open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პესიმიზმი

მინი|ფენომენს "ჭირქა გვერდო ეფშა რე ვარი ცალიერი?" პესიმისტური ფასება იჸი, ნამდა თინა გვედო ცალიერი რე.
**პესიმიზმი** (;  — არძაშე უფრაში) — ადამიერიშ ვარდა კოჩიშობაშ დორინაშ მუდგაინ გლახა ფასება. მოლინეფიშ ართიანობაშ ვარდა ორთეფიშ ფასება შესალებერი რე დრამატული გინორთი უღუდას შხვადოშხვა ადამიერეფიშე, ფაქტეფიშ იდენტუარალაშ უმკუჯინუო. ათე ფენომენიშ არძაშე საჩინება მაგალითი რე "ჭირქა გვერდო ეფშა რე, დო ვარი ჩოლერი?" სიტუაცია. ეთიშ უმკუჯინუო, მუჭო აფასენს თეჯგურა სიტუაციას ადამიერი, შილებე თინა პესიმისტის ვარდა ოპტიმისტის მიკაჭარას. ისტორიაშ გოძვენას პესიმისტური გენწყუაფა აზრებაშ არძა ჯინჯიერი მიმალობაშე ორთუ მოქიმინუას.

ფილოსოფიური პესიმიზმი თიჯგურა, მორო ვართფერი თიჯგუა იდეა რე ეთიშენ, ნამდა რინას გლახა ღირებულება უღუ, ვარდა მოსოფელი თიშნერო გლახა რე, მუზმათინ თენა შესალებერი რე.

## ძირით ხოლო
*ცინიზმი
*ოპტიმიზმი
*ნიჰილიზმი

## ლიტერატურა
* Dienstag, Joshua Foa, *Pessimism: Philosophy, Ethic, Spirit*, Princeton University Press, 2006, ISBN 0-691-12552-X
* Nietzsche, Friedrich, *The Birth of Tragedy and The Case of Wagner*, New York: Vintage Books, 1967, ISBN 0-394-70369-3

კატეგორია:ეპისტემოლოგია
დიპიკა პადუკონე

**დიპიკა პადუკონე** (; დ. 5 ღურთუთა 1986) — ინდოარი არტისტი დო მოდელი. პადუკონეშ ოარტისტე დებიუტიქ დიჭყჷ 2006 წანას, კანადურნინამ ფილმს *Aishwarya*. უკულიანი წანეფს თიშ დებიუტიქ დიჭყჷ ჰინდინინამ ფილმს „ომ შანტი ომ“. 2014 წანას მიპალუ Filmfare Awards ოსურიშ საუჯგუშო როლიშ რსულებაშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დიპიკა პადუკონე - ბიოგრაფია
* 
* Deepika Padukone biography 

კატეგორია:Filmfare Awards-იშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
სონამ კაპური

**სონამ კაპური** (; დ. 9 მანგი 1985, მუმბაი, მაჰარაშტრა, ინდოეთი) — ინდოარი არტისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
სანაია ირანი

**სანაია ირანი** (; დ. 17 ეკენია 1983) — ინდოარი არტისტი, ნამუქჷთ მიპალუ მუსხირენი ჩინებული როლი პოპულარულ ტელესერიალეფს, თიჯგურეფს მუნერით რე ,  დო „მუ გევოდვა თე ჸოროფას?“ (საქორთუოს ჯოხოდჷ *მოჯადოებულები*).2013 წანაშე ლაჸაფენს სერიალს  Sony TV-იშ არხის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
## სქოლიო

კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
გუბერნია

[thumb|რუსეთიშ იმერიაშ დორთუალა გუბერნიეფო [1914 წანას.]]
**გუბერნია** (ზიტყვა გუბერნატორშე, ; -შე — მემარზებელი) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ უმაღალაში ართული რუსეთის (რუსეთიშ ომაფეს, რუსეთიშ იმერიას, რუსეთიშ რესპუბლიკას, რსფსრ-ს) 1708 წანაშე 1929 წანაშახ, ნამუთ მიშაღალირი რდჷ პეტრე I-აშ ბორჯის, აბსოლუტური სახენწჷფოშ ორგანიზაფაშ პროცესის. გუბერნიაშ მადუდე — გუბერნატორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Тархов С. А. Историческая эволюция административно-территориального и политического деления России (Полностью статья опубликована в книге: Регионализация и развитие России: географические процессы и проблемы / Под редакцией А. И. Трейвиша и С. С. Артоболевского. Москва, Эдиториал УРСС, 2001, с. 191—213)

*
კატეგორია:რუსეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუაშ ისტორია
კატეგორია:ადმინისტრაციული ართულეფი
Filmfare Awards

**Filmfare Awards** — ინდოეთიშ თარი ირწანური კინოპრემია ჰინდიშ ნინაშა გინოღალირ ფილმეფს მენაჭირინაფეფიშ გეშა. Filmfare, შანულობათ, ამერკული „ოსკარიშ კინოპრემიაშ“ ანალოგი რე.

## ჯილდოეფი
2014 წანაშ დგომარობათ, პრემია გინიჩამუ 31 კატეგორიაშო.

## თაშნეშე ქოძირით
* ბოლივუდი

კატეგორია:Filmfare Awards
კატეგორია:1954 წანას მიშნაღელი ჯილდოეფი
კატეგორია:ბოლივუდი
კატეგორია:ინდური კინო
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
ორქოშ თუნთი

**„ორქოშ თუნთი“** — ბერლინიშ კინოფესტივალიშ უმაღალაში ჯილდო, ნამუსჷთ გინმოჩანს საირქიანო ჟიური. სკულპტურაშ ავტორი — რენე სინტენისი. „ორქოშ თუნთი“ გინმაჩამუ კონკურსიშ მაკათური საუჯგუშო ფილმს, 2007 წანაშე თაშნეშე საუჯგუშო კუნტამეტრაჟიანი ფილმიშ გეშა. ბერლინიშ კინოფესტივალს „ორქოშ თუნთიშ“ მოხ თაშნეშე გინიჩამუაფჷ „ვარჩხილიშ თუნთი“.

## „ორქოშ თუნთიშ“ პრემიაშ ლაურეატეფი

## თაშნეშე ქოძირით
* ორქოშ პალმაშ ჸა (კანი)
* ორქოშ ნჯილო (ვენეცია)

კატეგორია:ბერლინიშ კინოფესტივალი
კატეგორია:გერმანიაშ კინოპრემიეფი
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
ორქოშ პალმაშ ჸა

**ორქოშ პალმაშ ჸა** () — კანიშ კინოფესტივალიშ თარი პრემია. პრემიას თე ჯოხო 1955 წანაშე უღუ. 1946-54 წანეფს უმაღალაშ ჯილდოს „გრან-პრი“ (Grand Prix — დიდი პრიზი) ჯოხოდჷ. იკოროცხუ ართ-ართ არძაშე პრესტიჟულ ჯილდოთ კინოშ ოქიანუს.

## ჟირშა გომორძგვილეფი
* ალფ სიობერგი (1946, 1951)
* ფრენსის ფორდ კოპოლა (1974, 1979)
* შოჰეი იმამურა (1983, 1997)
* ემირ კუსტურიცა (1985, 1995)
* ბილი აუგუსტი (1988, 1992)
* ლუკ დო ჟან-პიერ დარდენეფი (1999, 2005)
* მიხაელ ჰანეკე (2009, 2012)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ორქოშ პალმაშ ჸაშ ლაურეატეფი 1976 წანაშე ასეშა
* კანიშ კინოფესტივალიშ არძა გომორძგვილი
* კანიშ კინო ფესტივალიშ ოფიციალური საიტი
* კანიშ კინოფესტივალი
* IMDB

კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
ინდოეთიშ ერეფოშქაშე კინოშ აკადემიაშ პრემია

**ინდოეთიშ ერეფოშქაშე კინოშ აკადემიაშ პრემია** ( ვარდა IIFA Awards) — ირწანური ჯილდო, ნამუსჷთ ინდური კინოშ ერეფოშქაშე აკადემია გინოჩანს ჰინდინინამ ფილმეფს, კინემატოგრაფისტეფიშ ხანტურული დო ტექნიკური პროფესიონალური მეჭირინაფეფიშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პრემიაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ინდური კინო
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
ორქოშ ნჯილო

**ორქოშ ნჯილო** () — ვენეციაშ კინოფესტივალიშ ბიენალეშ უმაღალაში პრემია. მიშაღალირი რე 1949 წანას საორგანიზაციე კომიტეტიშით დო ასე კინოინდუსტრიას არძაშე პრესტიჟულ პრემიათ იკოროცხუ. 1970 წანას, მიშეღეს მაჟირა ორქოშ ნჯილო, თენა საპატიო ჯილდო რე თინეფშო, მიქჷთ შანულამი თია მიშეღჷ კინემატოგრაფიასინ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიენალეშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
კატეგორია:ვენეციაშ კინოფესტივალი
კატეგორია:იტალიური კინო
ტანგანიიკა

**ტანგანიიკა** (, , ) — ტობა ბჟაეიოლ აფრიკას, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ, ტანზანიაშ, ზამბიაშ დო ბურუნდიშ ტერიტორიეფს. სიგჷრძა დოხოლაფირო 650 კმ, სიგანა 40-80 კმ, ჟინპიჯიშ ფართობი — 34 ვითოში კმ². იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 773 მეტრაშ სიმაღალას, ტექტონიკურ ფაქვილშე. მაქსიმალური სიტომბა — 1470 მ (ბაიკალიშ უკული მაჟრა რე მოსოფელს). წყარპიჯეფი უთარაშო თინღოზამი რე, აბან-აბან მაღალი დო გერთელი. ღანჩოშ ფართობი — 224 ვითოში კმ². ინაკათუ წყარმალუეფს მალაგარასი დო რუზიზი; წყარმალუ ლუკუგაშ საშუალებათ ტანგანიიკა მითმიარსხუ წყარმალუ ლუალაბას.

ტანგანიიკა წანმოწანას ოშქაშეთ 64,8 კმ³ წყარს ღებულენს. წყარიშ დონე მაღალი რე პირელს დო მესის, დაბალი — გჷმათუთას დო გერგობათუთას. კანკალეშა უჩქუ სეიშეფი. წყარი ლიგე რე. თიში ტემპერატურა ჟინპიჯის 23,6-23,8 °C-შე 26,5&nbsp;°C-შახ რე. 400 მეტრაშ გიმე ტობაშ ქვინჯეშახ ტემპერატურა იროიანი რე, დოხოლაფირო 23&nbsp;°C. იროიანი ტემპერატურული სტრატიფიკაციაშ გეშა ოთელარეთ მორგე რე ხვალე წყარიშ ჟილენი, 100-200 მ სისქაშ ფა. ფაუნაშ დოხოლაფირო 75 % ენდემური რე. ტობას ინოხე ბეჰემოთი, ნიანგი, მიარეთ რე წყარიშ მაფურინჯე. გოვითარაფილი რე მეჩხომალა დო ნიშობა. ნიშორინეფი რე: კიგომა (ტანზანია), ბუჟუმბურა (ბურუნდი), კალიმა (ზაირი). ტობას მიოგორეს 1858 წანას ინგლისარ მეშარეეფქ რ. ბერტონქ დო ჯონ სპიკიქ.

## თაშნეშე ქოძირით
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული
* მოსოფელიშ უტომბაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ტობეფი
კატეგორია:ტანზანიაშ ტობეფი
კატეგორია:ზამბიაშ ტობეფი
კატეგორია:ბურუნდიშ ტობეფი
კატეგორია:ტობეფი ანბანიშ მეჯინათ
ჯონ აბრაჰამი

**ჯონ აბრაჰამი** (დ. 17 ქირსეთუთა 1972) — ინდოარი არტისტი, პროდიუსერი დო ჸოფილი მოდელი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* 

კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
აამირ ხანი

**აამირ ხანი** (, , ; დ. 14 მელახი 1965, ბომბეი) — ინდოარი არტისტი, პროდიუსერი, რეჟისორი, სცენარისტი დო ტელემაჸვენჯი. რანწკი კინოპრემია დო ნომინაცია აფჷ მოპალაფირი, თინეფს შქას Filmfare Awards დო ინდოეთიშ ერუანული კინოპრემია. 2003 წანას მიაჩჷ ოთარობე ჯილდოქ პადმა შრი დო 2010 წანას — პადმა ბჰუშანი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* აამირ ხანიშ ბლოგი

კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
კატეგორია:ინდოარი არტისტი ბაღანეფი
ოპტიმიზმი

მინი|მარძგვანშე|ოპტიმისტიშ თოლწონუათ ჭირქა გვერდო ეფშა რე, პესიმისტიშოთ — გვერდო ცაიორი რე.
**ოპტიმიზმი** ( - საუჯგუშო) — ირფელს ჯგირიშ, მერეკელა განეფიშ ძირაფა, უჯგუში მელენ დღაშ რწუმა. ოპტიმიზმიშ მეჯინათ, რინა ფშვენიერი რე დო მუდგანერი სიტუაციაშე გიშაულარი რე. თიში აწმარენჯი ჩინება რე პესიმიზმი. ათე ჩინებაშ არძაშე თოლწონური სამანგა რე „ჭირქა გვერდო ეფშა რე, დო ვარ ცაირი?“ სიტუაცია. ოპტიმისტის მიოჩქჷ, ნამდა ჭირქა გვერდო ეფშა რე, პესიმისტის, კვარჩხიშე, გვერდო ცაიორი რე. 

ფილოსოფიას ოპტიმიზმი მერსხილი რე გოტფრიდ ლაიბნიცწკჷმა, ნამუსჷთ მიოჩქუდჷ, ნამდა ჩქი არძა შეიოლებერი რე ოქიანუს საუჯგუშოთ ვოხორანთ.

## ძირით ხოლო
*პესიმიზმი
*ფილოსოფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Being Optimistic  

კატეგორია:ეპისტემოლოგია
ტელემაჸვენჯი

thumb|300პქ
**მაჸვენჯი** თაშნეშე **ტელემაჸვენჯი** — მასმედიაშ წორომახანდე (ვა რე უციო საშტატო ორდასი), ნამუთ მუშენს კადრის (ტელევიზია) ვარდა ეთერს (რადიო) დო ნამუთ გინაჩამალ ინფორმაციას პერსონაფიცირაფას უწიენსჷნ.
ტელეჟურნალისტიშ ამშვი ამპულაშე ართ-ართი; დოსქილადირი ხუთი: რეპორტიორი, ინტერვიუერი, კომენტატორი, მასხუნალი, შოუმენი. თე პროფესიას თარი შანულობა უღუ გჷმოცადაფას (პრაქტიკა), დო ვართ თეორიულ ზადუას. ტელემაჸვენჯეფშო შანულამი პარამეტრი რე მეჯინა (გოჯინა). რადიო-გინოჩამეფიშ მაჸვენჯეფშო — დიქცია.

## სქოლიო

კატეგორია:ჟურნალისტიკა
კატეგორია:მედიაპროფესიეფი
პრესტური

**პრეს-ტური**— მარკეტინგული ვარდა/დო პიარ-ზჷმაგორუა (ვარდა თეჯგურეფიშ გორუა) მასმედიაშ მახანდეეფშო, ნამუთ იმანჯებუ თიმ შვანეფს, მუჟამსჷთ რე სტრუქტურა, ნამუთ დოინტერესაფილი რე თე თუ თი პროდუქტიშ წჷმი აწოკინას. კანკალეშა კინ თე ზჷმაგორუა აგენერირენს ჟურნალისტეფიშ ინტერესის პროდუქტიშოთ (ნამუთ შილებე ორას ვა ხვალე მუდგაინ მატერიალური, თაშნეშე ქიანაშ რეგიონი ვარდა/დო გიმნართი) დო გინმირთუ რეპორტაჟეფიშ დო სტატიეფიშ ოინფორმაციე წყუთ.

## თაშნეშე ქოძირით
* პრეს-რელიზი
* ბექგრაუნდი
* Grassroots (ყარაფი)

## სქოლიო

კატეგორია:მასობური ოინფორმაციე საშუალებეფი
იმრან ხანი (ინდოარი არტისტი)

**იმრან ხანი** (, დაბადებაშ ჯოხო **იმრან პალი**; დ. 13 ღურთუთა, 1983, მედისონი, ვისკონსინი, ააშ) — ინდოარი არტისტი, ნამუთ როლეფს არსულენს ჰინდინინამ ფილმეფს. Filmfare Awards-იშ ჯილდოშ მაპალური რე საუჯგუშო დებიუტანტი ქომოლკოჩიშ როლიშ გეშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ინდოარი არტისტი ბაღანეფი
კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
კატეგორია:Filmfare Awards-იშ ლაურეატეფი
დევიდ ლინჩი

მინი|upright|დევიდ ლინჩი

**დევიდ ლინჩი** ( დ. 20 ღურთუთა, 1946 - 15 ღურთუთა,2025) — ამერიკალი რეჟისორი, პროდიუსერი, ვიზუალური არტისტი, მუსიკოსი დო აკოჭოფუათ, არტისტი. ჩინებული რე სიურრეალისტური ფილმეფით. მუშენდჷ მუსხირენ ოტელევიზიე სერიალს, ნამუეფშე გიშაკერზაფილო ჩინებული რე მარკ ფროსტწკჷმა ართო აკნაქიმინა „ტვინ პიკსი“ (1990-1991)

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* დევიდ ლინჩიშ ფონდი
* 
* დევიდ ლინჩი საიტის Allmovie
* დევიდ ლინჩი საიტის Moviefone
* დევიდ ლინჩი საიტის Rotten Tomatoes
* ბიბლიოგრაფია და სტატიები  კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ საიტის

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1946
კოსტა-გავრასი

**კოსტა-გავრასი** ( დ. 12 ფურთუთა, 1933, ირაია, საბერძნეთი) — ბერძენული ჯინჯიშ კინორეჟისორი. მეღებული აფუ საფრანგეთიშ მენოღარობა. გინუღუ პოლიტიკური ფილმეფი.

## ფილმოგრაფია
*1969 - ძეტა *(Z)*
*1975 - სპეციალური სექცია *(Section spéciale)*
*1982 - დინაფილი *(Missing)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ბერძენი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1933
ჯეიმს ალგარი

**ჯეიმს „ჯიმ“ ალგარი** (; დ. 11 მანგი, 1912, მოდესტო, კალიფორნია — ღ. 26 ფურთუთა, 1998, კარმელ-ბაი-ზე-სი, კალიფორნია) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო მულტიპლიკატორი, ნამუთ მუშენდჷ უოლტ დისნეიშ სტუდიაშო. თიში რეჟისორული ნახანდეფი ტყარი ორთაშ გეშა „ოსკარიშ“ 8 პრემიათ რე დოჯილდაფილი. 1998 წანას, თიქ Disney Legends Award-იშ ჯილდო მიპალუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Disney Legends: James Algar
* 

კატეგორია:Walt Disney
კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი
ჯანფრანკო როზი

**ჯანფრანკო როზი** (; 1964, ასმერა, ერიტრეა) — დოკუმენტური კინოშ იტალიარი რეჟისორი, სცენარისტი დო კინოოპერატორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:დუნაბადი 1964
კატეგორია:იტალიარი კინორეჟისორეფი
ჯაფარ პანაჰი

**ჯაფარ პანაჰი** (; დ. 11 კვირკვე 1960, მიანეჰი, ბჟაეიოლი აზერბაიჯანი, ირანი) — ირანალი კინორეჟისორი დო სცენარისტი, ირანიშ კინემატოგრაფიაშ „ახალი რეღმაშ“ ართ-ართი არძაშე ჩინებული წჷმმარინაფალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Премия Сахарова: противники иранского режима обошли Pussy Riot
* 
* Интервью с Джафаром Панахи на ''Cineticle''. На наших улицах тысячи режиссёров 
* Иран Джафара Панахи на ''Cineticle'' 
* Хроника репрессий: Джафар Панахи на ''Cineticle'' 

კატეგორია:ირანალი კინორეჟისორეფი
ჯიმალეფი ტავიანეფი

**ჯიმალეფი ტავიანეფი** () — იტალიარი ჯიმალეფი, ნამუეფით მუშენა კინემატოგრაფიას, რეჟისორეფი დო სცენარისტეფი რენა. ირო ართო მუშენა. პაოლო ტავიანიშ ალმასქუ ლინა ნერლი ტავიანი შხირას რე თინეფიშ ფილმეფიშ კოსტიუმეფიშ დიზაინერი. 1977 წანას ტავიანეფქ გინიღეს ფილმი მუმა-მასქილადარი, ნამუსჷთ ეხანტეს სარდინიას გომაფაფილი ქირსიანული, პატრიარქალური კულტურა. თე ფილმიშო თინეფქ დეინალეს ორქოშ პალმაშ ჸა.

## ფილმოგრაფია
*1977 - მუმა-მასქილადარი *(Padre Padrone)* 
*2007 - ტოროლაშ ოგვაჯე *(La masseria delle allodole )* 
*2012 - კეისარქ ოკო დოღურას *(Cesare deve morire)*

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Paolo Taviani, IMDB entry
*Vittorio Taviani, IMDB entry

კატეგორია:იტალიარი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:იტალიარი სცენარისტეფი
მიხაელ ჰანეკე

**მიხაელ ჰანეკე** ( დ. 23 მელახი, 1942, მიუნხენი, ბავარია, გერმანია) — სკანდალური ავსტრიალი კინორეჟისორი დო ჭარუ, ჩინებული თიში პიპა, მორო გაზარზალაფალი სტილით. თიში ფილმეფი შხირას ოძრანს ასეიანი ჯარალუაშ პრობლემეფს დო კილუანობას. ჰანეკეს უმუშებჷ მუჭთ ტელევიზიას, თეში თეატრის დო კინოს. თიში ნახანდეფს წჷმოკინელი რე კონწარი სოციალური ოკითხეფი.

## ბიოგრაფია
არტისტიშ დო რეჟისორიშ ფრიც ჰანეკეშ დო კინოარტისტი ბეატრის ფონ დეგენშილდიშ ბოში - ჰანეკექ ნოღა ვინერ-ნოიშტადტის ნირდჷ. გურაფლენდჷ ფილოსოფიას დო ფსიქოლოგიას ვენაშ უნივერსიტეტის არტისტალას დო მუსიკას დუდშეიანი უწჷმოძინე ცადებაშ უკული. გურაფაშ თებაშ უკული ფილმიშ კრიტიკოსო გინირთჷ  დო 1967-1970 წანეფს მუშენს ედიტორო დო დრამატურგო ობჟათე გერმანიაშ ოტელევიზიე გიორინალს ზიუდვესტფუნკის. მუჭოთ დრამატურგი, თიში რე შტრინდბერგიშ, გოეთეშ, ბრიუკნერიშ დო ჰაინრიხ ფონ კლაისტიშ სცენოგრაფია გერმანულო ბერლინს, მიუნხენს დო ვენას. თიში, მუჭთ ოტელევიზიე რეჟისორიშ დებიუტიქ 1973 წანას იჸუ.

თიში კინო-დებიუტიქ იჸუ 1989 წანას ფილმით „მაშქვითა კონტინენტი“. სუმი წანაშ უკული სკანდალური კუნტამეტრაჟიანი ფილმით „ბენი“ ჰანეკე პრესას ეტახილი ოროპიაშ სამანჯელი რე. მორო ჰანეკეშ უდიდაში წჷმოძინა თიში 2001 წანაშ ფილმიქ „პიანინოშ მაგურაფალქ“ მოუღჷ. ათე ფილმიქ კანიშ ფესტივალიშ პრესტიჟული ჯილდო „გრან-პრი“ მოუღჷ. საუჯგუშო არტისტი ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ჯილდოეფი მეჩეს ბენუა მაგიმელს დო იზაბელ იუპერს. თის ჟირშა აჸუ ომუშებელქ ჟულიეტ ბინოშწკჷმა, თინეფ შქას 2005 წანაშ ფილმის „ფორილი“.

## ფილმოგრაფია
* 2012 Amour - *[[ჸოროფა (2012 წანაშ ფილმი)|ჸოროფა]]*
* 2009 Das weiße Band - *[[ჩე გიოსქუაფალი]]
* [[2007]] Funny Games - *ოხარხაშაია ლაჸაფეფი* (ამერიკული გინომუშებული ვერსია)
* [[2005]] Caché - *ფორილი*
* [[2003]] Le Temps du Loup - *გერიშ ბორჯი*
* [[2001]] La Pianiste - *პიანინოშ მაგურაფალი* 
* [[2000]] Code Inconnu: Recit Incomplet De Divers Voyages - *ეუნწყუმუ კოდი*
* [[1997]] Das Schloß - *ჯიხა*
* [[1997]] Funny Games - *ოხარხაშაია ლაჸაფეფი*
* [[1995]] Der Kopf des Mohren - *მურიშ დუდი*
* [[1994]] 71 Fragmente einer Chronologie des Zufalls - *შანსიშ ქრონოლოგიაშ 71 ფრაგმენტი*
* [[1992]] Benny's Video - *ბენიშ ვიდეო*
* [[1989]] Der 7. Kontinent - *მაშქვითა კონტინენტი''.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბი-ბი-სი'შ ინტერვიუ მიხაელ ჰანეკეწკჷმა

კატეგორია:ავსტრიალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1942
ტერენს მალიკი

**ტერენს ფრედერიკ მალიკი** (დ. 30 გერგობათუთა, 1943) — ამერიკალი რეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. დახე ოთხ დეკადიანი კარიერაშ გოძვენას თის გინოღალირი აფუ 5 სრულმეტრაჟიანი ფილმი, თინეფ შქას „ედუდელუაშ დღალეფი“ (1978), „ინწრა ჭითა ღოზი“ (1998), „ახალი ოქიანუ“ (2005) დო „რინაშ ჯა“ (2011).

თიში ფილმეფი შხირას მიოჩქუნა შედევრეფო. მალიკი ნომინირაფილი რდჷ ოსკარს საუჯგუშო ადაპტირაფილი სცენარიშო დო საუჯგუშო რეჟისორიშო, ხოლო მიგჷ ორქოშ თუნთი ბერლინიშ 49-ა საირქიანო კინოფესტივალს ფილმიშო „ინწრა ჭითა ღოზი“. 2011 წანას მალიკის „რინაშ ჯაქ“ მიგჷ ორქოშ პალმაშ ჸა კანიშ 64-ა კინოფესტივალს.

## ფილმოგრაფია
* 1973 - სიცარიოლეეფი *(Badlands)*
* 1978 - ედუდელუაშ დღალეფი *(Days of Heaven)*
* 1998 - ინწრა ჭითა ღოზი *(The Thin Red Line)*
* 2005 - ახალი ოქიანუ *(The New World)*
* 2011 - რინაშ ჯა *(The Tree of Life)*
* 2012 - სასნწოუჸურე *(To the wonder)*
* 2015 - თასეფიშ აიარი *(Knight of Cups)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1943
ასგარ ფარჰადი

**ასგარ ფარჰადი** (; დ. 7 მესი 1972, ჰომეინიშეჰრი, ისპაჰანიშ ოსტანი) — ირანალი კინორეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი, „ორქოშ თუნთიშ“ (2011), „ორქოშ გლობუსიშ“ (2012) დო „ოსკარიშ“ (2012) პრემიეფიშ ლაურეატი, *[[BAFTA]]-შ* პრემიაშ ნომინანტი (2012).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* 

კატეგორია:ირანალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ირანალი სცენარისტეფი
კატეგორია:ირანალი პროდიუსერეფი
სემიჰ კაპლანოღლუ

**სემიჰ კაპლანოღლუ** (დ. 1963, იზმირი, თურქეთი) — თურქი სცენარისტი, რეჟისორი დო პროდიუსერი.

კატეგორია:დუნაბადი 1963
კატეგორია:თურქი კინორეჟისორეფი
კლაუდია ლოსა

**კლაუდია ლოსა** (, დ. 15 გერგობათუთა 1976, ლიმა) — პერუალი კინორეჟისორი დო სცენარისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.cargo-film.de/artikel/der-zug-ins-offene-ist-verstellt  
* http://www.berlinale.de/external/de/filmarchiv/doku_pdf/20090090.pdf 

კატეგორია:პერუალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:პერუალი სცენარისტეფი
გაზეთი

[250px|მინიატიურა|''[The New York Times*-იშ გალენკანი, 1918 წანაშ 11 გერგობათუთა]]
*'გაზეთი*' — პერიოდული ბეშტური გიშაშქუმალა, ნამუთ არძაშე უკულაში თუთაშე ართშა იროიანი ჯოხოდვალათ გიშმურს. ზიტყვა „გაზეთი“ არძაშე მორჩილი ნომინალიშ მაღვენი იტალიური მონეტაშ ჯოხოდვალაშე მოურს ( — *გაზეტა'').
BMW X5 (E53)

**BMW X5** — გერმანული ავტომაწარმაფალი BMW-შ ოშქაშეზჷმაშ კროსოვერი. ავტომობილქ წჷმორინაფილქ იჸუ 1999 წანას, დეტროიტიშ ავტოსალონს.

კატეგორია:ოორუეამერიკული კროსოვერეფი
X5
კინგ კონგი (2005 წანაშ ფილმი)

**„კინგ კონგი** () — 2005 წანაშ დუდგინალი ფილმი, 1993 წანაშ კინ თე კოხოდვალაშ ფილმიშ რემეიქი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* '''ფილმიშ ოფ. ვებ-ხასჷლა''' 
* 
* «Кинг-Конг» на сайте Rotten Tomatoes
* Фан-сайт фильма 
* Кинг-Конг  —ალექს ესკლერიშ რეცენზია
* - рецензия Бориса Кагарлицкого
* Награды и номинации на сайте IMDb

კატეგორია:2005 წანა კინოს
არტ კარნი

**არტურ უილიამ მეთიუ (არტ) კარნი** (დ. 4 გერგობათუთა 1918 — ღ. 9 გერგობათუთა 2003) — ამერიკალი კინოშ, ტელევიზიაშ დო რადიოშ არტისტი.

კატეგორია:ოსკარიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ჯორჯ კემპბელ სკოტი

**ჯორჯ კემპბელ სკოტი** (; დ. 18 გჷმათუთა 1927 — ღ. 22 ეკენია 1999) — ამერიკალი არტისტი, კინორეჟისორი, პროდიუსერი.

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი პროდიუსერეფი
სახენწჷფო ხურგი

[მინი|300პქ|[ჩინეთიშ დიდი კიდალა, ნამუსჷთ თე სახენწჷფოშ ოორუე ხურგი გინმიშჷ]]

**სახენწჷფო ხურგი** თაშნეშე **სახენწჷფო თანჯი**— ხურგი ჟირი ვარდა უმოსი სახენწჷფოშ შქას. ხურგეფიშ მუსხინერი კლასიფიკაცია არსებენს. ართ–ართი არძაშე გოფაჩილი რე ბოგსიშ კლასიფიკაცია (Bogges, 1940), ნამუთ ოსქირონე ხურგეფს თეშნერ ბუნათ წჷმარინუანს: ფიზიოგრაფიული, ანთროროპოგეოგრაფიული, გეომეტრიული დო კომპლექსური.
* *ფიზიოგრაფიული* ხურგეფი მეჸუნს ტერიტორიაშ გიშარჩქინელ ფიზიკურ შანეფს, სამანგათ წყარმალუს, ქჷნდჷრს, ტობაშ წყარპიჯის დო თ. უ.
* *ანთრონტროპოგრაფიული* ხურგეფი ადამიერიშით ხელუანურო აკოქიმინელ შანეფს მეჸუნს. თენა შილებე ორდას, სამანგათ, რკინაშარა.
* *გეომეტრიული* ხურგეფი გეთხოზჷ გრძედის ვარდა განედის, მუჭოთ სამანგათ, ეგვიპტეშ ბჟადალი დო ობჟათე ხურგეფი რენ.
* *კომპლექსური* ხურგეფი ჟილეეშანილეფიშ არძანერ კომბინაციას წჷმარინუანს.

## ოხურგე დებეფი
მუჭომ ჯგირო ოკო ვარდას დელიმიტირაფილი, დემარკირაფილი დო თხილერი ხურგეფი, ვა არსებენს რსული გარანტია, ნამჷ-და ვაგორჩქინდუ სახენწჷფოეფოშქაშე დება ხურგეფიშ გეშან.

გიშმართჷნა ოთხი ტიპიშ ოხურგე დებას: პოზიციური, ტერიტორიული, ფუნქციური დო ხურგიშმელენი რესურსული დება.
* *პოზიციური დება* ოხუ ხვალე ხურგიშ ზუსტ ორენს: თინა გიშმურს ვარდა იურიდიული დოკუმენტეფიშ შხვანერი ინტერპრეტაციაშე, ვარდა გუთმორჩქინდუ ხურგიშ ფიზიკური მუშობურობეფიშ თირუაშ შედეგო (სამანგათ წყარმალუშ კალაპოტიშ თირუაშ, კოკიშ გორჩქინაშ დო გოქარებაშ გეშა)
* *ტერიტორიული დებაშ* საბაბის აკმოქიმინუნს ართ დო იგივე დიხაშო მეძობელი ქიანეფიშ პრეტენზია, მუთ რჩქვანელობურო გეპონჷ შხვადოშხვა პოზიციაშე გაგებულ ისტორიას ვარდა "გეოგრაფიულ უციობას" (სამანგათ, დინოკილერი ქიანაშ ნჭაფას გეგშართას ღილე ზუღაშა დო თ.უ.)
* *ფუნქციური დებაშ* შვანს, მეძობელი კუნთხუეფი ჩიულენა, ნამჷ-და ხურგი უარყოფით გოლიანს იღვენუანს ადამიერეფშა, ორზოლეფიშ გინოჸარაფას, დიხაშ გიმორინაფას (სამანგათ, ოდიარეთ).
* *ხურგიშმლეიანი რესურსული დება* წჷმიქიმინუ, მუჟამსჷთ ართი ქიანა მირჩქინანს, ნამჷ-და მაჟირა ქიანა თიშ ხარჯშა გჷმირინუანს ორთაშობურ რესურსეფს, სამანგათ წყარს. თეჯგურა დება გიშაკერძაფილო შხირას მუთმოხვადუ სპარსეთიშ ჸუჯიშ ქიანეფს შქას ნავთობიშ დო გაზიშ წყარგიმეიანი საბადოეფიშ ექსპლუატაციაშ გეშა.

## ლიტერატურა
* *რ. გაჩეჩილაძე*, **ახლო აღმოსავლეთი. სივრცე, ხალხი, პოლიტიკა.**  *თბილისი –2008  (გვ. 308-310)*

კატეგორია:პოლიტიკა
კატეგორია:სახენწჷფო ხურგი
გალეგანობა

[thumb|300px|[დალასიშ გალეგანობა]]
**გალეგანობა** თაშნეშე **გალენეგანი** — დოხორელი ოფირჩა,ნამუთ მიშმურს ნოღაშ ვარდა დოხორელი პუნქტიშ აკოდგინალუაშა ვარდა ნოღაშე მორჩილ ოლუ გოძვენას იდვალუაფუ. ტერმინს შხირას გჷმირინუანა ტერმინიშ „ნოღაშ ცენტრი“ სააწმარენჯოთ. გალეგანობეფქ დიდი მუდანობათ მაართათ XIX დო XX ოშწანურეფს გორჩქინდჷ გოუჯგუშაფილი ორკინაშარე დო ოშარე ტრანსპორტიშ ფონს, მუქჷთ პერიოდული შარალუა გალექინჷ. მუჭოთ წესი, გალენგანობეფს ახასიათენს მახორობაშ უმოსი მორჩილი მეჭედალა დო მახორობაშ დიდი ნორთი პერიოდულო შარალენს ნოღაშ დინოხოლენ ნორთეფს თუ ბიზნეს განობეფს. გიმნარკი რე ინდუსტრიული გალეგანობეფი, ნოღა-ალმაშარეეფი დო ახალი ნოღეფი. გალეგანობეფი შხირას გჷმიქიმინჷნა თიჯგურა ნოღეფწკჷმა, ნამუშ გოხოლუას დიდი მუდანობათ ვე დიხა რენ.

## სქოლიო

კატეგორია:დოხორელი პუნქტეფი
ტერიტორიული რკუალა

**ტერიტორიული რკუალა** — მაართაფონი გეოგრაფიული მასალეფიშ მეღებაშ თარი მეთოდი, ნამუთ გჷმირინუაფუ  გეოგრაფიულ რკუალეფს.

ტერიტორიულ რკუალეფს მანჯჷნა ექსპედიციური დო სტაციონარული მეთოდეფით დო თეწკჷმა ართო ირსულებუაფჷ კარტოგრაფირაფა.

ადამიერეფი, ნამუეფით არსულენა ტერიტორიულ რლუალეფს, **მარკვიალეფი** ჯოხონა. თინეფი შილებე ორდანი მუჭოთ მენცარეფი, თეშ მოშარეეფი, ნამუეფი ახალი ტერიტორიეფიშ ეჭარუას არსულენა.

კატეგორია:ომენცარე რკუალეფი
BMW X6

**BMW X6** — ავტომობილი აკომუშებული გერმანული ბრენდიშ BMW-შით. მაართათ თე მოდელიშ კონცეპტი 2007 წანას ფრანკფურტიშ ავტოსალონს წჷმარინეს, 2008 წანას — თიქ ოფიციალურო გაგჷშართჷ. X ღოზიშ მააშვა სერია რე აკოანჯარელი 3,0 ლიტრაშ ტურბო დიზელიშ დო კინ თე ნტირაშ ტურბო ბენზინიშ ქვარქვანტეფით. ხოლო არსებენს თე მოდელიშ M ვერსია ხოლო, ნამუთ 4,4 ლიტრი 8 ცილინდრიანი ქვარქვანტით რე აკოანჯარელი.

BMW X6 M რე BMW X6-იშ გაუჯგუშებული ვერსია, ნამუსჷთ უმოსი ჭყანიერი ტექნიკური მახასიათაფალეფი უღუ უწოხოლეშიანი მოდელწჷმა ალაზჷმაფათ.
თე ავტომობილს რე 4,4 ლიტრი ნტირაშ 8 ცილინდრიანი ქვარქვანტი, ნამუთ 547 ცხ/ნძ-ს გიმიმუშენს. ავტომობილს 100 კმ/სთ სიჩქარაშ გოვითარაფა 4,7 წმ-ს შეულებუ.

BMW-შ X სერიაშ დო SUV ტიპიშ ავტომობილეფს არძაშე ჩქარი ავტომობილი BMW X6 TYPHOON RS ULTIMATE რე, ნამუთ BMW-შ ოფიციალური პარტნიორიშ, ჩინებული ტიუნინგ-ატელიეშ, G-Power-იშ კათაფათ რე აკოქიმინელი დო აკოანჯარელი რე 5,5 ლიტრი ნტირაშ 10 ცილინდრიანი ქვარქვანტით. თინა 900 ცხ/ნძ-ს დო 870 ნმ-ს გიმიმუშენს 6,800 რთაფათ. თე მოდელს შეულებუ 100 კმ/სთ 4,2 წამს გავითარას დო მაქსიმალური სიჩქარე 330 კმ/სთ რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* BMW-ს ოფიციალური საიტი
* 2008 BMW X6: First Test Drive

BMW X6
კატეგორია:ოორუეამერიკული კროსოვერეფი
Audi A6

**[[Audi 100]]**, 1994 წანაშე **Audi A6**, — ბიზნეს-კალსიშ ფანიაშ ავტომობილი, ნამუთ Audi-შ მარკაშ ჯოხოთ გიშმეშქუმალუ, დინოხოლენი ეშანუა — „ტიპი C“. 1968 წანას იმანჯჷ Audi 100-იშ პრემიერაქ, 1994 წანაშ მარაშინათუთაშე თე მოდელიშ რანწკის ჯოხო А6.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* ოფიციალური საიტი 

A6
ონიშოლი

thumb||240px|შანხაიშ ოზუღე ონიშოლი
**ონიშოლი** (ლათ. *portus* — გავანი, მიკარინალი) — აბანი, ნამუთ ზუღაშ ვარდა წყარმალუშ ჭყარპიჯიშ გოხოლუას (არხოს) იდვალუაფუ, დო ნამუთ აკოგაფილი რე ნიშეფიშ დო ხვამარდეფიშ მიკარინალო, დო ნამუსჷთ უღუ სპეციალური კომპლექსური აკნაგეფუეფი ონინალეთ: მიკარსხუაფალეფი, დგჷმილეფი, ეიოკინალი კრანეფი, ოწკარუეფი, ტერმინალეფი, დჷმახვარე ტრანსპორტი დო თ.უ. ონიშოლს შილებე ორდას მუსხირენი მიკარსხუაფალი, ნამუთ სპეციალურო რე აკოგაფილი ნიშეფიშ მიკარსხუალო, მაშარეეფიშ ეშაჸონაფალო დო გიმაჸონაფალო, ორზოლეფიშ ოხარგალო დო გჷმახარგალო, ნავთობიშ დინაბუნალო დო შხვა საქვარეფშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Port Industry Statistics, American Association of Port Authorities 
* Information on yachting facilities at 1,613 ports in 191 countries from Noonsite.com 
* Social & Economic Benefits of PORTS 


კატეგორია:ოზუღე სამართალი
გეოგრაფიული ატლასი

[მინი|260 პქ|მოსოფელიშ რუკა (აკოქიმინელი რე [აბრაჰამ ორტელიუსიშით)]]
**ატლასი** — რუკეფიშ სისტემატიური ნაკორობა რე, ნამუსჷთ თაშნეშე უღუ გოსხუნუაფონი ტექსტი, გიშმურს წინგიშნერო კინძირელ ვარდა ართო დუდაკოშაყარელ ზოხო-ზოხო ფურცელეფო. ტერმინი ატლასი მიშაღალირი რე ეჸონუაშ ეპოქაშ ფლამანდრიალი კარტოგრაფიშ გერჰარდ მერკატორიშით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ატლასი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:ატლასი
კარტოგრაფია

მინი|260პქ|right|ილუსტრირაფილი რუკა
thumb|right|260px|მერკატორიშით აკოქიმინელი ევროპაშ რუკა
**კარტოგრაფია** — მენცარობა ობიექტური სინანდულეშ საგანეფიშ დო მოლინეფიშ კონკრეტული ოფირჩაშ დო თიში ბორჯიშ მეჯინათ თირუაშ გეშა. თე კონკრეტული ოფირჩა, მუჭოთ სინანდულეშ საგანეფიშ დო მოლინეფიშ ურთიართრანწკუაშ წესრიგი, სუმგონზჷმილებიანი, ბორჯის მათირუ კონტინუუმი რე.

## ლიტერატურა
* 
* ვახუშტი ბაგრატიონი, „საქართველოს ატლასი“, (ვ. ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი) თბ. 1997 წ.

*
კატეგორია:გეოგრაფიაშ დარგეფი
კალინინგრადი

**კალინინგრადი** (, 1946 წანაშახ  *კენიგსბერგი*) — საონიშოლე ნოღა რუსეთის, კალინინგრადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ რე რუსული გვერდოექსკლავი პოლონეთიშ დო ლიეტუვაშ შქას ბალტიაშ ზუღას. ნოღაშ მახორობა 2016 წანაშ მუნაჩემეფით რე 459 560 ადამიერი. ეთნიკური აკოდგინალუა რე გეჸვენჯი - რუსი 77.9%, ბელარუსი 8.0%, უკრაინალი 7.3%, ლიეტუვარი 1.9%, გერმანალი 0.6% დო პოლონარი 0.5%.

გერმანულ ნოღა კენიგსბერგიქ, ნამუქჷთ დირსხუ 1255 წანას, ოკუპირაფილქ იჸუ სხუნუეფიშ ჯარეფიშით 1945 წანას დო 1946 წანას ჯოხოთ გიადჷ კალინინგრადიქ.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
კალინინგრადიშ  დომაჸალაფირი ნოღეფი რე:

*  კილი, გერმანია
*  გრონინგენი, ნიდერლანდეფი
*  გდანსკი, პოლონეთი
*  გდინია, პოლონეთი
*  ტორუნი, პოლონეთი
*  ბელოსტოკი, პოლონეთი
*  მალმე, შვედეთი
*  ნორფოლკი, ააშ
*  მეხიკო, მექსიკა
*  კლაიპედა, ლიეტუვა

## სქოლიო

კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:კალინინგრადი
კალინინგრადიშ ოლქი

**კალინინგრადიშ ოლქი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი. მიშმურს რუსეთიშ ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. რე რუსეთიშ არძაშე ბჟადალშე მადვალი დო ფართობით არძაშე მორჩილი ოლქი.

* ადმინისტრაციული ცენტრი — კალინინგრადი.

ოლქის ობჟთეშე უხურგანს პოლონეთი, ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე — ლიეტუვა, ბჟადალშე — ბალტიაშ ზუღა.

## მახორობა

2010 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ ოლქის ოხორანს:

* რუსეფი – 772 534 ადმ. (86,4 %)
* უკრაინალეფი –  32 771 ადმ. (3,7 %) 
* ბელარუსეფი – 32 497 ადმ. (3,6 %)
* ლიეტუვარეფი – 9769 ადმ. (1,1 %)
* სომეხეფი – 9226 ადმ. (1,0 %)
* გერმანალეფი – 7349 ადმ. (0,8 %)
* თათარეფი – 4534 ადმ. (0,5 %)
* შხვა ერუანობაშ –  25 172 ადმ. (2,8 %)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კალინინგრადიშ ოლქიშ თარობა 
* კალინინგრადიშ დო კალინინგრადიშ ოლქიშ ოინფორმაციე-ანალიტიკური პორტალი 
* Калининградская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* კალინინგრადიშ ოლქიშ შილა დო გერბი
* Калининградский городской портал 
* Фотогалерея довоенных достопримечательностей Калининградской области — фотографии кирх, замков и.т.д. 
* НАРВА-ЛД — фотографии Прибалтики 
* Указ Президиума Верховного Совета РСФСР "О переименовании населённых пунктов Калининградской области", 5 июля 1950 г., №745/3 
* სოვეტსკი - მაჟირა ნოღა კალინინგრადიშ ოლქის 


კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგი

right|thumb|ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგი
**ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ევროპული ნორთიშ ოორუეშე. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ. 

მახორობა - 13,9 მლნ. ფართობი - 1.678 ვითოში. თარი ნოღა რე სანქტ-პეტერბურგი. იკათუანს ფედერაციაშ 11 სუბიექტის: 

*რესპუბლიკეფი*:

* კარელიაშ რესპუბლიკა
* კომიშ რესპუბლიკა

*ოკრუგი:*

* ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქეფი:*

* არხანგელსკიშ ოლქი
* ვოლოგდაშ ოლქი
* კალინინგრადიშ ოლქი
* ლენინგრადიშ ოლქი 
* მურმანსკიშ ოლქი
* ნოვგოროდიშ ოლქი
* ფსკოვიშ ოლქი

*ფედერალური ნოღა:*

* სანქტ-პეტერბურგი

კატეგორია:ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგი
ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი
**ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ცენტრალურ ნაწილის. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ.

მახორობა - 35,9 მლნ. ფართობი - 653 ვითოში. თარი ნოღა რე მოსკოვი. რეგიონი იკათუანს ფედერაციაშ 18 სუბიექტს: 

thumb|400px|right|ცენტრალური რუსეთი

:*ფედერალური ნოღა*: 

:1. მოსკოვი

:*ოლქეფი*:

:2. ბელგოროდიშ ოლქი 
:3. ბრიანსკიშ ოლქი
:4. ვლადიმირიშ ოლქი
:5. ვორონეჟიშ ოლქი
:6. ივანოვოშ ოლქი 
:7. კალუგაშ ოლქი
:8. კოსტრომაშ ოლქი
:9. კურსკიშ ოლქი
:10. ლიპეცკიშ ოლქი
:11. მოსკოვიშ ოლქი
:12. ორიოლიშ ოლქი
:13. რიაზანიშ ოლქი
:14. სმოლენსკიშ ოლქი
:15. ტამბოვიშ ოლქი
:16. ტვერიშ ოლქი
:17. ტულაშ ოლქი
:18. იაროსლავლიშ ოლქი

კატეგორია:ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი
ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი
**ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტაციულ-ტერიტორიული ართული რუსეთიშ ცჷნდჷრიშ ნორთის. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ.

მახორობა აკმადგინანს 2010 წანაშ მუნაჩემეფით — 19,256,426 ადამიერს. ფართობი — 5,114,800 კმ². თარი ნოღა რე ნოვოსიბირსკი. რეგიონი იკათუანს ფედერაციაშ 12 სუბიექტის: 

## ქოძირით თაშნეშე
*ცჷნდჷრი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Images of the Siberian Federal District

## სქოლიო

კატეგორია:ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი
ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი
 
**ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ევროპული ნორთიშ ობჟათეშე. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ. დიმიტრი მედვედევიშ 2010 წანაშ 19 ღურთუთაშ ზოჯუათ თიშე გეგშართჷ ოორუე კავკაციაშ ფედერალური ოკრუგიქ.

მახორობა — 13,8 მლნ. ფართობი — 416 840 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი რე დონიშ როსტოვი, უდიდაში ნოღა რე კრასნოდარი. რეგიონი იკათუანს ფედერაციაშ 6 სუბიექტის: 

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი
ურალიშ ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ურალიშ ფედერალური ოკრუგი
**ურალიშ ფედერალური ოკრუგი** —  ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ურალიშ ნორთის. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ.

მახორობა - 12,2 მლნ. ფართობი - 1.788 ვითოში. თარი ნოღა რე ეკატერინბურგი. რეგიონი იკათუანს ფედერაციაშ 6 სუბიექტის: 

*ავტონომიური ოკრუგეფი:*
* ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი 
* იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქეფი:*
* კურგანიშ ოლქი
* სვერდლოვსკიშ ოლქი 
* ტიუმენიშ ოლქი
* ჩელიაბინსკიშ ოლქი

კატეგორია:ურალიშ ფედერალური ოკრუგი
შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი

thumb|შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი
**შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ცჷნდჷრიშ ნორთის. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ. 

მახორობა — 6,8 მლნ. ფართობი - 6.180 ვთოში. თარი ნოღა რე ხაბაროვსკი. რეგიონი იკათუანს ფედერაციაშ 10 სუბიექტის: 

## ოკრუგიშ აკოდგინალუა

*რესპუბლიკა:*
*რესპუბლიკა სახა (იაკუტია) 

*ავტონომიური ოლქი:*

*ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი

*ავტონომიური ოკრუგი:*

*ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი 
  
 
*აკანეფი:*

*ხაბაროვსკიშ აკანი 
*პრიმორიეშ აკანი 
*კამჩატკაშ აკანი
    
*ოლქეფი:*

*ამურიშ ოლქი
*მაგადანიშ ოლქი 
*სახალინიშ ოლქი

კატეგორია:შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი
ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი
**ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი** (რუს. Приволжский федеральный округ) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ევროპული ნორთიშ ცენტრის. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ.

მახორობა - 31,1 მლნ. ფართობი - 1.036 ვითოში. მთარი ნოღა რე ნიჟნი ნოვგოროდი. რეგიონი იკათუანს ფედერაციაშ 16 სუბიექტის: 

*რესპუბლიკეფი:*

* ბაშკირეთიშ რესპუბლიკა
* თათარეთიშ რესპუბლიკა
* მარი-ელიშ რესპუბლიკა
* მორდვეთიშ რესპუბლიკა
* უდმურტეთიშ რესპუბლიკა 
* ჩუვაშეთიშ რესპუბლიკა

*ოკრუგი:*

* კომი-პერმალეფიშ ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქეფი:*
* კიროვიშ ოლქი
* ნიჟნი-ნოვგოროდიშ ოლქი 
* ორენბურგიშ ოლქი 
* პენზაშ ოლქი
* სამარაშ ოლქი
* სარატოვიშ ოლქი
* ულიანოვსკიშ ოლქი 

*აკანი:*
* პერმიშ აკანი

*ფედერალური ნოღა:*

* ნიჟნი ნოვგოროდი

კატეგორია:ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი
დუშეთიშ მუნიციპალიტეტი

**დუშეთიშ მუნიციპალიტეტი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანს. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია 1917 წანაშახ მიშმეშჷ ტფილისიშ გუბერნიაშა — დუშეთიშ მაზრაშ ჯოხოთ, 1917-1928 წწ. — დუშეთიშ მაზრა რდჷ, 1928-1930 წწ, ტფილისიშ ოლქის რდჷ დუშეთიშ რაიონიშ ჯოხოთ, 1930 წანაშე გჷმიქიმინჷ ზოხორინელ ადმინისტრაციულ რაიონო. ასე რე მუნიციპალიტეტი. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა დუშეთი.

## ლიტერატურა
*
* მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964;
* უკლება დ., აღმოსავლეთ საქართველოს ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება, თბ., 1968.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დუშეთიშ მუნიციპალიტეტიშ საიტი
* მცხეთა-მთიანეთიშ რეგიონიშ საიტი

კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი
*
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
ორთაშობური ალმაშარეეფი

thumb|250px|პლანეტა რეა დო თიში ალმაშარე

**ალმაშარეეფი** — მორჩილი ზჷმაშ კოსმოსური ობიექტეფი, ნამუეფით პლანეტეფს ალაჸუნა დო შხირ შვანს თინეფს გართანა.

კოსმოსშე დიხაუჩა ხოლო, თიშით არეკლილი ბჟაშ ჩხორიეფიშ ჭყოლოფუათ, თუთაშნერო გოფშა მასინთეთ მოჩქჷ, ოღონც თინა თუთაშე ოთხშახ დიდი და დახე ოშშახ მაბარჩხალე რე (იგურიშხობარებუ, ნამჷ-და დჷმაკვირაფალი ართნერ გოძვენას რე დიხაუჩაწკჷმა დო თუთაწკჷმა). დო იშენით თის, ჩქინ დიხაუჩას, არძაშე არხო პლანეტაშე ხოლო თიჯგურა ჭიჭე მაბარჩხალე ჭურჭულიშ სახეთ ძირუნთ, მუჭო ჩქი ვორწყეთ მორღას, ანუ გჷმათანე მურიცხის. თაურეშე ცხადი რე, ნამჷ-და ალაზჷმაფათ უმოსი მურუჟი თუთას „ურცხოპლანეტარეფი“ მურუჟ მურიცხო აღიქვენა დო თინა სერიშ მასინთეთ შუროთ ვეგმადირთჷნა.
მეტეორი

[მინი|200პქ|[პერსეიდეფი (ასტრონომია)|პერსეიდეფიშ მეტეორეფიშ რანწკი დო ირემიშ ნასხაპა]]
**მეტეორი** (ბერძ μετέωρος, **ცაშური**) , "ჰავას მაფარფალე" — კოსმოსური წჷმოულიბაშ გოვარვალაფირი რსხული, ნამუთ მალას ყარენს დიხაუჩაშ ატმოსფეროს. თე მოლინას წჷმოქიმინუნს მორჩილი მეტეორული ნორსხულეფიშ ჭუალა (სამანგათ, კომეტეფიშ ვარდა ასტეროიდეფიშ ნოწილაკეფიშ). უმოსი დიდი ინტენსივობაშ ანალოგიურ მოლინას, ბოლიდი ჯოხო. თე მოლინას მეტეორიკა გურაფულენს.

მეტეორეფი შხირას მეტეორულ ბუნათ ირანწკჷნა, მუთ მეტეორეფიშ იროიან მასეფს წჷმარინუანს, ნამუეფით წანმოწანას გოთანჯილ ბორჯის, ჟიცაშ გოთანჯილ აბანს გჷთმორჩქინდჷნა.

კატეგორია:პლანეტოლოგია
კატეგორია:ორთშობური მოლინეფი
ასტეროიდი

[thumb|right|[253 მატილდა, C-ტიპიშ ასტეროიდი.]]
**ასტეროიდეფი** — ბჟაშ ელმოლს ელიფსურ ორბიტეფს მაყარე რსხულეფი, ნამუეფიშ ზჷმეფი ბჟაშ სისტემაშ პლანეტეფწკჷმა ალაზჷმაფათ მორჩილი რე. სამანგ. ცერერაშ დიამეტრი რე 770 კმ, პალადასი — 490 კმ, 4 ვესტაშ — 385 კმ, შხვეფიში - ბრელით კუნტა.

XX ოშწანურასმეგორაფილი რე ხვალე 40კმ-შე კუნტა დიამეტრიანი ასტეროტიდეფი. არძა თი ასტეროიდის, ნამუეფიშ ორბიტა ზუსტას რე გჷმოკოროცხილინ, დორხველური ჯოხო დო იროიანი ნომერი უღუ. თეჯგურა ასტეროიდეფი რიცხუ 2500-შე უმოსი რე. თინეფშენ ინფორმაცია ირწანას ინჟინაფუ ერეფოშქაშე გიშაშქუმალას "ასტეროიდიშ ეფემერიდეფი".

ასტეროიდიშ ორბიტეფი თარო მოროხიშ დო დიაშ ორბიტეფს შქას რე. თინეფს დიდი ექსცენტრისიტეტეფი უღუნა, ეკლიპტიკაშ ობირტყაშოთ ოშქაშე გერთელობა — 9,54° რე.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 254-255, თბ., 1984

*
დისნომია (ალმაშარე)

მინი|დისნომია (კვარჩხანშე) დო ერისი (ცენტრის)
**დისნომია** (ოფიციალურო ** (136199) Eris I Dysnomia**; ბერძნ. Δυσνομία – მეკენჯი) — ჩქინ ბჟაშ სისტემაშა მიშმალი ჯუკუ პლანეტა ერისიშ ასეშო ჩინებული აკა თუთა. მიოგორუ მაიკლ ბრაუნქ 2005 წანაშ 10 ეკენიას. რადიუსი 75 კმ, დიამეტრი 150 კმ. ჯოხოქ გიადჷ ჯვეში ბერძენული მითოლოგიას რიაშ, ბურჯაფიშ დო დებაშ ოსურღორონთიშ, ერისიშ ცირასქუაშ, დისნომიაშ ჯოხოშ მეჯინათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალმაშარეშ ეჭარუა 

კატეგორია:ტრანსნეპტუნური ობიექტეფი
კომეტა

[მინი|[ჰალეიშ კომეტა]]
**კომეტა** ანუ, მუჭოთ თიშა შხირას უჯოხონა, კუდელამი მურიცხი პლანეტაშე უცბას იშხვავებუ, მეტო მუშებური, კოსმოსური რსხულირე, ნამუშოთ დჷმახასიათაფალი რე მეტიშმეტო მორჩილი მასა, დიფუზიური დგომარობა, ლაქაშობური, მოგჷრძე კუდელიშ ფორმა.

კომეტეფს ჩქი ხვალე ბჟაშ სისტემაშ დინახალე ვორწყეთ, მორო თინეფი შხირას მურიცხეფოშორეშე მუნმულა კანკალეშა.

კომეტეფიშ გიშეგორუაფჷნა პერიოდულობაშ დო ვაპერიოდულობაშ მუშობურობეფით. თინეფშე კანკალე ბჟაშ მეკონჭაფობაშ ტყვეობას მუთმოხვადუ დო მუსხირენ წანაშე ართშა კინ დუთმართუ ბჟას დო ომანგეთ, ჩქინო ოძირაფეთ გჷნმირთუ. მარა კანკალე კომეტა ჩეთმეთხუებუ ბჟას დო ართშა გიშარჩქინაშ უკული, სადღამუშოთ გიშმურს ბჟაშ გოხოლუაშ ოფირჩაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Comets Page at NASA's Solar System Exploration
* Source of useful comet-related material on the Web
* How to Make a Model of a Comet  აუდიო სლაი-შოუ - National High Magnetic Field Laboratory

*
მოროხიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი

[მინი||მარჯვნივ|200px|[ფობოსი (ჟიშე) დო დეიმოსი (გიმე)]]
მინი|მარცხნივ|200px|მოროხიშ ალმაშარეეფიშ ორბიტეფი
პლანეტა მოროხის ჟირი ალმაშარე ჸუნს: **[[ფობოსი]]** ( „შიში“) დო **[[დეიმოსი]]** ( „მერმენწი“). ჟირხოლო ალმაშარე დორხველ ლირეს გართანა თი რთაფაშ პერიოდით, მუთ მოროხის გართანან, თეშ გეშა ირო მიკორთელი რენა პლანეტაშჸურე ართი დო იგივე კუნთხუთ. ჟირხოლო ალმაშარეს უღუ ფორმა. ფობოსი (26,8×22,4×18,4 კმ) მუსხირენით უმოსი რე დეიომსშე (15×12,2×10,4 კმ). მოროხიშ მეკონჭაფაშ ჭყანა ჭიეჭიეთ არჩქალენს ფობოსიშ ყარაფის, აკუნტარენს თიშ ორბიტას, ნამუთ, საბოლოოთ, მოროხიშ ჟინპიჯშა გენთხაფას გჷმიჭანუანს. დეიმოსი, სააწმარენჯოთ, მოროხის დეთხიებუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მოროხიშ ალმაშარეეფიშ სურათეფი ნამუთ გინიღჷ ამერიკული მოროხმაყარექ Spirit-იქ

კატეგორია:მოროხიშ ალმაშარეეფი
მარსქულიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი

thumb|upright=1.5|მარსქულიშ ალმაშარეეფი დო რგოლეფი**მარსქულიშ ალმაშარეეფი** — პლანეტა მარსქულიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი.
პლანეტა მარსქულს, მუჭოთ ჩინებული რე 62 ორთაშობური ალმაშარე ყუნს დოდასურაფილი ორბიტათ, ნამუეფშე 53-ს დორხველი ჯოხო უღუ. ალმაშარეეფიშ უმენტაშობა მორჩილი ზჷმაში რე დო ქუაშ  ოსხირშე დო ჸინშე აკმოდირთუ. თინეფშე კანკალე ძალამ მაბარჩხალე რე, ნამუეფსჷთ მაღალი ემასარკალი მუშობურობა უღჷ. მარსქულიშ 24 ალმაშარე — რეგულარული რე, ალაზჷმაფათ 38 — ვარეგულარული.

left|thumb|მარსხულიშ სისტემა. ფოტომონტაჟი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მარსქულიშ ალმაშარეეფი
* galspace.spb.ru მარსქულიშ ალმაშარეეფი
* მარსქულიშ ალმაშარეეფიშ სურათეფი, გინოღალირი აპარატი კასინიშით

*
დიაშ ორთაშობური ალმაშარეეფი

[thumb|upright=1.5|გალილეიშ თუთეფი: [იო (ალმაშარე)|იო, ევროპა, განიმედე, კალისტო]]
**დიაშ ორთაშობური ალმაშარეეფი** — ამდღარშო მეგორაფილი რე 67 დიდი თუ მორჩილი ცაშური რსხული, ნამუთ დიას გართანსინ.

ვაკოანჯარაფილი თოლით ნამთინი შხვა პლანეტაშ თუთა ვამოჩქჷ. ხოლო უმოსი უტელესკოპეთ შორიში გიგანტი პლანეტეფი - ურანი დო ნეპტურნი ხოლო უმუჭირინაფუ რე თოლიშო, თინეფიშ თუთეფი ვარინ. თეშ გეშა რე მერსხილი შხვა ”თუთეფიშ” მეგორაფა გალილეო გალილეიშ ჯოხოწკჷმა. დახე ოთხოში წანაშ უწოხოლე, თე იტალირ მენცარქ მუშითნაკათებუ ლექინი ჭოგრიტით ართო დიაშ ოთხი თუთას მიოგორუ. თინეფს გიოდვეს: იო, ევროპა, განიმედე დო კალისტო. იო დო ევროპა დოხოლაფირო ჩქინი თუთაშსხი რსხულეფი რე დო დოხოლაფირო კინ თი გოძვენას გართანა დიას, მუჭოთ თუთა - დიხაუჩას: იო - 420 ვითოშ, ევროპა - 671 ვითოშ კმ-ის (ქეშგოშინანთ, ნამჷ-და თუთაშე დიხაუჩაშა 384 400 კმ რე). საინტერესო რე დიაშ ელმოლს თინეფიშ გორთაფაშ პერიოდეფი, ანუ ”თუთეფი”: იოს ”თუთა” გვალო 1 დღა დო 18 სათი რე, ევროპაში - 3 დღა დო 13 სათი, (თუთაში — 1 თუთა 27 დღა რე!). რახანც ქობთქუათ, დიაშ დღა-სერი (ლირული რთაფაშ პერიოდი) ჟირ დო გვერდშა უმოსი კუნტა რე ჩქინ დღა-სერშე, თიში წანმოწანა — (ბჟაშა გორთაფაშ პერიოდი) 12 ჩქინობურ წანმოწანას ომანგჷ.
დიაშ შხვა ალმაშარეეფი - განიმედე დო კალისტო თუთაშე დახე ჟირთისხი დიდეფი რენა, თინეფიშ ”თუთეფი” — ომანგეთ 7 დო 17 დღ რე.

## დიაშ თუთეფი (ალმაშარეეფი)

კატეგორია:პლანეტა დია
ურანიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი

upright=1.5|thumb|ურანიშ დო თიში ამშვი არძაშე უდიდაში ალმაშარეშ ალაზჷმაფონი ზჷმეფი. კვარჩხიშე მორძგვიშა: პაკი, მირანდა, არიელი, უმბრიელი, ტიტანია დო ობერონი.
**ურანიშ ალმაშარეფი** — პლანეტა ურანიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი. 2013 წანაშ დაჭყაფუშ დგომარობათ, ჩინებული რე 27 ალმაშარე. თინეფს არძას ჯოხოქ გიადჷ უილიამ შექსპირიშ დო ალექსანდრე პოუპიშ ნახანდეფიშ პერსონაჟეფიშ ჯოხოეფიშ მეჯინათ. მაართა ჟირი ალმაშარე — ტიტანიას დო ობერონს — 1787 წანას მიოგორუ უილიამ გერშელქ. ხოლო ჟირი ბურთიშმანგურ ალმაშარეს (არიელს დო უმბრიელს) 1851 წანას მიოგორუ უილიამ ლასელქ. 1948 წანას ჟერარდ კოიპერქ მიოგორუ მირანდას. დოსქილადირი ალმაშარეეფს 1985 წანაშ უკული მიოგორეს, „ვოიაჟერ-2“-იშ მისიაშ ბორჯის ვარ-და ჭყანიერი დიხაშჟილენი ტელესკოპეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ურანიშ ალმაშარეეფი
* ურანიშ ალმაშარეეფიშ პარამეტრეფი

*
ნეპტუნი ორთაშობური ალმაშარეეფი

**ნეპტუნიშ ალმაშარეეფი** — პლანეტა ნეპტუნიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი. ასეიან ბორჯიშო ჩინებული რე 14 ალმაშარე.

## კანკალე პარამეტრი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნეპტუნიშ ალმაშარეეფიშ პარამეტრეფი
პლუტონიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი

thumb|პლუტონი დო მუში ალმაშარეეფი
მარცხნივ|thumb|250px|პლურონიშ დო ქარონიშ რთაფა წონაშ საართო ცენტრიშ მუკი-მუკი
თეხანშო პლანეტა პლუტონს, მუჭოთ ჩინებული რენ, 5 ალმაშარე ჸუნს: თინეფშე არძაშ უდიდაში ალმაშარე რე ქარონი, თაშნეშე ოთხი მორჩილი ალმაშარე: ჰიდრა, ნიკტა, ნამუეფსჷთ 2011 დო 2012 წანეფიშ კვირკვეს მიოგორეს დო კერბერი დო სტიქსი. თაშნეშე მიარზებუ მაამშვა ალმაშარე P6-შ არსებობა ხოლო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნასაშ პრეს-რელიზი გალენურ ალმაშარეეფიშ მეგორაფაშ გეშა
* ინფორმაცია კილიშკილშა პლუტონიშ მაანთხა ალმაშარეშ გეშ
ბჟაშ სისტემაშ მორჩილი რსხულეფი

**ბჟაშ სისტემაშ მორჩილი რსხულეფი** — თე ტერმინი ერეფოშქაშე ასტრონომიულ რსხუქ მიშეღჷ 2006 წანას, ბჟაშ სისტემაშ თი ობიექტეფიშ ეიოჭარალო, ნამუეფით ვართ პლანეტეფი, ვართ ჯუკუ პლანეტეფი დო ვართ თინეფიშ ალმაშარეეფი რენან:

## სქოლიო

კატეგორია:ასტრონომიული ობიექტეფი
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ასტრონომიული ობიექტი

**ასტრონომიული ობიექტი** ვარდა **ცაშური რსხული** — ორთშობური ფიზიკური რსხული, ასოციაცია ვარდა სტრუქტურა, ნამუსჷთ თეხანური მენცარობა გჷთმოთანჯუნს მუჭოთ დოკვირაფონი ოქიანუს მადვალს. ტერმინი, „ასტრონომიული ობიექტი“ — შხირას ტერმინი „რსხულწკჷმა“ ართო გჷმირინუაფუ. მუჭოთ წესი, „ცაშური რსხული“ — აკოშაყარელ, გოართოიანაფილ, გრავიტაციათ მერსხილჷ სტრუქტურას წჷმარინუანს (კანკალეშა ელექტრომაგნეტიზმით რე მერსხილი). სამანგათ: ასტეროიდეფი, ალმაშარეეფი, პლანეტეფი დო მურიცხეფი. „ასტრონომიული ობიექტი“ — მუსხირენ რსხულშე აკოქიმინელი სტრუქტურას, ნამუთ ართიანწკჷმა მერსხილი რენა გრავიტაციულო, დო ნამუთ წჷმორინაფილი რენა მურიცხეფიშ შაყარუეფით, ნირსილეფით დო გალაქტიკეფით. საინტერესო რე, ნამჷდა კომეტა — შილებე იჭარას მუჭოთ რსხული, მუში ლირეშ ალაზმაფათ, ნამუთ აკმოდირთუ ჸინშე დო ტვერშე, დო მუჭოთ ობიექტი, მუში ლირეშ ალაზმაფათ, ნამუთ იკათუანს კუდელს დო ნაცხაცხალს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* SkyandTelescope.com SkyChart
* Monthly skymaps for every location on Earth 

## სქოლიო

*
ასტეროიდიშ ალმაშარე

[right|thumb|300px|ასტეროიდი [243 იდა დო მუში ალმაშარე დაქტილი.]]
**ასტროიდიშ ალამაშარე** — ასტეროიდი, ორთაშობური ალმაშარე, ნამუთ შხვა ასტროიდიშ ორბიტას გართანსინ. ალმაშარე დო ასტეროიდი ართო წჷმარინუანა სისტემას, ნამუეფით ჟირხოლო ობიექტიშ გრავიტაციას დჷთმაჸუნუნან. ასტროიდიშ სისტემა, ნამუსჷთ ალმაშარეშ ზჷმა წოროფარდობას რე ასტეროიდიშ ზჷმაწკჷმან, ჟირფა ასტეროიდი ჯოხო. თაშნეშე ჩინებული რე სუმი კომპონენტშე აკოდგინელი სისტემა (სამანგათ, შხუ ასტეროიდი (87) სილვია, ასტეროიდი-აპოლონი (136617) 1994 CC, შხუ ტრანსნეპტუნური ობიექტი (47171) 1999 TC დო თაშ უკული).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Orbits of Binary Asteroids with Adaptive Optics 
* 
* 
* Asteroids.chat.ru 
## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
კატეგორია:ასტეროიდეფი
კენტავრეფი (პლანეტოიდეფი)

[მინი|მარჯვნივ|300px|[ბჟაშ სისტემაშ ობიექტეფაშ დვალუა. კენტავრეფი (ნარინჯიშფერი) დვალუა რე კოიპერიშ ორტყაფუშ (წვანე ფერი) დინოხოლე, ნორთობურო თაშნეშე თიშ ფარგალეფს გალე]]
**კენტავრეფი** — ასტეროიდეფიშ ბუნა, ნამუთ იდვალუაფუ დიაშ დო ნეპტუნიშ ორბიტეფს შქას. მახასიათაფალეფით გჷნმალი რე თარი ორტყაფუშ ასტეროიდეფს დო კოიპერიშ ორტყაფუშ ობიექტეფს შქას (თაშნეშე კანკალე მახასიათაფალით კომეტეფს მოგენა).

თე ბუნაშ ობიექტეფს მითმიაჩამჷნა ანტიკური მითოლოგიაშ კენტავრეფიშ ჯოხოეფი.

## ისტორია
მაართა მეგორაფილი კენტავრი რდჷ ქირონი (1977). პერიჰელიეფწკჷმა მეხოლაფაშ ბორჯის თის იძირებე კომა, ნამუთ დჷმახასაითაფალი რე კომეტეფშო, თეშენ ქირონი კლასიფიკაციაშ მეჯინათ ართბორჯულო იკოროცხუ მუჭოთ კომეტათ (95P/Chiron), თეშ ასტეროიდო (2060 Chiron), მორო თინა ზჷმეფით შანულამო ბრელით უმოსი რე ტიპიურ კომეტაშე.

## ჩინებული კენტავრეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ასტეროიდეფი
კატეგორია:ასტეროიდეფიშ კლასიფიკაციეფი
ტრანსნეპტუნური ობიექტეფი

**ტრანსნეპტუნური ობიექტი** (**ტნო**) — ბჟაშ სისტემაშ ცაშური რსხული, ნამუთ ბჟაშ ელმოლს ირთანს მუში ორბიტას, დო ნამუშ ოშქაშე გოძვენი ბჟაშა უმოსი რე, ვინძო ნეპტუნშა (30 а. е.).

ტრანსნეპტუნური ობიექტეფი აკმოქიმინჷნა კოიპერიშ ორტყაფუს, მორღვაფილი დისკის დო ოორტიშ მუნაფას.

1930 წანას მიოგორეს პლუტონს — მენცარობაშო ჩინებულ მაართა ტრანსნეპტუნურ ობიექტის, მეგორაფაშ მომენტშე 2006 წანაშახ იკოროცხუდჷ ბჟაშ სისტემაშ მაჩხორა პლანეტათ.

1978 წანას მიოგორეს ქარონს, პლუტონიშ ალამშარეს.
გეჸვენჯი ტრანსნეპტუნური ობიექტი, (15760) 1992 QB ნამუსჷთ მიოგორეს 1992 წანას — პლუტონიშ მეგორაფაშე 60 წანაშ უკული.

არძა ართო აკოშაყარელო, 2016 წანაშ ღურთუთაშე ჩინებული რე დოხოლაფირო 1750 ტრანსნეპტუნური ობიექტი შხვადოშხვა მახასიათაფალეფით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
კოიპერიშ ორტყაფუ

მინი|ბჟაშ სისტემაშ ჩინებული ობიექტეფი ეკლიპტიკურ პროექციას. ჯგირო ჩქუ კოიპერიშ ორტყაფუ
**კოიპერიშ ორტყაფუ**, თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **ედჯვორტ-კოიპერიშ ორტყაფუ** — ბჟაშ სისტემაშ რეგიონი ნეპტუნიშ ორბიტაშ (30 ა. ა. ბჟაშე) გალე, ნამუთ ბჟაშე მოჩილათირი რე დოხოლაფირო 50 ასტრონომიული ართულით.
რე ასტეროიდეფიშ ორტყაფუშ მოგვენი, მორო 20-შახ უმოსი განიერი დო 20—200-შახ უმოსი მასიური. მუჭოთ ასტეროიდეფიშ ორტყაფუ, თინა ხოლო თარო აკმოდირთჷ მორჩილი რსხულეფშე დო მინიმუმ ართი ჯუკუ პლანეტაშე — პლუტონი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Dave Jewitt's page @ UCLA
* The belt's name
* List of short period comets by family 

კატეგორია:კოიპერიშ ორტყაფუ
მორღვაფილი დისკი

**მორღვაფილი დისკი** — ბჟაშ სისტემაშ შორიშ რეგიონი, ნამუსჷთ მორჩილი რსხულეფი მერკე მუდანობათ რე, დო ნამუეფით თარო აკმოდირთუ ჸინშე. თეჯგურა რსხულეფს **მორღვაფილი დისკიშ ობიექტეფი** ჯოხო (*SDO**, *scattered disc object*); თინეფი ტრანსნეპტუნური ობიექტეფიშ (ტნო) დიდი ფანიაშ  მაკათურეფი რენა. მორღვაფილი დისკიშ დინოხოლენი ოფირჩა ნორთობურო კოიპერიშ ორტყაფუთ იფორუ, მარა თიწკჷმა ალაზჷმაფათ, დისკიშ გალენური ხურგი იდვალუაფუ ბჟაშე ძალამ შორს დო შანულამო ჟილე დო გიმე რე ეკლიპტიკაშ ობირტყაშე.

კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
კატეგორია:პლანეტოლოგია
ოორტაშ მუნაფა

**ოორტაშ მუნაფა** *(ვარდა უურტაშ მუნაფა, ვარდა ოპიკ-ოორტაშ მუნაფა)* — პლანეტოაკნასვარეფით გოფშა სფერული მუნაფა, ნამუსჷთ ჰოლანდიალი ასტრონომიშ ჯან ოორტიშ დო ესტონარი ასტრონომიშ ერნესტ ოპიკიშ ჯოხოქ გიადჷ, მერჩქინელი რე, ნამჷ-და ბჟას მუკი-მუკი ომძღჷ დოხოლაფირო 50 000 ასტრონომიული ართულიშ (0,8 სინთეშ წანა) გოძვენას. მუნაფა პროქსიმა კენტავრიშ გოძვენაშ ნაანთხალით რე დოშორაფილი, თე ეკონია — ბჟაწკჷმა მადვალი უახოლაში მურიცხი რე. კოიპერიშ ორტყაფუ დო მორღვაფილი დისკი, ტრანსნეპტუნური ობიექტეფიშ შხვა ჟირი რეზერვუარი, ოორტაშ მუნაფაშ გოძვენაშ ნოვითოშალით რე გოშორაფილი ბჟას. ოორტაშ მუნაფაშ გალე ლიმიტი გჷთმოთანჯუნს ბჟაშ სისტემაშ დო ბჟაშ გრავიტაციული დომინირაფაშ რეგიონიშ კოსმოგრაფიულ ხურგის.

## სქოლიო

კატეგორია:კომეტეფი
კატეგორია:ასტრონომიული ჰიპოთეზეფი
კატეგორია:ასტეროიდეფი
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ასტეროიდეფიშ ორტყაფუ

thumb|250px|ასტეროიდეფიშ თარი რტყაფუ ჩეთ იძირებე, თაშნეშე ჩქუ ასტეროიდეფიშ 3 თარი ბუნა, დიაშ ორბიტას ბერძენეფი დო ტროალეფი, ყავაშფერო — გჷმოხანტილი რენა ჰილდაშ ფანიაშ პლანეტოიდეფი.
thumb|250px|გრაფიკულ გჷმოხანტუალას ჩქუ მუჭო გჷთმორთუნს ასტეროიდეფიშ თარი ორტყაფუ ბჟაშ სისტემას ჟირ ნორთო, კოიპერიშ ორტყაფუ დო თე ორტყაფუშ არძაშე დიდი რსხული პლუტონი, ოორტაშ მუნაფა დო სედნა, ნამუთ თე რეგიონიშ უდიდაშ რსხულო მირჩქინუაფუ.
thumb|250px|ჰილდეფიშ დვალუა იუპიტერიშ ლიბრაციაშ ჭურჭულეფწკჷმა დო ტროიანული ტიპიშ ასტეროიდეფწკჷმა ალაზჷმაფათ
მინი|250პქ|ასტეროიდ ვესტაშ ყარაფი

**ასტეროიდეფიშ ორტყაფუ** — რეგიონი ბჟაშ სისტემას, ნამუთ პლანეტეფიშ — მოროხიშ დო დიაშ ორბიტეფს შქას იდვალუაფუ დო ნამუსჷთ კონცენტრირაფილი რე მორჩილი პლანეტეფო (პლანეტოიდეფი), ასტეროიდეფო ჯოხოდვალირი, თარო ღულა ფორმაშ რსხულეფი, ნამუეფსჷთ შხვადოშხვა ზჷმა დო აკოდგინალუა უღჷნა.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
კატეგორია:ასტეროიდეფი
დარი

**დარი** () ვარდა **სპარსული-დარი** () — სპარსული ნინაშ ჯოხოდვალა დო სტანდარტიზაფილი ფორმა ავღანეთის, ოდაბადურო იკოროცხუ ავღანეთის მახორუ ტაჯიკეფშო, ტაჯიკეთის მახორუ ტაჯიკეფშო ოდაბადური რე სპარსული ნინაშ შხვა სტანდარტიზაცია — ტაჯიკური.

## თაშნეშე ქოძირით
*სპარსული ნინა
*ტაჯიკური ნინა
## რესურსეფი ინტერნეტის

* Dari *[[ენციკლოპედია ირანიკა]]*
* Dari language, alphabet and pronunciation
* Dari language resources
* Dari alphabet 
* Learn Dari

## სქოლიო

კატეგორია:ირანიშ ნინეფი
კატეგორია:ავღანეთიშ ნინეფი
კატეგორია:ობჟათე აზია
კატეგორია:სპარსული ნინა
დემიენ შაზელი

**დემიენ სეირი შაზელი** (; დ. 19 ღურთუთა 1985, პროვიდენსი, როდ-აილენდი, ააშ) — ამერიკალი რეჟისორი დო სცენარისტი. თიშ მუში რეჟისორული დებიუტი აკოქიმინჷ მუსიკოსეფი გაი დო მედისონწკჷმა დახვენჯის პარკის (2009). 2014 წანას თიქ დოჭარჷ სცენარი დო გეგნიღჷ დორხველი რსულმეტრაჟიანი ფილმი „გარზობა“. ფილმიშ პრემიერაქ იმანჯჷ კინოფესტივალს „სანდენსის“, დო თიქ მიპალუ ხუთი ნომინაცია „ოსკარიშ“ პრემიაშო, საუჯგუშო სურათიშამო. შაზელქ მიპალუ ნომინაცია საუჯგუშო ადაპტირაფილი სცენარიშ გეშა. თინა თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ „კლოვერფილდი, 10-შ“ წოროავტორი დო „ლა-ლა ლენდიშ“ სცენარისტი დო რეჟისორი, ნამუქჷთ კინოთეატრეფს გიშართჷ 2016 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
## სქოლიო

კატეგორია:ჰარვარდიშ უნივერსიტეტნათებუეფი
კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ პრემიაშ ლაურეატეფი