open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გამალ აბდელ ნასერი

**გამალ აბდელ ნასერი** (; დ. 15 ღურთუთა, 1918 — ღ. 28 ეკენია, 1970) — ეგვიპტეშ მაჟირა პრეზიდენტი 1954 წანაშე თიშ ღურაშახ, 1970 წანაშა. დუდენდჷ ზისხირამ სახენწჷფო გინორთაფას, ნამუშ უკულით გეგთარაგუეს მაფა ფარუკიშ მონარქია დო გეგმიცხადჷ რესპუბლიკაქ. ქიდიჭყჷ მოდერნიზაციაშ დო სოციალისტური რეფორმეფიშ ახალი პერიოდიქ ეგვიპტეს, პანარაბული ნაციონალიზმიშ აბსოლუტურ წჷმიაწოკინაწკჷმა ართო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  Official website   
* Video Clip analysing why Nasser ordered UN out of Sinai in 1967
* Video Clip analysing unintended consequences of Nasser's action
* Nasser's Challenge by Professor Martin Gilbert 

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ეგვიპტეშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ლიდერეფი
სილვია პლათი

**სილვია პლათი** (ინგლ. Sylvia Plath; დ. 27 გჷმათუთა, 1932, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 11 ფურთუთა, 1963, ლონდონი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ამერიკალი პოეტი, ჭარუ დო ნოველისტი, კონფესიონალური პოეზიაშ ჟანრიშ ართ-ართი თარი წჷმმარინაფალი.

## ბიოგრაფია
სილვია პლათიქ დებადჷ 1932 წანაშ 27 გჷმათუთას, მასაჩუსეტსიშ ნოღა ბოსტონს, გერმანალი ბიოლოგიაშ პროფესორიშ ოტო პლათიშ (1885–1940) დო ავსტრიალი-ამერიკალი აურელია ფრენსის პლათიშ (1906–1994) ფანიას. სილვია პლათი გურაფულენდჷ სმიტიშ კოლეჯის. უკულ ფულბრაიტიშ სტიპენდიათ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ნიუნემ-კოლეჯის. სილვია პლათი რე ავტორი შხვადოშხვა ლერსეფიშ, პოემეფიშ, ნოველეფიშ დო ბაღანეფიშ თხობელუეფიშ. 1955 წანას სილვია პლათიქ მიპალუ გლასკოკიშ პრემია. ღურაშ უკული, 1982 წანას პლათის გინოჩეს ამერიკაშ პრესტიჟული ლიტერატურული ჯილდო პულიცერიშ პრემია. სილვია პლატიშ ქომონჯი რდჷ გიშარჩქინელი ინგლისარი პოეტი დო ნოველისტი ტედ ჰიუზი. ჸუნდეს ჟირი სქუა: ფრედა ჰიუზი - პოეტი დო ნიკოლას ჰიუზი - შინელი ბიოლოგი დო ეკოლოგი. სილვია პლათი მუშ ცხოვრებას ირიათო დეპრესიული რდჷ დო 1963 წანაშ 11 ფურთუთას პლათიქ დუდი დიჸვილუ.

## ნახანდეფი
### პოეზია
* *The Colossus* (1960)
* *Ariel* (1965)
* *Crossing the Water* (1971)
* *Winter Trees* (1972)
* *The Collected Poems* (1981)
* *Lady Lazarus*

### პროზა
* *The Bell Jar* (1963)
* *Letters Home* (1975)
* *Johnny Panic and the Bible of Dreams* (1977)
* *The Journals of Sylvia Plath* (1982)
* *The Magic Mirror* (1989)
* *The Unabridged Journals of Sylvia Plath*

### ბაღანეფიშ თხობელუეფი
* *The Red Book* (1976)
* *The It-Doesn't-Matter-Suit* (1996)
* *Collected Children's Stories* (İngiltere, 2001)
* *Mrs. Cherry's Kitchen* (2001)

## ლიტერატურა
* Steinberg, Peter K. (2004). Sylvia Plath. Philadelphia, Pennsylvania: Chelsea House. ISBN 0-7910-7843-4.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Plath profile from American Academy of Poets
* Sylvia Plath  at the British Library

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1932
კატეგორია:ნაღურა 1963
მოჰამედ ნაგიბი

**მუჰამედ ნაგიბი** (; დ. 20 ფურთუთა, 1901 — ღ. 29 მარაშინათუთა, 1984)  — ეგვიპტეშ პირველი პრეზიდენტი, ნამუთ ქიანას დუდენდჷ 1953 წანაშ 18 მანგიშე 1954 წანაშ 14 გერგობათუთაშახ. გამალ აბდელ ნასერწკჷმა ართო, თინა რდჷ 1952 წანაშ ეგვიპტეშ რევოლუციაშ ართ-ართი თარი ლიდერი, ნამუქჷთ გეითარაგჷ მუჰამედ ალიშ დინასტიაშ მართუალა ეგვიპტეს დო სუდანს. ნასერწკჷმა არზეფიშ უმუხუჯაფუალაშ გეშა თიქ აძულებურქ იუ პოსტიშე მიდურთუმუდუკო დო უკულიანი 18 წანა პატიმარალას გუტარებუდუკონ, სოიშახ პრეზიდენტ ანვარ ელ-სადათიქ ვეგთიონჷ 1972 წანასჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* გოჭყოლადერი პრეზიდენტი 

კატეგორია:ეგვიპტეშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ეგვიპტალი ჯარიკოჩეფი
ვოიცეხ რუბინოვიჩი

**ვოიცეხ სილვესტერ პიოტ რუბინოვიჩი** (პოლ. Wojciech Sylwester Piotr Rubinowicz; დ. 22 ფურთუთა, 1889, სადგორა, ბუკოვინა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 13 გჷმათუთა, 1974, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონარი ფიზიკოსი. მიშეღჷ მენცარული კონტრიბუცია კვანტური მექანიკაშ, მათემატიკური ფიზიკაშ დო რადიაციაშ თეორიაშ გოვითარაფაშა. რუბინოვიჩი რდჷ ართ-ართი მაართა მენცარი, ნამუქჷთ ენწყუ გუსტავ კირხჰოფიშ დიფრაქციაშ ფორმულა.

## ბიოგრაფია
ვოიცეხ რუბინოვიჩიქ დებადჷ სადაგორას, ბუკოვინას, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერიას. გურაფულენდჷ ჩერნივციშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1914 წანას. ჩერნივციშ უნივერსიტეტიშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ მიუნხენიშ უნივერსიტეტის, გიშარჩქინელი გერმანალი ფიზიკოსიშ არნოლდ ზომერფელდიშ ხემანჯღვერობათ. 1918 წანას რუბინოვიჩიქ გინირთჷ ჩერნივციშ უნივერსიტეტიშ პრივატდოცენტო. 1920 წანას რუბინოვიჩიქ ომუშებუშა გინილჷ ლიუბლიანაშ უნივერსიტეტიშა. 1937-1941 წანეფს რუბინოვიჩი რდჷ ლვივიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკული რუბინოვიჩი ვარშავაშ უნივერსიტეტიშ თეორიული ფიზიკაშ პროფესორი რე. რუბინოვიჩიქ ვარშავაშ უნივერსიტეტიშ იმუშუ 1960 წანაშა. 1949-1952 დო 1961-1974 წანეფს ვოიცეხ რუბინოვიჩი რდჷ პოლონეთიშ ფიზიკაშ ჯარალუაშ პრეზიდენტი. რუბინოვიჩი რე შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი. ღურუ 1974 წანაშ 13 გჷმათუთას, 85 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* Interview American Institute of Physics 18th May 1963 

კატეგორია:პოლონარეფი
კატეგორია:პოლონარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1889
კატეგორია:ნაღურა 1974
პლაზმიდეფი

**პლაზმიდეფი** — ჭიჭე ექსტრაქრომოსომული დნბ მოლეკულეფი, ნამუეფი ფიზიკურო ვა რენა მერსხილი ქრომოსომულ დნბ-ს დო შეულებუნა ზოხორინელო რეპლიკაცია. პლაზმიდეფი შეთმოფხვადუნა ბაქტერიეფს, მუჭოთ ჟირმაგი, სტანდარტული დნბ მოლეკულეფი. პლაზმიდეფქ, ბაქტერიეფიშ გარდა, შილებე იძირას არქეეფს დო ევკარიოტულ ორგანიზმეფს. პლაზმიდეფი ორთაშობურო იკათუანა გენეფს დო ჸათე გენეფი ორგანიზმის გინოსკილადას უნწყუნა ხეს დო შეულებუნა ანტიბიოტიკური რეზისტენტურობაც ხოლო. არსებენს ხელუანური პლაზმიდეფი ხოლო, ნამუეფსით გიმირინუანა მუჭოთ ვექტორეფს მოლეკულური კლონირაფაშ დროს.

## ლიტერატურა
* Klein DW, Prescott LM, Harley J (1999). Microbiology. Boston: WCB/McGraw-Hill.
* Moat AG, Foster JW, Spector MP (2002). Microbial Physiology. Wiley-Liss. ISBN 978-0-471-39483-9.

კატეგორია:პლაზმიდეფი
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი

**ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი** (; დ. 25 ღურთუთა 1948) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტი დო აბუ-დაბიშ საამიროშ მადუდე. აბუ-დაბიშ ამირაშ პოსტი თიქ მუამუში ზაიიდ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანიშ ღურაშ უკული მონძალათ მიღჷ, გევენჯი დღას, 3 გერგობათუთას თიქ არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტო გინორთჷ (ეშანილი პოსტით მონძალათ გინაჩჷ მუამუშიშე). 1990-იან წანეფს, ხვისტაშ მონძე ხალიფა მუამუშიშ დალახებაშ გეშა პრეზიდენტიშ მოღალობაშ მარსულებერი რდჷ ეიოშინალი რე, ნამჷ-და თიქ თე გამამინჯალას დუდი ჯგირო იღჷ. ხალიფა თაშნეშე რე Abu Dhabi Investment Authority-იშ (ADIA) დუდმახვენჯი. რე მოარზაფა, ნამჷ-და ალ ნაჰაიანეფიშ სათუროშ ართამი ღვენა 150 მილიარდ ააშ დოლარი რე. ხალიფა თაშნეშე თურქმენეთიშ ჸოფილ პრეზიდენტიშ საფარმურატ ნიაზოვიშ არხო მაჸალე რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი - აგს-შ პრეზიდენტი (ბიოგრაფია) 

კატეგორია:ალ ნაჰაიანეფიშ სათურო
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:აბუ-დაბიშ ამირეფი
ზაიიდ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანი

**ზაიიდ ბინ სულთან ბინ ზაიიდ ბინ ხალიფა ალ ნაჰაიანი** (; დ.6 მესი, 1918, აბუ-დაბი — ღ. 2 გერგობათუთა, 2004, აბუ-დაბი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ დჷმარსხუაფალი დო პირველი პრეზიდენტი (1971—2004 წწ.), აბუ-დაბიშ ამირა (1966—2004 წწ.).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [mirslovarei.com/content_his/ZAID-II-41063.html ისტორიული ლექსიკინი: ზაიიდ II]
* კაბეტი ენციკლოპედიური ლექსიკონი

კატეგორია:ალ ნაჰაიანი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ მილიარდელეფი
დრუზეფი

thumb|დრუზეფიშ შილა

[thumb|350px|[გოლანიშ სუბეეფიშ დრუზეფი რელიგიური "უკალეფიშ" ტიპიური მუკაქუნალით]]
**დრუზეფი** ( [*დურუზ*] ვარ-და [*დერზი*];  [*დურზი*]) — მუსლიმი რელიგიური სექტაშ ისმაილიზმიშ ართ-ართი მიმალუობაშ გემავენჯი არაბეფი. ოხორანა ლიბანს, სირიას დო მორჩილ მუდანობათ ისრაელს.

## ლიტერატურა

* Беляев Е. А. Мусульманское сектантство, М., 1955

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:აბრაამიშული რელიგიეფი
კატეგორია:ეზოთერული სკოლეფი
კატეგორია:ლიბანიშ ეთნიკური ბუნეფი
კატეგორია:სირიაშ ეთნიკური ბუნეფი
კატეგორია:გნოსტიციზმი
კატეგორია:მისტიკა
კატეგორია:ნეოპლატონიზმი
ოტო ფრიც მაიერჰოფი

**ოტო ფრიც მაიერჰოფი** (გერმ. Otto Fritz Meyerhof; დ. 12 პირელი, 1884, ჰანოვერი, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 6 გჷმათუთა, 1951, ფილადელფია, პენსილვანია, ააშ) — გერმანალი მედიკოსი დო ბიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1922 წანას.

## ბიოგრაფია
ოტო ფრიც მაიერჰოფიქ დებადჷ ჰანოვერს, 1884 წანაშ 12 პირელს, გერმანალი ურიეფიშ ფანიას. მაიერჰოფი გურაფულენდჷ სტრასბურგიშ, ჰაიდელბერგიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ კილიშ უნივერსიტეტის. 1918 წანაშე რდჷ კილიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1922 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია კუნთეფიშ მეტაბოლიზმიშ, გიშაკერზაფილო გლიკოლიზიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა. მაიერჰოფიქ პრემია მიპალუ ბრიტანალი ფიზიოლოგი არჩიბალდ ჰილიწკჷმა ართო. 1929-1938 წანეფს მაიერჰოფი რდჷ ომედიცინე რკვიებეფიშ კაიზერ ვილჰელმიშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. გერმანიაშ თარობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, მაიერჰოფიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორო. ოტო ფრიც მაიერჰოფიქ ღურუ ფილადელფიას, 1951 წანას, 67 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოტო ფრიც მაიერჰოფი Nobelprize.org-ის
* Meyerhof Curriculum Vitae and Obituary
*National Academy of Sciences Biographical Memoir

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ექიმეფი
კატეგორია:გერმანალი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1884
კატეგორია:დუნაბადი 1951
ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი

**ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი** (ინგლ. Johns Hopkins University, Johns Hopkins, Hopkins, JHU) — კერძო უნივერსიტეტი ააშ-ს, მერილენდიშ შტატიშ ნოღა ბალტიმორს. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1876 წანას. უნივერსიტეტი ამერიკალი ბიზნესმენიშ, ინვესტორიშ დო ფილანთროპიშ ჯონს ჰოპკინსიშ ჯოხონობაშ რე. ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი ამერიკაშ ართ-ართი უჯვეშაში უნივერსიტეტი რე. უნივერსიტეტიშ მაართა პრეზიდენტი რდჷ დენიელ კოიტ გილმენი. 1900 წანას ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი რდჷ ამერიკული უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. უნივერსიტეტის უღჷ კამპუსეფი მერილენდიშ შტატის დო ნოღა ვაშინგტონს დო ადმინისტრირენს მუშ საირქიანო ცენტრეფს იტალიას დო ჩინეთის. უნივერსიტეტი იკათუანს: მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ სკოლას, ინჟინერიაშ სკოლას, მედიცინაშ სკოლას, პიბოდიშ კონსერვატორიას, გჷმორინაფონი ფიზიკაშ ლაბორატორიას, ბიზნეს სკოლას დო შხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 2019 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: 39 ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი, 1  ფილდსიშ მენდალიშ ლაურეატი, ამერიკაშ გიშარჩქინელი მენცარეფი, პოლიტიკოსეფი, დიპლომატეფი, არტისტეფი, სპორტსმენეფი დო შხვეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი
* უნივერსიტეტიშ ისტორია ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი
კატეგორია:მერილენდიშ შტატიშ უნივერსიტეტეფი
იგორ კურჩატოვი

**იგორ კურჩატოვი** (რუს. Игорь Васильевич Курчатов; დ. 12 ღურთუთა, 1903, სიმსკი-ზავოდი, უფაშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 7 ფურთუთა, 1960, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი ფიზიკოსი, სსრრ-შ ატომური ანჯარიშ პროექტიშ მადუდე. კურჩატოვი, გიორგი ფლიოროვი დო ანდრეი სახაროვიწკჷმა ართო, მერჩქინელი რე სსრრ-შ ატომური ანჯარიშ მუმათ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის იგორ კურჩატოვი კურირენდჷ ატომური ანჯარიშ პროექტის. რდჷ სსრრ-შ სახენწჷფო პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. კურჩატოვქ მიშეღჷ დიდი თია სსრრ-შ წყარბადიშ ანჯარიშ პროგრამაშ გოვითარაფაშა ხოლო.

## ლიტერატურა
* Dark Sun: The Making Of The Hydrogen Bomb by Richard Rhodes (ISBN 0-684-82414-0)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* კურჩატოვიშ ინსტიტუტი

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1903
კატეგორია:ნაღურა 1960
უილიამ გედისი

**უილიამ ტომას გედისი უკულაში** (ინგლ. William Thomas Gaddis, Jr.; დ. 29 ქირსეთუთა, 1922, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 16 ქირსეთუთა, 1998, ისტ-ჰამპტონი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი, ამერიკული პოსტმოდერნული ლიტერატურაშ ართ-ართი თარი წჷმმარინაფალი.

## ბიოგრაფია
უილიამ გედისიქ დებადჷ 1922 წანაშ 29 ქირსეთუთას, ნიუ-იორკის. გურაფულენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. 1945-1946 წანეფს მუშენდჷ ამერიკული ჟურნალიშ The New Yorker-იშ ფაქტჩეკერო. უკულიან წანეფს შარალენდჷ უმოსო მექსიკას, ცენტრალურ ამერიკას, ესპანეთის, საფრანგეთის, ინგლისის დო ოორუე ამერიკას. 1951 წანას კინ ამერიკაშა დირთჷ. ამერიკაშა დორთინაშ უკული გინმუღუდჷ დოკუმენტური ფილმეფი შხვადოშხვა ამერიკულ კომპანიეფშო. გედისი რე ავტორი მოდერნისტული ჟანრიშ ნოველეფიშ, ნამუეფსჷთ უღუდჷ პოპულარობა ამერიკას. ჟურნალი "თაიმი"-შ აზრით გედისიშ რომანი "*The Recognitions*" მერჩქინელი რე 100 საუჯგუშო ნოველათ. გედისიშ ჟირი ნოველაქ: "*J R"* დო "*A Frolic of His Own*" მიპალუ ამერიკაშ ერუანული წინგიშ პრემია. უილიამ გედისიშ რომანეფი თანგილი რე ფრანგულ, გერმანულ, ესპანურ, იტალიურ, პოლონურ, პორტუგალიურ, შვედურ, ჩინურ, თურქულ დო უკრაინულ ნინეფშა. უილიამ გედისიქ ღურუ 1998 წანაშ 16 ქირსეთუთას, პროსტატაშ კიბოთ.

## ნახანდეფი

**ნოველეფი**
**The Recognitions* (1955)
**J R* (1975)
**Carpenter's Gothic* (1985)
**A Frolic of His Own* (1994)
**Agapē Agape* (1998)

**ნონ-ფიქშენი**
**The Rush for Second Place* (2002)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*The Gaddis Annotations, a comprehensive scholarly site
*
*The William Gaddis Papers at Washington University in St. Louis
*The William Gaddis pages at The Modern Word
* William Gaddis at Library of Congress Authorities, with 15 catalog records

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1922
კატეგორია:ნაღურა 1998
ჯონ ფანტე

**ჯონ ფანტე** (ინგლ. John Fante; დ. 8 პირელი, 1909, დენვერი, კოლორადო, ააშ — ღ. 8 მესი, 1983, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი დო სცენარისტი. თიშ არძაშე უმოსო შინელი რომანი რე გვერდო-ავტობიოგრაფიული "*ნტვერს ქოკითხი*" (1939), ნამუთ ეთმოჭარუნს იტალიარი-ამერიკალი ჭარუშ ართურო ბანდინიშ რინას ლოს-ანჯელესის, დიდი დეპრესიაშ პერიოდის. რომანი ბანდინიშ წინგეფიშ ოთხი სერიაშე ართ-ართი რე დო თინა ამერიკულ კლასიკათ რე მერჩქინელი. 2006 წანას გიშართჷ რომანიშ ეკრანიზაციაქ, სოდეთ თარ როლეფს სელმა ჰაიეკი დო კოლინ ფარელი არსულენა. ჯონ ფანტე გურაფულენდჷ კოლორადოშ უნივერსიტეტის, ნამუთ ვა უთებუ. 1929 წანას ფანტექ უნივერსიტეტი ქიდიტუ დო ლიტერატურული კარიერა ქიდიჭყჷ. 1950-იან წანეფს ჯონ ფანტე სცენარისტო მუშენდჷ. რდჷ შხვადოშხვა კომედიური ჟანრიშ ფილმეფიშ დო დრამეფიშ სცენარისტი.

## ლიტერატურა
* Stephen Cooper, *Full of Life: A Biography of John Fante*, New York: North Point Press, 2000

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* იტალიურ-ინგლისური ვებსაიტი ფანტეშ ფანიაშ გეშა

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1909
კატეგორია:ნაღურა 1983
ელიზაბეტ გასკელი

**ელიზაბეტ კლეგჰორნ გასკელი** (ინგლ. Elizabeth Cleghorn Gaskell; დაბადებაშ გვარი: სტევენსონი, ინგლ. Stevenson; დ. 29 ეკენია, 1810, ჩელსი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 12 გერგობათუთა, 1865, ჰემპშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი დო ბიოგრაფი. თიშ ნახანდეფი ეთმოჭოფუნს ადამიერეფიშ რინას ვიქტორიანული ეპოქაშ პერიოდის. გასკელიშ არძაშე უმოსო შინელი რომანეფი რე: *მერი ბარტონი* (1848), *კრენფორდი* (1851-1853), *ოორუე დო ობჟათე* (1854-1855), *ოსურეფი დო ცირასქუალეფი* (1864-1866). ელიზაბეტ გასკელი რე ავტორი *შარლოტ ბრონტეშ რინა*-შ (1857), ნამუთ გიშარჩქინელი ინგლისარი ჭარუშ დო პოეტიშ შარლოტ ბრონტეშ ბიოგრაფია რე. ბრონტეშ ჸათე ბიოგრაფია უმოსო მორალურ ასპექტეფს ეთმოჭარუნს დო შხვა საკითხეფი იგნორირებული რე. ელიზაბეტ გასკელიშ რომანეფი ეკრანიზებული რე, გინოღალირი რე შხვადოშხვა ფილმეფი დო სერიალეფი.

## გიშნაგორა რომანეფი
* *მერი ბარტონი* (1848)
* *კრენფორდი* (1851–1853)
* *რუთი* (1853)
* *ოორუე დო ობჟათე* (1854–1855)
* *ჩქიმი ლეიდი ლუდლოუ* (1858)
* *რუმე სერიშ ხანდა* (1863)
* *სილვიაშ ჸოროფილეფი* (1863)
* *ოსურეფი დო ცირასქუალეფი* (1864-1866)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
*ელიზაბეტ გასკელიშ ხეშნაჭარეფი
*ელიზაბეტ გასკელი ბრიტანეთიშ ბიბლიოთეკას 
*ელიზაბეტ გასკელიშ ჯარალუა
*
* ელიზაბეტ გასკელიშ სასაფლა (YouTube)

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი
კატეგორია:ვიქტორიანული ეპოქაშ ჭარუეფი
კატეგორია:ვიქტორიანული ეპოქაშ ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1810
კატეგორია:ნაღურა 1865
ონეგიშ ტობა

**ონეგიშ ტობა** (რუს. Оне́жское о́зеро, ფინ. Ääninen, Äänisjärvi; ვეპს. Änine, Änižjärv) — ტობა რუსეთიშ ოორუე-ბჟადალს, კარელიაშ რესპუბლიკაშ, ლენინგრადიშ ოლქიშ დო ვოლოგდაშ ოლქიშ ტერიტორიეფს. ტობა ორხველჷ ბალტიაშ ზუღაშ აუზის დო თინა სიდიდათ რე მაჟირა ტობა ევროპას, ლადოგიშ ტობაშ უკული. ონეგიშ ტობაშ ფართობი 9,700 კვ.კმ. რე დო ფართობით დოხოლაფირო ლიბანიშ სახენწჷფოშ მადიდა რე. ონეგიშ ტობაშ მაქსიმალური სიგირძა რე 245 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 91.6 კმ. ტობაშ ოშქაშე სიტომბა 30 მ. რე დო მაქსიმალური სიტომბა 127 მ. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 33 მეტრაშ სიმაღალას. ტობას ინმაკათუ დოხოლაფირო 50 წყარმალუ დო გიშმურს წყარმალუ სვირი. ონეგიშ ტობას 1650 კოკი რე. კიჟიშ კოკის იდვალუაფჷ 89 ეკლესია-მონასტერიშ კომპლექსი. კომპლექსი იკათუანს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფს (კიჟი პოგოსტი). ონეგიშ ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: კონდოპოგა, მედვეჟიეგორსკი, პეტროზავოდსკი, პინდუში დო პოვენეცი. ონეგიშ ტობას გიშმურს ჩე ზუღა-ბალტიაშ არხი, ნამუთ ართიანს მითმიორსხუანს ონეგიშ ტობას დო ჩე ზუღას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ონეგიშ ტობა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას (რუსულო)

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი
კატეგორია:ევროპაშ ტობეფი
სვირი (წყარმალუ)

**სვირი** (რუს. Свирь, ფინ. Syväri) — წყარმალუ რუსეთიშ ლენინგრადიშ ოლქიშ პოდპოროჟიეშ, ლოდეინოპოლეშ დო ვოლხოვიშ რაიონეფს. წყარმალუ იჭყაფჷ ონეგიშ ტობას დო ინაკათუ ლადოგიშ ტობას, წყარმალუ ართიანს მითმიორსხუანს ევროპაშ ჟირ უდიდაშ ტობას. წყარმალუშ სიგინძა 224 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 84,400 კვ.კმ. წყარმალუ სვირიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: პოდპოროჟიე, ლოდეინოე-პოლე დო ურბანული ცენტრეფი: ვოზნესენიე, ნიკოლსკი, ვაჟინი დო სვირსტროი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ სვირი  (რუსულო)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ლენინგრადიშ ოლქიშ წყარმალუეფი
კიჟი

**კიჟი** (რუს.Ки́жи, კარ. Kiži)  — კოკი ონეგიშ ტობაშ გეომეტრიკული ცენტრიშ ხოლოს, რუსეთიშ კარელიაშ რესპუბლიკას. კიჟი იდვალუაფჷ კარელიაშ ნანანოღა პეტროზავოდსკიშე 68 კილომეტრიშ დოშორაფათ. კოკიშ ფართობი 5 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგირძა 6 კმ. რე დო სიგანა 1 კმ. კიჟიშ კოკი შინელი რე ეკლესია-მონასტერეფიშ კომპლექსით, ნამუთ ითარიღებუ მავითოხუთა დო მავითობრუო ოშწანურეფით. კოკიშ არძაშე უმოსო შინელი კომპლექსი რე კიჟიშ პოგოსტი, ნამუთ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებსაიტი (ინგლისურო)
*ოფიციალური ვებსაიტი (რუსულო)
*კიჟიშ მუზეუმიშ გალერეა
*კიჟიშ ვირტუალური ტურეფი
*კიჟიშ ეკლესია-მონასტერეფი
*ვირტუალური ვიზიტეფი
*Google Maps-შ სატელიტური ფოტოეფი
*კიჟიშ ეკლესიეფი დო მონასტერეფი 

კატეგორია:რუსეთიშ კოკეფი
კატეგორია:ონეგიშ ტობაშ კოკეფი
ზორა ნიელ ჰერსტონი

**ზორა ნიელ ჰერსტონი** (ინგლ. Zora Neale Hurston; დ. 7 ღურთუთა, 1891, ნოტასალგა, ალაბამა, ააშ — ღ. 28 ღურთუთა, 1960, ფორტ-პირსი, ფლორიდა, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, ანთროპოლოგი დო ფოლკორისტი. მუშ ნახანდეფს ეთმოჭარუნს რასობრივ ლჷმას, 1900-იან წანეფიშ ამერიკას. ჰერსტონიქ გიმირკვიუ სპირიტიზმიშ ართ-ართი ფორმა *ჰუდუ*. ჰერსტონი რე ავტორი შხვადოშხვა რომანეფიშ, დრამეფიშ, ესსეეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ. თიშ არძაშე უმოსო ჩინებული რომანი რე *[[თინეფიშ თოლეფქ ღორონთი ქოძირესი]]*, ნამუქჷთ 1937 წანას გიშართჷ.

ზორა ნიელ ჰერსტონიქ დებადჷ ალაბამაშ შტატიშ ნოღა ნოტასალგას, აფრო-ამერიკალეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ჰოვარდიშ უნივერსიტეტის, ბარნარდიშ კოლეჯის დო კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. ჰერსტონიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: აფრო-ამერიკალეფიშ ეთნოგრაფია, ფოლკლორი, აფრო-ამერიკალეფიშ რინაშ წესი დო რიტუალეფი. ჰერსტონიშ ნაჭარეფს დიდი არდგილი უკინებჷ აფრო-ამერიკალეფიშ კულტურულ ჸარაფის - ჰარლემიშ რენესანსის. ჰერსტონი იკოროცხუ ჰარლემიშ რენესანსიშ ცენტრალურ ფიგურათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი
* Zora Neale Hurston  from the *Concise Dictionary of American Literary Biography*
* Zora Neale Hurston Festival of the Arts and Humanities (ZORA! Festival)
* Zora Neale Hurston  at Women Film Pioneers Project at Columbia University
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1891
კატეგორია:ნაღურა 1960
ალექს ჰეილი

**ალექსანდერ მიურეი პალმერ ჰეილი** (ინგლ. Alexander Murray Palmer Haley; დ. 11 მარაშინათუთა, 1921, ითაკა, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 10 ფურთუთა, 1992, სიეტლი, ვაშინგტონი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი, შინელი რე რომანით *[[ფოსვეფი: ამერიკული ფანიაშ საგა]]*, ნამუქჷთ გიშართჷ 1976 წანას. წინგის უღუდჷ დიდი პოპულარობა დო უკინებუდჷ მაართა აბანი ნიუ-იორკ თაიმსიშ ბესტსელერეფიშ ერკებულს, 22 მარას. წინგიშ სიუჟეტის რე გერსხილი ABC-შ გინოღალირი მინისერიალი. ტელესერიალი ხოლო პოპულარული რდჷ დო ჸუნდჷ რეკორდული მუდანობაშ აუდიენცია (130 მილიონი მაჯინე).

ალექს ჰეილიქ დებადჷ 1921 წანაშ 11 მარაშინათუთას, ითაკას. გურაფულენდჷ ალკორნიშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ელიზაბეტ-სიტი კოლეჯის, ნამუთ ვა უთებუ. ჰეილიქ უკულ მუშობა ქიდიჭყჷ ამერიკაშ ოხურგე გვარდიას, სოდეთ 20 წანას იმუშუ. ჰეილი მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას (რჩქალი ოკიანეშ ოლჷმარი ქიმინჯალეფიშ თეატრი). ჸათე პერიოდის ჭარალუათ დეინტერესჷ. უკულიან წანეფს ჟურნალისტო ხოლო ქიმუშუ. ალექს ჰეილი რე ავტორი შხვადოშხვა ნოველეფიშ. ღურაშახ ჰეილი ჭარუნდჷ ისტორიულ ნოველას "*დიაფალი: ამერიკული ფანიაშ ისტორია"*, ნამუქჷთ ვა თებუ დო ღურაშახ, ამერიკალ ნოველისტის დეივიდ სტევენსის თხუ, გუგრძელებუდუკო. ჸათე წინგის რე გერსხილი მინისერიალი *დიაფალი*, სოდეთ თარ როლეფს ჰალი ბერი დო დენი გლოვერი არსულენა. თაშნეშე, ალექს ჰეილი რე ავტორი წინგიშ *[[მალკოლმ იქსიშ ავტობიოგრაფია]]*, ნამუთ ამერიკალი ადამიერიშ ნებეფიშ აქტივისტიშ მალკოლმ იქსიშ ბიოგრაფია რე. ალექს ჰეილი რდჷ პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატი 1977 წანას. ჰეილიქ ღურუ 1992 წანაშ 10 ფურთუთას, გურიშ ლახარათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Alex Haley Roots Foundation 
* Alex Haley Tribute Site
* Alex Haley (Open Library)
* 
* The Kunta Kinte–Alex Haley Foundation
* Official ''Roots: 30th Anniversary Edition'' website

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1921
კატეგორია:ნაღურა 1992
ბანგვეულუ

**ბანგვეულუ** — მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში წყარიშ სისტემა რე, ნამუთ იკათუანს ბანგვეულუშ ტობას, ბანგვეულუშ ჭყენჭყეფს დო ბანგვეულუშ პლატოს. იდვალუაფჷ ზამბიას, წყარმალუ კონგოშ ჟიდონი აუზის, ზამბიაშ ლუაპულაშ დო ოორუეშ პროვინციეფს. ბანგვეულუშ ტობაშ ფართობი 3,000 კვ.კმ. რე, სიგირძა 75 კმ. დო სიგანა 40 კმ. უღჷ. ჭვემეფიშ სეზონიშ ბორჯის ბანგვეულუშ სიდიდა იძინანს დო იკათუანს ჭყენჭყეფს დო ხოლოშიან პლატოეფს ხოლო. ჸათე პერიოდის ტობაშ დო ჭყენჭყეფიშ გოართოიანაფილი ფართობი დოხოლაფირო 15,000 კვ.კმ. რე. ტობაშ ოშქაშე სიტომბა 4 მ. რე დო მაქსიმალური 10 მ. ბანგვეულუს ინაკათუ 17 წყარმალუ, თენეფშე უდიდაში რე ჩამბეში, ბანგვეულუშე გიშმურს წყარმალუ ლუაპულა. ბანგვეულუს ზამბიაშო დიდი ეკონომიკური შანულობა უღჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* Hughes, J.E. (1933). Eighteen Years on Lake Bangweulu. London: The Field.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბანგვეულუ ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
კატეგორია:ზამბიაშ ტობეფი
ტურკანა (ტობა)

**ტურკანა** (ჸოფილი ჯოხოდვალა **რუდოლფიშ ტობა**)  — ტობა ოორუე კენიას დო ობჟათე-ბჟადალ ეთიოპიას. ტურკანა მოსოფელიშ უდიდაში ტიოზიშ ტობა რე. ფართობით ტურკანა მოსოფელიშ მანთხა ჯიმუამ ტობა რე. ტურკანაშ ფართობი 6,405 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა 290 კმ., მაქსიმალური სიგანა 32 კმ., ოშქაშე სიტომბა 30 მ. დო მაქსიმალური სიტომბა 109 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 360 მეტრაშ სიმაღალას. ტურკანაშ ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: ომო, ტურკველი, კერიო. ტურკანაშ ტობას იდვალუაფჷ კოკეფი: ოორუე-კოკი, ობჟათე-კოკი, ცენტრალური-კოკი. ტურკანაშ ტობაშ წყარპიჯის რე ურბანული ცენტრეფი: ლოიიანგალანი დო კალოკოლი. ტურკანაშ ტობაშ ერუანული პარკი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Lake Turkana's entry on UNESCO's list of World Heritage Sites
* Satellite images showing Lake Turkana's falling water levels
* World Lakes Database
* Lake Turkana National Park
* The Turkana Basin Institute

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
კატეგორია:კენიაშ ტობეფი
კატეგორია:ეთიოპიაშ ტობეფი
ტურკველი

**ტურკველი** — სეზონური წყარმალუ, ნამუთ იჭყაფჷ ელგონიშ გვალას, კენიაშ დო უგანდაშ სახენწჷფო ხურგის. წყარმალუ გიშმურს ჩერანგანიშ გვალეფს, უკულ ობჟათე ტურკანაშ პლატოს, გინმოჭკირუნს ლოტურერეიშ ტიოზის, ნოღა ლოდვარიშ ხოლოს დო ინაკათუ ტურკანაშ ტობას. დაჭყაფუშე ვესტ-პოკოტიშ ოლქიშ ტერიტორიაშა, წყარმალუს სუამას უძახჷნა. 1991 წანას წყარმალუ ტურკველის, ეიოგეს ტურკველიშ კაშხალი. კაშხალი გვერდო გჷთმაფშანს ტურკველიშ ლეხერს დო აფორმირენს ტურკველიშ ლეხერიშ რეზერვუარს.

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კენიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უგანდაშ წყარმალუეფი
ხუან პაბლო შაკი

**ხუან პაბლო შაკი აპარისიო** (; დ. 7 გერგობათუთა 1965, ბოგოტა, კოლუმბია) — უნგრული გოჭყაფაშ კოლუმბიარი არტისტი (https://www.aisge.es/Juan-Pablo-Shuk (ესპანურო), მუქ შინჷ, ნამჷ-და მუამუშიქ დებადჷ უნგრეთის დო დიამუში კოლუმბიარი რენ), ნამუთ უმენტაშო მუშენს კოლუმბიას დო ესპანეთის. თიში ალმასქუ რე ანა დე ლა ლასტრე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:კოლუმბიარი არტისტეფი
კატეგორია:კოლუმბიური გოჭყაფაშ ესპანარეფი
კატეგორია:უნგრული გოჭყაფაშ ესპანარეფი
მანოლო კარდონა

**მანოლო კარდონა** (; დ. 25 პირელი, 1977, პოპაიანი, კოლუმბია) — კოლუმბიარი არტისტი.

## ბიოგრაფია
* 14 წანაშ ხანს თიშ სატელევიზიე დებიუტი რდჷ — მადვალარიშ რეკლამირაფა. გიშმეშჷ მუჭოთ  მოდელი პოდიუმს.
* 1995 წანას, დარინალო გეგნორთჷ კოლუმბიაშ ნანანოღა ბოგოტაშა. გურაფულენდჷ უნივერსიტეტის სპეციალობათ — ფინანსეფი დო ოერეფოშქაშე ურთიართობეფი.
* დებიუტი უღუდჷ სერიალს "მუმალეფი დო სქუალეფი", ნიკოლა ფრანკოშ როლიშ რსულებათ.
* პირველ პოპულარალა მანოლო კარდონას მოუღჷ თარ როლიშ რსულებაქ ტელესერიალს "მუ ჯანდაბა რე?"
* პარალელურო გურაფულენდჷ კომპიუტერულ ტექნოლოგიეფს, ინტერნეტის გონწყჷ პორტალი subastaplaza.com.
* აგჷნძორენდჷ გინოღალას სერიალეფს (ჰექტორ აფანადორიშ როლით ტელესერიალს "Amor a Mil" (2001), მარტინ გონსალესიშ როლით — "კარტელე / El Cartel de Los Sapos" დო შხვ.)
* თაშნეშე ოკათუდჷ, სემ კორტესიშ როლით, რაჯ გოსნელიშ ფილმს "Beverly Hills Chihuahua".
ხავიერ ფუენტეს-ლეონიშ ფილმს "წყარგიმენი მალობა", სანტიაგოშ როლიშ რსულაფათ.

## ფილმოგრაფია
* მუ ჯანდაბა რე? (სერიალი) (1999) Juan 'Diablo' Cantor
* გურეფიშ მახირალი (სერიალი) (2003) Gustavo Velasco
* ჩაჩანეფი (სერიალი) (2004—2005) Sebastián Domínguez
* როსარიო — მარგატელი (2005) Emilio
* ჩქიმი ჯიმაშ ჩილი (2005) Gonzalo
* მარინა (სერიალი) (2006—2008) Ricardo Alarcón Morales #2
* ეკონია მომენტის (სერიალი) (2007—2009) Pablo
* კარტელი (სერიალი) (2008) Martín
* ბევერლი ჰილსი ჩიჰუაჰუა (2008) Sam Cortez
* ბოუსტიშ უმუშო ვა რე სამოთხე (სერიალი) (2008—2009) Martín La Roca
* წყარგიმენი მალობა (2009) სანტიაგო
* ეკონია ღურუ (2009) David

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Telemundo Website
* Official "El Cartel" Website
* 
* Manolo Cardona Official site 
* Manolo Cardona Manager Official site

კატეგორია:კოლუმბიარი არტისტეფი
კატეგორია:ააშ-იშ არტისტეფი
მანჰეტენიშ პროექტი

**მანჰეტენიშ პროექტი** (ინგლ. Manhattan Project) — ბირთვული ანჯარიშ გოვითარაფაშო დორსხუაფილი პროექტიშ კოდური ჯოხოდვალა. პროექტი იკათუანდჷ ამერიკალ, ინგლისარ, გერმანალ დო კანადარ მენცარეფს. პროექტის 1942-1946 წანეფს ხემანჯღვერენდჷ ამერიკაშ არმიაშ ინჟინერული კორპუსიშ გენერალ-მაიორი ლესლი გროვსი. ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორიაშ დირექტორი რდჷ გიშარჩქინელი ფიზიკოსი რობერტ ოპენჰაიმერი. დუდშე პროექტიშ შტაბ-ბინა რდჷ ნიუ-იორკიშ ართ-ართი რაიონი მანჰეტენი. უკულიან წანეფს პროექტიქ ხოლო ჸათე ჯოხოდვალათ იჸუ შინელქ დო თიქ დოთირუ ოფიციალური ჯოხოდვალა: *Development of Substitute Materials*. პროექტიქ დიჭყჷ 1939 წანას, უკულ თიქ გეფართინუ. პროექტი იკათუანდჷ 130,000 მეტ ადამიერს დო თიშ ფინანსურო ხარჯი რდჷ დოხოლაფირო ჟირი მილიარდი ამერიკული დოლარი (2020 წანაშ მეჯინათ 23 მლრდ. დოლარიშ ექვივალენტი). მანჰეტენიშ პროექტის მიარსხუ ბრიტანეთიშ დო კანადაშ ატომური პროგრამაქ Tube Alloys-იქ. მანჰეტენიშ პროექტით იკეთინჷ ატომურ-ბომბეფქ: პლუტონიშ ტრინიტი, ურანიშ ლითლ-ბოი დო პლუტონიშ ფეტ-მენი. ლითლ-ბოი დო ფეტ-მეტი ამერიკალეფქ გიმირინეს იაპონიაშ ნოღეფიშ ჰიროსიმაშ დო ნაგასაკიშ ობომბალო, 1945 წანაშ 6 დო 9 მარაშინათუთას. ტრინიტი ამერიკალეფქ აფეთქეს ოტესტალო, 1945 წანაშ 16 კვირკვეს, ხორნადა-დელ-მუერტოშ ტიოზის, ნიუ-მექსიკოშ შტატის. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკული, მანჰეტენიშ პროექტი ტესტირაფაშო გიმირინუანდჷ ბიკინიშ ატოლს. მანჰეტენიშ პროექტიქ ოფიციალურო ითუ 1947 წანაშ 15 მარაშინათუთას.

## ლიტერატურა
* Gosling, Francis George (1994). The Manhattan Project: Making the Atomic Bomb. Washington, DC: United States Department of Energy, History Division. OCLC 637052193.
* Nichols, Kenneth David (1987). The Road to Trinity: A Personal Account of How America's Nuclear Policies Were Made. New York: William Morrow and Company. ISBN 0-688-06910-X. OCLC 15223648.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მანჰეტენიშ პროექტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:მანჰეტენიშ პროექტი
კატეგორია:ატომური პროგრამეფი
ისიქ-ქოლი

**ისიქ-ქოლი** (ყირგ. Ысык-Көл - ტიბუ ტობა) — ტობა ყირგიზეთის, ოორუე ტიან-შანიშ გვალეფს. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 1,607 მეტრაშ სიმაღალას. ტობა გვალეფს იდვალუაფჷ, მარა თინა დღას ვეჸინუ. ტობაშ ფართობი 6,236 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგირძა 178 კმ., მაქსიმალური სიგანა 60 კმ., ოშქაშე სიტომბა 278 მ. დო მაქსიმალური სიტომბა 668 მ. სიტომბათ ისიქ-ქოლის მოსოფელიშ ტობეფიშე მანთხა აბანი უკინებჷ. ტობაშ წყარპიჯიშ სიგინძა 669 კმ. რე. ტობაშა მიშმურს 118 წყარმალუ. უდიდაში წყარმალუეფი რე: ჟირგალანგი დო ტიუპი. ტობაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ჩოლპონ-ატა დო კარაკოლი.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* World Lake Database entry for Issyk-Kul Lake
* The Issyk-Kul Hollow at Natural Heritage Protection Fund
* Remains of ancient civilization discovered on the bottom of Issyk-Kul Lake
* Views of lake Issyk-Kul *from Abasayyoh*

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:ყირგიზეთიშ ტობეფი
კატეგორია:აზიაშ ტობეფი
ვენერნი

**ვენერნი** (შვედ. Vänern) — შვედეთიშ დო ევროპაშ რსხუშ უდიდაშ ტობა. ფართობით ვენერნი ევროპაშ კონტინენტის მასუმა რე ლადოგიშ დო ონეგიშ ტობეფიშ უკული. ვენერნი იდვალუაფჷ შვედეთიშ ვესტერგიოტლანდიშ დო ვერმლანდიშ პროვინციეფს. ვენერნიშ ტობაშ ფართობი 5,650 კვ.კმ. რე, ოშქაშე სიტომბა 27 მ., მაქსიმალური სიტომბა 106 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 44 მეტრაშ სიმაღალას. ტობას რე ჭიჭე კოკეფი: ბრომე, იურე, კოლანდსე დო შხვეფი. ტობას შხვადოშხვა წყარმალუეფი ინაკათუ. უდიდაში წყარმალუ კლარელვენი რე. ვენერნიშ გიშმურს წყარმალუ გეტა-ელვი.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული
* შვედეთიშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი
* ვენერნი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:შვედეთიშ ტობეფი
კატეგორია:ევროპაშ რსხუშ ტობეფი
კატეგორია:ევროპაშ ტობეფი
ალბერტი (ტობა)

**ალბერტი** (ჸოფილი ჯოხოდვალა **მვიტანზიგე**, თაშნეშე **მობუტუ-სესე-სეკო**) — ტობა უგანდას დო კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას. თინა ფართობით აფრიკაშ მავითაართა ტობა რე.

## გეოგრაფია
ალბერტიშ ტობა იდვალუაფჷ აფრიკაშ კონტინენტიშ ცენტრის, უგანდაშ დო კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ხურგის. ტობაშ ფართობი 5,300 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა 160 კმ., მაქსიმალური სიგანა 30 კმ., ოშქაშე სიტომბა 25 მ., მაქსიმალური სიტომბა 51 მ. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 619 მეტრაშ სიმაღალას. ტობა ალბერტიშ წყარიშ თარი წყუ რე წყარმალუეფი ჩე ნილოსი დო სემლიკი. ტობაშ წყარპიჯის რე დორსხუაფილი ურბანული ცენტრეფი: ნტოროკო, კაისო, ბუტიაბა, ვანსეკო, კასენი, პაკვაში. ალბერტიშ ტობას 1864 წანას მიოგორეს ბრიტანალ მარკვიალეფქ: სემიუელ უაიტ ბეიკერიქ დო ფლორა ფონ სასიქ. ტობას ჯოხოქ გიადჷ პრინცი კონსორტიშ, ალბერტიშ პატიოცემელო.

## გალერეა

Rivers and lakes of Uganda.png|ალბერტიშ ტობა უგანდაშ წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ რუკას
Early Ferry, Uganda (15198353996).jpg|
Lake Albert Channel, Uganda (15192094327).jpg|(7068054469).jpg|
Lake Albert Channel, Uganda (15192094327).jpg|
Albert Lake (7068054469).jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
*World Lakes Database entry for Lake Albert 

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
კატეგორია:უგანდაშ ტობეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ტობეფი
სემლიკი

**სემლიკი** — წყარმალუ ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ აფრიკას, კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას დო უგანდას. წყარმალუ იჭყაფჷ ედუარდიშ ტობაშ ოორუე აბანს, იშანგოშ გოხოლუას, ოორუე კივუშ პროვინციას.  სემლიკი გიშმურს ვირუნგაშ ერუანული პარკიშ დო უკულ სემულიკიშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიეფს. ჸათავრეშე წყარმალუ გინმირთუ კონგოშ დო უგანდაშ სახენწჷფო ხურგო დო ინაკათუ ალბერტიშ ტობას, ბუნიაშ გოხოლუას, იტურიშ პროვინციაშ ტერიტორიას. სემლიკიშ უდიდაში ნადუეფი რე: ლამია, ნდუგუტუ, ნიაჰუკა დო კირუმია. სემლიკიშ სიგირძა დოხოლაფირო 140 კმ. რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ სემლიკი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უგანდაშ წყარმალუეფი
კივუშ ტობა

**კივუ** (ინგლ. Lake Kivu) — ტობა ნამუთ იდვალუაფჷ ალბერტინიშ რიფტის, კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ დო რუანდაშ სახენწჷფო ხურგის. კივუშ ტობა აფრიკაშ დიდი ტობეფიშე ართ-ართი რე. კივუ წყარმალუ რუზიზით მითმიარსხუაფუ ტანგანიიკაშ ტობას. კივუშ ფართობი 2,700 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა 89 კმ., მაქსიმალური სიგანა 48 კმ., მაქსიმალური სიტომბა 480 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 1,460 მეტრაშ სიმაღალას. ტობაშ წყარპიჯის რე დორსხუაფილი ურბანული ცენტრეფი: გომა, ბუკავუ, კიბუე დო ჩიანგუგუ. კივუშ უდიდაში კოკი იჯვი რე.

## გალერეა

File:Lake Kivu.jpg|
File:Goma, Lake Kivu, DRC (Zaire - Congo), Photo by Sascha Grabow.jpg|
File:View over Lake Kivu - Outside Karongi -Kabuye - Western Rwanda - 01.jpg|
File:Shore of Lake Kivu en route to Rubona - Near Rubavu-Gisenyi - Rwanda.jpg|
File: Boat and fishermen in lake kivu.jpg|კივუშ ტობა


## ქოძირით თაშნეშე
* აფრიკაშ დიდი ტობეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კივუშ ტობა ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ტობეფი
კატეგორია:რუანდაშ ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
ედუარდი (ტობა)

**ედუარდი**, **რუტანზიგე** — ტობა ბჟაეიოლ აფრიკას, უგანდას დო კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას. იდვალუაფჷ წყარმალუ ნილოსიშ აუზის, ბჟაეიოლი აფრიკაშ რიფტულ სისტემას. ედუარდიშ ტობაშ ფართობი 2,325 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგირძა 77 კმ., მაქსიმალური სიგანა 40 კმ., ოშქაშე სიტომბა 17 მ. დო მაქსიმალური სიტომბა 112 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ დო უგანდაშ სახენწჷფო ხურგის, ზუღაშ დონეშე 912 მეტრაშ სიმაღალას. ედუარდიშ ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: ნიამუგასანი, იშაშა, რუტშურუ, რვინდი, ნტუნგვე, ლუბილია. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ სემლიკი. ტობაშ ღანჩოშ ფართობი 12,096 კვ.კმ. რე. ედუარდიშ ტობა ორხველჷ ვირუნგაშ ერუანული პარკიშ (კონგო) დო დიაფალი ელიზაბეტიშ ერუანული პარკიშ (უგანდა) ტერიტორიეფს. ტობაშე არძაშე უხოლაში ნოღეფი რე: კასესე დო ბუტემბო. ტობას ჯოხოქ გიადჷ დიდი ბრიტანეთიშ მაფაშ ედუარდ VII-შ პატიოცემელო. 1973-1977 წანეფს ტობას ჯოხოდუ ზაირიშ (კდრ) დიქტატორიშ იდი ამინიშ სახელი. ამინიშ გინორაგვაფაშ უკულ, ტობას კინ მუშ ჯოხოდვალაქ დართჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული
* აფრიკაშ დიდი ტობეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* World Lake Database

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ტობეფი
კატეგორია:უგანდაშ ტობეფი
აფრიკაშ დიდი ტობეფი

**აფრიკაშ დიდი ტობეფი** (სუაჰილი. Maziwa Makuu, რუანდა. Ibiyaga bigari) — დიდი ტობეფიშ სისტემა აფრიკაშ კონტინენტის, ბჟაეიოლი აფრიკაშ ხუალაშ ღოზიშ ზონას. დიდი ტობეფიშ სისტემა იკათუანს ტობეფს:
* ვიქტორია
* ალბერტი
* ედუარდი
* ტანგანიიკა
* კივუ
* ნიასა
* ტურკანა
დიდი ტობეფიშ აუზიშ ქიანეფი რე: ბურუნდი, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, ეთიოპია, კენია, მალავი, მოზამბიკი, რუანდა, ზამბია, ტანზანია დო უგანდა. დიდი ტობეფიშ რეგიონს ოხორანს 107 მილიონი ადამიერი. არძაშე უმოსო გოფაჩილი ნინა სუაჰილი რე. სუაჰილი ტანზანიაშ, კენიაშ, უგანდაშ, რუანდაშ დო კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ოფიციალური ნინა რე. რეგიონიშ ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე: ოფუტეშ მეურნობა დო ჩხომუა.

## ქოძირით თაშნეშე
* მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა

*

კატეგორია:ტობეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი
ბიოინფორმატიკა

[thumb|ადამიერიე Х ქრომოსომეფიშ რუკა ([ბიოტექნოლოგიური ინფორმაციაშ ერუანული ცენტრი|NCBI-შ ვებ-ხასჷლაშე). ადამიერიშ გენომიშ აკნაკორობა — ბიოინფორმატიკაშ ართ-ართი უშხუაში მენაჭირინებუ რე.]]

**ბიოინფორმატიკა** — დისციპლინეფოშქაშე დარგი, ნამუთ აკმაშქვანს ართამ ბიოლოგიას, მოლეკულურ ბიოლოგიას, კიბერნეტიკას, გენეტიკას, ქიმიას, კომპიუტერულ მენცარობეფს, მათემატიკას დო სტატისტიკას.
შხუ მასშტაბიშ ბიოლოგიური პრობლემეფი, ნამუეფჷთ კაბეტი ნტირაშ მუნაჩემეფიშ ანალიზის ოხვილჷნან, გინმოჭყორდუ ბიოინფორმატიკათ გიმოკოროცხუაშ თოლწონუათ. ბიოინფორმატიკა უთარაშო იკათუანს კომპოუტერული მეთოდეფიშ დოგურაფას დო შემუშებას, ნამუეფჷთ მეწურაფილი რე ბიოლოგიური მუნაჩემეფიშ მეღებაშა, ანალოზიშა, ჩუალაშა, ორგანიზაციაშა დო ვიზუალიზაციაშა.

## ლიტერატურა
* Jonathan Pevsner (2013) Bioinformatics and Functional Genomics
* Jean-Michel Claverie Ph.D. (2007) Bioinformatics For Dummies. 2nd edition.
* Дурбин Р, Эдди Ш, Крог А, Митчисон Г. «Анализ биологических последовательностей». — М.-Ижевск: НИЦ «Регулярная и хаотичная динамика», 2006. — 480 с. — ISBN 5-93972-559-7
* Бородовский М., Екишева С. «Задачи и решения по анализу биологических последовательностей». — М.-Ижевск: НИЦ «Регулярная и хаотичная динамика», 2008. — 420 с. — ISBN 978-5-93972-644-3
* Сетубал Ж, Мейданис Ж. «Введение в вычислительную молекулярную биологию». — М.-Ижевск: НИЦ «Регулярная и хаотичная динамика», 2007. — 420 с. — ISBN 978-5-93972-623-8
* В. А. Таланов, Математические модели синтеза пептидных цепей и методы теории графов в расшифровке генетическиех текстов

## სქოლიო
იმუნოლოგია

[მინი|[მეთიცილინრეზისტენტული მოორქოშფერე სტაფილოკოკი|მრმს ბაქტერიეფი (ყვინთელი), ნამუსჷთ გინმიმუშენს ნეიტროფილი (იაიაშფერი).]]
**იმუნოლოგია** (-შე — მუდგაინშე დუდიშული, გოდუდიშულაფირი, ჩათხინაფილი +  — რჩქინა) — სამედიცინო-ბიოლოგიური მენცარობა, ნამუთ დჷთმიგურუანს ორგანიზმიშ რეაქციეფს შხვაშ თურ სტრუქტურეფწკჷმა (ანტიგენეფი): თე რეაქციეფიშ მექანიზმეფი, თინეფიშ გჷმოლინაფა, მალობა, ნორმას ინორინა დო პათოლოგიეფი, თაშნეშე გითორკუალაშ დო კურნალუაშ შემუშაფილ მეთოდეფს.

## იმუნოლოგიაშ დოგურაფაშ მეკონეფი
* იმუნური სისტემაშ აკოგაფა;
* იმუნური რეაქციეფიშ გოვითარაფაშ კანონზჷმიარაფეფი დო მექანიზმეფი;
* იმუნური რეაქციეფიშ კონტროლიშ დო რეგულაციეფიშ მექანიზმეფი;
* იმუნური სისტემაშ ლახარეფი დო თიში დისფუნქციეფი;
* იმუნოპათოლოგიური რეაქციეფიშ გოვითარაფაშ პიჯალეფი დო კანონზჷმიარაფეფი დო თინეფიშ კორექციაშ მეშქაშობეფი;
* იმუნური სისტემაშ რეზერვეფიშ დო მექანიზმეფიშ გიმორინაფაშ შილებუამობეფი ინფექციური დო ვაინფექციური ლახარეფიშ სააწმარენჯოთ;
* რეპროდუქციაშ იმუნოლოგიური პრობლემეფი;
* ორგანოეფიშ დო თოლეფიშ ტრანსპლანტაციაშ იმუნოლოგიური პრობლემეფი.

## თაშნეშე ქოძირით
* ნეიროიმუნოლოგია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* American Association of Immunologists
* British Society for Immunology
* Federation of Clinical Immunology Societies 

კატეგორია:იმუნოლოგია
კატეგორია:სამედიცინე ტერმინოლოგია
კატეგორია:იმუნოლოგეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიეფი
ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი

ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ თარი ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ართული რე **დეპარტამენტი** (). ჰაიტი დორთილი რე 10 დეპარტამენტო.

## მართუა
ირ დეპარტამენტის ჸუნს მუში სხუნუ, ნამუთ ემაჸონაფალი ორგანო რე. სხუნუ აკმოდირთჷ 3 მაკათურშე, ნამუსჷთ დეპარტამენტიშ ასამბლეა გიშმაგორუნს 4 წანაშე ართშა. სხუნუს დუდენს სხუნუშ პრეზიდენტი.

ირ დეპარტამენტის უღჷ მუში ასამბლეა, ნამუთ აკახუნალი ორგანო რე დო სხუნუს მუშობას ოხვარუ. ასამბლეაშ მაკათურეფჷთ 4 წანაშე ართშა გიშმეგორუაფჷნა. დეპარტამენტიშ ასამბლეას დუდენს ასამბლეაშ პრეზიდენტი.

## დეპარტამენტეფიშ ერკებული


700px



## რესურსეფი ინტერნეტის
*Code Postal Haitien

კატეგორია:ჰაიტიშ დეპარტამენტეფი
კატეგორია:ჰაიტიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ომაფე ჯარალუაშ მაკათური

**ომაფე ჯარალუაშ მაკათურობა** (ინგლ. Fellowship of the Royal Society (FRS, ForMemRS დო HonFRS) — რე ჯილდო, ნამუსჷთ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუა გინმოჩანს ინდივიდეფს, ნამუეფქჷთ მიშეღეს დიდი თია ორთაშობური მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფიშ გოვითარაფაშა. ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათურობა რე პრესტიჟული ჯილდო. The Guardian-იშ აზრით ჸათე ჯილდო ოსკარიშ მეღებაშ ექვივალენტი რე. ომაფე ჯარალუა ირ წანას ღებულენს დოხოლაფირო 60 მაკათურს, საპატიო მაკათურს დო ურცხოალ მაკათურს. მაკათურეფი გიშეგორუ აპრილი-მესიშ პერიოდის, 700 ნომინირაფილი კანდიდატიშე. შხვადოშხვა ბორჯის ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათურეფი რდეს გიშარჩქინელი მენცარეფი: ისააკ ნიუტონი, ჩარლზ დარვინი, მაიკლ ფარადეი, ერნესტ რეზერფორდი, სრინივასა რამანუჯანი, ალბერტ აინშტაინი, უინსტონ ჩერჩილი, სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარი, დოროთი ჰოჯკინი, ალან ტიურინგი, ლიზა მაიტნერი, ფრენსის კრიკი, სტივენ ჰოუკინგი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ომაფე ჯარალუაშ ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ლონდონიშ ომაფე ჯარალუა
კატეგორია:ომაფე ჯარალუაშ მაკათურეფი
პარაზიტოლოგია

**პარაზიტოლოგია** — მენცარობა, ნამუთ გურაფულენს პარაზიტეფს, თინეფიშ მენძელეფს: ადამიერეფს, ჩხოლარეფს, ჩანარეფს დო თინეფიშ ურთიართქიმინჯალას ართიანწკჷმა. პარაზიტილოგია ფართო დარგი რე თინა ირინუანს რჩქინას შხვადოშხვა დისციპლინეფიშე: ციტოლოგიაშე, ბიოინფორმატიკაშე, ბიოქიმიაშე, მოლეკულური ბიოლოგიაშე, იმუნოლოგიაშე, გენეტიკაშე, ევოლუციაშე დო ეკოლოგიაშე.

პარაზიტილოგი ფ. ე. გ. კოქსი ანტკიცენდჷ ნამდა ადამიერი რე დოხოლაფირო 300 გვარობაშ პარაზიტიშ მენძელი.  მაართა მენცარი ნამუქჷთ მიკროსკოპულუ გიმირკვიუ ადამიერიშ პარაზიტეფი რდჷ ანტონ ვან ლევენჰუკი. ლევენჰუკიქ 1681 წანას მიკროსკოპით ძირუ დო დიგურუ ლამბლია პარაზიტი. 1687 წანას იტალიარ ბიოლოგეფქ: ჯიოვანი ბონომოქ დო ჯიაჩინტო ჩესტონიქ გჷმაბჟინეს მენცარული ნახანდი, სოდეთ ანტკიცენდეს ნამდა ლახარა ხვარცაშ ბაძაძი პარაზიტი *Sarcoptes scabiei* რდჷ. პარაზიტოლოგიაშ მუჭოთ მენცარობაშ გოვითარაფაშა დიდი თია მიშეღჷ ფრანჩესკო რედიქ, ნამუსჷთ პარაზიტოლოგიაშ მუმას ხოლო უძახჷნა.

## ლიტერატურა
* Loker, E., & Hofkin, B. (2015). Parasitology: a conceptual approach. Garland Science.

კატეგორია:პარაზიტილოგია
კატეგორია:ომედიცინე სპეციალობეფი
რაშიზმი

**რაშიზმი** (, ), თაშნეშე გჷმირინუაფუ ტერმინი **რუსიზმი** — ნეოლოგიზმი, ნამუთ თარო გჷმირინუაფუ უკრაინული მედიაშით XXI ოშწანურაშ პირველ ნაანთხალს ვლადიმერ პუტინიშ მართუალაშის რუსეთიშ პოლიტიკური იდეოლოგიაშ დო პრაქტიკაშ ეიოჭარალო, ნამუთ გერსხჷ იდეეფს რუსეთიშ „გიშაკერზაფილ ცივილიზაციურ მისიას“, მუჭოთ რე „მოჯიმალე ერეფიშ უნჩაშალა“ ვარ-და „მოსკოვი მუჭოთ მასუმა რომი“. თინა გერსხჷ რუსეთიშ იმპერიულ დო სხუნუეფიშ მონძალას, თინეფს შქას სხუნუეფიშ რსხუშ როლს მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას გერმანიაშ გერჯგინას, რუსული მართლმადიდებელური ოხვამეშ ზნეობურ დოქტრინას დო „რუსული ოქიანუშ“ კონცეფციას. ტერმინქ აქტუალურო გინირთჷ უკრაინაშ ოურდუმე დო პოლიტიკურ ელიტეფს 2022 წანაშ 24 ფურთუთას, ვლადიმერ პუტინიშით „სპეცილური ოურდუმე ოპერაციაშ“ დოჭყაფაშ გჷმოცხადაფაშ უკული, ნამუშ ღანკი უკრაინაშ „დემილიტარიზაცია“ დო „დენაციფიკაცია“ რდჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიეფი
კატეგორია:პროპაგანდა რუსეთის
კატეგორია:რუსული ნაციონალიზმი
ალან პერლისი

**ალან ჯეი პერლისი** (ინგლ. Alan Jay Perlis; დ. 1 პირელი, 1922, პიტსბურგი, პენსილვანია, ააშ — ღ. 7 ფურთუთა, 1990, ნიუ-ჰეივენი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ინფორმატიკოსი, პერდიუშ უნივერსიტეტიშ, კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტიშ დო იელიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი, ტიურინგიშ პრემიაშ მაართა ლაურეატი. მიშეღჷ დიდი თია პროგრამირაფაშ ნინეფიშ გოვითარაფაშა.

## ბიოგრაფია
ალან პერლისიქ დებადჷ 1922 წანაშ 1 პირელს, ნოღა პიტსბურგის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ კარნეგიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის (ასეიან კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტი), სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1943 წანას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მსახურენდჷ ამერიკაშ არმიას. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ მათემატიკათ. უკულ პერლისიქ გურაფა გაგინძორჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. 1949 წანას პერლისიქ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. 1950 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკული მონაწილენდჷ Whirlwind კომპიუტერიშ გოვითარაფაშ პროექტის. მალას პერლისიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ პერდიუშ უნივერსიტეტიშა. 1956 წანაშე მუშენდჷ კარნეგიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ რდჷ მათემატიკაშ დო კომპიუტერული მენცარობეფიშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. 1962 წანაშე პერლისი რდჷ კომპიუტერული ტექნიკაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტი. 1966 წანას ალან პერლისიქ მიპალუ ტიურინგიშ პრემია, პროგრამირაფაშ ტექნიკაშ დო კომპილატორიშ გოვითარაფაშ გეშა. 1971 წანას პერლისიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ იელიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ ღურაშახ მუშენდჷ. 1977 წანას პერლისიქ გინირთჷ ამერიკაშ ინჟინერიაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათურო. 1985 წანას პერლისის გინოჩეს კომპიუტერული ტექნიკაშ პიონერიშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალან პერლისი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* Alan J. Perlis Papers, 1942–1989. Charles Babbage Institute, University of Minnesota, Minneapolis

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ინფორმატიკოსეფი
კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1922
კატეგორია:ნაღურა 1990
მორის უილკსი

სერ **მორის ვინსენტ უილკსი** (ინგლ. Sir Maurice Vincent Wilkes; დ. 26 მანგი, 1913, დადლი, ვუსტერშირი, ინგლისი — ღ. 29 გერგობათუთა, 2010, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ინფორმატიკოსი, ნამუქჷთ მიშეღჷ დიდი თია EDSAC-იშ გოვითარაფაშა დო დარსხუ მიკროპროგრამირაფაშ მეთოდი.

უილკსი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის 1931-1934 წანეფს. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1936 წანას, ფიზიკაშ დარგის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური, ტიურინგიშ პრემიაშ, ფარადეიშ მენდალიშ, ჰაროლდ პენდერიშ პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1957-1960 წანეფს მორის უილკსი რდჷ ბრიტანეთიშ კომპიუტერული ჯარალუაშ პრეზიდენტი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**Oscillations of the Earth's Atmosphere* (1949), Cambridge University Press
**Preparation of Programs for an Electronic Digital Computer* (1951), with David Wheeler and Stanley Gill, Addison Wesley Press
**Automatic Digital Computers* (1956), Methuen Publishing
**A Short Introduction to Numerical Analysis* (1966), Cambridge University Press
**Time-sharing Computer Systems* (1968),  Macdonald
**The Cambridge CAP Computer and its Operating System* (1979), with Roger Needham, Elsevier
**Memoirs of a Computer Pioneer* (1985), MIT Press
**Computing Perspectives* (1995)  Morgan-Kauffman

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მორის უილკსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ინფორმატიკოსეფი
კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1913
კატეგორია:ნაღურა 2010
რიჩარდ ჰემინგი

**რიჩარდ უესლი ჰემინგი** (ინგლ. Richard Wesley Hamming; დ. 11 ფურთუთა, 1915, ჩიკაგო, ილინოისი, ააშ — ღ. 7 ღურთუთა, 1998, მონტერეი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი მათემატიკოსი, მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია კომპიუტერული ინჟინერიაშ დო ტელეკომუნიკაციეფიშ გოვითარაფაშა.

## ბიოგრაფია
რიჩარდ ჰემინგი გურაფულენდჷ მათემატიკას ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1937 წანას. ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ნებრასკაშ უნივერსიტეტიშ მაგისტრატურას. ჰემინგიქ ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1942 წანას, ილინოისიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული ჰემინგი მუშენდჷ ლუისვილიშ უნივერსიტეტის, ასისტენტ-პროფესორო. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ჰემინგი ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის. მანჰეტენიშ პროექტიშ გეშა, ჰემინგი მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას. 1946 წანას ჰემინგიქ ომუშებუშა გინილჷ ბელიშ ლაბორატორიაშა. რიჩარდ ჰემინგიშ მენცარული კონტრიბუცია იკათუანს: ჰემინგიშ კოდის, ჰემინგიშ რიცხუეფს, ჰემინგიშ ხურგის, ჰემინგიშ დისტანციას დო შხვა. ჰემინგი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი, მენცარული პუბლიკაციეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რიჩარდ ჰემინგი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* რიჩარდ ჰემინგი მათემატიკური გენეალოგიაშ პროექტის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1915
კატეგორია:ნაღურა 1998
Mathematics Genealogy Project

**Mathematics Genealogy Project** (მარგალური ჯოხოდვალა: **მათემატიკური გენეალოგიაშ პროექტი**) — მუნაჩემეფიშ ინტერნეტ-ბაზა მათემატიკოსეფიშ აკადემიური გენეალოგიაშო. 2021 წანაშ 31 ქირსეთუთაშ მუნაჩემეფით პროექტი იკათუანს 274,575 მათემატიკოსიშ ინფორმაციას. მოჩამილი ინფორმაცია იკათუანს მათემატიკოსიშ გურაფაშ თებაშ წანას, ომენცარე თემაშ ჯოხოდვალას, უნივერსიტეტის, მათემატიკოსიშ ომენცარე (ოდოქტორე) ხემანჯღვერს დო ჯოხოშინელ მოგურაფუეფს. პროექტიქ დირსხუ მათემატიკოსიშ, მინესოტაშ შტატიშ უნივერსიტიშ პროფესორიშ ჰარი კუნსიშ ინიციატივათ. პროექტიქ გეგშართჷ ონლაინ 1997 წანაშ დამორჩილს. 2002 წანას პროექტიქ გინილჷ ოორუე დაკოტაშ შტატიშ უნივერსიტიშა. 2003 წანაშე პროექტის ადმინისტრირენს ამერიკაშ მათემატიკური ჯარალუა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:მათემატიკური პროექტეფი
კატეგორია:მათემატიკური მუნაჩემეფიშ ბაზეფი