირაფიშობურეფი
თოტი

**თოტი** (*[[ბერძენული ნინა|ბერძ:]]* Θώθ (თოოთ), *[[ეგვიპტური ნინა|ეგვიპტ:]]* დჰოვტიი) — სიჭკვერაშ დო მენცარობაშ ჯვეშეგვიპტური ღორონთი. ზიტყვა „თოთი“ მოურს ჯვეშბერძენულ ფორმაშე **Θωύθ**, ეგვიპტარეფს თიშა უჯოხოდეს **ჯეჰუტი** ვარდა **დჰოვტიი**. თოტი თაშნეშე რე ჭარალუაშ, კალენდარიშ დო თუთაშ ღორონთი. გინოჩამათ ზუსტას თის მიაჭარუ ეგვიპტური იეროგლიფეფიშ დო 335-დღამი კალენდრიშ აკოქიმინუა. რომაულ მითოლოგიას თიშ ანალოგი რე *ლუნუსი*. 
## თოტი ბერძენულ მითოლოგიას
ბერძენულ მითოლოგიას თოტის მოგვენი რე ჰერმეს ტრისმეგიცტოსი.
## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მაატი

**მაატი ** — მოსოფელიშ წესრიგიშ ოსურღორონთი, აკნაქიმინაშ არსებუაფონი ნორთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, ორთაშ დო ადამიერეფიშ ჯარალუაშ მუმაკვანწაფალი, თოტიშ ჩილი. ღორონთეფიშ დინასტიაშ ტრადიციათ თინა რე რაშ ჭყანა (კა, ნამუშ ჭყოლოფუათ კინე მუ ღორონთი თელარენსჷნ). ედომუშამი ეგვიპტეშ ჩინებურობას თე საარძოთ პატჷცემული ოსურღორონთი „წეს დო რიგიშ, სიმართალაშ, სამართალიანობაშ“ სინონიმი რდჷ. მაატის ოსურიშ ფორმა უღუდჷ დო დუდს სუა უკეთუდჷ. გჷთმოსაჯენდჷ ღურელეფს ხოლო. 

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983
*Black, James Roger. "*The Instruction of Amenemope: A Critical Edition and Commentary--Prolegomenon and Prologue"*,  Dissertation University of Wisconsin-Madison, 2002 https://mywebspace.wisc.edu/jrblack/web/diss.html
*Budge, E. A. Wallis.  *The Egyptian Book of the Dead: (The Papyrus of Ani) Egyptian Text Transliteration and Translation*.  New York: Dover Publications, 1967.  Originally published in 1895.
*Budge, E. A. Wallis.  *The Gods of the Egyptians: Studies in Egyptian Mythology&nbsp;— Volume 1*. New York: Dover Publications, 1969.  Originally published in 1904.

კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
შუ

**შუ** (ეგვ. „სიჩოლერე“, კჷნე, მუთ ბერძენული - ეოსი, აპოლონი) — ბჟათ გოჩხორიაფილი ოფირჩაშ ღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, ოსურღორონთ ნეფთისიშ ჯიმა, ტეფნუტიშ ქომონჯი დო ჯიმა, ბჟაშ ღორონთი რაშ (რეშ) ვარ-და ატუმიშ სქი.

## ლიტერატურა
* Hans Bonnet: *Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte*, Berlin 2000, ISBN 3-937872-08-6, S. 685-689 → Shu
* Adolf Erman: *Die Aegyptische Religion*, Verlag Georg Reimer, Berlin 1909
* Wolfgang Helck: *Kleines Lexikon der Ägyptologie*, 1999 ISBN 3-447-04027-0, S. 269f. → Shu

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ხნუმი

**ხნუმი** (ეგვ. კნეფი, „აკმაქიმინალი, მიმარსხუაფალი“) — დიდი აკმაქიმინე, დემიურგი, ქენჩიშ სახეამი ღორონთი, ცაშ დო დიხაშ, ჟინიშ ნერჩიშ-ქვერსემიაშ, ნოჸოფიერობაშ, წყარეფიშ დო გვალეფიშ მაზოჯინალი ღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, უმაართაში დო უჟინაში, რინუეფიშ მუმათარი, დგიმს დიხაჭაბშე ადამიერიშ აკმაქიმინალი დო ნილოსიშ ამადიდაფალი. საკულტო ცენტრეფი უღუდჷ ლუქსორს, კოკი ელეფანტინს (მუნჭყვიშ კოკის), ნუბიას. 
## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
გირინი

**გირინი** () — ცანდჩორქოამი ბჟაშუმუფიშ გიმენგვარი ცხენიშობურეფიშ ფანიაშე. ცხენიშე გინორთელო, უღუ გჷრძე ჸუჯეფი, დიდი დუდი, ინწრო ჩორქოეფი, ჭიფე კუდელი, ნამუთ ითებუ გჷრძე ბოწოწიშ ქუჩუჩით. ტყარი გირინი გოფაჩილი რე აფრიკას, წჷმი, შქა დო ცენტრალურ აზიას. მორჩილ ჯოგეფო ხე ტიოზეფს დო ველეფს. ჭკომჷნა ოდიარეს. გვარს ართი გვარობა რე — აფრიკული ტყარი გირინი (Equus (Aqinus) africanus), ნამუთ გოფაჩილი რე სომალის, ეთიოპიას, ერიტრეას. გირინიშ გვარი ძალამი მორჩილმუდანამი რე. დადული გირინი წანმოწანას ართ ჩოჩიკიას ხანს. თელარაშ ხანგჷრძალა 12-18 წანა რე.

ჸუდეშ გირინიშ ჯიშიშ ჟირი ბუნა რსებენს:
* აფრიკაშ დო აზიაშ აბანური რსხულმორჩილი (თ. მ. ყაზახური, შქა აზიაშ დო კავკაციური) დო ოშქაშე რსხულამი გირინი (თ. მ. ჩინური, შანდურიშ გირინი);
* კულტურული გირინიშ ჯიშეფი, ნამუეფსჷთ თარო გჷმირინუანა, ჯორიშ გიშაჸონაფალო. თეჸურე შანულამი რე პუატუური (საფრანგეთი), კატალონიური (ესპანეთი) დო ამერიკული გირინეფი.

გირინს ოზაპანე დო ოსქუაფალ ორინჯო გჷმირინუანა. გიშაკერძაფილო გვალამ აბანეფს დო ცალსაროტეფით ოულარ რზალეფს. გირინს ოშქაშეთ შეულებჷ ოჭიშით 70-80 კგ-შახ ორზოლიშ გინოღალა, საოჭიოთ — 2,5 ტ-შახ. გირინს ოსაქვარეთ 2 წანაშე გჷმირინუანა. საქორთუოს (კახეთის, მესხეთ-ჯავახეთის, აფხაზეთის) გოფაჩილი გირინი რსხულო მორჩილი რე, სიმაღალათ 95 სმ. მუკოლუაფა-ჩამაშოთ მერკემუმათხუალი რე, გარზე დო თირქუ რე, ოშა-გოშათ ილახუანს.

## ლიტერატურა
 

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:ცხენიშობურეფი
კატეგორია:ჸუდეშ ორინჯეფი
ხონსუ

**ხონსუ**, ხონსი (ეგვ. „ცა-ცათ“) — ეგვიპტარეფიშ თუთაშ ღორონთი, სუმელაშ მასუმა მაკათური.: მუმა - ამონი, ნანა - მუტი, სქუა ხონსი. თინა რე ნოღა თებეშ კაბეტი სუმელა, გიშაკერზაფილო კაბეტი დუდდოჩანაფაშ მეკონი რდჷ რამზეს III-შ ბორჯის (მა-20 დინასტია).

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მონტუ

**მონტუ** (mnṯw) — ნოღა არმანტიშ ჯვეში ღორონთი, ნამუშ გოხოლუას იდვალუაფუდჷ ეგვიპტეშ თიმბორჯიანი ნანაოღა თებე, ნამუეფით მუშჸურე პატისცენდეს მონტუს, თაურეშე რე თიში ტრადიციული ეპითეტი — „თებეშ მაზოჯინალი“. თებეს პანთეონს ახალი ომაფეშ პერიოდის, მონტუ მიშმეშჷ სუმელაშ აკოდგინალუაშა: ამონი-მუტი-მონტუ დო იკოროცხუდჷ ამონიშ დო მუტიშ სქუათ. მონტუშ ჩილი — ტენენეტი.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მაფდეტი

[მინი|მაფდეტიშ დუდი დანჯირუშ დუდს, ნამუსჷთ გეძუ [ სენეჯემიშ მუმია. რიტუალს არსულენს ანუბისი.]]
ორდოშიან ეგვიპტურ მითოლოგიას ოსურღორონთი **მაფდეტი** იკოროცხუდჷ გვერიშ დო მორიალეშ შხამეფშე მათხილარო, დო გჷმიხანტუდჷ მანგუსტიშ, ცივეტიშ ვადა გეპარდიშ სახეთ. თეჯგურა გიშაკერძაფილობაშ გეშა დეინალუ ტიტული "*გვერეფიშ მაჸვილარი*", დო მიშინუაფუ "პირამიდაშ ტექსტეფს", მუჭოთ გვერიშ შხამაშე რაშ მათხილარი. ეგვიპტურ პანტეონს თინა მუკმორჩქინდუ I დინასტიაშ ბორჯის. თიში ჯოხო შანენს — ბიწორას მარულარი. მაფდეტი გჷმოხანტუნს სამართალიანობას ვარდა თიწკჷმა რე მერსხილი. თინა თხილანს ომაფე საფულეფს დო შხვა წიმინდე აბანს, თაშნეშე თხილანდჷ შხამიანი ჭანდეფიშ ჩამინშე. თაშნეშე თინა ფარაონიშ მათხილარი ხოლო რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაფდეტი 
## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მენჰიტი

thumb|left|140px|ოსურღორონთი მენჰიტი გერე ხნუმიშ კვარჩხანშე. ბარელიეფი გალენ კიდალას ოხიდას, ესნეს.

**მენჰეტი** — დუდმაართაშე ურცხოარი ლჷმაშ ოსურღორონთი რდჷ ეგვიპტურ მითოლოგიას. თიშ ჯოხო აკმოდირთუ ოლჷმარი სტატუსშე, ნამუთ შილებე ოსურღორონთის  ჸვილუეფს მეურსხუანდასჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მენჰიტი (მენჰეტი) 
* Menhit  (ინგლ.)

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ნუბიური ღორონთეფი
კრაკენიშ ზუღა

250px|მინი|კრაკენიშ ზუღა (ფერეფი ვარე ზუსტი). რადიოლოკაციური სინთეზირაფაშ აპერტურაშ ფოტოგრაფია
**კრაკენიშ ზუღა** — სითხეშ უდიდაში ღანჩო სატურნიშ ალმაშარე ტიტანიშ ჟიდოხის. 2008 წანას მიოგორუ კოსმოსურ ხვამარდ *[[კასინი]]ქ*; ჯოხოქ გიადუ ნორვეგიული მითოლოგიაშ ზუღაშ მონსტრიშ, კრაკენიშ პატიოჩამალო.

## ეჭარუა
კრაკენიშ ფართობი 400 000 კმ²-იე დო მერჩქინელიე სითხეშ უდიდაშ ღანჩოთ ტიტანიშ ოორუე პოლარულ რეგიონს. მაქსიმალური სიტომბა საეგებიოთ 160 მეტრიე, 1,5 სმ სიმაღალაშ დუდთხჷთხჷ კაპილარული პოპორეფი — 0,7 მ/წმ სიჩქარათ გინიარდგილებუ. მუში, მუჭოთ ნოშქერწყარბადიშ (ჯინჯიერო ოწჷმაია მეთანი) ზუღაშ სტატუსიქ რადარული ფოტოგრაფიაშ რზათ გითანჯჷ. საეგებიოთ, კრაკენიშ ზუღა დიხაუჩაშ კასპიაშ ზუღაშე დიდიე. 

ზუღას იდვალუაფუ კოკი — მაიდა-ისნულა. შილებე, ნამჷ-და კრაკენიშ ზუღა ჰიდროლოგიურო მერსხუაფილი რდას ტიტანიშ მაჟირა უდიდაშ ზუღაწკჷმა — ლიგეიაწკჷმა.

ართ აბანს, ზუღა დოხოლაფათ 17 კმ სიგანაშახ იინწრებუ დო გიბრალტარიშ საროტიშ ზჷმას იღენს; თე აბანს კრაკენიშ ხორხის უძახჷნა დო საეგებიოთ, თექ შანულამი მალობეფიე. ტიტანიშ ორბიტული ექსცენტრიულობა შილებე გოპიჯალანდას ზუღაშ 1-მეტრიან მორიეფს  0,5 მ/მრქ სიჩქარათ, თაშნეშე მორიეფსჷთ.

სამუმალოთ, NASA-შ დო ევროპაშ კოსმოსური სააგენტოშ ართობური, სატურნიშ სისტემაშ მისიაშ ფარგალეფს, კრაკენიშ ზუღას გეგმილიე ზონდიშ დოხუნაფა, ნამუთ აკიგურუანს მუშ აკოდგინალუას, სიტომბას დო შხვა მიარე მახასიათაფალს. 

## გალერეა



Image:Kraken mare.jpg|ტიტანიშ ოორუე პოლარული რეგიონი. რადიოლოკაციური სინთეზირაფაშ აპერტურაშ ფოტო (ჟი) გინოფორაფილიე ძირაფონი სინათეშ/ინფრაჭითა სურათის. ედომუშამო იძირებე კრაკენიშ ზუღა. 

Image:PIA09180 Kraken Mare.jpg|რადარული ფოტო, ნამუთ ესახჷნს კრაკენიშ ზუღაშ ოორუე ნორთის, თინეფ შქას კოკი მაიდა-ისნულას.

Image:PIA09211.jpg|კრაკენიშ ზუღაშ ართ-ართი ნორთიშ რადარული ფოტო; ჯგირო რჩქჷ დოსვარილი ძგა დო მიარე კოკი. 

Image:PIA12481 Titan specular reflection.jpg|სინათეშ ესარკუა კრაკენიშ ზუღაშ რეგიონშე; *კასინიშ* გინოღალირიე, 8 კვირკვე, 2009 წ.




## რესურსეფი ინტერნეტის

*Labelled map of Titan's north polar region, based on radar imagery, showing lakes and seas

## სქოლიო

კატეგორია:ტიტანიშ ტობეფი
ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკა

**ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკა** () — ბულგარეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1946 წანაშ 15 ეკენიაშე 1990 წანაშ 15 გერგობათუთაშახ. თე პერიოდის ქიანას მართუნდჷ ბულგარეთიშ კომუნისტური პარტია. ბულგარეთი რეალურო წჷმარინუანდჷ სხუნუეფიშ რსხუშ სატელიტურ სახენწჷფოს. თინა რდჷ სოციალისტური კარეშ მაკათური დო რგილი ლჷმაშ პერიოდის ვარშავაშ პაქტიშ მაკათური ქიანა.

1989 წანას ქიანას დიჭყჷ დემოკრატიულ თირაფეფქ დო 1989 წანაშ დამორჩილს გეგნარინეს კომუნისტური პარტიაშ გენერალური მელამოსე ტოდორ ჟივკოვი. 1990 წანას ბულგარეთიშ კომუნისტურ პარტიაქ გინიქიმინჷ ბულგარეთიშ სოციალისტურ პარტიათ, ნამუქჷთ გიმორძგუ ქიანაშ მანჯაფილ მაართა დუდიშულჷ გიშაგორუეფს. ქიანაშ ჯოხოქ დითირჷ დო გჷნირთჷ *[[ბულგარეთი|ბულგარეთიშ რესპუბლიკა]]თ*.

მინი|მარცხნივ|ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ ინდუსტრიული რუკა

## ეკონომიკა

ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკას სოციალისტური კარეშ ქიანეფშო ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ ოშქაშე მაძირაფალი უღუდჷ, მორო ჸიდირიშ უნარი ართ-ართი არძაშე დაბალი. 1988 წანაშ მუნაჩემეფით: 100-შე 100 ფანიას უღუდჷ ტელევიზორი, 100-შე 95-ს უღუდჷ რადიო, 100-შე 96-ს უღუდჷ მარგილაფარი დო 100-შე 40-ს ჸუნდჷ ავტომობილი.

ედპ-შ ელაზჷმაფონი რცხილი: 
:

## ლიტერატურა
* Maddison, Angus (2006), The world economy, OECD Publishing, ISBN 92-64-02261-9

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The Cold War International History Project's Document Collection on Bulgaria During the Cold War
* http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/125-2-115.shtml 

## სქოლიო

კატეგორია:ბულგარეთიშ ისტორია
პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა

**პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა** () — პოლონეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1952 წანაშე 1989 წანაშახ. თეიშახ 1944—1952 წანეფს, კინ თე სახენწჷფო წჷმნაქიმინა ფუნქციონირენდჷ მუჭოთ ოერეფოშქაშე სამართალიშ სუბიექტი ჯოხოდვალათ **პოლონეთიშ რესპუბლიკა**.

## სქოლიო

კატეგორია:პოლონეთიშ ისტორია
კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
რუმინეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა

**რუმინეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა** — არსებენდჷ 1947 წანაშე - 1989 წანაშახ. 1947 წანაშ 30 ქირსეთუთაშე 1965 წანაშ 21 მარაშინათუთაშახ ჯოხოდჷ **რუმინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა**, , 1965  წანაშ 21 მარაშინათუთაშე 1989 წანაშ 25 ქირსეთუთაშახ — **რუმინეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა**, . 1989 წანაშ ქირსეთუთაშ გინორთაშ შედეგო ნიკოლაე ჩაუშესკუ ღურათ დასაჯეს დო რუმინეთიშ სოციალისტურ რესპუბლიკაშ რინაქ მეჭყორდუ.

კატეგორია:რუმინეთიშ ისტორია
კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
აპისი

[მინი|აპისიშ ნაწახნაკა. ეგვიპტეშ 30-ა დინასტია. ([ლუვრი)]]
**აპისი (ჰაპისი)** — წიმინდე ხოჯი ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას, ნამუსჷთ დორხველური ოხიდა უღუდჷ მემფისის. იკოროცხუ, ნამჷდა აპისი რდჷ მეძღვინილი პტაშო ვარდა ოსირისიშო. შხვა ვერსიათ — თინა წჷმარინუანდჷ ზოხო ღორონთის, ნამუსჷთ მემფისიშ რაიონს პატის ცენდესჷნ.  

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [//ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Апис აპისი]&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;ბროკჰაუზიშ დო ეფრონიშ ენციკლოპედიური ლექსიკონი — СПб., 1890—1907.

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფ
ატონი

[მინი|ფარაონი [ეხნატონი დო თიშ ფანია ატონს ადიდენა.]]

**ატონი** — ჯვეშ ეგვიპტეშ ბჟაშ ღორონთი; ოსხირო გიადჷ ჰელიოპოლისიშ ჯვეშ ბჟაშ ღორონთი რა-ჰარახტიშ ანუ რა-ჰორახტეშ კულტი.  ამენჰოტეპ IV-ქ ატონიშ კულტით დოთირუ მიარეღორონთიანობა დო ართიან სახენწჷფობურ კულტო გჷმაცხადჷ. ატონიშ კულტაშ ცენტრი აჰეტატონი რდჷ. 

მუჭოთ ფირქენან, მუ ფარაონქ მეუძღვინჷ ატონს ჰიმნი, ნამუთ მერჩქინელი რე უმანგე ხანტურულ ნაწარმო თე ტიპიშ ჯვეშ ეგვიპტურ ლიტერატურას. ფარაონქ ატონიშ ოდიდებელო ეხნატონი („ეხნე-იოტ“, ე. ი. „ატონიშ მარგე“) გიოდჷ. 

ატონიშ გჷმოხანტუალა რე: შარდენიშდუდამი ადამიერი, ჸვას ბჟაშ დისკოთ, მოგვიანაფათ - ხვა ბჟაშ დისკო. ამენჰოტეპ IV-აშ რელიგიური რეფორმეფიშ კრახიშ უკული, ეგვიპტეს კინ გეპატჷნ ამონიშ კულტიქ დო მიარეღორონთალაქ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
უნგრეთიშ ოკათე რესპუბლიკა

**უნგრეთიშ ოკათე რესპუბლიკა**, **უორ** () — უნგრეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1949 წანაშ 20 მარაშინათუთაშე 1989 წანაშ 23 გჷმათუთაშახ.

კატეგორია:უნგრეთიშ ისტორია
ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტური რესპუბლიკა

**ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტური რესპუბლიკა** () — ალბანეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1976-1992 წანეფს. 1946–1976 - წანეფს თის *ალბანეთიშ ოკათე რესპუბლიკა* ჯოხოდჷ, 1944-1946 წანეფს — *ალბანეთიშ დემოკრატიული თარობა*. თი პერიოდის ალბანეთის უღუდჷ სტალინისტური მართუალაშ ფორმეფი. ვიზიტორეფშო თინა მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე კილერ ქიანას წჷმარინუანდჷ. 1967 წანას, თიქ მოსოფელიშ მაართა ათეისტურ ქიანათ გჷნირთჷ. თინა რდჷ მაართა ქიანა, ნამუქჷთ ვარშავაშ პაქტი დიტუნ, თექ მოხვადჷ 1968 წანას ჩეხოსლოვაკიაშა ჯარეფიშ მიშაჸონაფაშ უკული. 

მაართა მიარეპარტიული გიშაგორუეფქ ალბანეთის 1991 წანაშ 31 მელახის იმანჯჷ, ნამუსჷთ კომუნისტეფქ გიმორძგვეს. ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტურ რესპუბლიკაქ ოფიციალურო 1992 წანაშ 22 მელახის გეუქვუ.

## თაშნეშე ქოძირით
*ალბანეთიშ ისტორია

## ლიტერატურა
*Afrim Krasniqi, *Political Parties in Albania 1912-2006*, Rilindje, 2007
*Afrim Krasniqi, *Political System in Albania 1912-2008*, Ufo press, 2010

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Library of Congress Country Study

## სქოლიო

კატეგორია:ალბანეთიშ ისტორია
კატეგორია:რგილი ლჷმა
კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
ატუმი

thumb|200px|ატუმი
**ატუმი** — ეგვიპტურ მითოლოგიას: აკმაქიმინალი ღორონთი, ჩხორო ჰელიოპოლისალი ღორონთიშ მაზოჯალი (ჩხორო ღორონთი), ღორონთეფიშ ომაფეშ მაფა. მუშით აკიქიმინჷ, დორხველური დუდი გონაჸოფიერუ დო ხუ დაჭყაფური ელემენტეფი: შუ (ჰეერი, სიცაიორე), ტეფნუტი (სილამე), თაშნეშე შხვა ფორმეფი, ნამუეფიშ სახეთ კინ მუ კათას გიმეცხადებუდჷ: ხეპრე, გვერი, მაართა ზუგუ, უმოს შხირას დიდი დაჭყაფური პრინციპიშ ადამიერიშ სახეთ გჷმიცხადებუდჷ. იგურიშხონარებუ ბჟაშ ღორონთი რა. 

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
ბასტეტი

**ბასტეტი, ბუბასტა, ბუბასტიდა (Bubastis)** — ოსირისიშ დო ისიდაშ ცირასქუა, ჯვეშ ეგვიპტარეფიშ კატუშდუდამი ოსურღორონთი, ახალი ვარდა გოფშა თუთაშ გჷმოხანტუალა, მოგვიანაფათ გომანგაფილი ბერძენეფიშ არტემიდაწკჷმა დო რომაალეფიშ დიანაწკჷმა, მუჭოთ თუთაშ ოსურღორონთეფწკჷმა. შვანობათ ვარე თიშ ატრიბუტი კატუ, სერიშ ჩხოლარი, სერით მარწყებელი. გიმენი ეგვიპტეს, ნილოსიშ დელტაშ ართ კოკის უღუდჷ მუში ჯოხოდვალაშ ნოღა დო დიდებული ოხიდა (არქეოლოგიურ გონთხორუეფს მიოგორეს კატუფიშ ონთხორუეს), სოდეთ ირწანურო მილიონშახ კოჩი დო ოსური მიშუ ოდღახუეთ დო ოკიბირალიშ ოწირებელო (აკმიგაფუდჷ ჰიქსოსეფიშ ჯამშე). თიშ ჭყოლოფუათ, კატუ ეგვიპტარეფს დიდ პატის ჸუნდეს, თე ჩხოლარიშ ჸვილუა ვაშინერებული რდჷ.

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.pantheon.org/articles/b/bastet.html
* http://www.egyptianmyths.net/bastet.html

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
ჰატჰორი

thumb|right|200px|ჰატჰორიშ ნაწახნაკა ლუქსორიშ მუზეუმს

**ჰატჰორი**, *ჰათჰორი*  (ეგვიპტ. *ჰათ-ჰორ* = *[[ჰორი]]შ [[ჸუდე]]*) —  ეგვიპტური მითოლოგიაშ ართ-ართი ოსურღორონთი. ცაშ, ჸოროფაშ, ხიოლიშ, მუსიკაშ დო სხაპუაშ ოსურღორონთი. თაშნეშე ფარაონეფიშ დო ნანობაშ მაფორალი. იკოროცხუდჷ ცაშურ ჩხოუთ, ნამუთ ირდღას წჷმოქიმინუნდჷ ბჟაშ დისკოს. თის გჷმოხანტუნდეს ჩხოუშდუდამი ოსურიშ სახეთ, თაშნეშე ჩხოუშ დო კანკალეშა - ოსურიშ სახეთ, ნამუსჷთ დუდს ჩხოუშ ქალეფს შქას ინოხუნელი ბჟაშ დისკო გედგჷ. 

## თაშნეშე ქოძირით
*წიმინდე ჩხოუ
*ნანდიშ ხოჯი

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Hathor Article by Caroline Seawright 
*Het-Hert site, another name for Hathor 

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მესხენეტი

მინი|200პქ|მესხენეტი
**მესხენეტი** — ოსურღორონთი ეგვიტურ მითოლოგიას,  ნამუთ მაართათ მუთმოხვადუდჷ ახალდუნაბადჷ ადამიერს.

ბესი დო ტავერეტი გამამინჯენდეს უბადო შურეფს, ნამუეფით ბაღანეფს აწუხენდეს. უკული მესხენეტი დო თიში ქომონჯი შაი მიშეს ჰათორიშ ჯაშა, ადამიერიშ მუმალიშ გაგებელო. თეშ უკული შაი გჷნმირთუდჷ ადამიერიშ მაფორალ ანგელოზო. მესხენეტი გჷმიხანტუაფუდ ოსურღორონთო, ძიხვიშ გჷრძე ქალეფით. 

## ლიტერატურა
* Рак И.В., Мифы древнего Египта. С-Пб., 1993
* Wilkinson, Richard H. (2003). The complete gods and goddesses of ancient Egypt. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-05120-8.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მინი (მითოლოგია)

**მინი** — ნოჸოფურობაშ ღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას. თის ქომოლკოჩეფი პატის ცენდეს. მოგვიანაფათ აღიარეს ჭვემაშ ღორონთო, ნამუთ ბწკარულობას რდჷნდჷ.

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ნეიტი

160px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ოსურღორონთი ნეიტი გიმენი ეგვიპტეშ გურგინით
**ნეიტი** — საისიშ ლჷმაშ ოსურღორონთი, ნამუთ ბერძენეფქ ათენაწკჷმა გამანგეს. გჷმიხანტუდჷ ანთროპომორფულო, გიმენი ეგვიპტეშ გურგინით. საისის რდჷ „ფსკაშ ჸუდე“ (ფსკა გიმენი ეგვიპტეშ სიმბოლო რდჷ), ნამუთ ოსირისის ორხველუდჷ დო თიში „გინმაჯინე“ ნეიტი რდჷ.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სატისი

[thumb|200px|სატისი, [ლუვრიშ მუზეუმს]]
**სატისი ** — წიმინდე წყარიშ ოსურღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, უღუ ანტილოპაშ ქალეფი, ნამუსჷთ ჩე გურგინი გედგჷ.  ხნუმიშ ჩილი დო ანუკეტწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნს ნილოსიშ წყარეფიშ მუმაშქუმალარი „ლექინ სუმელას“; თე სუმელაშ ოკულტე ცენტრი რდჷ ელეფანტინა, წყარგელაფუეფწკჷმა. ბერძენეფქ ჰერაშ მეუგურეს (ელეფანტინალი ჰერა). 

## ლიტერატურა
**[[აკაკი გელოვანი]]*, მითოლოგიური ლექსიკონი — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.

კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სერკეტი

thumb|სერკეტი

**სერკეტი** (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ *სელჩისი*, *სელკეტი*, *სელკისი*, *სელკჰიტი*, *სელკიტი*, *სერხეტი*, *სერკეტ-ჰეტიტი* დო *სერკუეტი*) — ოსურღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას — ღურელეფიშ მაფორალი, რაშ ცირასქუა, ნამუთ მუამუშის ნტერეფიშ გერჯგინაფას ოხვარუდჷ. გიშაკერძაფილო პატის ცენდეს გიმენ ეგვიპტეს. სერკეტიშ წიმინდე ჩხოლარი — მორიალე.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ჰეკა

[thumb|right|ჰეკა [ჰემჰემეტიშ გურგინით.]]

**ჰეკა** — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას მაგიაშ ღორონთო იკოროცხუდჷ. ეგვიპტური ზიტყვა „ჰეკა“ მაგიას შანენს.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ჰეკეტი

**ჰეკეტი** (ჯვ. ეგვპ. *ḥqt)* — დაბადებაშ, ნოჸოფურობაშ ჯვეშეგვიპტარ ოსურღორონთი, ნამუთ იშანუაფუ „გორდიშ“ სიმბოლოთ.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ბატი (მითოლოგია)

[thumb|right|ოსურღორონთი ბატი. [კაიროშ ეგვიპტური მუზეუმი.]]
**ბატი** — ოსურღორონთ-ჩხოუ ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას, ნამუთ გჷმიხანტუდჷ ოსურიშ სახეთ დო ჩხოუშ ჸუჯეფით დო ქალეფით.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ხეფრი

**ხეფრი** ვარდა ხაფერა (შანენს „ხოჭოს“) —  ეგვიპტურ მითოლოგიას ბჟაშ ღორონთიშ გოთანაშ იპოსტასი. 

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მააჰესი

[thumb|right|200px|მააჰესი [ჰემჰემეტიშ გურგინით.]]

**მააჰესი** (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ მიჰოსი, მისის, მეიჰესი დო მაჰესი) — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ნჯილოშდუდამი ლჷმაშ ღორონთი.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სებეკი

thumb|130px|სებეკი

**სებეკი** (სობეკი) — ნიანგიშ დუდით გჷმოხანტილი წყარიშ ჯვეშეგვიპტური ღორონთი. თიშ აკოხვალამა მუთმოხვადუ დიხაშ ღორონთ გებწკჷმა, ბჟაშ ღორონთ რაწკჷმა სებეკ-რაშ ფორმათ დო ოსირისწკჷმა. სებეკის  პატის ცენდეს თარო ფაიუმს დო მერიდაშ ტობაშ წყარპიჯეფს, კომ-ომბოს (ომბოსი). თაშნეშე კროკოდილოპოლს (ნიანგეფიშნოღა) დო წყარწკჷა არზომადვალუ აბანეფს. თიში კულტი გიშაკერძაფილო გოფაჩლი რდ შქა ომაფეშ ბორჯის. კანკალე ფარაონი, ნამუსჷთ რეზიდენცია ფაიუმს უღუდჷნ, სებეკწკჷმა მერსხილი ჯოხო უღუდჷ, სამანგათ, სებეკჰოტეპი ვარდა ნეფრუსებეკი.

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მერეტსეგერი

thumb|მერეტსეგერი, გჷმოხანტილი რე კობრაშდუდამი ოსურიშ სახეთ
**მერეტსეგერი** —  ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას თებეშ ნეკროპოლიშ ოსურღორონთი, საფულეფიშ დო საფულეფიშ აკმაგეეფიშ მაფორალი. იკოროცხუდჷ, ნამჷ-და მერეტსეგერი ღურლეფს დო ღურელეფიშ სიყურდგას თხილანდჷნ. გჷმიხანტუდჷ გვერიშდუდამ ნჯილოშ ვარდა ოსურიშ სახეთ.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
პტა

მინი|პტა
**პტა, ფთა, პტაჰი ** (phtah, phtahs) — დაჩხირიშ ღორონთი, ჯვეშ ეგვიპტარეფიშ ჰეფესტოსი, ნილოსიშ სქი, ნამუშ ჯოხოშე მიშას ოკო ეგვიპტეშ დო ფარაონეფიშ ოხვისრე მემფისიშ ჯოხო, სოდე თიში კულტი გიშაკერძაფილო ჭყანიერი რდჷ. ხანრუნდეს ჯუჯათ, ნამუსჷთ ღულა კეტი უკებუდჷ, ვარდა ზორთი დო შხირას შარდენიშ დუდი უღუდჷ. ჰეროდოტეშ არზით აქაოსიშ სქიშ ფთიოსიშ ჯოხო ჯოხოდჷ ნოღა ანთილას. იკოროცხუდჷ თექიანობაშ აკმაქიმინალო, ნოღეფიშ დო ოხიდეფიშ აკმაგაფალო, მოხელეეფიშ მაფორალო.

## ლიტერატურა
* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.egyptianmyths.net/ptah.htm
* http://www.crystalinks.com/ptah.html

კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია 
კატეგორია: ეგვიპტური ღორონთეფი
მნევისი

მინი|მნევისი
**მნევისი** — ეგვიპტურ მითოლოგიას ღორონთი, ნამუთ გჷმიხანტუდჷ უჩა ხოჯიშ სახეთ დო ნამუსჷთ ანდა მახასაითაფალი უღუ აპისწკჷმა. მუჭოთ აპისი მემფისის გჷმიხანტუდჷ ღორონთი-დემიურგი პტაშ თექიანურ სახეთჷნ, თეშ მნევისის პატის ცენდეს ჰელიოპოლს მუჭოთ უჟინაში ნჟაშ ღორონთი რაშ თელი სახე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მნევისი 

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ნეხბეტი

**ნეხბეტი** ვარდა **ნეხებტი** — ჟილენეგვიპტური ოსურღორონთი, ფარაონიშ ნძალანებაშ მაფორალი. თიში საკულტო ცენტრი იდვალუაფუდჷ ნოღა ელ-კაბის, ნეხენიშ სააწმარენჯოთ, ჟილენ ეგვიპტეს.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ნუნი (მითოლოგია)

[thumb|150px|[ჰეჰი მაართაგორჩქინუ ოკიანეშ სახეთ]]

**ნუნი** (ჯვ. ეგვ. „nwn“ [Naun] — „წყარი“, „წყარიში“) — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას — ნამუთ არსებენდჷ მაართაგორჩქინუ ოკიანეშ გაჭყაფუშ ბორჯიშე, სოიშე გიშართჷ რაქ დო დიჭყჷ ატუმიშ ორენიშ აკოქიმინუა.
დორხველური ოკულტე ცენტრი დო ოხიდეეფი ვაუღუდჷ. გჷმიხანტუდჷ ადამიერიშობური ქომოლი ღორნთიშ სახეთ.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
პახეტი

p:x-t:l
**პახეტი** — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ოსურღორონთი-დადული ნჯილო. თიში ეპითეტი — „კარაკანი თოლსინთეშ დო ცანდი ჯღვალეფიშ მაღვენი“. პახეტიშ კულტი გოფაჩილი რდჷ ბენი-ხასანს, სოდე თის კოროცხუნდეს ბჟაეიოლი ტიოზეფიშ მაპატჷნალო.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
რეშეფი

**რეშეფი** (**რაშაფი**, , ) — ამორეული წჷმოულობაშ ბჟადალსემიტური ღორონთი. ბორზალიშ დო დაჩხირიშ ღორონთი, მაჭყვიდალი, უბედრობეფიშ მუმაღალარი, ლჷმაშ ღორონთი, ანჯარეფიშ მაფორალი.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სოპდუ

[thumb|250px|სოპდუ [საჰურაშ საფულაშ ბარელიეფშე. ახალი მუზეუმი. ბერლინი.M44-G13]]
**სოპდუ** (**სოპტუ**) — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ჯვეში ეგვიპტეშ ოორუე-ბჟაეიოლი ხურგეფიშ აგრესიულ ნომადეფშე დო ეგვიპტეშ შხვა გალენური ნტერეფშე მათხილარი ღორონთი (მუჭოთ ჩქუ, სემიტური წჷმოულობაშ რე).

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
უაჯიტი

[thumb|[ურეი ჯოსერიშ პირამიდას.]]
**უტო** ვარდა **უაჯიტი** — ჯვეშ ეგვიპტეს ჭითა კობრამი სახეშ ოსურღორონთი, ნამუთ ნილოსიშ დელტას მადვალუ კინე თე ჯოხოდვალაშ ნოღაშ, ედომუშამი დელტაშ, თის ინოჩანაფილი პაპირუსიშ, დო ზოგადო ედომუშამი გიმენი ეგვიპტეშ დო თიშ მამართალეფიშ — ფარაონიშ მაფორალი რდჷ. გჷმიხანტუდჷ კობრაშ სახეთ, ნამუთ გჷმაკარკატუ პაპირუსიშ ღერს (. კადუცეი).

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
უაჯ-უერი

**უაჯ-უერი** —  ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ნოჸოფურობაშ ღორონთი. თიშ ჯოხო „დიდი წვანეულობას“ შანენს. თის კანკალეშა გჷმოხანტჷნდეს ჟირსქესამ არსებათ ვარდა ანხიშ დო ქობალიშ მუმაღალარი ქომოლკოჩიშ სახეთ.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სეშატი

**სეშატი** („მაჭარალი“) — ეგვიპტურ მითოლოგიას ჭარალუაშ ოსურღორონთი. იკოროცხუდჷ 
სიჭკვერაშ ღორონთი თოტიშ ცირასქუათ ვარდა დათ (შხირას ჩილო). სეშატიშ წიმინდე ჩხოლარო იკოროცხუდჷ პანთერა, თეშ გეშა ოსურღორონთი წჷმოდირთუდჷ თე ჩხოლარიშ ტყებით, ნამუთ გინაქუნს ედომუშამი რსხულსჷნ. დუდიშ ჟილე გჷმიხანტუდჷ შკვითწვანდამი მურიცხი.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ტაურტი

thumb|150px|ტაურტი

**ტაურტი** (**ტაუერტი**  ) — ეგვიპტურ მითოლოგიას დაბადებაშ, მოკათუ ოსურეფიშ დო ახალდუნაბადეფიშ ოსურღორონთი. ტაურტი გჷმიხანტუდჷ გემარენჯი დადული ჰიპოპოტამიშ ვარდა ნიანგიშ სახეთ, ნამუსჷთ ნჯილოშ კუჩხეფი უღუდჷნ.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
უპუაუტი

[thumb|right|უპუაუტიშ სტატუეტი. [ბრიტანეთიშ მუზეუმი.]]

**უპუაუტი** (ჯვ. ეგვ. „რზალეფიშ გჷმანწყუმალი“), *ოფოისი* (ბერძ.) —  ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ლჷმაშ ღორონთი. უპუაუტი ღორონთი-გერი რდჷ, ღურელეფიშ დუატშა გჷმაცილებერი.

კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ეგვიპტური იეროგლიფეფი

მინი|ეგვიპტური იეროგლიფეფი
**ეგვიპტური იეროგლიფეფი** — ჯვეშეგვიპტური ჭარალუაშ შანეფი, ნამუეფჷთ ჯვეში ეგვიპტური ნინაშ დინნაჭარალო გჷმირინუაფუდჷ. ეგვიპტური შანეფი დუდმაართაშე წიმინდე იეროგლიფური ხასიათიშ რდჷ (ართი სიმბოლო ედომუშამ ზიტყვას შანენდჷ), ბორჯიშ გოძვენას — ჭარალუაქ გიფშუ წოროხონარიელეფიშ ემაშანალი სიმბოლოეფით დო გეძნაფონი, დჷმახვარე შანეფით. ჭარალუა გჷმირინუაფუდჷ ჯვ. წ. 3200–შე ახ. წ. 300–შახ ეგვიპტეს დო ნუბიას. ეგვიპტურ იეროგლიფეფს თაშნეშე გჷმირინუანდჷ პტოლემეური ეგვიპტური ნინა.
## რესურსეფი ინტერნეტის

* ინფორმაცია იეროგლიფეფიშ გეშა 
* ანბანეფი, სამანგეფი, იეროგლიფეფიშ მაკათური გინაჭარალი ფონტი 
* იეროგლიფეფიშ მარკვიალეფი 
* ჯვეშეგვიპტური ლექსიკონი, ბერლინ-ბრანდენბურგიშ მენცარობეფიშ აკადემია
* გარდინერიშ ერკებული
* Manuel-de-Codage-Formats–იშ ეჭარუა

## სქოლიო

კატეგორია:იეროგლიფური ჭარალუეფი
ჭარალუა

**ჭარალუა** — გრაფიკულ შანეფიშ, ვარდა გჷმოხანტუალობეფიშ მეშქაშობათ ორაგადე ინფორმაციაშ ფიქსაციაშ საშუალება.


**თეხანური ანბანური ჭარალუეფი**



## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://armazi.uni-frankfurt.de/armaziII/enebi/kartuli/damcerloba/damcerloba.html
მითოლოგია

[მინი|ღორონთი [თორი (მითოლოგია)|თორი სკანდინავიურ მითოლოგიას.]]
**მითოლოგია** (ბერძენ. μυθολογία, μῦθος *მითოს* — ამბე, გინოჩამა; λόγος *ლოგოს* — მოძღვარება) — მითეფიშ დჷმაგურაფალი დარგი, თაშნეშე მითფიშ ართობურობა. მითოლოგია, მუჭოთ მენცარობა, დჷთმიგურუანს მითეფიშ წჷმოულობას, დინორეს, კლასიფიკაციას დო გოფაჩუას. მითეფი წჷმარინუანა ნარაგადუეფს ღორონთეფიშ, გგერგეზეფიშ, დემონეფიშ, შურეფიშ, ორთაშ მოლინეფიშ, ოქიანუშ დო ცაშური რსხულეფიშ წჷმოულობაშენ დო ოძირანა ადამიერფიშ წჷმორინეფს ორდოკლასობურ ჯარალუას.

არძაშე გოფაჩილი რე ჯვეში საბერძნეთიშ, ეგვიპტეშ, ინდოეთიშ მითეფი. მითოლოგიაქ ოშწანურეფიშ გოძვენას ოსხირ მეჩჷ ლიტერატურას, ხელუანობას, ფილოსოფიას, ნინეფს, ნამუეფით ამდღა ხოლო ივითარებჷნა მითოლოგიათ. მითი უგურთუ ნორთი რე ირი რელიგიაშო.

## თაშნეშე ქოძირით
* ქორთული მითოლოგია (მარგალური მითოლოგია • შონური მითოლოგია)
* იბერიულ-კავკაციურკათეფიშ მითოლოგია
* ბერძენული მითოლოგია
* გერმანული მითოლოგია
* ეგვიპტური მითოლოგია
* ინდური მითოლოგია
* სკანდინავიური მითოლოგია
* ინკეფიშ მითოლოგია
* შუმერულ-აკადური მითოლოგია
* ჩინური მითოლოგია
* რომაული მითოლოგია
* ეტრუსკული მითოლოგია

## ლიტერატურა
*Littleton, Covington. *The New Comparative Mythology: An Anthropological Assessment of the Theories of Georges Dumezil*. Berkeley: University of California Press, 1973.
*Meletinsky, Elea. *The Poetics of Myth*. Trans. Guy Lanoue and Alexandre Sadetsky. New York: Routledge, 2000.
*"myth." *Encyclopædia Britannica*. 2009. Encyclopædia Britannica Online, 21 March 2009
*"myths". *A Dictionary of English Folklore*. Jacqueline Simpson and Steve Roud. Oxford University Press, 2000. Oxford Reference Online. Oxford University Press.  UC – Berkeley Library.  20 March 2009  Oxfordreference.com
*Northup, Lesley. "Myth-Placed Priorities: Religion and the Study of Myth". *Religious Studies Review* 32.1(2006): 5–10.
*O'Flaherty, Wendy. *Hindu Myths: A Sourcebook*. London: Penguin, 1975.
*Pettazzoni, Raffaele. "The Truth of Myth". *Sacred Narrative: Readings in the Theory of Myth*. Ed. Alan Dundes. Berkeley: University of California Press, 1984. 98–109.
*Segal, Robert. *Myth: A Very Short Introduction*. Oxford: Oxford UP, 2004.
*Simpson, Michael. Introduction. Apollodorus. *Gods and Heroes of the Greeks*. Trans. Michael Simpson. Amherst: University of Massachusetts Press, 1976. 1–9.
*Singer, Irving. "Introduction: Philosophical Dimensions of Myth and Cinema." Cinematic Mythmaking: Philosophy in Film. Cambridge, Massachusetts, United States: MIT Press Books, 2008. 3–6. Web. 23 Oct. 2011.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The New Student's Reference Work/Mythology
*Leonard, Scott. "The History of Mythology: Part I" 
*Greek mythology
*Sacred texts
*Myths and Myth-Makers

კატეგორია:რელიგიაშ ანთროპოლოგია
ფინიკიური ჭარალუა

**ფინიკიური ჭარალუა** — არძაშე ჯვეში ანბანური ტიპიშ ჭარალუა, ნამუქჷთ ჩქინდა მაჭირინჷნ. ფინიკიურ ჭარალუას 22 ასო რე დო თინეფშე აკა ვარე ხონარიელი. თის თაშ-თაში თიშე ნოწარმებუ ანბანეფი თირანდჷ:
არხო ბჟაეიოლი — სემიტური ჭარალუეფი (არაბული, ურიული, არამეული). ევროპა — ბერძენული დო თიშე ნოწარმებუ ჭარალუეფი.

კატეგორია:ჭარალუეფი
კატეგორია:ფინიკია
ბერძენული ჭარალუა

**ბერძენული ჭარალუა** — ანბანური ჭარალუა, ნამუსჷთ გჷმირინუანს ბერძენული ნინა. მაართა მუკნაჭარეფი მუთმოფხვადჷნა ქირსეშახ მა-9 ოშწანურას. თიქ გიჭყჷ ჯვეში ფინიკიური ჭარალუაშე. ფინიკიურშე ბერძენულშა გინულაშ ბორჯის არძა ასოქ სახე ითირუ, ბერძენეფქ ანბანს მაართეფქ მიშეღეს ხონარიელეფი. ბერძენულ ანბანს 24 ასო რე, თინეფშე შკვითი ხონარიელი რე. თეშ, მუჭოთ ლათინურს დო კირილიცას, ბერძენულსჷთ რე დიდი დო მორჩილი ასოეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Greek Unicode Issues Nick Nicholas.

კატეგორია:ბერძენული ჭარალუა
კატეგორია:ჭარალუეფი
ურიული ჭარალუა

**ურიული ჭარალუა** (ურიულო: אָלֶף־בֵּית עִבְרִי‎ ალეფ-ბეთ ივრი) — ჯვეში დო თეხანური ურიული, თინეფს შქას ბიბლიაშ დო თალმუდიშ არამეულიშ ოჭარალე სისტემა.


კატეგორია:ჭარალუეფი
სირიული ჭარალუა

**სირიული ჭარალუა** (ܐܠܦܒܝܬ ܣܘܪܝܝܐ) — აკმოდირთუ 22 ასოშე, ნამუთ წჷმულირი რე არამეულ ჭარალუაშე. ჭარალუა რე კონსონანტური, იჭარუ მორძგვიშე კვარჩხიშა. 

## გალერეა

ფაილი:Lord s-prayer-aramaic.jpg|მუმა ჩქინი არამეულო (”აბუუნ დბვიშმაია”)
ფაილი:Syriac Sertâ book script.jpg|მე-11 ს. არამეული ჭარალუაშ ტიპი



## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Syriac alphabet
* Download Syriac fonts
* Unicode Entity Codes for the Syriac Script 

კატეგორია:ჭარალუეფი
კატეგორია:არამეული ნინეფი