open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯვ. წ. 600-იანეფი

**** — ჯვ. წ. VII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 609 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 600 წანას.

## მოლინეფი

კატეგორია:
ჯვ. წ. 700-იანეფი

**** — ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 709 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 700 წანას.

## მოლინეფი

კატეგორია:
ჯვ. წ. 800-იანეფი

**** — ჯვ. წ. IX ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 809 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 800 წანას.

## მოლინეფი

კატეგორია:
ჯვ. წ. 900-იანეფი

**** — ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 909 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 900 წანას.

## მოლინეფი

* ჯვ. წ. 910 — დოღურჷ ისრაელიშ მაფა იერობოამ I-ქ, ხვისტაშა გეშართჷ ნადავქ .
* ჯვ. წ. 910 (ვარ-და 911), გჷმათუთა-გერგობათუთა — ადად-ნირარი II-შ ლესქერუა ჰაბჰიშა, მეჰრიშა დო ქუმანიშა, ქადმუჰეშ ოლქიშ ეჭოფუა.
* ჯვ. წ. 909 — დოჸვილეს ისრაელიშ მაფა ნადავი , ხვისტაშა გეშართჷ ბააშაქ.
* ჯვ. წ. 907 — დებადჷ იუდეაშ მუმალ მაფაქ იოშაფატიქ (გემაფჷ 35 წანერქ).
* ჯვ. წ. 906 (ვარ-და 888, ვარ-და 897) — დოღურჷ ტვიროსიშ მაფა მეტუსასტარქ, ხვისტაშა გეშართჷ თიში ჯიმა ასტარიმუსიქ.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 905 — ადად-ნირარი II-შ გომორძგუა ბაბილონშა.
* ჯვ. წ. 902 — ბიბლიაშ მეჯინათ, „ეთიოპიაშ მაფა“ ზარაიაშ ლესქერუა იუდეაშა.

კატეგორია:
ლიპეცკი

**ლიპეცკი** () — ნოღა (1779а
წანაშე ) რუსეთის, ლიპეცკიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნოღა იფვალუაფჷ მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 428 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт администрации города 
* Фотографии города Липецка
* 
* Липецкий туристический портал

**ოჩინებარე ინფორმაცია**
* История Липецка, фотографии
* Липецк в справочнике городов «Мой город»


კატეგორია:ლიპეცკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
მაგადანი

**მაგადანი** () — ნოღა-ონიშოლი რუსეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. მაგადანიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ბჟაეიოლშე 10,210 კილომეტრიშ მეძენას (ავტომაგისტრალით).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაგადანიშ მერია — ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*Гид по городу Магадану - MagadanGid.ru
*Городской Telegram-чат
* Магадан в энциклопедии «Мой город»
* Фото, история, документы о Магадане и Магаданской области
* Региональный информационный портал KOLYMA.RU
* Новости Магадана и Магаданской области (Колымы) MagadanMedia
* Городская информационная система с интерактивной картой города
* Панорамы Магадана и Магаданской области
* Колымская библиотека


კატეგორია:მაგადანიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ონიშოლეფი
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ონიშოლეფი
უილიამ კრუკსი

**უილიამ კრუკსი** (ინგლ. William Crookes; დ. 17 მანგი, 1832, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 4 პირელი, 1919, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი დო ფიზიკოსი. სპექტროსკოპიშ გიმორინაფათ, ძირუ დო გიმირკვიუ ქიმიური ელემენტი თალიუმი.  გიმიგონჷ კრუკსიშ ლამპა დო რადიომეტრი, ნამუსჷთ კრუკსიშ რადიომეტრის უძახჷნა. კრუკსიქ გიმიგონჷ ოთოლეშ ლინზეფი, ნამუთ 100 %-ით ბლოკუნდჷ ბჟაშ ულტრაიაიაშფერ გჷმოჩხორიაფას. უილიამ კრუკსი გურაფულენდჷ ქიმიას ქიმიაშ ომაფე კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჩესტერიშ კოლეჯის (ასეიან ჩესტერიშ უნივერსიტეტი). რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. კრუკსი სერიოზულო რდჷ დაინტერესებული სპირიტუალიზმით, გიშაკერზაფილო 1874-1875 წანეფს. 1890-იან წანეფს კრუკსი რდჷ ფსიქიატრიული რკვიებეფიშ ჯარალუაშ პრეზიდენტი. 1913-1915 წანეფს უილიამ კრუკსი მუშენდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* უილიამ კრუკსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1832
კატეგორია:ნაღურა 1919
ჯვ. წ. XI ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1001 -
* ჯვ. წ. 1002 - 
...
* ჯვ. წ. 1098 -
* ჯვ. წ. 1099 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1001 -
* ჯვ. წ. 1002 - 
...
* ჯვ. წ. 1098 -
* ჯვ. წ. 1099 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XI ოშწანურა
ჯვ. წ. XII ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1101 -
* ჯვ. წ. 1102 - 
...
* ჯვ. წ. 1198 -
* ჯვ. წ. 1199 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1101 -
* ჯვ. წ. 1102 - 
...
* ჯვ. წ. 1198 -
* ჯვ. წ. 1199 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XII ოშწანურა
ჯვ. წ. XIII ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1201 -
* ჯვ. წ. 1202 - 
...
* ჯვ. წ. 1298 -
* ჯვ. წ. 1299 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1201 -
* ჯვ. წ. 1202 - 
...
* ჯვ. წ. 1298 -
* ჯვ. წ. 1299 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XIII ოშწანურა
ჯვ. წ. XIV ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1301 -
* ჯვ. წ. 1302 - 
...
* ჯვ. წ. 1398 -
* ჯვ. წ. 1399 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1301 -
* ჯვ. წ. 1302 - 
...
* ჯვ. წ. 1398 -
* ჯვ. წ. 1399 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XIV ოშწანურა
მურმანსკი

**მურმანსკი** ()  (1916—1917 წანეფს — **მურმანიშ რომანოვი**, , ) — ნოღა რუსეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, მურმანსკიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

მურმანსკი — მოსოფელიშ უშხუაში ნოღა რე, ნამუთ იდვალუაფჷ ოორუე პოლარული წირეშ მელე. ნოღა იდვალუაფჷ  ბარენციშ ზუღაშ კოლიშ ყუჯიშ კირდეამ ბჟაეიოლ წყარპიჯის. ქიანაშ ართ-ართი უშხუაში ონიშოლი. ოორუე-ატლანტიკური ტიბუ მალობაშ ჭყოლოფუათ მურმანსკი — უგუჸინუ ონიშოლი რე.

ნოღა, კულტურულ-ეთნიკური რეგიონი ლაპლანდიაშ უშხუაში ნოღა რე. იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ოორუეშე 1939 კილომეტრიშ მეძენას (ავტომაგისტრალით), 1490 კმ. (ჰეერით), სანქტ-პეტერბურგიშ ოორუეშე — 1327 (ავტომაგისტრალით), 1020 კმ. (ჰეერით).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт администрации города
* Законодательство Мурманской области
* Подробная схема города

## სქოლიო


კატეგორია:მურმანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ონიშოლეფი
კატეგორია:ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ონიშოლეფი
ჯვ. წ. 910-იანეფი

**** — ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 919 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 910 წანას.

## მოლინეფი

კატეგორია:
ჯვ. წ. XV ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1401 -
* ჯვ. წ. 1402 - 
...
* ჯვ. წ. 1498 -
* ჯვ. წ. 1499 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1401 -
* ჯვ. წ. 1402 - 
...
* ჯვ. წ. 1498 -
* ჯვ. წ. 1499 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XV ოშწანურა
ჯვ. წ. XVI ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1501 -
* ჯვ. წ. 1502 - 
...
* ჯვ. წ. 1598 -
* ჯვ. წ. 1599 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1501 -
* ჯვ. წ. 1502 - 
...
* ჯვ. წ. 1598 -
* ჯვ. წ. 1599 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XVI ოშწანურა
ჯვ. წ. XVII ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1601 -
* ჯვ. წ. 1602 - 
...
* ჯვ. წ. 1698 -
* ჯვ. წ. 1699 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1601 -
* ჯვ. წ. 1602 - 
...
* ჯვ. წ. 1698 -
* ჯვ. წ. 1699 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XVII ოშწანურა
ჯვ. წ. XVIII ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1701 -
* ჯვ. წ. 1702 - 
...
* ჯვ. წ. 1798 -
* ჯვ. წ. 1799 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1701 -
* ჯვ. წ. 1702 - 
...
* ჯვ. წ. 1798 -
* ჯვ. წ. 1799 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XVIII ოშწანურა
ჯვ. წ. XIX ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1801 -
* ჯვ. წ. 1802 - 
...
* ჯვ. წ. 1898 -
* ჯვ. წ. 1899 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1801 -
* ჯვ. წ. 1802 - 
...
* ჯვ. წ. 1898 -
* ჯვ. წ. 1899 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XIX ოშწანურა
ჯვ. წ. XX ოშწანურა

***ვითწანურეფი დო წანეფი***
----

***ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი***
----

* ჯვ. წ. 1901 -
* ჯვ. წ. 1902 - 
...
* ჯვ. წ. 1998 -
* ჯვ. წ. 1999 -

***ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი***
----

* ჯვ. წ. 1901 -
* ჯვ. წ. 1902 - 
...
* ჯვ. წ. 1998 -
* ჯვ. წ. 1999 -

კატეგორია:ჯვ. წ. XX ოშწანურა
ჯვ. წ. 1000-იანეფი

**** — ჯვ. წ. XI ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1009 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1000 წანას.

## მოლინეფი

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1100-იანეფი

**** — ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1109 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1100 წანას.

## მოლინეფი
* ჯვ. წ. 1104 — დირსხჷ კადისიქ, ესპანეთი.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1100 — მაიაშ კალენდარი ბორჯიშ ეკოროცხუას ათე ჭურჭულშე იჭყანს.
* ჯვ. წ. 1100 — ასირიაშ მაფა ტიგლათფილესერ I-ქ ქიდიჸუნჷ ხეთეფი.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1100 — დორიალეფიშ მიშაკათინი ჯვეშ საბერძნეთიშა.
* ჯვ. წ. 1100 — მიკენურ ეპოქაქ გეთჷ თე ცივილიზაციაშ აკორაბადუათ. ქიდიჭყჷ მიკენური დომინანტალაშ კრახიქ.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1100 — გვიანი მიკენური კულტურაქ გეთჷ.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1100 — საბერძნეთიშ წკურუმი წანეფქ ქიდიჭყჷ.
* ჯვ. წ. 1100 — ეგვიპტეს ახალ ომაფექ გეთჷ.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1100 — ჩინეთის შანიშ დინასტიაშ დათებუ.

## შანულამი პერსონეფი
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1102 — სამოელ უწმოხმორაგადექ დებადჷ.
* დოხოლ. ჯვ. წ. 1100 — ზარატუშტრაქ დებადჷ.

## გჷმოგონებეფი, მეგორაფეფი
* ფინიკიალეფქ გეგმიგონეს ანბანი.
* ასირიალეფქ გეგმიგონეს MUL.APIN: წორომურიცხონეფიშ უჯვეშაში კატალოგი.


კატეგორია:
ჯვ. წ. 1001

**** — ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1001 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1137

**** — ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1130-იანეფიშ 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1137 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1200

**** — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1200-იანეფიშ რანწკო 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1200 წანა.

## მოლინეფი
* ეტრუსკეფიშ ისტორიაშ ერკებაშ დოჭყაფა.

* იოსე ნავინქ დოღურჷ.

* ე. ბიკერმანიშ მეჯიბათ, XIX დინასტიაშ მართუალაშ დაჭყაფუ.

* ფრიგიალეფიშ გინოხორაფაშ დოჭყაფა ბალკანეთიშ ობჟათე ტერიტორიაშე.

* დოხოლ. 1200 — ფარაონი რამზეს-საპტაჰი.

* მუტაკილ-ნუსკუშ ღურაშ უკული აშურქ გოუტჷ ასირიაშა მუში დახოლაფირი პიჯი აშურშუმლიშირი, ნამუთ გინმირთჷ გამა კოჩო.

* დოხოლ. 1200 — в მინუსინიშ სტეპეფს ანდრონოვოშ კულტურას გიშმარაჸუნს ოორუე ჩინეთშე გჷმოხორილეფი.

კატეგორია:
ჯვ. წ. 1201

**** — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1200-იანეფიშ რანწკო 9-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1201 წანა.

## მოლინეფი

## დუნაბადი

## ნაღურა

კატეგორია:
კაბეტი ნოვგოროდი

**კაბეტი ნოვგოროდი** (; 1999 წანაშახ ოფიციალურო ჯოხოდჷ — **ნოვგოროდი**) — ნოღა, რუსეთიშ ოორუე-ბჟადალ ფედერალურ ოკრუგის. ნოვგოროდიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ოორუე-ბჟადალშე 552 კილომეტრიშ მეძენას, სანქტ-პეტერბურგიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე — 145 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ონტერნეტის
* Официальный сайт администрации города
* *Арциховский А. В.* 
* Новгород и Новгородская Земля. История и археология Материалы научных конференций
* *Подвигина Н. Л.* «Очерки социально-экономической и политической истории Новгорода Великого в XII—XIII вв.»
* *Янин В. Л.* Берестяная почта столетий.


კატეგორია:ნოვგოროდიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ორიოლი

**ორიოლო**() — ნოღა რუსეთის, ორიოლიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟადალშე 368 კილომეტრიშ მეძენას, წყარმალუ ოკაშ დო თიში ნადუ ორლიკიშ წყარპიჯეფს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт администрации города Орла
* Орёл знакомый и незнакомый
* Город Орёл в картинках
* Книги об Орле и орловцах 


კატეგორია:ორიოლიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
პენზა

**პენზა** () — ნოღა რუსეთის, პენზაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი (1939 წანაშე). იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 629 კილომეტრიშ მეძენას. წყარმალუ სურიშ ჟირხოლო წყარპიჯის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Официальный сайт администрации города 
* 
* Путеводитель по Пензе
* Панорамы и фотографии памятников и красивых мест Пензы


კატეგორია:პენზაშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ფსკოვი

**ფსკოვი** () — ნოღა რუსეთის, ოორუე-ბჟადალ ფედერალურ ოკრუგის, ფსკოვიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ველიკაიას თიწკჷმა წყარმალუ ფსკოვიშ ინაკათუს. მოსკოვიშ ოორუ-ბჟადალშე 743 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт города Псков 
* Официальный сайт г. Псков 
* Великий Псков на портале «Культура.рф»
* 
* История Пскова и области 
* Библиотека редкой литературы о Псковском крае 
* Наследие земли Псковской
* Древний город Псков
* Псковская Держава. Краеведческий архив
* Псков. Краеведческая справочная служба 

### ვიდეომასალეფი
* 
* 
* .


კატეგორია:ფსკოვიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ჩარლზ უაივილ ტომსონი

**ჩარლზ უაივილ ტომსონი** (ინგლ. Sir Charles Wyville Thomson; დ. 5 მელახი, 1830, ლინლიტგოუ, შოტლანდია — ღ. 10 მელახი, 1882, ლინლიტგოუ, შოტლანდია) — შოტლანდიარი ოკეანოლოგი, ბიოლოგი, ზოოლოგი დო გეოლოგი. რდჷ ჩელენჯერიშ ექსპედიციაშ თარი მენცარი. გურაფულენდჷ მედიცინას ედინბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. ტომსონის მედიცინაშ უმოსო ორთაშობური მენცარობეფი ოინტერესუდჷ. 1847 წანას ტომსონიქ ქაკათჷ ედინბურგიშ ბოტანიკაშ ჯარალუას. 1850 წანას გინირთჷ ედინბურგიშ ფიზიკაშ ომაფე ჯარალუაშ მელამოსეთ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ბოტანიკაშ პროფესორო აბერდინიშ უნივერსიტეტის. 1853 წანაშე ტომსონი რდჷ ქუინსიშ კოლეჯიშ (კორკი, ირლანდია) ორთაშობური ისტორიაშ პროფესორი დო 1854 წანაშე მუშენდჷ ქუინსიშ უნივერსიტეტიშ (ბელფასტი) გეოლოგიაშ დო მინერალოგიაშ პროფესორო. 1855 წანას ტომსონიქ ქაკათჷ ედინბურგიშ ომაფე ჯარალუას დო 1877-1882 წანეფს რდჷ თიში ვიცე-პრეზიდენტი. 1869 წანაშე ტომსონი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1868 წანას ტომსონიქ გინირთჷ მენცარობეფიშ ომაფე კოლეჯიშ ბოტანიკაშ პროფესორო დო 1870 წანას ედინბურგიშ უნივერსიტეტიშ ორთაშობური ისტორიაშ პროფესორო. ედინბურგიშ უნივერსიტეტის ტომსონიშ სტუდენტი რდჷ ართურ კონან დოილი. 1871-1872 წანეფს ტომსონი მუშენდჷ ედინბურგიშ ბოტანიკაშ ჯარალუაშ პრეზიდენტო. ჩარლზ უაივილ ტომსონის ჩელენჯერიშ ექსპედიციაშა მიშნაღელი მენცარული კონტრიბუციაშ გეშათ გინოჩეს რაინდიშ ტიტული. ტომსონი რდჷ ჩარლზ დარვინიშ ორთაშობური სელექციაშ თეორიაშ ოპონენტი. ტომსონიშ აზრით დარვინიშ თეორია გვარობეფიშ ევოლუციას ჯგირო ვეთმონწყუნდჷ. ტომსონიშ ჸათე პოზიციას მაჸუნჷ დარვინიშ კრიტიკულ სტატიაქ ჟურნალ "Nature"-ის. ტომსონიქ ღურუ 1882 წანაშ 10 მელახის.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
**The Depths of the Sea* (1873)
**The Voyage of the Challenger* (1877)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩარლზ უაივილ ტომსონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:შოტლანდიარეფი
კატეგორია:შოტლანდიარი ოკეანოლოგეფი
კატეგორია:შოტლანდიარი ბიოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1830
კატეგორია:ნაღურა 1882
რიაზანი

**რიაზანი** (; 1778 წანაშახ — **პერეიასლავლ-რიაზანსკი**) — ნოღა რუსეთის, რიაზანიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 180 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Администрация города Рязани 
* Рязанская городская дума
* История древней Рязани
* Рязанский туристический портал 


კატეგორია:რიაზანიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
ფრენსის მეიტლენდ ბალფური

**ფრენსის მეიტლენდ ბალფური** (ინგლ. Francis Maitland Balfour; დ. 10 გერგობათუთა, 1851, ედინბურგი, შოტლანდია — ღ. 19 კვირკვე, 1882, შამონი, საფრანგეთი) — ინგლისარი ბიოლოგი. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. ბალფურიშ ომენცარე ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ემბრიოლოგია, ევოლუციური ბიოლოგია, ჩხოლარეფიშ მორფოლოგია. გიმირკვიუ გაგაჩამეფიშ ურო-გენიტალური ორგანოეფი, ნერვული სისტემეფი, მიშეღჷ დიდი თია ემბრიოლოგიაშ გოვითარაფაშა. სერიოზული მენცარული რეპუტაციაშ გეშა, ბალფური ომუშებუშა მიჭანეს ოქსფორდიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფშა, მარა ბალფურიქ კემბრიჯის ქუდოსკიდჷ. 1878 წანაშე ბალფური რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1881 წანას ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ ბალფურის გინოჩჷ ომაფე მენდალი. ბალფურიქ 1870-იან წანეფს ტიფით ქიდელახჷ დო ოკურნალებუშა საფრანგეთიშ ალპეფიშა მიდართჷ. ფრენსის მეიტლენდ ბალფურიქ ტრაგიკულო დოღურჷ მონბლანიშ გვალაშა ეშულაშ ბორჯის, 30 წანერქ, 1882 წანაშ 19 კვირკვეს. ბალფური მერჩქინელი რე XIX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ ბიოლოგო. ჩარლზ დარვინი ბალფურის ინგლისარი კიუვიეს უძახუდჷ. ტომას ჰენრი ჰაქსლიშ აზრით, ხვალე ბალფურის შეულებუდჷ თიშ (ჰაქსლიშ) მენცარული შარაშ გაგინძორაფა დო ბალფურიშ დო უილიამ კინგდონ კლიფორდიშ ადრეიან ღურა რდჷ დიდი ტრაგედია მენცარობაშო.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
*''The Elements of Embryology'' (1874) (with Michael Foster)
**A Treatise on Comparative Embryology* (''Volume 1'', ''Volume 2'', 1880-1881)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფრენსის მეიტლენდ ბალფური ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ბიოლოგეფი
კატეგორია:ინგლისარი ზოოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1851
კატეგორია:ნაღურა 1882
იუჟნო–სახალინსკი

**იუჟნო-სახალინსკი** (; 1882-1905 წწ. — **ოფუტე ვლადიმიროვკა**, 1905—1947 წწ. — **ტოიოხარა**;  ზტზ. „უსქვამაში რზენი (ვე, სტეპი)“) — ნოღა რუსეთიშ შორიშ ბჟაეიოლს, იდვალუაფჷ იაპონიაშ ოორუეშე. სახალინიშ ოლქიშ ადმინიატრაციული ცენტრი.

იუჟნო-სახალინსკიშე მოსკოვშა მეძჷ ბონას ფურინჯით 6640 კმ. დო ავტომაგისტრალით — 9280 კმ.

ნოღა იდვალუაფჷ კოკი სახალინიშ ობჟათეშე, წყარმალუ სუსუიაშ წყარპიჯის, ოხოტიშ ზუღაშე 25 კილომეტრიშ მეძენას. კლიმატი — ზჷმიერი მუსონური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იუჟნო-სახალინსკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

## სქოლიო


კატეგორია:იაპონიაშ ჸოფილი ნოღეფი
კატეგორია:სახალინიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ტამბოვი

**ტამბოვი** (; კინოხ — **ტანბოვი**) — ნოღა რუსეთის, ტამბოვიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი. იფვალუაფჷ ოკა-დონიშ რზენს, წყარმალუ ცნაშ ღარილს, მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 460 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტამბოვიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
*ტამბოვიშ სურათეფი
*Tambov news
*
*Tambov Rebellion by Sennikov Published by Posev, in Moscow 2004.

კატეგორია:ტამბოვი
კატეგორია:ტამბოვიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ორთაშობური მენცარობა

**ორთაშობური მენცარობა** რე მენცარობაშ დისციპლინა, ნამუთ გურაფულენს ორთაშობურ ფენომენეფს ობზერვაციული დო ექსპერიმენტალური რკვიებეფიშ გიმორინაფათ. ორთაშობურ მენცარობაქ შილებე დირთას ჟირი ნოჸელათ: თელარაშ მენცარობეფით დო ფიზიკური მენცარობეფით. თელარაშ მენცარობაშ ალტერნატიული ჯოხოდვალა ბიოლოგია რე. ფიზიკური მენცარობეფი ირთუ შხვადოშხვა დარგეფო: ფიზიკა, ქიმია, დიხაუჩაშ მენცარობეფი დო ასტრონომია.

## ლიტერატურა
* Defining Natural Sciences Ledoux, S. F., 2002: Defining Natural Sciences, *Behaviorology Today*, **5(1)**, 34–36.

კატეგორია:ორთაშობური მენცარობეფი
ტვერი

**ტვერი** (; 1931-1990 წწ. — **კალინინი**) — (რუს. ) ნოღა რუსეთის, ტვერიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენრტი. იდვალუაფუ წყარმალუ ვოლგაA წყარპიჯის, თიშა ინმაკათე წყარმალუეფიშ ტვერცაშ დო ტმაკაშ არანს, მოსკოვიშ ოორუე-ბჟადალშე 177,6 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт местного самоуправления города Твери 
* Тверь в энциклопедии «Мой город»
* Интерактивная карта города и области.
* Электронный справочник организаций с картой города «2ГИС»
* Достопримечательности города Тверь
* Официальный список объектов историко-культурного наследия Тверской области


კატეგორია:ტვერიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ტულა

**ტულა** () — ნოღა რუსეთის, ტულაშ ოლქიშ ადმინიატრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ წყარმალუ უპაშ წყარპიჯის, მოსკოვიშ ობჟათეშე 180 კილომეტრიშ მეძენას. ნოღაშ სიგჷნძა ოორუეშე ობჟათეშა — 30 კმ, ბჟადალშე ბჟაეიოლშა — 25 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Сайт «Тула ушедшего века» 


კატეგორია:ტულაშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
სალეხარდი

**სალეხარდი** (-შე „კოდმეშ ხორუა“, , 1933 წანაშახ — **ობდორსკი**) — ნოღა რუსეთის, იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ მიშმურს ტიუმენიშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა. იდვალუაფუ მოსკოვიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 2436 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт муниципального образования город Салехард 
* Информационный сайт города Салехард
* Описание герба Салехарда
* Достопримечательности и объекты культуры Салехарда 
* Салехард. Страницы истории.
* Информационный портал города Салехард

*
კატეგორია:იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი

**ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი** (ინგლ. Sir Edward Albert Sharpey-Schafer; დ. 2 მანგი, 1850, ჰორნზი, მიდლსექსი, ინგლისი — ღ. 29 მელახი, 1935, ნორთ-ბერიკი, ისტ-ლოტიანი, შოტლანდია) — ინგლისარი ფიზიოლოგი. შარპეი-შაფერიქ ჯორჯ ოლივერიწკჷმა ართო ძირუ დო გიმირკვიუ ადრენალინი. შარპეი-შაფერიქ მიშეღჷ ტერმინეფი "ენდოკრინული" დო "ინსულინი". აკიმუშუ ხელუანური შურიშღალაშ ახალი მეთოდი, ნამუსჷთ შაფერიშ მეთოდის უძახჷნა. შარპეი-შაფერი მერჩქინელი რე ენდოკრინოლოგიაშ დუმარსხუაფალო.

ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი გურაფულენდჷ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის, სოდეთ თიში ომენცარე ხემანჯღვერი რდჷ გიშარჩქინელი ინგლისარი ფიზიოლოგი უილიამ შარპეი. გურაფაშ თებაშ უკულ შარპეი-შაფერი მუშენდჷ ომაფე ინსტიტუტიშ ფიზიოლოგიაშ პროფესორო. 1899 წანაშე მუშენდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიოლოგაშ პროფესორო. 1933 წანაშე რდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი-ემერიტუსი. 1878 წანას შარპეი-შაფერიქ გინირთჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათურო. 1902 წანაშე რდჷ ედინბურგიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. შარპეი-შაფერი რდჷ ბრიტანეთიშ ფსიქოლოგიური ჯარალუაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. 1911-1912 წანეფს მუშენდჷ ბრიტანეთიშ მენცარობეფიშ ასოციაციაშ პრეზიდენტო დო 1912 წანას ბრიტანეთიშ მედიცინაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტო. 1913 წანას ბრიტანეთიშ მაფა ჯორჯ V-ქ შარპეი-შაფერის გინოჩჷ რაინდიშ ტიტული. ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი რდჷ ომაფე მენდალიშ, კოპლიშ მენდალიშ დო კამერონიშ პრემიაშ ლაურეატი.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *A Course of Practical Histology* (1877)
* *Essentials of Histology* (1885)
* *Advanced Text-Book of Physiology by British Physiologists* (1898)
* *Experimental Physiology* (1910)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1850
კატეგორია:ნაღურა 1935
ნარიან-მარი

**ნარიან-მარი** ( „ჭითა ნოღა“) — ნოღა რუსეთის, ნენეფიშ ავტონომიუ ოკრუგიშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო აკა ნოღა. იდვალუაფჷ ოორუე პოლარული წირეშ მელე, წყარმალუ პეჩორაშ გიმენ მალობას, ბარენციშ ზუღაშე 110 კილომეტრიშ მეძენას.
მოსკოვიშე ნარიან-მარიშა მეძჷ — 1501 კმ., არხანგელსკიშე — 660 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Официальный сайт муниципального образования «Городской округ „Город Нарьян-Мар“»
* Официальный сайт Совета городского округа «Город Нарьян-Мар»
* Печорский край. Секунда истории"
* Официальный сайт Ненецкой центральной библиотеки имени А. И. Пичкова 


კატეგორია:ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ხანტი-მანსიისკი

**ხანტი-მანსიისკი** (, ) — ნოღა რუსეთის,  ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი — იუგრაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ქიანაშ ავტონომიურ ოკრუგეფიშ ცენტრეფს შქას აკა რე 100 000-შე უმოსი ადამიერშე. იდვალუაფჷ ბჟადალი ცჷნდჷრიშ ვეს, წყარმალუ ირტიშიშ მარძგვან წყარპიჯის, მოსკოვიშ ბჟაეიოლშე 2,595 კილომეტრიშ მეძენას. რუსეთიშ ჟირ ნოღაშე (ივანოვოწკჷმა ართო) ართ-ართი რე, ნამუთ იდვალუაფუ კონფლუენციაშ ჭურჭულს — აბანს, სოდე ართიანს გინმოკვათჷნა რსულცირფამი პარალელეფი დო მერიდიანეფი (მინუტეფიშ დო სეკუნდეფიშ უმუშო). კოორდინატეფი — 61° ოორ. გ. 69° ელ. გ. ათე განიშ ნოღეფს, მესიშ თუთაშ ბოლოშე კვირკვეშ თუთაშ ოშქაშეშა უჩქჷ თიჯგურა ასტრონომიული მოლინა, მუჭოთ რე ჩე სერი.

## Ссылки

* Официальный информационный портал органов местного самоуправления г. Ханты-Мансийска 
* Ханты-Мансийск в энциклопедии «Мой город»
* Городской форум Ханты-Мансийска


კატეგორია:ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ჰიუზიშ მენდალი

**ჰიუზიშ მენდალი** (ინგლ. Hughes Medal) რე ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ ირწანიანი ჯილდო, ნამუთ გინმაჩამუ ფიზიკაშ დარგის მოხანდე, მენცარეფს გიშაკერზაფილო თი მენცარეფს, ნამუეფით მოღალენა ელექტრობაშ დო მაგნეტიზმიშ დარგეფს. მენდალი გიშარჩქინელი ბრიტანალი-ამერიკალი ფიზიკოსიშ დო გჷმმაგონებელიშ დევიდ ედუარდ ჰიუზიშ ჯოხონობაშ რე. მენდალიშ მაართა ლაურეატი 1902 წანას რდჷ ამერიკალი ფიზიკოსი ჯოზეფ ჯონ თომსონი. მენდალს მოჸუნს 2000 £-შ მუდანობაშ ფინანსური პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Royal Society: Hughes Medal

კატეგორია:ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ ჯილდოეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ჯილდოეფი
უილიამ ლორენს ბრეგი

**უილიამ ლორენს ბრეგი** (ინგლ. Sir William Lawrence Bragg; დ. 31 მელახი, 1890, ადელაიდა, ავსტრალია — ღ. 1 კვირკვე, 1971, ვალდრინგფილდი, იფსუიჩი, საფოლკი, ინგლისი) — ავსტრალიას დუნაბადჷ ინგლისარი ფიზიკოსი. რენტგენული გჷმოჩხორიაფაშ გჷმორინაფათ, კრისტალური სტრუქტურაშ ანალიზიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა ლორენს ბრეგის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1915 წანას. ლორენს ბრეგიქ პრემია მიპალუ მუში მუმა უილიამ ჰენრი ბრეგიწკჷმა ართო. უილიამ ლორენს ბრეგიქ დო უილიამ ჰენრი ბრეგიქ წჷმარინეს რენტგენული დიფრაქციაშ კანონი, ნამუთ ბრეგიშ კანონიშ ჯოხონობათ რე შინელი დო ნამუსჷთ გერსხილი რე  კრისტალური სტრუქტურა. ლორენს ბრეგიქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია რენტგენოსტრუქტურული ანალიზიშ გოვითარაფაშა.

## ლიტერატურა
* Hunter, Graeme (2004). Light Is A Messenger, the Life and Science of William Lawrence Bragg. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-852921-X.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლორენს ბრეგი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1890
კატეგორია:ნაღურა 1971
უილიამ ჰენრი ბრეგი

**უილიამ ჰენრი ბრეგი** (ინგლ. Sir William Henry Bragg; დ. 2 კვირკვე, 1862, უიგტონი, კამბერლენდი, ინგლისი — ღ. 12 მელახი, 1942, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, ქიმიკოსი, მათემატიკოსი დო სპორტსმენი. რენტგენული გჷმოჩხორიაფაშ გჷმორინაფათ, კრისტალური სტრუქტურაშ ანალიზიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა უილიამ ჰენრი ბრეგის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1915 წანას. უილიამ ჰენრი ბრეგიქ პრემია მიპალუ მუში სკუა უილიამ ლორენს ბრეგიწკჷმა ართო. უილიამ ლორენს ბრეგიქ დო უილიამ ჰენრი ბრეგიქ წჷმარინეს რენტგენული დიფრაქციაშ კანონი, ნამუთ ბრეგიშ კანონიშ ჯოხონობათ რე შინელი დო ნამუსჷთ გერსხილი რე კრისტალური სტრუქტურა. მუმა დო სკუა ბრეგეფიშ ჯოხონობაშ რე მინერალი ბრეგიტი.

უილიამ ჰენრი ბრეგი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1886 წანას ბრეგიქ ომუშებუშა ავსტრალიაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ადელაიდაშ უნივერსიტეტის, მათემატიკაშ დო ექსპერიმენტალური ფიზიკაშ პროფესორო. 1909 წანას ბრეგიქ ბრიტანეთიშა დირთჷ დო იმუშუ დიო ლიდსიშ უნივერსიტეტის დო უკულ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის. 1923 წანაშე ბრეგი რდჷ ბრიტანეთიშ ომაფე ინსტიტუტიშ ქიმიაშ პროფესორი. 1935-1940 წანეფს უილიამ ჰენრი ბრეგი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი.

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი
* 1907: ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური
* 1915: მატეუჩიშ მენდალი
* 1915: ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის
* 1915: ბარნარდიშ მენდალი
* 1915: ბეიკერიშ ლექციაშ პრემია
* 1916: რუმფორდიშ მენდალი
* 1917: ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ კომანდორი
* 1920: რაინდი-კომანდორი
* 1930: კოპლიშ მენდალი
* 1930: ფრანკლინიშ მენდალი
* 1931: Order of Merit
* 1936: ფარადეიშ მენდალი
* 1939: ჯონ კარტიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* უილიამ ჰენრი ბრეგი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* უილიამ ჰენრი ბრეგი Nobelprize.org-ის
* გიშნაგორა მენცარული პუბლიკაციეფი

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:დუნაბადი 1862
კატეგორია:ნაღურა 1942
მერი ფრენსის ლაიონი

**მერი ფრენსის ლაიონი** (ინგლ. Mary Frances Lyon; დ. 15 მესი, 1925, ნორვიჩი, ინგლისი — ღ. 25 ქირსეთუთა, 2014, ოქსფორდშირი, ინგლისი) — ინგლისარი გენეტიკოსი, ძირუ დო გიმირკვიუ X-ქრომოსომაშ ინაქტივაცია, ნამუსჷთ ლაიონიზაციას ხოლო უძახჷნა. მერი ლაიონი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი რონალდ ფიშერიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის. ლაიონი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1973 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო 1979 წანაშე ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ ასოცირებული მაკათური. 1984 წანას ლაიონიქ მიპალუ ომაფე მენდალი, 1997 წანას ვოლფიშ პრემია მედიცინას დო ემორიშ პრემია. 2003 წანას გენეტიკაშ ჯარალუაქ ლაიონის გინოჩჷ მენდელიშ მენდალი. 2006 წანას მერი ლაიონიქ მიპალუ როზენსტილიშ პრემია. მერი ფრენსის ლაიონიქ ღურუ 2014 წანაშ 25 ქირსეთუთას, ოქსფორდშირის, 89 წანერქ.  2015 წანას გენეტიკაშ ჯარალუაქ დარსხუ მერი ლაიონიშ ჯოხონობაშ მენდალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი გენეტიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1925
კატეგორია:ნაღურა 2014
ნენეფი

მინი|ნენი ბაღანა
**ნენეფი** (ნენ. *ненэй ненэч* (ზიტყვაზიტყვათ — „ნანდული ადამიერი“), *хасово*, *нещанг;* მოჯვეშაფილი ჯოხო — *самоеды*, *юраки*) — სამოედური კათა, ნამუეფჷთ ოხორანა ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ წყარპიჯეფშე ტაიმირიშ ჩქონშახ. ჩქ. წ. პირველ ვითოშწანურას ცჷნდჷრიშ ტერიტორიაშე თეხანურ ხორუაშ არანშა მიგრაციათ გეგნორთეს. 

რუსეთიშ ოორუეშ ჯინჯიერი მახორობაშე ნენეფი არძაშე ანდამჯდანობაშ რენა. 2010 წანაშ ეჭარუათ, რუსეთის ოხორანს 45 000 ნენი, ნამუეფშე 29 772 ოხორანს იამალ-ნენეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის.

ტრადიციულო ნენეფი მეერემალას მეჸუნა. იამალიშ ჩქონს ვითიშობათ ნენი ერემს დჷთმიჭყანუანს, ნამუეფიშ ართამი მუდანობა 500 000 ერემშე უმოსი რე. ნენეფიშ უმენტაშალა გეგია რინას მეთხოზჷ.

რუსეთიშ ჟირი ავტონომიური რეგიონიშ ჯოხოს იშინუაფუ ნენეფი, მუჭოთ თარი მახორობა (ნენეფიშ დო იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგეფი).

რე ნენეფიშ ჟირი ტომი — ტუნდრული დო ტყაში. ნენეფიშ უმენტაშალა ტუნდრალი რე. თინეფი ოხორანა ჟირ ავტონომიურ რეგიონს. ტყაშ ნენეციშ მუდანობა რე 1500 ადამიერი.

## სქოლიო
ივო ანდრიჩი

**ივო ანდრიჩი** (სერბ. Иво Андрић, დ. 9 გჷმათუთა, 1892, დოლაცი, ბოსნია, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 13 მელახი, 1975, ბელგრადი, სერბეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა, იუგოსლავიაშ სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა) — იუგოსლავიარი პოეტი, ჭარუ, ნოველისტი, პოლიტიკოსი დო დიპლომატი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1961 წანას. თიშ ნაჭარეფი უმოსო ეთმოჭარუნს რინას ოსმალეთიშ იმპერიაშ უკუპირებულ ბოსნიას.

ივო ანდრიჩი გურაფულენდჷ სარაევოშ სკოლას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ზაგრებიშ დო გრაციშ უნივერსიტეტეფს, სოდეთ ობჟათე სლავეფიშ ისტორიას გურაფულენდჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ გრაციშ უნივერსიტეტის 1924 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიპლომატო. რდჷ იუგოსლავიაშ ელჩი გერმანიას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ცხოვრენდჷ ბელგრადის. ლჷმაშ თებაშ უკულ უკებუდჷ შხვადოშხვა ცერემონიული პოსტეფი. ანდრიჩიქ ღურუ 1974 წანას. ბინა ბელგრადის სოდეთ ანდრიჩი ცხოვრენდჷ, ასე ანდრიჩიშ მუზეუმი რე. ანდრიჩი მერჩქინელი რე სერბული ლიტერატურაშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ივო ანდრიჩი Nobelprize.org-ის
* ივო ანდრიჩი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ივო ანდრიჩიშ ფონდი
* ივო ანდრიჩიშ მუზეუმი 

კატეგორია:იუგოსლავიარეფი
კატეგორია:სერბი ჭარუეფი
კატეგორია:სერბი პოეტეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1892
კატეგორია:ნაღურა 1975
ანადირი

**ანადირი** (,  (ობჟათეშ დო დინოხოლენი ჩუქჩეფი), *Въэӈын* (ოორუე ჩუქჩეფი)) — ნოღა დო ონიშოლი რუსეთიშ უკიდაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგიშ დო ანადირიშ რაიონიშ (ვენშმურს რაიონიშ აკოდგინალუაშა) ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ მოსკოვიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 6,192 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Anadyr — Online
* Чукотка — прекрасный и… суровый край
* 


კატეგორია:რუსეთიშ ონიშოლეფი
კატეგორია:ბერინგიშ ზუღაშ ონიშოლეფი
კატეგორია:ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ოუენ რიჩარდსონი

**ოუენ უილანს რიჩარდსონი** (ინგლ. Sir Owen Willans Richardson; დ. 26 პირელი, 1879, დიუსბერი, უესტ-იორკშირი, ინგლისი — ღ. 15 ფურთუთა, 1959, ალტონი, ჰემფშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, თერმოელექტრონული ემისიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა (ნამუსჷთ უკულ გიარსხუ რიჩარდსონიშ კანონიქ), გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1928 წანას. ოუენ რიჩარდსონი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ რიჩარდსონი მუშენდჷ კავენდიშიშ ლაბორატორიას. 1906-1913 წანეფს იმუშუ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის. 1914 წანას ბრიტანეთიშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ლონდონიშ ომაფე კოლეჯის, ფიზიკაშ პროფესორო. რიჩარდსონი ოკათუდჷ 1927 წანაშ სოლვეშ კონფერენციას. 1944 რიჩარდსონიქ პენსიაშა მიდართჷ. ღურუ 1959 წანას. რიჩარდსონი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. შხვადოშხვა ბორჯის მიპალუ ომაფე მენდალი დო ჰიუზიშ მენდალი. 1939 წანას მიაჩჷ რაინდი-ბაკალავრიშ ტიტულიქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოუენ რიჩარდსონი Nobelprize.org-ის
* ოუენ რიჩარდსონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1879
კატეგორია:ნაღურა 1959
ხანტეფი

thumb|200px|ხანტი ხანერეფი
thumb|250px|ხანტეფიშ ოხორუ — ჩუმი
**ხანტეფი** (დორხველი ჯოხოდვალა Ханти, *ხანტი* — „ადამიერი“) — ფინურ-უგარული ბუნაშ კათა. ოხორანა რუსეთიშ წყარმალუეფიშ ობიშ, ირტიშიშ დო თინეფიშ ნადუეფიშ წყარპიჯეფს. ხანტეფი უმენტაშო ოხორანა ტიუმენიშ ოლქის, იამალ-ნენეფიშ (ხანტეფიშ 30,5%) დო ხანტი-მანსიშ (59,7 %) ავტონომიურ ოკრუგეფს, თაშნეშე ტომსკიშ ოლქის (3 %) დო კომიშ რესპუბლიკას (0,3 %). მუდანობა 31 500 (2010, ეჭარუა). რაგადანა ხანტი ნინაშა. გიშმართჷნა ხანტეფიშ სუმი ბუნას: ოორუეშ, ობჟათეშ დო ბჟაეიოლიშ. ხანტეფიშ ეთნოგენეზიქ დიჭყჷ ჯვ.წ. I ვითწანურაშ დათებუს აბორიგენი მახორობაშ დო მოულირი ფინურ-უგარული ტომეფიშ ესვარუაშ ოსხირშა. ტრადიციულო მეთხოზჷნა მეჩხომალას, მაჯინობას დო მეერემალას. რელიგია — შამანიზმი დო მართლმადიდებელობა. მითახორანა თ.ჯ. ჩუმეფს.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ханты 
* Словарь народа Ханты 
* Хантыйские музыкальные инструменты 
* Виртуальное стойбище хантов и манси 
* Мифология хантов 

კატეგორია:ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
იორგოს სეფერისი

**იორგოს სეფერისი** (ბერძ. Γιώργος Σεφέρης; დაბადებაშ გვარი - სეფერიადისი ბერძ. Σεφεрιάδης, დ. 29 ფურთუთა, 1900, ურლა, ოსმალეთიშ იმპერია — ღ. 20 ეკენია, 1971, ათენი, საბერძნეთი) — ბერძენი პოეტი დო დიპლომატი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1963 წანას, საბერძნეთიშ ელჩი ბრიტანეთის 1957-1962 წანეფს. სეფერისი მერჩქინელი რე საბერძნეთიშ XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ პოეტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იორგოს სეფერისი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი პოეტეფი
კატეგორია:ბერძენი დიპლომატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ბერძენი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1900
კატეგორია:ნაღურა 1971
ნელი ზაქსი

**ნელი ზაქსი** (გერმ. Nelly Sachs; დ. 10 ქირსეთუთა, 1891, შონებერგი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 12 მესი, 1970, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — გერმანალი-შვედი პოეტი დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1966 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Guide to the Papers of Nelly Sachs
* Red Yucca – German Poetry in Translation (trans. by Eric Plattner)
* 
* Map  showing location of Maaßenstraße and Nelly-Sachs-Park in Berlin-Schöneberg.
* A selection of works by Sachs from the Sophie database

კატეგორია:დუნაბადი 1891
კატეგორია:ნაღურა 1970
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
ბელოსტოკი

**ბელოსტოკი**, ბიალისტოკი ( , , , ) — ნოღა პოლონეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, წყარმალუ ბიალაშ წყარპიჯის. პოდლასიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ბელოსტოკიშე ქიანაშ ნანანოღა ვარშავაშა მეძჷ 188 კმ, ბელარუსიშ ხურგიშახ — 54 კმ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* *А. Цырлин.* Правда и ложь о погроме в г. Белостоке в 1906 г. (, )


კატეგორია:პოლონეთიშ ჸოფილი ურიული აბანეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდინე ცენტრეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
გიუნტერ გრასი

**გიუნტერ ვილჰელმ გრასი** (გერმ. Günter Wilhelm Grass; დ. 16 გჷმათუთა, 1927, დუდიშული ნოღა დანციგი (ასეიან გდანსკი, პოლონეთი) — ღ. 13 პირელი, 2015, ლიუბეკი, გერმანია) — გერმანალი ჭარუ, დრამატურგი, ნოველისტი, პოეტი, სკულპტორი დო გრაფიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1999 წანას.

გიუნტერ გრასიქ დებადჷ დუდიშული ნოღა დანციგის, ასეიან გდანსკის. მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას, 1944-1945 წანეფს. ლჷმაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ სკულპტორო დო გრაფიკოსო. ჭარუა დიჭყჷ 1950-იან წანეფს. გრასიშ არძაშე უმოსო ჩინებული დო პოპულარული რომანი რე *თანაქაშ დოლი*, ნამუთ ევროპული მაგიური რეალიზმის წჷმარინუანს. თანაქაშ დოლი დანციგიშ ტრილოგიაშე ართ-ართი რე. თანაქაშ დოლის უკულ მაჸუნჷ ტრილოგიაშ შხვა წინგეფქ: *კატუ დო ჭუკი* დო *ჯოღორული წანეფი*. თანაქაშ დოლი კინოთ ხოლო რე გინოღალარი. კინოქ მიპალუ ორქოშ პალმაშ ჸაშ დო ოსკარიშ ჯილდოეფი 1979 წანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გიუნტერ გრასი Nobelprize.org-ის
* გიუნტერ გრასიშ ნაჭარეფიშ ერკებული
* გიუნტერ გრასი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* [გრასი [კინოფილმეფიშ ინტერნეტ-მუნაჩემეფიშ ბაზა]-ს]

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:გერმანალი ნოველისტეფი
კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1927
კატეგორია:ნაღურა 2015
ჰაინრიხ ბიოლი

**ჰაინრიხ თეოდორ ბიოლი** (გერმ. Heinrich Theodor Böll; დ. 21 ქირსეთუთა, 1917, კელნი, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 16 კვირკვე, 1985, კროიცაუ, გერმანია) — გერმანალი ჭარუ დო ნოველისტი, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულიან წანეფიშ არძაშე უმოსო ჩინებული დო პოპულარული გერმანალი  ავტორი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1972 წანას.

## ლიტერატურა
* Michael Butler (Ed.): The Narrative Fiction of Heinrich Böll. Social conscience and literary achievement. Cambridge 1994.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებსაიტი 
* The Heinrich Böll Page.

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:დუნაბადი 1917
კატეგორია:ნაღურა 1985
პტოლემე

**პტოლემე** (კოინე Κλαύδιος Πτολεμαῖος, ლათ. Claudius Ptolemaeus, დ. დოხოლაფირო 100, ეგვიპტე, რომიშ იმპერია ღ. დოხოლაფირო 170, ალექსანდრია, ეგვიპტე, რომიშ იმპერია) — მათემატიკოსი, ასტრონომი, ასტროლოგი დო გეოგრაფი. პტოლემე რე ავტორი შხვადოშხვა მენცარული ტრაქტატეფიშ. არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდი რე ალმაგესტი, ნამუთ ეთმოჭარუნს პლანეტეფს, მურიცხეფს დო გეოცენტრიზმის. მაჟირა ნახანდი რე გეოგრაფია, სოდეთ მოჩამილი რე რუკეფი დო პტოლემეშ პერიოდიშ რჩქინა გეოგრაფიაშ დარგის. მასუმა ნახანდი ასტროლოგიური რე დო თიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა რე ტეტრაბიბლოსი. პტოლემე ჭარუნდჷ ჯვეშ ბერძენულ ნინაშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ptolemy's Tetrabiblos at LacusCurtius 
* Entire ''Tetrabiblos'' of J.M. Ashmand's 1822 translation.
* Ptolemy's Geography at LacusCurtius 
* ''Almagest'' books 1–13 The complete text of Heiberg's edition (PDF) Greek.
* ''Almagest'' books 1–6 at Internet Archive

კატეგორია:ასტრონომეფი
კატეგორია:ასტროლოგეფი
კატეგორია:მაჟია ოშწანურაშ მენცარეფი
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მენცარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 100
კატეგორია:ნაღურა 170
Pfizer

**Pfizer Inc.** რე ამერიკული ფარმაცევტული დო ბიოტექნოლოგიური კორპორაცია. კომპანია დარსხუეს გერმანალი ემიგრანტეფქ ჩარლზ ფაიზერიქ (1824–1906) დო ჩარლზ ერჰარტიქ (1821–1891), 1849 წანას, ნიუ-იორკის. კომპანია აწარმენს მედიკამენტეფს დო ვაქცინეფს იმუნოლოგიაშ, კარდიოლოგიაშ, ენდოკრინოლოგიაშ, ონკოლოგიაშ დო ნევროლოგიაშ დარგეფს. Pfizer რე მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში ფარმაცევტული კომპანია. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით კომპანიას Fortune 500-იშ ერკებულს 64-ა აბანი უკინებჷ დო Forbes Global 2000-იშ ერკებულს 49-ა აბანი. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით კორპორაციას 78,500 წორომოხანდე ჸუნს დო კომპანიაშ სუფთა მოგება 9 მილიარდი დოლარიშე უმოსი რე. პფაიზერიშ CEO-შ პოსტი უკინებჷ ბერძენ-ამერიკალი ვეტერინარს ალბერტ ბურლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოფიციალური ვებსაიტი
*პფაიზერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკული კომპანიეფი
კატეგორია:ამერიკული კორპორაციეფი
კატეგორია:ფარმაცევტული კომპანიეფი
კატეგორია:ამერიკული ფარმაცევტული კომპანიეფი
იასუნარი კავაბატა

**იასუნარი კავაბატა** (იაპ. 川端 康成, *კავაბატა იასუნარი*, დ. 11 მანგი, 1899, ოსაკა, იაპონია — ღ. 16 პირელი, 1972, ძუსი, იაპონია) — იაპონარი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1968 წანას. შინელი რე ნოველეფით დო თხობელუეფით: *თირიშ ქიანა* (1935–1937), *იძუშ მასხაპალი ძღაბი* (1926), *ჯვეში ნანანოღა* (1962), *გვალაშ ხონარი* (1949-1954), *ტობა* (1954) დო *ართი კილე* (1964).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იასუნარი კავაბატა Nobelprize.org-ის
* 

კატეგორია:იაპონარეფი
კატეგორია:იაპონარი ჭარუეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:იაპონარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1899
კატეგორია:ნაღურა 1972
Sinovac Biotech

**Sinovac Biotech Ltd.** (ჩინ. 科兴控股生物技术有限公司) — ჩინური ფარმაცევტული კომპანია, ნამუქჷთ დირსხუ 1999 წანას, ჩინეთიშ ნოღა პეკინს. კომპანია გიშმაშქვანს ომოსო ვაქცინეფს. სინოვაკიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ვაქცინეფი რე: CoronaVac (COVID-19-შ ვაქცინა), Inlive (ენტეროვირუსი 71-შ ვაქცინა), Anflu (გრიპიშ ვაქცინა), Healive  (A ჰეპატიტი-შ ვაქცინა), პატონეფიშ ვაქცინეფი დო შხვა.

## COVID-19-შ ვაქცინა
CoronaVac რე ინაქტივირებული ვაქცინა. ვაქცინაქ რკვიებეფიშ მასუმა ფაზა მიკორთჷ ბრაზილიას, ჩილეს, ინდონეზიას, ფილიპინეფს დო თურქეთის. ვაქცინა კეთებული რე ჯვეში, ტრადიციული ტექნოლოგიაშ გჷმორინაფათ (მუჭოთ კოვიდ-19-შ შხვა ვაქცინეფი: მაგალთო, ჩინური სინოფარმიშ BBIBP-CorV ვაქცინა დო ინდური BBV152 ვაქცინა). CoronaVac ტრანსპორტირაფაშ და ჩუალაშ ბორჯის გოჸინუას ვათხულენს დო ჸათეშ გეშათ თიში გიმორინაფა უმოს ადვილი რე. სინოვაკიშ ვაქცინაქ ჩილეს, ოძირუ 66 %-იანი ეფექტურობა, ბრაზილიას 75 %-იანი ეფექტურობა დო ინდონეზიას 94 %-იანი ეფექტურობა. მასუმა ფაზაშ რკვიებფქ თურქეთის ოძირუ 84 %-იანი ეფექტურობა. ბრაზილიას მასუმა ფაზაშ რკვიებეფით ვაქცინა რდჷ 50.7 %-ით ეფექტური. 2021 წანაშ 1 მანგის ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაქ სინოვაკიშ ვაქცინას ავტორიზაცია ქიმეჩჷ. სინოვაკი COVAX პლატფორმას ოკათჷ დო თის ვაქცინაშ მილიონობათ დოზათ ამარაგენს. CoronaVac გიმირინუაფჷ მოსოფელიშ ბრელ ქიანას, ევროპას, აზიას, ობჟათე ამერიკას დო აფრიკას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ჩინური კომპანიეფი
კატეგორია:ფარმაცევტული კომპანიეფი
კატეგორია:ჩინური ფარმაცევტული კომპანიეფი
ერატოსთენე

**ერატოსთენე კირენალი** (ბერძ. Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 276, კირენა (ასეიან ლიბია) — ღ. დოხოლაფირო  ჯვ. წ. 194, ალექსანდრია) — ბერძენი მათემატიკოსი, გეოგრაფი, ასტრონომი დო პოეტი. გურაფულენდჷ კირენაშ გიმნაზიას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ათენს, სოდეთ სტოიციზმის გურაფულენდჷ. გურაფაშ თებაშ უკულ ალექსანდრიაშა მიდართჷ დო რდჷ ალექსანდრიაშ ბიბლიოთეკაშ თარი ბიბლიოთეკარი. ერატოსთენე მოღალენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს. რდჷ გეოგრაფიაშ დუმარსხუაფალი. მიშეღჷ გეოგრაფიული ტერმინეფი, ნამუეფი ამდღა ხოლო გიმირინუაფჷ. ერატოსთენე რდჷ ქრონოლოგიაშ დუმარსხუაფალი, დაზუსტჷ ტროაშ ლჷმაშ შხვადოშხვა თარიღეფი. რიცხუეფიშ თეორიას ერატოსთენექ გიმიგონჷ ერატოსთენეშ ტკიბირი, ნამუშ გჷმორინაფათ შილებე მარტივი რიცხუეფიშ იდენტიფიკაცია. ერატოსთენე რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ ზიმუ დიხაუჩაშ მერიდიანიშ სიგინძა. ერატოსთენე რდჷ ავტორი მენცარული დო ფილოსოფიური ტრაქტატეფიშ. ერატოსთენეშ ნაჭარეფიშ უმენტაშობა დინაფილი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*English translation of the primary source for Eratosthenes and the size of the Earth at Roger Pearse.
*Bernhardy, Gottfried: ''Eratosthenica''  Berlin, 1822 (PDF) (Latin/Greek), Reprinted Osnabruck 1968 (German)
*Eratosthenes' sieve in Javascript 
*About Eratosthenes' methods, including a Java applet 
*Measuring the Earth with Eratosthenes' method

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ბერძენი გეოგრაფეფი
კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ბერძენი ფილოლოგეფი
კატეგორია:ბერძენი ასტრონომეფი
კატეგორია:ბერძენი პოეტეფი
ჟეშუვი

[thumb|200px|თარი [ლიუბომირეფიშ დოხორე. XVIII ოშწანურა.]]

**ჟეშუვი** (), თაშნეშე **რიაშევი** () — ნოღა პოლონეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, კარპატეფიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ვისლოკიშ (წყ. სანიშ ნადუ). ნოღა შანულამი ორკინაშარე ნოსქვი რე. ჟეშუვი იდვალუაფჷ ვარშავაშ ობჟათეშე 333 კილომეტრიშ მეძენას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Gallery 
*Rzeszów City Department
*Welcome to Rzeszów!
*
*Best infoblog in Rzeszów
კელცე

**კელცე** (; პოლონეთიშ ომაფეშ ბორჯის — **კელცი**) — ნოღა პოლონეთიშ ცენტრალურ ნორთის, ვარშავაშ ობჟათეშე 170 კილომეტრიშ მეძენას. 1999 წანაშახ, კელცე რდჷ კელცეშ სავოევოდეშ ნანანოღა, 1999 წანაშ ადმინისტრაციულო რეფორმაშ უკული, შვიენტოკშიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. შხუ ავტომაგისტრალური დო ორკინაშარე ნოსქვი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ვებ-ხასჷლა 
* ვებ-ხასჷლა კელცეშ სურათეფით
* Investments in Kielce
* ჩაშე კელცე 

*
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
კრაკოვი

**კრაკოვი** ( ), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — *ნანანოღაშ ომაფე ნოღა კრაკოვი* (, , ) — ნოღა პოლონეთიშ ობჟათეშე, იდვალუაფჷ წყარმალუ ვისლას, ვარშავაშე 295 კილომეტრიშ მეძენას. 

მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ნანანოღა, არქიეპარქიაშ ცენტრი. პოლონეთიშ ნანანოღა 1038-1596 წანეფს, 1734 წანაშახ — პოლონეთიშ მაფეფიშ კორონაციაშ აბანი. 1815 წანას ნოღა გიმოცხადაფილჷ რდჷ „**დუდმედვარილ, დუდიშულ დო რსულას ნეიტრალურ ნოღათ**, რუსეთიშ იმპერიაშ, ავსტრიაშ ფო პრუსიაშ დოჸუნალაშ გიმე“, მარა 1846 წანას, თე კაბეტი სახენწჷფოეფიშ აპიჯალათ, ავსტრიაშ ოპალუეშა იჸუ მერსხილქ. დინდარი რე ისტორიული ძეგლეფით, ნოღაშ ცენტრი მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა. პოლონეთიშ ართ-ართი უშხუაში ომენცარე, კულტურული, ეკონომიკური დო რელიგიური ცენტრი, პოპულარული ტურისტული ცენტრი.

2000 წანას რდჷ ევროპაშ კულტურული ნანანოღა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* კრაკოვიშ ტურისტული ოზემანჯღვერე 
* სამანცარი ნოღა კრაკოვი
* ურიული კულტურაშ ფესტივალი კრაკოვს 
* ართამი ინფორმაცია კრაკოვიშ გეშა

კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
კატეგორია:ვისლას მადვალი ნოღეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის
*
კატეგორია:ჰანზა
კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
მარგარეტ მიტჩელი

**მარგარეტ მანერლინ მიტჩელი** (ინგლ. Margaret Munnerlyn Mitchell; დ. 8 გერგობათუთა, 1900, ატლანტა,  ჯორჯია, ააშ — ღ. 16 მარაშინათუთა, 1949, ატლანტა, ჯორჯია) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი დო ჟურნალისტი, შინელი რე რომანით "*ბორიაშ ნაღელეფი*", ნამუქჷთ გიშართჷ 1936 წანას. ჸათე რომანიშ გეშათ მიტჩელიქ 1936 წანას მიპალუ წინგიშ ერუანული პრემია დო 1937 წანას პულიცერიშ პრემია. 1939 წანას გიშართჷ რომანიშ ეკრანიზაციაქ, ფილმის უღუდჷ დიდი პოპულარობა დო მიპალუ ოსკარიშ ჯილდო. ფილმიშ რეჟისორი რე ვიქტორ ფლემინგი. მარგარეტ მიტჩელის 1949 წანაშ 11 მარაშინათუთას, ატლანტას, ტაქსიქ ქარაგჷ დო ხუთ დღაშ უკულ 16 მარაშინათუთას, ატლანტაშ გრადიშ ჰოსპიტალს დოღურჷ. მიტჩელი 48 წანერი რდჷ.

## ლიტერატურა
* Edwards, Anne. Road to Tara: The Life of Margaret Mitchell. New Haven: Tichnor and Fields, 1983. ISBN 0-89919-169-X

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Margaret Mitchell  entry at New Georgia Encyclopedia
* Margaret Mitchell: American Rebel – American Masters documentary (PBS)
*Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library, Emory University: Margaret Mitchell collection, 1922-1991
* The Magaret Mitchell interview from ''Yank Magazine'' (1945)

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1900
კატეგორია:ნაღურა 1949
კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატოვიცე

**კატოვიცე** ( ,  — კატოვიცი; *სტალინოგრუდი* () 1953—1956 წწ.) — ნოღა პოლონეთიშ ობჟათეშე, ჟიმოლენ სილეზიას, სილეზიაშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ ვარშავაშ ობჟათე-ბჟადალშე 298 კილომეტრიშ მეძენას. დირსხჷ XIX ოშწანურას, ნოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ  1865 წანას, პრუსიაშ მაფაშ ვილჰელმ I-შ გინოჭყვიდირით.

კატოვიცე — ჟიმოლენი სილეზიაშ დო ობჟათე პოლონეთიშ მენცარობაშ, კულტურაშ, ხერეჭუაშ, ბიზნესიშ, ვაჭარუაშ დო სატრანსპორტე ცენტრი, თაშნეშე ჟილენსილეზიური ოხერეჭე რეგიონიშ თარი ნოღა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* კატოვიცეშ კომერციული ვებ-ხასჷლა
* კატოვიცეშ გეშა 


კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
კატეგორია:სტალინიშ ჯოხოშ მოღვენი ობიექტეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ჸოფილი ნოღეფი
ოპოლე

**ოპოლე** (, ), 1945 წანაშახ **ოპელნი** () — ნოღა პოლონეთის, წყარმალუ ოდრაშ წყარპიჯის, ოპოლეშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. რეგიონიშ კულტურული (ფილარმონია, თეატრი) დო ომენცარე (უნივერსიტეტი, პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი) ცენტრი.

ოპოლე რე პოლონეთიშ ართ-ართი უჯვეშაში ნოღა. იდვალუაფჷ ჟილენი სილეზიაშ ისტორიულ აკანს დო შქა ოშწამურეფშე XX ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ თიში ნანანოღა რდჷ. ოპოლეშ გეშა პირველი შინუა ითარიღებუ 845 წანათ.

1945 წანაშახ ნოღა გერმანიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ ჯოხოთ ოპელნი. 1945 წანაშ 24 ღურთუთას, ნოღა გეჭოფჷ სხუნუეფიშ ჯარქ დო პოტსდამიშ კონფერენციაშ გინჭყვიდირით პოლონეთიშ გეგნაჩჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Opole - Official Tourist Information
* Municipal website
* Urban development of Opole in the *Historical-Topographical Atlas of Silesian Towns*
* Jewish Community in Opole on Virtual Shtetl
* Webcam showing Krakowska Street in Opole 
* CityOn.pl - things to do in Opole

*
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:გერმანიაშ ჸოფილი ნოღეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი