open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ედუარდ ბუხნერი

**ედუარდ ბუხნერი** (გერმ. Eduard Buchner; დ. 20 მესი, 1860, მიუნხენი, ბავარიაშ ომაფე — ღ. 13 მარაშინათუთა, 1917, ფოკშანი, რუმინეთიშ ომაფე) — გერმანალი ბიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი. უმოსო გურაფულენდჷ ფერმენტაციაშ ქიმიურ პროცესის. რდჷ მიუნხენიშ უნივერსიტეტიშ, კიელიშ უნივერსიტეტიშ დო ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, სოდეთ დოღურჷ 1917 წანაშ 13 მარაშინათუთას, რუმინეთიშ ტერიტორიას.

## ბიოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ედუარდ ბუხნერი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1860
კატეგორია:ნაღურა 1917
ულსანი

**ულსანი** () — ნოღა-მეტროპოლია , ობჟათე კორეას, კორეაშ ჩქონიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, იდვალუაფჷ იაპონიაშ ზუღაშ წყარპიჯის, წყარმალუ თეჰვაგანიშ ინაკათაფუს, ნოღა პუსანიშ ოორუეშე 70 კილომეტრიშ მეძენას. ქიანაშ უშხუაში ოხერეჭე ნოღა, ნამუთ ჩინებული რე მუჭოთ „ობჟათე კორეაშ რესპუბლიკაშ ეკონომიკური ნანანოღა“ ვარ-და „ობჟათე კორეაშ რესპუბიკაშ ხერეჭუაშ ნანანოღა“. ნოღაშ ოფიციალური ჯოხოდვალა კორეულო — *ნოღა-მეტროპოლია ულსანი* ( *ულსან კვანიოქსი*). გეოგრაფიული კოორდინატეფი: . კინოხ ნოღა რდჷ ვერშაპიშ ხერეჭუაშ კორეული ცენტრი,  2005 წანაშ მანგის, ულსანს იმანჯჷ ვერშაპიშ ხერეჭუაშ ოერეფოშქაშე კომისიაშ ხუნაქ. 2015 წანას, ნოღა პუსანწკჷმა ართო 2028 წანაშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მანჯაფაშ პრეტენდენტო რდჷ გჷმოცხადაფილი.
ნოღა ჩინებული რე მუში ოქინაფუეფით. თაქ იდვალუაფჷ ქიანაშ უკაბეტაში პარკი — „ულსანიშ კაბეტი პარკი“ დო მოსოფელიშ არძაშე უდიდაში ნიშაკაგაფუ — „ჰიონდე ჰევი ინდასთრიზ“. ნოღაშ ცენტრის იდვალუაფჷ ჩინებული მონუმენტი „ხერეჭუაშ ყორში“ — ქიანაშ ხერეჭუაშ დო ნოღაშ სიმბოლო.

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ბონი დოჸუნალაშ ნოღეფი
კვანჯუ

**კვანჯუ** ( ) — სიკაბეტაშ მეჯინათ მაამშვა ნოღა ობჟათე კორეას. ნოღაშ ოფიციალური ჯოხოდვალა — *ნოღა-მეტრპოლია კვანჯუ* ( *კვანჯუ-გვანიოქსი*). კვანჯუ ბონი დოჸუნალაშ ნოღა რე, ნამუთ ნამთინი პროვინციაშ აკოდგინალუაშა ვენშმურს, მარა თაქ იდვალუაფჷ ობჟათე ჩოლაშ პროვინციაშ თარობა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ბონი დოჸუნალაშ ნოღეფი
შარლ ლუი ალფონს ლავერანი

**შარლ ლუი ალფონს ლავერანი** (ფრანგ. Charles Louis Alphonse Laveran; დ. 18 მანგი, 1845, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 18 მესი, 1922, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ექიმი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (1907).

## ბიოგრაფია
შარლ ლუი ალფონს ლავერანი გურაფულენდჷ სტრასბურგიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმაშ ბორჯის, საფრანგეთიშ არმიას ქაკათჷ დო მუშენდჷ ექიმო. ლჷმაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო ლილიშ ჰოსპიტალს დო უკულ სენტ-მარტინიშ ჰოსპიტალს, პარიზის. 1878 წანას შარლ ლუი ალფონს ლავერანქ მიდართჷ ალჟირშა სოდეთ ქუდოსკიდჷ 1883 წანაშა. 1884-1889 წანეფს ლავერანი *École de Val-de-Grâce*-იშ ჰიგიენაშ პროფესორი რდჷ. 1896 წანაშე მუშენდჷ პასტერიშ ინსტიტუტის. ლავერანქ დადგინჷ ნამდა ლახალა მალარიაშ მიზეზი რდჷ პარაზიტი პლაზმოდიუმი დო აფრიკული ტრიპანოსომოზიშ მიზეზი რდჷ პარაზიტი ტრიპანოსომა. 1908 წანას ლავერანქ დარსხუ *Société de Pathologie Exotique*. 

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1889: *Prix Bréant*
* 1893: *საფრანგეთიშ მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათური*
* 1902: *ედუარდ ჯენერიშ მენდალი*
* 1907: *ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის*
* 1912: *Ordre national de la Légion d'honneur*

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**Nature parasitaire des accidents de l'impaludisme, description d'un nouveau parasite trouvé dans le sang des malades atteints de fièvre palustre*. Paris 1881
**Traité des fièvres palustres avec la description des microbes du paludisme*. Paris 1884
**Traité des maladies et épidémies des armées*. Paris 1875
* *Trypanosomes et Trypanosomiases* . Masson, Paris 1904

## რესურსეფი ინტერნეტის

* CDC profile
* Encyclopædia Britannica
* Faqs.org profile
* Encyclopedia of World Biography
* Timeline of Laveran at Pasteur Institute

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1845
კატეგორია:ნაღურა 1922
გაბრიელ ლიპმანი

**ჯონას ფერდინანდ გაბრიელ ლიპმანი** (ფრანგ. Jonas Ferdinand Gabriel Lippmann; დ. 16 მარაშინათუთა, 1845, ბონვუა, ლუქსემბურგი — ღ. 13 კვირკვე, 1921, SS France (1910), ატლანტიშ ოკიანე) — ფრანგი-ლუქსემბურგალი ფიზიკოსი. 1908 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფერეფიშ ფოტოგრაფიული რეპროდუქციაშ მეთოდიშ გოვითარაფაშ გეშა, ნამუთ ინტერფერენციაშ ფენომენს რე გერსხილი.

## ბიოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
*გაბრიელ ლიპმანი Nobelprize.org-ის
* Gabriel Lippmann in Jewish Encyclopedia
* Centre de Recherche Public – Gabriel Lippmann

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1845
კატეგორია:ნაღურა 1921
იმპოტენცია

**იმპოტენცია**, თაშნეშე **ერექციული დისფუნქცია** რე სექსუალური დისფუნქციაშ ართ-ართ ფორმა მუჟამს პენისის ვეშულებუ სექსუალური აქტიშ ნორმალურო ჩატარება, ერექციაშ დინაფაშ გეშა. მიზეზეფი შხვადოშხვანერი რე: გურიშ ლახალეფი, შანქარიშ დიაბეტი, ნეუროლოგიური პრობლემეფი, პროსტატექტომია, ჰიპოგონადიზმი, ნარკოტიკეფი დო შხვა. იმპოტენციაშ მიზეზი შილებე რდასინ ფსიქოლოგიური პრობლემეფი ხოლო.
ღრისებაშ მარში

**ღრისებაშ მარში**, თაშნეშე **ღრისებაშ ფესტივალი** (ინგლ. Pride parade, pride event, pride festival) — ირწანიანი ფესტივალი, ნამუსით ატარენს ლგბტ საზოგადოება. ღრისებაშ მარშიშ ისტორია იჭყაფჷ 1970-იან წანეფშე. ფესტივალი  იტარებუაფუდჷ ჩიკაგოს, ლოს-ანჯელესის, ნიუ-იორკის, სან-ფრანცისკოს, სტოუნვოლიშ არყებაშ გაშინალო. უკულ პერიოდულ დო ირწანიან ფესტივალო გინირთჷ.

## ლიტერატურა
*Bruce, Katherine McFarland (2016). Pride Parades: How a Parade Changed the World. New York University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ''Gay and Proud'', documentary film by Lilli Vincenz of the 1970 march in New York City
* World Pride 2017 Madrid
* List of Pride Events
* International Gay Pride Guide
* Interpride The International Association of Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender Pride Coordinators
პანენკა

**პანენკა** რე პენალიშ გეშქუმალაშ ტექნიკა კუჩხბურთის. პანენკაშ გეშქუმალაშ ბორჯის მობურთე პენალს ვეგმიაშქვანს ვართ კვარჩხანშე დო ვართ მარძგვანშე, გიმაშქუმალარი მობურთე ბურთის ჭიჭე ნძალათ გუტენს მაღალას, კარიშ ცენტრიშა. ტექნიკა რისკიანი რე მუშენდა, მეკარექ ნამთინ ხასჷლაშა ვასხაპასინ, ჭიჭე ნძალათ გეშქუმალირ ბურთის ოჭოფუნს. პენალიშ გეშქუმალაშ ჸათე ტექნიკა ჩეხოსლოვაკიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთეშ ანტონინ პანენკაშ ჯოხონობაშ რე, ნამუქით გიმირინუ თე ტექნიკა 1976 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ ფინალს.
ჩანვონი

**ჩანვონი** (, ჩანვონ-სი) — ნოღა ობჟათე კორეას, ობჟათე კიონსანიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ჩანვონი ნოღა პუსანიშ ბჟადალშე დოხოლაფირო 40 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ნოღაშ ხასჷლა ენციკლოპედიას Galbijim 

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
პაულ ერლიხი

**პაულ ერლიხი** (გერმ. Paul Ehrlich; დ. 14 მელახი, 1854, სტშელინი, თუდოლენი სილეზია, პრუსიაშ ომაფე (ასეიან პოლონეთი) — ღ. 20 მარაშინათუთა, 1915, ბად-ჰომბურგი, ჰესენი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ექიმი, უმოსი ხანდენდჷ იმუნოლოგიას, ჰემატოლოგიას დო ფარმაკოთერაპიას. შინელი რე მუჭოთ სიფილისიშ ეფექტური კურნალობაშ დუმარსხუაფალი. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (1908).

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## პუბლიკაციეფი

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Paul Ehrlich's publications (ordered chronologically, as full-text PDF)
* Film Annotations ''Dr. Ehrlich's Magic Bullet'' 
* Paul de Kruif ''Microbe Hunters'' (Blue Ribbon Books) Harcourt Brace & Company Inc., New York 1926: ch. XII Paul Ehrlich: The Magic Bullet
* Paul Ehrlich and Hebrew University of Jerusalem; Chemistry in Israel. Bob Weintraub.
* 
* Paul Ehrlich, Nobel Luminaries – Jewish Nobel Prize Winners, on the Beit Hatfutsot – The Museum of the Jewish People Website.

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1854
კატეგორია:ნაღურა 1915
კარლ ფერდინანდ ბრაუნი

**კარლ ფერდინანდ ბრაუნი** (გერმ. Karl Ferdinand Braun; დ. 6 მანგი, 1850, ფულდა, ჰესენ-კასელი, გერმანიაშ კონფედერაცია — ღ. 20 პირელი, 1918, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, ააშ) — გერმანალი ფიზიკოსი დო ელექტროინჟინერი. მიშეღჷ დიდი თია რადიო-ტელევიზიაშ ტექნოლოგიეფიშ გოვითარაფაშა. უკაბელო ტელეგრაფიაშ გოვითარაფაშ გეშა, 1909 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის (გულიელმო მარკონიწკჷმა ართო). კარლ ფერდინანდ ბრაუნი გურაფულენდჷ დიო მარბურგიშ დო უკულ ბერლინიშ უნივერსიტეტის. ბერლინიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1872 წანას. 1895 წანაშე რდჷ სტრასბურგიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. კარლ ბრაუნიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ელექტრონიკა და ელექტრონული ინჟინერია. რე შხვადოშხვა გიმოგონებეფიშ დო პატენტეფიშ ავტორი. კარლ ბრაუნიშ გიმოგონებეფს რე გერსხილი უკაბელო ტელეგრაფიაშ, ტელევიზორიშ, რადიოშ, რადარიშ, სმარტ-ანტენაშ დო MIMO ტექნოლოგიეფი.

## ლიტერატურა
* F. Kurylo: "Ferdinand Braun Leben und Wirken des Erfinders der Braunschen Röhre Nobelpreis 1909", München: Moos Verlag, 1965.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Naughton, Russell, "*[https://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/BRAUN_BIO.html Karl Ferdinand Braun, Dr : 1850 – 1918]*".
* "*[https://web.archive.org/web/20060211010305/http://chem.ch.huji.ac.il/~eugeniik/history/braun.htm Karl Ferdinand Braun ]*".  Biographies of Famous Electrochemists and Physicists Contributed to Understanding of Electricity.
* "*[http://www.hars.de/braun/ Karl Ferdinand Braun, 1850–1918]*". (German) (English translation)
* The Ferdinand-Braun-Institut fuer Hoechstfrequenztechnik Berlin, Germany
* Alfred Thomas Story *[https://books.google.com/books?id=qFMbsXGH8pYC A Story of Wireless Telegraphy]*. D. Appleton and company 1904

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1850
კატეგორია:ნაღურა 1918
პუსანი

**პუსანი** () — ნოღა ობჟათე კორეას. პუსანი რე ნოღა-მეტროპოლია (1995 წანაშახ — ბონი დოჸუნალაშ ნოღა).

სიკაბეტაშ მეჯინათ, ქიანაშ მაჟირა ნოღა სეულიშ უკული. ობჟათე კორეაშ უშხუაში ონიშოლი, ჩინებული რე მუჭოთ „ობჟათე კორეაშ რესპუბლიკაშ ოზუღე ნანანოღა“. ნოღაშ ოფიციალური ჯოხოდვალა — **ნოღა-მეტროპოლია პუსანი** ( *პუსან-კვანიოქსი*). პუსანი იდვალუაფჷ კორაშ ჩქონიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ მუხურს, კორეაშ საროტიშ წყატპიჯის. ნოღაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელი რაიონეფი იდვალუაფჷ წყარმალუეფიშ, ნაკტონგანიშ დო სუიონგანიშ მუსხირენი ინწრო ლეხერს, გვალეფი ნოღაშ კანკალე რაიონეფიშ ორთაშობურ ხურგიშ როლს არსულენა.

2002 წანას, პუსან იმანჯჷ აზიურ ლაჸაფეფქ დო კუჩხბურთიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიქ, 2005 წანას, ნოღაქ გჷნირთჷ არეწ-იშ ფორუმიშ ნანანოღათ.

პუსანი — აზიაშ ართ-ართი თეხანური ნოღა რე. ნოღა ჩინებული რე მუში ანდამუდანამი ცაშმანჭუეფით დო შხვა არქიტექტურული ოქინაფუეფი. თაქ იდვალუაფჷ მოსოფელიშ ართ-ართი უკაბეტაში უნივერისტეტი — „სინსეგე სენტუმ სიტი“.

## მაჸალე ნოღეფი
პუსანიშ მაჸალე ნოღეფი დო პროვინციეფი რე: 

*  გაოსიუნი, ტაივანი (1966)
*  ლოს-ანჯელესი, ააშ (1967)
*  სიმონესეკი, იაპონია (1976)
*  ბარსელონა, ესპანეთი (1983)
*  რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია (1985)
*  ფუკუოკა, იაპონია (1989)
*  ვლადივოსტოკი, რუსეთი (1992)
*  შანხაი, ჩინეთი (1993)
*  სურაბაია, ინდონეზია (1994)
*  ვიქტორია, ავსტრალიაშ შტატი (1994)
*  ხოშიმინი, ვიეტნამი (1995)
*  ტიხუანა, მექსიკა (1995)
*  ოკლენდი, ახალი ზელანდია (1996)
*  ვალპარაისო, ჩილე (1999)
*  მონრეალი, კანადა (2000)
*  ბჟადალი კეიპი, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პროვინცია (2000)
*  სტამბოლი, თურქეთი (2002)
*  დუბაი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი (2006)
*  ჩიკაგო, ააშ (2007)
*  მანილა, ფილიპინეფი (2008)
პუსანიშ ონიშოლს თაშნეშე ჸუნს 6 მაჸალე ონიშოლი.
*  საუთჰემპტონიშ ონიშოლი, გოართოიანაფილი ომაფე (1978)
*  სიეტლიშ ონიშოლი, ააშ (1981)
*  ოსაკაშ ონიშოლი, იაპონია (1985) http://www.city.osaka.jp/port/e_17_sister.html 
*  როტერდამიშ ონიშოლი, ნიდერლანდეფი (1985)
*  ნიუ-ჯერსიშ დო ნიუ-იორკიშ ონიშოლი, ააშ (1988)
*  შანხაიშ ონიშოლი, ჩინეთი (1994)

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
გულიელმო მარკონი

**გულიელმო ჯოვანი მარია მარკონი** (იტალ. Guglielmo Giovanni Maria Marconi; დ. 25 პირელი, 1874, ბოლონია, იტალიაშ ომაფე — ღ. 20 კვირკვე, 1937, რომი, იტალიაშ ომაფე) — იტალიარი ელექტროინჟინერი, შინელი რე მუჭოთ რადიოშ გიმმაგონებელი. უკაბელო ტელეგრაფიაშ გოვითარაფაშ გეშა, 1909 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკას (კარლ ფერდინანდ ბრაუნიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ ბოლონიაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ სენტ-ენდრიუშ უნივერსიტეტის. რდჷ ტელეკომუნიკაციეფიშ კომპანიაშ *The Wireless Telegraph & Signal Company*-იშ (უკულიან *Marconi Company*) დუმარსხუაფალი 1897 წანას. 1931 წანას პიუს XI-შო დარსხუ ვატიკანიშ რადიო. 1929 წანას იტალიაშ მაფაქ ვიტორიო ემანუელე III-ქ გინოჩუ მარკიზიშ ტიტული. რდჷ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური დო შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1934-1937 წანეფს მარკონი რდჷ სენტ-ენდრიუშ უნივერსიტეტიშ რექტორი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1901: მატეუჩიშ მენდალი
* 1901: ამერიკაშ ფილოსოფიურ საზოგადოებაშ მაკათური
* 1902: Ordine della Corona d'Italia
* 1909: ნობელიშ პრემია ფიზიკას
* 1914: ალბერტიშ მენდალი
* 1914: იტალიაშ სენატორიშ ტიტული
* 1918: ფრანკლინიშ მენდალი
* 1920: ღრისებაშ მენდალი IEEE 
* 1923: ჯონ ფრიციშ მენდალი
* 1929: მარკიზიშ ტიტული
* 1931: ჯონ სკოტიშ მენდალი
* 1934: უილიამ ექსნერიშ მენდალი

## ქოძირით თაშნეშე
* რადიოშ ისტორია

## ლიტერატურა
* 
* Baker, W. J., A History of the Marconi Company, 1970.
* Brodsky, Ira. The History of Wireless: How Creative Minds Produced Technology for the Masses (Telescope Books, 2008)
* Coe, Douglas and Kreigh Collins (ills), Marconi, pioneer of radio, New York, J. Messner, Inc., 1943.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Marconi's Case File at The Franklin Institute with info about his 1918 Franklin Medal for application of radio waves to communications
* The Guglielmo Marconi Case Who is the True Inventor of Radio 
* Who started the electronic era? 

* Marconi il 5 marzo 1896, presenta a Londra la prima richiesta provvisoria di brevetto, col numero 5028 e col titolo "Miglioramenti nella telegrafia e relativi apparati"  (Great Britain and France between 1896 and 1924)
* List of British and French patents (1896–1924)  The first patent application number 5028 of 5 March 1896 (Provisional deprivation)

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი მენცარეფი
კატეგორია:იტალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1874
კატეგორია:ნაღურა 1937
ვილჰელმ ოსტვალდი

**ფრიდრიხ ვილჰელმ ოსტვალდი** (გერმ. Wilhelm Friedrich Ostwald; დ. 2 ეკენია, ჯვეში სტილით: 21 მარაშინათუთა, 1853, რიგა, ლივონიაშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 4 პირელი, 1932, გროსბოტენი, საქსონია, ვაიმარიშ რესპუბლიკა) — გერმანალი ქიმიკოსი დო ფილოსოფოსი, ფიზიკური ქიმიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის, 1909 წანას. გურაფულენდჷ დერპტიშ (ასეიან ტარტუშ) უნივერსიტეტის. მუშენდჷ რიგაშ პოლიტექნიკურ ინსტიტუტის დო ლაიფციგიშ უნივერსიტეტის, რდჷ ქიმიაშ პროფესორი. ოსტვალდის მიშუძჷ დიდი თია ელექტროლიტური დისოციაციაშ თეორიაშ გოვითარაფაშა.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* 
* 
* 
* 
* 

## წინგეფი
* *Lehrbuch der allgemeinen Chemie*.  Leipzig: W. Engelmann, 1896–1903. (2 ტომი)
* *Leitlinien der Chemie: 7 gemeinverständliche Vorträge aus der Geschichte der Chemie*. Leipzig : Akad. Verl.-Ges., 1906. Digital edition of the University and State Library Düsseldorf.
* *The Scientific foundations of analytical chemistry* London: Macmillan, 1908. 
* *Colour science*, London: Winsor & Newton, 1933. 
* *The color primer: A basic treatise on the color system of Wilhelm Ostwald*, New York, N.Y.: Van Nostrand Reinhold, 1969. 
* *Electrochemistry: History and theory : Elektrochemie: Ihre Geschichte und Lehre.* New Delhi: Amerind Publishing Co. 1980. 
* *Lebenslinien. Eine Selbstbiographie von Wilhelm Ostwald.* Zweiter Teil, Leipzig 1887–1905 (3 ტომი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Wilhelm Ostwald Park and Museum

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1853
კატეგორია:ნაღურა 1932
ემილ თეოდორ კოხერი

**ემილ თეოდორ კოხერი** (გერმ. Emil Theodor Kocher; დ. 25 მარაშინათუთა, 1841, ბერნი, შვეიცარია — ღ. 27 კვირკვე, 1917, ბერნი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ექიმი, ქირურგი, შხვადოშხვა ქირურგიული მეთოდეფიშ პიონერი დო დუმარსხუაფალი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1909 წანას. გურაფულენდჷ ბერნიშ უნივერსიტეტის. რდჷ 249 მენცარული წინგიშ, სტატიაშ დო პუბლიკაციაშ ავტორი. კოხერიშ არძოშე უმოსო შინელი ნახანდეფი რე: *Die antiseptische Wundbehandlung* (1881), *Vorlesungen über chirurgische Infektionskrankheiten* (1895), *Chiruigische Operationslehre*  (1894). კოხერი რდჷ მაართა შვეიცარიალი დო მაართა ექიმი, ნამუქჷთ მიპალუ ნობელიშ პრემია. რდჷ შვეიცარიაშ დო გერმანიაშ ქირურგიაშ საზოგადოებაშ პრეზიდენტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Theodor Kocher Institute of the University of Bern
* Emil Theodor Kocher at nobelmedicine.co.uk 
*Milestones in European Thyroidology (MET). Theodor Kocher (1841–1917)

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1841
კატეგორია:ნაღურა 1917
იოჰანეს დიდერიკ ვან-დერ-ვაალსი

**იოჰანეს დიდერიკ ვან-დერ-ვაალსი** (ნიდერლ. Johannes Diderik van der Waals; დ. 23 გერგობათუთა, 1837, ლეიდენი, ნიდერლანდეფი — ღ. 8 მელახი, 1923, ამსტერდამი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1910 წანას. უმოსო ხანდენდჷ თეორიულ ფიზიკას დო თერმოდინამიკას. რდჷ ამსტერდამიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Scientists of the Dutch School Van der Waals, Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences
* Albert van Helden ''Johannes Diderik van der Waals 1837 – 1923'' In: K. van Berkel, A. van Helden and L. Palm ed., A History of Science in the Netherlands. Survey, Themes and Reference (Leiden: Brill, 1999) 596 – 598.
* H.A.M. Snelders, ''Waals Sr., Johannes Diderik van der (1837–1923)'', in Biografisch Woordenboek van Nederland.
* Biography of ''Johannes Diderik van der Waals (1837–1923)'' at the National Library of the Netherlands.

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1837
კატეგორია:ნაღურა 1923
ოტო ვალახი

**ოტო ვალახი** (გერმ. Otto Wallach; დ. 27 მელახი, 1847, კენიგსბერგი, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 26 ფურთუთა, 1931, გეტინგენი, ვაიმარიშ რესპუბლიკა) — გერმანალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი. გურაფულენდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი 1869 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ბონიშ უნივერსიტეტის. 1870–89 წანეფს რდჷ ბონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი დო 1889–1915 წანეფს გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. უმოსო გურაფულენდჷ ალიციკლურ ნაერთეფს დო თინეფიშ ქიმიურ სტრუქტურას.

## მენცარული პუბლიკაციეფი
* *Tabellen zur chemischen Analyse*. Weber, Bonn 1880. Digital edition of the University and State Library Düsseldorf.
** 1. Verhalten der Elemente und ihrer Verbindungen. 1880
** 2. Methoden zur Auffindung und Trennung der Elemente. 2. Aufl. von "Hülfstabellen für den chemisch-analytischen Unterricht" 1880
* *Terpene und Campher : Zusammenfassung eigener Untersuchungen auf dem Gebiet der alicyclischen Kohlenstoffverbindungen*. 2. Aufl. Leipzig : von Veit, 1914. Digital edition of the University and State Library Düsseldorf.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოტო ვალახი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1847
კატეგორია:ნაღურა 1931
ალბრეხტ კოსელი

**ლუდვიგ კარლ მარტინ ლეონარდ ალბრეხტ კოსელი** (გერმ. Ludwig Karl Martin Leonhard Albrecht Kossel; დ. 16 ეკენია, 1853, როსტოკი, მეკლენბურგ-შვერინი, გერმანიაშ კონფედერაცია — ღ. 5 კვირკვე, 1927, ჰაიდელბერგი, ვაიმარიშ რესპუბლიკა) — გერმანალი ბიოქიმიკოსი დო გენეტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1910 წანას. გურაფულენდჷ თოლეფიშ გენეტიკურ სუბსტანციაშ, ნუკლეინიშ ბჟეეფიშ, ქიმიურ სტრუქტურას.

## ბიოგრაფია

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**Untersuchungen über die Nukleine und ihre Spaltungsprodukte* (1881)
**Die Gewebe des menschlichen Körpers und ihre mikroskopische Untersuchung* (1889–1891)
**Leitfaden für medizinisch-chemische Kurse* (1888)
**Die Probleme der Biochemie* (1908)
**Die Beziehungen der Chemie zur Physiologie* (1913)

## ლიტერატურა
* Lagerkvist, Ulf (1998). DNA Pioneers and Their Legacy. New Haven and London: Yale University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალბრეხტ კოსელი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:გერმანალი გენეტიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1853
კატეგორია:ნაღურა 1927
პაულ ჰეიზე

**პაულ იოჰან ლუდვიგ ფონ ჰეიზე** (გერმ. Paul Johann Ludwig von Heyse; დ. 15 მელახი, 1830, ბერლინი, გერმანიაშ კონფედერაცია — ღ. 2 პირელი, 1914, მიუნხენი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Photo and Short Biography at Timeline of Nobel Winners
* 
* ნახანდეფიშ ერკებული
* ''In Paradise'', by Paul Heyse
* ''Children of the World'', by Paul Heyse
* 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1830
კატეგორია:ნაღურა 1914
ალვარ გულსტრანდი

**ალვარ გულსტრანდი** (შვედ. Allvar Gullstrand; დ. 5 მანგი, 1862, ლანდსკრუნა, შვედეთი — ღ. 28 კვირკვე, 1930, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ოფთალმოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1911 წანას. გურაფულენდჷ ასტიგმატიზმის. გულსტრანდიშ მენცარულ რკვიებეფქ გაუჯგუშჷ ოფთალმოსკოპია. გულსტრანდი 1894–1927 წანეფს რდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი დო 1905 წანაშე რდჷ შვედეთიშ მენცარობაშ ერუანული ომაფე აკადემიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Frank Tsai (2009) Who was Allvar Gullstrand from *Pearls in Ophthalmology*.
*Nobel stamps

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ოფთალმოლოგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შხვეფი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1862
კატეგორია:ნაღურა 1930
მუანი

**მუანი** ( *მუან-გუნ*) — მაზრა დო ოორუე ჩოლაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი ობჟათე კორეას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაზრაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ მაზრეფი
კატეგორია:ობჟათე ჩოლაშ პროვინცია
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
ჩეჯუ (ნოღა)

**ჩეჯუ** () — გიშაკერძაფილი ავტონომიაშ მოღვენი, ჩეჯუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო არძაშე უკაბეტაში ნოღა კოკი ჩეჯუს. წჷმარინუანს ობჟათე კორეაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ტურისტულ ცენტრის, ნამუსჷთ ირწანას ოთხ მილიონშე უმოსი ადამიერი ოსურჷ იაპონიაშე, ჩინეთიშე დო კორეაშე. თინა ჩინებული რე ოლაჸაფე ბიზნესით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
მორის მეტერლინკი

**მორის პოლიდორ მარი ბერნარ მეტერლინკი** (ფრანგ. Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck; დ. 29 მარაშინათუთა, 1862, გენტი, ბელგია — ღ. 6 მესი, 1949, ნიცა, საფრანგეთი) — ბელგიარი ჭარუ, დრამატურგი, ესეისტი დო პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1911 წანას. გურაფულენდჷ გენტიშ უნივერსიტეტის, რდჷ ბელგიური ლიტერატურული საზოგადოებაშ *La Jeune Belgique*-იშ მაკათური. ჭარუნდჷ ფრანგულ ნინაშა.

## ნაჭარეფი
### პოეზია
* *Serres chaudes* (1889)
* *Douze chansons* (1896)
* *Quinze chansons* (1900)
### დრამეფი
* *La Princesse Maleine* (1889)
* *L'Intruse* (1891)
* *Les Aveugles* (1890)
* *Les Sept Princesses* (1891)
* *Pelléas et Mélisande* (1892)
* *Alladine et Palomides (1894)
* *Intérieur* (1894)
* *La Mort de Tintagiles* (1894)
* *Aglavaine et Sélysette* (1896)
* *Ariane et Barbe-bleue* (1899)
* *Soeur Béatrice* (1901)
* *Monna Vanna* (1902)
* *Joyzelle* (1903)
* *Le Miracle de saint Antoine* (1904)
* *L'Oiseau bleu* (1908)
* *Marie-Magdeleine* (1910)
* *Le Bourgmestre de Stilmonde* (1918)
* *Les Fiançailles* (1922)
* *Le Malheur passe* (1925)
* *La Puissance des morts* (1926)
* *Berniquel* (1926)
* *Marie-Victoire* (1927)
* *Judas de Kerioth* (1929)
* *La Princess Isabelle* (1935)
* *Jeanne d'Arc* (1948)
* *L'Abbé Sétubal* (1959)
* *Les Trois Justiciers* (1959)
* *Le Jugement dernier* (1959)
* *Le Miracle des mères*
===ესეეფი===
* *Le Trésor des humbles* (1896)
* *La sagesse et la destinée* (1898)
* *La Vie des abeilles* (1901)
* *Le temple enseveli* (1902)
* *Le Double Jardin* (1904)
* *L'Intelligence des fleurs* (1907)
* *La Mort* (1911)
* *L'Hôte inconnu* (1914)
* *Les Débris de la guerre* (1916)
* *Le grand secret* (1921)
* *La Vie des termites* (1926) 
* *La Vie de l'espace* (1928)
* *La Grande Féerie* (1929)
* *La Vie des fourmis* (1930)
* *L'Araignée de verre* (1932)
* *Avant le grand silence* (1934)
* *L'Ombre des ailes* (1936)
* *Devant Dieu* (1937)
* *L'Autre Monde ou le cadran stellaire* (1941)
===მემუარეფი===
**Bulles bleues'' (1948)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Social Significance of Modern Drama; Monna Vanna, Analysis of the play by Maurice Maeterlinck 
* 
* Works by Maurice Maeterlinck at The Online Books Page
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* Transcript of the Nobel prize presentation speech
* Video clips from four different productions of Maeterlinck's works
* Edward Thomas. Maurice Maeterlinck (biography). Contents Page.

კატეგორია:ბელგიარეფი
კატეგორია:ბელგიარი ჭარუეფი
კატეგორია:ბელგიარი დრამატურგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ბელგიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1862
კატეგორია:ნაღურა 1949
ალექსის კარელი

**ალექსის კარელი** (ფრანგ. Alexis Carrel; დ. 28 მანგი, 1873, სენტ-ფუა-ლე-ლიონი, რონიშ დეპარტამენტი, საფრანგეთი — ღ. 5 გერგობათუთა, 1944, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ბიოლოგი დო ექიმი, ვენეფიშ დო არტერიეფიშ ქირურგიული ელაჭალაშ ინოვაციური მეთოდიშ გოვითარაფაშ გეშა, 1912 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. ალექსის კარელქ ჩარლზ ლინდბერგიწკჷმა ართო გიმიგონჷ პერფუზიული ოკაშალი, ნამუთ გიმირინუაფჷ ორგანოეფიშ ტრანსპლანტაციაშ ბორჯის. კარელი გურაფულენდჷ ლიონიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო საფრანგეთის დო უკულ ამერიკას. ამერიკას იმუშუ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის დო როკფელერიშ უნივერსიტეტის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Research Foundation entitled to Alexis Carrel
*  *Time*, 16 October 1944
* Death of Alexis Carrel , *Time*, 13 November 1944

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1873
კატეგორია:ნაღურა 1944
ტომი მორისონი

**ტომას დევიდ მორისონი** (ინგლ. Thomas David Morrison; დ. 2 ღურთუთა, 1969, გრავეტი, არკანზასი, ააშ — ღ. 1 ეკენია, 2013, — ომაჰა, ნებრასკა, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი მონკა წონაშ კატეგორიას, მოსოფელიშ ჩემპიონი 1993 წანას (WBO-შ ვერსიათ).

## ბიოგრაფია

## პროფესიონალური კარიერა

## პერსონალური რინა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*Tommy Morrison Fight-by-Fight Career Record at About.com

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
კატეგორია:ნაღურა 2013
გონაივი

**გონაივი** (, ) — ნოღა ჰაიტიშ ოორუეშე, არტიბონიტიშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ენში

**ენში** (, ) — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ცენტრალურ ნორთიშ ბჟაეიოლშე, ცენტრალური დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ჩინებული მახორუეფი
* შარლემან პერალიეტი — ჰაიტალი ოურდუმე მოღალე.
* პედრო სანტანა — დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო მოღალე

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ჟერემი

**ჟერემი** () — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ობჟათე-ბჟადალშე, გრანდ-ანსიშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია
ნოღა ქიანაშ უკიდაშ ობჟათე-ბჟადალშე იდვალუაფჷ, ქიანაშ ნანანოღა პორტ-ო-პრენსიშ ბჟადალშე 297 კილომეტრიშ მეძენას.

## ჩინებული მახორუეფი
ალექსანდრე დიუმა (მუმა), გენერალი ტომა-ალექსანდრე დიუმა, დენადჷ ნოღა ჟერემის.

## გალერეა

File:Cathédrale Jérémie Haïti.JPG|
File:Centre Jérémie Haïti.JPG|
File:Jérémie Haïti 2.JPG|


კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
მირაგოანი

**მირაგოანი** (, ) — ონიშოლი ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ობჟათე-ბჟადალაშე, ნიპიშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია
აბსოლუტური სიმაღალა — ზუღაშ დონეშე 0 მეტრი. ნოღაშ ობჟათეშე კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ ტობა მირაგოანი — ჰაიტიშ უკაბეტაში ოშუმალი რგებული ტობა.

## სქოლიო

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
კაპ-აიტენი

**კაპ-აიტიენი** (*Cap-Haïtien*) ვარ-და **ლე-კაპი** (*Le Cap*) — ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ სიკაბეტათ მანთხა ნოღა, ქიანაშ ოორუეშე. ნოღა კოკი ჰაიტიშ ოორუე წყარპიჯის იდვალუაფჷ. ოორუე დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული დორთუალა. ნოღაშ მახორობა — 135 289 ადამიერი (2013).

## რესუტსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ფორ-ლიბერტე

**ფორ-ლიბერტე** — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ოორუე-ბჟაეიოლი დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 1803 წანაშ 29 გერგობათუთას, ფორ-ლიბერტეს ხექ მიჭარინჷ ჰაიტიშ სუვერენიტეტიშ დეკლარაციაშა.

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
პორ-დე-პე

**პორ-დე-პე** (, ) — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ოორუე-ბჟადალაშე, ოორუე-ბჟადალი დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ჩინებული მახორუეფი
* ემილ ჟონასენი — ჰაიტიშ პრეზიდენტიშ ს/მ (1993—1994).

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ჟაკმელი

**ჟაკმელი** () — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ობჟათე-ბჟაეიოლი დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ქიანაშ ობჟათე წყარპიჯის იდვალუაფჷ.

## ჩინებული მახორუეფი
* რენე დეპესტარი — ჰაიტალი პოეტი, პროზაიკოსი, ოჯარალე მოღალე, კომუნისტი.

## მაჸალე ნოღეფი
*  სტრასბურგი, საფრანგეთი

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ლე-კე

**ლე-კე** (, ) — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ობჟათე-ბჟადალშე, ობჟათე დპარტამენტიშ ადმინსიტრაციული ცენტრი.

## ჩინებული მახორუეფი
* ჯონ ჯეიმს ოდიუბონი — ამერიკალი ნატურალისტი, ორნითოლოგი დო ხანტუ-ანიმალისტი

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
კარფური (ჰაიტი)

**კარფური** (, ) — სიკაბეტაშ მეჯინათ მაჟირა ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკას. კარფური, ქიანაშ ნანანოღა პორტ-ო-პრენსიშ ობჟათე-ბჟადალიშ გალეგანობა რე. ნოღაშ მახორობა — 511 345 ადამ. (2015).

## სქოლიო

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
დელმასი (ჰაიტი)

**დელმასი** (, ) — სიკაბეტეშ მეჯინათ მასუმა ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკას. დელმასი, ქიანაშ ნანანოღა პორტ-ო-პრენსიშ ბჟაეიოლი გალეგანობა რე. ნოღაშ მახორობა — 395 260 ადამ. (2015).

## სქოლიო

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
პეტიონვილი

**პეტიონვილი** (, ) — სიკაბეტეშ მეჯინათ მაანთხა ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკას. პეტიონვილი, ქიანაშ ნანანოღა პორტ-ო-პრენსიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფჷ. ნოღაშ მახორობა — 376 834 ადამ. (2015). ნოღაქ დირსხჷ 1831 წანას, პრეზიდენტ ჟან-პიერ ბოიეშ ბორჯის დო ჯოხოქ გიადჷ ქიანაშ ზოხორინალაშო ბურჯაფიშ ართ-ართი ლიდერიშ დო ქიანაშ მაჟირა პრეზიდენტიშ ალქსანდრე პეტიონიშ პატიოცემელო.

## ჩინებული მახორუეფი
* ჟან პრაის-მარსი (1876—1969) — ჰაიტალი ჭარუ, ექიმი, ეთნოგრაფი, პედაგოგი, ფილოსოფოსი, პუბლიცისტი, სახენწჷფო, ოჯარალე დო პოლიტიკური მოღალე, დიპლომატი.

## სქოლიო

კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
არტიბონიტიშ დეპარტამენტი

**ატრიბონიტიშ დეპარტამენტი** () — ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ვითი დეპარტამენტიშე ართ-ართი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა გონაივი. ფართობი — 4984 კმ², დო თინა არძაშე უკაბეტაში დეპარტამენტი რე ბჟადალი დეპარტამენტიშ უკული. მახორობაშ მუდანობა 2009 წანაშ მუნაჩემეფით 1 571 020 ადამიერს აკმადგინანს.

კატეგორია:ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი
ბჟადალი დეპარტამენტი (ჰაიტი)

**ბჟადალი დეპარტამენტი** (, ) — ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ვითი დეპარტამენტიშე ართ-ართი. ფართობი — 4 982,6 კმ², მახორობა — 4,029,705 ადამიერი (თინეფს შქას: ნოღაშ მახორობა — 2 791 058 ადამ., ოფუტეშ — 873 562 ადამ.; 2015 წანაშ დგომარობათ). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქიანაშ ნანანოღა პორტ-ო-პრენსი.

## სქოლიო

კატეგორია:ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი
ცენტრალური დეპარტამენტი (ჰაიტი)

**ცენტრალური დეპარტამენტი** () — ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ვითი დეპარტამენტიშე ართ-ართი. ქიანაშ ცენტრალური აბანს იდვალუაფჷ, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაწკჷმა ხურგის. ჰაიტიშ აკა დეპარტამენტი რე, ნამუსჷთ ზუღაშ კარშა გიშალი ვაუღჷნ. დეპარტამენტიშ ფართობი — 3487 კმ², მახორბა 746,236 ადამიერი (2015 წანაშ დგომარობათ). ასმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ენში.

ცენტრალურ დეპარტამენტის იდვალუაფჷ ტობა პელიგრი, ნამუქჷთ გორჩქინდჷ წყარმალუ ანტიბონიტის ჰიდროელექტროდგჷმილიშ აკოგაფაშ ბორჯის. თე ჰიდროელექტროდგჷმილი არძაშე უკაბეტაში რე კარიბიშ კოკეფს.

კატეგორია:ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი
ეზარდ ჩარლზი

**ეზარდ მაკ ჩარლზი** (ინგლ. Ezzard Mack Charles; დ. 7 კვირკვე, 1921, ლორენსვილი, ჯორჯია, ააშ  — ღ. 28 მესი, 1975, ჩიკაგო, ილინოისი, ააშ), შინელი რე მუჭოთ **ცინცინატიშ კობრა** — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი ქექე დო მონკა წონაშ კატეგორიას, მოსოფელიშ ჩემპიონი. პროფესიონალურ კარიერას უღუდჷ 121 რკინალა, ათავრეშე 95 მოგება (52 მოგება ნოკაუტით).

## ბიოგრაფია

## პროფესიონალური კარიერა

## ლიტერატურა
* Grace, Kevin & Grace, Joshua (2006). Cincinnati Boxing. Chicago: Arcadia.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*NBA World Heavyweight Title Fights - BoxRec
*NYSAC World Heavyweight Title Fights - BoxRec
*Ezzard Charles - CBZ Profile
*Boxing Hall of Fame
*Cincinnati History Library and Archives -- Ezzard Charles 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1921
კატეგორია:ნაღურა 1975
სონი ლისტონი

**ჩარლზ ლ. სონი ლისტონი** (ინგლ. Charles L. "Sonny" Liston; დ. 8 მესი, 1932, სენტ-სლუ, არკანზასი, ააშ — ღ. 30 ქირსეთუთა, 1970, ლას-ვეგასი, ნევადა, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი მონკა წონაშ კატეგორიას, მოსოფელიშ ჩემპიონი. ლისტონქ ჩემპიონიშ ტიტული (WBA) მიპალუ ფლოიდ პატერსონიწკჷმა მოგებათ, ნამუსით მუგუ მაართა რაუნდის, ნოკაუტით. WBC-იშ ვერსიათ მოსოფელიშ ჩემპიონიშ ტიტული მიპალუ 1963 წანას კინ ფლოიდ პატერსონწკჷმა მოგებათ. ლისტონქ ჩემპიონიშ ტიტული მიოდინუ 1964 წანაშ 25 ფურთუთას კასიუს კლეიწკჷმა წაგებათ. პროფესიონალურ კარიერას ლისტონს 54 მატჩიშე უღუდჷ 50 მოგება, ათავრეშე 39 ნოკაუტით დო 4 წაგება. ჟურნალი The Ring-იშ ვერსიათ სონი ლისტონი რე არძა ბორჯიშ მავითა ბოქსიორი მონკა წონაშ კატეგორიას.

## ლიტერატურა
*Steen, Robert. Sonny Liston-His Life, Strife and the Phantom Punch (JR Books, 2008).

## რესურსეფი ინტერნეტის
*https://boxrec.com/media/index.php/NYSAC_World_Heavyweight_Champion
*Sonny Liston profile at Cyber Boxing Zone
*Boxing Hall of Fame
*ESPN.com -- additional information
*''Red Arrow: The Mysterious Death of Sonny Liston'' by Carlos Acevedo
*Lyrics to a song about Liston by Mark Knopfler
*FBI Records: The Vault - Charles Sonny Liston at fbi.gov
*The Mysterious Birth of Sonny Liston  at tss.ib.tv

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1932
კატეგორია:ნაღურა 1970
გრანდ-ანსიშ დეპარტამენტი

**გრანდ-ანსიშ დეპარტამენტი** (, ) — ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ვითი დეპარტამენტიშე ართ-ართი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჟერემი.

2003 წანას, დეპარტამენტიშ ტერიტორიაშ ხარჯიშა გიშართილქ იჸუ ახალ დეპარტამენტიქ — ნიპი, მირაგოანიშ დო ანს-ა-ვოშ ოლქეფით.

ახალი დეპარტამენტიშ გიშართუალაშ უკული, გრანდ-ანსიშ დეპარტამენტიშ ფართობი რე 1912 კმ², მახორობა 468,301 ადამიერი (2015).

კატეგორია:ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი
ნიპიშ დეპარტამენტი

**ნიპიშ დეპარტამენტი** (, ) — ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ვითი დეპარტამენტიშე ართ-ართი. გიჭყჷ 2003 წანას, მუჟამსჷთ გიშერთჷ გრანდ-ანსიშ დეპარტამენტიშე. იდვალუაფჷ ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალაშე, ტიბურონიშ ჩქონიშ ოორუე წყარპიჯის. ფართობი — 1 267,8 კმ, მახორობა — 342,325 ადამიერი (2015 წანაშ დგომარობათ). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მირაგოანი.

## სქოლიო

კატეგორია:ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი
ჯეკ ჯონსონი

**ჯონ არტურ ჯონსონი** (ინგლ. John Arthur Johnson ; დ. 31 მელახი, 1878, გალვესტონი, ტეხასი, ააშ — ღ. 10 მანგი, 1946, ფრანკლინტონი, ოორუე კაროლინა, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი მონკა წონაშ კატეგორიას, მაართა აფრო-ამერიკალი, ნამუქით მიპალუ მოსოფელიშ ჩემპიონიშ ტიტული (1908-1915). ჯონსონიშ კარიერაშე არძოშ უმოსო შინელი რე ჯონსონიშ მატჩი ჯეიმს ჯეკსონ ჯეფრისიწკჷმა 1910 წანას, ნამუსით გიოდვეს *ოშწანურაშ ლჷმა*.

## ბიოგრაფია

## პროფესიონალური კარიერა

## ლიტერატურა
*Theresa Runstedtler, Jack Johnson, Rebel Sojourner: Boxing in the Shadow of the Global Color Line. Berkeley, CA: University of California Press, 2012.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Jack Johnson at Flickr Commons
* ESPN Profile: Jack Johnson
* ESPN.com: Jack Johnson
* ''Unforgivable Blackness: The Rise and Fall of Jack Johnson'' , a 2 part film by Ken Burns and PBS 2005.
* ''Unforgivable Blackness: The Rise and Fall of Jack Johnson'', A Review on Ken Burns' Documentary.
* Extended biography of Jack Johnson
* "The Johnson-Jeffries Fight and Censorship of Black Supremacy", by Barak Orbach.
* Famous Texans - Jack Johnson
* "Jeffries is Defeated; Dragged Out Bleeding". *Daily Press*, July 5, 1910. United States Library of Congress.

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1878
კატეგორია:ნაღურა 1946
სანტო-დომინგო

**სანტო-დომინგო** () – დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა, ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღაშ მახორობა, აგლომერაციაწკჷმა ართო, 2,908,607 ადამიერი რე.  ნოღა იდვალუაფჷ კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯის წყარმალუ ოზამაშ ნადუწკჷმა, 18°30′N 69°59′W კოორდინატეფიშ გჷნოკვათუას.

## ბიბლიოგრაფია
* Meinig, D.W. (1986). *The Shaping of America: a Geographic Perspective on 500 Years of History.  Volume I – Atlantic America, 1492–1800.* New Haven: Yale University Press.  
* Santo Domingo; Fragmentos De Patria by Banreservas 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Dominican Explorer/Dominican Republic Travel Guide
* Dominican Republic Weather Information 
* 
* https://www.one.gob.do/demograficas/proyecciones-de-poblacion 
* https://www.diariolibre.com/noticias/metro-recauda-rd-5-mm-y-monta-250-mil-pasajeros-todos-los-dias-FX7132430

## სქოლიო

კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
ოტავა

**ოტავა** (, ) — კანადაშ ნანანოღა. იდვალუაფჷ ონტარიოშ პროვინციაშ ბჟაეიოლ ნორთის, წყარმალუ ოტავაშ წყარპიჯის, ნამუთ ონტარიოშ დო კვებეკიშ შტატეფიშ ხურგეფიშ მანგას მეურს. ოტავა მახორობაშ მეჯინათ კანადაშ სიკაბეთათ მაანთხა, ონტარიოშ შტატიშ სიკაბეტათ მასუმა ნოღა რე. ნოღა გატინოწკჷმა დო ოტავაშ შხვა მუნიციპალიტეტეფწკჷმა ართო მიშმურს ერუანული ნანანოღაშ ოლქის აკოდგინალუას.

კატეგორია:ოტავა
კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
კატეგორია:ონტარიო
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კენ ჰენსლი

**კენეტ უილიამ დევიდ ჰენსლი** (ინგლ. Kenneth William David Hensley; დ. 24 მარაშინათუთა, 1945, პლამსტედი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 4 გერგობათუთა, 2020, აგოსტი, ალიკანტე, ესპანეთი) — ინგლისარი მობირე დო კომპოზიტორი, როკ-ბუნა Uriah Heep-იშ მაკათური მუსიკოსი 1970-იან წანეფს.

## დისკოგრაფია
### სოლო ალბომეფი
**Proud Words on a Dusty Shelf* (1973) 
**Eager to Please* (1975)
**Free Spirit* (1980)
**The Best of Ken Hensley* (compilation, 1990)
**From Time to Time* (1994)
**A Glimpse of Glory* (1999)
**Ken Hensley Anthology* (compilation, 2000)
**Running Blind* (2002)
**The Last Dance* (2003)
**The Wizard's Diary Vol. 1* (compilation, CD/DVD, 2004)
**Cold Autumn Sunday* (2005)
**Elements – Anthology 1968 To 2005* (compilation, 2006)
**Inside the Mystery* (compilation, 2006)
**Blood on the Highway* (2007)
**Live Fire* (DVD, 2007)
**Blood on the Highway – Release Concert* (live DVD, 2008)
**Love & Other Mysteries* (2012)
**Live Tales* (live, 2013)
**Rare & Timeless* (compilation, 2018)
**My Book of Answers* (2021)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ken Hensley official website 
* Official website for pre-1986 Uriah Heep
*  Uriah Heep official website
* Uriah Heep France
* Official US Uriah Heep fan website
*  "England's Own Uriah Heep" fan website
* Netherlands Uriah Heep fan website
* A biography
* 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მუსიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1945
კატეგორია:ნაღურა 2020
ტოშე პროესკი

**ტოდორ "ტოშე" პროესკი** (მაკედ. Тодор „Тоше" Проески; დ. 25 ღურთუთა, 1981, პრილეპი, მაკედონიაშ სოციალისტური რესპუბლიკა, იუგოსლავიაშ სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა — ღ. 16 გჷმათუთა, 2007, ნოვა-გრადიშკა, ხორვატია) — მაკედონიარი მობირე, კომპოზიტორი დო მსახიობი. პოპულარული რდჷ ბალკანეთიშ ქიანეფს. უძახუდეს ბაკლანეთიშ ელვის პრესლის. ღურჷ 2007 წანაშ 16 გჷმათუთას, ავტოავარიას.

## დისკოგრაფია

### ალბომეფი
* *Nekade Vo Nokta* (1999)
* *Sinot Božji* (2000)
* *Ako me pogledneš vo oči / Ako me pogledaš u oči* (2002)
* *Den za nas / Dan za nas* (2004)
* *Po tebe / Pratim te* (2005)
* *Božilak* (2006)
* *Igri bez granici / Igra bez granica* (2007)
* *The Hardest Thing* (2009)

### შხვა ალბომეფი
* *The Platinum Collection* (2008)
* *The Ultimate Collection* (2009)
* *Toše i prijatelji* (2010)
* *Toše: Poslednji pozdrav* (2011)
* *S ljubavlju od Tošeta* (2011)
* *The Platinum Collection (6 CD Box)* (2012)
* *The Best Of* (2013)
* *Secret Place* (2018)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტოშე პროესკი

კატეგორია:მაკედონიარი მობირეეფი
როზო

**როზო** (, Kwéyòl: Wozeau) — დომინიკაშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა. თაქ ოხორანს 16 571 ადამიერი (2020 წანა)https://worldpopulationreview.com/countries/dominica-population, თენა რე მორჩილი ურბანული ხორუა. როზო ეშახე სენტ-ჯორჯიშ ოლქის, ნანანოღაშ ბჟადალი ნორთი იდვალუაფჷ კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯიშ ღოზის, როზოს მეურს წყარმალუ როზო. ნოღას უჯვეშაში ბორჯიშე ოხორანდეს კარიბული ეთნიკური ბუნაშ წჷმმარინაფალეფი.

## ლიტერატურა
* https://www.britannica.com/place/Dominica
* https://worldpopulationreview.com/countries/dominica-population
* https://www.bbc.com/weather/3575635
* https://www.google.com/maps/place/Roseau,+Dominica/@15.306121,-61.3948394,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x8c14d59176f2ef8b:0x5a2f329cb3abb373!8m2!3d15.3091676!4d-61.3793554
* https://www.tripadvisor.com/Travel-g147282-s406/Roseau:Dominica:Sports.And.Activities.html
* https://discoverdominica.com/en/island-transportation 
* http://countrylicious.com/dominica/famous-people 
* https://education.stateuniversity.com/pages/384/Dominica-SUMMARY.html
* https://nightborntravel.com/roseau-dominica/

## რესურსეფი ინტერნეტში
* როზოწკჷმა მერსხილი ვიკიმედია ინფორმაცია.
* ფოტოგალერეა დო შარალუა როზოშე 
* არძა წიმინდანეფიშ უნივერსიტეტი

## სქოლიო

კატეგორია:დომინიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
პანამა (ნოღა)

**პანამა** () — პანამაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა. იდვალუაფჷ პანამაშ არხიშ დაჭყაფუს, რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის. 2013 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 880,691 ადამიერს აკმადგინანს, აგლომერაციას 1 500 000-ს. ნოღა პანამა ქიანაშ პოლიტიკური, ადმინისტრაციული დო კულტურული ცენტრი რე, თეშ მუჭოთ ოერეფოშქაშე ვაჭარუაშ დო კომერციაშ ნოსქვი. ფასებული რე ბეტა რანგიშ გლობალური ნოღათ.

ნოღა, 1519 წანაშ 15 მარაშინათუთას, ესპანალ კონკისტადორქ პედრო არიას დე ავილაქ დარსხჷ. თეშ უკული, ნოღა ინკეფიშ იმპერიაშ (პერუ) ოემაჭოფე ექსპედიციეფიშ დაჭყაფურ ჭურჭულს წჷმარინუანდჷ. პანამას გინმიშჷ ამერიკაშ კონტინენტიშ ისტორიას არძაშე შანულამი ოვაჭარე რზეფი, ნამუეფიშ მუკულათ ესპანეთიშა აბანობურ ინდიალეფს ნახირა ორქო-ვარჩხილიშ უკაბეტაში ნორთი მიშჷ.

1673 წანაშ 21 ღურთუთას, ნოღა მერეთ დაჩხირქ მოჯალაგჷ, ნამუთ კორსანტი ჰენრი მორგანქ გარჩქინჷ. მარა, 2 წანაშ დუდს, 1675 წანაშ 21 ღურთუთას, პანამაქ ოფიციალურო კჷნ აკინწყჷ, დუდმაართა ხორუაშე 8 კილომეტრის მადვალუ ჩქონს. თე აბანსჷთ ნანოღუ რდჷ, ნამუშ აკნაცჷმეფი ასე ხოლო რე დოსქილადირი დო პანამა-ვიეხოშ ჯოხოთ რე ჩინებული, ნამუთ 1997 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფიშ ერკებულშა გენშიონჷ.

## ბიბლიოგრაფია
Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). *Charles Edward Magoon: The Panama Years*. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. . OCLC 42970390.

Mellander, Gustavo A. (1971). *The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years*. Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* პანამაშ ტურიზმიშ ნინალაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Sights, Smells and Sounds of Panama City 

## სქოლიო

კატეგორია:პანამაშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი პანამას
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
პორტ-ოვ-სპეინი

**პორტ-ოვ-სპეინი** () — ტრინიდადი დო ტობაგოშ ნანანოღა, ქაინაშ ეკონომიკური, პოლიტიკური დო კულტურული ცენტრი. იდვალუაფჷ კოკი ტრინიდადიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, პარიაშ ჸუჯის. პორტ-ოვ-სპეინი ქიანაშ სიკაბეტათ მაჟირა ნოღა რე სან-ფერნანდოშ უკული, მუნიციპალიტეტეფს შქას ტე ეკონია დო ჩაგუანასიშ უკული მასუმა აბანს იკენს. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღაშ მუნიციპალური მახორობა 37,074, დო ურბანული – 81,142 ვითოში რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ნოღაშ ტრამვაიშ დო ტროლეიბუსეფიშ რშვილი 

კატეგორია:ტრინიდადი დო ტობაგოშ ნოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ონიშოლი ნოღეფი
სენტ-ჯონზი (ანტიგუა დო ბარბუდა)

**სენტ-ჯონზი**  — ანტიგუა დო ბარბუდაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა. ნოღაშ მახორობა 22,219 ადამიერს აკმადგინანს (2013). სენტ-ჯონზი რე კომერციული ცენტრი ანტიგუა და ბარბუდას დო თარი ონიშოლი კოკი ანტიგუას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*სენტ-ჯონზი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ანტიგუა დო ბარბუდაშ ნოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
სენტ-ჯორჯესი

**სენტ-ჯორჯესი** () – გრენადაშ ნანანოღა, ნოღაშ მახორობა 33,734 ადამიერს აკმადგინანს  (2012 წანა), ნოღაშ აგლომერაციას ოხორანს 33 000 ადამიერი. ნოღაშ გოხოლუას იდვალუაფჷ ჯვეში შქირატილი ვულკანი, სენტ-ჯორჯესის უღჷ დორხველი ნიშორინუ, ნამუსჷთ ნალიშობური ფორმა უღუ.

ნოღა რე პოპულარული ტურისტული აბანი, ნამუთ მიკმინჭანს ვითოშალათ ტურისტის. ნოღაქ შანულამო გევითარჷ ბოლო წანეფიშ გოძვენას, ნოღას უღუ დინდარი ისტორია, კულტურა დო ორთაშობური სისქვამე. თაქ რე ქიანაშ თარი უნივერსიტეტი — სენტ-ჯორჯესი.

## ლიტერატურა
* "Grenada Vacations Caribbean Travel - Grenada St. George Grenada Holidays." Caribbean Vacations - Official Site of the Caribbean. 2011. Web. 3 Mar. 2011.
* "Virtual Tourist. "Saint George Hotels." Virtual Tourist. 2011. Web. 3 Mar. 2011.
* AAA. Caribbean Travel Book: Including Bermuda. Heathrow, FA,: AAA, 2001. Print.
* Ins & Outs of St. Vincent and the Grenadines. 2004 ed. St. Thomas, Barbados: Miller, 2004. Print.
* Martinique, Petit. "Grenada." Travellers Guide. 2003. Map
* Quashie, Lesley. "The Festivals of St. Vincent & he Grenadines." Ins & Outs of St. Vincent and the Grenadines. 2004 ed. St. Thomas, Barbados: Miller, 2004. 8-10. Print.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Images of St. George's

კატეგორია:გრენადაშ ნოღეფი
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
ტეგუსიგალპა

**ტეგუსიგალპა** () — ჰონდურასიშ ნანანოღა (1880 წანაშე), უკაბეტაში ნოღა დო  ფრანსისკო-მორასანიშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი,თაშნეშე ქიანაშ არძაშე დოხორელი ნოღა. მახორობა 1,276,738 ადამიერი (2020). სიკაბეტათ მასუმა ნოღა ცენტრალურ ამერიკას (გვატემალაშ დო სან-სალვადორიშ უკული). ნოღა იდვალუაფჷ ქიანაშ ცენტრალურ ნორთის მადვალუ გვალეფს შქას. წყარმალუ ჩოლუტეკაშ ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 990 მეტრის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Airplane landing at Tegucigalpa Airport before renovations
* Interactive Map of Tegucigalpa 
*ტეგუსუგალპა, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ჰონდურასიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
სან-ხოსე

**სან-ხოსე** () — კოსტა რიკაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა. იდვალუაფჷ კოსტა-რიკაშ ცენტრალურ ლეხერს დო წჷმარინუანს ქიანაშ პოლიტიკურ დო ეკონომიკურ ცენტრის. 

1736 წანას, კაბილდო დე ლეონიშით დჷნარსხუებჷ სან-ხოსე ლათინური ამერიკაშ არძაშე ახალნორდი ნანანოღას წჷმარინუანს. კოსტა-რიკაშ ნანანოღაშ სტატუსი თიქ 1823 წანას მიპალჷ. ასე თინ ათეხანური ნოღა რე რჩქვანელობური ფუცორით, ოქინაფური არქიტექტურათ დო ხელუანობათ, ნამუთ ანდა ტურისტის მიკმინჭანს, ზუსტას ტურიზმი რე ნოღაშ ეკონომიკაშ ართ-ართი თარი გიოპონუ. 

2018 წანაშ მუნაჩემეფით, სან-ხოსეშ მახორობა 342,188 ადამიერს აკმადგინანს. ნოღა ზუღაშ დონეშე 1,172 მეტრის იდვალუაფჷ დო გიშეგორუაფჷ სტაბილური კლიმატით ედომუშამი წანაშ მეძენას. ოშქაშე ტემპერატურა 25°C რე, ნოლექეფიშ მაძირაფალი 1800 მმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Municipalidad de San José. Mayor of San José's Office 
* Catedral Metropolitana de San José, Costa Rica 
* San José, Costa Rica General info

კატეგორია:კოსტა-რიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
პორტუ

**პორტუ** ( []) — სიკაბეტაშ მეჯინათ მაჟირა ნოღა (ლისაბონიშ უკული) პორტუგალიას, პორტუშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა რე შხუ ონოღე აგლომერაცია — კაბეტი პორტუ.

ნოღაშ მახორობა — 215,945 ადამიერი (მუნიციპალიტეტი), კაბეტი პორტუშ აგლომერაციას — 1,725,300 ადამიერი (2019). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ოორუე ეკონომიკურ-სტატისტიკურ რეგიონშა დო კაბეტი პორტუშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალათ მიშმეშჷ დორუ-ლიტორალიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. პორტუ ლისაბონწკჷმა ართო მიშმურს გლობალურ ნოღეფიშ ერკებულშა (GaWC-შ მეჯინათ), ნოღა მოსოფელიშ ეკონომიკური სისტემაშ შანულამ ელემენტო იკოროცხჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა პორტუგალიას
*
კატეგორია:პორტუშ ოლქიშ მუნიციპალიტეტეფი
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი