open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალენ გინზბერგი

**ირვინ ალენ გინზბერგი** (ინგლ. Irwin Allen Ginsberg; დ. 3 მანგი, 1926, ნიუარკი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 5 პირელი, 1997, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი პოეტი დო ჭარუ. უილიამ სიუარდ ბეროუზი დო ჯეკ კერუაკიწკჷმა ართო რდჷ ბიტიშ გამნარყიშ ართ-ართი უკაბეტაში ფიგურა. გინზბერგი ოპონირენდჷ მილიტარიზმის, ეკონომიკური მატერიალიზმის, სექსუალური რეპრესიას.

თიში არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე პოემა "ჸურაფი", სოდეთი ავტორი აკრიტიკენს ამერიკაშ კაპიტალისტურ დო კონფორმისტულ ნძალეფს. ჸათე პოემას, გინზბერგი უშუარულო დო ჸინჩურო ეთმოჭარუნს ჰეტეროსექსუალურ დო ჰომოსექსუალურ აქტეფს. პოემაქ იჭარჷ 1954-1955 წანეფს დო გიშართჷ 1956 წანას. ჸათე პერიოდიოშო ამერიკას მოქმედენდჷ სოდომიაშ კანონეფი დო ჰომოსექსუალური სქესობური აქტი ლეგალური ვარდჷ. პოემა, თაშნეშე ეთმოშანუნს ავტორიშ სექსუალობას დო თიში ურთიართალას ბრელი კოჩიწკჷმა, დო გიშაკერზაფილო პიტერ ორლოვსკიწკჷმა, ნამუთ გინზბერგიშ პარტნიორი რდჷ.

ალენ გინზბერგიქ დებადჷ ნიუ-ჯერსიშ ნოღა ნიუარკის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. დუდშე დაინტრესებული რდჷ ჟურნალისტიკათ. ნიუ-იორკ ტაიმსის გინზბერგიქ გჷმაბჟინუ პოლიტიკური სტატიეფი, ნამუეფიშ თემა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა დო მუშეფიშ ნებეფი რდჷ. ლიტერატურული კარიერა 1950-იან წანეფიშე დიჭყჷ. რე ავტორი ლერსეფიშ, პოემეფიშ, პოეტური კათელეფიშ, ესეეფიშ დო შხვა ლიტერატურული ნაწარმებეფიშ. 

გინზბერგის ოინტერესუდჷ ბჟაეიოლიშ ქიანეფიშ რელიგიეფი, გიშაკერზაფილო ბუდიზმი. გინზბერგიშ მაგურაფალი რდჷ ნაროპაშ ინსტიტუტიშ დუმარსხუაფალი, ტიბეტარი ბუდისტი ჩოგიამ ტრუნგპა.

გინზბერგიქ 1974 წანას მიპალუ ერუანული წინგიშ პრემია დო 1986 წანას რობერტ ფროსტიშ მენდალი. გინზბერგი 1995 წანას რდჷ პულიცერიშ პრემიაშ ფინალისტი.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
* *ჸურაფი დო შხვა ლერსეფი* (1956)
* *კადიში დო შხვა ლერსეფი* (1961)
* *ცალიორი სარკე*: ორდოიანი ლერსეფი* (1961)
* *რეალური სენდვიჩეფი* (1963)
* *პლანეტაშ ახალი ამბეეფი* (1968)
* *ინდური ჟურნალეფი* (1970)
* *ამერიკაშ დონთხაფა* (1973)
* *რკინაშ ცხენი* (1973)
* *გიშნაგორა ლერსეფი 1947-1980* (1984)
* *ჩე ფულირი ლერსეფი: 1980-1985* (1986)
* *სინთუამი ლერსეფი* (1996)
* *გიშნაგორა ლერსეფი: 1947-1995* (1996)
* *ღურა დო ჯოხობუა: ლერსეფი 1993-1997 (1999)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალენ გინზბერგი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ალენ გინზბერგი Poets.org-ის
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი
კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
კატეგორია:ლგბტ პოეტეფი
კატეგორია:ლგბტ ჭარუეფი
მილან კუნდერა

**მილან კუნდერა** (ჩეხ. Milan Kundera; დ. 1 პირელი, 1929, ბრნო, ჩეხოსლოვაკია — ღ. 11 კვირკვე, 2023, პარიზი, საფრანგეთი) — ჩეხი დო ფრანგი ჭარუ, ნოველისტი. მოსოფელიშ მასშტაბით შინელი რე რომანით *[[ჸოფაშ უბადო სილექინე]]*.

დებადჷ ჩეხოსლოვაკიაშ ნოღა ბრნოს, შინელი ჩეხი მუსიკოსიშ დო პიანისტიშ ლუდვიგ კუნდერაშ ფანიას. სკოლაშ თებაშ უკულ გურაფულენდჷ ლიტერატურას დო ესთეტიკას კარლიშ უნივერსიტეტის. ჟირი წანაშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ პრაღაშ ხელუანობეფიშ აკადემიას, ნამუთ გათუ 1952 წანას. 18 წანერი რდუნ თეშ ქაკათჷ ჩეხოსლოვაკიაშ კომუნისტურ პარტიას, ნამუშეთ 1950 წანას გეგშჸათეს.

კუნდერაქ პრაღაშ აფუნიშ დო ჩეხოსლოვაკიაშ ოკუპაციაშ უკულ, 1975 წანას ქიანა ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა საფრანგეთიშა მიდართჷ. 1979 წანას გეგლანწყეს ჩეხოსლოვაკიაშ მენოღალობა. კუნდერაქ საფრანგეთიშ მენოღალობა მიპალუ 1981 წანას.

მილან კუნდერაქ ლიტერატურული კარიერა 1940-იან წანეფიშე დიჭყჷ. მაართა ლერსეფი 1947 წანას გჷმაბჟინუ. კუნდერაშ მაართა რომანი რე *"ციგანობა"*, ნამუქჷთ 1967 წანას გიშართჷ. რომანი სატირული ხასიათიში რე დო გაციგანჷ კომუნისტური ეპოქაშ ტოტალიტარიზმის. ჩეხოსლოვაკიაშ ოკუპაციაშ უკულ, რომანი აკრძალეს.

1984 წანას გიშართჷ რომანქ *[[ჸოფაშ უბადო სილექინე]]*, ნამუქჷთ ავტორს კაბეტი პოპულარობა მოუღჷ. წინგის ეჭარილი რე ჟირი ოსურიშ, ჟირი კოჩიშ დო ართი ჯოღორიშ რინა პრაღაშ აფუნიშ ბორჯის. წინგიქ 1982 წანას იჭარჷ. რომანიშ სიუჟეტის რე გერსხილი ამერიკალი კინორეჟისორიშ ფილიპ კაუფმანიშ ფილმი, სოდეთ თარი როლეფს არსულენა დენიელ დეი-ლუისი, ლენა ოლინი დო ჟულიეტ ბინოში.

კუნდერა ჭარუნდჷ ჩეხურ დო ფრანგულ ნინეფშა. მაართა ფრანგულნინამი ნაწარმები რდჷ რომანი *"სილენგერე"* (1995). კუნდერას მუში დუდი ფრანგი ჭარუთ მიოჩქუდჷ დო ფირქენდჷ ნამდა თიში ნაწარმებეფი ოკო იგურუაფუდკო მუჭოთ ფრანგული ლიტერატურა. 

მუში ლიტერატურული კარიერაშ გოძვენას კუნდერა რდჷ ბრელი პრესტიჟული ჯილდოშ დო პრემიაშ ლაურეატი. ითვალუდჷ ნობელიშ პრემიაშ შანულამ პრეტენდენტო, მარა პრემია დღას ვემუღებჷ.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
### რომანეფი
* *ციგანობა* (1967)
* *შხვადო რინა* (1969)
* *ეკონია ვალსი* (1972)
* *ძიცაშ დო გოჭყოლადაშ წინგი* (1979)
* *ჸოფაშ უბადო სილექინე* (1984)
* *უღურალობა* (1988)
* *სილენგერე* (1995)
* *იდენტობა* (1998)
* *ურჩქენჯობა* (2000)
* *მუთაშ ფესტივალი* (2014)

### თხობელუეფიშ კათელეფი
* *ოძიცე ჸოროფეფი* (1969)

### პოეტური კათელეფი
* *კოჩი: ფართე ბაღი* (1953)
* *ეკონია მესი* (1955)
* *მონოლოგეფი* (1957)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მილან კუნდერა ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 

კატეგორია:ჩეხეფი
კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ჩეხი ჭარუეფი
კატეგორია:ჩეხი ნოველისტეფი
კატეგორია:ჩეხი პოეტეფი
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
ნაკიფარი

**ნაკიფარი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, იფარიშ თემს (ოფუტეეფი: ადიში, ბოგრეში, ზეგანი, ნაკიფარი). იდვალუაფუ ინგირწყარიშ წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშე 1600 მ., მესტიაშე 22 კმ-შ მეძენას. ოფუტეს გედგჷ X ოშწანურაშ ჯეგე გერგეშ ოხვამე.

კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
ვიტოლდ გომბროვიჩი

**ვიტოლდ გომბროვიჩი** (პოლ. Witold Gombrowicz; დ. 4 მარაშინათუთა, 1904, მალოშიცე, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 24 კვირკვე, 1969, ვანსი, საფრანგეთი) — პოლონარი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი. თიში ნახანდეფი იხასიათებუ ტომბა ფსიქოლოგიური ანალიზით, პარადოქსული, აბსურდული დო ანტინაციონალისტური სენტიმენტეფით. 1937 წანას გიშართჷ გომბროვიჩიშ მაართა რომანქ *[[ფერდიდურკე]]*, სოდეთ ეჭარილი თემეფი ორხველჷ ახალნორდობაშ პრობლემეფს, იდენტობაშ გორჩქინას შხვეფიწკჷმა ურთიართალათ, პოლონური ჯარალუას დო კულტურას კლასობური როლეფიშ ირონიული დო კრიტიკული რკვიებეფას. გომბროვიჩიშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: რომანეფი — *[[ტრანს-ატლანტიკი (რომანი)|ტრანს-ატლანტიკი]]* (1953),  *[[პორნოგრაფია (რომანი)|პორნოგრაფია]]* (1960),  *[[კოსმოსი (რომანი)|კოსმოსი]]* (1965) დო პიესა დიარა. 

ვიტოლდ გომბროვიჩიქ პოპულარობა მიპალუ რინაშ ეკონია წანეფს დო ასე თინა მერჩქინელი რე პოლონური ლიტერატურაშ ართ-ართ უკაბეტაში ფიგურათ. გომბროვიჩიქ 1967 წანას მიპალუ ფორმენტორიშ პრემია. ოთხიშა რდჷ ნომინირაფილი ნობელიშ პრემიაშა.

დებადჷ ოფუტე მალოშიცეს, ნოღა ოპატუვიშ გოხოლუას. გურაფულენდჷ იურისპრუდენციას ვარშავაშ უნივერსიტეტის, ნამუთ 1927 წანას გათუ. უკულ გურაფა გაგინძორჷ პარიზიშ საირქიანო რკვიებეფიშ სკოლას. გურაფაშ თებაშ უკულ, პოლონეთიშა დირთჷ. ლიტერატურული კარიერა 1920-იანი წანეფიშე დიჭყჷ. ოდებიუტე ნახანდი - თხობელუეფიშ კათელი *[[ბაკაკაი (თხობელუეფიშ კათელი)|ბაკაკაი]]* 1933 წანას გიმაბჟინუ.

1940-იან წანეფიშე გომბროვიჩი ბუენოს-აირესის ცხოვრენდჷ. 1947-1955 წანეფს მუშენდჷ ბანკირო. 1963 წანას გომბროვიჩიქ ევროპაშა დირთჷ. ეკონია პერიოდის ცხოვრენდჷ საფრანგეთიშ ნოღა ვანსის, სოდეთ დოღურჷ 1969 წანაშ 24 კვირკვეს, 64 წანერქ. დასაფულებური რე ვანსიშ სასაფლას.

## ლიტერატურა
* William Whiteford, Witold Gombrowicz: A Biography (West Columbia, SC: CreateSpace Independent Publishing Platform, 2017)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი
* ვიტოლდ გომბროვიჩი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* ვიტოლდ გომბროვიჩიშ არქივი

კატეგორია:პოლონარეფი
კატეგორია:პოლონარი ჭარუეფი
კატეგორია:პოლონარი ნოველისტეფი
კატეგორია:პოლონარი დრამატურგეფი
კატეგორია:ლგბტ ჭარუეფი
კატეგორია:ლგბტ ნოველისტეფი
კატეგორია:ლგბტ დრამატურგეფი
ჰერმან ბროხი

**ჰერმან ბროხი** (გერმ. Hermann Broch; დ. 1 გერგობათუთა, 1886, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 30 მესი, 1951, ნიუ-ჰეივენი,  კონექტიკუტი, ააშ) — ავსტრიალი ჭარუ დო ნოველისტი. მერჩქინელი რე მოდერნისტული ლიტერატურაშ ართ-ართ შანულამ წჷმმარინაფალო. თიში ლიტერატურული ნაწარმებეფიშე ეიოშანალი რე რომანეფი *[[ლუნატიკეფი (რომანი)|ლუნატიკეფი]]* (1930–1932) დო *[[ვირგილიუსიშ ღურა]]* (1945).

დებადჷ ვენას, დინდარი ურიეფიშ ფანიას. ბაღანობაშე მუში მუმაშ ტექსტილიშ ქარხანას მუშენდჷ დო გურაფულენდჷ ტექსტილიშ მანუფაქტურაშ ტექნიკური კოლეჯის. 1927 წანას ჰერმან ბროხიქ ქარხანა გეგმოჩჷ დო გემშართჷ ვენაშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ მათემატიკას, ფილოსოფიას დო ფსიქოლოგიას გურაფულენდჷ. 40 წანერი რდუნ თეში დიჭყჷ ლიტერატურული კარიერა. 45 წანერი რდუნ თეში, 1930-32 წანეფს გიშართჷ რომანქ *ლუნატიკეფი* - სუმი ტომო. წინგიშ თარი თემა გერმანული ჯარალუაშ ღირვანობეფიშ დეგრადაცია რე. 

ანშლუსიშ უკულ, ბროხი ნაცისტეფქ ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. ჭიჭე ხანიშ უკულ, მაჸალეეფიშ ჯეიმზ ჯოისიშ დო თორნტონ უაილდერიშ მოხვარათ ჯიხა ქიდიტუ დო ემიგრაციაშა მიდართჷ, დიო ბრიტანეთიშა დო უკულ ამერიკაშა. ამერიკას რინაშ ბორჯის გიშაშქჷ ბროხიქ *ვირგილიუსიშ ღურა* დო თხობელუეფიშ კათელი *მართალი*. ჰერმან ბროხი 1950 წანას ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა. ბროხიქ ღურუ 1951 წანაშ 31 მესის, 64 წანერქ. დასაფულებური რე ნოღა კილინგუორთიშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰერმან ბროხი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* ჰერმან ბროხიშ არქივი იელიშ უნივერსიტეტის

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ჭარუეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ნოველისტეფი
წვირმი

**წვირმი** — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, წვირმიშ თემს (ოფუტეეფი: ასკარტი, აცი, იელი, ჩობანი, წვირმი). XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, მიშმეშჷ იფარიშ თემშა.

კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
რობერტ მუზილი

**რობერტ მუზილი** (გერმ. Robert Musil; დ. 6 გერგობათუთა, 1880, კლაგენფურტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 15 პირელი, 1942, ჟენევა, შვეიცარია) — ავსტრიალი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი. თიში არძაშე უმოსო პოპულარული ნახანდი რე რომანი *"[[კოჩი რჯებეფიშ უმუშო]]"*, ნამუშ თებაქჷთ ვაჭიშუ. ჸათე რომანი მერჩქინელი რე ართ-ართ გოლინიან დო შანულამ მოდერნისტულ ნაწარმებო. რომანს ფშხირას მიშინუანა მუჭოთ "იდეეფიშ თხობელუას". სიუჟეტი ივითარებჷ ავსტრია-უნგრეთიშ მონარქიაშ ეკონია დღალეფიშ გოძვენას. მუზილიშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: ოდებიუტე რომანი *"[[ახალნორდი ტერლესი]]"*, კათელი *"სუმი ოსური*", პიესეფი *"ენთუზიასტეფი"*, *"ვინცენცი დო შანულამი კოჩეფიშ ჸოროფილი"* დო შხვა.

რობერტ მუზილიქ დებადჷ ნოღა კლაგენფურტის. გურაფულენდჷ ოურდუმე აკადემიას. უკულიანი პერიოდის მექანიკური ინჟინერიათ დეინტერესჷ დო გემშართჷ ბრნოშ ტექნიკური უნივერსიტეტიშა. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ფილოსოფიას დო ფსიქოლოგიას გურაფულენდჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1909 წანას. მუშენდჷ ვენაშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის. მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. 1920-წანეფიშე ბერლინს ცხოვრენდჷ. თარობაშ ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, მუზილიქ ოცხოვრებშა შვეიცარიაშა გეგნორთჷ, სოდეთ დოღურჷ 1942 წანაშ 15 პირელს, 61 წანერქ.

მუზილიშ ღურაშ უკულ, თიში ნაჭარეფი გიჭყოლიდეს. თიში ნაწარმებეფით კინ დეინტერესეს 1950-იან წანეფიშე. ექსპერტეფქ დეინტერესეს მუზილიშ რომანეფიშ ფილოსოფიური ასპექტეფით ხოლო. მუზილიშ ნახანდეფს პოზიტიურო უჯინედეს დო აფასენდეს მილან კუნდერა, თომას ბერნჰარდი დო უკულიანი პერიოდიშ შხვა გიშარჩქინელი ავტორეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რობერტ მუზილი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* რობერტ მუზილიშ ლიტერატურული მუზეუმი
* 
* რობერტ მუზილიშ ნახანდეფი Faded Page-ის
* ნახანდეფი LibriVox-ის (აუდიოწინგეფიშ ოჯარალე დომეინი)
* რობერტ მუზილიშ ფილოსოფია

კატეგორია:ავსტრიალეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ჭარუეფი
კატეგორია:ავსტრიალი ნოველისტეფი
კატეგორია:ავსტრიალი დრამატურგეფი
ელიას კანეტი

**ელიას კანეტი** (ინგლ. Elias Canetti; დ. 25 კვირკვე, 1905, რუსე, ბულგარეთი — ღ. 14 მარაშინათუთა, 1994, ციურიხი, შვეიცარია) — გერმანულნინამი ჭარუ დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1981 წანას.

კანეტიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე *[[მასა დო ხეშულობა]]*, ნამუქჷთ 1960 წანას გიშართჷ დო ავტორს პოპულარობა მოუღჷ. წინგის ეჭარილი რე მასაშ, აგვართაშ ფსიქოლოგია დო ჸეთი ბაძაძეფი - მუშენ დუთმაჸუნუნა თინეფი ხეშულობას. წინგის მოჩამილი რე დანიელ პაულ შრებერიშ მემუარეფიშ ანალიზი დო თაშნეშე, გაკრიტიკებული რე ზიგმუნდ ფროიდიშ დო გუსტავ ლე ბონიშ იდეეფი. კანეტიშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: *პოტიკიშ კომედია* (1934), *დაჸვერება* (1935), *თინეფიშ დღალეფი თვალირი რე* (1956), *მარაკეშიშ ხონარეფი* (1968), *ადამიერიშ პროვინცია* (1972), *ზიტყვეფიშ სვინდისი* (1975), *დუდიშული ნინა* (1977), * ჸუჯიშ ნოთე* (1980), *ჭანდეფიშ აგონია* (1992) დო შხვეფი.

ელიას კანეტიქ დებადჷ ბულგარეთიშ ნოღა რუსეს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ქიმიას ვენაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1929 წანას, მარა მუში პროფესიათ დღას ვაუმუშებუ. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაწარმებეფი 1930-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. 1940-იანი წანეფიშე კანეტი ბრიტანეთის ცხოვრენდჷ. 1970-იან წანეფს ოცხოვრებშა  გეგნორთჷ ციურიხიშა, სოდეთ ღურაშახ ქუდოსკიდჷ. 

ელიას კანეტი ნობელიშ პრემიაშ მოხ რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. თაშნეშე, კანეტი რდჷ მანჩესტერიშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფიშ საპატიო დოქტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ელიას კანეტი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ელიას კანეტი Nobelprize.org-ის
* ნახანდეფი Open Library-ის

კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
დოლასვიფი

**დოლასვიფი** () — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ბეჩოშ თემიშ  ცენტრი (ოფუტეეფი: დოლასვიფი, ბაგვდანარი, გალაში, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი). იდვალუაფუ უშბაშ მასივიშ ობჟათე კართეს, წყარმალუ დოლრაშ (ინგირწყარიშ მსრძგვანი ნადუ) ლეხერს. ზუღაშ დონეშე 1320 მ, მესტიაშე 18 კმ-შ მეძენას. ოფუტეს რე მინერალური წყურგილე.

კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
ბაგვდანარი

**ბაგვდანარი** () — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ბეჩოშ თემს (ოფუტეეფი: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი). იდვალუაფუ უშბაშ მასივიშ ობჟათე კართეშ დაჭყაფუს, წყარმალუ გულისჭალაშ (დოლრაჭალაშ ნადუ) მარძგვან წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშე 1560 მ, მესტიაშა 30 კმ-შ მეძენათ.

კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
სენ-ჟონ პერსი

**სენ-ჟონ პერსი** (ფრანგ. Saint-John Perse,  თახმი ჯოხო **ალექსის ლეჟე** ფრანგ. Alexis Leger; დ. 31 მესი, 1887, პუენტ-ა-პიტრი, გვადელუპა — ღ. 20 ეკენია, 1975, იერი, ვარი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოეტი დო დიპლომატი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1960 წანას. ლიტერატურული კარიერა 1900-იან წანეფიშე დიჭყჷ. ლერსეფიშ მაართა კათელი 1911 წანას გჷმაბჟინუ. თიში პოეტური ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: *"ანაბაზისი"* (1924), *"პრინციშ მაჸალობა"* (1924), *"გინოხორაფა"* (1942), *"ბორიეფი"* (1946), *"ქრონიკა"* (1960), *"ჩიტეფი"* (1962).

დებადჷ გვადელუპაშ ნოღა პუენტ-ა-პიტრის. გურაფულენდჷ ბორდოშ უნივერსიტეტის. 1910-იან წანეფიშე მუშენდჷ საფრანგეთიშ გალენი საქვარეფიშ სამინისტროს. 1916-1921 წანეფს სენ-ჟონ პერსი მუშენდჷ ჩინეთის, საფრანგეთიშ საელჩოშ მელამოსეთ.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ოცხოვრებშა ამერიკაშა მიდართჷ. მუჭოთ ანტიფაშისტის, სენ-ჟონ პერსის ვიშიშ თარობაქ საფრანგეთიშ მენოღალობა გეგლანწყჷ დო თიში ლიტერატურული ნახანდეფი მოჯალაგეს. ამერიკას რინაშ ბორჯიშ, სენ-ჟონ პერსი მუშენდჷ კონგრესიშ ბიბლიოთეკას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სენ-ჟონ პერსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* სენ-ჟონ პერსი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი
კატეგორია:ფრანგი დიპლომატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
იაცეკ მალჩევსკი

**იაცეკ მალჩევსკი** (; დ. 14 კვირკვე, 1854, რადომი, რადომიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 8 გჷმათუთა, 1929, კრაკოვი) — პოლონარი ხანტუ, ფერჭარუას მოდერნიზმიშ დო სიმბოლოზმიშ მიმალუობაშ წჷმმარინაფალი.

## გალერეა
### გიშნაგორა ნახანდეფი

Bledne kolo.jpg|*[[ენოკილერი წირე (იაცეკ მალჩევსკიშ ნახანტა)|ენოკილერი წირე]]*
Malczewski Jacek Asnyk z muza.jpg|*[[ადამ ასნიკი]]შ პორტრეტი მუზაწკჷმა*
Malczewski1902Sewer.jpg|*[[იგნატი მაცეევსკი]]შ* პორტრეტი
Lwowska Galeria Sztuki - Jacek Malczewski - Christ in Emmaus.jpg|*იოსე ქირსე ემაუსის*
Malczewski-Portret Ludwika Żeleńskiego.jpg|*ლუდვიკ ზელენსკიშ პორტრეტი*
MalczewskiJacek.1897.PortretStanislawaWitkiewicza.jpg|*სტანისუავ ვიტკევიჩიშ პორტრეტი*
Malczewski Jacek Polski Hektor.jpg|*პოლონარი ჰექტორი*
Jacek Malczewski, Hamlet Polski - Portret Aleksandra Wielopolskiego.jpg|*[[პოლონარი ჰამლეტი. ალექსანდრე ვიელოპოლსკიშ პორტრეტი]]*
Zesłanie Studentów - Malczewski.jpg|*სტუდენტეფიშ მეჩქვაფა*
Malczewski melancholia.jpg|*[[მელანქოლია (იაცეკ ნალჩევსკიშ ნახანტა)|მელანქოლია]]*
Malczewski wigilia na syberii.jpg|*ქირსე შერი ცჷნდჷრს*
Malczewski-portret Lanckorońskich.jpg|*ლანკორონსკეფიშ პორტრეტი* 


## რესურსეფი ინტერნეტის

* იაცეკ მალჩევსკიშ ნახანტეფი Zascianek.pl-ს
* Virtual Art Nouveau museum - Jacek Malczewski at Muzeum Secesji.pl
* Culture.pl

კატეგორია:XIX ოშწანურაშ პოლონარი ხანტუეფი

კატეგორია:XX ოშწანურაშ პოლონარი ხანტუეფი

კატეგორია:პოლონარი ხანტუეფი
კატეგორია:სიმბოლისტი ხანტუეფი
ჰეიკე კამერლინგ-ონესი

**ჰეიკე კამერლინგ-ონესი** (ნიდ. Heike Kamerlingh Onnes; დ. 21 ეკენია, 1853, გრონინგენი, ნიდერლანდეფი — ღ. 21 ფურთუთა, 1926, ლეიდენი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი ფიზიკოსი. გიმირკვიუ ნიფთიერებეფიშ რჯებეფი დაბალი ტემპერატურას, შელებუ ქვანთი (თხევადი) ჰელიუმიშ მეღება 1908 წანას დო 1911 წანას მიოგორუ სუპერლინაფას (ქორთ. *ზეგამტარობა*), მიშეღჷ ტერმინი ენთალპია.  ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1913 წანას.

ჰეიკე კამერლინგ-ონესიქ დებადჷ ნიდერლანდარეფიშ ნოღა გრონინგენს. გურაფულენდჷ გრონინგენიშ დო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტეფს. ჰაიდელბერგიშ თიში ლექტორეფი რდეს გიშარჩქინელი მენცარეფი რობერტ ბუნზენი დო გუსტავ კირხჰოფი. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ გრონინგენიშ უნივერსიტეტის რუდოლფ ადრიან მეესიშ ხემანჯღვერობათ. 1878-1882 წანეფს მუშენდჷ დელფტიშ ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტის, იოჰან ბოსხაშ ასისტენტო. 1882-1923 წანეფს რდჷ ლეიდენიშ უნივერსიტეტიშ ექსპერიმენტული ფიზიკაშ პროფესორი. 1904 წანას ონესიქ დარსხუ კრიოგენიკური ლაბორატორია.

ჰეიკე კამერლინგ-ონესი ნობელიშ პრემიაშ მოხ რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ონესიშ ჯოხონობაშ რე ართი კრატერი თუთას. 2000 წანას დირსხუ კამერლინგ-ონესიშ ჯოხონობაშ პრემიაქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰეიკე კამერლინგ-ონესი Nobelprize.org-ის
* ჰეიკე კამერლინგ-ონესი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ნიდერლანდარეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნიდერლანდარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
ჰანს ქრისტიან ერსტედი

**ჰანს ქრისტიან ერსტედი** (დან. Hans Christian Ørsted; დ. 14 მარაშინათუთა, 1777, რუდკებინგი, დანია — ღ. 9 მელახი, 1851, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, მაართა მენცარი ნამუქჷთ დანტკიცჷ ნამდა მაგნიტური ვეეფი გითმიჭყაფჷ ელექტრული დენით. თიში ჯოხონობაშ რე ერსტედიშ კანონი დო ართული ერსტედი (Oe). ერსტედი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ შელებუ პიპერინიშ იზოლაცია 1819 წანას. თაშნეშე, ერსტედი რდჷ მაართა თეხანური მოარზუანე, ნამუქჷთ დეტალურო ეჭარუ არზიშ ექსპერიმენტი. 

ერსტედი მერჩქინელი რე დანიაშ ორქოშ ეპოქაშ ართ-ართი უკაბეტაშ წჷმმარინაფალო დო ლიდერო. ჰანს ქრისტიან ერსტედიშ ჯიმა რდჷ ანდერს სანდოე ერსტედი, ნამუთ 1853-1854 წანეფს ნინალენდჷ დანიაშ პრემიერმინისტრო.

დებადჷ დანიაშ ნოღა რუდკებინგის. გურაფულენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. დუდშე ერსტედიშ ინტერესიშ სფერო ფილოსოფია რდჷ (გიშაკერზაფილო ესთეტიკა). ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1799 წანას. დისერტაციაშ თემა გერსხილი რდჷ იმანუელ კანტიშ ნახანდეფს. 1801 წანას მიპალუ ფინანსური გრანტი დო სუმი წანაშ გოძვენას იშარალჷ გერმანიას, საფრანგეთის დო ევროპაშ შხვა ქიანეფს. დანიაშა დორთაშ უკულ მუშენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. 1806 წანაშე რდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1829 წანას ერსტედიშ ინიციატივათ დირსხუ დანიაშ ტექნიკური უნივერსიტეტიქ.

## ქოძირით თაშნეშე
* ერსტედიშ მენდალი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰანს ქრისტიან ერსტედი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ჰანს ქრისტიან ერსტედი Famousscientists-ის
* [ბიოგრაფია](https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Oersted,_Hans_Christian) ენციკლოპედია ამერიკანას (1920)

კატეგორია:დანიარეფი
კატეგორია:დანიარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დანიარი ქიმიკოსეფი
ედუარდ მილს პერსელი

**ედუარდ მილს პერსელი** (ინგლ. Edward Mills Purcell; დ. 30 მარაშინათუთა, 1912, ტეილორვილი, ილინოისი, ააშ — ღ. 7 მელახი, 1997, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. 1946 წანას ზოხორინელო მიოგორუ ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის ქვანთური (თხევადი) დო მონგარი (მყარი) მატერიეფს. ჸათეშ გეშათ გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის, 1952 წანას. პერსელიქ პრემია მიპალუ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი ფელიქს ბლოხიწკჷმა ართო.

ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის (ბმრ) მენცარობაშო კაბეტი შანულობა უღჷ. თინა ფშხირას გიმირინუაფუ ფიზიკას დო ქიმიას, მატერიეფიშ ქიმიური სტრუქტურაშ დო აკოდგინალუაშ დეტალურო ორკვიებელო. ბმრ-ის რე გერსხილი მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია, ნამუთ მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ ართ-ართ შანულამ სამედიცინო მეჭირინაფათ.

ედუარდ მილს პერსელიქ დებადჷ ილინოისიშ შტატიშ ნოღა ტეილორვილის. გურაფულენდჷ ელექტრონული ინჟინერიას, პერდიუშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფიზიკას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. უკულ კინ ჰარვარდიშა დირთჷ. 

ედუარდ მილს პერსელი რდჷ ამერიკაშ ფიზიკაშ ჯარალუაშ პრეზიდენტი. ნინალენდჷ ამერიკაშ პრეზიდენტეფიშ დუაიტ ეიზენჰაუერიშ, ჯონ ფიცჯერალდ კენედიშ დო ლინდონ ჯონსონიშ ომენცარე ალმაჩამალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ედუარდ მილს პერსელი მათემატიკური გენეალოგიაშ პროექტის
* ედუარდ მილს პერსელი Nobelprize.org-ის
* ედუარდ მილს პერსელი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
აქსარაი (ფათიჰი)

thumb|200px
**აქსარაი** (, . „ჩე დოხორე“) — ფათიჰიშ რაიონიშ ართ-ართი დოხორელი მიკრორაიონი, ნამუთ იდვალუაფუ ისტორიულ ემინიონუშ ოლქიშ ლალელიშ მიკრორაიონიშ მოხურგეთ, თეხანურ სტამბოლიშ ევროპულ ნორთის, თურქეთის. კულტურულ-ისტორიულ სმებათ, ლალელი ჩინებული რე ართ-ართ ჩინებული ისტორიულ ძეგლით — ვალიდეშ მეჩეთი. ასეშო აქსარაი, თეშ მუჭოთ მოხურგე ლალელი დო ბეიაზითი, ორიენტირაფილი რე ტურიზმიშ დო ბჟაეიოლ ევროპაშ ქიანეფწკჷმა ვაჭარუაშ გოვითარაფაშა.

კატეგორია:სტამბოლიშ ისტორია
კატეგორია:სტამბოლიშ ისტორიული რაიონეფი
კატეგორია:მარმარილოშ ზუღაშ რეგიონიშ რაიონეფი
კატეგორია:სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი
კატეგორია:თირქეთიშ რაიონეფი
ფათიჰი

[thumb|310px|[აკვედუკი ვალენტა ფათიჰის]]
[310px|thumb|[შეჰზადეშ მეჩეთი]]
**ფათიჰი** () — სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონი თურქეთის, ნოღა სტამბოლიშ ნორთი, ნამუშ ტერიტორია უხვადუ ჸოფირი კონსტანტინოპოლიშ კიდალეფიშ დინოხლენ არანს. რაიონს იდვალუაფუ ნოღაშ თარი ისტორიულ დო კულტურულ ოქინაფუეფიშ უმენტაშობა.

## ოქინაფუეფი
რაიონიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ სტამბოლიშ ანდა ჩინებული ისტორიული ოქინაფუ. 1985 წანას, სულთანაჰმეტიშ მოედანი დო თექ მადვალუ არქიტექტურული ძეგლეფი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა მიშეღეს.

**მუზეუმეფუ**
* სტამბოლიშ არქეოლოგიური მუზეუმი, სოდე ჩუალირი რე არძა ეპოქაშ დო ცივილიზაციაშ 1 000 000-შე უმოსი ექსპონატი;
* თურუქლი დო ისლამური ხელუანობაშ მუზეუმი;
* ტოპკაპიშ დოხორე სულთანიშ ჰარამით, ოსმალეთიშ იმპერიაშ თარი დოხორე XIX ოშწანურაშ ოშქაშე წანეფშა;
* ოხიდა აია-სოფია;
* მოზაიკაშ მუზეუმი;
* სტამბოლიშ ოდიარე მუზეუმი;
* ხორაშ მონასტერი

**მეჩეთეფი**
* ლენი მეჩეთი;
* სულეიმანიეშ მეჩეთი;
* ახალი მეჩეთი;

**ისტორიული ბაზრობეფი**
* გრანდ ბაზარი;
* ეგვიპტური ბაზარი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რაიონიშ მადუდეშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

*
კატეგორია:სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი
კატეგორია:თურქეთიშ რაიონეფი
სტამბოლიშ რაიონეფიშ ერკებული

thumbnail|400px|<center>სტამბოლიშ რაიონეფი</center>
**სტამბოლიშ რაიონეფი**, *სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი* () — სტამბოლიშ პროვინციაშ ტერიტორიული ართულეფი, წჷმორინაფილი რაიონეფო. 2017 წანაშ 31 ქირსეთუთაშო რაიონეფიშ მუდანობა 39-ს აკმადგინანს.

## ქოძირით თაშნეშე
* სტამბოლიშ პროვინცია

## სქოლიო

კატეგორია:სტამბოლიშ რაიონეფი
კატეგორია:თურქეთიშ რაიონეფი
ადალარი

**ადალარი** (), თაშნეშე ჩინებული რე, მუჭოთ **მაფასქირიშ კოკეფი** (), **სტამბოლიშ კოკეფი** () დო **ჭითა კოკეფი** () — არქიპელაგი სტამბოლიშ წყარპიჯის, თურქეთის, მარმარილოშ ზუღას. კოკეფი ართიანობას წჷმარინუანა სტამბოლიშ პროვინციაშ ადალარიშ რაიონს.

რაიონი აკმოდირთუ ოთხი კაბეტი კოკიშე: ბიუიუქადა („კაბეტი კოკი“) 5.46 კმ² ფართობით, ჰეიბელიადა 2.4 კმ² ფართობით, ბურგაზადა („ჯიხა-კოკი“) 1.5 კმ² ფართობით, ქინალიადა 1.3 კმ² ფართობით დო ხუთი მორჩილი კოკი: სედეფიშ კოკი („ნანა-მირგატიშ კოკი“) 0.157 კმ² ფართობით, იასიადა 0.05 კმ² ფართობით, სილივრიადა 0.05 კმ² ფართობით, ქაშიქადასი („კიზიშ კოკი“) 0.006 კმ² ფართობით დო თავშანადა („ყურდღელიშ კოკი“) 0.004 კმ² ფართობით.

## სქოლიო

კატეგორია:სტამბოლიშ რაიონეფი
კენეთ ბეინბრიჯი

**კენეთ ტომპკინს ბეინბრიჯი** (ინგლ. Kenneth Tompkins Bainbridge; დ. 27 კვირკვე, 1904, კუპერსტაუნი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 14 კვირკვე, 1996, ლექსინგტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. ბირთვული იზოტოპეფიშ მასაშ შხვადოშხვანერობაშ რკვიებეფით დანტკიცჷ ალბერტ აინშტაინიშ მასა-ენერგიაშ ექვივალენტობაშ კონცეფცია. ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის დო ხემანჯღვერენდჷ ბირთვული ანჯარიშ გჷმოცადებას 1945 წანაშ 16 კვირკვეს. ბეინბრიჯი მოღალენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ დაინტრესებული რდჷ ციკლოტრონეფით.

დებადჷ ნიუ-იორკიშ შტატიშ ნოღა კუპერსტაუნს. გურაფულენდჷ ელექტრონული ინჟინერიას მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფიზიკას 1929 წანას, ჰენრი დევულფ სმაიტიშ ხემანჯღვერობათ.

1933 წანას ბეინბრიჯიქ მიპალუ პრესტიჟული გუგენჰაიმიშ სტიპენდია დო მიდართჷ ბრიტანეთიშა, სოდეთ ართი პერიოდის მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კავენდიშიშ ლაბორატორიას ერნესტ რეზერფორდიშ ხემანჯღვერობათ. 1934 წანას ამერიკაშა დირთჷ დო ომენცარე კარიერა ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის გაგინძორჷ. ჸათაქ თინა ხემანჯღვერენდჷ მასაშ სპექტოგრაფიშ დო ციკლოტრონიშ პროექტეფს.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ბეინბრიჯი ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის. ლჷმაშ თებაშ უკულ კინ ჰარვარდიშა დირთჷ. 1950-1954 წანეფს რდჷ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. ღურუ 1996 წანაშ 14 კვირკვეს, 91 წანერქ. დასაფულებური რე მარტას-ვინიარდიშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* კენეთ ბეინბრიჯი encyclopedia.com-ის
* კენეთ ბეინბრიჯი Atomicarchive.com-ის
* კენეთ ბეინბრიჯი  ამერიკაშ ფიზიკაშ ინსტიტუტიშ ვებსაიტის
* კენეთ ბეინბრიჯიშ ციტატეფი
* ნეკროლოგი ნიუ-იორკ ტაიმსის
* ნეკროლოგი Physics Today-ის

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
ბეატრის ტინსლი

**ბეატრის მიურიელ ჰილ ტინსლი** (ინგლ. Beatrice Muriel Hill Tinsley; დ. 27 ღურთუთა, 1941, ჩესტერი, ინგლისი — ღ. 23 მელახი, 1981, ნიუ-ჰეივენი, კონექტიკუტი, ააშ) — ახალი ზელანდიარი ასტრონომი დო კოსმოლოგი. მიშეღჷ კაბეტი თია გალაქტიკეფიშ ფორმაციაშ დო ევოლუციაშ რკვიებაშა.

დებადჷ ინგლისიშ ნოღა ჩესტერს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ბეატრისიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა ახალი ზელანდიაშა მიდართჷ. ბეატრის ტინსლი გურაფულენდჷ კენტერბერიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი 1962 წანას. 1963 წანას, ბეატრისიქ დო თიში ალმასქუქ ბრაიან ტინსლიქ მიდართეს ამერიკაშა. ამერიკას, ბეატრისიქ გურაფა გაგინძორჷ ტეხასიშ უნივერსიტეტის (ოსტინი). 1974 წანას ბეატრისიქ ქომონჯი ქიმიოტუ დო დო მუშობა ქჷდიჭყჷ იელიშ უნივერსიტეტის. 1978 წანაშე რდჷ იელიშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიაშ პროფესორი. ბეატრის ტინსლიქ ღურუ ახალნორდიქ, 40 წანერქ, კანიშ კიბოთ.

1986 წანას ამერიკაშ ასტრონომიული ჯარალუაქ დარსხუ ბეატრის ტინსლიშ პრემია. ბეატრის ტინსლიშ ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Beatrice Hill Tinsley biography, Michele Nichols, 10 June 1998.
* New Zealand Heroes biography
* Astronomical Society of the Pacific biography 
* Texas History biography

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
აჩემება

250px|მინიატიურა|ხელეფიშ შხირი ბონუა — აჩემებაშ ართ-ართი სიმპტომი
**აჩემება**, ანუ **ობსესია** () ვარ-და **აჩემებული იდეა** — ფსიქოპათოლოგიაშ ართ-ართი შხირი სიმპტომი. სამანგათ, თინა ახასიათენს ობსესიურ-კომპულსიურ აკორცუაფას (ოკა). ათე ბორჯის ადამიერი გოჭოფილი რე თე დო თი იდეათ, ნამუშა კუჩხიშ გჷნობიჯგაფა ვამახუჯინე, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე იდეა ვარ-და არზი შილებე უაბანე ორდას დო შხირი.
რე შხვადოშხვა კატეგორიაშ აჩემებეფი: სისუფთაშ, სიმეტრიაშ დო თ.უ.

აჩემებეშე გჷმოჭანაფილი ბარძღინიშ დო ნერვიულობაშ განეიტრალაფარო ადამიერი გჷმირინუანს ქიმინუეფს, ნამუთ თაშნეშე აჩემებულო გჷნმართუ დო თინეფს კომპულსია ჯოხო (ლათ. Compulsio). თე ქიმინუეფი0 შილებე ბონ რსხუთ ვარდა აჩემებულ იდეაწკჷმა დო თეშ გეშა გალეშე დჷმაკვირეს შილებე გუჭირდას თე რსხუშ მებუნაფაქ. მარა, უმოსი ტომბა დოკვირაფაშ შედეგო თეჯგურა რსხუ ირო რე. 

თე სახეშ ლახარეფიშ სქილადა მუთმოხვადუ მედიკამენტური დო ფსიქოტერაპევტული კურნალუაშ კომბინაციათ. შხირას გჷმირინუაფუ თაშ ჯოხოდვალირი ანტიდეპრესანტული მეშქაშალეფი, მარა უმოს მაღალ დოზეფს ვინდარო თენა დეპრესიაშ სქილიდაფაშ ბორჯის რენ. კურნალუაშ შედეგეფს 8-მარა დო უმოსიქ შილებე მიკორინუას დო ოკო იმანჯას ექსპერტი ფსიქიატრიშით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* National Institute Of Mental Health
* International OCD Foundation

კატეგორია:ნევროზეფი
კატეგორია:ნერვული სისტემაშ ლახარეფი
არნავუთქოიშ რაიონი

**არნავუთქოი** (, ) — სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონი თურქეთის, ნოღა სტამბოლიშ ნორთი, ნოღაშ ბჟადალშე, სტამბოლიშ ევროპულ ნორთის. ომძღჷ უჩა ზუღას.

თე რაიონს იდვალუაფუ სტამბოლიშ ახალი აეროპორტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რაიონიშ მადუდეშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი
კატეგორია:თურქეთიშ რაიონეფი
ათაშეჰირიშ რაიონი

**ათაშეჰირი** () — სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონი თურქეთის, ნოღა სტამბოლიშ ნორთი, ნოღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, სტამბოლიშ აზიურ ნორთის, ფაქტიურო სტამბოლიშ ნოღა-ამაშარე. 

ათაშეჰიტს აქტიურო მეურს მაღალსართულამი ხორუეფიშ აკოგაფა. ასეიან გეგმაშ დინოხე 18 ვითოში კონდომინიმიშ აკოგაფა, ნამუთ გოთოლწონაფირი რე მაღალ მიშნაველიშ მოღვენი 80 ვითოში მახორუშო. თეშ მოხ, ათაშეჰირს იდვალუაფუ ანდა კომპანიაშ ოფისი დო ნოღა წჷმარინუანს ოსაქვარე ცენტრის. ნოღას რე მოსვანჯაშ მეშქაშობეფი, კერზოთ, სპორტით დაკება.

ათაშეჰირს ვა რე ინდივიდუალური ჸუდეეფი, დო თინეფიშ აკოგაფა ვართ რე გეგმას.

რაიონი აკოგაფილი რე ართამ გეგმათ. ნოღაშ თარი ლირე რე ბულვარი, ათაშეჰირ ბულვარი. ათაშეჰირს რე ხუთი სკოლა, ჟირი ოვაჭარე ცენტრი, თაშნეშე ანდა მანინალე დჷნაწესებუეფი. ათაშეჰირი გიშარჸილი რე დორხველ მანქანეფშო მოღვენ მახორობაშო, თეშ გეშა, თე რაიონს ოჯარალე ტრანსპორტიშ მეტკეთ რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რაიონიშ მადუდეშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* მუნიციპალიტეტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი
კატეგორია:თურქეთიშ რაიონეფი
რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი

**რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი** (ინგლ. Richard Laurence Millington Synge; დ. 28 გჷმათუთა, 1914, ლივერპული, ინგლისი — ღ. 18 მარაშინათუთა, 1994, ნორვიჩი, ინგლისი) — ინგლისარი ბიოქიმიკოსი, გინართი ქრომატოგრაფიაშ გჷმმოგონებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1952 წანას. რიჩარდ სინგიქ პრემია მიპალუ არჩერ მარტინიწკჷმა ართო.

რიჩარდ სინგი გურაფულენდჷ ქიმიას ვინჩესტერიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1940-იან წანეფს გეჩინებაფუ არჩერ მარტინი დო თიწკჷმა ართო აკიმუშუ გინართი ქრომატოგრაფიაშ ტექნიკა, ნამუსჷთ რევოლუციური შანულობა უღუდჷ ანალიზური ქიმიაშო. 1942-1948 წანეფს ირკვიენდჷ გრამიციდინიშ პეპტიდეფს. ჸათე რკვიებეფი უკულიან პერიოდის გიმირინუ ფრედერიკ სენგერიქ, ნამუქჷთ დადგინჷ ინსულინიშ სტრუქტურა.

რიჩარდ სინგიქ 1950 წანას გიშაგორილქ იჸუ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათურო. სინგი რდჷ ბჟაეიოლი ინგლისიშ უნივერსიტეტიშ (1977) დო უფსალაშ უნივერსიტეტიშ (1980) საპატიო დოქტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი Nobelprize.org-ის
* რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
არჩერ მარტინი

**არჩერ ჯონ პორტერ მარტინი** (ინგლ. Archer John Porter Martin; დ. 1 მელახი, 1910, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 28 კვირკვე, 2002, ლანგარონი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი. გინართი ქრომატოგრაფიაშ გჷმმოგონებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1952 წანას. არჩერ მარტინიქ პრემია მიპალუ რიჩარდ სინგიწკჷმა ართო.

გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ პიტერჰაუსიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1950 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არჩერ მარტინი Nobelprize.org-ის
* არჩერ მარტინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
ალფრედ დიობლინი

**ბრუნო ალფრედ დიობლინი** (გერმ. Bruno Alfred Döblin; დ. 10 მარაშინათუთა, 1878, შტეტინი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 26 მანგი, 1957, ემენდინგენი, გერმანია) — გერმანალი ჭარუ, ნოველისტი, ესეისტი დო ექიმი. 

დებადჷ გერმანიაშ ნოღა შტეტინს (ასეიან პოლონეთი), ასიმილირებული ურიეფიშ ფანიას. ვითი წანერი რდუნ თეშ მუმაქ ქიმიოტუ დო უმოსო დიდა რდუნდჷ. დიობლინი გურაფულენდჷ მედიცინას ბერლინიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ექიმო შხვადოშხვა კლინიკეფს.

ალფრედ დიობლინიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაწარმებეფი 1910-იან წანეფიშე გჷმაბჟინუ. თიში ლიტერატურული კარიერა იგინძარებუდჷ დოხოლაფირო გვერდი ოშწანურაშ გოძვენას დო იკათუანდჷ შხვადოშხვა ლიტერატურული სტილს დო ჟანრის. დიობლინი რე ავტორი ისტორიული რომანეფიშ, ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ნოველეფიშ, პიესეფიშ, სცენარეფიშ, ფილოსოფიური ტრაქტატეფიშ, პოლიტიკური ესეეფიშ, მენცარული სტატიეფიშ დო შხვა. დიობლინი მერჩქინელი რე გერმანული მოდერნისტული ლიტერატურაშ ართ-ართ უკაბეტაშ წჷმმარინაფალო.

1929 წანას გიშართჷ დიობლინიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდიქ, რომანქ *[[ბერლინი, ალექსანდერპლაცი]]*, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. უკულიანი პერიოდის წინგიშ სიუჟეტის გიარსხუ შხვადოშხვა კინოფილმეფქ. 2002 წანაშ გჷმოკითხირით, რომანი მიშაღალირი რე არძო ბორჯიშ ოში საუჯგუშო წინგიშ ერკებულშა. დიობლინიშ შხვა ნახანდეფშე ეიოშანალი რე: ისტორიული რომანეფი: *[[ვან-ლუნიშ სუმი ნასხაპა]]* (1916), *[[ვალენშტაინი (რომანი)|ვალენშტაინი]]* (1920), ომენცარე-ფანტასტიკური რომანი *[[ზუღაშ გვალეფი დო გიგანტეფი]]* (1924), რომანეფიშ ტეტრალოგია *[[1918 წანაშ გერგობათუთა: გერმანიაშ რევოლუცია]]* (1939-1950), კომედიური რომანი *[[ვადცეკიშ ლჷმა ორქიშ ტურბინაწკჷმა]]* (1918) დო შხვა. დიობლინიშ ეკონია რომანი რე *[[გინძე სერიშ ანბეეფი]]*, ნამუქჷთ ავტორიშ ღურაშ ართი წანაშ წოხოლე გიშართჷ.

გერმანიაშ ხეშულობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, დიობლინიქ გერმანია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა საფრანგეთიშა მიდართჷ. ნაცისტური გერმანიას დიობლინიშ, თაშნეშე ბერტოლტ ბრეხტიშ, ლიონ ფოიხტვანგერიშ დო შხვა ავტორეფიშ ნაჭარეფი მერჩქინელი რდჷ მუჭოთ ასფალტიშ ლიტერატურა.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
* *ბერდენა ცხენეფი, უჩა ფარდა დო შხვა თხობელუეფი* 
* *ვან-ლუნიშ სუმი ნასხაპა* (1916)
* *ვადცეკიშ ლჷმა ორქიშ ტურბინაწკჷმა* (1918)
* *ვალენშტაინი* (1920)
* *ზუღაშ გვალეფი დო გიგანტეფი* (1924)
* *ჟირი მაჸალეშ ჸვილუა* (1924)
* *მანასი: ჰიმალაიური ეპოსი* (1927)
* *მა, ორთაშ ჟიდო* (1927)
* *ბერლინი, ალექსანდერპლაცი* (1929)
* *შარალუა პოლონეთის* (1925)
* *დიარა*
* *ჩქინი რინა* (1933)
* *ბაბილონური ტანტარი* (1934)
* *ამაზონიშ ტრილოგია* 
**1918 წანაშ გერგობათუთა: გერმანიაშ რევოლუცია* (1939-1950)
* *უღურალი კოჩი* (1946)
* *პოლკოვნიკი დო პოეტი*
* *ჸვაიჭარაშ შარალუა* (1949)
* *გინძე სერიშ ანბეეფი* (1956)
* *ნერე ჸარაფი*
* *ლიტერატურული ესეეფი*

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ალფრედ დიობლინიშ ჯარალუა
* ალფრედ დიობლინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 
* 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:გერმანალი ნოველისტეფი
კატეგორია:გერმანალი ექიმეფი
ჰიპატია

**ჰიპატია ალექსანდრიალი** (ჯვ. ბერძნ. Ὑπᾰτία ἡ Ἀλεξάνδρεῖα; დ. დოხოლაფირო 350-370, ალექსანდრია, ეგვიპტე, ბიზანტიაშ იმპერია — ღ. მელახი, 415, ალექსანდრია, ეგვიპტე, ბიზანტიაშ იმპერია) — ნეოპლატონისტი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი დო ასტრონომი.

დებადჷ დო ცხოვრენდჷ ნოღა ალექსანდრიას, ნამუთ ჸათე პერიოდის ბიზანტიაშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. რდჷ მუში ბორჯიშ ართ-ართი უდიდაში მოარზუანე. მუმაშ თეონ ალექსანდრიალიშ ინიციატივათ დეინტერესჷ ფილოსოფიათ, ასტრონომიათ, მათემატიკათ. ჰიპატიაქ ეიოგჷ გაუჯგუშებული ასტროლაბი, ჰიდრომეტრი. ჰიპატია რდჷ პოპულარული მაგურაფალი. ოგურუანდჷ პლატონიშ, არისტოტელეშ ფილოსოფიას, მათემატიკას. ჰიპატია რე ავტორი ჯვეში ბერძენი მენცარეფიშ აპოლონიუს პერგალიშ დო დიოფანტე ალექსანდრიალიშ ნახანდეფიშ კომენტარეფიშ. ართ-ართი ვერსიათ ჰიპატიაქ არედაქტირჷ პტოლემეშ ალმაგესტი ხოლო.

ჰიპატია რდჷ ტოლერანტი ქირსიანეფიშ მეხჷ დო ჸუნდჷ ბრელი ქირსიანი სტუდენტი, მაგალთო სინეზიუსი. რინაშ ეკონია პერიოდის ჰიპატია რდჷ ეგვიპტეშ პრეფექტიშ ორესტიშ ალმაჩამალი. 415 წანას ჰიპატია ქირსიანეფს დუჸვილუნა.

## ლიტერატურა
* Deakin, Michael A. B. (2007), Hypatia of Alexandria: Mathematician and Martyr, Amherst, NY: Prometheus Books.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჰიპატია ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:მათემატიკოსეფი
კატეგორია:ასტრონომეფი
კატეგორია:ნაღურა 415
ლიონ ფოიხტვანგერი

**ლიონ ფოიხტვანგერი** (გერმ. Lion Feuchtwanger; დ. 7 კვირკვე, 1884, მიუნხენი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 21 ქირსეთუთა, 1958, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — გერმანალი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი დო ესეისტი.

დებადჷ მიუნხენს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ისტორიას, ფილოსოფიას დო გერმანული ფილოლოგიას მიუნხენიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1907 წანას. მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. ფოიხტვანგერიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა პიესეფი 1910-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. დუდშე პიესეფს ჭარუნდჷ, მარა პოპულარობა უმოსო მოუღჷ ისტორიული რომანეფქ. 1925 წანას გიშართჷ ისტორიული რომანქ ურია ზიუსი, ნამუთ მერჩქინელი რე ფოიხტვანგერიშ ართ-ართ შანულამ ნაწარმებო. რომანიშ სიუჟეტი გერსხილი რე იოზეფ ზიუს ოპენჰაიმერიშ რეალური ცხოვრებას. ჸათე წინგიქ ავტორს მოუღჷ საირქიანო პოპულარობა. ფოიხტვანგერიშ შედევრო მერჩქინელი რე რომანი ოპერმანეფი (1933), ნამუთ ტრილოგია "მოცადინიშ ოთახი"-შ მაჟირა წინგი რე. წინგი გერმანალი-ურიეფიშ - ოპერმანეფიშ ფანიაშ რინაშ ქრონიკა რე, ნაცისტეფიშ პოლიტიკური განძალიერებაშ ბორჯის.

ნაცისტეფიშ ხეშულობაშა მულაშ უკულ, ფოიხტვანგერიქ გერმანია ქიდიტუ დო საფრანგეთიშა გეგნორთჷ. 1940-იან წანეფიშე ფოიხტვანგერი ამერიკას ცხოვრენდჷ. ღურუ 1958 წანაშ 21 ქირსეთუთას, 74 წანერქ, კუჭიშ კიბოთ.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
* *უშნო ჰერცოგინია* (1923)
* *ურია ზიუსი* (1925)
* *მოცადინიშ ოთახი* (ტრილოგია)
** *წჷმოძინა* (1930)
** *ოპერმანეფი* (1933)
** *გინოხორაფა* (1939)
* *იოსებ ფლავიუსი* (ტრილოგია)
***ურიეფიშ ლჷმა* (1932)
***ქომოლსქუალეფი* (1935)
***დღა ქუმურსი* (1942)
**რცუ ნერონი* (1936)
**მოსკოვი* (1937)
**უბადო საფრანგეთი* (1941)
**ჯიმალეფი ლაუტენზაკეფი* (1943)
**სიმონა* (1943)
**მელიეფი ბინეხის* (1948)
**ოდისევსი დო ღეჯი დო შხვა თხობელუეფი* (1949)
**გოია, ანუ რჩქინაშ უბადო შარა* (1951)
**ურია ტოლედოშე* (1955)
**იეფტა დო თიში ცირასქუა* (1957)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლიონ ფოიხტვანგერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 
*ფოიხტვანგერიშ მემორიალური ბიბლიოთეკა
*ფოიხტვანგერიშ საირქიანო ჯარალუა
* 
* ფოიხტვანგერიშ რკვიებეფიშ ცენტრი

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:გერმანალი ნოველისტეფი
კატეგორია:გერმანალი დრამატურგეფი
ჰელენ სოიერ ჰოგი

**ჰელენ ბეთლზ სოიერ ჰოგი** (ინგლ. Helen Battles Sawyer Hogg; დ. 1 მარაშინათუთა, 1905, ლოუელი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 28 ღურთუთა, 1993, რიჩმონდ-ჰილი, ონტარიო, კანადა) — ამერიკალი დო კანადარი ასტრონომი. მიშეღჷ დიდი თია გლობულური გვართეფიშ დო მათირუ მურიცხეფიშ რკვიებაშა.

დებადჷ მასაჩუსეტსიშ ნოღა ლოუელის. გურაფულენდჷ ქიმიას მაუნთ-ჰოლიოკიშ კოლეჯის. უკულიანი პერიოდის ენ სიუიელ იანგიშ დო ენი ჯამპ კენონიშ გოლინათ ასტრონომიათ დეინტერესჷ. მაუნთ-ჰოლიოკიშ კოლეჯიშ უკულ, გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ჰოგი მუშენდჷ გიშარჩქინელი ასტრონომი ჰარლოუ შეპლიწკჷმა. 1931 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია რედკლიფიშ კოლეჯის.

დომინიონიშ ასტროფიზიკური ობსერვატორიას მუშობაშ ბორჯის, ჰოგიქ 72 ინჩიანი რეფლექტორული ტელესკოპით, გიმირკვიუ მათირუ მურიცხეფი, აკადგინჷ თინეფიშ ბარჩხალიშ ციკლიშ კატალოგი. თაშნეშე, ჰოგიქ მიოგორუ 132 მათირუ მურიცხის გლობულური გვართა მესიე 2-შ დინახალე.

1935 წანას ჰოგიქ ომუშებუშა გინილჷ ტორონტოშ უნივერსიტეტიშა. უნივერსიტეტიშ ობსერვატორიას მუშობაშ ბორჯის, ჰოგიქ აკეთჷ ანთასობათ მათირუ მურიცხიშ იდენტიფიკაცია. 1939 წანას ჰოგიქ გჷმაბჟინუ "*გლობულური გვართეფიშ 1116 მათირუ მურიცხიშ კატალოგი*". მუში ომენცარე კარიერაშ გოძვენას ჰოგიქ აკადგინჷ ჸათეცალი სუმი კატალოგი. თაშნეშე, ჰოგიქ მიშეღჷ კაბეტი კონტრიბუცია ჩქინი გალაქტიკაშ ხანიშ, ზომაშ დო სტრუქტურაშ რკვიებაშა.

ჰელენ სოიერ ჰოგი მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს დო რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. თიში ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი. ვატერლოოშ უნივერსიტეტიქ დარსხუ ჰელენ სოიერ ჰოგიშ ჯოხონობაშ სტიპენდია ასტრონომიაშ პროგრამაშ სტუდენტეფიშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* U.Toronto biography
* Biography
* Helen Sawyer Hogg Honored
* Out of Old Books: Essays on the History of Astronomy by Helen Sawyer Hogg

* Bibliography from the Astronomical Society of the Pacific
*Helen Sawyer Hogg archival papers held at the University of Toronto Archives and Records Management Services

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:კანადარეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
კატეგორია:კანადარი ასტრონომეფი
გლობულური გვართა

**გლობულური გვართა**, **სფერული გვართა** — მურიცხეფიშ გვართაშ ტიპი, ნამუსჷთ უღჷ სფეროიდიშ ფორმა. გლობულური გვართა იკათუანს ანთასობათ დო მილიონობათ მურიცხის. მურიცხეფიშ კაბეტი კონცენტრაციას შეთმეხვადუთჷ გლობულური გვართაშ ცენტრიშ გოხოლუას. ტერმინი *"გლობულური"* ლათინური რე, *globulus* შანენს მორჩილი სფეროს, სფეროიდის.

მაართა გლობულური გვართა, ნამუსჷთ მენცარეფქ მიოგორეს რდჷ მესიე 22. მურიცხეფიშ ჸათე გვართას მიოგორუ გერმანული მოჸოროფე ასტრონომიქ იოჰან აბრაჰამ ილექ, 1665 წანაშ 26 მარაშინათუთას. ანტიკური პერიოდიშ ასტრონომეფი (მაგალთო პტოლემე) იჩინენდეს გლობულური გვართას ომეგა კენტავრის, ნამუთ უტელესკოპეთ იძირე. მარა ოშწანურეფიშ გოძვენას ომეგა კენტავრი მერჩქინელი რდჷ მუჭოთ მურიცხი. 1667 წანას თიქ, ედმონდ ჰალეიშ ინიციატივათ, კლასიფიცირებულქ იჸუ მუჭოთ ნირსეულქ. მავითოჩხორა ოშწანურაშ დაჭყაფუს თიში კლასიფიკაციაქ კინ დითირჷ დო ჯონ ჰერშელიქ ომეგა კენტავრი მირჩქინუ გლობულური გვართათ.

1751-1753 წანეფს ფრანგი ასტრონომიქ ნიკოლა-ლუი დე ლაკაილიქ კატალოგიშა მიშეღჷ გლობულური გვართეფი: 47 ტუკანა, NGC 4833, მესიე 55, მესიე 69 დო NGC 6397.

ართ-ართი მაართა ასტრონომი ნამუთ ირკვიენდჷ გლობულური გვართეფს რდჷ უილიამ ჰერშელი. თიქ, რკვიებეფი დიდი ტელესკოპიშ გჷმორინაფათ დიჭყჷ 1782 წანაშე. ჸათე პერიოდიოშო რჩქინელი რდჷ ხვალე 34 გლობულური გვართა. ჰერშელიქ მიოგორუ ხოლო 36 გვართას. თიქ თაშნეშე მიშეღჷ ტერმინი *გლობულური გვართა*, მუში, 1789 წანას გიშაშქუმალირი ნირსეულეფიშ დო მურიცხეფიშ გვართეფიშ კატალოგის.

გლობულური გვართეფიშ რკვიებაშა დუდი თია მიშეღეს ჰარლოუ შეპლიქ, ჰენრიეტა ჰილ სვოუპიქ დო ჰელენ სოიერ ჰოგიქ. 1927-1929 წანეფს შეპლიქ დო ჰოგიქ აკეთეს გვართეფიშ კლასიფიკაცია მურიცხეფიშ კონცენტრაციათ. ჸათე კლასიფიკაცია აკმოდირთჷ XII   კლასიშე. მურიცხეფიშ არძაშე კაბეტი კონცენტრაცია რე კლასი I-ს.

გლობულური გვართეფს შეთმოფხვადუთ დახე არძა გალაქტიკას. სპირალური გალაქტიკეფს, მაგალთო ჩქინი გალაქტიკას, თინეფი იდვალუაფჷ გალაქტიკაშ გალენ, სფეროიდილ აბანს — გალაქტიკური ჰალოს. ჩქინი გალაქტიკა იკათუანს დოხოლაფირო 150 გლობულური გვართას, მარა შილებე თინეფიშ მუდანობა მეტი ხოლო რდას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Globular Clusters, Students for the Exploration and Development of Space Messier pages
* Milky Way Globular Clusters
* Catalogue of Milky Way Globular Cluster Parameters by William E. Harris, McMaster University, Ontario, Canada
* A galactic globular cluster database by Marco Castellani, Rome Astronomical Observatory, Italy

კატეგორია:გლობულური გვართეფი
კატეგორია:მურიცხეფიშ გვართეფი
ერიხ კესტნერი

**ემილ ერიხ კესტნერი** (გერმ. Emil Erich Kästner; დ. 23 ფურთუთა, 1899, დრეზდენი, საქსონიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 29 კვირკვე, 1974, მიუნხენი, ბავარია, გერმანია) — გერმანალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო სცენარისტი. შინელი რე სატირულ-იუმორისტული ლერსეფით დო ბაღანეფიშ ლიტერატურაშ ჟანრიშ რომანით ემილი დო დეტექტივეფი, თაშნეშე ავტობიოგრაფიული ნახანდით მუჟამსჷთ ვორდი ჭიჭე ბოში (1957), ნამუშ გეშათ მიპალუ საირქიანო ჰანს ქრისტიან ანდერსენიშ პრემია 1960 წანას. კესტნერი ამშვიშა რდჷ ნომინირაფილი ნობელიშ პრემიაშა.

დებადჷ დრეზდენს, საქსონიას. გურაფულენდჷ გერმანული ლიტერატურას, ფილოსოფიას დო ისტორიას ლაიფციგიშ უნივერსიტეტის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1925 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ჟურნალისტო. ლიტერატურული კარიერა 1920-იანი წანეფიშე დიჭყჷ. 1928 წანაშ დამორჩილს გიშართჷ კესტნერიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდიქ "ემილი დო დეტექტივეფი", ნამუქჷთ ავტორს პოპულარობა მოუღჷ. ხვალე გერმანიას გიმიჩინჷ წინგიშ 2 მილიონ ეგზემპლარქ. რომანი თანგილი რე მოსოფელიშ 59 ნინაშა.

გერმანიაშ ხეშულობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, კესტნერიშ მეხჷ რეპრესიეფქ ქიდიჭყჷ. კესტნერი გერმანალი ჭარუეფიშ გილდიაშე გეგშჸათეს დო თიში ნაჭარეფი დოჭვეს.

ერიხ კესტნერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1956 წანას გინოჩეს ნოღა მიუნხენიშ ლიტერატურული პრემია, 1957 წანას გეორგ ბიუხნერიშ პრემია. 1951 წანაშე 1961 წანაშახ რდჷ ჭარუეფიშ საირქიანო ასოციაცია პენ-კლუბიშ გერმანიაშ ფილიალიშ პრეზიდენტი. კესტნერიქ ღურუ კიბოთ, 1974 წანაშ 29 კვირკვეს. დასაფულებური რე მიუნხენიშ წიმინდე გიორგიშ სასაფლას. კესტნერიშ ღურაშ უკულ მალას, ბავარიაშ ხელუანობეფიშ აკადემიაქ დარსხუ კესტნერიშ ჯოხონობაშ ლიტერატურული პრემია.

## გიშნაგორა ნაჭარეფი
* *ემილი დო დეტექტივეფი* (1929)
* *ჭურჭული დო ანტონი* (1931)
* *35 მესი* (1931)
* *ფაბიანი* (1931)
* *ემილი დო სუმი ტკუბი* (1933)
* *მაფურინე კლასი* (1933)
* *სუმი კოჩი თირს* (1934)
* *გეორგი დო ინციდენტეფი* (1938)
* *ლიზა დო ლოტი* (1949)
* *ჩხოლარეფიშ კონგრესი* (1949)
* *13 თუთა* (1955)
* *მუჟამსჷთ ვორდი ჭიჭე ბოში* (1957)
* *ჭიჭე კოჩი* (1963)
* *ჩქიმი ბიძია ფრანცი* (1969)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ერიხ კესტნერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* 
* 

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი
კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი
კატეგორია:გერმანალი ნოველისტეფი
კატეგორია:გერმანალი სცენარისტეფი
კატეგორია:გერმანალი ჟურნალისტეფი
პალ ერდეში

**პალ ერდეში** (უნგრ. Erdős Pál; დ. 26 მელახი, 1913, ბუდაპეშტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 20 ეკენია, 1996, ვარშავა, პოლონეთი) — უნგრალი მათემატიკოსი. მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ მათემატიკოსო. ერდეშიქ მიშეღჷ დიდი თია დისკრეტული მათემატიკაშ, გრაფეფიშ თეორიაშ, რიცხუეფიშ თეორიაშ, მათემატიკური ანალიზიშ, მეხოლაფაშ თეორიაშ, მიარეეფიშ  თეორიაშ დო ალბათობაშ თეორიაშ რკვიებაშა. ერდეშიშ ინტერესეფიშ სფერო უმოსო რდჷ დისკრეტული მათემატიკა, სოდეთ თიქ გინოჭყვიდუ ბრელი უგნუჭყვადუ პრობლემა. თაშნეშე თიში რკვიებეფი ორხველუდჷ რამსეიშ თეორიას. ერდეში რე ავტორი დოხოლაფირი 1,500 მათემატიკური სტატიაშ, ნამუთ რეკორდული მუდანობათ რე მერჩქინელი.

დებადჷ ბუდაპეშტის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ბუდაპეშტიშ უნივერსიტეტის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 21 წანერი რდუნ თეშ, 1934 წანას. 1938 წანას ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ. ერდეში მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. თიქ 1951 წანას მიპალუ კოულიშ პრემია დო 1983 წანას ვოლფიშ პრემია მათემატიკას. ერდეში რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. თიში ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ერდეშიშ რიცხუ

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პალ ერდეში მათემატიკური გენეალოგიაშ პროექტის
* პალ ერდეში ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* პალ ერდეში ბიოგრაფია 
* ერდეშიშ ნაჭარეფიშ კოლექცია
* ერდეშიშ რიცხუშ პროექტი

კატეგორია:უნგრალეფი
კატეგორია:უნგრალი მათემატიკოსეფი
ფერდინანდ კონი

**ფერდინანდ იულიუს კონი** (გერმ. Ferdinand Julius Cohn; დ. 24 ღურთუთა, 1828, ბრესლაუ, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 25 მანგი, 1898, ბრესლაუ, პრუსიაშ ომაფე) — გერმანალი ბიოლოგი, მერჩქინელი რე ბაქტერიოლოგიაშ დო მიკრობიოლოგიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო.

დებადჷ ნოღა ბრესლაუს, ურიეფიშ ფანიას. 16 წანერი რდუნ თეშ გემშართჷ ბრესლაუშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ გურაფულენდჷ ბოტანიკას, ჰენრიხ გეპერტიშ ხემანჯღვერობათ. კონიქ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ომენცარე ხარისხი ბოტანიკას 1847 წანას. კონიქ 1849 წანას ბრესლაუშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ, სოდეთ მუში მენცარული კარიერაშ გოძვენას მუშენდჷ მაგურაფალო დო მარკვიებელო. კონიქ მიკროსკოპით გიმირკვიუ ჩანარეფიშ თოლეფიშ რდალა დო გორთუალა. 1860-1870-იან წანეფიშე უმოსო ირკვიენდჷ ბაქტერიეფს. კონიშ კონტრიბუციათ ბრესლაუშ უნივერსიტეტიქ გინირთჷ ჩანარეფიშ ფიზიოლოგიაშ დო მიკრობიოლოგიაშ ართ-ართ ინოვაციურ ცენტრო.

ფერდინანდ კონი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ აკეთჷ წყარჩანარეფიშ მუჭოთ ჩანარეფიშ კლასიფიკაცია დო თინეფიშ (წყარჩანარეფიშ) გუმორთუალა წვანე ჩანარეფიშე. კონიქ ბაქტერიეფი ფორმაშ მეჯინათ, დორთუ ოთხი ტიპო. ბაქტერიეფიშ ჸათე კლასიფიკაცია ასე ხოლო გიმირინუაფჷ. ფერდინანდ კონი რე დოხოლაფირო 150 პუბლიკაციაშ ავტორი.

ფერდინანდ კონიქ 1885 წანას მიპალუ ლევენჰუკიშ მენდალი დო 1896 წანას ლინეშ მენდალი. 1897 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ ურცხოალი მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფერდინანდ კონი ურიული ენციკლოპედიას
* ფერდინანდ კონი მოსოფელიშ ბიოგრაფიული ენციკლოპედიას

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ბიოლოგეფი
კატეგორია:გერმანალი ბოტანიკოსეფი
გერონტოლოგია

**გერონტოლოგია** (ბერძ. γέρων (გერონ) შანენს "რჩინუ კოჩი"-ს, -λογία (-ლოგია) "გჷმორკვიება") — სირჩინუეშ სოციალური, კულტურული, ფსიქოლოგიური, კოგნიტური დო ბიოლოგიური ასპექტეფიშ რკვიება რე. ტერმინი გერონტოლოგია მიშეღჷ რუსი ზოოლოგიქ ილია მეჩნიკოვქ. გერონტოლოგიაწკჷმა არხოს რე მედიცინაშ დარგი გერიატრია, ნამუშ ღანკი რჩინუ ადამიერეფიშ ლახარეფიშ სქილადაფა რე.

ოკითხეფს გერონტოლოგიაშ გეშა შეთმოფხვადუთ ისლამიშ ორქოშ ეპოქაშ მენცარეფიწკჷმა. იბნ სინა მუში შინელი ნახანდის "*მედიცინაშ კანონი*" ეთმოჭარუნს რჩინუეფიშ მუკოლუაფაშ ინსტრუქციეფს, შხვადოშხვა ლახარეფს, დიეტას დო შხვა. არაბი ექიმი იბნ ალ-ჯაზარი ეთმოჭარუნს რჩინუ ადამიერეფიშ მახასიათაფალ ლახარეფს, რულიშ დო შუენაშ პრობლემეფს, ღურაშ ბაძაძეფს.

ფრანგი ქიმიკოსი მიშელ-ეჟენ შევრელი (ნამუსჷთ 102 წანას უდგუდჷ შური) კოროცხუნდჷ ნამჷ-და სირჩინუე ოკო იგურუაფუდკო დო ირკვიებუდკო მენცარულო. გერონტოლოგიაშ ართ-ართ დჷმარსხუაფალო მერჩქინელი რე ილია მეჩნიკოვი, ნამუსჷთ გერონტოლოგიაშ მუმას ხოლო უძახჷნა. გერონტოლოგიაშ გოვითარაფაშა კაბეტი თია მიშეღჷ ამერიკალი ჯეიმს ბირენქ, ნამუშ ინიციატივათ დირსხჷ სირჩინუეშ ერუანულ ინსტიტუტიქ.

გერონტოლოგიაშ სუბდისციპლინეფი რე: ბიოგერონტოლოგია (გურაფულენს სირჩინუეშ ბიოლოგიურ პროცესეფს), სოციალური გერონტოლოგია, ენვირომენტალური გერონტოლოგია, იურისპრუდენციული გერონტოლოგია.

## რესურსეფი ინეტერნეტის
* მუ რე გერონტოლოგია?

კატეგორია:გერონტოლოგია
კატეგორია:სირჩინუე
კატეგორია:ბიოლოგიაშ დარგეფი