open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოზურგეთი

**ოზურგეთი** — ნოღა საქორთუოს. გურიაშ რეგიონიშ დო ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 14 785 მახორუ. ოზურგეთის რე შემოქმედიშ ეპარქიაშ რეზიდენცია.

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
კატეგორია:გურიაშ აკანიშ ნოღეფი
ახალციხე

**ახალციხე** — ნოღა საქორთუოს. სამცხე-ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო ახალციხეშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ნოღეფი
ლეონარდ ეილერი

მინიატიურა|ლეონარდ ეილერი
**ლეონარდ ეილერი** (დ. 15 პირელი, 1707, ბაზელი, შვეიცარია — ღ. 18 ეკენია, 1783, პეტერბურგი, რუსეთი) — შვეიცარალი მათემატიკოსი, მექანიკოსი დო ფიზიკოსი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* How Euler did it contains columns explaining how Euler solved various problems
* Euler Archive
* Leonhard Euler – Œuvres complètes Gallica-Math
* Euler Committee of the Swiss Academy of Sciences 
* References for Leonhard Euler
* Euler Tercentenary 2007
* The Euler Society
* Leonhard Euler Congress 2007—St. Petersburg, Russia
* Project Euler 
* Euler Family Tree
* Euler's Correspondence with Frederick the Great, King of Prussia 

კატეგორია:შვეიცარალეფი
კატეგორია:ფიზიკოსეფი
კატეგორია:მათემათიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1707
კატეგორია:ნაღურა 1783
პიერ ფერმა

thumb|right|პიერ ფერმა
**პიერ ფერმა** (ფრანგ. Pierre de Fermat; დ. 17 მარაშინათუთა, 1601 — ღ. 12 ღურთუთა, 1665) — ფრანგი მათემატიკოსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Fermat's Achievements
*Fermat's Fallibility at MathPages
*History of Fermat's Last Theorem (French) 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1601
კატეგორია:ნაღურა 1665
ბლეზ პასკალი

thumb|ბლეზ პასკალი
**ბლეზ პასკალი** (ფრანგ. Blaise Pascal; დ. 19 მანგი, 1623, კლერმონ-ფერანი, საფრანგეთი — ღ. 19 მარაშინათუთა, 1662, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ლიტერატორი დო ფილოსოფოსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pascal's Memorial  in orig. French/Latin and modern English, trans. Elizabeth T. Knuth.
* Biography, Bibliography. (ფრანგულო)

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ფრანგი ლიტერატორეფი
კატეგორია:მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1623
კატეგორია:ნაღურა 1662
სიმონ I

**სიმონ I** (დ. 1537 — ღ. 1603) — ქართლიშ მაფა  1556-1569, 1578-1599 წანეფს.

## ლიტერატურა
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქართლიშ მაფეფი
კატეგორია:ბაგრატიონეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1537
კატეგორია:ნაღურა 1603
დუისი

**დუისი** — ოფუტე ახმეტაშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ პანკისიშ ლეხერს, წყარმალუ ალაზანიშ მარძგვან განს. ტერიტორიული ორგანოშ ცენტრი (ოფუტე:წინუბანი). ზუღაშ დონეშე 640 მეტრა, ახმეტაშე 17 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს  2354 ადამიერი.
მინი|250პქ|მარცხნივ|ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო

კატეგორია:ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
როჯერ ებერტი

**როჯერ ჯოზეფ ებერტი** (დ. 18 მანგი, 1942, ურბანა, ილინოისი – ღ. 4 პირელი, 2013, ჩიკაგო, ილინოისი) ამერიკალი ჟურნალისტი, ავტორი დო კინო–კრიტიკოსი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* LifeStory Page: Honor Roger Ebert's Memory
* Roger Ebert's Overlooked Film Festival
* Archive of American Television interview
* Siskel & Ebert's classic shows (1975–1999)
* Speech: Remaking My Voice  (2011)
* Appearances  on C-SPAN

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ავტორეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჟურნალისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი კინო–კრიტიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1942
კატეგორია:ნაღურა 2013
ლიბია

**ლიბია** (), ოფიციალურო **ლიბიაშ რესპუბლიკა** — ქიანა ოორუე აფრიკაშ მაღრიბიშ რეგიონს, სქირონაშქა ზუღაშ პიჯის. ბჟაეიოლშე უხურგანს ეგვიპტე,  ობჟათე-ბჟაეიოლშე — სუდანი, ობჟათეშე — ჩადი დო ნიგერი, ბჟადალუშე — ალჟირი დო ტუნისი. 1,8 მლნ კმ² ფართობით ლიბია მოსოფელიშ მა-17 უდიდაში ქიანა რე. 

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Libya entry at The World Factbook 
*Libya web resources provided by GovPubs at the University of Colorado–Boulder Libraries
*Libya at the Open Directory Project 
*Wikimedia Atlas of Libya

## სქოლიო


კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი
კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი
აბდულ ჰამიდი (პოლიტიკოსი)

**აბდულ ჰამიდი** — () (დ. 1 ღურთუთა 1944). ბანგლადეშიშ პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე. ბანგლადეშიშ პარლამენტიშ სპიკერი დო პრეზიდენტიშ საღალეს გემარენჯი 2013 წანაშ 14 მელახიშე. შქვითი მოჭანაფაშ პარლამენტიშ მაკათური. 1970-2009.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Parliament of Bangladesh 

კატეგორია:ბანგლადეშარეფი
კატეგორია:ბანგლადეშიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1944
გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელი

right|thumb|200px|გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელი
**გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელი** (გერმ. Georg Friedrich Händel; დ. 23 ფურთუთა, 1685, ჰალე — ღ. 14 პირელი, 1759, ლონდონი) — ბაროკოშ ეპოქაშ გერმანალი კომპოზიტორი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Edward Dent's Handel biography from Project Gutenberg
* The second volume of Winton Dean for "Handel's Operas" covering the years 1726–1741 
* Friedrich Chrysander's Handel biography (in German)
* Biographical details  web site
* Handel Houses:
** The Handel House Museum 
** The Händel-Haus in Halle, Saxony-Anhalt

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1685
კატეგორია:ნაღურა 1759
ბაროკო

[მინი|250პქ|[რუბენსი|რუბენსიშ „აჸონება“]]
**ბაროკო** (ფრანგ. baroque) — პერიოდი დო სტილი ხელუანობას.

## ლიტერატურა
* *ნატო გენგიური*, ქანდაკება, თბილისი, 2006. გვ. 72-74. ISBN 99940-65-71-8;
* *Heinrich Wölfflin*, 1964. Renaissance and Baroque (Reprinted 1984; originally published in German, 1888) The classic study. ISBN 0-8014-9046-4;

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The baroque and rococo culture
*"Dictionary of the History of Ideas":  

კატეგორია:ხელუანობა
კატეგორია:ხელუანობაშ მიმალობეფი
კატეგორია:არქიტექტურული მიმალობეფი
კატეგორია:ოპერა
კატეგორია:ხანტური მიმალობეფი
კუხეში

**კუხეში** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, საჩინოშ თემს, იდვალუაფუ წყარმალუ ინწრაშ (წენწყარიშ მარძგვანი ნადუ) კვარჩხან ძგას. ზუღაშ დონეშე 220 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 10 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 6 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 355 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლარა

**ლარა** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, მედანიშ თემს, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენიშ ოორუე ნორთის, ზუღაშ დონეშე 360 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 13 კილომეტრით, ჯვრშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 9 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 240 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლეთკანთი

**ლეთკანთი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჯგალიშ თემს, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, წყარმალუეფიშ ხობწყარიშ დო წენწყარიშ შქაწრმალონას, ზუღაშ დონეშე 300 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 12 კილომეტრით, ზუგდიდიშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 35 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 252 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლესალე

**ლესალე** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჯგალიშ თემს, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 250 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 8 კილომეტრით, ზუგდიდიშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 30 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 169 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლეშამუგე

**ლეშამუგე** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჩქვალერიშ თემს, იდვალუაფუ წყარმალუ მაგანაშ (ინგირიშ კვარჩხანი ნადუ) კვარჩხან ძგას. ზუღაშ დონეშე 360 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 19 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 4 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 276 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლია

**ლია** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, ზუგდიდი-ჯვარიშ საავტომობილო დო სარკინაშშარო შარას, წყარმალუ ინგირიშ კვარჩხან ძგას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1523 კოჩი.

## ისტორია
არქეოლოგიური გონთხორუეფიშ შედეგო ოფუტეშ ტერიტორიას იძირჷ ჯვ.წ. I ვითოშწანურაშ მაართა გვერდიშ რეყეშ ქუათ ეგაფილ ნოდგჷმიშ ნორთიქ დო I დო II ოშწანურეფიშ ხეთაშ საფულექ, ნამუსჷთ გედგჷ შქა ფეოდალური ხანიშ ჯიხაზურგა.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჭიჭე მაფასქირი

**ჭიჭე მაფასქირი** () — ალეგორიული ნოველა; ფრანგი არისტოკრატიშ, ჭარუშ, პოეტიშ დო მაფურინეშ ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერიშ არძოშე უმოსო ჩინებული ნახანდი.  მაართათ გჷშეშქვინჷ 1943 წანას ნიუ-იორკის. 

ჭიჭე მაფასქირი ირიშენ უმოსო ნაკითხირა დო ირიშენ უმოსო ნათანგა ფრანგულნინამი წინგი რე. საფრანგეთის თინა XX ოშწანურაშ საუჯგუშო წინგო მირჩქინეს. გინოთანგილი რე 250-შე უმოსი ნინაშა დო დიალექტიშა (თინეფ შქას ბრაილშა), მოსოფელიშ მასშტაბით გიმოჩამილი რე 140 მილიონშე უმოსი ეგზემპლარი დო წჷმარინუანს ირი ბორჯიშ  ართ-ართი წჷმოძინელ ბესთსელერს. 

სენტ-ეგზიუპერი საფრანგეთიშ მუსხირენ უმაღალაშ ლიტერატურული ჯილდოშ ლაურეატი რე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ დაჭყაფუს თიქ ოურდუმე პილოტო ქოდიჭყჷ ხანდა. წინგი ააშ-ს ჭარჷ დო ილუსტრირაფა უღოლუ, თიშ უკული მუთ საფრანგეთიშ კამპანიაშვანს წისაფილ მარცხიშ ბორჯის თე ქიანაშა გინიხორუნ. ააშ-ს თიშ საღალე რდჷ, ნამუდა თარობა დურწუმებუდჷკო მუთ შილებენ მალას ქოხოლაფუდჷკო ნაცისტური გერმანიაშ მეხჷ ლჷმასჷნ. ნახანდეფიშ გვერდიშე უმოსი თიქ დორხველი წიმიძონეფიშ დო სინთელეშ გაუფრაშებაშ პარალელურო ჭარჷ, თინეფ შქას გინელ ამბე ხვალახობაშე, მაჸალობაშე, ჸოროფა დო  მენდიშწულაშენ,  მუსუთ თინა დიხაუჩას გითოლაფირ მარდუ მაფასქირიშ პიჯით გინმოჩანს. 

ავტორს ორდოშიან ოავიაციე გომორსილობა უღუდჷ საჰარაშ ტიოზის დო მერჩქინელი რე, ნამუდა ნახანდიშ სიუჟეტის წორას თე გომორსილობაშე ეჭოფილ ელემენტეფი აფუ ძირაფილი. გჷშაშქუმალაშ  დღაშე ვითწანურეფიშ გოძვენას, ჭიჭე მაფასქირშენ ინიჭარინჷ მიარე აუდიო ინნაჭარაქ, დიდგჷ სპექტაკლეფქ, ბალეტეფქ, ოპერეფქ, გინიღეს ფილმეფი.

ჭიჭე  მაფასქირი თაშნეშე თანგილი რე მარგალური ნინაშა, ნამუქჷთ გივი გ. ქარჩავაშ ავტორობათ  2013 წანაშ ღურთუთას სტამბოლს გიშართჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* "ჭიჭე მაფასქირიშ" მარგალური ნათანგაშ პრეზენტაცია Book Cafe-ს 
* ''The Little Prince'' excerpts and collection in 380 languages and dialects
* List of different editions 
* Study Guide at SparkNotes
* The Museum of The Little Prince in Hakone 

## სქოლიო

კატეგორია:ფრანგული ლიტერატურული ნაწარმებეფი
კატეგორია:1943 ნოველეფი
მედანი (წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი)

**მედანი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენიშ ოორუე ნორთის, წყარმალუ წენწყარიშ მარძგვან განშე. რე თემიშ ცენტრი (ოფუტე ლარა). ზუღაშ დონეშე 250 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 10 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 12 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 328 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მიქავა

**მიქა** (ქორთულო მიქავა) — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის. 1939 წანაშახ ოფუტეს ჯოხოდჷ ფუქი. იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, ზუღაშ დონეშე 230 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 6 კილომეტრით, ზუგდიდშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 30 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 393 კოჩი.

## ისტორია
ოფუტეს ჯოხოქ გიადუ სამარგალოშ ყაზახეფიშ არყაფაშ მადუდე უტუ მიქავაშ პატიოჩამალო.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მუჟა

**მუჟა** (ქორთ. მუჟავა) — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ოლორიშ (ინგირიშ ნადუ) ძგალეფს, ზუღაშ დონეშე 360 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 30 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 6 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 298 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნაგურუ

**ნაგურუ** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ ინწრაშ (წენწყარიშ ნადუ) ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 280 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 11 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 2 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 320 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნაკიფუ

**ნაგურუ** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ნაკიფუშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ) ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 230 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 8 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 19 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 753 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ტიბრი

**წყარმალუ ტიბროსი** () — სიგჷრძათ მასუმა წყარმალუ იტალიას 406 კმ-ით წყ. პოშ დო ადიჯეშ უკული; ოდუდეს ეთმოჭოფუნს გვალა ფუმაიოლოშე დო რომიშ გულათ ტირენიაშ ზუღას ინაკათუ ჟირი ნოჸოთ. 

## ჯოხოდვალა
ჯოხოდვალა ორჩანიეთ ლათინურშახიანი რე, რომაული ჯოხო ტიბურიშ მანგურო (ალმახან. ტივოლი). მითიური მაფა ტიბერინუსი, მაჩხორა ლეგენდარული ალბა-ლონგაშ მაფეფიშ ერკებულშე, ლეგენდაშ მეჯინათ წყარმალუ ალბულას შქვიდელე, მუდგაშ გეშათ თიშ უკული ტიბროსიქ ქოგიადჷ. ჯოხო შილებე თაშნეშე მითმიშას ინდო-ევროპულშახიანი ნინაშე "ჩე" დჷნოლექით. თაშნეშე ლეგენდაშ მეჯინათ, რომიშ დჷმარსხუაფალეფი, ნაჟირუა ჯიმალეფი რომულუსი დო რემუსი თე წყარმალუს გინასქილიდუ ჯუა გერქ.

[thumb|250px|მარცხნივ|წყ. ტიბრი [რომი|რომს]]

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ წყარმალუეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Autorità di bacino del fiume Tevere
* Alto-medio e basso Tevere  
* Archeologia del Tevere  
* I Muraglioni del Tevere 
* Il bacino del Tevere 
* Il parco fluviale del Tevere

## ლიტერატურა
*ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია ტ. 9 ხს. 715 ქთ. 1985

კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რომი
პალური

**პალური** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ინგირიშ კვარჩხან ძგას, ზუღაშ დონეშე 350 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 16 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 439 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სამესხიო

**სამესხიო** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ) ძგალეფს, ზუღაშ დონეშე 150 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 9 კილომეტრით, ჯვარშე 20 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 333 კოჩი.

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ფოცხოენწერი

**ფოცხოენწერი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჭალეშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ მარძგვან ძგას, ზუღაშ დონეშე 250 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 22 კილომეტრით, ჯვარშე 4 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 306 კოჩი.

ფოცხოენწერი დარსხუეს ინგირჰესიშ კიდანჯალაშ ბორჯის. 1972 წანაშე რდჷ მუშეფიშ დოხორინი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჩქვალერი

**ჩქვალერი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ ინწირაშ (წენწყარიშ მარძგვანი ნადუ) ჟიმოლენ განშე, ზუღაშ დონეშე 320 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 18 კილომეტრით, ჯვარშე 6 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 409 კოჩი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯაღირა

**ჯაღირა** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ობუჯიშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ) კვარჩხან განშე, ზუღაშ დონეშე 210 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 12 კილომეტრით, ჯვარშე 10 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 237 კოჩი.

წყუეფს მაართათ იშინუაფუ XVII ოშწანურაშ შქა წანეფს. მაღალ გას ასქილადირი რე XV-XVI ოშწანურეფიშ ჯიხა-დარბაზიშ (ჸორშიშ დო გალუანიშ) აკნაციმეფი.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
რონა

**რონა** (,  ) — წყარმალუ შვეიცარიას დო საფრანგეთის. ოდუდე უღჷ ლეპონტიშ ალპეფს, რონაშ ჯიშთის. გინმურს ჟენევაშ ტობას დო გიშმურს რონაშ რზენშა. ჟირი ჸათ აკათუ სქირონაშქა ზუღაშ ლიონიშ ჸუჯის დო ორჩქინანს დელტას. რონაშ თარი ნადუეფი რე: მარძგვანი - ენი, სონა, არდეში; კვარჩხანი - იზერი, დიურანსი. უმოსო ირდუ თირიშ დო ჯიშთიშ წყარეფით. წყარმალუ სონაწკჷმა კათინიშ უკული წყარმალუშ წყარამობა კვათჷრას ირდუ. რონა საფრანგეთიშ არძაშე წყარხვეიანი წყარმალუ რე. მიშაკათაფუწკჷმა წყარიშ ხარჯი 1780 მ3/წმ. ონიშე რე წყარმალუ ენიშ მიშაკათაფუშახ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* InfoRhone 
*CNR  
* Rhone guide
* Petit Rhone guide
*The Rhone-Mediterranean page of EauFrance
*Waterways in France 

კატეგორია:შვეიცარიაშ წყარმალუეფი 
კატეგორია:საფრანგეთიშ წყარმალუეფი
ვანო სარაჯიშვილი

**სარაჯიშვილი ვანო პეტრეშ სქი (ვანო სარაჯიშვილი)** (დ. 1 მესი, 1879 წანა სიღნაღი –  ღ. 11 გერგობათუთა, 1924 წანა, ქართი) -  ქორთული პროფესიული ვოკალური ხელუანობაშ ართ-ართი ოსხირმადვალუ. ქორთუ კათაშ ოჸოროფული მობირექ, *"საქორთუოშ მაფშალიაქ"* მუშ შურდგუმასჷნე ლეგენდათ გინირთჷ. თენერი პოპულარობა მოუღჷ თის ვანაფერი სისქვამაშ ხონარქ, ხალიწერ ვოკალურ ორსანტობაქ დო ჩიჟიერ სცენურ ნიჭიქ.  ლირიკული დრამატული ტენორი, საქორთუოშ ოკათე არტისტი. 1887 წანაშე გურაფულენდჷ ქართიშ ოჟინოსქუალურ გიმნაზიას, თაქინეშეს იბირდჷ მოგურაფუეფიშ ბუნას (1888-1895 წანეფი). 1898 წანას  ქართიშ მუსიკაშ ოგურაფუს (ჩელოშ კლასი). 1898-1900 წანეფს. რდჷ ქორთული კათური ბუნაშ მობირე – სოლისტი (ხემანჯღვერი ს. კავსაძე). 1903 წანაშე პეტერბურგის გურაფულენდჷ ბირას დიო ი. პრიაშნიკოვწკჷმა, უკული ა. პანაევა-კარცევაწკჷმა. თაქინეშეს აკოდირთჷ სარაჯიშვილიშ დებიუტიქ 1907 წანას ჯუზეპე ვერდიშ ოპერა "ტრავიატას". პარალელურო იტალიას კასტეანოშ ხემანჯღვერალათ გურაფულენდჷ ბელკანტოშ ხელუანობას (1906-1908 წანეფს). ამანჯენდჷ კონცერტეფს იტალიაშ შხვადოშხვა ოპერაშ თეატრეფს. 

პეტერებურგიშა დორთაშ უკული მობირექ მუშობა გაგინძორჷ იტალიურ დასის. 1908 წანაშე სქიდუდჷ ქართის. გიშმეშჷ ქართიშ ოპერაშ დო ბალეტიშ თეატრიშ სცენაშა. 
 
1910-1920 წანეფს ვანო სარაჯიშვილიშ აკოქიმინჯალაშ პეულუაშ ხანა რე. 1913 წანაშ 28 მესის არსულჷ ფრაგმენტეფი ზაქარია ფალიაშვილიშ ახალ აკნაქიმინა ოპერაშე "აბესალომ დო ეთერი" (აბესალომიშ პარტია). 1916-1917 წანეფს – სქიდუდჷ ბაქოს, სოდეთ აქტიურ ოკონცერტე მოღალობას მეთხოზუდჷ. ქართიშა დორთაშ უკული, სარაჯიშვილი აკათუ ზაქარია ფალიაშვილიშ ოპერეფიშ დოდგუმეფს, არსულენს აბესალომიშ ("აბესალომ დო ეთერი") დო მალხაზიშ ("დალია”) პარტიეფს. ჩინებული რე, ნამუდა მალხაზიშ არია "ვო ჩქიმი დუდი" ზაქარია ფალიაშვილქ ოპერაშა მიშეღჷ ვანო სარაჯიშვილიშ თხუალათ.  

მიარეფერუანი რე სარაჯიშვილიშ რეპერტუარი, თინა ართმანგი წიმოძინათ არსულენდჷ, მუჭოთ ლირიკული თეშ დრამატულ პარტიეფს: შოთა (დიმიტრი არაყიშვილიშ "ნარაგადუ შოთა რუსთაველშე”), კოტე (ვ. დოლიძე "ქეთო დო კოტე”), რადამესი (ვერდი "აიდა”), ხოზე (ბიზე "კარმენი”), ფაუსტი (ჰუნო "ფაუსტი”), ჰერცოგი, (ვერდი "რიგოლეტო") ალფრედი, (ვერდი "ტრავიატა”), ნადირი (ბიზე "მარგალიტეფიშ მაგორუ”), ლოენგრინი (ვაგნერი "ლოენგრინი”), ლენსკი, (ჩაიკოვსკი "ევგენი ონეგინი”), გერმანი (ჩაიკოვსკი "პიკიშ ოსური”), სინოდალი (რუბინშტეინიშ "დემონი”) დო შსვ. გინოღალირი რე კინო-ფილმის "მუმაშ მაჸვილარი” (1923).  თიში ხონარი ინოჭარილი რდჷ  მუსხირენი ტექნიკურო ვარსულჸოფილ გრამფირფიტაშა, ნამუდგაშ რესტავრირაფაქჷთ იქიმინჷ  1999 წ. კერზოთ, ანზორ ერქომაიშვილიშ დუდალათ ლონდონს კილაძირაფილ ანგიშ ოსხირშა, ოდო ნოდარ ანდღულაძექ დუდშეიანი რსულჸოფილი ხონარიელობა გეკანწყუ. გაგშართჷ თე ინნაჭარეფიშ კომპაქტდისკიქ. 

ვანო სარაჯიშვილი ნთხორილი რე ქართიშ ოპერაშ თეატრიშ ბაღის. თიში ჯოხოქ გიადჷ ქართიშ ართ-ართი შოშეს, ნ. სიღნაღის მესიშ თუთას ირწანურო იმანჯებუ ვანოობა.  2002 წანაშე სახენწჷფო კონსერვატორიაშ რექტორიშ, პროფ. მანანა დოიჯაშვილიშ ინიციატივათ, ქოდირსხუ ვანო სარაჯიშვილიშ ჯოხონობაშ სტიპენდიაქ გჷშაკერზაფილი მეჭირინაფეფიშ მაღვენჯი აკადემიური ბირაშ ფაკულტეტიშ სტუდენტეფშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ქართიშ კონსერვატორიაშ ვებ-მიოწურაფუ.

კატეგორია:ქორთუეფი
კატეგორია:ქორთუ მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1879
კატეგორია:ნაღურა 1924
გოლო (წყარმალუ)

**გოლო** () — არძაშე გჷნძე (90 კმ.) წყარმალუ საფრანგეთიშ კოკი კორსიკას. წყარმალუ ნადუს ეთმეჭოფუნს კოკიშ გვალამ შქაფონს, გვალა მონტი სენტოშ ობჟათეშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* geoportail.
* The Golo at the Sandre database.

კატეგორია:საფრანგეთიშ წყარმალუეფი
დინკელი

**დინკელი** ( ) — წყარმალუ გერმანიას დო ნიდერლანდის. მეურს ოორყუე რაინ-ვესტფალიაშ აკანს დო ოვერეისელიშ პროვინციას. სიგჷრძა 89 კმ, ღანჩოშ ფართობი 650 კმ². ოდუდე უღჷ გერმანიას, ნოღა როზენდალიშ გოხოლუას, ზუღაშ დონეშე 87 მეტრაშ სიმაღალას. აკათუ წყარმალუ ვეხტის.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* ნიდერლანდიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი
ესტანესი

**ესტანესი** () — ტობა ესპანეთის, პირენეეფს, ზუღაშ დონეშე 1754 მ სიმაღალას. გეხვილჷ არაგონაშ ტერიტორიას. ფართობი 0,29 კმ². ოორუე დო ბჟადალი ძგალეფი ქირქეთ გიმურს თუდოლე, სოდეთ ქიმინჷნს ორთაშობურ სახენწჷფო თანჯას საფრანგეთიწკჷმა. ირდუ მაფერეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ტობა ესტანესი  

კატეგორია:ესპანეთიშ ტობეფი
სანაბრიაშ ტობა

**სანაბრიაშ ტობა** () — ჯიშთური გორჩქინაშ ტობა ესპანეთის, პირენეშ ჩქონს, პუებლა-დე-სანაბრიაშე 8 კილომეტრის. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 1018 მ სიმაღალას, ჟიდოხიშ ფართობი 3,48 კმ². მაქსიმალური სიგჷრძა 3,3 კმ, უდიდაში სიტომბა 51 მ. ტობა აშახვილჷ სანაბრიაშ ტობაშ ორთაშობური პარკიშ ტერიტორიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სანაბრიაშ ტობა 

კატეგორია:ესპანეთიშ ტობეფი
ახენზეე

**ახენზეე** () — ტობა ავსტრიაშ ბჟადალჸურე, ტიროლიშ ფედერალურ დიხას. თენა რე არძაშე დიდი ტობა ავსტრიას. მუში ფართობი 6,8 კმ² რე, მაქსიმალური სიტომბა 133 — მ.

ტობას წყარიშ კარაკანობა ოშუმალი წყარიშ მაგური რე დო აკმადგინანს 10 მეტრას ჟიდოხშე. ახენზეე ალპური ტობა რე, თეშ გეშა წყარიშ ტემპერატურა დაბალი რე დო 20° C-ს ვეიოჩირთუ.

## გალერეა

Image:Achensee Seespitz um 1900.jpg|Seespitz about 1900
Image:achensee_winter.jpg|ახენზეე ზოთონჯის
Image:Pertisau_Achensee.jpg|გინაჯინუ გოხოლუაშ გვალაშე 


## ქოძირით თაშნეშე
* ავსტრიაშ ტობეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* Naupp, Thomas OSB und Pinggera, Dr. Gert-Klaus: *Stiftsmuseum Fiecht, Dokumente zur Geschichte von St. Georgenberg-Fiecht* (Katalog)
* Armbruster, Karl; Pawlik, Hans Peter: *Jenbach – Achensee. Die Tiroler Zahnradbahn.* Slezak Verlag, Wien 1993; 96 S. ISBN 3-85416-149-2

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Achensee - ინფორმაცია მეშარეეფშო
* Achensee powerplant - არქივი

კატეგორია:ავსტრიაშ ტობეფი
მერა (წყარმალუ)

**მერა** ( ) — წყარმალუ ევროპას, შვეიცარიას დო იტალიას. ოდუდე უღჷ ალპეფს, მალოიაშ ჸალაიბონწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 3053 მ სიმაღალას. სიგჷრძა დოხოლაფირო 50 კმ. უღჷ ბჟადალური გეზა, აკათუ კომოშ ტობას. გიშმურს ბრეგალიაშ ლეხერშა. თარი ნადუ რე წყარმალუ ლირო. შვეიცარიას წყარმალუს უძახჷნა *მაირას*.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ წყარმალუეფი

კატეგორია:შვეიცარიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი
ტრიუმფალური ორგალი (რომანი)

„***ტრიუმფალური ორგალი***“ — ერიხ მარია რემარკიშ რომანი, ნამუქჷთ გიშეშქვინჷ 1945 წანას. ჭარუ თიშ ინოხ ეთმოჭარუნს ჸენჯიშ რინას, მიქჷთ ვალეგალურო გჷნორთჷ გერმანიაშე პარიზშა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშახ. რომანიშ *„[[ბჟადალიშ ფრონტი უთირუ რე]]-შ“* უკული, *„ტრიუმფალური ორგალქ“* გჷნირთჷ ჭარუშ რანწკით მაჟირა ბესთსელერო მოსოფელიშ მასშტაბით.

## სქოლიო

კატეგორია:ერიხ მარია რემარკიშ რომანეფი
კატეგორია:1945 წანაშ რომანეფი
ეკონია მოჰიკანი

**„ეკონია მოჰიკანი“** (ინგლისურო *The Last of the Mohicans*) — ამერიკალი ჭარუშ ჯეიმზ ფენიმორ კუპერიშ ისტორიული რომანი, ნამუქჷთ მაართათ 1826 წანაშ ფურთუთას გჷშართჷ. ჭარუ მეჩიებუნა 1757 წანაშ მოლინეფშე ამერიკულ ფრონტშე, სოდეთ მეურს ლჷმა ფრანგეფს დო ინგლისარეფს შქას (*შკვითწანიანი ლჷმა*), მუჟამს საფრანგეთი დო დიდი ბრიტანეთი ლჷმენდეს ოორუე ამერიკაშე კონტროლიშ ეიოჭოფალო.

კუპერქ თარ გერგეზის გიოდუ უკასი, ჯგირო ჩინებული მოჰეგან სახემიშ მეჯინათ, ნამუთ რდჷ ინგლისარეფიშ ალმარინჯე მა-17 ოშწანურას კონექტიკუტის. თე ჯოხოშ გჷმორინაფათ, მუჭოთ რჩქჷნი, კუპერქ აურიუ მოჰეგანი დო მოჰიკანი, ტომეფი, ნამუეფით ოხორანდეს ნიუ-იორკის წყარმალუ ჰუდსონიშ გოხოლუას, ცენტრალური მოჰავკიშ ლეხერიშ ტერიტორიას.

რომანი ბრელშა რდჷ ეკრანიზირაფილი; ართ-ართი ჩინებული ვარიანტი რე რეჟისორ მაიკლ მანიშ „ეკონია მოჰიკანი“ (1992).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*''ეკონია მოჰიკანი'' Open Library-ს
*ფორტ უილიამიშ მუზეუმი
*Fort William Henry: The Siege & Massacre
*Last of the Mohicans Outdoor Drama 

კატეგორია:1826 წანაშ რომანეფი
კატეგორია:ამერიკული რომანეფი
კატეგორია:ისტორიული რომანეფი
ხვალახობაშ ოში წანმოწანა

**„ხვალახობაშ ოში წანმოწანა“** (ესპ. Cien años de soledad) — კოლუმბიარი ჭარუშ, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიშ გაბრიელ გარსია მარკესიშ 1967 წანას ჭარილი რომანი. ლათინოამერიკული მაგიური რეალიზმიშ ართ-ართი არძაშე სათოლიო მინუში. ლიტერატურული ტექსტი მაკითხეს რინაშული სიმართალეთ, მოლინეფიშ დო ხასიათიშ ეპიკორობათ აორცენს. თენა რე რომანი, სოდეთ ართიანიშ ხასჷლას გერე სინანდულე დო გჷმჷნაგონი, დრამა დო ლირიკა, ტრაგედია დო კომედია. რომანს ხვეიანო რე გჷმორინაფილი უჯვეშაში კულტურული სიდიდარა: კლასიკური მითოლოგიური თემეფი, ოკათე არიკეფი დო სახეეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წინგიშ ''ხვალახობაშ ოში წანმოწანაშ'' რეზიუმე 
* ''ხვალახობაშ ოში წანმოწანა''  Literapedia -ს

კატეგორია:გაბრიელ გარსია მარკესიშ ნაწარმებეფი
კატეგორია:1967 წანაშ რომანეფი
ცირა, ნამუთ დაჩხირს ოლაჸაფუდჷ

„**ცირა, ნამუთ დაჩხირს ოლაჸაფუდჷ**“ (შვედ. Flickan som lekte med elden)— შვედი ჭარუშ სტიგ ლარსონიშ კრიმინალური რომანი. „ცირა, ნამუთ დაჩხირს ოლაჸაფუდჷ“ „მილენიუმიშ ტრილოგიაშ“ მაჟირა წინგი რე. შვედურ ნინაშა გჷშართჷ 2006 წანას.

წინგიშ ბრელი პერსონაჟი რე კრიმინალურ ნოველაშე *[[ცირა დრაკონიშ ტატუთ]]*, თინეფ შქას თარი პერსონაჟი ლისბეტ სალანდერი, კომპიუტერიშ ჰაკერი დო მიკაელ ბლუმკვისტი, კჷლმაგორუ ჟურნალისტი დო *მილენიუმიშ* გჷშმაშქუმალარი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გჷშმაშქუმალარიშ ოფიციალური ხასჷლა 
* http://www.aftonbladet.se/nojesbladet/film/article662977.ab (შვედურო)
* http://www.svd.se/kulturnoje/litteratur/artikel_35129.svd (შვედურო)
* http://harvardpress.typepad.com/hup_publicity/2009/02/dimensions-in-mathematics-a-phantom-a-chimera.html 
* http://www.axishistory.com/index.php?id=2723

კატეგორია:სტიგ ლარსონიშ ნაწარმებეფი
კატეგორია:2006 წანაშ რომანეფი
ვიკიციტატა

thumb|ვიკიციტატაშ ლოგო
**ვიკიციტატა** (*Wikiquote*) —  ჩინებული პიჯეფიშ ციტატეფიშ დუდიშული კათელი. 

თე ხასჷლა აკოქიმინელი რე ფონდ ვიკიმედიაშით ვიკი ტექნოლოგიეფიშ გჷმორინაფათ. ამუდღა ვიკიციტატა უკვე 87 ნინაშა რე აკოქიმინელი. 

ვიკიციტატეფიშ, მუჭოთ ვიკიმედიაშ შხვა პროექტეფიშ, ედომუშამი მოღეეფი ხემიოჭირინაფუ რე GNU Free Documentation License-იშ ალებათ.

## ვიკიციტატაშ ღანკეფი

* ***აიწორალა*** — ვიკიციტატა მინჭუაფჷ მაქსიმალური აიწორალაშა, ანუ ციტატა ოკო ორდას მუში დუდშეიანი  სახეთ.
* ***ირიშმაკათაფუობა*** — ვიკიციტატას აკმიშაყარუ მუთ შილებენ უმოსი პიჯეფიშ, ნაწარმებიშ, ფილმიშ დო პერსონაჟიშ ციტატეფი.
* ***შანულობა*** — ციტატა ოკო რდას შანულამი, ვარა ძალამი პოპულარული, ვარა შანულამი წყუ ოკო აპალუდას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქორთული ვიკიციტატა
* ვიკიციტატეფიშ ედომუშამი ერკებული

კატეგორია:ვიკიმედიაშ პროექტეფი
ვიკივერსიტეტი

thumb|ვიკივერსიტეტიშ ლოგო
**ვიკივერსიტეტი** — ვიკიმედიაშ ფონდიშ beta პროექტი, ნამუთ მენძღვიაფილი რე ოგურაფალი მასალეფიშ რესურსიშა. ვიკივერსიტეტიშ ოფიციალური ბეტა ვერსია გოტებული რე 2006 წანაშ 15 მარაშინათუთას - ვიკივერსიტეტი ინგლისურ ნინაშა.

## პროექტიშ დეტალეფი
ვიკივერსიტეტი რე დუდიშული დო უფასო რესურსი, ღილე რე ჯარალუაშო - გონათუაშ დო რკვიეფიშ ღანკით. თინა ირზენს საშუალებას:
*გონწყათ დო მართათ ანდანინამი, დუდიშული გონათუაშ რესურსი/მასალეფი, ნამუდგა ხანიშ დო ნინაშ ბუნეფშო;
*ირგებუათ თი ბუნეფიშ ალარინათ, ნამუეფსჷთ თაშნეშე თია მიშმუღჷნა ოგურაფალი პროექტიშ მართუაშა.

ვიკივერსიტეტი რე ელექტრო გურაფაშ მოდელი, ნამუთ მოქმედენს "ოგურაფუ ბუნეფს”, პრინციპით - "ქოთ ბგურაფულენთ, ქოთ ვორთჷთ/ბკიდჷნთ". ვიკივერსიტეტიშ პროექტის ინორთილ, თე ბუნეფს თაშნეშე მიშუღჷნა თია შხვა საგანმანათლებელო პროექტეფშა. ოგურაფუ პროცესი მერსხუაფილი რე შხვა ვიკი-პროექტეფშა დო დუდიშულო მიანჭუ ხე შხვა მახვარებუეფს ხოლო რედაქტირაფაშა.

## ისტორია
ვიკივერსიტეტი ოდუდეს ეჭოფუნს 2003 წანაშე,  რესურსიშე. ფორმალური განაცხადი - პროექტიშ გოტებაშ გეშა ღოლამირი რდჷ 2005 წანას  ვიკივერსიტეტი, მუჭოთ დუდიშულ პროექტიქ, გჷშართჷ საჯარო სხუნუაშა. ვიკივერსიტეტიშ პროექტი, 2005 წანაშ გერგობათუთას სხუნილი რდჷ ვიკიმედიაშ ფონდიშ დისკუსიეფს. ვიკიმედიაშ ფონდიშ მეურვეეფიშ სხუნუშ მოთხუალათ ღოლამირქ იჸუ გახაზირაფალ თირაფეფქ პროექტიშ გოტებაშა დუდ ვებ-ხასჷლას. ქოძირით: პროექტიშ მოდიფიცირაფაშ ზიტყვასქვილეფიშ approved დოდასურაფა  - ვიკიმედიაშ სხუნუშე. პროექტიშ მეღებაშ პერიოდის ვიკიწინგეფს იფიქსირებუდჷ 17 პორტალი - შხვადოშხვა ნინაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რცხუეფი ვიკივერსიტიშ არძა საიტიშე.
* ინგლისური ვიკივერსიტი beta ფაზიშ პროექტი.
* ორიგინალური 

## სქოლიო

კატეგორია:ვიკიმედიაშ პროექტეფი
პიერ-პერსეშ ტობა

**პიერ-პერსეშ ტობა** () — ხელუანური ტობა საფრანგეთის. გეხვილჷ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, ლოთარინგიას, ზუღაშ დონეშე 387 მ სიმაღალას. ჟიდოხიშ ფართობი რე 3,04 კმ². მაქსიმალური სიტომბა 78 მ. ძგალეფი ტყათ რე გოქუნილი. უმოსო ჩანს ნოჯი დო ფიჭუ. პოპულარული არდგილი რე ტურიზმიშო. გოვითარაფილი რე წყარიშ სპორტი. დუდი ჯებირი ეკიდეს 1981-1985 წანეფს შქას. ექსპლუატაციაშა გჷშართჷ 1993 წანას. დიდარი რე ჩხომით, გოვითარაფილი რე ჩხომიშ ჭოფუა. ხე ლოქო, კობრა დო შხვა ჯიშიშ ჩხომეფი. გჷშაკერძაფილო ეიოშანალი რე სიგი, ნამუთ თაქ დიდ სიტომბეფს იმიარებუ.

 
ფაილი:Barrage du lac de Pierre Percée - sous la neige.jpg
ფაილი:Barrage2011.jpg
ფაილი:Lac de pierre percée.JPG


## რესურსეფი ინტერნეტის
* პიერ-პერსეშ ტობა 

კატეგორია:საფრანგეთიშ ტობეფი
ჟანტო

**ჟანტო** () — ჯიშთური გორჩქინაშ ტობა ობჟათე საფრანგეთის. გეხვილჷ ატლანტური პირენეეფიშ აკვიტანიაშ რეგიონს, საფრანგეთიშ პირენეეფს, ზუღაშ დონეშე 1947 მ სიმაღალას. ჟიდოხიშ ფართობი 0,093 კმ². სიგჷრძა დოხოლაფირო 400 მ. მაქსიმალური სიტომბა 20 მ. ჟანტოშ ტობა რე პოპულარული ტურისტული ობიექტი. ხე ჩხომი, ორაგულიშობურეფი. 

## სქოლიო

კატეგორია:საფრანგეთიშ ტობეფი
ილიამნიშ ტობა

**ილიამნიშ ტობა** () — ჯიშთურ-ტექტონიკური გორჩქინაშ უდიდაში ტობა ალასკას. ფართობი დოხოლაფირო 2,1 ვითოში კმ². იდვალუაფუ ალეუტიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნოჸელაქჷნდჷრეფს შქას. ტობაშ ოორუე ძგა დაბალი რე, ობჟათე დო ბჟაეიოლი — მაღალი. უთარაშო ირდუ თირიშ წყარით. წყარმალუ კვიჩაკით ილიამნა მერსხუაფილი რე ბრისტოლიშ ჸუჯიწკჷმა (ბერინგიშ ზუღა). დიდარი რე ჩხომით.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული 

## ლიტერატურა

კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი
აგნესიშ ტობა

**აგნესიშ ტობა** () — ჭიჭე გვალაშ ტობა კანადას, ალბერტაშ პროვინციას. იდვალუაფუ ბანფიშ ნაციონალური პარკიშ ტერიტორიას, ზუღაშ დონეშე 2134 მ სიმაღალას. სარკეშ ფართობი 0,52 კმ². გოხოლუას იდვალუაფუ ლუიზიშ ტობა. მუკოხურგილი რე კირდეამი გვალეფით. პოპულარული ტურისტული ობიექტი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლუიზიშ დო აგნესიშ ტობეფი 

კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
ტყაშ ტობა

**ტყაშ ტობა** () — გჷშმალი ტობა ოორუე ამერიკას. გოჯანჷ დიდი ტობეფიშ ბჟადალჸურე, ააშ-იშ (მინესოთა) დო კანადაშ (მანიტობა) თანჯას. ფართობი 4,390 კმ². სიგჷრძა 110 კმ, სიგანა 95 კმ. იდვალუაფუ 323 მ აბსოლუტურ სიმაღალას. სიტომბა რე 26 მ-შახ, უდიდაში სიტომბა — 64 მ. გეოლოგიურო წჷმარინუანს აგასისიშ ტობაშ ნოსქილედის. ტობას მიარე ტყალამი კოკი რე (გვალო 14 ვითოშიშ უმოსი კოკი). ტყაშ ტობა მერსხუაფილი რე უინიპეგიშ ტობაწკჷმა. ოორუე ძგას იდვალუაფუ ნოღა კენორა (კანადა).

წყარპიჯიშ ღოზი დორთილი რე, წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა რე 40 ვითოში კმ. ბჟაეიოლ ძგას გჷშმერთუ დიდი ჩქონი, ნამუთ ტობაშა ფართას რე მიშაჭკჷრილი; ეშანილი ჩქონი ტყაშ ტობას ოორუე დო ობჟათე ნორთეფო რთჷნს. ტობაშე გჷშმურს წყარმალუ უინიპეგი.

ტობაშ წყარპიჯეფს რე მიარე სახეშ მაფურინჯე, თაშნეშე ფართას რე გოფაჩილი ჩედუდამი არჭვალი. ტობას რე მუდგაზმარენი ჯიშიშ ჩხომი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტყაშ ტობა – ბრიტანიკა  
* ტყაშ ტობა, მორჩილი ინფორმაცია  

## სქოლიო

კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
მარქვალიშ გური

** მარქვალიშ გური** (ქორთ.  - *ნიყვი*, ლათ. Amanita caesarea) — ქუდამი სოკო ფირფიტელამეფიშ ფანიაშე. თიშ ქუდიშ დიამეტრი 20 სმ ოჭირინდუანს, გვერდსფეროშობური რე, მოჭითე-ნარინჯიშფერი. ფირფიტელეფი მოჸვინთელე რე, კუჩხის მოჸვინთელე რუში უღჷ, ოდო ჯინჯის — ჩე ტოპრაკიშობური წჷმნაქიმინა. ჩქინწკჷმა ხვალე ბჟადალ საქორთუოშ წიფურონას დო ჭყონას ეთმურს ზარხულს დო დამორჩილიშ დაჭყაფუს. საუჯგუშო ოჭკომალი სოკო რე, იხვარებაფუაფუ ხვალე ახალი (მოხარკილი ვარა ჭვილი).

## ლიტერატურა

კატეგორია:ბაზიდიუმამი სოკოეფი
კატეგორია:ოჭკომალი სოკოეფი
სოკოეფი

**სოკოეფი** (Mycetes  ვარ-და Fungi) — შურდგუმილი ორგანიზმეფიშ კაბეტი ბუნა რე. თინეფს ვა აპალჷნა ჩხვიჩხვი, ღერი დო ფურცელი, მუდგაშ გეშათ უდაბალაშ ვარ-და თალუსამ ჩანარეფს ურხველუანა. თენერი არზი რე, ნამჷ-და სოკოეფი ედომუშამი მუშობურალეფიშ გეშა იკოროცხუდას შურდგუმილი ორგანიზმეფიშ ზოხორინელი ოქიანუთ, გინმალი ოკუჩხალეთ ჩანარულშე ჩხოლარულშან. სოკოეფიშ დჷმაგურაფალ მენცარობას ჯოხო მიკოლოგია, ნამუთ იკოროცხუ ბოტანიკაშ გჷმნართო, ანდანე კინოხ სოკოეფს ჩანარეფიშ ომაფეს მიორხველანდეს.

## ლიტერატურა

*
ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ შილა
**ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი** — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა ეშმაგორჷნს 6 წანათ. 

## ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

 	

11976 წანაშ 4 ქირსეთუთაშე ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა ჟან ბედელ ბოკასაქ გჷმაცხადჷ იმპერიათ დო 1979 წანაშ 21 ეკენიაშახ ცენტრალური აფრიკაშ იმპერიას მართუნდჷ ბოკასა I-იშ ჯოხოთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ცენტრალური აფრიკის პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა
კატეგორია:აფრიკის ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
პეჩი

**პეჩი** (უნგრ. Pécs) — მახუთა კაბეტაში ნოღა უნგრეთის. იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს, მეჩეკიშ გვალეფიშ კართეეფს, ხორვატიაშ ხურგაწკჷმა. წჷმარინუანს ბარანიაშ აკანიშ ადმინისტრაციულ ცენტრის. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, თიში მახორობა 157 680 ადამიერს აკმადგინანს. 
მინი|მარცხნივ|პეჩიშ ორდოქირსიანული აკროპოლისი
ნოღას ჯვეშო სოპიანაე ჯოხოდჷ დო თინა ახ. წ. II ოშწანურას რომალეფქ დარსხის ტერიტორიას, სოდეთ კელტური დო პანონიშ ტომეფი ოხორანდესჷნ. IV ოშწანურას, თიქ რომიშ ვალერიაშ პროვინციაშ ნანანოღათ დო შანულამი ორდოქირსიანული ცენტრო გჷნირთჷ. თე პერიოდის ორხველჷ აკროპოლისი, ნამუთ 2000 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა მიშეღჷ. 

ნოღაშ ოეპისკოპოსე 1009 წანას მაფა იშტვან I-ქ დარსხუ, დო 1367 წანას მაფა ლუი I-ქ უნგრეთიშ მაართა უნივერსიტეტი დარსხუ, ნამუთ ასე ხოლო ქიანაშ ართ-ართი უდიდაში უნივერსიტეტი რე 34 000 სტუდენტით. დიდი უნგრალი ჰუმანისტი პოეტი დო ეპისკოპოსი იანუს პანონიუსიქ პეჩი ქიანაშ კულტურაშ დო ხელუანობაშ ართ-ართი ცენტრო გინაშქვჷ. ნოღას თაშნეშე უღჷ ოსმალეფიშ 150 წანამი ოკუპაციაშ ბორჯიშიანი ღვალიერი მონძალა, თინეფ შქას რე ფაშა ქაზიმიშ მეჩეთი.

ჟირი ვითოში წანაშ გოძვენას, პეჩი ირო რდჷ მულტიკულტურული ნოღა, ნამუთ ართო აკმანდღულუანდჷ შხვადოშხვა, გინორთელ კულტურულ ფასებეფს. თაქ ამუდღარშახ ართიანიშ ხასჷლას, რჩქალუანო ოხორანა  უნგრალეფი, ხორვატიალეფი დო შვაბიარეფი. 1998 წანას, პეჩიქ იუნესკოშე ეჭოფჷ პრიზი „*თინჩალაშ ნოღა*“, მაართა რანწკის კულტურული უჭიჭაშობაშ ხუჯიშ მეჩამაშენ, თაშნეშე თი ტოლერანტობაშ გეშა, მუჟამცჷთ თიქ ბალკანურ ლჷმეფს მიარე ადამიერს მეჩჷ დუდიშ მიკაფორაფალი. 

2010 წანას, ესენწკჷმა დო სტამბოლწკჷმა ართო, პეჩი ევროპაშ კულტურულ ნანანოღათ გიშეგორეს. პეჩიშ სლოგანი რე „*უხურგე ნოღა*“.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* Official website of Pecs2010 Cultural Capital of Europe
* Baranya County Museums' Directorate
* Pécs in 360 panoramic images 
* Aerial photography: Pécs
* Glas Koncila 

კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი უნგრეთის
კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
ზალცახი

**ზალცახი** () —წყარმალუ ავსტრიას დო გერმანიას. სიგჷრძა 225 კმ, ღანჩოშ ფართობი 6,700 კმ². წყარმალუ ინიშ თარი ნადუ. ოდუდე უღჷ კიცბიუელიშ ალპეფს, ზუღაშ დონეშე 2300 მ სიმაღალას. ჟინ მალობას შვარცახშახ ბჟაეიოლჸურე მეურს, უკული ოორუეჸურე მეურს დო გინმურს ნოღეფს ჰალაინს დო ზალცბურგის. 70 კმ გოძვენას ქიმინჷნს ორთაშობურ თანჯას ავსტრია დო გერმანია შქას. წყარმალუშ ღანჩოს რე წყარლაფირეფიშ კასკადი კრიმლი (სიმაღალა 380 მ).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ზალცახი – ინფორმაცია  

კატეგორია:ავსტრიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
სენეგალიშ პრეზიდენტი

thumb|100px|სენეგალიშ შილა**სენეგალიშ პრეზიდენტი** - სენეგალიშ სახენწჷფოშ მადუდე. ეშაგორჷნს მახორობა 7 წანათ. პოსტიქ დირსხუ 1960 წანას, თიშ უკული, მუთ ქიანაქ მიპალუ ზოხორინალა. 

## პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სენეგალიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული 

კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:სენეგალი
*
კამერუნიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|კამერუნიშ შილა**კამერუნიშ პრეზიდენტი** - კამერუნიშ სახენწჷფოშ მადუდე. ეშმაგორჷნს მახორობა 7 წანაშ ვადათ. 

## კამერუნიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კამერუნიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული 

კატეგორია:კამერუნი
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი

**კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი** — კოტ-დ’ივუარიშ სახენწჷფოშ მადუდე. პოსტიქ დირსხუ 1960 წანაშ 3 გერგობათუთას.

## კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

კატეგორია:კოტ-დ’ივუარი
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
კენიაშ პრეზიდენტი

**კენიაშ პრეზიდენტი** — კენიაშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფოშ მადუდე. ეშმაგორჷნს მახორობა 5 წანათ. 

## კენიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კენიაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული 

კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:კენია
*
ჟიმოლენი გრინდელვალდიშ ჯიშთი

**ჟიმოლენი გრინდელვალდიშ ჯიშთი** () — ლეხერიშ ტიპიშ ჯიშთი შვეიცარიას, გრინდელვალდიშ მუნიციპალიტეტიშ ობჟათეშ განშე, ბერნიშ ალპეფიშ ოორუე კართეეფს, ბერნიშ კანტონიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა 6 კილომეტრი რე, ფართობი დოხოლაფირო 10 კმ²-ს ფორჷნს. 

ჯიშთი იდვალუაფუ შრეკჰორნიშ გვალაშ ობჟათე ჸურე დო ვეტერჰორნიშ გვალაშ ოორუე ჸურე გინოზინდილ თირიშ ფართო ველეფს. ჯიშთიშ ნინა ზუღაშ დონეშე 1 400 მ სიმაღალას იდვალუაფუ დო თეშ გეშა, ჟიმოლენი გრინდელვალდი ალპეფიშ ართ-ართი არძაშე გიმე დვალირ ჯიშთის წჷმარინუანს.

## ქოძირით თაშნეშე
* შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Swiss glacier monitoring network

კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი
კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული

სტატიას მოჩამილი რე შვეიცარიაშ თარი ჯიშთეფიშ ვასრული ერკებული. მოჩამილი რე მუნეფიშ სიგჷრძა 1850 დო 2002 წანეფს, ფართობი დო კანტონი, სოდეთ იდვალუაფუნან. 

არძა ჯიშთი შვეიცარიაშ ალპეფს იდვალუაფუ. თინეფშე უმიარაშობა პენინიშ დო ბერნიშ ალპეფს იდვალუაფუ. თელ ალპეფს არძაშე ჯიშთური ზონა რე იუნგფრაუ-ალეჩიშ თხილერი ტერიტორია. 

[მინი|[მორტერაჩიშ ჯიშთი|მორტერაჩი]]
[მინი|[ალეჩიშ ჯიშთი|ალეჩი]]
[მინი|[გორნერი]]
[მინი|[ჟიმოლენი გრინდელვალდიშ ჯიშთი|ჟიმოლენი გრინდელვალდი]]
[მინი|[ლანგიშ ჯიშთი|ლანგი]]

## რესურსეფი ინტერნეტის

* List of dangerous glaciers in Switzerland 
* Swiss glacier monitoring network: glacier length variations in 2010
* "Swiss glaciers 'in full retreat'" (BBC article)

კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთი
კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთი
ტუნისიშ პრეზიდენტი

thumb|150px|ტუნისიშ შილა
**ტუნისიშ პრეზიდენტი** – ტუნისიშ სახენწჷფოშ მადუდე, მახორობა ეშმაგორჷნს 5 წანაშ ვადათ.

## ტუნისიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტუნისიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული 

კატეგორია:ტუნისი
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
კორბასიერიშ ჯიშთი

**კორბასიერიშ ჯიშთი** () — ლეხერიშ ჯიშთი პენინიშ ალპეფს, გრან-კომბენიშ მასივს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონიშ ტერიტორიას. მუში სიგჷრძა 9,8 კმ რე, ოშქაშე სისქა 1 კმ, ფართობი 17,4 კმ² რე.

გლასიერიშ ჯიშთიშ ოდუდე გრან-კომბენიშ კონკაშ ოორუე კართეს იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე დოხოლაფირო 4 000 მეტრაშ სიმაღალას. ჯიშთიშ ნინა თეჟამო ზუღაშ დონეშე 2 300 მ სიმაღალას ითებუ. 

ჯიშთიშ თუდონი სექციაშ მარძგვან განს ორხველჷ შვეიცარიაშ ალპურ კლუბის დო წჷმარინუანს სასტარტო ჭურჭულს ჯიშთის დო გრან-კომბენიშ ტურეფს.

## ქოძირით თაშნეშე
* შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Swiss glacier monitoring network

კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი
კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ფერპეკლიშ ჯიშთი

**ფერპეკლიშ ჯიშთი** () — ჯიშთი პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს. სიგჷრძა  6,5 კმ რე (2005). 1973 წანას მუში ფართობი 9,8 კმ² რდჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Swiss glacier monitoring network

კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი
კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ფეეშ ჯიშთი

**ფეეშ ჯიშთი** () — 4,7 კილომეტრი სიგჷრძაშ ჯიშთი (2005) პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს. 1973 წანას მუში სიგჷრძა 5 კმ² რდჷ, ფართობი — 7,5 კმ. იდვალუაფუ მიჩაბელჰერნერიშ ქჷდრჷრიშ ბჟაეიოლ ჸურე, დომიშ დო ალალინჰორნიშ კონკეფს შქას. 

ჯიშთი ეფას მიოულარი რე საბაგიროთ დო გჷმირინუაფუ სათხილამუროთ.

## ქოძირით თაშნეშე
* შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Swiss glacier monitoring network

კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი
კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ალალინიშ ჯიშთი

**ალალინიშ ჯიშთი** () — 6 კილომეტრი სიგჷრძაშ ჯიშთი (2005) პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს, ალალინჰორნიშ გვალაშ სიხოლას. 1973 წანას მუში ფართობი 9,9 კმ² რდჷ. ჯიშთის ბჟადალშე უხურგანს ალალინჰორნი, რიმპფიშჰორნი დო შტრალჰორნი. აკოწყორილი ვარე ფეეშ ჯიშთიწკჷმა, ნამუთ ალალინჰორნიშ ოორუე კართეს იდვალუაფუ.

## ქოძირით თაშნეშე
* შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Swiss glacier monitoring network
*  Article sur le glacier de l'Allalin avec des photos d'époque

კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი
კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ალი-ბეი ალ-ქაბირი

**ალი-ბეი ალ-ქაბირი** (; დ. 1728 — ღ. 8 მესი, 1773) — ეგვიპტეშ მადუდე, მარგალური (ქორთული) გამნაჭყანიშ მამლუქი. დამარცხჷ გეგია ბედუინეფი, აკაშქვჷ ჟილენ დო თუდოლენ ეგვიპტე, ქიმიძინჷ ჰიჯაზი, ქჷდიჭყჷ რეგულარული არმიაშ აკოქიმინუა, გამუკიჸონჷ რეფორმეფი სამართალწარმება დო ფინანსეფიშ სფეროეფს. მოჯილიკუ ეგვიპტეს რინელ ოსმალური ნორთეფი დო ოსმალეთის გინაგაფურიშ მეჩამა მეუჭყვიდჷ. 1770 წანაშ კვირკვეს ეგვიპტეშ ზოხორინალა გაგიმაცხადჷ დო სულთანიშ ტიტული გეჭოფჷ. გეჭოფჷ დამასკო დო ქჷდეკინჷ სირია. ალი-ბეი ეგვიპტეს 1757 წანაშე 1773 წანაშახ დუდენდჷ დო ისტორიკოსეფიშ ნორთი თის ახალი ეგვიპტეშ ნერჩმადვალუთ ხოლო მითმირჩქინანს. 

## გამნარყალა
ისტორიული წყუეფიშ მეჯინათ, ალი-ბეი ეგვიპტეს ჭკორო გიმოჩამილი მარგალი რდჷ აფხაზეთშე. 1728 წანას აფხაზეთის, მართლმადიდებლური ეკლესიაშ პაპაშ ფანიას დებადჷ დო იოსები ქოგიოდვეს. 13 წანერი რდჷ მუჟამცჷთ იხვამილეს დო ჭკორო გიმოჩესჷნ. თინა ქორთული გამნარყიშ მამლუქიქ იბრაჰიმ ქათხოდაქ ქიჸიდჷ, გამაჰმადიანჷ, ახალი ჯოხო ქოგიოდვჷ დო დუდო მუქ მორდჷ.  ქათხოდაშ ღურაშ უკული ქოდეკინჷ თიში არდგილი.

## დუდალა
ალი-ბეი ალ-ქაბირწკჷმა დახოლებურ ქორთუ მამლუქეფ შქას რდჷ მუში ნარდი, თაშნეშე ქორთუ მუჰამედ ბეი აბუზაჰაბი, მით ალი-ბეიშ სინჯა ხოლო რდჷ. წორას მუჰამედი აწურინეს ალი-ბეიშ წჷმოძინეფით აშჷმოთებულ ოსმალეფქ ეგვიპტეშ ქორთუ მადუდეს. 1773 წანას, მუჟამცჷთ ალი-ბეი სირიას ორდჷნ, ეგვიპტეს დოსქილადირ მუჰამედიქ მუში მარდუალიშ მეხჷ არყება მანწყუ. არყებაშ ოშქირიტალო, სირიაშე ეგვიპტეშა მალენჭუ ალი-ბეიქ, მარა ქაიროშახ მეულაქ ვა აჭიშუ, არყებულ ბეგეფქ თიში ჯარი დამარცხეს. თე ბურჯაფის დინჭყოლჷ ალი-ბეიქ დო 1773 წანაშ 8 მესის დოღურჷ, მუდგაშ უკულით ეგვიპტეშ მადუდეთ მუჰამედიქ გჷნირთჷ.

## ლიტერატურა
*ალ. ელერდაშვილი, უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი; თბ., 2006

*ვ. სალია, „ალი ბეი იყო იოსები“; თბილისი, 2012, პირველი გამოცემა, ISBN 978-9941-0-4891-3

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ მადუდეეფი
კატეგორია:მამლუქეფი
გრიდონი

**გრიდონი** — გვალა ლეპონტიშ ალპეფს, ბრისაგოშ მუნიციპალიტეტიშ გოხოლუას; გინაჯინე ლაგო-მაჯორეშ ტობას. მუში 2 188 მეტრიანი კონკა ეპონილი რე შვეიცარია–იტალიაშ თანჯას. 

კონკა ეფი ეშაულარი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Gridone on Summitpost
* Gridone on Hikr
* 360 Degree Panoramic Video from summit of Gridone

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
კასტორი (გვალა)

**კასტორი** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას. უმაღალაში რე ნაჟირა კონკას შქას; მაჟირა რე პოულქსი. კონკეფს ჯოხოეფქ ნაჟირა ჯიმალეფიშ მეჯინათ გიადუ, რომაული მითოლოგიაშე. კასტორიშ სიმაღალა ზუღაშ დინეშე 4 228 მეტრა რე დო იდვალუაფუ ბრაიტჰორნს დო მონტე-როზას შქას. 

კასტორი დო პოლუქსი ჯოხო ხოლო ნაჟირა კონკას ააშ-ს, იელოუსტონიშ ნაციონალურ პარკის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Castor on Summitpost

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
გრან-კომბენი

**გრან-კომბენი** () — კონკა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. სიმაღალა 4314 მ. ალპეფიშ ართ-ართი უმაღალაში კონკა. გოჸინალუაშ შანულამი კერა რე. უღჷ სუმი თარი პიკი. კონკა ირალი თირით დო ჯიშთეფით რე ფორილი. კართეეფშე გიმურს ჯიშთეფი. ეგაფილი რე ჯინჯიერო გნაისეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კონკა გრან-კომბენი  

## სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი 
კატეგორია:ალპეფი
გრან-გოლია

**გრან-გოლია** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ კოლ-ფერეს დო დიდი სენ-ბერნარიშ ჸალაიბონს შქას. ზუღაშ დონეშე 3 238 მეტრას ეპონილი კონკა შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას იდვალუაფუ დო ართიანშე რთჷნს შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს დო იტალიაშ ვალე-დ-აოსტას. ჯოხო „გოლია“ ჭიჭე ტობეფშე მოურს, ნამუეფით მუშ იტალიურ განშე რე დვალირი

გრან-გოლია 3 000 მეტრაშე მეტი სიმაღალაშ შვეიცარიაშ უძგაშაში ობჟათე გვალა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Grand Golliat on Summitpost
* Grand Golliat on Hikr

## სქოლიო

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
გროს-ფიშერჰორნი

**ფიშერჰორნი** () — კონკა შვეიცარიაშ ალპეფს, ბერნიშ ალპეფიშ ქჷნდჷრს. 4 049 სიმაღალათ, თინა ფიშერჰორნიშ მასივიშ უმაღალაში კონკა რე, ნამუთ თაშნეშე აკმოდირთუ მუშე ონდეთ დაბალი ჰინტერ-ფიშერჰორნიშ დო კლაინ-ფიშერჰორნიშ გვალეფშე. ოორუეშე, ჟირხოლო კონკა ჯგირო რე ფორილი შხვა კონკეფით დო მუნეფიშ ძირაფა ხვალე ოფუტე გრინდელვალიშე რე შელებუანი. 

მაართა ეშულაქ 1862 წანაშ 23 კვირკვეს მოხვადჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Gross Fiescherhorn on SummitPost
* Gross Fiescherhorn (Die Viertausender der Alpen)

კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:ალპეფი
გრაუშპიცი

**გრაუშპიცი** () — გვალა რეტიკონიშ ქჷნდჷრს, ალპეფს. იდვალუაფუ შვეიცარია-ლიხტენშტაინიშ თანჯას. ზუღაშ დონეშე 2 599 მ სიმაღალათ თინა ლიხტენშტაინიშ უმაღალაში გვალა რე. 

გვალაშ არძა განი წყარმალუ რონაშ ღანჩოს ორხველჷ, ნამუთ მუშ ბჟადალ ჸურე, შქვით კილომეტრის მეურს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Grauspitz on Summitpost
*Grauspitz on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ გეოგრაფია
ლუდვიგსჰეე

**ლუდვიგსჰეე** () — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას. იდვალუაფუ დუფოურშპიცეშ გვალაშ გოხოლუას, მონტე-როზაშ მასივს. კონკა სუმჭურჭულამი რე, ვალეშ კანტონს, აოსტიშ ლეხერს დო პიემონტიშ რეგიონს შქას. სიმაღალა 4 341 მ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Ludwigshöhe on Summitpost
* Ludwigshöhe on Hikr

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
პიუი-დე-სანსი

**პიუი-დე-სანსი** ( ) — კონკა საფრანგეთის, ცენტრალური მასივიშ უმაღალაში ჭურჭული. სიმაღალა 1886 მ. წჷმარინუანს შქირატილ ვულკანს. მიშმურს მონ-დორიშ შქირატილი ვულკანეფიშ ბუნაშა. ეგაფილი რე ეფუზივეფით, უმეტაშო ტრაქიტეფით. ოორუე დო ობჟათე კართეეფს აქტუალური რე თხილამურეფით სიონტი. სპორტიშ თე სახეობა პოპულარული რე თაქ XX ოშწანურაშე. გოხოლუას რე წყარმალუ დორდონიშ ოდუდე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პიუი-დე-სანსი – დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია 
* Le Mont-Dore 

კატეგორია:საფრანგეთიშ გვალეფი 
კატეგორია:საფრანგეთიშ ვულკანეფი
კატეგორია:ცენტრალური მასივი
კორნეტ-დე-ბიზი

**კორნეტ-დე-ბიზი** () — გვალა შაბლეშ ალპეფს. გინაჯინე ჟენევაშ ტობას. ზუღაშ დონეშე 2 432 მეტრაშ სიმაღალათ, თინა პას-დე-მორჟენიშ ჸალაიბონშე ჟენევაშ ტობაშახ გინოზინდილი ქჷნდჷრიშ უმაღალაში კონკა რე. იდვალუაფუ შვეიცარია-საფრანგეთიშ თანჯას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Cornettes de Bise on Summitpost

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ გვალეფი
ლე-ლინლე

**ლე-ლინლე** () — გვალა შაბლეშ ალპეფს, შვეიცარია–საფრანგეთიშ თანჯას. შვეიცარიაშ განშე, თინა წჷმარინუანს მუდგაზმარენი ოშური მეტრაშ სიმაღალაშ კიდალას, მარა ეფას ეშალი რე საფრანგეთიშ განშე. ჟიდოშე იფაჩუ გოსოფური გინაჯინუეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Le Linleu on Summitpost
*Description on Randalp (french)

კატეგორია:ალპეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
კატეგორია:საფრანგეთიშ გვალეფი
ჯუზეპე ჯუდიჩე

**ჯუზეპე ჯუდიჩე** მილანარი ( ღ.   1646, კონსტანტინოპოლი),  პატრი, თეატინარეფიშ საჯიმალოშ მაკათური, მისიონერი.

1631 არქანჯელო ლამბერტიწკჷმა ართო ქართლშა, გორშა, ქომორთჷ. 1633 ჟირხოლოქ ახალციხეშ დო გურიაშ გულათ სამარგალოშა ინილჷ. თაქ დიჭყჷ ჯუდიჩექ ომისიონერე საქვარუა, გურაფულენდჷ მარგალურ ნინას დო ექიმიშ საქვარუას მეჸუნდჷ. ლევან II დადიანიშ დავალებათ ჯუდიჩექ 1643 რომშა პაპ ინოკენტი X-შა დინილჷ სარწუმობურ-პოლიტიკური სიხოლაშ გონძალიარაფაშ ღანკით. დორთაბორჯის ალმაშარეეფწკჷმა ართო ოსმალეთის ჭკორო ქენოლჷ დო თექინეშეს დოღურჷ. 

სამარგალოს რინაშ პერიოდის აკადგინჷ რელაციონეფი დო რომშა მიდაჯღონჷ. ლამბერტიშ „სამარგალოშ ეჭარუაწკჷმა“ ართო ჯუდიჩეშ ჭარილეფი ქვერსემი ძივთუან წყუ რე XVII ოშწანურაშ სამარგალოშ დო საართოთ საქორთუოშ პოლიტიკური, ეკონომიკური დო კულტურაშ ისტორიაშ დაგურაფალო.

## ლიტერატურა
* *ბადრიძე, შ.*, ქსე, ტ. 11, გვ. 578, თბ., 1987

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი მისიონერეფი
კატეგორია:თეატინარეფი
ტანკა (პოეზია)

**ტანკა** (იაპ. 短歌 „კუნტა ლერსი“)  —  იაპონური პოეზიაშ ართ-ართი თარი ჟანრი, 31 ჸუბერშე აკოდგინელი ხუთლაწკარამ ლერსი (5-7-5-7-7).

## ქოძირით თაშნეშე
*ვაკა
*ჰაიკუ

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Ogura Hyakunin Isshu – 100 Poems by 100 Poets 
*2001 Waka for Japan 2001
*American Tanka magazine 
*Tanka Society of America 

## სქოლიო

კატეგორია:ლირიკული ფორმეფი