open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სეულიშ მეტროპოლიტენი

**სეულიშ მეტროპოლიტენი** ( *სეულ ჩიხანჩხოლი* ვარდა  *სოულ ტოსი ჩხოლტო*) — მეტროპოლიტენიშ სისტემა სეულს, ობჟათე კორეაშ ნანანოღას, მეტროპოლიტენი მოსოფელს წანმოწანური მეშარეეფიშ რთაფაშ მეჯინათ მა-4 აბანს რე. ფუნქციონირაფა დიჭყჷ 1974 წანაშ 15 მარაშინათუთას. ასეშო აკმოდირთჷ 316 დგჷმილშე დო 9 ღაზიშე 340,6 კმ. სიგჷნძათ. მეტროპოლიტენიშ სისტემაშ მინჯე რე სეულიშ თარობა დო მართჷნს ჟირი კომპანია: Seoul Metro, ნამუშ დოჸუნალას რე ღაზეფი 1-8, დო Seoul Metro Line 9 Corporation ვარდა კუნტას Metro9 მართენს ღაზი 9-ას 38 დგჷმილით.

სეულიშ ონანანოღე რეგიონიშ შოშეგალენური ტრანსპორტიშ ოართე სისტემაშა მიშმურს ინჩხონიშ მეტროპოლიტენწკჷმა, კომპანია Korail-იშ ოპერირაფაშ გიმე მარენჯი მეტროშ ღაზეფწკჷმა დო შხვა კომპანიეფწკჷმა ართო.

## ღაზეფი
სეულიშ მეტროპოლიტენი აკმოდირთჷ 9 ღაზშე.

## გალერეა

ფაილი:Korail Class 351000 4th generation.png|Korail Class 351000 პუნდანსონიშ ღაზის
ფაილი:Korail EMU Class 331000.jpg|Korail Class 331000 კიონისონიშ ღაზის
ფაილი:KORAIL EMU1000 Last2nd(1x82) OC.jpg|მაჟირა გამნარყიშ Korail Class 1000 1-ა ღაზის
ფაილი:Metro 9 Class 9000 EMU.jpg|9000 series VVVF 9-ა ღაზის
ფაილი:SMSC EMU3000 VVVF 301.jpg|3000 series 3=ა ღაზის
ფაილი:20240518 한국철도공사 3000호대.jpg|Korail Class 3000 3-ა ღაზის


## თაშნეშე ქოძირით
* მეტროპოლიტენეფიშ ერკებული

## სქოლიო

*
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ მეტროპოლიტენეფი
მეტროპოლიტენი

[thumb|300px|right|[მოსკოვიშ მეტროპოლიტენიშ ართ-ართი დგჷმილი.]]
**მეტროპოლიტენი**, კუნტას **მეტრო** — რელსეფამი ონოღე ტრანსპორტიშ ნერგვარობა, ნამუშ რელსეფი იდვალუაფუ შოშეეფშე გიშაკერძაფილო, მუჭოთ წესი, დიხაშგიმე. მახინწალეფიშ ყარაფი მეტროპოლიტენს ირეგულირებუ, გარიგაშ მეჯინათ. ტრანსპორტიშ თე გვარობა გიშეგორუაფუ მაღალი წარმუობათ. თის ოშქაშეთ სათის 50-60 ვითოშ ადამიერიშ გინოჸონაფა შეულებჷ. ნოღეფს გჷმოქიმინელი შოშეეფიშ სისტემათ, მეტროპოლიტენი მუჭთ წესი, დიხაშგიმე იდვალუაფუ დო ხვალე მუსხირენ დგჷმილი ეშმურს დიხაშ ჟილეშე. ირი მახინწალს 4-8 ვაგონი გილაჸუნს. გვირაბიშ დიამეტრი 5-6 მეტრის აკმადგინანს. დგჷმილეფიშ პლატფორმეფი სიგჷნძას 160 მეტრიშახ ანჭუ, სიგანას — 16 მ-ს. მეტროპოლიტენიშ ღაზიშ ართი კილომეტრიშ გოჸუნაფა ოშქაშეთ 50 მილიონ ააშ-იშ დოლარშახ დოდოხოდუ. მეტროპოლიტენიშ სიდიდა იძანძჷ 2-კმ-იანი ღაზით ისრაელიშ ნოღა ხაიფას დო ნიუ-იორკიშ დიხაშგიმენი მეტროშ სისტემათ, ნამუშ ედომუშამი სიგჷნძა 1300 კილომეტრიშ უმოსი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
* მეტროპოლიტენეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
*  Mark Ovenden: *Metro Maps of the world.* Capital Transport, London 2005, ISBN 1-85414-272-0
*  Paul Garbutt: *World metro systems.* Capital Transport, London 1997, ISBN 1-85414-191-0 
*  W. J. Hinkel, K. Treiber, G. Valenta und H. Liebsch: *gestern-heute-morgen – U-Bahnen von 1863 bis 2010.* Schmid Verlag, Wien 2004, ISBN 3-900607-44-3.
*  Straßenbahn Magazin: *U-Bahnen.* Geramond Verlag, München 2004, 1, ISBN 3-89724-201-X.

*
კატეგორია:ტრანსპორტი
ობჟათე კორეაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ობჟათე კორეა|ობჟათე კორეაშ რესპუბლიკაშ]] [[ნოღა|ნოღეფი]]** — დოხორელი პუნქტეფი, ნამუეფსჷთ თიჯგურა ადმინისტრაციული სტატუსი უღჷნა, ნამუთ პროვინციაშ ადმინისტრაციული სტატუსიშ ექვივალენტი რე. სეული, ქიანაშ უშხუაში ნოღა დო ნანანოღა რე, ადმინისტრაციულო გიშაკერძაფილი სტატუსიშ ნოღა რე (თიკპიოლსი), თეშ მოხ, შხვა ამშვი უშხუაში ნოღა იკლასიფიცირებჷ, მუჭოთ ბონი დოჸუნალაშ ნოღეფი ვარ-და კაბეტი ნოღეფი (კვანიოკსი). შხვა ნოღეფი (სი) ადმინისტრაციულო პროვინციეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს (ქძ. ობჟათე კორეაშ ადმინისტრაციული დორთუალა). ობჟათე კორეას, ნოღაშ ადმინისტრაციულ ხურგეფშა მიშმურს თიში გალეგანობეფი, თინეფს შქას ოფუტეეფი.

## ნოღეფიშ ერკებული

## ობჟათე კორეაშ საართო რუკა
;რუკას ვა რე ნოღეფიშ უმენტაშობა ეშანილი.
რუკაშ ლეგენდა:

## თაშნეშე ქოძირით
* კორეაშ გიშაკერძაფილი ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* National Statistical Office of the Republic of Korea
* City Population — Die größten Städte in Südkorea
* კორეაშ ერუანული სტატისტიკური ბიუროშ მუნაჩემეფიშ ბაზა


ობჟათე კორეა
შვედეთიშ ნოღეფიშ ერკებული

## შვედეთიშ ნოღეფი მახორობაშ მეჯინათ
შვედეთი  ორთილი რე 21 პროვინციათ (შვედ.*län*), ნამუეფით ირთჷნა 290  თემო (შვედ. *kommun*). მუშჸურე თინეფი ოფუტეეფშე აკმოდირთჷნა. გიმე მოჸონაფილ რცხილს მოჩამილი რე ნოღეფი, სოდე 20 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ. ნოღეფიშ მახორობაშ ეჭარუა მანჯჷ შვედეთიშ სტატისტის ცენტრალური ოფისიიქ 1990, 1995, 2000, 2005 დო 2010 წანეფს (ირო 31 ქირსეთყთას). თაშნეშე მეწურაფილი რე პროვინცია, ნამუთ ეშანილი ნოღა ორხველჷნ. 
 
(ფ. = ფასება)

## შვედეთიშ რუკა
ლეგენდა:

## სქოლიო


შვედეთი
სოლომონიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

**სოლომონიშ კოკეფი** — მორჩილი კოკი სახენწჷფო რჩქალი ოკიანეშ ეკვატორულ ნორთის, ნამუშ მახორობაშ ედომუშამი მუდანობა 500000 ადამიერშახ რე. 
გიმე მოჸონაფილი რცხილს მოჩამილი რე ნოღეფი დო შხვა დოხორელი პუნქტი, ნამუშ მახორობაშ მუდანობა 200 ადამიერშე უმოსი რე, 1986 წანაშ 23 გერგობათუთაშ, 1999 წანაშ 21 გერგობათუთაშ დო 2009 წანშ 23 გერგობათუთაშ ეჭარუათ, დო თაშნეშე თი პროვინციეფი, ნამუსჷთ ორხვლჷ დოხორელი პუნქტი. მახორობაშ მუდანობა მეწურაფილი რე გალეგანობეფიშ უმუშო.

## სოლომონიშ კოკეფიშ რუკა
ლეგენდა:

## სქოლიო

*
სოლომონიშ კოკეფი
მარშალიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

გიმე მოჩამილი რე **[[მარშალიშ კოკეფი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]შ** ერკებული.  კოკი ებეიეშ მოხ,  მარშალიშ კოკეფიშ არძა ონოღე რაიონი მაჯუროშ ატოლს იდვალუაფჷ.

კოკეფიშ მახორობა ედომუშამო დოხოლაფირო 60,000-შახ რე (2005 წანაშ ფასებათ); თე ონოღე რაიონეფიშ უმენტაშობა სმახორობაშ მუდანობა 10,000-შახ რე.

*აიელტაკე
*დელაპ-ულიგა-დიარიტი
*ებეიე
*ლაურა
*რაიროკი

## მარშალიშ კოკეფიშ რუკა
ლეგენდა:

## სქოლიო


მარშალიშ კოკეფი
სლოვაკეთიშ ნოღეფიშ ერკებული

**სლოვაკეთიშ ნოღაშ** სტატუსი () უღუ ქიანაშ 138 დოხორელ პუნქტის. ნოღეფს გვალო ოხორანს 2 939 180 ადამიერი, ანუ ქიანაშ მახორობაშ 54,38 % . 10 000-შე უმოსი მახორობა ოხორანს 66 ნოღას, 10 000-შე 30 000-შახ — 51 ნოღას, 30 000-შე 50 000-შახ — 11 ნოღას, 50 000-შე 100 000-შახ — 8 ნოღას დო 100 000-შე უმოსი ოხორანს 2 ნოღასში. უდიდაში ნოღა რე ნანანოღა ბრატისლავა 413 192 მახორუთ.

## ნოღეფიშ ერკებული

## სლოვაკეთიშ რუკა
ლეგენდა:

## თაშნეშე ქოძირით
* სლოვაკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტერიტორიული დო ადმინისტრაციული ორგანიზაცია სლოვაკეთიშ რესპუბლიკას 
* [სლოვაკეთის მოსახლეობის სტატისტიკა](http://portal.statistics.sk/files/Sekcie/sek_600/Demografia/Obyvatelstvo/tabulky/pocet_obyvatelov/poc_obyv_obce_2010.pdf%20Štatistika%20s%20počtom%20obyvateľov%20v%20obciach%20k%2031.%2012.%202010%20(ŠÚ%20SR)) 

## სქოლიო

*
სლოვაკეთი
ჩინეთიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ჩინეთი]]ს ანდა მუდანობაშ [[ნოღა]]** რე, თინეფშე ანდას ჯვეში ისტორია უღუ. მარა თეხანური ჩინეთის „ნოღაშ“ გიმე იგურიშხონარებჷ ჟირი შხვადოშხვა შანულობაშ მეკონი.

**ნოღეფი ზიტყვაშ ბონი გაგებათ** ვარ-და გეოგრაფიული ნოღეფი, მუჭოთ წესი, ზოხოიანი ადმინისტრაციულ ართულეფს ვაკმოქიმინჷნა. თე ბაძაძით დორხველი ნოღაშ მახორობაშ ფასება რთული რე — სტატიტიკა რჩქვანელობურო იკათუანს ედომუშამი ტერიტორიაშ მახორობას, ნამუთ დოჸუნს ონოღე მუნიციპალიტეტის.

ადმინისტრაციული გაგებათ, (ანუ ადამიერეფიშ მუდანობა, ნამუეფჷთ ნოღაშ ადმინისტრაციულ ხურგეფს ოხორანან, თინეფს შქას ნოღა-ელმაშარეეფს დო ოფუტე რაიონეფს) უშხუაშ ნოღეფი რე (2007 წანაშ ფასებათ): შანხაი (24 632 000, 2010 წ.), პეკინი (19 720 000, 2009 წ.), ჩუნცინი (28 846 170, 2010 წ.), უჰანი (9 785 392, 2010 წ.), სიანი (8 252 000, 2000 წ.), ჩენდუ (11 000 670), ტიანძინი (14 425 000, 2009 წ.), შენიანი (7 760 000, 2009 წ.), ჰარბინი (10 635 971), ნანკინი (8 004 680, 2010 წ.).

ჩინეთის 228 ნოღა რე, ნამუსჷთ 200 ვითოშშე უმოსი მახორუ ჸუნსჷნ, 462 ნოღას — 100 ვითოშშე უმოსი ადამიერით დო 912 ნოღა — 53 ვითოშშე უმოსი ადამიერით.

## ჩინეთიშ ართამი რუკა
;რუკას ნოღეფიშ უმენტაშობა ვა რე ეშანილი.
რუკაშ ლეგენდა:

## სქოლიო


ჩინეთი
მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა

მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფი იკათუანს 4 შტატის:

## მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა 

## სქოლიო



მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფი
პაპუა-ახალი გვინეაშ ნოღეფიშ ერკებული

პაპუა-ახალი გვინეაშ ნოღეფიშ ერკებული.

## პაპუა-ახალი გვინეაშ რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* National Statistical Office of Papua New Guinea 

*
პაპუა-ახალი გვინეა
მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ

**მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ** () — წყაროთხილუ აზერბაიჯანიშ მინგეჩაურიშ რაიონს, წყარმალუ მტკვარს. ზუღაშ დონეშე 71 მეტრ სიმაღალას. სიგჷრძა — 70 კილომეტრი, სიგანა — 18 კილომეტრი. ჟინპიჯიშ ფართობი — 605 კმ². ნტირა — 16,1 კმ³. უდიდაში სიტომბე — 75 მეტრი, ოშქაშე სიტომბე — 27 მეტრი. წყართხილუქ აკიქიმინჷ ენერგეტიკული ღანკეფშო, თაშნეშე წყარმალუ მტკვრიშ გიმენი მალობას წყარალაშე დუდიშ ოთხილარო. გჷმირინუანა ოწყარალო. მინგეჩაურიშ წყაროთხილუშე დუდს ეთმეჭოფჷნს ჟიყარაბაღიშ (172 კმ.) დო ჟიშირვანიშ (123 კმ.) ოწყარალი არხეფი.

## ლიტერატურა

კატეგორია:მინგეჩაური
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ წყაროთხილუეფი
მეხუტოლაფა (ქირსიანობა)

thumb|right|250px|მმეხუტოლაფა, XV ოშწანურაშ რუსული ხატი
**მეხუტოლაფა** — ქირსიანული ოხვამეშ ართ-ართი უჯვეშაში დღახუ. თინა VI ოშწანურაშახ გიშაკერძაფილი ზეიმით ვეიშინუაფუდჷ. 528 წანას, იმპერატორ იუსტინიანეშ (527-565) ბორჯის, ანტიოქიას დუდს ქეგიანთხჷ კონწარი დიხაშნწალუაქ, ნამუქჷთ მიარე ადამიერი გოჭყვიდჷ. ართ უბედრობას მაჟირაქ ქეგიაძინჷ — უჩა ჭირიშ ეპიდემიაქ: ირდღას მუსხირენ ვითოშ ადამიერი ჭყორდუდჷ. თე მორსაშ ბორჯის ართ ჯგირმანინალე ქირსიანს ჟილეშე ქაგინაფეს, ნამჷ-და მეხუტოლაფაშ დღახუ უმოსი ოზეიმეთ ეუშინუაფდესკონ, დო, მუჟამსჷთ თე დღას სერტახუაშ ხვამეფი დო ლიტანიობა მანჯესჷნ, ბიზანტიას უბედრობეფიშ ბუნაქ მეჭყორდჷ. ღორონთიშო მარდობაშ შანო, 544 წანას, ოხვამექ გაჭყჷ, მეხუტოლაფა (მეზადაფა) უფალიშ ღორონთიშ დო მაჩხონაფალი ჩქინიშ იოსე ქირსეში უმოსი ზეიმით ეუშინუაფდეკონ.

## ლიტერატურა
*„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
ფერცველობა

[thumb|right|px|ფერცველობაშ [ხატი (მა-15 ოშწანურა, ნოვგოროდი)]]
**[[იოსე ქირსე|მაჩხონაფალიშ]] ფერცველობაშ დღხუ** (ეიშანუაფუ 6(19) მარაშნათუთას) — 12 ოღრონთე დღახუშე ართ-ართი.  არსხუაფჷ იოსე ქირსეშ თექიანური რინაშ ართ-ართ ჩინებულ ეპიზოდის. ფერცველობაშ გეშა თხობელენს მახარებელი მათე (XVII, 1-13), მარკოზი (VI, 2-13) დო ლუკა (IX, 28-36).

ახალი აპიანიშ მეჯინათ, იოსე ქირსექ მუში მორწაფეეფშე გეგშაგორჷ პეტრე, იაკობი დო იოანე დო თინეფწკჷმა ართო თაბორიშ გვალაშა გეშართჷ ოხვამურო. სოიშახ მაჩხონაფალი იხვამანდჷნ, შულადირ მორწაფეეფს ქუდარულეს. გოკურცხინაფაშ ბორჯის ქოძრეს, ნამჷ-და იოსე ქირსექ ფერი ითირჷნ: „*დო ითირჷ თინეფიშ წჷმი შხვატ ფერო დო გიბარჩხალჷ პიჯი თიშიქ მუჭოთ ბჟა, დო მუკაქუნალქ თიში გჷნირთჷ ატატიათ მუჭოთ თე*“ (მათე XVII, 2). თე ბორჯის მაჩხონაფალიშ ელახ ჟიცაშური დიდებათ გოქუნელი მოსე დო ელია წჷმიმორაგადე გერდეს, ნამუეფით მაჩხონაფალწკჷმა თი ნებაშე დო ტანჯებაშ გეშა რაგადანდეს, ნამუეფით თის (იოსე ქირსეს) იერუსალიმს ელუდჷნ. თეშ მაძირაფუ მორწაფეეფი ურაგადუ ნეტარებაქ გეჭოფჷ დო გოჸვიინაფილი პეტრექ უნებურო წაჷმიძახჷ: „*მოძღუარ ჯგირ რენო ჩქინი თაქიანი რინა. დო დოიტენთ თაქ სუმ ტალავარ: ართი სით, ართი მოსეს დო ართი ელიაის*“ (ლუკა IX, 33). თე ზიტყვეფიშ რაგადიშ უკული თე მუნაფაქ ქეგიოდირთჷ თინეფს, დო მუნაფაშე ირჩქილებედჷ ხონარი ღორონთიშ: „*თენა რე სქუა ჩქიმი ოჸოროფუ, ნამუთ მა სასურეთ გინოვორთჷნე. თის მურჩქილეთ*“ (მათე XVII, 5). შქურინაფილი მორწაფეეფქ პიჯგიმე ქიგიხუეს, თინეფშა იოსექ ქიმერთჷ, ხე გეუწაწჷ დო უწუ: „*გედირთით დო ვაგაშქურნანი*“ (მათე XVII, 7). მჟამსჷთ თინეფქ გიჯინესჷნ, მოსე დი ელია სოთინ ვაჩქუდეს.

კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
კონსერვატიული პარტია (გოართოიანაფილი ომაფე)

**კონსერვატიული პარტია** — პოლიტიკური პარტია გოართოიანაფილ ომაფეს. თეხანური კონსერვატიული პარტიაქ დირსხჷ მა-19 ოშწანურას. თე ბორჯიშე მოჸუნაფილი, პარტია ბრიტანეთიშ თარი ცენტრისტულ-მეკვარჩხანე პოლიტიკური პარტია რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*

კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ პოლიტიკური პარტიეფი
ჭითა (მიარეშანულამი)

**ჭითა**:
* ჭითა - ფერი;
* ჭითა არმია
* ჭითა შილაშ ორდენი
* ჭითა მურიცხიშ ორდენი
* ჭითა ზუღა
* ჭითა ქმერეფი
* ჭითა მარჯანი
* ჭითა გერი
* ჭითა ჭკომუ
ჭითა

**ჭითა** — ფერი მინიმალური სიშხირათ, იძირებე ადამიერიშ თოლით, ძირაფაშ ხურგი ხანერობას დოჸუნს. სინეშ სპექტრის ჭითა ფერეფიშ რეღმაშ სიგჷნძაშ დიაპაზონი რე 630—760 ნმ. სუმელაშე ართ-ართი თარი ფერი RGB სისტემას, თინეფწკჷმა ართო გეძინელი ფერი რე — ცაშფერი.

## სქოლიო


კატეგორია:ფერეფი
ლენი

**ლენი** — ფერეფიშ ბუნაშ ჯოხოდვალა. თიშ რეღმაშ სიგჷნძა რე 440 - 485 (ვარდა 420 - 490) ნანომეტრი. RGB სისტემაშ თარი ფერი რე.

* **ლენი [[აგავა|აგავაშ]]** (*Agave tequilana* var. *weber*) ფურცელეფს ლენი ფერი უღჷნა. თე ჩანარი გჷმირინუაფუ მექსიკური ტეკილაშ ოკეთებელო.
* ნწეროშ ბურდღა ლენი ფერიშ რე.

* მორფოშ ფარფალიას ”მეტალური” ფერი დოჸუნს. თიში ფერი ბჟას დოჸუნს. ბონი სინთეს თიში ფერი ლენი რე, სინდეონდეთის იაიაშფერი-ლენი. 
ლენი ფერი რე დორჩქალაფაშ ფერი, თინა ათინჩენს რსხულს დო გონებას, აკმოქიმინჷნს უშქურანჯობაშ დო ნდებაშ ატმოსფეროს. ლენი ფერი რე კრეატიულობაშ შანი, თიშ გჷმირინაფაშ რეკომენდაფილი რე კლასეფს დო აუდიტორიეფს. ლენი ფერიშ მახასიათაფალეფი: თინჩალაშ ანჭაფა, ჰარმონია ჯამიერწკჷმა, ნდებაშა. ლენი ფერი შხირას ვაუჸორა პაპროსიშ მაშუმალეფს. 
* ლენი შხირას შანენს ლიბრის. ინგლისურს „**black and blue**“ შანენს გოლებირ აბანს. 
* ჯვეშ ეგვიპტეს ლენი შანენდჷ სიმართეს.  ლენი რე ზევსიშ (იუპიტერიშ) დო ჰერაშ (იუნონაშ) ფერი.

## სქოლიო


კატეგორია:ფერეფი
წვანე

**წვანე** — RGB სისტემაშ ართ-ართი თარი ფერი, წვანეთ იკოროცხუ ფერი, ნამუთ იძირებე ელექტრომაგნიტური გჷმობარჩხალაფას (სინთეს) გჷნძე რეღმეფით, ნამუსშ მეხოლაფირი დიაპაზონი რე 510—550 ნმ. CMYK სისტემაშ პოლიგრაფიას წვანე ფერი მიღებუაფჷ ჸვინეთელი დო ლენი-წვანე (ციანიშ) ართიანწკჷმა ესვარუათ.

## ოჭკომალიშ წვანე ოღაფალეფი, E**

* ტარტრაზინი

## სქოლიო

კატეგორია:ფერეფი
ჸვინთელი

**ჸვინთელი** — ფერი მინიმალური სიშხირათ, იძირებე ადამიერიშ თოლით, ძირაფაშ ხურგი ხანერობას დოჸუნს. სინთეშ სპექტრის ჸვინთელი ფერეფიშ რეღმაშ სიგჷნძაშ დიაპაზონი 570—590 ნმ. რე. 

ჸვინთელი ზოგადო იასოცირებუ, ორქოწკჷმა, ბჟაწკჷმა, ოპტიმიზმწკჷმა, სიამნებაწკჷმა. თის შანულამი აბანი უკებჷ აზიურ ქიანეფს, გიშაკერზაფილო ჩინეთს.

## სქოლიო


კატეგორია:ფერეფი
ჸვინთელი (მიარეშანულამი)

**ჸვინთელი**:
* ჸვინთელი - ფერი;
* ჸვინთელი ზუღა
* ჸვინთელი წყარგიმენი ნიში
* ჸვინთელი პრესა
* ჸვინთელი ნირსი (რომანი)
* ტრე სკილინგ ჸვინთელი
* ჸვინთელი პეჭისოკო
* ჸვინთელი ჩეჩელა
* ჸვინთელი წიკვა სოკო
ჩე

**ჩე** თაშნეშე **რჩე** — არძაშე ღილე ფერი. თე ფერიშ რე ბჟა, თირი, ჸინი დო თ. უ. ჩეშ აწმარენჯი ფერო იკოროცხჷ უჩა. კომპიუტერეფს დო ტელევიზორეფს ჩე ფერი აკოდგინელი რე ლენი, ჭითა დო ღილე წვანე ფერეფიშ ესვარუაშ შედეგო. დორჩინაშ ბორჯის ადამიერიშ თომა ირჩეალებჷ. ეიოშინალი რე თინა, ნამჷ-და რომიშ პაპიშ ტრადიციული მუკაქუნალი ჩე ფერიშ რე. დაოსიზმის ჩე დო უჩა ართიანიშ აწმარენჯო იკოროცხჷ, მარა თეჯგურა ფერეფო, ნამუეფსჷთ ართო რინა (რსხუ) შეულებჷნა. ჩე შილა იკოროცხჷ დანებებაშ დო ანჯარიშ დოჸოთამაშ სიმბოლოთ. ჩე დო უჩა ფერი შხირას მიშნუაფჷ ართიანიშ აწმარენჯ ფერეფო, თინეფს უზჷმუანა სინთეს დო უკუმელას, დღას დო სერს, ჯგირს დო გლახას. ჯვეშ ქირსიანულ ხანს რომიშ ოხვამე აქტიურო გჷმირინუანდჷ ჩე ფერს, თე ფერი იკოროცხუ სისასურეშ ფერო, თე ფერიშ მუკაქუნალი უღუდეს პაპეფს, მოსო მოგვიანაფათ თინა უჩა ფერქ დოთირჷ. XVIII დო XIX ოშწანურეფს (ბაროკოშ ეპოქა) თე ფერი დომინანტი რდჷ. საფრანგეთიშ რევოლუციაშ უკული თე ფერქ გჷირთჷ უმოსო მოდურო ფრანგი ოსურეფშო. კინ თი ოშწანურეფს ქომოკოჩშო დო ოსურშო თე ფერიშ მუკაქუნალი რდჷ რსულას ნეიტრალური. XX ოშწანურას ჩე ყარაფი რდჷ ბოლშევიკეფიშ თარი აწმარენჯი.

პოლიტიკას ჩე ფერი თარო იასოცირებჷ მონარქიაწკჷა. თაშნეშე ჩე შანულამი ფერი რე არქიტექტურას. თე ფერი იკოროცხჷ სიწიმინდეშ სიმბოლოთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.webexhibits.org/pigments/indiv/overview/limewhite.html

კატეგორია:ფერეფი
უჩა

[thumb|260px|უჩა [კატუ უჩა ფონს]]
**უჩა** — ფერი, ნამუსჷთ ობიექტშე სინთეშ მალობაშ ვაუღჷნ. RGB სისტემას ეიშანუაფჷ მუჭოთ #000000. უჩა ფერიშ ტონალობეფი ტუტაშფერი ჯოხო. უჩა ფერი აქრომატული ობიექტი რე, ანუ ფერი ტონალობაშ უმუშო, ჩე დო ტუტაშფერიშ მოგვენო. უჩა ფერი შხირას გჷმირინუაფუ უკუმელაშ სიმბოლური დო ფიგურალურ ეიოშანალო, ჩე — სინთეშო. ჩე დო უჩა შხირას გჷმირინუაფუდჷ აწორინალაშ ეიოჭარალო, თეშ მუჭოთ ჯგირი დო ფური, დღა დო სერი. შქაოშწანურეფიშ ბორჯიშე უჩა ფერი გომორძგუალაშ დო ავტორიტეტიშ სიმბოლო რე, დო ტე ბაძაძით უჩა ფერიშ მუკაქუნალეფი შხირას უღჷნა მოსამართალეეფს, მაგისტრეფს დო თ.უ.

## სქოლიო

კატეგორია:ფერეფი
კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შ ნოღეფი**

thumb|right|200px|კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ რუკა
[thumb|right|200px|[კინშასაშ ცენტრი]]
[thumb|right|200px|[ლუბუმბაშიშ ცენტრი]]

## რუკა
ლეგენდა:


კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა
კონგოშ რესპუბლიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ ნოღეფი ([http://www.cnsee.org/ IHPC]).**

რესპუბლიკას ჟირი შხუ ნოღა რე — ნანანოღა ბრაზავილი 1 252 974 ადამიერი მახორობათ, 2010 წანაშ ეჭარუათ) დო პუენტ-ნუარი (663 400 ადამიერი მახორობათ, 2005 წანაშ ეჭარუათ). თეშნერო, ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო ჟირი ნასუმორი იდვალუაფჷ თე ჟირ აგლომერაციას.

გიმე მოჩამილი რე ნოღეფიშ ერკებული, ნამუშ მახორობაშ მუდანობა 2 000-შე უმოსი რენ, 1984 დო 1996 წანეფიშ ეჭარუაშ მეჯინათ, თაშნეშე 2005 წანაშ ფასებათ. ბრაზავილი ზოხორინელი ართული რე, დო ნამთინ ადმინისტრაციულ ართულს ვარხველჷ.

## რუკა
ლეგენდა:


კონგოშ რესპუბლიკა
ბენინიშ ნოღეფიშ ერკებული

ბენინიშ ნოღეფიშ ერკებული ანბანური ნწკარუთ.
## ბენინიშ ნოღეფიშ ერკებული
[thumb|right|278px|[კოტონუ, ბენინიშ უდიდაში ნოღა]]
thumb|right|278px|ბენინიშ ნოღეფი

## ბენინიშ 10 უკაბეტაში ნოღა

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Benin: largest cities and towns and statistics of their population World Gazetteer 


ბენინი
ბოტსვანაშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|right|300px|ბოტსვანაშ რუკა
[thumb|right|300px|[გაბორონე]]
[thumb|right|300px|[ფრანსისთაუნი]]
**[[ბოტსვანა|ბოტსვანაშ]]&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — ბოტსვანაშ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ *World Gazeteer* მეჯინათ, ბოტსვანას 200 თიჯგურა ნოღა რე, სოდე 1000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## ბოტსვანაშ ნოღეფიშ ერკებული

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


ბოტსვანა
ბურუნდიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ბურუნდი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ბურუნდიშ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ *World Gazeteer* მეჯინათ, ბურუნდის 17 ნოღა რე, სოდე 5 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## ბურუნდიშ ნოღეფიშ ერკებული

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


ბურუნდი
გიტეგა

**გიტეგა** (უწმოხ **კიტეგა**) () — ბურუნდიშ ნანანოღა, გიტეგაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას არქიეპარქია დო აეროპორტი რე.

## ისტორია
2007 წანას ქიანაშ პრეზიდენტი პიერ ნკურუნზიზაქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და გიტეგა მუმალს ქიანაშ ნანანოღათ გჷნირთუდჷნ. 2018 წანაშ 24 ქირსეთუთას პრეზიდენტიქ გაცხადჷ, ნამჷ-და პარლამენტიშ ოჸიაშ უკული ქიანაშ ნანანოღა გიტეგაშა იჸიდჷ გიონოღალირი. 2019 წანაშ 16 ღურთუთას, პარლამენტიშ ჟირხოლო პალატაშ ხონარიშ მეჩამათ ოჸია გჷმუცხადჷ თე ოკითხირს.

## სქოლიო

 
კატეგორია:ბურუნდიშ ნოღეფი
გიტეგა
გაბონიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[გაბონი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** () — გაბონიშ შხუ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. გიმე რცხილს მოჩამილი რე ქიანაშ ვითი შხუ ნოღა. ინტერნეტ ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მეჯინათ, გაბონს 33 ნოღა რე, სოდე 1 500-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## შხუ ნოღეფი

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


გაბონი
კაბო-ვერდეშ ნოღეფიშ ერკებული

კაბო-ვერდეშ რესპუბლიკაშ მახორობაშ 54% (2003) ნოღას ოხორანს. ნანანოღა პრაია, კოკი სანტიაგუს იდვალუაფჷ, დო ქიანაშ უშხუაში ნოღა რე.კოკი სან-ვისენტეს იდვალუაფუ ნოღა მინდელუ, კოკი სალის — სანტა-მარია. რესპუბიკაშ შხვა დოხორელი პუნქტის 10 000-შე მერკე მახორობა ჸუნს.
  

## რუკა
ლეგენდა:


კაბო-ვერდე
კომორიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[კომორიშ კოკეფიშ რსხუ]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** () — კომორიშ კოკეფიშ შხუ დოხორელი პუნტქეფი. ინტერნეტ ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მეჯინათ, კომორიშ კოკეფს 200 ნოღა რე, სოდე 900-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## კომორიშ კოკეფიშ რსხუშ ნოღეფი
thumb|right|250px|კომორიშ ნოღეფი
[thumb|right|250px|[მორონი, კომორიშ კოკეფიშ რსხუშ ნანანოღა]]

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


კომორიშ კოკეფიშ რსხუ
ლესოთოშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ლესოთო]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** () — ლესოთოშ შხუ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მეჯინათ, ლესოთოს 11 ნოღა რე, სოდე  4 500-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## ლესოთოშ ნოღეფი
thumb|right|200px|ლესოთოშ ნოღეფი
[thumb|right|200px|[მასერუ, ლესოთოშ ნანანოღა]]

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურესფი ინტერნეტის

## სქოლიო


ლესოთო
მალავიშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|right|200px|მალავიშ ნოღეფი

მალავიშ ნოღეფიშ მახორობაშ მუდანობა მოჩამილი რე 2008 წანაშ დგომარობათ.

## ოორუე რეგიონი
* მზუზუ (175 345 ადამ.)
* კარონგა (42 555 ადამ.)
* რუმფი (27 988 ადამ.)
* მზიმბა (26 224 ადამ.)

## ცენტრალური რეგიონი
* **[[ლილონგვე]]** (866 272 ადამ.)
* კასუნგუ (59 696 ადამ.)
* სალიმა (40 106 ადამ.)
* ნხოტაკოტა (33 150 ადამ.)
* მჩინჯი (25 184 ადამ.)
* ნჩეუ (14 642 ადამ.)

## ობჟათე რეგიონი
* ბლანტაირი (732 518 ადამ.)
* ზომბა (101 140 ადამ.)
* მანგოჩი (51 429 ადამ.)
* ლივონდე (29 489 ადამ.)
* ნსანიე (27 131 ადამ.)
* ბალაკა (24 052 ადამ.)
* მულანჟე (20 870 ადამ.)
* ლუჩენზა (10 896 ადამ.)

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურეფი ინტერნეტის
* მალავიშ შხუ ნოღეფი world-gazetteer.com-ს


მალავი
რუანდაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[რუანდა|რუანდაშ]]&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — რუანდაშ შხუ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. *Citypopulation*-იშ მეჯიანთ, რუანდას 15 ნოღა რე, სოდე 15 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## რუანდაშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|300px|რუანდაშ ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


რუანდა
კოლუმბიაშ ნოღეფიშ ერკებული

## კოლუმბიაშ ნოღეფი
კოლუმბია მაღალურბანიზაფილი ქიანა რე, სოდე მახორობაშ 70% შხუ ნოღეფს ოხორანს. მახორობაშ ბოლო ეჭარუაქ იმანჯჷ 2005-2006 წანეფს. გიმე მოჩამილი რე შხუ ონოღე მუნიციპალიტეტეფიშ ერკებული მახორობაშ მეჯინათ.

## რუკა
ლეგენდა:

კოლუმბია
ჩილეშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ჩილე]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ჩილეშ ნოღეფიშ დო პროვინციეფიშ ერკებული, სოდე 20 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.thumb|right|250px|ჩილეშ რუკა

† - ნოღეფიშ მახორობა მოჩამილი რე პროვინციეფიშ მახორობაწკჷმა ართო.

*ხვილაფა:*

*(1992) (2002) სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი INE (ვებ). *

*(2012) (2016) გჷმიკოროცხუ (ნოღაშ მახორობა) სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი ფასებაშ დო პროგნოზირაფაშ გჷმორონაფათ. *

## რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩილეშ ნოღეფი
## სქოლიო


ჩილე
ობჟათე გეორგია დო ობჟათე სენდვიჩიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

გიმე მოჩამილი რე **[[გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი|გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიაშ]], [[ობჟათე გეორგია დო ობჟათე სენდვიჩიშ კოკეფი]]შ ოშა-გოშათ დო იროიანო დოხორელი პუნქტეფი**.

* კორბეტა ურუგვაიშ ბაზა
* გოდთული
* გრიუტვიკენი
* ჰასვიკი
* ქინგ ედუარდ პოინტი
* ჰეით ჰარბორი
* ოუშენ ჰარბორი
* პრინც ოლავიშ ჰარბორი
* როსიტაშ ჰარბორი
* სტრომნესი

## რუკა
ლეგენდა:
ნურიშ ტობა

**ნურიშ ტობა** (ჸოფ. პიონერეფიშ ტობა; შხვა ჯოხოდვალეფი: ნური-გელი ვარდა გელ-ბაში) — ოვალური ფორმაშ ორთაშობური წჷმოულიბაშ ტობა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ნოღა ბათუმიშ ტერიტორიას, უჩა ზუღაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას. ტობა ზუღაშ დონეშე 0,2 მ სიმაღალეს იდვალუაფჷ. ჟიპიჯიშ ფართობი 0,07 კმ², ღანჩოშ ფართობი 0,10 კმ², მაქსიმალური სიტომბა 5,1 მ, ოშქაშე სიტომბა 3,42 მ. წყარიშ ნტირა 0,24 მლნ მ³. უმენტაშო სქიდჷ ყურუმულით. ლაგუნური წჷმოულობაშ რე.

XIX ოშწანურას ჭყენჭყამ ტერიტორიას წჷმარინუანდჷ. 1933 წანას ნოღაშ ბაღიქ ბაღანეფიშ პარკო გეგნოკეთჷ. პარკიშ დო ტობაშ წყარპიჯეფიშ მონწყილქ იჸუ. არხით არსხუაფუდჷ უჩა ზუღას. 1947 წანას ტობაშა მაართ ნიში „პიონერი“ გუტუეს, 1988 წანაშ 28 გჷმათუთას ნიში „აისი“. დიდარი რე ჩხომით, თინეფს შქას ხე სქელშუბლა, კობრი დო შხვა. წყარპიჯწკჷმა აკოგაფილი რე 6 მესიშ ჯოხოდვალაშ პარკი. ნურიშ ტობაწკჷმა მიარე ლეგენდა დო ისტორიული ფაქტი რე მერსხილი.

## ლიტერატურა
* Апхазава И. С. Озера Грузии, Тб., 1975.

## სქოლიო

კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
ფოლკლენდიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

თენა რე **[[ფოლკლენდიშ კოკეფი]]შ ნოღეფიშ ერკებული**.

File:Falkland Islands topographic map-en.svg|thumb|250px|ფოლკლენდიშ კოკეფიშ რუკა
File:Aerial photo Port Stanley.jpg|thumb|250px|სტენლი, ფოლკლენდიშ კოკეფიშ ნანანოღა
File:Goose-Green.JPG|thumb|250px|გუს-გრინი


## ნოღეფი
(15/04/2012 წანაშ დგომარობათ):

## რუკა
ლეგენდა:


ფოლკლენდიშ კოკეფი
საფრანგეთიშ გვიანაშ ნოღეფიშ ერკებული

თენა რე **[[საფრანგეთიშ გვიანა]]შ ნოღეფიშ** ერკებული:

## რუკა
ლეგენდა:
წვანე ტობა

**წვანე ტობა** — ტობა საქორთუოს, ხულოშ მუნიციპალიტეტის. ტობა არსიანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის იდვალუაფჷ, ზუღაშ დონეშე 2058 მ სიმაღალას. ჟიპიჯიშ ფართობი — 0,05 კმ². უდიდაში სიტომბა 19,4 მ. სქიდჷ თირიშ, ჭვემაშ დო ყურუმულეფით. კილმურს დიხაშგიმენი რზათ. წყარიშ დონე აფუნს მაღალი რე, ზოთონჯის დაბალი. დაღარას მინერალიზაფილი, კაკაბი, ოკარკალაია დო ოშუმალო ირგებენფერი რე. ტობას ჩხომეფი ვა ხე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*წვანე ტობა

## ლიტერატურა

კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
ტბიყელი

**ტბიყელი** — მაღალგვალაშ ტობა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტის. ტობა ზუღაშ დონეშე 2218 მ სიმაღალას იდვალუაფჷ. ტობას მოგჷნძე, ოვალური ფორმა უღუ. მაქსიმალური სიტომბა 8-10 მეტრიშახ ონჭჷ. სქიდჷ ატმოსფერული ნოლექეფით, თირიშ ნდღულუათ დო გრუნტიშ წყარეფით. ზოთონჯის თირით დო ჸინით იფორჷ, ტობას კავკაციური ტრიტონი ხე, ნამუთ ჭითა ერკებულშა რე მიშაღალირი. ტობაშა გოჸუნელი რე ტურისტული ცალფა შარა. ტობა იდვალუაფჷ კინტრიშიშ სახენწჷფო ტყაჩირიშ ტერიტორიას.

## სქოლიო

კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
პიროტექნიკა

thumb|250px|ფოიერვერკი.

**პიროტექნიკა**, მოჯვ. **პიროტეხნია** ( „დაჩხირი, ფურე“ +  -შე „ხელუანობა, ხელუა, რჩქინა“) — ტექნიკაშ გჷმნართი, ნამუთ მერსხილი რე მანტებუ ღვანდეფიშ კეთება დო თინეფიშ მონტებაწკჷმა, გოთანჯილი სიგნალიშ ვარდა ეფექტიშ მიოღებელო.

**პიროტექნიკური ნაწარმი** — მეკონი, ნამუთ გჷმირინუაფუ ოხვილური ეფექტიშ მიოღებელო პიროტექნიკური ღვანდიშ მონტებაშ (ბუთქაფიშ) მოხვარათ.

პიროტექნიკური ღვანდი — კომპონენტეფიშ ნასვარა, ნამუსჷთ შეულებჷ მუშით (ზოხორინელო) დიჭვას ვარდა დიჭვას ორთაშ პიჯალეფიშ მეჯინათ დიჭვასჷნ, მუშჸურე ჭუალაშ ბორჯის იგენერირებჷ გაზიშობური კონდენსირაფილი პროდუქტეფით, სიტიბურიშ, სინთური დო მექანიკურ ენერგიათ დო ქიმინუნს შხვადოშხვა ოპტიკურ, ელექტრულ, ბარულ დო შხვა სპეციალურ ეფექტეფს.

## სქოლიო

კატეგორია:ობუთქალი ღვანდეფი
კატეგორია:პიროტექნიკა
კატეგორია:სპეცეფექტეფი
ფოიერვერკი

[მინი|370პქ|ფოიერვერკი [დივალიშ დღახუს]]
thumb|370px|ფოიერვერკი: მიოჯინი არხოშე
**ფოიერვერკი** (, -შე — დაჩხირი დო  — საქმე, ხანდა) — შხვადოშხვა ფერიშ დო ფორმაშ დეკორატიული დაჩხირეფი, ნამუთ პიროტექნიკური ნიფთიაობეფიშ ჭუალათ მიღებუაფჷ.

## გალერეა

Rheininflammen.jpg|ფოიერვერკი კობლენცის
Krischbluetenfest-Hamburg.jpg|ფოიერვერკი ჰამბურგის
Salut 9.05.2012-nsk.jpg|ფოიერვერკი ნოვოსიბირსკის
Фейерверк-Нск-1.jpg|ფოიერვერკი ნოვოსიბირსკის, 24.06.2012
Фейерверк-Нск-2.jpg|ფოიერვერკი ნოვოსიბირსკის, 24.06.2012
F-aura.jpg|ფოიერვერკი ნოვოსიბირსკის, 16.04.2013
Bratislava New Year Fireworks.jpg|ახალ წანაშ ფოიერვერკი ბრატისლავას
klops.ru archive 000001 Zelenogradsk2016 fireworks.jpg|ფოიერვერკეფიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატი, 2016


კატეგორია:ართუაფეფი
კატეგორია:პიროტექნიკური ღვანდეფი
ჯაპანაშ ტობა

**ჯაპანაშ ტობა** — ნაწყარმალუ ტობა ბჟადალ საქორთუოს, გურიაშ აკანიშ ლანჩხუთიშ მუნიციპალიტეტის. ტობა გურიაშ რზენს იდვალუაფჷ, ზუღაშ დონეშე 13.6 მ სიმაღალას. ჟიპიჯიშ ფართობი 1.17 კმ², წყარაკმაძინუ ღანჩოშ ფართობი — 5.2 კმ². ოშქაშე სიტომბე — 3.7 მ. წყარიშ ნტირა — 4.3 მლნ. მ³. სქიდჷ ჭვემაშ დო ყურუმულეფით. უგშულინე, უჯიმოლი რე. ჯაპანაშ ტობა ასეშო ტობუციათ რე გინოკეთებული. ტობას ჩხომიშ დაჭყანაფალო დო გამიარებელო გჷმირინუანა.

## ლიტერატურა

კატეგორია:გურიაშ აკანიშ ტობეფი
წანა

**წანა**, *წანმოწანა* — ბორჯიშ შქაფონი, ნამუშ გოძვენას დიხაუჩა ართ რსული აკოლებას არსულენს ბჟაშ გოხ. დიხაუჩაშ ყარაფიშ სირთულაქ გოპიჯჷ თე შქაფონიშ გოთანჯუაშ სიძნელა დო წანაშ ურთიართგინორთი ჩინებეფიშ წჷმოულობათ. მურიცხული, ანუ სიდერული წანა რე ბორჯიშ შქაფონი, ნამუსჷთ იკორინუანს ბჟა კურკუ ცას მურიცხეფიშოთ ართ რსულ თოლოძირე გალემორთას, გჷმოჭანაფილი დიხაუჩაშ რეალური ბჟაშგოხ ყარაფით. წანაშ განწეობა 365,256360 ეფემერიდული დღა-სერი რე. ტროპიკული წანა — ბორჯიშ შქაფონი აფუნიშ ბუნობაშ ჭურჭულს ბჟაშ ჟირ წოროგეჸვენჯობა აკოლებას იკორინუანს (365,242196 დღა-სერი); ანომალისტური წანა — ბორჯიშ შქაფონი პერიჰელიუმს დიხაუჩაშ ჟირ წოროგეჸვენჯობაშ აკოლებაშ შქას (365,259641 დღა-სერი); დრაკონული წანა — ბორჯიშ შქაფონი თუთა ორბიტაშ ართნერი ნოსქვის ბჟაშ ჟირი წოროგეჸვენჯობაშ აკოლებაშ შქას (346,620047 დღა-სერი). წანაშ თე გვარობეფი ბორჯეფიშ გოძვენას ჭიე-ჭიეთ ითირჷ (ოშწანურას დღა-სერიშ 0,11 — 6, 3 დო 32 ნამილიონე, ომანგეთ). თუთაშ კალენდარს გჷმირინუაფუ 12 ვარდა 13 სინოდური თუთაშ მაკათური თუთაშური წანა. იულიუსიშ კალენდარიშ წანაშ ოშქაშე განწეობას იულიუსიშ წანა ჯოხო (365,25 დღა-სერი), გრიგოლიშ კალენდარიშ წანაშჷს — გრიგოლიშ წანა (365,2425 დღა-სერი). სეზონეფიშ თირუაშ პერიოდი ტროპიკულ წანას უხვადჷ.

წანაშ ძალამ დრამტახილი მენორსეფი ჩინებული რდჷ დიო ხოლო ჯვ. ჩინეთის დო ჯვ. ეგვიპტეს. ჰიჰარქექ გოთანჯჷ წანა, ნამუშ მენორსი ომანგჷ „365 ¼ დღას დღაშ 1/300 გამორკებათ“. წანაშ თე დო თეხანური მენორსეფს შქას ნარკვი ხვალე 6 ½ წუთი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
* კალენდარი

## ლიტერატურა

* Витковский В. В., Прозоровский Д. И. Год // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907

4
კატეგორია:წანეფი
კატეგორია:კალენდარი
სამუშა დღა

**სამუშა დღა** — უხვადჷ კალენდარულ დღას, შურიშხაშ, ჟაშხაშ დო საქორთუოშ ორგანული კანონით — „საქორთუოშ ხანდაშ კოდექსით“ გოთანჯილი ნაუქვი დღალეფიშ მოხ.

## წყუ
* საქორთუოშ ოგინაგაფე კოდექსი. დუდი I, ბირგული 3.2

კატეგორია:კალენდარი
კოკი მენი

**კოკი მენი** (, მენურ ნინაშა Ellan Vannin) — გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ დიხა, დუდმამართალი ტერიტორია. კოკი ირლანდიაშ ზუღას იდვალუაფჷ, დოხოლაფირო ართნერი გოძვენას ინგლისიშე, ირლანდიაშე, შოტლანდიაშე დო უელსიშე. ფართობი — 572 კმ², მახორობა — 80 058 ად. კოკი მენს მოსოფელს ართ-ართი უჯვეშაში პარლამენტი უღუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* [//www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/im.html CIA World Factbook – Listing for the Isle of Man]
* Isle of Man News 
* Isle of Man (European Union) passport description in PRADO 
* Manx Government A comprehensive site covering many aspects of Manx life from fishing to financial regulation
* Isle of Man Airport 
* Information on the work and duties of Members of the House of Keys 
* Images of the Isle of Man at the English Heritage Archive

კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ დიხეფი
საგამი

**საგამი** ― წყარმალუ თიანეთიშ მუნიციპალიტეტის, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი, საქორთუოს, წყარმალუ იორიშ კვარჩხანი ნადუ. წყარმალუს ოდუდე კახეთიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ კართეს უღჷ. საგამიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ოფუტეეფი: ხაიშო, ჭიაურა, ჩაბანო დო ახალსოფელი.

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:იორიშ ნადუეფი
ორტვინული კულტურეფი

[მინი|ორტვინული სექცია [სუპერმარკეტი|სუპერმარკეტის]]
[მინი|ორტვინობა [ბაზარი|ბაზარს]]
**ორტვინული კულტურეფი** — ოდიარე ჩანარეფი, ნამუეფსჷთ ოჭკომალო გჷმირინუანა. ორტვინული კულტურეფი ორხველჷ 10 ფანიას:

* ჯვაროსანეფი — ლუყუ, ჭარხალი, ჭახალი (დიხაშია), თალგამი, ბულეკი, თუთაშ ბულეკი, დონგი, წიწმარტი;
* ქორგამეფი — სტამფილო, მაკინდოლი, ჯინჯიჩე, სონა, ცეროცო;
* კოპეშიაშობურეფი — კოპეშია, კინტირი, შინკა, ხაბურზაკი;
* ჯოღორიშ მაჸურზენაიაშობურეფი — პამინდორი, ზაფანა, ფატიჯანი, ფიზალისი;
* პოპოქიშობურეფი — ხაჯი, ბარდონი, ლებია;
* შორიაშობურეფი — ხვარხვი, ნიორი, პურასქია, ჭლიკვი, ღანძგი, ძარხუხუ;
* რთულპიოლამეფი — სალათა, არდი, ზორმეხი, არტიშოკი, ტარხუნა;
* ჯიჯალეშობურეფი — ჭარხალი, ისპანახი;
* კამპეტიშობურეფი — რევანდი, ჭვახა (მაჟაველი);
* კაკალამეფი — გემუანი ლაიტი.

თელარაშ ხანგჷნძალაშ მეჯინათ გიშმართჷნა ართწანიან, ჟირწანიან დო მიარეწანიან ორტვინულ კულტურეფს. ოჭკომალო გჷმარინაფალი ორგანოფიშ მეჯინათ ორტვინული კულტურეფი 4 ბუნათ ირთჷნა: ფურცელამეფი — ლუყუ, კამა, მაკინდოლი, სალათა, ისპანახი დო შხვა; გუმნაღელამეფი — კინტირი, შინკა, ხაბურზაკი, პამინდორი, ფატიჯანი, ლებია, ლაიტი დო შხვა; ძირხვეფი — ჭახალი, ბულეკი, თუთაშ ბულეკი, სტამფილო, ჭარხალი დო შხვა; ბოქვამეფი — ხვარხვი, პურასქია, ნიორი. მიარეწანიან ჩანარეფს გიშმართჷნა ზოხო ბუნათ. ორტვინული კულტურეფი იკათუანს ვიტამინეფს, თაშნეშე ნოშქერწყარეფს, ცილებს, ციმუეფს. ხვარხვის, ნიორს, ბულეკის დო შხვა მიშმალ ფიტონციდეფს ახასიათენა ბაქტერიციდული მუშობურობეფი. დახე არძა ორტვინობა ანდაღებული ოკონსერვე მასალა რე. ორტვინული კულტურეფიშ უმენტაშობა ტროპიკული დო სუბტროპიკული წჷმოულობაშ რე, თინეფშე მიარე სიტიბაშ მოჸოროფე რე დო ოჸოფიერს (ფალიას) დო ლამე დიხას ოხვილჷ. საქორთუოს ორტვინული კულტურეფი ჯვეშშეჯვეშშე ფართოთ რე გოფაჩილი.

## თაშნეშე ქოძირით
*გუმნაღელი (ჩანარი)
*ვეგეტარიანელობა

## ლიტერატურა
*
* Munro, Derek B., Small, E. 1997 *[http://pubs.nrc-cnrc.gc.ca/eng/books/books/9780660195032.html Vegetables of Canada.]* NRC Research Press, Ottawa ISBN 978-0-660-19503-2

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Photo ID of Vegetables  by Capt. Pawanexh Kohli
* UC Vegetable & Research Information Center
* Fruits and Vegetables - Your Reference to Fruits and Vegetables, Veg Recipes, Healthy Diet, Healthy Life and Food Tips, Storage Information, Suppliers Directory. 

*
ქორგამეფი

**ქორგამეფი** () — ჟირლებერამი ჩანარეფიშ ფანია. ართ- ვარდა მიარეწანიანი ოდიარეეფი რე, ოშა-გოშათ — ბართვეფი დო დაბალი ჯალეფი. მორანწკეობათ დვალირი ნაკვათური დო, ოშა-გოშათ, გვალოიანი ფურცელეფი უღუ. ყერწიშ ჯინჯი ხართათ რე გინორთელი. პიოლეფი აქტინომორფული რე, უმოს ოშა-გოშათ — ზიგმორფული, ჟირსქესამი; აკოშაყარელი რე ლექინ ვარდა რთულ ქორგეფო, კანკალეშა — დუდელეშ მოგვენი პიოლეფო. რთული ქორგაშ ჯინჯის შხირას გოვითარაფილი რე მუსხირენ ფურცელშე აკოდგინელი ართოიანი ქუნი. 

გუმნაღელი ნაჟირალი თასურია რე. ირ თასურიაშ გაგაჩის 5 ნაძგალი დო თინეფს შქას ღარეფი უღუ. ღარეფი ეშაფშაფილი რე ეთერამი ზეთეფით დო ოდაღამბათ. 

ფანიას 280-შე უმოსი გვარიშ 3000-შახ გვარობა რე; საქორთუოს აბხვადჷნა 73 გვარიშ 179 გვარობა. თე ფანიაშ კანკალე წჷმმარინაფალი ოჭკომალ ნიფთიარობეფს ძირხვეფს შაყარანს (სტამფილო). ქორგაშობურეფიშ კანკალე გვარობა ძალამ ლაბანამი რე (კონიო, ციკუტა დო შხვა).

## ლიტერატურა
კოპეშიაშობურეფი

**კოპეშიაშობურეფი** () — ჟირლებერამი ჩანარიშ ფანია. ართწანიანი, კანკალეშა მიარეწანიანი გონთხაფილი ვარდა ღოღაია ოდიარეეფი, ოშა-გოშათ ბართვეფი დო მორჩილი ჯალეფი რე. უღჷნა ხუთწვანდამი, უმოს შხირას ართსქესამი, ფურცელეფმიშარდილი პილეფი; გიმენი სუმბუდნა ნასკვი, ართი კუნტა, სუმი ნალიშობური ძგონძგოთ თებული სჷმეტი; უმენტაშო მიარეთასამი კოპეშია გუმნაღელით. 

ჩინებული რე 90-შახ გვარი დო 760-შახ გვარობა. თარო გოფაჩილი რე ტროპიკეფს. საქორთუოს ხვალე 2 გვარი — ლეშურა დო კინტირა ჩანს. ომეურნე შანულობაშ რე კინტირი, შინკა, კოპეშია, ხაბურზაკი, ხოკორია კოპეშია, ლუფა, კოლოქვინთი. კანკალე კოპეშიაშობურეფი სამანგათ, ტლანდიანტა, დეკორატიული რე.

## ლიტერატურა
B (მიარეშანულამი)

**B** შილებე შანენდას:

* B — ლათინური ასო;
* B — ბერძენული ასო;
* В — კირილური ასო.
A (მიარეშანულამი)

ლათინური ასო **A** (U+0041) შილებე გეჸვენჯის შანენდასჷნ:

* A — ლათინური ანბანიშ მაართა ასო;
* A (ალბომი) — მუსიკალურ ბუნა ჯეთრო ტალიშ ალბომი;
* A წირეს — ტიპოგრაფიული სიმბოლო (Ⓐ, ⓐ).
C

**C**, **c** — ლათინური ანბანიშ მასუმა ასო, გჷმირინუაფუ პრაქტიკულო არძა ანბანს ლათინურიშ ოსხირშა. წჷმოურს ბერძენული გამაშე (Γ, γ). დუდმაართაშე ლათინურს შანენდჷ სიმსის [к] (კანკალეშა [გ]), მოგვიანაფათ e დო i-შ წჷმი გუმოთქუალაქ დითირჷ სიმსეფით [ჩ] ვარდა [ც]; ასეიანი ნინეფს თე ასოშ ხონარამი აკოდგინალუა გიშაკერძაფილო მიარეფერუანი რე ([კ], [ს], [ც], [ჩ], [ჯ] დო შხვ.; შხირას შხვადოშხვანერო იკითხირჷ შხვადოშხვა პოზიციეფს). შხირას დიგრაფეფიშ ნორთი რე (არძაშე ჯვეში დო გოფაჩილი - ch, ნამუსჷთ რომაალეფი ბერძენული ასოშ ხი (Χ, χ) ოჭარალო გჷმირინუანდეს) დო უმოსი რთული ასოეფაპიჯალეფიშ (სამანგათ, გერმ.. sch, tsch დო შხვა.).

## კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუანს გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:

*C — 
*c — 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Graphemica (C)
* Graphemica (c)

კატეგორია:ლათინური ასოეფი
A

**A**, **a** — ლათინურიშ დო ჯვეში ეტრუსკული ანბანიშ მაართა ასო. თენა თაშნეშე ასოთარული ფორმა რე ბერძენული ალფაში დო კირილიცაშ მაართა ასოში. მოურს ბერძენული ასო ალფა (Α, α) დო ფინიკიური ალეფაშე. მუჭოთ წესი გჷმოხანტუნს ხონარამ სიმსის [ა], მარა კანკალეშა (სამანგათ ინგლისურ ნინას) უხუჯანს შხვა სიმსეფჷთ. მიშურს დიგრაფეფიშ აკოდგინალუაშა (ჯვეში — ლათ. ae, მოგვიანაფათ აკოქიმინელი მუჭოთ ლიგატურა æ) ვარდა დოჸუნს დიაკრიტიკული შანეფი (ქოძრით რცხილი).

## ისტორია

## ტიპოგრაფიული შრიფტეფი
თეხანური თარი „а“ ვა მოგენს ბერძენულ ხენაჭარა А-ს. ეშანილი სახეთირუაშ ფორმირაფაქ დიჭყჷ IV ოშწანურას.

## კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუანს გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:

*A — 
*a — 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Graphemica (A)
* Graphemica (a)

კატეგორია:ლათინური ასოეფი
B

**B**, **b** — ლათინური ანბანიშ მაჟირა ასო, გჷმირინუაფუ დახე არძა ანბანს ლათინურიშ ოსხირით. წჷმოურს ბერძენული ბეტაშე (Β, β). შანენს წოროხონარამ სიმსის [b], თაშნეშე კანკალეშა [p], [v] დო შხვ.

## კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუანს გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:

*B — 
*b — 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Graphemica (B)
* Graphemica (b)

კატეგორია:ლათინური ასოეფი
შუახევი (დაბა)

**შუახევი** — დაბა, შუახევიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. წყარმალუეფიშ აჭარისწყალიშ დო ჩირუხისწყალიშ ნადუწკჷმა (ზუღაშ დონეშე 420 მ, ბათუმშე 67 კმ) იდვალუაფჷ. დაბაშ სტატუსი მიღჷ 1974 წანას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, დაბას ოხორანს 797 ადამიერი. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო სინთელუანობაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი. ასქილადირი რე შქა ოშწანურეფიშ ჯიხაშ აკნაცჷმეფს.

## დემოგრაფია

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:შუახევიშ მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი
ოჩხამური (დაბა)

**ოჩხამური** — დაბა ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფჷ ქობულეთიშ ვეს, წყარმალუ ოჩხამურიშ წყარპიჯეფს, ზუღაშ დონეშე 12 მ., ქობულეთიშე 10 კმ. დაბას რე რკინაშარაშ დგჷმილი ბათუმ-სამტრედიაშ ღოზის. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანდჷ 5355 ადამიერი. გოვითარაფილი რდჷ მეჩაიობა. დაბას რე ოჯარალე სკოლა დაბაშ აკოდგინალუაშა მიშურს დოხორელი პუნქტი ცეცხლაური.

## დემოგრაფია

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი
ჩოხატაური

**ჩოხატაური** — დაბა გურიაშ აკანს, ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. დაბას რე ადმინისტრაციული დო სინთელუანობაშ დჷნაწეფებუეფი, ართი საართე დო ართი ომედგამე სკოლა, მორჩილი ოწარმეეფი, ოკუჩხბურთე კლუბი „ბახმარო“. დაბას ასქილადირი რე ტრადიციული გურული ოდა-ჸუდეეფი.

## გეოგრაფია
დაბა იდვალუაფუ გურიაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეშ ნერჩის, წყარმალუ სუფსაშ მარძგვანშე, ზუღაშ დონეშე 150 მ., ქართიშე 310 კმ. მოჩილათათ, რკინაშარაშ დგჷმილი საჯავახოშე 20 კმ-იშ მალობას, საჯავახო-ოზურგეთი-ქობულეთიშ ოავტომობილე რზას.

## გალერეა

Church of Chokhatauri St. Ana and Ioakime.jpg|ჩოხატაურიშ წიმინდე ანაშ დო იოაკიმეშ ოხვამე
View Chokhatauri.jpg|ჩოხატაურიშ ოართე მიოჯინი
Chokhatauri - Cinema.jpg|კინოთეატრიშ დგჷმილი
Chokhatauri Museum5.jpg|აკანმარჩქინჯობაშ მუზეუმი
Boris Paichadze Stadium Chokhatauri.jpg|ბორიშ პაიჭაძეშ ჯოხოდვალაშ სტადიონი


## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:გურიაშ აკანიშ დაბეფი
კატეგორია:ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ჯავა

**ჯავა** — დაბა, საქორთუოს. იდვალუაფჷ ჯავაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, დიდი ლიახვიშ ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 1040 მ სიმაღალას, ნოღა ცხინვალშე მოჩილათირი რე 22 კმ-ით. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო სინთელუანობაშ (ბალნეოლოგიური დჷნაწესებუეფი) ობიექტეფი, მორჩილი ოწარმუეფი.

## ისტორია
1921 წანას, ჯავაშ თემი თიშა მიშმალი 23 ოფუტე ორხველუდჷ „ობჟთე ოსეთიშ“ რევკომს. 1922 წანას გჷნირთჷ ობჟათე ოსეთიშ ავტონომიური ოლქიშ ჯავაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრო. ასე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.

## კურორტი
ჯავა აბანური შანულობაშ ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტი რე. თარი ოკურნალე ფაქტორი რე მინერალური წყარი „ძაუ“.

ქართის რე ჯავაშ შოშე.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ დაბეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოკუპირაფილი ოფუტეეფი
კატეგორია:ჯავაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ჯავა (მიარეშანულამი)

**ჯავა** შილებე შანენდას:

* ჯავა — პროგრამირაფაშ ნინა
* დაბა ჯავა — ჯავაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
გუდაური

მინი|350px|გუდაური ზოთონჯის
**გუდაური** — ოგვალე-ოთხილამურე კურორტი საქორთუოს, ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტის, კავკაციაშ ობჟათე ლაკადას, ქართიშე 120 კმ-იშ მოჩილათას, ზუღაშ დონეშე 2196 მ სიმაღალას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს 54 ადამიერი ოხორანს.

ოთხილამურე სეზონი ქირსეთუთაშე პირელშახ იგჷნძორებჷ. კურორტიშ პოპულარობა არხომადვალი საქორთუოშ ოურდუმე რზაქ გოპიჯჷ. კურორტიშ მაართა მოთხილამურეეფი ხელუანურო აკოქიმინელი ეიოკინალეფით რგებულენდეს დო გვალას გიმორსიალაფარო ავტომობილიშ ჯალამბარიშ ('ლებიოდკაშ') მეშქაშობათ ეშმიშეს.

მაართა მონწყილი სასუმარექ გუდაურს 1988 წანას აკიგჷ (დუდმაართაშე სასუმარე „მარკო პოლო“, ასე „გუდაური“). კინ თი პერიოდის ავსტრიული კომპანია Doppelmayr-იშით აკიგჷ ობაგირე რზაქ, ნამუქჷთ გოპიჯჷ კურორტიშ უკულიანი გოვითარაფა. ასეშო ქიმინჯენს სუმი დო ოთხ აბანამ ეიოკინალეფს მოთხილამურეეფი 2000 მეტრაშე 3006 მ. სიმაღალაშა (გვალა კუდეფშა) დო 3270 მ. სიმაღალაშა (გვალა საძელეშა) ეშაჸუნს. ასე გვალო 5 ეიოკინალი ფუნქციონირენს. ოთხილამურე ტრასეფიშ საართე სიგჷნძა 16 კმ-ს აკმადგინანს.

## დემოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Geotourism , *გეჩინებაფე საქორთუო დო თიშ აკანეფი*;
* გუდაური , ტურისტული კომპანია „ჰარმონია“;
* გუდაური ვიკიმაპიას;
* ტაროსიშ პროგნოზი გუდაურშო, *amindi.ge*-ს
* ჰელისკი გუდაურს 

## სქოლიო

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ კურორტეფი
კატეგორია:ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ყორნისი

**ყორნისი** (1931-91 წანეფს ჯოხოდჷ **ზნაური**) — დაბა საქორთუოს, თიღვაშ მუნიციპალიტეტის. ასე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.

## გეოგრაფია
დაბა ყორნისი იდვალუაფჷ დინოხოლენი ქართლიშ ვეს, წყარმალუ შუა ფრონეშ (ბჟადალ ფრონეშ კვარჩხანი ნადუ) წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 790 მეტრის, ცხინვალიშე 25 კილომეტრის, აგარაშე (უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილი) — 22 კმ.

## ისტორია
1933 წანას, დაბას ჯოხოქ გიადჷ ოსი რევოლუციონერიშ, სხუნუეფიშ ხეშულობაშო მალიმორი ზნაურ აიდაროვიშ პატიოცემელო. 1936-1991 წანეფს რდჷ ზნაურიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 1972 წანას მიაჩჷ დაბაშ სტატუსიქ დო რდჷ ჸოფილი ოდაბე სხუნუშ ცენტრი (მიშმეშჷ: ალიბარი, ახალსოფელი, ზემო ოქონა, თიღვა, ისაკყაუ, ნაბაკევი, ნედლათი, სუნისი, ქვემო ოქონა, შინდარა, ხუნდისუბანი). 1991 წანას გიადჷ ყორნისიქ დო მიოდინჷ რაიონული ცენტრიშ სტატუსი, თიშ გეშა, ნამჷ-და ზნაურიშ რაიონქ ქაკათჷ ქარელიშ რაიონს.. 1990-იანი წანეფიშ დაჭყაფუშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით დო დე-ფაქტო აკონტროლენს თ.ჯ. „ობჟათე ოსეთიშ რესპუბლიკა“. „ობჟათე ოსეთიშ რესპუბლიკაშ“ ადმინისტრაციული დორთუალათ მიშმურს ზნაურიშ რაიონშა, თაშნეშე თე რაიონიშ დო ოდაბე სხუნუშ (12 ოფუტე) ცენტრი რე. საქორთუოშ კანონდვალათ, ყორნისი მიშურს თიღვაშ მუნიციპალიტეტიშ თიღვაშ ადმინისტრაციულ ართულშა.

## მახორობა

## სქოლიო

კატეგორია:საქორთუოშ დაბეფი
კატეგორია:თიღვაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოკუპირაფილი ოფუტეეფი
ქასიმ სოლეიმანი

**ქასიმ სოლეიმანი** (; დ. 11 მელახი, 1957, ყანათ-ე მალექი, ქერმანი, ირანიშ იმპერიული სახენწჷფო — ღ. 3 ღურთუთა, 2020, ბაღდადიშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი, ბაღდადი, ერაყი) — სპარსი ოურდუმე მოღალე, ირანიშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ გენერალ-მაიორი, ირანიშ რევოლუციაშ ყარულეფიშ კორპუსიშ ქუდსიშ ნძალეფიშ მადუდე 1998 წანაშე ღურაშახ, ნამუთ არძაშ უმაართაშე გალენური ოურდუმე დო ონაკვერე ოპერაციეფიშ გამამინჯე რდჷ.

სოლეიმანქ ოურდუმე კარიერა 1980-იან წანეფს ირან-ერაყიშ ლჷმას დაჭყაფურს დიჭყჷ, მუჟამსჷთ დუდენდჷ 41-ა დივიზიას. მოგვიანაფათ ოკათუდჷ გალებურ ოურდუმე ოპერაციეფს დო ოხვრუდჷ ლიბანს მოქიმინჯე ჰეზბოლას. 2012 წანას, სოლეიმანქ მეხვარჷ სირიაშ თრობას, ნამუთ რეგიონს ირანიშ თარი მორსხუ რე, სირიაშ ომენოღალე ლჷმაშ ბორჯის ისლამური სახენწჷფოშ სააწმარენჯო ოპერაციეფს. სოლეიმანი თაშნეშე ოხვარუდჷ ერაყიშ თარობაშ დო შიიტური მილიციაშ გოართოიანაფილი ნძალეფიშ სარდალობას, ნამუეფით 2014–2015 წანეფს ისლამური სახენწჷფოშ სააწმარენჯოთ ართო იბურჯჷდეს.

სოლეიმანი ააშ-იშ ღანკობური ავიამენტებაშ შედეგო, 2020 წანაშ 3 ღურთუთას დოჸვილეს. თაშნეშე თიწკჷმა ართო გოჭყორდჷ ერაყიშ ოკათე მობილიზაციაშ ნძალეფიშ მაკათურეფქ დო თიში ხემანჯღვერიშ მოაბანექ აბუ მაჰდი ალ-მუჰანდისიქ. სოლეიმანს ღურაშ უკული მიაჩჷ გენერალ-ლეიტენანტიშ წოდებაქ, ქუდსიშ ნძალეფიშ მადუდეთ, თიშ მანგიორო — ესმაილ ღანი ქჷდარინეს.

## სქოლიო

კატეგორია:დუნაბადი 11 მელახი
კატეგორია:ნაღურა 3 ღურთუთა
კატეგორია:ირანალი ოურდუმე მოღალეეფი
კატეგორია:ირანიშ რევოლუციაშ ყარულეფიშ კორპუსიშ გენერალ-მაიორეფი
ზორან მილანოვიჩი

**ზორან მილანოვიჩი** (, დ. 30 გჷმათუთა 1966, ზაგრები, ხორვატიაშ სოციალისტური რესპუბლიკა, იუგოსლავიაშ სფრ) — კვარჩხანცენტრისტული ორიენტაციაშ ხორვატი პოლიტიკოსი, ქიანაშ ჸოფილი პრემიერ-მინისტრი 2011 წანაშ 23 ქირსეთუთაშე 2016 წანაშ 22 ღურთუთაშახ. ოკათე კოლაიციაშ დო ხორვატიაშ სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშ ლიდერი. ხორვატიაშ გიშაგორილი პრეზიდენტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ზორან მილანოვიჩი. ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ხორვატიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ხორვატიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:ხორვატიაშ სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშ მაკათურეფი
კატეგორია:ზაგრებიშ უნივერსიტეტნათებუეფი
ფრანიო ტუჯმანი

**ფრანიო ტუჯმანი** (; დ. 14 მესი 1922, ველიკო-ტრგოვიშჩე — ღ. 10 ქირსეთუთა 1999, ზაგრები) — ხორვატიაშ სახენწჷფო, პოლიტიკური დო ოურდუმე მოღალე, პუბლიცისტი. ზოხორინელი ხორვატიაშ მაართა პრეზიდენტი. მარშალი.

თიში ერუანულია პარტიაქ (ხორვატიაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა) გიმორძგჷ ხორვატიაშ მაართა გიშაგორუეფს, 1990 წანას. ფრანიო ტუჯმანი პრეზიდენტო 2–შა გეგშაგორეს. თიქ გიშაგორუეფიშ მაჟირა წანას, ხორვატიაშ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ. ხემანჭუაფას ღურაშახ, 1999 წანაშ 10 ქირსეთუთაშახ ისქილიდუანდჷ.

## თაშნეშე ქოძირით
* ხორვატიაშ პრეზიდენტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფია
* ხორვატია ტუჯმანიშ უკული
* ხორვატიაშ გიშართუალა

კატეგორია:ხორვატი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ხორვატიაშ პრეზიდენტეფი
კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი

**კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი** (; დ. 29 პირელი, 1968) — ხორვატი პოლიტიკური მოღალე დო დიპლომატი. 2011-2014 წწ. რდჷ ნატოშ გენერალური მელამოსეშ წორომახვარე ოკათე დიპლომატიაშ ოკითხირეეფს. 2008-2011 წანეფს რდჷ ხორვატიაშ ოგანაგე დო რსულნებამი ელჩი ააშ-ს. რწუმებეფიშ სიგელქ გინაჩჷ 2008 წანაშ 19 მელახის. 2005-2008 წანეფს ხორვატიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი რდჷ, 2003-2005 წანეფს — ხორვატიაშ ევროპაშ საქვარეფიშ მინისტრი. 

ხორვატიაშ 2014 წანაშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფს რდჷ კანდიდატი ხორვატიაშ დემოკრატიული გოართოიანაფაშ ხუჯდოკინათ. მაართა ტურს მორჩილი უმენტაშობათ დემარცხჷ მოქიმინჯე პრეზიდენტწკჷმა, მაჟირა ტურს — 50,74% მიგჷ დო ხორვატიაშ ისტორიას მაართა ოსურ პრეზიდენტო გჷნირთჷ. კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი ხორვატიაშ პრეზიდენტიშ პოსტის იკენდჷ 2015 წანაშ 19 ფურთუთაშე 2020 წანაშ 18 ფურთუთაშახ.

კოლინდა გრაბარ-კიტაროვიჩი გათხილი რე იაკობ კიტაროვიჩშა, ჸუნა ჟირი სქუა. თის ხორვატულიშ მოხ უჩქუ ინგლისური, ესპანური დო პორტუგალიური ნინეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Kolinda Grabar-Kitarović presidential candidacy page

## სქოლიო

კატეგორია:ხორვატიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ხორვატი დიპლომატეფი
კატეგორია:ხორვატიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრეფი
კატეგორია:ხორვატი პოლიტიკოსი ოსურეფი
ივო იოსიპოვიჩი

**ივო იოსიპოვიჩი** (; დ. 28 მარაშინათუთა, 1957, ზაგრები, ხორვატია) — ხორვატიაშ პოლიტიკური მოღალე. ხორვატიაშ პრეზიდენტი 2010 წანაშ 18 ფურთუთაშე 2015 წანაშ 18 ფურთუთაშახ. სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური.

## ბიოგრაფია

ივო იოსიპოვიჩის ნათებუ აფჷ ზაგრებიშ უნივერსიტეტიშ სამართალიშ ფაკულტეტი დო ზაგრებიშ მუსიკალური აკადემია.  

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Ivo Josipović on Facebook
*Ivo Josipović Main campaign page  
*Ivo Josipović Personal homepage   
*Ivo Josipović at the Croatian Parliament (Sabor) official web site 
*Ivo Josipović at the Croatian Composers' Society official web site  
*List of musical works  
*SDP-ovac koji je devet godina izbjegavao Račana 

კატეგორია:ხორვატიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ხორვატი პოლიტიკოსეფი
აბოლჰასან ბანისადრი

**აბოლჰასან ბანისადრი** (; დ 1933-2021) — ირანალი სახენწჷფო მოღალე, ირანიშ 1979 წანაშ ისლამური რევოლუციაშ უკული ქიანაშ მაართა დემოკრატიულიო გიშაგორილი პრეზიდენტი (1980-1981 წწ.).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბანისადრიშ ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ირანალი პოლიტიკოსეფი
მოჰამედ ალი რაჯაი

**მოჰამედ ალი რაჯაი** (; დ. 15 მანგი, 1933, ყაზვინი — ღ. 30 მარაშინათუთა, 1981, თეირანი) — ირანიშ 2-ა პრეზიდენტი. გიშაგორიქლ იჸუ 1981 წანაშ 2 მარაშნათუთას, ბანისადრიშ მინისტრეფიშ კაბინეტის პრემიერ-მინისტრო მუშობაშ უკული. თაშნეშე უკებუდჷ ქიანაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტი 1981 წანაშ მელახ — მარაშინათუთას. თაშ ჯოხოდვალირი ირანიშ კულტურული რევოლუციაშ ლიდერი — უნივერსიტეტეფიშ დო შხვა დჷნაწესებუეფიშ კილუაშ პროგრამეფი, ნამუეფით, ხეშულობაშ არზით, ბჟადალიშ კულტურულ გოლინაშ გოფაჩუას ხეს უნწყუნდესჷნ.

1981 წანაშ 30 მარაშინათუთას, ინაუგურაციაშე ჟირი მარაშ უკული, მოჰამედ ალი რაჯაიქ ჸვილირქ იჸუ აფეთქებაშ შედეგო პრემიერ-მინისტრი დო ერუანული უშქურანჯობაშ უჟინაში სხუნუ მელამოსეწკჷმა შეხვალამაშ ბორჯის. აფეთქებაქ დოჸვილჷ მუჭოთ პრეზიდენტი მოჰამედ ალი რაჯაი, თეშ თარობაშ მადუდე ბაჰონარი დო ხოლო სუმი ადამიერი.

კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ირანალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ირანიშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:ჸვილირი პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ისლამური რევოლუციაშ მოღალეეფი
აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი

**აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი** (; დ. 25 მარაშინათუთა, 1934 — ღ. 8 ღურთუთა, 2017) — ირანალი სახენწჷფო მოღალე, ირანიშ მეჯლისიშ მადუდე (1980-1989) დო პრეზიდენტი (1989-1997 წწ.).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი

კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ირანალი პოლიტიკოსეფი
მოჰამედ ხათამი

**მოჰამედ ხათამი** (; დ. 29 ეკენია, 1943) — ირანიშ მახუთა პრეზიდენტი (1997-2005 წწ.). 

დებად 1943 წანაშ 29 ეკენია იეზდიშ პროვინციაშ ნოღა ერდექანს. თიში უკულაშ ჯიმას, მოჰამედ რეზა ხათამს ჩილო ეკუხე რუჰოლა ხომეინიშ მოთა. 

1969 წანას გათუ ისპაანიშ უნივერსიტეტი დო მიღჷ ფილოსოფიაშ ბაკალავრიშ ხარისხი.უკული ნინალენდჷ ირანიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფსი. 1970 წანას გურაფა გაგჷნძორჷ თეირანიშ უნივერსიტეტის. 1982-1992 წანეფს რდჷ ირანიშ კულტურაშ მინისტრი. 1997 წანაშ 23 მესის გეგშაგორეს ირანიშ პრეზიდენტო. პოსტი ჟირი ხანით უკებუდჷ, 2005 წანაშახ. 

მოჰამედ ხათამს უჩქუ სპარსული, არაბული, ინგლისური დო ფრანგული ნინეფი. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
მაჰმუდ აჰმადინეჟადი

**მაჰმუდ აჰმადინეჟადი** (*[[სპარსული ნინა|სპარ.]]:* محمود احمدی‌نژاد) (დ. 28 გჷმათუთა, 1956) — ირანალი პოლიტიკოსი, ირანიშ პრეზიდენტი 2005-2013 წანეფს.

პრეზიდენტობაშ პერიოდის გაჩერჷ კანკალე ლიბერალური რეფორმა, ნამუთ თიში წიმოხონეფიშ მართუალას ახასიათენდჷნ. აჰმადინეჟადიშ მართუალა ეიოშინალი რე მასშტაბური ენერგეტიკული რეფორმათ. კინ თი პერიოდის გეიბიჭორჷ ირანიშ ბირთვულ პროგრამაშა მუშობაქ.

აჰმადინეჟადიშ გალენური პოლიტიკას კონსერვატიულ სახე უღუდჷ. თინა კონწარო აკრიტიკენდჷ ჯორჯ ბუშიშ ადმინისტრაციას დო გჷმოხანტუნდჷ ირანიშ რუსეთწკჷმა დო არაბულ ოქიანუწკჷმა ურთიართობეფიშ გოძინაშ იმენდის. ჩინებული რე ისრაელიშჸურე წჷმორაგადელი მიარე კონწარი გჷნაცხადებეფით. შხირას იუარუანდჷ ჰოლოკოსტიშ ფაქტის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* პიჯული ბლოგი 

კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ირანალი პოლიტიკოსეფი