open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლაქშადვიპი

**ლაქშადვიპი** (; ) — კოკეფიშ ბუნა ინდოეთიშ აკოდგინალუას. ადმინსიტრაციული ცენტრი — კავარატი. მახორობა 64 429 ადამიერი (ინდოეთიშ ტერიტორიეფს შქას ეკონია აბანი; მუნაჩემეფი 2011 წ.).

## გეოგრაფია
left|300px
left|300px
ტერიტორიაშ ფართობი 32 კმ² (ტერიტორიეფს შქას ეკონია აბანი). ტერიტორია მუშჸურე, წჷმარინუანს კოკეფიშ ბუნას არაბეთიშ ზუღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის. ტერიტორიაშა მიშმურს ლაქშადვიპიშ დო ამინდივიშ კოკეფი, თაშნეშე მინიკოი. თე კოკეფშე ხვალე 11 კოკი რე დოხორელი.

## ადმინისტრაციული დორთუალა
მორსხუე ტერიტორია აკმოდირთუ 10 ტალუკშე (ტექსილი):
* აგატი
* ამინი
* ანდროტჰი
* ბიტრა
* ქალმატი
* ქალპენი
* კავარატი
* ქილტინი
* მინიკოი
* ჩეტლატი

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინდოეთიშ რაქამი რეგიონი — ლაქშადვიპიშ კოკეფი 
* ლაქშადვიპიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ლაქშადვიპიშ კოკეფიშ სქვამი სურათეფი
* ინფორმაცია ლაქშადვიპიშ გეშა  *mamaindia.ru*-ს (რუს.)

კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანე
*
გუჯარათული ნინა

left **გუჯარათული ნინა** (ગુજરાતી Gujarātī, თაშნეშე რჩქინელიე მუჭოთ *გუჯარათი*) – გუჯარათარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ინდურ ბუნას . ჭარალუა გერსხილიე დევანაგარიშ მოჯგირე ანბანშა.

## ჩინებეფი
* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: >46,1 მლნ.
* **ნინაშ კოდი**: gu 
* **ჯოხოდვალა**: gu, en - Gujarati; eo - Gugharata 
* **ჭარალუა**: გუჯარათული

გუჯარათული ნინა გოფაჩილიე ინდოეთიშ გუჯარათიშ დო მაჰარაშტრაშ შტატეფს. მუში სტრუქტურული ტიპით უკებ ოშქაშე დვალუა ჰინდიშ დო მარათჰიშ შქას. თინა ახლოსიე რაჯასტანულ ნინაწკჷმა, ბრელი დიალექტი უღჷ, თინეფს შქას სოციალური. თარი დიალექტეფიე: ოორუეშ ვარდა აჰმადაბადიშ, ბჟადალიშ ვარდა კათჰიავარიშ, ობჟათეშ ანუ სურატიშ. გუჯარათულ ბუნას ორხველჷ ინდოეთიშ დო პაკისტანიშ მუსხირენ მორჩილმუდანობაშ ნინა, თინეფს შქას: აერი, ჯანდავრა, პარკარი, ვადიარა დო შხვეფი.

## სტატუსი

**ოფიციალური ნინა: **

* ინდოეთი - შხვა 15 ნინაწკჷმა ართო.
** დადრა დო ნაგარ-ჰაველი
** დამანი დო დიუ
** გუჯარათი

**გოფაჩუაშ არეალი**:

 (გუჯარათი),  

## ლექსიკა

ლექსიკას ბრელიე ნორსხებუეფი სანსკრიტშე, სპარსულშე დო არაბულშე. ევროპული ზიტყვეფი გუჯარათულშა მიშმურს ინგლისური ნინაშე.

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Kem cho
* ბედინერ ორდას თქვანი მოზოჯუა/ბედინერ ორდას თქვანი კუჩხი - Swaagat; Ao padharo
* მარდი - Aabhar; Dhanyawaad
* ქო / ვარი - HaaN; Au / NahiiN; Naa
* ქორთხინთ - Kripaa karine
* ჯგირო/ჯგირო ორდათ/ძირაფაშა - Awjo; Fari malshun

**რიცხუეფი**

* 1 - e:k, 2 - be, 3 - tran., 4 - cha:r, 5 - pã:ch, 6 - ch'a, 7 - sa:t, 8 - a:t', 9 - naw, 10 - das

## ოინტერესე ფაქტეფი
გუჯარათული ნინა, ლეგენდარული ბუნაშ Queen-იშ ლიდერიშ დო ინგლისარი როკ-მუსიკოსიშ ფრედი მერკურიშ ოდაბადური ნინა რდჷ. 

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Best website for reading Gujarati Literature Online
* Gujarati script and alphabets
* Google search in Gujarati
* Gujarati Wiktionary
* Free Gujarati Tutorial — Learn Gujarati 
* Gujarati Language and Literature
* Mahabharat in Gujarati 
* Kesuda, An online Gujarati Magazine 
* Gujarati Samaj of Minnesota — An organization of Gujarats in Minnesota, U.S.A. teaching values of our culture. 
* Ramayana — Gujarati translation of Ramcharitmanas, also known as Tulsi Ramayan 
* Saral Gita — Gujarati translation of Bhagavad Gita with mp3 audio for select chapters 
* Gujarati translation of Vishnu Sahastranam 
* Shiv Mahimna Stotra — Gujarati translation with mp3 audio 
* Gujarati bhajans, stotra, Aarti & Stuti 
* Collection of Gujrati poems 
* Gujarati Editor
* A brief history of Gujarati language 
* Gujarati English Dictionary  from Webster’s Online Dictionary — the Rosetta Edition

კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი
პუდუჩერი

**პუდუჩერი**, წიმოხონ **პონდიშერი** (, , , ) — მორსხუე ტერიტორია ინდოეთიშ აკოდგინალიუას. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა პუდუჩერი. მახორობა 1 244 464 ადამიერი (2-ა აბანი მორსხუე ტერიტორიეფს შქას, 2011).

ჯოხოდვალა პუდუჩერი, ტამილური გჷმორაგადაფაშ მეჯინათ, ოფიციალურო გჷმარინაფალო 2006 წანას მიშეღეს; ტამილურო *პუდუჩერი*  "ახალ ოფუტეს" შანენს.

## გეოგრაფია
ტერიტორიაშ ფართობი 492 კმ² (3-ა აბანი მორსხუე ტერიტორიეფს შქას). პუდუჩერიშ ტერიტორია აკმოდირთუ, ოთხი მორჩილი ართიანშე გჷშართილი ოლქეფშე (ჸოფირი ფრანგული კოლონიეფი) — მაე დო პუდუჩერი იდვალუაფჷნა არაბეთიშ ზუღაშ წყარპიჯის, კარაიკალი (კარიკალი) დო იანამი (იანაონი) - ბენგალიშ ჸუჯიშ წყარპიჯიშ თი ნორთეფს, ნამუთ 1954 წანაშახ საფრანგეთიშ ინდოეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷნ.

## ნინეფი
thumb
ტერიტორიაშ ოფიციალური ნინეფიე: ტამილური, ფრანგული, ტელუგუ (იანამიშ აკანს), მალაიალამი (მაეშ აკანს).

2001 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ჟიშინელ ნინეფშა მორაგადეეფიშ მუდანობა თეშნერიე:
* ტამილური — 820,7 ვთშ. ადმ. (პუდუჩერიშ დო კარაიკალიშ აკანეფს)
* მალაიალამი — 36,8 ვთშ. ადმ. (ხვალე მაეშ აკანს)
* ტელუგუ — 31,4 ვთშ. ადმ. (პუდუჩერიშ დო იანამიშ აკანეფს)
* ფრანგული — 10 ვთშ. ადმ.-შე უმოსი

## ადმინისტრაციული დორთუალა
მორსხუე ტერიტორია პუდუჩერი დორთილიე 4 აკანო:

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official website of the Government of the Union Territory of Pondicherry 
* Freedom struggle in Pondicherry
* Poduke or Arikamedu the most ancient Tamil city 
* '''Actupondy : the Pondicherry Guide'''

*
ჩანდიგარჰი

**ჩანდიგარჰი** (შხვანერო **ჩანდიგარი**; ; ; ) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუეს (დოხოლაფირო 240 კმ-ს დელიშ ოორუეშე), ართბორჯულო ჟირი შტატიშ -  პენჯაბიშ დო ჰარიანაშ ნანანოღა. თეწკჷმა ართო ჩანდიგარჰი თე შტატეფიშ ადმინისტრაციულ აკოდგინალუაშა ვემიშმურს, მორსხუე ტერიტორიაშ სტატუსი უღჷ, ბონო იმართუ ნიუ-დელიშე.

ჯოხოდვალა "ჩანდიგარჰი" გჷნითანგუაფუ მუჭოთ **ფორტ ჩანდი**. ჯოხოდვალა გჷნოღალირიე ჩანდი მანდირიშ ოხიდაშე, ნამუთ ნოღაშე 12 კმ-ს იდვალუაფუნ დო აკოგაფილიე ინდური ოსურღორონთიშ ჩანდიშ პატიოჩამალო. კანკალე შვანს ჩანდიგარჰი იშინუაფუ მუჭოთ **სისქვამაშ ნოღა**.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჩანდიგარჰიშ ოფიციალური ხასჷლა  ინგლ.
* ჩანდიგარჰიშ აკოგაფაშ ისტორია  ინგლ.
* სახენწჷფო მუზეუმი დო ოხელუანე ისტორია  ინგლ.
* სკულპტურეფიშ პარკი როკ გარდენი (Nek Chand Foundation)  ინგლ.
* ტობა სუქჰნა ლეიქი  ინგლ.
* ჩანდიგარჰიშ სურათეფი 
* ჩანდიგარჰიშ შარაგემაწურაფალი

*
ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორიეფი

**მორსხუე ტერიტორიეფი** ინდოეთის — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულიშ ართ-ართი სახე. შტატეფშე გოშხვეებათ, თე ართულეფს გუბერნატორეფი ვაჸუნა დო ბონო იმართუნა ფედერალური თარობაშე.

2006 წანაშ დაჭყაფუშო, ქიანას ოფიციალურო არსებენდჷ 7 მორსხუე ტერიტორია:
* ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი
* ჩანდიგარჰი
* დადრა დო ნაგარ-ჰაველი
* დამანი დო დიუ
* ლადაქი (2019 წანაშ 31 გჷმათუთაშე)
* ლაქშადვიპი
* დელიშ ნაციონალური ნანანოღაშ ოლქი
* პუდუჩერი

თეწკჷმა ართო, დელის ნაციონალური ნანანოღაშ ოლქიშ სტატუსი 1991 წანაშე უღჷ, მიმალი ბორჯიშო ოცადჷ შტატიშ სტატუსიშ მეღებას.

კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ობჟათე აზია

მინი|250პქ|ობჟათე აზია
**ობჟათე აზია** — ორთაშობური რეგიონი აზიას, იკენს ინდოსტანიშ ჩქონს დო ელმოლ კოკეფს, ინდო-განგიშ ვეს დო თიშ გვალამ ღოზის. ფართობი დოხოლაფირო 5,1 მლნ კვ.კმ. გოფაჩილიე ტროპიკული ტყალეფი, სავანეფი, ბჟადალი ნორთის — ტიოზეფი. მახორობა მეჸუნს ტროპიკულ დიხაშმოქიმინჯალას, თარო რზენეფს. ობჟათე აზიაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფი: ბანგლადეში, ბჰუტანი, ინდოეთი, მალდივიშ კოკეფი, ნეპალი, პაკისტანი, შრი-ლანკა. კანკალეშა ობჟათე აზიაშ აკოდგინალუაშა მიშმაჸუნა ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფი ხოლო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  World Bank, South Asia Region 
* BBC News South Asia 
* Birding in South Asia
* South Asian Awareness Network Conference Website 
* Digital South Asia Library
* South Asia Environment Portal
საპარლამენტო რესპუბლიკა

**საპარლამენტო რესპუბლიკა** — პოლიტიკური ნწყილობა, სოდეთ სახენწჷფოშ მადუდეს ვაუღჷ თიჯგურა ფართო ნებეფი, მუჭოთ საპრეზიდენტო რესპუბლიკასჷნ, თიშენ ნამ-და თე ნებეფიშ უდიდაში ნორთი უღჷ თარობაშ მადუდეს (ნამუსჷთ რჩქვანელო, პრემიერ-მინისტრი უჯოხონა). პრემიერ-მინისტრი რჩქვანელობურ უდიდაშ საპარლამენტო პარტიაშ თუ პარტიეფიშ კოალიციაშ მადუდე რე დო ემაჸონაფალი ხეშუულებაშ არძაშე მაღალი რანგიშ მინისტრი. თეჯგურა რესპუბლიკეფს პრეზიდენტი უმენტაშ შვანეფს ხვალე სიმბოლური წჷმარინაფონიშ ფუნქციეფიშ მაღვენჯი რე (გერმანია, იტალია, ისრაელი). კანკალე შვანს პრეზიდენტის შილებე კანონით მეჩამილი აფუდასჷნ თარობაშ ირდღარი ხანდაშ ომართუეთ ოხვილური, ემაჸონაფალი ნებეფი, მარა უჭარუ აპიჯაფათ, თინა თე ნებეფს ვეგჷმირინუანს. 

## თაშნეშე ქოძირით
*ფედერალური რესპუბლიკა

## ლიტერატურა
* Ernst Fraenkel, Karl-Dietrich Bracher (Hrsg.): *Staat und Politik*, Das Fischer Lexikon, Bd. 2, Frankfurt/M. 1964.
* Jürgen Hartmann (Hrsg.): *Westliche Regierungssysteme, Parlamentarismus, präsidentielles und semi-präsidentielles Regierungssystem.* Aus: Grundwissen Politik, Bd. 29, Opladen 2000.
* Stefan Marschall: *Parlamentarismus. Eine Einführung.* Nomos 2005.
* Dieter Nohlen (Hrsg.): *Lexikon der Politik*, Bd. 5: Begriffe, München 1998.
* Winfried Steffani: *Parlamentarische und präsidentielle Demokratie. Strukturelle Aspekte westlicher Demokratien*, Opladen 1979.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Interparliamentary Union 

კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
საპრეზიდენტო რესპუბლიკა

left|400px|'''ლენი''' –საპრეზიდენტო რესპუბლიკეფი, '''ყვინთელი''' – გვერდოსაპრეზიდენტო რესპუბლიკეფი, '''ღია წვანე''' – ქიანეფი, სოდეთ პრეზიდენტის გჷშმაგორუნს პარლამენტინჷ

**საპრეზიდენტო რესპუბლიკა**, ნამუსჷთ სახენწჷფოშ მადუდე კინე თი ბორჯის თარობაშ მადუდე ხოლო რე (სამანგათ ააშ). თაქ ემაჸონაფალი ხეშუულება კანონდუმადვალარი ხეშუულებაშე ზოხორინლო რე.

**გვერდოსაპრეზიდენტო** რე სისტემა, ნამუსჷთ ქიანაშ პრეზიდენტით დო პრემიერ-მინისტრით აქტიურ კათაფას ღებულენს თარობაშ ირდღარ ხანდას. თე სისტემა იშხვეებუ საპრეზიდენტო სისტემაშე თით, ნამ-და თაქ არსებენს ემაჸონაფალი პრემიერ-მინისტრი, ნამუთ გორკვეულნორთო გამამინჯე რე კანონმადვალუ ხეშუულებაშ წიმოხ. პრეზიდენტიშ დო პრემიერ-მინისტრიშ შქას ნძალანებაშ გორთუალაშ სისტემა მანგარო ძანძენს ქიანეფს შქას. შხირას თინა ვარე გოჭარილი კონსტიტუციას დო იქიმინუაფუ პოლიტიკური შეთანხმებაშ სახეთ, მუჭოთ თენა მუთმოფხვადჷნა მაგალითო საფრანგეთიშ შვანს, სოდეთ პრეზიდენტი გამას აგენს გალენი პოლიტიკაშე, პრემიერ-მინისტრი – დინოხოლენშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Droitconstitutionnel.net, cours écrit par Olivier Camy, chargé de cours à l'IEP Paris. 

კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
პრანაბ მუხერჯი

**პრანაბ კუმარ მუხერჯი** (, ; დ. 11 ქირსეთუთა 1935, ოფუტე მირატი, ბირბჰუმი, ბენგალი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 31 მარაშინათუთა, 2020, ნიუ-დელი) — ინდოარი სახენწჷფო მოღალე, ინდოეთიშ ჸოფილი პრეზიდენტი (25 კვირკვე, 2012 — 25 კვირკვე, 2017). კინოხ იკენდჷ - დუდთხილუაშ მინისტრიშ (2004—2006), გალენური საქვარეფიშ მინისტრიშ (2006—2009) დო ფინანსეფიშ მინისტრიშ (1982—1984/2009—2012) პოსტეფს.

## თაშნეშე ქოძირით
* ინდოეთი
* ინდოეთიშ პრეზიდენტი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პრანაბ მუხერჯიშ ბიოგრაფია (ინგლ.)
* РИА-Новости — პრანაბ მუხერჯი. ბიოგრაფია (რუს.)

## სქოლიო

კატეგორია:ინდოეთიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:XXI ოშწანურაშ პოლიტიკოსეფი
რესპუბლიკა

**რესპუბლიკა** ( — „კათაშ საქვარი“) — სახენწჷფო მართუალაშ ართ-ართი ფორმა.
[მინი|200px|left|[ვაჯიშ ნანანოღა ვაიშალი იკოროცხუ მოსოფელიშ მაართა რესპუბლიკათ.]]
ალმახანური მოსოფელიშ სახენწჷფოეფიშ უმენტაშობა რესპუბლიკური მართუალაშ გემაჸვენჯი რეა. რესპუბლიკური
მართუალაშ ბორჯის სახენწჷფოშ მადუდეს გჷშმაგორჷნა გორკვეული ხანით. რესპუბლიკური მართუალაშ კლასიკური
ქიანეფიე: ააშ, საფრანგეთი, ფინეთი, იტალია, ბრაზილია და თ. უ.

რესპუბლიკური მართუალაშ ბორჯის გჷშმართჷნა საპრეზიდენტო ხეშუულებაშ მუსხირენ ფორმას.

## საპარლამენტო რესპუბლიკეფი
თეჯგურა ქიანეფს პრეზიდენტიშ ნძალანება თარო თარობაწკჷმა აპიჯაფათ ისრულებუაფუ. პრეზიდენტის ხვალე საცერემონიალო ფუნქციეფი უღჷ (ინდოეთი, გერმანია, იტალია, მალტა, საბერძნეთი, ავსტრია, საქორთუო დო თ. უ.);

## გოხურგელი საპრეზიდენტო მართუალაშ რესპუბლიკეფი
თეჯგურა ქიანეფს პრეზიდენტი, თარო, მუჭოთ სახენწჷფოს, თეშ თარობაშ მადუდე რე; თიში როლი, მუჭოთ სახენწჷფოშ მადუდეშინ, თარო, საცერემონიალო ხასიათიშიე, დო თიში, მუჭოთ თარობაშ მადუდეშინ, ფუნქციეფი გორკვეულო მუკობუნელიე ქიანას არსებულ კანონმადვალუ ორგანოეფშა (თეჯგურა ქიანეფიე: ობჟათე კორეა, მექსიკა, პანამა, ააშ, არგენტინა, ბრაზილია, ტაივანი);

## დუალისტური საპრეზიდენტო მართუალაშ რესპუბლიკეფი
თეჯგურა ქიანეფს გორკვეულწილო თხილერიე პარლამენტარიზმიშ კანკალე ატრიბუტი დო კინე თე ბორჯის შანულამიე პრეზიდენტიშ პოზიციეფი (შრი-ლანკა, ჩეხეთი, ესტონეთი, ფინეთი, საფრანგეთი, პორტუგალია დო თ. უ.);

## გოხურგელი საპრეზიდენტო მართუალაშ რესპუბლიკეფი
თაქ შილებე გიართიანას თიჯგურა ქიანეფქ, სოდეთ მაართა პიჯი დახე ვარე გოხურგელი მუში ნძალანებაშ გჷმორინაფაშ თოლწონუათ (ოორუე კორეა,
ინდონეზია, თურქმენეთი, უგანდა, სირია, ლიბია, სომალი, სუდანი დო თ. უ.)

## ლიტერატურა
*Martin van Gelderen & Quentin Skinner, eds., *Republicanism: A Shared European Heritage*, v1, *Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe*, Cambridge: Cambridge University Press., 2002
*Martin van Gelderen & Quentin Skinner, eds., *Republicanism: A Shared European Heritage*, v2, *The Values of Republicanism in Early Modern Europe*, Cambridge: Cambridge U.P., 2002
* Frédéric Monera, *L'idée de République et la jurisprudence du Conseil constitutionnel* — Paris: L.G.D.J., 2004 Fnac, LGDJ.fr 
*James Hankins, "Exclusivist Republicanism and the Non-Monarchical Republic," Political Theory 38.4 (August 2010), 452-482.

## სქოლიო

### ხვილაფა

### წყუ

კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი

**ინდოეთიშ პრემიერ მინისტრი** — ინდოეთიშ რესპუბლიკაშ მინისტრეფიშ სხუნუეფიშ მადუდე. დჷთმარინუანს ინდოეთიშ პრეზიდენტი, მარა ფაქტიურო ინდოეთიშ პარლამენტის, უმენტაშობაშ პარტიაშ ლიდერი რე. ინდოეთიშ პარლამენტის, გჷმნარკი შვანეფს მიშმეღალუაფუ პრემიერ-მინისრტიშ მოთირუეშ პოსტი.

გიმე მოჩამილიე ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული, თე პოსტიშ დორსხუაფაშე, 1947 წანაშე, ამდღარ დღაშა. თაშნეშე იკათუანს ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრიშ მოვალობაშ მასრულაფარეფს ხოლო. მაართა რიცხუ კაბინეტიშ ნომერიშ რანწკის შანენს, მაჟირა — პრემიერ-მინისტრიშ რანწკიშ ნომერს.
ღოზეფიშ ფერეფი პოლიტიკურ პარტიეფს უხუჯანს.

## პრემიერ-მინისტრეფი

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი ინგლ.
* ინდოეთიშ ჸოფირი პრემიერ-მინისტრეფი ინგლ.
* Генеалогия.ru Страны Южной Азии. Индия
* Хронология. Вопросы всемирной истории 

კატეგორია:ინდოეთიშ სახენწჷფო მონწყუალა
კატეგორია:ერკებულეფი:ინდოეთი
ნარენდრა მოდი

**ნარენდრა დამოდარდას მოდი** (, , ; დ. 17 ეკენია 1950, ვადნაგარი, ინდოეთი) — ინდოარი პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე, შტატი გუჯარათიშ თარი მინისტრი 2001 წანაშ 7 გჷმათუთაშე, ბჰარატია ჯანატა პარტიშ ლიდერი. 2014 წანაშ 26 მესიშე ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი რე.

## თაშნეშე ქოძირით
* ინდოეთი
* ინდოეთიშ პრეზიდენტი
* ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* @narendramodi Official & verified Twitter Account
* Narendra Modi Official Facebook Account
* Narendra Modi *Official website*
* Narendra Modi *Personal blog*
* Profile  at Official portal of Gujarat
* Profile at *[[BBC News]]*

კატეგორია:ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1950
.in

**.in** — ერუანული ჟილენი დონეშ დომენი ინდოეთიშო. დომენიშ .in  რეგისტრაციაქ 1992 წანას დიჭყჷ, დო გონჯამილიე არძა მაკორინეშო 2005 წანაშ 16 ფურთუთაშე. 2005 წანაშახ, .in-იშ ზონას რეგისტრაციაშო კონწარული მოთხირეფიშ გეშა დორეგისტრირაფილი რდჷ ხვალე 7 ვითოში დომენი, 2006 წანაშ ეკონიაშო თინეფიშ მუდანობაქ 200 ვითოშის გენკაჩირთჷ. მახუჯე IDN-დომენი — .भारत (xn--h2brj9c).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Сведения whois для домена .in на сайте IANA 

in
კატეგორია:კომუნიკაციეფი ინდოეთის
კავარატი

thumb|200px|left|კოკი კავარატი
**კავარატი** () — კოკი დო ნოღა, ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორია ლაქშადვიპიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია
კოკი იდვალუაფუ ლაქშადვიპიშ კოკეფიშ არქიპელაგის დო ფართობი აკმადგინანს 4,22 კმ².

## მახორობა
2009 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, კოკიშ მახორობა აკმადგინანდჷ 11 322 ადამიერი, თინეფშე პრაქტიკულო არძა — მუსულმანიე. კოკიშ მახორობა რაგადანს მალაიალამურ ნინაშა.

## ეკონომიკა
კავარატის რე ონიშოლი, მარა ეკონომიკაშ თარი წილი, მუჭოთ ედომუშამი ლაქშადვიპიისჷნ — ტურიზმიე.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კავარატიშ ოფიციალური ხასჷლა

 
კატეგორია:კოკეფი ანბანიშ მეჯინათ
კატეგორია:ლაქშადვიპი
კატეგორია:ინდოეთიშ კოკეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
პორტ-ბლერი

**პორტ-ბლერი** (  ) — ნოღა კოკი ობჟათე ანდამანს, მორსხუე ტერიტორია ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფიშ ნანანოღა დო უკაბეტაში დოხორელი პუნქტი.

## კლიმატი
ნოღას კლიმატი ტროპიკული დო ლამე რე, ელაზჷმაფათ სქირე სეზონით ღურთუთაშე-პირელშახ. წანმოწანას გჷნმურს 3100—3150 მმ ნოლექი, თუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა +25,5°С-შე +28,0 °C-შახ (ოშქაშეწარნმოწანური — +26,4 °C).

## მახორობა
2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ბორტ-ბლერს ოხორანსჷ 100 608 ადამიერი.

## სქოლიო

კატეგორია:ანდამანიშ დო კინობარიშ კოკეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ბანგალორი

**ბანგალორი**, თაშნეშე **ბენგალურუ** (: ಬೆಂಗಳೂರು) — შხუ ნოღა დო ადმინისტრაციული ცენტრი ინდოეთიშ ობჟათეს, იდვალუაფუ დეკანიშ გაბარს, ინდოეთიშ შტატი კარნატაკაშ ნანანოღა. დოხორელი პუნქტეფიშ მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ ინდოეთის მასუმა აბანსიე  დო მახუთა აგლომერაცია რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Bangalore Development Authority  ინგლ.
* Bangalore Mahanagara Palike 
* Bangalore cyber police
* Links to various departments
* My Own Private Bangalore: A photo essay by Krishnanand Kamat
* Worlding the City: The Futures of Bangalore
* Bangalore.org Photos and General Information 
* ბანგალორიშ ისტორია

## სქოლიო

*
მალაიალამური ნინა

მინი|ინდოეთს მალაიალამიშ გოფაჩუაშ არეალი
thumb|მალაიალამი
**მალაიალამი** (მუშ ჯოხოდვალა  മലയാളം) — ინდოეთის მახორუ კათა მალაიალიშ ნინა, ორხველჷ დრავიდულ ნინეფს. ნინაქ საეგებიოთ გჷმიქიმინჷ ჯვეში ტამილური დიალექტეფიშ ევოლუციაშ უკული. გჷშმერთუ დიალექტეფი მუჭოთ ტერიტორიული პრინციპით (ობჟათეშ, ცენტრიშ, ოორუეშ), თაშნეშე სოციალურ-ეთნიკური პრინციპით (ბრაჰმანული, მუსულმანური დო შხვა ბუნეფიშ).

## ზოგადი ჩინებეფი
* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: >35,7 მლნ. 
* **ნინაშ კოდი**: ml 
* **ჯოხოდვალა**: ml, en - Malayalam; eo - Malajalama 
* **ჭარალუა**: მალაიამლამური

მალაიალამიშ მაართა წყუეფი რჩქინელიე IX-X ოო-შე.თე ნინაშ ჭარალუა მოურს ბრაჰმიშე. ალმახანური მალაიალამიშ ჭარალუაშ აკმამუშებელო იკოროცხუ XV ო-შ ჭარუ ტ. ეჟუტაჩანი.

## სტატუსი
**ოფიციალური ნინა: **

* ინდოეთი - შხვა 15 ნინაწკჷმა ართო.
** კერალა
** ლაქშადვიპი

## ლექსიკა
**ფრაზეფი დo zიტყვეფი**

* გომორძგუა - Namaskaram
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა - Swagatam
* მარდი - Nandi; Valarey nanhi
* ქო / ვარი - - 
* ქორთხინთ - Dayewu cide; Dayavayi
* ჯგირო ორდათ/ჯგირო/ძირაფაშა - Pottei; Namaskaram

## რიცხუეფი

* 1 - onnu, 2 - randu, 3 - moonu, 4 - nalu, 5 - anchu, 6 - aaru, 7 - aazhu, 8 - yettu, 9 - ompathu, 10 - pathu

## თაშნეშე ქოძირით
* მალაიალამური ლიტერატურა

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Ethnologue report for Malayalam 
* Unicode Code Chart for Malayalam (PDF Format)
* Malayalam Grammar 

კატეგორია:დრავიდული ნინეფი
პუდუჩერი (ნოღა)

**პუდუჩერი** (; ; ; ) — კინე თე ჯოხოდვალაშ მაღვენჯი ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორიაშ ნანანოღა. თაშნეშე რჩქინელიე მერკე ჯოხოდვალათ - **პონდი**. 2006 წანაშ ეკენიაშახ ორდოშიანი ჯოხო **პონდიშერი** რდჷ, 1954 წანაშახ საფრანგეთიშ ინდოეთიშ ნანანოღა რდჷ.

## გეოგრაფია
ნოღა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეს, ოკიანეშ რეღმეფშე თხილუაშ გეშა, 1735 წანას, აკოგაფილქჷ იჸუ 2-კილომეტრიანი დამბაქ, ნამუთ ალმახანაშახ თხილანს ნოღასჷნ.

## დემოგრაფია
2011 წანას, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 654 392 ადამიერს, 50 % ქომოლკოჩი დო 50 % ოსურკათა. ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე 76 % — ოშქაშე ერუანული დონეშე, 59,5 %-შე მაღალი რე; თაჸურეშე ქომოლკოჩეფი 82 %, ოსურკათას შქას 71 %. მახორობაშ 10 % — 6 წანაშახ ბაღანეფი რე. 2011 წანას ნოღაშ მუნიციპალიტეტის ოხორანდჷ 241 773 ადამიერი.

ნოღაშ მახორუეფიშ უმენტაშობა ტამილურ, ტელუგუ დო მალაიალამურ ნინეფშა რაგადანს. თაშნეშე გოფაჩილიე ფრანგული ნინა, თიშენი ნამ-და პუდუჩერი დიდი ხანიშ გოძვენას საფრანგეთიშ კოლონია რდჷ.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მორსხუე ტერიტორია პუდუჩერიშ თარობაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ტურიზმიშ დეპარტამენტიშ ოფიციალური ვენ-ხასჷლა, პუდუჩერი 
* ტურიზმიშ გოვითარაფაშ ოფიციალური ვებ-სახჷლა, პონდიშერი 
* პუდუჩერი 

კატეგორია:პუდუჩერი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
სილვასა

**სილვასა** (, ) — ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორიაშ დადრა დო ნაგარ-ჰაველიშ ნანანოღა.

## დემოგრაფია
2001 წანას, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 21&nbsp;890 ადამიერს, 57 % ქომოლკოჩი დო 43 % ოსურკათა. ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე - 75 %.

ნოღაშ თარი ნინეფიე — მარათჰი დო გუჯარათული.

სილვასას, შანულამი მუდანობათ ოხორანა ქირსიანი კათოლიკეეფი, თიშენ ნამჷ-და თე ტერიტორია გოა დო დამანი დო დიუწკჷმა ართო, 400 წანაშე მეტის პორტუგალიაშ კოლონია რდჷ.

## წარმება
ნოღას იდვალუაფუ ეკონომიკური ზონა, სოდეთ შანულამო რე დარკებული გჷნაგაფალეფშა, მუშ შედეგით სილვასას იდვალუაფუ ბრელი მუდანობათ შხვადოშხვა წარმებაშ ფაბრიკეფი დო ქარხანეფი.

სილვასა, ართ-ართი უუჯგუშაში აკანო იკოროცხუ ინდოეთის ინვესტიციეფიშ დინოდვალაშო.

კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:დადრა დო ნაგარ-ჰაველი
დამანი (ნოღა)

**დამანი** (, , ) — ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორიეფიშ, დამანი დო დიუშ ნოღა დო მუნიციპალიტეტიშ სხუნუ დამანიშ ოლქის.

## დემოგრაფია

2001 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 35743 ადამიერს, თაჸურეშე 53 % ქომოლკოჩი დო 47 % ოსურკოჩი რდჷ. ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე - 76 %.

ნოღა დამანიშ მახორობაშ უმენტაშობა კვალიფიციური დო გონათაფილი მიგრირებაფონი მახანდეეფშე აკმოდირთუ, ნამუთ დამანს დოხოლაფირო 5 წანაშ ხანით ოხორანსჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* დამანი დო დიუშ ადმინისტრაციაშ ოფიციალური ხასჷლა
* damantourism.co.in 

კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:დამანი დო დიუ
კატეგორია:ინდოეთშ კურორტეფი
მაჰარაშტრა

**მაჰარაშტრა** (, ) — შტატი ინდოეთიშ ცენტრალურ ნორთის. მახორობა 112 372 972 ადამიერი (2011). შტატიშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — მუმბაი (კინოხ ჯოხოდჷ **ბომბეი**), არძაშე უმოსო გოფაჩილი ნინეფი რე — მარათჰი დო ინგლისური. ქიანაშ მაჟირა არძაშე დოხორელი შტატი დო ინდოეთიშ სიკაბეტეთ მასუმა შტატი ფართობიშ მეჯინათ.

შტატიშ ჯოხოდვალა მოურს სანსკრიტიშე, ზიტყვეფშე *Maha* (კაბეტი) დო *Rashtra* (ქიანა), თაურეშე *მაჰარაშტრა* შილებე გჷნითანგას მუჭოთ "კაბეტი ქიანა".

## გეოგრაფია
210px|left|thumb|წყარმალუეფიშ მულა დო მუტჰაშ აკაკათაფუ, ნოღა პუნა
შტატიშ ფართობი აკმადგინანს 307 713 კმ². მაჰარაშტრა უხურგანს გეჸვენჯ შტატეფს: გუჯარათი, მადჰია-პრადეში, ჩატისგარჰი, ტელანგანა, კარნატაკა დო გოა, ობჟათეშე ომძღჷ - არაბეთიშ ზუღა. მაჰარაშტრაშ დო გუჯარათიშ შტატეფს შქას იდვალუაფუ მორსხუე ტერიტორია დადრა დო ნაგარ-ჰაველი.
ბჟადალი გჰატი, შტატიშ ოორუეშე ობჟათეშა წყარპიჯის მანგას გოჸუნს დო ოშქაშე სიმაღალეშა 1200 მეტრაშახ ონჭუ. შტატიშ უმაღალაში კონკა — პიკი კალსუბაი (1646 მ), იდვალუაფუ აჰმედნაგარიშ ოლქის, ნოღა ნაშიკიშ არხოს. ბჟადალი გჰატიშ ბჯადალშე იდვალუაფუ კონკანიშ წყარპიჯიშ რზენი, 50 — 80 კმ. ფართობით. გჰატიშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ დეკანიშ გაბარი.

მაჰარაშტრაშ კლიმატი — ტროპიკული მუსონეფი, მელახშე მანგიშ დაჭყაფუშა ჩხე ზარხულით დო მანგიშე გჷმათუთაშა მუსონიშ სეზონით. ნოლექეფიშ უდიდაში მუდანობა გჷნმურს გჰატიშ ბჟადალ ლაკადეფს დო წყარპიჯიშ რზენს. შტატიშ დინოხოლენი რაიონეფიშ პლატოშ კლიმატი უმოსო სქირე რე.
მაჰარაშტრაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 17% ტყალონას უკებჷ (უმენტაშო გჰატიშ ლაკადეფი დო შტატიშ ბჟაეიოლი ნორთი). გჰატიშ ბჟაეიოლ ლაკადეფს, ნადუს იკეთენა თიჯგურა შხუ ინდური წყარმალუეფი, მუჭომეფითიე კრიშნა დო გოდავარი, ნამუთ დინმახჷრჩანა ბენგალიშ ჸუჯიშა. გჰატიშ ბჟადალი ლაკადაშ ანდა მორჩილი წყარმალუ, არაბეთიშ ზუღაშა დინმახჷრჩანა. წყარმალუეფიშ ანდანერალაშ უმკუჯინალო, შტატიშ ანდა ხორუა (გჷშაკერძაფილო შტატიშ დინოხოლენ აკანეფს) ოშუმალი წყარიშ ვაბაღებას წისაფენს. შტატის, შანულამი ფართობიშ გოწვანაფილი დიხა იდვალუაფუ.

ინდოეთიშ 92 ნაციონალური პარკიშე, 5 - მაჰარაშტრაშ შტატის იდვალუაფუ, თეშ მოხ თაქ იდვალუაფუ 35 ტყაჩირი.
მახორობაშ იროიანი ძინაშ გეშა, ეკონია ვითწანურაშ გოძვენას, იხორციალებუაფუ შტატიშ ტყალონაშ შხუმასშტაბიანი გჷშაკვათუა.

## ადმინისრტაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
350px|right|thumb|მაჰარაშტრაშ ოლქეფი
**შტატშა მიშმურს 35 ოლქი:**

* აკოლა
* ამრავატი
* აურანგაბადი
* აჰმედნაგარი
* ბიდი
* ბულდჰანა
* ბჰანდარა
* ვარდჰა
* ვაშიმი (დირსხუ 1998 წანას)
* გადჩიროლი (დირსხუ 1982 წანას)
* გონდია (დირსხუ 1999 წანას)
* ჯალგაონი
* ჯალნა (დირსხუ 1981 წანას)
* დჰულე
* კოლჰაპური
* ლატური (დირსხუ 1982 წანას)
* მუმბაიშ ნოღაშ ელახი ოლქი (დირსხუ 1995 წანას)

* მუმბაი-სითი
* ნაგპური
* ნანდედი
* ნანდურბარი (დირსხუ 1998 წანას)
* ნაშიკი
* ოსმანაბადი
* პარბჰანი
* პუნა
* რაიგადი
* რატნაგირი
* სანგლი
* სატარა
* სინდჰუდურგი (დირსხუ 1981 წანას)
* სოლაპური
* ტჰანე
* ჰინგოლი (დირსხუ 1999 წანას)
* ჩანდრაპური
* იავატმალი 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაჰარაშტრაშ თარობაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა ინგლ.
* მაჰარაშტრაშ რეგიონეფიშ რუკა .

*
პენჯაბიშ შტატი

**პენჯაბი** (, ) — შტატი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე. ნანანოღა — ჩანდიგარჰი (ვენშმურს პენჯაბიშ ადმინისტრაციულ აკოდგინალუაშა, მარა გჷმოქიმინუნს ზოხო მორსხუე ტერიტორიას), უდიდაში ნოღა — ლუდჰიანა. მახორობა — 27 704 236 ადამიერი (15-ა აბანსი რე შტატეფს შქას; 2011 წ.). თე ინდური შტატი გჷმოქიმინუნს, კინე თე ჯოხოდვალაშ  უმოს დიდი რეგიონს, ნამუშათ თაშნეშე მიშმურს პაკისტანიშ პროვინცია პენჯაბი დო ინდური შტატეფი ჰარიანა დო ჰიმაჩალ-პრადეში.

## გეოგრაფია
300px|left|thumb|შტატიშ ოლქეფი დო თინეფიშ ცენტრეფი
შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი 50 362 კმ² (19-ა აბანი). პენჯაბიშ ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი, წჷმორინელი რე მიარე წყარმალუეფით, ოწყარალი არხეფიშ სისტემათ დო ჸოფიერი დიხეფით. შტატიშ ობჟათე-ბჟადალი — უმოსო სქირე რე, ნამუთ აკმისვარუაფუ ტარიშ ტიოზის. ოგვალე ქჷნდჷრი შივალიკი , პენჯაბიშ ოორუე-ბჟაეიოლს გინოზინდილი რე, დო ჰიმალაიშ ბორკიშა ანჭუ. კლიმატიშ მეჯინათ, შტატის გიმირთუ 3 შხავდოშხვა ტიპიშ დიხა.

შტატის გიმირთუ 3 სეზონი: საზარხულო (პირელშე მანგიშ ეკონიაშა), მუსონეფიშ სეზონი (კვირკვეშე ეკენიაშ ეკონიაშა) დო საზოთო (ქირსეთუთაშე ფურთუთაშ ეკონიაშა).თინეფს შქას გინმალი სეზონი რე.

## ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა

## ტრანსპორტი
პენჯაბის იდვალუაფუ 6 აეროპორტი, ნამუშეთ ხვალა 1 ღებულენს საირქიანო რეისეფს, ნამუთ ნოღა ამრიტსარიშ ოორუე-ბჟადალშე 11 კილომეტრიშე იდვალუაფუ. 

შტატიშ უმენტაში ნოღა ართიანს მიკორსხჷ რკინაშშარეფით. ამრიტსარი დელიწკჷმა მიკორსხილიე Shatabdi Express-ით. თაშნეშე შტატიშ ჯარალობური ტრანსპორტი წჷმორინელი რე ავტობუეფით დო ავტორიკშეფით.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://punjabgovt.nic.in/ 
* http://www.mapsofindia.com/maps/punjab/
* http://www.ajitjalandhar.com/
* http://www.jagran.com/
* http://www.amarujala.com/
* http://www.onlypunjab.com/
* The Tribune — Major regional english newspaper
* Indian Express — Major regional english newspaper
* Human Rights dept of Punjab government
* Punjab State Culture Information
* http://www.whereincity.com/india/punjab

*
მარათული ნინა

**αƒ›αƒαƒ αƒαƒ—αƒ£αƒαƒ αƒαƒαƒαƒ**, αƒ—αƒαƒ¨αƒαƒ”αƒ¨αƒ” **αƒ›αƒαƒ αƒαƒ—αƒ°αƒ** (αƒ›αƒ£αƒ¨ αƒ―αƒαƒ®αƒαƒ“αƒ•αƒαƒαƒ ΰ¤®ΰ¤°ΰ¤Ύΰ¤ ΰ¥€) β€” αƒ›αƒαƒ αƒαƒ—αƒαƒαƒ”αƒ¤αƒαƒ¨ αƒαƒαƒαƒ, αƒαƒ αƒ®αƒ•αƒ”αƒαƒ· αƒαƒαƒ“αƒαƒ”αƒ•αƒ αƒαƒαƒ£αƒαƒ αƒ¤αƒαƒαƒαƒαƒ¨ αƒαƒαƒ“αƒ£αƒ  αƒ‘αƒ£αƒαƒαƒ΅. αƒ­αƒαƒ αƒαƒαƒ£αƒ αƒαƒ™αƒαƒ¥αƒαƒ›αƒαƒαƒ”αƒαƒαƒ” αƒ“αƒ”αƒ•αƒαƒαƒαƒ’αƒαƒ αƒαƒ¨ αƒαƒ΅αƒ®αƒαƒ αƒ¨αƒ”.

## ზოგადი ცნობეფი
* **მორაგადეეფიშ**: 90 მლნ 
* **ნინაშ კოდი**: mr 
* **ჯოხოდვალა**: mr - Marathi; en - Marathi; eo - Marata 
* **ჭარალუა**: დევანაგარი 

მარათული ნინაშ ისტორიაშ თოლიშ გჷნოჯინა ტრადიციული პოეტური ძეგლეფიშ საშუალებათ შილებე XIII ოშწანურაშე. ალმახანური ლიტერატურლ ნორმაქ გჷმიქიმინჷ XIX ოშწანურაშ დაჭყაფუს. მარათული ნინას მიორხველუანა ინდოეთიშ რანწკი მორჩილ ნინეფს: არე, ბჰალაი, დეკანი, გოულანი, ვარჰადი-ნაგპური.

## სტატუსი
**ოფიციალური ნინა: **

* ინდოეთი - შხვა 15 ნინაწკჷმა ართო.
** მაჰარაშტრა

## ლექსიკა

**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Namaskar; Namaste
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა/ბედინერ ორდას თქვანი კუჩხი - Krupayaa aatuyaa
* მარდი - Abhari ahi; Dhanyawaatha
* ქო / ვარი - A / Nahi
* ქორთხინთ - Krupaya; Krupaya karuna
* ჯგირო/ჯგირო ორდათ/ძირაფაშა - Achha; Nan tara bhetuyaa

** რიცხუეფი**

* 1 - e:k, 2 - 'do:n, 3 - ti:n, 4 - cha:r, 5 - pà:ts, 6 - saha:, 7 - sa:t, 8 - a:t', 9 - nau:, 10 - da:ha

კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი
ჯამუ დო ქაშმირი

**ჯამუ დო ქაშმირი** (, , , ) — ინდოეთიშ ჸოფირი შტატი ქიანაშ ოორუეშე. შტატიშ უდიდაში ნოღა დო საზარხულო ნანანოღა — სრინაგარი, საზოთო ნანანოღა  - ჯამუ. შტატიშ მახორობა — 12 548 926 ადამიერი (19-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011 წ.).

შტატი იდვალუაფუდჷ ჰიმალაიშ გვალეფს. ჯამუ დო ქაშმირს ბჟაეიოლშე უხურგანდჷ ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა, ობჟათეშე - ჰიმაჩალ-პრადეშიშ დო პენჯაბიშ შტატეფი, ოორუეშე დო ბჟადალშე - პაკისტანი. ჸოფირი ჯამუ დო ქაშმირიშ სათაროშ ტერიტორიაშ ედომუშამი ვარდა ნორთობურ დორხველობას, პაკისტანი დო ჩინეთი ინდოეთის ონირზჷნა. პაკისტანი, ინდოეთიშე კონტროლირაფონი ჯამუ დო ქაშმირიშ შტატიშ ნორთის, ოკუპირაფილ ტერიტორიათ კოროცხჷნს. პაკისტანშე კონტროლირაფონი ქაშმირიშ ნორთი, გორთილიე აზად ქაშმირო დო გილგიტ-ბალტისტანო. მუშჸურე, ჩინეთის ოკუპირაფილ აფჷ მერკეთდოხორელი, მარა სტრატეგიულო შანულამი რაიონი აქსაიჩინი, თაშნეშე მაღალგვალამი ტერიტორიაშ ნორთი.

2019 წანაშ 5 მარაშინათუთას, ინდოეთიშ თარობაქ ქიანაშ კონსტიტუციაშე 370-ა ბირგულიშ ეშაღალა გეგნოჭყვიდჷ ჟირ მორსხუ ტერიტორიათ დორთუალაშ გეშა, ნამუშით ოორუეშ შტატის გიშაკერძაფილ სტატუსი ერზიებუდჷ, დო ჟირი მორსხუ ტერიტორიათ დორთუალაშ გეშა კანონპროექტი გემშეღჷ — ჯამუ დო ქაშმირი დო ლადაქი. თე გჷნოჭყვიდირს წჷმი აწოჸუნდჷ შტატის ტერიტორიას შანულამი ოურდუმე ნძალაშ აკოშაყარუა, კომენდანტიშ სათიშ მიშაღალა, შტატიშ მასშტაბით ინტერნეტშა დო მობილური რსხუშა მეჭირინაფაშ გოხურგუა, თაშნეშე მაბანობური პოლიტიკური ლიდერეიშ ჭოფუა.

## გეოგრაფია დო კლიმატი
*ჯამუ დო ქაშმირიშ* ტერიტორიას იდვალუაფუ ქაშმირიშ ლეხერი, ტავიშ ლეხერი, ჩენაბიშ ლეხერი, პუნჩიშ ლეხერი, სინდიშ დო ლიდერიშ ლეხერეფი. თარი ქაშმირიშ ლეხერიშ სიფართე 100 კმ. დო 15 520,3 კმ² ფართობი რე. ლეხერი ოორუე-ბჟაეიოლშე მითმიარსხუაფუ ჰიმალაეფს. ოშქაშე სიმაღალა დოხოლაფირო ომაგჷ 1850 მეტრას, პირ-პანჯალიშ რაიონს - 5000 მეტრას.
ჯელამი ჰიმალაიშ უშხუაში წყარმალუ რე, ნამუთ გჷშმახჷრჷჩანს ქაშმირიშ ლეხერს. წყარმალუეფი ინდი, ტავი, რავი დო ჩენაბი თარი წყარმალუეფი რენა, ნამუთ შტატის გჷშმახჷრჩანან. *ჯამუ დო ქაშმირს*მუსხირენი ჰიმალაიური ჯიშთი იდვალუაფუ. ზუღაშ დონეშე, მუშ ოშქაშე სიმაღალათ, 5753 მ., ჯიშთი სიჩენი, ნამუთ სიგჷრძათ 70 კილომეტრი რენ, უგჷრძაშიე ჰიმალაეფს.

ჯამუ დო ქაშმირიშ შტატიშ კლიმატი, მაღალი ორტყაფუობაშ გეშა ირო ითირუ. ობჟათეშე, ჯამუშ ელმოლს, კლიმატი რჩქვანელობურო მუსონურიე. ჩხე სეზონს, ჯამუს ძალამი სინჩხე რე დო ტემპერატურაქ შილებე 40&nbsp;°C-შახ იუასი (კვირკვეს დო მარაშინათუთას).


ფაილი:Kashmir top.jpg|ჯამუ ლადაქიშ, ქაშმირიშ ლეხერიშ ტოპოგრაფიული რუკა.
ფაილი:Nageen_Lake.jpg|ტობა ნაგინი
ფაილი:Lake India.jpg|ტობა ცომორარი ლადაქის.
ფაილი:Zanskar rafting (babasteve).jpg|
ფაილი:India north.jpg|ტობა ცომორარი


## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჯამუ დო ქაშმირიშ შარაგემაწურაფალი Индостан.ру-ს
* Greater Kashmir, daily English newspaper from Kashmir
* Official website of government of Jammu and Kashmir
* Website about Jammu and Kashmir
* Maps of Jammu and Kashmir
* Jammu and Kashmir tourism department 
* Search for Jammu and Kashmir on Google News
* Opinion piece, 13 Oct 2005, on the policies of Chief Minister Mufti Muhammad Sayeed
* Official website of Karan Singh, the son of Maharajah Sir Hari Singh 
* Dahra Guest House Rawalakot 
* ბუდისტური სკოლა ბაღანეფშო ლადაქის

*
კატეგორია:ოდებელი ტერიტორიეფი აზიას
დისპური

**დისპური** () — ნოღა ოორუე-ბჟაეიოლ ინდოეთის, ინდოეთიშ შტატი ასამიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

დისპურს, მაართა ოხორუეფქ ჩქ. წ. ეკ-შახ II ვითოშწანურას გიჭყჷ. XIX ოშწანურაშ ოშქაშეწანეფშახ დისპური ოფუტე რდჷ დო თაქ მახორობაშ ძინაქ ბრიტანალეფიშ კოლონიზაციაშ ბორჯის დიჭყჷ — ნოღას გინწყჸ სკოლაქ, აკიგჷ ჩაიშ, ორზაშ, რკინაშ დო ნავთობიშ გჷნმამუშაფალი საწარმეეფქ.

1973 წანას, ნოღა შილონგიშე ასამიშ შტატიშ ნანანოღაქ დისპურშა იჸუ გინოღალირქ. თიმ ბორჯიშო ნოღაშ მახორობაშ მუდანობა 1700 ადამიერს აკმადგინანდჷ, ასე (2012) დისპურს ოხორანს 10 812 ადამიერი. დისპური უხურგანს გეჸვენჯი დიდი ნოღეფს: გუვაჰატი, ჯატია, კამუპი.

ნოღას მოჸუნა ჩაი, ორზა, ჯუთი, ჭაშანქარი, ბამბე, ციტრუსი. ნოღას ფართოთი რე გოფაჩილი მონტყორიშ დო ოტყალე წარმება. ნავთობიშ დო ნოშქერიშ შება. მახორობაშ 68 % ოფუტეშ მეურნობას მეთხოზჷ.

## სქოლიო

## რსხუეფი ინტერნეტის
* ინფორმაცია დისპურიშე  ინგლ.

კატეგორია:ასამიშ შტატიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
კოლკატა

**კოლკატა** (, ; 2001 წანაშახ **კალკუტა**, ) — ნოღა იდვალუაფუ განგიშ დელტას, ბჟაეიოლ ინდოეთის, ბჟადალი ბენგალიშ შტატიშ ნანანოღა; 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 4 486 679 ადამიერს აკმადგინანს.ფართობიშ მეჯინათ, ინდოეთის სიდიდათ მაჟირა ნოღა რე მუმბაიშ უკული. ინდოეთის, მაანთხა არძაშე დოხორელი ნოღა რე მუმბაიშ, დელიშ დო ბანგალორიშ უკული, მეგაპოლისიშ მახორობა - 14 112 536 მილიონს ანჭუ (3-ა აბანი ინდოეთიშ ონოღე აგლომერაციაშ შქას) დო ინდოეთის 3 აბანს რე.

ბრიტანეთიშ მართუალაშ ბორჯის, ნოღა ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ნანანოღა რდჷ, 1911 წანაშ ეკონიაშახ, მუშ ჭყოლოფუათ, ასე ნოღა გოვითარაფაშ, მენცარობაშ, კულტურაშ დო პოლიტიკაშ შხუ ცენტრი რე. მაჟირაჸურე, ნოღას თიჯგურა პრობლემეფი რე, მუჭომით რე სიდაღარე, ჰავაშ დოწინდარაფა დო ძგიბეფი შარეფს.

## ჯოხოდვალა
left|200px|thumb|წყარმალუ ჰუგლი
წოხოლეშე ნოღაშ ოფიციალური ჯოხოდვალ **კალკუტა** რდჷ. 2001 წანაშ 1 ღურთუთაშე, აბანობური თარობაქ ნოღას ახალი ჯოხო გიოდჷ **კოლკატა**, ნამუთ უხუჯანს ბენგალურო თე ჯოხოდვალაშ გჷმორაგადუას.
ნანანოღაშ ჯოხო, ნორაშ თარი ოხიდაშ ჯოხოშე მოურს, ოხიდა ოსურღორონთი კალიშ პატიოცემელო რე აკოგაფილი.
30 კვირკვეშე, ნოღაშ ჯოხოქ დეკანონჷ.

## გეოგრაფია
კოლკატა იდვალუაფუ ბჟაეიოლ ინდოეთის, განგიიშ დელტას, ზუღაშ დონეშე 1,9-9 მეტრას. ნოღაშ თარი ნორთი იდვალუაფუ წყარმალუ ხუგლიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის. ნოღა აკოგაფილი რე ჭყენჭყამ ტერიტორიას, თეშ გეშა საჭიროქ იჸუ წანეფქ, ტერიტორიაშ ოხორინეთ გიმორინაფაშო.

## ისტორია
კალკუტიაშ გოხოლუეფს, დიო ხოლო 2 ვითოში წანაშ წოლოლე რდჷ ოხორუეფი, მარა ალმახანურ ოხორუეფქ, თაქ ხვალე 1960 წანას გიჭყჷ, თიშ უკული მუთ ნოღაქ ბრიტანალეფიშ ხეშა გეგნორთუნჷ. ტრადიციულო, ნოღაშ დჷმარსხუაფალო იკოროცხუ ჯობ ჩარნოკი. მარა, არსებენს შხვა მოარზებეფი.

ნოღაქ დირსხუ XVIII ოშწანურას, ოვაჭარე დო ოურდუმე ღანკეფშო, ბრიტანული კამპანიაშ ბორჯის. დუდმაართათ, ინდოეთიშ ბრიტანული ადმინისტრაციაშ ორენი ჯიხაზურგა უილიამის რდჷ, განგიშ აუზის.

## დოჯიმალაფირი ნოღეფი
* დალასი, 
* ლონგ-ბიჩი, 
* ნეაპოლი, 
* ოდესა, 

## ქოძირით თაშნეშე
*ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფიშ ერკებული

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კალკუტაშ შარაგემაწურაფალი
* http://www.ess.co.at/GAIA/CASES/IND/CAL/CALmain.html 
* Calcuttaweb.com — ინფორმაცია კალკუტაშენი
* კალკუტაშ ისტორია საიტის calcuttaweb.com 
* Bengalweb.com 
* Westbengal.com
* კოლკატაშ ფოტოეფი
* The Statesman
* The Telegraph
* Kolkata Beckons 
* კოლკატაშ ფოტოეფი 
* კოლკატა: დოხორეეფიშ ნოღა 
* Banglalive.com
* Consulate of the United States of America
* Calcutta  — კალკუტაშ გლობალური ფორუმი
* Kolkata Real Estate  — უფასო პორტალი

კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ურდუ ნინა

104 მლნ (მაჟირა ნინა).
| ქიანეფი =ინდოეთიპაკისტანიფიჯიინგლისიკანადაააშნორვეგია
| კლასიფიკაცია =
ინდოევროპული ფანია
: ინდოირანული ნოელა
:: ინდოარიული ბუნა
| ჭარალუა = არაბული (ჭარუა ნასტალიკი), ლათინური
| სტატუსი = (ანდჰრა-პრადეშიბიჰარიჯამუ დო ქაშმირიდელიუტარ-პრადეში, უტარაკჰანდი)
| კოდეფი = ISO1: urISO2: urdISO3: urd
| რუკა =
| ზჷმა = 
| ეჭარუა = 2009
| კოდი =ur
}}
**ურდუ** — ჰინდუსტანიშ ართ-ართი ვარიანტი, ოჭარალუე დო ლიტერატურული ნინა, ნამუსჷთ გჷმირინუანა პაკისტანიშ დო ინდოეთიშ მუსულმანეფი. ურდუ პაკისტანიშ ოფიციალური ნინა დო ინდოეთიშს ართ-ართი თარი ლიტერატურული ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ინდურ ბუნას. გენეტიკურო დო სტრუქტურულო წჷმარინუანს ჰინდიშ ნერსახეობას. ჰინდიშე იშხეებუ სპარსული დო არაბული ზიტყვეფიშ სიბრელეთ.

## ზოგადი ჩინებეფი
* **მორაგადეეფიშ მუდანობა**: >40-164 მლნ
* **ნინაშ კოდი**: ur
* **ჯოხოდვალა**: ur — Urdu; en — Urdu; eo — Urduo
* **ჭარალუა**: არაბული

ურდუშ ოსხირქ იჸუ დელიშ რაიონიშ კილოკავეფი, ნამუთ რჩქინელი რე ჯოხოდვალათ „ქჰარი ბოლი“. თინეფიშ ოსხირს XIII—XVI ოშწანურეფს გეგმიქიმინჷ ორაგადე ნინა ჰინდუსტანქ, ნამუთ ეთნოსეფოშქაშე ურთიართობეფიშ ნინაშ ფუნქციას ასრულენდჷ. თიქ გიფაჩჷ დიდ ნორეფს დო ოვაჭარე შარეფს კინე ჰინდუსტანს (ასე უტარ-პრადეში) დო პენჯაბის. XVI—XVIII ოშწანურეფს ქმოხვადჷ ჰინდუსტანიშ ეართ-ართი ნერსახეობაშ ფორმირაფა (უკულიანს ურდუ), ნამუსჷთ დიდი რდჷ სპარსულიშ დო არაბულიშ ჟიგოლინა. ურდუშ ჭარალუა არაბულ გრაფიკასი რე.

## სტატუსი
**ოფიციალური ნინა: **

* ინდოეთი — შხვა 15 ნინაწკჷმა ართო.
** ჯამუ დო ქაშმირი
* პაკისტანი

**გოფაჩუაშ არეალი**:

ინდოეთი, პაკისტანი, ბანგლადეში

## გრამატიკა
…

## ლექსიკა
**ფრაზეფი და ზიტყვეფი**

* გომორძგუა — Salaam aleekum
* ბედინერი ორდას თქვანი მოზოჯუა/კუჩხი — Khush amaadiid
* მარდი — Shukriya; Danyavad
* ქო / ვარი — HaaN; Ji han / Nahin; NehiiN
* ქორთხინთ — Merher-bani she; Merhbaanii karke
* ჯგირო/ჯგირო ორდათ/ძირაფაშა — Khuda hafiz

**რიცხუეფი**

* 1 — e:k, 2 — do:, 3 — ti:n, 4 — cha:r, 5 — pa:nch, 6 — chha, 7 — sa:t, 8 — a:th, 9 — nau, 10 — das

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ურდუშ უფასო გაკვეთილეფი ონლაინს Amalgrad-იშ ფორუმს 
* ურდუშ უფასო გაკვეთილეფი ონლაინს Orientalia-იშ ფორუმს
* ურდუ-ინგლისური ონლაინ ლექსიკონი
* ურდუ 

*
კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი
კატეგორია:პაკისტანიშ ნინეფი
კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი
კატეგორია:ევრაზიაშ ნინეფი
ბენგალური ნინა

**ბენგალური ნინა** () — ბენგალარეფიშ ნინა, ინდოარიული ნოჸელაშ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ ართ-ართი ნინა. გოფაჩილი რე ბანგლადეშის დო ინდოეთიშ  შტატი ბჟადალ ბენგალს, თეშ მოხ, თე ნინაშა მორაგადეეფი ოხორანა ინდოეთიშ ასამიშ, ბიჰარიშ დო ორისაშ შტატეფს. ბენგალურ ნინაშა მორაგადეეფიშ ედომუშამი მუდანობა — დოხოლაფირო 250 მლნ ადამიერი (2009).

## გეოგრაფიული გოფაჩუა დო სტატუსი
200px|left|thumb|ბენგალური ნინაშ გოფაჩუა
200px|left|thumb|ბენგალური დო შხვა ნინეფი ბანგლადეშის
ბენგალური ნინა ისტორიულო გოფაჩილი რე ოორუე აჟიაშ ოორუე-ბჟაეიოლურ ნორთის, თი რეგიონს, ნამუთ რჩქინელი რე მუჭოთ ბენგალი. ბენგალური ნინა ბანგლადეშიშ ოფიციალური ნინა დო ინდოეთიშ 23 ოფიციალური ნინაშე ართ-ართი რე. ინდოეთიშ შტატეფს შქას, ოფიციალური სტატუსი უღჷ ბჟადალ ბენგალს (შტატიშ მახორობაშ 85 %-იშ უმოსი რაგადანს ბენგალურ ნინაშა) დო ტრიპურას (67 %-შე უმოსი). ბენგალურ ნინაშა მორაგადეეფიშ დიდი მუდანობა ინდოეთიშ ასამიშ (შტატიშ მახორობაშ დოხოლ. 28 %), ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფიშ (დოხოლ. 26 %), ჯარხანდიშ (დოხოლ. 10 %), არუნაჩალ-პრადეშიშ დო მიზორამიშ (9 %-იშ უმოსი) შტატეფს ხოლო ოხორანს. ბენგალური ნინა პლანეტაშ 200 მილიონიშე უმოსი მახორუშო ოდაბადური ნინა რე.

#### რიცხუეფი
# Êk
# Dui
# Tin
# Char
# Pãch
# Chhôe
# Shat
# At
# Nôe
# Dôsh

## სქოლიო

## ლიტერატურა
* Быкова Е. М., Бенгальский язык, М., 1966;
* Alam, M. 2000. *Bhasha Shourôbh: Bêkorôn O Rôchona (The Fragrance of Language: Grammar and Rhetoric)*. S. N. Printers, Dhaka.
* Cardona, G. and Jain, D. 2003. *The Indo-Aryan languages*, RoutledgeCurzon, London.
* Chatterji, S. K. 1921. *Bengali Phonetics*. Bulletin of the School of Oriental and African Studies,
* Chatterji, S. K. 1926. *The Origin and Development of the Bengali Language: Part II*. Calcutta Univ. Press.
* Ferguson, C. A. and Chowdhury, M. 1960. *The Phonemes of Bengali*, Language, Vol. 36, No. 1, Part 1. (Jan. — Mar., 1960), pp.&nbsp;22-59.
* Hayes, B. and Lahiri, A. 1991. *Bengali intonational phonology*, Natural Language & Linguistic Theory, Springer Science.
* Klaiman, M. H. 1987. *Bengali*, in Bernard Comrie (ed.), The World’s Major Languages, Croon Helm, London and Sydney, pp.&nbsp;490-513.
* Masica, C. 1991. *The Indo-Aryan Languages.* Cambridge Univ. Press.
* Radice, William. 1994. *Teach Yourself Bengali: A Complete Course for Beginners.*Hodder Headlin, Ltd., London.
* Ray, P, Hai, M.A. and Ray, L. 1966. *Bengali language handbook*. Center for Applied Linguistics, Washington.
* Sen, D. 1996. *Bengali Language and Literature*. International Centre for Bengal Studies, Calcutta.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბენგალური ნინაშ გაკვეთილეფი რუსულო

*
კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი
კატეგორია:ბანგლადეშიშ ნინეფი
ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა იჩქერია

**ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა იჩქერია** (ჩეჩნ. Noxçiyn Pachẋalq Noxçiyçö, Нохчийн Пачхьалкх Нохчийчоь) რე ვაღიარაფილი, გჷშართილი ჩეჩნეთიშ სახენწჷფო. 

* 1991 წანაშ 5 ეკენიას, ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკაქ გჷმაცახადჷ ზოხორინალა.
* 1991 წანაშ 27 გჷმათუთას, ქიანაშ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ ჯოჰარ დუდაევქ.
* 1992 წანაშ 12 მელახის, პარლამენტიქ მიღჷ რესპუბლიკაშ კონსტიტუცია.
* 1994 წანაშ 11 ქირსეთუთას, რუსეთიშ პრეზიდენტიშ ბორის ელცინიშ ზოჯუათ, ჩეჩნეთიშ ტერიტორიას რუსეთიშ ფედერაციაშ დუდთხილუაშ სამინისტროშ გიმეგჷნნართეფქ გემიშართეს. თე მომენტშე იჭყაფუ რუსეთ-ჩეჩნეთიშ მაართა ლჷმა 1994-1996.
* რუსეთ-ჩეჩნეთიშ მაჟირა ლჷმა 1999-2001.

## გეოგრაფია

იჩქერიას ბჟაეიოლშე უხურგანს დაღესტანი, ბჟადალშე — ინგუშეთი დო ოორუე ოსეთი, ობჟათეშე — საქორთუო, ოორუე-ბჟადალშე — სტავროპოლიშ აკანი. ფართობი: 19 300 კვ. კმ.

## ისტორია

ძურძუკეფი, ანუ ალმახანური ჩეჩნეფი უჯვეშაში ბორჯიშე ოხორანა კავკაციას. ანთროპოლოგიურო თინეფი ორხველჷნა იბერიულ-კავკაციური ნოგორიშ (რასაშ) კათაშ ბუნას, ნამუთ წჷმარინუანდეს კავკაციაშ ავტოქტონურ (თარი) მახორობას.

## თაშნეშე ქოძირით

* ჯოჰარ დუდაევი
* ასლან მასხადოვი
* ზელიმხან იანდარბიევი
* სალმან რადუევი
* შამილ ბასაევი
* ჰამზატ გელაევი
* არბი ბარაევი
* ვახა არსანოვი
* ახმად კადიროვი
* ალუ ალხანოვი
* შამილი
* იჩქერიაშ პრეზიდენტეფი

## სქოლიო

კატეგორია:მუშითაღიარაფილი ქიანეფი
*
ინდური რუპია

**ინდური რუპია** (დევანაგარი: रूप्यकं) — ინდოეთიშ ვალუტა. ვალუტაშ გჷშაშქუმალას აკონტროლენს ინდოეთიშ სარეზერვო ბანკი. რუპიაშ არძაშე გოფაჩილი სიმბოლოეფი რე Rs, ₨ დო रू. ISO 4217 კოდი ინდური რუპიაშო რე INR. ალმახანური რუპია ირთუ 100 *[[პაისი]]თ*.

კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ეკონომიკა
ჩენაი

**ჩენაი** (1996 წანაშახ — **მადრასი**; , ) — ნოღა ობჟათე ინდოეთის, შტატი ტამილნადუშ ნანანოღა. სიდიდათ ქიანაშ მაანთხა ნოღა (მუმბაიშ, დელიშ, კალკუტაშ უკული), მოსოფელს სიდიდათ 41-ა ონოღე აგლომერაცია. ნოღაქ 1639 წანას დირსხუ, კორომანდელიშ წყარპიჯის (ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლი წყარპიჯი, ომძღჷ ბენგალიშ ჸუჯი).

თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე ტერიტორია ოშწანურეფიშ გოძვენას ობჟათე ინდოეთიშ ომაფეეფს შქას ხეშე ხეშა გინმიშჷ, ნოღაშ ოჭარალე ისტორია კოლონიური ხანიშე იჭყაფუ, გჷშაკერძაფილო ბრიტანეთიშ ბჟაეიოლ ინდოეთის კომპანიაშა მიშულაშ უკული, მუჟამსჷთ 1644 წანას ინგლისარი ოხორუე ფორტ-სენ-ჯორჯიქ ქჷდირსხუ. ბრიტანალეფქ საფრანგეთიშ კოლონიური ნძალეფიშ დო მაისურიშ ომაფეს მუსხირენი მიშაჭკირუა მიგეს დო XVIII ოშწანურაშ გვიან წანეფს ჩენაიქ თარ ოზუღე ონიშოლო გჷნირთჷ. ინდოეთიშ ზოხორინალაშ უკული, ჩენაიქ ტამილნადუშ შტატიშ ნანანოღათ დო რეგიონიშ კულტურაშ დო პოლიტიკაშ თარ ობუკალეთ გჷნირთჷ.

ჩენაიშ ეკონომიკას ფართო საავტომობილო, კომპიუტერული, ტექნოლოგიური დო სამედიცინო ინდუსტრიეფიშ ბაზა უღჷ. ნოღა ინდეოთიშ საინფორმაციო ტექნოლოგიეფიშ (IT) დო ბიზნეს-პროცესეფიშ აუთსორსინგიშ სერვისიშ მაჟირა უშხუაში ექსპორტიორი რე. ინდოეთიშ საავტომობილო რეწუაშ თარი წილი ჩენაიშ დო თიშ გოხოლუაშა მოურს დო თაჸურეშე გიშნაველი, ნოღას შხირას *ინდოეთიშ [[დეტროიტი|დეტროიტის]] ხოლო* უძახჷნა. ნოღას ძალამი გოვითარაფილი რე მუსიკაშ კულტურა, მენძელენს შხუ კულტურულ მოლინეფს. ფუნქციონირენს ტამილური ფილმეფიშ ინდუსტრია.

## რჩქინელი დჷნაბადუეფი
*  — ინდოარი მაჭადრაკე, გროსმეისტერი (1988), ფიდეშ ვერსიათ მოსოფელიშ ჩემპიონი (2000—2002), მოსოფელიშ 15-ა ჩემპიონი (2007—2013).
* რ. რატნაველუ - ინდოარი კინოოპერატორი. 

## თაშნეშე ქოძირით
*ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* Official website of the Corporation of Chennai 

## სქოლიო

*
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
დნესტრიშპიჯეთი

**დნესტრიშპიჯეთი** — მუშითგმოცხადაფილი სეპარატისტული სახენწჷფობური წჷმნაქიმინა მოლდოვაშ ტერიტორიას, თ.გ. დნესტრიშპიჯეთიშ მოლდავური რესპუბლიკა. თიში კონტროლიშ გიმე რე წყარმალუ დნესტრიშ კვარჩხანი წყარპიჯი, ნამუთ უმენტაშო ეთნიკური რუსეფით დო უკრაინალეფით რე დოხორელი, თაშნეშე მარძგვანი წყარპიჯიშ ნოღა ბენდერი.

* *ფართობი*: 3,567 კვ.კმ.
* *მახორობა*: 633 ვითოში, თინეფს შქას მოლდოვარეფი 40%.
* *ნანანოღა*: ტირასპოლი.
* *პრეზიდენტი*: იგორ სმირნოვი.

1991 წანას მოლდოვაშე ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფას მაჸუნჷ სეპარატისტული ყარაფეფიშ გოაქტიურაფაქ ქიანაშ შხვადოშხვა რეგიონეფს. თიმ წანას დნესტრიშპიჯეთიშ სლავურ მახორობაქ გჷმაცხადჷ დნესტრიშპიჯეთიშ მოლდავური რესპუბლიკა, მუსჷთ აკოანჯარაფილ კონფლიქტიქ მაჸუნჷ. ასე კონფლიქტი დოკონსერვებული (გოჸინილი) რე, ჸურეეფს შქას პიჯალათ ხურგას „რუსეთიშ საშვიდობო ნძალეფი“ გერე. სტატუსშე ამდღარშახ მეჸურს მორაგადაფეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დნესტრიშპიჯეთი
* Visit PMR
* Tiraspol Times 
* transnistria.blogspot.com - The truth about Transnistria 

კატეგორია:მუშითაღიარაფილი ქიანეფი
კატეგორია:მოლდოვა
პანაჯი

**პანაჯი** (კონკანი पणजी, , ) — ინდოეთიშ უმორჩილაში  შტატი გოაშ ნანანოღა. ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ მანდოვიშ ნოჸელაწკჷმა. მახორობა 114,405 ადამიერი (150 000 ნოღაშ ელ-მოლწკჷმა ართო) პანაჯი, გოაშ შტატიშ 3-ა ნოღა რე მახორობაშ მეჯინათ, ვასკო-და-გამაშ დო მარგაოშ უკული.

## ისტორია
1961 წანაშ ქირსეთუთას, პორტუგალიური კოლონიალური მართუალაშ თებაშ უკული, პანაჯიქ, გოაშ შხვა ტერიტორიაწკჷმა ართო ინდოეთიშ აკოდგინალუაშა გემშართჷ. 1961—1987 წწ პერიოდეფს შქას, პანაჯი მორსხუე ტერიტორიეფიშ გოაშ დო დამანი დო დიუშ ნანანოღა რდჷ. 1987 წანაშ მესიშე, ინდოეთიშ გოაშ შტატიშ ნანანოღათ დო გოაშ ოორუე რაიონიშ ადმინისტრაციულ ცენტრო გჷნირთჷ. ნოღა მაართათ მიშინუაფუ 1107 წანას.

### კლიმატი
ზარხულს ჰავაშ ტემპერატურა 40 °C-ის ანჭუ , ზოთონჯს ოშქაშე ტემპერატურა 20 °С — 32 °C რე. მუსონეფიშ პერიოდი— კვირკვეშე ეკენიაშა, იხასიათებუ გემანტირე ჭვემეფით დო ბორიეფით.

## დოჯიმაკათაფილი ნოღეფი
პანაჯი დოჯიმალაფირი რე გეჸვენჯი ნოღაწკჷმა:
* ლისაბონი, პორტუგალია

## გალერეა

image:AbaDeFaria.JPG|აბად ფარიაშ ნოჭახნაკუ
File:INOX_Multiplex_Theatre.jpg|The Inox Multiplex Theatre near the Panaji market
File:Miramar_Beach.jpg|პლიაჟი მირამარი
File:Panaji Market.JPG|პანაჯიშ ოვაჭარე დგჷმილეფი
File:Goa Villa Paradiso.JPG|Villa Paradiso
File:Goa Mandovi Bridge view from Ribandar.JPG|მანდოვიშ ხინჯი რიბანდარიშ გინაჯინუშე
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 01.JPG|სასუმარო მანდოვიშ გოხოლუას
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 02.JPG|სასუმარო მანდოვიშ გოხოლუას
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 03.JPG|სასუმარო მანდოვიშ გოხოლუას
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 04.JPG|General Post Office area
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 05.jpg|პანაჯი სერით
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 06.jpg|Immaculate Conception Church at Panjim
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 07.jpg|Miramar circle
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 08.jpg|ხინჯი პანაჯიშა
File:Scenes of Panjim (Panaji), capital of Goa, India 09.JPG|Government-run handicrafts complex (Apparent)


## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
*გოაშ თარობა 
*პანჯიმიშ ოხიდა 

კატეგორია:გოაშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
განდინაგარი

**განდინაგარი** (, ) — ნოღა ინდოეთიშ ბჟადალშე, შტატი გუჯარათიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ისტორია
1960 წანას, ინდური შტატი ბომბეიქ გირთჷ ჟირ შტატო — მაჰარაშტრათ დო გუჯარათო. დუდმაართათ გუჯარათიშ ნანანოღა იდვალუაფუდჷ აჰმადაბადის, 1970 წანას, ნანანოღაქ გინოღალირქ იჸუ ახალ ნოღა განდინაგარშა (დირსხუ 196 წანას), ნოღა წყარმალუ საბარმატიშ ჟირხოლო წყარპიჯის იდვალუაფუ. განდინაგარი, უმენტაშო ადმინისტრაციულ ფუნქციეფს ასრულენს. ნოღას ჯოხოქ გიადჷ მაჰათმა განდიშ ოპატიჩამალო.

## გეოგრაფია დო კლიმატი
ნოღა იდვალუაფუ აჰმადაბადიშ ოორუეშე 23 კმ.-თ დო დოხოლაფირო 464 კმ.-თ ბომბეიშ ოორუე-ბჟადალშე. ნოღა ზუღაშ დონეშე 80 მეტრას იდვალუაფუ. განდინაგარი — ძალამი გოწვანაფილი ნოღა რე, ნოღაშ ედომუშამი ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 54% ჯალეფით რე ფორილი .

## მახორობა
2001 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღაშ მახორობა აკმადგინან 195 891 ადამიერს. ქომოლკოჩეფიშ წილი — 53%, ოსურკათაშ — 47%. ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ ოშქაშე მუდანობა აკმადგინანს 77,11%-ის (82% ქომოლკოჩეფშო დო 73% ოსურკათაშო). განდინაგარიშ მახორობაშ დოხოლაფირო 95% ინდუიზმიშ მორწუმე რე.

## ტრანსპორტი
უახოლაში აეროპორტი — სერდრარ ვალაბჰაი პატელიშ ჯოხონობაშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი, იდვალუაფუ აჰმადაბადის. ნოღას რკინაშ შარაშ რსხუეფი უღუ.

## ოქინაფუეფი
ნოღას იდვალუაფუ, გუჯარათიშ შტატიშ ართ-ართი უშხუაში ოხიდა — აკშარდჰამი, ნამუშ აკოგაფაქ 1992 წანას ითუნჷ. ოხიდა რჩქინელი ხოლო თით ნამჷ-და, 2002 წანას, ოხიდას ორგანიზაფილ აკოანჯარაფილ ტერორისტეფქ გიანთხესჷნ.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* განდინაგარიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა ინგლ.

კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ინდოსტანიშ ჩქონი

200px|thumb|right|ჩქონიშ მიოჯინი ელმაშარეშე
[thumb|ჰინდუსტანიშ ისტორიული რუკა, [1814 წანა]]
**ინდოსტანი** ( *Hindustān*,  *Hindostān* -შე — ინდი + -stān) — ჩქონი აზიაშ ობჟათეშე. ფართობი დოხოლ. 2 მლნ კმ². ჩქონიშ ოორუე ხურგა პიჯალურო გინმურსინდიშ დელტაშე განგიშ დელტაშა. თაშნეშე, კანკალეშა ინდოსტანს მიორხველუანა ინდი-განგიშ რზენიშ ობჟათეშე მადვალუ გვალეფიშ არძა პლატოს. ჩქონს იდვალუაფუ ინდოეთიშ შანულამი ნორთი, თაშნეშე პალისტანიშ დო ბანგლადეშიშ ნორთეფი.

ჩქონს ბჟადალშე ომძღჷ არაბეთიშ ზუღა, ბჟაეიოლშე — ბენგალიშ ჸუჯი. ჩქონიშ ობჟათე-ბჟაეიოლი ძგოპის იდვალუაფუ შხუ კოკი შრი-ლანკა. ინდოსტანიშ ჩქონი ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ობჟათე ნორთიშ წჷმარინუანს, იდვალუაფუ ინდეთიშ ტექტონიკური ფილას.

ჩქონიშ არძაშე ობჟათე ჭურჭული რე — კომორინიშ კოდე.

## სქოლიო

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ინდოსტანი - ბრიტანიკა

კატეგორია:ინდოეთიშ ჩქონეფი