ინდოევროპული ნინეფი

მინი|300პქ|
**ინდოევროპული ნინეფი** — მოსოფელს ართ-ართი არძოშე გოფაჩილი ნინეფიშ ფანია. ინდოევროპული ნინეფი წჷმორინაფილი რე დიხაუჩაშ არძო კონტინენტის. თე ნინეფშა მორაგადეეფიშ მუდანობა 2,5 მილიარდიშ უმოსი რე.

საართოთ, ინდოევროპულ ნინეფს მიორხველანა 400-შე უმოს ნინას, ნამუშეთ გიმე გჷმოკოროცხილი 9 ნინა 100 მილიონშე უმოს მორაგადეს იკათუანს.  
თენეფი რე:

ბენგალური, გერმანული, ესპანური, ინგლისური, პორტუგალიური, რუსული, სპარსული, ფრანგული, ჰინდი.

ინდოევროპული ნინეფიშ თეჯგურა გოფაჩუა, რე შედეგი ართჸურე მიარე ოშწანურაშ გოძვენას მიმალი კათეფიშ დიდი გინოხორუაშ, მაჟირაჸურე - XV ოშწანურაშე დოჭყაფილი ევროპაშ ქიანეფიშ წიმიულათ დო თინეფიშ (ინგლისიშ, ნიდერლანდეფიშ, საფრანგეთიშ, ესპანეთიშ, პორტუგალიაშ, იტალიაშ, რუსეთიშ ) ჸურე მოსოფელიშ მასშტაბით წარმაფილი ფართო ექსპანსიაშ შედეგო.

ინდოევროპული ფანიაშ ნინეფი გჷმალინუანა ძალამ დიდ აკოხვალამას ლექსიკას, ფლექსიას, გრამატიკულ კატეგორიეფს (რიცხუ, სქესი, აბლაუტი).

## ისტორია

საეგებიოთ, ინდოევროპული ნინეფი წჷმოდირთუნა ართი საართო კინოხიან ნინაშე, ნამუშათ მორაგადეეფიშ 8-10 ვითოში წანაშ კინოხ ოხორანდესკო ოკო. არსებენს მუსხირენ ჰიპოთეზა თე ნინაშ წჷმულაშ აკანიშენი - ასახელენა ბჟაეიოლ ევროპას, წიმი აზიას, ევროპაშ დო აზიაშ აკართაფწკჷმა არსებულ შხვა რეგიონეფს. ართ-ართი ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, კინოხიანი ინდოევროპული ნინა დოხოლაფირო 8 ვითოში წანაშ კინოხ გჷშერთჷკო ოკო თიმ ბორჯიშო მორჩილ აზიას გოფაჩილ ხეთურ ნინას.

## სტრუქტურა
მინი|300პქ|ევროპას დო აზია ინდოევროპული ნინეფიშ ალმახანური დოხოლაფირი გჷნორთუალა :
[მინი|300პქ|ამერიკაშ კონტინენტეფს ინდოევროპული ნინეფიშ სავარაუდო გჷნორთუალა:<br>
[რომანული ნინეფი|რომანული:

გერმანიკული:

 ]]
ინდოევროპულ ნინეფს ტრადიციულო 10 დიდ ბუნათ რთუნა. თაქ წჷმორინაფილი რე თე ბუნეფი ისტორიული რანწკით, თინეფიშ მაართა დომოწმაფაშ მეჯინათ: 
* **[[ანატოლიური ნინეფი]]** — დომოწმაფილი რე ჯვეში წანაეჭარუაშ XVIII ოშწანურაშე. ასე ხვალე ეშალაფირ ნინეფს აკმაშქვანს, ნამუშეთ ეიოშინალი რე ხეთური ნინა. 
* **[[ინდოირანული ნინეფი]]** — წჷმოდირთჷნა საართო პროტო-ინდოირანული ნინაშე. 
:: ინდოირანული ნინეფი ირთუ ჟირ ბუნათ:
::: 1. ინდოარიულ დო 
::: 2. ირანულ ნინეფო.
* **[[ბერძენული ნინა]]** — ფრაგმენტული დინნაჭარეფი მიკენური პერიოდიშო მუთმოფხვადჷნა ჯვეშ წანაეჭარუაშ XIV ოშწანურაშე. ჰომეროსი ითარიღებუ ჯვეში წანაეჭარუაშ VIII ოშწანურათ. ასე წჷმორინაფილი რე ართი ნინათ. 
* **[[იტალიკური ნინეფი]]** — დოდასურაფილი რე ჯვეში წანაეჭარუაშ I ვითოშწანურაშე.
:: ირთუ სუმ გიმენბუნათ:
::: 1. ოსკო-უმბრიულ, 
::: 2. ლათინურ-ფალისკურ 
::: 3. რომანულ ნინეფო.
* **[[კელტური ნინეფი]]** — მიკნაჭარეფი გალურ ნინაშა დოდასურაფილი რე ჯვ. წე. VI ოშწანურა, ჯვეშ ირლანდიურ ნინაშა - ახ. წე. VI ოშწანურათ. 
* **[[გერმანული ნინეფი]]** — ტექსტეფი რუნული ჭარალუათ რჩქინელი რე II ოშწანურაშე, გოთურით IV ოშწანურაშე. 
:: გერმანული ნინეფი ირთუნა სუმ ბუნათ: 
::: 1. ოორუეგერმანული, 
::: 2. ბჟაეიოლგერმანული დო 
::: 3. ბჟადალგერმანულო.
* **[[სომხური ნინა]]** — დომოწმაფილი რე V ოშწანურაშე. წჷმორინაფილი რე ართი ნინათ. 
* **[[ტოქარული ნინეფი]]** — დომოწმაფილი რე VI ოშწანურაშე, ტოქარალეფიშ ნინა ჟირ დიალექტით. ასე ეშალაფირი ნინა რე. 
* **[[ბალტო-სლავური ნინეფი]]**: 
:: ირთუ ჟირ გიმენბუნათ: 
::: 1. სლავური
::: 2. ბალტიური. 
: თინეფშე მაართა IX ოშწანურაშე დომოწმაფილი რე ჯვეშ ოხვამურ სლავურ ტექსტეფს, მაჟირა - XIV ოშწანურას.
* **[[ალბანური ნინა]]** — დომოწმაფილი რე XVI ოშწანურას. სავარაუდო რე თიში რსხუეფი ილირიულწკჷმა, დაკურწკჷმა დო თრაკიულწკჷმა.

თაქ გჷმოკოროცხილი ნინეფიშ მოხ, ინდოევროპულ ნინეფო მირჩქინუაფუ რანწკი ეშალაფირი ნინეფი, ნამუთ მერკეთ რე დოგურაფილი. თინეფიშ რიცხუს ორხველჷ: ილირიული, მესაპური, ფრიგიული, თრაკიული, ჯვეში მაკედონური, დაკური დო შხვა.

## თაშნეშე ქოძირით
*ნინეფიშ ფანიეფი

## ლიტერატურა

* Robert S. P. Beekes: Comparative Indo-European Linguistics. An Introduction. Benjamins, Amsterdam 1995, ISBN 1-55619-505-2
* Michael Meier-Brügger, Hans Krahe: Indogermanische Sprachwissenschaft. Walter de Gruyter, Berlin 2002 (8. Aufl.), ISBN 3-11-017243-7
* Warren Cowgill: Indogermanische Grammatik. Bd I: Einleitung; Bd II: Lautlehre. Begr. v. Jerzy Kuryłowicz, Hrsg.: Manfred Mayrhofer. Indogermanische Bibliothek, Reihe 1, Lehr- und Handbücher. Winter, Heidelberg 1986.
* Bertold Delbrück: Einleitung in das Studium der indogermanischen Sprachen. Ein Beitrag zur Geschichte und Methodik der vergleichenden Sprachforschung. Bibliothek indogermanischer Grammatiken. Bd 4. Breitkopf & Härtel, Leipzig 1919 (6. Aufl.).
* August Schleicher: Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen. Böhlau, Weimar 1861/62, Olms, Hildesheim 1974 (Nachdr.), ISBN 3-487-05382-9
* Oswald Szemerényi: Einführung in die vergleichende Sprachwissenschaft. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1990 (4. Aufl.), ISBN 3-534-04216-6
* Eva Tichy: Indogermanistisches Grundwissen. Hempen, Bremen 2000, ISBN 3-934106-14-5.
* Harald Wiese: Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt, Logos Verlag, Berlin 2010, 2. Auflage, ISBN 978-3-8325-1601-7.

*