ალბანეთი

**ალბანეთი** (), ოფიციალურო **ალბანეთიშ რესპუბლიკა** () — სახენწჷფო ბალკანეთიშ ჩქონიშ ბჟადალშე, ადრიატიკაშ ზუღაშ წყარპიჯის. ქიანაშ ჯოხოდვალა ილირიულშე მოურს (*olba*), ნამუთ ითანგუ, მუჭოთ ხორუა. ალბანურო ისიმუ მუჭოთ *Shqipëria*, ნამუთ კიღურეფიშ ქიანას შანენს.

ალბანეთი უხურგანს: ოორუე-ბჟადალშე მონტენეგროს, ოორუე-ბჟაეიოლშე — სერბეთის, ბჟაეიოლშე — ოორუე მაკედონიას, ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — საბერძნეთის. წყარპიჯიშ ღოზი უღჷ ბჟადალშე ადრიატიკაშ ზუღაწკჷმა დო ობჟათე-ბჟადალშე იონიაშ ზუღაწკჷმა. ალბანეთი იტალიაშე მოჩილათირი რე 75 კილომეტრიშ სიგანაშ ოტრანტოშ საროტით.

ალბანეთი რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ, ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ (ნატო), ევროპაშ უშქურანჯალაშ დო წოროხანდაშ ორგანიზაციაშ, ევროპაშ სხუნუშ დოა მოსოფელიშ სავაჭრო ორგანიზაციაშ მაკათური. ქიანა რე ენერგიაშ ჯარალუაშ დო სქირონაშქა ზუღაშ რსხუშ დჷმარსხუალი მაკათური. თაშნეშე ევროპაშ რსხუშ მაკათურობაშ ოფიციალური კანდიდატი.

ისტორიაშ მეძენას, ალბანეთიშ ასეიანი ტერიტორია მიშმეშჷ რომიშ იმპერიაშ გეჸვენჯი პროვინციეფიშ აკოდგინალუაშა: დალმაცია (ობჟათე ილირიკუმი), მაკედონია (კერზოთ ეპირუს ნოვა) დო მეზია. ასეიანი რესპუბლიკაქ ზოხორინალა ბალკანეთიშ ლჷმეფიშ უკული, ოსმალეთიშ იმპერიაშ აკოცჷმაშ შედეგო მიღჷ. ალბანეთიქ ზოხორინალა 1912 წანას გჷმაცხადუ დო თიმ წანას მიღჷ აღიარება. 1914 წანაშე ალბანეთი რდჷ ალბანეთიშ ომაფე, ალბანეთიშ რესპუბლიკა, ალბანეთიშ ომაფე დო 1939 წანას, იტალიაშ ომაფეშ მინოკათუაშ უკული კაბეტი ალბანეთი ჯოხოდჷ. 1943 წანაშე ალბანეთიქ გეგნორთჷ ნაცისტური გერმანიაშ პროტექტორატიშ გიმე. გეჸვენჯი წანას ენვერ ხოჯაშ დო ალბანეთიშ ხანდაშ პარტიაშ დუდალათ გიჭყჷ ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტური რესპუბლიკაქ. 1991 წანას გეუქვუ სოციალისტური რესპუბლიკაქ დო გიჭყჷ ალბანეთიშ რესპუბლიკაქ.

ალბანეთი წჷმარინუანს საპარლამენტო რესპუბლიკას. ქიანაშ ნანანოღა რე ტირანა. ქიანაშ მახორობა, 2023 წანაშ მუნაჩემეფით, აკამდგინანს 2,402,113 ადამიერს, სოიშე 421 286 ადამიერი ნანანოღას ოხორანს. ტირანა, თაშნეშე, ქიანაშ საფინანსო ცენტრსჷთ წჷმარინუანს. დუდიშული ბაზარიშ რეფორმეფქ ქიანა გონწყჷ ერეფოშქაშე ინვესტიციეფშო, გიშაკერზაფილო ენერგეტიკაშო დო ინფრასტრუქტურაშო. ალბანეთის უღჷ მაღალი ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი, მახორობა ღებულენს უფასო სამედიცინო ნინალას, პირველურ დო მაჟირულ გონათუას. მოსოფელიშ ბანკიშ დო ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდიშ მუნაჩემეფით, ალბანეთი წჷმარინუანს ოშქაშეშე მაღალი მიშნაველეფიშ მოღვენი ქიანას. ქიანაშ ეკონომიკას დომინანტი რე ნინალა, ნამუსჷთ გეჸუნს ინდუსტრია დო ოფუტეშ მეურნობა.

## ეტიმოლოგია
*ალბანეთი* რე შკა ოშწანურეფიშ ლათინური ჯოხო ქიანაში, ნამუსჷთ დორხველი მახორობას შკიპერი (Shqipëri) უჯოხონ. ჯოხოდვალა მოურს შკა ოშწანურეფიშ ბერძენული Ἀλβανία-შე (*ალბანია*), თეშ, მუჭოთ შხვა ვარიანტეფშე — *ალბანიტია*-შე დო *არბანიტია*-შე.

ჯოხო, შილებე, მიშას ილირიული თურიშ, ალბანიშე, ნამუსჯთ მიშინუანს ალექსანდრიალი გეოგრაფი დო ასტრონომი, პტოლემე, ნამუთ 150 წანას გოჭყაფილ რუკას მოღანკილი რე ნოღა ალბანოპოლისი (იდვალუაფუ დურესიშ ოორუე-ბჟაიოლშე).

შინელ ჯოხოს, შილებე, უღჷდას გაგჷნძორება შკა ოშწანურეფიშ ხორუაშ ჯოხოშ სახეთ, ნაუსთ ალბანონო ვარ-და არბანონო მიშინუანდეს, მარა გარკვიული ვა რე თინა თი ბანს იდვალუაფუდჷ დო ვარინ. ბიზანტიალი ისტორიკოსი მიქაელ ატალიატე რდჷ პირველი, ნამუქჷთ 1079-1080 წანეფს მუში ნაჭარა *ისტორიას* მიოწურჷ ალბანოიშ კათაფაშ გეშა 1043 წანას კონსტანტინოპოლიშ მეხჷ მონწყილი ებურჯაფის დო არბანიტაიშენ, მუჭოთ დირეიკიუმიშ ჰერცოგიშა დოჸუნაფილშენ. შკა ოშწანურეფიშ პერიოდის, ალბანანარეფი მუნეფიშ ქიანას *არბერი*-ს ვარ-და *არბენი*-ს უძახჷდეს, მუნეფიშ დუდს — *არბერეში*-ს ვარ-და *არბენეში*-ს.

დიო ხოლო XVII ოშწანურას, ტოპონიმქ *შკიპერია* დო ეთნიკური ჯოხოქ *შკიპტარე*-ქ ჭიე-ჭიეთ დოთირჷ *არბერია* დო *არბერეში*. თე ჟირი ტერმინიშ პოპულარულ გოსხუნუეფს წჷმარინუანს „კიღურეფიშ ქიანა“ დო „კიღურეფიშ სქუალეფი“.

## გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ევროპას, ბალკანეთიშ ჩქონს. თის უხურგანს ოთხი ქიანა: საბერძნეთი, სერბეთი, ოორუე მაკედონია დო მონტენეგრო.

## ადმინისტრაციული დორთუალა

ალბანეთი ადმინისტრაციულო ირთუ 12 ოლქო (), ნამუეფჷთ ირთჷნა 36 რაიონო, რაიონეფი — 309 კომუნათ. () დო 65 ნოღათ (). ადრე ოლქებს ეწოდებოდათ პრეფექტურები ().
მარჯვნივ|380პქ|ალბანეთიშ ოლქეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალბანეთი *UCB Libraries GovPubs*-შე
* ალბანეთიშ ტურიზმიშ ოფიციალური პორტალი 
* ალბანეთიშ გიდი 
* თარი გოვითარაფაშ პროგნოზეფი ალბანეთშო International Futures-შე

## სქოლიო

კატეგორია:ალბანეთი
კატეგორია:ბალკანეთიშ ქიანეფი
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
კატეგორია:ნატოშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კატეგორია:რესპუბლიკეფი