open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რენესანსი

[მინი|მარცხნივ||[ადამიშ აკოქიმინუა, რენესანსიშ საუჯგუშო მინუში რე]]
**რენესანსი**, თაშნეშე **ეჸონუა** (ჯვ. ფრანგ. Renaissance, შანენს „კინმაჟირაშა დაბადებას“; იტალ.: Rinascimento, re- „კინმაჟირაშა“ დო nascere „დაბადება“), გოიგივაფილი რე ევროპაშ ისტორიულ-კულტურულ ეპოქაწკჷმა, ნამუქჷთ დოთირუ შქა ოშწანურეფი დო წჷმი უნჯღვერდჷ რეფორმაციას (თეხანური ეპოქაშ ორდოშიანი პერიოდი). თე ეპოქაშ ქრონოლოგიური ინოხუნუეფი XIV-XVI ოშწანურეფი რე, დიჭყჷ იტალიას გვიან შქა ოშწანურეფს დო მოგვიანაფათ ედომუშამ ევროპას გიფაჩჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ომენცარე რევოლუცია
* გონათუარობა
* იტალიური რენესანსი

## ლიტერატურა
* *ნატო გენგიური*, ქანდაკება, თბილისი, 2006. გვ.69-71. ISBN 99940-65-71-8;
* *Brotton, Jerry*, The Renaissance: A Very Short Introduction ISBN 0-19-280163-5; 
* *Burckhardt, Jacob* (1878), The Civilization of the Renaissance in Italy, trans S.G.C Middlemore, republished in 1990 ISBN 0-14-044534-X; 
* *Burke, P*, The European Renaissance: Centre and Peripheries ISBN 0-631-19845-8;
* Искусство раннего Возрождения — М: Искусство, 1980. — 257 с.; 
* История искусства: Ренессанс — М: Издательство АСТ, 2003. — 503 с.; 
* *Яйленко Е. В.', Итальянское Возрождение — ОЛМА-ПРЕСС, 2005. — 128 с.; 
* *М.Л.Андреев', Инновация или реставрация: казус Возрождения // Вестник истории, литературы, искусства. М.: Наука. Т. 1, 2005, с. 84-97.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რენესანსიშ დო ახალი ბორჯიშ სოციალური დო პოლიტიკური მეჯინაობეფი


კატეგორია:ევროპაშ ისტორია
კატეგორია:ხელუანობაშ გემაჸვენჯობეფი
ჯვაროსანული ლაშქუეფი

[thumb|right|[ანტიოქია|ანტიოქიაშ ქართა (პირველი ჯვაროსანული ლაშქუა).]]
**ჯვაროსანული ლჷმეფი** — ბჟადალ ევროპული ქირსიანული ერიშ რელიგიურო დო ეკონომიურო მოტივირაფილი დოჸუნაფონი ლჷმეფი არხო ბჟაეიოლს, 1096-1270 წანეფს. ლაშქუაშ მაკათურს სიმბოლურო ჯვარი აფუდჷ მეჭელი მუკაქუნალშა, მუშ მეჯინათ გიადჷ „ჯვაროსანეფი“.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Crusades, 
* links to resources on crusades 
* "All About All Crusades" by Hans Doeleman; with timeline, maps, bibliography 
* Crusades: A Guide to Online Resources 
* The Society for the Study of the Crusades and the Latin East 
* De Re Militari: The Society for Medieval Military History 
* Resources &gt; Medieval Jewish History &gt; The Crusades  
* The Crusades Encyclopedia  
* An Islamic View of the Battlefield  
* *[http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/History.HistCrusades A History of the Crusades]*

*
აპართეიდი

[thumb|right|300px|მუკნაჭარა [დურბანიშ წყარპიჯის ინგლისურ, აფრაკაანსულ დო ზულუშ ნინეფშა: დურბანიშ წყარპიჯიშ გჷნაწესიშ 37-ა ბირგულიშ მეჯინათ წყარპიჯი რეზერვირაფილი რე ხვალე ჩეკანამი მახორობაშო.]]
**აპართეიდი** (შანენს „გიშასხუნუას“ აფრიკაანსშა) — სოციალური სისტემა ობჟათე აფრიკას 1948 - 1990 წანეფს. აპართეიდიშ თუდო რასეფი დოჭეჭილი რდეს დო უჩაკანამეფს ვაუღუდეს ხონარიშ მეჩამაშ ნება თ.გ. „ჩე“ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The evolution of the white right 
* History of the freedom charter SAHO
* Apartheid Museum in Johannesburg
* The African Activist Archive Project website has material on the struggle against apartheid
* South Africa: Cuba and the South African Anti-Apartheid Struggle by Nicole Sarmiento

კატეგორია:დისკრიმინაცია
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა
ამჰარული ნინა

**ამჰარული ნინა** – ამჰარალეფიშ ნინა, ორხველჷ სემიტურ ნინეფს. ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ ეთიოპიას. 

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: 18 მლნ.
* **ნინაშს კოდი**: am 
* **ჯოხოდბვალა**: am - Amharinya; en - Amhara; eo - Amhara 
* **ჭარალუა**: ეთიოპიური 

დიალექტური გინორთელობეფი უშანულამო რე. ლიტერატურული ნინაქ გჷმიქიმინუ შოანური დიალექტიშ ბაზას.

## სტატუსი

**ოფიციალური ნიენა: **

* ეთიოპია

**გოფაჩუაშ არეალი**:

გოფაჩილი რე ეთიოპიაშ ცენტრალურ დო ობჟათე რეგიონეფში. 

## გრამატიკა

ჭარალუა XIX ოშწანურაშე ლაწკარამი ეთიოპიურ ანბანიშ ოსხირით. ზიტყვეფიშ რანწკი ზიტყვასკვილს ფიქსირაფილი რე, მასმენელი ბოლოს გერე. მაართა ჩინებული დინნაჭარეფი (“ოურდუმე ბირეფი”) XIV ოშწანურათ ითარიღებუ.

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Teanastëllën
* ბედინერ ორდას თქვანი მოზოჯუა - Selam
* მარდი - Amesegënallô; Betam amesegënallô
* ქო / ვარი - Ow; Awo / Yelem; Aydelem; Aye
* ქორთხინთ - Ibakkih; Ibakkish; Ibakkwon
* ჯგირო ორდათ - Debna yisenbëtu; Teanastëllën

**რიცხუეფი**

* 1 - and, 2 - hulát, 3 - sost, 4 - arat, 5 - ammist, 6 - siddist, 7 - sábat, 8 - simmint, 9 - zát'áññ, 10 - asir

კატეგორია:სემიტური ნინეფი
ბოსნიური ნინა

** 

**საირქიანო ორგანიზაციეფი:**
border|22px დვცეა
| კოდეფი = 
| რუკა =
| ზჷმა = 
| ეჭარუა = 
| კოდი =bs
}}
**ბოსნიური ნინა** (თაშნეშე *ბოსნიაცური*, *ბოსანური, ბოშნიაცური*, მუშჯოხოდვალა: *bosanski jezik, босански језик*) — ობჟათესლავური ბუნაშ ნინა, ნამუთ ტრადიციულო იკოროცხუ სერბულ-ხორვატულიშ ეთნოლექტო . თენა რე ჸოფილი იუგოსლავიაშ მუსულმანური მახორობაშ ნინა, ნამუთ უმენტაშო გოფაჩილი რე ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, სოდე ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ, კოსოვოს დო ნოვოპაზარსკი სანჯაკის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბოსნიური ნინაშ გრამატიკა, 1890 {ბოსნ.)

## სქოლიო


კატეგორია:ობჟათესლავური ნინეფი
პროტესტანტული რეფორმაცია

მინი|რეფორმაცია დო კონტრ რეფორმაცია ევროპას, ლენი ფერი შანენს პროტესტანტულ ქიანეფს
**პროტესტანტული რეფორმაცია** — მასიური რელიგიური დო პოლიტიკური ყარაფი ბჟადალ დო ცენტრალურ ევროპას XVI ოშწანურაშე XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ.

XV ოშწანურაშ შქა ხანეფშე მოჸუნაფილი, პაპეფქ ფაქტობურო საერო მამართალებო გჷნირთეს. თინეფიშ ვარჩხილიშმჸოროფობა დო ზოგადო, კათოლიკურ ოხვამეს თე ბორჯიშო გოფაჩილი მანკიერებეფი მიარე ქირსიანიშ აზმოთუას იჭანუანდჷ.

თინეფს შქას რდჷ ვიტენბერგალი ბერი დო თეოლოგიაშ პროფესორი მარტინ ლუთერი (1483–1546), კათოლიკური ოხვამეშ დო პაპობაშ სააწმარენჯოთ მალობა თი ნძალიერი ყარაფიშ მუმათარი, ნამუთ ბჟადალიშ ქირსიანობაშ საბოლოო გჷნოჯილაკუათ გეთუ. თე ყარაფიქ ისტორიაშა პროტესტანტული რევოლუციაშ ჯოხოთ გემშართჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მერსხილი ტექსტეფიშ დო დოკუმენტეფიშ ინტერნეტ არქივი
* 16-ა ოშწანურაშ რეფომაცია 


კატეგორია:ქირსიანობაშ ისტორია
შქა ოშწანურეფი

[მინი|250px|ევროპა ჩქინი წანეფიშეჭარუათ [450 წანას, შქა ოშწანურეფიშ დაჭყაფუს]]
**შქა ოშწანურეფი** — ჯვეში მოსოფელიშ ისტორიაშ დათებუშ დო ახალი ისტორიაშ დაჭყაფუშ შქას ეშაკებული ვითი ოშწანურა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* შქა ოშწანურეფიშ ისტორია, მათიას კლუგე  .
* Internet Medieval Sourcebook Project .
* დუდიშული ინტერნეტ-წინგეფი შქა ოშწანურეფიშ გეშა  .
სებუანური ნინა

მინი|სებუანურიშ გოფაჩუაშ არანი.
სებუანური ნინა — ფილიპინური ნინეფიშ ბუნაშ ართ-ართი ბისაიური ნინა (დოსქილადირიჟირი რე - პანაიანური დო სამარული). 

## ზოგადი ჩინებეფი

* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: 16 მლნ 
* **ნინაშ კოდი**: ceb 
* **ჯოხოდვალა**: ceb - Cebuano; en - Visayan; eo - Cebua
* **ჭარალუა**: ლათინური 

სებუანური ნინა ლიტერატურული ნინა რე, თიშა რე გერსხილი მიარეფერუანი ხანტურული ლიტერატურა დო პუბლიცისტიკა, წარმენს გურაფა, რადიო დო ტელემაუჭყაფალობა. თინა გჷმირინუანდჷ ბისაიურ ჭარალუას, ნამუთ XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე დოთირუ ლათინურქ.

## სტატუსი

**გოფაჩუაშ არანი**:

ბისაიური ნინეფიშ გოაჩუაშ არანი რე ფილიპინეფიშ არქიპელაგიშ ცენტრალური კოკეფი - სებუ, ნეგროსი, მასბატე, ლეიტე, მინდანაო დო შხვეფი.

## გრამატიკა

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Maqayu
* მარდი - Salamat; Gracia
* ქო / ვარი - Oo / Dili
* ქორთხინთ - Palihog
* ჯგირო ორდათ - Sige; Baybay

**რიცხუეფი**

* 1 - usá, 2 - duhá, 3 - tulú, 4 - upát, 5 - limá, 6 - unúm, 7 - pitú, 8 - walú, 9 - siyám, 10 - napúluq

## თაშნეშე ქოძირით
*სებუანური ვიკიპედია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Cebuano Dictionary
* Cebuano English Searchable Dictionary 
* John U. Wolff, A Dictionary of Cebuano Visayan: Volume I

კატეგორია:ავსტრონეზიული ნინეფი
ნიანჯა

**ნიანჯა** (Chinyanja), კანკალეშა თაშნეშე **ჩევა** (Chicheŵa; მაჟირანერი შხუ დიალექტიშ მეჯინათ) — ბანტუშ ნინა, ნამუთ გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკას, ნიასაშ ტობაშ გოხოლუას; მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ არძაშე უშხუაში რე მალავის, სოდე სახენწჷფო ნინაშ სტატუსი უღუ (оოფიციალური ნინა კონსტიტუციაშ მეჯინათ ინგლისური რე).

## ლიტერატუტა
* Bentley, M., & A. Kulemeka *Chichewa* / Languages of the World: Materials. Munchen: LINCOM Europa, 1999
* Hetherwick, A. *A Practical Manual of the Nyanja Language*. London, 1901
* Mchombo, S. *The Syntax of Chichewa*. Cambridge: CUP, 2004.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* სტატია Ethnologue-ს ნიანჯაშ გეშა
* Ссылки на статьи о языках банту зоны N , включая ньянджа и чева
* Практическое пособие по чева  для добровольцев Корпуса мира
* Перевод Корана  на ньянджа

კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი
კატეგორია:მალავიშ ნინეფი
კატეგორია:მოზამბიკიშ ნინეფი
კატეგორია:ზამბიაშ ნინეფი
კატეგორია:ზიმბაბვეშ ნინეფი
ხორვატული ნინა

**ხორვატული ნინა** (თაშნეშე სერბულ-ხორვატული ვარ-და ხორვატულ-სერბული ნინა) წჷმარინუანს სლავური ნინეფიშ ობჟათესლავურ ბუნას დო მიშმურს ინდოევროპული ნინეფიშ კაბეტ ფანიაშა. ხორვატეფი გჷმირინუანა ლათინურ ანბანს, ანუ თ.ჯ. „ლათინიცას“, გინორთელო სერბეფიშე, ნამუეფით კირილურ ანბანს გჷმირინუანა, კირილურ ანბანს, ანუ კირილიცას (სერბეფი დო ხორვატეფი თე ეკონიას გჷმორგადანა მუჭოთ „**ჩ**ირილიცა“).

## ლიტერატურა

* Dubravko Škiljan: *From Croato-Serbian to Croatian: Croatian linguistic identity.* წიგნში: *Multilingua* 19, 2000, გვ. 3–20.
* Leopold Auburger: *Die kroatische Sprache und der Serbokroatismus*. Ulm : Hess, 1999, ISBN 3-87336-009-8
* Robert D. Greenberg: *Language and Identity in the Balkans: Serbo-Croatian and its Disintegration.* Oxford u.&nbsp;a. 2004, ISBN 0-19-925815-5.
* Mario Grčević: *Die Entstehung der kroatischen Literatursprache*. Köln/Weimar/Wien : Böhlau, 1997, ISBN 3-412-16196-9
* Radoslav Katičić: *Undoing a 'Unified Language': Bosnian, Croatian, Serbian.* In Michael Clyne, ed. *Undoing and Redoing Corpus Planning.* Berlin : Mouton de Gruyter, 1997, ISBN 3-11-012855-1, გვ. 165–191
* Milan Moguš: *Die Geschichte der kroatischen Literatursprache.* Übersetzt von Nicole Emmerich unter Mitarbeit von Mario Grčević. Zagreb : Globus, 2001, ISBN 953-167-125-7
* Miloš Okuka: *Eine Sprache – viele Erben: Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien.* Klagenfurt 1998, ISBN 3-85129-249-9.

კატეგორია:სლავური ნინეფი
კატეგორია:ფილოლოგია
კატეგორია:სლავეფმარჩქინჯობა
ჯეფ გოლდბლუმი

**ჯეფრი ლან ** "**ჯეფ**" **გოლდბლუმი** (; დ. 22 გჷმათუთა, 1952, პენსილვანია) — ამერიკალი არტისტი. რსულებური აფუ მიარე როლი შხადოშხა ფილმის, თინეფ შქას სასუმარო გრანდ ბუდაპეშტი-ს (2014).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* April 2005 Interview with Goldblum from *[[New York (magazine)|New York]]* magazine
* Goldblum resurrects fond memories , a July 2004 article (with accompanying audio commentary ) from the *[[Pittsburgh Post-Gazette]]*
* Jeff Goldblum: the Buddha of Hollywood from *[[The Guardian]]*, 12 July 2010

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1952
სებასტიან სტენი

**სებასტიან სტენი** (; დ. 13 მარაშინათუთა, 1982, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი-რუმინალი არტისტი. ჩინებული რე ჯეიმს ბიუქენენ ''ბაკი'' ბარნსი/ზოთონჯიშ ჯარიშკოჩიშ როლით Marvel-იშ კინოოქიანუ-ს.

## ფილმოგრაფია

 

## რესურსები ინტერნეტიში
* 
* 
* 

კატეგორია:დუნაბადი 1982
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
დევიდ ტენანტი

**დევიდ ტენანტი** (; დ. 18 პირელი, 1971, ბჟადალი ლოთიანი) — შოტლანდიარი არტისტი. ჩინებულ რე მუჭოთ მავითა დოქტორი, ბრიტანულ ოტელევიზიე სერიალს დოქტორი მი დო კილგრეივი-შ როლით სერიალშე ჯესიკა ჯონსი. ხოლო გინიღეს ფილმის ჰარი პოტერი დო დაჩხირამი ნარგისი, სოდეთ ასახიერ ბარტი კრაუჩი უკლაში.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* Hamlet, (3:05:52), Great Performances, PBS, 28 April 2008 (video-only link )

კატეგორია:დუნაბადი 1971
კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი
ბერლინალე

thumb|200px|2007 წანაშ ბერლინალე
**ბერლინიშ ერეფოშქაშე კინოფესტივალი** ვარდა **ბერლინალე**, მოსოფელს კინოშ ართ-ართი უდუღორებუ ფესტივალი რე. მეურს ირ წანაშ ფურთუთას.

ბერალინალე უდუღორებუ ჸოფიერება რე კინემატოგრაფიას დო მასმედიას. ირწანურო თიშ გეშა აჭიშუანს 76 ქიანაშ გამა კოჩის, 15 000 სპეციალისტი, თინეფ შქას 3 500 ჟურნალისტი. სეანსეფს აჭიშაფა ფასიანი რე. 
ბერლინიშ ფესტივალქ დირსხუ 1951 წანას. დუდშე თინა ზარხულს მეჸუნდეს, 1978 წლანაშე ფურთუთაშა გინიღეს. მაართა ბერლინალეშ გონწყუმაქ იჸუ 1951 წანაშ 6 მანგის ალფრედ ჰიჩკოკი-შ ფილმით *რებეკა*. 

ბერლინიშ კინოფესტივალს ფილმეფი ირდიხაშე მოურს დო თინეფიშ სხუნუა ერეფოშქაშე ხასიათიშ რე. საუჯგუშო ფილმეფი იჯილდოებჷ ორქოშ თუნთით, საუჯგუშო რეჟისურაშ, საუჯგუშო ოსურიშ როლიშ დო საუჯგუშო ქომოლკოჩიშ როლიშო მერჩქინელი რე ვარჩხილიშ თუნთი, შინელი ორქოშ თუნთი გინაჩამუ კინოშ სფეროს მოღალე პროფესიონალეფს კინემატოგრაფიას მიშაღალირი თიაშო. 


|Berlinale Palast 2007
Image:Internationalkma.jpg|Kino International
Image:Cubix2008.jpg|Cubix Kino
Image:delphiberlin.jpg|Delphi Filmpalast
Image:Wendersinterview.JPG|ვიმ ვენდერსი
Image:SharonStoneBerlinale.jpg|შერონ სტოუნი
Image:Denzel Washington.jpeg|დენზელ ვაშინგტონი


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ,  ბერლინალეშ ოფიციალური ხასჷლა
*  ბერლინალეშ ლაურეატეფიშ ერკებული 

კატეგორია:ერეფოშქაშე კინოფესტივალეფი
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
უეს ანდერსონი

**უეს ანდერსონი** (; დ. 1 მესი, 1969, ჰიუსტონი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო არტისტი. ჟირშა, 2011 დო 2012 წანეფს მიღჷ ოსკარის ნომინაცია საუჯგუშო ორიგინალური სცენარიშო.

2014 წანას გიშართ ანდერსონიშ ახალი ფილმიქ „სასუმარო გრანდ ბუდაპეშტი“, ნამუქით ბერლინეშ 64-ა კინოფესტივალს მიღჷ ვარჩხილიშ თუნთი. ფილმი სასთუმაროშ გეშა დო თინეფიშ მახორუეფიშე მომთხობელუანა. თარი როლეფს ბილ მარი, ჰარვი კეიტელი, ედრიენ ბროუდი, ოუენ უილსონი დო რეიფ ფაინზი არსულენა.

## ფილმოგრაფია
*1996 - ბოთილიშ რაკეტა *(Bottle Rocket)* 
*2001 - ტენენბაუმეფიშ ფანია *(The Royal Tenenbaums)*
*2009 - ფანტასტიკური მისტერ ფოქსი *(Fantastic Mr. Fox)*
*2012 - გოფშა თუთაშ ომაფე *(Moonrise Kingdom)*
*2014 - სასუმარო გრანდ ბუდაპეშტი *(The Grand Budapest Hotel)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Wes Anderson at Unsung Films
*

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
კონტინენტი

მინი|300px|კორობა ანიმაცია — შხვადოშხვა კონტინენტეფი დო რეგიონეფი.

**კონტინენტი**, კინ *მატერიკი* — სქირონაშ დიდი ართული, ნამუთ ელმოლშე გოხურგელი რე წყარიშ დიდი მასივეფით (ზუღეფი, ოკიანეეფი).

**კონტინენტი** მოურს ტერმინშე „Terre Continente“, მუთ „უმეჭყორიდუ დიხას“ შანენს, ანუ თენა რე სქირონაშ მასივი, ნამუშ არძა კუნთხულშა მირთინე ზუღეფიშ დო ოკიანეეფიშ გინულაშ უმუშო. თეშ მოხ, ვაარსებენს ოფიციალური აპიჯალა თიშ გეშა, მუ სიდიდაშ ოკო ორდას კოკი, ნამჷ-და თიქ მერჩქინელქ იჸუას, მუჭოთ კონტინენტიქჷნ. საზოგადოთ, გრენლანდია (2.175.600 კმ2) იკოროცხუ არძაშე დიდ კოკო, ავსტრალია (7.686.589 კმ2) - არძაშე მორჩილ კონტინენტო.

## მატერიკი
 
*მატერიკი* მოურს რუსული ზიტყვაშე матёрный, მუთ მარგალურო ითანგუ მუჭოთ *მანგარი, კერკენჯი, დიდი*. ქორთულ ომენცარე დო პოპულარულ ლიტერატურას რუსულშე მიშაღალირი თე ზიტყვა უწოხოლაშე კონტინენტიშ სინონიმო გჷმირინუაფუდჷ.
 
* **მატერიკი** (მატერიკიშ)*გეოგრ.* სქირონაშ დიდი ფართობი, ელმოლშე გოხურგელი ზუღეფით დო ოკაინეეფით, კონტინენტი. *აზიაშ მატერიკი.* (ქეგლი, 5-ა ტომი, სხ. 89)
* Материк დიხა, უჸარუ, უკურღვაფუ. (ნიკო ჩუბინაშვილი: I ტომი, გვ. 513, თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1977)
** Материк 1. კონტინენტი. (...) (2. *გეოლ.* თინა რე მუთ подпочва.) (რუსულ-ქორთული ლექსიკონი, გვ.304, თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1983)

## კონტინენტეფიშ რიცხუ

შხვადოშხვა ქიანას კონტინენტეფიშ რიცხუს შხვადოშხვანერო მირჩქინანა, თაშ სამანგათ:

* **6 ართული**: ევრაზია, აფრიკა, ოორუე ამერიკა, ობჟათე ამერიკა, ანტარქტიდა, ავსტრალია. თე მოდელი მეღებული რე ააშ-ს, კანადას დო ავსტრალიას.
* **6 ართული**: ევროპა, აზია, აფრიკა, ამერიკა, ანტარქტიდა, ავსტრალია. თე მოდელი პოპულარული რე ევროპას, ლათინურ ამერიკას, ბჟაეიოლ აზიას. თეშ გჷმოხანტუალა რე ოლიმპიური ყარაფიშ ემბლემა 5 რგოლიშ სახეთ (ორთაშობური რე, ანტარქტიდაშ მოხ).
* **5 ართული**: ევრაზია, აფრიკა, ამერიკა, ანტარქტიდა, ავსტრალია.
* **4 ართული**: ევრაფრაზია, ამერიკა, ანტარქტიდა, ავსტრალია. თე მოდელი არძაშე უმოსო უხუჯანს ტერმინიშ „კონტინენტი“ გოთანჯუას, თიშენი, ნამჷ-და ევრაზია დო აფრიკა ართიანშე გიშართილი რე სუეციშ არხით, ნამუთ ხელობური რე აკოქიმინელი დო კინ თე ბორჯის ვართ ზუღას წჷმარინუანს დო ვართ ოკიანეს. ანალოგიურო ოორუე დო ობჟათე ამერიკა გიშართილი რე პანამაშ არხით.

## გეოლოგიური მოდელი

გეოლოგიურო დიხაუჩაშ ჟიდოხი მუსხირენ ტექტონიკური პლატფორმაშე აკმოდირთუ. თეხანურ გეოლოგიურ ეპოქას არსებენს 6 თეჯგურა კონტინენტური პლატფორმა, ნამუეფით მარზენა გეოლოგიურო აღაიარაფილ 6 კონტინენტის, ნამუეფით ვაუხვადუ ჟილე გოსხუნილ ნამუთიჸინ მოდელს. თე დორთუალა თეჯგურა რე:

# **[[ევრაზია]]**
# **[[აფრიკა]]**
# **[[ოორუე ამერიკა]]**
# **[[ობჟათე ამერიკა]]**
# **[[ანტარქტიდა]]**
# **[[ავსტრალია]]**

## კონტინენტეფიშ ალაზჷმაფონი რცხილი

რცხილი ოძირანს კონტინენტეფიშ დო მახორობაშ მუდანობას, 7 კონტინენტიშ პრინციპით. კონტინენტეფი დონწკარილი რე თინეფიშ ფართობიშ მეჯინათ.

## თაშნეშე ქოძირით

* ქიანეფიშ ნორთეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მატერიკეფიშ დრეიფიშ რეკონსტრუქცია 

## სქოლიო

*
ტიოზი

thumb|420px|
thumb|უდიდაში ვაპოლარული ტიოზეფი
thumb|ვითი უდიდაში ტიოზი (ანტარქტიდაშ მოხ)
[thumb|right|[ატაკამა]]
[thumb|right|[რუბ-ელ-ხალიშ ქვიშაშ დიუნეფი, საუდიშ არაბეთი]]
**ტიოზი** — ლანდშაფტიშ ტიპი, ნამუთ წჷმიქიმინუ ირო ვარდა სეზონურო ჩხეჰავამ აბანეფს; თინა უხორელს, მეტებულს შანენს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Desert Biome University of California Museum of Paleontology
* http://www.unep.org/geo/gdoutlook/|title=Global  
* Map with biodiversity scenarios for desert areas, from the Global Deserts Outlook.
* Finding Water in the Desert - wikiHow page

კატეგორია:ტიოზეფი
კატეგორია:ეკოსისტემა
კატეგორია:დიხაუჩაშ გეოლოგიური ისტორია
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კატეგორია:კლიმატური ზონეფი
ტრანსცჷნდჷრიშ მაგისტრალი

thumb|300px|ტრანსცჷნდჷრიშ მაგისტრალის სქემა: '''<span style="color:red;">ისტორიული მარშრუტი</span>, <span style="color:mediumblue;">ოორუე მარშრუტი</span>, <span style="color:green;">ბაიკალ-ამურიშ მაგისტრალი</span>, ცჷნდრჷშა მალი ობჟათე შარაშ შქაფონი'''
thumb|300px|ტრანსცჷნდჷრიშ მაგისტრალიშ რუკა
**ტრანსცჷნდჷრიშ ორკინაშარე მაგისტრალი** (რუს. Транссибирская железнодорожная магистраль (Трансси́б), Великий Сибирский Путь (ისტორიული ჯოხო)) — რკინაშარა, ნამუთ ევრაზიაშ კონტინენტის გინმოჭკირუნს დო მოსკოვს ურსხუანს ბჟაეიოლი ცჷნდჷრიშ დო შორიშ ბჟაეიოლიშ უშხუაში ორეწუალე ნოღეფწკჷმა. მაგისტრალიშ სიგჷნძა 9288,2 კმ, დო თეშნერო არძაშე გჷნძე რკინაშარა რე მოსოფელს. მაგისტრალიშ უმაღალაში ჭურჭული რე იაბლონიშ ჸალაიბონი (1019 მ). 2002 წანას გეთუ მაგისტრალიშ რსული ელექტრიფიკაციაქ. ისტორიულო ტრანსცჷნდჷრიშ მაგისტრალო შილებე ჯოხოიდვალუას ხვალე თიშ ბჟაეიოლ ნორთიქ, ჩელიაბინსკიშე (ობჟათე ურალი) ვლადივოსტოკშახ. თიში სიგჷნძა 7 ვითოშ კმ-ს ანჭუ. ზუსტას თე მუნაკვათიქ აკიგჷ 1891-1916 წანეფს.

## მაგისტრალიშ მალობეფი
*2015 წანაშ 14 ფურთუთაშ დგომარობათ*
thumb|179x179px|მაგისტრალი პერვოურალსკის
[thumb|179x179px|მაგისტრალი [ბაუკალიშ გოხოლუას]]
;ოორუე
: მოსკოვი — იაროსლავლი — კიროვი — პერმი — ეკატერინბურგი — ტიუმენი — ომსკი — ნოვოსიბირსკი — ტომსკი(ტაიგა) — კრასნოიარსკი — ვლადივასტოკი.
;ახალი
: მოსკოვი — ნიჟნი ნოვგოროდი — კიროვი — პერმი — ეკატერინბურგი — ტიუმენი — ომსკი — ნოვოსიბირსკი — ტომსკი(ტაიგა) — კრასნოიარსკი — ვლადივასტოკი.
;ობჟათე
: მოსკოვი — მურომი — არზამასი — კანაში — ყაზანი — ეკატერინბურგი — ტიუმენი (ვარდა პეტროპავლოვსკი) — ომსკი — ბარნაული — ნოვოკუზნეცკი — აბაკანი — ტაიშეტი — ირკუტსკი — ულან-უდე — ჩიტა — ხაბაროვსკი — ვლადივასტოლი.
;ისტორიული
: მოსკოვი — რიაზანი — რუზაევკა — სამარა — უფა — ზლატოუსტი — მიასი — ჩელიაბინსკიშა — კურგანი — პეტროპავლოვსკი — ომსკი — ნოვოსიბირსკი — ტომსკი(ტაიგა) — კრასნოიარსკი — ვლადივასტოკი.

### გოძვენობა

კატეგორია:რუსეთიშ რკინაშარა
კატეგორია:ცჷნდჷრი
რკინაშარაშ ტრანსპორტი

მინი|300px|რკინაშარაშ რელსეფი
მინი|300px|რკინაშარაშ ტრანსპორტი
**რკინაშარაშ ტრანსპორტი** — დიხაშჟილენი ტრანსპორტიშ გვარობა. თეშნერი ტრანსპორტიშ ჟირი თარი აკმადგინალი ნორთი რე — რკინაშ რელსეფი დო აწმაკინალი ძალა, მუჭოთ წესი ლოკომოტივიშ სახეთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:რკინაშარა
კატეგორია:ტრანსპორტი
ხინჯი

thumb|300px|ებუნაფილი ხინჯიშ ნერგვარობა
**ხინჯი** — ხელუანური აკნაგებუ, გჷნოზინდილი წყარმალუს, ლეხერს, ტობას ვარდა არძანერ შხვა ფიზიკურ ხაბარკის; კოჩიშობაშ ართ-ართი უჯვეშაში ოინჟინერე გჷმოგონაფა. შარას გოდვალირ ხინჯიშა შარაგემაწურაფალი უჯოხონა, ლეხერეფს ვარ-და გინალაფუეფს გოდვალირშა — ვიადუკი. ხინჯიშ კონსტრუქცია დჷთმოჸუნს მუშ ფუნქციას დო თი ლანდშაფტიშ ორთას, სოდე თე ხინჯიქ ოკო გიდვალინასჷნ.

კატეგორია:ნოდგჷმ-ნოგაფუეფი
*
ჩედვიკ ბოსმანი

**ჩედვიკ აარონ ბოსმანი** (; დ. 29 გერგობათუთა, 1976, ობჟათე კაროლინა — გ. 28 მარაშინათუთა, 2020) — ამერიკალი არტისტი. 2016 წანას გინიღეს ფილმეფს ეგვიფტეშ ღორონთეფი დო კაპიტანი ამერიკა: ომენოღალე ლჷმა, 2018 წანას გიშურს ფილმი უჩა ფორცხოლი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
*

კატეგორია:დუნაბადი 1976
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ტომ ჰოლანდი (არტისტი)

**თოომას სტენლი ჰოლანდი** (; დ. 1 მანგი, 1996, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი დო მასხაპალი. 2016 წანას ასახიერ ბორბოლია-კოჩი ფილმის კაპიტანი ამერიკა: ომენოღალე ლჷმა. 2017-ს აკათუ ფილმის ბორბოლია კოჩი: დორთინა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
*
* media.gettyimages.com 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1996
1996

## მოლინეფი
* 20 ღურთუთა : იასირ არაფატი გეგშაგორეს პალესტინაშ მაართა პრეზიდენტო.
* 3 კვირკვე : რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტო მაჟირა ხანით გეგშაგორეს ბორის ელცინი.
* 20 კვირკვე : ატლანტას დიჭყჷ 26-ა ოლიმპიურ ლაჸაფეფქ.
* 5 გერგობათუთა : ააშ-ს პრეზიდენტო მაჟირა ხანით გეშაგორეს ბილ კლინტონი.

## დუნაბადი

### ღურთუთა
### ფურთუთა
### მელახი
### პირელი
### მესი
### მანგი
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნაღურა

### ღურთუთა
* 8 ღურთუთა : ფრანსუა მიტერანი — საფრანგეთიშ პრეზიდენტი 1981-1995 (დ.1916)
### ფურთუთა
* 20 ფურთუთა : ტაკემიცუ ტორუ — იაპონარი კომპოზიტორი (დ.1930)
### მელახი
* 3 მელახი : მარგარიტ დიურასი — ფრანგი ჭარუ (დ.1914)
### პირელი
* 22 პირელი : ჯოჰარ დუდაევი — ჩეჩნეთიშ მაართა პრეზიდენტი 1991-1996 (დ.1944)
* 23 პირელი : პამელა ტრევერსი — ავსტრალიარი ჭარუ (დ.1899)
### მესი
### მანგი
* 15 მანგი : ელა ფიცჯერალდი —ამერიკალი ჯაზიშ მაბირე (დ.1917)
### კვირკვე
### მარაშინათუთა
* 12 მარაშინათუთა : ვიქტორ ამბარცუმიანი — სომეხი ასტროფიზიკოსი
### ეკენია
### გჷმათუთა
### გერგობათუთა
### ქირსეთუთა

## ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
* ფიზიკა : დავიდ მ. ლი, დაგლას დ. ოშეროვი, რობერტ რიჩარდსონი
* ქიმია : რობერტ კარლი, ჰაროლდ კროტო, რიჩარდ სმოლი
* ფიზიოლოგია დო მედიცინა : პიტერ დოჰერტი, როლფ ცინკერნაგელი
* ლიტერატურა : ვისლავა შიმბორსკა
* თინჩალა : კარლოს ბელო, ხოსე ჰორტა
* ეკონომიკა : ჯეიმზ მირლისი, უილიამ ვიკრი
ბჟაეიოლი ცჷნდჷრი

thumb|300px|ბჟაეიოლი ცჷნდჷრი
thumb|right|300px|20-21 ოშწანურეფს, ცჷნდჷრიშ შანულამი ნოღეფიშ მახორობაშ თირაფაშ დინამიკა.
**ბჟაეიოლი ცჷნდჷრი** — ცჷნდჷრიშ ნორთი, ნამუთ იკათუანს რუსეთიშ აზიურ ნორთიშ ტერიტორიას,  ბჟადალს მადვალი წყარმალუ ენისეიშე წყარგჷმართუ ქჷნდჷრეფშახ, ნამუთ ბჟაეიოლიშჸურე რჩქალი ოკიანეშ მანგას გოჸუნსინ. ბჟაეიოლ-ცჷნდჷრიშ ეკონომიკურ რაიონშა მიშმურს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Восточная Сибирь. Географическое описание Восточной Сибири. Описание истории, природы, населения и хозяйства Восточной Сибири
* Природа и география Восточной Сибири на сайте «Природа Байкала».
* Турпортал Восточной Сибири Туристический путеводитель по Восточной Сибири.

*
ცჷნდჷრი

[thumb|right|300px|
<span style="margin:0px; padding-bottom:1px; font-size:90%; display:block;"><span style="border:#CC0000; background-color:#CC0000; color:#CC0000;">&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;</span>&#160;[ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი
&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;რუსეთიშ ცჷნდჷრი გეოგრაფიულო
&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;რუსეთიშ აზიური ნორთი]]
**ცჷნდჷრი** () — ფართე გეოგრაფიული რეგიონი ევრაზიაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. გჷნოზინდილი რე ურალშე რჩქალ ოკიანეშ მანგას ეპონილ ქჷნდჷრეფშახ დო ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ წყარპიჯიშე ცენტრალური აზიაშ ხურგაშახ. ფართობი დოხოლაფირო 10 მლნ. კმ². რუსეთიშ ფედერაციაშ 73,56 %-ს აკმადგინანს. ცჷნდჷრიშ თარი ორთაშობურ ართულეფი რე ბჟადალი ცჷნდჷრიშ ვე, შქა ცჷნდჷრიშ გაბარი, ობჟათე დო ოორუე-ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ გვალეფი. ოორუე-ბჟაეიოლი ცჷნდჷრიშ გვალეფს ომძღჷ ვერხოიანსკიშ ქჷნდჷრიშ დო კოლიმაშ გვალონაშ ქვერსემი ფარგა, ნამუშ დინოხოლე ეშაკებული რე ქჷნდჷრეფი, გაბარეფი დო ფართე რზენეფი. ცჷნდჷრი იდვალუაფუ ზჷმიერი დო რგილი ჰავაშ ორტყაფუეფს. ტერიტორიაშ უდიდაშ ნორთის ჰავა კონწარი რე, კვათჷრას კონტინენტური. ნოლექეფიშ 80% მოურს წანაშ ტიბუ ბორჯის. გოპატჷნაფილი რე იროიანი მზრალუა (ფართობი 6 მლნ. კმ²-შე უმოსი). ოორუეს ჸინიშ ფაშ სისქა 200-500 მ ონჭუ (წყარმალუ მარხიშ ღანჩოს 1500 მ-შახ). ცჷნდჷრიშ წყარმალუეფიშ უმენტაშობა ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ღანჩოს დორხველუას რე. წყარმალუეფს გჷმირინუანა ჯა-ტყაშ გიშაღალარ-გიმაღალარო, ონოშეთ. ტობეფშე ეიოშინალი რე ბაიკალი, ტაიმირი, ჩანი, ტელეცკოე. წყარმალუეფს დო ტობეფს ორეწუალე ჩხომეფი ხე.

ცჷნდჷრიშ აბორიგენი (აბანური) მახორობა ოხორანს ტაიგაშ დო ტუნდრაშ ქვერსემ ტერიტორიას. უდიდაში ნოღეფი რე: ნოვოსიბირსკი, ომსკი, კრასნოიარსკი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ციმბირი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია  
* ცჷნდჷრი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:ცჷნდჷრი
კატეგორია:აზია
კატეგორია:რუსეთიშ გეოგრაფია
შორიშ ბჟაეიოლი

[მინი|350პქ|შორიშ ბჟაეიოლი [მოსოფელიშ რუკას]]
***შორიშ ბჟაეიოლი*** — ტერმინი (მარგალურს დო ევროპაშ კანკალე შხვა ნინეფს)ნამუთ ეიოშანუანს ობჟათე აზიაშ შხვადოშხვა ქიანეფს. თე ტერმინით შხირას აკმაართიანენა ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას დო ობჟათე აზიას, მარა კულტურას თე ტერმინს შხირას  ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ დო ობჟათე აზიაშ ეიოშანალო გჷმირინუანა, სავარაუდოთ, ბუდიზმიშ გეშა. 

## შორიშ ბჟაეიოლიშ ქიანეფი
* 
* 
* 
*  (ნორთობურო აღიარაფილი სახენწჷფო)
* 
** *[[ჰონკონგი]]*
** **
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , გეჸვენჯი ოლქეფი:
# ამურიშ ოლქი
# იაკუტია
# ხაბაროვსკიშ აკანი
# ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი
# პრიმორიე
# კამჩატკა
# მაგადანიშ ოლქი
# ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი
# სახალინიშ ოლქი
* 
* 
* 
* 

## თაშნეშე ქოძირით
*შქა ბჟაეიოლი
*არხო ბჟაეიოლი

## ლიტერატურა
* Ankerl, Guy (2000). *Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western*. Geneva: INU Press. ISBN 2-88155-004-5.
* Whitaker, Brian (February 23, 2004). "From Turkey to Tibet". *[[The Guardian]]*.

## სქოლიო

კატეგორია:აზია
სემ როკუელი

**სემ როკუელი** (; დ. 5 გერგობათუთა, 1968, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ფილმეფით წვანე მილი დო რკინაშ კოჩი 2.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*Sam Rockwell Interview 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1968
პოლ ბეტანი

**პოლ ბეტანი** (; დ. 27 მესი, 1971, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი. ლაჸაფენს ჩინებულ ფილმეფს.

## ფილმოგრაფია

 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1971
ჯეკ ბლექი

**თომას ჯეიკობ ''ჯეკ'' ბლექი** (; დ. 28 მარაშინათუთა, 1969, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. თიქ ილაჸაფჷ ფილმეფს: როკიშ სკოლა (2003), კინგ კონგი (2005), გულივერიშ შარობუა (2010) დო შხვეფს. ახონარენდ ანიმაციურ ფილმეფს: კუნგ ფუ პანდა (2008), კუნგ პუ პანდა 2 (2011), კუნგ ფუ პანდა 3 (2016) დო შხვეფს.   

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
კიფერ საზერლენდი

**კიფერ ვილიამ ფრედერიკ დემფსი ჯორჯ რუფუს საზერლენდი** (; დ. 21 ქირსეთუთა, 1966, ლონდონი) — ბრიტანეთიშ დუნაბადი კანადარი არტისტი, რეჟისორი, მობირე დო ჭარუ. თიქ მიგჷ ემიშ ჯილდო, ორქოშ გლობუსი, კინოარტისტეფიშ გილდიაშ ჯილდო ჯეკ ბაუერი-შ როლიშ გეშა Fox-შ სერიალს 24.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Kiefer Sutherland at BAFTA http://www.bafta.org/press/press-releases/attendees-confirmed-for-this-sundays-ee-british-academy-film-awards
* Kiefer Sutherland producer profile on ''The 1 Second Film'' 

კატეგორია:დუნაბადი 1966
კატეგორია: კანადარი არტისტეფი
ბარი პეპერი

**ბარი პეპერი** (; დ. 4 პირელი, 1970)  — კანადარი არტისტი. მეღებული აფუ ემიშ  ჯილდო დო ორქოშ გლობუსი-შ ნომინაცია.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*

კატეგორია:კანადარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1970
ტიმ ბარტონი

**ტიმოთი უილიამ ბარტონი** (; კუნტას **ტიმ ბარტონი**; დ. 25 მარაშინათუთა, 1958, ბერბანკი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, ანიმატორი დო ჭარუ-სცენარისტი. ასეიანი ოჯინე კინოშ ორსანტი, მუშ ნახანდეფს უჩა იუმორს დო მაკაბრულ ელემენტეფს ხვარენს. თიშ ფილმეფს შხირო ლაჸაფენს ჯონი დეპი.

## ბიოგრაფია
ბარტონქ კარიერა დიჭყჷ, მუჭოთ დისნეიშ სტუდიაშ ანიმატორქ. ორეჟისორე დებიუტიქ იჸუ 1985 წანას ფილმით „პი-ვიშ დიდი დუდსგინალი“, მუსით 1988 წანას მაჸუნჷ „ბიტლჯუსი“. 1980-იანეფიშ ბოლოს გინიღჷ ჟირი ფილმი სუპერგერგეზი ბეტმენი-შ გეშა: „ბეტმენი“ (1989) დო „ბეტმენი ირთუ“ (1992). 1991 წანას გინიღჷ „მარგატელიშხეიანი ედვარდი“, ნამუთ რდჷ გოთიკურ სტილს გინოღალირჷ ოჸოროფე ისტორია. რდჷ პროდიუსერი 1993 წანას გიშულირი ფილმიშ „კოშმარი ქირსეშ ოწოხოლე“, ნამუქით დიდ წჷმოძინას მიოჭირინუ. 1994 წანას გინიღჷ ბიოგრაფიული ფილმი „ედ ვუდი“. 1996 წანას გინიღჷ ომენცარე-ფანტასტიკა „მარსიქ მუმანტის!“, ნამუქით ოკულტე კლასიკათ გინირთჷ. 1999 წანას გინიღჷ გოთიკური მერმენწა ფილმი „ჸვინთალი ქოქა“. 2001 წანას გინიღჷ „ქიეფიშ პლანეტაშ“ რიმეიკი. 2003 წანას გინიღჷ ფილმი „დიდი ჩხომი“,. მუსით მაჸუნჷ „მოჭყუდუ-ნოღური“ დპ „ჩარლი დო შოკოლადის ქარხანა“ 2005 წანას. 2007 წანას გინიღჷ მიუზიკლი „სუინი ტოდი: დემონი-მაღაჭალი ფლიტ-სტრიტიშე“, 2010 წანას გინიღჷ 3D ფილმი „ალისა ომენცარობეფიშ ქიანაშე“, 2012 წანას — „ფრანკენუინი“. 2014 წანას გინიღჷ ფილმი „დიდი თოლეფი“. ბარტონიშ ანწიანი ფილმეფი რე „მისს პერეგრინიშ ურცხი ბაღანეფიშ ჸუდე“ (2016) დო „ბიტლჯუს 2“ (2017).

## ფილმოგრაფია
*ვინსენტი (1982)
*ბეტმენი (1989)
*ბეტმენი ირთუ (1992)
*ბეტმენი ირიათო (1995)
*სუინი ტოდი: დემონი-მაღაჭალი ფლიტ-სტრიტიშე (2007)
*9 (2009)
*ალისა ომენცარობეფიშ ქიანას (2010)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი ანიმატორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1958
კინშასა

**კინშასა** (1966 წანაშახ — **ლეოპოლდვილი**) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნანანოღა (1960 წანაშე), იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ წყარპიჯის, კონგოშ რესპუბლიკაშ ნანანოღაშ ბრაზავილიშ ბონო. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 2012 წანას ნოღაშ მახორობა 9 464 000 ადამიერი რდჷნ, ნოღაშ ტერიტორიაშ 60% წჷმორინაფილი რე ოშა-გოშათ დოხორელი ოფუტე აბანეფით, ნამუთ ნოღაშ ადმინისტრაციულ ხურგეფს უხვადუ. ფსქელას დოხორელი ონოღე რაიონეფი ტერიტორიაშ მორჩილ ნორთის იკენა პროვინციაშ ბჟადალშე.

კინშასა აფრიკაშ  მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მაჟირა აბანს იკენს ლაგოსიშ უკული. თინა თაშნეშე მოსოფელს მაჟირა ფრანგულნინამი მახორობათ დოხორელი ნოღა რე პარიზიშ უკული. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და კინშასაშ მახორუეფს თე თუ თი დონეშა უჩქჷნა ფრანგულინ, თის თინეფი უმენტაშო ოჭარალეთ გჷმირინუანა. ნანანოღას ორაგადეთ უმენტაშო გჷმირინუანა — ნინას ლინგალა, ნამუთ ორხველჷ ბანტუშ ნინეფიშ ფანიას. თუ კინშასა მიმალი დემოგრაფიული სიტუაცას თეშნერო დითხილუ-და, 2020 წანაშო პარიზიშ მახორობაშ მუდანობას გუწორუანს.

## დომაჸალაფირი ნოღეფი
*  ანკარა (თურქეთი)
*  ბრაზავილი (კონგოშ რესპუბლიკა)
*  ბრიუსელი (ბელგია)
*  დაკარი (სენეგალი)
*  თეირანი (ირანი)
*  უტრეხტი (ნიდერლანდეფი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
## სქოლიო


კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ მილიონაინი ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ჯოხოთირელი დოხორელი პუნქტეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ლაგოსი

**ლაგოსი** (, ) — ონიშოლი ნოღა ნიგერიაშ ობჟათე-ბჟადალშე, ქიანაშ უდიდაში ნოღა. მახორობა 13 მილიონი ადამიერი  დო დოხლაფირო 21 000 000 в აგლომერაციას, ლაგოსი აფრიკაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელი დო უდიდაში ნოღა რე.

დუდშე ლაგოსი იორუბაშ ტომით დოხორელი მორჩილი აბანი რდჷ, ევროპული კოლონიზაციაშ დო ზოხორინალაშ ბორჯიშ გოძვენას თიქ ნიგერიაშ უშანულამაშ კომერციულ ცენტრო გჷნირთჷ.

ასე ნოღა ლაგოსიშ შტატიშ პრაქტიკულო ედომუშამ ტერიტორიას იკენს დო ართიანშქას ავტომაგისტრალეფით გიშართილი დო მერსხილი მიარე მუდანობაშ რაიონშე აკმოდირთუ.

1991 წანაშ 12 ქირსეთუთაშახ ლაგოსი ნიგერიაშ ნანანოღა რდჷ, უკული ნინანოღა გეგნიღეს ნოღა აბუჯაშა.

### ლაგოსიშ მაფეფი
(ქძ. :en:Oba of Lagos)
* King Ado
* King Gabaro (1720—1730)

* Erelu Kuti(female)
* King Ologun Kutere
* King Adele (1806—1813), (1834—1836)
* King Eshinlokun (1836—1841)
* Oba Idewu Ojulari
* King Oluwole
* King Akintoye
* Oba Kosoko

## ჩინებული დუნაბადეფი დო მახორუეფი
* გოლდი ჰარვი (1983—2013) — ნოგერიალი მაბირე, რეპერი, კომპოზიტორი დო სატელევიზიო პიჯი.
* ჰაკიმ ოლაჯიუვონი (1963 — ასე) — ჩინებული ნიგერიალი კარაჩხამობურთე.
* დამილოლა ადეგბაიტი (დ.1985) — ნიგერიალი არტისტი, ფოტომოდელი დო სატელევიზიო პიჯი.
* მერსი ჯონსონი (დ.1984) — ნიგერიალი არტისტი.

## თაშნეშე ქოძირით
* ლაგოსიშ შტატი
* ლაგოსი (საბერძნეთი)

## რესურსეფი ინტერნეტის
**თარობა დო ეკონომიკა**
* Lagos State Government Official Site 
* Lagos Chamber of Commerce
* Lagos State House of Assembly 
* Lagos State Judiciary Board
* History 
**გონათუა**
* Lagos Business School — Pan-African University
**ოქინაფუ**
* თოლუჩუთხინაფუ ნიგერია
## სქოლიო

კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი

კატეგორია:იორუბა
კატეგორია:ნიგერიაშ მილიონიანი ნოღეფი
აბუჯა

[thumb|250px|[მეჩეთი აბუჯას]]
**აბუჯა** (, ) — 1991 წანაშ 12 ქირსეთუთაშე ნიგერიაშ ნანანოღა. თეიშახ ქიანაშ ნანანოღა ლაგოსი რდჷ. აბუჯა ორდოიანი ნანანოღაშ ოორუეშე 800 კმ-შ მალობას იდვალუაფუ. ნოღაშ მახორობა 778 567 ადმ. (2006), აგლომერაციაშ მახორობა — მეხოლ. 1,4 მლნ ადამიერი (2005).

აბუჯა ნიგერიაშ ცენტრალური ნორთის სქვამი სტეპურ ლეხერს იდვალუაფუ, პლატო ჯოსის. თე რაიონი ელაზჷმაფათ დაღარას გოვითარაფილი დო ეთნიკურო ნეიტრალური რე. ახალი ნანანოღაშო აბანიშ გიშაგორალო, ნიგერიაშ პრეზიდენტი მურტალა მუჰამედი ინჭაფუდჷ თიჯგურა ნოღაშ აკოქიმინუაშო, ნამუსჷთ ვადომინირენდჷკონ ოკო ნამუთიჸინი ეთნიკური, სოციალური დო რელიგიური ბუნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-საიტი 
## სქოლიო


კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ნიგერიაშ მილიონიანი ნოღეფი
ალჟირი (ნოღა)

**ალჟირი** (, *Madīnat al-Jazā'ir*, *ელ-ჯეზაირი*; ) — ალჟირიშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. ჯოხოდვალა მოურს „ალ-ჯეზაირშე“, ნამუთ არაბულშე გინოთანგილო შანენს „კოკეფს“, თიშ გეშა ნამჷ-და კინოხ ნოღაშ გოხოლუას 4 კოკი იდვალუდჷნ, ნამუეფქჷთ მატერიკიშ ნორთო გჷნირთეს 1525 წანას. ნოღა ალჟირიშ ვილაიეთიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 2,9 მლნ ადმ., აგლომერაციას — დოხოლ. 3.35 მლნ მახორუ. გეოგრაფიული კოორდინატეფი: . ნოღა იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღა წყარპიჯის. 2011 წანას ალჟირიშ მეტროპოლიტენქ დო ალჟირიშ ტრამვაიქ გინწყჷ.

ნოღაშ თეხანური ნორთი წყარპიჯიშ მანგას იდვალუაფუ, ჯვეში ნორთი — გერთელ ქჷნდჷრს, ნამუშ კონკას იდვალუაფუ ციტადელი — ზუღაშ დონეშე დოხოლ. 140 მეტრას. ციტადელი დო ჟირი ნოშმიორინი სუმკუნთხურას აკმოქიმინჷნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალჟირი 
* კილიშკილშა მუნაჩემეფი
## სქოლიო


კატეგორია:ოურდუმე ონიშოლეფი
კატეგორია:სქირონაშქა ზუღაშ ონიშოლეფი
კატეგორია:საგრანგეთიშ ჸოფილი კოლონიეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:მილიონიანი ნოღეფი
ანტანანარივუ

**ანტანანარივუ** (1970-იან წანეფშა **ტანანანრივე**, **ტანა**; ) — მადაგასკარიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა დო კინ თე ჯოხოდვალაშ პროვინცია. მახორობა — 1,39 მლნ. ადმ.


კატეგორია:მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ასმერა

**ასმერა**, თაშნეშე *ასმარა* () — ერიტრეაშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. კინოხ ნოღაშ ჯოხოდვალა გჷმირაგადუდჷ მუჭოთ „ასმარა“, ნამუთ ტიგრინიაშ ნინაშა შანენს *მაპიორე ტყა*. ნოღა უშხუაში ტექსტილურიშ, ოჭალიშ, მადვალარიშ, ოჭკომალიშ დო კერამიკული წარმებაშ ცენტრი რე. ნოღას იდვალუაფუ უნივერსიტეტი (1967), ოჯარალე ბიბლიოთეკა (1955), აეროპორტი, რკინაშარაშ დგჷმილი.
## სქოლიო

კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ერიტრეაშ ნოღეფი
*
ჯორჯ ლუკასი

**ჯორჯ ლუკასი**  (; დ. 14 მესი 1944) — ამერიკალი პროდიუსერი, სცენარისტი დო რეჟისორი, „მურიცხული ლჷმეფი-შ“ დო „ინდიანა ჯოუნსი-შ“ ავტორი. ლუკასი რე კომერციულო ართ-ართი არძაშე  წჷმოძინელი რეჟისორი მოსოფელს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ლუკასიშ ბიოგრაფია ხასჷლას  Lucasfilm.com
* George Lucas  at World of Business Ideas

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1944
კატეგორია:ამერიკალი მილიარდერეფი
როდრიგო გარსია

**როდრიგო გარსია** ( დ. 24 მარაშინათუთა 1959, ბოგოტა) — კოლუმბიარი რეჟისორი, კინოოპერატორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. ჩინებული ჭარუშ გაბრიელ გარსია მარკესი-შ სქუა. შხვადოშხვა ბორჯის გინოღალირი აფუ ფილმეფი: „ძღაბური ოფულარეფი“ (2000), „მეშარეეფი“ (2008), „ალბერტ ნობსი“ (2011) დო შხვა. მუშენს ააშ-ს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:კოლუმბიარი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1959
ბრაიან დე პალმა

**ბრაიან დე პალმა** ( დ. 11 ეკენია 1940, ნიუარკი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი.

## ბიოგრაფია
ბრაიან დე პალმაქ დებადჷ ნიუ-ჯერსიშ შტატიშ ნოღა ნიუარკის, ქირურგიშ ფანიას. დუდშე გურაფლენდჷ კოლეჯის, უკული გურაფას მიაჸუნჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ ხელუანებაშ ფაკულტეტის. თიშ მაართა ოდებიუტე ნახანდეფი რე კუნტამეტრაჟიანი ფილმეფი („იკარუსი“, „ჯენიფერი“ დო შხვა). მაართათ ჯოხო გისიმუ 1960-იანი წანეფიშ ბოლოს, სოდეთ გინიღჷ მუში მაართა სრულმეტრაჟიანი ფილმი. ათე პერიოდის თიშ მუსხირენ ფილმის ილაჸაფჷ თი ბორჯის უჩინებუ რობერტ დე ნიროქ. კარიერაშ დაჭყაფურს ბრაიან დე პალმაშ ფილმეფი გონჭალირი რდჷ კომედიური თემატიკათ. თის აფასენდეს, მუჭოთ ფრანგული ახალი პოპორიშ ამერიკალ გამა კოჩო, ნამუთ ჟან-ლიუკ გოდარიშ სტილს გინიღანდჷ ფილმეფს („მეხვამუეფი“, „ოდიარე წვიება“, „გომორძგუა, დიდა!“, 1968-70). თიშ ფილმი „ოკო გიჩქუდას სოდე რე სკანი ყურდღელი“ (1972) კრიტიკაქ გლახათ მიღჷ.

უკული პალმაქ სტილი დოთირუ. თიშ ნახანდას მეუზიმუანა ალფრედ ჰიჩკოკიშის, ნამუშ ფილმეფიშ გულათ გინიღჷ „დალეფი“ (1973) დო მუშ მაართა არძაშე დიდბიუჯეტიანი ფილმი „კერი“, სოდეთ თარი როლს ლაჸაფენს ახალი სისი სპეისეკი დო ჯონ ტრავლოტა.

ათეშ უკული დე პალმაქ დიჭყჷ განგსტერული ფილმეფიშ გინოღალა. 1983 წანას გიშართჷ თიშ ართ-ართი არძაშე ჩინებულ ნახანდიქ — ფილმი „ნაჭყოლა სახე“, სოდეთ ტონი მონტანაშ როლს არსულენს ალ პაჩინო. 

უკულიანი წანეფიშ ნახანდეფშე ოშინალი რე ფილმეფი „ხეუხებურეფი“, „კარლიტოშ შარა“ დო „ურსულებერი მისია“. 

ბრაიან დე პალმას გინოღალირი აფუ ანდა კინოფილმი. შხვადოშხვა ბორჯის თიშ ფილმეფს ოკათუდეს — კირკ დაგლასი, ჯონ კასავეტისი, რობერტ დე ნირო, ალ პაჩინო, კევინ კოსტნერი, შონ კონერი, ენდი გარსია, შონ პენი, ჟან რენო, ჯონ ტრავოლტა, სისი სპეისეკი, მიშელ პფაიფერი, ნენსი ალენი დო თ.უ. ბრაიან დე პალმა მოღალენს ხოლო მუჭოთ ოპერატორი დო არტისტი. გინიღანს ჯინჯიერო დრამას, კრიმინალს, თრილერს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ბრაიან დე პალმა 
* ბრაიან დე პალმა 
* ბრაიან დე პალმა 

კატეგორია:დუნაბადი 1940
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი
კატეგორია:იტალო-ამერიკალეფი
გერი მარშალი

**გერი მარშალი** (; დ. 13 გერგობათუთა, 1934, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 19 კვირკვე, 2016, ბარბანკი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო არტისტი. ჩინებული რე ფილმეფით „ზისნახე“ და „ნტებული მოჭყუდუ“.

## ფილმოგრაფია
* 1990 - ზისნახე *(Pretty Woman)* 
* 1991 - ფრენკი დო ჯონი *(Frankie and Johnny)* 
* 1999 - ნტებული მოჭყუდუ *(Runaway Bride)* 
* 2010 - წიმინდა ვალენტინიშ დღა *(Valentine's Day)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

კატეგორია:დუნაბადი 1934
კატეგორია:ნაღურა 2016
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
მაიკლ მენი (რეჟისორი)

**მაიკლ მენი** (; დ. 5 ფურთუთა, 1943, ჩიკაგო) — ამერიკალი კინორეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. რე BAFTA-შ დო კანიშ კინოფესტივალიშ ჯილდოეფიშ ლაურეატი.

## ფილმოგრაფია

*1981 - მახინჯი (*Thief*) 
*1992 - ეკონია მოჰიკანი (*The Last of the Mohicans*) 
*1995 - რკინება (*Heat*) 
*1999 - დინახლენი (*The Insider*) 
*2001 - ალი (*Ali*) 
*2009 - ჯარალუაშ ნტერეფი (*Public Enemies*)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
*Salon profile
*extensive Mann profile (in French) 
*''Sight & Sound'' – Mann's Top 10 All-Time Favorite Films
*Literature on Michael Mann

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1943
ბამაკო

**ბამაკო** () — მალიშ ნანანოღა. მახორობა 1 809 106 ადამიერი რდჷ (2009). ნოღა წყარმალუ ნიგერიშ წყარპიჯეფს იდვალუაფუ, ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალი ნორთის. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  

კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:მალიშ ნოღეფი
კატეგორია:მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:მალიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ბანგი

**ბანგი** (, ) — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა. ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობა რესპუბლიკაშ ბჟადალი რაიონეფს ოხორანს, ბანგიშ გოხოლუას.

კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
ბანჯული

thumb|left|ბანჯულიშ მიოჯინი ალმაშარეშე
**ბანჯული** (), უწმოხ **ბატერესტი** (*Bathurst*) — გამბიაშ ნანანოღა. მახორობა — 34 ვთშ. ადმ., აგლომერაციას — 523 589 (2003 წანაშ ფასებათ). ბანჯული კოკი წიმინდე მარიას (ვარდა ბანჯულიშ კოკის) იდვალუაფუ, სოდე წყარმალუ გამბია ინმაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს.
thumb|right|290px||ბაზარი ბატერესტის (1910)
thumb|right|290px|ნოღაშ ცენტრალური ნორთი

კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:გამბიაშ ნოღეფი
კატეგორია:გამბიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
რუთგერ ჰაუერი

**რუთგენ ოლსენ ჰაუერი** (; დ. 23 ღურთუთა, 1944, ბროიკელენი) — ნიდერლანდარი არტისტი დო ჭარუ. ოკათუდ ფილმის ბეტმენი: დაჭყაფური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Rutger Hauer at Virtual History

კატეგორია: ნიდერლანდარი არტისტეფი
კატეგორია: დუნაბადი 1944
სიდნი ლუმეტი

**სიდნი ლუმეტი** (; დ. 25 მანგი, 1924, ფილადელფია — ღ. 9 პირელი, 2011, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. გინოღალირი აფუ 50-შე უმოსი ფილმი. ლუმეტიშ ფილმეფს მაკათური არტისტეფქ გვალო ოსკარიშ 18 ნომინაცია დეინალესჷ. თიშ არძაშე ჩინებული ფილმეფი რე „12 გარღვინჯებული ქომოლკოჩი“ დო „ბონდღი“.

## ბიოგრაფია
სიდ­ნი ლუ­მე­ტიქ 1924 წანას ფი­ლა­დელ­ფი­ა­ს, ური­უ­ლი თე­ატ­რიშ არტისტეფიშ ფანიას დაე­ბა­დჷ. 4 წანაშ ასა­კი­შე სცე­ნა­ს გერდჷ, ოკათუდჷ რა­დი­ო­დოდ­გჷ­მებფს, 30-იანი წანეფიშ ბო­ლო­შე ბროდ­ვე­იშ სცე­ნა­შა გინორთჷ. 50-იანი წანეფიშე სიდ­ნი ლუ­მე­ტი ტე­ლე­არხ „CBS”-იშ ო­ტე­ლე­ვი­ზიე ფილ­მე­ფიშ რე­ჟი­სო­რო მუ­შენდჷ. ტელევიზიას თიქ 10 წანა იმუშუ, უკულ ქოთ კინემატოგრაფიაშა გეგნორთჷ. თიში კინოკარიერაქ დიჭყჷ ფილმით „12 გარღვინჯებული ქომოლკოჩი“, ნამუქით რეჟისორს ოსკარიშ მაართა ნომინაცია მოუღჷ. 

პოლაკიშ ფილმეფს ოკათუდეს თიჯგურა არტისტეფი მუჭომეფით რენა: როდ სტაიგერი ფილმიშე მევახშე, შონ კონერი თარი როლს ფილმიშე ზუბი დო ანდერსონიშ ინნაჭარეფი, ალ პაჩინო სერპიკო დო ჯოღორულ ონდღე დო შხვეფი. 

2005 წანას ამერიკაშ კინოაკა­დე­მი­აქ შინელი ოს­კა­რი გინოჩჷ. ლუმეტიშ ეკონია ფილმი რდჷ 2007 წანას გიშულირი კრიმინალური ტრაგედია „სოიშა ეშმაკი ქიგეგენს ნამდა ღურელი რექ“. ლუმეტიქ 2011 წანაშ 9 პირელს, 86 წანაშ ხანს ლიმფომაშე დოღურჷ.

## ფილმოგრაფია
*1957 - 12 გარღვინჯებული ქომოლკოჩი *(12 Angry Men)* 
*1962 - გირძე დღა სერშა *(Long Day's Journey Into Night)*
*1964 - მევახშე *(The Pawnbroker)*
*1965 - ზუბი *(The Hill)*
*1971 - ანდერსონიშ ინნაჭარეფი *(The Anderson Tapes)*
*1973 - სერპიკო *(Serpico)*
*1974 - ჸვილუა ბჟაეიოლუშ ექსპრესის *(Murder on the Orient Express)*
*1975 - ჯოღორული ონდღე *(Dog Day Afternoon)*
*1976 - ბონდღი *(Network)*
*1977 - ეკვუსი *(Equus)*
*1981 - ნოღაშ მაფასქირი *(Prince of the City)*
*1982 - ვერდიქტი *(The Verdict)*
*1990 - კითხირი დო პასუხეფი *(Q & A)*
*1997 - ინტენსიური თერაპია *(Critical Care)*
*2007 - სოიშა ეშმაკი ქიგეგენს, ნამდა ღურელი რექ *(Before the Devil Knows You're Dead)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*სიდნი ჟურნალი „ტაბულა“ ცაშხა, 14 პირელი, 2011
*არ­თი დვირალი ქომოლკოჩი  გაზეთი 24 სათი 11.04.11

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1924
კატეგორია:ნაღურა 2011
სოფია კოპოლა

**სოფია კოპოლა** (; დ. 14 მესი, 1971, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო არტისტი. თინა რე კინორეჟისორ ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ცირასქუა. სოფია კოპოლა მაართა ამერიკალი ოსური რე, ნამუთ წჷმარინეს ოსკარიშ საუჯგუშო რეჟისორიშ ჯილდოს.

## ბიოგრაფია
### ორდოიანი წანეფი
სოფია კოპოლაქ ჰოლივუდიშ პრივილეგირაფილ ფანიას დებადჷ. თიშ მუმა, ჩინებული რეჟისორი ფრენსის ფორდ კოპოლა რე, არტისტი ნიკოლას კეიჯი თიშ ჯიჯისქუა რე. თინეფს ფანიას შხირას სუმარენდეს აკირა კუროსავა დო ვერნერ ჰერცოგი. ჭიჭე სოფია კოპოლა ოსკოლე დავალებეფს ფილმეფიშ სახეთ ორთუდჷ. თიქ ჭიჭე როლეფი არსულჷ მუმაშ ფილმეფს „აუტსაიდერეფი“, „კლუბი კოტონი“, „პეგი სიუს რინა“ „მორდია III“.

### კარიერა
კუნტამეტრაჟიანი ფილმიშ „Lick the Star“ (1998) უკულ მაართა სრულმეტრაჟიანი ხანტურული ფილმი „ცირასქუალეფიშ დუდიშჸვილუა“ კოპოლაქ 1999 წანას გინიღჷ ჯეფრი ეუჯენიდესიშ ათე ჯოხოშ რომანიშ მეჯინათ. 2003 წანას გიშართჷ ფილმიქ „თანგუას დინაფილი“, ნამუსჷთ ბილ მიურეი დო სკარლეტ იოჰანსონი ჟირი გააჯამებურ მეშარეს ლაჸაფენა, ნამუეფით ტოკიოს ხვადუნა არტიანს. ფილმიქ 44 მილიონი დოლარიშ მოგება ძირჷ ოორუე ამერიკას, დახე 120 მლნ ედომუშამ მოსოფელს. ფილმიქ საუჯგუშო სცენარიშო ოსკარი დეინალჷ, საუჯგუშო ფილმიშ დო საუჯგუშო სცენარიშო ორქოშ გლობუსი მიღჷ.

კოპოლაშ უკულ ფილმის „მარი ანტუანეტი“ კომპანია Sony-ქ 40 მილიონი დოლარი ინოდჷ. ფილმი ანტონია ფრეზერიშ რომანს რე დორსხუაფილი დო საფრანგეთიშ სკანდალური დიაფალიშ რინას ესახუნს. ფილმიქ კრიტიკოსეფიშ გინორთელი რეაქციეფი გიმიჭანუ.

## ფილმოგრაფია
*1999 — ცირასქუალეფიშ დუდიშჸვილუა *(The Virgin Suicides)* 
*2003 — თანგუას დინაფილი *(Lost in Translation)*
*2006 — მარი ანტუანეტი *(Marie Antoinette)*
*2010 — სოდგარენ *(Somewhere)*
*2013 — ელიტური კათა *(The Bling Ring)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*მუდგარენ-მუდგარენეფი სოფიაშ გეშა  ჟურნალი „ჩხე შოკოლადი“, 1 გჷმათუთა, 2006

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1971
კატეგორია:იტალო-ამერიკალეფი
ბისაუ

**ბისაუ** () — გვინეა-ბისაუშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა, ბისაუშ ავტონომიური სექტორიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 387 909 კოჩი (2009).
## სქოლიო


კატეგორია:აფრიკაშ ატლანტიშ წყარპიჯიშ ონიშოლეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ბრაზავილი

**ბრაზავილი** () — კონგოშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა დო არძაშე მეჭედელო დოხორელი ნოღა, ნამუთ იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ მარძგვანი წყარპიჯის, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნანანოღა კინშასაშ ბონო. 2010 წანაშ ფასებათ, ნოღაშ მახორობაშ მუდანობა 1 408 150 ადამიერი რდჷ. ბრაზავილს ქიანაშ მახორობაშ ნასუმორი ოხორანს დო მეხოლაფირო 40% ხანდენს, ნამუეფით ვარენა დოკებული ოფუტეშ მეურნობაშ წარმებასინ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:აფრკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
გაბორონე

**გაბორონე** ( ,  ) — ბოტსვანაშ ნანანოღა. 2011 წანაშ მახორობაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 231 626 კოჩი ოხორანდჷ. ნოღას ჯოხოქ გიადჷ XIX ოშწანურაშ აბანური მამართალიშ პატიოცემელო.

## გალერეა

GaberoneAerial.jpg|გაბორონეშ მიოჯინი ჟილეშე
Debswana HQ.jpg|ნოღაშ ცენტრი
BotswanaParliament.jpg|ბოტსვანაშ ერუანული ასამბლეა
Gaborone Airport.jpg|სერ სერეტსე ხამაშ ჯოხოდვალაშ აეროპორტი
Embajada de Zambia - Gaborone, Botswana.jpg|ზამბიაშ საელჩო


## რესურსეფი ინტერნეტის
* გაბორონეშ ონოღე ხუნაშ ვებ-ხასჷლა 
## სქოლიო

კატეგორია:ბოტსვანაშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
დაკარი

**დაკარი** — სენეგალიშ ნანანოღა, შხუ ოზუღე ონიშოლი დო უშხუაში ნოღა, ნამუთ წვანე კოდმეშ ჩქონს იდვალუაფუ, ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის. დაკარი აფრიკაშ არძაშე უკიდაში ბჟადალი მადვალი ნოღა რე. დაკარიშ მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 1 030 594 კოჩის (2005), აგლომერაციას — 2 450 000 ადმ. დაკარქ 1857 წანას დირსხუ მუჭოთ ფრანგულ ფორტინ თეშ.

*
კატეგორია:სენეგალიშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ბუჟუმბურა

thumb|right|200px|ბუჟუმბურაშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი.
thumb|right|200px|მოსოფელიშ ღორონთიშდიდა-დიაფაშლიშ კათოლიკური ოხიდა.
thumb|right|200px|უნივერსიტეტიშ კამპუდი კირირიშ კვარტალს — ნოღაშ უმაღალაში ჭურჭული.
thumb|200px|პლაჟი კიბოკო, ტობა ტანგანიკაშ ოორუე წყარპიჯის ნოღაშ ბჟადალშე, შქას იძირებე წყარმალუ მუტიმბუზიშ დელტა, უკახალე იძირებე ბუჟუმბურა, ჩედგჷმილეფიშ კომპლექსი გერთელი აბანს — საუნივერსიტეტო კამპუსი.
thumb|right|200px|გოეროშ დჷნაწესებუ.
thumb|right|200px|რევოლუციაშ მოედანი.
thumb|right|200px|მეჩეთი ნოღას.
thumb|200px|ბუჟუმბურაშ ოსაქვარე ნორთი. პალას ოტელ ბურუნდი.
**ბუჟუმბურა** () — ბურუნდიშ უდიდაში ნოღა დო ჸოფილი ნანანოღა. მახორობა დოხოლაფირო 550 ვთშ. ადმ. ნოღა ოორუე-ბჟაეიოლშე ომძღჷ ტობა ტანგანიკას, ქიანაშ თარი ონიშოლი რე ტობას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

* 
## სქოლიო

კატეგორია:ბურუნდიშ ნოღეფი
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
ბლუმფონტეინი

**ბლიმფონტეინი** () — ნოღა ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას, ფრი-სტეიტიშ პროვინციაშ ცენტრი, რესპუბლიკაშ სამართლებური (სასამართალო) ნანანოღა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბლუმფონტეინი  ვებ-ხასჷლას “ოარ„-იშ გეშა


კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
დოდომა

**დოდომა** () — ტანზანიაშ ნანანოღა, დოდომაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გალერეა

File:Dodoma Train Station.JPG|რკინაშარაშ დგჷმილი 
File:Dodoma Shops.JPG|სავაჭარო აბანეფი დოდომას
File:Central Dodoma.JPG|ნოღაშ ცენტრი
File:Dodoma Central Mosque.JPG|ნოღაშ ცენტრალური მეჩეთი
File:Dodma Airport.JPG|დოდომაშ აეროპორტი


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღა დოდომაშ სურათეფიშ დო თიშ გოხოლუაშ ნაკორობა
## სქოლიო

კატეგორია:ტანზანიაშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ვინდჰუკი

**ვინდჰუკი** (, , ) — ნამიბიაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. მახორობა — 334 580 ადამიერი (2012 წანაშ ფასებათ).

ვინდჰუკი ქიანაშ სოციალური, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი რე. ირი ნამიბიური ერუანული საწარმოშ, სახენწჷფო ორგანოშ, ოგონათუე დო კულტურული დჷნაწესებუეფიშ შტაბ-ორენი თაქ იდვალუაფუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღა ვებ-ხასჷლას windhoekcc.org 

კატეგორია:ნამიბიაშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ჰომასი
ვიქტორია (სეიშელიშ კოკეფი)

thumb|left|ვიქორტიაშ მიოჯინი
**ვიქტორია** (პორტ-ვიქტორია; ) — სეიშელიშ კოკეფიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. კოკი მაეშ ოორუე-ბჟაეიოლი წყარპიჯის იდვალუაფუ. მახორობა — 24&nbsp;970 ადმ. (2002).

ნოღაქ დირსხუ XVIII ოშწანურას მუჭოთ ონიშოლი დო ჯოხოქ გიადჷ ინგლისიშ დიაფალიშ ვიქტორიაშ პატიოცემელო —პორტ-ვიქტორია. 1960 წანაშე — რეხანური ჯოხოდვალა უღუ.

ვიქტორია აფრიკა — ინდოეთიშ შარეფს მაულარი ნოშეფიშ ნავთობიშ დინობუნაშ ბაზა რე.

ნოღას რე პოლიტექნიკუმი, უნივერსიტეტი, ოლეხე, აეროპორტი, ნამუქჷთ აკიგჷ 1971 წანას, ისტორიაშ დო ორთაშმეტყველუაშ მუზეუმი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვიქტორიაშ ოქინაფუეფიშ ნაკორობა

კატეგორია:სეიშელიშ კოკეფიშ ნოღეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ბრეტ რატნერი

**ბრეტ რატნერი** (; დ. 28 მელახი, 1969) — ამერიკალი კინოშ დო მუსიკალური ვიდეოეფიშ რეჟისორი. თიშ რეჟისურათ გიშაშქუმალირი ფილმეფიშე ჩინებული რე: „პიკი საათიშ“ სერიეფი, „მეფანიე“, „ჭითა დრაკონი“, „ბჟაშ ალულაშ უკული“, „იქს-ადამიერეფი: ეკონია ლჷმა“ დო შხვა. თინა რე ხოლო ტელესერიალ „ჯიხაშე ნტებაშ“ პროდიუსერი. 

## ფილმოგრაფია
*1998 - პიკიშ სათი *(Rush Hour)* 
*2000 - მეფანიე *(The Family Man)* 
*2001 - პიკიშ სათი 2 *(Rush Hour 2)* 
*2002 - ჭითა დრაკონი *(Red Dragon)*
*2004 - ბჟაშ ალულაშ უკული *(After the Sunset)* 
*2006 - იქს-ადამიერეფი: ეკონია ლჷმა *(X-Men: The Last Stand)*
*2007 - პიკიშ სათი 3 *(Rush Hour 3)* 
*2014 - ჰერკულესი *(Hercules)* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* ბრეტ რატნერიშ ოპროდიუსერე პროდილი The 1 Second Film-იშო 

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969