open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლევანტი

მინი|300px|ლევანტი
**ლევანტი** (ჯვ.  *ბჟაშ ელულა*) — სქირონაშქა ბჟაეიოლი ზუღაპიჯიშ ართამი ჯოხოდვალა, ნამუთ იკათუანს მუსხირენ ქიანას (სირია, ლიბანი, თურქეთი, იორდანია, ისრაელი, პალესტინა, ეგვიპტე), შხირას თე ტერმინი უმოს ინწრო წირეს იკათუანს. არაბეფი უჯვეშაშ ბორჯიშე თე ტერიტორიას მიშინუანა, მუჭოთ მაშრიყი, ურიეფი — მუჭოთ შამი ვარ-და შაამი.

## ქოძირით თაშნეშე
*მაშრიყი
*შქაწყარმალონი

## ლიტერატურა
*Braudel, Fernand, *The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Phillip II*
*Julia Chatzipanagioti: Griechenland, Zypern, Balkan und Levante. Eine kommentierte Bibliographie der Reiseliteratur des 18. Jahrhunderts. 2 Vol. Eutin 2006. ISBN 3-9810674-2-8
*Levantine Heritage site. Includes many oral and scholarly histories, and genealogies for some Levantine Turkish families.
*Philip Mansel, *Levant: Splendour and Catastrophe on the Mediterranean*, London, John Murray, 11 November 2010, hardback, 480 pages, ISBN 978-0-7195-6707-0, New Haven, Yale University Press, 24 May 2011, hardback, 470 pages, ISBN 978-0-300-17264-5

## რესურსეფი ინტერნეტის
*''France and the Levant'' 

კატეგორია:ლევანტი
კატეგორია:არხო ბჟაეიოლი
კატეგორია:სქირონაშქა ზუღა
დეპრესია

thumb|200px
**დეპრესია** () — ადამიერიშ ფსიქიკური აკორცუაფა, ნამუსთ ნეგატიური გენწყუაფა, სერდა დო მონჩალუა ახასიათენს; თაშნეშე გუნებაშ დო დუდიშ ფასებაშ გოუფრაშაფა, რინაშო ინტერესიშ დინაფა. დეპრესია შილებე გჷმიჭანუას ბიოლოგიურ, ფსიქოლოგიურ, სოციალურ დო რინაშ წესწკჷმა მერსხილ ფაქტორეფქ. თინა ქიმინჯენს მუჭოთ ადამიერიშ არზებაშა, თეშ გინაფეფშა დო რჯებაშა.

დეპრესია მონკა ფსიქიკური ლახარა რე, მარა პაციენტეფიშ 80% რსულას გიშმეკეთუ. ძალამ მონკა სახეშ დეპრესიაქ შილებე ადამიერი თეშ ქჷდარაგუას, ნამჷ-და თიქ მიოდინუას ინტერესი ირფელ თიშოთ, ნამუთ აინტერესენდჷ დო მოწონდჷ (ანჰედონია). დეპრესიაშ დიაგნოსტირაფას ორთუ ფსიქიატრი ვარ-და ფსიქოთერაპევტი. დეპრესიაშ სქილადა იკათუანს მუჭოთ ფსიქოთერაპიას, თეშ მედიკამენტურ ვარ-და პროცედურულ კურნალუას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დეპრესიაშ სიმპტომეფი დო გჷმმაჭანაფალეფი ბაძაძეფი 
* დეპრესიაშ სქილადაშ რზეფი 

## ლიტერატურა

*

კატეგორია:ფსიქიატრია
კატეგორია:ფსიქიკური დგომარობა
კატეგორია:ნეიროფსიქოლოგია
კატეგორია:ემოციეფი
რომანტიზმი

thumb|200px|right| ფრიდრიხი. ''მოშარე მუნაფეფიშ ზუღას''
**რომანტიზმი** — გემაჸვენჯობა ხელუანობას დო ლიტერატურას, გიჭყჷ XVIII ოშწანურას კაბეტ ბრიტანეთის დო გერმანიას, XIX ოშწანურას — საფრანგეთის, იტალიას დო ესპანეთის.

რომანტიზმშა გულა იღვენუ არტურ შოპენჰაუერიშ ფილოსოფიაქ, ნამუშ მეჯინათ ადამიერს უღჷ უგუხურგუ კორინი, ნება, მარა თე ნება გოჩინებაფილო მუთმოხვადჷ ხვალე უმაღალაშ ადამიერს, გენიას. აკა ჭყანა, ნამუთ ადამიერს შილებე მეხვარას თე შვანს რე ხელუანობა.

## რომანტიკოსი ჭარუეფი
* ნოვალისი
* გოტჰოლდ ეფრემ ლესინგი 
* იოჰან ვოლფგანგ გოეთე 
* ბაირონი
* ფრიდრიხ შილერი 
* უოლტერ სკოტი
* შელი
* თომას მური
* ფრანსულ რენე შატობრაინი
* მადამ დე სტალი
* ვიქტორ ჰიუგო
* ალექსანდრე დიუმა
* ჟორჟ სანდი 
* ლამარტინი
* ალფრედ დე მიუსე
* ალფრედ დე ვინი
* პროსპერ მერიმე
* ედგარ ალან პო
* ალექსანდრე ჭავჭავაძე
* გრიგოლ ორბელიანი
* ნიკოლოზ ბარათაშვილი
* ალექსანდრე პუშკინი
* მიხეილ ლერმონტოვი

## რომანტიკოსი ხანტუეფი დო მოწახნაკეეფი
* ეჟენ დელაკრუა
* თეოდორ ჟერიკო
* ფრანსისკო გოია
* ანტუან ჟოზეფ ვიერცი
* ადოლფ ფონ მენზელი
* გასპარ დავიდ ფრიდრიხი

## რომანტიკოსი კომპოზიტორეფი
[thumb|150px|right|[ჰექტორ ბერლიოზი, რომანტიკული მუსიკაშ ართ-ართი უშანულამაში წჷმმარინაფალი.]]
* ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი
* ვინჩენცო ბელინი
* ჯაკომო პუჩინი
* ჯუზეპე ვერდი
* ჟაკ ოფენბახი
* ანტონ ბრუკნერი
* ნიკოლო პაგანინი
* კარლ ჩერნი
* სერგეი რახმანინოვი
* იოჰან შტრაუსი (მუმა)
* კამილ სენ-სანსი
* იოჰან შტრაუს II
* ბჰექტორ ბერლიოზი
* ჟორჟ ბიზე
* ალექსანდრე ბოროდინი
* იოჰანეს ბრამსი
* ფრედერიკ შოპენი
* პოლ დუკასი
* ედვარდ გრიგი
* ფერენც ლისტი
* გუსტავ მალერი
* ფელიქს მენდელსონ-ბართოლდი
* ფრანც შუბერტი
* რობერტ შუმანი
* ალექსანდრე სკრიაბინი
* პეტრე ჩაიკოვსკი
* რიხარდ ვაგნერი
* კარლ მარია ფონ ვებერი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* რომანტიზმი, ლიტერატურული დო კულტურული მალობა
* რომანტიზმიშ ისტორია

კატეგორია:რომანტიზმი
კატეგორია:ხანტურული გემაჸვენჯობეფი
კატეგორია:ლიტერატურული გემაჸვენჯობეფი
ამიანე მარცელინე

**ამიანე მარცელინე** (ლათ. Ammianus Marcellinus, ბერძ. Αμμιανός Μαρκελλίνος; დ. დოხოლაფირო 330 — ღ. დოხოლაფირო 391-400) — ჯვეში რომალი ისტორიკოსი დო ოურდუმე მოღალე, მონაწილენდჷ რომი-სპარსეთიშ ლჷმეფს მანთხა ოშწანურაშ შქა პერიოდეფს. რე ავტორი ლათინური ნინაშა ჭარილი ისტორიული ხასიათიშ ნახანდიშ "*საქვარეფი*" (*Res gestae*).

ნახანდის ეჭარილი რე მოლინეფი ნერვაშ რომიშ იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშულაშე (96 წ.) იმპერატორი ვალენტიშ ღურაშახ ადრიანოპოლიშ ლჷმას (378). მარა ჩქინი ბორჯიშა მაჭირინუ ნახანდიშ ჸეთი ნორთიქ, ნამუთ ეთმოჭარუნს ისტორიას 353 წანაშე 378 წანაშახ.

ამიანე დაბადებე რომიშ პროვინცია სირიას, დოხოლაფირო 330 წანას. ჯგირო ნოჩქვე ლათინური დო ბერძენული ნინეფი. ოურდუმე კარიერაშ თებაშ უკულ, ამიანე რომს ნოცხოვრებუე, სოდეთ უჭარუ მუში შინელი ნახანდი. ამიანეშ ღურაშ ზუსტი თარიღი ვარე რჩქინელი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* ამიანე მარცელინე ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:რომალეფი
კატეგორია:რომალი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 330
არიანე

**არიანე ნიკომედიარი** (ბერძ. Ἀρριανός, ლათ. Lucius Flavius Arrianus; დ. დოხოლაფირო 86/89 — ღ. დოხოლაფირო 146/160) — ბერძენი ისტორიკოსი, ჭარუ, ფილოსოფოსი დო ოურდუმე მოღალე. თიში არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე *[[ალექსანდრეშ ანაბასისი]]*.

ჸათე ნახანდის ეჭარილიე ალექსანდრე მაკედონარიშ ოურდუმე კამპანიეფი, გიშაკერზაფილო თიში ლჷმეფი სპარსეთიშ იმპერიას ჯვ.წ. 336-323 წანეფს. ალექსანდრეშ ანაბასისი ბერძენი ისტორიკოსიშ ქსენოფონტიშ ანაბასისიშ იმიტაციათ (სტრუქტურა, სტილი, აკოდგინალუა) რე ჭარილი.

არიანეშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშანალი რე ინდიკა, სოდეთ მოჩამილი რე აზიაშ, გიშაკერზაფილო ინდოეთიშ ოურდუმე ისტორია. წინგი დეტალურო ეთმოჭარუნს ალექსანდრეშ ართ-ართი მანჯღვერთარიშ ნეარქოსიშ ვოიაჟის ინდოეთიშე სპარსეთიშ ჸუჯიშა. ინდიკა შანულამი ნახანდი რე ჯვეში ინდოეთიშ ისტორიაშ, გეოგრაფიაშ დო კულტურაშ ორკვიებელო.

საქორთუოშ ისტორიაშო კაბეტი შანულობა უღჷ არიანეშ ნახანდის *[[შარალუეფი უჩა ზუღაშ მუკი]]*. ჸათე ნახანდიშ მაართა ნორთის მოჩამილიე უჩა ზუღაშ წყარპიჯიშ დოხასიათაფა ტრაპეზუნტიშე დიოსკურიაშა. არიანე ეთმოკოროცხუნს ზუღაშპიჯის მახორუ ტომეფს (სანეფი, მაკრონეფი, ჰენიოხეფი, ზიდრიტეფი, ლაზეფი, სანიგეფი, აფშილეფი, აბაზგეფი), შინანს თინეფიშ მაფეფს, თაშნეშე ეჭარუნს ჸათე ტომეფიშ ურთიართობას რომიწკჷმა. არიანეს მოშინაფილი აფჷ ზუღაშპიჯის მადვალუ ჯიხეფი ხოლო (აფსაროსი, ფაზისი, სებასტოპოლისი).

არიანექ დებადჷ ნიკომედიას, ბითინიაშ ნანანოღას. არიანეს ჯგირი გონათაფა მეუღებჷ. უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი. რდჷ სენატორი, კონსული, კაპადოკიაშ პრეფექტი (გუბერნატორი). არიანე რომიშ იმპერატორიშ ადრიანეშ მაჸალე ჸოფე. 

რომალი ისტორიკოსი დიონ კასიუსი ჭარუნს, ნამდა ბარ-კოხბაშ არყებაშ უკულ, იბერიაშ მაფა ფარსმან II-შ ინიციატივათ, ალანეფი გემშაჭკირენა მოხურგე ტერიტორიეფიშა, თაშნეშე კაპადოკიაშა, სოდეთ თინეფი მუჯალაგუნა არიანეშ ლეგიონეფს.

არიანექ კაპადოკიაშ პრეფექტობაშ ბორჯის იშარალჷ უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლი წყარპიჯეფს. ჸათე შარალუას, უკულ გიარსხუ ნახანდიქ "*შარალუეფი უჩა ზუღაშ მუკი*".

არიანეს რომიშ იმპერატორიშ კარს სერიოზული დო შანულამი რეპუტაცია ნოღვე. თინა მუში დუც ფშხირას მიშინუანდჷ მუჭოთ *"მაჟირა ქსენოფონტი"*-ს.

## ლიტერატურა
* P. A. Stadter, Arrian of Nicomedia, Chapel Hill, 1980.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არიანე ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი ისტორიკოსეფი
მარკუს ავრელიუსი

**მარკუს ავრელიუს ანტონინუსი** (ლათ. Marcus Aurelius Antoninus; დ. 26 პირელი, 121 — ღ. 17 მელახი, 180) — რომიშ იმპერატორი ანტონინუსეფიშ დინასტიაშე 161-180 წანეფს დო სტოიცისტი ფილოსოფოსი. ავრელიუსი რდჷ რომული თინჩალაშ პერიოდიშ ეკონია წჷმმარინაფალი დო რომიშ ხუთი ჯგირი იმპერატორიშე ეკონია. 140, 145 დო 160 წანეფს უკინებუდჷ რომიშ კონსულიშ პოსტი.

დებადჷ პრეტორი მარკუს ანიუს ვერუსიშ დო თიში ალმასქუ დომიცია ლუცილაშ ფანიას. მარკუსის მუმაქ ადრე დუღურჷ დო თის უმოსო დიდა დო ბაბუ რდუნდეს. ჭიჭე რდუნ თეშ მარკუსი ანტონინუს პიუსიქ ქიმიისქუალუ.

მარკუსის ახალნორდობას ჯგირი გონათაფა მეუღებუ. თიში მაგურაფალეფი რდეს ჰეროდე ატიკუსი დო მარკუს კორნელიუს ფრონტონი. 145 წანას მარკუსიქ ოსურო ქიმიჸუნჷ ანტონინუსიშ ძღაბი ფაუსტინა.

161 წანას დოღურჷ ანტონინუს პიუსიქ დო იმპერატორიშ ხვისტაშა გეშართჷ მარკუს ავრელიუსიქ, ლუციუსიწკჷმა ართო, ნამუთ თაშნეშე ანტონინუსიშ სქუალაფირი რდჷ. ლუციუსიშ ღურაშახ (169 წანას), ჟირი იმპერატორი ართო მართუნდჷ რომიშ იმპერიას. თენა ისტორიული პრეცენდენტი რდჷ.

მარკუს ავრელიუსიშ იმპერატორობა იხასიათებუ ოურდუმე კონფლიქტეფით. რომი ოლიმუდჷ პართიაშ იმპერიას დო დიდი სომხეთის. მარკუს ავრელიუსიქ ორჯგინჷ მარკომანეფს, კვადეფს, სარმატალი იაზიგეფს დო მარკომანული ლჷმეფს მიოჭირინუ გომორძგუას. მარა ჸათე დო შხვა გერმანული ტომეფიშ პრობლემაქ ავრელიუსის იშენ ვეგნაჭყვიდუ. ავრელიუსიშ მართუალაშ ბორჯის ძალამს გენძალიერჷ ქირსიანეფიშ თხოზინქ, მარა ჸათე საქვარს ავრელიუსი პერსონალურო ვაკათუდჷ. 165-166 წანეფს რომიშ იმპერიას გიფაჩჷ პანდემიაქ, ნამუქჷთ იმპერიას კაბეტი ზარალი მიორინუ დო მოჯალაგუ დოხოლაფირო 5-10 მილიონი მახორუ.

მუჭოთ წოხოლენი შხვა იმპერატორეფს, მარკუს ავრელიუსის მონძე ვაუსქუალუაფუ. ავრელიუსიშ ღურაშ უკულ იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ კომოდუსიქ, ნამუთ მუმაწკჷმა ართო მართუნდჷ იმპერიას 177 წანაშე. ავრელიუსიშ ღურაშ უკულ, კომოდუსიქ ხვალახე მამართალო გჷნირთჷ.

მარკუს ავრელიუსი რდჷ გიშარჩქინელი მოარზუანე დო ფილოსოფოსი. თიში შანულამი ნახანდი რე *"მედიტაციეფი"*, ნამუთ სერიოზული წყუ რე ანტიკური სტოიცისტური ფილოსოფიაშ ორკვიებელო.

## ლიტერატურა
* Birley, Anthony R. Marcus Aurelius: a biography. London: Routledge, 1966, rev. 1987.
* McLynn, Frank. Marcus Aurelius: A Life. New York: Da Capo Press, 2009.
* McLynn, Frank. Marcus Aurelius: Warrior, Philosopher, Emperor. London: Bodley Head, 2009.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:სტოიცისტი ფილოსოფოსეფი
ანტონინუს პიუსი

**ანტონინუს პიუსი** (ლათ. Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius; დ. 19 ეკენია, 86 — ღ. 7 მელახი, 161) — რომიშ იმპერატორი 138-161 წანეფს, ანტონინუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

დებადჷ რომიშ სენატორიშ ტიტუს ავრელიუს ფულვუსიშ ფანიას. ანტონინუსის იმპერატორი ადრიანეშ ბორჯის უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი. რდჷ კონსული დო აზიაშ პროკონსული. ღურაშახ იმპერატორი ადრიანექ ანტონინუსი მონძეთ ქისქუალუ.

ანტონინუს პიუსიშ იმპერატორობა იხასიათებუ თინჩალათ, პოლიტიკური დო ეკონომიკური მეჭირინაფეფით. ანტონინუსიშ მართუალაშ ბორჯის, 142-154 წანეფს, რომქ შოტლანდიას ეიოგჷ 63 კილომეტრიანი საფორტიფიკაციო დგჷმილეფი, ნამუეფსჷთ ანტონინეშ კიდალას უძახუდეს.

ანტონინუს პიუსიშ ღურაშ უკულ, იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართეს თიში სქუალაფირეფქ: მარკუს ავრელიუსიქ დო ლუციუს ვერუსიქ.

## ლიტერატურა
* Hüttl, W. (1936) [1933]. Antoninus Pius. Vol. I & II, Prag.
* Bury, J. B. (1893). A History of the Roman Empire from its Foundation to the Death of Marcus Aurelius. Harper.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
ადრიანე

**პუბლიუს ელიუს ტრაიანუს ადრიანე** (ლათ. Publius Aelius Traianus Hadrianus; დ. 24 ღურთუთა, 76 — ღ. 10 კვირკვე, 138) — რომიშ იმპერატორი 117-138 წანეფს, ანტონინუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. *"ხუთი ჯგირი იმპერატორი"*-შე ართ-ართი რე. ადრიანე შინელი რე რომიშ იმპერიაშ ომენოღალე დო ოურდუმე რეკონსტრუქციათ. თიქ ქიმიოტუ წიმოხონი ტრაიანეშ ექსპანსიური, ტერიტორიული გოფართინაფაშ პოლიტიკა მესოპოტამიას, ასურეთის, სომხეთის, დაკიას დო უმოსი შანულობა ქიმეჩჷ იმპერიაშ სანძღოეფიშ გამანგარებას დო იმპერიას მახორუ შხვადოშხვა კათეფიშ გოართოიანაფას.

ადრიანეშ პოლიტიკას რომიშ სენატი ავტორიტარულო თვალუნდჷ. სენატის ფშხირას უღუდჷ კონფლიქტი იმპერატორიწკჷმა.

ადრიანე შარალენდჷ იმპერიაშ მასშტაბით დო მუ პერსონალურო გინმოჭყვიდუნდჷ შხვადოშხვა პროექტეფიშ საქვარეფს. თიქ, რომიშ პროვინცია ბრიტანეთის ეიოგჷ ფორტიფიკაციეფი, ნამუეფსჷთ ადრიანეშ კიდას უძახუდეს. ადრიანეშ იმპერატორობაშ ბორჯის რეკონსტრუქცია უკეთეს რომიშ პანთეონს, ეიოგეს ვენერაშ დო რომაშ ოხვამე, გაახალეს ალექსანდრიაშ სერაპეუმი. ადრიანე ბერძენული კულტურაშ მოჸოროფე რდჷ. თიში ინიციატივათ ათენს ქიგედგეს ადრიანეშ თაღი. ადრიანეშ ბორჯის ათენქ მიპალუ რომიშ იმპერიაშ კულტურული ნანანოღაშ შანულობა. 

იმპერატორობაშ ეკონია ბორჯის, ადრიანექ მოჯალაგუ ბარ-კოხბაშ არყება. 138 წანას ადრიანექ გისქუალუ ანტონინუს პიუსი დო ქჷმწარინუ თინა მუში მონძეთ.

## ლიტერატურა
* Everitt, Anthony (2009). Hadrian and the triumph of Rome. New York: Random House. 
* Henderson, Bernard W. (1923). Life and Principate of the Emperor Hadrian. London: Methuen.
* Ish-Kishor, Sulamith (1935). Magnificent Hadrian: A Biography of Hadrian, Emperor of Rome. New York: Minton, Balch and Co.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:რომიშ გაღორონთებული იმპერატორეფი
კატეგორია:II ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
ტრაიანე

**მარკუს ულპიუს ტრაიანე** (ლათ. Marcus Ulpius Trajanus, დ. 18 ეკენია, 53 — ღ. 11 მარაშინათუთა, 117) — რომიშ იმპერატორი 98-117 წანეფს, ანტონინუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. *"ხუთი ჯგირი იმპერატორი"*-შე ართ-ართი რე.

ტრაიანექ დებადჷ იტალიკას, რომიშ სენატორიშ მარკუს ულპიუს ტრაიანეშ დო თიში ალმასქუშ მარციაშ ფანიას. ახალნორდი ტრაიანექ ურდუმე კარიერული წჷმოძინას მიოჭირინუ იმპერატორი დომიციანეშ მართუალაშ ბორჯის. ნინალენდჷ ლეგატო ტარაკონული ესპანეთის. უკულ ალურდჷ იმპერატორს ლუციუს ანტონიუს სატურნინუსიშ არყებაშ ბორჯის. უკულიანი პერიოდეფს ტრაიანე რდჷ რომიშ პროვინციეფიშ გერმანიაშ დო პანონიაშ მამართალი. ახ.წ. 96 წანას, დომიციანე დოთირუ ნერვაქ, ნამუთ რჩინი რდჷ დო სქუა ვაჸუნდჷ. არმიაშ რანწყეფს ნერვას პოპულარობა ვაუღუდჷ. პრეტორიანელეფიშ გვარდიაშ არყებაშ უკულ, ნერვაქ ქისქუალუ უმოსი პოპულარული ტრაიანე დო თინა გჷმაცხადჷ მუში მონძეთ.

ტრაიანექ იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ 98 წანაშ 28 ღურთუთას. თიქ მალას ქიდიჭყჷ შანულამი პროექტეფი, მაგალთო ეიოგჷ ფორუმი, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რდჷ. ტრაიანექ გეჭოფუ ნაბატეა დო დაკია. პართიაწკჷმა ლჷმეფით, რომიშ აკოდგინალუაშა გემშართჷ სომხეთიქ, მესოპოტამიაქ დო ასურეთიქ. 117 წანაშ მარაშინათუთას, მუჟამსჷთ ტრაინე რომიშა გემით ირთუდჷ, ქიდელახჷ დო დოღურჷ კილიკიაშ ნოღა სელინუნტის. რომიშ სენატიქ ტრაიანეს ტიტული *optimus* ("საუჯგუშო") ქიმეჩჷ. ღურაშ უკულ, ტრაიანე სენატიქ გაღორონთუ.

ტრაიანეშ ღურაშ უკულ, იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ თიში სქუალაფირი ადრიანექ.

## ლიტერატურა
* Bennett, Julian (2001). Trajan. Optimus Princeps. Bloomington: Indiana University Press.
* Jackson, N. Trajan: Rome's Last Conqueror, 1st edition, GreenHill Books, 2022.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:რომიშ გაღორონთებული იმპერატორეფი
კატეგორია:II ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
პალესტინაშ ერუანული ადმინისტრაცია

**პალესტინაშ ერუანული ადმინისტრაცია** (**პეა** ვარ-და **პა**;  *ას-სულთა ალ-უათანიაჰ ალ-ფილასტინიაჰ*) — ადმინისტრაციული ორგანიზაცია გოჭყაფილი პალესტინაშ ტერიტორიეფიშ ომართალო.

პალესტინაშ ერუანული ხეშუულობაქ 1994 წანას, პალესტინაშ გოდუდიშულაფაშ ორგანიზაციაშ დო ისრაელიშ თარობაშ შქას დოდვალირი ოსლოშ ხეკულუაშ ოსხირშა გიმიქიმინჷ, მუჭოთ ხუთ წანიანი ობორჯე თარობაქ, ნამუშ ბორჯისჷთ ტერიტორიაშ საბოლა სტატუსიქ კუნთხუეფს შქას მორაგადეფით (ნამუქჷთ ვეჸუ) გოთანჯელედკო ოკო. ოსლოშ ხეკულუაშ მეჯინათ, პალესტინაშ თარობა ღებულენდჷ პალესტინაშ ურბანულ ტერიტორიას ომენოღალე ოკითხირეეფიშ რსულ ("არეა A") დო გალეგანობეფს გოხურგელი კონტროლიშ ნებას ("არეა B"). დოსქილადირი ტერიტორია, ურიეფიშ ხორუეფი, იორდანიაშ რზენი დო ხორუეფიშ მემარსხუაფალი რზეფიშ კონტროლი გინმიშჷ ისრაელიშ ხეშა ("არეა C"). ბჟაეიოლი იერუსალიმიშ ოკითხირე ხეკულუაშა ვენშმიშჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
*პალესტინაშ სახენწჷფო

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Palestinian Basic Law – A collection of various propsals and amendments to the Basic Law of Palestine
* Columbia University Libraries – ''Palestine'', directory category of the WWW-VL.
*

ერუანული ადმინისტრაცია
კატეგორია:აზიაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
ნერვა

**მარკუს კოკცეიუს ნერვა** 
(ლათ. Marcus Cocceius Nerva; დ. 8 გერგობათუთა, 30 — ღ. 27 ღურთუთა, 98) — რომიშ იმპერატორი 96-98 წანეფს. იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ 66 წანერი რდუნ თეშ. რდჷ მაართა წჷმმარინაფალი ანტონინუსეფიშ დინასტიაშ, ნამუქჷთ დოთირუ ფლავიუსეფიშ დინასტია. ნერვა  იმპერატორი ნერონიშ გოსქუალაშ შანულამი მაკათური დო ილაჸაფჷ კაბეტი როლი 65 წანაშ პიზონიშ კონსპირაციაშ (ნამუშ ღანკი ნერონიშ ჸვილუა რდჷ) დონწყუმას. მუჭოთ ფლავიუსეფიშ ლოიალისტის, უკინებუდჷ კონსულიშ პოსტი 71 დო 90 წანეფს, ვესპასიანეშ დო დომიციანეშ ბორჯის. 96 წანაშ 18 ეკენიას დოჸვილეს დომიციანე. თიმ დღას რომიშ სენატიქ ახალი იმპერატორო გეგმაცხადჷ ნერვა.

ნერვაშ კუნტა პერიოდიშ მართუალა იხასიათებუ იმპერიაშ ფინანსური დო ეკონომიკური პრობლემეფით. თაშნეშე, რომაული არმიაშ რანწკეფს ნერვას ვეიაჭოფჷ პოპულარობაქ. 97 წანას, პრეტორიანული გვარდიაშ ინიციატივათ დო ნძალებათ ნერვაქ მონძეთ გიმისქუალუ ტრაიანე, ნამუთ უმოსი გოლინიანი დო პოპულარული რდჷ. ნერვაქ ღურუ 98 წანაშ 27 ღურთუთას. მუში მონძე ტრაიანექ თინა გაღორონთუ. 

ანტიკური პერიოდიშ ისტორიკოსეფს ნერვა ჭკვერი პოლიტიკოსო დო იმპერატორო მიოჩუდეს. ნერვა რდჷ რანწკით მაართა ხუთი ჯგირი იმპერატორიშე.

## ლიტერატურა
* იმპერატორი ნერვა ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:რომიშ გაღორონთებული იმპერატორეფი
დომიციანე

**ტიტუს ფლავიუს დომიციანე** (ლათ. Titus Flavius Domitianus; დ. 24 გჷმათუთა, 51 — ღ. 18 ეკენია, 96) — რომიშ იმპერატორი 81-96 წანეფს, ფლავიუსეფიშ დინასტიაშ ეკონია წჷმმარინაფალი. იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ მუში უნჩაში ჯიმაშ ტიტუსიშ ღურაშ უკულ. დომიციანეს დესპოტი დო პარანოიდული დიქტატორო მითმირჩქინანდეს ანტიკური ავტორეფი: ტაციტუსი, პლინიუს უკულაში, სვეტონიუსი. თეხანური ისტორიკოსეფიშ არზით დომიციანე რდჷ უბადო, მარა ეფექტური ავტოკრატი. 

დომიციანე ფშხირას უღუდჷ კონფლიქტური ურთიართობა რომიშ სენატიწკჷმა. 96 წანას დომიციანე დოჸვილეს დო ახალი იმპერატორო გჷმაცხადეს ნერვა.

## ქოძირით თაშნეშე
* რომიშ იმპერატორეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:რომიშ ნაჸვილა იმპერატორეფი
პროკრასტინაცია

thumb|ტანჯება, წამება, სტრესი — შხირას მერსხილი რე პროკრასტინაციაწკჷმა.
**პროკრასტინაცია** (ზიტყვაშე  „გინოდვალა“, „გოშქვაფა“; -შე კჷნე თეჯგურა შანულობათ, მოურს -შე „ჭუმე“ ვარ-და  „ჭუმენერი“ +  „-შო, გეშა“) — ფსიქოლოგიას, შანულამი დო ბიწორი საქვარეფიშ იროიანი გინოდვალაშა ნჭაფა, ნამუთ გჷმიჭანუანს ოთელარე პრობლემეფს დო საჭვებო ფსიქოლოგიურ ეფექტეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ადამიერული რჯება
კატეგორია:პიჯული გოვითარაფა
კატეგორია:მოტივაცია
კატეგორია:სტრესი
ტიტუსი

**ტიტუს ფლავიუს ვესპასიანე** (ლათ. Titus Flavius Vespasianus; დ. 30 ქირსეთუთა, 39 — ღ. 13 ეკენია, 81) — რომიშ იმპერატორი 79-81 წანეფს, ფლავიუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

იმპერატორობაშახ ტიტუსი რდჷ შანულამი მანჯღვერთარი. მონაწილენდჷ მაართა იუდეარეფიშ ლჷმას. ლჷმაშ მიმალობაშ ბორჯის, 68 წანას იმპერატორი ნერონქ დუდი დიჸვილუ. ნერონიშ ღურას მაჸუნჷ კუნტა ომენოღალე ლჷმაქ. 69 წანას ხვისტა ხეშა ქაშეჸოთუ ტიტუსიშ მუმაქ ვესპასიანექ.

70 წანას ტიტუსიქ გეჭოფჷ იერუსალიმი დო მოჯალაგუ მაჟირა ოხვამე. ჸათე ოურდუმე მეჭირინაფეფიშ გეშათ, ტიტუსის მუნწყის ტრიუმფი დო ღურაშ უკულ  (დომიციანეშ ბორჯის) ეიოგეს ტიტუსიშ ჯოხოდვალაშ თაღი.

მუში მუმაშ, ვესპასიანეშ მართუალაშ ბორჯის ტიტუსის უკინებუდჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაშ პრეფექტიშ პოსტი. 79 წანაშ 23 მანგის დოღურჷ ვესპასიანექ დო იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ ტიტუსიქ. ტიტუსის ჯგირი მამართალო მითმირჩქინანდეს სვეტონიუსი დო თიხანური პერიოდიშ შხვა ისტორიკოსეფი.

ტიტუსიქ გათუ კოლოსეუმიშ ეგაფა, ნამუშ პროექტი ვესპასიანექ დიჭყჷ. ტიტუსი ხვალე ჟირი წანას მართუნდჷ რომს. თიქ 81 წანაშ 13 ეკენიას ღურჷ. ტიტუსი დოთირუ უკულაში ჯიმაქ დომიციანექ. ღურაშ უკულ ტიტუსი რომიშ სენატიქ გაღორონთუ.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
დიონ კასიუსი

**დიონ კასიუსი** (ბერძ. Δίων Κάσσιος, ლათ. Lucius Claudius Cassius Dio Cocceianus; დ. დოხოლაფირო 165 — ღ. დოხოლაფირო 235) — რომალი ისტორიკოსი დო სენატორი, "*რომიშ ისტორია*"-შ ავტორი.

დიონ კასიუსიქ დებადჷ ბითინიაშ ნოღა ნიკეას. დიდა ბერძენი ჸუნდჷ. დიონ კასიუსის მუში პოლიტიკური რინაშ გოძვენას უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი. იმპერატორი კომოდუსიშ ბორჯის რდჷ სენატორი. ლუციუს სეპტიმიუს სევერუსიშ ღურაშ უკულ, რდჷ სმირნაშ გუბერნატორი. დოხოლაფირო 205 წანას გინირთჷ კონსულო. თაშნეშე მუშენდჷ პროკონსულო აფრიკას დო პანონიას. იმპერატორი ალექსანდრე სევერუსიქ 229 წანას დიონი კინ ქუდანიშნჷ კონსულო. რინაშ ეკონია წანეფს დიონ კასიუსიქ ბითინიაშა დირთჷ, სოდეთ დოღურე დოხოლაფირო 235 წანას.

დიონ კასიუსი რე ავტორი მონუმენტური ნახანდიშ *"რომიშ ისტორია"*, ნამუთ იკათუანს 80 წინგის დო ჭარილიე ბერძენული ნინაშა. კასიუსი ვითი წანაშ გოძვენას შაყარანდჷ ინფორმაციეფს, წყუეფს, დოკუმენტური მასალას დო უკულ 12 წანას ჭარუნდჷ რომიშ ისტორიას. წინგი ეთმოჭარუნს რომიშ 1,400 წანიანი პერიოდის. იჭყაფჷ მითოლოგიური თხობელუეფით, ენეასიშ იტალიაშა მულათჷ. წინგის მოჩამილი რე რომიშ დორსხუაფა (ჯვ.წ. 753 წანა), რომიშ რესპუბლიკაშ ფორმირაფა (ჯვ.წ. 509), იმპერიაშ დორსხუაფა (ჯვ.წ. 27). წინგი ითებუ იმპერატორი ალექსანდრე სევერუსიშ მართუალათ.

კასიუსიშ რომიშ ისტორიაშ ბრელი ნორთიქ ჩქინი ბორჯიშა თელო მაჭირინუ, მარა კანკალე ნორთიშე ხვალე ფრაგმენტეფი რე ასქილადირი.

რომიშ ისტორიას კაბეტი შანულობა უღჷ საქორთუოშ ისტორიაშ რკვიებეფიშო ხოლო.

## აკოდგინალუა
### რომიშ ისტორიაშ წინგეფი

## ლიტერატურა
* Millar, Fergus (1964). A Study of Cassius Dio. Clarendon Press.
* Lange, Carsten Hjort; Madsen, Jesper Majborm, eds. (2016). Cassius Dio: Greek Intellectual and Roman Politician.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:რომალეფი
კატეგორია:რომალი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:რომალი სენატორეფი
კატეგორია:რომალი კონსულეფი
კატეგორია:დუნაბადი 165
კატეგორია:ნაღურა 235
ვიტელიუსი

**ავლუს ვიტელიუსი** (ლათ. Aulus Vitellius; დ. 24 ეკენია, 15 — ღ. 20 ქირსეთუთა, 69) — რომიშ იმპერატორი ბრუო თუთაშ გოძვენას, 69 წანაშ 19 პირელიშე 20 ქირსეთუთაშახ.

ვიტელიუსის უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი. 48 წანას გიშაგორილქ იჸუ კონსულო, 60/61 წანას ვიტელიუსი რდჷ აფრიკაშ პროკონსული. 68 წანას, ვიტელიუსი ხემანჯღვერენდჷ რომიშ ლეგიონეფს თუდოლენი გერმანიაშ პროვინციას. მალას რომიშ არმიეფქ თოდოლენი დო ჟიმოლენი გერმანიას ეარყეს რომიშ იმპერატორიშ გალბაშ მეხჷ დო იმპერატორო გეგმაცხადეს ვიტელიუსი. ომენოღალე ლჷმაშ ბორჯის, ნამუსჷთ ოთხი იმპერატორიშ წანას უძახჷნა, გალბა დოჸვილო ოტონქ დო თიქ გინირთჷ იმპერატორო. ბედრიაკუმიშ მაართა ლჷმას ვიტელიუსიქ ორჯგინჷ ოტონიშ ნძალეფს, ოტონქ დუდი დიჸვილუ დო რომიშ სენატიქ ახალი იმპერატორო გჷმაცხადჷ ვიტელიუსი.

ვიტელიუსი რომს მართუნდჷ ხვალე ბრუო თუთას. რომიშ იმპერიაშ ბჟაეიოლი პროვინციეფს, რომიშ ლეგიონეფქ იმპერატორო გეგმაცხადეს მუნეფიშ მანჯღვერთარი ვესპასიანე. ვესპასიანექ ნძალეფი გაერთიანჷ სირიაშ მამართალი გაიუს ლიცინიუს მუციანუსი დო პანონიაშ გენერალი მარკუს ანტონიუს პრიმუსიწკჷმა. ვესპასიანექ ქიდეკინჷ ეგვიპტე, მუციანუსიქ დო პრიმუსიქ 69 წანაშ 24 გჷმათუთას ბედრიაკუმიშ მაჟირა ლჷმას,  ორჯგინეს ვიტელიუსიშ ლეგიონეფს. ვიტელიუსის გინორინა ულამუდჷ, მარა ალმარენჯეფქ თეში ნება ვემეჩეს. უკულ თეს მაჸუნჷ უბადუ ლჷმეფქ რომიშო, ვესპასიანეშ დო ვიტელიუსიშ ნძალეფს შქას. 

რომიშ ურბანული ლჷმაშ ბორჯის დოღურჷ დოხოლაფირო 50,000 ადამიერქ. რომიშ დგჷმილეფიშ უმეტაშობა მოჯალაგეს, თაშნეშე იუპიტერიშ ოხვამე. ვიტელიუსი გეგთასერგელეს ოტყობინჯე არდგილიშე, მიდეჸონეს გემონიაშ ტერასაშა დო დოჸვილეს. ვიტელიუსიშ ეკონია ზიტყვეფი ჸოფე: "მარა, მა თქვანი იმპერატორი ვორდი". სვეტონიუსიშ ნტკიცებათ, ვიტელიუსიშ რსხული გეგნაჸათეს წყარმალუ ტიბრიშა. დიონ კასიუსიშ ვერსიათ, ვიტელიუსის დუდი მეკვათეს დო თიში დუდი რომიშა ოდღახუებელო გეგშეღეს.

## ლიტერატურა
* ვიტელიუსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ვიტელიუსიშ ბიოგრაფია Livius.org-ის

კატეგორია:ნაღურა 20 ქირსეთუთა
კატეგორია:ნაღურა 69
კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ნაჸვილა რომიშ იმპერატორეფი
ელ-დორადოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი

thumb|right|250px|ელ-დორადოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი
thumb|right|250px|უწოხიანი ტერმინალი
thumb|right|250px|გჷმოცხადებაშ სისტემა აეროპორტიშ სისტემას
**ელ-დორადოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი** (;  — წოროგჷმორინაფონი ეროპორტი, კოლუმბიაშ ნანანოღა ბოგოტაშ ბჟადალშე 15 კილომეტრიშ მეძენას. მიშმურს მოსოფელიშ 50 აეროპორტშა გეჸვენჯი მაძირაფალეფით: მოშარეეფრთაფათ (მასუმა აბანს იკენს ლათინურ ამერიკას), ორზოლრთაფათ, ოჰეერე ხვამარდეფიშ ეფურჷნუეფიშ დო დოფურჷნუეფიშ მუდანობათ (მაჟირა აბანი ლათინურ ამერიკას). ელ-დორადო — კოლუმბიაშ უშხუაში აეროპორტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა ''ელ-დორადოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი'' 
* Authorized itineraries by the Aerocivil (only passenger airlines) 

კატეგორია:კოლუმბიაშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ლათინური ამერიკაშ აეროპორტეფი
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ აეროპორტეფი
კარაკალა

**მარკუს ავრელიუს ანტონინუსი** (დაბადებაშ ჯოხო: **ლუციუს სეპტიმიუს ბასიანუსი**, ლათ. Lucius Septimius Bassianus, დ. 4 პირელი, 188 — ღ. 8 პირელი, 217), უმოსო შინელი რე მუჭოთ **კარაკალა** — რომიშ იმპერატორი 198-217 წანეფს, სევერუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი, სეპტიმიუს სევერუსიშ დო თიში ალმასქუ იულია დომნაშ უნჩაში ქომოლსქუა.

198 წანას კარაკალა წორო-იმპერატორო წჷმარინუ სევერუსიქ. 209-2011 წანეფს მუში ჯიმა გეტაწკჷმა ართო მართუნდჷ იმპერიას. 211 წანაშ 26 ქირსეთუთას გეტა დაჸვილაფუ კარაკალაქ.

კარაკალაშ მართუალა შანულამი რე ედიქტით, ნამუთ თიქ 212 წანას გიშაშქუ დო ნამუშ ნძალათ რომიშ იმპერიაშ არძო დუდიშული ადამიერს მიაჩუ რომიშ მენოღალობაქ. კარაკალა, თაშნეშე შინელი რე აბანოეფით, ნამუეფით თიქ ეიოგჷ დო ნამუეფი სიდიდათ მაჟირა რდჷ იმპერიას დიოკლეტიანეშ აბანოეფიშ უკულ. კარაკალაქ 215 წანას მიშეღჷ ახალი ვალუტა ანტონინიანი. 

216 წანას კარაკალაქ ქიდიჭყჷ ოურდუმე კამპანია პართიაშ მეხჷ, ნამუშ თებაქ თის ვაჭიშუ. 217 წანას კარაკალა დოჸვილეს. იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ მაკრინუსიქ, ნამუსჷთ კარაკალაშ მართუალაშ ბორჯის უკინებუდჷ პრეტორიანალეფიშ პრეფექტიშ პოსტი. კარაკალაშ ჸვილუას მაკრინუსი ხოლო მიშაძუდჷ.

ანტიკური პერიოდიშ ავტორეფი კარაკალას მითმირჩქინანდეს მუჭოთ ტირანს დო უბადო ხემანჯღვერს.

## ლიტერატურა
* Southern, Patricia (2015). The Roman Empire from Severus to Constantine. Routledge.
* Grant, Michael (1996). The Severans: the Changed Roman Empire. Psychology Press.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ნაჸვილა რომიშ იმპერატორეფი
სეპტიმიუს სევერუსი

**ლუციუს სეპტიმიუს სევერუსი** (ლათ. Lucius Septimius Severus; დ. 11 პირელი, 145 — ღ. 4 ფურთუთა, 211) — რომიშ იმპერატორი 193-211 წანეფს.

დებადჷ ნოღა ლეპტის-მაგნას, 
დინდარი ეკვიტეფიშ ფანიას. მუმა პუნი ჸუნდუ, დიდა რომალი. სეპტიმიუსიშ მასქერული ნინა პუნიკური რდჷ. უკულ დიგურუ ლათინური დო ბერძენული. სევერუსის, იმპერატორეფიშ მარკუს ავრელიუსიშ დო კომოდუსიშ ბორჯის, უკინებუდჷ შხვადოშხვა ოურდუმე დო დიპლომატიური პოსტეფი. 190 წანას გინირთჷ კონსულო.

192 წანაშ 31 ქირსეთუთას დოჸვილეს კომოდუსი. ჸათე პერიოდიშო სევერუსი რდჷ ჟიმოლენი პანონიაშ მამართალი. კომოდუსიშ უკულ, 193 წანაშ 28 მელახის, პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ დოჸვილუ კომოდუსიშ გეჸვენჯი პერტინაქსი. უკულ, პრეტორიანალეფქ აუქციონშა გეგშეღეს იმპერატორიშ პოსტი, ნამუშ ჸიდირი შელებუ  დიდიუს იულიანუსიქ. იულიანუსი გეგთარაგუ სევერუსიქ, თაშნეშე თიქ ორჯგინჷ იმპერატორობაშ შხვა პრეტენდენტეფს პესცენიუს ნიგერის დო კლოდიუს ალბინუსის.

ხეშულობაშ კონსოლიდაციაშ უკულ, სევერუსიქ წიმიჭყჷ ოურდუმე კამპანია პართიაშ მეხჷ. 197 წანას თიქ გეჭოფუ პართიაშ ნანანოღა ქტესიფონი დო გაფართინუ რომიშ იმპერიაშ ბჟაეიოლი სანძღოეფი წყარმალუ ტიგროსიშახ. სევერუსიქ, თაშნეშე გამანგარჷ არაბული ლიმესი არაბეთიშ პროვინციას. 202 წანას სევერუსი ოლიმუდჷ გარამანტეფს აფრიკას დო მავრეტანიას დო გეჭოფუ თინეფიშ ნანანოღა გარამა.

სევერუსიქ ავგუსტუსო (წორო-იმპერატორეფო) 198 დო 209 წანეფს წჷმარინუ მუში სქუალეფი კარაკალა დო გეტა. 208 წანას სევერუსიქ გემშეჭკირჷ ბრიტანეთიშა, გამანგარჷ ადრიანეშ კიდა დო ხეშა ქეშეჸოთუ ანტონინეშ კიდა. 209 წანას, 50,000-ანი არმიათ, გემშართჷ კალედონიაშ (ასეიანი შოტლანდია) ტერიტორიაშა. მარა მალას, 210 წანაშ ეკონიას, სევერუსის ქაღოლჷ ინფექციური ლახარაქ დო ჸათეშ გეშათ დოღურუ 211 წანაშ 4 ფურთუთას, ნოღა ებორაკუმს (ასეიანი იორკი). სევერუსიშ ღურაშ უკულ იმპერატორიშ ხვისტა ქიდეკინეს კარაკალაქ დო გეტაქ. სევერუსით დირსხუ სევერუსეფიშ დინასტიაქ, ნამუთ იმპერიაშ ეკონია დინასტია რდჷ მასუმა ოშწანურაშახ კრიზისიშახ.

## ლიტერატურა
* Birley, Anthony R. (1999) [1971]. Septimius Severus: The African Emperor. London: Routledge. 
* Grant, Michael (1996). The Severans: The Changed Roman Empire. London: Routledge.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
დიდიუს იულიანუსი

**მარკუს დიდიუს იულიანუსი** (ლათ. Marcus Didius Julianus; დ. 29 ღურთუთა, 133 — ღ. 2 მანგი, 193) — რომიშ იმპერატორი ხუთი იმპერატორიშ წანაშ პერიოდის, 193 წანაშ 28 მელახიშე 2 მანგიშახ.

იულიანუსის უღუდჷ შანულამი პოლიტიკური კარიერა დო უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი. რდჷ დალმაციაშ დო თუდოლენი გერმანიაშ მამართალი, თაშნეშე კონსული. იულიანუსიქ ბრელშა ორჯგინჷ გერმანული ტომეფს ხავკეფს დო ხატეფს, ნამუეფით იმპერიაშ ტერიტორიეფიშა მიშაჭკირუას ოცადუდეს.

193 წანაშ 28 მელახის, პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ დოჸვილუ იმპერატორი პერტინაქსი. პრეტორიანალეფქ იმპერატორიშ პოსტი აუქციონშა გეგშეღეს. აუქციონს პოსტი ქიჸიდჷ იულიანუსიქ დო ჸათაშ გეშართჷ იმპერატორიშ ხვისტაშა. იულიანუსი იმპერატორო ვეჩინეს შხვა პრეტენდენტეფქ, მანჯღვერთარეფქ პესცენიუს ნიგერიქ, სეპტიმიუს სევერუსიქ დო კლოდიუს ალბინუსიქ დო ეარყეს. სუმხოლო პრეტენდენტიქ დუდი გეგმაცხადჷ იმპერატორო. ჸათე სუმი პრეტენდენტიშე რომიწკჷმა უმოს ხოლოს რდჷ სევერუსი, ნამუქჷთ შხვეფს ქუჭიშუ დო მუში ლეგიონეფით რომიშა მიშელჷ. იულიანუსი, სევერუსიშ შიშით, ირკოჩიქ ქიმიოტუ. სენატიქ იმპერატორო სევერუსი გეგმაცხადჷ. მალას 193 წანაშ 2 მანგის იულიანუსი დოჸვილუ ჯარიშკოჩიქ. რომალი ისტორიკოსიშ დიონ კასიუსიშ ნტკიცებათ, იულიანუსიშ ეკონია ზიტყვეფი ჸოფე: "მარა, მუ ვაკეთი მა გლახა? პილიო მითინი?". იულიანუსი დასაფლეს ვია ლაბიკანას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Coinage of Didius Julianus
* Biography at Roman-emperors.org
* Livius.org: Didius Julianus 

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
ჰელიოგაბალუსი

**მარკუს ავრელიუს ანტონინუსი** (ლათ. Marcus Aurelius Antoninus; დაბადებაშ ჯოხო **სექსტუს ვარიუს ავიტუს ბასიანუსი**, დ. 204 — ღ. 11/12 მელახი, 222), უმოსი შინელი რე მუჭოთ **ჰელიოგაბალუსი**, **ელაგაბალუსი** — რომიშ იმპერატორი 218-222 წანეფს, სევერუსეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

ბასიანუსიქ დებადჷ სირიაშ პროვინციაშ ნოღა ემესას (ასეიანი ჰომსი). ბასიანუსიშ ფანიაშ მაკათურეფი რდეს ბჟაშ ღორონთიშ ელაგაბალიშ კულტიშ გემაჸვენჯეფი. ბაღანობაშე ჸათე კულტის ოიჸანულუდჷ ბასიანუსი ხოლო. ბასიანუსიშ ბები რდჷ იულია მაესა, იმპერატორი სეპტიმიუს სევერუსიშ ალმასქუშ იულია დომნაშ და.

იულია მაესა რდჷ ინტრიგეფიშ დო პოლიტიკური მანევრირაფაშ დიდორსანტი დო ოცადუდჷ მუში ფანიაშ წჷმმარინაფალეფიშა რომიშ ხვისტაშ დორთინაფას. 217 წანას, კარაკალაშ ღურაშ უკულ, იმპერატორო გინირთჷ მაკრინუსიქ, ნამუქჷთ ვეჸუ ეფექტური დო პოპულარული მამართალქ. იულია მაესაშ ინტრიგეფით, 218 წანას მაკრინუსი გეგნათეს დო ახალი იმპერატორო გეგმაცხადეს 14 წანერი ბასიანუსი. (მაესაქ ქიმიგონუ ტყურა დო ანტკიცენდჷ ნამდა ბასიანუსი რდჷ კარაკალაშ სქუა. 218 წანაშ 8 მანგის, ანტიოქიაშ ლჷმას, ბასიანუსიშ ალმარინჯე ლეგიონეფქ ორჯგინეს მაკრინუსიშ ნძალეფს. მაკრინუსიქ ინტუ, მარა მალას ოჭოფეს დო დოჸვილეს.)

ბასიანუსი შინელი რე ჯოხოთ — *ჰელიოგაბალუსი*, *ელაგაბალუსი*, ნამუთ ღორონთი ელაგაბალიშ ლათინიზებული ვერსია რე.

იმპერატორი ჰელიოგაბალუსი პატის ვარძენდჷ რომიშ ტრადიციული რელიგიას. თიქ, რომიშ იმპერიაშ მასშტაბით იუპიტერიშ კულტი დოთირუ ელაგაბალიშ კულტით დო რომიშ თარობაშ მაკათურეფიწკჷმა ართო ატარენდჷ შხვადოშხვა რელიგიური რიტუალეფს ელაგაბალიშ გეშა. იმპერატორი ჰელიოგაბალუსი, თაშნეშე შინელი რდჷ სექსუალური სკანდალეფით. რდჷ ბისექსუალი დო ჸუნდჷ კოჩი ჸოროფილეფი ხოლო. იმპერატორიშ ჸათეცალი რჯებეფი ვამოწონდჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიას დო სენატის, თაშნეშე უბრალო ხარხის. 222 წანას, იულია მაესაშ ინიციატივათ, 18 წანერი ჰელიოგაბალუსი დოჸვილეს. 222 წანაშ 13 მელახის, რომიშ იმპერატორიშ ხვისტაშა ეშართჷ სევერუსეფიშ დინასტიაშ ეკონია წჷმმარინაფალქ ალექსანდრე სევერუსიქ.

## ლიტერატურა
* Arrizabalaga y Prado, Leonardo de (2010). The Emperor Elagabulus: Fact or Fiction?. Cambridge: Cambridge University Press.
* Sidebottom, Harry (2022). The mad emperor : Heliogabalus and the decadence of Rome. London.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ნაჸვილა რომიშ იმპერატორეფი

კატეგორია:დუნაბადი 204
კატეგორია:ნაღურა 222
ვესპასიანე

**ტიტუს ფლავიუს ვესპასიანე** (ლათ. Titus Flavius Vespasianus; დ. 17 გერგობათუთა, 9 — ღ. 23 მანგი, 79) — რომიშ იმპერატორი 69-79 წანეფს, ფლავიუსეფიშ დინასტიაშ დუმარსხუაფალი.

ვესპასიანექ პოპულარობა მიპალუ ოურდუმე კამპანიეფით. რომიშ ბრიტანეთიშა მიშაჭკირუაშ ბორჯის, ახ.წ. 43 წანას, თის უკინებუდჷ რომიშ II ლეგიონიშ ლეგატიშ პოსტი. თაშნეშე, ვესპასიანე, მუში სქუა ტიტუსიწკჷმა ართო მონაწილენდჷ იუდეარეფიშ ლჷმას. ლჷმაშ მიმალობაშ ბორჯის, ახ.წ. 68 წანას, დუდი დიჸვილუ იმპერატორი ნერონქ. ნერონიშ სუიციდის უკულ მაჸუნუ ომენოღალე ლჷმაქ, ნამუსჷთ ისტორიკოსეფი ოთხი იმპერატორიშ წანას უძახჷნა. გალბაქ დო ოტონქ მალას დოღურეს დო იმპერატორიშ ხვისტა ხეშა ქაშეჸოთუ ვიტელიუსიქ, 69 წანაშ 19 პირელს. 69 წანაშ 1 კვირკვეს, რომიშ ლეგიონეფქ ეგვიპტეს დო იუდეას, იმპერატორო გეგმაცხადეს მანჯღვერთარი ვესპასიანე. 

მალას ვესპასიანექ ნძალეფი გაერთიანჷ სირიაშ მამართალი გაიუს ლიცინიუს მუციანუსი დო პანონიაშ გენერალი მარკუს ანტონიუს პრიმუსიწკჷმა, იერუსალიმს ქიდიტუ მუში სქუა ტიტუსი - რომიშ ჯარიშ ხემანჯღვერო დო ქიდიჭყჷ ოურდუმე კამპანია იმპერატორი ვიტელიუსიშ მეხჷ. ვესპასიანექ ქიდეკინჷ ეგვიპტე, მუციანუსიქ დო პრიმუსიქ 69 წანაშ 24 გჷმათუთას ორჯგინეს ვიტელიუსიშ ლეგიონეფს. ვიტელიუსის გინორინა ულამუდჷ, მარა ალმარენჯეფქ თეში ნება ვემეჩეს. უკულ თეს მაჸუნჷ უბადუ ლჷმეფქ რომიშო, ვესპასიანეშ დო ვიტელიუსიშ ნძალეფს შქას. 69 წანაშ 20 ქირსეთუთას, ვიტელიუსი ოჭოფეს დო დოჸვილეს. მაჟირა დღას, 21 ქირსეთუთას სენატიქ რომიშ ახალი იმპერატორო ვესპასიანე გეგმაცხადჷ.

ვესპასიანე რომს ვითი წანაშ გოძვენას მართუნდჷ. ვესპასიანექ გაგინძორჷ რომიშ ექსპანსია ბრიტანეთის, ატარუ იმპერიაშ ფინანსური რეფორმა, რდჷ შხვადოშხვა ამბიციური პროექტეფიშ ინიციატორი, მაგალთო დიჭყჷ კოლოსეუმიშ ეგაფა (კოლოსეუმიშ ეგაფა გათუ ვესპასიანეშ სქუაქ ტიტუსიქ).

ვესპასიანექ იფრელს ქიგიოდჷ ოგაფური, გადიდჷ ჯვეშეფი დო თაშნეშე მიშეღჷ ახალი ოგაფურეფი ხოლო. მუჟამსჷთ ვესპასიანექ ოგაფური კუჩხიშ არდგილეფს ხოლო ქიგიოდჷ, ვესპასიანეშ სქუას ტიტუსის თექ ვემეწონო. თიმწკჷმა ვესპასიანექ ჸათე ოგაფურიშ ორქოშ ფარა ტიტუსის ჩხვინდიშა ქიმუღჷ დო უგამჷ *"აბა ქოძირი, შური ქუნთხანსო?"*. თავრეშე გორჩქინდჷ ფრაზაქ *"ფარას შური ვაუნთხანს"*.

ვესპასიანეშ მართუალაშ პერიოდის, რომქ პოლიტიკური დო ფინანსური სტაბილურობა მიპალუ. ვესპასიანექ დოღურჷ 79 წანაშ 23 მანგის, 69 წანერქ. თინა დოთირუ უნჩაში სქუა ტიტუსიქ.

## ლიტერატურა
* Levick, Barbara (1999). Vespasian. Oxford: Routledge.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
ოტონი

**მარკუს სალვიუს ოტონი** (ლათ. Marcus Salvius Otho; დ. 28 პირელი, 32 — ღ. 16 პირელი, 69) — რომიშ იმპერატორი სუმი თუთაშ გოძვენას, 69 წანაშ 15 ღურთუთაშე 16 პირელიშახ.

ოტონი იმპერატორი ნერონიშ მაჸალე რდჷ. მარა ნერონიქ ოსური პოპეია საბინა მიდუღუ დო ოტონი გუტუ ლუზიტანიაშა, პროვინციაშ მამართალო, ახ.წ. 58 წანას. ჸათე პერიოდიშე თიქ დეხოლჷ მეზობელი პროვინციაშ ტარაკონული ესპანეთიშ მამართალს გალბას. 68 წანას ნერონიქ დუდი დიჸვილუ დო იმპერატორიშ ხვისტა ხეშა გალბაქ ქეშეჸოთუ. მალას ოტონიქ გეგთოჩუ გალბა დო ეარყჷ თიში მეხჷ. 69 წანაშ 15 ღურთუთას გალბა დოჸვილეს. იმპერატორო ოტონიქ გინირთჷ.

რომიშ იმპერატორობაშ ახალი პრეტენდენტიქ, ვიტელიუსიქ ბედრიაკუმიშ ლჷმას ორჯგინჷ ოტონიშ ნძალეფს. 69 წანაშ 16 პირელს ოტონიქ დუდი დიჸვილუ.

## ლიტერატურა
* Greenhalgh, P. A. L. (1975). The Year of the Four Emperors. London: Weidenfeld and Nicolson.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:I ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ნაჸვილა რომიშ იმპერატორეფი
პერტინაქსი

**პუბლიუს ჰელვიუს პერტინაქსი** (ლათ. Publius Helvius Pertinax; დ. 1 მარაშინათუთა, 126 — ღ. 28 მელახი, 193) — რომიშ იმპერატორი 193 წანაშ 1 ღურთუთაშე 28 მელახიშახ, ხუთი იმპერატორიშ წანაშ პერიოდიშ მაართა იმპერატორი.

პერტინაქსიქ დებადჷ გადუდშულებული დოლმახორეშ ფანიას. ოურდუმე კარიერა კოჰორტაშ იფიცერობათ დიჭყჷ. მონაწილენდჷ რომი-პართიაშ ლჷმეფს, სოდეთ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. უკულიანი პერიოდეფს პერტინაქსის უკინებუდჷ შხვადოშხვა პოსტეფი. რდჷ დაკიაშ პროკურატორი, 175 წანას - კონსული, 185 წანაშახ, შხვადოშხვა ბორჯიშ გოძვენას, რდჷ ჟიმოლენი დო თუდოლენი მეზიაშ, დაკიაშ, სირიაშ დო ბრიტანეთიშ მამართალი. 180-იან წანეფიშე პერტინაქსის უღუდჷ შანულამი კარიერა რომიშ სენატის. 188-189 წანეფს ნინალენდჷ აფრიკაშ პროკონსულო.

192 წანაშ 31 ქირსეთუთას დოჸვილეს რომიშ იმპერატორი კომოდუსი. ჸათე პერიოდის პერტინაქსის უკინებუდჷ ნოღაშ პრეფექტიშ პოსტი. მალას პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ ახალი იმპერატორო გეგმაცხადჷ პერტინაქსი. თიში მართუალაქ გეგინძორჷ ხვალე 87 დღას. პრეტორიანალეფი პერტინაქსიშე ელუდეს დიდი მუდანობათ ფინანსეფს. პერტინაქსიქ მინდომუ ოურდუმე დისციპლინაშ დო ახალი კანონეფიშ მიშაღალა პრეტორიანალეფიშ გვარდიაშა. ჸათეშ გურშენ ძალამს გეჟღამეს პრეტორიანალეფქ დო ეარყეს, გემნაკათეს პერტინაქსის დო დოჸვილეს, 193 წანაშ 28 მელახის.

პერტინაქსიშ ჸვილუაშ უკულ, პრეტორიანალეფქ, ნამუეფსჷთ ფარაშ მეღება ულამუდეს, აუქციონს გეგმოჩეს იმპერატორიშ ტიტული. იმპერატორიშ პოსტი ხეშა ქეშეჸოთუ დინდარი სენატორქ დიდიუს იულიანუსიქ, ნამუქჷთ არძაშე უმოს ბრელი ფარა მიკიღუ. იულიანუსი მალას გეგთარაგუ სეპტიმიუს სევერუსიქ დო დოჸვილუ პერტინაქსიშ მაჸვილარეფი. სევერუსიშ ზოჯუათ რომიშ სენატიქ პერტინაქსი გაღორონთუ.

## ლიტერატურა
* Elliot, Simon (2020). Pertinax: The Son of a Slave Who Became Roman. Greenhill Books.

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ნაჸვილა რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:გაღორონთებული რომიშ იმპერატორეფი
პიპინ კუნტა

**პიპინ კუნტა** (ლათ. Pipinus, ფრანგ. Pépin le Bref; დ. დოხოლაფირო 714 — ღ. 24 ეკენია, 768) — ფრანკეფიშ მაფა 751-768 წანეფს, კაროლინგეფიშ დინასტიაშ მაართა წჷმმარინაფალი.

პიპინქ დებადჷ ფრანკეფიშ ოურდუმე-პოლიტიკური ლიდერიშ, მაიორდომიშ კარლოს მარტელიშ დო თიში ალმასქუშ როტრუდაშ ფანიას. ბაღანობას პიპინს მეუღებუ თეოლოგიური გონათაფა ქირსიანი ბერეფიწკჷმა. 741 წანას დოღურჷ კარლოს მარტელიქ. თე წანას, მაიორდომეფო გინირთეს პიპინქ დო თიში უნჩაში ჯიმაქ კარლომანქ. პიპინი მართუნდჷ ნოისტრიას, ბურგუნდიას დო პროვანსის. კარლომანი მართუნდჷ ავსტრაზიას, ალემანიას დო თიურინგიას. ჯიმალეფქ ართო მოჯალაგეს ბავარიალეფიშ, აკვიტანარეფიშ, საქსეფიშ დო ალემანეფიშ არყებეფი.

743 წანას, მაიორდომეფქ, პიპინქ დო კარლომანქ, ფრანკეფიშ ომაფე ხვისტაშა გეშეჸონეს მეროვინგი ხილდერიკ III. ჸათაშ გეთუ ფრანკული ინტერეგნუმიშ პერიოდიქ. (743 წანაშახ, 7 წანაშ გოძვენას, ფრანკეფიშ მაფაშ პოსტი ვაკანტური რდჷ).

პიპინს დო კარლომანს ჯგირი ურთიართალა უღჷდეს რომიშ პაპეფიწკჷმა. ჯიმალეფი ძალამს ალურდეს წიმინდე ბონიფაციუსის, ნამუთ ფრანკეფიშ ოხვამეშ რეფორმირაფას დო საქსეფიშ გაქირსიანებას უცადუდჷ. 747 წანას, კარლომანქ, ნამუთ რელიგიური ადამიერი რდჷ, დათმუ პოლიტიკური ხეშულობა დო ქიდიჭყჷ მონასტრული ცხოვრება. ჸათაშ გინირთჷ პიპინ კუნტაქ ფრანკეფიშ ხვალახე მამართალო. კარლოს მარტელიშ უკანონო სქუა გრიფონიშ არყებაშ მოჯალაგუაშ უკულ, 751 წანას პიპინქ გეგთარაგუ ეკონია მეროვინგი მაფა ხილდერიკ III დო გუტუ მონასტერშა. რომიშ პაპი ზაქარიაშ ელარინათ, პიპინ კუნტაქ დუდი მაფათ გეგმაცხადჷ. მარა პიპინი მაფათ ვეჩინუ კარლომანიშ სქუა დროგოქ დო ეარყჷ. 753 წანას დროგო ოჭოფეს დო მონასტერშა გოუტეს.

ხეშულობაშ კონსოლიდაციაშ უკულ, პიპინ კუნტაქ ატარუ შხვადოშხვა რეფორმეფი, გაუჯგუშჷ ფრანკეფიშ კანონდვალა დო გაგინძორჷ ბონიფაციუსიშ ეკლესიური რეფორმა. პიპინი ალურდჷ რომიშ პაპის სტეფანე II-ქ, ლანგობარდეფიშ მეხჷ. პიპინ კუნტაქ ბრელშა დოლაშქუ ლანგობარდეფი, მიდუღუ ტერიტორიეფი დო პაპის გეგნოჩუ. ჸათაშ გიჭყჷ პაპიშ ოლქიქ. 754 წანაშ ზარხულს, პაპიქ სენ-დენიშ ოხვამეს, აკურთხუ პიპინიშ გირგვინი.

პიპინიშ ბორჯის, ფრანკეფიშ ომაფექ მიოჭირინუ შანულამი ექსპანსიას. თიქ დოლაშქუ სეპტიმანია დო ანდალუსიარი მუსლიმეფი, თაშნეშე ორჯგინჷ აკვიტანიაშ მამართალს ვაიფარს დო თიში გასკონური ჯარეფს. პიპინ კუნტაქ დიჭყჷ ოურდუმე კამპანიეფი საქსეფიშ დო ბავარიალეფიშ მეხჷ. 

პიპინ კუნტაქ ღურუ 768 წანას. პიპინიშ ღურაშ უკულ ხვისტაშა ართბორჯულო ეშართეს თიში სქუალეფქ კარლოს დიდიქ დო კარლომან I-ქ.

## ლიტერატურა
* Riché, Pierre (1993). The Carolingians: A Family Who Forged Europe. Translated by Allen, Michael Idomir. University of Pennsylvania Press.

კატეგორია:დუნაბადი 714
კატეგორია:ნაღურა 768
კატეგორია:მაიორდომეფი
კატეგორია:ფრანკეფიშ მაფეფი
კატეგორია:კაროლინგეფი
ვროცლავიშ ტრამვაი

**ვროცლავიშ ტრამვაი** () —1435 მმ სიგანაშ ლიანდაგამი ტრამვაიშ რშვილი ვროცლავს.
## ისტორია
ცხენიშ გოკინაშ პირველი ტრამვაიშ ღოზიქ (თ.ჯ. „კონკა“) ვროცლავს 1877 წანას დიჭჸჷ ყარაფი. 1903 წანას დიჭყჷ ყარაფი პირველ ელექტროტრამვაიქ. ცხენიშ გოკინაშ ტრამვაიშ ბოლო ღოზეფქ 1906 წანაშ 30 კვირკვეშახ ქემიოჭირინჷ. I დო II მოსოფელიშ ლჷმეფს შქას პერიოდის ვროცლავიშ ტრამვაიშ სისტემა აგჷნძორენდჷ გოვიტარაფას. II მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ვროცლავიშ ტრამვაის შანულამ გავალქ მიადირთჷ, ანდა ვაგონი გეგნარგინეს რელსეფშე დო გჷმორინაფილქ იჸუ ბარიკადეფო. ლჷმაშ უკული ქჷდიჭუ სისტემაშ ეტაპობურ აკოდგინუაქ დო 1948 წანაშოო უკვე არძა ღოზიქ აკიდგინჷ.

## ტრამვაიშ ღოზეფი

გიმე მოჩამილი რე ტრამვაიშ ღოიზეფიშ ყარაფიშ რცხილი 2023 წანაშ 28 გერგობათუთაშ გარიგათ:

## მაყარე აკოდგინალუა
2020 წანაშ დგომარობათ, ვროცლავს ექსპლუატაციას რე გეჸვენჯი ტრამვაიშ ვაგონეფი:

## წყუ
### ლიტერატურა
* Bufe, Siegfried: Straßenbahnen in Schlesien. Stuttgart: 1976. ISBN 3-87943-424-7
* Kleinwefers, Gerd. Pioniere des Verkehrs: Deutsche Eisenbahn- und Straßenbahn-AG; 1835 – 1985. Frankfurt nad Mohanem: Commerzbank AG, 1985.
### რესურსეფი ინტერნეტში

* ვროცლავიშ ტრამვაიშ ისტორია (პოლონურ ნინაშა)

კატეგორია:ტრამვაიშ რშვილეფი ნოღეფიშ მეჯინათ
ხლოდვიგ I

**ხლოდვიგ I** (ლათ. Chlodovechus; დ. 466 — ღ. 27 გერგობათუთა, 511) — ფრანკეფიშ მაფა, მეროვინგეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. მერჩქინელი რე მეროვინგეფიშ დინასტიაშ დუმარსხუაფალო.

ხლოდვიგიშ მუმა რდჷ ხილდერიკ I, ნამუთ 457 წანაშე მართუნდჷ სალიკური ფრანკეფს. ხლოდვიგიშ I-შ მაფობაშ ბორჯის, ფრანკეფიშ ომაფექ მიოჭირინუ შანულამი ტერიტორიული ექსპანსიას. 486 წანაშ ლჷმაშ უკულ, ხლოდვიგიქ ქიდეკინჷ სუასონიშ ომაფე, თაშნეშე, გეჭოფუ მორჩილი ფრანკული ომაფეეფი, ნამუეფით გალიაშ ოორუე-ბჟაეიოლი ტერიტორიეფს იდვალუაფუდჷ. ხლოდვიგიქ დამარცხჷ ალემანეფი, ვესტგოთეფი. ჸათე ოურდუმე კამპანიეფით, ფრანკეფიშ აკოდგინალუაშა მიშართჷ შანულამი ტერიტორიეფქ. ფრანკეფიშ ომაფექ გინირთჷ უდიდაში ოურდუმე დო პოლიტიკური სახენწჷფოთ ბჟადალი ევროპას.

496 წანას ხლოდვიგიქ მიღჷ ქირსიანობა. ჸათე გინოჭყვადუაშ ინიციატორი რდჷ თიში ალმასქუ კლოტილდა ბურგუნდიალი, ნამუთ ასე წიმინდე რე რომიშ კათოლიკური ეკლესიაშო, თაშნეშე ბჟაეიოლიშ მართლმადიდებლური ეკლესიაშო. 508 წანაშ ქირსეს, ხლოდვიგი დონათეს ქირსიანო. თიში მოჭანაფათ, 511 წანაშ კვირკვეს, ორლეანს, მინწყუ საეკლესიო კათუაქ, სოდეთ 32 ეპისკოპოსი მონაწილენდჷ.

ხლოდვიგიშ ბორჯის აკადგინეს სალიკური სამართალი, ნამუქჷთ კაბეტი გოლინა იღვენუ უკულიანი პერიოდიშ ევროპაშ კანონდვალაშო.

ხლოდვიგ I-ქ ღურუ 511 წანაშ 27 გერგობათუთას, 45 წანერქ. თიში ღურაშ უკულ ფრანკეფიშ ომაფე ხლოდვიგიშ ოთხი ქომოლსქუაქ გირთუ.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

 

კატეგორია:დუნაბადი 466
კატეგორია:ნაღურა 511
კატეგორია:ფრანკეფიშ მაფეფი
კატეგორია:მეროვინგეფი
ჩარლზ I

**ჩარლზ I** (ინგლ. Charles I; დ. 19 გერგობათუთა, 1600 — ღ. 30 ღურთუთა, 1649) — ინგლისიშ, ირლანდიაშ დო შოტლანდიაშ მაფა 1625-1649 წანეფს, სტიუარტეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი.

ჩარლზ I-შ კონფლიქტური პოლიტიკაქ პარლამენტიწკჷმა გიმიჭანუ ომენოღალე ლჷმა. პარლამენტი ოცადუდჷ მაფაშ აბსოლუტური მართუალაშ დოდაღარაფას. მაფაქ პარლამენტიშ ჸათეცალი ცადებეფს ვადაჸუნუ. ომენოღალე ლჷმეფიშ პერიოდის, 1645 წანას ჩარლზი შოტლანდიარეფქ ოჭოფეს დო ინგლისიშ პარლამენტის გეგნოჩეს. პარლამენტიქ მაფას მოთხუ მართუალაშ ფორმათ კონსტიტუციური მონარქიაშ მიშაღალა. მაფაქ ვედეყაბულუ პარლამენტიშ ჸათე მოთხუალას დო 1647 წანაშ გერგობათუთას ინტუ, მარა მალას კინ ოჭოფეს.

1649 წანას ჩარლზი გასამართეს, სახენწჷფოშ გითოჩამა ქეკადვეს დო დუდი მეკვათეს. გეუქვჷ აბსოლუტური მონარქიაქ დო ინგლისიშ წორომაჸალობაქ გინირთჷ რესპუბლიკათ, ხეშულობა ხეშა ქაშეჸოთუ ოლივერ კრომველქ. 1660 წანას მოხვადჷ მონარქიაშ რესტავრაციაქ, მუჟამსჷთ ხვისტაშა გეშართჷ ჩარლზ I-შ სქუაქ ჩარლზ II-ქ.

## ლიტერატურა
* Reeve, L. J. (1989), Charles I and the Road to Personal Rule, Cambridge: Cambridge University Press.
* Ashley, Maurice (1987), Charles I and Cromwell, London: Methuen.

კატეგორია:ინგლისიშ მაფეფი
კომოდუსი

**მარკუს ავრელიუს კომოდუს ანტონინუსი** (ლათ. Marcus Aurelius Commodus Antoninus; დ. 31 მარაშინათუთა, 161 — ღ. 31 ქირსეთუთა, 192) — რომიშ იმპერატორი 177-192 წანეფს, ანტონინუსეფიშ დინასტიაშ ეკონია წჷმმარინაფალი. მუამუშიქ, მარკუს ავრელიუსიქ წჷმარინუ წორო-იმპერატორო 177 წანას. ავრელიუსიშ ღურაშ უკულ, 180 წანაშე გინირთჷ ხვალახე მამართალო. კომოდუსიშ მართუალაშ დოჭყაფათ ითებუ რომიშ იმპერიაშ ორქოშ ეპოქა, ნამუსჷთ რომაული თინჩალაშ პერიოდის უძახჷნა.

კომოდუსი, 172 წანას მონაწილენდჷ მარკომანეფიწკჷმა ოურდუმე კამპანიეფს. 177 წანას გიშაგორილქ იჸუ კონსულო. კომოდუსიშ იმპერატორობაშ ბორჯის, ფშხირი რდჷ დინახალენი კონფლიქტეფი, არყებეფი დო ინტრიგეფი. კომოდუსიქ იმპერიაშ მართუალაშ საქვარეფი მუში ფავორიტეფს საოტერუსის, პერენისის დო კლეანდრის გეგნოჩჷ. მუქ გაჭყჷ მუში პერსონალური კულტი დო დუდი გაღორონთუ. კომოდუსიქ მუშ დუდი გეგმაცხადჷ ახალი რომულუსო, რომს გიქიოდჷ კოლონია-კომოდიანა (კომოდუსიშ კოლონია) დო რომიშ სენატის კომოდუსიშ სენატი. თაშნეშე წარმოწანაშ თუთეფს დუთირუ ჯოხოდვალეფი.

კომოდუსი არენას ფშხირას მონაწილენდჷ გლადიატორეფიწკჷმა ლჷმეფს. კომოდუსიშ ჸათე საქვარეფი ვამოწონდჷ ვართი სენატის დო ვართი არმიას. 192 წანაშ 31 ქირსეთუთას კომოდუსი დოჸვილეს (კომოდუსი აბანოს დაშკვიდუ მარკინე ნარცისუსიქ). კომოდუსიშ ღურაშ უკულ დიჭყჷ ხუთი იმპერატორიშ წანაშ პერიოდიქ, მუჟამსჷთ იმპერატორობაშო ლჷმენდჷ ხუთი პრეტენდენტი: პერტინაქსი, დიდიუს იულიანუსი, პესცენიუს ნიგერი, კლოდიუს ალბინუსი დო სეპტიმიუს სევერუსი.

## ლიტერატურა
* Geoff W Adams [2013]. The Emperor Commodus: gladiator, Hercules or a tyrant?. Boca Raton, FL: BrownWalker Press.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:ნაჸვილა რომიშ იმპერატორეფი
კატეგორია:მაჟირა ოშწანურაშ რომიშ იმპერატორეფი
პესცენიუს ნიგერი

**გაიუს პესცენიუს ნიგერი** (ლათ. Gaius Pescennius Niger; დ. დოხოლაფირო 135 — ღ. 194) — რომიშ იმპერიაშ უზურპატორი ხუთი იმპერატორიშ წანაშ პერიოდის, 193-194 წანეფს.

პესცენიუს ნიგერიქ ოურდუმე დო პოლიტიკური წჷმოძინას მიოჭირინუ იმპერატორი კომოდუსიშ მართუალაშ ბორჯის. პესცენიუსის უკინებუდჷ ადმინისტრაციული პოსტი ეგვიპტეს, უკულ მონაწილენდჷ ოურდუმე კამპანიეფს დაკიას. 180-იან წანეფს ნინალენდჷ კონსულო. 191 წანას გიშაგორილქ იჸუ სირიაშ ლეგატო. კომოდუსიშ იმპერატორობაშ ეკონია პერიოდის, პესცენიუს ნიგერიქ მიპალუ პოპულარობა რომიშ ბჟაეიოლი პროვინციეფს, თაშნეშე რომიშ ურბანული მახორობას.

კომოდუსიშ გეჸვენჯიშ, პერტინაქსიშ ღურაშ უკულ, იმპერატორიშ პოსტი აუქციონს ქიჸიდუ დინდარი სენატორქ დიდიუს იულიანუსიქ. 193 წანაშ აფუნს რომიშ აზიური პროვინციეფიშ ლეგიონეფქ იმპერატორო გეგმაცხადეს პესცენიუს ნიგერი. მალას სეპტიმიუს სევერუსიქ, ნამუთ იმპერატორობაშ არძაშე უმოსო ნძალიერი დო შანულამი პრეტენდენტი რდჷ, აკოშაყარუ ლეგიონეფი დო ქიდიჭყჷ ლჷმა პესცენიუს ნიგერიშ მეხჷ. 194 წანას, ისოსიშ ლჷმას, სევერუსიშ ლეგიონეფქ ორჯგინეს ნიგერიშ ნძალეფს. პესცენიუს ნიგერიქ ინტუ, მარა ოჭოფეს დო დუდი მეკვათეს. დოჸვილეს თაშნეშე, ნიგერიშ ალმასქუ დო სქუალეფი. თიში ქონებას კონფისკაცია გუკეთეს.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:დუნაბადი 135
კატეგორია:ნაღურა 194
ტრამვაი

thumb|250px|ტრამვაი Pesa 120N
**ტრამვაი** (ინგლ. tram - ვაგონი, დო way - რზა, ჯოხოქ გიჭყჷ კაბეტი ბრიტანეთიშ შახტეფს ქუანოშქერიშ გინმაღალარი ვაგონეტიშე) — ონოღე რელსამი ჯარალობური ტრანსპორტიშ გვარობა, მუჭოთ წესი ელექტრო აწმაკინეთ, უმენტაშო გჷმირინუაფუ ნოღეფს ფიქსირადილ მარშრუტეფს მოშარეეფიშ გინაჸონაფალო.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ტრანსპორტი
კატეგორია:რკინაშარა

კატეგორია:მეტროპოლიტენი
ხავიერ მილეი

**ხავიერ ხერარდო მილეი** (; დ. 22 გჷმათუთა, 1970, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინალი პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე, ეკონომისტი, მეწარმე. არგენტინაშ გიშაგორილი პრეზიდენტი 2023 წანაშ 20 გჷმათუთაშე. მოსოფელიშ ისტორიას პირველი ლიბერტარიანალი პრეზიდენტი.

მილეი ჩინებული რე მუში ეპატაჟურალათ, მუშობური ხასითით დო მასმედიას აქიურალათ. პოლიტიკურ თოლწონუათ, თის ახასიათენა მუჭოთ მემარძგვანე ლიბერტარანელო, პოპულისტო დო ულტრალიბერალისტო, კჷნე მუ მუშ დუდს ახასიათენს მუჭოთ ლიბერალ-ლიბერტარაინელო, ნამუთ კერზოთ ხუჯის უკინანს, მინარქიზმიშ დო ანარქო-კაპიტალიზმიშპრინციპეფს. არგენტინაშ პოლიტიკურ ოფირჩას თიში მეჯინეფი გჷმიჭანუანა შანულამ ჯარალობურ რეზონასის დო ანდანერ რეაქციას. კერზოთ, თის თინას მიჩქჷ არგენტინაშ ცენტრალური ბანკიშ გოუქვაფა, ნამუთ ფაქტიურო ეკონომიკაშ დევალვაციას გჷმიჭანუანდუ, თაშნეშე ქიანაშ საბიუჯეტე დო სტრუქრუტული პოლიტიკაშ კომპლექსური რეორგანიზაციაშ მანჯება. თაშნე თინა ხუჯის უკინანს გიშაგორუაშ დუდიშულაშ თიჯგურა ოკითხირეეფს, მუჭომით რე ნარკოტიკეფი, ანჯარი, პროსტიტუცია, ართსქესური გურგინუეფი, სექსუალური მუშობურობეფი, გენდერული იდენტობა, დო ხუჯის ვაუკინანს აბორტეფს, ევთანაზიას დო დჷმაშებუეფიშ იმიგრაციას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ხავიერ მილეიშ ბიოგრაფია

## სქოლიო

კატეგორია:არგენტინალი პოლიტიკოსეფი
კატეგორია:არგენტინაშ პრეზიდენტეფი
დარხანი

**დარხანი** ( — „ჭკადუ") — სიკაბეტათ მასუმა ნოღა მონღოლეთის, დარხან-უულიშ აიმაკიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:მონღოლეთიშ აიმაკეფიშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი
კატეგორია:დარხან-უული
მერი I (ინგლისი)

**მერი I** (ინგლ. Mary I; დ. 18 ფურთუთა, 1516 — ღ. 17 გერგობათუთა, 1558) —  ინგლისიშ დო ირლანდიაშ დიაფალი 1553-1558 წანეფს, თიუდორეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი, თაშნეშე, 1556 წანაშე ღურაშახ ესპანეთიშ დიაფალი, მუჭოთ ესპანეთიშ მაფა ფილიპე II-შ ალმასქუ.

მერი I ოცადუდჷ ინგლისიშ რეფორმაციაშ მოჯალაგუას დო ძალამს თხოზუდჷ პროტესტანტეფს დო აწარმენდჷ რეპრესიული პოლიტიკას თინეფიშ მეხჷ. მართუალაშ ხუთი წანაშ გოძვენას, მარი I-შ ზოჯუათ დაჩხირს დოჭვეს ბრელი პროტესტანტი. ჸათე უბადო პოლიტიკაშ გეშათ, მერი I-ს *"ზისხერამი მერი"*-ს ხოლო უძახჷდეს.

მერი I რდჷ ჰენრი VIII-შ დო კატალინა არაგონალიშ ცირასქუა. 1533 წანას, მუჟამსჷთ ჰენრიქ დო კატალინაქ ოფიციალურო ართიანს ჩეთხის, მერი უკანონოთ გეგმაცხადეს. ჰენრი VIII-შ ღურაშ უკულ, ინგლისიშ ომაფე ხვისტაშა ეშართჷ ჩხორო წანერი ედუარდ VI-ქ, ნამუთ ბრელ ხანს ვამეფენდჷ, 1553 წანას ქიდელახჷ დო დოღურჷ. ედუარდიშ ღურაშ უკულ, გოლინიანი  პოლიტიკოსეფქ დიაფალო გეგმაცხადეს პროტესტანტი ლედი ჯეინ გრეი, ნამუსჷთ ჩხორო დღაშ დიაფალს უძახჷნა, მუშენდა ხვისტა ხვალე ჩხორო დღას,  10-19 კვირკვეშ გოძვენას უკინებუდჷ. მერიქ მალას გეგთარაგუ ჯეინი დო ხვისტა მუქ ქიდეკინჷ.

მერი I-ქ, 1554 წანას ოსურო მიდაჸუნჷ მუშე ვითაართი წანათ უკულაში ფილიპე II-ს დო 1556 წანაშე გინირთჷ ესპანეთიშ დიაფალ-კონსორტო.

მერი I-ქ ღურუ 1558 წანაშ 17 გერგობათუთას. თიში გეჸვენჯი მონარქიშ ელისაბედ I-შ მართუალაშ პერიოდის, ინგლისიქ კინ პროტესტანტიზმის დართჷ.

## ლიტერატურა
* Edwards, John. (2011). Mary I: England's Catholic Queen. New Haven and London: Yale University Press. 
* Erickson, Carolly (1978). Bloody Mary: The Life of Mary Tudor. Garden City, NY: Doubleday.
* Waldman, Milton (1972). The Lady Mary: A Biography of Mary Tudor, 1516–1558. London: Collins. 

კატეგორია:ინგლისიშ მაფეფი