open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნოჭკილი ჩანარეფი

**ნოჭკილი ჩანარეფი** — ნოჭკილი ვარდა ოწიორალი მასალაშ მუმაჩამე ჩანარეფი. მიარე ნოჭკილი ჩანარი კულტივირაფილი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
* ოწიორალი კულტურეფი
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 494, თბ., 1977

კატეგორია:ჩანარეფი
ჩერნივციშ ოლქი

thumb|250px
**ჩერნივციშ ოლქი** () — ოლქი ბჟადალ უკრაინას, ნამუთ რუმინეთის დო მოლდოვას უხურგანს. ოლქიშ ნანანოღა რე ჩერნივცი. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ჩერნივციშ ოლქიშ მახორობა დოხოლაფირო 910 000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## მახორობა დო დემოგრაფია
2001 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ოლქიშ 75%-ის (689.1 ვითოში) წჷმარინუანდეს უკრაინალეფი, 12.5%-ის (114.6 ვითოში) – რუმინალეფი, 7.3%-ის (67.2 ვითოში) – მოლდავარეფი, 4.1%-ის (37.9 ვითოში) – რუსეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩერნივციშ ოლქიშ ადმინისტრაცია  (ოფიციალური ვებ-ხასჷლა) 
* ჩერნივციშ ოლქიშ კონსული (ოფიციალური ვებ-ხასჷლა) 

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
დონეცკიშ ოლქი

thumb|250px

**დონეცკიშ ოლქი** () — ოლქი ბჟაეიოლ უკრაინას. ოლქიშ ნანანოღა — დონეცკი. 

ოლქიშ შანულამი ნოღეფი რე: სლოვიანსკი, ჰორლივკა, კრამატორსკი, მაკიივკა, მარიუპოლი, ენაკიევე.

* ნანანოღა — 1 (დონეცკი)
* რაიონეფი — 18
* ოხორუეფი — 1,283
** ოფუტეეფი — 1,124
** ნოღეფი — 159

## დემოგრაფია
2004 წანაშ მუნაჩემეფით, დონეცკიშ ოლქიშ მახორობა 4.7 მილიონ მახორუს აკმადგინანდჷ, ნამუთ უკრაინაშ ედომუშამი მახორობაშ 10% რე. დონეცკიშ ოლქი, ქიანაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელი რეგიონი რე. 

2001 წანაშ ეჭარუათ, დონეცკიშ ოლქის ოხორანს გეჸვენჯი ეთნიკური ბუნეფი: უკრაინალეფი — 2,744,100 (56.9%), რუსეფი — 1,844,400 (38.2%), ბერძენეფი - 77,500 (1.61%), ბელარუსეფი — 44,500 (0.92%), ყირიმალი თათარეფი — 19,200 (0.4%), სომეხეფი — 15,700 (0.33%), დო ურიეფი - 8,800 (0.18%).

2001 წანაშ ეჭარუათ, ოლქის მახორუ მახორობაშ 74.9% რუსულ ნინაშა რაგადანს, 24.1% – უკრაინულ ნინაშა, 0.13% – სომეხურ ნინაშა.

## თაშნეშე ქოძირით
*უკრაინაშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* www.citylife.donetsk.ua – ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* donoda.gov.ua  – ადმინისტრაციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა   
* catalogue.biz.ua  – გონეცკიშ რაიონიშ საფოსტე კოდეფი   

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
ივანო-ფრანკივსკიშ ოლქი

thumb|250px

**ივანო-ფრანკივსკიშ ოლქი** () — ოლქი ბჟადალ უკრაინას. ოლქიშ ნანანოღა — ივანო-ფრანკივსკი. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით, ოლქის 1,381,700 ადამიერი ოხორანს.

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
ხერსონიშ ოლქი

thumb|250px

**ხერსონიშ ოლქი** () — ოლქი ობჟათე უკრაინას, ყირიმიშ ოორუეშე. ოლქიშ ფართობი 29,000 კმ2 რე, მახორობა – 1.12 მილიონი.

* ნანანოღა — 1 (ხერსონი)
* რაიონეფი — 18;
* ოხორუეფი — 697;
** ოფუტეეფი — 658;
** ნოღეფი — 39, თინეფს შქას:
* ოფუტე სხუნუეფი — 260.

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
ხმელნიცკიშ ოლქი

thumb|250px
**ხმელნიცკიშ ოლქი** () — ოლქი ბჟადალ უკრაინას. ოლქიშ ნანანოღა — ხმელნიცკი. ფართობი — 20,645 კვ.კმ, მახორობა — 1,401,140 (2004 წანაშ ეჭარუათ).

* ნანანოღა — 1 (ხმელნიცკი)
* რაიონეფი — 20;
* ოხორუეფი — 1452;
** ოფუტეეფი — 1415;
** ნოღეფი — 37;
* ოფუტე სხუნუეფი — 568.

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
კიროვოჰრადიშ ოლქი

thumb|250px

**კიროვოჰრადიშ ოლქი** () — ოლქი ცენტრალურ უკრაინას. ოლქიშ ნანანოღა — კროპივნიცკი. ოლქიშ ფართობი - 24,588 კმ², მახორობა – 1,057,951 (2006 წანაშ ეჭარუათ).

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
ჯუთი

**ჯუთი**  (ლათ. Córchorus) — ბართვამი, გვერდობართვამი დო ბარბაშობურეფიშ ფანიაშ კულტურეფიშ გვარიშ ჩანარი, ნამუშე შილებე ნოჭკიშ წარმება. თე გვარიშ ჩანარი 77 გვარობას იკათუანს.

ჯუთიშ დოხოლაფირო 80 გვარობა რსებენს. ირდუ აზიაშ, აფრიკაშ, ამერიკაშ დო ავსტრალიაშ ტროპიკეფს. მოჸუნა ართწანიანი მორჩილმუკნაღელამი ჯუთი დო გჷრძემუკნაღელამი ჯუთი. სქირე ღერიშ ნოჭკეფიშ 20-25% გჷმირინუაფუ ტექნიკურ წარმებას, მეკირუას, ავეჯიშ ნორშვეფიშ წარმებას, ნოხეფს. 

ნოჭკილი ჩანარეფი ფართოთ გჷმირინუაფუ ტექსტილიშ ინდუსტრიას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ჯუთიშ გასჷლეფი: დინორე დო მოსხუნუა
*ირფელი ჯუთიშ გეშა 

კატეგორია:ბარბაშნერეფი
ჭუჭელე

**ჭუჭელე** () — ართი ვარდა მიარეწანიანი ჩანარეფიშ გვარი ჭუჭელეშბურეფიშ ფანიაშე, ფურცელეფი დიდი, მარქვალიშობურ-გურიშნერი რე, ღერეფი სიმაღალათ 50-100 სმ-შახ ონჭუ. პიოლეფი მორჩილი, წვანე, ართოფორუეშამი, აკოკირილი რე ლუბეფს დუდელაშნერი ბიბლეფო. ფურცელეფი ფორილი რე მაჟვებუე ქიქილეფით დო ქეჩეჩეფით, ნამუეფით გოხინკოლუაშ დო მეწაწაფიშ ბორჯის მორჩილი ბოლოთ აღამაკენა კანს, გიშმურს მუმაწამალარ სითხას, ნამუთ ნწარე ჭუას, ჩამინს, დო ლექინ ანთებათ პროცესის გჷმიჭანუანს.

## ქიმიური აკოდგინალუა
ჭუჭელეშ ფორცელეფი იკათუანა გალიშ ბჟეს, გუმფისის, მაყუჩებელი დო ცილოვან ნიფთიარობეფს, ჭკიჭკიტიაბჟეს, ქლოროფილს, C-ვიტამინს, კაროტინს, ვიტვამინ K-ს.

## გჷმორინაფა
ჭუჭელეშ დჷნადგინას გჷმირინუანა ფილტვეფიშ დალახებაშ, ანთებაშ, კატარაქტიშ დო კუჭიშ ჭყოლიშ გჷმარინაფალო, თაშნეშე მუჭოთ პოლივიტამინურ დო გჷმარგილაფარ საშუალებას.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჭუჭელეშობურეფი
კატეგორია:წვანერი
დაფი

**დაფი** () — ჩანარეფიშ გვარი დაფიშობურეფიშ ფანიაშე. იროწვანე ჩიჩინაფურცელამი ჟირჸუდეამი ჯალეფი ვარდა ბართვეფი. დაფის ქორგაშობურ ბიბლათ აკოშაყარელი მოწვანე-ჸვინთელი პიოლეფი უღუ, მოლენე-უჩა წკამი გჷმნაღელი. დაფი იკათუანს 2 გვარობას, ნამუეფით გოფაჩილი რე სქირონაშქაზუღაპიჯის: *1. აიარი (რჩქვანელობური) დაფი* (Laurus nobilis) ტანდაბალი, 2-12 (კანკალეშა 20 მ-შახ სიმაღალაშ ჯა ვარდა ბართვი რე. დაფი ტყას ირდუ (ვარდა გატყარებული რე) კოლხეთის დო ობჟათე ყირიმს, ზუღაშ დონეშე  150 მ-შახ სიმაღალას, სუბტროპიკული ლამე დო სქირე ჰეერიშ პიჯალეფს, რჩქვანელობურ კირქუამ დიხას. კანკალეშა აკმოქიმინჷნს წიმინდე ჯალონს. კულტივირაფილი რე ობჟათე ევროპას, ოორუე ამერიკას, საქორთუოს (თარო კოლხეთის, სოდე ჩანს დაფის პლანტაციეფი) დო ობჟათე ყირიმს. დაფი გოლოფაგჷმარძე ჩანარი რე. ჯგირო ირდუ ფალებკარბონატულ წირდე დიხას დო დიხაშ აწყათება ვეგნჷმუღუ. დაფი სინთეშ მოჸოროფე რე, მარა დაღარი დაორება ვანუ. დაფი ურზუ - 16-17°-შახ ჸინს. იმიარებუ თასით, დოჸაშუათ (სატიბას) დო ჸაშუათ (ზარხულს). ითასუ დამორჩილს ვარდა ორდოშიან აფუნს. ეშაფალუაშ პერიოდი იგჷრძარებუ 46-81 დღას. პეულანს პირელს, გჷმნაღელი გჷმათუთა-გერგობათუთას იმონდებუ. ხეჯეჯშე ეშნარდის ხვეიანო იკეთენს, ფურცელს ჟირი წანმოწანაშე ართშა შაყარანა. 1 ჰა-შე ირზენს ოშქაშეთ 1-1,2 ტონა მუნაწის. დაფის სუნელ-ორკვანალო გჷმირინუანა. საკონდიტრე დო საკონსერვე რეწუალას დო კულინარიას. დაფიშ გჷმნაღელიშ ზეთი ოკურნალებერი რე. დაფიშ მარქვა გამრზე დო მადირიკე რე (აკეთენა ანდაღებულ ავეჯის, შხვადოშხვა მორჩილ მეკონეფს). დაფი დეკორატიული რე, ჭკირუა ჯგირო გჷნმუღუ. დაფის გჷმირინუანა თელ ღობერო დო ბორდიურო. დაფიშ გურგინი დო ჸა ჯვეშიშე დიდებაშ დო გომორჯგუაშ სიმბოლოთ იკოროცხუდჷ; 
*2.  აზორიშ (ანუ კანარიშ) დაფი* (Laurus azorica, Laurus canariensis) გოფაჩილი რე მადეირაშ, კანარიშ დო აზორიშ კოკეფს, სოდე დაფიშობურეფიშ ფანიაშ შხვა გვარობეფწკჷმა ართო აკმოქჷმინუნს ლამე სუბტროპიკულ ტყალეფს ზუღაშ დონეშე 700 მ-შახ სიმაღალას. დაფი დოჭყანაფილი რე საქორთუოშ კანკალე ბაღ-პარკსჷთ. მერკეთ ჸინგჷმარზე რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:დაფიშობურეფი
ჯო დემპსი

**ჯოზეფ მაქსველ დემპსი** (; დ. 22 მანგი, 1987, ლივერპული) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე გენდრიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (2011-13, 2017-ასეშა).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
უჩა ზაფანა

**უჩა ზაფანა** () — მიარეწანიანი კარკატია ჩანარი, ზაფანაშობურეფიშ ფანიაშ ზაფანაშ (Piper) გვარშე. ჩანარი იკულტივირებუ თიშ გჷმნაღელიშ გეშა, ნამუშე შხვადოშხვა დამუშებაშ რზათ გიშმაჸუნა ორკვანალეფი, სამანგათ უჩა ზაფანა, ჩე ზაფანა, წვანე ზაფანა დო ვარდიშფერი ზაფანა (წვანე დო ვარდიშფერი ზაფანაშ ჯოხოშ გიმე, თაშნეშე შხვა ჩანარეფიშ გჷმნაღელი რე ჩინებული, ნამუეფსჷთ უჩა ზაფანაწკჷმა მუთუნნერი რსხუ ვაუღჷნა).

## გოფაჩუა დო ორთაშობური ორენი
[მინი|მარცხნივ|260პქ|უჩა, ჩე, წვანე დო [ვარდიშფერი ზაფანა|ვარდიშფერი (ბრაზილიური) ზაფანა]]
უჩა ზაფანაშ ოდაბადე ინდოეთი რე. მალაბარიშ ოლქი (ასე კერალაშ შტატი), ნამუთ ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის იდვალუაფუ, ნამუსჷთ კინოხ ჯოხოდჷ მალიჰაბარი.

უჩა ზაფანა მოჸუნა ტროპიკეფს.

კატეგორია:ზაფანაშობურეფი
კატეგორია:აზიაშ ფლორა
კატეგორია:ინდოეთიშ ენდემეფი
ჸვალმინთა

**ჸვალმინთა** () — მიარეწანიანი ოდიარე ჩანარიშ გვარი ლეჩქვამეფიშ ფანიაშე. 50-100 სმ სიმაღალაშ ჯინჯამი ჩანარი რე. ჸვალმინთას აწმარენჯო დვალირი ფურცელეფი დო გჷნაფალეფიშ წვანდის დუდელეშობურ ბილბლას აკოშაყარელი მოვარდიშფერე-იაშფერი პიოლეფი უღუ. ჸვალმინთაშ გვარი დიდარი რე გვარობეფით. საქორთუოს ტყარო ჩანს ხვალე 4 გვარობა: ომბალე (Mentha pulegium), დოლოშ ჸვალმინთა (Mentha  arvenis), წყარიშ ჸვალმინთა (Mentha aquatica), ტყაშ ჸვალმინთა (Mentha longifolia). ჸვალმინთა ირდუ გვალაშ გიმენი დო შქა ორტყაფუშ ლამე დოლოეფს, ტყაშ პიჯეფს, ბართვონას, წყარმალუეფიშ წყარპიჯეფს დო შხვა აბანეფს. ჸვალმინთა ვეგეტატიურო იმიარიებუ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ლეჩქვამეფი
კატეგორია:ოკურნალე ჩანარეფი
ეროს რამაცოტი

**ეროს ლუჩანო ვალტერ რამაცოტი** (, . დ. 28 გჷმათუთა, 1963, რომი, იტალია) — იტალიარი მობირე დო კომპოზიტორი. ართ-ართი არძაშე პოპულარული იტალიარი მობირე, ინგლისურნინამ ქიანეფს ხვალე ვარჷნ, თაშნეშე ესპანურნინამ ქიანეფსჷთ, თიშ გეშა, ნამჷ-და არძაშე უმოსი ალბომი ზუსტას იტალიურ დო ესპანურ ნინეფშა გიშაშქჷ.

## დისკოგრაფია

;სტუდიური ალბომეფი
**[[Cuori Agitati]]*  (1985)
**[[Nuovi Eroi]]*  (1986)
**[[In certi Momenti]]*   (1987)
**[[Musica è]]*   (1988)
**[[In ogni Senso]]*   (1990)
**[[Tutte Storie]]* (1993)
**[[Dove c'è musica]]*  (1996)
**[[Stilelibero]]*  (2000)
**[[9 (ეროს რამაცოტიშ ალბომი)|9]]* (2003)
**[[Calma Apparente]]*  2005)
**[[Ali e Radici]]* (2009)
**[[Noi (ეროს რამაცოტიშ ალბომი)|Noi]]*   (2012)
* *[[Perfetto]]* (2015)

## რესურსეფი ინტერნეტის

*

## სქოლიო

კატეგორია:იტალიარი მობირეეფი
კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 28 გჷმათუთა
ლუჩანო პავაროტი

**ლუჩანო პავაროტი** ( დ. 12 გჷმათუთა, 1935, მოდენა, იტალია, — ღ. 6 გჷმათუთა, 2007, მოდენა, იტალია)  — იტალიარი ტენორი, ართ-ართი არძაშე პოპულარული თეხანური ვოკალურ მარსულებერეფშე ოპერაშ ოქიანუს დო მიარე შხვა სამუსიკე ჟანრის. ჯოხოგოლაფირი რდჷ თიში სატელევიზიე კონცერტეფით, პავაროტი სუმ უკაბეტაშ ტენორშე ართ-ართი რდჷ. თაშნეშე ჯოხო გიჸოთჷ ოჩეჟქიმინჯე საქვარეფით ანდა ქიანაშ თხოზინელეფიშ მახვარებელო დო ჭითა ჯვარშო ფონდეფიშ მოზირუათ. თიში კარიერაშ ეკონია წანეფი თაშნეშე ჩინებული რდჷ შხვადოშხვა ჩინებულ მარსულებერწკჷმა წოროხანდათ, პროექტიშ „Pavarotti and Friends“ სახეთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* 

კატეგორია:იტალიარი საოპერე მობირეეფი
კატეგორია:საოპერე ტენორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 12 გჷმათუთა
კატეგორია:ნაღურა 6 ეკენია
მარგალური ფოლკლორი

**მარგალური ფოლკლორი** — მარგალური ოკათე მუსიკა მიარეხონარამი რე, თიში ზიტყვეფი მარგალურ ნინაშა იბირუაფუ. მარგალურ ბირეფს მელანქოლიური ტემპი დო სერდა ახასიათენს; მარგალეფს მიოჩქჷნა, ნამჷ-და თინეფიშ მუსიკა ირო ლჷმეფით შხაფათელი დო გოღარტაკელი სამარგალოშ ტრაგიკულ ისტორიას ოძირანს. მარგალური რომანტიკული ბირეფი შხირას ჩონგურიშ (ჯაშ ოთხსიმამი ობირაშე მიოგამალი) აკომპანიმენტით ირსულებუ.
არძაშე ჩინებული მარგალური ოკათე ბირეფი რე დოუ ნანა ანუ „მარგალური ბრუია“ („მარგალური ნანა“). კანკალე მარკვიალი ფირქენს, ნამჷ-და ლამოსი ზიტყვეფი „ნანა ნანინა“, ნამუეფჷთ ბირაშ ტექსტის რეფრენო გოჸუნსჷნ, წჷმიქიარსიანული ხანიშ ზარხულიშ ოსურღორონთიშ ჯოხოს წჷმარინუანს. „მარგალური ბრუიაშ“ ართ–ართი ჰანგი რუს კომპოზიტორქ, პეტრე ჩაიკოვსკიქ მუშ ჩინებულ ოქირსე ბალეტის – „მუხვატელა“ – გჷმირინუ. ხოლო ართი ჩინებული მარგალური ბირა -„დადიანიშ დოუ“ დადიანეფიშ სარჯულოს ენძღვიებუ.
ხოსე კარერასი

**ჟოზეპ მარია კარერას ი კოლი** (;  უმოსო ჩინებული რე, მუჭოთ **ხოსე კარერასი** (, ) დ. 5 ქირსეთუთა, 1946)   — ესპანარი ტენორი, ნამუთ ჩინებული რე ვერდიშ დო პუჩინიშ ოპერეფს კათაფათ. 

ხოსე კარერასიქ ბარსელონას დებადჷ, სცენაშა პირველაშე 11 წანაშ ხანს გიშართჷ, მანუელ და ფალიაშ „მოხელე პედროშ ბალაგანს“ დო უკული მიარე შხვა როლი არსულუ, 60-შე უმოსი, გიშმეშუ მოსოფელიშ მაჸვენჯი საოპერე დარბაზეფს დო მიარე დინოჭარუაშ აკოქიმინუას ოკათუდჷ. თაშნეშე მოსოფელი წჷმოძინა მიპალუ, მუჭოთ ართ-ართ სუმი ტენორიშე, ნამუეფს შქას თაშნეშე პლასიდო დომინგო დო ლუჩანო პავაროტი რდეს. თე აკოდგინალუათ სუმელა ბორჯიშე ბორჯშა გიშმეშჷ 1990 წანაშე. კარერასი თაშნეშე ჩინებული რე, მუჭთ ჩეჟმოქიმინჯე 1988 წანაშ გჷნაჭყაფუ ლეიკემიათ დალახებულეფიშ ფონდით.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალურივებ-ხასჷლა  
*კარერასიშ ლეიკიმიათ დალახებულეფიშ ფონდი 
*
*ვაოფიციალური ვებ-ხასჷლა  – სტატიეფი 1970-შე 2002 წანაშახ
*ქრონოლოგია 1958–2004.
*გიშულეფი ნიუ-იორკიშ მეტროპოლიტენ-ოპერას დო ლა სკალას

## სქოლიო

კატეგორია:ესპანარი მობირეეფი
კატეგორია:ესპანარი საოპერე მობირეეფი
კატეგორია:დუნაბადი 5 ქირსეთუთა
კატეგორია:ესპანარი ტენორეფი
კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაპალუეფი
კატეგორია:Sony Classical Records-იშ მარსულებერეფი
კატეგორია:სიმი ტენორი
კატეგორია:კატალონიარი მობირეეფი
მარიბორი

**მარიბორი** (; ) — სლოვენიაშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა (ნოღაშ მახორობა 2017 წანაშ მუნაჩემეფით — 94,876 ვთშ.ადამიერი). მარიბორი ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის იდვალუაფუ, პოდრავსკაშ რეგიონს, წყარმალუ დრავაშ წყარპიჯის, გვალა პოგორიეშ ჯინჯის. ნოღა ისტორიული ოლქი თუდოლენი შტირიაშ ცენტრი რე.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ადმინისტრაციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* მარიბორიშ ტურისტული ვებ-ხასჷლა 
* მარიბორიშ აეროპორტი 
* 

კატეგორია:სლოვენიაშ ნოღეფი
ნოვო-მესტო

**ნოვო-მესტო** () —  ნოღა ობჟათე სლოვენიას. იდვალუაფუ ნოვო-მესტოშ მუნიციპალიტეტის, ობჟათე სლოვენიაშ რეგიონს. ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ კრკას. ზუღაშ დონეშე 180 მეტრის. 

ნოღა დარსხუ ავსტრიაშ ჰერცოგ რუდოლფ IV-ქ, 1365 წანაშ 7 პირელს დო რუდოლფოვო გიოდჷ. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ დო ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერიაშ აკოცჷმაშ უკული ოფიციალური ჯოხო რე მესტო-ნოვო.

## თაშნეშე ქოძირით
* სლოვენიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ნოვო-მესტოშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:სლოვენიაშ ნოღეფი
პლასიდო დომინგო

**ხოსე პლადისო დომინგო ემბილი**, (; დ. 21 ღურთუთა, 1941),, ჩინებული, მუჭოთ **პლასიდო დომინგო** () — ესპანარი ტენორი დო დირიჟორი. დინოჭარილი აფუ ოშშე უმოსი რსული ოპერა დო გიშარჩქინელი რე მიარე ნინაშ რჩქინათ დო თე ნინეფშა არიეფიშ რსულებათ. თიშით გოსახიარაფილი ოტელო არძაშე აღიარაფილო იკოროცხუ. 2010-იანეფიშ დაჭყაფუს თიქ თაშნეშე ბარიტონული პარტიეფიშ რსულება დიჭყჷ. ედომუშამო რსულებური აფუ 147 როლი. თაშნეშე მოსოფელს წჷმოძინა მიპალუ, მუჭოთ ართ-ართ სუმი ტენორიშე, ნამუეფს შქას თაშნეშე რდეს ხოსე კარერასი დო ლუჩანო პავაროტი. თე აკოდგინალუათ სუმელა ბორჯიშე ბორჯშა გიშმეშჷ 1990 წანაშე. თონეფიშ სადებიუტე საკონცერტე ალბომქ არძა ბორჯიშ არძაშე გიმოჩამაფონ კლასიკურ ალბომო გჷნირთჷ.

პლასიდო დომინგოს, 2010 წანაშ 25 გერგობათუთას, ბათუმს მანჯაფილჷ კონცერტის მარგალურ ნინაშა არსულუ მარგალური ბირა — „მარგალური ნანა“ (ქორთ. მეგრული ნანა). 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჲლა
* Placido Domingo - My Greatest Roles  - სატელევიზიე როლეფიშ ერკებული
* პროფილი ვებ-ხასჷლას DG Classics 

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 21 ღურთუთა
კატეგორია:ესპანარი ტენორეფი
კატეგორია:ესპანარი მობირეეფი
კატეგორია:ესპანარი საოპერე მობირეეფი
კატეგორია:სუმი ტენორი
კატეგორია:ესპანარი დირიჟორეფი
კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაპალუეფი
ანჰოი

მინი|300 პქ|გვალაშ ლანდშაფტი, ობჟათე ანჰოი
**ანჰოი** ვარდა **ანხოი** (; პინ-ინი Ānhuī) — პროვინცია ბჟაეიოლ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჰეფეი. მახორობა — 62,000,000 ადამიერი (22-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2017 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
ანჰოიშ პროვინციაშ ფართობი — 140,200 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
ანჰოიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 17 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* პროვინციაშ მერკე ეჭარუა 
* რუკა 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
განსუ

მინი|300 პქ|ჸვინთელი წყარმალუ, ლანჯოუ
**განსუ** (; პინ-ინი Gānsù) — პროვინცია ოორუე-ბჟადალ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ლანჯოუ. მახორობა — 25,575,254 ადამიერი (22-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
განსუშ პროვინციაშ ფართობი — 454,000 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
განსუშ პროვინცია ადმინისტრაციულ 14 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
გირინი (ჩინეთი)

მინი|300 პქ|წყაროჩუაშე გირინს
**გირინი** (; პინ-ინი Jílín) — პროვინცია ოორუე-ბჟაეიოლ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჩანჩუნი. მახორობა — 27,462,297 ადამიერი (21-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
გირინიშ პროვინციაშ ფართობი — 187&nbsp;400 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
გირინიშ პროვინცია ადმინისტრაციულ 9 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუ (ტელესერიალი)

***ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუ*** () — ამერიკული ომენცარე ფანტასტიკური ვესტერნული თრილერიშ ჟანრიშ ტელესერიალი, დარსხის HBO-შო ჯონათან ნოლანქ დო ლიზა ჯოიქ. თინა დორსხუაფილი რე კინ თი ჯოხოშ 1973 წანაშ ხანტურულ ფილმის, ნამუშ სცენარიშ ავტორი დო რეჟისორი რე ამერიკალი ჭარუ მაიკლ კრაიტონი დო ექი-აქო - თიში 1976 წანაშ გოჸუნას „მუმალი ოქიანუ“. ათენა რე რანწკით მაჟირა სერიალი, ნამუთ ათე ჟირი ფილმის რე გერსხუაფილი, 1980 წანაშ სერიალიშ „ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუშ მელეშ“ უკული. ნოლანი დო ჯოი რენა სერიალიშ ემაჸონაფალი პროდიუსერეფი, ჯეი ჯეი აბრამსიშ, ჯერი უაინტრაუბიშ დო ბრაიან ბერკიშ კათაფით. ნოლანი ხოლო რე საპილოტე ეპიზოდიშ რეჟისორი. მაართა სეზონიშ პრემიერაქ იჸუ 2016 წანაშ 2 გჷმათუთას, ძირაფაქ იჸუ 4 ქირსეთუთას ითუ დო გვალო, 10 ეპიზოდშე აკოდირთუ. გერგობათუთას HBO-ქ დავალ ვითი ეპიზოდი მაჟირა სეზონიშო, ნამუქჷთ 2018 წანას გიშართჷ.

სერიალს ამბე მეურს გუმოგონებულ „ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუს“, ტექნოლოგიურო ძნელი, ტყარი ბჟადალიშ თემას დოგაფილ ართუაფილ პარკის, ნამუთ დოხორინელი რე ანდროიდი პერსონაჟეფით. პარკიშ სტუმარეფს თიშ ტერიტორიას ირფელიშ ღოლამაშ ნება უღუნა.

„ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუშ“ დებიუტის მაჸუნ HBO-შ ეთერიშ მაჯინეეფიშ არძაშე დიდი მუზმაიანობა სერიალი „ნანდული დეტექტივიშ“ მაართა ეპიზოდიშ პრემიერაშ ბორჯიშე. თის ხოლო HBO-შ ისტორიას მაართა სეზონეფს შქას მაჯინეეფიშ არძაშე დიდი მუზმაიანობა ჸუნდჷ. „ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუს“ ვიზუალურ გინოჭყვადინს, ამბეს დო რსულებას მაჸუნჷ კრიტიკოსეფიშ მაღალი ფასებეფქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:2016 წანას დოჭყაფილი ამერიკული ტელესერიალეფი
კატეგორია:ტყარი ბჟადალიშ ოქიანუ
კატეგორია:HBO-შ პროგრამეფი
ლეონი (მექსიკა)

**ლეონი**  () — ნოღა ცენტრალურ მექსიკას. ნოღა გუანახუატოშ შტატის იდვალუაფუ. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 1,578,626 ადამიერი ოხორანს.

## მაჸალე ნოღეფი
* , სან-დიეგო 
*  ლარედო 
*  ირვინგი 
*  კანგას-დე-ონისი 
*  ლეონი 

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ჩიუაუა

**ჩიუაუა**  () — ნოღა ოორუე მექსიკას. ჩიუაუაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას 878,062 ადამიერი ოხორანს (2015).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
გუიჯოუ

მინი|300 პქ|ოფუტე შიტოუ
**გუიჯოუ** (; პინ-ინი Guìzhōu) — პროვინცია ობჟათე-ბჟადალი ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — გუიანი. მახორობა — 34,746,468 ადამიერი (19-ა აბანი პროვინციეფს შქს, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)

## გეოგრაფია
გუიჯოუშ პროვინციაშ ფართობი — 176&nbsp;100 კმ².

## ადმინისტრაციული დორთუალა
გუიჯოუშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 9 მუნიციპალიტეტო ირთუ:

## თაშნეშე ქოძირით
* ჩინეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური საიტი 
*ობჟათე-ბჟადალი ჩინეთიშ კულტურა დო ხელუანობა 

კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ტიხუანა

**ტიხუანა**  () — ნოღა უკიდაშ ოორუე-ბჟადალ მექსიკას. თუდოლენი კალიფორნიაშ შტატის. სახენწჷფო ხურგით გიშართილი რე ააშ-შ მაჸალე ნოღა სან-დიეგოშე. ნოღა დიდი სატრანსპორტე ნოსქვი რე. ნოღა გიშეგორუაფუ ოხურგე ვაჭარობათ ააშ-წკჷმა.

## მაჸალე ნოღეფი
*  სან-დიეგო, ააშ.
*  ვლადივოსტოკი, რუსეთი.
*  იანტაი, ჩინეთი.

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
მეხიკალი

**მეხიკალი**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ოორუე მექსიკას. თუდოლენი კალიფორნიაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას 1,032,686 ადამიერი ოხორანს (2018).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ლა-პასი (მექსიკა)

**ლა-პასი**  () - ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას. თუდოლენი კალიფორნიაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას 244,219 ადამიერი ოხორანს (2015).

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
აკაპულკო

**აკაპულკო** (Acapulco, ოფიციალურო: Acapulco de Juárez, აკაპულკო დე ხუარესი) — ნოღა დო შანულამი ოზუღე ონიშოლი მექსიკაშ რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის, გერეროშ შტატის, ნოღა მეხიკოშ ობჟათე-ბჟადალშე 300 კილომეტრის იდვალუაფუ. ნოღა გედგჷ ტომბა, გვერდო მოკალური ჸუჯიშ მუკი-მუკი. 2012 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღას 687,608 ადამიერი ოხორანდჷ. ჯოხოდვალა „აკაპულკო“ ნაუატლიშ ნინაშე მოურს დო შანენს „დიდი ქუმუშ აბანს“. 

ესპანური კოლონიური პერიოდიშ ბორჯის, აკაპულკო უშანულამაში ონიშოლი რდჷ ნიშეფშო, ნამუეფსჷთ აბრეშუმი დო სუნელობეფი გილუღუდეს აზია-რჩქალი ოკიანეშ რეგიონეფშე. 256 წანაშ გოძვენას, ირწანური ოვაჭარე ვოიაჟი, ჩინებული მუჭოთ მანილაშ გალეონი, იჭყანდჷ შარალუას აკაპულკოშე ფილიპინეფშა, ნამუქჷთ საბოლოეთ მეჭყორდჷ მექსიკაშ ზოხორინალაშო ლჷმაშ გეშა.

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
კანკუნი

**კანკუნი**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას. ნოღა იუკატანიშ ჩქონს იდვალუაფუ, იუკატანიშ სრუტიშ წყარპიჯის. ნოღა კინტანა-როოშ შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშურს. ბენიტო-ხუარესიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. ნოღას 743,626 ადამიერი ოხორანს (2015).

ნოღას ფუნქციონირენს საირქიანო აეროპორტი, ნამუთ მაჟრა რე ქიანას მეშარეეფიშ გინოჸონაფაშ მეჯინათ. 

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ერმოსილიო

**ერმოსილიო**  () — ნოღა ოორუე მექსიკას. სონორაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას 812,229 ადამიერი ოხორანს (2015).

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
რელიეფი

[მინი|[ალპეფი]]
[მინი|[ანდეფიშ მაღალგვალამი რელიეფი]]
[მინი|მაღალგვალამი რელიეფი, [ევერესტი]]
**რელიეფი** ( < ) — სქირონაშ ჟინპიჯიშ, ოკიანეშ დო ზუღაშ ქვინჯიშ უწმაწობეფიშ ართობურობა, ნამუთ წჷმიქიმინუ ენდოგენური დო ეგზოგენური ნძალეფიშ დიხაუჩაშ ქორქაშ ქიმინჯალათ დო იკათუანს გინორთელ სიდიდაშ, წჷმოულობაშ, ხანიშ დო გოვითარაფაშ ისტორიაშ მაღვენი ფორმეფს. რელიეფიშ ფორმეფი რე დადებითი დო უარყოფითი. ფორმეფიშ სიდიდაშ მეჯინათ გიშმართჷნა: მეგარელიეფის (კონტინენტი), მაკრორელიეფის (ქჷნდჷრი, ვე), მეზორელიეფის (ლეხერი), მიკრორელიეფის (კარსტული ძაბრი), ნანორელიეფის (მორჩილი ღირტუ).

## თაშნეშე ქოძირით
* რელიეფიშ ფორმეფი

## ლიტერატურა

კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:ტოპოგრაფია
სალომე ზურაბიშვილი

**სალომე ზურაბიშვილი** (დ. 18 მელახი, 1952, პარიზი) — საფრანგეთიშ დო საქორთუოშ პოლიტიკურ მოღალე, საქორთუოშ მა-5 პრეზიდენტი, საქორთუოშ მა-9 მოოჭანაფაშ პარლამენტიშ მაკათურ (მთაწმინდაშ ოლქიშ ზოხორინელ მაჟორიტარი დეპუტატ 2016-2018 წანეფს), სსაქორთუოშ გალენურ საქვარეფიშ მინისტრ 2004 წანაშ მელახშე 2005 წანაშ გჷმათუთაშახ,, საფრანგეთიშ ჸენჯ საქორთუოს 2003-2004 წანეფს.

საქორთუოშ გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტის მოღალობაშ ბორჯის, თიშ ჯოხოს მეთმიარსხუაფუ საქორთუოშე რუსეთიშ ფედერაციაშ ოურდუმე ბაზეფიშ გიშაჸონაფა.

სალომე ზურაბიშვილქ დებადჷ დო ირდჷ საფრანგეთის, ქორთუ პოლიტიკურ ემიგრაციაშ მოღალეშ, წანეფიშ განწეხანს საფრანგეთიშ ქორთულ დიასპორაშ დუდმახვენჯიშ, ლევან ზურაბიშვილიშ, ფანიას. თინა რე ქორთუ ჯარალობურ დო პოლიტიკურ მოღალეშ, ნიკო ნიკოლაძეშ, მოთაშმოთა.

სალომე ზურაბიშვილიშ ქორთულ პოლიტიკაშა მუკორჩქინა საქორთუოს ვარდეფიშ რევოლუციაშ უკული, პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილიშ ჯოხოს არსხუაფუ, ნამუქჷთ 2004 წანაშ მელახის საქორთუოშ გალენურ საქვარეფიშ მინისტრო დარინუ. სატარობო ბუნაწკჷმა დო ქიანაშ მა-3 პრეზიდენტწკჷმა კონფლიქტიშ უკულ ზურაბიშვილქ პოსტ ქიდიტჷ დო აქტიურ ოპოზიციაშა გეგნორთჷ. ოპოზიციას ჸოფაშ ბორჯის თიქ პოლიტიკურ პარტია „საქართველოს გზა“ დარსხჷ. მოგვიანეთ თიქ აკოკათელ ოპოზიციას ქაკათჷ დო საქორთუოშ ხეშუულებაშ თირუაშ მოთხირით მანჯებულ ანდა მანიფესტაციას ოკათუდჷ.

2010 წანაშე სალომე ზურაბიშვილქ ქართულ პოლიტიკა ქჷდიტუ დო აკადემიურ საქვარუა გაგჷნძორუ. მარა კჷნ პოლიტიკაშა დორთაშენ გეგმაცხადჷ დო ქართულ პოლიტიკას 2012 წანაშე დართჷ, მუჟანსჷთ საქორთუოს ხეშულებაქ დითირჷნ. ზურაბიშვილქ 2016 წანაშ საქორთუოშ მა-9 მოჭანაფაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფს დორხველ კანდიდატურა ზოხორინელო, უპარტიეთ წჷმარინუ. გამაგე ბუნაქ მთაწმინდაშ ოგიშაგორუე ოლქის თის კონკურენტ კანდიდატ ვა დურინჷ. ზურაბიშვილქ გიშაგორუეფ მაჟირა ტურს მიგჷ დო საქორთუოშ პარლამენტის სადეპუტატო მანდატ მიპალჷ.

2018 წანას საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფქ იმანჯჷ, სოდე ზურაბიშვილქ დორხველ კანდიდატურა თიწკჷმათ ზოხორინელო, უპარტიეთ წჷმარინუ, მარა კჷნ გამაგე პარტიაშ ხუჯიშ დოკინათ ირგებუ. საქორთუოშ მა-5 პრეზიდენტიშ გიშაგორუეფ თიქ მა-2 ტურს საბოლათ მიგჷ დო 2018 წანაშ ქირსეთუთაშე საპრეზიდენტო საქვარუაშ ქემუდირთჷ.

საქორთუოშ კონსტიტუციაშ ახალ რედაქციათ პრეზიდენტ ზურაბიშვილ რე ბონ გიშაგორუეფით გიშაგორილ საქორთუოშ ეკონია პრეზიდენტი, ნამუსჷთ თე პოსტ 6 წანაშ ხანით უკებუდჷ. სალომე ზურაბიშვილ თაშნეშე რე საქორთუოს დო ედომუშამ კავკაციაშ რეგიონს გიშაგორილ პირველ ოსურ პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია
სალომე ზურაბიშვილქ დებადჷ პარიზის,პოლიტიკოშ ლევან ზურაბიშვილიშ დო ზეინაბ კედიაშ ფანიას.

გათუ პარიზიშ „პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტი”, კოლუმბიიშ უნივერსიტეტი დო პარიზიშ „სახელმწიფო მართვის ეროვნული სკოლა”.

## თაშნეშე ქოძირით
* ოსური პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* პოლიტიკური პარტია „საქორთუოშ რზა“ 
* სალომე ზურაბიშვილი — Curriculum Vitae  

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრეფი
კატეგორია:საქორთუოშ IX მოჭანაფაშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
კატეგორია:ოსური პრეზიდენტეფი
კატეგორია:საქორთუოშ პრეზიდენტეფი
პუებლა (ნოღა)

**პუებლა**  () — ნოღა მექსიკას, ნამუთ ქიანაშ ობჟათე ნორთის იდვალუაფუ. მიშმურს პუებლაშ შტატიშ აკოდგინალუაშა. ნოღაქ 1531 წანაშ 15 პირელს დირსხუ. 1987 წანას ნოღაშ ისტორიული ნორთი გემშეღეს იუნესკოშ მმოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Puebla state government web page
*  Images of Puebla City 

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
დურანგო (ნოღა)

**დურანგო**  () — ნოღა ცენტრალურ მექსიკას.  დურანგოშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას 654 876 ადამიერი ოხორანს(2015).

## თაშნეშე ქოძოროთ
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
წყარბადი

მინი|261x261პქ|Hydrogen Spectrum Test
**წყარბადი** ქიმიური ელემენტი ატომური რიცხუთ – 1 დო ატომური მასათ – 1,00794. თიში ქიმიური სიმბოლო რე **H**. ორთაშობური წყარბადი აკმოდირთუ ჟირი სტაბილური ნუკლიდიშე მასური რიცხუთ 1,007825 (99,985% აკნადგჷმას) დო 2,0140 (0,015%–ის). თაშნეშე ორთაშობურ დგომარობას წყარბადიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს რადიოაქტიური ნუკლიდიშ – ტრითიუმიშ მორჩილი მუდანობა. წყარბადის მიორხველანა ელემენტეფიშ, მუჭოთ მაართა ბუნას (ტუტე ლითონეფს), თაშნეშე მაშქვითა ბუნას (ჰალოგენეფს).
 
thumb|left|წყარბადიშ ატომიშ მეჯინა

200px|thumb|მარცხნივ|წყარბადიშ ატომიშ სქემა

## საინტერესე ფაქტეფი
* წყარბადი - არძაშე გოფაჩილი ღვანდი რე ოქიანუს (მეხოლაფირო არძა ატომეფიშ 90 %).
* წყარბადი - არძაშე ჩატე აირი რე. 1 ლიტრი წყარბადიშ წონა აირამ დგომარობას აკმადგინანს ხვალე 0,08988 გრამს.
* წყარბადიშ ჰორვატიული ჯოხო რე — Vodik, გჷმორინაფაშა მიშეღჷ ფილოლოგ ბოგოსლავ შჩულეკიქ.

## ლიტერატურა
: 1. ქიმიის დასაწყისი. თანამედროვე კურსები უმაღლეს სასწ-ში შემსვლელთათვის: სასწავლო სახელმძღ. უმაღლ. სასწ. /ნ. ე. კუზმენკო, ვ. ვ. ერემინი, ვ. ა. პოპკოვი. — მ.: გამომცემლ. «ეკზამენი»,2005.
: 2. სკოლის მოსწავლის სასწავლო ცნობარი. სასწ. გამოც. — მ.: დროფა, 2001.

## ხვილაფეფი


## თაშნეშე ქოძირით
* წყარბადიშ ატომი
* თხითხუ წყარბადი
* ანტიწყარბადი
* წყარბადიშ ენერგეტიკა
* წყარბადიშ მოლეკულა
* ქიმიურ ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემა


კატეგორია:ქიმიური ელემენტეფი
კატეგორია:ჟირატომიანი ვამეტალეფი
კულიაკანი

**კულიაკანი**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას.  სინალოაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას ოხორანს 785,800 ადამიერი (2015).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ლითიუმი

მინი|ლითიუმი
**ლითიუმი** — ქიმიური ელემენტი, ნამუთ ეიშანუაფუ სიმბოლოთ ‘’’ Li’’’ დო თიში ატომური რიცხუ რე 3. პერიოდულ რცხილს ლითიუმი 1-ა, ტუტე ლითონეფიშ ბუნაშა მიშმურს. სუფთა ფორმათ ლითიუმი ლიბუ მოვარჩხილიშფერე ჩე მეტალი რე, ნამუთ ბიწორას იღანჯებუ ჰეერს დო წყარს. ლითიუმი არძაშე ქექე მანგარი ელემენტი რე დო თარო გჷმირინუაფუ სიტიბაშ მუკაშქუმალუს, ბატარეეფს დო თაშნეშე, მუჭოთ კომპონენტი კანკალე გვარობაშ მედიკამენტეფს, კერზოთ ნერვულ სტაბილიზატორეფს.

## ლიტერატურა
* Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, рубидия и цезия. — М.-Л.: Химия, 1970. — 407 с.

კატეგორია:ლითიუმი
კატეგორია:ქიმიური ელემენტეფი
კატეგორია:ტუტე ლითონეფი
ჰელიუმი

thumb|200px|left|ჰელიუმიშ ატომიშ სქემა

**ჰელიუმი (He)** — უფერე, უშურე, უგემე, ვამუმაწამალარი, ინერტული ქიმიური ელემენტი რე პერიოდული სისტემაშ თ.ჯ. ინერტული ანუ ჯგირი აირეფიშ ერკებულს დო თიში ატომური რიცხუ რე 2. ჰელიუმი მართა პერიოდიშ მაბრუო ბუნაშ თარ გიმენბუნაშა მიშმურს დო ინერტული აირეფიშ ბუნაშ ოდუდეს იდვალუაფუ. ჰელიუმიშ ფუნაფაშ დო წირადუაშ ტემპერატურეფი არძაშე დაბალი რე შხვა ჩინებულ ელემენტეფს შქას დო თინა ორთაშობურ დგომარობას აირიშ (გაზიშ) სახეთ მუთმოფხვადჷნა (ექსტრემალური პიჯალეფიშ მოხ). უკაჭული ღვანდი ჰელიუმიშ CAS-იშ რეგისტრაციაშ ნომერი რე: 7440-59-7.
მინი|ჰელიუმი
ჰელიუმი მაჟირა არძაშე გოფაჩილი ელემენტი რე ოქიანუს დო თაშნეშე სილექინათ მაჟირა რე პერიოდულ რცხილს. თეხანურ ოქიანუს დახე ედომუშამი ახალი ჰელიუმი წჷმიქიმინუ მურიცხეფს წყარბადიშ ატომიშ ფერეგუათ. დიხაუჩას ჰელიუმი წჷმიქიმინუ ალაზჷმაფათ მონკა ელემენტეფიშ დორცუაფაშ შედეგო.
ზიტყვე
ჰელიუმს ღებულენა ორთაშობურ აირშე დაბალტემპერატურული დორცუაფაშ პროცესით - თაშ ჯოხოდვალირი ფრაქციული მორთაფაშ მეთოდით (ქძ. *ფრაქციული დისტილაცია* სტატიას დისტილაცია).

## საინტერესე ფაქტეფი
* ჰელიუმი — ღვანდი, ნამუსჷთ არძაშე დაბალი ფუნაფაშ ტემპერატურა უღჷნ. ჰელიუმი ფუნს −269&nbsp;°C ტემპერატურას.
* დუდმაართაშე ჰელიუმი ისინთეზებუ ბჟაშ გვირზილს, ნამუქჷთ შილებე მილიონობათ წანა იკორინუასჷნ, მუჟამსჷთ წყარბადი გჷნიქიმინუ ჰელიუმო.
* ჰელიუმი მაჟირა არძაშე ქექე ელემენტი რე წყარბადიშ უკული. თინა ჰეერშე ჩატე რე დო თეშენი რე, ნამჷ-და ჰელიუმიშ ბუშტეფი ჰეერს გილაფურჷნუნსჷნ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ჰელიუმ-3 — ჰელიუმიშ ჩატე ვარადიოაქტიული იზოტოპი.
* პომერანჩუკიშ ეფექტი — ჰელიუმიშ ჩატე იზოტოპიშ He წირადუაშ (გომანგარაფაშ) ანომალური მუშობურობა He
* ჰელიომეტრია — მენცარობა, ნამუთ დჷთმიგურუანს ჰელიუმიშ გინულას შხვადოშხვა ელმოლს.
* თხითხუ ჰელიუმი
* მანგარი ჰელიუმი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჰელიუმი Webelements-ს
* ჰელიუმი ქიმიური ელემენტეფიშ პოპულარულ ბიბლიოთეკას 
* ჰელიუმიშ გჷნოღალა

## სქოლიო


კატეგორია:ინერტული აირეფი
კატეგორია:ქიმიური ელემენტეფი
დიმაშ კუდაიბერგენი

**დინმუჰამედ კანატული კუდაიბერგენი** (ჩინებული, მუჭოთ **დიმაშ კუდაიბერგენი**, დ.24 მესი, 1994, აქტობე, ყაზახეთი) — ყაზახი მობირე, კომპოზიტორი დო მულტიინსტრუმენტალისტი.

დიმაშ კუდაიბერგენქ პოპულარობა მიპალუ ჩინურ ტელეშოუს *სინგერ-2017* კათაფათ, ნამუთ 21 ღურთუთაშე 22 პირელიშამო მიშჷ 2017 წანას. ნდიებას თიქ ფინალშახ ქიმიოჭირინუ დო მაჟირა აბანი დეკინჷ. დიმაშიქ მაართა ბანი მიპალუ მაართა, მაჟირა დო მაამშვა გიშულას, ბირეფით - *SOS d’un terrien en détress, *ადაჟიო*, *ოპერა 2*. თიშ კონკურსშა გიშულაქ დო სინგლიქ პოპულარულ რსულებეფს შქას მოხვადჷ. დიმაშიშ ბირაქ *Eternal Memories* გიშულაშ დღას *QQ iTunes*-ის მაართა აბანი დეკინჷ. თინა რე კინოფილმიშ *შინეფწკჷმა ბურჯაფიშ* ბირა. [[2017]] წანას დიმაშიქ მიარე შოუს დო ღონისძიებას გიშარჩქინდჷ მუჭოთ [[ჩინეთი]]ს, თაშნეშე [[ყაზახეთი]]ს დო [[საფრანგეთი]]ს. [[2017]] წანაშ [[27 მანგი]]ს ნოღა [[ასტანა]]ს, ყაზახეთის იმანჯჷ დიმაშიშ მაართა სოლო კონცერტიქ, ნამუსჷთ 30 000 ადამიერი ოკათუდჷ. მაჯინეეფიშ ფასებათ ჯგირი რდჷ. 
[[2017]] წანას, კუდაიბერგენქ მიღჷ მუსხირენი მუსიკალური პრემია, თინეფს შქას *საუჯგუშო აზიალი არტისტიშ* წოდება მიღჷ ეჩდომაართა ჩინურ პრემიას. თაშნეშე *არძაშე პოპულარული ურცხოალი მობირეშ* წოდება *Tencent MTV Asia''-შ მუსიკალურ ფესტივალს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დიმაშ კუდაიბერგენი
* ვიტასიშ ოფიციალური გჷნაცხადი თიში ბირაშ გჷმორინაფაშ გეშა
* დიმაშიშ ახალი კლიპი

კატეგორია:დუნაბადი 24 მესი
კატეგორია:ყაზახი მობირეეფი
ქირსეშ კოკი (კირიბატი)

**ქირსეშ კოკი**, თაშნეშე **კირიტიმატი** () — ართ-ართი უდიდაში ატოლი რჩქალ ოკიანეს, ლაინიშ კოეფიშ ბუნას. ატოლი კირიბატიშ რესპუბლიკაშ ტერიტორიულ დორხველუაშა მიშმურს. იდვალუაფუ 285 კმ-ს კოკი ტაბუაერანიშე, 2500 კმ-ს ჰონოლულუშე, 2700 კმ-ს ტაიტიშე. ატოლიშ ფართობი — 388,39 კმ², ლაგუნაშ ფართობი — 324 კმ². მაქსიმალური სიმაღალა ზუღაშ დონეშე — 13 მეტრი. ატოლს ჩანს ქოქოსიშ პალმაშ პლანტაციეფი. მირგატიშ მოპალუა მეურს. ატოლს, 1777 წანას, მიოგორუ ჯ. კუკიქ.

ქირსეშ კოკი — მოსოფელიშ უდიდაში ატოლი რე ფართობით 321 კმ² (სქირონაშ ფართობი). კოკის მოსოფელიშ ოზუღე მაფურინჯეეფიშ ართ-ართი არძაშე მაღალი კონცენტრაცია რე. ატოლს ხუთი კილერი ტერიტორია იდვალუაფუ.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის კოკი დეკინჷ მორსხუეფიშ ჯარქ, ფურინჯეფშო აკიგჷ ეიოფურჷნალ-დაფურჷნალ ზოლქ. 1956—1958 წანეფს კოკშე 50 კმ-ს გოართოიანაფილი ომაფე აწარმენდჷ ბირთვული ანჯარიშ გოცადებაქ. მიარე დგჷმილქ აკოცუ, მარა ასკილადირ ინფრასტრუქტურაქ შილებუ კირიტიმატი გინორთედკო ლაინიშ კოკეფიშ ადმინისტრაციულ ცენტრო.

ქირსეშ კოკის ჟირი წჷმმარინაფალი ჸუნს ქიანაშ პარლამენტის. თაშნეშე ატოლს იდვალუაფუ ლაინიშ დო ფენიქსიშ კოკეფიშ სამინისტრო. ქირსეშ კოკი — დიხაუჩაშ მაართა დოხორელი პუნქტი რე, ნამუთ ახალ წანას აუხვადჷნ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ლაინიშ კოკეფი
კატეგორია:კირიბატიშ კოკეფი
ორქო

**ორქო** — ქიმიური ელემენტი, ნამუთ ეიშანუაფუ სიმბოლოთ — **Au** (, „აურორა“ - ენათა.) დო თიში ატომური ნომერი რე 79. ორქო ლიბუ დო ძალამპლასტიკური, ორზინაია ლითონური ჸვინთელი ფერიშ ლითონი რე; ქიმიურ ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემაშ მავითა ბუნას ოკათუ.
მინი|200პქ|მარცხნივ|ორქოშ ატომიშ სქემა

## ლიტერატურა
* ბრუკ ლარმერი, ოქროს ფასი: National Geographic რუსეთი, თებერვალი 2009, ფ. 85-105.
* ოქროსა და სხვა ელემენტების განსაზღვრა წყლის ეკოსისტემების კომპონენტებში, ნეიტრონოაქტივაციური ანალიზის მეთოდით // წყალი: ტექნოლოგია და ეკოლოგია. 2009. № 2. ფ. 62 — 68.

## თაშნეშე ქოძირით



* აბისინიაშ ორქო
* რუსეთიშ იმპერიაშ ორქოშ ოზირუ
* ორქოშ ფურცელი
* ორქო (ჰერალდიკა)
* ჩე ორქო
* პიტაორქო
* ორქოშ ქლორიდი
* იმპერიალი
* ჩერვონეცი
* ორქოშ სუმკუნთხუ
* ორქო უნიტაზი
* ორქო გოლი
* ორქო ლარნაკი
* ორქოშ მარგული
* ორქოშ საჯვარო

* ორქოშ არლეკინი
* ორქოშ წყარპიჯი
* ორქოშ ოშწანურა (ორქოშ ხანა)
* ორქოშ ხონარი
* ორქოშ საწმისი
* ორქოშ ციბორუა
* ორქოშ ურდუმი
* ორქოშ ჭიშკარი
* ორქოშ ქვიშა
* პარტიაშ ორქო



## რესურსეფი ინტერნეტის

* ''ოქროს მოპალუა'' 1898 წანაშ წინგი , www.lateralscience.co.uk
* ოქროშ მოპალუაშ დო ნთხორუაშ ტექნიკური დოკუმენტი, www.epa.gov
* WebElements.com — ორქო
* ორქო ქიმიური ელემენტეფიშ პოპულარულ ბიბლიოთეკას 
* უგურჩქინუ ორქო
* ორქოშ მოსოფელიშ ოზირუ 
* სტატია «ოქრო» ფინანსური ენციკლოპედიიდან 1927 წ.
* ა.ანიკინი ოქრო: საერთაშორისო ეკონომიკური ასპექტი
* პ.იანიშევსკის მოხსენებიდან სსრკ-ს სახბანკის ოპერაციებზე ოქროზე «Возрождение» 9.01.1933 წ.)
* სსრკ-ს  ოქროს ეკონომიკა და ოქროს მომპოვებელი მრეწველობა - აშშ-ს ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს  ანალიტიკურ მასალებში
* ა. პორტნოვი აშშ-მ როგორ შეცვალა ოქრო ქაღალდით 
* ა.სელეზნევი ალმასი და ოქრო რუსეთში 
* Золотой Портал Bullion.ru (ძვირფას ლითონებზე ფასები და ახალი ამბები) 
* ინვესტპროგნოზი ფასი ოქროზე 1300$-1600$ 2010 წ. ბოლოსთვის 
* ოქროს ფასის პროგნოზი 1500$ 2010 წ. 
* ანალიტიკოსების პროგნოზი ოქროს ფასებზე 2008-2009-2010 წწ. 
* ფასები ოქროზე. ყოველკვირეული მიმოხილვა
* ოქროს შემცველობა მინერალებში და ქანებში 
* კერძო ოქროს მომპოვებელი მრეწველობა რუსეთში XIX—XX ს. 
* ტ. ნოვიჩკოვა. ნაგავი და ოქრო ფოლკლორში // პოლარულობა კულტურაში (ალმანახი «Канун». გამოშ. 2). სპბ., 1996, ფ. 121—156
* ს. ავერინცევი. ოქრო - სიმბოლურ სისტემებში, ადრებიზანტიური კულტურა // ავერინცევი ს. ს. ადრებიზანტიური ლიტერატურის პოეთიკა. სპბ.: 2004, с. 404—425
* ოქრო, ალმასი, მინერალების სპექტროსკოპია
* ოქროს ფასების გრაფიკები 
* ოქრო სამოდამოდ… 

## სქოლიო

კატეგორია:ქიმიური ელემენტეფი
კატეგორია:ლითონეფი
კატეგორია:ანდაღებული ლითონეფი
ლაინიშ კოკეფი

**ლაინიშ კოკეფი** (**ცენტრალური პოლინეზიური სპორადეფი**) () — ბუნა 11 მარჯანული ატოლიშე, ნამუეფშე ბრუო კირიბატიშ რესპუბლიკაშ დორხველუაშა მიშმურს, სუმი — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ გოხოლუაშ მორჩილ კოკეფს. იდვალუაფუ რჩქალ ოკიანეშ ცენტრალურ ნორთის, ჰავაიშ კოკეფიშ ობჟათეშე. კოკეფიშ თეხანური ჯოხო — ლაინი (ინგლისური *The Line* — „ეკვატორი“) მერსხილი რე ეკვატორიშ ჟირხოლოჸურე კოკეფიშ დვალუაწკჷმა. კირიბატიშ დორხველი კოკეფი იდვალუაფჷნა მოსოფელიშ არძაშე უმოს ორდოშიან ბორჯიშ ორტყაფუს — UTC+14: დღა-სერიშ ბორჯი (სათეფი დო წუთეფი) თაქ უხვადუ ჰავაიშ ბორჯის, მარა გინოკინელი რე ართი დღათ წჷმი, თეწკჷმა ოკიანეთიშ კანკალე კოკეფწკჷმა ბორჯიშ ნარკი 25 სათის აკმადგინანს.

ქირსეშ კოკი არძაშე დიდი ატოლი რე მოსოფელს, სქირონაშ ფართობიშ მეჯინათ.

კატეგორია:ლაინიშ კოკეფი
კატეგორია:კირიბატიშ კოკეფი
საპოპანი

**საპოპანი**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ცენტრალურ-ბჟადალ მექსიკას. ნოღა ხალისკოშ შტატის იდვალუაფუ. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 1 332 272 ადამიერი ოხორანდჷ. 

## მაჸალე ნოღეფი
* , გრანდ-რეპიდსი 
* , ანტიგუა-გვატემალა 
* , კირიათ-ბიალიკი 
* , ბაია-დე-ბანდერასი 
* , მასანი 

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
აგუასკალიენტესი

**აგუასკალიენტესი** (; ზიტყვაზიტყვათ „ჩხე წყარი“) — ნოღა ცენტრალურ მექსიკას. აგუასკალიენტესიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 934 424 ადამიერი (20). ნოღაქ 1575 წანას დირსხუ მუჭოთ ვარჩხილიშ მოპალუაშ ცენტრიქ. აგუასკალიენტესიშ გოხოლუას ჩხე მინერალური წყუეფიშ კურორტი იდვალუაფუ, სოიშე მოურს ნოღაშ ჯოხოდვალა.

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
მაგნიტოგორსკი

**მაგნიტოგორსკი** () — ნოღა ჩელიაბინსკიშ ოლქის, რუსეთიშ ფედერაციას. უჩა მეტალურგიაშ ართ-ართი მოსოფელიშ შანულამი ცენტრი. ობჟათე ურალიშ კულტურული დო საქვარამი ცენტრი. თი ნოღეფს შქას, ნამუეფით რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ადმინისტრციული ცენტრეფი ვარენან, მაგნიტოგორსკი მაანთხა რე მახორობაშ მუდანობათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт администрации г. Магнитогорска 
* Официальный сайт Магнитогорского городского Собрания депутатов 
* Законодательство г. Магнитогорска
* Старый Магнитогорск в фотографиях
* Россия глазами Маргарет Берк-Уайт (1931—1941): Магнитогорск, 1931 год
* Фотографии г. Магнитогорска 
* Энциклопедия г. Магнитогорска 
* Хуторки.ру — Сайт объявлений г. Магнитогорска 
* Летопись Военной Магнитки 
* История телевидения и радио Магнитогорска 

კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
ტერნოპილიშ ოლქი

thumb|250px
**ტერნოპილიშ ოლქი** () — ოლქი ბჟადალ უკრაინას. ოლქიშ ნანანოღა — ტერნოპილი. 2004 წანაშ ეჭარუათ, ოლქიშ მახორობა 1,107,294 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი – 13,823 კმ²

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ternopil Council website 

კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
წაკურთხია

**წაკურთხია** — ახალი აპიანიშ ართ-ართი თარი ნოფული დო ქირსიანული დღახუ, ნამუსჷთ იშინუანს მართმადიდებელი ოხვამე (6) 19 ღურთუთას. თე დღას, სახარებაშ მეჯინათ, იოანე ნათელმიმაჩამალქ წყარმალუ იორდანეს ნათუ იოსე ქირსე. წაკურთხიაშ დღახუს წყარიშ კურთუაშ ნინალა (კაბეტი აიაზმა) ირსულებუ დო ნაკურთხი წყარი ნთელ წანაშ გოძვენას იჩუალუაფუ.

„წაკურთხიაშ ბორჯის შურიწიმდეშ ნოფული ქიმინჯალათ ქირსიანი იოსე ქირსეშ რსხულს, ოხვამეს მიშაკათუ. ნოფული — მარდიშ უძირაფუ ქიმინჯალას დგომარენს: წყარი რსხულს გიშმაწიმინდჷნს, შურიწიმდე — გონებაშო უმუჭირინაფუო კი0ნე მუ შურს გობონს“ (კირილე იერუსალიმალი).

## თაშნეშე ქოძირით
* ქირსიანული ნოფულეფი

## ლიტერატურა

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
კატეგორია:ქირსიანული ნოფულეფი
ჩელიაბინსკიშ ოლქი

**ჩელიაბინსკიშ ოლქი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი. ოლქი რუსეთიშ ურალიშ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
* დირსხუ 1934 წანაშ 17 ღურთუთას.
* ადმინისტრაციული ცენტრი - ნოღა ჩელიაბინსკი.

## გეოგრაფია
ჩელიაბინსკიშ ოლქის ოორუეშე უხურგანს სვერდლოვსკიშ, ობჟათეშე — ორენბურგიშ დო ბჟაეიოლშე კურგანიშ ოლქეფი, ბჟადალშე — ბაშკირეთი, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ყაზახეთი.

## მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფით ოლქის ოხორანს:
* რუსეფი – 82,3 %.
* თათარეფი - 5,7 %.
* ბაშკირეფი - 4,6 %.
* უკრაინალეფი – 2,14 %.
* ყაზახეფი - 1 %.
* გერმანალეფი - 0,8 %.
* ბელორუსეფი – 0,56 %.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჩელიაბინსკიშ გუბერნატორიშ ოფიციალური საიტი 
* ჩელიაბინსკიშ ოლქიშ თარობა 
* ჩელიაბინსკიშ ოლქიშ ოფიციალური საიტი 
* Челябинская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* ფლორა დო ფაუნა. ჩელიაბინსკიშ ოლქიშ ჭითა წინგი 
* Особо охраняемые природные территории Челябинской области
* ჩელიაბინსკიშ ოლქიშ გეოგრაფია 
* Краеведческий портал Челябинской области 
* Радиоактивное загрязнение Челябинской области 

კატეგორია:ჩელიაბინსკიშ ოლქი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
სერხიო აგუერო

**სერხიო ლეონელ „კუნ“ აგუერო** (,დ. 2 მანგი, 1988, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) – არგენტინალი მობურთე, ნამუთ ლაჸაფენს მანჩესტერ სიტის დო არგენტინაშ ერუანულ ოკუჩხბურთე ნაკორობას გემანთხაფალიშ პოზიციას.
კატეგორია:დუნაბადი 1988
კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:არგენტინალი მობურთეეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ პრიმერა დივიზიონიშ მობურთეეფი
კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
მაურო ზარატე

**მაურო მატიას ზარატე** (ვარდა სარატე,; დ. 13 მელახი, 1987) — არგენტინალი მობურთე, ნამუთ ლაჸაფენს ბოკა ხუინორსის გემანთხაფალიშ პოზიციას.
კატეგორია:დუნაბადი 1987
კატეგორია:არგენტინალი მობურთეეფი
კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
ნგერულმუდი

**ნგერულმუდი** () — პალაუშ ნანანოღა. იდვალუაფუ მელეკეოკიშ შტატის, კოკი ბაბელდაობოს, ზუღაშ დონეშე 70 მ სიმაღალას, ჯვეში ნანანოღა კორორშე ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 20 კილომეტრის დო 2 კმ-ით ოორუე-ბჟადალშე მელეკეოკშე. პალაუშ ნანანოღათ 2006 წანაშ 7 გჷმათუთას გჷნირთჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:პალაუშ ნოღეფი
ისკო

**ფრანსისკო რომან ალარკონ სუარესი** (; დ. 21 პირელი, 1992), ჩინებული მუჭოთ**ისკო** () — ესპანარი მოკუჩხბურთე, მადრიდიშ „რეალიშ“ დო ესპანეთიშ ერუანული ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.

კატეგორია:დუნაბადი 1992
კატეგორია:ესპანეთიშ პრიმერა დივიზიონიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ესპანარი მობურთეეფი
გვამაღაია

მინი|გვამაღაია

**გვამაღაია** (ქორთ. აქანდაზი) — ჸუდეშური ხეჭკუდი, ნამუთ გიმირინუაფუ დოცუმილ, ჭიე-ჭიე ნოსქილედეფიშ, გვამიშ ეიოჭოფალო. მუჭოთ წესინ, გიმირინუაფუ ოქოსალწკუმა ართო.  
გიმიგონეს მეხოლაფირო, ანთას ხუთოშ წანაშ წოხოლე.

კატეგორია: ჸუდეშური ხეჭკუდეფი
მერიდა (მექსიკა)

**მერიდა**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას. იდვალუაფუ იუკატანიშ ჩქონს, იუკატანიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. ნოღაშ მახორობა 892,363 ადამიერს აკმადგინანს (2015).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ხერარდ პიკე

**ხერარდ პიკე ბერნაბეუ** (დ. 2 ფურთუთა, 1987) — ესპანარი მობურთე, ნამუთ ლაჸაფენს ბარსელონას დო ესპანეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობას ცენტრალური მათხილეშ პოზიციას.

კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ პრიმერა დივიზიონიშ მობურთეეფი
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი
კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
კატეგორია:ესპანარი მობურთეეფი
ეკატეპეკ-დე-მორელოსი

**ეკატეპეკ-დე-მორელოსი** () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას, ნამუთ მეხიკოშ შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშურს.

რჩქვანელობურო ნოღა დო მუნიციპალიტეტი უმოსო ჩინებული რე მუჭოთ *ეკატეპეკი*. აცტეკურ ნინა ნაუატლიშა ნოღაშ ჯოხო ეკატეპეკი *ბორიამი ქჷნდჷრს* შანენს. მორელოსი — ზოხორინალაშო მალიმორი გერგეზიშ, ხოსე მარია მორელოსიშ გვარშე მოურს.

## გალერეა

ფაილი:Ecatepec explanada.JPG|დოხორე
ფაილი:Tianguis en San Cristobal Ecatepec.JPG| 
ფაილი:Iglesia de San Cristobal Ecatepec.JPG|ოხვამე
ფაილი:Jardines de Morelos.jpg| 
ფაილი:Via Morelos.JPG| 
ფაილი:Casa de la Cultura Ecatepec.JPG| 


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Portal del municipio de Ecatepec
* Página de Radio Ecatepec 

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
სიუდად-ხუარესი

**სიუდად-ხუარესი**  () — ნოღა მექსიკაშ უკიდაშ ოორუეშე, წყარმალუ რიო-გრანდეშ წყარპიჯის, ააშ-იშ ხურგის. ჩიუაუაშ შტატის. თიშ სააწმარენჯო აკანს, წყარმალუშ მაჟირაჸურე ააშ-იშ ნოღა ელ-პასო იდვალუაფუ.

## გალერეა

File:Ciudad Juárez skyline.jpg
File:Museo de la Revolución en la Frontera.JPG
File:JRZ dunes.jpg
File:Juarez Cathedrale et mission 24-02-2007.jpg	
File:Monumento a Benito Juárez.JPG	
File:PARQUE-CENTRAL.JPG	


## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
მონტერეი

**მონტერეი**  (; ჩინებული რე თაშნეშე მუჭოთ  ოორუეშ სულთანი) — ნოღა მექსიკას. ნუევო-ლეონიშ შტატიშ ნანანოღა. მექსიკას, მახორობაშ მეჯინათ მასუმა აგლომერაცია რე. 

ნოღა მექსიკაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ, ბჟაეიოლი სიერა-მადრეშ გიმენდორიას. ნოღა დარსხუ დიეგო დე მონტემაიორქ 1596 წანას. 

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ნესაუალკოიოტლი

**ნესაუალკოიოტლი**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას. მიშმურს  მეხიკოშ შტატიშ აკოდგინალუაშა. ნოღაშ მახორობა 1,110,565 ადამიერს აკმადგინანს (2010).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ტოლუკა

**ტოლუკა**  () — ნოღა ცენტრალურ მექსიკას. მეხიკოშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 819,561 ადამიერს აკმადგინანს (2010).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
კამპეჩე

**კამპეჩე**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას.  კამპეჩეშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა იუკატანიშ ჩქონიშ ბჟადალ ნორთის იდვალუაფუ, კამპეჩეშ ჸუჯიშ წყარპიჯის. ნოღაშ მახორობა 220,389 ადამიერს აკმადგინანს (2010).

ნოღას თხილერი რე მიარე ესპანური საფორტიფიკაციე დგჷმილი. 1999 წანას ნოღა გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## თაშNეშე ქოძირით
* იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
* მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## სქოლიო

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
კუერნავაკა

**კუერნავაკა**  () — ნოღა ცენტრალურ მექსიკას. მორელოსიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 332,197 ადამიერს აკმადგინანს (2015).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ვილიაერმოსა

**ვილიაერმოსა**  (; ზიტყვაზიტყვათ: *სქვამი ოფუტე*) - ნოღა ობჟათე მექსიკას. ტაბასკოშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 640,359 ადამიერს აკმადგინანს (2010).

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ტუსტლა-გუტიერესი

**ტუსტლა-გუტიერესი**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკას. ჩიაპასიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 598,710 ადამიერს აკმადგინანს (2015).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ოახაკა-დე-ხუარესი

**ოახაკა-დე-ხუარესი**,  *ოახაკა* () — ნოღა ობჟათე მექსიკას. ოახაკაშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.  ნოღაშ დე-ხუარესიქ გიადჷ მექსიკაშ ერუანული გერგეზიშ, პრეზიდენტ ბენიტო ხუარესიშ პატიოცემელო.

ნოღაშ გოხოლუას არქეოლოგიური ობიექტი მონტე-ალბანი იდვალუაფუ, ნამწკჷმა ართო ნოღაშ ისტორიული ცენტრი მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.

## თაშნეშე ქოძირით
*იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
*მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*Oaxaca Lending Library

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
სანტიაგო-დე-კერეტარო

**კერეტარო**  () — ნოღა ცენტრალურ მექსიკას. კერეტაროშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 804,663 ადამიერს აკმადგინანს (2010).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
ვერაკრუსი

**ვერაკრუსი**  () — ონიშოლი ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მექსიკაშ ბჟაეიოლშე. ნოღა ვერაკრუსიშ შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. იდვალუაფუ მექსიკაშ ჸუჯიშ წყარპიჯის. მანსანილიოშ უკული, მაჟირა უშხუაში ონიშოლი რე ქიანას. ნოღაშ მახორობა 552,156 ადამიერს აკმადგინანს (2010).

## ისტორია
ნოღა დარსხუ ერნან კორტესიქ 1519 წანას, მუჭოთ ონიშოლი ბაზა დო ჯოხოთ გიოდჷ , "მართალი ჯვარიშ დიდარი ონიშოლი". ნოღაქ მალას ახალი ესპანეთიშ ვიცე-ომაფეშ თარ ატლანტიკურ ონიშოლო გჷნირთჷ. ნოღა 4-შა რდჷ ოკუპირაფილი:

* 1815 წანას – ესპანარი კოლონისტეფიშით;
* 1838 წანას – საფრანგეთიშ ფლოტიშით;
* 1847 წანას – ააშ-შიტ ამერიკა-მექსიკაშ ლჷმაშ ბორჯის;
* 1914 წანას – კინ ამერიკული ჯარეფიშთ.

ვერაკრუსის ოთხრზა გერგეზი ნოღაშ ჯოხოდვალა უღჷ. 

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნორეფი
ხუან გუაიდო

**ხუან ხერარდო გუაიდო მარკესი** (; დ. 28 კვირკვე, 1983, ლა-გუაირა, ვენესუელა) — ვენესუელარი ინჟინერი დო პოლიტიკოსი, ვენესუელაშ ერუანული ასამბლეაშ მადუდე 2019 წანაშ 5 ღურთუთაშე. პარტია „კათაშ კორინიშ“ მაკათური. ვარგასიშ შტატიშ ფედერალური დეპუტატი 2016 წანაშე.

2019 წანაშ 11 ღურთუთას ერუანული ასამბლეაშით ქჷდარინეს ვენესუელაშ ობორჯე პრეზიდენტო.

## ბიოგრაფია
2000 წანას მიპალუ დიპლომი ოშქაშე გონათუაშ თებაშ გეშა. 2007 წანას მიპალუ ორეწუალე ინჟინერიშ დიპლომი ანდერს ბელიოშ კათოლიკურ უნივერსიტეტის. ხუან გუაიდოქ გურაფა გაგინძორუ ჯორჯ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის.

ოკათუდჷ სტუდენტურ პოლიტიკურ ყარაფეფს. შხვა პოლიტიკურ მოღალეეფწკჷმა ართო, 2009 წანას გუაიდოქ ქჷდარსხუ პოლიტიკური პარტია „კათაშ კორინი“.

2010 წანაშ საპარლამენტე გიშაგორუეფს გეგშაგორეს ალტერნატიულ ფედერალურ დეპუტატო, 2015 წანაშ გიშაგორუეფს მეღებული შედეგით — ერუანულ ასამბლეაშა გემშართჷ.

2019 წანაშ 13 ღურთუთას SEBIN-იშ სპეცმანინალეეფქ ოჭოფეს, მარა მალას გუტეს.

ხუან გუაიდოს ჩილი დო 1 ცირასქუა ჸუნს.

## საქორთუოშ პოზიცია
2019 წანაშ 24 ღურთუთას საქორთუოშ გალენური საქვარეფიშ სამინისტროქ ვენესუელაშ ობორჯე პრეზიდენტო ხუან გუაიდო აღიარჷ. მოგვიანაფათ, ამერიკაშ აკოართიანაფილ შტატეფს ვენესუელაშ ახალ წჷმმარინაფალქ, გუსტავო ტარექ,  ტელეკომპანია რუსთავი 2-წკჷმა ექსკლუზიურ ინტერვიუს დააფიქსირჷ გუაიდოშ თარობაშ პოზიცია აფხაზეთიშ დო ცხინვალიშ რეგიონიშ ოკუპაციაშ აღიარებაშ გეშა. წჷმმარინაფალიშ გჷნაცხადით, ხუან გუაიდო ზათ რე, აფხაზეთიშ დო ცხინვალიშ რეგიონიშ ზოხორინალაშ აღიარაფა გაუქვასჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Asamblea Nacional

## სქოლიო

კატეგორია:ვენესუელარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 28 კვირკვე
ვენესუელაშ ერუანული ასამბლეა

[thumb| ვენესუელაშ ერუანული ასამბლეაშ პარტიეფი: [ვენესუელაშ გოართოიანაფილი სოციალისტური პარტია|ვგსპ   ოა   ვგნ]]

**ვენესუელაშ ერუანული ასამბლეა** () — ვენესუელაშ კანონმადვალე ორგანო. ართპალატამი პარლამენტი აკმოდირთუ ხუთი წანაშ ხანით, პროპორციული სისტემათ გიშაგორილი დეპუტატეფშე. პარლამენტის სუმი აბანი ჯაშთანილი რე აბანური მახორობაშო. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*1999 Constitution  
*  National Assembly website 
*  Constitución de la República Bolivariana de Venezuela  (html)
*  Constitución de la República Bolivariana de Venezuela (pdf)
*  1961 Constitution

კატეგორია:ვენესუელაშ პოლიტიკა
ტორეონი

**ტორეონი**  () — ნოღა ოორუე მექსიკას, ნამუთ კოაუილაშ შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. ნოღაშ მახორობა 679,288 ადამიერს აკმადგინანს (2015).

## თაშნეშე ქოძირით
* მექსიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი
სიუდად-ვიქტორია

**სიუდად-ვიქტორია**  () — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ბჟაეიოლ-ცენტრალურ მექსიკას. ტამაულიპასიშ შტატიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 305,155 ადამიერს აკმადგინანდჷ (2010).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Dirección de Tecnología
* Instituto Tecnológico de Ciudad Victoria 
* Universidad Autónoma de Tamaulipas 

კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი