open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტომსკიშ ოლქი

**ტომსკიშ ოლქი** () — ოლქი რუსეთის, ნამუთ ცჷნდჷრიშ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. ოლქიქ 1944 წანაშ 13 მარაშინათუთას დირსხჷ. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი - ტომსკი.

## გეოგრაფია
ტომსკიშ ოლქის უხურგანს ტიუმენიშ, კემეროვოშ, ნოვოსიბირსკიშ, ომსკიშ ოლქეფი, ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი დო კრასნოიარსკიშ აკანი.

## მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანდჷ:
* რუსეფი – 90,8 %.
* თათარეფი - 1,9 %.
* უკრაინალეფი – 1,6 %.
* გერმანალეფი - 1,3 %.
* ბელარუსეფი – 0,5 %.
* აზერბაიჯანალეფი – 0,4 %.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ტომსკიშ ოლქიშ ადმინისტრაცია 
* Томская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* ტომსკიშ ოლქიშ სახენწჷფო დუმა
* Каталог сайтов Томской области 
* Инвестиционный паспорт Томской области
* Достопримечательности Томской области 
* Красная Книга Томской области
* Фотографии Томской области

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
ტულაშ ოლქი

**ტულაშ ოლქი** () — ოლქი რუსეთის, ნამუთ ქიანაშ ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.

* ოლქიქ დირსხჷ 1937 წანაშ 26 ეკენიას.
* ოლქიშ ფართობი - 25 679 კმ².
* ოლქიშ მახორობა - 1 466 025 ადამ. (2009).
* ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი ნოღა ტულა, ნამუთ მოსკოვშე 193 კილომეტრის იდვალუაფჷ.

## გეოგრაფია
ტულაშ ოლქი შქა რუსეთიშ სუბეშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის იდვალუაფჷ, უხურგანს ლიპეცკიშ, მოსკოვიშ, რიაზანიშ, ორიოლიშ დო კალუგაშ ოლქეფი.

## მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანს:
* რუსეფი – 1 595 600 ადამ. (94 %).
* უკრაინალეფი – 22 300 ადამ. (1,3 %).
* თათარეფი - 9000 ადამ. (0,5 %).
* ქორთუეფი - 1900 ადამ. (0,1 %).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ტულაშ ოლქიშ ადმინისტრაციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
ტიუმენიშ ოლქი

**ტიუმენიშ ოლქი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ნმუთ ქიანაშ ურალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
* ოლქიქ დირსხჷ 1944 წანაშ 14 მარაშინათუთას.
* ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ტიუმენი.

## გეოგრაფია
ტიუმენიშ ოლქის უხურგანს ომსკიშ, კურგანიშ დო სვერდლოვსკიშ ოლქეფი დო ყაზახეთი.

## მახორობა
2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანდჷ:
* რუსეფი – 71,6 %.
* თათარეფი - 7,4 %.
* უკრაინალეფი – 6,5 %.
* ბაშკირეფი - 1,4 %.
* აზერბაიჯანალეფი – 1,3 %.
* გერმანალეფი - 0,83 %.
* ყაზახეფი - 0,57 %.
* სომეხეფი - 0,45 %.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ტიუმენიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ვებ-ხასჷლა 
* Тюменская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Инвестиционный паспорт Тюменской области
* ტიუმენიშ ოლქიშ დუმა
* ტიუმენიშ ოლქი 
* ტიუმენიშ ოლქიშ ფორუმი

კატეგორია:ტიუმენიშ ოლქი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
ულიანოვსკიშ ოლქი

**ულიანოვსკიშ ოლქი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ნამუთ ქიანაშ ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ულიანოვსკი. ოლქიქ 1943 წანაშ 19 ღურთუთას დირსხჷ.

## გეოგრაფია
ულიანოვსკიშ ოლქის ბჟაეიოლშე უხურგანს სამარაშ, ობჟათეშე — სარატოვიშ, ბჟადალშე — პენზაშ ოლქეფი დო მორდვეთი, ოორუშე — ჩუვაშეთი დო თათარეთი.

## მახორობა
2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანს:
* რუსეფი — 1 004 588 (72,65 %)
* თათარეფი — 168 766 (12,2 %)
* ჩუვაშეფი — 111 316 (8 %)
* მორდვალეფი — 53 046 (3,63 %)
* უკრაინალეფი — 15 588 (1,13 %)
* აზერბაიჯანალეფი — 5 006 (0,36 %)
* სომეხეფი — 4 745 (0,34 %)
* ბელარუსეფი — 3 891
* გერმანალეფი — 2 963
* ჩაჩანეფი — 2 034
* უზბეკეფი — 1 228
* ბაშკირეფი — 1 217
* ტაჯიკეფი — 1 057

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ულიანოვსკიშ ოლქიშ ინფორმაიული რესურსი
* ულიანოვსკიშ ოლქიშ გუბერნატორი დო თარობა 
* ულიანოვსკიშ ახალი ამბეეფი
* ულეიგრადი - ნოღა ულიანოვსკიშ ოინფორმაციე პორტალი
*  ულიანოვსკიშ ცენტრალური ვებ-ხასჷლა
* Ульяновская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Законодательное собрание Ульяновской области 
* Новости и фото Ульяновской области 
* История Ульяновского края 
* Ульяновская область на сайте «Всемирная география»
* Ульяновская область на сайте «Мой город»
* Карта рельефа Ульяновской области 

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
შტამი

[thumb|''[იერსინია|Yersinia* ბაქტერიაშ შტამიშ კოლონია [[აგარ-აგარი]]შ ჟინპიჯის]]
*'შტამი''' (-შე — ზიტყვაზიტყათ „სჷმეტი; გვარობა“) — ვირუსეფიშ, ბაქტერიეფიშ დო შხვა მიკროორგანიზმეფიშ წიმინდე კულტურა, ვარ-და თოლეფიშ კულტურა, ნამუთ იზოლირაფილი რე გოთანჯილ ბორჯის დო გოთანჯილ აბანს. თიშ გეშა, ნამჷ-და ანდა მიკროორგანიზმი იმიარებუ ბინარულ დორთუალათ (თოლეფიშ ლექინი დორთუალა, ნამუთ ბაქტერიეფს ახასიათენს) ვარ-და მიტოზით (ევკარიოტული მიკროორგანიზმეფი, სამანგათ: სოკოეფი, წყარჩანარეფი), სქესობური პროცესიშ უმუშო, სინანდულეს, თეჯგურა მიკროორგანიზმეფიშ გვარობეფი აკმოდირთჷ კლონური ღოზიშე, გენეტიკური დო მორფოლოგიური მოგვენი გაჭყაფური თოლშე. შტამი ტაქსონომიური კატეგორია ვა რე, არძა ორგანიზმიშ უდაბალაში ტაქსონი ბიოლოგიური გვარობა რე, ართნერი შტამი ართნერი წყუშე შხვა ბორჯიშ ვეშილებე მაჟირაშა ორდას გიშართილინ.

## თაშნეშე ქოძირით
* სეროტიპი
* მორფოტიპი
* ფაგოტიპი
* ბიოტიპი

## სქოლიო

კატეგორია:მიკრობიოლოგია
იგორ მატოვიჩი

**იგორ მატოვიჩი** (, დ. 11 მესი, 1973, ტრნავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი პოლიტიკოსი, სლოვაკეთიშ პრემიერ-მინისტრი 2020 წანაშ 21 მელახშე. მემარძგვანე-კონსერვატიული პარტიაშ რჩქვანელონური კათაშ დჷმარსხუაფალი დო ლიდერი. სლოვაკეთიშ ერუანული სხუნუშ დეპუტატი 2010 წანაშ 12 მანგიშე. 

## ბიოგრაფია
იგორ მატოვიჩიქ დებადჷ ტრნავას, 1973 წანაშ 11 მესის. 1993 წანას გურაფა დიჭყჷ კომენსკიშ უნივერსიტეტიშ მენეჯმენტიშ ფაკულტეტის, ნამუთ 1997 წანას გათუ. 2002-2010 წანეფს მუშენდჷ ტრნავაშ ოგიშაშქუმალე ჸუდეს. 

2010 წანას, ქჷრადსხჷ პარტია „რჩქვანელობური კათა“. თიმ წანას გიმორძგჷ ოპარლამენტე გიშაგორუეფს დო სლოვაკეთიშ ერუანული სხუნუშ დეპუტატო გჷნირთჷ. 2020 წანაშ 29 ფურთუთაშ ოპარლამენტე გიშაგორუეფს თიში ოგიშაგორუე ბლოკიქ გიმორძგჷ ოპარლამენტე გიშაგორუეფს დო პრეზიდენტ ზუზანა ჩაპუტოვაქ თარობაშ აკოქიმინუაშ ალობა მეჩჷ. იგორ მატოვიჩიშ თარობა კოალიციური რე დო თის ოთხი პარტია ოკათჷ: რჩქვანელობური კათა, პარტია კათაშო, პარტია დუდიშულა დო სოლიდარობა დო პარტია ჩქი — ოდაბადე. 

## სქოლიო

კატეგორია:სლოვაკი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:სლოვაკეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი
ზაგრებიშ დიხაშნწალუა (2020)

**ზაგრებიშ დიხაშნწალუა** — 5,5 <math>M_\mathrm{w}</math> ბალიანი, აკმარღვაფალი დიხაშნწალუა ხორვატიაშ ნანანოღა ზაგრებიშ ოორუეშე 7 კილომეტრიშ მეძენას. თე დიხაშნწალუა ხორვატიაშ ისტორიას არძაშე ჭყანიერი რდჷ 1880 წანაშ დიხაშნწალუაშ უკული. აბანური ბორჯით, 7:01 წუთის მაჟირაფონი ბიჯგეფი იგინაფედჷ 5.0 ბალიშ სიჭყანიერათ, 7:42 სათის — 3.7 მაგნიტუდაშ სიჭყანიერეშ ხოლო ართი მაჟირაფონი ბიჯგიშ დეფიქსირჷ. თაშნეშე ბიჯგეფი იგინაფედჷ სლოვენიაშ ობჟათეშე. 

## სქოლიო

კატეგორია:დიხაშნწალუეფი ხორვატიას
ქვარქვანტი

მინი|250px|ქვარქვანტიშ ოგურაფალი მოდელი
**ქვარქვანტი** — მანქანა, ნამუთ მუდგაინი ენერგიას გჷნოქიმინჷნს მექანიკურ ენერგიათ. გჷმორინაფილი ენერგია შილებე ორდას სიტიბური, გრავიტაციული, ბორიაშ, წყარიშ დო თ.უ.

ქვარქვანტი აკმოდირთუ ღულახარე გინგალი მექანიზმშე, ნამუშ აკოდგინალაუშა მიშმურს გეჸვენჯი დეტალეფი: დგუში, დგუშიშ კითი, გინგალი, ბირგულა ღერზე დო მარქიე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო

კატეგორია:ტექნიკა
იაკუძა

**იაკუძა** () — ტრანსნაციონალური დუნაშებური ორგანიზაცია დო მაფიური სინდიკატი იაპონიას. იაკუძა ჩინებული რე მუში კონწარი დუნაშებური კანონეფით დო ორთათ. თინეფს დიდი გოლინა უღჷნა იაპონურ ჯარალუას დო თიშ მაკათურეფიშ მუდანობა 100 000 ადამიერშე უმოსის იკოროცხუნს ედომუშამი მოსოფელიშ მასშტაბით. იაკუძა მერჩქინელი რე მუჭოთ გვერდო კანონიერი ორგანიზაცია. კობეშ დიხაშნწალუაშ ბორჯის მახორობაშ მახვარებელო იაკუძაქ დორხველი ნძალეფიშ მობილიზაფა მანჯჷ. თაშნეშე, 2011 წანაშ ტოჰუკუშ დიხაშნწალუაშ ბორჯისჷთ დოღამაკებულეფს მეხვარჷ იაკუძაქ. მოგვენი ქიმინჯეფიშ გეშა იაპონური თარობა შხირას თოლს წკურუნს იაკუძაშ უკანონე ქიმინუეფშე.

## ლიტერატურა
*Kaplan, David, Dubro Alec. (1986). Yakuza Addison-Wesley (ISBN 0-201-11151-9)

კატეგორია:ორგანიზაფილი დუნაშებუ
ინფექცია

**ინფექცია** (გვიან. ლათ. infectio - დალახება) — პათოგენური პარაზიტიშ მიშაჭკირუა ადამიერიშ ვარ-და ჩხოლარიშ ორგანიზმშა დო თიშ დალახება. ორგანიზმის მიშაჭკირუაშე ინფექციაშ გჷმმაჭანაფალი ინმიპარკებჷ გორკვიაფილ ორგანოეფს დო ნორშვეფს. მიშაჭკირილი პარაზიტიშ დო „მენძელიშ“ ორგანიზმიშ შქას იჭყაფჷ რთული ურთიართგაულა - ინფექციური პროცესი, ნამუთ იკათუანს გჷმმაჭანაფალიშ რინაშ ახალ პიჯალეფწკჷა მერგეშუას, გომიარაფას, პროცესიშ დისემინაციას, მეტასტაზეფიშ გორჩქინას, დალახებური ორგანიზმიშ ინტოქსიკაციას დო შხვა. ინფექცია გიშმარჩქინდჷ ლახარაშ კონწარი ვარ-და ქრონიკული ფორმათ დო ვარ-და ინფექციაშ მაღელობათ. ინფექციაშ ფორმა დოჸუნს გჷმმაჭანაფალიშ მუშობურობეფს - ვირულენტალაშა, ეგზო- დო ენდოტოქსინეფიშ გჷმომუშებაშ ღვენაშა, მიშაჭკირილი გჷმმაჭანაფალიშ მუდანობაშა დო შხვა. ხოლო დიდი შანულობა უღუ ორგანიზმიშ დგომარობას, თიში მუკოდვალაშ ღვენას ვარ-და თე დო თი ლახარეფშო მენჭაფას. კანკალე გჷმმაჭანაფალიშ ორგანიზმის ინოპარკება ვეჭანუანს პათოლოგიური პროცესიშ გოვითარაფას. თეჯგურა გჷმმაჭანაფალეფშა პიჯობურო პათოგენური უჯოხონა. თინეფს დიდი ხანიშ გოძვენას შეულებჷნა უსიმპტომეთ რდან კანიშ დო ცქირცქამი დაცხეფიშ ჟიპიჯის, ყია-ჭჷს დო შხვადო, ვინდარო ტრავმა, გორგილაფა ვარ-და შხვა ხემანწყუ ფაქტორი ვაკუქიმინუნს ომანგე პიჯალეფს მალახებერი მუშობურობეფიშ გიშარჩქინალო.

კატეგორია:ინფექციური ლახარეფი
აიბღა

**აიბღა** () — ჟირო გორთილი ოფუტე საქორთუოშ აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ გაგრაშ  მუნიციპალიტეტიშ დო რუსეთიშ ფედერაციაშ კრასნოდარიშ აკანიშ სოჭიშ რაიონს.

## გეოგრაფია
ოფუტე აიბღა წყარმალუ ფსოუშ ჟირხოლო წყარპიჯის დვალუაფჷ, ზუღაშ დონეშე 840 მ სიმაღალას დო სახენწჷფო ხურგით ჟირ ნორთო ირთჷ, მარძგვანი ნორთი რუსეთის ორხველჷ, კვარჩხანი — საქორთუოს.

## ოდებელი ტერიტორია
აიბღა ასეშა რუსეთ-საქორთუოშ ოდებელ ტერიტორიას წჷმარინუანს, მუშ ბორჯის ხურგიშ დელიმიტაციაშ რუსულ-ქორთული კომისიაშ ხუნას ოკითხირეთ რდჷ დოხუნელი წყარმალუ ფსოუშ კვარჩხანი წყარპიჯის მადვალი თე ოფუტეშ განობაშ რუსეთიშო მერხველაფაშ გეშა. თე ბორჯის ქორთულ კუნთხუქ გჷმირჩქინჷ კატეგორიული პოზიცია დო ოფუტეშ თე ნორთის კინ საქორთუოშ (აფხაზეთიშ) ნორთო მიარზენდჷ. საქორთუოშ თე პოზიციაშ გეშა აფხაზეთიშ დე-ფაქტო ადმინისტრაციაქ ვარაოფიციალური ფორმათ მარდი გჷნუგჷ ქორთულ კუნთხუს.

2011 წანაშ მანგის, რუსეთიშ ფედერაციაშ ადლერის რაიონიშ სამართალმათხილეეფი ოფუტე აიბღას რდეს, თექ რუსული სამართალმათხილე დო ადმინისტრაციული სტრუქტურეფიშ დჷმაკვირაფალეფიშ ღანკით, კერზოთ, რუსეთიშ ფედერაციაშ ღანკი საქორთუოშ ტერიტორიას განობაშ ინსპექტორობაშ ინსტიტუტიშ მიშაღალა რე. ეშანილი ქიმინუა იფასებჷ, მუჭოთ ოერეფოშქაშე სამართალით ჩინებული საქორთუოშ სახენწჷფო ტერიტორიაშ ოკუპირაფილი ნორთიშ ბონი ანექსია. რუსეთიშ კუნთხუ თეს „სოჭიშ ოლიმპიადაშ უშქურანჯობაშ გამანგარებაშ“ სამანჯელით ეთმენწჷყუნდჷ. 

2011 წანაშ გჷმათუთას, გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბა განთიადის რუსი „მეხურგეეფშო“ აკოგაფილი ნოღაშ ექსპლუატაციაშა მიშულაშ ოხიოლე ცერემონიაქ იმანჯჷ. „ექსპერტეფიშ კლუბიშ“ წჷმმარინაფალეფიშ არზით რუსი „მეხურგეეფი“ აკოანჯარაფილი აფხაზი „პატრიოტეფიშჸურე“ ოფუტე აიბღაშ ოთხილარო ხაზირენეს.

ოურდუმე ხარხუაშ მოხ, რუსეთიშ ინტერესეფი ოფუტე აიბღას თით რე გოპიჯაფილი, ნამჷ-და თინა დინდარი რე ტყათ დო სარგებელი დინოხურიშით, კერზოთ, მარმალით.

## მახორობა
აფხაზეთიშ სეპარატისტული პარლამენტიშ „დეპუტატიშ“ ვალერი კვარჭიაშ გჷნაცხადით „ზარხულს ოფუტეს 26-შახ ადამიერი ოხორანს, ზოთონჯის — თექ მუსხირენი - არძაშე გურამი დო ჭყანიერი ადამიერი სქიდჷ“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფუტე აიბღა – რუსულ–აფხაზური „აკორთაშ უშქური“ // Presa.ge 
* აიბღა. რუსულ-აფხაზური დებაშ გეშა (ვიდეო)

## სქოლიო

კატეგორია:გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ ნაოფუტარეფი
კატეგორია:ევროპაშ ოდებელი ტერიტორიეფი
ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი

**ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი** (; Jigme Khesar Namgyel Wangchuck; დ. 21 ფურთუთა, 1980) — ბჰუტანიშ მახუთა მაფა ვანგჩუკეფიშ დინასტიაშე. მაფათ 2006 წანაშ 14 ქირსეთუთას გჷნირთჷ, ოფიციალურო იკურთხჷ — 2008 წანაშ 6 გერგობათუთას. ასე მაფა ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი მოსოფელიშ არძაშე ახალნორდი მონარქი დო ქიანაშ მადუდე რე.

## თაშნეშე ქოძირით
*ვანგჩუკეფიშ დინასტია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Bhutan's Royal Family
*More Royal Family Background
*Tim Fischer: Wise heads prevail in capital of happiness 
*Bhutan 2008 Coronation of the Fifth King (Official Website)
*BBC, In pictures: Bhutan coronation
*Bhutan crowns a new King (gallery)
*Of Rainbows and Clouds: The Life of Yab Ugyen Dorji As Told to His Daughter

## სქოლიო

კატეგორია:ბჰუტანარეფი
კატეგორია:ბჰუტანიშ მონარქეფი
ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა

**ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა** (; დ. 28 ღურთუთა, 1950) — ბაჰრეინიშ ამირა 1999 წანაშე დო მაფა 2002 წანაშე.

მაფა ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფაქ დებადჷ 1950 წანაშ 28 ღურთუთას რიფას, ბაჰრეინს. 1964 წანას, ოშქაშე სკოლაშ თებაშ უკული გჷმიცხადჷ ომაფე ხვისტაშ უშქაშე მონძეთ. უკული გურაფა გაგჷნძორჷ ლიშ სკოლას, კემბრიჯის. ოურდუმე გონათუას ეზიარჷ გოართოიანაფილი ომაფეს დო ააშ-ა. მაფას სუმი ალმასქუ ჸუნს.

მაფაშ მაართა ალმასქუ რე შეიჰა საბიკა ბინთ იბრაჰიმ ალ-ჰალიფა, ნამუშათ 1968 წანაშ 9 გჷმათუთას იგურგინჷ. მაფას ოთხი ქომოლსქუა დო ცირასქუა ჸუნს, თინეფს შქას ხვისტაშ ბონი მონძე სალმან იბნ ჰამადი, ნამუქჷთ 1969 წანას დებადჷ. მონარქიშ უკულაშ ქომოლსქუა ფეისალქ ავტოკატასტროფას დოღურჷ 2006 წანაშ 12 ღურთუთას ბაჰრეინს, ზალაქიშ გოხოლუას.

2002 წანაშე ამირას უღუ მაფაშ ტიტული. თინა ჩინებული რე მიარე დემოკრატიული რეფორმათ, სამანგათ, მაფაქ პოლიტიკური ამნისტია გჷმაცხად დო მიარე პოლიტპატიმარი გოუტუ, ოსურეფს ხონარიშ მეჩამაშ ნება მეჩჷ დო 2002 წანას მანჯჷ (დახე 20 წლიანი სვანჯიშ უკული) დემოკრატიული ოპარლამენტე გიშაგორუეფი. მონარქიშ გალენური პოლიტიკა პრობჟადალური რე, გიშაკერძაფილო არხო ურთიართობეფი უღუ ააშ დო გოართოიანაფილ ომაფეწკჷმა.

მაფა გჷშაკერძაფილ ინტერესის ირჩქინანს ქიანაშ კულტურული მონძალაშო დო სპორტიშო. 1978 წანას, მაფაშ ზოჯუათ, ისტორიული დოკუმენტაციაშ ცენტრიქ დირსხჷ, ნამუთ მაფაშ დოხორეს იდვალუაფჷ დო უშქაშეთ მონარქიშ გჷშაკერძაფილი ჩინორუათ ფუნქციონირენს. მონარქის მოწონს შარდენეფიშ მაჯინობა, ჩხომუა, ჩოგანბურთი დო კუჩხბურთი. თის გჷშაკერძაფილო ოინტერესჷ არაბული ცხენეფიშ დოჭყანაფა, თიქ თე ღანკიშო გაჭყჷ არაბული ცხენეფიშ ცხენსაბეკი, 1977 წანას. მუმალი მონარქის ბაღანობაშე ოინტერესუდჷ ავიაცია. 1975 წანაშე ქჷდიჭყჷ მუჭოთ თეორიული, თეშ პრაქტიკული მუჭუტუა ავიაციას დო ქჷდიგურუ ვერტფურინჯიშ მართუაშ მოხელობა დო ქიანაშ ოჰეერე ნძალეფს დუდი გუჭყჷ.        
   
## ლიტერატურა
* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.                                                                              

კატეგორია:ბაჰრეინიშ მამართალეფი
ჰასანალ ბოლკიაჰი

**ჰასანალ ბოლკიაჰი** (დ. 15 კვირკვე, 1946, ბანდარ-ბრუნეი) — ბრუნეიშ სულთანი (დინასტიაშ 29-ა წჷმმარინაფალი, ნამუთ XIV ოშწანურაშე მართჷნს), ქიანაშ პრემიერ-მინისტრი, დუდთხილუაშ დო ფინანსეფიშ მინისტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფია ბრუნეიშ თარობაშ ვებ-ხასჷლას
* სულთანიშ ჯილდოეფი დო წოდებეფი

კატეგორია:ბრუნეიშ სულთანეფი
კატეგორია:XXI ოშწანურაშ პოლიტიკოსეფი
აბდულა II

**აბდულა II** *(აბდულა ბენ ჰუსეინი, )* (დ. 30 ღურთუთა 1962, ამანი) — იორდანიაშ ჰაშემიტური ომაფეშ მამართალი მონარქი. აბდულაქ იორდანიიაშ მაფათ 1999 წანაშ 7 ფურთუთას, თიშ უკული, მუთ მუამუში ჰუსეინ I-ქ დოღურჷნ.

კატეგორია:იორდანიაშ მაფეფი
ნოროდომ სიამონი

**ნოროდომ სიამონი** ( დ. 14 მესი 1953) — კამბოჯაშ მაფა 2004 წანაშ 14 გჷმათუთაშე.  
                                                                           
ნოროდომ სიამონქ 1953 წანაშ 14 მესის დებადჷ. თინა მაფა სიანუკიშ დო თიშ ალმასქუშ, ნანა-დიაფალ ნოროდომ მონინეათ სიანოუკიშ აკა ქომოლსქუა რე. თიშ ომაფე გურგინი 2004 წანას მიღჷ მუამუშიშ ხვისტაშ გინორინაშ უკული. თინა 1994 წანაშ 1 ფურთუთაშე მანჯენდჷ „დიდი მაფასქირიშ“ ტიტულს. მაფობაშახ ჩინებული რდჷ, მუჭოთ „კულტურაშ ჸენჯი“ ევროპას დო კლასიკური სხაპუეფიშ მარწაფალი. მაფათ გჷნორთაშ უკული მიღჷ ტიტული „თიში უდიდაშულობა კამბოჯაშ ომაფეშ მაფა ნოროდამ სიამონი“. თინა მოსოფელს აკა მონარქი რე, ნამუთდუდიშულო რაგადანს ჩეხურ ნინაშა. მაფას 12 დაჸონერი დო ჯიმაჸონერი ჸუნს. თიში კვიდრი ჯიმაქ 2003 წანას ღურჷ. 1962 წანას, ჭიჭე მაფასქირი მუამუშიქ გოუტუ ჩეხოსლოვაკიაშა, სოდე თიქ მიღჷ მუჭოთ დაჭყაფური, თეშ ოშქაშე დო უმაღალაში გონათუა - გათუ პრაღაშ ერუანული კონსერვატორია დო პრაღაშ მუსიკალური ხელუანობაშ აკადემია. მოგვიანაფათ მაფასქირქ ქჷდიგურჷ კინემატოგრაფია ოორუე კორეას. მაფა დუდიშულო რაგადანს ჩეხურ, ფრანგულ, ინგლისურ დო რუსულ ნინეფშა. 1981 წანაშე 20 წანაშ გოძვენას ოხორანდჷ საფრანგეთის, სოდე ბალეტიშ ხელუანობა დიგჷურუ დო მოგვიანაფათ ქხმერული სხაპუაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტო გჷნირთჷ.          
                                      
მუმალი მონარქი 1992 წანას გეგშაგორეს კამბოჯაშ იროიან წჷმმარინაფალო გოეროს, უკული იუნესკოს ქიანაშ ჸენჯო ქჷდარინეს. კონწარი აწმარენჯი რდჷ გჷნორთედკო ომაფეშ ჸენჯი საფრანგეთის.     
                                                    
## ლიტერატურა
* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
           
                                                                    
კატეგორია:კამბოჯაშ მაფეფი
თამიმ ბინ ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი

შეიხი **თამიმ ბინ ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი** (; დ. 3 მანგი 1980, დოჰა, კატარი) — კატარიშ მაანთხა ამირა 2013 წანაშ 25 მანგიშე. ამირაქ ომაფე ხვისტაშა ეშართჷ მუამუშიშ ღურაშ უკული. ასე მოქიმინჯე მონარქეფს შქას თინა არძაშე ახალნორდი რე.

## სქოლიო

კატეგორია:კატარიშ ამირეფი
საბაჰ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ალ-საბაჰი

**საბაჰ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ალ-საბაჰი** (; დ. 16 მანგი, 1929) — ქუვეითიშ ამირა 2006 წანაშ 29 ღურთუთაშე. თიში წიმოხონი საად ალ-აბდულაჰ ალ-სალიმ ალ-საბაჰი ვითდღარი მართუალაშ უკული პარლამენტიქ 2006 წანაშ 24 ღურთუთას გეგნარინჷ დალახებაშ გეშა დო ხუთი დღაშ უკული დიფუჩჷ ასეიან ამირაქ. თინა ზოხორინელი ქუვეითიშ მაანთხა ამირა რე დო ქუვეითწკჷმა ართო დუდენს ალ-საბაჰეფიშ სათუროს.  
                                                                                                                      
ამირას გიშაკერძაფილი გმოცადაფა უღუ გალენურ ურთიართობეფს, თინა 40 წანაშ გოძვენას (1963-2003) ქიანაშ გალენური საქვარეფიშ ომინისტრეს დუდენდჷ, 2003-2006 წანეფს — პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი უკებუდჷ.   
                                                                                          
ამირა ჩილნღურა რე, თიში ალმასქუქ დიო ხოლო ერაყ-ქუვეითიშ ლჷმაშახ ღურჷ. ამიარას ჟირი ქომოლსქუა ჸუნს, უნჩაში, შეიხი ნასერი, მინისტრი რე დო ისლამური ხელუანობაშ მინუშეფიშ მოსოფელს უდიდაში კოლექციაშ მინჯე რე. მაჟირა - შეიხ ჰამედი ბიზნესმენი რე დო ობანკე-ოფინანსე ბიზნესის მოღალენს. თაშნეშე ამირაშ ჸუნდჷ შხვა ჟირი სქუათ. ცირასქუა - შეიჰა სალვა, ნამუქჷთ 2002 წანა კიდირიშ კიბოთ დოღურჷ. მუმას ძალამ უჸორდჷ მუში ცირასქუა დო დოხორეს, სოდე ამიარა ოხორანსჷნ, „დარ სალვა“ - „სალვაშ დოხორე“ გიოდჷ. მონარქიშ მაანთხა სქუაქ 1969 წანას ბაღანობას ავტოკატასტროფას დოღურჷ. ამირას გიშაკერძაფილო მოწონს ფოტოგრაფია დო ჩხომუა. 
                                                                                              
ასეიანი მონარქიშ მონძე რე თიში ჯიმაჸონერი ამირა ნაუფ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ალ-საბაჰი. თიშ მონძეთ ოფიციალურო გჷმიცხადჷ 2006 წანაშ 7 ფურთუთას.         
                                                                                                                         
## ლიტერატურა
* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.  
                                                                              
კატეგორია:ქუვეითიშ ამირეფი
Pixar

**პიქსარიშ ანიმაციური სტუდია** — ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციაშ კინოსტუდია, ნამუშ შტაბი აშაძჷ კალიფორნიაშ შტატის ნოღა ემერივილს. 2006 წანაშე თინა რე უოლტ დისნეის კომპანიაშ სქუალაფირი კომპანია. სტუდიაშ ფილმეფს დოინალაფირი აფუ ეჩდოოთხი ოსკარი, ამშვი ორქოშ გლობუსი დო სუმი გრემი შხვა ჯილდოეფწკჷმა ართო. მოსოფელიშ მასშტაბით თინეფიშ მიშნალუქ აკოძინელო $6.3 მილიარდის მიოჭირინუ. კინოსტუდია სახელგოლაფირი რე მუში კომპიუტერული ანიმაციური ფილმეფით, ნამუშ აკაქიმინალო ხვარენა PhotoRealistic RenderMan-ის.

პიქსარქ დირსხჷ 1979 წანას, მუჭოთ სპეც-ეფექტეფიშ კომპიუტერული ბუნა, ნამუთ Lucasfilm-ის ოკათუდჷ, სოიშა თინა 1986 წანას Apple-იშ ალმარსხუაფალქ სტივ ჯობსიქ იჸიდუნჷ. თიქ სტუდია 2006 წანას უოლტ დისნეიშ კომპანიას მეჸიდჷ.

პიქსარს უღჷ ვითოსუმი რსულმეტრაჟამი ფილმი, თინეფ შქას მაართა რე *[[ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია]]* (1995). თის მაჸუნჷ *[[ჭანდიშ რინა]]* (1998), *[[ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია 2]]* (1999), *[[მონსტრეფიშ კორპორაცია]]* (2001), *[[ნემოშ გილაგორუას]]* (2003), *[[The Incredibles]]* (2004), *[[მანქანეფი (ფილმი)|მანქანეფი]]* (2006), *[[რატატუი (ფილმი)|რატატუი]]* (2007), *[[WALL-E]]* (2008), *[[გილმაფურინე ჸუდე (ფილმი)|გილმაფურინე ჸუდე]]* (2009), *[[ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია 3]]* (2010), *[[მანქანეფი 2]]* (2011) დო *[[გური კოჩი (2012 წანაშ ფილმი)|გური კოჩი]]* (2012). სტუდიაშ არძა ანიმაციური ფილმიქ მიოჭირინუ წჷმოძინას კომერციულო, ხოლო არძაქ თინეფშე, *მანქანეფი 2*–იშ მეტი, კინოკრიტიკოსეფიშ ჯგირი ფასება დეინალეს. ფილმეფიშ ოშქაშე მიშნალი რე $602 მილიონი, მუთ პიქსარს არძა შხვა კინოსტუდიაშე მაღალო გიორინუანს ათე კომპონენტის. სტუდიაშ არძა ანიმაციური ფილმი მიშულირი რე არძა ბორჯიშ ჟარნეჩდოვითი მაღალმიშნალუამი ანიმაციურ ფილმეფს შქას, ნამუეფიშ დუს ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია 3 გერე. *ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია 3*, *[[ნემოშ გილაგორუას]]* დო *[[გილმაფურინე ჸუდე (ფილმი)|გილმაფურინე ჸუდე]]* ხოლო მიშულა არძა ბორჯიშ არძაშე მაღალმიშნალუამი ფილმეფიშ ერკებულს.

თიშ უკული, მუთ დირსხჷ ნომინაცია „ოსკარი საუჯგუშო ანიმაციური ფილმიშო“, პიქსარიშ გიშაშქუმალირი ბრუო ფილმიქ მახერხჷ თისჷ ნომინაციაშ შიბა. ამშვიქ ჯილდო მეკურთხუა, თინეფ შქას რენა *ნემოშ აკოგორუას*, *The Incredibles*, *რატატუი*, *WALL-E*, *გილმაფურინე ჸუდე* დო *ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია 3*. *გილმაფურინე ჸუდე* დო *ოლაჸაფინიეფიშ ისტორია 3* თი სუმ ანიმაციურ ფილმეფ შქას რე, ნამუეფით ხოლო ნომინირაფილი რდეს ოსკარს საუჯგუშო სურათიშო.(მაართა ათეცალი რდჷ *[[ზისნახე დო ნოტყელი (1991 წანაშ ფილმი)|ზისნახე დო ნოტყელი]]*)

2009 წანაშ 6 ეკენიას პიქსარიშ ხემანჯღვერეფი ჯონ ლასეტერი, ბრედ ბერდი, პიტ დოქტერი, ენდრუ სტენტონი დო ლი უნკრიხი ვენეციაშ კინოფესტივალს დაჯილდუეს ორქოშ ნჯილოთ კინემატოგრაფიას მიშაღალირი წილშენ. თინეფს ჯილდო გინოჩჷ Lucasfilm-იშ დჷმარსხუაფალქ ჯორჯ ლუკასიქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*პიქსარიშ ანიმაციური სტუდია - IMDb 
*პიქსარი - Wikia

## სქოლიო

კატეგორია:პიქსარი
კატეგორია:ანიმაციური სტუდიეფი
ფილიპე (ბელგია)

**ფილიპე** (, ; დ. 15 პირელი, 1960, ბრიუსელი, ბელგია) — ბელგიაშ მაფა 2013 წანაშე. საქსენ-კობურგიშ დო გოთაშ დინასტიაშე. ალბერტ II-აშ ქომოლსქუა.

მაფასქირი ფილიპე მაართა ბელგიარი მაფასქირი რე, ნამუქჷთ გონათუა ვა ტრადიციულო ფანიას ვარინ, რჩქვანელობურ სკოლას მიღჷნ. სკოლაშ თებაშ უკული გურაფა ომაფე ოურდუმე აკადემიას გაგჷნძორჷ, ნამუთ 1981 წანას გათჷ. 1988 წანას მაფასქირ ფილიპექ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ პოლიტოლოგიაშ მაგისტრიშ ხარისხი მიღჷ. 

1993 წანას მაფა ბოდუენიშ ღურაშ დო მუმაშ, ალბერტ II-აშ, ხვისტაშა ეშულაშ უკული ოფიციალურო მიღჷ ბრაბანტიშ ჰერცოგიშ ტიტული; თე ტიტული ომაფე ხვისტაშ მონძეეფს მითმიაჩამჷ.

## ფანია
1999 წანაშ 4 წანას იგურგინჷ მატილდაშა, ნამწკჷმა 4 სქუა ჸუნს: ელიზაბეთი (ბრაბანტიშ ჰერცოგინია; ხვისტაშ მონძე), გაბრიელი, ემანუელი დო ელეონორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official Belgian monarchy web site

კატეგორია:ბელგიაშ მაფეფი
მარგრეტე II

**თიშ ომაფე უდიდაშულობა მარგრეტე II** (ნათუაშ ჯოხო მარგრეტე ალექსანდრინე ტორჰილდურ ინგრიდი, დან. Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid, დ. 16 პირელი, 1940) — რდჷ დანიაშ ომაფეშ დიაფალი, 1972 წანაშ 14 ღურთუთაშე 2024 წანაშ 14 ღურთუთაშახ, დო სახენწჷფოშ მადუდე. 

დიაფალი მარგრეტე II-ქ ამალიენბორგიშ დოხორეს დებადჷ. თიშ მასქერეფი - დანიაშ მაფა ფრედერიკ IX დო დიაფალი ინგრიდი, ბადებათ შვედეთიშ მაფაშცირა. 

დიაფალს ართ-ართი მუში ჯოხოს ისლანდიურ ასო Þ- უღუ, თიშ გეშა, ნამჷ-და თიშ ბადებაშ ბორჯიშო ისლანდია დანიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 

დიაფალი 1940 წანაშ 14 მესის დონათეს ჰოლმენსიშ ოხვამეს (დანიურო Holmens Kirke), კონფირმაცია მიკორთჷ 1955 წანაშ 1 პირელს კარიშ ოხვამე ფრედენსბორგის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:დანიაშ მეფეფი
კატეგორია:გლიუქსბურგეფი
ფილიპე VI (ესპანეთი)

**თიშ ომაფე უმაღალაშობა დონ ფილიპე ხუან პაბლო ალფონსო დე ტოდოს ლოს სანტოს დე ბურბონ ი გრესია** (; დ. 30 ღურთუთა 1968, მადრიდი) — ესპანეთიშ მაფა, ხუან კარლოს I-იშ დო სოფიაშ მასუმა სქუა. ჟირონაშ, ვიანაშ დო ასტურიაშ მაფასქირი. სერვერიშ გრაფი, ბალგერიშ სენიორი. 

2014 წანაშ 2 მანგის, ესპანეთიშ პრემიერ-მინისტრ მარიანო რახოიქ  ბონი ოტელევიზიე ეთერს გაცხადჷ, ნამჷ-და ესპანეთიაშ მაფა ხუან კარლოსიქ გეგნოდირთჷ დო ხვისთა მუში ქომოლსქუა, ფილიპეს გინოჩჷ თაშნეშე ეიოშინალი რე, ნამჷ-და „ესპანეთიშ კონსტიტუციაშ ომანგურო ოკო მიღან სპეციალური კანონი, ნამუთ ფილიპეშ ხვისტაშა ეშულას დაკანონენს“,  „ესპანეთიშ პარლამენტიქ მალას დანტკიცჷ კანონი, ნამუშჷთ მაფასქირ ფილიპე ესპანეთიშ მეფეთ გჷმიცხადჷნ“.

2014 წანაშ 19 მანგის, ესპანეთიშ მაფათ ოფიციალურო აკურთხეს დო ჯოხოთ გიოდვეს ფილიპე VI.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Spanish Monarchy
* Prince of Asturias Foundation 
* The Ancestry of Letizia Ortiz Rocasolano (b. 1972)
* Prince of Asturias Family Tree 
* The title of Prince of Asturias (in Spanish)

## სქოლიო

კატეგორია:ესპანეთიშ მაფეფი
ჰანს-ადამ II

**პრინცი ჰანს-ადამ II** — ლიხტენშტაინიშ მონარქი დო სახენწჷფოშ მადუდე 1989 წანაშე.                                               მაფასქირქ 1945 წანაშ 14 ფურთუთას, ციურიხის დებადჷ. მუამუში, ლიხტენშტაინიშ მაფასქირი ფრანს-იოსებ II რდჷ, ნანა— პრინცესა ჯინა (ჯორჯიანა ვონ ვილჩექი). თინეფქ 1943 წანას დეგურგჷნეს დო ოთხი ქომოლსქუაქ დო ართი ცირასქუაქ შეძინეს, ღინეფს შქას, უნჩაში, ასეიანი მონარქი ჰანს-ადამი.               
                                                                                                       
ჰანს-ადამი სახენწჷფოშ მადუდე რე 1989 წანაშე, 2003 წანაშ რეფერენდუმქ (მახორობაშ 2/3 ალარინათ) თის შანულამი ნძალაგოქუნელობა მეჩჷ. მაფასქირი ართ-ართი უდინდარაში მონარქი რე მოსოფელს. თიშ ღვენა 3,9 მილიარდ დოლარშე უმოსი რე. თიშ ოპალუეს რე LGT ბანკი (1920 წანას დირსხჷ), ხოლო ხელუანობაშ მინუშეფიშ შანულამი კოლექცია. მონარქი დუდიშულო რაგადანს გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ დო იტალიურ ნინეფშა.    
                                            
მაფასქირი მუში და დო ჯიმალეფწკჷმა ართო ირდუდჷ ვადუციშ ჯოხაზურგას. თიქ დაჭყაფური გონათუა ვადუცის მიღჷ დო სკაუტეფიშ ონინალეს ოკათუდჷ. 1956 წანას, მუამუშიშ მანგურო, გემშართჷსახენწჷფო „შოტენგიმნაზიაშა“, ვენას, უკული გურაფა გაგჷნძორჷ შვეიცარიას. მოგვიანაფათ მუშენდჷ ლონდონიშ ართ-ართ ბანკის. მიღჷ ეკონომიკური გონათუა სენტ გალენიშ უნივერსიტეტის. მაფასქირიშ ალმასქუ რე პრინცესა მარია აგლას ვონ ქინსკზე. ომაფე ჭკობას ოთხი სქუა ჸუნს, თინეფს შქას ხვისტაშ მონძე, პრინცი ალოუსი, ნამუქჷთ 1968 წანას დებადჷ.                      
                                                                                        
ლიხტენშტაინიშ მაფასქირიშ დო თიშ ფანიაშ ოფიციალური რეზიდენცია ვადუცის რე ვადუციშ ჯიხაზურგას, ნამუთ ალპეფს იდვალუაფჷ. მართალი რე, ჯიხაზურგა ღილე ვა რე ფართო ჯარალუაშო, მარა ორენშე გიშნაველი, თინა იშენი მიარე ტურისტის მიკმინჭანს.     
 
## ლიტერატურა
* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.   
                                                                          
კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ მაფასქირეფი
ალბერ II (მონაკოშ მაფასქირი)

**ალბერ II გრიმალდი** (; დ. 14 მელახი, 1958, მონაკო) — მონაკოშ მაფასქირი დო აბსოლუტური მამართალი 2005 წანაშე, რენიე III-შ დო ამერიკალი არტისტი გრეის კელიშ ქომოლსქუა. 2011 წანას დეგურგინჷ შარლენ ვიტსტოკიშა. 

ალბერ II მოსოფელიშ ართ-ართი არძაშე დინდარი მონარქი რე. მონაკოს დო საფრანგეთიშ ტერიტორიეფს აპალჷ ოღვენი, ნამუთ 1 მილიარდ $-შე უმოსი ღირჷ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:მონაკოშ მაფასქირეფი
კატეგორია:მილიარდერეფი
კატეგორია:კათოლიკეფი
ვილემ-ალექსანდერი

**ვილემ-ალექსანდერ კლაუს გეორგ ფერდინანდი** (; დ. 27 პირელი, 1967) — ნიდერლანდეფიშ მაფა 2013 წანაშე. 2002 წანაშ ფურთუთას იგურგინჷ მაქსიმა სორეგიეტაშა.

ვილემ-ალექსანდერს ნათებუ აფჷ ლეიდენიშ უნივერსიტეტი. მაფა გონათუათ ისტორიკოსი რე. მაფა ოდაბადური ნინაშ მოხ  ინგლისურო, ესპანურო დო გერმანულო რაგადანს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მაფა ვილემ-ალექსანდერიშ ბიოგრაფია ოფიციალურ საიტზე
* [Familypedia-ზე ](http://familypedia.wikia.com/wiki/Willem-Alexander_van_Oranje-Nassau_(1967)/) 

კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ მონარქეფი
ჰარალდ V

**ჰარალდ V** (, დ. 21 ფურთუთა, 1937) — ნორვეგიაშ მაფა 1991 წანაშ 17 ღურთუთაშე. ხვისტაშა მუამუშიშ ულაფ V-შ ღურაშ უკული ეშართჷ. 

ჰარალდი მაართა მაფასქირი რე, ნამუქჷთ ეკონია ოშწანურას ნორვეგიას დებადჷნ. 1940 წანას ქიანას ნაცისტეფიშ მიშაჭკირუაშ უკული ომაფე ფანიაქ ქჷდიტჷ ოსლო დო ვაშინგტონს ოხორანდეს. 1945 წანას, მაფასქირქ ნორვეგიაშა დირთჷ დო 1955 წანას ოსლოშ უნივერსიტეტის აბარჷ. თეშ უკული ოურდუმე აკადემიაშა გეგნორთჷ. 1960 წანაშე ოქსფორდის გურაფულენდჷ. 

1968 წანას ჩილო ვა თავადსქუა, სონია ჰარალდსენი ქეკიხუნჷ, ჟირი სქუა ჸუნა: პრინცესა მართა ლუიზა დო კრონპრინცი ჰოკონი, ნამუთ ხვისტაშ მონძეთ მირჩქინუაფჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Official Website of the Norwegian Royal Family 
*Official Website of the Norwegian Royal Family: biography of the King 
*Biography from Norwegian government web site
*Summary biography of the King 
*The Royals

კატეგორია:ნორვეგიაშ მაფეფი
კატეგორია:გლიუქსბურგეფი
ოკონცენტრაციე კარე

[მინი|[ბურეფი|ბური ოსურეფიშ დო ბაღანეფიშ კარე ობჟათე აფრიკას (1900-1902 წანეფს)]]
**ოკონცენტრაციე კარე** ( - *აკოშაყარუა*) — ტერმინი, ნამუთ სპეციალურო ჭურული ალობაშ მასიურო, დანძალებურო ეკვათუაშ ცენტრის შანენს შხვადოშხვა ქიანაშ მახორობუეფიშ ანწიანი კატეგორიეფიშო:
* ლჷმაშ ბორჯის ოურდუმეეფიშ დო ემაჭოფალეფიშ აკაჭოფალო.
* პოლიტდუნახუნეფშო კანკალე რეჟიმიშ ბორჯის. 
* ერუანული ვარდა შხვა მუდგარენშო ალობა-ვარებული კათაშო.
* ჯალეფშო, ნამუეფიშ ჭოფუაქ ონოღერი ლჷმაშ ვარდა ოკუპაციაშ პერიოდის იჸუნ. 
* ნაცისტური გერმანიაშ კარეეფს ლიკვიდაცია მესაჯებულეფშო.

ტერმინ „ოკონცენტრაციე კარექ“ ბურეფიშ ლჷმაშ ბორჯის გორჩქინდჷ, მუჟამსჷთ ინგლისარი ჯარიშკოჩეფქ ბური ყაზახეფი კარეეფს მითარღვეს (აკოშაყარეს), თიშენ ნამდა თინეფიშ ბური პარტიზანეფს ვალუდირთესკონ.

## ლიტერატურა
* ბრუნო ბეთელჰაიმი."გოხვიჩინაფილი გური".
* გ. შურა. «ურიეფი დო ვილნო»..
* ე. მ. რემარკი — «რინაშ ნაცა»

კატეგორია:ოკონცენტრაციე კარეეფი
სამეგრელო ჩხოროწყუ (ოკუჩხბურთე კლუბი)

**„სამეგრელო ჩხოროწყუ“** — საქორთუოშ ოკუჩხბურთე კლუბი ნოღა ჩხოროწყუშე. კლუბი ლაჸაფენს ჩხოროწყუშ „ცენტრალურ“ სტადიონს.

## ისტორია
ოკუჩხბურთე კლუბი ჩხოროწყუშ „სამეგრელო“-შ დორსხუაფაშ თარიღო 1980 წანა იკოროცხჷ, მარა აბანობური ომოჸოროფე ბუნეფი  დაბალ ლიგეფს ორდოშიან წანეფს ლაჸაფენდეს. სამანგაშო, 1960-იან წანეფს ბუნაშ ჯოხოდვალა „კოლმეურნე“ რდჷ, უკული —  კლუბი „ნაკადულიშ“ ჯოხოდვალათ რდჷ ჩინებული.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*პროფილი Soccerway–ის 
*ოკუჩხბურთე კლუბიშ ვებ-ხასჷლა  
## სქოლიო

კატეგორია:სამარგალოშ ოკუჩხბურთე კლუბეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოკუჩხბურთე კლუბეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოკუჩხბურთე კლუბეფი
ნარუჰიტო

**ნარუჰიტო** ( დ. 23 ფურთუთა 1960, ტოკიო) — იაპონიაშ იმპერატორ აკიჰიტოშ უნჩაში ქომოლსქუა დო იაპონიაშ 126-ა იმპერატორი.

## ბაღანობა დო გონათუა
ნარუჰიტოქ 1960 წანაშ 23 ფურთუთას ტოკიოს დებადჷ. ბაღანობას მაფასქირ ჰიროშ ტიტული უღუდჷ.

ბაბუშ, იმპერატორ ჰიროჰიტოშ ღურაშ უკული, 1989 წანაშ 7 ქირსეთუთაშე 2019 წანაშ 1 მესიშახა ოიმპერატორე ხვისტაშ მონძე რდჷ. იმპერატორი დოკაფილი რე ოჩეჟქიმინჯე საქვარუეფით. 

1983—85 წანეფს ინგლისის, ოქსფორდიშ მიორტონიშ კოლეჯის გურაფულენდჷ. იმპერატორს ისტორიულ მენცარობეფიშ მაგისტრიშ ომენცარე ხარისხი უღჷ, ნამუთ გაკუსიუნიშ უნივერსიტეტის, 1988 წანას მიღჷ. დუდიშულ ბორჯის იმპერატორი ალტის მეთმიოგანს, სპორტულ ფორმას რულა უჸორს, თაშნეშე ლესქერობა დო დოკაფილი რე ალპინიზმით. თიქ ჭარჷ მუსხირენი სტატია დო მოგონა ოქსფორდის რინაშ დღალეფი: „ტემზა დო მა: ოქსფორდის რინაშ ჟირი წანა“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Kunaicho | Their Imperial Highnesses Crown Prince Naruhito and Crown Princess Masako
* Kunaicho | Press Conference on the occasion of His Imperial Highness the Crown Prince's Birthday (2013) 

კატეგორია:იაპონიაშ იმპერატორეფი
ჯეგეთაშ წიმინდე გერგიშ ოხვამე

**წიმინდე გერგიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამე** — ოხვამე ხობიშ მუნიციპალიტეტის, ნამუთ ურთაშ გვალაშ არძაშე მაღალი კონკას იდვალუაფჷ. ოხვამე არქიტექტურულ კომპლექის წჷმარინუანს, ნამუთ ოხვამე კარშე, ხორიალეშე დო გალუანიშე აკმოდირთჷ. ოხვამე კინოხ მოხანტილჷ ჸოფე, თაქ კათა გიშაკერძაფილო ეთმეშანენდჷ 23 პირელს — გერგობას.

კატეგორია:საქორთუოშ ოხიდეფი
კატეგორია:წიმინდე გერგიშ ჯოხოდვალაშ ოხვამეეფი
კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეფი
ხობიშ მონასტერი

**ხობიშ მონასტერი** (ნოჯიხიშ მარია ღორონთიშნანაშ მიკორულაფაშ ჯოხოდვალაშ სადიდალო) — მონსატერი ხობიშ მუნიციპალიტეტის ოფუტე ნოჯიხიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ, ხობიშ ცენტრიშე 4 კილომეტრიშ მეძენას.

## ისტორია
მონასტერქ XIII-XIV ოშწანურეფს აკიგჷ, ნამუთ მერსხილი რე გუბაზ მეფაშ, დავით აღმაშენებელიშ, თამარ მაფაშ დო ცოტნე დადიანიშ ჯოხოეფწკჷმა. აკაკი წერეთელქ ხობიშ მონასტერს მეუძღვინჷ პოემა „ნათელა“.

## ლიტერატურა
* გ. კალანდია "ოდიშის საეპისკოპოსოთა ისტორია" (ცაიში, ბედია, მოქვი, ხობი). თბ. 2004

კატეგორია:საქორთუოშ ოხიდეფი
კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოხიდეფი
კატეგორია:ერუანული შანულობაშ კატეგორიაშ კულტურაშ უყარუ ძეგლეფი
მუჰამედ VI

**მუჰამედ VI ბენ ალ-ჰასანი** (, დ. 21 მარაშინათუთა 1963, რაბატი) — მაროკოშ მაფა 1999 წანაშე.

მუჰამედ VI-ქ, ალაუიტეფიშ დინასტიაშ მაფა, ჰასან II-აშ დო ჩინებული ბერბერული ტომიშ წჷმმარინაფალიშ ლალა ლატიფა ჰამუშ ფანიას დებადჷ. 1999 წანაშ 23 კვირკვეშახ მაფასქირი რდჷ, მუამუშიშ ღურაშე მუსხირენ სათშა გჷნირთჷ მაროკოშ 23-ა მონაქრო (მა-3 მაფა) ალაუიტეფიშ დინასტიაშე, ნამუთ მაროკოს მართჷნს 1666 წანაშე.

მუჰამედ VI-ს ჸუნს ალმასქუ ლალა სალმა დო ჟირი სქუა: ხვისტაშ მონძე მულაი ჰასანი, ნამუქჷთ 2003 წანას დებადჷ დო 2007 წანას დჷაბადებჷ ცირასქუა ლალა ჰადიჯა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაროკოშ ომაფე ფანიაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* *Капитонов К.* Новый король Марокко Мухаммед Шестой сын Хасана Второго 

კატეგორია:მაროკოშ მაფეფი
ტუპოუ VI

**ტუპოუ VI** (, დ. 12 კვირკვე, 1959, ნუკუალოფა, ტონგა; დაბადებაშ ჯოხო ʻაჰოʻეიტუ ʻუნუაკიʻოტონგა ტუკუʻაჰო () — ტონგაშ 6-ა მაფა 2012 წანაშე ტუპოუშ დინასტიაშე. თეიშახ 6 წანაშ გოძვენას ქიანაშ პრემიერ-მინისტრი რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pacific Magazine. TONGA: Prime Minister Resigns, Effective Immediately.
* 

კატეგორია:ტონგაშ მონარქეფი
კატეგორია:ტონგაშ პრემიერ-მინისტრეფი
კაქტუსიშობურეფი

**კაქტუსიშობურეფი**, **კაქტუსეფი** () — ჟირლებერამი ჩანარეფიშ ფანიაშე. ჯაშობური, ბართვიშობური დო ლიანაშობური ფორმეფი რე, ოშა-გოშათ — დაბალი ჯალეფი. კაქტუსეფს ძიგირით, ქიქილით ვარ-და ქარქით ფორილი წვენამი ხორცამი ღერი უღუ, ნამუთ სფეროშობური, მარქვალიშობური, ცილინდრული დო სჷმეტიშობური რე, მინშა — ბირტყა რე დო დორთილი რე ნორთეფო. ფურცელეფი რედუცირაფილი უღჷნა. ფოტოსინთეზი დო ტრანსპირაცია ღერით მუთმოხვადჷ, ნამუსჷთ ჯგირო რე გოვითარაფილი წყარიშ მაღვენი პარენქიმა (დიდ კაქტუსეფს 2000-შახ ლიტრი წყარი იშაყარჷ). 

მიარე კაქტუსიშობურს დღვილიშობური ჭირხილი უღუ ვარ-და ქენჩიშობურო რე გოქიქილერი. დახე არძა კაქტუსიშობურს ნაძგალაშობური დვირეფი უღუ. გიშაკერძაფილო დჷმახასაითაფალი რე თ.ჯ. არეოლეფი (კვათირეთ გოხურგელი ქიქილამი დო ძიგირამი განობეფი, ნამუეფით ალბეთ ლუბაშ გვიგვილეფშე რე გოჭყაფილი). პიოლეფი უმენტაშო დიდი დო ბარჩხალა რე, ხვალეხეშიანი, ოშა-გოშათ ყურწკამ ბიბლეფო აკოკორობილი. 

მიარეთასამი გუმნაღელი კანკარიშობური რე, კანკალეშა სქირე. პიოლეფი, რჩქვანელობურო, გჷთმიფაჩჷ ონჯუას ვარ-და გვიან სერით. ჩინებული რე კაქტუსიშობურეფიშ 85 გვარი (შხვა მუნაჩემეფით 50 — 220) დო 2000-შე უმოსი გვარობა. გოფაჩილი რე დახე ხვალე ამერიკას (თაჸურეშე გვერდი — მექსიკას), ხვალე აკა გვარი —  — აფხვადჷნა ტროპიკულ აფრიკას (რზამოჸუნაფილი რე). 

კაქტუსიშობურეფი ჩანს ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ ტიოზეფს (კანკალე გვალასჷთ 4500 მ-მდე), ოშა-გოშათ ტროპიკულ ჭვემაშ ტყალეფს, ზუღაშ წყარპიჯეფს დო სავანეფსჷთ. მინი კაქტუსიშობურეფქ (უმენტაშო ოპუნციაშ გვარობეფი) გიფაჩჷ ავსტრალიას, სოდე თიქ ოცალარ-ოდიარუ ჭყანიერ ჟვერ ჩანარო გჷნირთჷ, ჩინეთის, სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯიშ ქიანეფს, ყირიმიშ ჩქონიშ ობჟათე წუარპიჯის დო შხვა. საქორთუოს თარო ხვალე ბოტანიკურ ბაღეფს რე. ქართიშ ბოტანიკური ბაღიშ ტერიტორიას აფხვადჷა მუშითნათასა ოპუნციეფი.

მიარე კაქტუსიშ გუმნაღელი დო ღერიშ ატატა იჭკომჷ. კანკალეს გჷმირინუანა ორინჯიშ ოჩამალო (უძიგირე ოპუნციეფი), ოცალარო დო ლექინ ოაკოგაფე მასალათ (გომარქვაფილი ღერიეფი), ცორცხალ ღობერო (ძიგირამი ოპუნციეფი დო მინი ცერუესი). მიარე გვარობას (მამილარია, ოპუნცია, ცერეუსი, ცეფალოცერეუსი დო შხვა) დჷთმიჭყანუნა ოთახეფსჷთ დო ოტიბაშეეფსჷთ.

## ლიტერატურა
* *Дьяконов В. М., Курнаков Н. И.,* Кактусы и их культура в комнатных условиях, Л., 1953;
* *Пажоут Ф., Валичек З., Шубик Р.,* Кактусы, пер., с чешск., Прага, 1936;

*
მაჰა ვაჩირალონგკორნი

**მაჰა ვაჩირალონგკორნი** (, დ. 28 კვირკვე, 1952) — ტაილანდიშ მაფა ჩაკრიშ დინასტიაშე. პუმიპონ ადულიადეტიშ აკა სქუა. ომაფე ხვისტაშ დაკება ოკოდჷ მუმაშ ღურაშ უკული, მარა ნოფული სხუნუშ გინოჭყვიდირით რეგენტო ქჷდარინეს სხუნუშ მადუდე პრემ ტინსულანონი ვაჩირალონგკორნიშ ხვისტაშა ეშულაშახ. მაჰა ვაჩირალონგკორნიქ ხვისტაშა ეშართჷ 2016 წანაშ 29 გერგობათუთას დო ჯოხოთ რამა X გიადჷ.

## ბიოგრაფია
მაჰა ვაჩირალონგკორნქ 1952 წანას დებადჷ. დაჭყაფური გონათუა ბანგკოკის მიღჷ, უკული ოგურაფუშა გოართოიანფილი ომაფეშა დო ავსტრალიაშა მიდართჷ. 1972 წანაშე ხვისტაშ მონძე რდჷ. 1976 წანას გათჷ კანბერაშ ომაფე ოურდუმე კოლეჯი, სოდე ოურდუმე მაფურინეშ გონათუა მიღჷ. 1978 წანაშე მაფაშ პიჯული გვარდიაშ ბატალიონიშ, უკული — პოლკიშ მადუდე რე. 1970-იან წანეფს ოორუე ტაილანდის კომუნისტი მაშონთეეფიშ სააწმარენჯოთ მანჯაფილჷ ობურჯაფე ქიმინჯეფს ოხოლუდჷ, თაშნეშე — კამბოჯაშ ხურგის ვიეტნამარი პარტიზანეფიშ სააწმარენჯოთ მანჯაფილჷ ოპერაციეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Королевская семья Таиланда и династия Чакри 
* Crown Prince Maha Vajiralongkorn

## სქოლიო

კატეგორია:ტაილანდიშ მაფეფი
კარლ XVI გუსტავი

**კარლ XVI გუსტავი** (), ედომუშამი ჯოხო **კარლ გუსტავ ფოლკე ჰუბერტუს ბერნადოტი** (; დ. 30 პირელი, 1946, ჰაგაშ დოხორე, სტოკჰოლმი) — შვედეთიშ მაფა 1973 წანაშ 15 ეკენიაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ancestry of Queen Silvia of Sweden
* Royal Court of Sweden 
* UNSG Ban Ki-Moon Lays Wreath Honouring 

კატეგორია:შვედეთიშ მაფეფი
სირაკუზა

**სირაკუზა** ( ; ; ; ) — ართ-ართი მაართა ბერძენული კოლონია კოკი სიცილიას. გინოჩამაშ მეჯინათ, დარსხუეს კორინთალეფქ ჯვ. წ. 735 წანას. ბორჯეფიშ გოძვენას სირაკუზაქ კოკის არძაშე დიდი დო დინდარ ნოღათ გჷნირთჷ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Coins from ancient Syracuse and Sicily
* Livius.org: History of Syracuse

კატეგორია:ისტორიული ნოღეფი
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:სიცილიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ჯვეშბერძენული ნოღეფი
ტედროს ადჰანომ ღებრეისუსი

**ტედროს ადჰანომ ღებრეისუსი** (; დ. 3 მელახი 1965, ასმერა, ეთიოპია) — ეთიოპიარი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე, ეთიოპიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი 2012-2016 წანეფს, ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაშ დირექტორი 2017 წანაშ 1 კვირკვეშე.

## ბიოგრაფია
1965 წანაშ 3 მელახის დებადჷ ტედროს ადჰანომ ღებრეისუსიქ, ასმერას (ასე ერიტრეა), ინჟინერიშ ფანიას. 

1986 წანას, ბაკალავრიშ ხარისხით გათუ ასმერაშ უნივერსიტეტი ბიოლოგიაშ სპეციალობათ დო ლაბორანტო მუშენდჷ ეთიოპიაშ ჭყანთხილუაშ ომინისტრეს. 1991 წანას, მენგისთუ ჰაილე მარიამიშ ოურდუმე რეჟიმიშ დორაგვაფაშ უკული მეშქაშობაქ ქიმიაჩჷ გურაფა ხურგაშგალე გუდგჷნძორებუდუკო. 1992 წანას გათუ ლონდონიშ უნივერსიტეტიშ მაგისტრატურა ინფექციური ლახარეფიშ იმუნოლოგიშ სპეციალობათ. 2000 წანას, ნოტინგემიშ უნივერსიტეტის მიღჷ დოქტორიშ ხარისხი ჯარალობური ჭყანთხილუაშ სფეროს. თიში ოდისერტაციე ნახანდი ეძღვინებუდჷ ეთიოპიაშ ტიგრაიშ რეგიონს მალარიაწკჷმა ბურჯაფიშ პრობლემეფს. გეძინელი ოგონათუე კურსეფი მუკორთჷ დანიას დო შვედეთის. 

2001-2003 წანეფს, ტიგრაიშ რეგიონიშ ჭყანთხილუაშ დეპარტამენტიშ მადუდე რდჷ. 2003 წანას ქჷდარინეს ეთიოპიაშ ჭყანთხილუაშ მინისტრიშ გამაკოჩო. 2005-2012 წანეფს, ეთიოპიაშ ჭყანთხილუაშ მინისტრი რდჷ. თე პოსტის მუშობაშ ბორჯის თიქ მანჯჷ ქიანაშ ჭყანთხილუაშ სისტემაშ რეფორმა, მოუძინჷ ომედიცინე ნინალაშ ხემიოჭირინაფობა. თე პერიოდის გიჭყჷ 3 500 ჭყანთხილუაშ ცენტრიქ დო 16 000 ომედიცინე  პუნქტიქ. 7-შა მიძინჷ ჭყანთხილუაშ მოხანდეეფიშ მუდანობაქ.

2012-2016 წანეფს, ეთიოპიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი რდჷ. 2013 წანას — აფრიკაშ რსხუშ ელაჸონაფალი სხუნუშ მადუდე რდჷ. 

2016-2017 წანეფს, ეთიოპიაშ პრემიერ-მინისტრიშ სპეციალური ელმაჩამალი რდჷ. 2017 წანაშე — ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაშ გენერალურ დირექტორო ქჷდარინეს. თე პოსტის მუშობაშ ბორჯის თიში ხუთი თარი პრიორიტეტი რე ჭყანთხილუაშ არძაშული მეჭირინაფეფიშ გობჟინაფა; ჭყანთხილუაშ უგნუდვალუ შვანეფი; ოსურეფიშ, ბაღანეფიშ დო მარდუეფიშ ჭყანთხილუა; კლიმატიშ თირუაშ დო ელმოლიშ გოლინა ადამიერიშ ჭყანთხილუაშა; დო ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაშ რეფორმირაფა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფია
* DR TEDROS ADHANOM GHEBREYESUS 
* Tedros Adhanom Ghebreyesus: Ethiopian wins top WHO job
* Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus from Ethiopia elected as new WHO Director-General

კატეგორია:ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაშ გენერალური დირექტორეფი
კატეგორია:ეთიოპიარი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:ეთიოპიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრეფი
კატეგორია:ეთიოპიარი ექიმეფი
იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა

**იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა** — ადმინისტრაციული დორთუალაშ მაართა დონეშ გიმეგჷმნართი რეგიონი რე. ქიანას გვალო 20 რეგიონი რე, ნამუშე ხუთის სპეციალური სტატუსი უღჷ. რეგიონეფი ირთჷნა პროვინციეფო. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანას 110 პროვინცია რე. პროვინციეფშე დაბალი დონეშ გიმეგჷმნართი რე კომუნა. 2019 წანაშ დგომარობათ, იტალიას 7918 კომუნა რე, ართ კომუნას ოშქაშეთ 7639 ადამიერი ოხორანს. ფართობით არძაშე უკაბეტაში რეგიონი რე სიცილია, დო მახორობათ — ლომბარდია.

## რეგიონეფი

## პროვინციეფი

პროვინცია იტალიას რე გიმეგიმნართი რეგიონიშ დო მუნიციპალიტეტიშ შქას. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანას 110 პროვინციაა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*CityMayors article
*Regional Governments of Italy on Italia.gov.it
*Regional Governments of Italy on Governo.it

## სქოლიო
ბლეიკ ლაივლი

**ბლეიკ კრისტინა მისტერი** (; დ. 25 მარაშინათუთა, 1987, ლოს–ანჯელესი,კალიფორნია,ააშ) — ამერიკალი არტისტი დო მოდელი. ბლეიკის არძაშე დიდი პოპულარალა მოუღჷ სერენა ვან დერ ვუდსენიშ როლქ სერიალს  „ფურცქინა“. თიქი ხოლო ილაჸაფჷ ფილმეფს:   „ინოჭკირილეფი“, „მეშარე ძიქვეფიშ რსხუ“, „პიპა ლიშ პიჯული რინა“, „მახინჯეფიში ნოღა“ დო  „წვანე ნოთე“.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* Blake Lively cast bio  at The CW
* Blake Lively at TV Guide
* Blake Lively At Her Hottest  — slideshow by Life (ჟურნალი)

კატეგორია:დუნაბადი 1987
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 25 მარაშინათუთა
კორონავირუსიშ გოფაჩუაწკჷმა მერსხილი დეზინფორმაცია

კორონავირუსიშ გოფაჩუაწკჷმა ართო (2019-2020) ინტერნეტის გიფაჩჷ შხვადოშხვა აკორაგადაფაშ თეორიეფქ დო ტყურა ინფორმაციაქ თიშ გოჭყაფაშ, სიკაბეტაშ დო შხვა ასპექტეფიშ გეშა. შხვადოშხვა სოციალური მედიაშ სტატიეფიშ მეჯინათ თე ვირუსი გოხოლჷნა ბიოანჯარი დოპატენტაფილი ვაქცინათ, თიშო ნამჷ-და მახორობა გაკონტროლანინ, ვარ-და თინა თემბელური ოპერაციეფიშ ჭყოლოფათ რე ითამჷ გორჩქინელინ. ევრორსხუშ გჷმნაბჟინა კილერი დოკუმენტიშ მეჯინათ, რუსული მედიაქ ქჷმწიჭყჷ „გურიშ გაჩამალი დეზინფორმაციაშ კამპანია“ ბჟადალს კორონავირუსიშ რეზულტატეფიშ გაუფრაშაფალო. 

## დეზინფორმაციაშ მეხჷ ლიმაშ ცადინეფი
Facebook, Twitter დო Google-იქ გჷმაცხადჷ, ნამდა თინეფი ზათ რენა ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაწკჷმა წოროხანდუაშო (WHO), თიშო ნამუდა გოჭოფანი დეზინფორმაციაშ მოდვალან. ოფიციალურ ბლოგპოსტის Facebook-იშ მეჯინათ, თინეფი გეშეღანა თინერი კონტენტის, ნამუთ აწმაკინალი გლობალური ჯყანთხილუაშ ორგანიზაციეფიშ დო არდგილიერ ხეშუულებაშ ხეშე მიღანკუ, დო თეწკჷმა ართო გაკარღვანს კონტენტიშ პოლიტიკას დეზინფორმაციაშ გეშა, მუსჷთ "ფიზიკური ღამაკუა" მაჸუნუნ.

## სქოლიო

კატეგორია:COVID-19-იშ პანდემია
კალაბრია

**კალაბრია** () ანტიკურ ხანს ჩინებული მუჭოთ **ბრიტიუმი** — იტალიაშ რეგიონი, ნამუსჷთ აპენინიშ ჩქონიშ უკიდაში ობჟათე ნორთი უკებჷ. რეგიონი ჩექმაშ ფორმაშ აპენინიშ ჩქონიშ „წვანდის“ წჷმარინუანს. რეგიონიშ ნანანოღა — კატანძარო. ოორუეშე უხურგანს ბაზილიკატაშ რეგიონი, ობჟათე-ბჟადლაშე — სიცილია, ბჟადალშე — ტირენიაშ ზუღა, ბჟაეიოლშე — იონიაშ ზუღა. რეგიონიშ ფართობი —15 080 კმ., მახორობა — 2019 წანაშ მუმაჩემეფით 1 935 414 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

რეგიონი თარო გვალონი რე დო გინოკვათილი რე მუსხირენი მასივით. მიარეთ რე ინწრო დო ქირქეამი ლეხერეფი.

* *ფართობი* — 15 080 კმ²
* *მახორობა* — 1 935 414 (2019 წ)
* *ადმინისტრაციული დორთუალა* — ირთჷ კატანძაროშ, კოზენცაშ დო რეჯოშ პროვინციეფო.
* *ნოღეფ* (ვთშ.) — კატანძარო (97), რეჯო-დი-კალაბრია (180, თარი ოხერეჭუე ნოღა დო ონიშოლი), კოზენცა (78).

## თაშნეშე ქოძირით
*იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კალაბრიაშ ისტორიაშ, კულტურაშ დო ნინაშ გენეალოგია
* ოფიციალური საიტი 
* Living in Calabria - A Guide
* Calabria Property Website 
* Official Region tourist information 
* Web Portal of Calabria in the World 

კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ტუპაიაშობურეფი

**ტუპაიაშობურეფი**  (Tupaiidae) — გვერდო ქიეფიშ ფანიაშ პრიმატეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷნძა 10—25 სმ., წონა — 30—350 გ რე. ტუპაიაშობურეფს კუნტა კუჩხეფი დო კითეფს — მაგანაშობური ჭყვალეფი უღჷნა. ჩანჯი კითი შხვა კითეფს ვაწურე. ჩხოლარეფს 38 კიბირი უღჷნა. ბოწოწი შხირი დო ბატა, უმენტაშო მურა ფერიშ უღუ. აკმაართიანენს 5 გვარიშ 18 გვარობას. ტუპაიაშობურეფი ინდოსტანიშ დო ინდოჩინეთიშ ტროპიკულ ჭვემაშ დო გვალაშ ტყალეფს, კოკი ჰაინანს დო მალაიშ არქიპელაგიშ მიარე კოკის ხე. აქტიური დღაშით რენა, ხენა ჭკობეფო ვარ-და ხვალეხეთ ჯალეფს, ბართვეფს, შხირას სქირონას. ჭკომჷნა ჭანდეფს დო ჩანარიშ გუმნაღელეფს. ხანს 1—4 ერჩქის.

## ლიტერატურა

კატეგორია:პრიმატეფი
გვერდო ქიეფი

**გვერდო ქიეფი** (Prosimii), ბჟაშუმუეფიშ გიმენრანწკიშ პრიმატეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷნძა 13-70 სმ-შახ ონჭჷ, წონა — 60-100 გ-შე 2 კგ-შახ იძანძჷ. მინს გჷნძე კუდელი უღჷ, მინსჷთ — კუნტა ვარ-და შუროთ ვაუღჷ. წოხოლენი ბორკეფი უკახალენშე კუნტა რე. ჩანჯი კითი ყარუ რე დო აწურე შხვა კიღეფს (გიმნარკი რე ტუპაიაშობურეფი). გვერდო ქიეფიშ ბოწოწი გურგუზია დო მერეკელა რე. გოფაჩილი რენა ტროპიკულ აფრიკას, მადაგასკარს, აზიას დო მალაიშ არქტიკულ კოკეფს. გიმენრანწკის 6 შანიაშ (ტუპაიაშობურეფი, ლემურიშობურეფი, ინდრიშობურეფი, ხეკუჩხიშობურეფი, ლორიშობურეფი დო გჷრძეკუჩხამიშობურეფი) 50-შახ გვარობა რე. მეჯალე ჩხოლარეფი რე, ხანა 1-3 ერჩქის. თინეფშე მიარეშ მუდანობაქ (გიშაკერძაფილო მადაგასკარს) კვათირო დირკჷ.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 351, თბ.,1984

*
კამპანია (იტალია)

**კამპანია** () — ოფუტე-ომეურნე რეგიონი ობჟათე იტალიას. ჯოხო მოურს ლათინურშე, რომაალეფქ თის *Campania felix* (ბედინერი დიხა) გიოდვეს. რეგიონიშ მახორობა 5 772 625 ადამიერს აკმადგინანს დო თე მაძირაფალით იტალიაშ მაჟირა არძაშე მიარეკათამი რეგიონი რე. რეგიონიშ ფართობი — 13 670,95 კმ² რე დო ქიანაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელ რეგიონს წჷმარინუანს. რეგიონი აპენინიშ ჩქონს, ბჟადალშა გიშალი უღჷ ტირენიაშ ზუღაშა. ადმინისტრაციულო თიშ დოჸუნალაშა მიშმურს ფლეგრინიშ კოკეფი დო კოკი კაპრი.

ხანგჷრძე ისტორიაშ მაღვენი კამპანია ბჟადალი ცივილიზაციაშ ცენტრის იდვალუაფუდჷ. მაართაშე თიში კოლონიზაცია ჯვეშ ბერძენეფქ მანჯეს დო დიდი საბერძნეთიშ (*Magna Græci*a) აკოდგინალუაშა მიშმურს, სოიშახ ჭყანას მიკათუანდჷ რომიშ რესპუბლიკა. რომაულ ხანს თე ტერიტორია იმპერატორეფიშით მაღალი კულტურაშ კერიათ რდჷ მერჩქინელი, თიშ გეშა, ნამჷ-და თაქ წორწოთ რე წჷმორინაფილი მუჭოთ ბერძენული, თეშ რომაული კულტურეფი. შქა ოშწანურეფს, ბიზანტიაშ იმპერიაშ დო ლომბარდიალეფიშ ხეშა თე არანს მიარე ოჰერცოგე დო ოთავადე უღუდჷ.

ნორმანეფიშ მართუალაშ ხანს, რეგიონქ სიცილიაშ ომაფეს ქემიარსხჷ, მარა მორჩილი ხანიშ უკული თინა ნეაპოლიშ ომაფექ ქიხვამილჷ. ზუსტას თე პერიოდის ქაწაწჷ კამპანიას ესპანურ, ფრანგულ დო არაგონულ კულტურეფქ. მოგვიანაფათ, კამპანია ჟირი სიცილიაშ ომაფეშ აკმადგინალი ნორთო გჷნირთჷ  ბურბონეფიშ მართუალათ, ნამუქჷთ 1860 წანაშახ იგჷნძორჷ, მუჟამსჷთ გეთუ იტალიაშ გოართოიანაფაქ დო რეგიონქ ახალასგოჭყაფილჷ იტალიაშ სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა გემშართჷ. 
მინი|250პქ|მარცხნივ|ჰერაშ ოხიდა პესტუმს, ჯვ. წ. 550 წ.
რეგიონიშ ნანანოღა რე ნეაპოლი. კამპანია დინდარი რე დორხველი კულტურათ, გოშაკერზაფილო საგესქუოთ, მუსიკათ, არქიტექტურათ, არქეოლოგიათ დო თიჯგურა უჯვეშაში ძეგლეფით, მუჭომით რე პომპეი, ჰერკულანუმი დო პესტუმი. ორთაშობური ძეგლეფიშ სიდინდარე კამპანიას ტურისტული ინდუსტრიაშ წჷმოძინელ გაოვითარაფას გჷთმოპიჯანს, გიშაკერძაფილო ამალფაშ წყარპიჯის, ვეზუვიშ გვალას დო კოკი კაპრის.

* *ფართობი* — 13 670,95 კმ²
* *მახორობა* — 5 772 625 (2019 წ)
* *ნოღეფი* (ვთშ.) — ნეაპოლი (992), სალერნო (142), ჯულიანო-ინ-კამპანია (98), ტორე-დელ-გრეკო (93).
* *მუშობურობეფი* — თე რეგიონს იდვალუაფჷ ანტიკური ნოღეფი პომპეი, ჰერკულანუმი, პესტუმი, თაშნეშე ვულკანი ვეზუვი დო კოკი კაპრი.

## თაშნეშე ქოძირით
*იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* Campania Photo Gallery
* Map of Campania 
* Vesuvius Observatory

## სქოლიო

კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ფრიული-ვენეცია-ჯულია

**ფრიული-ვენეცია-ჯულია** () — იტალიაშ ავტონომიური რეგიონი, ნამუთ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფჷ. რეგიონიშ ნანანოღა რე ტრიესტი. რეგიონიშ ფართობი 7 924,36 კმ²-ს აკმადგინანს, მახორობა — 2019 წანაშ მუნაჩემეფით 1 215 220 ადამიერი რე. რეგიონს გიშალი უღჷ ადრიატიკაშ ზუღაშა, ნამუსჷთ ანდა ცენტრალურ ევროპული ქიანა გჷმირინუანს, თეშ გეშა თის ანდა შანულამი ოტრანსპორტე რზა გჷნმოკვათჷნს. რეგიონი იკათუანს ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონ ფრიულის დო გეოგრაფიულ რეგიონ ვენეცია-ჯულიას, ნამუეფსჷთ დორხველი, ართიანშე გიშართილი ისტორია, ტრადიციეფი დო იდენტობა უღჷნა.

## თაშნეშე ქოძირით
*იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა    (ფრიულიური)
* fvg.INFO 
* Map of Friuli–Venezia Giulia 

კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ჯვეში ხიბულა

**ჯვეში ხიბულა** თაშნეშე **ჯვეშხიბლა** (ჸოფილი **ხიბულა**) — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის, ჯვეში ხიბულაშ ოფუტეშ აკოდგინალუას. ოფუტე წყარმალუ წენწყარიშ მარძგვანი წყარპიჯის იდვალუაფჷ. ზუღაშ დონეშე 170 მეტრ სიმაღალას. ნოღა ხობიშე მოჩილათირი რე 24 კილომეტრით.

ოფუტე ჩინებული რე მუჭოთ საქორთუოშ მაართა პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდიაშ (1939—1993) ღურაშ აბანი, სოდე თინა მუშ რინაშ ბოლო დღალეფს რდჷნ.

## დემოგრაფია
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს 712 ადამიერი ოხორანდჷ.

## ისტორია
ოფუტე ჯვეში ხიბულა წყუეფს მაართათ იშინუაფჷ XVI ოშწანურაშ 60-იან წანეფს. XVII ოშწანურას, ოფუტეს აფხაზეთიშ კათალიკოსეფიშ ჟირი დოხორე გედგჷდჷ. ასქილადირი რე ართ-ართი დოხორეშ აკნაცჷმეფი.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო

კატეგორია:ჯვეში ხიბულაშ თემიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
წვინარი

**წვინარი** თაშნეშე *წვინორი* () — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ ჩხოლარი კვინორიშობურეფიშ ფანიაშე. თიშ რსხულიშ სიგჷნძა რე 55-95 სმ, წონა — 6-10 კგ. კანკალეშა წვინარიშ წონა 17 კგ-შახ ონჭუ. გორგალიშ განშე რუმე ჭუბურო ფერიშ რე, ქვარა გოღია, ვარჩხილიშფერი. გოფაჩილი რე ევროპას, აზიას დო ოორუე-ბჟადალ აფრიკას. საქორთუოს დახე ირდიხას აფხვადჷნა. ვერტიკალურო 2300 მ-შახ ონჭჷ. გიშმაგორჷნს ტყაშ წყარმალეფიშ ძგალეფს, მინშა-მინშა ტობეფს. ჯგირო ნჩურუნს დო ჸვითუნს. ჭკომუნს ჩხომეფს, გორდეფს, წყარიშ მემინდორე ჭუკეფს, კიბოიაშნერეფს, ღვენწკეფს, მაფურინჯეეფს, თინეფიშ მართვეეფს. მაკება 8-10 მარას იგჷნძორებუ. 2 წანაშე ართშა ხანს სუმ გამნაჭყანს. წვინარიშ ბოწოწი ძალამ სქვამი დო გარზე რე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:კვინორიშობურეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ჭითა წინგიშა მიშაღალირი ჩხოლარეფი