open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კონკანი

[thumb|[კონკანი (ნინა)|კონკანიშ ნინაშა მორაგადეეფიშ გოფაჩუა ინდოეთის]]

**კონკანი** (*Koṅkaṇī lok*თაშნეშე *Koṅkaṇe*, *Koṅkaṇstha*) ლინგვისტური ჯარალუა რე, ნამუთ უმენტაშო ოხორანს ბჟადალი ინდოეთიშ წყარპიჯიშ ღოზის, თინეფიშ ოდაბადური ნინა რე კონკანი. თინეფ უმენტაშო ოხორანა კარნატაკაშ დო გოაშ შტატეფიშ წყარპიჯეფს. თინეფი მუსხირენ ეთნოსო რენა გორთილი.

ზიტყვა *კონკანი* დოთიშ ედომუშამი ვერსია *Konkani*, მოურს *-შე ვარა -შე. შხვადოშხვა თარობა თე ზიტყვას შხვადოშხვანერო ეთმენწყუნს.
კანკალე თეჯგურა რე:
**Koṇ* შანენს გვალაშ კონკას.
*აკანური დიდა ოსურღორონთიშ ჯოხო, ნამუთ კანკალეშა [[სანსკრიტიზაცია|სანსკრიტიზაფილო]] შანენს ოსურღორონთი [[:en:Renuka|რენუკას]].
თეშნერო ჯოხო *Konkane*, მოურს ზიტყვა **-შე, ნამუთ *კონკანიშ კათას* შანენს.

კონკანიშ კათა თინეფიშ ოდაბადური ნინა [[კონკანი (ნინა)|კონკანიშ]] შხვადოშხვა დიალექტშა რაგადანს; თაშნეშე ძალამი ბრელს ჟირ ნინა ართო უჩქუ.

==ლიტერატურა==
* *Hindu Temples and deities* by Rui Pereira Gomes
* *Bharatiya Samaj Vighatak Jati Varna Vyavastha* by P.P. Shirodkar, published by Kalika Prakashan Vishwast Mandal
* *Gazetteer of the Union Territory Goa, Daman and Diu: district gazetter* by Vithal Trimbak Gune, Goa, Daman and Diu (India). Gazetteer Dept, Published by Gazetteer Dept., Govt. of the Union Territory of Goa, Daman and Diu, 1979
* *The Village Communities. A Historical and legal Perspective*&nbsp;– Souza de, Carmo.  In: Borges, Charles J. 2000: 112 and Velinkar, Joseph. *Village Communities in Goa and their Evolution*
* *Caste and race in India* by Govind Sadashiv Ghurye
* *The cultural history of Goa from 10000 B.C.-1352 A.D''  By Anant Ramkrishna Sinai Dhume

## რესურსეფი ინტერნეტის

*მაჰარაშტრაშ წყარპიჯიშ მუსულმანი კონკანეფიშ ისტორია 
*The Kanara Saraswat Association 
*About the roots of the Konkani speaking Saraswat Brahmin community 
*მანგალორიშ კონკანი ქირსიანეფიშ ისტორია
*A Welfare organisation of Konkani Muslim or Kokni Muslim in the Gulf 
*Daivajna Community Website 
*Origins of Konkani Language
* Online Manglorean Konkani Dictionary Project 

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ ეთნკური ბუნეფი
კატეგორია:კონკანი
ოორუე ინდოეთი

**ოორუე ინდოეთი** — იკათუანს ჯამუ დო ქაშმირიშ, ჰიმაჩალ-პრადეშიშ, პენჯაბიშ, ჰარიანაშ, უტარ-პრადეშიშ, რაჯასტანიშ, ჩატისგარჰიშ, უტარაკჰანდიშ დო მადჰია-პრადეშიშ შტატეფს.

## კლიმატი
ოორუე ინდოეთი, ჩქინ პლანეტაშ უმენტაშო ზომიერ ზონას იდვალუაფუ. რგილი ზოთონჯიშ ვარდა ჩხურუშ უმკუჯინალო, ზარხული ჩხე  რე დო ზომიერი მუსონეფი უჩქუ. ოორუე ინდოეთი, დიხაუჩაშ ართ-ართი არძოშე მიარეფერუამი კლიმატური რეგიონი რე. ექსტრემალურო დაბალი ტემპერატურაშ დიაპაზონი −45°-შე (ნოღა ბრასის), ჯამუ დო ქაშმირს ექსტრემალურო მაღალი - 50,6°-შახ რაჯასტანს. ბრასი, დიხაუჩას მაჟირა არძაშე რგილი აკანი რე.

## ისტორია
1826 წანას, საიდ აჰმად ბარელვიქ მუშ ხუჯიშდჷმაკინეეფწკჷმა ართო პეშავარშა ქჷმორთჷ. აკანური პუშტუნარი ტომეფიშ მოხვარათ, მუსხირენ ხანიშო ხეშუულება ხეშა ქეშიჸოთ დო პეშავარს სახენწჷფო ქჷდარსხუ, ნამუთ შარიათიშ კანონეფით რსებენდჷ. მარა 1830 წანაშ ბოლოს, გინაგაფალიშ პოლიტიკაშ გეშა აკანური მახორობაშ უკმაყოფილებაქ მალჷმობაშა გეგნორთჷ დო ბარელვიქ დო მუშ ხუჯიშდჷმაკინეეფქ ირტეს.

## თაშნეშე ქოძირით
* პორტუგალიაშ ინდოეთი

## რესურსეფი ინტერნეტის

*North Indian temple architecture
*India 

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ რეგიონეფი
კატეგორია:ჰიმალაი
ნიკო დადიანი

thumb|367x367px|ნიკო დადიანი
**ნიკო დავითიშ სქი დადიანი** (დ. 4 ღურთუთა, 1847, ზუგდიდი ― ღ. 23 ღურთუთა, 1903, სანქტ-პეტერბურგი), სამარგალოშ ეკონია თარი (* 1853-შე), რუსეთიშ არმიაშ გენერალ-მაიორი (1878).

გურაფა პარიზის მიღჷ. თიში ჭიჭეხანერობაშ გეშა ოთარეშ საქვარეფს დუდენდჷ დიდამუში ეკატერინე ჭავჭავაძე, ნამუშ ბორჯის (1857) დე-ფაქტოთ სამარგალოს თარობაქ გეუქვუ. 1868 წანას, დადიანქ ვარია თქუ (დე-იურე) სამარგალოშ თარიშ ტიტულშე. 1875 წანაშე რდჷ კავალერგარდიშ პოლკის. ოკათუდჷ რუსეთ-ოსმალეთიშ ლჷმას (1877–1878). 1877 წანაშე პოლკოვნიკი. ბულგარეთის ხვისტაშე ბატენბერგიშ გჷთოჸოთამაშ უკული (1886 წანაშ 21 მარაშინათუთა) რუსეთიშ თარობაქ დადიანი ბულგარეთიშ თარიშ კანდიდატო ქჷმწარინუ. დადიანქ მუში ბიბლიოთეკა (169 ხეშნაჭარა დო წინგეფი) უფასოთ გეგნოჩჷ ქორთუეფ შქას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალ ჯარალუას.

ნიკო დადიანიშ მოთა რდჷ პოეტი მამია გურიელი.

## ლიტერატურა

* *ჭილაია ს.,* შვილები (ქრონიკა), თბ., 1973;
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დადიანეფი 
* თავადი დადიანი
* დადიანეფიშ დინასტია
* www.istoria.ge  დადიანეფიშ გენეალოგია

## თაშნეშე ქოძირით
* სამარგალოშ თარეფი

კატეგორია:ნაღურა 1903
კატეგორია:დუნაბადი 1847
კატეგორია:სამარგალოშ (ოდიშიშ) თარეფი
მაჰე (ინდოეთი)

**მაჰე** (, ) ვარდა **მაიაზჰი** () — ნოღა ინდოეთის, მორსხუე ტერიტორია პუდუჩერიშ მაჰეშ ოლქის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Press Information Bureau

კატეგორია:პუდუჩერი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
სახაროვიშ პრემია

**[[ანდრია სახაროვი]]შ ჯოხონობაშ პრემიაქ** დირსხუ 1988 წანას ევროპაშ პარლამენტიშე.

ჯილდო ირწანურო გინაჩამუ გეჸვენჯ სფეროეფს წჷმოძინაშ შვანს:
* ადამიერიშ ნებეფიშ დო თარი დუდიშულეფიშ თხილუა. 
* დემოკრატიაშ წუმოძინა დო კანონიშ უჟინაშობაშ თხილუა.
* ოერეფოშქაშე სამართლიშ პატჷცემა.
* უმორჩილობეფიშ ნებეფიშ თხილუა.

## ლაურეატეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო

*
*
ზამბია

**ზამბია** (), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — **ზამბიაშ რესპუბლიკა** () — სახენწჷფო ობჟათე აფრიკას. ოორუეშე უხურგანს კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, ოორუე-ბჟაეიოლშე -  ტანზანია, ბჟაეიოლშე - მალავი, ობჟათეშე - მოზამბიკი, ზიმბაბვე, ბოტსვანა დო ნამიბია, ბჟადალშე - ანგოლა, ქიანას ზუღაშა გიშალი ვაუღუ.

1964 წანაშ 24 გჷმათუთას ბრიტანეთიშ პროტექტორატი ოორუე როდეზიაქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ  ერეფიშ წორომაჸალობაშ ჩარჩოს დო დოთირუ ქიანაშ ჯოხო ალმახანურშა. ქიანაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა - ლუსაკა.

## ლიტერატურა
* *Юдин Ю. А.* Федерация Родезии и Ньясаленда // Новые формы колониального управления / М.1960
* *Сванидзе Н. А.* Сельское хозяйство Северной Родезии / М.1963
* *Демкина Л. А.* Крах Федерации Родезии и Ньясаленда / М.1965
* *Коновалов Е. М.* Республика Замбия / М.1965
* *Франгулян В. И.* Экономика Республики Замбия / М.1967
* *Поляков Б. С.* Замбия / М.1969
* *Иванов Ю. М.* Развитие капитализма в африканской деревне Родезии и Замбии / М.1970
* *Березин В. И.* Замбия на пути завоевания экономической независимости / М.1972
* *Александров Ю., Линец Ю.* Замбия / М. 1973
* *Заварнов Н. А.* Высшие органы власти и управления в государствах Восточной Африки (Танзания, Замбия, Кения, Уганда) / М.1973
* *Чуваева М. А.* Республика Замбия // Пути и метода экономического развития стран Африки / М.1975
* *Перышкин Е. В.* Политическая система Республики Замбия / М.1980
* Республика Замбия (справочник) / М.1982
* *Велич А.* Гуманизм в Замбии // Международная политика — 1969 — № 473
* *Рыбин В.* Приметы медного пояса // М. Детская литература 1987

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ზამბიაშ თარობა 
* ზამბიაშ ერუანული ასამბლეა
* ზამბიაშ ტურისტული პორტალი
* The Zambian
* ტურიზმი ზამბიას
* ზამბიაშ ახალი ამბეეფიშ სააგენტო 
* Northern Rhodesia and Zambia. Photographs and Information from the Fifties and Sixties

## სქოლიო

*
კატეგორია:უნიტარული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ჯოდპური

**ჯოდპური** (, ) — შტატი რაჯასტანიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა (ჯაიპურიშ უკული), ინდოეთი. XX ოშწანურაშ ოშქაშეშა მარვარიშ რაჯეფიშ ნანანოღა რდჷ.

ნოღა ტურისტეფს შქას პოპულარული რე მუში დოხორეეფიშ კომპლექსეფით, სიმანგარეეფით დო ოხიდეფით, ნამუთ თარიშ ტიოზის ოშქაშეშ იდვალუაფჷნა. ჯოდპურშა შხირას "ბჟაშ ნოღა" უჯოხონა, ედომუშამი წანომოწანას ბჟამი ტაროსიშ ჸოფაშ გეშა, თაშნეშე უჯოხონა "ლენი ნოღა"  ომანგე რელიგიურო გოღაფილი ჸუდეეფიშ გეშა. ნოღაშ ჯვეშ ნორთის ელმოლს ომძღჷ სქელი ქუაშ კიდალა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჯოდპური
* ინდოეთი - ჯოდპური 

## სქოლიო

კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
სუეციშ ჸუჯი

მინი|მარჯვნივ
**სუეციშ ჸუჯი** (, *ეს-სუვაისი*) — ჭითა ზუღაშ ოორუე ნორთის იდვალუაფუ, აზიას დო აფრიკას ართიანშე გჷთმორთუნს სინაიშ ჩქონი. ჸუჯის მოგჷნძე ფორმა უღუ: სიგჷრძა 290 კმ, სიფართე — 25-შე 55კმ-შა. ჸუჯიშ ოორუე ნოrTის იდვალუაფუ ეგვიპტეშ ნოღა სუეცი, სოიშე იჭყაფუ სუეციშ არხი, ნამუთ ჭითა ზუღას სქირონაშქა ზუღას მითმურსხუანს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სუეციშ ჸუჯიშ რუკა 

## სქოლიო

კატეგორია:ეგვიპტეშ ჸუჯეფი
კატეგორია:ჭითა ზუღაშ ჸუჯეფი
კატეგორია:სუეციშ ჸუჯი
კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ჸუჯეფი
კატეგორია:აზიაშ ჸუჯეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ჸუჯეფი
კოტა (რაჯასტანი)

**კოტა** () — ნოღა ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. კინე თე ჯოხოშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. რაჯასტანიშ შტატის მახორობაშ მეჯინათ მასუმა ნოღა რე (ჯაიპურიშ დო ჯოდპურიშ უკული) დო 47-ა ნოღა ინდოეთის 1 001 365 მახორუთ (2011). ნოღა რაჯასტანიშ ნანანოღა ჯაიპურიშ ობჟათეშე 240 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფუ, წყარმალუ ჩამბალიშ წყარპიჯის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კოტაშ ოლქიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* A tourist’s description of Kota 

## სქოლიო

კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
ამრიტსარი

**ამრიტსარი** (, ) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, პენჯაბიშ შტატის. ნოღაშ მახორობა — 1 183 705 ადმ. (2011).

ამრიტსარი — სიქეფიშ წიმინდე ნოღა რე. ნოღა დარსხუ მაანთხა გურუ რამ დასიქ, 1577 წანას. ნოღაქ ჯოხო მიღჷ წიმინდე არხიშე, ნამუშ ცენტრის იდვალაუფუ  ჰარმანდირ-საჰიბი (ორქოშ ოხიდა), სიქეფიშ თარი გურდვარა. ამრიტსარიშ თარი ოხიდაშ კომპლექსის იდვალუაფუ აკალ ტაჰტი. ამრიტსარს, სიქეფიშ ისტორიაშ ანდა შანულამიВ მოლინეფქ მოხვადჷ, თინეფ შქაშ ეკონია წანეფიშ მოლინეფი ხოლო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ამრიტსარიშ ოლქიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Official Website of Amritsar Municipal Corporation
* http://hridayindia.in/amritsar/ Amritsar HRIDAY city]

## სქოლიო

კატეგორია:ამრიტსარი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
კატეგორია:წიმინდე ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ზიმბაბვე

**ზიმბაბვეშ რესპუბლიკა** ( , 1980 წანაშახ — **ობჟათე როდეზია**) — სახენწჷფო აფრიკაშ კონტინენტიშ ობჟათეშე, წყარგელაფუ ვიქტორიაშ, წყარმალუეფიშ ზამბეზიშ დო ლიმპოპოშ შქას იდვალუაფუ. ობჟათშე უხურგანს ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა, ბჟაეიოლშე - მოზამბიკი, ბჟადალშე - ბოტსვანა დო ოორუეშე - ზამბია. ქიანაშ ნანანოღა - ჰარარე.

ქიანაშ ჯოხოდვალა ოძირანს, თე ტერიტორიას მადვალუ მაართა სახენწჷფოშ - მონომოტაპაშ იმპერიაშ მონძალას, ნამუშ ნანანოღა დიდი ზომბაბვე რდჷ, იმპერიაშ თარი მახორობა — გოკომერეშ კათა, ნამუთ ასე ქიანაშ უმენტაში მახორობაშ კათა შონაშ წჷმოხონეფი რენა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Zimbabwe at the Open Directory Project 
* Wikimedia Atlas of Zimbabwe
* Zimbabwe entry at The World Factbook 

*
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კამბოჯა

**კამბოჯაშ ომაფე** (*, Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea [პრეაჰ რეატეანნათაკრ კამპუთიე]*; მერკე ბორჯიშო ქიანა რჩქინელი რდჷ მუჭოთ **კამპუჩია**) — ზოხორინელი სახენწჷფო ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას, ინდოჩინეთიშ ჩქონიშ ობჟათეშე, ქიანაშ ნანანოღა - პნომპენი. ფართობი — 181 ვთშ. კმ². მახორობა — 15 მილიონშე უმოსი ადამიერი; 80%-იშ უმოსი — ქმერეფი რენა. 1993 წანაშე - კონსტიტუციური მონარქია, სახენწჷფოშ მადუდე — მაფა. ქიანაშ კანონმადვალუ ორგანო — ჟირპალატიანი პარლამენტი (ერუანული ასამბლეა დო სენატი). ქიანას ბჟაეიოლშე უხურგანს ვიეტნამი, ოორუეშე — ლაოსი, ოორუე-ბჟადალშე —  ტაილანდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* King of Cambodia, Norodom Sihanouk 
*   
* Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation  
* Ministry of Tourism  
* Cambodia e-Visa, Applying Travel Visa Online   
* Chief of State and Cabinet Members  

## სქოლიო

კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფი
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი
კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი
კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
გურიაშ თარეფი

**გურიაშ თარეფი** — გურიაშ ოერიშდუდეშ დო გურიაშ ოთარეშ მანჯღვერეფიშ ქრონოლოგიური სია.

## გურიაშ ოერიშდუდე
გურიაშ ოერიშდუდეშ მანჯღვერეფი
* კახაბერ I გურიელი — 1352 წანაშე
* სიმონ I გურიელი — 1360-იან წანაშე
გიორგი გურიელი (ლომკაცი) — XV ოშწანურაშ შკა წანეფი

## გურიის თარეფიშ ქრონოლოგიური ერკებული
thumb|300x300px|გურიაშ თარეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
გურიის მთავრების ქრონოლოგია - გურიაშ თარეფიშ ქრონოლოგია

კატეგორია:საქორთუოშ ფეოდალური საგვარეულოეფი
კატეგორია:გურიაშ აკანი
კატეგორია:გურია
ჩეხოსლოვაკია

300px|thumb|ჩეხოსლოვაკია 1928−1938 წანეფს
**ჩეხოსლოვაკია** (, ) — სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას, ნამუთ 1918 წანაშე 1993 წანაშა რსებენდჷ. 1938 — 1945 წანეფს, ჩეხოსლოვაკიაშ ტერიტორიას რსებენდჷ გერმანული ბოჰემიაშ დო მორავიაშ პროტექტორატი დო სლოვაკეთი, სუდეტიშ ოლქი ქიმკურსხუეს გერმანიას, ობჟათე სლოვაკეთი დო კარპატეფიშგიმეიანი რუსი  ქიმკურსხუეს უნგრეთის, ტეშინიშ სილეზია — პოლონეთის (1939 წანაშე — გერმანიას). ჩეხოსლოვაკია მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული უხურგანდჷ გდრ-ს, გფრ-ს, პოლონეთიშ ოკათე რსპუბლიკას, ავსტრიას, უნგრეთიშ ოკათე რესპუბლიკას დო სსრრ-ს.

; ოფიციალური ჯოხოდვალუეფი
* 1918−1938 — **[[ჩეხოსლოვაკიაშ მაართა რესპუბლიკა|ჩეხოსლოვაკიაშ რესპუბლიკა]]** ( /*ČSR*/, до 1920 **ჩეხურ-სლოვაკური რესპუბლიკა /ჩსრ/** ( /*ČSR*/,  /*RČS*/)
* 1938-1939 — **[[ჩეხოსლოვაკიაშ მაჟირა რესპუბლიკა|ჩეხურ-სლოვაკური რესპუბლიკა]] /ჩსრ/** ( /*ČSR*/)
* 1945−1960 — **[[ჩეხოსლოვაკიაშ მასუმა რესპუბლიკა|ჩეხოსლოვაკიაშ რესპუბლიკა]]** ( /*ČSR*/)
* 1960−1990 — **[[ჩეხოსლოვაკიაშ სოციალისტური რესპუბლიკა]] /ჩსსრ/** ( /*ČSSR*/)
* 1990 — **[[ჩეხოსლოვაკიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა (1990)|ჩეხოსლოვაკიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა]] /ჩფრ/** (,  /*ČSFR*/).
* 1990−1992 — **[[ჩეხეთიშ დო სლოვაკეთიშ ფედერაციული რესპუბლიკა]] /ჩსფრ/** (,  /*ČSFR*/).

## გალერეა

File:Czechoslovakia01.png
File:Czechoslovakia ka.svg


## რესურსეფი ინტერნეტის
* U.S. Library of Congress Country Studies, "Czechoslovakia" in public domain

* Orders and Medals of Czechoslovakia including Order of the White Lion (*in English and Czech*)
* Czechoslovakia-The First Czechoslovak Republic

## სქოლიო


კატეგორია:ჩეხეთი
კატეგორია:სლოვაკეთი
კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
იუგოსლავია

**იუგოსლავია** —  სახენწჷფო ევროპას, ნამუთ არსებენდჷ ბალკანეთიშ ჩქონს, XX ოშწანურაშ გოძვენას დო ნამუსჷთ ადრიატიკაშ ზუღაშა გიშალი უღუდჷ.

დიდი იუგოსლავია — 1947 წანაშახ უნიტარული ქიანა (სხსო, იუგოსლავიაშ ომაფე), 1947 წანაშე ფედერაციული სახენწჷფო, ნამუშა მიშმეშჷ 6 ქიანა: სერბეთი, მონტენეგრო, ხორვატია, სლოვენია, მაკედონიაშ რესპუბლიკა, ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, ასე არძა ზოხორინელი რე.
მორჩილი იუგოსლავია — მიშმეშჷ ასე ზოხორინელი სახენწჷფოეფი მონტენეგრო დო სერბეთი.

იუგოსლავიაქ დირსხუ (მუჭოთ სერბეფიშ, ხორვატეფიშ დო სლოვენიარეფიშ ომაფე) მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ დო ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერიაშ აკოცჷმაშ უკული, აკოცუ XX ოშწანურაშ ბოლო  — XXI ოშწანურაშ დაჭყაფუს.

იუგოსლავიაშ სახენწჷფო ნინა დუდმაართაშე რდჷ სერბულ-ხორვატული ვარდა ხორვატულ-სერბული. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკული, მორსხუე რესპუბლიკეფიშ ნინეფქ წორონებამი სახენწჷფო ნინეფო გეგმიცხადჷ, მარა სერბულ-ხორვატული დო სერბული უმოსო ართნერო გიმირინუაფუდჷ. იუგოსლავიაშ თარი მახორობა — ობჟათე სლავეფი: ბოსნიარეფი (ბოშნიაკეფი), სერბეფი, ხორვატეფი, სლოვენიარეფი, მაკედონარეფი, მონტენეგრალეფი, თაშნეშე ვასლავი კათეფი — ალბანარეფი დო უნგრალეფი. მორჩილ კათეფს წჷმარინუანდეს თურქეფი, რუსინეფი დო უკრაინალეფი, სლოვაკეფი, რუმინალეფი, ბულგარალეფი, იტალიარეფი, ჩეხეფი დო ჩაჩანეფი.

## თაშნეშე ქოძირით
* იუგოსლავიაშ აკოცჷმა
* ობჟათესლავური ნინეფი
* სერბულ-ხორვატული ნინა
* ილირია
* ბადენტერიშ კომისია
* რობერ ბადენტერი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Le monde diplomatique - რეგიონიშ ისტორიული რუკეფიშ ნაშაყარა (ინგლისურო, ფრანგული დო გერმანული პარამეტრეფით)
* იუგოსლავია ინტერნეტის - რცხუეფიშ ერკებული (გერმანულო)
* CIA Intelligence Report. „Yugoslavia: The Outworn Structure“  (ინგლისურო)
* The First Yugoslavia: Search for a Viable Political System - by Alex N. Dragnich (ინგლისურო)

*
კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
ბალკანეთიშ ჩქონი

** ბალკანეთიშ ჩქონი** — ჩქონი ობჟათე ევროპას. ფართობი დოხოლაფირო 505 ვითოში კმ2.ბჟადალშე ბჟაეიოლშა გინოზინდილი რე დოხოლაფირო 1260 კმ-ს, ოორუეშე ობჟათეშა — 950 კმ. ბჟადალშე ომძღჷ ადრიატიკაშ დო იონიაშ, ბჟაეიოლშე — უჩა, მარმარილოშ დო ეგეოსიშ ზუღეფი, ბოსფორიშ დო დარდანელიშ საროტეფი. პიჯალობური ოსქირონე ხურგა რე დუნაიშ დო წყარმალუ სავაშ ნოჸელაშახ, თეჸურეშე — ტრიესტიშ ჸუჯიშ წკონტიშა.

ბალკამეთიშ ჩქონიშ ტერიტორიას გინმურს შანულამი სატრანსპორტო მაგისტრალეფი, ნამუთ ბჟადალ ევროპა მითმიარსხუ ობჟათე-ბჟადალ აზიას (მორჩილი აზია დო არხო ბჟაეიოლი).

ანდა ჯვეში კულტურაშ დო ცივილიზაციაშ ოდაბადე რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* South-East Europe Review
* Balkan History by Steven W. Sowards 
* SEEurope.net  
* Southeast European Times
* The Centre for South East European Studies 
* Balkans region: Oil and Gas Fact Sheet 
* Balkans urged to curb trafficking—BBC
* News from Balkans
* Analysis from Balkans
* Balkan Business News
## ლიტერატურა

კატეგორია:ევროპაშ ჩქონეფი
კატეგორია:ბალკანეთი
სერბეფი

**სერბეფი** () — ბალკანეთის დო ცენტრალურ ევროპას მახორუ სლავი ერი (დოხოლ. 6.5 მილიონი). სერბეფი კომპაქტურო ოხორანა სერბეთიშ ტერიტორიას, თინეფი თაშნეშე ბოსნია დო ჰერცეგოვინას (1.5 მილიონი), გერმანიას (507 ვითოში), მონტენეგროს (200 ვითოში), ხორვატიას (200 ვითოში), ავსტრიას (177 ვითოში), ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფს (169 ვითოში) დო ხოლო შხვა მუსხირენ ქიანას ოხორანა დო ოშა-გოშა სიდიდაშ დიასპორეფი უღუნა.

## ნინა

სერბეფი სერბულ-ხორვატულ ნინაშა რაგადანა, ნამუშათ სერბეთის თაშნეშე სერბული ნინა უჯოხონა. კინე თე სერბულ-ხორვატულ ნინას ხორვატიას ხორვატული ნინა, ბოსნიას - ბოსნიური ჯოხო. თეშნერო მარგალურ ვიკიპედიას ხოლო რე სტატიეფი თ.გ. სერბული, ხორვატული დო ბოსნიური ნინეფიშ გეშა, მარა თაქ ხოლო თარი დო უმოსი გოფაჩილი ინფორმაციაშ მეგორაფა თე ნინაშ დო თიში დიალექტეფიშ გეშა, ზუსტას სტატიას დუდჯოხოთ "სერბულ-ხორვატული ნინა" შილებე.

## რელიგია

სერბი მორწუმეეფიშ უმენტაშობა მართლმადიდებელი ქირსიანი რე, ნორთი - კათოლიკე, სერბეთიშ მენოღალეფიშ ხოლო უმოსი მორჩილი რიცხუ დუდს პროტესტანტო დო მუსლიმო მირჩქინანს. რელიგიური გიშაკერძაფა ჸოფილი იუგოსლავიაშ ტერიტორიას წჷმოქიმინელჷ სახენწჷფოოეფს შხირას ეთნიკურობაშ გჷმათანჯალი რე.


Image: Serbs in Croatia, Bosnia, Montenegro and Serbia, 1981.png
Image:SerbsInYugoslavia1992-1995.png
Image:Balkans05.png
Image:Balkans2010.png


## სქოლიო

კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
*
კატეგორია:კულტუროლოგია
კატეგორია:სლავეფი
კატეგორია:სლავეფმენცარობა
ბჟადალი აზია

thumb|200px|ბჟადალი აზია
**ბჟადალი აზია** — ორთაშობური რეგიონი აზიას, იკენს მორჩილი აზიაშ ჩქონს, სომხეთიშ დო ირანიშ გვალონეფიშ დიდ ნორთის, არაბეთიშ ჩქონს, მესოპოტამიაშ რზენს დო ბჟაეიოლ სქირონაშქაზუღაწყარპიჯის კვიპროსიშამო. ფართობი დოხოლაფირო 7,5 მლნ კვ.კმ. რელიეფის უმენტაშო გაბარეფი რე, ელახ აკანეფს - გვალეფი. დიდი აბანი უკებჷ ტიოზეფს, გვერდოტიოზეფს, სტეპეფს. ობჟათე-ბჟადალ აზიაშ ტერიტორიას მიარზენა გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს: 

* **მორჩილი აზია**: თურქეთი (ევროპული ნორთიშ მოხ).
* **არხო ბჟაეიოლი**: ისრაელი, სირია, ლიბანი, იორდანია, ეგვიპტე (სინაიშ ჩქონი), ერაყი.
* **არაბეთიშ ჩქონიშ ქიანეფი**: საუდიშ არაბეთი, ქუვეითი, ბაჰრეინი, კატარი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი, ომანი, იემენი.
* **ირანიშ პლატო**: ირანი.
* **კავკაცია**: საქორთუო, სომხეთი, აზერბაიჯანი  დო რუსეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ავტონომიური ართულეფი: დაღესტანი,ჩეჩნეთი, ინგუშეთი,ოორუე ოსეთი,ყაბარდო-ბალყარეთი,ყარაჩაი-ჩერქეზეთი,ადიღე.(რუსეთიშ უკიდაში ობჟათე ნორთი).

ბჟადალი აზია შხირას ობჟათე-ბჟადალ აზიათ მიშინუაფუ.

კატეგორია:ბჟადალი აზია
კატეგორია:აზია
კატეგორია:აზიაშ რეგიონეფი
ბოსნიარეფი

**ბოსნიარეფი** (სერბულ-ხორვატული ნინაშ ლათინურ ანბანშა: **Bosanci**, სერბულ-ხორვატული ნინაშ  კირილურ ანბანშა: **Босанци**) — ბოსნიაშ დო ჰერცეგოვინაშ მენოღალეფი, თიშ უმკუჯინალო თუ ნამ რეგიონს ოხორანა, ვარდა ნამ ეთნოსის მიორხველუანა მუნეფიშ დუდსჷნ. ეშინელი ზიტყვა ტიტულარული ერიშ სინონიმო გჷმირინუაფუ ბოსნიაშ დო ჰერცეგოვინაშ კონსტიტუციას. **ბოსნიარეფი** შილებე რჩქვანელობურ ეთნონიმო ხოლო გჷმირინუაფუდასჷნ.

ბოსნიაშ დო ჰერცეგოვინაშ მენოღალეფი შილებე რდანი: 
* ბოსნიარი მუსლიმეფი, ამდღა „ბოსნიაკეფო“ ჯოხოდვალირი.
* ბოსნიარი ხორვატეფი.
* ბოსნიარი სერბეფი.

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
*
კატეგორია:სლავეფი
სპარსული ნინა

**სპარსული ნინა** (**ახალსპარსული ნინა**, **ფარსი**, زبان فارسی [zæ'bɒːne fɒːr’siː]) — ინდოევრპული ნინეფიშ ფანიაშ ირანული ბუნაშ ნინა, ნამუსჷთ დიდარი მიარეოშწანურამი სალიტერატურო ტრადიცია უღუ, ნამუთ იკათუანს მოსოფელიშ ლიტერატურაშ აღიარაფილ შედევრეფს. ნინაქ გიჭყჷ მუჭოთ ოშქაშესპარსული ნინაშ გოგჷნძარაფაქ  ირანიშ ისლამიზაციაშ ეპოქას, არაბული ეჭოფუეფიშ უკული დო დიდი გოლინა იღვენუ არაბულ ნინაქ.

სპარსული ნინა, კინე ფარსი — სპარსალეფიშ ნინა. სპარსულწკჷმა ძალამი არხოს რე დარი ანუ ქაბულიშ სპარსული ნინა. თინეფს შქას გიშაკერძაფა ვართფერი შანულამი რე, ლექსიკაშ დონეს. სპარსულიშ დიალექტშა რაგადანა ტაჯიკეფი ხოლო (ქძ. ტაჯიკური ნინა დო დარი). ნინა გჷმირინუანს სპარსულ ჭარალუას, ნამუთ არაბულ ჭარალუაშა რე გერსხილი. 

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Salaam; dorud 
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Khosh aamadid
* მუჭო ზოჯუნთ/რეთ -hale shoma chetore 
* მარდი/დიდი მარდი - Tashakkor; Motehshakeram
* ქო / ვარი - Ba'leh; Balli / Nah; Ne
* ქორთხინ - Khahesh mikonam; Balii
* ჯგირო/ ჯგირო ორდათ/ ჯგირო ზოჯუნდათ - Khoda hafez ; bedrud 

**რიცხუეფი**

* 1 - yek, 2 - do:, 3 - se, 4 - chahar: r, 5 - panj, 6 - shash, 7 - haft, 8 - hasht, 9 - no, 10 - dah

## თაშნეშე ქოძირით

* ირანისტიკა
* ირანული ნინეფი

## ლიტერატურა

* მიქაშავიძე, მარინე, ნინო რამიშვილი: *სპარსული ენა: მე-3 კლასი. სწავლების პირველი წელი*, თბილისი: განათლება, 1983.
* გიუნაშვილი ჯემშიდ, ლილი ჟორჟოლიანი: *სპარსული ენა: მე-3 კლ*. (სწავლების მე-2 წელი), თბილისი: განათლება, 1986.
* ფუთურიძე, ვლადიმერ: *სპარსული ენა: სავარჯიშო მასალა*, ტფილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, ნაკვ. 1, 1936.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ქართიშ ივანე ჯავახიშვილიშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ირანისტიკაშ საბაკალავრო პროგრამა (მორჩილი დოხასიათაფა)
* სპარსული ნინა  (სპარს.)
* Persian verb conjugator — სპარსული კილოთეფიშ უღლებაშ პროგრამაп  
* დიგურეთ სპარსული ონლაინს 
* Easy Persian — სპარსული ნინაშ გაკვეთილეფი  
* სპარსული ნინა AmalGrad.ru-ს ფორუმს 
* სპარსული კლავიატურა www.isa-sari.com-ს 
* Пსპარსული კალვიატურა www.corluihl.com-ს 
* სპარსული ოგორუე სისტემა 
* Persian — Фарси — რესურსი, ნამუთ ოწაწჷ ირანს დო სპარსულ ნინას
* სპარსული ნინაშ გოკვათილეფი «ფარსი თქვანო» ვებ-ხასჷლას რადიო ირანიშ რუსულ ვერსიას
* სპარსული ლექსიკონი (60 ვთშ. ზიტყვაშე უმოსი) 

## სქოლიო

კატეგორია:სპარსული ნინა
კატეგორია:ირანული ნინეფი
კატეგორია:ავღანეთიშ ნინეფი
კატეგორია:ირანიშ ნინეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ნინეფი
კატეგორია:ტაჯიკეთიშ ნინეფი
ოსური ნინა

**ოსური ნინა** (ოს. Ирон ӕвзаг ვარდა Иронау, ), ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ ირანულ ბუნაშ ნინა რე; გენეტურო მითმიარსხუ სკვითურ-ალანურ ნინას. თაროგოფაჩილი რე ოორუე ოსეთის,  თაშნეშე საქორთუოს (ცხინვალიშ რეგიონს დო ნორთობურო კანკალე რეგიონს), ყაბარდო-ბალყარეთის დო სტავროპოლიშ აკანს. ოსურ ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობა ასე 700 000-შახ რე.

ოსურ ნინაშ უღუ ჟირი დიალექტი: ირონული (სალიტერატურო ნინაშ ოსხირი რე) დო დიგორული. ოსური ნინაშ ფონეტიკას დო ლექსიკას დიდი გოლინა იღვენუ კავკაციური ორენქ, გიშაკეძაფილო ქორთულ ნინაქ. 

ალმახანურ ოსურ ნინაქ გჷმიქომინჷ ირანულნინამი მახორობაშ კათაფათ ოორუე კავკაციაშ აკანური მახორობაწკჷმა, ნამუქჷთ თათარ-მონღოლეფიშ დო თემურლენგიშ მიშაკათინიშ ბორჯის ცენტრალურ კავკაციაშა ირტეს. თეშნერო, ოსურ ნინაქ გედიდარჷ ინდოევროპული ნინეფიშო ურჩქვანელი ლექსიკათ (აშკარათ ადიღეური, ნახურ-დაღესტანური დო ქართველური წჷმოულობაშ ზიტყვეფით), თეჯგურა ირაგადინე ფონოლოგიურ აკოდგინალუაშე ხოლო. 28 წოროხონარამი რე (მ. შ. კვათჷრეფი — კ, წ, ჭ, ტ, პ) დო 7 ხონარამი. ნინას 9 რთაფა უღუ. რთაფა აგლუტინაციური რე, უღულაფა — ფლექსიური. ოსურ ნინას ძალამ კომპლექსური გრამატიკა უღუ. ოსურ ნინაქ ჯვეშირანული ნინაშ მიარე მუშობურობეფი ქისქილიდუ. ოსური რთაფა აკმოდირთუ 8 რთაფაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* '''გვანცელაძე, თეიმურაზ ''': ''„აფხაზური სამწიგნობრო ენის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანის ისტორიიდან“''
* '''Теимураз Гванцеладзе:''' «''Из истории перехода абхазского книжного языка на грузинскую графику''»

## ლიტერატურა
* Абаев Василий Иванович: *Осетинский язык и фольклор*, т. 1, М.-Л., 1949;
* Ахвледиани Гиоргий Сариданович: *Сборник избранных работ по осетинскому языку*, кн., 1, Тб., 1960;
* *Грамматика осетинкого* языка, т. 1-2, Орджоникидзе, 1963-69;
* Шёгрен Андрей Михайлович: *Осетинская грамматика*, ч. 1-2, СПб., 1844 

კატეგორია:ოსეთი
კატეგორია:ირანული ნინეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ნინეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნინეფი
ბრაილიშ შრიფტი

**ბრაილიშ შრიფტი** — ჸვერეეფშო აკოქიმინელი შრიფტი ფრანგი ტიფლოპედაგოგი ლუი ბრაილიშე კაპიტანი შარლ ბარბიეშ "სერიშ შრიფტიშ" ოსხირს.

## ბრაილიშ შრიფტი
### ქორთული/მარგალური ანბანი


სურათი:Braille A1.svg|ა

სურათი:Braille B2.svg|ბ

სურათი:Braille G7.svg|გ

სურათი:Braille D4.svg|დ

სურათი:Braille E5.svg|ე

სურათი:Braille W.svg|ვ

სურათი:Braille Z.svg|ზ

სურათი:Braille F6.svg|თ

სურათი:Braille I9.svg|ი

სურათი:Braille K.svg|კ

სურათი:Braille L.svg|ლ

სურათი:Braille M.svg|მ

სურათი:Braille N.svg|ნ

სურათი:Braille O.svg|ო

სურათი:Braille P.svg|პ

სურათი:Braille J0.svg|ჟ

სურათი:Braille R.svg|რ

სურათი:Braille S.svg|ს

სურათი:Braille T.svg|ტ

სურათი:Braille U.svg|უ

სურათი:Braille V.svg|ფ

სურათი:Braille ქ.svg.png|ქ

სურათი:Braille Ü.svg |ღ

სურათი:Braille È.svg|ყ

სურათი:Braille Û.svg|შ

სურათი:Braille Q.svg|ჩ

სურათი:Braille C3.svg|ც

სურათი:Braille Y.svg|ძ

სურათი:Braille Ô.svg|წ

სურათი:Braille X.svg|ჭ

სურათი:Braille H8.svg|ხ

სურათი:Braille Ö.svg|ჯ

სურათი:Braille AND.svg|ჰ


### დაშქუმალი შანეფი


სურათი: Braille Period.svg| ჭურჭული
სურათი: Braille Comma.svg| კანწი
სურათი: Braille ExclamationPoint.svg| ძახინიშ შანი
სურათი: Braille QuestionMark.svg| კითხირიშ შანი
სურათი: Braille Semicolon.svg|ჭურჭული დო კანწი
სურათი: Braille Hyphen.svg| ტირე 
სურათი: Braille Bracket.svg| (
სურათი: Braille Bracket.svg| )
სურათი: Braille QuoteOpen.svg| „ჯღვალიკეფი
სურათი: Braille QuoteClose.svg| ჯღვალიკეფი“


### ციფრეფი


სურათი: Braille 1.png| 1
სურათი: Braille 2.png| 2
სურათი: Braille 3.png| 3
სურათი: Braille 4.png| 4
სურათი: Braille 5.png| 5
სურათი: Braille 6.png| 6
სურათი: Braille 7.png| 7
სურათი: Braille 8.png| 8
სურათი: Braille 9.png| 9
სურათი: Braille 10.png| 10


კატეგორია:ჭარუაშ სისტემეფი
ინდირა განდი

**ინდირა პრიადარშინი განდი** (; დ. 19 გერგობათუთა, 1917 — ღ. 31 გჷმათუთა, 1984) — ინდოარი პოლიტიკური მოღალე, ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი 1966—1977 დო 1980—1984 წანეფს. ჯავაჰარლალ ნერუშ ცირასქუა, რაჯივი დო სანჯაი განდეფიშ ნანა.

## ბიოგრაფია
[მინი|left|[ჯავაჰარლალ ნერუ, კამალა დო თინეფიშ ცირასქუა ინდირა განდი. 1918 წანა]][მინი|left|[მაჰათმა განდი დო ინდირა განდი. 1930-იანი წანეფი]]

### ბაღანობა დო ახალნორდობა
ინდირა განდიქ 1917 წანაშ 19 გერგობათუთას, ნოღა ალაჰაბადის (ილაჰაბადი) დებადჷ (ასეიანი შტატი უტარ-პრადეში), ინდოეთიშ ზოხორინალაშო ლჷმაშ აქტიური მაკათურიშ ფანიას. ინდირაშ მუმა ჯავაჰარლალ ნერუ, ნამუქჷთ 1947 წანას, ქიანაშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ უკული ინდოეთიშ მაართა პრემიერ-მინისტრო გჷნირთჷნ, თიმ ბორჯის მაართა ბიჯგის გუთმოგდუნდჷ პოლიტიკურ კარიერას პარტია ინდოეთიშ ერუანული კონგრესიშით (იეკ). დიდი რჩქინელი კოჩი რდჷ ინდირა განდიშ ბაბუ მოტილალ ნერუ, იეკ-იშ ართ-ართი ვეტერანი დო ლიდერი. პოლიტილურ ლჷმას აქტიურო ოკათუდეს ნერუშ ფანიაშ ოსურეფი ხოლო: ინდირაშ ბები სვარუპ რანი ნერუ დო ინდირაშ ნანა კამალა ხეშუულებაქ მუსხირენშახ ჭოფუ. ინდოეთიშ ტრადიციაშ ვათხოზინით, ინდირა ნანაშ ფანიას ვადაბადებე, დებადჷ - დიდარი ბაბუშ ფანიას, ნამუთ აკოგაფილი რე წიმინდე აკანს, დო ცირასქუას ჯოხოქ გიადჷ "თუთაშ ქიანა" — ინდირა — მუშ ქიანაშ პატიოცემელო.

## თაშნეშე ქოძირით
* რაჯივ განდი
* ჯავაჰარლალ ნერუ
* მაჰათმა განდი
* ინდოეთიშ ერუანული კონგრესი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ინდირა განდიშ ბიოგრაფია — ინდოეთიშ რკინაშ ლედი 
* მუშ ქიანაშ ზოხორინალაშო მალჷმე, ინდირა განდი 
* ინდირა განდი. ბიოგრაფია

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:ინდოარი პოლიტიკოსი ოსურეფი
კატეგორია:სახენწჷფოშ მადუდე ოსურეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1917
კატეგორია:ნაღურა 1984
კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ლიდერეფი
იონიაშ ზუღა

**იონიაშ ზუღა** იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღაშ ოორუეშე დო ადრიატიკაშ ზუღაშ ობჟათეშე. ზუღაშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ იტალიაშ რეგიონეფი — კალაბრია დო სიცილია, კინე თაქ იდვალუაფუ იტალიაშ ჩქონი სალენტო ხოლო. იონიაშ ზუღაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფუ ალბანეთი, ოორუე-ბჟადალშე — შანულამი კოკეფი, ნამუთ საბერძნეთის ორხველჷ, თინეფშეეიოშინალი რე: კერკირა, ზაკინფი, კეფალინია, ითაკა დო ლეფკასი. საბერძნეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს იონიაშ კოკეფიშ არქიპელაგი ხოლო. იონიაშ ზუღა იდვალუაფუ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე აქტიური სეისმურ ზონას. 

იონიაშ ზუღაშ ფართობი რე - 169 ვთშ კმ ², მაქსიმალური სიტომბა - 5121 მ, თენა რე სქირონაშქა ზუღაშ არძაშე ტომბა აკანი. ფურთუთას ზუღაშ ტემპერატურა ალმადგინანს - 14 °C, მარაშინათუთას - 25,5 °C. თიში გეოგრაფიული კოორდინატეფი რე:.

## გეოგრაფია
მინი|300px|იონიაშ ზუღაშ ხურგეფი.
[მინი|იონიაშ ზუღაშ მიოჯინი კოკი [კერკირა (კოკი)|კერკირაშე, საბერძნეთი. ფონო ჩქუ სარანდა, ალბანეთი]]
[მინი|იონიაშ ზუღაშ მიოჯინი კოკი [კეფალონიაშე]]

### გოფაჩუალა
ოერეფოშქაშე ჰიდროლოგიური ორგანიზაცია ზუღაშ ხურგეფს გეჸვენჯიშობურო გჷთმოთანჯუნს:

*ოორუეშე.* ალბანეთის მადვალუ წყარმალუ ბუტრინტიშ ნოველაშე (39°44'N), კარაგოლიშ კოდმეშე კერკირაშახ (39°45'N), წყარპიჯიშ ღოზიშ მანგას კერკირაშე კაფალიშ კოდმეშახ (39°45'N) დო უკული სანტა-მარიდე-ლუჩიაშ კოდმეშახ იტალიას.
*ბჟაეიოლშე.* ალბანეთისმადვალუ წყარმალუ ბუტრინტაშ ნოველაშე (39°44'N) გიმე წყარპიჯი ღოზიშ გოჸუნაფას მატაპანიშ კოდმეშახ.
*ბჟადალშე.* მატაპანიშკოდმეშე პასეროშ კოდმეშახ, სიცილიაშ უკიდაში ობჟათე ჭურჭული. 
*ობჟათეშე.* სიცილიაშ ობჟათე წყარპიჯი დო იტალიაშ ობჟათე-ბჟადალი წყარპიჯი სანტა-მარიდე-ლუჩიაშ კოდმეშახ.


### ოქიანუეფი
ობჟათშე ოორუე-ბჟადალშა, უკულ ოორუეშე ობჟათე-ბჟაეიოლი გეჸვენჯობათ:

*სირაკუზა, ონიშოლი (ობჟ.)
*კატანია, ონიშოლი (ობჟ.)
*ტარანტო, ონიშოლი (ოორ.)
*სარანდა, ონიშოლი დო წყარპიჯი (ოორ-ბჟაეიო.)
*პარგა, მორჩილი ონიშოლი
*პრევეზა, ონიშოლი (ბჟაეიო.)
*ანტიკური პალეროსი
*ასტაკოსი
*ფისკარდო, მორჩილი პორტი
*კერი
*ზახარო, წყარპიჯი დო ტერმინალი
*მეთონი, მორჩილი ონიშოლი დო სანაპირო
*იონიაშ კოკეფი

### ჸუჯეფი დო საროტეფი
*მესინიშ საროტი, (ობჟ.)
*კატანიაშ ჸუჯი, (ობჟ.)
*ტარანტოშ ჸუჯი, (ოორ-ბჟად.)
*ამბრასინიშ ჸუჯი, (ბჟაეიო.)
*პატრასიშ ჸუჯი, მითმიარსხუ კორინთოშ ჸუჯის (ობჟ.-ბჟაეიო.)
*კიპარისიაშ ჸუჯი, (ობჟ.-ბჟაეიო.)
*მესინიშ ჸუჯი, (ობჟ.-ბჟაეიო.)
*ლაკონიაშჸუჯი, (ობჟ.-ბჟაეიო.)

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Preveza Weather Station SV6GMQ - ტაროსიშ არსებული დგომარეობა  (ინგლისურო დო ბერძენულო)

## სქოლიო

კატეგორია:იონიაშ ზუღაა
კატეგორია:ზუღეფი სქირონაშქა ზუღას
კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი
კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
ასლან აბაშიძე

thumb|255x255px|<center>ასლან აბაშიძე კენედიშ კოსმოსური ცენტრის მუშ ბოშიწკჷმა დო ფიოდორ იურჩიხინწკჷმა ართო</center>
**ასლან აბაშიძე** (დ. 20 კვირკვე, 1938, ბათუმი), საქორთუოშ პოლიტიკური მოღალე. აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დე-ფაქტო ართპიჯამი მადუდე 1991-2004 წანეფს. აჭარას ინტენსიური ოპროტესტე გიშულეფიშ გეშა, 2004 წანაშ 6 მესიშე  რუსეთშა ინტჷ.

## ბიოგრაფია
ასლან აბაშიძექ დებადჷ სტალინიშ ბორჯის რეპრესირებულ ფანიას. თიში ბაბუ რდჷ შინელი ოჯარალე მოღალე მემედ აბაშიძე. თებულჷ აფუ ბათუმიშ პედაგოგიური ინსტიტუტიშ ოკათე მეურნალაშ დოგეგმარაფაშ ფაკულტეტი. 1981-1991 წანეფს უკინებუდჷ აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკას შხვადოშხვა პოსტეფი. 1991 წანაშ მელახის, საქორთუოშ მაართა პრეზიდენტიშ, ზვიად გამსახურდიაშ ხუჯიშ მეჩამათ ქჷდეკინჷ აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ უმაღალაში სხუნუშ დუდმახვენჯიშ საღალობაშ მასრულებერიშ პოსტი. 1991 წანაშ კვირკვეს გჷშაგორილქ იჸუ აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ უმაღალაში სხუნუაშ დუდმახვენჯო. საქორთუოს ომენოღალე ლჷმაშ ბორჯის, მუში ხემანჭუაფაშ კონსოლიდირაფა იქჷ დო დე-ფაქტოთ აკანიშ ართპიჯამ მანჯღვერო გეგნირთჷ. 

2004 წანაშ მესიშე რტინელი რე რუსეთშა. ჸუნსჷ ჟირი სქუა — დიანა (დ 1970 წ) დო გიორგი (დ 1976 წ).

## ქჷგნაჯინით თაშნეშე
* აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა
* გიორგი აბაშიძე
* აჭარაშ ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*Profile: Aslan Abashidze, Steven Eke, *[[BBC News]]*, 4 May 2004
*
*"President Aslan Abashidze, visionary leader of Adjara", 2002
*Aslan Abashidzeat the Georgia Parliament 
*Aslan Abashidze , The Dictionary of Georgian National Biography.

კატეგორია:დუნაბადი 1938
კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი
ნეთაჯი სუბჰაშ ჩანდრა ბოსიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ნეთაჯი სუბჰაშ ჩანდრა ბოსიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი**  — აეროპორტი, ნამუთ იდვალუაფუ დუმ-დუმს, ნოღა კოლკატაშ გოხოლუას, შტატი ბჟადალ ბენგალს,ინდოეთის. დუდმაართაშე ომენოღალე აეროპორტის ჯოხოდჷ **დუმ-დუმიშ აეროპორტი**, უკული ჯოხოქ გეგნათირჷ სუბჰაშ ჩანდრა ბოსიშ პატიოცემელო.

აეროპორტის ჟირი პარალელური ეიოფურჷნალ-დაფურჷნალი საროტი უღუ, 01/19 L/R შხვადოშხვა სიგჷრძაშ, 01R/19L რჩქვანელობურო გჷმირინუაფუ ეიოფურჷნალო დო დაფურჷნალო, 01L/19R - უმოსო მუჭოთ გინართაფალი შარა.

აეროპორტი, ნოღაშ ცენტრშე 17 კილომეტრიშ გოძვენას იდვალუაფუ. აეროპორტის სუმი ტერმინალი უღუ: დინოხოლენი (გინწყჷ 1990-იანი წანეფიშ დაჭყაფუს), ოერეფოშქაშე ტერმინალი დო ორზოლი ტერმინალი.

## ავიაკომპანიეფი დო მიოფურინალეფი

### დინოხოლენი რეისეფი
* Air India
** Air India Express
** Air India Regional
** Indian Airlines
* IndiGo Airlines
* Jet Airways
** Jet Lite
* Kingfisher Airlines
** Air Deccan
* MDLR Airlines
* SpiceJet

### ოერეფოშქაშე რეისეფი
* Air India
** Air India Express (ბანგკოკი, დაკა, სინგაპური)
** Indian Airlines (კატმანდუ, იანგონი)
* Biman Bangladesh Airlines (ჩიტაგონგი, დაკა)
* British Airways (ლონდონი-ჰითროუ)
* China Eastern Airlines (კუნმინი)
* Cosmic Air (კატმანდუ)
* Drukair (ბანგკოკი, პარო)
* Emirates Airline (დუბაი)
* GMG Airlines (ჩიტაგონგი, დაკა)
* Gulf Air (ბაჰრეინი)
* Jet Airways (ბანგკოკი, დაკა)
* Lufthansa (ფრანკფურტი)
* Singapore Airlines (სინგაპური)
* Thai Airways International (ბანგკოკი)
* United Airways (დაკა)

### საორზოლო ავიაკომპანიეფი
* Blue Dart Aviation
* Etihad Crystal Cargo
* Lufthansa Cargo
* Singapore Airlines Cargo
* Air India Cargo
* Alitalia cargo
* Emirates Skycargo

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ინფორმაცია აეროპორტიშ გეშა ვებ-ხასჷლას Airports Authority of India

კატეგორია:კოლკატა
კატეგორია:ინდოეთიშ ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
კატეგორია:აეროპორტეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
შარლ დე გოლიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**შარლ დე გოლიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** ვარ-და **პარიზი — შარლ დე გოლიშ აეროპორტი** (, თაშნეშე გჷმირინუაფუ ჯოხოდვალა **რუასი — შარლ დე გოლი** ()) — აეროპორტი, ნამუთ პარიზშე 25 კმ. ოორუ-ბჟაეიოლი მალობათ იდვალუაფუ, ილ-დე-ფრანსიშ რეგიონს, საფრანგეთის. აეროპორტიქ გინწყჷ 1974 წანაშ 8 მელახის.

საფრანგეთიშ თარი აეროპორტი რე. მოშარეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ მიშმურს მოსოფელიშ ვითი უშხუაშ აეროპორტშა. აეროპორტის ჯოხო გიოდვეს, საფრანგეთიშ პრეზიდენტიშ დო გენერალიშ შარლ დე გოლიშ პატიოცემელო (1890—1970).

აეროპორტის ბრუო ტერმინალი უღუ: 1, 2A, 2B, 2C, 2D, 2F, 2E, 3. მაჟირა ტერმინალი აკოგაფილი რე ავიაკომპანია Air France-შო, მარა ასეიანი მომენტშო შხვა კომპანიეფიშ მაფურინალეფს ხოლო ღებულენს. მასუმა ტერმინალი უთარაშო გმირინუაფუ ჩარტერული დო ბიუჯეტური ავიაკომპანიეფშო, ნამუსჷთ გოხურგელი ნინალა უღუ დო ვაუღუ ტელეტრაპეფი. ტერმინალეფი ართიანწკჷმა მერსხილი რენა ავტობუს-შატლეფით (Navettes Aeroport), ნამუთ ირ შკვით წუთის ჸარენან, დო ავტომატური მეტროპოლიტენიშ ღოზით ხოლო.
აეროპორტის ანდა ბარი, რესტორანი დო მაღაზია რე.

საფრანგეთიშ ერუანული ავიაკომპანია Air France-იშ თარი გინახუნალი რშვილი (ჰაბი) რე. აეროპორტი ირდღას ღებულენს დო გჷთმუტენს 100-შე უმოსი ავიაკომპანიაშ 1400 რეისის. ირ დღას ონინალჷ 150 000 მოშარალეს.

## თაშნეშე ქოძირით

* აეროპორტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* 

კატეგორია:აეროპორტეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:საფრანგეთიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
გენერალ-გუბერნატორი

**გენერალ-გუბერნატორი** რე დიდი პროვინციეფიშ (*უმენტაშო კოლონიალური კონტექსტის*) უმაღალაში ემაჸონაფალი ორგანოშ მადუდე.

*რუსეთი — ცარისტულ რუსეთის პროვინციაშ ვარდა აკანიშ გამაგე.

*გოართოიანაფილი ომაფე — ერეფიშ წორომაჸალობაშ კანკალე ქიანას (*სამანგ. [[ავსტრალია|ავსტრალია]], [[კანადა]], [[ახალი ზელანდია]] დო თ.უ.*) დიაფალიშ წჷმმარინაფალი.

*საფრანგეთი — ფრანგული კოლონიეფიშ გამაგე.

*გერმანია — მასუმა რაიხიშ ბორჯის ეჭოფილ პოლონეთიშ ტერიტორიას დორსხუაფილი გენერალ-გუბერნიაშ მამართვალი, ნამუშ აკა გენერალ-გუბერნატორი რდჷ ჰანს ფრანკი.

*ინდოეთი — ბრიტანეთიშ მონარქიშ უმაღალაში წჷმმარინაფალი 1859—1947 წანეფს. თის თაშნეშე უღუდუ ინდოეთიშ ვიცე-მეფაშ ტიტული.

კატეგორია:წოდებეფი
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი

**ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი** (; ) — ართამი დოინალაფაშ აეროპორტი სტამბოლს. 2019 წანაშ 6 პირელშახ, კონტინენტეფოშქაშე შარალუას დო ორზოლიშ გინოღალას ოინალუდჷ. იდვალუაფუ ნოღაშ ევროპულ ნორთის, ნოღაშ ისტორიული ცენტრიშ — სულთანახმეტიშ მოედანიშ ბჟადალშე 24 კილომეტრის, მარმარილოშ ზუღაშ წყარპიჯის. 1980 წანაშე, აეროპორტის თურქეთიშ მაართა პრეზიდენტიშ - მუსტაფა ქემალ ათათურქიშ ჯოხოდვალა უღუ.

მოშარეეფიშ ნინალაშ მუდანობაშ მეჯინათ, აეროპორტი ევროპას 4-ა დო მოსოფელს 13-ა რდჷ. 2014 წანას, აეროპორტიშ მოშარეეფიშ მუდანობაქ 56 მილიონი ადამიერს გინმაჩირთუდჷ. მუმალს, აეროპორტიშ გინოხარგუაშ გეშა, დიგეგმჷ სტამბოლიშ მასუმა ახალი აეროპორტიშ აკოგაფაქ, ნამუშ უკული ათათურქიშ აეროპორტიქ დიკილჷ.

2000 წანაშ ღურთუთაშე, აეროპორტიშ მამართვალი ოპერატორი რდჷ TAV Airports (Tepe-Akfen-Ventures), ნამუქჷთ აეროპორტიშ გავითარაფალო, 1998 წანაშე, 600 მილიონი დოლარი ინვესტიცია დინოდჷ. 2005 წანას, TAV-ქ გიმორძგჷ ტენდერს აეროპორტიშ ომართალო 15,5 წანაშ გოძვენათ.

აეროპორტიშ ტერიტორიას იდვალუაფუდჷ თურქეთიშ ერუანული ავიაკომპანია Turkish Airlines-იშ შტაბ-ორენი, ნამუშოთ აეროპორტი თარი ორენი რდჷ. თაშნეშე აეროპორტის ბაზირენდეს აბანობური თურქული ავიაკომპანიეფი: Atlasglobal დო Onur Air.

ათათურქიშ აეროპორტწკჷმა ართო, სტამბოლს თაშნეშე ონინალუდჷ, ნოღაშ აზიურ ნორთის მადვალუ მორჩილი საბიჰა გიოქჩენიშ ჯოხოდვალაშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აეროპორტიშ ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო

კატეგორია:თურქეთიშ აეროპორტეფი
საბიჰა გიოქჩენიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**საბიჰა გიოქჩენიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** ()  — ერეფოშქაშე აეროპორტი თურქეთის, ნოღა სტამბოლს, ნოღაშ ცენტრიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 35 კილომეტრის, ნოღაშ აზიურ ნორთის. აეროპორტის ჯოხოქ გიადჷ თურქეთიშ ისტორიას მაართა ოურდუმე-მაფურინე ოსურიშ საბიჰა გიოქჩენიშ პატიგედვალაშო.  

2014 წანაშო, აეროპორტიქ ენინალჷ 23,5 მლნ ადამიერს, თე მაძირაფალით ევროპას 18-ო რე. აეროპორტი აკაგეს ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტიშ გოვითარაფაშ ღანკით. აეროპორტშე მეფურინუნა Pegasus Airlines-იშ, Turkish Airlines-იშ დო Borajet-იო ავიაკომპანიაშ ფურინჯეფი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* აეროპორტიშ ოფიციალური საიტი  

კატეგორია:თურქეთიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
ჩატრაპატი შივაჯიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ჩატრაპატი შივაჯიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი** — (მარათჰი:छ्त्रपती शिवाजी अंतरराष्ट्रीय विमानतळ , ) აეროპორტიშ კოდეფი — BOM დო VABB, ჸოფილი **საჰარიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი**, იდვალუაფუ მუმბაის, მაჰარაშტრაშ შტატის, ინდოეთის.

აეროპორტის ჟირი ტერმინალი დო ედომუშამი ფართობი 5,9 კვ. კმ. უღუ, თენა ინდოეთის არძაშე დიდი საავიაციო ჰაბი რე, ნამუთ ონინალჷ მეგაპოლის მუმბაის. კინოხ ტერმინალეფს ჯოხოდეს საჰარი (აკანური) დო სანტა-კრუზი (დინოხოლენი). აეროპორტის ჯოხოქ გჷნათირჷ, XVII ოშწანურაშ მარათჰეფიშ რჩქინელი თარსარდალიშ, ინდოეთიშ ერუანული გერგეზიშ ჩატრაპატი შივაჯიშ პატიოცემელო.

## ავიაკომპანიეფი დო მიოფურჷნალეფი

### ავიაკომპანიეფი დოფურინუაშ აკანიშ მეჯინათ

### ტერმინალი 1 — დინოხოლენი რეისეფი

#### ტერმინალი 1A

#### ტერმინალი 1B

#### ტერმინალი 1C

### ტერმინალი 2 — ერეფოშქაშე რეისეფი

#### ტერმინალი 2A

#### ტერმინალი 2B

#### ტერმინალი 2C

### ორზოლური ავიაკომპანიეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Mumbai International Airport Limited  (ოფიციალური ვებ-ხასჷლა)
* ჩატრაპატი შივაჯიშ ჯოხოდვალაშ ერეფოშქაშე აეროპორტი на сайте Airports Authority of India 
* Nortel Network and Mumbai International Airport
*  — ინფორმაცია აეროპორტიშ გოფაჩუაშ გეგმაშ გეშა

კატეგორია:მუმბაი
კატეგორია:ინდოეთიშ ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
ათენიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი

**ათენიშ ერეფოშქაშე აეროპორტი აეროპორტი „ელიფთერიოს ვენიზელოსი“**  () — ერეფოშქაშე აეროპორტი საბერძნეთის. იდვალუაფუ დაბა სპატას დო ონინალჷ ნანანოღა ათენს დო ატიკაშ რეგიონს. აეროპორტი საბერძნეთიშ არძაშე გინოხარგელი აეროპორტი რე დო წჷმარინუანს Aegean Airlines-იშ, Olympic Air-იშ დო SkyGreece Airlines-იშ ჰაბის. 2014 წანას, აეროპორტიქ ენინალჷ 15 196 369 ადამიერს.

აეროპორტის ჯოხოქ გიადჷ ბერძენი პოლიტიკოსიშ ელიფთერიოს ვენიზელოსიშ პატიოცემელო.

## ისტორია
აეროპორტიქ ფუნქციონირება დიჭყჷ2001 წანაშ 29 მელახის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

კატეგორია:საბერძნეთიშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი
კონფუციანობა

**კონფუციანობა** (ჩინური - 儒學, 儒学, [Rúxué] ჟუსიუე) — ჩინარი ფილოსოფოსიშ კონფუციშ (კონფუციქ შილებე ითანგას მუჭო: „მაგურაფალი კუნი“, დ.551-ღ.478) გოჭყაფილი ეთიკურ-ფილოსოფური სისტემა. თინა რე მორალიშ, სოციალური ნწყუალაშ, პოლიტიკაშ, ჩინური ფილოსოფიაშ დო რელიგიაშ კომპლექსური სისტემა. თის მუსხირენ ბჟაეიოლ ქიანას უღჷ ხუჯიშ მეჩამა სახენწჷფოშ ხუჯიშე, მუშ გეშა შილებე სახენწჷფო რელიგიათ ქიმიბრჩქინათჷნ.

კონფუციანობაშ გოფაჩუაშ თარი ქიანეფი რე: ჩინეთი, ტაივანი, კორეა, იაპონია, ვიეტნამი დო ქიანეფი სოდე დიდი რე ჩინური დიასპორა, სამანგათ სინგაპური. კონფუციანობას დოხოლაფირო 1.5 მილიარდი გემაჸვენჯი ჸუნს.

კონფუციანობაშ მეჯინათ, ადამიერს შეულებჷ გოუჯგუშაფა (გოფალუა) მუში ნძალეფიშ მობილიზაფათ, გჷშაკერძაფილო გაჩამუ გური მუშ დუდშა მუშით მეჯინას დო მუშით საქვარუას, დორხველი დუდიშე კოჩიშიქ იმუშუას მუშით გოფალუაშენ დო მუშით გაკეთას მუშ პერსონან. თიში თარი არზი რე, სათინოებაშ დო მორალიშ დოგაფილაფაშა მოჸონაფა. თინა მოუნჭირინუანს გემაჸვენჯეფს ქიშილებე ვარია თქუან რინაშა ხოლო თეს მორალური საღირალეფი ქოთხულენს-და.

## ლიტერატურა
* Creel, Herrlee G. *Confucius and the Chinese Way.* Reprint. New York: Harper Torchbooks. (Originally published under the title *Confucius—the Man and the Myth.*)
* Fingarette, Herbert. Confucius: The Secular as Sacred ISBN 1-57766-010-2.
* Ivanhoe, Philip J. *Confucian Moral Self Cultivation.* 2nd rev. ed., Indianapolis: Hackett Publishing.
* Nivison, David S. *The Ways of Confucianism.* Chicago: Open Court Press.
* Xinzhong Yao (2000) *An Introduction to Confucianism*. Cambridge: Cambridge University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფილოსოფიაშ სტანფორდიშ ენციკლოპედია: კონფუციანობა
* Interfaith Online: კონფუციანობა
* კონფუციანური დოკუმენტეფი - Internet Sacred Texts Archive.
* ორიენტალისტური ფილოსოფია, "Topic:Confucianism"

## სქოლიო

კატეგორია:ელახური კულტურა
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიეფი
კატეგორია:რელიგიეფი
კორეაშ საროტი

მინი|250პქ
**კორეაშ საროტი** — საროტი ობჟათე კორეა დო იაპონიაშ შქას. საროტით ბჟაეიოლი ჩინეთიშ ზუღა დო იაპონიაშ ზუღა მითმიარსხუ რჩქალ ოკიანეს. საროტის შქას გუთმორთუნს თიშ შქაგურს მადვალი კოკი ცუსიმა, ნამუშ ბჟაეიოლშე მადვალი საროტის ცუსიმაშ საროტი ჯოხო. 

კორეაშ საროტი ოორეუშე აკოხურგელი რე კორეაშ ჩქონით, ობჟათეშე - იაპონიაშ კოკეფით - კიუსიუ დო ჰონსიუთი. სიგანა აკმადგინანს 200 კმ-ს, სიტომბა - დოხოლაფირო 90-100 მეტრაშ შქას.

## საროტიშ ჯოხოდვალეფი
რეგიონიშ შხვადოშხვა ქიანას, საროტის შხვადოშხვა ჯოხო უღუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*კორეაშ საროტი - ბრიტანიკა
*კორეაშ საროტიშ ოკეანოგრაფიული მახასიათაფალეფი 

კატეგორია:აზიაშ საროტეფი
მთვარის მოტაცება

**მთვარის მოტაცება** – კონსტანტინე გამსახურდიაშ რომანი, გიშაშქუმალირი 1936 წანას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* - მთვარის მოტაცება

კატეგორია:1936 წანაშ რომანეფი
კატეგორია:კონსტანტინე გამსახურდიაშ რომანეფი
კატეგორია:ქორთული რომანეფი
ჩინური ნინა

**ჩინური**, ვარდა **სინ**(**იტ**)**ური [[ნინა|ნინეფი]]** აკმოქიმინუნა სინოტიბეტური ნინეფიშ ფანიაშ მაართაფონი ნოველაშ ართ-ართ ბუნას, ჟიშინელი მაართაფონი ნოველაშ მაჟირა ბუნას - ტიბეტურ-ბირმული ნინეფი წჷმარინუანა. ჩინურ ნინაშა ასე დოხოლაფირო რაგადანს 1,3 მილიარდი ადამიერი, ნამუშ უმენტაშობა ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას დო ჩინეთიშ (ტაივანიშ) რესპუბლიკას ოხორანს. ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ანდა ქიანას არსებენს ძალამი ანდამუდანობამი მორჩილობეფი. ჩინური ნინაშ სალიტერატურო ფორმა მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ მოსოფელს ართ-ართი დიდ ნინა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Задоенко Т. П. «Краткий очерк системы тонов современного китайского языка»
* Китайское лингвистическое чудо — статья о языковой политике в КНР и современном китайском языкознании

### ხანტილი ფიგურეფიშ ჩინება
* Handwriting Recognition + ჩინურ-ინგლისური ლექსიკონეფი

### ლექსიკონეფი
* Китайский онлайн-словарь с рукописным вводом и поиском по пиньиню
* Китайские словари для программы Lingvo 
* Онлайн-версия Большого китайско-русского словаря под. ред. Ошанина, дополненная китайско-английскими словарями
* Онлайновый китайско-русский словарь (заглавные слова в латинской транслитерации) 
* Краткий русско-китайский словарь 

*
კატეგორია:ჩინურ-ტიბეტური ნინეფი
კატეგორია:ტონური ნინეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ ნინეფი
CNN International

**CNN International** — ოერეფოშქაშე ტელეარხი ინგლისურ ნინაშა, ნამუთ მედიაკონგლომერატი "Turner Broadcasting System"-იშ დორხველობას რე, დო ნამუთ ასე კომპანია "Time Warner"-იშ გჷნართი რე.

ტელეარხი უმენტაშო ოძირანს ახალ ამბეეფს, თაშნეშე მოსოფელიშ მიმაალი მოლინეფშე ანალიტიკური პროგრამეფი დო რჩქინელჷ კათაწკჷმა ინტერვიუეფი.

ტელეარხიშ ჯინა მოსოფელიშ უმენტაშ ქიანას შილებე. არძოშე შანულამი გიმოკითხირეფიშ დო რკუეფიშ მეჯინათ «CNN International» — ნომერ მაართა ახალი ამბეეფიშ არხი რე, ნამუთ იკენს ევროპაშ, არხო ბჟაეიოლიშ, აფრიკაშ დო ობჟათე ამერიკაშ აუდიტორიას. 2013-2014 წანეფს, გოართოიანაფილი ომაფეშ ომაფე სატელევიზიო ჯარალუაშე "წანაშ ახალი ამბეეფიშ ტელერხო" რდჷ აღიარაფილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* შხვადოშხვა რეგიონშო გჷნოჩამეფიშ გეგმა 

## სქოლიო

: 

კატეგორია:CNN
კატეგორია:ააშ-იშ ტელეარხეფი
კატეგორია:საინფორმაციე ტელეარხეფი
კატეგორია:24 სათიანი ტელეარხეფი
მემედ აბაშიძე

right|thumb|მემედ აბაშიძე
**მემედ იბრაჰიმიშ სქი აბაშიძე**, *მემედ-ბეგი* (დ. 1873, ბათუმი — ღ. 1937) — ქორთუ ოჯარალუე მოღალე, ჭარუ, პუბლიცისტი. სანჯაყ-ბეგ აბაშიძეეფიშ გამნარყი. სტალინური რეპრესიეფიშ გეშა ღურჷ 1937 წანას.

დოჭყაფური განათება მიღჷ ქორთუეფს შქას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალი ჯარალუაშ ბათუმიშ სკოლას. მუმაშ დუდალათ ქიდიგურუ არაბული, სპარსული დო თურქული ნინეფი. ომოღალე ასპარეზიშა გუშართჷ XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს. სისტემატურო ბეშტანდჷ პუბლიცისტურ ჭარილეფს ქორთულ პრესას. აქტიურო მუშენდჷ მუსულმან ქორთუეფს შქას ერუანული იდენტობაშ მოძინაშო დო საქორთუოშ ართიანობაშო, მუშ გეშათ მუსხირენშა რდჷ ჭოფილი დო გინოხორაფილი. 1917 წანას დირთჷ ბათუმშა. დუდენდჷ ქორთუ მუსლიმანეფიშ ოჩეჟმოქიმინჯე ჯარალუას. 1918 წანას პროტესტით აუხვადჷ  აჭარაშა მუშულირ თურქეფს, მუშ გეშათ ოჭოფეს დო ტრაპიზონიშ ჯიხას ქიმთახუნუეს. ჯიხაშე ირტჷ, ქუმორთჷ ქართშა დო დუდშა ქინუდირთჷ „სამუსულმანო საქორთუოშ გჷმადუდიშულაფარ კომიტეტის“. 1919—1921 წანეფს რედაქტორენდჷ გაზეთ „ომუსულმანე საქორთუოს“ („სამუსლიმანო საქართველო“). მაკათური რდჷ აჭარას სხუნუეფიშ ხეშუულებაშ გენწყუალაშო ეტახილ ლჷმას. რდჷ ოოლქე რევკომიშ მაკათური, საქვარენდჷ შხვადოშხვა ოგამამინჯალე პოსტეფს. ქართულო გინოთანგჷ ომარ ხაიამიშ, ნამიქ ქემალიშ ნაჭარეფი. რე მუსხირენი თხობელუაშ ავტორი.

## ლიტერატურა
* *გერსამია ს.,* მემედ აბაშიძე. ბიოგრაფიული ნარკვევი, ბათ., 1960;


## რესურსები ინტერნეტში
* მემედ აბაშიძე

კატეგორია:ნაღურა 1937
კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კატეგორია:ქორთუ ოჯარალუ მოღალეეფი
ხორვატეფი

**ხორვატეფი** (სერბულ-ხორვატული ნინაშ ''ლათინურ'' ანბანს **Hrvati**, სერბულ-ხორვატული ნინაშ ''კირილურ'' ანბანს **Хрвати**) — ეთნონიმი. თე ეთნოსიშ წჷმმარინაფალეფი რომიშ კათოლიკური ოხვამეშ გემაჸვენჯეფი რენა. ხორვატეფს მუნეფიშ ნინაშა ხორვატული უჯოხონა. ხორვატეფიშ უმენტაშობა ხორვატიას (3,8 მლნ) ოხორანს, ნორთი — ბოსნია დო ჰერცეგოვინას (830 ვთშ.), ნორთი ხოლო — სერბეთის (200 ვთშ.).

ხორვატია ოშწანურეფიშ გოძვენას რდჷ ქიანა, სოშეთ მახორობაშ ნორთი შხვადოშხვა ბაძაძეფიშ გეშა ირო ტებულენდჷ ოდაბადეს. ხორვატეფი ამდღა ოორუე დო ობჟათე ამერიკას, ბჟადალ ევროპას დო ოკიანეთის ხოლო ოხორანა, ნამუშეთე ბრელ მასუმა დო მაანთხა გამნარყის მუნეფიშ დუდშა კინე ხორვატი უჯოხონა.

## ლიტერატურა

*
*
*
*
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  Matica hrvatska 
* Review of Croatian History  at Central and Eastern European Online Library
* Croats of Bosnia and Herzegovina: History 
* The Croatian nation at the beginning of the 20th century 
* Famous Croats and Croatian cultural heritage
* Croatian Heritage Foundation  Hrvatska matica iseljenika
* Croatians in Arizona

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
კატეგორია:სლავეფი
კატეგორია:სლავეფმენცარობა
კორეა

**კორეა** — რეგიონი ბჟაეიოლ აზიას, ნამუსჷთ იკენს ჟირ სუვერენული სახენწჷფო: კორეაშ ოკათე დემოკრატიული რესპუბლიკა (ოორუე კორეა) დო კორეაშ რესპუბლიკა (ობჟათე კორეა). რეგიონი იდვალუაფუ კორეაშ ჩქონს, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს ჩინეთი დო ოორუე-ბჟადალშე რუსეთი, ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე აკოხურგილიე  ჸვინთელი დო იაპონიაშ ზუღეფით, ობჟათეშე - კორეაშ საროტით გიშართილი რე იაპონიაშე.

## ეტიმოლოგია
რეგიონიშ ჯოხო მოურს მარკო პოლოშე ევროპაშა მიშნაღელი ზიტყვა კაულიშე (, პინ-ინი Gāolí). მუთ ჩინური ოხორუე რდჷ თიმბორჯიან კორეული ომაფეში, ნამუსჷთ კორეულო *გორიო* ვარდა *კორიო* (고려) ჯოხოდჷ დო 918–1392 წანეფს არსებენდჷ, თიმწჷკმა მუჟამჷსით მარკო პოლოქ იშარჷ აზიაშან. 
ალმახანურ ბორჯიშო ოორუე კორეას ეჭოფილიე ქიანაშ ჯოხოდვალა — *ჩოსონ* (), ობჟათე კორეას — *ხანგუკ* (). ისხუნუ ჯოხოდვალა *კორიო* () მუმალი გოართოიანაფილი კორეაშოთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Андрей Ланьков «Хаотические заметки корееведа о Корее»
* Сайт С. О. Курбанова «О Корее»
* Republic of Korea

კატეგორია:იაპონიაშ ჸოფილი კოლონიეფი
კატეგორია:კორეა
მარჯანიშ ზუღა

thumb|250x250px|მარჯანიშ ზუღაშ რუკა
**მარჯანიშ ზუღა** იდვალუაფუ ავსტრალიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. თიშ თანჯეფი გოჸუნსჷ ბჟადალშე ავსტრალიას, ბჟაეიოლშე ვანუატუს დო ახალი კალედონიას, ოორუეშე სოლომონიშ კოკეფს, ობჟათეშე - ტასმანიაშ ზუღას. დიდი ბარიერული რიფიშ შანულამი ნორთი მარჯნიშ ზუღას რე.

## ქჷგნაჯინით თაშნეშე
* მარჯანიშ ზუღაშ კოკეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:მარჯანიშ ზუღა
კატეგორია:ზუღეფი
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი
ოხოტიშ ზუღა

thumb|300x300px|ოხოტიშ ზუღა
**ოხოტიშ ზუღა** *(; იაპონ.<span contenteditable="false"> </span>オホーツク海)* — რჩქალი ოკიანეშ ბჟადალი ნორთი, თიშ თანჯეფი გოჸუნსჷ ბჟაეიოლშე — კამჩატკაშ ჩქონს, ობჟათე-ბჟაეიოლშე - კურილიაშ კოკეფს, ობჟათეშე კოკი ჰოკაიდოს, ბჟადალშე კოკი სახალინს დო ოორუე-ბჟადალშე ცჷნდჷრიშ ოძგაშეს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Литосфера Охотского моря
* Охотское море в книге: *А.&nbsp;Д.&nbsp;Добровольский, Б.&nbsp;С.&nbsp;Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.

კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:რუსეთიშ ზუღეფი
კატეგორია:მერკე სტატიეფი გეოგრაფიაშ გეშა
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი