open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ავილაშ პროვინცია

**ავილა** (ესპ. Provincia de Ávila) — პროვინცია ცენტრალურ-ბჟადალი ესპანეთის, კასტილია დო ლეონიშ ავტონომიური გოართოიანაფაშ ობჟათე ნორთის. ავილაშ პროვინციას ობჟათეშე უხურგანს ტოლედო, კასერესი, ბჟადალიშე სალამანკა, ოორუეშე ვალიადოლიდი, ბჟაეიოლშე სეგოვია დო მადრიდიშ ავტონომიური გოართოიანაფა. 

2018 წანაშ მუნაჩემეფით ავილას ოხორანს 158,265 ადამიერი დო მახორობაშ მუდანობათ თის უკინებჷ ესპანეთიშ 50 პროვინციაშე 47-ა აბანი. ავილაშ ფართობიე 8,048 კვ.კმ. დო ფართობით 30-ა აბანს რე. ავილაშ პროვინციაშ ნანანოღა რე ავილა.

## ქოძირით თაშნეშე
* ესპანეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
ნიკოლაი გოგოლი

**ნიკოლაი ვასილიშ სქი გოგოლი** (უკრ. Мико́ла Васи́льович Го́голь, რუს. Никола́й Васи́льевич Го́голь, დაბადებაშ გვარი Яновский; დ. 20 მელახი [1 პირელი], 1809, ველიკი-სოროჩინცი, პოლტავაშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია  — ღ. 21 ფურთუთა [4 მელახი], 1852, მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი ჭარუ, ნოველისტი დო  დრამატურგი.

ნიკოლაი გოგოლი ერუანობათ უკრაინალი რდჷ მარა რუსულ ნინაშა ჭარუნდჷ. უძახჷნა თეხანური რუსული რეალიზმიშ მუმას. გოგოლი რდჷ მაართა რუსი ჭარუ, ნამუთ რუსული ცხოვრებაშ წესის აკრიტიკენდჷ. გოგოლი რუსი ავტორეფიშე ართ-ართი მაართა რდჷ, ნამუქჷთ გროტესკიშ სტილი გიმირინუ მუშ ნაწარმებეფს ("*ჩხვინდი*", "*ნევსკი პროსპექტი*", "*პალტო*" დო შხვა). ჸათე ნაწარმებეფი, თაშნეშე *"ხანგა კოჩიშ დღარეფი"*, პროტო-სიურრეალისტური ხასიათიში რე. რუსი ლიტერატურული კრიტიკოსიშ ვიქტორ შკლოვსკიშ აზრით გოგოლიშ ჭარალუაშ სტილი უმოსო მოგენს დეფამილირიზაციას (რუს. остранение). გოგოლიშ ორდოიანი ნახანდეფიშა დიდი გოლინა იღვენუ უკრაინულ ტრადიციეფქ, ფოლკლორქ დო კულტურაქ (*"ონჯუეფი დიკანკაშ ფერმაშ გოხოლუას"*). თიში გვიანო პერიოდიშ ნაჭარეფი უმოსო სატირული ხასიათიშ რე დო ეთმოჭარუნს პოლიტიკურ კორუფციას (*"რევიზორი"*, *"ღურელიშ შურეფი"*). გოგოლიშ ართი-ართი პოპულარული დო შინელი თხობელუა რე *"ტარას ბულბა"*, ნამუქჷთ 1835 წანას გიშართჷ, *"მირგოროდი"*-შ კათელს. თხობელუა ისტორიული რე დო ეთმოჭარუნს უკრაინალი კაზაკეფიშ რინას დო თინეფიშ ლჷმას პოლონარეფიწკჷმა.

გოგოლიშ ლიტერატურულ ნახანდეფს დიდი შანულობა უღუდჷ რუსული ლიტერატურაშო. გოგოლიშ ლიტერატურული ტალანტის დო თიში გოლინას აღიარენდეს მიხეილ ბულგაკოვი, თეოდორ დოსტოევსკი, რიუნოსკე აკუტაგავა, მიხეილ სალტიკოვ-შჩედრინი, ფლანერი ო’კონორი, ფრანც კაფკა დო შხვეფი.

## ლიტერატურა
* Erlich V. Gogol. — New Haven, 1969.
* Fanger D. The creation of N. Gogol. — Cambridge (MA), 1979.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნიკოლაი გოგოლი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ნიკოლაი გოგოლი პროექტი გუტენბერგის

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
მადამ ბოვარი

**მადამ ბოვარი**, ორიგინალური ჯოხოდვალა **მადამ ბოვარი: პროვინციული მანერეფი** (ფრანგ. Madame Bovary: Mœurs de province) — გუსტავ ფლობერიშ ოდებიუტე რომანი. რომანქ გიშართჷ 1856 წანაშ 1 გჷმათუთა-15 ქირსეთუთაშ პერიოდის, ლიტერატურული ჟურნალს *[[Revue de Paris]]*-ის. ცალკე წინგო რომანქ გიშართჷ 1857 წანაშ პირელს, ჟირი ტომო. ჸათე რომანქ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგიქ გიშაშქუმალაშ უკულ, ხელათ ბესტსელერო გინირთჷ.

რომანი ემაშ, პროვინციალი ოსურიშ რინაშ ისტორია რე. რომანიშ თარი პერსონაჟი პროვინციული ცხოვრებაშ ბანალურობაშე ნტებას ოცადუ. ემა (შარლ ბოვარიშ ალმასქუ) შხვადოშხვა პერიოდეფს შხვადოშხვა ჸოროფილეფს გირჩქინანს, მარა ნამთინწკჷმა ბოლოშა ვარე ბედინერი. რომანიშ სიუჟეტით ემა ცხოვრებას ტრაგიკულო ათენს დო დუდის იჸვილუნს.

მადამ ბოვარი ფრანგული ლიტერატურაშ შედევრო რე მერჩქინელი. რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი შხვადოშხვა ფრანგული დო ამერიკული კინო-ფილმეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ორიგინალი ტექსტი პროექტი გუტენბერგის
* Les manuscrits de ''Madame Bovary''  – Site with images and transcriptions of Flaubert's original manuscripts, plus 4500 pages deleted/censored material
* ''Madame Bovary'', 13-part Globe Radio adaptation, aired on NPR Playhouse in the late 1980s.
* ''Madame Bovary'', audio version   
* ''Madame Bovary''  (original version) with 7500+ English annotations at Tailored Texts

კატეგორია:ფრანგული რომანეფი
კატეგორია:გუსტავ ფლობერიშ რომანეფი
კატეგორია:XIX ოშწანურაშ რომანეფი
კატეგორია:XIX ოშწანურაშ ფრანგული რომანეფი
გრაფი მონტე-კრისტო

**გრაფი მონტე-კრისტო** (ფრანგ. Le Comte de Monte-Cristo)  — ალექსანდრე დიუმაშ რომანი გიშაშქუმალირჷ 1844–1846 წანეფს. რომანი გერსხილი რე ოგიუსტ მაკეშ სიუჟეტის. გრაფი მონტე-კრისტო დიუმაშ არძაშე უმოსო ჩინებული დო პოპულარული რომანი რე დო თინა ლიტერატურაშ კლასიკათ რე მერჩქინელი. დიუმაშ ჸათე რომანიშ სიუჟეტით რე გინოღალირი შხვადოშხვა ფრანგული, ამერიკული დო მექსიკური კინო-ფილმეფი.

## სიუჟეტი
რომანიშ სიუჟეტი ივითარებჷ საფრანგეთის, იტალიას დო სქირონაშქა ზუღაშ კოკეფს 1815–1839 წანეფიშ ისტორიულ, ბურბონეფიშ რესტავრაციაშ პერიოდეფს.  ნაწარმებიშ თარი პერსონაჟიე 19 წანერი ედმონ დანტესი, ნამუსჷთ საფრანგეთიშ ომაფეშ ღალატის ქეკაწამენა დო ჯიხას ქუდახუნუანა. ჯიხას დანტესი გეჩინებაფუანს აბატ ფარიას, ნამუთ ირ კოჩის ხანგათ მიოჩქჷ. ფარიას მონტე-კრისტოშ კოკის ნთხორილი აფჷ დიდი მუდანობათ ორქო დო ჸათე განძიშ გეშა ინფორმაციას დო კოკიშ დებარებას დანტესის ქუწინს. მალას დანტესი ჯიხაშე ინტებუ, ქიმიოგორანს კოკის დო ქოძირუნს განძის. დანტესი გრაფი მონტე-კრისტოშ ჯოხოს ქიგიდვანს დო იჭყანს ნჯარიშ ეშაღალას, ჸეთი ხარხიშ ნამუეფქჷთ დანტესი ჯიხაშ დოხუნაშო განწირეს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ''გრაფი მონტე-კრისტო'' ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ''გრაფი მონტე-კრისტო '' BBC Radio 7-ის
* ''გრაფი მონტე-კრისტო ''  Shmoop.com-ის
* ''გრაფი მონტე-კრისტო '' Project Gutenberg-ის

კატეგორია:ფრანგული რომანეფი
კატეგორია:ალექსანდრე დიუმაშ (მუმა) რომანეფი
იური შატუნოვი

**იური შატუნოვი** (დ. 6 ეკენია, 1973, ქუმერტაუ, ბაშკირეთიშ ასსრ — ღ. 23 მანგი 2022, დომოდედოვო, მოსკოვიშ ოლქი, რუსეთი) — სხუნუური დო რუსი მობირე. მუსიკალური ბუნა "ლასკოვი მაიშ" სოლისტი (1986—1991).

## ბიოგრაფია
დებადუ 1973 წანაშ ეკენიას,  ვასილი კლიმენკოშ (1 ღურთუთა, 1950 — 19 მესი, 2020) დო ვერა შატუნოვაშ (27 ღურთუთა, 1955 — 17 გერგობათუთა, 1984) ფანიას, ბაშკირეთიშ ასსრ-შ ნოღა ქუმერტაუს.

მუმა დო ნანაქ დეგურგინეს 23 დო 18 წანაშ ხანს ომანგეთ. მუმას სქუაწკუმა რგილი ურთიართობა უღუდუ, თეშ გეშა იურაქ დიამუშიშ გვარი მიღუ, ორდოიანი ბაღანობა (ოთხ წანაშახ) მანჯუ ბაბუ დე ბებიწკუმა (ნანაშ მასქერეფი) — ეკატერინა ივანოვნა (5 ქირსეთუთა, 1924 — 26 გერგობათუთა, 2002) დო გავრილ შატუნოვწკუმა (4 მანგი, 1923 — 20 ღურთუთა, 1976) ოფუტე პიატკის (ქუმერტაუშ გალეგანობა).

## ფანია დო პიჯური რინა
* ალმასქუ: სვეტლანა შატუნოვა (დ. 1976), იურისტი. დეგურგინეს 2007 წანას, გერმანიას.
** ქომოლსქუა: დენისი (დ. 2006)
** ცირასქუა: ესტელა (დ. 2013, ბად-ჰომბურგი, გერმანია)
* ნანა: ვერა შატუნოვა (1955—1984)
* მუმა: ვასილი კლიმენკო (1950—2020), ანკერო მუშენდუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ლასკოვი მაი
კატეგორია:რუსეთიშ მობირეეფი
კატეგორია:სსრრ-შ ბაღანა მობირეეფი
*
ჩინგიზ აითმათოვი

**ჩინგიზ აითმათოვი** (ყირგ. Чыңгыз Төрөкулович Айтматов, დ. 12 ქირსეთუთა, 1928, შექერი, ყირგიზეთიშ ასსრ, სსრრ — ღ. 10 მანგი, 2008, ნიურნბერგი, გერმანია) — ყირგიზი ჭარუ დო ნოველისტი. უმოსო ჭარუნდჷ რუსულ ნინაშა.

## ბიოგრაფია
ჩინგიზ აითმათოვქ დებადჷ 1928 წანაშ 12 ქირსეთუთას, ყირგიზეთიშ ოფუტე შექერს. მუმა 1938 წანას რეპრესიეფიშ ბორჯის გორხვეს დო უმოსო დიდა რდუნდჷ. აითმათოვი გურაფულენდჷ ყირგიზეთიშ აგრარულ ინსტიტუტის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ მაქსიმ გორკიშ ლიტერატურულ ინსტიტუტის, მოსკოვს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ გაზეთ პრავდას. აითმათოვქ ლიტერატურული კარიერა დიჭყჷ 1950-იან წანეფს. მაართა თხობელუა გჷმაბჟინუ რუსულ ნინაშა, 1952 წანას. მაართა თხობელუა ნამუთ აითმათოვქ ყირგიზულ ნინაშა გჷმაბჟინუ რდჷ *"ჩე ჭვემა"*, 1954 წანას. აითმათოვიშ არძაშე უმოსო ჩინებულ ნახანდიქ *"ჯამილა"* გიშართჷ 1958 წანას. ჸათე რომანქ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. 1961 დო 1971 წანეფს აითმათოვი რდჷ მოსკოვიშ საირქიანო კინო ფესტივალიშ ჟიურიშ მაკათური. 

1980 წანაშ გიშართჷ აითმათოვიშ რომანქ *"დო დღა იგინძორებუ ოშწანურაშ ომუს ხანს"*. რომანს დიდი პოპულარობა უღუდჷ დო ითანგჷ მოსოფელიშ შხვადოშხვა ნინეფშა.

1994 წანას აითმათოვი რდჷ ბერლინიშ 44-ა საირქიანო კინო ფესტივალიშ ჟიურიშ მაკათური დო 2002 წანას მოსკოვიშ 24-ა საირქიანო კინო ფესტივალიშ ჟიურიშ პრეზიდენტი.

ჩინგიზ აითმათოვი შხვადოშხვა პერიოდეფს რდჷ დიო სსრრ-შ დო უკულ ყირგიზეთიშ ელჩი ევროპაშ რსხუს, ნატოს, იუნესკოს დო ბენილუქსიშ ქიანეფს. ჩინგიზ აითმათოვქ ღურუ 2008 წანაშ 10 მანგის, 79 წანერქ, გერმანიაშ ნოღა ნიურნბერგის. ნთხორილი რე ატა-ბეიითიშ სასაფლას, ყირგიზეთიშ ნანანოღა ბიშკეკიშ გოხოლუას. აითმათოვი რდჷ ლენინიშ, სსრრ-შ სახენწჷფო პრემიაშ, გჷმათუთაშ რევოლუციაშ, ავსტრიაშ სახენწჷფო პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ჩინგიზ აითმათოვი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* აითმათოვიშ ნაჭარეფიშ ონლაინ კოლექცია (რუსულო)
* ჩინგიზ აითმათოვიშ თხობელუეფი (ინგლისურო)
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი SovLit.net-ის (ინგლისურო)
* სტატიეფი ჩინგიზ აითმათოვიშ გეშა (რუსულო დო უზბეკურო)

კატეგორია:ყირგიზეფი
კატეგორია:ყირგიზი ჭარუეფი
კატეგორია:ყირგიზი ნოველისტეფი
კატეგორია:ყირგიზი სცენარისტეფი
კატეგორია:ყირგიზი დიპლომატეფი
ბენილუქსი

**ბენილუქსიშ რსხუ** (ნიდ. Benelux Unie; ფრანგ. Union Benelux; ლუქს. Benelux-Unioun), თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ **ბენილუქსი** — პოლიტიკურ-ეკონომიკური გოართოიანაფა ევროპას, ნამუთ იკათუანს ბჟადალი ევროპაშ სუმ ქიანას: ბელგიას, ნიდერლანდეფს დო ლუქსემბურგის. რსხუშ ჯოხოდვალა აკმოდირთუ მაკათური ქიანეფიშ მაართა ასოეფიშე: **ბე**ლგია-**ნი**დერლანდეფი-**ლუქს**ემბურგი.

ბენილუქსიშ გოართოიანაფაქ დირსხუ 1944 წანას. ბენილუქსიშ ფართობი 75,149 კმ² დო მახორობაშ მუდანობა 29,903,464 ადამიერი (2021 წანაშ მუნაჩემეფი). 

ბენილუქსიშ რსხუშ თარი პოლიტიკური ინსტიტუტეფიე: მინისტრეფიშ კომიტეტი, რსხუშ სხუნუ დო გენერალური სეკრეტარიატი. ბენილუქსიშ ოფიციალური ნინეფი ნიდერლანდური დო ფრანგული რე. ბენილუქსიშ რსხუშ პრეზიდენტი ქიანა ირ წანას ითირუ. 2022 წანაშ პრეზიდენტი ქიანა ლუქსემბურგი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ბენილუქსი
კატეგორია:ევროპაშ რეგიონეფი
კატეგორია:ეკონომიკური გოართოიანაფეფი
ვიშეგრადიშ ბუნა

**ვიშეგრადიშ ბუნა** (ჩეხ. Visegrádská skupina; უნგ. Visegrádi Együttműködés; პოლ. Grupa Wyszehradzka; სლოვ. Vyšehradská skupina), თაშნეშე **ვიშეგრადიშ ოთხური**, **V4**, **ევროპული კვარტეტი** — ცენტრალური ევროპაშ ოთხი ქიანაშ ჩეხეთიშ, უნგრეთიშ, პოლონეთიშ დო სლოვაკეთიშ კულტურული დო პოლიტიკური ალიანსი. ალიანსიშ თარი ღანკი რე ოურდუმე, ეკონომიკური, კულტურული, ენერგეტიკული კოოპერაცია. ოთხოლო ქიანა ევროპაშ რსხუშ დო ნატოშ მაკათური ქიანეფი რე.

ალიანსიქ დირსხუ ჩეხოსლოვაკიაშ, უნგრეთიშ დო პოლონეთიშ ლიდერეფიშ სამიტით, ნამუქჷთ იმანჯჷ უნგრეთიშ ჯიხა ვიშეგრადის, 1991 წანაშ 15 ფურთუთას. ჩეხოსლოვაკიაშ გორთუალაშახ ვიშეგრადიშ ბუნაშა სუმი სახენწჷფო მიშმეშჷ. ჩეხოსლოვაკიაშ გორთუალაშ უკული, 1993 წანაშე ჩეხეთიქ დო სლოვაკეთიქ ბუნაშ ზოხორინელ მაკათურეფო გინირთეს.

ვიშეგრადიშ ბუნაშ ქიანეფიშ ართოიანი ფართობი 533,615 კვ.კმ. რე დო მახორობაშ მუდანობა 63,845,789 ადამიერი (2019 წანაშ მუნაჩემეფი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ვიშეგრადიშ ბუნა
კატეგორია:ევროპაშ რეგიონეფი
კატეგორია:საირქიანო პოლიტიკური ორგანიზაციეფი
კოლეტი

**კოლეტი**, თახმი ჯოხო **სიდონი-გაბრიელ კოლეტი** (ფრანგ. Sidonie-Gabrielle Colette; დ. 28 ღურთუთა, 1873, სენ-სოვერ-ან-პიუიზე, იონი, საფრანგეთი — ღ. 3 მარაშინათუთა, 1954, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი, ჟურნალისტი დო არტისტი. კოლეტი შინელი რე რომანით *"ჟიჟი"*, ნამუქჷთ 1944 წანას გიშართჷ დო ნამუსჷთ რე გერსხილი ამერიკული კომედიური ჟანრიშ მუსიკალური ფილმი დო ამერიკული მიუზიკლი ჟიჟი. კოლეტი თაშნეშე შინელი რე თხობელუეფიშ კათელით *"ბინეხიშ ოშმეშეფი"*, ნამუთ საფრანგეთის ასე ხოლო პოპულარული რე.

## ბიოგრაფია
სიდონი-გაბრიელ კოლეტიქ დებად 1873 წანაშ 28 ღურთუთას, იონიშ დეპარტამენტის, ბურგუნდიას. კოლეტიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაჭარეფი 1900-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. 1902 წანაშ გიშართჷ რომანქ *"კლოდინი სკოლას"*. უკულიან წანეფს ჸათე რომანს მაჸუნჷ კლოდინიშ წინგეფიშ კათელიშ შხვა ნაწარმებეფქ: *"კლოდინი პარიზის"*, *"კლოდინი ითხუაფჷ"* დო *"კლოდინი დო ენი"*. ჸათე რომანეფი გვერდო ავტობიოგრაფიული ხასიათიში რე. 

1893-1906 წანეფს კოლეტიშ ქომონჯი რდჷ ანრი გოტიე-ვილარი. გოტიე-ვილარიქ კოლეტის გაჩინებაფუ პარიზიშ შინელი დო გოლინიანი ინტელექტუალეფი დო არისტოკრატეფი. 1910-იან წანეფშე კოლეტიქ დიო არტისტიშ დო უკულ ჟურნალისტიშ კარიერა ქიდიჭყჷ. ჸათე პერიოდიშ რინაშ ისტორია კოლეტის ეჭარილი აფჷ რომანს *"ვაგაბონდი"*. რომანი ორხველჷ ოსურიშ ზოხორინელობაშ პრობლემეფს ქომოლკოჩეფიშ ჯარალუას. ჸათე წანეფიშ ბორჯის კოლეტის, მუჭოთ ლესბოსელს, რომანტიკული ურთიართობა უღუდჷ ამერიკალ პოეტი ნატალი კლიფორდ ბარნი დო ფრანგი არისტოკრატი მატილდ დე მორნიწკჷმა. 1912 წანას ოსურო მიდაჸუნჷ ფრანგი ჟურნალისტის, გაზეთ *Le Matin*-იშ რედაქტორს ანრი დე ჟუვენელის დო თიწკჷმა 1924 წანაშახ რდჷ. კოლეტიშ მასუმა ქომონჯი რდჷ მორის გუდეკი, ნამუწკჷმა ღურაშახ ცხოვრენდჷ. 1920 წანას გიშართჷ კოლეტიშ რომანქ *"შერი"*, ნამუსჷთ უკულ მაჸუნ გაგრძელებაქ *"შერიშ დათებუ"*.

1920-1930-იანი წანეფი რდჷ კოლეტიშ ლიტერატურული კარიერაშო არძაშე უმოსო ინოვაციური დო პროდუქტიული. ჸათე პერიოდის კოლეტი მერჩქინელი რდჷ საფრანგეთიშ ართ-ართ უდიდაშ ნოველისტო. 1940-იან წანეფს გჷმაბჟინუ მემუარული ნაჭარეფი. 1944 წანას გიშართჷ რომანქ *"ჟიჟი"*, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. რომანი კურტიზანი ჯილბერტ (ჟიჟი) ალვარიშ რინაშ ისტორია რე. ჸათე წინგიშ სიუჟეტის უკულ გიარსხუ შხვადოშხვა ამერიკულ დო ფრანგულ კინო-ფილმეფქ. 1948 წანას კოლეტი ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა ლიტერატურაშ დარგის.

კოლეტიქ ღურუ 1954 წანაშ 3 მარაშინათუთას, 81 წანერქ. ნთხორილი რე პერ-ლაშეზის სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

*Centre d'études Colette  (ფრანგულო)
*
*Portrait of Colette , by Irving Penn (commentary on portrait)
*Short Profile of Colette (ინგლისურო)

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
კატეგორია:ფრანგი ჟურნალისტეფი
კატეგორია:ფრანგი დრამატურგეფი
კატეგორია:ლგბტ ნოველისტეფი
კატეგორია:ლგბტ ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ლგბტ ავტორეფი
ჟან კოქტო

**ჟან მორის ეჟენ კლემან კოქტო** (ფრანგ. Jean Maurice Eugène Clément Cocteau; დ. 5 კვირკვე, 1889, მეზონ-ლაფიტი, საფრანგეთი — ღ. 11 გჷმათუთა, 1963, მიი-ლა-ფორე, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, პოეტი, ნოველისტი, დრამატურგი, რეჟისორი, სცენარისტი დო დიზაინერი. რდჷ სიურრეალისტური, ავანგარდული დო დადაისტური გემაჸვენჯობეფიშ ართ-ართი თარი წჷმმარინაფალი დო თაშნეშე მაეჩა ოშწანურაშ ხელუანობაშ ართ-ართი უდიდაში დო გოლინიანი ფიგურა. 

კოქტო შინელი რე რომანეფით "*ჩე ქარღადი*", "*მერმენწა ბაღანეფი*" დო პიესეფით "*ადამიერიშ ხონარი*",
"*ობეჭდალი მანქანა*", 
"*ჟირ დუდამი კიღურა"*, "*ჯოჯოხეთური მანქანა*" დო შხვეფით. ჟან კოქტოშ შანულამი კინო-ფილმეფი რე: *"მერმენწა მასქერეფი"* (1948), *"ზისნახე დო ნონტყელი"* (1946), თაშნეშე ორფეოსიშ ტრილოგიაშ ფილმეფი: *"პოეტიშ ზისხირი"* (1930), *"ორფეოსი"* (1950) დო *"ორფეოსიშ აპიანი"* (1960). AllMovie-იშ აზრით კოქტო რდჷ ართ-ართი არძაშე უმოსო გოლინიანი ავანგარდული რეჟისორი კინო ინდუსტრიას.  

კოქტო რომანეფიშ, პიესეფიშ დო კინო ფილმეფიშ გარდა რე ავტორი ლერსეფიშ, პოემეფიშ, ესსეეფიშ დო ნახანტეფიშ. კოქტო მოღალენდჷ ხელუანობეფიშ შხვადოშხვა დარგეფს, მარა მუშ დუდის პოეტის უძახჷდჷ. 

მუჭოთ ჰომოსექსუალისტის მუში სექსუალური ორიენტაცია დღას ვაუფულჷ. თიშ პარტნიორეფი რდეს გიშარჩქინელი ფრანგი ნოველისტი რეიმონ რადიგე, არტისტი ჟან მარე დო შხვეფი. ჟან კოქტო რდჷ ლუი დელუკიშ პრემიაშ ლაურეატი, საპატიო ლეგიონიშ ორდენიშ კომანდორი, ბელგიაშ ომაფე აკადემიაშ, საფრანგეთიშ აკადემიაშ, გერმანული (ბერლინი) აკადემიაშ, მალარმეშ აკადემიაშ დო მარკ ტვენიშ აკადემიაშ მაკათური, კანიშ კინოფესტივალიშ საპატიო პრეზიდენტი, ფრანგულ-უნგრული ასოციაციაშ საპატიო პრეზიდენტი დო ჯაზიშ აკადემიაშ პრეზიდენტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ჟან კოქტო ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* Cocteau/cinema Bibliography (via UC Berkeley) 
* Cocteau CMEF Cap d'Ail
* Cocteau et La chapelle Saint-Blaise-des-Simples
* Maison Jean Cocteau – Cocteau's former home

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
კატეგორია:ფრანგი დრამატურგეფი
კატეგორია:ფრანგი რეჟისორეფი
კატეგორია:ლგბტ ავტორეფი
კატეგორია:ლგბტ რეჟისორეფი
კატეგორია:ფრანგი ლგბტ პოეტეფი
კატეგორია:ფრანგი ლგბტ ჭარუეფი
ანაის ნინი

**ანხელა ანაის ხუანა ანტოლინა როსა ედელმირა ნინ ი კულმელი** (ესპ.  Angela Anais Juana Antolina Rosa Edelmira Nin y Culmell; ფრანგ. Anaïs Nin; დ. 21 ფურთუთა, 1903, ნეი-სიურ-სენა, საფრანგეთი — ღ. 14 ღურთუთა, 1977, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — საფრანგეთის დუნაბადჷ ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი დო დღარეფიშ ავტორი.

ანაის ნინიქ დებადჷ საფრანგეთის, კუბარი პიანისტიშ დო კომპოზიტორიშ ხოაკინ ნინიშ დო მობირე როსა კულმელიშ ფანიას. ანაის ნინიქ ბაღანობა ესპანეთის დო კუბას გატარჷ. 1924-1940 წანეფს საფრანგეთის ცხოვრენდჷ. 1940-იან წანეფს ოცხოვრებშა ამერიკაშა გეგნორთჷ, სოდეთ გიშარჩქინელ ავტორი გინირთჷ.

ანაისიქ ლიტერატურული კარიერა დღარეფიშ ჭარუათ დიჭყჷ. ჸათე ნაჭარეფს თინა დეტალურო ეთმოჭარუნდჷ მუში რინაშ პერიოდეფს, ფირქეფს დო პერსონალურ ურთიართობას ქომონჯეფიწკჷმა იან ჰიუგოწკჷმა, რუპრეტ პოულიწკჷმა, თაშნეშე ჸოროფილეფიწჷმა (ოტო რანკი, ჰენრი მილერი). ჸათე ადამიერეფიწკჷმა ურთიართობაქ დიდი გოლინა იღვენუ ანაის ნინიშ ლიტერატურული კარიერაშა. 

დღარეფიშ გარდა ნინი ავტორი რე რომანეფიშ, კრიტიკული რკვიებეფიშ, ესსეეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ. ნინიშ ნაჭარეფიშ უმენტაშობა ეროტიკული ხასიათიში რე. ანაის ნინი შინელი რე ეროტიკული თხობელუეფიშ კათელეფით: *"ვენერაშ დელტა"* დო *"ჭიჭე ჩიტეფი"*, ნამუეფქჷთ ავტორიშ ღურაშ უკულ გიშართჷ. ანაის ნინი ლოს-ანჯელესის ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურუ 1977 წანაშ 14 ღურთუთას, კიბოთ, 73 წანერქ. ნინი 1976 წანას ნომინირაფილი რდჷ პრესტიჟული ნეიშტადტიშ საირქიანო ლიტერატურული პრემიაშა.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
### რომანეფი
* *House of Incest* (1936)
* *Winter of Artifice* (1939)
* *Cities of the Interior* (1959, ხუთ ტომო)
* *Collages* (1964)

### კუნტა თხობელუეფი
* *Waste of Timelessness*
* *Under a Glass Bell* (1944)
* *Delta of Venus* (1977)
* *Little Birds* (1979)
* *Auletris* (2016)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ანაის ნინიშ ოფიციალური ბლოგი
* ოფიციალური ვებსაიტი
* ანაის ნინიშ ფონდი
* 
* ანაის ნინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
ალბასეტეშ პროვინცია

**ალბასეტე** (ესპ. Provincia de Albacete) — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთის, კასტილია-ლა-მანჩაშ ავტონომიური გოართოიანაფაშ ობჟათე ნორთის. 2012 წანაშ მუნაჩემეფით პროვინციას ოხორანს 402,837 ადანიერი დო თის მახორობაშ მუდანობათ ესპანეთიშ პროვინციეფიშე 35-ა აბანი უკინებჷ. ფართობიე 14,858 კმ² (მაჩხორა აბანი ესპანეთის). ალბასეტეშ პროვინციაშ ნანანოღა რე ალბასეტე, ნამუთ იდვალუაფჷ მადრიდიშე 262 კმ.-იშ მაშორას.

ალბასეტეშ პროვინციას უხურგანს გრანადაშ, ალიკანტეშ, ვალენსიაშ, კუენკაშ, სიუდად-რეალიშ, ხაენიშ პროვინციეფი დო მურსიაშ რეგიონი. პროვინცია დორთილი რე 87 მუნიციპალიტეტო დო 7 რაიონო. პროვინციაშ უდიდაში ნოღეფიე: ალბასეტე, ელიინი, ვილიარობლედო, ალმანსა, ლა-როდა დო კაუდეტე. პროვინციაშ უდიდაში წყარმალუე ხუკარი ნამუთ ალბასეტეშ პროვინციაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ტერიტორიას გიშმურს.

## მახორობა
პროვინციაშ მახორობაშ მუდანობა წანეფიშ მეჯინათ 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey  value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)

ImageSize  = width:600 height:auto barincrement:28
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:420
TimeAxis   = orientation:horizontal
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey  increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  color:skyblue width:20 shift:(-50,-5) fontsize:M anchor:till
 bar:1877 from:0 till:219 text:219,009
 bar:1887 from:0 till:232 text:231,591
 bar:1900 from:0 till:241 text:241,244
 bar:1910 from:0 till:272 text:271,716
 bar:1920 from:0 till:297 text:296,712
 bar:1930 from:0 till:334 text:334,371
 bar:1940 from:0 till:379 text:379,169
 bar:1950 from:0 till:401 text:400,731
 bar:1960 from:0 till:375 text:375,175
 bar:1970 from:0 till:341 text:340,720
 bar:1980 from:0 till:339 text:339,373
 bar:1990 from:0 till:343 text:342,677
 bar:2000 from:0 till:365 text:364,835
 bar:2010 from:0 till:402 text:401,580
 bar:2020 from:0 till:388 text:388,270

TextData=
 pos:(35,20) fontsize:M
 text:"წყუ: სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი"


## ქოძირით თაშნეშე
* ესპანეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი 

კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
კატეგორია:კასტილია-ლა-მანჩაშ პროვინციეფი
ასტურია

**ასტურია** (ესპ. Principado de Asturias, ასტ. Principáu d'Asturies) — ავტონომიური გოართოიანაფა დო პროვინცია ოორუე ესპანეთის. ასტურიას უხურგანს კანტაბრია ბჟაეიოლიშე, ლეონიშ პროვინცია ობჟათეშე, ლუგოშ პროვინცია ბჟადალიშე დო კანტაბრიაშ ზუღა ოორუეშე. ასტურიაშ ფართობიე 10,604 კვ.კმ. დო ჸათე მუნაჩემეფით თის უკინებჷ მავითა აბანი ესპანეთის. ასტურიას ოხორანს 1,011,792 ადამიერი. მახორობაშ მუდანობათ ასტურია ესპანეთის 14-ა რე. ასტურიაშ ნანანოღა ოვიედო რე, უდიდაში ნოღა რე ხიხონი. ინდუსტრიული ნოღა ავილესი რე.

ასტურიაშ ოფიციალური ნინა რე ესპანური, ასტორიულ ნინას უღჷ სპეციალური სტატუსი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ესპანეთიშ პროვინციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი 

კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფეფი
ვალენსიაშ პროვინცია

**ვალენსია** (ესპ. Provincia de Valencia, ვალ. Província de València) — პროვინცია ესპანეთის, ვალენსიაშ ავტონომიური გოართოიანაფაშ ცენტრალურ ნორთის. პროვინციაშ ფართობიე 10,763 კვ.კმ. დო უკინებჷ მავითა აბანი ესპანეთის. მახორობაშ მუდანობათ (2,547,986 ადამიერი, 2013 წ.) უკინებჷ მასუმა აბანი. მახორობაშ ნასუმორი ცხოვრენს ნოღა ვალენსიას, ნამუთ თაშნეშე ავტონომიური გოართოიანაფაშ ნანანოღა რე დო ესპანეთიშ მასუმა ნოღა რე. პროვინცია ირთუ 265 მუნიციპალიტეტო.

ვალენსიაშ პროვინციას უხურგანს ალიკანტეშ, ალბასეტეშ, კუენკაშ, ტერუელაშ, კასტელონიშ პროვინციეფი დო სქირონაშქა ზუღა.

## მახორობა
მახორობაშ მუდანობა წანეფიშ მეჯინათ:

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey  value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)

ImageSize  = width:800 height:auto barincrement:30
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2600
TimeAxis   = orientation:horizontal
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  color:skyblue width:20 shift:(-60,-5) fontsize:M anchor:till
 bar:1877 from:0 till: 677 text: 677,286
 bar:1887 from:0 till: 731 text: 730,916
 bar:1900 from:0 till: 807 text: 806,547
 bar:1910 from:0 till: 886 text: 886,467
 bar:1920 from:0 till: 934 text: 933,681
 bar:1930 from:0 till:1043 text:1,042,978
 bar:1940 from:0 till:1270 text:1,269,373
 bar:1950 from:0 till:1344 text:1,344,365
 bar:1960 from:0 till:1438 text:1,438,043
 bar:1970 from:0 till:1770 text:1,769,552
 bar:1980 from:0 till:2066 text:2,065,704
 bar:1990 from:0 till:2118 text:2,117,927
 bar:2000 from:0 till:2216 text:2,216,285
 bar:2010 from:0 till:2563 text:2,563,342
 bar:2020 from:0 till:2592 text:2,591,875

TextData=
 pos:(35,20) fontsize:M
 text:"წყუ: სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტი"


## ქოძირით თაშნეშე
* ესპანეთიშ პროვინციეფი

კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
კატეგორია:ვალენსიაშ ავტონომიური გოართოიანაფაშ პროვინციეფი
ართურ ჩარლზ კლარკი

**სერ ართურ ჩარლზ კლარკი** (ინგლ. Sir Arthur Charles Clarke; დ. 16 ქირსეთუთა, 1917, მაინჰედი, ინგლისი — ღ. 19 მელახი, 2008, კოლომბო, შრი-ლანკა) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი, მენცარი, მენცარობაშ პოპულარიზატორი დო ფუტუროლოგი.

## ბიოგრაფია
ართურ ჩარლზ კლარკიქ დებადჷ 1917 წანაშ 16 ქირსეთუთას. გურაფულენდჷ ტონტონიშ სკოლას. 1936 წანას კლარკიქ ოცხოვრებშა ლონდონიშა გეგნორთჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მსახურენდჷ ბრიტანეთიშ ომაფე ოჰეერე ნძალეფს, რადარიშ სპეციალისტო. ლჷმაშ თებაშ უკულ გემშართჷ ლონდონიშ ომაფე კოლეჯიშა, სოდეთ მათემატიკას დო ფიზიკას გურაფულენდჷ. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ *Physics Abstracts*-იშ რედაქტორიშ ასისტენტო. 1946-1947 წანეფს დო კინ 1951-1953 წანეფს რდჷ ბრიტანეთიშ ინტერპლანეტარული ჯარალუაშ (*BIS*) პრეზიდენტი. 1945 წანას კლარკიქ წჷმარინუ ალმაშარეეფიშ კომუნიკაციეფიშ სისტემეფიშ კონცეფცია გეოსტაციონარული ორბიტეფიშ გჷმორინაფათ. ჸათე პერიოდეფს კლარკიქ გჷმაბჟინუ მენცარული წინგეფი, სოდეთ ეთმოჭარუნს რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ დო კოსმოსური შარალუაშ ტექნიკურ დეტალეფს. ჸათე დო შხვა მენცარული რკვიებეფიშ გეშა, კლარკიშ პატიოცემელო საირქიანო ასტრონომიული რსხუქ, გეოსტაციონარულ ორბიტას, ნამუთ იდვალუაფჷ ეკვატორიშე 36,000 კილომეტრიშ სიმაღალას, გიოდჷ *კლარკიშ ორბიტა*.

კლარკი დაინტერესებული რდჷ სკუბა დაივინგით დო ჸათეშ გეშათ 1956 წანას, ოცხოვრებშა ცეილონიშა (ასეიან შრი-ლანკა) გეგნორთჷ, სოდეთ ღურაშახ ცხოვრენდჷ. შრი-ლანკას კლარკიქ დაივინგიშ სკოლა ხოლო ქუდარსხუ.

კლარკიქ ლიტერატურული კარიერა 1930-იან წანეფს დიჭყჷ. ჸათე პერიოდის გჷმაბჟინუ ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ შხვადოშხვა ნოველეფი. 1953 წანას გიშართჷ რომანქ *"ბაღანობაშ დათებუ"*, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. ჸათე ნახანდის უკულ მაჸუნჷ შხვა პოპულარულ ნაწარმებეფქ: *"2001: კოსმოსური ოდისეა"*, *"პაემანი რამაწკჷმა"*, 
"*სამოთხეშ ფანტანეფი*" დო შხვა. კლარკი რდჷ სცენარიშ ავტორი ფილმიშ *"[[2001: კოსმოსური ოდისეა (ფილმი)|2001: კოსმოსური ოდისეა]]"*. ფილმი გერსხილი რე კლარკიშ თხობელუას *"სენტინელი"* დო თაშნეშე კლარკიშ შხვა კუნტა თხობელუეფს.

ართურ ჩარლზ კლარკი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. კლარკის, რობერტ ჰაინლაინი დო აიზეკ აზიმოვიწკჷმა ართო მიშინუანა მუჭოთ ომენცარე ფანტასტიკაშ "დიდი სუმი"-ს (*The "Big Three"*).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Arthur C. Clarke Official Website 
* The Arthur C. Clarke Foundation
* Arthur C. Clarke (1917–2008) International Astronautical Federation
* 
* 
* Grave

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი
რობერტ ჰაინლაინი

**რობერტ ენსონ ჰაინლაინი** (ინგლ. Robert Anson Heinlein; დ. 7 კვირკვე, 1907, ბატლერი, მისური, ააშ — ღ. 8 მესი, 1988, კარმელ-ბაი-თე-სი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი, სცენარისტი, კოსმონავტიკაშ ინჟინერი დო ოზუღე ოფიცერი, ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ართ-ართი უდიდაში წჷმმარინაფალი, შინელი რდჷ მუჭოთ "ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ავტორეფიშ დეკანი".

რობერტ ჰაინლაინის დიდ პოპულარობა მოუღჷ რომანეფქ: *"ურცხო ურცხო ქიანას"*, 
"*თუთა გლახა მენძელი რე*",
"*მურიცხული დესანტი*", 
"*დასაბაღი ბორჯი ჸოროფაშო*", 
"*კოჩი, ნამუქჷთ თუთა გჷმოჩუ"*, 
"*ჰორიზონტიშ მელე*", 
"*ფრაიდი*". ჰაინლაინიშ წინგეფქ ბესტსელერეფო გინირთჷ. თიშ ომენცარე-ფანტასტიკური ნაწარმებეფიშ თარი თემეფიე: მენცარობაშ პროგრესი, კოსმოსური შარალუაშ შანულობა ადამიერიშო, ინდივიდუალური ზოხორინელობა, სექსუალური ურთიართობეფი, ორგანიზებული რელიგიაშ გოლინა კულტურაშო, თარობაშო, მილიტარიზმი დო შხვა.

ჰაინლაინიქ ინგლისურ ნინაშა მიშეღჷ ტერმინეფი: *გროკი*, *ვოლდო*, *სპეკულატივური ლიტერატურა*. ჰაინლაინი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ოთხიშა მიპალუ ჰიუგოშ პრემია, შკვითიშა რეტრო-ჰიუგოშ პრემია, ჟირშა ფანტასტიკაშ გროსმეისტერიშ ტიტული, შკვითიშა პრომეთეშ ჯილდო. 1998 წანას მიშეჸონეს ომენცარე ფანტასტიკაშ დო ფენტეზიშ დიდობაშ დარბაზიშა. ბრელშა რდჷ ნომინირაფილი ნებულაშ პრემიაშა.

ჰაინლაინი რე ავტორი 32 რომანიშ, 59 კუნტა თხობელუაშ დო 16 კათელიშ. ჰაინლაინიშ ნაჭარეფიშ სიუჟეტეფს რე გერსხილი ჩხორო კინო-ფილმი, ჟირი სერიალი, რადიოშ სერიული ეპიზოდეფი დო შხვა. ჰაინლაინს, ართურ ჩარლზ კლარკი დო აიზეკ აზიმოვიწკჷმა ართო მიშინუანა მუჭოთ ომენცარე ფანტასტიკაშ "დიდი სუმი"-ს (The "Big Three").

## ქოძირით თაშნეშე
* რობერტ ჰაინლაინიშ ბიბლიოგრაფია
* ჰაინლაინიშ ჯარალუა
* რობერტ ჰაინლაინიშ პრემია

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  რობერტ ჰაინლაინიშ ჯარალუა
* ჰაინლაინიშ არქივეფი
* რობერტ დო ვირჯინია ჰაინლაინეფიშ პრემია
* ჰაინლაინიშ ბიოგრაფია დო ბიბლიოგრაფია 
* 
* რობერტ ჰაინლაინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ჰაინლაინიშ ნაწარმებეფი Open Library-ის
* ჰაინლაინიშ ნაწარმებეფიშ ერკებული
* რობერტ ჰაინლაინიშ პრემია

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
პრიმო ლევი

**პრიმო ლევი** (იტალ. Primo Michele Levi; დ. 31 კვირკვე, 1919, ტურინი, იტალია — ღ. 11 პირელი, 1987, ტურინი, იტალია) — იტალიარი ჭარუ, ნოველისტი დო ქიმიკოსი.

პრიმო ლევიქ დებადჷ ტურინს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ქიმიას ტურინიშ უნივერსიტეტის. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ქაკათჷ იტალიარი პარტიზანეფიშ ბუნას. ჸათეშ გეშათ ფაშისტურ მილიციაქ ოჭოფჷ, 1943 წანაშ 13 ქირსეთუთას. ლევი გეგნიჸონეს დიო ფოსოლიშ ოკონცენტრაციე ბანაკიშა დო უკულ მონოვიციშა, ნამუთ ოსვენციმიშ ოკონცენტრაციე ბანაკიშ ნორთი რდჷ. ჸათაქ თიქ 11 თუთა გატარჷ. სსრრ-შ ჯარეფიშ მიშულაშ უკული, დალახებური ლევი სანატორიუმს კურნალენდჷ. კურნალობაშ უკული ტურინიშა დირთჷ დო მუშ პროფესიული კარიერა გაგინძორჷ. იმუშუ შხვადოშხვა კერზო კომპანიეფს, ქიმიკოსო.

პრიმო ლევი რე ავტორი შხვადოშხვა წინგეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ კათელეფიშ, ესსეეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო ართი რომანიშ. ლევიშ არძაშე უმოსო შინელი ნახანდი რე *"თენა კოჩი ქორენ-და*", ნამუქჷთ 1947 წანას გიშართჷ. ჸათე მემუარეფს ეჭარილი რე ლევიშ რინაშ პერიოდი მონოვიციშ (ოსვენციმი) ოკონცენტრაციე ბანაკის. 1975 წანას გიშართჷ წინგიქ *"პერიოდული სისტემა"*, ნამუთ ავტობიოგრაფიული თხობელუეფიშ კათელი რე.

პრიმო ლევი რდჷ შხვადოშხვა იტალიური პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ღურუ 1987 წანაშ 11 პირელს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Announcement of ''The Complete Works of Primo Levi''
* International Primo Levi Studies Center
* Centro Primo Levi New York
* Scriptorium – Primo Levi Includes writing by Levi
* Primo Levi page by the Operatist who composed in honor of Levi
* Primo Levi's Last Moments by Diego Gambetta, Boston Review, Summer 1999 issue.
* Primo Levi's house
* BBC Interview with Primo Levi

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:იტალიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:იტალიარი პოეტეფი
კატეგორია:იტალიარი ქიმიკოსეფი
იტალო კალვინო

**იტალო კალვინო** (იტალ. Italo Calvino; დ. 15 გჷმათუთა, 1923, სანტიაგო-დე-ლას-ვეგასი, კუბა — ღ. 19 ეკენია, 1985, სიენა, იტალია) — იტალიარი ჭარუ, ნოველისტი დო ჟურნალისტი. შინელი რე *"ჩქინი წჷმოხონეფი"*-შ ტრილოგიათ (1952-1958), თხობელუეფიშ კათელით *"კოსმიკომიქსი"* (1965) დო რომანეფით: *"უძირაფუ ნოღეფი"* (1972), *"დო ზოთონჯიშ სერიშ მეშარე"*.

იტალო კალვინოქ დებადჷ კუბას. 1925 წანას კალვინოეფიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა იტალიაშა მიდართჷ. იტალო კალვინო გურაფულენდჷ ტურინიშ უნივერსიტეტიშ აგრარულ ფაკულტეტის. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ ანტიფაშისტური ლიტერატურათ. 1943 წანას კალვინოქ გურაფა გაგინძორჷ ფლორენციაშ უნივერსიტეტის. 1944 წანას კალვინოქ ქაკათჷ იტალიარი კომუნისტეფიშ პარტიზანულ ბუნას *გარიბალდიშ ბრიგადა*-ს. მუსოლინიშ ფაშისტური რეჟიმიშ გინორაგვაფაშ უკულ, კალვინოქ ტურინს ქიდიხორჷ დო მალას იტალიაშ კომუნისტური პარტიაშ მაკათურო გინირთჷ. 1956 წანაშ უნგრეთიშ მოლინეფიშ უკულ, კომუნისტური პარტია ქიდიტუ. 

იტალო კალვინოქ ლიტერატურული კარიერა 1940-იან წანეფს დიჭყჷ. ჸათე პერიოდის გჷმაბჟინუ მუში მაართა ნაჭარეფი. კალვინო რე ავტორი რომანეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ, ესსეეფიშ დო ავტობიოგრაფიული ნაწარმებეფიშ. კალვინოშ ნაჭარეფიშ სიუჟეტეფს რე გერსხილი შხვადოშხვა იტალიური კინო-ფილმეფი. 

კალვინო რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. რდჷ საპატიო ლეგიონიშ ორდენიშ კომანდორი (1981) დო ავსტრიაშ სახენწჷფო პრემიაშ ლაურეატი (1976). თაშნეშე მიპალუ ვიარეჯოშ, ფელტრინელიშ დო ბაგუტაშ პრემიეფი. 

იტალო კალვინოქ ღურუ 1985 წანაშ 19 ეკენიას. ნთხორილი რე ტოსკანაშ კასტილიონე-დელა-პესკაიაშ სასაფლას.

## ლიტერატურა
* Cannon, JoAnn (1981). Italo Calvino: Writer and Critic. Ravenna: Longo Press.
* Markey, Constance (1999). Italo Calvino. A Journey Toward Postmodernism. Gainesville: Florida University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იტალო კალვინო ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:იტალიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:იტალიარი ჟურნალისტეფი
ალესანდრო მანძონი

**ალესანდრო ფრანჩესკო ტომაზო ანტონიო მანძონი** (იტალ. Alessandro Francesco Tommaso Antonio Manzoni; დ. 7 მელახი, 1785, მილანი, მილანიშ ოჰერცოგე — ღ. 22 მესი, 1873, მილანი, იტალია) — იტალიარი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი, დრამატურგი დო ფილოსოფოსი. შინელი რე რომანით *"შანილეფი"*, ნამუქჷთ 1827 წანას გიშართჷ დო ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. *"შანილეფი"* ისტორიული რომანი რე დო მერჩქინელი რე მოსოფელიშ ლიტერატურაშ შედევრო. რომანი იტალიაშ გოართოიანაფაშ სიმბოლო რე დო თის დიდი შანულობა უღუდჷ მუში პატრიოტული მოტივეფით, თეხანური გოართოიანაფილი იტალიური ნინაშ დორსხუაფაშო.

ალესანდრო მანძონიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაჭარეფი გჷმაბჟინუ 1800-იან წანეფს. 1801 წანას მანძონიქ გჷმაბჟინუ მითოლოგიური ალეგორია *"დუდიშალაშ ტრიუმფი"*. 1820 წანას გიშართჷ დრამაქ *"გრაფი კარამანოლა"*, ნამუთ იტალიური რომანტიზმიშ მანიფესტო იკოროცხუ. რდჷ კლასიციზმიშ ოპონენტი. კლასიციზმი გაკრიტიკებული რე მანძონიშ დრამას *"ადელგიზი"* დო  ნამთინე თეორიულ ნახანდეფს. 1821 წანას ნაპოლეონ ბონაპარტიშ ღურაშ ინსპირაციათ ჭარუ სტანცა *"ხუთი მესი"*, ნამუთ ასე ხოლო ართ-ართი პოპულარული ლირიკული ნაწარმები რე იტალიას. 

ალესანდრო მანძონი რდჷ იტალიაშ გირგვინიშ ორდენიშ კავალერი, წიმინდეეფიშ მავრიკიშ დო ლაზარეშ ორდენიშ კავალერი დო წიმინდე იოსებიშ ორდენიშ კომანდორი. მანძონიქ თაშნეშე მიპალუ პრუსიაშ ართ-ართი უმაღალაში ჯილდო ღრისებაშ ორდენი. ართ პერიოდის მანძონი რდჷ იტალიაშ სენატიშ მაკათური. მანძონიქ ღურუ 1873 წანაშ 22 მესის, 88 წანერქ. ნთხორილი რე მილანიშ მონუმენტალეშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალესანდრო მანძონი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* [ალესანდრო მანძონი](https://en.m.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Alessandro_Manzoni) Catholic Encyclopedia-ს (1913)
* 
* მანძონიშ ნახანდეფი LibriVox-ის

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:იტალიარი ნოველისტეფი
კატეგორია:იტალიარი პოეტეფი
კატეგორია:იტალიარი დრამატურგეფი
კატეგორია:იტალიარი ფილოსოფოსეფი
ალბერტო მორავია

**ალბერტო მორავია** (იტალ. Alberto Moravia; თახმი ჯოხო **ალბერტო პინჩერლე**, იტალ. Alberto Pincherle; დ. 28 გერგობათუთა, 1907, რომი, იტალია — ღ. 26 ეკენია, 1990, რომი, იტალია) — იტალიარი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი, ესსეისტი დო ჟურნალისტი. თიში ნაჭარეფიშ თარი თემეფიე: თეხანური სექსუალურობა, სოციალური გაურცხოაფილაფა დო ეგზისტენციალიზმი. მორავია შინელი რე ოდებიუტე რომანით "*გაურცხოაფილეფიშ ბორჯი*" (1929) დო ანტიფაშისტური რომანით "*კონფორმისტი*". ჸათე რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი იტალიარი კინორეჟისორიშ ბერნარდო ბერტოლუჩიშ 1970 წანას გინოღალირი ფილმი. მორავიაშ შხვადოშხვა ნაწარმებეფს რე გერსხილი მაურო ბოლონინიშ, ჟან-ლიუკ გოდარიშ, დამიანო დამიანიშ, ვიტორიო დე სიკაშ დო შხვა რეჟისორეფიშ კინო-ფილმეფი.

ალბერტო მორავიაქ, ჩხორო წანერი რდუნ თეშ, ქიდელახჷ ძვალიშ ტუბერკულოზით დო ჸათე ლახარაშ გეშათ თიქ დეინვალიდჷ. მაჟირა თარი ასპექტი ნამუქჷთ მორავიაშ ცხოვრებას დიდი ნეგატიური როლი ილაჸაფჷ რდჷ ფაშიზმი, ნამუშ კრიტიკოსი მორავია ირო რდჷ.

მორავიაქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. უმოსო ოინტერესჷდჷ ჯოზუე კარდუჩიშ, ჯოვანი ბოკაჩოშ, თეოდორ დოსტოევსკიშ, ჯეიმზ ჯოისის, ლუდოვიკო არიოსტოშ, კარლო გოლდონიშ, უილიამ შექსპირიშ, მოლიერიშ, ნიკოლაი გოგოლიშ დო სტეფან მალარმეშ ნაწარმებეფი. მორავიაქ ახალობას ქიდიგურუ ფრანგული ნინა დო ლერსეფს ფრანგულო ხოლო ჭარუნდჷ. მაართა ნაჭარეფი 1920-იან წანეფს გჷმაბჟინუ.

ალბერტო მორავია რდჷ შხვადოშხვა იტალიური პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1952 წანას მიპალუ სტრეგაშ პრემია, 1957 წანას მარძოტოშ პრემია, 1961 წანას ვიარეჯოშ პრემია დო 1982 წანას მონდელოშ პრემია. მორავია 13-შა რდჷ ნომინირაფილი ნობელიშ პრემიაშა, 1949-1965 წანეფს. 1959-1962 წანეფს უკინებუდჷ ავტორეფიშ საირქიანო ასოციაციაშ *პენ-კლუბი*-შ პრეზიდენტიშ პოსტი.

ალბერტო მორავიაქ ღურუ 1990 წანაშ 26 ეკენიას, 82 წანერქ. ნთხორილი რე რომიშ კამპო-ვერანოშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალბერტო მორავია ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი დო ნაჭარეფიშ ერკებული
* ალბერტო მორავიაწკჷმა ინტერვიუ

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ჭარუეფი
კატეგორია:იტალიარი ნოველისტეფი
ავგუსტ სტრინდბერგი

**იოჰან ავგუსტ სტრინდბერგი** (შვედ. Johan August Strindberg; დ. 22 ღურთუთა, 1849, სტოკჰოლმი, შვედეთი — ღ. 14 მესი, 1912, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი, დრამატურგი, პოეტი დო ხანტუ. თიშ ნაჭარეფს ფიგურირენს ნატურალიზმიშ, ტრაგედიაშ, მონოდრამაშ ელემენტეფი, თაშნეშე ექსპრესიონიზმიშ დო სიურრეალიზმიშ გოლინა.

ავგუსტ სტრინდბერგი რე ავტორი 60-შე უმოსი პიესაშ დო 30-შე უმოსი ავტობიოგრაფიული, კულტურული, ისტორიული დო პოლიტიკური ხასიათიშ ნაწარმებეფიშ. სტრინდბერგიშ ლიტერატურული კარიერა იგინძორებუდჷ დოხოლაფირო 40 წანას. ლიტერატურული კარიერა სტრინდბერგიქ 1860-1870-იან წანეფს დიჭყჷ. თიში პიესეფს შვედეთიშ თეატრეფი ბრელ ხანს ვაღებულენდეს. ბოლოს, 1881 წანას შვედეთიშ ახალი თეატრიქ დოდგჷ პიესა *"პატონი ოლოფი"*, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ.

სტრინდბერგი მოსოფელიშ მასშტაბით შინელი რე რომანეფით: *"ხვათახვალე"*, *"ხანგაშ აპოლოგია"*, *"ჯოჯოხეთი"*, *"ჰემსეშ მახორუეფი"*, *"ჭითა ოთახი"* დო *"მოინალეშ ქომოლსქუა"*, თაშნეშე პიესეფით: *"მუმა"*, *"ფრეკენ ჟული"*, *"კრედიტორეფი"*, *"შარა დამასკოშა*", *"აზნაური ნეგტიშ ოსური"*, *"ჰერმიონე"*, *"მოძირაფაშ სონატა"* დო *"ღურუშ ოსხაპური"*.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ავგუსტ სტრინდბერგი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი 
* 
* სტრინდბერგიშ ნახანდეფი Standard Ebooks-ის
* სტრინდბერგიშ ნახანდეფი LibriVox-ის
* სტრინდბერგიშ ნაჭარეფი Projekt Runeberg-ის
* ნახანდეფიშ კათელეფი დო მანუსკრიპტეფი (შვედურო)
* სტრინდბერგიშ მუზეუმი ავსტრიას
* ავგუსტ სტრინდბერგიშ ჯარალუა

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ჭარუეფი
კატეგორია:შვედი ნოველისტეფი
კატეგორია:შვედი დრამატურგეფი
კატეგორია:შვედი პოეტეფი
კატეგორია:შვედი ხანტუეფი
ასტრიდ ლინდგრენი

**ასტრიდ ანა ემილია ლინდგრენი** (შვედ. Astrid Anna Emilia Lindgren; დაბადებაშ გვარი: **ერიქსონი**, შვედ. Ericsson; დ. 14 გერგობათუთა, 1907, ვიმერბიუ, კალმარი, შვედეთი — ღ. 28 ღურთუთა, 2002, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ჭარუ. შინელი რე ბაღანეფიშ ლიტერატურაშ ჟანრიშ წინგეფიშ სერიათ, ნამუეფიშ თარი პერსონაჟეფიე: "*პეპი გინძეთათმანი*",  "*ლიონებერგალი ემილი*", "*კარლსონი*",  "*ბიულერბიუარი ბაღანეფი*", დო თაშნეშე ბაღანეფი ფენტეზიშ ჟანრიშ რომანეფით: "*მიო, ჩქიმი მიო*", "*რონია, აბრაგიშ ცირასქუა*" დო "*ნჯილოშგურამი ჯიმალეფი*". ლინდგრენი 30-შე უმოსი წინგიშ ავტორიე. თიში ნაჭარეფი თანგილი რე მოსოფელიშ 95 ნინაშა დო გიმოჩამილი რე წინგეფიშ დოხოლაფირო 167 მილიონი ეგზემპლარი.

ასტრიდ ლინდგრენი რდჷ ბრელი პრესტიჟული ჟილდოშ დო პრემიაშ ლაურეატი. შხვადოშხვა ბორჯის მიპალუ ლიტერატურაშ დო ხელუანობეფიშ მენდალი, სელმა ლაგერლიოფიშ პრემია, ჰანს ქრისტიან ანდერსენიშ პრემია დო შხვა. 1994 წანას გინოჩეს პრემია თინუ რინაშ გეშა.

1967 წანას დირსხუ ასტრიდ ლინდგრენიშ პრემიაქ. 2002 წანას შვედეთიშ თარობაქ დარსხუ ასტრიდ ლინდგრენიშ მემორიალური პრემია. ლინდგრენიშ ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი. ლინდგრენიშ ნახანდეფიშ სიუჟეტეფს გერსხილი რე ბრელი კინო-ფილმი.

## გიშნაგორა წინგეფი დო სერიეფი
* *პეპი გინძეთათმანი*
* *კარლსონი*
* *ლიონებერგალი ემილი*
* *დეტექტივი კალე ბლომქვისტი*
* *მადიკენი*
* *რონია, აბრაგიშ ცირასქუა*
* *ჩქი ხოლო სალტკროკალეფი ვორეთ*
* *ბიულერბიუარი ბაღანეფი*
* *მიო, ჩქიმი მიო*
* *ნჯილოშგურამი ჯიმალეფი*
* *მესოფელე რასმუსი*

## ქოძირით თაშნეშე
* ასტრიდ ლინდგრენიშ მემორიალური პრემია

## ლიტერატურა
* Metcalf, Eva-Maria: Astrid Lindgren. New York, Twayne, 1995

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* ოფიციალური ვებსაიტი
* 
* ასტრიდ ლინდგრენიშ ფანეფიშ საიტი
* ასტრიდ ლინდგრენი FamousAuthors.org-ის
* ასტრიდ ლინდგრენი კონგრესიშ ბიბლიოთეკას
* ასტრიდ ლინდგრენი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ჭარუეფი
ტომას ტრანსტრიომერი

**ტომას იოსტრა ტრანსტრიომერი** (შვედ. Tomas Gösta Tranströmer; დ. 15 პირელი, 1931, სტოკჰოლმი, შვედეთი — ღ. 26 მელახი, 2015, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი პოეტი, მათანგალი დო ფსიქოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 2011 წანას. თიში ლერსეფი  ეთმოხანტუნს შვედეთიშ ორთაშობურ სისქვამეს.

## ბიოგრაფია
### ორდოიანი რინა
ტომას ტრანსტრიომერქ დებადჷ სტოკჰოლმის, 1931 წანაშ 15 პირელს. გურაფულენდჷ სტოკჰოლმიშ ლათინურ გიმნაზიას. ჸათე პერიოდიშე პოეზიათ დეინტერესჷ დო დიჭყჷ ლერსეფიშ ჭარუა. მუში მაართა პოეტური ნაჭარეფი გჷმაბჟინუ სტოკჰოლმიშ ლიტერატურულ ჟურნალეფს. მაართა პოეტურ კათელქ *"17 ლერსი"*, გიშართჷ 1954 წანას. გიმნაზიაშ თებაშ უკულ, ტრანსტრიომერქ სტოკჰოლმიშ უნივერსიტეტიშა გემშართჷ, სოდეთ ფსიქოლოგიას გურაფულენდჷ. 1960-იან წანეფშე მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ცენტრეფს, ფსიქოლოგო.

### პოეზია
ტომას ტრანსტრიომერი მაეჩა ოშწანურაშ სკანდინავიაშ ართ-ართი გოლინიანი პოეტი რდჷ. რე ავტორი 15 პოეტური კათელიშ. თიში ნაჭარეფი თანგილი რე მოსოფელიშ 60 ნინაშა. ტრანსტრიომერიშ ნახანდეფი ორხველუდჷ მოდერნიზმიშ, ექსპრესიონიზმიშ დო სიურრეალიზმიშ გემაჸვენჯობეფს. ტრანსტრიომერის დიდი პოპულარობა მოუღჷ პოეტურ კათელეფქ: *"გვერდო დალიებური ცა"*, *"ოსინთურეფი დო ქუალეფი"*, "*ბალტიაშ ზუღა*", *"თელეფიშო დო ღურელეფიშო"* დო *"სერდიანი გონდოლა"*.

1990 წანას, ინსულტიშ მეღებაშ უკულ, ტრანსტრიომერქ პარალიზებულო გინირთჷ დო დეინვალიდჷ, მარა ლიტერატურული კარიერა იშენ გაგინძორჷ 2000-იან წანეფშა. ტომას ტრანსტრიომერქ ღურუ 2015 წანაშ 26 მელახის, 83 წანერქ.

### ჯილდოეფი დო პრემიეფი
ტომას ტრანსტრიომერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1966 წანას მიპალუ ბელმანიშ პრემია (შვედეთი), 1981 წანას პეტრარკაშ პრემია (გერმანია), 1990 წანას ნეიშტადტიშ საირქიანო ლიტერატურული პრემია (ააშ) დო ოორუე სხუნუშ ლიტერატურული პრემია (ოორუე ევროპაშ ქიანეფი), 1991 წანას შვედეთიშ აკადემიაშ ლიტერატურული პრემია (შვედეთი), 1992 წანას ჰორსტ ბინეკიშ პოეტური პრემია (გერმანია), 1996 წანას ავგუსტიშ პრემია (შვედეთი), 1998 წანას იან სმერკიშ პრემია (სლოვაკეთი), 2004 წანას ნონინოშ საირქიანო პრემია (იტალია) დო 2001 წანას ნობელიშ პრემია ლიტერატურაშ დარგის (შვედეთი).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი 
* ბიოგრაფია დო პოეზია
* ნაჭარეფიშ ერკებული
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* ტრანსტრიომერიშ ეჩი ლერსი
* ტრანსტრიომერი Nobelprize.org-ის
* ტრანსტრიომერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი პოეტეფი
კატეგორია:შვედი ფსიქოლოგეფი
მარიო პიუზო

**მარიო პიუზო** (ინგლ. Mario Puzo; დ. 15 გჷმათუთა, 1920, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 2 კვირკვე, 1999, უესტ-ბეი-შორი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, სცენარისტი დო ჟურნალისტი. შინელი რე დეტექტივური ჟანრიშ რომანეფით იტალიურ-ამერიკული დო სიცილიური მაფიაშ გეშა. პიუზოშ არძაშე უმოსო პოპულარული რომანი რე *"[[მორდია (რომანი)|მორდია]]"*, ნამუშ სიუჟეტის რე გერსხილი ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ფილმეფიშ ტრილოგია. პიუზოქ ჟირშა მიპალუ ოსკარი საუჯგუშო ადაპტირებული სცენარიშო.

## ბიოგრაფია
მარიო პიუზოქ დებადჷ 1920 წანაშ 15 გჷმათუთას, იტალიარი იმიგრანტეფიშ ფანიას. მარიო 15 წანერი რდუნ თეშ, მუმაქ შიზოფრენიათ ქიდელახჷ დო მარიოს დო თიშ და დო ჯიმას უმოსო დიდა რდუნდჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, მსახურენდჷ ამერიკაშ არმიას, გერმანიას. ლჷმაშ თებაშ უკულ გურაფულენდჷ ნიუ-იორკიშ სიტი-კოლეჯის. 

პიუზოქ ლიტერატურული კარიერა 1950-იან წანეფს დიჭყჷ. მაართა თხობელუა გჷმაბჟინუ ლიტერატურულ ჟურნალს, 1950 წანას. მაართა რომანქ *"რუმე არენა"* გიშართჷ 1955 წანას. 1960-იან წანეფს პიუზო მუშენდჷ შხვადოშხვა ბულვარული ჟურნალეფიშ რედაქტორიშ ასისტენტო. 

1969 წანას გიშართჷ პიუზოშ რომანქ *"[[მორდია (რომანი)|მორდია]]"*, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგი, 67 მარას რდჷ ნიუ-იორკ ტაიმსიშ ბესტსელერეფიშ ერკებულიშ ლიდერი დო გიმიჩინჷ წინგიშ ჩხორო მილიონ ეგზემპლარქ. პიუზოშ ჸათე რომანიშ სიუჟეტის უკულ გიარსხუ ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ფილმიქ *"[[მორდია (ფილმი)|მორდია]]"*. ფილმიქ მიპალუ 3 ჯილდო ოსკარიშ 11 კატეგორიაშე.

მარიო პიუზო თაშნეშე რდჷ 1978 წანას გინოღალირი ფილმი სუპერმენიშ დო თიში გოგინძორაფაშ სცენარიშ ავტორი.

1991 წანას პიუზოქ გჷმაბჟინუ რომანი *"მანთხა კენედი"*, ნამუშ თარი, გჷმოგონილი პერსონაჟიე ფრენსის ქსავიე კენედი - რომანიშ სიუჟეტით, ჯონ ფიცჯერალდ კენედიშ ჯიმასქუა.

მარიო პიუზოშ ღურაშ უკულ, 2001 წანას გიშართჷ პიუზოშ ეკონია რომანქ *"ფანია"*.

## გიშნაგორა რომანეფი
* *რუმე არენა* (1955)
* *[[მორდია (რომანი)|მორდია]]* (1969)
* *ბოროეფიშ ღურა* (1978)
* *სიცილიარი* (1984)
* *მანთხა კენედი* (1990)
* *ეკონია დონი* (1996)
* *ომერტა* (2000)
* *ფანია* (2001)

## სცენარეფი
* *[[მორდია (ფილმი)|მორდია]]* (1972)
* *[[მორდია II (ფილმი)|მორდია II]]* (1974)
* *დიხაშნწალუა* (1974)
* *სუპერმენი* (1978)
* *სუპერმენი II* (1980)
* *ღურაშ ბორჯი* (1982)
* *სიცილიარი* (1987)
* *[[მორდია III (ფილმი)|მორდია III]]* (1990)
* *ქრისტეფორე კოლუმბი: ძირაფა* (1992)

## ლიტერატურა
* Moore, M. J. (March 8, 2019). Mario Puzo: An American Writer's Quest.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* მარიო პიუზოშ წინგეფი 
* მარიო პიუზოშ ოფიციალური ბიბლიოთეკა
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* ინტერვიუ მარიო პიუზოწკჷმა

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჟურნალისტეფი
მორდია (რომანი)

**მორდია** (ინგლ. The Godfather) — მარიო პიუზოშ დეტექტივური რომანი, გიშაშქუმალირი 1969 წანას. რომანი ამერიკალ-იტალიარი მაფიოზური ფანიაშ ისტორია რე. ფანიაშ მადუდე რე გჷმოგონილი პერსონაჟი ვიტო კორლეონე, ნამუსჷთ მორდიას უძახჷნა. წინგიშ სიუჟეტით, კორლეონეშ მაფიოზური ფანია ნიუ-იორკის ოპერირენს. წინგი ეთმოჭარუნს 1945 წანაშე 1955 წანაშახ პერიოდის.

რომანი მორდია ნაწარმებეფიშ ციკლიშ მაართა სერია რე. უკულიან წანეფს გიშართჷ სერიაშ შხვა წინგეფქ ხოლო. პიუზოქ ჸათე რომანს გიმირინუ დო ინგლისურო მაჩიებელ აუდიტორიას გაჩინებაფუ იტალიური ტერმინეფი: *[[კონსილიერი]]*, *[[კაპორეჯიმე]]*, *[[კოზა ნოსტრა]]* დო *[[ომერტა]]*.

მორდიაქ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგი, 67 მარას რდჷ ნიუ-იორკ ტაიმსიშ ბესტსელერეფიშ ერკებულიშ ლიდერი დო გიმიჩინჷ წინგიშ ჩხორო მილიონ ეგზემპლარქ. პიუზოშ ჸათე რომანიშ სიუჟეტის უკულ გიარსხუ ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ფილმიქ მორდია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Official Mario Puzo's Library entry for ''The Godfather''
* 20th-Century American Bestsellers's Entry for ''The Godfather''

კატეგორია:ამერიკული რომანეფი
კატეგორია:მარიო პიუზოშ რომანეფი
ლოლიტა (რომანი)

**ლოლიტა** (ინგლ. Lolita) — ვლადიმერ ნაბოკოვიშ რომანი, ნამუქჷთ გიშართჷ ინგლისურ ნინაშა, 1955 წანას, საფრანგეთის. რომანიშ თარი პერსონაჟიე ფრანგი პროფესორი ჰუმბერტ ჰუმბერტი, ნამუსჷთ 12 წანერი ცირა დოლორეს ჰეიზი უჸორს დო თიწკჷმა ინტიმურ ურთიართობას იჭყანს. 

რომანქ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. რომანიშ სიუჟეტის გიარსხუ ამერიკალი რეჟისორიშ სტენლი კუბრიკიშ 1962 წანაშ ფილმიქ. რომანიშ სიუჟეტით, 1997 წანას ინგლისარ რეჟისორქ ედრიან ლაინიქ გინიღჷ ფილმი ლოლიტა. თაშნეშე, რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი შხვადოშხვა ოპერეფი, პიესეფი დო მიუზიკლეფი.

რომანი ლოლიტა მიშაღალირი რე ჟურნალი ტაიმიშ 100 საუჯგუშო რომანიშ, Le Monde-შ ოშწანურაშ ოში წინგიშ დო Modern Library-შ ოში საუჯგუშო რომანიშ ერკებულეფშა.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Cover images of various editions
* ''Lolita'' USA – The itineraries of Humbert's and Lolita's two voyages across the U.S.A. 1947–1949, with maps and pictures.
* ''Lolita'' Calendar – A detailed and referenced inner chronology of Nabokov's novel.
* 
*''Lolita'' Podcast - A 10-episode podcast about the novel, films and information about Lolita in pop-culture.

კატეგორია:ამერიკული რომანეფი
კატეგორია:ნაბოკოვიშ რომანეფი
კატეგორია:ამერიკული ეროტიკული რომანეფი
კარენ ბლიქსენი

**კარენ კრისტენსე ფონ ბლიქსენ-ფინეკე**, დაბადებაშ გვარი **დინესენი** (დან. Karen Christenze von Blixen-Finecke; დ. 17 პირელი, 1885, რუნგსტედი, ზელანდია, დანია — ღ. 7 ეკენია, 1962, რუნგსტედი, ზელანდია, დანია) — დანიარი ჭარუ დო ნოველისტი. შინელი რე რომანით *"აფრიკული ფერმა"* დო თხობელუეფიშ კათელეფით. ბლიქსენიშ ნაწარმებეფს რე გერსხილი შხვადოშხვა კინო-ფილმეფი. ბლიქსენი ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა.

კარენ ბლიქსენიქ დებადჷ 1885 წანაშ 17 პირელს. გურაფულენდჷ კოპენჰაგენიშ სკოლას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ კოპენჰაგენიშ ხელუანობეფიშ ომაფე აკადემიას. 1914 წანას ოსურო მიდაჸუნჷ შვედი ჭარუს ბრორ ფონ ბლიქსენ-ფინეკეს. მალას ჟირხოლოქ ოცხოვრებშა კენიაშა მიდართეს. კენიას თინეფქ ფერმერული მეურნობა გონწყეს. ჸათე პერიოდეფი რე ეჭარილი ბლიქსენიშ რომანს *"აფრიკული ფერმა"*.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
*Karen Blixen Museum , Denmark
*Karen Blixen Museum, Kenya
*Family genealogy
*A model of Karen's farm near Nairobi in Google's 3D Warehouse, Kenya
*Karen Blixen Museum – Secret World 

კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი ჭარუეფი
კატეგორია:დანიარი ნოველისტეფი
დონ კიხოტი

**ბალაბანი იდალგო დონ კიხოტ ლამანჩარი**, თაშნეშე **დონ კიხოტი** (ესპ. El ingenioso hidalgo don Quixote de la Mancha) — ესპანარი ჭარუ მიგელ დე სერვანტესიშ რომანი, ნამუქჷთ გიშართჷ ჟირი ტომო, 1605 დო 1615 წანეფს.

ნაწარმებიშ თარი პერსონაჟიე იდალგო ალონსო კეხანა, ნამუსჷთ რაინდული რომანეფიშ კითხირი უჸორს. ბრელი კითხირიშ გეშა გეხანგებუ, მუ ხოლო რაინდობას მინდომენს, ქიგიდვანს დონ კიხოტიშ ჯოხოს, ქელიჸუნუანს გლეხის, სანჩო პანსას დო თიწკჷმა ართო შარალუას იჭყანს. ჸათე შარალუეფიშ ბორჯის თინეფი ბრელი კომიკურ სიტუაციეფს შეთმოხვადუნა. რომანი დუდშე ბოლოშა სატირული ხასიათიში რე.

რომანქ დიდი გოლინა იღვენუ ალექსანდრე დიუმაშ, მარკ ტვენიშ, ედმონ როსტანიშ დო შხვა გიშარჩქინელი ავტორეფიშ ლიტერატურული კარიერაშა.

დონ კიხოტი თანგილი რე ბრელ ნინაშა დო თინა მოსოფელიშ ლიტერატურაშ შედევრო რე მერჩქინელი. დონ კიხოტიშ სიუჟეტის გერსხილი რე ბრელი კინო-ფილმი.

## ლიტერატურა
* Dobbs, Ronnie (ed.) (2015). Don Quixote and the History of the Novel. Cambridge University Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დონ კიხოტი Standard Ebooks-ის (ინგლისურო)
* დონ კიხოტი პროექტი გუტენბერგის (ინგლისურო)

კატეგორია:დონ კიხოტი
კატეგორია:ესპანური რომანეფი
კატეგორია:სერვანტესიშ რომანეფი