open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლუქსორი

**ლუქსორი** () — ნოღა ჟიმოლენი (ობჟათე) ეგვიპტეს. ოხდეფიშ აკნაცჷმეფიშ კომპლექსით კარნაკწკჷმა, ლუქსორიშ ოხიდათ დო მონუმენტეფით, თაშნეშე ნილოსიშ ბჟადალ წყარპიჯიშ ომაფე ონთხორუეფით (მაფეფიშ დო დიაფალეფიშ ლეხერეფიშამო), თიშა შხირას მოსოფელიშ უდიდაში ღილე ცაშ თუდონი მუზეუმი უჯოხონა.

ლუქსორი საუჯგუშო ბაზა რე ჟილენი ეგვიპტეშ ტურეფშო დო პოპულარული მიოწურაფუ რე მოსვანჯეეფშო, მუჭოთ ნოღა, თეშ ნილოსიშ კრუიზეფიშ დაჭყაფური ვარდა საბოლოო ჭურჭული. თაშნეშე თენა რე ისტორიული ნოღა თებეშ ორენი. ნოღაშ მახორობა 2012 წანაშ მუნაჩემეფით — 506,600 ადამიერი რდჷ.
## ოქინაფუეფი
* ბჟაეიოლი წყარპიჯი
** ლუქსორიშ ოხიდა
** კარნაკიშ ოხიდა
** ლუქსორიშ მუზეუმი
** მუმიფიკაციაშ მუზეუმი
** სასუმარო ზოთონჯიშ დოხორე

* ბჟადალი წყარპიჯი
** მაფეფიშ ვე 
** დიაფალეფიშ ვე
** მედინეთ ჰაბუ (რამზეს III-აშ მემორიალური ოხიდა)
** რამესეუმი (რამზეს II-აშ მემორიალური ოხიდა)
** დეირ ალ-მედინა (მოხანდეეფიშ ოფუტე)
** გვარმაღალეფიშ ონთხორუეფი
** დეირ ელ-ბაჰრი (ჰაცეფსუთიშ ოხიდა)
** მალკატა (ამენოფის III-აშ დოხორე)
** მემნონიშ კოლოსი (ამენოფის III-აშ ოხიდა)

## კლიმატი

## დომაჸალაფირი ნორეფი
*  კაზანლიკი, ბულგარეთი
*  ბალტიმორი, მერილენდი, ააშ

## ფოტო გალერეა

File:Egypt.Luxor.Nile.01.jpg|ლუქსორი
File:Touristenbazar in Luxor (1995, 880x625).jpg|ლუქსორიშ შოშე
File:Egypt.LuxorTemple.02.jpg|ფარაონიშ ნაწახნაკა ლუქსორიშ მუზეუმს.
File:Egypt.LuxorTemple.River.01.jpg|ლუქსორიშ პანორამა



## რესურსეფი ინტერნეტის

* Theban Mapping Project: website devoted to the Valley of the Kings and other sites in the Theban Necropolis
* Luxor World Heritage Site in panographies  - 360 degree interactive imaging

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
ჰურგადა

**ჰურგადა** (), კინ **ელ-გურდაკა** — ნოღა ეგვიპტეს. ჭითა ზუღაშ საგუბერნატოროშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფუ ჭითა ზუღაშ წყარპიჯეფწკჷმა. ჰურგადა ზუღაშ მეშქაშობათ მითმიარსხუაფუ საუდიშ არაბეთის დო იორდანიას.

## ფოტო გალერეა

File:Alig harbour view Egipt 178.jpg|ჰურგადა
Image:Alig walk way hurghada egypt 629.jpg|ჰურგადა
Image:Hurgada russian pelmeni.jpg|
File:Oldvic3.jpg
File:Hurghada VillageRoad.JPG
File:Hurghada Hard Rock Cafe.JPG


## კლიმატი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official information for tourists concerning Hurghada 
* Virtual City tour around Hurghada

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
კატეგორია:ჭითა ზუღაშ მუჰაფაზა
პორტ-საიდი

**პორტ-საიდი** () — ნოღა ეგვიპტეს, პორტ-საიდიშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯის. 2004 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 529 684 ადამიერს აკმადგინანდჷ. პორტ-საიდის მიარე მართლმადიდებლური ოხვამე რე. 

## კლიმატი

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
*  ვოლგოგრადი, რუსეთი (1962)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Port Said Page on Facebook
*Port Said Port Authority 
*Portsaid's Free-zone 
*Portsaid history 

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
კატეგორია:პორტ-საიდიშ მუჰაფაზა
ტანტა

**ტანტა** () — ნოღა ეგვიპტეს. ტანტა 94 კილომეტრით რე დოშორაფილი ქიანაშ ნანანოღა კაიროშე დო 130 კილომეტრით ალექსანდრიაშე. ტანტა რე გარბიაშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ოწყარმალონე ონიშოლი წყარმალუ ნილოსიშ კვარჩხან წყარპიჯის.

## კლიმატი

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
კატეგორია:გარბიაშ მუჰაფაზა
ელ-ზაკაზიკი

**ელ-ზაკაზიკი** () — ნოღა ეგვიპტეს. 76 კილომეტრით რე დოშორაფილი ქიანაშ ნანანოღა კაიროშე. იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე ნორთის, წყარმალუ ნილოსიშ დელტას. ნოღას დიდი შანულობა ობარჷ ქიანაშ რინას. ელ-ზაკაზიკის რე ალ-აზჰარიშ უნივერსიტეტი. მახორობა აკმადგინანს 279 000 ადამიერს (2008). წჷმარინუანს შარკიაშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციულ ცენტრის. ოწყარმალონე ონიშოლი წყარმალუ ნილოსიშ მარძგვან წყარპიჯის.

## თაშნეშე ქოძირით

* ნილოსიშ დელტა .
* ალ-აზჰარიშ უნივერსიტეტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ზაკაზიკი 

კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი
კატეგორია:შარკიაშ მუჰაფაზა
რჩქვანელობური მელა

**რჩქვანელობური მელა** () — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ ჩხოლარი ჯოღორიშობურეფიშ ფანიაშე. თიში რსხულიშ სიგჷრძა რე 60-90 სმ, კუდელიშ — 40-60 სმ, წონა — 6-10 კგ. კიდირი დო კუდელიშ ბოლო ჩე უღუ. თვათვეფს უჩა ლაქეფი უღუ. ფართას რე გოფაჩილი. მუთმოფხვადჷნა ევროპას, აზიას, ოორუე აფრიკას დო ოორუე ამერიკას. უმოსობას მეთმეჩანს ღილე აბანეფს. ჭკომუნს მაღირღონალეფს, ოშა-გოშათ ყურდღელეფს, მაფურინჯეეფს, ჭანდეფს, ღურელ ჩხოლარეფს დო შხვა ნოსქილედეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რჩქვანელობური მელა 
* რჩქვანელობური მელა — National Geographic  

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:ჯოღორიშობურეფი
შხური

**შხური** (ლათ. Ovis) — ჭკობაჩორქოამი მანკორუ ჩხოლარეფიშ გვარი ჩხოუშობურეფიშ ფანიაშე. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷრძა — 140 სმ, მასა — 40-200 კგ-შახ. გოფაჩილი რე სქირონაშქა ზუღაშ კანკალე კოკის, წჷმი, მორჩილი, ცენტრალურ დო ოორუე-ბჟაეიოლ აზიას, თაშნეშე ოორუე ამერიკაშ ბჟადალ ოლქეფს. მუთმოფხვადჷნა ზუღაშ დონეშე 5000 მ-შახ. ხე გოფაჩილ აბანეფს. ჯოგური პოლიგამიური ჩხოლარეფი რენა. 
მინი|მარცხნივ|300px|
ჸოფილ სსრრ-იშ ტერიტორიას შხურიშ 2 გვარობა რე: არხარი (O. ammon) დო  ქასქელი შხური (O. canadensis). შხურიშ გეოგრაფიულ რასეფს შქას მოლენკავკაციას (სომხეთი) მუთმოფხვადჷნა O. ammon gmelini. ჭკომჷნა ოდიარე ჩანარეფს. მაკობა 5 თუთაშახ იგჷნძორებუ. ხანა 1-2 ერჩქის. გიმირინუანა ხორცის დო ტყების. წჷმარინუანს მიარე თეხანური ჸუდეშ შხურიშ ნოგორს.

## ლიტერატურა
*ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 251, თბ., 1987 წელი

კატეგორია:ჭკობაჩორქოამეფი
დიდი თუთაშხა

**დიდი თუთაშხა** (), *ნებაშ თუთაშხა* — ნებაშ მარაშ თუთაშხა დღა. თე დღას გითმიშინანა ჯვეშაპიანურ პაქტრიარქი იოსების, ნამუთ ეგვიპტეს გიმოჩეს ჯიმალეფქ, მუჭოთ მონებე იოსე ქირსეშ გჷმოხანტუალა, თაშნეშე სახარებაშ თხობელუას იოსე ქირსეშით უჸოფიერე ლუღიშ ჭყალაშ გეშა, ნამუთ თიჯგურა შურიშ სიმბოლო რე, ნამუსჷთ ოშურიელე გუმნაღელი ვამუღჷნ — ჭეშმარიტი ცოდაშ მუკონწყუმა, რწუმა, ხვამეფი დო ჯგირი საქვარეფიშ კეთება.

კატეგორია:თუთაშხა
დიდი თახაშხა

**დიდი თახაშხა** (), *ნებაშ თახაშხა* — ნებაშ მარაშ თახაშხა დღა. თე დღას გჷთმიშინანა  იოსე ქირსეშით ფარისოლეფიშ დო მეწინგეეფიშ გოძიგვინაფა, თაშნეშე არიკეფს, ნამუეფით იოსექ თქუ იერუსალიმიშ ოხიდას: კეისარიშ ტიტულიშ (ბიბლია, მათე, 22:15-22) დო ღურელეფიშ განათებაშ გეშა (ბიბლია, მათე, 22:23-33), თაშნეშე სარკო ოლოლიაშ (ბიბლია, მათე, 25:31-46) დო ოქიანუშ დალიაშ გეშა (ბიბლია, მათე, 24:3-42), იანგეეფი ვითი ცირაშ დო ტალანტეფიშ გეშა.

კატეგორია:თახაშხა
დიდი ჯუმაშხა

**დიდი ჯუმაშხა** – ნებაშ მარაშ ჯუმაშხა დღა. დაწესჷ ქირსიანულ ოხვამექ თიმ დღაშ ეიოშანალო, მუჟამსჷთ იუდაქ გუმოჩჷ მონძღვარი დო სინედრიონიშ მაკათურეფს მოხვარებას მოპიჩუ თიშ ჩინებაშო დო ჭოფუაშო, მუშ გეშა 30 ვარჩხილი მითხუ. თექ მოხვადჷ თიშ უკული, მუთ ქირსექ იერუსალიმიშ ოხიდაშე გეგნორაჸუ ვაჭარეფინ. თინწკჷმა პასექიშ დღახუ რდჷ დო მაჯოგე პაპათარეფქ მუთუნ ვაგაბედეს. მორწუმეეფიშ ულაშ უკული — იუდაშ შენწიებათ ოჭოფეს ქირსე დო ჯვარს მაცუნეს.

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
კატეგორია:ჯუმაშხა
დიდი ცაშხა

**დიდი ცაშხა** – ნებაშ მარაშ ცაშხა დღა. დაწესჷ ქირსიანულ ოხვამექ თი დღაშ ეიოშინალო, მუჟამსჷთ იოსე ქირსექ ეკონია სერობა (სერუა) უმანჯჷ 12 მოშქვაფილსჷნ. თე მოლინაშ სახარებაშული ინტერპრეტაცია თეჯგურა რე:

*”მონძღვარქ დიო თინეფს თითო-თითოთ გუბონჷ კუჩხი, უკული თქუ: ართი თქვანშე გაგჷმობჩანსია. არძა გოზარზალაფირი რდჷ დო იკითხეს: „ნუთუ მა ვორექ“. „ზუსტად სი“, უგამჷ ქირსექ იუდას დო ქელაფურცქინჷ: „მუ საქვარით გაფუ ოკეთებელინ, გაკეთი ორდოშე“. უბადო იუდაქ გედირთჷ, პაპათარეფშა მიდესანჭაფუ, ქირსექ — ქობალი გუტახჷ მოჩქვაფირეფს, ქემიოჭირინუ დო თქუ:„თენა რე ხორცი ჩქიმი თქვანო მუკოტახილი“, უკული ღვინი ქიგუბუ: „თენა რე ზისხირი ჩქიმი, თქვანო დო მიარეშო დობუნელი“.*

თაშ მირსულჷ მაართა ზიარობაქ.

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
დიდი ობიშხა

**დიდი ობიშხა**, მაჟირანერო***ჭითა ობიშხა***, ნებაშ მარაშ ობიშხა დღა. დაწესჷ ქირსიანულ ოხვამექ თი დღაშ ეიოშინალო, მუჟამსჷთ იოსე ქირსე ჯვარს მაცუნესჷნ. ათე მოლინაშ სახარებაშული ინტერპრეტაცია თეჯგურა რე:

*იოსეშ მოჯოგე პაპათარეფქ იუდაშ შენწირებათ ოჭოფეს იოსე დო წჷმურინეს ურიასტანიშ მამართალს პონტოალ პილატეს დო თიში ჯვარს მოცუნაფა მითხუეს. თინა [[გოლგოთა|გოლგოთაშ გვალა]]შა გეკიჸონეს, სოდე ურიეფი დჷმაშებუეფს ღურათ ასაჯენდესჷნ. თინწკჷმა [[ფესახი|პასექიშ დღახუ]] რდჷ დო ართი დასაჯაფალიშ გოდუდიშულაფა შილებედჷ. პილატექ გვერი ბარაბა გაგჷშეჸონჷ დო ქოკითხჷ: ნამუ გუადუდიშულათია. კათაქ ბარაბაშ გოდუდიშულაფა მითხუ. პილატე ვარდჷ დორწუმაფილი ქირსეშ დჷნოშურს, მარა კათაშ არყებას მუთხილუ, ტაშტი ქჷმაღალაფუ, ხელეფი გიბონჷ დო თქუ: თე საქვარს მა უბრალე ვორექია. თეშ უკული, კათაშ მოთხუალათ, იოსე ქირსე ჯვარს აცუნეს.*

კატეგორია:ლიტურგიული კალენდარი
კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
გივი ბერიკაშვილი

**გივი ბერიკაშვილი** (დ. 15 მესი, 1933, კოლაგი, გურჯაანიშ რაიონი — ღ. 10 პირელი, 2017, ქართი, საქორთუო) — ქორთუ თეატრიშ დო კინოშ არტისტი. 1956 წანას გათუ საქორთუოშ თეატრალური ინსტიტუტიშ ოარტისტე ფაკულტეტი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ რუსთავიშ სახენწჷფო დრამატულ თეატრის, სოხუმიშ სახენწჷფო დრამატულ თეატრის დო ბოლოს კოტე მარჯანიშვილიშ ჯოხოდვალაშ სახენწჷფო აკადემიურ თეატრის, რე საქორთუოშ დოინალაფირი არტისტი, საქორთუოშ ოკათე არტისტი (1979), კოტე მარჯანიშვილიშ ჯოხოდვალაშ პრემიაშ ლაურეატი, იპოლიტე ხვიჩიაშ ჯოხოდვალაშ პრემიაშ ლაურეატი, წანაშ საუჯგუშო ქომოლკოჩიშ პრემიაშ ლაურეატი. 2017 წანაშ 9 პირელს, ფიჟვეფიშ ანთებაშ დიაგნოზით ოლეხეშა გეგნიონეს, 10 პირელს არტისტიქ დოღურჷ.
## რესურსეფი ინტერნეტის
*

## სქოლიო

კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
კატეგორია:გურჯაანიშ მუნიციპალიტეტის დუნაბადეეფი
ბაიობა

**ბაიაობა** (ქორთ. — ბზობა) — ქირსიანული ოხვამეშ ართ-ართი თარი ოღორონთე დღახუ. მოყარე რე, ეშანჷნს თანაფაშ ოწოხოლენ ჟაშხა დღას. ქირსიანული კულტიშ ინალობას ბაიობაშ დღახუქ IV ოშწანურას მიშართჷ (დაჭყაფურს ეთმეჭოფუნს ჯვეში ურიული დღახუშე). თიში დინორე გერსხილი რე სახარებაშ თხობელუას, ნამუსჷთ გინოჩამილი რე იერუსალიმიშ პასექიშ დღახუშ ოჭიშაფალო იოსე ქირსეშ მინულაშ ამბე. იოსეს მახორობაქ ხიოლით ქჷდოხვადჷ, მინ თიშ მუმაჸონაფალ ჩხოლარს (გჷრჷნს) კუჩხიშ გიმე მუში მუკაქუნალს დჷთმურჩანდჷ, მინი პალმაშ ჸალეფს — ბაიას გეთმუფინანდჷ, თეწკჷმა ართო „ოსანას“ იძახჷდეს. ბაიობაშ რიტუალი სიმბოლურო იმაჟირენს სახარებაშ თე თხობელუაშ კანკალე დეტალს; პაპამოინალეეფი მახვამალეფიშით მოღალირ ჸალეფს აკურთხენა, იბირა „ოსანას“ დო შხვა. მიარე ქიანას პალმაშ მანგიორობას ზაკალი არსულენს, რუსეთის — ჯიჭონი () (верба > „вербное воскресенье“).

## ლიტერატურა
* *ლომინაძე ბ.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 353, თბ., 1977

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
ხან-შაიხუნი

**ხან-შაიხუნი** () — ნოღა სირიას, მაარათ-ელ-ნუუმანიშ რაიონს, იდლიბიშ მუჰაფაზას. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 350 მეტრის. 2012 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 55 843  ადამიერს აკმადგინანდჷ. იდვალუაფუ ალეპო—დამასკოშ თარ ნაბაკის. აბანობური ეკონომიკა, მაართა რანწკის, ოფუტეშ მეურნობას გერსხჷ, თაშნეშე აქცენტი იკეთებუ მარდუ ბამბეშე დო ბწკარეულობაშე. ნოღა, კინოხ ჩინებული რდჷ ნოქარგეფიშ წარმებათ.

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
ალეპო

**ალეპო**, *ჰალაბი* () — ნოღა ოორუე სირიას. თინა ქიანაშ არძაშე დიდი ნოღა რე მუჭოთ მახორობაშ, თეშ ფართობიშ მეჯინათ. მახორობაშ მუდანობშჸურე თის ლევანტის მაართა აბანი უკებჷ, 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა 2 100 000 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ნოღა ალეპოშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე, ნამუსჷთ 4 507 000 მახორობათ (2009), მახორობაშ მუდანობაშჸურე მართა რე სირიას.
## დომაჸალაფირი ნოღეფი

*  ლიონი, საფრანგეთი 2000 წანაშ 18 გჷმათუთაშე.
*  გაზიანთეფი, თურქეთი
*  ქილისი, თურქეთი
*  იზმირი, თურქეთი
*  ბრესტი, ბელარუსი 2010 წანაშ 18 ღურთუთაშე.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
ჰომსი

**ჰომსი** () — ნოღა ბჟადალ სირიას, ელ-ასისიშ ლეხერს. ჰომსიშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 900 492 ადამიერი (2012). ორკინაშარე დო ოავტომობილე რზალეფიშ, ნაფთობ დო პროდუქტეფიშ რშვილი. გოვითარაფილი რე ნაფთობგინმამუშებელი, ქიმიური, ცემენტიშ, ოფეიქარე, ოჭკომალიშ ხერეჭუა. ვაჭრენა ხილით, ბწკარეულობათ, მეჩხოლარობაშ პროდუქტეფით.

## ლიტერატურა

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
ჰამა

**ჰამა** (; ჯვეშურიული: חֲמָת *ჰამათ*, *"ჯიხა-ზურგა"*) — ნოღა ბჟადალ-ცენტრალურ სირიას, წყარმალუ ორონტესიშ წყარპიჯის. თინა დამასკოშ ოორუეშე 213 კილომეტრის დო ჰომსიშე 32 კილომეტრის იდვალუაფუ. ნოღა ჰამაშ მუჰაფაზაშ პროვინციულ ნანანოღას წჷმარინუანს. 854,000 (2009 წანაშ ფასებათ) მახორუთ ალეპოშ, დამასკოშ დო ჰომსიშ უკული, ჰამა სირიაშ სიდიდათ მაანთხა ნოღა რე.
## ლიტერატურა
*P. J. Riis/V. Poulsen, Hama: *fouilles et recherches 1931–1938* (Copenhagen 1957).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*The Official City's Group on facebook  – 
*e.sy  ოთარობე სერვისეფი.
*Hama city community on the net  
*Ancient Hama king list

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
კატეგორია:სირიაშ ისტორია
ლატაკია

**ლატაკია** () — ნოღა სირიას, ნამუთ ლატაკიაშ მუჰაფაზას (რეგიონს) იდვალუაფუ. 2004 წანაშ მახორობაშ საარძო ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღა ლატაკიას დოხოლაფირო 383,786 ადამიერი ოხორნდჷ.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
*  სუსი, ტუნისი
*  მერსინი, თურქეთი
*  კონსტანცა, რუმინეთი
*  რიმინი, იტალია
*  გილანიშ ოსტანი, ირანი
*  გენუა, იტალია

## ლიტერატურა
*.
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*elatakia The First Complete website for Latakia news and services
*Latakia news and services  
*Tishreen University   
* Audio interview with Latakia resident about life in Latakia 
*Pictures from 2009

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
რაკა

**რაკა** თაშნეშე **ერ-რაკა** () — ნოღა სირიას. იდვალუაფუ რაკაშ მუჰაფაზაშ რაკაშ მინტაკას. 2004 წანას ნოღაშ მახორობა 220 488 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
*სირიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*საინფორმაციო საიტი eraqqa

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
დეირ-ეზ-ზავრი

**დეირ-ეზ-ზავრი** თაშნეშე **დაირ-ელ-ზორი** (არაბ. دير الزور‎‎) — ნოღა სირიას, ნამუთ დეირ-ეზ-ზავრიშ მუჰაფაზას (რეგიონს) იდვალუაფუ. 2004წანაშ მახორობაშ საარძო ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღა დეირ-ეზ-ზავრის დოხოლაფირო 211 857 ადამიერი ოხორანდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
ტარტუსი

**ტარტუსი** () — ნოღა სირიას. იდვალუაფუ ტარტუსიშ მუჰაფაზაშ ტარტუსიშ მინტაკას. 2004 წანას, ნოღაშ მახორობა 115 769 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
*სირიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტარტუსიშ გეოგრაფია დო ისტორია
* ტარტუსიშ ონიშოლი 

## სქოლიო

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
იდლიბი

**იდლიბი** () — ნოღა სირიას. იდვალუაფუ იდლიბიშ მუჰაფაზაშ იდლიბიშ მინტაკას. 2004 წანას, სნოღაშ მახორობა 97 969 ნოღაშ აკმადგინანდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
*სირიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*1-ა რსულჸოფური არაბული საიტი

კატეგორია:სირიაშ ნოღეფი
მარგალეფიშ მუნიციპალიტეტი

მინი|მარგალეფიშ მუნიციპალიტეტი
მინი|მარგალეფიშ მუნიციპალიტეტი
**მარგალეფიშ მუნიციპალიტეტი** ვარდა **მარგალეფი** (, , )  —  მუნიციპალიტეტი ესპანეთის, მიშმურს კატალონიაშ ავტონომიური რეგიონიშ ტარაგონაშ აკოდგინალუაშა. მუნიციპალიტეტი მიშმურს პრიორატიშ რაიონიშ (კომარკაშ) აკოდგინალუაშა. ფართობი — 34,7 კმ². მახორობა — 115 ადამიერი (2010).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ხასჷლა 
* Página oficial del Ayuntamiento 
* Información de la Generalitat de Catalunya
* Información del Institut d'Estadística de Catalunya
* Información general 

კატეგორია:ტარაგონაშ მუნიციპალიტეტეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ მუნიციპალიტეტეფი
ტომოჰავკი (რაკეტა)

მინი|300პქ|სუამი რაკეტა ''Tactical Tomahawk Block IV'' გომორსებაშ ბორჯის. ობჟათე კალიფორნია
**ტომოჰავკი** ვარდა **ტომაჰოკი** (, ) — სტრატეგიული დო ტაქტიკური შანულობაშ, ამერიკული მიარეღანკამი შორი ქიმინჯალაშ მაღალი სიზუსტეშ ჟიბგერაფონი სუამი რაკეტა (**სრ**). ფურინუას არსულენს გოთანჯილო აბანიშ რელიეფიშ გინოღულერობაშ მორჩილ სიმაღალეეფს. ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფიშ ხვამარდეფიშ დო ნიშეფიშ აკოანჯარაფას რე, ნამუთ გიმირინუაფუდჷ ააშ-იშ ნაკათინა შანულამ ოურდუმე კონფლიქტეფს, თე რაკეტაშ აკონაჯარაფაშა მეღებაშ მომენტშე, 1983 წანაშე. რაკეტაშ საორიენტაციო ფასი რე 1,45 მილიონი დოლარი (2014).
## სქოლიო

კატეგორია:სუამი რაკეტეფი
კატეგორია:ააშ-იშ ორაკეტე ანჯარეფი
ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფი

მინი|300პქ|ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფიშ დეპარტამენტიშ ემბლემა
**ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფი** () — ააშ-იშ ოზუღე 
ოპერაციეფიშ უჭყაფა დო აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ გვარობა, თაშნეშე, ააშ-იშ ფორმამ ოინალეეფშე ართ-ართი. ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფი, მიმალი ბორჯიშო, იკოროცხუ არძაშე შხუ დო ჸონიერ ოზუღე ნძალათ მოსოფელს, კომბინირაფილი ობურსაფალი ფლოტიშ არძაშე მაღალი ტონაჟით. თიშ დოჸუნალას რე მოსოფელიშ უშხუაში ავიამაღელი ფლოტი, ნამუეფიშ შქას ვითი ობურსაფალი როწკის რე, ოთხი ორეზერვე ფლოტის რე,აკოგაფაშ პროცესის რე ახალი კლასიშ სუმი ავიამაღელი. აშშ-იშ ოზუღე ნძალეფს 328,186 მოქიმინჯე მანინალე რე, 110,882 ადამიერი ოზუღე ნძალეფიშ რეზერვს რე. 2015 წანაშ ეკენიაშ მუნაჩემეფით, თიშ დოჸუნალას რე 272 ობურსაფალი ნიში დო 3 700-შე უმოსი მოქიმინჯე ოფურინალი აპარატი.
## სქოლიო

კატეგორია:ააშ-იშ ოურდუმე ოზუღე ნძალეფი
კატეგორია:ააშ-იშ ჭყანიერი უჭყაფეფი
მარქვალი

thumb|270px|ქოთომიშ დო ჭყორიშ მარქვალეფი
**მარქვალი** — ოჭკომალი პროდუქტი. არძაშე შხირას, მუჭოთ წესინ, ქოთომიშ მარქვალს ჭკომჷნა. მარქვალი აკმოდირთუ რსულფასამი ცილეფით. ქოთომიშ მარქვალიშ ოშქაშე სტანდარტული წონა აკმადგინანს — 40 გ. თინეფშე ცილაშა მოურს დოხოლაფირო — 56 %, გური — 32%, ხეჭი — 12 %. 

გიშმართჷნა ოტაბაკე მარქვალიშ სუმ ტიპის: 
* ახალშეახალი (ე.ი. მუჟამსჷთ მარქვალი იჩუალუაფუ თიში სკუალაშე 30 დღას);
* მარგილარი (ე.ი. იჩუალუაფუ 30 დღაშე უმოსის მარგილარს); 
* კირიშ (ე.ი. იჩუალუაფუ კირიშ ნაკათეფს). 

ირი დიეტური დო ოტაბაკე ქოთომიშ მარქვალი ირთუ I დო II კატეგორიეფო, ნამუთ გინორთელი რე წონათ დო ხარისხით. II კატეგორიაშ მარქვალეფი ნარკის იწონჷნა დო ხარისხით მუზმარენით დაბალას რე, მორო თეჯგურა მარქვალი უმოსი ახალი რე დო ოჭკომალო მორგე რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მარქვალი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* მარქვალი — ოჭკომალი რცხილი  

## ლიტერატურა
* Книга о вкусной и здоровой пище. 8-е издание, исправленное и дополненное. — М.: Агропромиздат. Л. М. Богатова. 1987.

## სქოლიო

კატეგორია:მარქვალი
სონა

**<span lang="ka" dir="ltr">სონა</span>** () — ართ-, ჟირ- დო მიარეწანიანი ჩანარეფიშ გვარი ქოლგამეფიშ ფანიაშე. დახე ირდიხას რე გოფაჩილი. ჩინებული რე 20-შახ გვარობა. მოჸუნა კულტურული სონა (), ნამუთ ჟირწანიანი (ოშა-გოშათ ართწანიანი) ორკვანალი ორტვინობა რე. ჩინებული რე სონაშ 3 სახეგვარობა: მებულეკიე, ყერწამი დო ფურცელამი. თე ეკონია ფართოთ რე გოფაჩილი საქორთუოს. სონა იკათუანს ვიტამინეფს, მინერალურ ნიფთიარობეფს, ეთერზეთეფს. ლადირი დო ხომლა სონას გიმირინუანა კულინარიას დო ოკონსერვე რეწუალას. თასჷნა გვიან დამორჩილს, ზოთონჯს ვარდა ორდოშიან გიშულირს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ქორგამეფი
კატეგორია:ორტვინობა
კატეგორია:ორკვანალეფი
ქინძი

**ქინძი** თაშნეშე **კორიანდრი** () — ართწანიანი ჩანარი ქორგამეფიშ ფანიაშე (Apiaceae). ქინძიშ ოდაბადეთ რე მერჩქინელი სქირონაშქაზუღაპიჯონა, სოდე  ტყარი სახეთ ჩანს, ნამუთ კინ თი აბანეფშე რე კულტივირაფილი.

ქინძის უღუ ცილინდრული, თიმგემარინჯი ღერი, ნამუშ სიმაღალა 60 სმ-ს ანჭუ. ფორმათ მათირე ფურცელეფი რანეკას იდვალუაფუ. პეულეფი აკოშაყარელი რე რთულ ქორგეფო. სფეროშოვური ვარდა მოგჷრძე–მორგვალე გუმნაღელი უღუ. იკათუანს ეთერზეთეფს დო ციმუეფს.

საქორთუოს ქინძი უჯვეშაშ ბორჯიშე რე გოფაჩილი. თაქ ჩანს ქინძიშ მუსხირენი კულტურული გვარობა.

## ლიტერატურა
* Katzer, Gernot Coriander Seeds and Cilantro (Coriandrum sativum)
* Noxon, Heather and Meyer, Alex (2004). Genetic Analysis of PTC and Cilantro Taste Preferences.  MindExpo 2004

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ვოლ სტრიტ ჟურნალიშ სტატია (ფურთუთა, 2009).
* NPR ისტორიეფი თიშ გეშა, თუ მუჭო ამორსენა ქინძისჷნ (ქირსეთუთა, 2008).
* ''New York Times'' ხობა ქინძიშ გიმორინაფათ (პირელი, 2010).

კატეგორია:ქორგამეფი
კატეგორია:ორკვანალეფი
მაკინდოლი

**მაკინდოლი** () — ჩანარეფიშ გვარი ქორგამეფიშ ფანიაშე. ართ ვარდა ჟირწანიანი ოდიარე რე. თიში ოდაბადე სქირონაშქა ზუღა რე. დახე ირდიხას რე გოფაჩილი. ჩინებული რე მაკინდოლიშ 3 გვარობა, კულტურას რე ართი — ორტვინიშ მაკინდოლი (Petroselinum sativum), ჟირწანიანი რე, მაართა წანას ივითარენს ფურცელეფს დო ბულეკის, მაჟირა წანას — ოპიოლე ღერს (75 - 150 სმ) დო თასის. ჸინგჷმარზე რე, თასჷნა გვიან დამორჩილს, ზოთონჯს ვარდა ორდოშიან გიშულირს. თასი 2-3&nbsp;°C ტემპერატურას ღვიღვონდუ, ოროს ზჷმიერო მითმითხინს. მაკინდოლი დიდარი რე ვიტამინეფით, მინერალური ნიფთიარობეფით დო ეთერზეთეფით. გიმირინუანა ლადირო დო ხომლათ კულინარიას დო ოკონსერვე რეწუალას, მედიცინას (ბჟღერმალინე საშუალებათ). მაკინდოლიშ 2 სახეგვარობა რე ბულეკი მაკინდოლი დო ფირცელამი მაკინდოლი. თე ეკონია ფართოთ რე გოფაჩილი საქორთუოს „ქუთეშურიშ“ ჯოხოდვალათ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ქორგამეფი
კატეგორია:ორკვანალეფი
ზაფანა

thumb|250პქ|ზაფანა თაი
**ზაფანა** (Capsicum) — ჩანარეფიშ გვარი ჯოღორიშ მაჸურზენაიაშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანამი ბართვოდიარე, კულტურას ართწანიანი ორტვინიშ ჩანარი რე. უღუ ჸალერი, 30-130 სმ სიმაღალაშ ღერი. ლექინი მოგჷრძე ვარდა კუნტაყერწამი ფურცელი. გუმნაღელი რცუ კანკრი რე. კულტურას მუთმოფხვადჷნა ზაფანაშ 4 გვარობა, ნამუშე ევრაზიას ფართას რე გოფაჩილი მექსიკური ზაფანა (Capsicum annuum). გიშმაღტჷნა ზაფანაშ წარე დო გემუან ჯიშეფს. კოლოს გიმირინუანა ოზადალ-ორკვანალო, გემუანს — ოკონსერვე დო კულინარულ წარმებას. საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა ქუთეშური დო შხვა აბანური ჯიშეფი. 

## ლიტერატურა
 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Plant Cultures: Chilli pepper botany, history and uses
* The Chile Pepper Institute of New Mexico State University
* Capsicums: Innovative Uses of an Ancient Crop

კატეგორია:ჯოღორიშ მაჸურზენაიაშობურეფი
2001 წანაშ 11 ეკენიაშ ტერორისტული აქტეფი

მინი|250px|11 ეკენია
**11 ეკენიაშ გენთხაფა** (ინგლ. „September 11 attacks“, კუნტას „9/11“, nine-eleven — ჩხორო-ვითაართი) — ალ-კაიდაშ დუდიშმაჸვილუ ტერორისტეფიშ კოორდინიაფილი გენთხაფეფიშ სერია ააშ-იშ ტერიტორიას 2001 წანაშ 11 ეკენიას. ათე დღას 19 ისლამისტ ტერორისტიქ იხვამილუ ოთხი კომერციული შარაშიანი ფურენჯი. მახვამილაფარეფქ ღანკას ურაგვინეს ჟირი ფურინჯი ნიუ-იორკის მოსოფელიშ ოავაჭარე ონოგურიშ ჟირი ცარიატას (თ.შ. ნაჟირალეფს), მუშ უკულით ღურჷ არძა მეშარექ დო ათე დგჷმილს ეთი მომენტის მარენჯი კათაშ უმენტაშობაქ. ჟირხოლო დგჷმილქ ჟირი სათიშ დინახალე აკოციუ დო ათიჸუნუ მედვალირი ჟირი დგჷმილი, შხვა ბრელს ძალამო ეცილჷ. მახვამლაფარეფქ მასუმა ფურინჯი პენტაგონიშ დგჷმილს ურაგვინეს. მაანთხა ფურინჯიქ სომერსეტ-ქაუნთიშ (პენსილვანია), ვეს გითოლჷ. ოთხხოლო ფურინჯის არძა მეშარექ ღურჷ.

მინი|250px|11 ეკენია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States *official commission website*
* National September&nbsp;11th Memorial and Museum – List of victims
* September 11, 2001, Documentary Project from the U.S. Library of Congress, *Memory.loc.gov*
* September 11, 2001, Web Archive from the U.S. Library of Congress, *Minerva*
* Understanding 9/11&nbsp;– A Television News Archive at Internet Archive
* CNN.com&nbsp;– Video archive, including the first and second planes.

კატეგორია:ააშ-იშ ისტორია
კატეგორია:2001 წანაშ ტერორისტული აქტეფი‎
ალ-კაიდა

thumb|ალ–კაიდაშ შილა.
**„ალ-კაიდა“** (არაბ.: القاعدة, მარგ.: ოსხირი, წესი; მიოზიმ.: ყალდა; ინგლისური ნინაშე გინოღალირი ვერსიათ **„ალ-ქაიდა“**) — ისლამისტური ტერორისტული ორგანიზაციეფიშ რშვილი, ნამუეფსჷთ ეკაწამენა ტერაქტეფიშ მონწყუალას კენიას, ტანზანიას, კოკი ჯერბას, შარმ-ელ-შეიხის (23.07.2005) დო ააშ-ს (11.09.2001). ალ-კაიდა საირქიანო ტერორისტულ ორგანიზაციათ მიოჩქუნა დო ათეჯგურა სახეშ ტერორიზმიშ პროტოტიპო მიარზებუ.

## ძირით ხოლო
* ტერორისტული ორგანიზაციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* U.S. Dept. of Justice, Al Qaeda Training Manual
* Al-Qaeda in Oxford Islamic Studies Online 
* Decade After 9/11, Al-Qaeda in Shambles 
* 17 de-classified documents captured during the Abbottabad raid and released to the Combating Terrorism Center 
* Bin Laden documents at a glance

კატეგორია:ტერორისტული ორგანიზაციეფი
პენტაგონი

thumb|პენტაგონი
**პენტაგონი** (ბერძენულო pentagonon „ხუთკუნთხული“) — ხუთკუნთხულიშ ანაგიშ ააშ-შ დუდიშთხილუაშ ომინისტრეშ დგჷმილი არლინგტონს, ვირჯინიაშ შტატის. გინოღალირი შანულობათ ააშ-შ ოურდუმე დუდალა.

კატეგორია:ააშ-შ ოურდუმე ნძალეფი
კატეგორია:ააშ-იშ თარობა
კაკაო

**კაკაო**, *შოკოლადიშ ჯა* () — რსხულდაბალი (5—8 მ) იროწვანე ჯა ბარბაშობურეფიშ ფანიაშ ჩანარი. უღუ რუმე წვანე, გოსარსალერი ფურცელეფი დო ჸვინთელი ვარდა მოჭითე პეულეფი. გუმნაღელი (კოლოფა) ჸვინთელი, ნარინჯიშფერი ვარდა ჭითა რე, თიში სიგჷრძა რე 30 სმ, სიგანა — 10—12 სმ, 300—600 გ-ს იწონუ დო 25—60 თაი მილაძჷ. ჸოფარინას „კაკაოშ საკი“ უჯოხონა. ტყარო ირდუ ცენტრალურ დო ობჟათე ამერიკაშ ლამე ტროპიკულ ტყალეფს. ჯვეშითჯვეშიშე კულტივირაფილი რე ჟირხოლო გვერდოსფეროშ ტროპიკეს. თარო ამიარენა თასით. ჯგირო ხარენს ორანჟერეეფს. თეობრომინიშ დო მთრიმლავი ნიფთიერობეფიშ კათაფაშ გეშა თასის წარე, წკვატე გემო უღუ. ოსინჯებელი მუშობურობეფიშ გაუჯგუშაფალო ატატაეშაღალირჷ თასის 2—7 დღა-სერიშ გოძვენას უტარენა ფერმენტაციას, მუშ შედეგო თინა გემუანი გემოს დო არომატის შიბულენს.

კაკაოშ თასიშ აკოდგინალუას რე (სქირე ნიფთიარობაშა გინოანგარიშაფათ %-ის): წყარი 4—6; ციმუ, კაკაოშ ზეთი 51—54; ცაცლაბი 7—19; გლუკოზა, ფრუქტოზა 1—2; ცილა 10—12; თეობრომინი, კოფეინი 1—1,5; მთრიმლავი ღვანდეფი 4—7; ბჟალეფი 1—2; მინერალური ღვანდეფი 2-3. კაკაოშ გუმნაღელშე ღებულენა ღარღილს, ღარღილიშ ჭიფას ქუალათ — „კვარკვაზელ კაკაოს“, ნამუშე კაკაოშ ზეთის დო შოკოლადის აკეთენა. კვარკვაზელი კაკაოშ აკოჭაჭახუათ ღებულენა კაკაოშ ზეთის, დოსქილადირ კოპტონშე — კაკაოშ ქვირს.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კაკაო – ოინტერესე ჩინებეფი

კატეგორია:ბარბაშობურეფი
გოლგოთა

[thumb|right|220px|გოლგოთაშ მართლმადიდებლური ოხვამური [ღორონთიშ საფულაშ ოხიდას, თეხანური მიოჯინი.]]

**გოლგოთა**, ვარდა **კალვარია** (; , „ჸვა“ არამ. *gûlgaltâ*-შე ზიტყვაზიტყვათ „დუდიშ ხოკო“; ) — მორჩილი კირდე ვარდა ქჷნდჷრი, სოდე ლეგენდაშ მეჯინათ, იოსე ქირსე ჯვარს ეიობუნესჷნ. ღორონთიშ საფულაწკჷმა ართო ქირსიანობაშ ჟირ თარი სიწიმინდეშე ართ-ართი რე.

ტრადიციაშ მეჯინათ, I ოშწანურაშ დაჭყაფუს, გოლგოთა იერუსალიმიშ ონოღე კიდალაშ იშო იდვალუაფუდჷ, ნოღაშ ოორუე-ბჟადალშე. ასეიან ბორჯიშო გოლგოთა ღორონთიშ საფულაშ ოხიდაშ ნორთი რე იერუსალიმიშ ჯვეში ნოღაშ ქირსიანულ კვარტალს. XIX ოშწანურაშ ბოლოშე დოჭყაფილი, კანკალე მარკვიალი გოლგოთაშ ორენიშ გეშა შხვა ვერსიეფს წჷთმუკინანდჷ, სამანგათ ბაღიშ საფულა, იერუსალიმიშ ოორუეშე დამასკოშ ფარდიკარს.

იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა *გოლგოთა* დუდიშ ხოკოეფშე მოურს, ნამუეფით ჯვეშ იერუსალიმს დუმაშებელეფიშ წამებაშ აბანს ინწკარუაფუდჷ. თაშნეშე რსებენს გინოჩამა, ნამჷ-და გოლოგოთაშ აბანს ადამი რდჷ ნთხორილჷნ.

## გალერეა


5286-20080123-jerusalem-holy-sepulchre-stairway-golgotha.jpg|გოლგოთაშა ეშაულარი კიბე
Calvary Golgotha.jpg|ჯვარცუნაფაშ ოხვამური
HS IMG 2738.JPG|მართლმადიდებელური ოხვამური
Calvary Holy Sepulchre.jpg|გოლგოთაშ მართლმადიდებელური ოხვამურიშ ბჟადალი ნორთი
5208-20080122-1255UTC--jerusalem-calvary.jpg|ვარჩხილიშ რგოლი გოლგოთაშ მართლმადიდებელური ოხვამურიშ გიმე ეთმეშანუნს აბანს, სოდე გედგუდჷ ღორონთიშ ჯვარი
Calvary stone, Holy Sepulchre 2010 4.jpg|კონკიშ ნორთი (მართლმადიდებელური ოხვამურიშ მარძგვანშე) სარკეთ რე ფორილი


## თაშნეშე ქოძირით
* ღორონთიშ საფულაშ ოხიდა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Деревенский Б. Г. «О местоположении Голгофы и гробницы Христа» .
## სქოლიო

კატეგორია:იოსე ქირსეშ ნებეფი
კატეგორია:სახარებაშ გეოგრაფია
კატეგორია:გითოხვამუაშ აბანეფი
კატეგორია:ქირსიანული რელიკვიეფი
კატეგორია:იერუსალიმიშ ოქინაფუეფი
კატეგორია:წამებაშ აბანეფი
კატეგორია:ღორონთიშ საფულაშ ოხიდა
სახარება

270px|thumb|სახარებეფიშ ჰარმონია
**სახარება**, *ევანგელიე* ( — ბერძ. ევანგელიონ "ჯგირი ამბე”) — იოსე ქირსეშით ნოქადაქუ რსხებაშ რზა, ცაშ სეფურიშ მოხოლაფაშ დო იოსეშით ღურაშა გერჯგინაფაშ ამბე; წიმინდე წინგო იკოროცხუ ქირსიანობას (ნაკლებო ისლამს), ნამუეფსჷთ ეჭარილი რე მესიაშ დაბადებაშ, რინაშ, სანწოულობეფიშ, წამებაშ, თანაფაშ, ამაღალებაშ გეშა
## სახარებეფი
### კანონიკური სახარებეფი
* მათეშ სახარება
* მარკოზიშ სახარება
* ლუკაშ სახარება
* იოანეშ სახარება

### [[აპოკრიფი|აპოკრიფული]] სახარებეფი
* ეგვიპტარეფიშ სახარება
* ესეეფიშ სახარება
* ურიეფიშ სახარება 
* ებიონეტეფიშ სახარება 
* ევაშ სახარება
* პეტრეშ სახარება 
* მარიამ მაგდალინარიშ სახარება
* ნიკოდიმეშ სახარება 
* ფილიპეშ სახარება
* იუდაშ სახარება
* თომაშ სახარება 
* მარკოზიშ მალანური სახარება
თაშნეშე:
* ბარნაბაშ სახარება (შქაოშწანურეფიშ სახარება, ჭარილი ისლამური პოზიციაშე)
#### ბაღანობაშ სახარებეფი
* თომაშ ბაღანობაშ სახარება
* იაკობიშ სახარება
* მანცხვარიშ ბაღანობაშ არაბული სახარება

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ახალი აპიანი, ეგზეგეტიკა, ენწყუმეფი

## სქოლიო


კატეგორია:სახარებეფი
კატეგორია:ბიბლია
კატეგორია:ოხვამეშ ნიფთეფი
ფესახი

-21 ნისანშა
|თარიღი = 
|თარიღი2017 = 10 პირელიშ ონჯუაშე — 17 პირელიშ ონჯუაშა
|თარიღი2008 = 
|ზეიმობა = სინაგოგა, ფანია
|ტრადიცია = ხვამა სინაგოგას, გალელი.მუშობაშ გოხურგუა მაართა დო მაშქვითა (ისრაელიშ გალე გეძნელი რე მაჟირა დო მაბრუო) დღა.ჰამეცი, სედერი, მაცა, ჰაგადა
|მერსხილი რე = შავუოტწკჷმა
}}
**ფესახი** (ივრითი, იდიში: ) ანუ მარგ. დო ქორთ. **პასექი** — უდიდაში ურიული დო სამარიული დღახუ, ნამუთ ეიშანუაფუ ირწანას ურიული კალენდარიშ ნისანიშ თუთაშ  მა-15 დღაშე 21-ა (22-ა) დღაშამო. დღახუშ თარიღი თეხანური საირქიანო კალენდარით მაყარაფე რე დო მელახის ვარდა პირელს ეიშანუაფუ. **ფესახი** რე ართ-ართი სუმი პილიგრიმული დღახუ. თინა მიენძღვიებუ ღორონთიშით ურიეფიშ გიშარსხებას ეგვიპტარეფიშ ჭკორალაშე, მაართახელი ლულუეფიშ გინოსქილადას (ნამუეჷთ წჷმი უწორუანდჷ ღორონთიშ რისხვა ეგვიპტარეფშო) დო ანტიკური ევიპტეშე ურიეფიშ გიშულას. ოღორონთე დღახუს  (ისრაელს შქვითი დო ისრაელიშ გალე ბრუო დღაშ გოძვენას) ურიეფი იპიჩუანა ხიკალი ქობალიშ კვარით  .
## თაშნეშე ქოძირით

* ურიული დღახუეფი (2000-2050)
* ურიული დღახუეფი

## სქოლიო



კატეგორია:ურიული დღახუეფი
იოსე ქირსეშ ჯვარცუნაფა

thumb|250px|<center>„''იოსე ქირსეშ ჯვარცუნაფა''“ <br />(ნოვგოროდიშ სკოლაშ ხატი)
**იოსე ქირსეშ ჯვარცუნაფა** — იოსე ქირსეშ წამება ჯვარმოცუნაფათ, ეპიზოდი, ნამუთ ითებუ იოსე ქირსეშ ნებეფით დო იოსე ქირსეშ მუმალი ნთხორუათ დო ამაღალებათ.

## სახარებაშული თხობელუეფი
იოსე ქირსეშ ჯვარცუნაფაშე რაგადანს ოთხოლო ევანგეისტი დო ირი მუში თხობელუას გინმოჩანს:

კატეგორია:იოსე ქირსეშ ნებეფი
კატეგორია:იოსე ქირსეშ ხატჭარუა
კატეგორია:ჯვარი ქირსიანობას
ღორონთიშ საფულა

thumb|250px|<center>ღორონთიშ წიმინდე საფულა.<br />ღორონთიშ გონათუაშ ოხიდა იერუსალიმს.<br />მიოჯინი მინალშე.</center>
**ღორონთიშ საფულა**, ვარდა **წიმინდე საფულა** () — ქირსიანული ოქიანუშ თარი სიწიმინდე, საფულა კირდეს; თე საფულა ისტორიული ოხვამეეფიშით აღიარაფილი რე აბანო, სოდე, სახარებაშ მეჯინათ, იოსე ქირსე ნთხორილი რდჷ ჯვარცუნაფაშ დო იოსე ქირსეშ გონათუაშ უკული. საფულა ღორონთიშ გონათუაშ ოხიდაშ თარი საჯვარო რე იერუსალიმს.

## თაშნეშე ქოძირით
* იოსე ქირსეშ ნთხორუა
* ღორონთიშ საფულაშ ოხვამე
* წიმინდე დაჩხირი
* ბაღიშ საფულა
* აკარდამა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ღორონთიშ საფულა (статья в открытой православной энциклопедии Древо).
* Holy Sepulchre (წიმინდე საფულა) (статья в Католической энциклопедии).
* История Гроба Господня в передаче «Святыни христианского мира».

კატეგორია:იოსე ქირსეშ ნებეფი
კატეგორია:ქირსიანული რელიკვიეფი
კატეგორია:სახარებაშ გეოგრაფია
კატეგორია:გითახვამალი აბანეფი
კატეგორია:იერუსალიმიშ ოქინაფუეფი
კატეგორია:საფულეეფი
I ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ უშანულამაში მოლინეფი***
----
* რომაული ლიტერატურაშ ვარჩხილიშ ხანაშ დაჭყაფური
* 30 - ოვარაუდეთ თე წანას იოსე ქირსე ჯვარს მაცუნეს.
* 69 - რომს ართი მაჟირაშ მეჸუნალათ 4 იმპერატორქ დითირუ, თ. გ. 4 იმპერატორიშ წანა. იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტია ფლავიუსეფიშ დინასტიაქ დოთირუ.
* 70 - რომაალეფქ გეჭოფეს დო მოჯალაგეს იერუსალიმი. თ. გ. იუდეაშ ლჷმა
* 79 - ვულკან ვეზუვიშ ეშაგორგოთუა
* 96 - ფლავიუსეფიშ დინასტიაშ მეჭყორიდა რომს.

***ოშწანურაშ უშანულამაში მოღალეეფი***
----
* ჯვ. წ. 63 - 14 : ოქტავიანე ავგუსტუსი - რომიშ მაართა იმპერატორი.
* 37 - 68 : ნერონი - რომიშ იმპერატორი.
* 9 - 79 : ვესპასიანე ფლავიუსი - რომიშ, ფლავიუსეფიშ დინასტიაშ მაართა იმპერატორი.
* 30 - 98 : ნერვა - ანტონინეფიშ დინასტიაშ მაართა იმპერატორი.

კატეგორია:I ოშწანურა
III ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ უშანულამაშ მოლინეფი***
----

* 201 -
* 202 - 
...
* 298 -
* 299 -

***ოშწანურაშ უშანულამაში მოღალეეფი***
----

* 201 -
* 202 - 
...
* 298 -
* 299 -

კატეგორია:III ოშწანურა
IV ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* 301 -
* 302 - 
* 313 - კონსტანტინე დიდიქ მიღჷ მილანიშ ედიქტი, ქირსიანობაქ ლეგალიზაფილქ იჸუ.
...
* 398 -
* 399 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* 301 -
* 302 - 
...
* 398 -
* 399 -

კატეგორია:IV ოშწანურა
V ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* 410 - რომი გოთეფქ გეჭოფეს
* 455 - რომი ვანდალეფქ გეჭოფეს
* 476 - რომიშ იმპერიაქ მეჭყვიდჷ არსებობა
* 499 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* 401 -
* 402 - 
...
* 498 -
* 499 -

კატეგორია:V ოშწანურა
VI ოშწანურა

იულიანური კალენდარიშ მეჯინათ, **მაამშხვა (VI) ოშწანურა** იგჷნძორებუდჷ 501 წანაშე 600 წანაშამო.

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

## ოშწანურაშ შანულამ მოლინეფი

* 525 — დიონისე მორჩილქ ქირსეშ დაბადებაშე წანეფიშეჭარუაშ სისტემა მიშეღჷ.
* 532 — ნიკაშ არყება — კონსტანტინეპოლიშ დო ბიზანტიაშ ისტორიას უშხუაშ არყება.
* 536 — მაართა სუმ ჭყანიერ ვულკანეფიშ ეშაგორგოთუაშე (ჟირ გემაჸვენჯ — 540 დო 547 წანეფი), ნამუქჷთ ორჩანიეთ გიმიჭანუ გვიანანტიკური მორჩილი ჯამარუაშ ბორჯიშ მოულა.
* იუსტინიანეშ ჭირი (541).
* 552 — თურქული კაგანატიშ გოჭყაფა.
* 562/567 — ავარული კაგანატიშ გოჭყაფა (ბაიან I).
* 568 — ლანგობარდეფიშ იტალიაშა მინოკათუაშ დოჭყაფა.
* სუიშ დინასტიაშ გამაგალა (581—618) ჩინეთის.
* VI ოშწანურაშ ოშქაშე — ფრანკეფიშ ტერიტორეიფიშ ობორჯე აკოკათუა ხლოტარ I-შ გამაგალაშ ბორჯის.
* VI ოშწანურაშ ოშქაშე — ავარეფიშ მინოკათუა ბჟადალ პაკიტანიშ სტეპშა დო უკულ — ოორუე უჩაზუღაპიშა.
* VI ოშწანურაშ ოშქაშე — თურქულ ბუნაშ თურეფიშ რსხუშ გოჭყაფა. თურქული კაგანატიშ გოჭყაფა.
* VI ოშწანურა — ბავარიაშ საჰერცოგოშ გოჭყაფა.
* VI ოშწანურა — მაართა კათოლიკურ სააბატოშ გოჭყაფა (ბენედიქტიანურ) მონტეკასინოს (იტალია).
* VI ოშწანურა — ქაშმირიშ მაფა პრავარასენა.
* VI ოშწანურა — სახენწჷფო ალოაშ გოჭყაფა (თეხანურ სუდანიშ ობჟათე ნორთი).
* VI ოშწანურა — სახენწჷფო სროკ-ქმერიშ გოჭყაფა (ჩენლა).
* VI ოშწანურა — ცენტრალურ პოლინეზიაშ კოკეფიშ დოხორაფა.
* VI—VII ოშწანურა — სოლომონიშ კოკეფიშ, ფიჯიშ, ტონგაშ ფო ახალ კალედონიაშ დოხორაფა.
* VI ოშწანურა — ბიზანტიური წყუეფ სლავეფშე რაგადანა, მუჭოთ ილირიაშე თუდოლენ დუნაიშა არძაშე აქტიურ ნძალეფშენ. სლავეფქ მიოჭირინუეს ბალტიაშ დო ოორუე ზუღეფიშ წყარპიჯის, მუთმოხვადჷნა ოორუე იტალიას, ალპეფიშ ლაკადას დო რაინიშ ჟილენ ნორთეფს. წყარმალუ ელბა დახე ედომუშამ მალობას სლავურ ოპატჷნალეთ გჷნირთუ.
* VI—X ოშწანურა — წყარმალუ მოსკოვს ქჷდიხორუ სლავურ ტომ ვიატიქ.

## ოშწანურაშ შანულამ მოღალეეფი
* მაფა არტური — ბრიტეფიშ ლეგენდარულ ლიდერი, ბრიტანულ ეპოსიშ დო მიარემუდანობაშ აიარულ რომანეფიშ გერგეზი.
* ბენედიქტ ნურსიალი — ბერულ ყარაფიშ გჷმაჭყაფალი.
* გრიგოლ I — რომიშ პაპი.
* გრიგოლ ტურალი — ფრანკ ისტორიკოსი.
* იორდნისი — გოთ ისტორიკოსი.
* პროკოფი კესარიალი — ბიზანტიარ ისტორიკოსი.
* იუსტინიანე I — გიშარჩქინელ ბიზანტიაშ იმპერატორი.

კატეგორია:VI ოშწანურა
ვეზუვი

**გვალა ვეზუვი** ( ) — ვულკანი ნეაპოლიშ ბჟაეიოლშე, იტალიას. აკა ვულკანი ევროპაშ კონტინენტის, ნამუთ ბოლო 100 წანაშ მალობას აქტიური რდჷნ, მარა თეჟამო მერულაფირიე. შხვა ჟირი მაგური ვულკანი იტალიას (ეტნა დო სტრომბოლი) კოკეფს იდვალუაფუ.

ჩქ.წ. 79 წანას, ვეზუვიშ მასშტაბურ ეშაგორგოთიქ თიშ გოხოლუას დვალირი ნოღეფი, პომპეი დო ჰერკულანუმი მოჯალაგუ.

## ქოძირით ხოლო
* იტალიაშ ვულკანეფიშ ერკებული
* ვეზუვიშ ერუანული პარკი

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
ეტნა

thumb|300px|ეტნა
**ეტნა** (იტალ. Etna ვარა Mongibello) — მოქიმინჯე ვულკანი კოკი სიცილიას სიმაღალათ დოხოლაფირო 3380 მ. თეჟამო არძაშე მაღალი დო არძაშე აქტიური ვულკანიე ევროპას. მუში ზუსტი სიმაღალა ვემიწურინე, თიშენი, ნამჷ-და თინა ირო ითჷრუ ეშაგორგოთეფიშ დო შლაკეფიშ ეშაწჷმაშ გეშა. ეტნას 400-შახ ხასჷლური კრატერი უღჷ. ოშქაშეთ სუმ თუთაშე ართშა ლავას ეშმაგორგოთანს. სტატისტიკურო ვულკანი 150 წანაშე ართშა ნამჷდგაიჸინ დოხორინს ჯალაგანს. გორგილაფირი ლავაშ გეშა ეტნაშ მუკი-მუკის ნერჩი გჷშაკერძაფილო ოჸოფარე რე დო თიშ კართეეფს ხილს, ზეთიშხილს დო ბინეხის აშენენა. 1981 წანას თიშ მუკი-მუკის ერუანული ტყაჩირი აკოქიმინეს.

რჩქვანელობური ავტომობილით ეტნაშა 1900 მეტრიშ სიმაღალაშა ეშერთინე. თაჸურეშე საბაგირო რზას 2550 მეტრიშახ ეშმაჸუნს მჷმათოლორაფალეფი, მუშ უკულით 34 ევროშა ცალსაროტით 2925 მეტრიშ სიმაღალაშახ ეშერთინე.

## ქოძირით ხოლო
*იტალიაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
კატეგორია:სიცილია
კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
II ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ უშანულამაშ მოლინეფი***
----

* ოშწანურაშ II ნახებარი - რომაული ლიტერატურაშ ვარჩხილიშ ხანაშ დალია დო გაფარჩაკება.

***ოშწანურაშ უშანულამაში მოღალეეფი***
----

* 101 -
* 102 - 
...
* 198 -
* 199 -

კატეგორია:II ოშწანურა
კოლუმბიაშ რევოლუციური აკოანჯარაფილი ნძალეფი

**კოლუმბიაშ რევოლუციური აკოანჯარაფილი ნძალეფი** — კათაშ არმია, **კრან-კა** (), **ფარკი** — კოლუმბიაშ კვარჩხანრადიკალური მაშონთე ჯგუბუა. 2001 წანას, ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიქ ფარკი ტერორისტულ ორგანიზაციეფიშ ერკებულშა გემშეჸონჷ, ევრორსხუქ მოგვიანეთ ანალოგიური გინოჭყვიდირი მიღჷ. კუბა დო ვენესუელა ჩემებჷლენა, ნამჷ-და თე ორგანიზაცია პარტიზანული რე, ნამუთ ქიმინჯენს ბოლივარიანული იდეეფიშ ოსხირით.

250 px|right|thumb|ხუან მანუელ სანტოსი დო ტიმოლეონ ხიმენესი ხეს მუთმაჭარანა ოთინჩალე აპიჯალას, 26 ეკენია, 2016
2016 წანაშ 22 მანგის, ჰავანას კოლუმბიაშ თარობაშ დო ფარკიშ წჷმმარინაფალეფქ გეგმაცხადეს დაჩხირიშ საბოლოოთ მეჭყვიდუაშ, ანჯარიშ ენწყჷმაშ, უშქურანჯობაშ გარანტიეფიშ დო კრიმინალური ორგანიზაციეფწკჷმა ბურჯაფიშენ აკორაგადაფაშ აპიჯალაშ გეშა. აკორაგადაფას ხე მაჭარეს 23 მანგის. 26 ეკენიას, კოლუმბიაშ პრეზიდენტ ხუან მანუელ სანტოსიქ დო ფარკიშ ლიდერქ როდრიგო ლონდონიო-ეჩევერიქ (ტიმოლეონ ხიმენესიქ) ოთინჩალე აპიჯალას ხე ქჷმაჭარეს. ისტორიული დოკუმენტიშ მოჭარუაშ გეშა კარტახენას ესურეს გოეროშ გენერალურ მელამოსე პან გი მუნქ, კუბაშ დო ვენესუელაშ პრეზიდენტეფ რაულ კასტროქ დო ნიკოლას მადუროქ, ააშ-შ სახენწჷფო მელამოსე ჯონკერიქ. თეწკჷმა ართო ტიმოლეონ ხიმენესიქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და თინეფი გაგჷნძორენა ბურჯაფის, მარა კანონიერ ვეს.

## თაშნეშე ქოძირით
* მანუელ მარულანდა
* ალფონსო კანო
* ტანია ნეიმეიერი
* ბოლივარიანიზმი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Военно-промышленное обозрение «Арсенал». Колумбия: партизаны не сдаются 
* Русский сайт о Колумбии; история, география, культура, фотографии, видеоролики
* Подробнее о радио ФАРК: «Компаньеро» из радио FARC, или «Voz de la Resistencia» на Портале о странах, рус.(текст, аудио)
* Как ФАРК взрывал Давидовича 
* Роман «Экватор. Чёрный цвет & Белый цвет» 
## სქოლიო

*
კატეგორია:ლიკვიდირაფილი ტერორისტული ორგანიზაციეფი
სტრომბოლი

**სტრომბოლი** (სიც.*Stròmbuli*) — ჭიჭე კოკი ტირენიაშ ზუღას, სიცილიაშ ოორუე წყარპიჯიწკჷმა. მიშმურს ლიპარიაშ კოკეფიშ ბუნაშა. კოკის იდვალუაფუ იტალიაშ არძაშე აქტიური ვულკანი. ჯოხო მოურს ბერძენული ზიტყვა *Strongulē*-შე, მუთ ეშაგუძაფილს შანენს. გვალო თაში გიოდვეს ბერძენეფქ კოკის. სტრომბოლიშ მახორობა 400-800 ადამიერს აკმადგინანს.

კოკის დვალირი ვულკანი მიარეშა ეშაგორგოთელე, ვულკანური აქტივობეფი დო მორჩილი ეშაგორგოთეფი ირო მეურს, მუში ძირაფათ კოკიშ მიარე აბანშე დო ზუღაშე ხოლო შილებე. თეშ გეშა, სტრომბოლს „*სქირონაშქა ზუღაშ სინათეშ ჸუდეს*" უძახჷნა. ბოლო არძაშე შანულამ ეშაგორგოთიქ მოხვადჷ 2009 წანაშ 13 პირელს. იდვალუაფუ ზუღაშე დონეშე 926 მეტრის. იკათუანს სუმ აქტიურ კონკას. 

ეიოშანალიე, ნამჷ-და ვულკანს მასიური, ირიათოიანი ეშაგორგოთეფი ბოლო 20 000 წანაშ გოძვენას მეურს.

## ქოძირით ხოლო
*სტრომბოლი, ღორონთიშ დიხა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Stromboli Online
* Photo gallery of Stromboli eruptions.
* Watch video of spectacular Strombolian eruption on 5th April 2006
* Information about Stromboli and on its seismic monitoring network (italian)
* Live (30 min) Satellite Photo of Stromboli 

კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
კატეგორია:იტალიაშ კოკეფი
ნევადო-სახამა

მინი|305პქ|ვულკანიშ მიოჯინუ
**ნევადო-სახამა** — შქირატილი სტრატოვულკანი ობჟათე-ბჟადალ ბოლივიას, ქიანაშ უმაღალაში კონკა. იდვალუაფუ ორუროშ დეპარტამენტის, სახამაშ პროვინციას, სახამაშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიას, ჩილეშ თანჯაშე  16–24 კმ-ს, ზუღაშ დონეშე 6 542 მეტრის.  კონკა გოხვალახაფირ კონუსის წჷმარინუანს, მარა თე ბორჯის გეოლოგიური კომპლექსიშ ნორთიე, ნამუთ იკათუანს ლავაშ გოლათეფს, ანდეზიტის, რიოდაციტის. ვულკანიშ ბოლო ეშაგორგოთიშ თარიღი უჩინებუ რე, მარა თინა ბრელშა ეშაგორგოთელე ჰოლოცენიშ პერიოდის. 

ნევადო-სახამაშა გვალაშმალეფქ მაართათ 1939 წანაშ მარაშინათუთას ეშართეს. 

## ქოძირით ხოლო
* ბოლივიაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Wild winds: adventures in the highest Andes
*  A 25,000-Year Tropical Climate History from Bolivian Ice Cores

## სქოლიო

კატეგორია:ბოლივიაშ ვულკანეფი
ამიატა

**ამიატა** () — უდიდაში ვულკანური გოლათი ამიატაშ ვულკანურ გოლათეფიშ კომპლექსის. იდვალუაფუ იტალიას, ბოლსენიშ ტობაშე 20 კმ-ით ოორუე-ბჟადალშე, ტოსკანაშ რეგიონიშ ობჟათე ნორთის, სიენაშ პროვინციას.

ამიატაშ გვალა აკმოდირთუ ლავაშ გოლათეფშე დო ტრაქიტული ლავაშ ნადუეფშე, ნამუეფით ბჟაეიოლჸურე მეურს. თიში სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 1 738 მეტრიე. მასიური ეშაგორგოთეფი მიშჷ 300 000 წანაშ წოხოლე, მარა ჰოლოცენიშ პერიოდის, მუთუნნერი ეშაგორგოთი ვადაფიქსირებე. თეჟამო ხვალე თერმული აქტივობეფი მეურს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. 

კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
სტრატოვულკანი

მინი|250პქ|სტრატოვულკანი
მინი|250პქ|სტრატოვულკანიშ დიაგრამა
[მინი|250პქ|[ფუძიამა, მიკორულაფირი ვულკანი იაპონიას, ნამუქჷთ ბოლოს 1707-1708 წანეფს ეშაგორგოთუ]]
**სტრატოვულკანი**, *ფალამი ვულკანი* (ლათ. stratum - ფა დო *[[ვულკანი]]*) — ესვარილი ვულკანი, ნამუშ კონუსი აკოგაფილი რე ართიანიშ მოთირე დამანგარებული ლავური ფშალეფიშ დო ლავაშ აკოცემენტაფილი (ლავა, ტეფრა, პემზა, ვულკანური ნაჭვი) ნოტეხეფშე. წჷმიქიმინუ ლავაშ ეშაწიმაშ დო ვულკანიშ აფეთქებათ ქიმინჯალაშ ბორჯის.

ფარიშობური ვულკანშე გინორთელო, სტრატოვულკანი იხასიათებუ ახრა პროფილით დო პერიოდული, ფეთქებაფონი ეშაგორგოთუეფით. კონუსიშ სიმაღალა მუსხირენ ვითობათ მეტრიშე მუსხირენ კილომეტრშახ რე. ძაბრიშობური კრატერიშ დიამეტრი - ვითობათ მეტრიშე 2-3 კილომეტრშახ. ეშაწიმილი ლავა გიშეგორუაფუ ჭაბურობაშ მაღალი ხარისხით, ნამუთ ვაცილჷ თიშ კაბეტ გოძვენაშა გოფაჩუას. 

არძაშე ჩინებული სტრატოვულკანეფი რე კრაკატაუ, ნამუქჷთ არძაშე მასშტაბურო 1833 წანას ეშაგორგოთუ დო ვეზუვი, ნამუშ ეშაგორგოთუაქ ჩქ.წ. 79 წანას ნოღეფი, პომპეი დო ჰერკულანუმი მოჯალაგუ. 

შანულამი სტრატოვულკანეფი რე თაშნეშე კლიუჩევსკაია-სოპკა, ფუძიამა დო შხვ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვულკანეფიშ ტიპეფი
* მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა

კატეგორია:ვულკანეფი
ოხოს-დელ-სალადო

**ოხოს-დელ-სალადო** () — ვულკანი ანდეფიშ გვალეფს. ჩილეშ უმაღალაში კონკა (6 893 მ.). ობჟათე ამერიკას სიმაღალათ კჷნასქიდუ ხვალე აკონკაგუას. წჷმარინუანს მოსოფელიშ არძაშე მაღალ ვულკანს. 

იდვალუაფუ არგენტინაშ დო ჩილეშ თანჯას. ვულკანიშ ბჟადალშე რჩქალ ოკიანეშახ გინოზინდილიე ატაკამაშ ტიოზი.

## ქოძირით ხოლო
* ლიულიაილიაკო
* ჩილეშ ვულკანეფიშ ერკებული
* არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 1 December 2006 Star Trails at 19,000 Feet - NASA Astronomy Picture of the Day
* Andes information
* Peak bagger
* Summit post
* Peak list

კატეგორია:ჩილეშ გვალეფი
კატეგორია:არგენტინაშ გვალეფი
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
VII ოშწანურა

იულიანური კალენდარიშ მეჯინათ, ** VII (მაშკვითა) ოშწანურა** იგჷნძორებუდ 601 წანაშე 700 წანაშამო.

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
* VII ოშწანურაშ ოშქაშე — ხაზარეფიშ სახაკანოშ დორსხუაფა.

### [[ევროპა]]
* 623 — სამოშ სახენწჷფოშ დორსხუაფა, მაართა სლავური სახენწჷფო.
* 681 — დუნაიშ ბულგარეთიშ დორსხუაფა.
* VII ოშწანურაშ ოშქაშე — ნორთუმბრიაშ ჰეგემონია ინგლისის.
* VII ოშწანურაშ ოშქაშე — მერსიაშ მაფა ვულფჰერი, პესახნდაშ სქი.
* VII ოშწანურაშ ოშქაშე — ავარეფიშ გიშარაჸუა ოორუე უჩაზუღაპიჯონაშე.
* VII ოშწანურაშ მაჟრა ნორთი — ანგლო-საქსეფიშ გოქირსიანაფაშ თება
* ბალკანეთიშ ჩქონს სლავინიაშ დორსხუაფა.
* თუდოლენი მეზიას „შკვითი სლავური თურიშ რსხუშ“ დორსხუაფა.

#### [[ევრაზია]]
* თურქულნინამი თური ბულგარეფიშ დოხორაფა ოშქაშე ვოლგაპიჯეთის. ხაზარეფიშ სახაკანოშით ბურტასეფიშ დოჸუნალა.
* ბჟაეიოლ-თურქული სახაკანო.

### [[აზია]]
* არაბეთიშ ჩქონს გიჭყჷ ისლამქ. რაშიდუნიშ სახალიფო (632—661). ომაიანეფიშ სახალიფო (661—750).
* VII ოშწანურა — შრივიჯაიაშ ომაფეშ დორსხუაფა სუმატრაშ ბჟაეიოლ ნორთის, ნანანოღათ პალემბანგი.
* VII—VIII ოშწანურეფი — წყარმალუ მენამიშ ღანჩოს (ტაილანდი) დირსხუ მონეფიშ სახენწჷფო დვარავატიქ (გიმენი მალობა) დო ჰალიპუნჯაია (ჟილენ მალობას).
* VII ოშწანურა — ახალი ზელანდიაშ დოხორაფა ბჟაეიოლ პოლინეზიაშე.
* VII—XIV ოშწანურეფი — ჰავაიშ კოკეფიშ დოხორაფა.
* 698 — ბოჰაიშ სახენწჷფოშ დორსხუაფა.

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* 601 -
* 602 - 
...
* 698 -
* 699 -

კატეგორია:VII ოშწანურა
ორცებუანეფი (ფილმი)

**ორცებუანეფი** () — რეჟისორ ბერნარდო ბერტოლუჩიშ დრამაშ ჟანრიშ ფილმი. გიშართჷ 2003 წანას. თარი როლეფს არსულენა ლუის გარელი (რეჟისორ ფილიპ გარელიშ ბოში), ევა გრინი დო მაიკლ პიტი.

## როლეფი

* თეო - ლუის გარელი
* იზაბელი - ევა გრინი
* მეთიუ - მაიკლ პიტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბერნარდო ბერტოლუჩიშ ფილმეფი
კატეგორია:ეროტიული ფილმეფი
კატეგორია:2003 წანაშ ფილმეფი
ფინ ჯონსი

**ფინ ჯონსი** (; დ. 24 მელახი, 1988, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი. დაბადებაშ ჯოხო **ტერენს ჯონსი**, ჩინებული რე რკინაშ ლიკვიშ როლით სერიალშე რკინაშ ლიკვი დო ყარულეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official Facebook Page
* Twitter
* Finn Jones Website 
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
არქიებული (ტელესერიალი)

**არქიებული** **([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] daredevil.)** — ამერიკული ტელესერიალი, ნამუთ დორსხუაფილი რე netflix-შო Marvel Comics-შ ორგანიზაცია ბ.ო.ნ.ი.. (სტრატეგიული ჸუდეშიანი ჩარიებაშ, დანძალებაშ, დო ლოჯისტიკური ნორთი). ღანკი რე შვიდობაშ ატება დო თხობელუა მოსოფელს. თარი პერსონაჟი რე არქიებული,(ჩარლი კოქსი). თინეფიშ თარი აწმარენჯი რე უილსონ ფისკი.

[მინი|300პქ|სერიალიშ არტისტეფი 2015 წანაშ [New York Comic Con-ს (კვარჩხიშე: კოქსი, უოლი, ჰენსონი, ბერნთალი, იუნგი)]]

### მოკლე სიუჟეტი

ბაღანობას გინოღალირი მონკა ავარიაქ, იურისტი მეტ მერდოკი დაჸვერჷ. ჸვერუობას ღალირი თელი რინაქ თის შხვა ჯან-ღვენეფი გაუნძლიერჷ - ნძალიერი რჩქილა, ნძალიერი შურიშ ნთხაფა. ასე თინა სამართალიანობაშო, ჯოჯოხეთიშ საგესქუოს ისოფუ დო კრიმინალს ათე მეურჩქვანებუ აღალაკით ორუ. მაართა სეზონს არქიებულიშ თარი ნტერი რე უილსონ ფისკი. მაჟირა სეზონს თინა უვარანს კლან ხეს ნამუთ თელ ნიუ-იორკის რე გოფაჩილი. მორო ოშინალი რე თი ფაქტი ხოლო, ნამდა მეთ მერდოკი მაჟირა სეზონს ხვალე ვაოლჷმ უსამართობას, თის ალურე სუპერგერგეზეფი: ელექტრა დო დუმასაჯებელი. მაჟირა სეზონს ოლჷმ უბადოშ მაქიმნალეფიშ ბუნას, მოხო ხოლო რჩქინდუ უილსონ ფისკი.

## ოკათუნა

## სეზონეფი

### მაართა სეზონი

მაართა სეზონიშ არძა ეპიზოდიქ გიშართჷ 2015 წანაშ 10 პირელს.

### მაჟირა სეზონი

მაჟირა სეზონიშ არძა სერიაქ გიშართ 2016 წანაშ 18 მელახის.

### მასუმა სეზონი
მასუმა სეზონი გიშურს 2018 წანას.

## გოჯინა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* *[http://www.netflix.com/WiMovie/80018294 Marvel's Daredevil]* on Netflix
* 

კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
არჩიბული ნინა

**არჩიბული ნინა** (**არჩიული ნინა**, **არჭიული ნინა**) — კავკაციური ნინეფიშ დაღესტანიშ ბუნაშ ნინა. არჩიბულ ნინაშა იჩიებუნა დაღესტანიშ რესპუბლიკაშ ჭარადიშ რაიონიშ ოფუტე არჩიბის, დოხოლაფირო 1 200 კოჩი (2006).

არჩიბული ნინა ისტორიულო ლეზგიური გიმენბუნაშ ნინა რე, რე ხუნძური დო ლაკური ნინეფიშ გოფაჩუაშ არეალს. ოშწანურეფიშ გოძვენას მოჯგირე ნინეფიშ გოლინათ დითირჷ; ალმახანურ არჩიბულ ნინას გინმალი აბანი უკებუ ლეზგიური დო ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური გიმენბუნაშ ნინეფს შქას. ხუნძური დო ლაკური ნინაშ ინტენსიური ჟიმოქიმინჯალას არჩიბული ნინა ამდღა ხოლო განიცადენს. ხოლო იძირება დარგუულ ნინაწკჷმა მუში ჯვეშოიანი ურთიერთალაშ კვალი. 

არჩიბული ნინა დიდარიე წოროხონარიელეფით. რე პრერუპტივეფიშ დო უკოხოლენნინაშური ლატერალური წოროხონარიელეფიშ არსებობა. პრერუპტივეფით არჩიბული ნინა ლეზგიურ დო ლაკურ-დარგუულ ნინეფს ეხოლებუ, ლატერალური წოროხონარიელეფით — ხუნძურს დო ანდიურ-დიდოეურს. არჩიბულ ნინას რე ოთხი გრამატიკული კლასი. დოდასურაფილიე ოთხი ჯინჯიერო დო ეჩშახ აბანობური რთაფა. ჯინჯიერი რთაფეფიშ ფორმეფით არჩიბული ნინა უთარაშო ლეზგიური გიმენბუნაშ ნინეფს მეთხოზჷ, აბანობურ რთაფეფს დო თიშ ფორმანტეფს იძირებე ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ნინეფიშ გოლინა. კოროცხუაშ სისტემა ვითალათ რე. რიხცული ჯოხოეფიშ ართი ნორთი ლეზგიურ ნინას მეჸუნს, მაჟირა — ხუნძურს დო დიდოურს. თეჯგურა დგომარობა რე ჯოხონოთირეფს ხოლო. უღულაფა კლასუანი რე, მარა იძირებე პიჯუანი უღულაფაშ ინნასახეფი ხოლო, ზიტყვასქვილს მასანძღალი წოხოლე აწოჸუნს სანძღულს. 

არჩიბული ნინა უჭარალე ნინა რე. ოჭარალე ნინათ გჷმორინაფილიე ხუნძური ვარა ლაკური.

## ლიტერატურა
* 

## ხოლო ქოძირით
* არჩიბალეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არჩიბულ-რუსული ლექსიკონი

## სქოლიო

კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
არჩიბალეფი

**არჩიბალეფი** (მუში ჯოხო аршишттиб არშიშტუბ) — ბჟადალი დაღესტანიშ აკაბუცხა კათა, დოხოლაფირო 1 200 კოჩი (2006). ოხორანა ოფუტე არჩიბის დო ჭანდარიშ რაიონიშ მინი ოფუტეს. იჩიებუნა არჩიბულ ნინაშა. მორწუმეეფი სუნიტი მუსლიმანეფი რენა. არჩიბალეფი უმოსო მეორინჯალას (უმოსო მეშხურალა) მეთხოზჷნა. მოჸუნა ქერი დო კიჭიბე ქობალკაკალი.

## სქოლიო


## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:დაღესტანი
რკინაშ ლიკვი (ტელესერიალი)

***რკინიაშ ლიკვი*** () — ფენტეზიშ ჟანრიშ ინტერნეტ-სერიალი, ნამუთ დორსხუაფილი რე მარველიშ კომიქსეფს. სერიალი გინიღეს მარველიშ ტელევიზია,  ABC Studios-ქ დო Devilina Productions-ქ. თინა რე ტრილოგია მარველიშ კინოოქიანუს. სერიალს თარი როლს არსულენს ფინ ჯონსი (რკინაშ ლიკვი). 

სერიალიშ პრემიერაქ იჸუ 2017 წანაშ 15 მელახის. ვითოსუმხოლო ეპიზოდიქ გჷშართჷ Netflix-ს.

რკინაშ ლიკვიშ პრემიერაქ 15 მელახის, 2017 წანას, ნიუ-იორკის იჸუ, რსული სეზონი 13 ეპიზოდი Netflix-ქ გჷმაბჟინუ 17 მელახის, 2017 წანას. სერიალქ მიღჷ ზოგადო გლახა ფასებეფი კრიტიკოსეფშე. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა კრიტიკული ფასებეფი მიღჷნ, სერიალს ჸუნს მაჯინეეფიშ ხვეიანო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* *[http://www.netflix.com/title/80002612 რკინაშ ლიკვი]* Netflix-ს
* 

კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
შიპრაგე

**შიპრაგე** ()  — ოფუტე ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, კოტორ-ვაროშიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ნოღა კოტორ-ვაროშიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 30 კმ-ს. 2013 წანაშ დგომარობათ, ოფუტეს 788 ადამიერი ოხორანდჷ. 

## [[ბოსნია დო ჰერცეგოვინა]]

## რესურსეფი ინტერნეტის

* http://opstinakotorvaros.com/ 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
## სქოლიო

კატეგორია:ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ ოფუტეეფი