open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვიანა-დუ-კაშტელუ

**ვიანა-დუ-კაშტელუ** (, []) — ნოღა დო ოზუღე ონიშოლი პორტუგალიას, ვიანა-დუ-კაშტელუშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობაშ მუდანობა — 88,725 ადამიერი (მუნიციპალიტეტი) (2011). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ოორუე ეკონომიკურ-სტატისტიკურ რეგიონშა დო მინიუ-ლიმაშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალათ მიშმეშჷ მინიუშ პროვინციაშა.
thumb|left|250px|ნოღა დო გვალა სანტა-ლუზიაშ მიოჯინი
thumb|left|250px|ნოღაშ ცენტრი

## გეოგრაფია
ნოღა იდვალუაფჷ ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუეშე 335 კილომეტრიშ მეძენას, ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის, წყარმალუ ლიმაშ ინაკათაფუს.

## ტრანსპორტი
ოზუღე ონიშოლი. რკინაშარაშ დგჷმილი. ავტომაგისტრალეფი ვიანა-დუ-კაშტელუ — პონტე-და-ბარკა (A27), პორტუ — კამინია (A28), N13, N202.

## ჩინებული მახორუეფი
* ჟუან ალვარიშ ფაგუნდესი (დოხოლ. 1460—1521) — პორტუგალიარი ზუღამანჩურალი, მარკვიალი.

## გალერეა

Image:Biblioteca_Municipal_de_Viana_do_Castelo.JPG|მუნიციპალური ბიბლიოთეკა
Image:Convento_sao_francisco_2.jpg|წიმინდე ფრანცისკეშ მონსატერი
Image:Misericordia_Viana_do_Castelo.JPG|ვიანა-დუ-კაშტელუშ ჭყოლოფუაშ ჸუდე
Image:Moinhos_de_Montedor.JPG|ოქუმი მონტედური
Image:Ponte_Eiffel.JPG|ეიფელიშ ხინჯი
Image:Viana_do_Castelo_-_Praça_da_República.JPG|რესპუბლიკაშ მოედანი
Image:Viana_do_Castelo_3.JPG|ვიანა-დუ-კაშტელუ
Image:Vianadocastelo5.jpg|ნოღაშ ართ-ართი მოედანი 
Image:Templo_SCJ_Santa_Luzia_2.JPG|სანტა-ლუზიაშ ოხვამე
Image:Templo_SCJ_Santa_Luzia_1.JPG|სანტა-ლუზიაშ ოხვამე
Image:Gare da Estação Ferroviária de Viana do Castelo 2.jpg|რ/შ დგჷმილი


## მაჸალე ნოღეფი
ვიანა-დუ-კაშტელუშ მაჸალე ნოღეფი რე:
 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ სურათეფი 
*  მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა პორტუგალიურ ნინაშა 
## სქოლიო

კატეგორია:ვიანა-დუ-კაშტელუშ ოლქიშ მუნიციპალიტეტეფი
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
1910

## მოლენეფი
## დუნაბადი

### ღურთუთა
* 7 ღურთუთა: სოფიო ბააზოვა — ნევროპათოლოგი (ღ. 1990)
* 8 ღურთუთა ვარ-და 7  გჷმათუთა : გიორგი  აბაშვილი — ოურდუმე-ოზუღე მოღალე, სხუნუეფიშ ვიცე-ადმირალი. (ღ. 1982)
* 19 ღურთუთა : ნინო რამიშვილი — ბალეტიშ არტისტი, ბალეტმაისტერი.  (ღ. 2000)
* 23 ღურთუთა : ჯანგო რეინჰარდტი — ფრანგი ჯაზ-გიტარისტი  (ღ. 1953)

### ფურთუთა
* 1 ფურთუთა : მიხეილ ბოკუჩავა — ქორთუ ბიოქიმიკოსი  (ღ. 1995)
* 4 ფურთუთა : ვსევოლოდ ზენკოვიჩი — რუსი გეოგრაფი.  (ღ. 1994)
* 9 ფურთუთა  : ჟაკ ლუსიენ მონო — ფრანგი ბიოქიმიკოსი  (ღ. 1976)
* 15 ფურთუთა : ირენა სენდლერი — აწორინალაშ ყარაფიშ პოლონარი აქტივისტი.  (ღ. 2008)
* 23 თებერვალი : გიორგი ძოწენიძე — ქორთუ გეოლოგი  (ღ. 1976)
* 25 ფურთუთა  : პავლე კლუშანცევი — რუსი კინორეჟისორი, ჭარუ.  (ღ. 1999)
* 27 ფურთუთა  : სერგი დურმიშიძე — ქორთუ ბიოქიმიკოსი  (ღ. 1989)
* 28 ფურთუთა  : მიხეილ ჩუბინიძე — ქორთუ სხუნუეფიძ თეატრიშ დი კინოშ არტისტი,  (ღ. 2006)
### მელახი
* 4 მელახი : ტანკრედუ ნევესი — ბრაზილიარი პოლიტიკოსი. (ღ. 1985)
* 5 მელახი : იუსტინე — ედომუშამი რუმინეთიშ პატრიარქი (1977–1986).  (ღ. 1986)
* 8 მელახი: დიმიტრი ალექსიძე — ქორთუ რეჟისორი, პედაგოგი დო თეატრალური მოღალე. (ღ. 1984)
* 9 მელახი  : სემიუელ ბარბერი — ამერიკალი კომპოზიტორი  (ღ. 1981)
* 12 მელახი: ვახტანგ ჭაბუკიანი — ქორთუ მასხაპალი, ბალეტმაისტერი დო პედაგოგი (ღ. 1992)
*15 მელახი  : გრიგოლ ჩიქოვანი — ქორთუ ჭარუ. (ღ. 1981)
* 23 მელახი: აკირა კუროსავა — იაპონალი კინორეჟისორი (ღ. 1998)

### პირელი
* 24 პირელი: გიორგი ანანიაშვილი — ქორთუ ენერგეტიკოსი (ღ. 1978)
### მსსი
* 15 მესი: რაზაყ ჰამრაევი — უზბეკი არტისტი, რეჟისორი (ღ. 1981)
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
* 7 გჷმათუთა ვარ-და 8 ღურთუთა: გიორგი აბაშვილი — ოურდუმე-ოზუღე მოღაკე, სხუნუეფიშ ვიცე-ადმირალი. (ღ. 1982)

### გერგობათუთა
* 16 გერგობათუთა: გიორგი შავგულიძე — ქორთუ არტისტი (ღ. 1959)
* 28 გერგობათუთა: დიმიტრი ბენაშვილი — ქორთუ კრიტიკოსი, ლიტერატურამორჩქინე  (ღ. 1982)

### ქირსეთუთა
* 25 ქირსეთუთა: ელეფთერ ანდრონიკაშვილი — ქორთუ ფიზიკოსი  (ღ. 1989)
* 26 ქირსეთუთა: მიხეილ გიგინეიშვილი (უნჩაში) — ქორთუ მეან-გინეკოლოგი
* 31 ქირსეთუთა: იპოლიტე ხვიჩია — ქორთუ არტისტი.  (ღ. 1985)

## ნაღურა

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
* 14 პირელი: მიხეილ ვრუბელი — რუსი ხანტუ  (დ.  1856)

### მესი
* 29 მესი: მილი ბალაკირევი — რუსი კომპოზიტორი  (დ. 1837)

### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
* 20 გერგობათუთა: ლევ ტოლსტოი — რუსი ჭარუ.   (დ. 1828)
### ქირსეთუთა
კატეგორია:
1905

## მოლინეფი

## დუნაბადი

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
* ფიზიკა :
* ქიმია : 
* ფიზიოლოგია დო მედიცინა : 
* ლიტერატურა : 
* თინჩალა : 
კატეგორია:
ბრაგა

**ბრაგა** () — ნოღა ბრაგაშ მუნიციპალიტეტის, ოორუე-ბჟადალ პორტუგალიას. ნოღა რე ბრაგაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ქიანაშ უჯვეშაში დო ართ-ართი უშანულამაში ნოღა. ბრაგა რე ართ-ართი უჯვეშაში ქირსიანული ნოღა ედომუშამ მოსოფელს. მახორობაშ მეჯინათ (192 494) ბრაგა (გოხოლუაშ განობეფწკჷმა ართო) რე მაშკვითა მუნიციპალიტეტი პორტუგალიას. ბრაგაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 62 "ოჭყიშაში". ბრაგა თაშნეშე რე კაბეტი პორტუშ ცენტრი დო ართ-ართი ბიწორო მარდუ ურბანული არანი ევრორსხუშ მასშტაბით. რომიშ იმპერიაშ მართუალაშ ბორჯის თინა რდჷ გალეციაშ პროვინციაშ ცენტრი. ურბანული ტერიტორია იკათუანს წყარმალუეფიშ კავადოშ დო ესტიშ ლეხერეფს. პორტუშ დო ლისაბონიშ მალობათ ბიწორი მახინწალეფი გილურს. პორტუშე მოჩილათირი რე დოხოლაფირო 53 კილომეტრით.

## ოქინაფუეფი
ბრაგას დო თიშ გოლხოლუაშ განობეფს ანდა ისტორიული მონუმენტი რე.

### ისტორიული ნოღა (''centro'')
#### ოხვამეეფი
[thumb|right|200px|[ბრაგაშ წიმინდე პაოლოშ ოხვამე (), XVI ოშწანურა.]]
*ბრაგაშ კათედრალი (), XII-XVIII ოშწანურეეფი): დინდარული არქიტექტურული დო ხანტურული გუმოფინეფით.
*() XVI ოშწანურა: ნეოკლასიკური არქიტექტურა.
*(): რენესანსიშ სტილიშ ოხვამე.
*ბრაგაშ წიმინდე პაოლოშ ოხვამე ()
*ბრაგაშ წიმინდე ვინსენტიშ ოხვამე ()
*()
*()
*წიმინდე ჯვარიშ ოხვამე ()

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ინფორმაცია ბრაგაშ გეშა
* ბრაგაშ რუკა 
* პორტალი ბრაგა 
* ბრაგაშ ტურისტული ფოტოეფი
* ბრაგაშ გიდი

## სქოლიო

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ბრაგანსა

**ბრაგანსა** (, მირანდ. Bergança, Bergáncia) — ნოღა პორტუგალიას. ბრაგანსაშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ მუანჩემეფით აკმადგინანს 35 341 ადამიერს.

## გეოგრაფია
ნოღა ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 400 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
*პორტუგალიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ვილა-რეალი

**ვილა-რეალი** () — ნოღა პორტუგალიას. ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ ეჭარუათ აკმადგინანს 51,850 ადამიერს.

## ჩინებული ადამიერეფი
* დიოგუ კანი — XV ოშწანურაშ ჩინებული პორტუგალიარი ზუღამანჩურალი, ნამუქჷთ მიოგორუ წყარმალუ კონგოს.
* სიმაუ — ჩინებული პორტუგალიარი მობურთე, ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთე.

## ქოძრით თაშნეშე
*პორტუგალიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Municipality official website 
*University of Trás-os-Montes e Alto Douro
*Vila Real Theatre
*Infantry Regiment no. 13 
*Photos from Vila Real
*AeroVIP site (Flights Bragança - Vila Real - Lisboa) 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
გერჰარტ ჰაუპტმანი

**გერჰარტ იოჰან რობერტ ჰაუპტმანი** (გერმ. Gerhart Johann Robert Hauptmann; დ. 15 ქირსეთუთა, 1862, ობერზალცბრუნი, სილეზია, პრუსიაშ ომაფე (ასეიან შავნო-ზდრუი, პოლონეთი) — ღ. 6 მანგი, 1946, ელენია-გურა, პოლონეთი) — გერმანალი დრამატურგი დო ნოველისტი, ლიტერატურული ნატურალიზმიშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალი,  ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1912).

## ლიტერატურა
*Reichart, Walter A. (1962). "Hauptmann Study in America: A Continuation Bibliography," Monatshefte, Vol. 54, No. 6.
*Dukes, Ashley (1911). ''Modern Dramatists.'' London: Frank Palmer.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Works by Gerhart Hauptmann at Hathi Trust
* ნაჭარეფიშ ერკებული

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი დრამატურგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1862
კატეგორია:ნაღურა 1946
შარლ რიშე

**შარლ რობერ რიშე** (ფრანგ. Charles Robert Richet; დ. 25 მარაშინათუთა, 1850, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 4 ქირსეთუთა, 1935, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიოლოგი, უმოსო ხანდენდჷ იმუნოლოგიას. ანაფილაქსიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1913 წანას. შარლ რიშე გურაფულენდჷ ნეიროქიმიას, ოჭკომალიშ მარცუაფალ სისტემას, თერმორეგულაციას, შურიშ ღალაშ პროცესის დო შხვა. რდჷ ფიზიოლოგიაშ პროფესორი კოლეჯ-დე-ფრანსის. დაინტერესუბულჷ რდჷ პარაფსიქოლოგიათ დო სპირიტუალიზმით ხოლო დო დარსხუ ტერმინი ექტოპლაზმა.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
*Maxwell, J & Richet, C. *[https://archive.org/details/metapsychicalphe00maxw Metapsychical Phenomena: Methods and Observations]* (London: Duckworth, 1905).
*Richet, C. *Physiologie Travaux du Laboratoire* (Paris: Felix Alcan, 1909)
*Richet, C. *La Sélection Humaine* (Paris: Felix Alcan, 1919)
*Richet, C. Traité De Métapsychique (Paris: Felix Alcan, 1922).
*Richet, C. ''Thirty Years of Psychical Research'' (New York: The Macmillan Company, 1923).
*Richet, C. *Our Sixth Sense* (London: Rider, 1928).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Short biography and bibliography in the Virtual Laboratory of the Max Planck Institute for the History of Science
* Richet's ''Dictionnaire de physiologie'' (1895–1928) as fullscan from the original
* 
* Short biography by Nandor Fodor on *SurvivalAfterDeath.org.uk* with links to several articles on psychical research

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფიზიოლოგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1850
კატეგორია:ნაღურა 1935
ფარუ

**ფარუ** ( ) — ნოღა დო ოზუღე ონიშოლი პორტუგალიაშ ობჟათეშე, ფარუშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადინისტრაციული ცენტრი, ისტორიული ალგარვიშ პროვინციაშ ცენტრი. მახორობაშ მუდანობა — 118,000 ადამიერი (მუნიციპალიტეტი). ალგარვიშ რეგიონი დო ფარუშ ოლქი ართნერ ტერიტორიეფს იკათუანს. 

ნოღას რე ფარუშ აეროპორტი (IATA კოდი — *FAO*).
thumb|left|ფაროშ ოლქიშ თარობაშ დგჷმილი
thumb|left|ოხვამე სე

## ფოტოგალერეა

ფაილი:MarinaFaro.JPG|ფარუშ ონიშოლი
File:EstatuaDAfonsoIIIFaro.JPG|მაფა აფონსო III-შ სტატუა
File:GovernoCivilFaro.JPG|ფარუშ ომენოღალე ადმინისტრაციაშ დგჷმილი
File:MisericordiaFaro.JPG|ჯვეში ოხვამე დო ოსქილადე
File:CamaraMunicipalFaro.JPG|ნოღაშ ცენტრი
File:FaroArch.jpg|შოშე ფარუს
File:Faro.ogg|ფარუშ ინწრო შოშეეფიშ ჭიჭე ვიდეო
File:FaroSquare.jpg|ფარუშ ცენტრი


## მაჸალე ნოღეფი
*უელვა, 
*მალაგა, 
*ტრიპოლი,  
*ტანგირი,  (1954 წანაშე)
*ბოლამა, 

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The Weather in Faro - Portugal 
*Faro Compact Guide
*Video: Historical Faro (Vila Adentro) 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ევორა

**ევორა** (; )  – ნოღა  პორტუგალიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ევორაშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ლისაბონიშ ბჟაეიოლშე 109 კმ-შ მეძენას იდვალუაფჷ. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს 56,596 ადამიერი. ალენტეჟუშ ისტორიული პროვინციაშ ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლი

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი პორტუგალიას
რობერტ ბარანი

**რობერტ ბარანი** (უნგრ. Róbert Bárány; დ. 22 აპრილი, 1876, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 8 პირელი, 1936, უფსალა, შვედეთი) — უნგრალი ოტოლოგი, ვესტიბულარული აპარატიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1914 წანას. ვესტიბულარული სისტემაშ რკვიებაშო გიმიგონჷ *ბარანიშ დახვენჯი*, ნამუთ ასე პილოტეფიშ ტრეინინგიშო გიმირინუაფჷ.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## ქოძირით თაშნეშე
*ბარანიშ დახვენჯი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*რობერტ ბარანი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ბეჟა (პორტუგალია)

**ბეჟა** () — ნოღა პორტუგალიას, ბეჟაშ ოლქიშ და მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ალენტეჟუშ პროვინციაშ ისტორიული ცენტრი. მახორობაშ მუდანობა — 35,854 ადამიერი (მუნიციაპლიტეტი 2011). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ალენტეჟუშ რეგიონშა დო ბაიშუ-ალენტეჟუშ სუბრეგიონშა.
thumb|left|ნოღაშ პანორამა
thumb|left|ბეჟაშ დოხორე

## ორენი
ნოღა, ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 136 მეძენას დო ისტორიული ბაიშუ-ალენტჟუშ პროვინციას იდვალუაფჷ.

მეძენა გეჸვენჯი ნოღეფშა:
* ლისაბონი = 136 კმ
* ევორა = 61 კმ
* ფარუ = 111 კმ
* სეტუბალი = 107 კმ

## გალერეა

Image:Beja.Santo_Amaro.jpg
Image:Beja.cathedral.jpg
Image:Castelo_de_Beja_2.JPG
Image:ConceiçaoConvent-Beja-CCBY.jpg
Image:Pelourinhodebeja2006.jpg


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
სეტუბალი

**სეტუბალი** (; [sɨˈtubaɫ]) – ნოღა დო ოზუღე ონიშოლი პორტუგალიას, სეტუბალიშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ ფართობი — 172 კმ², მუნიციპალიტეტიშ მახორობა 118,166 ადამიერი, ნოღას ოხორანს — 89,303 ადმიერი.

ალ-ანდალუსიაშ სახენწჷფოშ ეინაშ პერიოდის (711–1492), ნოღას არაბული ჯოხო შეტუბალი ჯოხოდჷ ().

ნოღაშ დღახუ რე 15 ეკენია,  ნამუთ დუდს ეთმეჭოფუნს 1860 წანაშე, მუჟამსჷთ პედრუ V-ქ სეტუბალს ოფიციალურო მეჩჷ ნოღაშ სტატუსი.

ასეიანი მერი არის *მარია დაშ დორიშ მეირა*,  ართამ დემოკრატიული კოალიციაშე.

## გალერეა

Image:Forte S Filipe.JPG|წიმინდე ფილიპეშ ჯოხოდვალაშ XVI ოშწანურაშ ჯიხაზურგა
Image:Church in Praca do Bocage.JPG|წიმინდე ჯულიაშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე სეტუბალიშ ცენტრის.
Image:Setubal.Igreja de Jesus01.jpg|იოსე ქირსეშ ჯოხოდვალაშ მონასტერი სეტუბალს (XV-XVI ოო).
Image:Jesus Convent 5.JPG|იოსე ქირსეშ ჯოხოდვალაშ მონასტერი სეტუბალს.
Image:Setubal.Igreja de Jesus02.jpg|იოსე ქირსეშ ჯოხოდვალაშ მონასტერიშ თარი მინალი.
Image:Porto de Setubal I.jpg|სეტუბალიშ ონიშლიშ მიოჯინი.
Image:Jardim Bonfim Setubal 2.JPG|პარკი სეტუბალს.
Image:Setubal 20070727.jpg|*Largo da Misericórdia*.


## რესურსეფი ინტერნეტის

* ნოღაშ მერიაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* შარალუა პორტუგალიას: Setúbal
* Travel-Images.com/ ნოღაშ დო სეტუბალიშ მუნიციპალიტეტიშ სურათეფი
* სეტუბალიშ სურათეფი

## სქოლიო

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
სანტარენი (პორტუგალია)

**სანტარენი** (; []) — ნოღა პორტუგალიას, სანტარენიშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ისტორიული რიბატეჟუშ პროვინციაშ ცენტრი. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს — 28,9 ვთშ. ადამ. (ნოღა), 63,6 ვთშ. ადამ. (მუნიციპალიტეტი). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ალენტეჟუშ ეკონომიკურ-სტატისტიკურ რეგიონშა დო ლეზარია-დუ-ტეჟუშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალაშ მეჯინათ მიშმეშჷ რიბატეუშ პროვინციაშა. ნოღას ჯოხოქ გიადჷ წიმინდე ირინე ტომარალიშ პატიოცემელო, ნამუთ ნოღაშ მაფორუ რე.

## ორენი
ნოღა იდვალუაფჷ წყარმალუ ტახოშ მარძგვან წყარპიჯის, ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუე-ბჟადალშე 65 კილომეტრიშ მეძენას.

## ოქინაფუეფი
* წიმინდე ირინეშ ოხვამე

## გალერეა

ფაილი:IgrejaGraça1.jpg|ოხვამე გრასა
ფაილი:Santarem1.jpg|ნოღაშ შოშეეფი
ფაილი:SantaremTejo.jpg|ხინჯი წყარმალუ ტახოს
ფაილი:TorreCabaças.jpg|კაბასაშიშ ყორში


## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.cm-santarem.pt  მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* სანტარენიშ მიოჯინეფი 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
პორტალეგრი

**პორტალეგრი** (; []) — ნოღა პორტუგალიას, პორტალეგრიშ ოლქიშ დო მუნიციაპლიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობაშ მუდანობა — 15,8 ვთშ. ადამ. (ნოღა), 24,930 ვთშ. ადამ. (მუნიციპალიტეტი). ნოღა მუნიციპალიტეტი მიშმურს ალენტეჟუშ ეკონომიკურ-სტატისტიკურ რეგიონშა დო ალტუ-ალენტეჟუშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალათ ალტუ-ალენტეჟუშ პროვინციაშა მიშმეშჷ.
thumb|left|ნოღა პორტალეგრი

## ორენი
ნოღა პორტალეგრი, ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 162 კმ-შ დო ესპანეთწკჷმა ხურგიშე 12 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
კოიმბრა

**კოიმბრა** (; ) — ნოღა ოორუე-ბჟადალ პორტუგალიას. იდვალუაფჷ ცენტრალურ რეგიონს.  ლისაბონიშე მოჩილათირი რე 182 კილომეტრით, წყარმალუ მონდეგუშ წყარპიჯის. ჯვეში ადმინისტარციული დორთუალათ მიშმურს ბეირა-ლიტორალიშ  აკოდგინალუაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ''Verdes Anos'' — Fado

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
რიჩარდ ვილშტეტერი

**რიჩარდ მარტინ ვილშტეტერი** (გერმ. Richard Martin Willstätter; დ. 13 მარაშინათუთა, 1872, კარლსრუე, ბადენი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 3 მარაშინათუთა, 1942, მურალტო, ლოკარნო, შვეიცარია) — გერმანალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიას, 1915 წანას. გურაფულენდჷ ჩანარეფიშ პიგმენტეფს დო გიმიგონჷ ქარღადიშ ქრომატოგრაფია.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1915: ნობელიშ პრემია ქიმიას
* 1920: დანიაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური
* 1923: რუსეთიშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური-კორესპონდენტი
* 1924 - 1925: გერმანიაშ ქიმიაშ საზოგადოებაშ პრეზიდენტი
* 1924: Pour le Mérite
* 1925: მაქსიმილიანიშ ორდერი
* 1925: ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანულ აკადემიაშ მაკათური
* 1927: ფარადეიშ ლექციაშ პრემია
* 1928: ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური
* 1932: დეივიშ მენდალი
* 1932: გიოტეშ მენდალი
* 1933: უილარდ გიბსიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* რიჩარდ ვილშტეტერი Nobelprize.org-ის
* Mahnmale, Gedenkstätten, Erinnerungsorte für die Opfer des Nationalsozialismus in München 1933–1945 ხასჷლა: 158–166

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1872
კატეგორია:ნაღურა 1942
ლეირია

**ლეირია** (; []) — ნოღა პორტუგალიას, ლეირიაშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს — 42,8 ვთშ. ადამ (ნოღა), 126,879 ვთშ. ადამ. (მუნიციპალიტეტი). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმუს ეკონომიკურ-სტატისტიკურ ცენტრალურ რეგიონიშა დო პინიალ-ლიტორალიშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალათ მიშმეშჷ ბეირა-ლიტორალიშ პროვინციაშა.

## ორენი
ნოღა ლეირია, ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუეშე 119 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიცალური ვებ-ხასჷლა
* ლეირიაშ სურათეფი

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ავეირუ

**ავეირუ** (; ) — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ოორუე-ბჟადალ პორტუგალიას. იდვალუაფჷ ცენტრალურ რეგიონს. ჯვეშ ადმინისტარციული დორთუალათ მიშმურს ბეირა-ლიტორალიშ აკოდგინალუაშა. ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუეშე 220 კმ-შ მეძენას იდვალუაფჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
გუარდა

**გუარდა** () — ნოღა პორტუგალიას. გუარდაშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ ეჭარუათ აკმადგინანს 42,541 ადამიერს. ნოღა, ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 262 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
*პორტუგალიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
რომენ როლანი

**რომენ როლანი** (ფრანგ. Romain Rolland; დ. 29 ღურთუთა, 1866, კლამსი, საფრანგეთი — ღ. 30 ქირსეთუთა, 1944, ვეზლე, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, დრამატურგი, ნოველისტი, ისტორიკოსი, ბიოგრაფი, მუსიკოსი დო მისტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1915 წანას.

## ლიტერატურა
* შტეფან ცვაიგი. რომენ როლანი: კოჩი დო თიში ნახანდეფი (1921) (online)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* Romain Rolland at Goodreads
* Sven Söderman on Rolland
* რომენ როლანიშ ასოციაცია 
* Romain Rolland's thoughts on Vedanta

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1866
კატეგორია:ნაღურა 1944
ვერნერ ფონ ჰეიდენსტამი

**კარლ გუსტავ ვერნერ ფონ ჰეიდენსტამი** (შვედ. Carl Gustaf Verner von Heidenstam; დ. 6 კვირკვე, 1859, ოლშამარი, ერებრუ, შვედეთი — ღ. 20 მესი, 1940, ევრალიდი, ესტერგიოტლანდიშ პროვინცია, შვედეთი) — შვედი პოეტი დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1916 წანას. რდჷ შვედეთიშ აკადემიაშ მაკათური 1912 წანაშე.

## ნაჭარეფი
* *Från Col di Tenda till Blocksberg * (1888)
* *Vallfart och vandringsår* (1888)
* *Renässans* (1889)
* *Endymion* (1889)
* *Hans Alienus *(1892)
* *Dikter* (1895)
* *Karolinerna (1897–98)
* *Sankt Göran och draken *(1900)
* *Klassizität und Germanismus* (1901)
* *Heliga Birgittas pilgrimsfärd* (1901)
* *Ett folk * (1902)
* *Skogen susar *(1904)
* *Folkungaträdet *(1905–1907)
* *Svenskarna och deras hövdingar* (1910)
* *Nya Dikter'' (1915).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Verner von Heidenstam at Project Runeberg
* 
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* Works by Verner von Heidenstam at Swedish Literature Bank.

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი პოეტეფი
კატეგორია:შვედი ნოველეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1859
კატეგორია:ნაღურა 1940
საქორთუო 2020 წანაშ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს

**[[საქორთუო]]**, ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს მაშკვითათ 2021 წანას, იაპონიაშ ნანანოღა ტოკიოს გიშმურს. დუდმაართაშე ღონისძიებეფი 2020 წანაშ 24 კვირკვეშე 9 მარაშინათუთაშ პერიოდის მანჯებედჷკო-ოკო, მარა მოსოფელს COVID-19-იშ პანდემიაშ გეშა 2020 წანაშ ოლიმპიური ლაჸაფეფი 2021 წანაშ 23 კვირკვეშე 8 მარაშნათუთაშ პერიოდის იმანჯებჷ.

## მაკათურეფი
თაქ მოჩამილი რე მიმალი ოლიმპიურ ლაჸაფეფს მაკათურეფიშ მუდანობა:

## გერუა

;ტექნიკური დისციპლინა

## ლიკვით რკინება

## ხინტკირია

## ტანვარჯიში

### ხანტურული

## ქოძირით თაშნეშე
* საქორთუო 2020 წანაშ ზარხულიშ პარალიმპიურ ლაჸაფეფს

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტოკიო-2020-იშ ლიცენზიაშ მოღვენეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ქიანეფი 2020 წანაშ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს
2020
ჰენრიკ პონტოპიდანი

**ჰენრიკ პონტოპიდანი** (დან. Henrik Pontoppidan; დ. 24 კვირკვე, 1857, ფრედერისია, დანია — ღ. 21 მარაშინათუთა, 1943, შარლოტენლუნდი, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1917 წანას (კარლ ადოლფ გელერუპიწკჷმა ართო).

## ლიტერატურა
* P. M. Mitchell: *Henrik Pontoppidan*. Boston, 1979.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ნაჭარეფიშ ერკებული

კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1857
კატეგორია:ნაღურა 1943
ფრიც ჰაბერი

**ფრიც ჰაბერი** (გერმ. Fritz Haber; დ. 9 ქირსეთუთა, 1868, ბრესლაუ, პრუსია (ასეიან ვროცლავი, პოლონეთი) — ღ. 29 ღურთუთა, 1934, ბაზელი, შვეიცარია) — გერმანალი ქიმიკოსი, ჰაბერიშ პროცესიშ გიმოგონებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1918 წანას. ჰაბერიშ პროცესიშ გიმორინაფათ შილებე აზოტიშ დო წყარბადიშ აირეფშე ამიაკიშ სინთეზი. ფრიც ჰაბერი შინელი რე ქიმიური პროცესით, ნამუსით ბორნი-ჰაბერიშ ციკლის უძახჷნა.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## პერსონალური რინა

## ნაჭარეფი

## ლიტერატურა
* Charles, Daniel: Master mind: The Rise and Fall of Fritz Haber, the Nobel Laureate Who Launched the Age of Chemical Warfare (New York: Ecco, 2005).
* Stern, Fritz: "Together and Apart: Fritz Haber and Albert Einstein", in Einstein's German World. Princeton University Press, 2001

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ''HABER'' – A biographical film about Fritz Haber
* Photographs of Fritz Haber's life
* Nobel Prizes – Fritz Haber *Encyclopædia Britannica* 
* "How do you solve a problem like Fritz Haber" on NPR's *Radiolab*
* Fritz Haber: Jewish chemist whose work led to Zyklon B
* Termination of Employment Letter to Ladislaus Farkas from Fritz Haber
* chemistry world chlorine nitrogen and the legacies of fritz haber

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1868
კატეგორია:ნაღურა 1934
ჟიულ ბორდე

**ჟიულ ჟან-ბაპტისტ ვენსან ბორდე** (ფრანგ. Jules Jean Baptiste Vincent Bordet; დ. 13 მანგი, 1870, სუანი, ბელგია —  ღ. 6 პირელი, 1961, ბრიუსელი, ბელგია) — ბელგიარი იმუნოლოგი დო მიკრობიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1919 წანას. გურაფულენდჷ ბრიუსელიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ პასტერიშ ინსტიტუტის, რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური 1916 წანაშე. ღურჷ 1961 წანაშ 6 პირელს. ნთხორილი რე იკსელიშ სასაფლას, ბრიუსელს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919
*  a longer Biography page at Jules Bordet Institute
* Jules Bordet Institute

კატეგორია:ბელგიარეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1870
კატეგორია:ნაღურა 1961
ნოდარ მელაძე

**ნოდარ მელაძე** (დ. 4 ღურთუთა, 1985) — ქორთუ ჟურნალისტი.

კატეგორია:დუნაბადი 1985
კატეგორია:ქორთუ ჟურნალისტეფი
ანატოლ ფრანსი

**ანატოლ ფრანსი** (ფრანგ. Anatole France; დაბადებაშ ჯოხო: ფრანსუა-ანატოლ ტიბო, ფრანგ. François-Anatole Thibault; დ. 16 პირელი, 1844, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 12 გჷმათუთა, 1924, ტური, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, პოეტი, ნოველისტი, ჟურნალისტი დო ლიტერატურული კრიტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1921 წანას. რდჷ საფრანგეთიშ აკადემიაშ მაკათური. რე შხვადოშხვა ნოველეფიშ, პოემეფიშ, ისტორიული ბიოგრაფიეფიშ,  ლიტერატურული კრიტიკეფიშ დო მემუარეფიშ ავტორი.

## ნაჭარეფი
### პოეზია
* "Les Légions de Varus" (1867)
* *Poèmes dorés* (1873)
* *Les Noces corinthiennes* (1876)

### პროზა
* *Jocaste et le chat maigre* (1879)
* *Le Crime de Sylvestre Bonnard* (1881)
* *Les Désirs de Jean Servien* (1882)
* *Abeille* (1883)
* *Balthasar* (1889)
* *Thaïs* (1890)
* *L'Étui de nacre* (1892)
* *La Rôtisserie de la reine Pédauque* (1892)
* *Les Opinions de Jérôme Coignard* (1893)
* *Le Lys rouge* (1894)
* *Le Puits de Sainte Claire* (1895)
* *L'Histoire contemporaine* 
** 1: *L'Orme du mail* (1897)
** 2: *Le Mannequin d'osier* (1897)
** 3: *L'Anneau d'améthyste* (1899)
** 4: *Monsieur Bergeret à Paris* (1901)
* *Clio* (1900)
* *Histoire comique* (1903)
* *Sur la pierre blanche*  (1905)
* *L'Affaire Crainquebille* (1901)
* *L'Île des Pingouins*  (1908)
* *Les Contes de Jacques Tournebroche*  (1908)
* *Les Sept Femmes de Barbe bleue et autres contes merveilleux*  (1909)
* *Les dieux ont soif* (1912)
* *La Révolte des anges* (1914)

### მემუარეფი
* *Le Livre de mon ami* (1885)
* *Pierre Nozière* (1899)
* *Le Petit Pierre* (1918)
* *La Vie en fleur* (1922)

### დრამეფი
* *Au petit bonheur* (1898)
* *Crainquebille* (1903)
* *La Comédie de celui qui épousa une femme muette* (1908)
* *Le Mannequin d'osier* (1928)

### ისტორიული ბიოგრაფია
* *Vie de Jeanne d'Arc* (1908)

### ლიტერატურული კრიტიკა
* *Alfred de Vigny* (1869)
* *Le Château de Vaux-le-Vicomte* (1888)
* *Le Génie Latin* (1909)

### სოციალური კრიტიკა
* *Le Jardin d'Épicure* (1895)
* *Opinions sociales* (1902)
* *Le Parti noir* (1904)
* *Vers les temps meilleurs* (1906)
* *Sur la voie glorieuse* (1915)
* *Trente ans de vie sociale*, ოთხი ტომი, (1949, 1953, 1964, 1973)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* "Anatole France, Nobel Prize Winner" by Herbert S. Gorman, *The New York Times*, 20 November 1921
* Correspondence with architect Jean-Paul Oury at Syracuse University
* 
* 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი
კატეგორია:ფრანგი ჟურნალისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1844
კატეგორია:ნაღურა 1924
კარლ ადოლფ გელერუპი

**კარლ ადოლფ გელერუპი** (დან. Karl Adolph Gjellerup; დ. 2 მანგი, 1857, როჰოლტი, დანია — ღ. 11 გჷმათუთა, 1919, კლოჩე, დრეზდენი, გერმანია) — დანიარი პოეტი დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1917 წანას (ჰენრიკ პონტოპიდანიწკჷმა ართო).

## ლიტერატურა
* Georg Nørregård: Karl Gjellerup – en biografi, 1988

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Knud B. Gjesing: ''Karl Gjellerup'', portrait of the author, Archive for Danish Literature, Danish Royal Library (დანიურო) (pdf)
* 
* ნაჭარეფიშ ერკებული

კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი პოეტეფი
კატეგორია:დანიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1857
კატეგორია:ნაღურა 1919
2019

## მოლინეფი
*10 პირელი: პირველაშე ისტორიას, ასტრონომეფქ უჩა რხვილიშ ფოტოშ გინოღალაშ შილებუეს.
*15 პირელი: დაჩხირქ გურჩქინდჷ პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდას.
* 14 გერგობათუთა: მოლდოვაშ პრემიერ-მინისტრი მაია სანდუქ გეგნოდირთჷ დო თინა იონ კიკუქ დოთორჷ.
* 11 ქირსეთუთა: ამერიკულ ჟურნალქ „Time“ წანაშ ადამიერო გრეტა ტუნბერგი დასახელჷ.
## დუნაბადი

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
* 6 მესი: არჩი მაუნტბეტენ-უინძორი — გოართოიანაფილი ომაფეშ ხვისტაშ მა-7 მონძე

### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა
* 1 ღურთუთა: ელგუჯა ბერძენიშვილი — ქორთუ ფერჭარუ დო გრაფიკოსი (დ. 1927)
* 15 ღურთუთა: კეროლ ჩენინგი — ამერიკალი არტისტი (დ. 1921)
* 21 ღურთუთა: ლევან ჩხაიძე — ქორთუ ჟურნალისტი (დ. 1987)
### ფურთუთა
* 4 ფურთუთა: გურანდა გაბუნია — ქორთუ არტისტი (დ. 1938)
* 4 ფურთუთა: შავი პრინცი — ქორთუ მობირე (დ. 1971)
* 5 ფურთუთა: ვანო ზოდელავა —  ქართიშ ჸოფილი მერი (დ. 1957)
* 16 ფურთუთა: ლი რუი — ჩინარი პოლიტიკოსი დო ისტორიკოსი (დ. 1917)
* 19 ფურთუთა: კარლ ლაგერფილდი — გერმანალი დიზაინერი (დ. 1933)
### მელახი
* 4 მელახი: ლუკ პერი — ამერიკალი არტისტი (დ. 1966) 
* 26 მელახი: თამარ ბაბილუა — ქორთუ მობირე (დ. 1989)
* 26 მელახი: ერეკლე ბადურაშვილი — ქორთუ პროდიუსერი (დ. 1962)
*26 მელახი: ნოდარ მგალობლიშვილი — ქორთუ არტისტი (დ. 1931)
### პირელი
* 4 აპრილი: გიორგი დანელია — ქორთუ რეჟისორი (დ. 1930)
*6 აპრილი: დევიდ თუილსი — ბრიტანალი ფიზიკოსი (დ. 1934)
*14 აპრილი: ბიბი ანდერსონი —  შვედი არტისტი (დ. 1935)
*24 აპრილი: ჟან-პიერ მარიელი  — ფრანგი არტისტი (დ. 1932)
### მესი
* 13 მესი: დორის დეი — ამერიკალი არტისტი (დ. 1922)
* 17 მესი: ჰერმან ვუკი — ამერიკალი ჭარუ (დ. 1915)
### მანგი
* 15 მანგი: ფრანკო ძეფირელი — იტალიარი რეჟისორი დო სენატორი (დ. 1923)
* 17 მანგი: გლორია ვანდერბილტი — ამერიკალი არტისტი (დ. 1924)
### კვირკვე
* 4 კვირკვე: გიორგი გოგიჩაიშვილი — ქორთუ ტელემავენჯი (დ. 1968)
* 6 კვირკვე: კამერონ ბოისი — ამერიკალი არტისტი (დ. 1999)
*13 კვირკვე: ლამარა ბოკერია — ქორთუ სცენარისტი (დ. 1928)
### მარაშინათუთა
### ეკენია
*2 ეკენია : ნუგზარ ჯუღელი — ქორთუ კომენტატორი (დ. 1937)
*10 ეკენია: ნოდარ ხადური — ქორთუ პოლიტიკოსი (დ. 1970)
*13 ეკენია: ანზორ ხერხაძე — ქორთუ არტისტი (დ.1937)
*27 ეკენია : ვანდა კახიძე — ქორთუ პიანისტი
### გჷმათუთა
*1 გჷმათუთა: უჩა კორძაია — ქორთუ მუსიკოსი 
*2 გჷმათუთა: გია ყანჩელი — ქორთუ კომპოზიტორი (დ. 1935)
*13 გჷმათუთა: მიხეილ კობახიძე — ქორთუ რეჟისორი (დ. 1939)
### გერგობათუთა
* 3 გერგობათუთა : ლელა ანჯაფარიძე  — ქორთუ ანალიტიკოსი (დ. 1961)
### ქირსეთუთა
* 1 ქირსეთუთა: ზაირა (ზაზა) ლებანიძე — ქორთუ არტისტი (დ.1935)
* 7 ქირსეთუთა: ზაზა ურუშაძე — ქორთუ რეჟისორი (დ. 1966)
* 11 ქირსეთუთა: იურა ბარამიძე — ქორთუ ოპერატორი (დ.1931)
* 12 ქირსეთუთა: ანდრო სიმაშვილი — ქორთუ მობირე დო ლოტბარი (დ.1923)

## ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
* ფიზიკა : დიდიე კელო, მიშელ მაიორი (შვეიცარია) დო ჯიმ პიბლსი (კანადა) 
* ქიმია :  ჯონ გუდენაფი (ააშ), სტენლი უიტინგემი (გოართოიანაფილი ომაფე) დო აკირა იოშინო (იაპონია)
* ფიზიოლოგია დო მედიცინა :   უილიამ კელინი, გრეგ სემენზა  (ააშ) დო პიტერ რედკლიფი (გოართოიანაფილი ომაფე)
* ლიტერატურა :  პეტერ ჰანდკე (ავსტრია) 
* თინჩალა :  აბი აჰმედი (ეთიოპია)  
კატეგორია:
ფრენსის ასტონი

**ფრენსის უილიამ ასტონი** (ინგლ. Francis William Aston; დ. 1 ეკენია, 1877, ჰარბორნი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე — ღ. 20 გერგობათუთა, 1945, კემბრიჯი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ინგლისარი ქიმიკოსი დო ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის, 1922 წანას. გურაფულენდჷ მასონიშ მენცარობაშ კოლეჯის (ასეიან ბირმინგემიშ უნივერსიტეტი) დო კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფულენდჷ ქიმიური ელემენტეფიშ იზოტოპურ აკოდგინალუას დო მას-სპექტომეტრიშ გიმორინაფათ ძირუ დო დიგურუ შხვადოშხვა იზოტოპეფი. 1921 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. ფრენსის ასტონიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1920: მაკენზი დევიდსონიშ მენდალი
* 1921: ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური
* 1922: ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის
* 1922: ჰიუზიშ მენდალი
* 1923: ჯონ სკოტიშ მენდალი
* 1923: პატერნოშ მენდალი
* 1938: ომაფე მენდალი
* 1944: დადელიშ მენდალი დო პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Annotated bibliography for Francis Aston from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
*Aston biography from Cambridge

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1877
კატეგორია:ნაღურა 1945
2018

## მოლინეფი
### ღურთუთა
*28 ღურთუთა — ფინეთის იმანჯჷ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფქ.
### ფურთუთა
*9-25 ფურთუთა — ობჟათე კორეას იმანჯჷ ზოთონჯიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფქ.
### მლეახი
*4 მელახი — გოართოიანაფილ ომაფექ სერგეი დო იულია სკრიპალეფიშ ჸვილუაშ ცადება რუსეთიშ ოურდუმე მოჸუჯორს ქეგიაბრალჷ ფო 23 რუსი დიპლომატი ქიანაშე გაძაგუ.
*18 მელახი — რუსეთის საპრეზიდენტე გიშაგორუეფს გიმორძგჷ ვლადიმერ პუტინქ.
### პირელი
*23 პირელი — ანდავითოშიანი ოპროტესტე მიმალუობეფიშ შედეგო სომხეთიშ პრემიერ-მინისტრი სერჟ სარქისიანქ პოსტიშე გეგნოდირთჷ.
### მესი
*12 მესი — საქორთუოშ დინოხოლენ საქვარეფიშ სამინისტრექ მანჯჷ სპეცოპერაცია სერიშ კლუბ „ბასიანს“ დო კაფე „გალერის“ ნარკოდჷნაშებუწკჷმა ბურჯაფიშ მოტივით, ნამშ ბორჯისჷთ ოჭოფეს სერიშ კლუბიშ მინჯეეფი.
*26 მესი — მადრიდიშ რეალქ '''ფინალს''' გიორჯგინჷ ლივერპულს დო გეწ-გეწას მასუმათ გჷნირთჷ უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ გომორძგვილო.
*29 მესი — სირიაქ იჩინჷ აფხაზეთიშ დო ობჟათე ოსეთიშ ზოხორინალა.
### მანგი
*17 მანგი — პრესპიშ ტობაწკჷმა, საბერძნეთიშ დო მაკედონიაშ შქას ხექ მიჭარინჷ აპიჯალაშა, ნამუქჷთ გათუ დება მაკედონიაშ ჯოხოდვალაშ გეშა.
### კვირკვე
*10 კვირკვე — ოფიციალურო დედასურჷ მოსოფელიშ ართ-ართი საუჯგუშ მობურთეშ, კრიშტიანუ რონალდუშ ტრანსფერქ მადრიდიშ „რეალიშე“ ტურინიშ „იუვენტუსშა“.
*15 კვირკვე — საფრანგეთიშ ოკუჩხბურთე ნაკორობაქ გიორჯგინჷ ხორვატიაშ ნაკორობას დო ისტორიას მაჟირაშა დეინალჷ მოსოფელიშ ჩემპიონიშ ტიტულს.
*29 კვირკვე — ჩოგანმობურთე, ნიკოლოზ ბასილაშვილქ გერმანიაშ ღილე პირველობაშ ფინალს არგენტინალი ლეონარდო მაიერს სუმ სეტის გიორჯგინჷ დო გჷნირთჷ ზოხორინელ საქორთუოოშ ისტორიას პირველი ქომოლკოჩ ჩოგანმობურთეთ, ნამუქჷთ ATP-იშ ტურნირიშ მოგება შილებჷნ.
*30 კვირკვე — საქორთუოშ საკონსტიტუციე სასამარათლოქ ზურაბ ჯაფარიძეშ დო ვახტანგ მეგრელიშვილიშ ჩიულა გეგმაჯერჷ დო მარიხუანაშ მოხვარებაშო ადმინისტრაციული საჯა გაუქვჷ.
### გჷმათუთა
*17 გჷმათუთა — ყირიმს, ქერჩიშ პოლიტექნიკურ კოლეჯის 18 წანერი აკოანჯარაფილჷ სტუდენტიქ გოჭყვიდჷ 21 ადამიერი.
*28 გჷმათუთა — იმანჷ საქორთუოშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფიშ პირველ ტურქ.
*28 გჷმათუთა — ბრაზილიაშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფიშ მაჟირა ტურს გიმორძგჷ ჟაირ ბოლსონარუქ.
### გერგობათუთა
*25 გერგობათუთა — ქერჩიშ საროტის აკოანჯარაფილი აწორინალაშ შედეგო რუსეთიშ წყარპიჯიშ თხილუაქ უკრაინაშ ოურდუმე-ოზუღე ფლოტიშ სუმი ოურდუმე კატერი ოჭოგჷ. უკრაინაშ რადაქ რუსეთიშ მოხურგე რეგიონეფს 30-დღამი ოურდუმე დგომარაფა გჷმაცხადჷ.
*28 გერგობათუთა — საქორთუოშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფიშ მაჟირა ტურს გიმორძგჷ  სალომე ზურაბიშვილქ.
## დუნაბადი

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
* ფიზიკა :
* ქიმია : 
* ფიზიოლოგია დო მედიცინა : 
* ლიტერატურა : 
* თინჩალა : 
კატეგორია:
ნიკარაგუაშ ნოღეფიშ ერკებული

გიმე წჷმორინაფილი რე ნიკარაგუაშ ნოღეფიშ ერკებული, სოდე 10 000 ადამიერშე უმოსი ოხორანსჷნ:

thumb|ნიკარაგუაშ ნოღეფიშ ერკებული
[thumb|[ლეონი (ნიკარაგუა)|ლეონი]]

[thumb|[მატაგალპა]]

## ნოღეფიშ რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
* 23px ნანანოღა
* 15px ადმინისტრაციული ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Institut National des Statistiques et du Recensement (INEC)
* City Population
* [gazetteer.de/wg.php?x=&lng=de&des=wg&geo=-159&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&men=gcis&lng=fr World Gazetteer]
* GeoHive


ნიკარაგუა
ვილემ ეინტჰოვენი

**ვილემ ეინტჰოვენი** (ნიდერლ. Willem Einthoven; დ. 21 მესი, 1860, სემარანგი, ჰოლანდიაშ ოსტინდოეთი — ღ. 29 ეკენია, 1927, ლეიდენი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი ექიმი დო ფიზიოლოგი, ელექტროკარდიოგრაფიაშ დორსხუაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1924 წანას. ვილემ ეინტჰოვენქ მაართა პრაქტიკული ელექტროკარდიოგრაფი გიმიგონჷ 1895 წანას დო გიმირინუ გურიშ ლახალეფიშ დიაგნოსტიკაშო. ვილემ ეინტჰოვენი გურაფულენდჷ უტრეხტიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ლეიდენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1886 წანაშე რდჷ მედიცინაშ პროფესორი. ეინტჰოვენი 1902 წანაშე რდჷ ნიდერლანდეფიშ ხელუანობაშ დო მენცარობაშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური.

## ლიტერატურა
* Snellen, Herman Adrianus (1995), Willem Einthoven (1860–1927) Father of Electrocardiography, Life and Work, Ancestors and Contemporaries, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Willem Einthoven’s 159th Birthday – Google Doodle
* Biography ''Willem Einthoven (1860–1927)'' at the National Library of the Netherlands

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1860
კატეგორია:ნაღურა 1927
ხასინტო ბენავენტე

**ხასინტო ბენავენტე ი მარტინესი** (ესპ. Jacinto Benavente y Martínez; დ. 12 მარაშინათუთა, 1866, მადრიდი, ესპანეთი — ღ. 14 კვირკვე, 1954, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანარი დრამატურგი, ესპანეთიშ XX ოშწანურაშ ართ-ართი უდიდაში დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1922 წანას.

## ნაჭარეფი
* *El nido ajeno* (1894)
* *Gente conocida* (1896)
* *La Gobernadora* (1901)
* *La noche del sábado* (1903)
* *Rosas de otoño* (1905)
* *Los intereses creados* (1907)
* *Señora ama* (1908)
* *El príncipe que todo lo aprendió en los libros* (1909)
* *La malquerida* (1913)
* *La ciudad alegre y confiada* (1916)
* *Campo de armiño* (1916)
* *Lecciones de buen amor* (1924)
* *La mariposa que voló sobre el mar* (1926)
* *Pepa Doncel* (1928)
* *Vidas cruzadas* (1929)
* *Aves y pájaros* (1940)
* *La honradez de la cerradura* (1942)
* *La infanzona* (1945)
* *Titania* (1946)
* *La infanzona* (1947)
* *Abdicación* (1948)
* *Ha llegado Don Juan* (1952)
** El alfiler en la boca* (1954)
* *Hijos, padres de sus padres* (1954)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Works by Jacinto Benavente
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* Biography and bibliography at Noble-Winners.com (unofficial) website
* Brief article in the ''Columbia Encyclopedia'' Online
* *Encyclopedia of World Biography* article, reproduced at BookRags.com

კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ესპანარი დრამატურგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ესპანარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1866
კატეგორია:ნაღურა 1954
კარლ შპიტელერი

**კარლ ფრიდრიხ გეორგ შპიტელერი** (გერმ. Carl Friedrich Georg Spitteler; დ. 24 პირელი, 1845, ლისტალი, შვეიცარია — ღ. 29 ქირსეთუთა, 1924, ლუცერნი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1919 წანას. ჭარუნდჷ გერმანულ ნინაშა.

## ბიოგრაფია
კარლ შპიტელერქ დებადჷ შვეიცარიაშ ნოღა ლისტალს. გურაფულენდჷ ბაზელიშ გიმნაზიას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ციურიხიშ უნივერსიტეტის. ციურიხიშ უნივერსიტეტის გურაფულენდჷ იურისპრუდენციას დო ოკულ თეოლოგიას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო რუსეთის დო უკულ ფინეთის. შპიტელერი რე ავტორი შხვადოშხვა ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო ართი რომანიშ *"Imago"*.

## ნაჭარეფი
**Prometheus und Epimetheus* (1881)
**Extramundana * (1883, შკვითი კომიკური მითი)
**Schmetterlinge* (1889)
**Der Parlamentär* (1889)
**Literarische Gleichnisse *(1892)
**Gustav* (1892)
**Balladen *(1896)
**Conrad der Leutnant *(1898)
**Lachende Wahrheiten *(1898, ესეეფი)
**Der olympische Frühling* (1900–1905)
**Glockenlieder *(1906)
**Imago* (1906, რომანი)
**Die Mädchenfeinde *(1907)
**Meine frühesten Erlebnisse *(1914, ბიოგრაფიული)
**Prometheus der Dulder* (1924)

## ლიტერატურა
* Werner Stauffacher: Carl Spitteler. Biographie. Artemis, Zürich/München 1973.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Literary estate of Carl Spitteler in the archive database HelveticArchives of the Swiss National Library
* Publications by and about Carl Spitteler in the catalogue Helveticat of the Swiss National Library
* Official Site of the Carl Spitteler Foundation
* ნაჭარეფიშ ერკებული

კატეგორია:შვეიცარიალეფი
კატეგორია:შვეიცარიალი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1845
კატეგორია:ნაღურა 1924
თეოდორ სვედბერგი

**თეოდორ სვედბერგი** (შვედ. Theodor Svedberg; დ. 30 მარაშინათუთა, 1884, ვალბო, ევლებორგი, შვედეთი — ღ. 25 ფურთუთა, 1971, კოპარბერგი, შვედეთი) — შვედი ქიმიკოსი. გურაფულენდჷ კოლოიდეფს დო პროტეინეფს ულტრაცენტრიფუგაშ გიმორინაფათ. 1926 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის. სვედბერგი მუშენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის დო გუსტავ ვერნერიშ ინსტიტუტის. 1912 წანაშე რდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკური ქიმიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. 1949-1967 წანეფს სვედბერგი მუშენდჷ გუსტავ ვერნერიშ ინსტიტუტიშ დირექტორო. 1920-იან წანეფს ოგურუანდჷ ვისკონსინიშ უნივერსიტეტის ხოლო. თეოდორ სვედბერგი რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური დო 1945 წანაშე ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური.

## ლიტერატურა
* Kyle, R. A.; Shampo, M. A. (1997). "Theodor Svedberg and the ultracentrifuge".
* Gillispie, Charles Coulston, ed. (1976). "Svedberg, The (Theodor)". Dictionary of Scientific Biography. XIII. New York: Charles Scribner's Sons.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* თეოდორ სვედბერგი Nobelprize.org -ის
* თეოდორ სვედბერგი ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ ვებ-საიტის

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას
კატეგორია:დუნაბადი 1884
კატეგორია:ნაღურა 1971
იოჰანეს ფიბიგერი

**იოჰანეს ანდრეას გრიბ ფიბიგერი** (დან. Johannes Andreas Grib Fibiger; დ. 23 პირელი, 1867, სილკებორგი, დანია — ღ. 30 ღურთუთა, 1928, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ექიმი, პათოლოგიური ანატომიაშ პროფესორი კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1926 წანას.

## ბიოგრაფია
იოჰანეს ფიბიგერი გურაფულენდჷ ზოოლოგიას დო ბოტანიკას კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ჰოსპიტალეფს. ართ პერიოდის მუშენდჷ ბერლინს ხოლო. 1891-1894 წანეფს ფიბიგერი მუშენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ ბაქტერიოლოგიაშ დეპარტამენტის, ასისტენტო. 1894 წანას ფიბიგერქ ქაკათჷ დანიაშ არმიაშ სამედიცინო კორპუსის, სოდეთ ქუდოსკიდჷ 1897 წანაშა. ჸათე ბორჯის გათუ ოდოქტორე დისერტაციაშ "დიფტერიაშ ბაქტერიოლოგიაშ რკვიება"-შ ჭარუა. 1895 წანას ფიბიგერქ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშე. 1897 წანაშე მუშენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ პათოლოგიური ანატომიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ გინირთჷ პროფესორო დო 1900 წანაშე რდჷ ინსტიტუტიშ დირექტორი. იოჰანეს ფიბიგერიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო რდჷ დიფტერია, კიბო, ტუბერკულოზი დო შხვა პათოლოგიეფი. ფიბიგერქ ძირუ ნამდა არსებენს დიფტერიაშ ჟირი ბაცილა დო თინეფს უღჷნა შხვადოშხვა სიმპტომეფი. ტუბერკულოზიშ რკვიებაშ ბორჯის ფიბიგერქ კიბოთ დალახებურ ჭუკეფიშ კუჭის ძირუ ჭიეფი: ნემატოდეფი. ფიბიგერიშ აზრით შილებედჷ ნემატოდეფით კიბოშ გჷმოჭანაფა დო ანტკიცენდჷ ნამდა ნემატოდი *Gongylonema neoplasticum* (თაშნეშე შინელი რე Spiroptera carcinoma-შ ჯოხოთ) რდჷ კუჭიშ კიბოშ ბაძაძი. ფიბიგერქ მუშ ექსპერიმენტეფიშ მენცარული ნახანდი გჷმაბჟინუ 1913 წანას. ჸათე ექსპერიმენტიშ დო მენცარული რკვიებეფიშ გეშა ფიბიგერს 1926 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. უკულიან მენცარულ რკვიებეფქ დანტკიცჷ ნამდა ნემატოდეფი კარცენოგენული ვარდჷ დო თინეფს ვეშულებუდჷ კიბოშ გჷმოჭანაფა. შვედეთიშ მენცარობაშ ომაფე აკადემიაშ პრეზიდენტიქ დო კაროლინსკაშ ინსტიტუტიშ (შვედეთიშ ომაფე ინსტიტუტი) ვირუსოლოგიქ ერლინგ ნორბიქ თქუ ნამდა ფიბიგერშა ნობელიშ პრემიაშ გინოჩამა რდჷ შვედეთიშ ომაფე ინსტიტუტიშ ართ-ართი უდიდაში ჩილათა.

## პერსონალური რინა
იოჰანეს ფიბიგერიშ ოსური რდჷ მატილდა ფიბიგერი. ჸუნდეს ჟირი სკუა. იოჰანეს ფიბიგერქ ღურუ კიბოთ, 1928 წანაშ 30 ღურთუთას.

## ლიტერატურა
* Nobel Lectures, Physiology or Medicine 1922–1941, Elsevier Publishing Company, Amsterdam, 1965.
* Stolley, P D; Lasky, T (1992). "Johannes Fibiger and his Nobel Prize for the hypothesis that a worm causes stomach cancer". Ann. Intern. Med. (published 1 May 1992). 116 (9): 765–9. doi:10.7326/0003-4819-116-9-765. PMID 1558350.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Biography from ''WhoNamedIt'' 
* Biography from ''YourDictionary'' 

კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი ექიმეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1867
კატეგორია:ნაღურა 1928
ინფორმაციული რიბონუკლეინიშ ბჟე

thumb|300px|right|ეუკარიოტეფიშ მ-რნბ-შ ოთელარე ციკლიშ თარი ეტაპეფი
**ინფორმაციული რიბონუკლეინიშ ბჟე** (**ი-რნბ**, სინონიმი — **მატრიცული რიბონუკლეინიშ ბჟე, მ-რნბ**) — რნბ, ნამუთ იკათუანს ინფორმაციას ცილეფიშ მაართაფონ სტრუქტურაშ (ამინობჟური წოროგეჸვენჯალაშ) გეშა. ი-რნბ ისინთეზირებუ ტრანსკრიფციაშ ბორჯის დნბ-შა გეპონუათ, ნამუშ უკული, მუშჸურე, გჷმირინუაფუ ტრანსლაციაშ პროცესის ცილეფიშ სინთეზიშო, მუჭოთ მატრიცა. თეშნერო მ-რნბ შანულამ როლს ლაჸაფენს გენეფიშ „გუმოარგამენს“ (ექსპრესიას).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ი-რნბ-იშ თელარაშ ციკლი  ფლეშ ანიმაცია
* რნბ-შ მოდიფიკაციეფიშ მუნაჩემეფიშ ბაზა  
* ვატრანსლირებაფონი გემაჸვენჯობეფიშ, სტარტ- დო სტოპ-კოდონეფიშ მუნაჩემეფიშ ბაზა  

## სქოლიო

კატეგორია:რნბ
კატეგორია:ცილაშ ბიოსინთეზი
ოხალიფე

**ოხალიფე** თაშნეშე **ხალიფატი** () — დუდმართაშე, არაბულ-მუსლიმანური სახენწჷფო, ნამუთ დარსხჷ ოწმახმორაგადე მუჰამედიქ დო ნამუსჷთ უკული დუდენდეს ხალიფეფი („მოთირეეფიშით, მონძეეფიშით“), თაშნეშე თეოკრატიული ისლამური სახენწჷფოშ სისტემათ.

## ოხალიფეეფიშ ერკბული

### ისოტრიული ოხალიფეეფი

### ვაღიარაფილი დო მუშოთაღიარაფილი ოხალიფეეფი

## სქოლიო
შარლ ნიკოლი

**შარლ ჟიულ ანრი ნიკოლი** (ფრანგ. Charles Jules Henri Nicolle; დ. 21 ეკენია, 1866, რუანი, საფრანგეთი — ღ. 28 ფურთუთა, 1936, ტუნისი, საფრანგეთიშ ტუნისი) — ფრანგი ბაქტერიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.

## ბიოგრაფია
შარლ ნიკოლქ დებადჷ საფრანგეთიშ ნოღა რუანს, ექიმიშ ფანიას. გურაფულენდჷ რუანიშ ლიცეუმს დო უკულ პასტერიშ ინსტიტუტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ბაქტერიოლოგიაშ ლაბორატორიაშ დირექტორო 1896-1902 წანეფს. უკულ მუშენდჷ ტუნისის, თექიან პასტერიშ ინსტიტუტიშ ხემანჯღვერო. შარლ ნიკოლქ მუშ მენცარული რკვიებათ დანტკიცჷ ნამდა ტიფიშ ლახალა გინმუღუდჷ ადამიერიშ ტის.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
შარლ ნიკოლი რე ავტორი შხვადოშხვა მენცარული წინგეფიშ დო ფილოსოფიური ნახანდეფიშ:
### მენცარული პუბლიკაციეფი
* *Le Destin des Maladies infectieuses* (1933)
* *La Nature, conception et morale biologiques* (1934)
* *Responsabilités de la Médecine* (1935)
* *La Destinée humaine* (1936)

### პროზაული დო ფილოსოფიური ნახანდეფი
* *Le Pâtissier de Bellone* (1913)
* *Les deux Larrons* (1929)
* *Les Contes de Marmouse* (1930)

## ლიტერატურა
* Dworkin, Jonathan; Tan, Siang Yong (2012). "Charles Nicolle (1866–1936): Bacteriologist and conqueror of typhus" (PDF). Singapore Medical Journal. 52: 764–765.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*შარლ ნიკოლი NobelPrize.org-ის

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1866
კატეგორია:ნაღურა 1936
ადოლფ ვინდაუსი

**ადოლფ ოტო რეინოლდ ვინდაუსი** (გერმ. Adolf Otto Reinhold Windaus; დ. 25 ქირსეთუთა, 1876, ბერლინი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 9 მანგი, 1959, გეტინგენი, ბჟადალი გერმანია) — გერმანალი ქიმიკოსი, სტეროლეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის, 1928 წანას. გურაფულენდჷ მედიცინას ბერლინიშ უნივერსიტეტის, უკულ ქიმიას ფრაიბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ ქიმიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. ვინდაუსი რდჷ ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიშ, გიშარჩქინელი ბიოქიმიკოსიშ ადოლფ ბუტენანდტიშ ომენცარე ხემანჯღვერი.

## ლიტერატურა
* Karl Dimroth (1976). "Das Portrait: Adolf Windaus 1876–1959". Chemie in unserer Zeit. 10 (6): 175–179.
* Adolf Butenandt (1960). "Zur Geschichte der Sterin- und Vitamin-Forschung. Adolf Windaus zum Gedächtnis". J. Nutr. 72 (18): 645–651.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ადოლფ ვინდაუსი Nobelprize.org-ის
* ადოლფ ვინდაუსი www.nndb.com-ის

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1876
კატეგორია:ნაღურა 1959
ომაიანეფი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ომაიანეფიშ ოპალუე 750 წანაშო
**ომაიანეფი** – ომაიანეფიშ სახალიფოშ დინასტია, ნამუთ ქიანას მართუნდჷ 661–750 წანეფს. 

მართლმორწუმე ხალიფა ალიშ ღურაშ უკული ოხალიფეს ომაიანეფიშ საგვარეულოშ დინასტიურ მართუალაქ ქჷდიჭყჷ. დინასტიაშ პირველი წჷმმარინაფალი მუავია I რდჷ. თე დინასტიაშ მართუალაშ ბორჯის ომაფე ხვისტაშ ნოღათ გჷნირთჷ დამასკოქ. ომაიანეფი ობურჯუდეს ბიზანტიას, ქჷდიჸუნეს ოორუე აფრიკა, 711 წანას ქჷდიჸუნეს ესპანეთი.

ომაიანეფიშ საგვარეულე დოთირჷ აბასიანეფიშ დინასტიაქ (750–1258), ნამუსჷთ გიშაკერძაფილი თია მიშუძუდეს სპარსალეფს. არაბეფიშ პრივილეგიეფი დიჭყოლიდეს, სპარსალეფქ დუდი გენწიჭოფეს. ხვისტაშ ნოღა დამასკოშე ერაყიშ ნოღა ბაღდადშა გეგნიღეს.

## ომაიანი ხალიფეფიშ ერკებული

* მუავია I : 661–680
* იაზიდ I : 680–683
* მუავია II : 683–684
* მარვან I : 684–685
* აბდ ალ-მალიქი : 685–705
* ვალიდ I : 705–715
* სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქი : 715–717
* უმარ II : 717–720
* იაზიდ II : 720–724
* ჰიშამი : 724–743
* ვალიდ II : 743–744
* იაზიდ III : 744
* იბრაჰიმ იბნ ალ-ვალიდი : 744
* მარვან II იბნ მუჰამადი : 744–750

## რესურსედი ინტერნეტის
* ომაიანეგი
* ომაიანეფი – ოხალიფეშ პირველი დინასტია

კატეგორია:ომაიანეფიშ ოხალიფე
კატეგორია:დინასტიეფი