სქირონაშქა ზუღა

thumb|300px|სატელიტური ფოტო
[220px|thumb|სატელიტური ფოტო [გიბრალტარიშ საროტიშ განშე. კვარჩხანშე, ევროპა; მარძგვანშე, აფრიკა]]

**სქირონაშქა ზუღა** — ატლანტიშ ოკიანეშ ღანჩოშ ნორთი დო დახე ედომუშამო სქირონათ გოხურგელი ოორუეშე ევროპათ, ობჟათეშე აფრიკათ, ბჟაეიოლშე აზიათ. მინშა სქირონაშქა ზუღა იკოროცხჷ, მუჭოთ ატლანტიკაშ ოკიანეშ ნორთი, მარა მუჭოთ წესინ, მერჩქინელი რე მუჭოთ წყარიშ ზოხო ორგანო.

სქირონაშქა ზუღაშ ჯოხო ლათინური რე mediterraneus (medius, „შქა“ + terra, „დიხა, სქირონა“), ბერძენულს - *mesogeios*. ზუღაშ ფართობი რე მეხოლაფირო 2,5 მილიონი კმ². ოკიანოლოგიას მუში ალტერნატიული ჯოხოეფი რე **ევროაფრიკული სქირონაშქა ზუღა**, ვარ-და **ევროპაშ სქირონაშქა ზუღა** შხვა სქირონაშ შქაში ზუღეფშე გჷშართალო.

უჯვეშაში ბორჯიშე სქირონაშქა ზუღა დოხარგელი ოტრანსპორტე მაგისტრალი რდჷ. თენა რდჷ შანულამი მარშრუტი ანტიკური ბორჯიშე მოჸუნაფილი მეწარმეეფშო დო მეშარეეფშო ოვაჭარე დო კულტურული თირუეფიშ ოწარმაფალო ჯვეში ეგვიპტარეფშო, ბერძენეფშო, რომაალეფშო დო შხვა ხოლოშიანი ბჟაეიოლიშ კათეფშო.
მინი|300პქ|ზუღაშ რელიეფი

## ჯოხოდვალა
სქირონაშქა ზუღაშ ჯოხოდვალა მოურს ლათინური ზიტყვაშე — *mediterraneus*, მუთ **დიხაშ შქას** შანენს (medius, *შქა* + terra, *დიხა*). ბერძენული ჯოხო რე Mesogeios (Μεσόγειος), medius, *შქა* + terra, *დიხა*).

შხვადოშხვა პერიოდეფს, სქირონაშქა ზუღა შხვადოშხვა ჯოხოეფით რდჷ ჩინებული.

## ისტორია

სქირონაშქა ზუღაშ მუკი-მუკის ანტიკური ბორჯიშე მოჸუნაფილი გოვითარაფილი რდჷ შხვადოშხვა ცივილიზაციეფი. სქირონაშქა ზუღას უღუდუ ჯინჯიერი გოლინა თე ცივილიზაციეფიშ ისტორიაშე დო კულტურაშე. თე ზუღა რდჷ მეშქაშალა ვაჭარუაშო, კოლონიზაციეფშო დო ლჷმეფშო, რინაშო ჯინჯი მეშქაშალა რდჷ შხვადოშხვა კათეფშო შხვადოშხვა ფარანეფს.

სქირონაშქა ზუღაშ ჟირი არძაშე უდიდაში ცივილიზაცია კლასიკურ ანტიკურ ხანას რდეს ჯვეში ბერძენული ნოღა-სახენწჷფოეფი დო ფინიკია. მუჟამს ოქტავიანე ავგუსტუსიქ გაჭყჷ რომიშ იმპერია, სქირონაშქა ზუღას ქიგიადუ ახალი ჯოხოქ რომალეფშე — *Mare Nostrum* (*ჩქინი ზუღა*).

დარიუს I-ქ, ნამუქჷთ ეჭოფუ ჯვეში ეგვიპტე, გიჸონჷ არხი, ნამუთ მიორსხუანდჷ სქირონაშქა ზუღას ჭითა ზუღაწკჷმა. 

ახ. წ. ეკ. 476 წანას ქჷდანთხჷ რომიშ იმპერიაქ. თე ბორჯიშე დომინანტური პოზიცია ქჷდეკინჷ ბიზანტიაშ იმპერიაქ, ნამუშ ფორმირებაქჷთ მოხვადჷ რომიშ იმპერიაშ ბჟაეიოლ გვერდშე. შხვა ძალა ბჟაეიოლს რდჷ ისლამი. მუში სიძალიერეშ ზენიტის, არაბეთიშ იმპერია აკონტროლენდ სქირონაშქა ზუღაშ რეგიონიშ 3/4-ს.

ევროპა გერდჷ აჭყანიარაფაშ შარას, მარა უმოსი ორგანიზებული დო ცენტრალიზებული სახენწჷფოეფიშ ფორმირებაქ დიჭყჷ გვიან შქა ოშწანურეფს, რენესანსიშ უკული, XII ოშწანურას.

XV ოშწანურაშე რეგიონს ახალ ძალაქ — ოსმალეთიშ იმპერიაქ დიჭყჷ წჷმოკინა, მუსუთ ოწინანდჷდეს ევროპაშ ქიანეფი.

## გეოგრაფია
სქირონაშქა ზუღა მერცხუაფილი რე ატლანტიკიშ ოკიანეწკჷმა გიბრალტარიშ საროტით ბჟადალშე, ბჟაეიოლშე მარმარილოშ ზუღაწკჷმა დო უჩა ზუღაწკჷმა, დარდანელიშ დო ბოსფორიშ საროტეფით. მარმარილოშ ზუღა მინშა მერჩქინელი რე სქირონაშქა ზუღაშ თიათ, უჩა ზუღა — ვარ. 163 კილომეტრამი ხელობური არხით რე მერცხუაფილი სქირონაშქა ზუღა ჭითა ზუღაწკჷმა.

სქირონაშქა ზუღაშ დიდი კოკეფი რე კვიპროსი, კრეტა, ევბეა, როდოსი, ლესბოსი, ხიოსი, კეფალონია, კორფუ, ნაქსოსი დო ანდროსი ბჟაეიოლშე: სარდინია, კორსიკა, სიცილია, ცრესი, კრკ, ბრაჩი, ჰვარი, პაგი დო მალტა ცენტრალურ ნორთის; იბიცა, მალიორკა დო მინორკა (ბალეარიშ კოკეფი) სქირონაშქა ზუღაშ ბჟადალ ნორთის. 

### კლიმატი
კლიმატი რე ტიპური სქირონაშქაზუღური, ჩხე ზარხულით დო ქექე, ჭვემამი ბზოთონჯით.

### მოხურგე ქიანეფი
thumb|350px|სქირონაშქა ზუღაშ რუკა

21 თეხანურ ქიანას უღუ გჷშალი სქირონაშქა ზუღაშა. 

**[[ევროპა]]** (ბჟადალშე ბჟაეიოლშა): 

* 25px ესპანეთი, 
* 25px საფრანგეთი, 
* 25px მონაკო, 
* 25px იტალია, 
* 25px მალტა, 
* 25px სლოვენია,
* 25px ხორვატია,
* 25px ბოსნია დო ჰერცეგოვინა,
* 25px მონტენეგრო,
* 25px ალბანეთი,
* 25px საბერძნეთი
* 25px თურქეთი;

**[[აზია]]** (ოორუეშე ობჟათეშა): 

* 25px თურქეთი (ანატოლია), 
* 25px კვიპროსი, 
* 25px სირია, 
* 25px ლიბანი, 
* 25px ისრაელი, 
* 25px ეგვიპტე (სინაიშ ჩქონი);

**[[აფრიკა]]** (ბჟაეიოლშე ბჟადალშა): 

* 25px ეგვიპტე, 
* 25px ლიბია, 
* 25px ტუნისი, 
* 25pxალჟირი 
* 25px მაროკო.

თურქეთი დო ეგვიპტე რენა ტრანსკონტინენტური ქიანეფი.

სქირონაშქა ზუღას ომძღჷ ხოლო შხვა ტერიტორიეფი:

* გიბრალტარი (დიდი ბრიტანეთი);
* სეუტა, მელილა დო შხვა გოხოლუაშ კოკეფი (ესპანეთი);
* არკოიტი დო დეკილია (დიდი ბრიტანეთი);
* თურქეთიშ ოორუე კვიპროსიშ რესპუბლიკა;
* ღაზაშ სექტორი პალესტინაშ ტერიტორიას.

სუვერენული ქიანეფიშ ნანანოღეფი დო დიდი ნოღეფი 200,000 კოჩშე უმოსი მახორობათ: 

### სქირონაშქა ზუღაშ დჷნართეფი

ოერეფოშქარე ჰიფროგრაფიკული ორგანიზაციაშ მეჯინათ, სქირონაშქა ზუღა ირთუ ჭიჭე ნართეფო:
thumb|350px|სქირონაშქა ზუღაშ რუკა.

* გიბრალტარიშ საროტი;
* ალბორანიშ ზუღა, ესპანეთი დო მაროკოშ შქას.
* ბალეარიშ ზუღა ესპანეთიშ თარი ტერიტორია დო ბალეარიშ კოკეფიშ შქას;
* ლიგურიაშ ზუღა, კორსიკა დო ლიგურიაშ შქას;
* ტირენიაშ ზუღა, სარდინია, იტალიაშ პენინსულა დო სიცილიაწკმა;
* იონიაშ ზუღა, იტალია, ალბანეთი დო საბერძნეთიშ შქას;
* ადრიატიკაშ ზუღა, იტალია, სლოვენია, ხორვატია, ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, მონტენეგრო დო ალბანეთიშ შქას;
* ეგეოსიშ ზუღა საბერძნეთი დო თურქეთიშ შქას.

### 10 უდიდაში კოკი
thumb||380px|ჟირი არძაშე უდიდაში კოკი სქირონაშქა ზუღას, სიცილია დო სარდინია

## კლიმატი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* გრინპისიშ კამპანია "დობთხილუათ ჩქინი სქირონაშქა ზუღა": საფრთხეეფი, გინოჭყვიდუეფი დო ფოტო პეტიციეფი 
* პლანბლუა - სქირონაშქა ზუღაშ რეგიონიშ გარემო დო გოვითარაფა 
* http://www.ibizaholidays.com/marine-traffic.asp  სქირონაშქა ზუღას ხვამარდეფიშ ყარაფი.
* სქირონაშქა ზუღაშ მიკრო ორგანიზმეფი: სურათეფი დო ინფორმაცია

კატეგორია:სქირონაშქა ზუღა
კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი