open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აოგაშიმა

**აოგაშიმა** (იაპონ. 青ヶ島) — იაპონიაშ დორხველი ვულკანური კოკი ფილიპინიშ ზუღას, რე ტოკიოშ ადმინისტრაციაშ დუდალაშ თუდო, იდვალუაფუ თიშე 358 კმ-ით ობჟათეჸურე. წჷმარინუანს იძუშ კოკეფიშ უძგალაშ ობჟათეს დვალირ დო არძოშე იზოლირაფილ დოხორინელ კოკის. 

კოკის გონაშენელ რე ოფუტე აოგაშიმა, ნამუთ ტოკიოშ მეტროპოლიურ არეალშა, ჰატიძიოშ პრეფექტურაშა მიშმურს. 2009 წანაშ მუნაჩეემფით, კოკის 205 ადამიერი ოხორანდჷ. ორხველჷ ფუძი-ჰაკონე-იძუშ ნაციონალურ პარკის. 

## გეოლოგია
აოგაშიმა მაანთხაშური სისტემაშ ვულკანური კოკიე; თიში სიგჷრძა 3,5 კმ-იე, ოდო მაქსიმალური განი 2,5 კმ. კოკიშ ფორმას გჷთმაჭყანს ოთხი წყართუდონი კალდერაშ ნოსქილედეფი. აკოხურგილიე ძალამი ახრა, უწმაწოთ, ვულკანური დეპოზიტეფშე ეგაფილი კლიფეფით. კალდერაშ ობჟათე ძგას კლიფიშ სიმაღალა 423 მეტრა რე. 

იაპონიაშ მეტეოროლოგიური ოაგენტე აოგაშიმას C კლასიშ აქტიურ ვულკანო მირჩქინანს. ეკონია ეშაგორგოთუეფი 1781-1785 წანეფც მითმეურდჷ.

## ისტორია
thumb|160px|left|აოგაშიმიშ შილა
აოგაშიმიშ დოხორინიშ ისტორია ნათერი ვა რე. მახორობაშ უდიდაში ნორთი იაპონარიე. კოკი მოშინაფილიე იაპონიაშ ისტორიაშ ედოშ პერიოდიშ დინნაჭარეფს, ნამუეფიშ მეჯინათ ვულკანური აქტივობეფი თაქ 1652 წანას დო 1670-1680 წანეფს მინოჸვე. 1780 წანას მოხვადჷ დიხაშნწალუაქ, მუსჷთ კალდერაშ ტობეფშე ორქიშ გოტებაქ მაჸუნჷ, ოდო უკული, 1781 წანას დიხაშნწალუას ეშაგორგოთიქ. 1783 წანაშ პირელს, ეშაგორგოთიშ გეშა ოხვილურქ იჸუ კოკიშ 63 ფანიაშ ევაკუაციაქ. 1785 წანაშ მასიური ეშაგორგოთიშ გეშა კოკიშ 327 მახორუშე 130-140 ადამიერქ მედინჷ. 

## გალერეა
]
ფაილი:Landsat Aogashima Island.jpg|კოკიშ ალმაშარული გინაჯინუ
ფაილი:Map of Izu Islands.png|იძუშ კოკეფი
ფაილი:Aogashima04.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
* High-resolution aerial photo of Aogashima
* Topographic map 

კატეგორია:იაპონიაშ კოკეფი
გუსტავ ფლობერი

thumbnail|right|გუსტავ ფლობერი
**გუსტავ ფლობერი** ( დ. 12 ქირსეთუთა, 1821, რუანი — ღ. 8 მესი, 1880, კრუასე) — ფრანგი ჭარუ დო ნოველისტი. ჩინებული რე მუში მაართა რომანით მადამ ბოვარი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Flaubert's works: text, concordances and frequency list
* Gustave Flaubert, his work in audio version 
* Overview from kirjasto.sci.fi

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1821
კატეგორია:ნაღურა 1880
შაკირა

220px|მინი|მარჯვნივ
**შაკირა იზაბელ მებარაქ რიფოლი** (დ. 2 ფურთუთა, 1977, ბარანკილია, კოლუმბია), ჩინებული მუჭოთ შაკირა, კოლუმბიარი პოპ-მობირე, არტისტი, კომპოზიტორი, მასხაპალი, პროდუსერი, ქორეოგრაფი, მოდელი. შაკირაქ გინირთუ პოპულარულო ლათინური ამერიკას 1990-იამ წანეფს. 2001 წანას გიშართუ შაკირაშ მაართა ინგლისური ალბომქ Laundry Service, ნამუსჷთ უღუდჷ დიდი პოპულარობა მოსოფელს. გჷმიჩინჷ ალბომიშ 15 მილიონ ეგზემპლარქ. შაკირას ეჭოფილი აფჷ გრემიშ პრიზი ჟირშა დო ლათინური გრემიშ პრიზი ბრუოშა.

## დისკოგრაფია
* *[[Magia]]* (1991)
* *[[Peligro]]* (1993
* *[[Pies Descalzos]]* (1995)
* *[[Dónde Están los Ladrones?]]* (1998)
* *[[Laundry Service]]* (2001)
* *[[Fijación Oral Vol. 1]]* (2005)
* *[[Oral Fixation Vol. 2]]* (2005)
* *[[She Wolf (ალბომი)|She Wolf]]* (2009)
* *[[Sale el Sol]]* (2010)
* *[[Shakira]]* (2014)
* *[[El Dorado]]* (2017)
* *[[Las Mujeres Ya No Lloran]]* (2024)

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ საიტი
* შაკირა ფეისბუქის
* New York Times Magazine article on Shakira's philanthropic work on education

კატეგორია:კოლუმბიარეფი
კატეგორია:კოლუმბიარი მობირეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1977
Things Fall Apart

***Things Fall Apart*** რე ნიგერიალი ნოველისტიშ ჩინუა აჩებეშ წიგნი, გიშაშქუმალირი 1958 წანას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Teacher's Guide at Random House
* Study Resource for writing about ''Things Fall Apart'' 
* Study guide
* Words present in the novel used in past SATs Includes definitions, words in order from the book, and three different tests.
* ''Things Fall Apart'' Reviews 
* ''Things Fall Apart'' on Wiki Summaries
* ''Things Fall Apart''  study guide, themes, analysis, teacher resources

კატეგორია:ჩინუა აჩებე
კატეგორია:წიგნეფი
კატეგორია:ნიგერიალი ჭარუეფიშ წიგნეფი
კატეგორია:ინგლისური ნოველეფი
კატეგორია:აფრიკალი ჭარუეფიშ წიგნეფი
კატეგორია:აფრიკალი ჭარუეფიშ ნოველეფი
კატეგორია:იბო ჭარუეფიშ ნოველეფი
კატეგორია:იბო ჭარუეფიშ წიგნეფი
ინგლისური ნინა

thumb|upright=2|right|ინგლისური ნინაშ სტატუსი შხვადოშხვა ქიანეფს

**ინგლისური ნინა** () — ნინა, ფრიზიული ნინეფიშ ბუნაშე. ინგლისური ნინა არძოშ უმოს ხოლოს რე ფრიზიულ ნინაწკჷმა. ინგლისურო იჩიებუ 500 მილიონშე უმოსი კოჩი, თაჸურეშე 300-400 მილიონშო ინგლისური ოდაბადური ნინა რე. ჭარუაშ სისტემათ უღუ ლათინური.

### ინგლისური ნინაშ სტატუსი
# ააშ (210 მლნ.)
# დიდი ბრიტანეთი (55 მლნ.) 
# კანადა (17,1 მლნ.) 
# ავსტრალია (15,7 მლნ.) 
# ახალი ზელანდია (3,2 მლნ.) 
# ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა (3,5 მლნ.)
# ირლანდია (2,6 მლნ.) 
# ინდოეთი (მაჟირა ნინა - 11 მლნ.) 
# ბაჰამიშ კოკეფი
# ბელიზი
# ბოცვანა
# გაიანა
# გამბია
# ზამბია
# კენია 
# კირიბატი
# ნიგერია
# პაკისტანი
# პაპუა-ახალი გვინეა 
# სინგაპური 
# ფილიპინეფი
# ფიჯი

## ინგლისური ფრაზეფი დო ზიტყვეფი

* გომორძგუა - Hello
* მარდი - Thank you
* ქო / ვარი - Yes / No
* ჯგირო ორდა - Goodbye
* ჩქიმი ჯოხო რე... - My name is...
* მუჭო რექ? - How are you? 
* მორწონანო თაქ? - Do you like it here?

## ლიტერატურა
* Crystal, D. [1997]: The Cambridge encyclopedia of the English language. Cambridge.
* McArthur, T., ed. [1992]: The Oxford companion to the English language. Oxford.
* Cambridge History [1992 წანაშე]: The Cambridge History of the English language. 6 ტომო. Cambridge.
* Cobuild, C. [1990]: English grammar. London.
* Huddleston, R. [1984]: Introduction to the grammar of English. Cambridge.
* Jespersen, O. [1909-1949]: A modern English grammar on historical principles. 7 ტომო. London.
* Mitchell, B. [1995]: An invitation to Old English and Anglo-Saxon England. Oxford.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Accents of English from Around the World (University of Edinburgh) Hear and compare how the same 110 words are pronounced in 50 English accents from around the world&nbsp;– instantaneous playback online
* Collection of English bilingual dictionaries 
* dict.org 
* Dictionary of American Regional English 
* English language word roots, prefixes and suffixes (affixes) dictionary
* Merriam-Webster's online dictionary
* Macquarie Dictionary Online

კატეგორია:ინგლისური ნინა
კატეგორია:ფრიზიული ნინეფი
კატეგორია:ინდოევროპული ნინეფი
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთიშ ნინეფი
კატეგორია:ევროპაშ ნინეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნინეფი
კატეგორია:ააშ-იშ ნინეფი
ბაიკალი

thumb|ბაიკალიშ ტობა

**ბაიკალი** () — რე ტობა რუსეთის, ციმბირიშ, ირკუტსკიშ ოლქიშ დო ბურიატეთიშ ტერიტორიას. ტობაშ ფართობი რე 31722 კმ. კვ. ბაიკალი რე არძაშ უმოსი ტომბა ტობა მოსოფელს.

## ქოძირით თაშნეშე
* ტობა

## გალერეა


File:04 sibirien baikalarm blau.jpg|
File:Lake Baikal, Old stone arch bridge, Siberia, Russia.jpg
File:Lake Baikal, Pine forest, Siberian taiga, Siberia, Russia.jpg
File:Baikal south.jpg|
File:26_swiatoinos.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Lake Baikal Information
* Red Book Plants of the Lake Baikal Region - Russian only 
* Plants of the Lake Baikal West Coast. Album and Identification Field Guide - Russian only 
* Baikal Ecological Network Association - Ассоциация Байкальская экологическая сеть
* Baikal Club International (magazine about lake baikal, maps, photos, videos and stories)

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი
კატეგორია:ციმბირიშ ტობეფი
ენრიკე იგლესიასი

thumb|ენრიკე იგლესიასი

**ენრიკე იგლესიასი** (; დ. 8 მესი, 1975, მადრიდი, ესპანეთი) — რე ესპანარი მობირე, არტისტი, კომპოზიტორი დო მოდელი. რე ჩინებული ესპანარი მობირეშ ხულიო იგლესიასიშ სქუა. ამდღარ დღაშა გიმოჩამილი რე ენრიკე იგლესიასიშ 100 მილიონშე უმოსი ალბომი. 

## დისკოგრაფია
* *[[Enrique Iglesias (ალბომი)|Enrique Iglesias]]* (1995)
* *[[Vivir (album)|Vivir]]* (1997)
* *[[Cosas del Amor (Enrique Iglesias album)|Cosas del Amor]]* (1998)
* *[[Enrique (ალბომი)|Enrique]]* (1999)
* *[[Escape (Enrique Iglesias ალბომი)|Escape]]* (2001)
* *[[Quizás]]* (2002)
* *[[7 (ალბომი)|7]]* (2003)
* *[[Insomniac (ალბომი)|Insomniac]]* (2007)
* *[[Euphoria (ალბომი)|Euphoria]]* (2010)
* *Sex and Love* (2014)
* *Final (Vol. 1)* (2021)
* *Final (Vol. 2)* (2024)

## ტურეფი
* Vivir World Tour (1997)
* Enrique World Tour (2000)
* One Night Stand World Tour (2002)
* Insomniac World Tour (2007)
* Greatest Hits Tour (2009)
* Euphoria Tour (2010–12)
* Jennifer Lopez and Enrique Iglesias in Concert (2012)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official Enrique Iglesias website
* Enrique Iglesias profile at NNDB

კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ესპანარი მობირეეფი
კატეგორია:ესპანარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1975
ედუარდ ჯენერი

მარჯვნივ|მინი|ედუარდ ჯენერი
**ედუარდ ენტონ ჯენერი** (დ. 17 მესი, 1794, ბერკლი, გლოსთერშირიშ საგრაფო − ღ. 26 ღურთუთა, 1823, ბერქლი) ინგლისარი მენცარი, იმუნოლოგიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი, შინელი რე მუჭოთ ’’იმუნოლოგიაშ მუმა’’. პატონეფიშ შარტეშ ვაქცინაშ გუმმაგონებელი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Jenner's papers on vaccination
* A digitized copy of *An inquiry into the causes and effects of the variola vaccine* (1798), from the Posner Memorial Collection at Carnegie Mellon
* The Edward Jenner Museum & Old Cyder House Conference Centre

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1794
კატეგორია:ნაღურა 1823
დენიელ ბარნჰემი

thumb|right|დენიელ ბარნჰემი

**დენიელ ჰადსონ ბარნჰემი** (ინგლ; Daniel Hudson Burnham; დ. 4 ეკენია, 1846, ჰენდერსონი, ნიო-იორკი - ღ. 1 მანგი, 1912, ჰეიდელბერგი, გერმანია) — ამერიკალი არქიტექტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ryerson & Burnham Libraries at The Art Institute of Chicago 
* Burnham, Beaux-Arts, Plan of Chicago, & Fairs 
* ''Booknotes'' interview with Erik Larson on ''The Devil in the White City'', September 14, 2003.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი არქიტექტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1846
კატეგორია:ნაღურა 1912
ჰომეროსი

thumb|ჰომეროსიშ ბიუსტი ბრიტანეთიშ მუზეუმს
**ჰომეროსი** — ლეგენდარული ბერძენი პოეტი, ილიადაშ (Ἰλιάς) დო ოდისეაშ (Ὀδύσσεια) ავტორი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰომეროსიშ ილიადა
* ჰომეროსიშ ნაჭარეფი
* SORGLL: Homer, Iliad, Bk I, 1-52; read by Stephen Daitz 
* Racing Odysseus: A College President Becomes a Freshman Again

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი პოეტეფი
კატეგორია:ჰომეროსი
აბრაზიული ტერასა

**აბრაზიული ტერასა** (ინგლ. bench) — ზუღაშ ქვინჯიშ ჟიდოხიშ ოძგალე ნორთი, ნამუთ აბრაზიული პროცესეფით რე დამუშებული. თიში ლაგარდა პროფილი რე ძგალეფიშ მორჩილას, ოდო ნერჩიწკჷმა უმოსო გეკინელი ეშაღულანებური ღულა ღოზი. ჯვეში აბრაზიული ტერასა შილებე რდასჷნ  გენწყვილი (წყარით ფორილი), ვარა ზუღაშ დონეშე ეშე ეშაკინელი. 

თეშნერი ეშაკინელი აბრაზიული ტერასეფი ზუღაშ პიჯის ტერასულ დჷკის აკმოქიმინუნც.

## ქოძირით თაშნეშე
* კლიფი
* აბრაზია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აბრაზიული ტერასა - დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია 

## ლიტერატურა

კატეგორია:გეოლოგია
სტივი უანდერი

thumb|სტივი უანდერი

**სტივი უანდერი** (ინგლ. Stevie Wonder, დაბადებაშ ჯოხო - სტივლენდ ჰარდუეი ჯადკინსი, დ. 13 მესი, 1950, საგინაუ, მიჩიგანი, ააშ) რე ამერიკალი ვოკალისტი, მუსიკოსი დო პროდიუსერი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Never That Simple: Stevie Wonder—By Robert Christgau
* Official site 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1950
დუაიტ ეიზენჰაუერი

thumb|დუაიტ დევიდ ეიზენჰაუერი

**დუაიტ დევიდ ეიზენჰაუერი** (ინგლ. *Dwight David „Ike“ Eisenhower*, დ. 14 გჷმათუთა, 1890, დენისონი, თექსასი, ააშ — ღ. 28 მელახი, 1969, ვაშინგტონი, ააშ) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, ოურდუმე ლიდერი, ააშ-იშ არმიაშ გენერალი, ააშ-იშ რანწკით 34 პრეზიდენტი 1953-1961 წანეფს რესპუბლიკური პარტიაშე. 

## ქოძირით თაშნეშე
* ააშ-იშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Full audio of Eisenhower speeches via the Miller Center of Public Affairs (University of Virginia)
* Eisenhower's Secret White House Recordings via the Miller Center of Public Affairs (University of Virginia) 
* Audio clips of Eisenhower's speeches 
* Dwight D. Eisenhower at C-SPAN's *American Presidents: Life Portraits*

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1890
კატეგორია:ნაღურა 1969
კატეგორია:ააშ-შ გენერალეფი
ილიადა

300 px|thumb|ილიადაშ მახუთა ოშწანურაშ მანუსკრიპტი
**ილიადა** (Ἰλιάς) — ბერძენი პოეტიშ ჰომეროსიშ ნაჭარა ეპიკური პოემა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* D. B. Monro, ''Homer: Iliad, Books I-XII, with an Introduction, a Brief Homeric Grammar, and Notes'' (3rd ed., 1890)
* D. B. Monro, ''Homer: Iliad, Books XIII-XXIV, with Notes'' (4th ed., 1903)
* D. B. Monro, ''A Grammar of the Homeric Dialect'' (2nd ed., 1891)
* ''Iliad'' , online version of the work by Homer (English). Pope translation.
* *Iliad* in Ancient Greek: from the Perseus Project (PP), with the Murray and Butler translations and hyperlinks to mythological and grammatical commentary; via the Chicago Homer , with the Lattimore translation and markup indicating formulaic repetitions
* Links to translations freely available online are included in the list above.
* ''Gods, Achaeans and Troyans''. An interactive visualization of Iliad's characters flow and relations.
* ''The Iliad'': A Study Guide
* Classical images illustrating the ''Iliad''.  Repertory of outstanding painted vases, wall paintings and other ancient iconography of the War of Troy.
* Comments on background, plot, themes, authorship, and translation issues by 2008 translator Herbert Jordan.
* *Homer: Iliad Books 1-12, & 13-24*, ed. by Monro, 3rd Ed.: © Oxford Univ. Press 1902, parsed interlinear eBook for Palm Handheld 
* Flaxman illustrations of the Iliad
* The ''Iliad''  study guide, themes, quotes, teacher resources
* ''The Iliad of Homer'', Translated into English Blank Verse by William Cowper, edition c.1860. Online at Project Gutenberg.
* ''The Opening to the Iliad (Proem)'', Read in Ancient Greek with a simultaneous translation.

კატეგორია:ჰომეროსი
აბრაზია

thumb|აბრაზიული კლდე (ლა-პორტადა)
**აბრაზია** (ლათ. abrasio - მოხეკუა, მოხოკუა) — ზუღეფიშ, ტობეფიშ, დიდ წყაროჩუაშეეფიშ ძგალეფიშ აკოცჷმა რეღმეფიშ ქიმინჯალათ. აბრაზიაშ გეშა ძგას გიჭყაფუ ქირქე (კლიფი) დო აბრაზიული ტერასა (ბენჩი). აბრაზია თით უმოსო ინტენსიურიე, მუთ უმოს მერკეთ გერინელი რე ქანეფი რეღმაშ ჟიქიმჯალაშ მეხჷ, მუთ უმოსო დაბალი რე ზუღაშ ძგა დო მუთ უმოსო ლექინას ოჭირინუანს რეღმა კლიფიშ ჯინჯიშახინ. 

ძგაშ აბრაზიული გოვითარაფაშ შანულამი პიჯალა რე ოჭყაფუ ჟიდოხიშ ალაზიმაფათ ახრა გეკინალა. გეკინაშ კუნთხუ მორჩილი ქორენ-და (ოშქარას 0,01), ძგაშ მანგას იქიმინუ აკუმულაციური ტერასა დო აბრაზია დახე ითებუ. აბრაზიაქ შილებე კჷნე ქჷდიჭყას, ოძგალე ღოზიქ ეყარუ და, ანუ, ტექტონიკურ ყარაფეფიშ გეშა მიირდჷ ჟიდოხიშ გეკინაშ კუთნხუქჷ-და.

## ქოძირით თაშნეშე
* კლიფი
* ბენჩი

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, ხს. 32, ქთ., 1975. წანა

კატეგორია:გეოლოგია
კატეგორია:გეომორფოლოგია
შოტლანდიარეფი

**შოტლანდიარეფი** — კათა, შოტლანდიაშ ჯინჯიერი მახორობა. 

* **ჯოხო**: ინგლ - Scottish people; ფრანგ - Ecossais.
* **მუდანობა**: 6,1 მლნ. 
* **ნინა**: ინგლისური, შოტლანდიური.
* **მორწმუნეეფი**: პრესვიტერიანარეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*The Scots In New Zealand Exhibition Minisite from the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
*"We're nearly all Celts under the skin" by Ian Johnston for *The Scotsman Online*
*  Top 100 Scottish People
*Biographies of Famous Scots at www.Scottish-people.info, part of the Gazetteer for Scotland project
*Discover your Scottish family history at the official government resource for Scottish Genealogy
*Scottish Emigration Database of the University of Aberdeen

კატეგორია:შოტლანდია
კატეგორია:შოტლანდიარეფი
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
ესპანარეფი

**ესპანარეფი** (, ) — კათა, ნამუთ უმენტაშო ოხორანს პირენეშ ჩქონს. ესპანეთიშ ჯინჯიერი მახორობა. ესპანეთიშ მოხ ოხორანა საფრანგეთის (500 000), არგენტინას (400 000), ააშს (200 000), ბრაზილიას (200 000) დო თ.უ.

## ლიტერატურა
* Castro, Americo. Willard F. King and Selma Margaretten, trans. The Spaniards: An Introduction to Their History. Berkeley, California: University of California Press, 1980. 
* Chapman, Robert. Emerging Complexity: The Later Pre-History of South-East Spain, Iberia, and the West Mediterranean. Cambridge: Cambridge University Press, 1990. 
* Goodwin, Godfrey. Islamic Spain. San Francisco: Chronicle Books, 1990. 
* Harrison, Richard. Spain at the Dawn of History: Iberians, Phoenicians, and Greeks. New York: Thames & Hudson, 1988.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Castro, Americo. Willard F. King and Selma Margaretten, trans. *The Spaniards: An Introduction to Their History*. Berkeley, California: University of California Press, 1980. .
* Chapman, Robert. *Emerging Complexity: The Later Pre-History of South-East Spain, Iberia, and the West Mediterranean*. Cambridge: Cambridge University Press, 1990. .
* Goodwin, Godfrey. *Islamic Spain*. San Francisco: Chronicle Books, 1990. .
* Harrison, Richard. *Spain at the Dawn of History: Iberians, Phoenicians, and Greeks*. New York: Thames & Hudson, 1988. .
* James, Edward (ed.). *Visigothic Spain: New Approaches*. Oxford: Clarendon Press, 1980. .
* 
* Thomas, Hugh. *The Slave Trade: The History of the Atlantic Slave Trade 1440–1870*. London: Picador, 1997. .
* The genomic history of the Iberian Peninsula over the past 8000 years (Science, 15 March 2019, Vol. 363, Issue 6432, pp.&nbsp;1230-1234)

## სქოლიო

კატეგორია:ესპანეთი
კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
იაპონარეფი

მინი|შინელი იაპონარეფი
**იაპონარეფი** , ერი, იაპონიაშ ჯინჯიერი მახორობა (99%). ოხორანა იაპონიაშ კოკეფს დო შხვადოშხვა ქიანეფს: ააშ, კანადა, ბრაზილია დო შხვა. იჩიებუნა იაპონურ ნინაშა. 

* **ჯოხო**: – *ნიჰონჯინ*; 
* **მუდანობა**: 125,6 მლნ. 
* **ნინა**: იაპონური. 
* **რელიგია**: ბუდიზმი, სინტოიზმი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* CIA The World Fact Book 2006 
* The Association of Nikkei & Japanese Abroad
* Discover Nikkei- Information on Japanese emigrants and their descendants
* Jun-Nissei Literature and Culture in Brazil 

კატეგორია:იაპონარეფი
კატეგორია:იაპონია
კატეგორია:აზიაშ კათეფი
ფრანგეფი

thumb|გიშარჩქინელი ფრანგეფი

**ფრანგეფი** (ფრანგ. les Français) — ერი, საფრანგეთიშ ჯინჯიერი მახორობა. საფრანგეთიშ გარდა ოხორანა ოორუე აფრიკას, ააშ-ს (600 000), იტალიას (300 000), ბელგიას (120 000). 

* **ჯოხო**: - Français 
* **მუდანობა**: 47.5 მლნ. 
* **ნინა**: ფრანგული.
* **მორწუმეეფი**: კათოლიკეეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Discover France
* The Rude French Myth 
* French Culture
* CIA World Fact Book. 2005 
* US Department of State. 2005
* INSEE - ''Institut National de la Statistique et des Études Économiques''

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:საფრანგეთი
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
ბრაზილიარეფი

მინი|250პქ|შინელი ბრაზილიარეფი
**ბრაზილიარეფი** — კათა, ბრაზილიაშ ჯინჯიერი მახორობა; 149 მლნ. თაჸურეშე ევროპალი ბრაზილიარეფი - 48%, მეტისეფი დო მულატეფი - 44%, ზანგეფი დო ინდიარეფი - 8%. ბრაზილიაშ მოხ ოხორანა პორტუგალიას, არგენტინას, ააშს, პარაგვაის. 

* **ჯოხო**: Brasilienos
* **მუდანობა**: 190,732,694 
* **ნინა**: პორტუგალიური (ბრაზილიური პორტუგალიური) . 
* **მორწუმეეფი**: კათოლიკეეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://g1.globo.com/brasil/noticia/2010/11/censo-aponta-1907-milhoes-de-brasileiros-em-2010.html
* http://g1.globo.com/mundo/noticia/2010/06/especial-g1-mostra-historias-de-refugiados-que-vivem-no-brasil.html

კატეგორია:ბრაზილია
კატეგორია:ბრაზილიარეფი
კატეგორია:ლათინური ამერიკაშ კათეფი
ედუარდ I-იშ ჯიხაზურგეფი უელსის

**მაფა ედუარდ I-იშ ჯიხაზურგეფი დო ნოღაშ კიდალეფი გუინედის** () — თე ჯოხოთ რე მიშულირი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა ობიექტი, ნამუთ უელსის, გუინედიშ ადმინისტრაციულ ართულს იდვალუაფუ.

1986 წანას, ინგლისიშ მაფა ედუარდ I-იშ მაფობაშ ბორჯიშ ოთხი ჯიხაზურგა, ნამუეფით დუდიშთხილარი დო ოურდუმე არქიტექტურაშ XIII ოშწანურაშ გოსოფურ მინუშეფს წჷმარინუანა, იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ. 

***თე ნოგაფუეფი რე:***
*ბომარისიშ ჯიხაზურგა
*ქერნარვონიშ ჯიხაზურგა
*ქონუიშ ჯიხაზურგა
*ჰარლექიშ ჯიხაზურგ

ედუარდ I-ქ უელსის გვალო ბრუო ჯიხაზურგა ეკიდჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
*პროფილი იუნესკოშ ვებ-ხასჷლას

## სქოლიო

კატეგორია:უელსიშ ჯიხაზურგეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
ელვაში

**ელვაში** (პორტ. Elvas) — ნოღა პორტუგალიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლს. ელვაშიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.  მახორობა 15 500 კოჩი (ნოღა) დო 22 500 (მუნიციპალიტეტი). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ალენტეჟუშ რეგიონშა დო ალტუ-ალენტეჟუშ სუბრეგიონშა. 

ნოღაქ დირსხუ 1229 წანას. 2012 წანას იუნესკოქ ნოღა ჯიხაზურგაწკჷმა ართო გემშეღჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ელვაში იუნესკოშ საიტის
* ნოღაშ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას 
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ელვაშიშ ჯიხაზურგა

**ელვაშიშ ჯიხაზურგა** (პორტ. Castelo de Elvas) — ჯიხაზურგა პორტუგალიაშ ნოღა ელვაშის. 

2012 წანას იუნესკოქ ჯიხაზურგა ნოღა ელვაშიწკჷმა ართო მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ელვაშიშ ჯიხაზურგა იუნესკოშ საიტის

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ინსიუ

**ინსიუ** (ჩინ. 殷墟) — ჩინეთიშ შანიშ დინასტიაშ ეკონია ნანანოღაშ აკნაციმეფი (ჯვ.წ. 1766 - ჯვ. წ. 1050). თინა ნანანოღა რდჷ 255 წანაშ გოძვენას, 12 მაფაშ დო ბრუო თაობაშ მალობას.

ნოღაშა 1899 წანას იჸუ მეგორაფილქ დო თეჟამო ჩინეთის ართ-ართი უჯვეშაში დო უდიდაში არქეოლოგიური ობიექტი რე, თეწკჷმა ართო ჩინეთიშ ართ-ართი ჯვეში ნოღა დო 2006 წანაშე იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ. იდვალუაფუ ხებეიშ პროვინციაშ ოორუეს, ალმახანურ ნოღა ანიანიშ გოხოლუას, მაძირაფუეფშო ღილე რე მუჭოთ ბაღი-მუზეუმი.

ნონოღუს მეგორაფილი რე ორაკულიშ ძვალეფს კეთებულ ჩინურ მიკნაჭარეფშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ჩინეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინსიუ იუნესკოშ ვებ-ხასჷლას

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ჩინეთის
ქსანფი

**ქსანფი** (ბერძენ. Ξανθος) – ჯვეში მოსოფელიშ ისტორიაშ უშხუაში ნოღა დო მორჩილი აზიაშ ობჟათე-ბჟადალშე დვალირი ქიანაშ – ლიკიაშ ცენტრი. ლეტოონიშ აკნაციმეფწკჷმა ართო მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ისტორია
ნოღაქ დირსხუ ჯვ. წ. I ვითოშწანურას. ჯვ. წ. 546 წანას ქჷდეკინეს სპარსალეფქ დო ედომუშამო აკარღვეს. ჯვ. წ. IV ოშწანურაშ ბოლოს მიშელჷ ალექსანდრე მაკედონარიშ იმპერიაშა, ჯვ. წ. 190 წანაშე ლიკიაშ ზოხორინელი ნოღეფიშ გოართოიანაფაშ მაკათური რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The official website of the French Archaeological Mission of Xanthos-Letoon 
* Canadian Epigraphic Mission at Xanthos-Letoon 
* French Archaeological Mission of Xanthos-Letoon
* UNESCO: Xanthos-Letoon

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის
ქაჯურაჰო

thumb|240px|right|ქაჯურაჰოშ თარი ტაძარი
240px|thumb|ღორონთეფიშ ეროტიული ლაჸაფი 

**ქაჯურაჰო** (ჰინდი: खजुराहो khajurāho) — ნოღა მადჰია-პრადეშის, ინდოეთის.

ახ. წ. X ოშწანურას ქაჯურაჰოს ეკიდილქ იჸუ ინდუისტური ღორონთეფიშ ეროტიული გჷმოსახილუეფით გონწყილი 80-შახ ტაძარი. ამდღარშო მუკოტებული რე დოხოლაფირო 20 ტაძარი.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ქაჯურაჰო: ფილოსოფია, მითოლოგია, სიმბოლიკა 
* ფოტორეპორტაჟი "ქაჯურაჰო: კამასუტრა ქუას"
* 100 ქაჯურაჰოშ ფოტოეფი 1280х960
* Temples of Love Khajuraho with Gallery 
* The Facts of Khajuraho 
* Photos of Khajuraho temples
* Photos of Khajuraho

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
პოლონარეფი

**პოლონარეფი** () — უშხუაში ბჟადალურსლავური კათა, პოლონეთიშ რესპუბლიკაშ ჯინჯიერი მახორობა. უმენტაში პოლონარიშ მასქერული ნინა რე პოლონური, ნამუთ ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ სლავური ჸაშ ლეჰიტურ ბუნას. ეთნიკური პოლონარიშ ართამი მუდანობა 55-60 მილიონშახ რე, ნამუეფშე პოლონეთის 37 მილიონი ოხორანს. პოლონარეფი პოლონეთიშ მახორობაშ 97,5%-ის აკმადგინანა. მოსოფელს პოლონური გოჭყაფაშ დოხოლაფირო 60 მილიონი ადამიერი ოხორანს.

## ეთნოგრაფიული სუბეთნიკური ბუნეფი

270px|thumb|ცირა  ეთნიოკურ მუკაქუნალით
პოლნური ეთნიკური მასივი იკათუანს ანდა მუდანობაშ სუბეთნიკურ ბუნას, თინეფს შქას რენა გურალეფი, კაშუბეფი, მაზურეფი, კუპრეფი დიო შხვ. თინეფი არძა მიშმულა ართი მუსხირენი კაბეტი ეთნოგრაფიულ ბუნეფშა:
* ველიკოპოლონარეფი (პოლონეთიშ ოორუე-ბჟადალი რიონეფს, დორთინაფილი დიხეფიშ მოხ);
* სერაძულ-ლენჩიცური (პოლონეთიშ ცენტრალური რაიონეფი);
* მალოპოლონარეფი (პოლონეთიშ ობჟათე- დო ობჟათე-ბჟადალი რაიონეფი);
* მაზოვშანეფი (სუბეთნიკური ბუნეფი)მაზოვშანეფი (მაზურეფი) (პოლონეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლი რაიონეფი);
* სილეზიარეფი (სილეზიაშ დო ოპოლეშ სავოევოდოეფიშ კანკალე აბანს, თაშნეშე პოლონეთწკჷმა მოხურგე ჩეხეთუშ დო სლოვაკეთიშ რაიონეფს);
* პომერანიალეფი (თინეფს შქას კაშუბეფი, პოლონეთიშ ოორუეშე);
* ბჟაეიოლიშ კრესეფიშ მახორობა (კრესეფი); 
* დორთინაფილი დიხეფიშ მახორობა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Polish Americans

## სქოლიო

კატეგორია:პოლონეთი

კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ ეთნიკური ბუნეფი
კატეგორია:სლავური ეთნიკური ბუნეფი
კატეგორია:ბჟადალური სლავეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ზალცკამერგუტი

**ზალცკამერგუტი** () — რეკრეაციული არეალი ავსტრიას. გინოზინდილი რე დახშტაინიშ გვალეფიშ გოხოლუას დვალირ ნოღა ზალცბურგიშე დო ფორუნს ავსტრიაშ ფედერაციაშ მუდგაზმარენ აკანს: ჟიმოლენი ავსტრია (80%), ზალცბურგი (7%) დო შტირია  (13%). რეგიონიშ თარი წყარმალუ რე დუნაიშ ართ-ართი ნადუ ტრაუნი.

მიარე ტობათ დო კონკათ ზალცკამერგუტი სპორტიშ დო მოსვანჯაშ მიარე სახეობაშ გოვითარაფაშ საშუალებას ირზენს, იჸუაფუ თენა წყარიშ სპორტი, წარწალი, ველოსპორტი, გოლფი თუ უბრალეთ რელაქსაცია.

1997 წანას, რეგიონიშ დიდი ნორთუ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღეს ჭარილუათ: „*ადამიერიშ საქვარუა ზალცკამერგუტიშ გოსფურ ორთაშობურ ლანდშაფტის დიო ხოლო პრეისტორიულ ხანას იჭყაფუ, ნამუთ დიო ხოლო ჟირ ვითოშწანურაშე მეტი ხანიშ წოხოლე ჯიმუშ წარმებას გჷმიხანტუდუ. თე რესურსიქ ოსხირი ინურღუ რეგიონიშ გოპეულუას [[XX ოშწანურა|XX ოშწანურაშ]] შქა წანეფს, მუთ არძოშე უმოსო ოფუტე [[ჰალშტატი]]შ გოსოფურ არქიტექტურას რე ესახილი*“.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Salzkammergut Tourism
* Tourism site about the region
* Romantikhotel "Im Weißen Rössl"

კატეგორია:ავსტრიაშ გეოგრაფია
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრიას
პეულეფიშ ლეხერი

**პეულეფიშ ლეხერი** () – ნაციონალური პარკი ინდოეთის. იდვალუაფუ ბჟადალ ჰიმალაიშ მაღალ გვალეფს. ჩინებული რე მუში პეულეფიშ დოლოეფიშ სისქვამათ. 1982 წანას გჷმაცხადეს ნაციონალურ პარკო, 2005 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა ნანდა-დევიშ ნაციონალური პარკიშ დო პეულეფიშ ლეხერიშ ჯოხოდვალათ. პარკიშ ფართობი რე 8750 ჰა.

## გალერეა

სურათი:blue100.jpg|
სურათი:Valley of flowers pic.jpg| 
სურათი:ValleyofFlowers FlowerwithBees.JPG|
სურათი:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Valley of Flowers National Park, Uttarakhand, Official website
* Official UNESCO website entry
* GMVN Trek details 
* Valley of Flowers National Park
* Near Gurdwara Hemkunt Sahib

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის 
კატეგორია:ინდოეთიშ ნაციონალური პარკეფი
ნოელ-კემპფ-მერკადოშ ერუანული პარკი

**ნოელ-კემპფ-მერკადოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი ბოლივიას, სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, ბრაზილიაშ სანძღოწკჷმა. დირსხუ 1979 წანაშ 28 მანგის. ერუანული პარკიშ ფართობი რე 15,234 კმ.² პარკის აფხვადუნა ფლორაშ 4 000 გვარობაშ წჷმმარინაფალი, ჩხოლეფიშ 130, მაფურინჯეფიშ 617 დო ხოხუეფიშ – 74 გვარობა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბოლივიას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას
* ბოლივიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official Noel Kempff Mercado National Park website
* Official UNESCO website entry
* World Conservation Monitoring Centre 
* Short amateur video of waterfall Arco Iris in Noel Kempff Mercado National Park
* Short amateur video of waterfall Ahlfeld in Noel Kempff Mercado National Park

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბოლივიას
კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
კეისარიშ თერმეფი

240px|thumb|კეისარიშ თერმეფი ტრირს (2003), დინოხოლეშე

**კეისარიშ თერმეფი**, ვარა კეისარიშ აბანოეფი რე რომალეფიშ ონჩურალი დო ობონუ ნოდგჷმ-ნოგაფუშ აკნაციმეფი. თე აკნაციმეფი ამდღა ხოლო გოსოფურ ოქინაფუს წჷმარინუანს. კეისარიშ თერმეფი, ვარა აბანოეფი რომაული ტრირიშ დო შხვა ოქინაფუეფწკჷმა ართო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულს რე. 

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას  
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## ლიტერატურა

* Heinz Cüppers: *Kaiserthermen.* წინგის: H. Cüppers: *Die Römer in Rheinland-Pfalz.* Lizenzausgabe, Nikol, Hamburg 2002, ISBN 3-933203-60-0 გვ.&nbsp;620–623.
* Sabine Faust: *Kaiserthermen.* წინგის: Rheinisches Landesmuseum Trier: *Führer zu archäologischen Denkmälern des Trierer Landes.* Trier 2008, ISBN 978-3-923319-73-2 გვ.&nbsp;50.
* Thomas Fontaine: *Die Kaiserthermen.* წინგის: Hans-Peter Kuhnen: *Das römische Trier.* Theiss, Stuttgart 2001 S.&nbsp;122–134. ISBN 3-8062-1517-0 
* Daniel Krencker: *Die Trierer Kaiserthermen 1: Ausgrabungsbericht und grundsätzliche Untersuchungen römischer Thermen.* Filser, Augsburg 1929 
* Ludwig Hussong/ Heinz Cüppers: *Die Trierer Kaiserthermen 2: Die spätrömische und frühmittelalterliche Keramik.* Filser, Augsburg 1972, ISBN 3-923319-88-6

კატეგორია:ტრირი
კატეგორია:გერმანიაშ ნოდგჷმ-ნოგაფუეფი  
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
სანტა-მარია-დე-გვადალუპეშ ომაფე მონასტერი

**სანტა-მარია-დე-გვადალუპეშ ომაფე მონასტერი** () – მონასტერი ესპანეთიშ პროვინცია კასერესის, ნოღა გვადალუპეს.

მონასტერი დარსხუ 1340 წანას მაფა ალფონსო XI-ქ ორეკეშიშ აბანს, სოდეთ ლეგენდაშ მეჯინათ გვადალუპეშ ჯეგემარიაშ ნოჭახნაკუქ იჸუ ნაძირეფიქ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Materials from the World Heritage website

კატეგორია:ესპანეთი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
სანტა-მარია-ლა-მაიორი

**სანტა-მარია-ლა-მაიორი** () — იეზუიტეფიშ მისია არგენტინას, მისიონესიშ პროვინციას. ესპანარეფქ დარსხუეს XVII ოშწანურას (1626) ამერიკაშ კოლონიზაციაშ პერიოდის. 1744 წანას მუში მახორობა აკმადგინანდჷ 993 კოჩის. თინა თი 30 მისიაშე ართ-ართი რე, ნამუეფით დარსხუეს იეზუიტეფქ არგენტინას, ბრაზილიას დო პარაგვაის.

1984 წანას, ხოლო ოთხ არგენტინას დო ბრაზილიას დვალირ მისიაწკჷმა ართო გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
მინი|მარცხნივ|200px|იეზუიტეფიშ 30 მისია
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ficha de las Misiones Jesuitas de Argentina y Brasil

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
საფრანბოლუ

**საფრანბოლუ**  (თურქ. Safranbolu) — ნოღა დო არძოშე გოვითარაფილი რაიონი თურქეთიშ ყარაბუქიშ პროვინციას. იდვალუაფუ ანკარაშე ოორუეშ განშე 220 კმ-ს დო უჩა ზუღაშე ობჟათე ჸურე 90 კილომეტრის.  1994 წანას ნოღა  კლასიკური ოსმალური არქიტექტურული მინუშეფიშ გეშა გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## გალერეა

Image:Safranbolu general view-1.jpg| ნოღაშ გინაჯინუ
Image:Safranbolu general view-2.jpg| ნოღაშ გინაჯინუ
Image:Safranbolu general view-3.jpg| ნოღაშ გინაჯინუ
Image:Safranbolu general view-4.jpg| ნოღაშ გინაჯინუ
Image:Safranbolu kemerler.jpg| 
Image:Safranbolu street.jpg|შოშე ისტორიულ ცენტრის
Image:Safranbolu dere.jpg| 
Image:Safranbolu Pansiyon-Local pension in Safranbolu.jpg|სასუმარო
Image:Safranbolu traditional houses-3.jpg|ტრადიციული ჸუდეეფი
Image:Safranbolu traditional house 1.jpg|ტრადიციული ჸუდეეფი
Image:Safranbolu traditional houses-2.jpg|ტრადიციული ჸუდეეფი


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
 
*Safranbolu 
*Safranbolu Mansion
*Photos-Webshots 
*Governor's official web site
*Safranbolu Photos  
*Safranbolu Bus and Tourism 
*UNESCO World Heritage - Safranbolu
*Safranbolu from Google Earth
*Safranbolu Photos from Rasim Gul 
*Safranbolu VR Photography  

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის
სენ-რემიშ ოაბატე

**სენ-რემიშ ოაბატე** — ოაბატე საფრანგეთიშ ნოღა რეიმსის, დირსხუ VI ოშწანურას. 1099 წანაშე, თაქ იჩუალუაფუ რეიმსიშ ეპისკოპოსიშ, წიმინდე რემიშ ნორთეფი (ღურჷ 553 წანას), ნამუქჷთ 496 წანას ფრანკეფიშ მაფა ხლოდვიგ I ქირსიანო ნათჷ, თიშ უკული, მუთ თიქ ტოლბიაკეშ ბურჯაფის ალმენაფი დამარცხჷნ.

ალმახანური ბაზილიკა, ართ ბორჯის ოაბატეშ თარი ოხიდა რდჷ. 1049 წანას თინა რომიშ პაპიქ ლეო IX-ქ აკურთხჷ. ბაზილიკაშ რომანული არქიტექტურული სტილიშ ნეფი დო ტრანსეპტი XI ოშწანურაშ რე დო უჯვეშაში რე, ობჟათე ფასადი ალაზიმაფათ გვიანი პერიოდიშ რე.  

1991 წანას, რეიმსიშ კათედრალს დო ტოშ დოხორეწკჷმა იუნესკოქ ბაზილიკა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## გალერეა

Image:Reims SRemi2 tango7174.jpg|ნეფი
Image:Reims SRemi1 tango7174.jpg|ობჟათე ფასადი
Image:Reims SRemi3 tango7174.jpg|
Image:St_Remi_choir_from_south_east.jpg|


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Site du diocèse de Reims 
* Site de l'association s'occupant de l'orgue.  
* Basilique Saint-Remi de Reims 
* Basilique Saint-Remi de Reims sur le site de la conférence des évêques de France 
* Photos

კატეგორია:საფრანგეთიშ ეკლესიეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
ფრეიზერი (კოკი)

მინი|240პქ|კოკიშ აბანდვალა

**ფრეიზერი** — კოკი კუინზლენდიშ ობჟათე წყარპიჯიწკჷმა, (ავსტრალიას). იდვალუაფუ ბრისბენშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრის. მუში სიგინძა დოხოლაფირო 120 კილომეტრი რე. 1992 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 1840 კმ³-ით, კოკი მერჩქინელი რე უდიდაშ ქვიშამ კოკი. 2006 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, კოკიშ მახორობა აკმადგინანს 360 კოჩის.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას  
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Fraser Island From the Air 
*Official Website of the Department of Environment and Resource Management for more information and camping permits
*World heritage listing for Fraser Island
*FraserIsland.info - extensive information about all aspects of Fraser Island 
*Great Sandy Biosphere  

კატეგორია:ავსტრალიაშ კოკეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას
სენ-სავენ-სიურ-გარტამპიშ სააბატო

**სენ-სავენ-სიურ-გარტამპიშ სააბატო** () — სააბატო საფრანგეთის, პუატუშ ჸოფირი პროვინციაშ კომუნა სენ-სავენ-სიურ-გარტამპის. 

რომანული არქიტექტურაშ ეკლესიაშ კიდანჯალაქ XI ოშწანურას დიჭყჷ. თინა იკათუანს უსქვამაშ, XI - XII ოშწანურეფიშ ფრესკეფს, ნამუეფით კონწარი სახენწჷფო თხილუაშ თუდო რე. 1983 წანაშე, ეკლესია მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

ეკლესია ჯვარიშ ფორმაშ რე დო თის ებიჯილი რე კვადრატული ფორმაშ ჸორში. დუდშე ეკიდილქ იჸუ ტრანსეპტიქ. ოშწანურეფიშ გოძვენას, კომპლექსის შხვადოშხვა ნორთეფი აძინუდუ. XIV ოშწანურა გიაძინჷ ორეკეშიქ, ნამუშ სიმაღალა 80 მეტრა რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Fully illustrated description of the church  

კატეგორია:საფრანგეთიშ ეკლესიეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
შაპადა-დუს-ვეადეირუსიშ ერუანული პარკი

**შაპადა-დუს-ვეადეირუსიშ ერუანული პარკი** იდვალუაფუ ბრაზილიას, გოიასიშ შტატის, შაპადა-დუს ვადეირუსიშ პლატოს. თე პლატოშ ხანი 1. 8 მილიარდი წანა რე. პარკი ბრაზილიაშ პრეზიდენტიქ, ჟუსელინიო კუბიჩეკიშ დარსხუ 1961 წანას. მუში ედომუშამი ფართობი რე 655 კმ.კვ. 

2001 წანას პარკი იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## გალერეა

Image:veadeiros1_leofleck.jpg|ჩანარული ოფორუ
Image:veadeiros2_leofleck.jpg|წყარგელაფუ 
Image:veadeiros3_leofleck.jpg|თუთარჩელაშ ვე 


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას 
კატეგორია:ბრაზილიაშ ერუანული პარკეფი
სეგოვიაშ აკვედუკი

**სეგოვიაშ აკვედუკი** (ესპ. Acueducto de Segovia) — არძოშე გჷნძე ჯვეშრომაული აკვედუკი ბჟადალ ევროპას. იდვალუაფუ ნოღა სეგოვიას. მუში სიგინძა რე 728 მეტრა, სიმაღალა — 28 მ. წჷმარინუანს მიარეკილომეტრამი წყარსადენიშ დიხაშჟიდონ უნაკვათას. აკვედუკიშ ეგაფაშ თარიღი სანირზო რე (ოეგებიეთ ვესპასიანეშ მართუალაშ პერიოდის). მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.


Acueducto de Segovia 01.jpg
File:Vista-aerea-del-acueducto-de-Segovia.jpg
Segovia Acueducto 08 JMM.JPG
Acueducto de Segovia (detalle de zonas restauradas).jpg
A Black and White Photo of the Aqueduct of Segovia in Spain.jpeg
Acueducto Segovia noche.JPG
Acueducto de Segovia Espana.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Club de Amigos del Acueducto 
* Aqueduct of Segovia 
* 600 Roman aqueducts with 35 descriptions in detail among which the Segovia aqueduct
* World Monuments Fund - Acueducto de Segovia  

კატეგორია:სეგოვია
კატეგორია:აკვედუკები
კატეგორია:ჯვეში რომიშ არქიტექტურა
კატეგორია:რომაული ხინჯეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტფი ესპანეთის
სერა-დე-ტრამუნტანა

**სერა-დე-ტრამუნტანა** () — გვალეფიშ სისტემა ბალეარიშ კოკეფს, ესპანეთის. იდვალუაფუ კოკი მალიორკაშ ოორუე-ბჟადალჸურე, იფორმირჸ შქა ალპურ პერიოდის. გვალეფიშ სისტემას იდვალუაფუ ხელუანური წყაროთხილუ კუბერი, გორგ-ბლაუ დო კოკი მალიორკაშ უმაღალაში კონკა პუიგ-მაიორი (1 445 მ.). 

2011 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Sierra de Tramuntana. 

## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
სენტ-ჯორჯესი (ბერმუდა)

**სენტ-ჯორჯესი** — ნოღა ბერმუდაშ კოკეფს. ართ-ართი მაართა ინგლისური დოხორინი ახალ კონტინენტის. ნოღა დო მუში XVII–XX ოშწანურეფიშ სიმანგარეეფი 2000 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის

*St. George's Foundation 
*St. George Bermuda 
*Town of St. George 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
სი-სატჩანალაი

**სი-სატჩანალაიშ ისტორიული პარკი** — ისტორიული პარკი ტაილანდის, სუხოტჰაიშ პროვინციას. ტერიტორიაშ ფართობი 213 კმ² რე დი მიშმურს მუდგაზმარენი ოხვამე, ნამუეფქჷთ ეგაფილქ იჸუ XIII ოშწანურას, თიწკჷმა, მუჟამს მეძობელო დვალირი ნოღა სუხოტჰაი სიამიშ ნანანოღა რდჷ. თე არეალს თაშნეშე იდვალუაფუ ქჰმერეფიშ დოხორინიშ აკნაციმეფი. 

ისტორიული ნოღაშ ნოსქილედეფი 1961 წანას თხილერ ტერიტორიათ გაგმაცხადეს, 1976 წანას დანტკიცეს მუში რესტავრაციაშ პროექტი. 1988 წანას პარკი ოფიციალურო გონწყეს. უკვე 1991 წანას იუნესკოქ თინა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## გალერეა

Image:Wat Chang Lom Si Satchanalai.jpg|
Image:Lotusbudwchetthaeo0408.jpg|
Image:Buddha sukhothainagbrok.jpg|
Image:Watpsrattanamahathat.jpg|


## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Kampaeng Phet Historical Park 
*Si Satchanalai Informations and History 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ტაილანდის
სიდადე-ველია

**სიდადე-ველია** (პორტ. Cidade Velha;  *ჯვეში ნოღა*) — ნოღა კოკი სანტიაგუს ნოღა პრაიაშ გოხოლუას. მახორობა. 2,1 ვითოში კოჩი (1990).

ნოღა რიბეირა-გრანდეშ ჯოხოდვალათ 1462 წანას დარსხუეფს კოკიშ პირვემაძირაფუ ანტონიო ნოლიქ. ნოღაშ ცენტრი 2009 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა, მუჭოთ „ევროპაშ პირველი ფორპოსტი ტროპიკულ აფრიკას.“

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Cidade Velha, Santiago, Cape Verde Islands

კატეგორია:კაბო-ვერდეშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კაბო-ვერდეს
სინაიშ წიმინდე ეკატერინეშ მონასტერი

**წიმინდე ეკატერინეშ მონასტერი** – მონასტერი სინაიშ ჩქონს, ეგვიპტეს, სინაშ გვალაშ ჯინჯის, ძნელომიორინალ ლეხერს. ოეგებიეთ, უჯვეშაშ ბორჯიშე ამდღარშახ უმუჭყვადუო მაფუნქციონირე ქირსიანული მონასტერი რე. 2002 წანაშე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Saint Catherine Area
* Official Website of the Holy Monastery of St. Catherine at Mount Sinai
* Chapel of St. Helen
* St. Catherine's Monastery, Sinai, Egypt 
* Camberwell/St.Catherine's Project

## ლიტერატურა

* მაჭარაშვილი გ., ამბა მიქაელ იბერიელი, თბ., 2010

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს
სიუდად-კოლონიალი (სანტო-დომინგო)

**სიუდად-კოლონიალი** () – ქრისტეფორე კოლუმბიშ დჷნარსხუეფი დოხორინი ახალ მოსოფელს. სიუდად-კოლონიალი მიშმურს დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა სანტო-დომინგოშ აკოდგინალუაშა. 

1990 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* UNESCO – Justification for Inscription

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას
განჯა

**განჯა** (აზერ. Gəncə) — ნოღა აზერბაიჯანს. რე აზერბაიჯანიშ მაჟირა უდიდაში ნოღა მახორობათ. ნოღას ოხორანს 313,300 მახორუ. რუსეთიშ იმპერიაშ ბორჯის ნოღას ჯოხოდჷ ელიზავეტოპოლი, სსრრ-იშ ბორჯის ნოღას კიროვაბადის უძახჷდეს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* განჯაშ ოფიციალური ვებ-საიტი 
* განჯაშ ავტომობილეფიშ ქარხანა
* [[ნიზამი განჯევი]შ მუზეუმი] 

კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
კატეგორია:აზერბაიჯანი
სუ-ნურაკსი-დი-ბარუმინი

**სუ-ნურაკსი** (სარდ. Su Nuraxi)— ნურაგული (მეგალითური ნოგაფუ) არქეოლოგიური ობიექტი იტალიაშ კოკი სარდინიას, ბარუმინიშ კომუნას. 1997 წანაშე მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

კომპლექსიშ ცენტრის იდვალუაფუ ჯვ. წ. XVI ოშწანურათ დოთარიღაფილი სუმსართულამი ჸორში. თე აბანს, იტალიარ არქეოლოგ ჯიოვანი ლილიუქ მიოგორუ დუდიშოთხილუ ოფუტე, ნამუთ დიხათ რდჷ ფორილი დო გას წჷმარინუანდ. პირველი გონთხორუეფი მუქ 1950-იან წანეფს ატარჷ. ობიექტი შანულამი რე სარდინიული ცივილიზაციაშ რკვიაშო.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Barumini Sistema Cultura Foundation 
* Photo Gallery Nuraghe Su Nuraxi
* Nuraghi.org - informational page

## სქოლიო

კატეგორია:მეგალითური ნოგაფუეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
აზერბაიჯანული ნინა

frameless|right
[thumb|[არაბული ანბანით ჭარილი აზერბაიჯანული წიგნი]]

**აზერბაიჯანული ნინა** რე თურქული ნინეფიშ ბუნაშ ნინა. აზერბაიჯანიშ ოფიციალური ნინა. 

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: 16 მლნ.
* **ნინაშ კოდი**: az 
* **ჯოხო**: - Azərbaycanca; ინგლ. - Azeri
* **ჭარუაშ სისტემა**: ლათინური, სლავური

**რიცხუეფი აზერბაიჯანულო**

## რესურსეფი ინტერნეტის
* AZERI.org - Azerbaijan Literature and English translation
* Закон Азербайджанской республики «О государственном языке в Азербайджанской Республике» 

კატეგორია:თურქული ნინეფი
კატეგორია:ევროპაშ ნინეფი
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:ნინეფი
ჰონსიუ

**ჰონსიუ** — იაპონიაშ არძოშე უდიდაში კოკი. ჰონსიუშ ფართობი რე 230.500 კმ² დო აკმადგინანს იაპონიაშ ტერიტორიაშ 60%-ის. ჰონსიუს ოხორანს 103 მილიონი კოჩი. ჰონსიუს რე დორსხუაფილი იაპონიაშ ნანანოღა ტოკიო. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტურისტული ვებ-საიტი 

კატეგორია:იაპონია
კატეგორია:ჰონსიუ
კატეგორია:იაპონიაშ კოკეფი
კატეგორია:კოკეფი
კატეგორია:აზიაშ კოკეფი
საპორო

thumb|საპოროშ პანორამა
**საპორო** რე იაპონიაშ მახუთა უდიდაშ ნოღა მახორობათ. საპორო დორსხუაფილი რე კოკი ჰოკაიდოს. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1,921,831 კოჩი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.plaza-sapporo.or.jp/plaza_sapporolife/en/index.html Information on living in Sapporo for foreign residents
* a live view of Odori Park from Sapporo TV Tower 
* Sapporo City official website

კატეგორია:იაპონია
კატეგორია:იაპონიაშ ნოღეფი
კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ჰოკაიდოშ ნოღეფი
ასუანიშ კაშხალი

ფაილი:AswanHighDam111m1970ElectricalMechanicalAswanEgypt-01.gif
მინი|300პქ|ალმაშარული ფოტო
**ასუანიშ კაშხალი** — ჟირი კაშხალი წყარმალუ ნილოსის ნოღა ასუანწკჷმა - ალაზიმაფათ ახალი *ასუანიშ მაღალი კაშხალი* (არაბ.: السد العالي; გჷმითქუმუ: as-Sad al-'Aly), დო ჯვეში *ასუანიშ დაბალი კაშხალი*. თე ოინჟინერე გომანგარაფეფიშ უმუშო წყარმალუ ნილოსი ირწანურო წყარალეფს იჭანუანდჷ ზარხულობათ, თიშენ ნამდა ადიდორაფილი წყარეფი ბჟაეიოლ აფრიკაშე ნილოსის დინმაკათუდჷ. თე ტობუეფს დიხაშ გჷმადინდარაფალი მინერალეფი დო შხვა მორგე მეკონობეფი გიმუღუდჷ, მუთ ნილოსიშ გოხ დიხას ჸოფიერს დო იდეალურს გჷნმაშქვანდჷ ოფუტეშ მეურნობაშო.

წყარმალუშ მანგას მახორობაშ რდუალაშ გეშა  უციოქ იჸუ წყარიშ ტობუაშ კონტროლი ოხონ-ოთასუ დიხალეფიშ დო ბამბეშ პლანტაციეფიშ ოთხილარო. თე პროექტიშ ღანკი წყარმალუშ მოზღვარილ წყარიშ აკოჩემება რდჷ, ელექტროენერგიაშ წარმება დო ირიგაციაწკჷმა ართო. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Sayed El-Sayed and Gert L. van Dijken 'The southeastern Mediterranean ecosystem revisited: Thirty years after the construction of the Aswan High Dam.'
*Aswan High Dam
*Old Aswan Dam
*The Nile Under Control
*Info on the Aswan Dam 

კატეგორია:კაშხალეფი
კატეგორია:ნილოსიშ ლეხერი
კატეგორია:ეგვიპტე
სომეხური ნინა

**სომეხური ნინა** (სომეხ. Հայերեն լեզու ჰაჲერენ ლეზუ) — სომეხეფიშ ოდაბადური ნინა. სომეხური ნინა რე ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ ნინა. სომეხურ ნინაშა იჩიებუ 6,4 მილიონი კოჩი. სომეხურ ანბანს 39 ასო რე. ანბანიშ დუმარსხუაფალი რე მესროპ მაშტოცი. 

### ქორთული დო სომეხური ანბანი ტრანსკრიფციეფით

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Armenian Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
* AGBU – Armenian Virtual College – First online university to learn Armenian 
* Armenian language resources
* Ethnologue report on Armenian
* The Armenian alphabet
* Learn Armenian  (Organization teaching grammar vocabulary and phrases)

კატეგორია:სომხეთი
კატეგორია:ინდოევროპული ნინეფი
ნეპტუნი (პლანეტა)

thumb|ნეპტუნი
**ნეპტუნი** (სიმბოლო: ) — ბჟაშ სისტემაშ მაბრუო პლანეტა. პლანეტა ძირეს 1846 წანაშ 23 ეკენიას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* NASA's Neptune fact sheet 
* Neptune from Bill Arnett's nineplanets.org
* Neptune Astronomy Cast episode #63, includes full transcript.
* Neptune Profile at NASA's Solar System Exploration site
* Planets&nbsp;– Neptune 

კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ნილოსი

**ნილოსი** (არაბ. النيل‎ - ელ-ბაჰრ; ლათ. Nilus, ბერძენ. Neilos) — წყარმალუ აფრიკას. მერჩქინელი რე მოსოფელიშ უგჷნძაშ წყარმალუთ. გჷთმიჭყაფუ ჩე ნილოსიშ დო ცაშფერი ნილოსიშ აკართაფუთ. წყარმალუშ სიგჷრძა კაგერაშ ოდუდეშე 6671 კილომეტრი რე. ღანჩოშ ფართობი - 2870 ვითოში კმ2. ინმაკათუ სქირონაშქა ზუღას, აკაკათაფუწკჷმა გჷთმაჭყანს დასაბაღე დიდი დელტას.

ნილოსიშ ოორუე ნორთი, სუდანიშე ეგვიპტეშა გჷნულაშ უკული, ედომუშამო ტიოზის მეურს. წორას ნილოსიშა რდჷ ედომუშამო მიკობუნაფილი ჯვეში ეგვიპტეშ ცივილიზაცია. თეხანური ეგვიპტეშ არძაშე დიდი ნოღეფი წორას ნილოსიშ თე ნორთის იდვალუაფუ, ასუანიშ კაშხალიშ ოორუეჸურე, ისტორიული, ჯვეში ეგვიპტეშ ძეგლეფიშ გოხოლუას. 

ჯვეში ეგვიპტარეფი ნილოსის *იტერუს* უძახუდეს, მუთ „დიდი წყარმალუს“ შანენდჷ. *(გჷმოხანტილი რე იეროგლიფის კვარჩხანშე)*

## გალერეა

Image:Nile riverboat, 1900.jpg|ეგვიპტე, 1900 წ.
Image:Nile.jpg|ხედი ოკრუიზე ხვამარდიშე, ეგვიპტე
Image:Dhows on the Nile.jpg| ასუანიშ კაშხალიშგოხოლუას
Image:Felucca on the Nile in Cairo 2008-08-14.jpg|კაირო
Image:EternalNile.JPG|
Image:Africa11 016.jpg|ნილოსი უგანდას
Image:Nile in Uganda - by Michael Shade.jpg| უგანდა


## მედია ფაილეფი

File:Nile-River1.ogg|
File:Nile-River-Cruise.ogv|


## რესურსეფი ინტერნეტის
*მუს უძახდეს ნილოსის ჯვეში ეგვიპტარეფი? 
*ფაქტეფი ნილოსიშენ
*ნილოსიშ დო ამაზონიშ ალაზიმაფა
*ინფორმაცია დო ნილოსიშ რუქეფი 
*BBC - ამაზონი ნილოსიშე გჷნძე რე 

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუეფი ანბანიშ მეჯინათ
შალკე 04 (ოკუჩხბურთე კლუბი)

**შალკე 04** *([[გერმანული ნინა|გერმ.]]FC Schalke 04)* — გელზენკირხენიშ  ოკუჩხბურთე კლუბი.

## ტიტულეფი
* **გერმანიაშ ჩემპიონი: 7 **
**  1934, 1935, 1937, 1939, 1940, 1942, 1958 
* **გერმანიაშ თასი: 4 **
**  1937, 1972, 2001, 2002 
* **გერმანიაშ ლიგაშ თასი: 1 **
**   2005 
* **[[უეფაშ თასი]]: 1 **
**  1997
* **ინტერტოტოშ თასი: 2  **
**  2003, 2004

## რესურსეფი ინტერნეტის
* **[http://www.schalke04.de ოფიციალური საიტი]**

კატეგორია:გერმანიაშ ოკუჩხბურთე კლუბეფი
კატეგორია:გელზენკირხენი
კეოლადეოშ ნაციონალური პარკი

**კეოლადეოშ ნაციონალური პარკი**, ჩინებული მუჭოთ **ბჰარადპურიშ მაფურინჯეფიშ ტყაჩირი** — ნაციონალური პარკი დო მაფურინჯეფიშ ჩინებული ტყაჩირი ინდოეთიშ რაჯასტანიშ შტატიშ ნოღა ბჰარადპურიშ გოხოლუას. თე ტერიტორიას გოფაჩილი რე მაფურინჯეფიშ ვითოშობათ უვანაფერაში დო საფრთხეშ თუდო მარენჯი გვარობა, თინეფ შქას ციმბირული ნწერო, ნამუთ თაქ ზოთონჯიშ სეზონიშ მალობას მოფურინჷნს. მაფურინჯეფიშ 230 გვარობაშო პარკი ირალი ოხორე აბანი რე. 

პარკი შანულამი ტურისტული ცენტრი რე, მუს ფშხირას სუმარენა ორნითოლოგისტეფი. 1971 წანას ტერიტორიას ქიმეჩეს ტყაჩირიშ სტატუსი, 1985 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიშ ერკებულშა გემშეღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის 
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აზიას დო ოკიანეთის

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Keoladeo National Park official site 
* Luxury train journey to Keoladeo National Park
* Keoladeo National Park on board the Palace on Wheels 
*Wildlife in India | Keoladeo National Park 
*WCMC 
*Drought-ridden Indian bird park loses its birds 
* List of birds
* Information on birds and region

კატეგორია:ინდოეთიშ ნაციონალური პარკეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის