open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სლივოვიცა

thumb|250px|შხვადოშხვა ქიანაშ სლივოვიცაშ ბოთილეფი
**სლივოვიცა** (თაშნეშე **სლივიანკა**) — მაცქაშ ბრენდი (რახია), ფართოთ გოფაჩილი რე ბალკანეთიშ ქიანეფს, თაშნეშე სლოვაკეთის, ჩეხეთის დო უნგრეთის. სერბეთიშ, მაკედონიაშ, ბულგარეთიშ, ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ, მონტენეგროშ დო ხორვატიაშ ერუანული ოშუმალი.

სლივოვიცაშ მიოღებელი წყუ რე ფუნაფილი (დო ვართ ეფუნაფილი) მაცქაშ წვენი.

სლივოვიცაშ სიმანგარე 45%-შახ ანჭუ (52% — „უდეშური“ ვერსია), ჟირშა მორთაფაშ უკული 75%-შახ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Сливовица, или сербский взгляд на ракию. Обзор материалов Русского вещания «Международного Радио Сербии», текст и аудио, 08/03/2011

კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
კატეგორია:ბრენდი
კატეგორია:ალბანური საგესკუ
კატეგორია:ბულგარული ოშუმალეფი
კატეგორია:უნგრული ოშუმალეფი
კატეგორია:პოლონური ოშუმალეფი
კატეგორია:რუმინული ოშუმალეფი
კატეგორია:სერბული ოშუმალეფი
კატეგორია:სლოვაკური ოშუმალეფი
კატეგორია:ხორვატული ოშუმალეფი
კატეგორია:ჩეხური ოშუმალეფი
შნაპსი

**შნაპსი** () — მანგარი ალკოჰოლური ოშუმალეფიშ საართო ჯოხოდვალა. ტერმინი *შნაპსი* რჩქვანელობურო ორხველჷ შხვადოშხვა სუფთა (გენაძინუეფიშ უმუშო) დისტილატეფს, ბწკარშე, ხილშე დო თ.უ ბრაგაშ მორთაფათ მეღებაშ შარათ. დუდმაართაშე შნაპსი იზადუდჷ კარტოფილშე, კარტოფილიშ ბრაგაშ მორთფაშ შარათ.

ეთილიშ სპირტიშ საართო აკოდგინალუა შნაპსის — დოხოლაფირო 40%.

კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
კრამბამბულა (ოშუმალი)

[thumb|140 px|კრამბამბულა [მოსკოვიშ რესტორანს „Белая Русь“]]
**კრამბამბულა** — ბელარუსული ალკოჰოლური ოშუმალი — თოფურიშ დო სუნელეფიშ დუნადგინა. შუნა მუჭოთ რგილას, თეშ ჩხეთ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* http://www.gastronom.ru/recipe/1688/krambambulya 
## სქოლიო

კატეგორია:ბელარუსული ოშუმალეფი
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ბოზა

thumb|160px|ბოზა
**ბოზა** (, , ,  ) — ფერმენტირაფილი ოშუმალი, პოპულარული რე ბალკანეთის, თურქეთის დო მუზმარენ ცენტრალური აზიაშ ქიანას. იზადუ ფუნაფაშ მეთოდით ქობალკალშე, ლაიტშე ვარდა ფატიშე, რჩქვანელობურო იკათუანს 1% ალკოჰოლს დო უღუ ონდეთ მჟავე გემუანი არომატი. შხვადოშხვა ქიანას ზადუაშ რეცეპტი ონდეთ შხვანერი რე. არსებენს ბოზაშ მუზმარენ გვარობა, ნამუეფშეთ არძაშე ჩინებული რე ბულგარული, ალბანური დო თურქული ბოზა.

კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
კუმისი (ოშუმალი)

[thumb|230px|ცხენიშ ჭვალუა. ''[ყირგიზეთი*]]
[[ფაილი:Kumys-bottle.jpg|thumb|Kumys|230px|ყუმისი]]
*'კუმისი** შხირას **ყუმისი*' (*თურქმანული ნინეფშე'': ; ; ; ; ) — ცხენიშ ვარდა არქლემიშ ფუნაფილი (დო ვართ ეფუნაფილი) ბჟაშე ზადილი ოშუმალი. მაართათ კუმისიშ ზადუა დიჭყეს ყაზახეთიშ დო მონღოლეთიშ სტეპიშ კათეფქ ენეოლითიშ პერიოდის (5500 წანაშ კინოხ). მოგვალრზენეფი ჩუანდეს კუმისიშ ზადუაშ ტექნოლოგიას ოშწანურეფიშ გოძვენას. ჰეროდოტეშ წყუეფიშ მეჯინათ, სკვითეფს თეშ ოშკურუდეს „ინფორმაციაშ გოჟონუაში“, ნაჷ-და თინეფი თოლსინთეს უდინუანდეს თი ადამიერს, მისთ რეცეპტი უჩქუდუნ. რჩქვანელობურ, კუმისი იკათუანს 0,2%-შე 2,5%-შახ ეთილიშ სპირტის. მანგარი ნატურალური კუმისი (ხვალე ფაშატიშ ბჯაშე კეთებული) შილებე 4,5%-შახ სპირტის იკათუანს..

## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაშ ნაწარმი
კატეგორია:ბჟაეიოლური საგესკუ
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
გლინტვეინი

thumb|გლინტვეინი
**გლინტვეინი** ( (გლუვეინი) *glühender Wein*-შე — ჩხე ღვინი ) — ჩხე ალკოჰოლური ოშუმალი ჭითა ღვინიშ ოსხირით, ნამუთ ეტიბაფილი რე 70-80 გრადუსშახ შანქარით დო სუნელეფით]. ტრადიციულო შუნა ავსტრიას, გერმანიას, შვეიცარიას, ჩეხეთის საქირსო ბაზარეფს დო დღახუეფს, ნამუეფით იმანჯებუ ღილე ოფირჩას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გლინტვეინიშ ზადუა 
* Глинтвейн в домашних условиях. Пылающее вино 
* გლინტვეინიშ რეცეპტეფი 
* Глинтвейн в рецептах 
* Глинтвейн 
* Рецепт классического глинтвейна 
## სქოლიო

კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
კატეგორია:ღვინეფი
კატეგორია:კოქტეილეფი
გრაპპა

thumb|გრაპპა Storica Nera
**გრაპპა**, თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ *ღვინი გრაპპა* — იტალიური ჸურზენიშ ალკოჰოლური ოშუმალი 40%-შე 55%-შახ სიმანგარათ. გრაპპა ბრენდიშ ართ-ართი გვარობა რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
Производство бренди и граппы 
Все о граппе - история, производство, отличия по регионам, винокурни

კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
კატეგორია:ბრენდი
ბუჰა (ოშუმალი)

thumb|ბოთილი Boukha l’Oasis
**ბუჰა** (, , ) — ტუნისური ერუანული ალკოჰოლური ოშუმალი 36—40%-იანი სიმანგარათ. ტუნისური დო თურქული წჷმოულობაშ ლუღიშ ფუნაფაშ დო უკული დისტილაციაშ შარათ იზადუ. ზუსტას ვარე ჩინებული, მუჟამს დო მუჭო გორჩქინდუ ბუჰაქინ. აბანურ ურიულ-არაბულ სლენგშა „ბუჰა“ შანენს „ალკოჰოლიშ ორქეფს“.

კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
პუნში

[thumb|ობჟათური პუნში [ბურბონი (ვისკი)|ბურბონშე]]
**პუნში** (от , ) — კოქტეილეფიშ აკოშაყარელი ჯოხოდვალა, მაართა რანწკის ალკოჰოლური ოშუმალეფიშ, ნამუთ რჩქვანელობურო იკათუანა ხილეფს დო ხილეფიშ წვენეფს. ტრადიციულო შუნა ფართე ჭირქეფით, ნამუსჷთ ხილიშ ნოჭკერეფი ინოძუნ. თე ოშუმალი ინდოთშე მიშაღალირქ იჸუ ინგლისშა XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს დო გიფაჩუ ევროპას. თაშნეშე არსებენს თეჯგურა ჯოხოდვალაშ მაღვენი შვედური დო ფინური ალკოჰოლური ოშუმალეფი - :en:Punsch, :fi:Punssi.

კატეგორია:კოქტეილეფი
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფ
ექიმი ჰაუსი (სერიალი)

***ექიმი ჰაუსი*** (House), ჩინებული ხოლო მუჭოთ უბრალოთ ***ჰაუსი*** — ამერიკული ოტელევიზიე ომედიცინე დრამა, ნამუში დებიუტი 2004 წანაშ 16 გერგობათუთას იჸუ Fox Broadcasting Company.-შ ეთერს. თიში დჷმარსხუალეფი რენა დევიდ შორი დო პოლ ატანაზიო. შოუშ თარი გერგეზი რე ექიმი გრეგორი ჰაუსი (ჰიუ ლორი), ომედიცინე გენიოსი, ნამუთ დიაგნოსტიკურ ბუნას მაჯღვერანს პრინსტონ-პლეინსბოროშ ოგურაფალ ოსქილადუს, ნიუ-ჯერსი-ს. შოუშ იდეა ატანაზიოს ორხველ, თარი გერგეზი ჰაუსი შორიშ დორსხუაფილი რე.

ჰაუსის შხირას უღუ ნირზი მუში უნჩაშწკჷმა, ოსქილადუშ ადმინისტრატორ ლიზა კადისწკჯმა დო დიაგნოსტიკეფიშ ბუნაწკჷმა, თიშენ ნამდა შხირას თიში ჰიპოთეზეფი პაციენტეფიშ ლახალაწკჷმა მერცხუაფილი რე ბრელიშო უგუგებუ დო ონირზე რკვიებეფშა. ჰაუსიშ აკა მაჸალე ექიმი ჯეიმზ უილსონი რე, თი ოსქილადუს ონკოლოგიური გუნორთიშ უნჩაში. მაართა სუმი სეზონიშ გოულას ჰაუსიშ დიაგნოსტიკურ ბუნაშა მიშეშჷ: რობერტ ჩეისი, ელისონ ქემერონი დო ერიკ ფორმენი. მასუმა სეზონიშ ბოლოს ფორმენქ დო ქემერონქ გაცხადებეფი დოჭარეს სამუშაშე ულაშ გეშა, ჩეისი ჰაუსიქ მუშით გინაათჷ. მანთხა სეზონიშ მაართა ეპიზოდეფს ჰაუსიქ კონკურსი მანწყუ დიაგნოსტიკური ბუნაშ ახალი მაკათურიშ ოსხუნალო დო საბოლათ კონკურსანტეფიშე სუმი - რემი „ვითოსუმი“ ჰედლი, კრის თაუბი დო ლოურენს ქათნერი დიტუ. ბუნასს გვიანო კინ ქაკათჷ ფორმენქ, ჩეისიქ დო ქემერონქ ოლეხეშ შხვა გუნორთეფს გაგინძორეს მუშობა დო მანგურო შოუშე ვეგნოდინაფენა.

სერიალი ფართას რე აღიარებული კრიტიკოსეფიშ დო მაჯინეეფშე. მაჟიაშე მაანთხა სეზონეფიშ კოროცხუათ თინა ამერიკას საუჯგუშო ოტელევიზიე შოუეფიშ ვითულშა მიშეშჷ, 2008 წანას მოსოფელს არძაშე ნაძირეფი სერიალი რდჷ. მეღებული აფუ ორქოშ გლობუსი დო ემიშ ჯილდოეფი. გვალო ეთერს გიშართჷ სერიალიშ 8 სეზონქ. ეკონია ეპიზოდიშ პრემიერა 2012 წანაშ 21 მესის რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  
* ოფიციალური ჰაუს-ვიკი  
* 

კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ მაღვენჯი ტელესერიალეფი
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
კატეგორია:2000-იანი წანეფიშ ტელესერიალეფი
Instagram

**ინსტაგრამი** () — უფასო ფოტო დო ვიდეო გაშელებაშ საშუალება, სოციალური რშვილს ელემენტეფით, ნამუთ საშუალებას ირზენს გედვას თქვანი ფოტო დო ვიდეო მოღე.

2012 წანას კომპანია Facebook-იქ იჸიდჷ 1 მილიარდ დოლარო.

## სქოლიო

კატეგორია:სოციალური რშვილეფი
კატეგორია:მერკე სტატიეფი ინტერნეტიშ გეშა
კატეგორია:Facebook
კატეგორია:Instagram
Gmail

**Gmail** (ართგამა **Google Mail**) — უფასო ელექტრონული ფოსტა, დორსხუაფილი ამერიკული კომპანია Google-შ გეშა. ოფოსტე ჭკუდწკჷმა ნჭაფა ხვადუ ვებ ინტერფეისით დო POP3 დო IMAP პროტოკოლეფიშ მოხვარათ.

Gmail-ქ ემუშუ 2004 წანაშ 1 პირელს. დუდშე დორეგისტრირაფა შესალებერი რდჷ ხვალე სპეციალური მაჭანაფალიშ მეღებაშ უკული, ეთიშე, მით გჷმირინუანდჷ თისჷნ. ამდღარშო ნამდგა იჸინ ქიანაშო რეგისტრაცია უფასო რე.

მოხვარა მახვარებუეფს მიარზიენს 6 903 მბ დუდიშულ აბანს დო ათე რიცხუ ირიათო იძინანს.

რეგისტრაციაშ მიკულაშ უკული არძა მახვარებუს მიაჩამუ კონკრეტული მაწურაფუ (user_name@gmail.com).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ხასჷლა
* Gmail-იშ ომახვარებუე მორაგადაფა

კატეგორია:Google-ის სერვისეფი
მუმია (ფილმი)

**მუმია** ()  — 1999 წანაშ ოდუდსგინალე ფილმი, ნამუთ გინოღჷ სტივენ სომერსი-ქ. ფილმის თარი როლს ლაჸაფენს ბრენდან ფრეიზერი.

## სიუჟეტი
ეგვიპტეშ ტიოზიშ უხურგე განს შხვადოშხვა გორჩქინაშ არქიებულეფიშ ბუნეფი ფარაონიშ დიდებულ განძის გორუნა, ნამუსჷთ საზარო უჯვეშაში ჭყალა გეძჷ. განძიშ ძგას მუმია გესვანჯჷ... ათე უბადო ადამიერიშ მუმია რე, ნამუთ კონწარას ღურათ დასაჯეს ეგვიპტეშ მართველიშ მერმენწა ჸვილუაშო. ორქოშმაგორალეფქ აწუხეს აკარდამაშ მიარეუკუნამი ლური, დო მუმიაქ სასაფლაშე გეთანდჷ, თიშო ნამდა ოქიანუ კოშმარიშ ომაფეთ გინართინუას.

## ქოძირით ხოლო
* მუმია ირთუ
* მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:1999 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:არაბულნინამი ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ფილმეფი მუმიაშ გეშა
ბრენდან ფრეიზერი

**ბრენდან ჯეიმზ ფრეიზერი** (; დ. 3 ქირსეთუთა, 1968, ინდიანაპოლისი, ინდიანა, ააშ) — კანადარ-ამერიკალი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი  დო პროდიუსერი. ჩინებული რე ფილმეფით: მუმია, მუმია ირთუ დო მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*

## სქოლიო

კატეგორია:კანადარი ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1968
ფერნეტი

**ფერნეტი** (*Fernet*) — წარე ოდიარეშ ლიქიორი (ბიტტერი), მუჭოთ წესი, იტალიური წჷმოულობაშ (ამარო). თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს სპირტის დოდგინელი ოდიარეეფი — ზაფრანა, გვერელე, კარდამონი, რევანდი, ალოე დო შხვ. შუნა ოჭკომალიშ ჭკომუაშ უკული, კანკალეშა მუჭოთ ყავაშ გეძინაფონო. სიმანგარე 45%-შახ.

ფერნეტი გიშაკერზაფილო პოპულარული რე არგენტინას, სოდე იწრანას გიშმაშკვანა 25 მილიონ ლიტრი ოშუმალს. ანდა არგენტინარი ფერნეტის კოკა-კოლას მინმუძინანს. ფერნეტიშ გოთანჯუაშ გიმე მიარზებუ გეჸვენჯი ოშუმალეფი:

* ფერნეტი ბრანკა (მილანი, იტალია);
* შტოკიშ ფერნეტი (ტრიესტი, იტალია დო პლზენ-ბოჟკოვი, ჩეხეთი);
* ბეხეროვკა (კარლოვი-ვარი, ჩეხეთი);
* ჯვეში დანიური დო რიგაშ უჩა ლიქიორეფი.

კატეგორია:ოდიარეში ლიქიორეფი
კატეგორია:იტალიური ლიქიორეფი
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ტომ ფელტონი

**ტომას ენდრიუ "ტომ" ფელტონი** (; დ. 22 ეკენია, 1987, სურეი) — ინგლისარი არტსტი. ჩინებული რე დრაკო მალფოი-შ როლით ჰარი პოტერიშ პილმეფიშ სერიაშე. 2016 წანაშე ლაჸაფენს სერიალს ვალს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* Six String Productions
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1987
რეიჩელ ვაისი

**რეიჩელ ვაისი** (; 7 მელახი, 1970) — ინგლისარი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი ოსური.

## ბიოგრაფია
დუდშე ვაისი მოღალენდჷ მუჭოთ მოდელი. რსულებური აფუ როლეფი ფილმეფს მუმიაშ გეშა.

2005 წანას ვაისიქ ილაჸაფჷ ფერნანდო მეიერელეშიშ ფილმის „ართგური მებაღე “. ვაისიქ არსულჷ ინგლისარი დიპლომატიშ ჩილიშ როლი. ფილმი კიბერას გინიღესჷ. თიქ კრიტიკოსეფიშ მოწონა დეინალჷ. ვაისიქ მიღჷ ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო კინოარტისტეფიშ გილდიაშ ჯილდოეფი ოსურიშ მაჟირახარისხამი როლიშ რსულებაშო. The Guardian-ქ ჭარჷ, ნამდა ათე ფილმიქ ვაისის დაუკვირდჷ აბანი მაჯღვერი ბრიტანალ არტისტეფიშ შქას.

2011 წანას ილაჸაფჷ პიესაშ „ტომბა ლემი ზუღა“ ეკრანიზაციას დო მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ ნომინაცია საუჯგუშო არტისტი ოსურიშო.

## ფილმოგრაფია

 

## რესურსები ინტერნეტში

* 

## სქოლიო

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1970
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
სტივენ სომერსი

**სტივენ სომერსი** — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო არტისტი, ნამუთ კინოტრილოგია „მუმიაშ“ აკმაქიმინალი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
*  ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*  Peoples.ru

კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი
ჯონ ჰანაჰი (არტისტი)

**ჯონ დევიდ ჰანაჰი** (; დ. 23 პირელი 1962) — შოტლანდიარი არტისტი. ლაჸაფენდ ფილმეფს: ოთხი დიარა დო ართო ონგარუ, მუმია, მუმია ირთუ, მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ დო შხვას. ასე ლაჸაფენს სერიალს ბონიშ თხობელეფს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი
მეკონ-მოკონი

**მეკონ-მოკონი** — საწარმე დო პიჯული მოხვარაფაშ საგანეფი დო ნინალუა, ნამუეფით ორხველჷ თე თუ თი სახეშ მოთხირეფიშ დო ოხვილუეფიშ დობაღინაშო დო ბაზარს მითმიაჭირინუ, მუჭოთ მეხვილაფაშ, ჸიდირიშ, სარგებელიშ მეღებაშო ვარდა მოთხირშო. თის უღუ მუჭოთ ხემიოთხუმუ, თეში ვახემიოთხუმუ მახასიათაფალეფი. თაურეშე გოშნაველი, თინა შილებე ორდას ნივთი, ნინალუა, იდეა, ოხანდე ნძალა, აბანი, საწარმე, ორგანიზაცია დო შხვა.

მეკონ-მოკონს უღუ მუში ომეკონ-მოკონე ართული.

მეკონ-მოკონიშ არსიშ რსულჸოფილო გაგებელო დიდი შანულობა უღუ თიში თინი კლასიფიკაციას.

გჷმორინაფაშ ბორჯიშ ხანგჷნძობაშ მეჯინათ, მეკონ-მოკონი შილებე დობრთათ: კუნტაშხანიშ სარგებელობაშ მეკონ-მოკონი, ხანგჷრძე სარგებელობაშ მეკონ-მოკონი, ნინალუა.

ნინალუაშ ხასიათიშ გოთოლიშწორაფათ მეკონ-მოკონქ შილებე გირთას ჟირ ბუნათ : ფართო მოახვარებუშ მეკონ-მოკონო დო საწარმე დოშანაფაშ მეკონ-მოკონო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
Indice de precios de mercancías para los últimos 25 años, de acuerdo al FMI
არნოლდ ვოსლუ

**არნოლდ ვოსლუ** (, დ. 16 მანგი 1962, პრეტორია, ოარ) — არტისტი. ფართოთ ჩინებული რე ფილმეფს: „რთული ოღანკე“, „მუმია“ დო „მუმია ირთუ“ . თაშნეშე გინმიღალუაფუ შხვადოშხვა ტელესერიალს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არნოლდ ვოსლუ საიტის „IMDb“
აფრიკაანსი

**აფრიკაანსი** — ინდოევროპული ნინა, წჷმულირი რე ნიდერლანდურშე დო იკლასიფიცირებუ მუჭოთ თუდოლენი ფრანკულ ბჟადალ გერმანული, თარო თე ნინაშა რაგადანა ობჟათე აფრიკას დო ნამიბიას, მორჩილ მუდანობათ რაგადანა ბოტსვანას, ანგოლას, სვაზილენდის, ზიმბაბვეს, ავსტრალიას, ახალ ზელანდიას, ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს, ტაივანს დო არგენტინას. დოხოლაფირო 100 000 აფრიკაანსშა მორაგადე რე ინგლისის ხოლო. თაშნეშე რე მორჩილი ბუნეფი გეჸვენჯ ნოღეფს: ბრიუსელი, ამსტერდამი დო ტორონტო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ეთნოლოგია: აფრიკაანსი
* Wordgumbo: აფრიკაანსი 
* აფრიკაანსიშ დაჭყაფუ
* ახალი ობჟათე აფრიკული – აფრიკაანსი 
* ქჷდიგურე აფრიკაანსი ინტერნეტით

კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
გალისიური ნინა

**გალისიური ნინა** (*Galego*) — რომანული ნინეფიშ ფანიაშშ ნინა, ორხველჷ რომანული ნინეფიშ იბერიულ-რომანულ გომენბუნას, 1978 წანაშ ესპანეთიშ კონსტიტუციაშ 3-ა ბირგულიშ მაჟირა პუნქტიშ დო გალისიაშ ავტონომიაშ გეშა სტატუსიშ 5-ა ბირგულიშ  მეჯინათ გალისიაშ ოფიციალური ნინა რე ესპანურწკჷმა ართო. გალისიურ ნინაშა რაგადანს პირენეშ ჩქონიშ ოორუე-ბჟადალშე მადვალი ისტორიული გალისიაშ ოლქიშ ჯინჯიერი მახორობა.
## სქოლიო

კატეგორია:რომანული ნინეფი

კატეგორია:ესპანეთიშ ნინეფი
ვიეტნამური ნინა

**ვიეტნამური ნინა** (tiếng Việt) — თეხანურ ვიეტეფიშ ნინა. ვიეტნამიშ ოფიციალური ნინა, სოდე ერეფოშქაშე ურთიართობაშ დო გონათუაშ ნინა რე. მორაგადეეფიშ საართო მუდანობა 75 მლნ ადამიერშე უმოსი. (2005, ფასება).

*
კატეგორია:ვიეტნამიშ ნინეფი
კატეგორია:ჩინეთიშ ნინეფი
კატეგორია:კამბოჯაშ ნინეფი
იაპონური ნინა

thumb|right|100px|日本語 (იაპონური ნინა)

: (გიმე მოჩამილ სტატიას იაპონური დორხველური ჯოხოეფიშ (ისტორიზმეფი, ეთნონიმეფი დო თ.უ.), თაშნეშე იაპონოლოგიური ჩინება-ტერმინეფიშ მარგალური თინჭარუაშ ომანგეთ გინოღალაშ ბორჯის ეშმალი კრიტერიუმი ტრანსკრიბირებაშ უწოხოლე ჩქინს გოფაჩილი რუსული ტრადიცია ვარდჷ, ვარინ – **[[რომაჯი]]** რდჷ ( **ローマ字** ).)

**იაპონური ნინა** ( *იაპონურო* **日本語** ვარდა **にほんご ** [ ნიჰო**ნგ**ო ] ) იაპონიაშ სახენწჷფო ნინა რე. იაპონურ ნინაშა რაგადანს მეხოლაფირო 127 მილიონ კოჩშე უმოსი დო მორაგადეეფიშ რიცხუშ მეჯინათ თე ნინაშ ომანგე წილი მოსოფელიშ მახორობაშ 2,4%-ის აკმადგინანს, მუშ გეშა თე ნინა მოსოფელიშ არძაშე გოფაჩილ ნინეფიშ ერკებულს მა–9 აბანს იკენს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* იაპონური ნინა
* იაპონურ-ინგლისური მატანგალი (AnimeCentral.Ge © 2010)

## ლიტერატურა

* Lewin, Bruno; Müller-Yokota, Wolfram; Fujiwara, Michio: Einführung in die japanische Sprache. Wiesbaden: Harrassowitz, 1990. ISBN 3-447-03042-9
* Kerde, Ortrud; Otto, Silke-Susann; Saaler, Sven: Einführung in die Hilfsmittel der Japanologie, Marburg: Förderverein Marburger Japan-Reihe [...], 1995.

*
კატეგორია:იზოლირაფილი ნინეფი
ინდონეზიური ნინა

მინი|250პქ|ინდონეზიური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი
**ინდონეზიური ნინა** — მალაიური ნინაშ სტანდარტიზაფილი დიალექტი, ნამუთ 1945 წანაშე ინდონეზიაშ ოფიციალური ნინა რე ბაჰასა ინდონესიაშ ჯოხოთ. ორხველჷ ავსტრონეზიული ფანიაშ ინდონეზიურ ჸას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Learning Indonesian
* Indonesian Swadesh list of basic vocabulary words

კატეგორია:ავსტრონეზიული ნინეფი
ჯერი გოლდსმითი

მინი|მარჯვნივ|ჯერი გოლდსმითი 2003 წელს
**ჯერი გოლდსმიტი** (დ. 10 ფურთუთა, 1929 – ღ. 21 კვირკვე, 2004), ამერიკალი კინო-კომპოზიტორი. გომორძგვილი აფუ ოთხი ემიშ პრემია დო ართი ოსკარი ფილმშო „ომენი“ (1977). ოსკარიშ პრემიას თინა გვალო ვითოშკვითშა რდჷ წჷმორინაფილი. მუსიკას თარო ჭარუნდჷ ხანტურული ფილმეფშო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ჯერი გოლდსმითიშ ფან-საიტი

კატეგორია:ამერიკალი კომპოზიტორეფი
კატეგორია:ამერიკალი დირიჟორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1929
კატეგორია:ნაღურა 2004
Universal Studios

**Universal Studios** (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ **Universal Pictures**) — ასე არსებული ჰოლივუდიშ კინოსტუდიეფშე უჯვეშაში რე. დჷმარსხუაფალი რე კარლ ლემე, 1912 წანას. 1915-1925 წწ. — ააშ-იშ კინოკომპანიეფიშ შქას უშხუაში რდჷ. 2004 წანაშე — კომპანია NBC Universal-იშ საწარმე გუმნართი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Universal Studios-შ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* საიტი Universal Pictures რუსეთი 

*
კატეგორია:ააშ-იშ კინოკომპანიეფი
მალაიური ნინა

**მალაიური ნინა** (ვარდა *ინდონეზიური ნინა*) — მალაიზიაშ სახელნწჷფო ნინა. ორხველჷ მალაიურ-პოლინეზიურ ნინეფიშ ინდონეზიურ ბუნას. თინა დიხაუჩაშ ართ-ართ დიდ ნინას ორხველჷ. თე ნინაშა რაგადანს დოხოლ. 200 მლნ. კოჩი. მალაიური ნინა მორაგადეეფიშ უმანტაშობაშო ხვალე მაჟირა ნინა რე. თე ნინა წჷმარინუანს ართგვარ ლინგვა ფრანკას დო თარო მალაიზიაშ დო ინდონეზიაშ გეოგრაფიულ ოფირჩას გჷმირინუაფუ. თეშ მოხ, მალაიური, ანუ ინდონეზიური ნინა მალაიზიაშ დო ინდონეზიაშ რესპუბლიკაშ სახენწფჷფო ნინა ხოლო რე.

## ლიტერატურა
* Adelaar, K., "Where does Malay come from? Twenty years of discussions about homeland, migrations and classifications", *Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde* 160 (2004), no: 1, Leiden, 1-30

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Adelaar, K., "Where does Malay come from? Twenty years of discussions about homeland, migrations and classifications"

## სქოლიო

კატეგორია:ავსტრონეზიული ნინეფი
პოლონური ნინა

thumb|პოლონური ანბანი

thumb|300px|ცენტრალური ბჟაეიოლ ევროპაშ ნინეფი დო დიალექტეფი (პოლონური ნინაშ მეტ–ნარკი გოფაჩუაშ არეალი ეშანილი რე რუმე წვანე ფერით)

**პოლონური ნინა** (პოლონურო ęzyk polski ვარდა polszczyzna) — პოლონარეფიშ ნინა, ორხველჷ ბჟადალსლავური ნინეფიშ ოორუე ბუნას დო წჷმარინუანს ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ ართ-ართ გიმენბუნას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*  Gramatyka języka polskiego 
*  Mapa dialektów polskich
*  Wortal poświęcony językowi polskiemu
*  Forum przyjaciół języka polskiego

## სქოლიო


კატეგორია:სლავეფმარჩქინჯობა
სერბული ნინა

thumb|Serbian language map.PNG 

**სერბული ნინა**, კინ '''სერბულ-ხორვატული''' ვარდა ხორვატულ-სერბული ნინა — სერბეფიშ, ხორვატეფიშ, მონტენეგრალეფიშ დო ბოსნიარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ობჟათესლავურ ბუნას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Learn Serbian Language Phrases  

კატეგორია:სლავური ნინეფი
კატეგორია:ფილოლოგია
კატეგორია:სლავეფიშ მარჩქინჯობა
დარენ არონოფსკი

**დარე არონოფსკი** (; დ. 12 ფურთუთა, 1969, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი.

## ბიოგრაფია
ჰარვარდის გურაფლენდჷ კინო დო სოციალურ ანთროპოლოგიას. მაართა ფილმი, აკაბუცხაბიუჯეტამი „პი“ გინიღჷ 1997 წანას. უკულიანი ფილმიშო „ორცებაშ რეკვიემი“ დეინალჷ კრიტიკოსეფიშ ცქვაფა. არძაშე უმოსი ნომინაცია, თინეფ შქას ნომინაცია ოსკარს, მოუღჷ ფილმიქ „უჩა ოლორი“.

მაართა შხუბიუჯეტამი პროექტი რდჷ ფილმი „ნოე“, ნამუთ 2014 წანაშ 28 მელახის გიშართჷ დო ნამუშ გინოღალეფს 115 მილიონი დოლარქ დიხარჯჷ. „ნოე“ ათე ჯოხოშ ბიბლიური პერსონაჟიშ რინაშ გეშა მომითხობელუანა. არონოფსკიქ თარი როლიშ რსულება მიარზიუ კრისტიან ბეილს დო მაიკლ ფასბინდერს, მარა ფილმის კათაფშე ჟირხოლოქ ვარია თქუ. ნოე-შ როლი რასელ კროუქ არსულჷ. თინაწკჷმა ართო ილაჸაფეს ჯენიფერ კონელიქ, ენტონი ჰოპკინზიქ, ემა უოტსონქ დო შხვეფქ.

## ფილმოგრაფია
* 1998 - პი *(Pi)* 
* 2003 - ორცებაშ რეკვიემი *(Requiem for a Dream)*
* 2006 - წყუ *(The Fountain)*
* 2008 - მორკინე *(The Wrestler)*
* 2010 - უჩა ოლორი *(Black Swan)*
* 2014 - ნოე *(Noah)*

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
მუმია ირთუ

**მუმია ირთუ** (ინგ. The Mummy Returns) — 2001 წანაშ ოდუდსგინნაველე ფილმი, ნამუთ გინიღჷ სტივენ სომერსიქ. ფილმი რე 1999 წანას გინოღალირი ფილმიშ მუმიაშ გეჸვენჯი. ათე ფილმის, ხოლო მუჭთ მაართა სერიას თარი როლს არსულენს ბრენდან ფრეიზერი.

## სიუჟეტი

დუდსგინალუეფიშ მაგორალი რიკ ო'კონელი, ასე დიდარი რე, ბედინერი რე მუშ ჩილი ეველინწკჷმა დო ბრუო წანერ სქუა ალექსწკჷმა ართო. მარა უბადო ჸვაშჭარა ვარზენს ბედინერ ო'კონელეფიშ ფანიას შვიდი რინას. უბადო იმჰოტეფი კინ გეთანდუ! ასე რიკის, ეველინს დო ჭიჭე ალექსის ხვალე შკვითი დღა უღუნა ოქიანუშ გინასქილიდაფარო.

## ძირით ხოლო
*მუმია (ფილმი)
*მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*
*
*
*

კატეგორია:2001 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ფილმეფი მუმიაშ გეშა
მარია ბელო

**მარია ელენა ბელო** (; დ. 18 პირელი, 1967, პენსილვანია) — ამერიკალი არტისტი, პროდუსერი დო ჭარუ. ოკათუდჷ ფილმეფს: მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ, რდილეფი, რდილეფი 2 დო შხვას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*
* Maria Bello on Twitter

კატეგორია:დუნაბადი 1967
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ

**მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ** () — 2008 წანაშ ოდუდსგინნაველე ფილმი, ნამუთ გინიღჷ რობ კოენიქ. ფილმი რე 1999 წანას გინოღალირი მუმიაშ დო 2001-ის გინოღალირი თიში მაჟირა ნორთიშ გეჸვენჯი. თეში მუჭოთ, წოხოლენი ჟირი ნორთის, ათაქით თარი როლს ბრენდან ფრეიზერი არსულენს.

## სიუჟეტი

ჯადოქარიშ მოჯადოებულ ტირან იმპერატორ–დრაკონს უსაბოლე გოჭყოლადას რინა უჭარუ... თიში 10000 მალჷმორი ტერაკოტიშ მალჷმორებო გინირთეს... მარა დუდსგინნაველეფიშ მაგორალი ალექს ო'კონელი მოხვალამათ ოკურცხინუანს იმპერატორს დო ასე მიკოხვილირი რე მუში მასქერეფშეე მოხვარა ითხუას, თიშენ ნამდა ღურელო ედგინელი იმპერატორი დოჸვილას... მუმია მზათ რე ედომუშამი აზია გიორინუას კუჩხის მოსოფელიშ პატონობაშ ხეშა აშაჸოთამალო... ხვალე ო'კონელეფი აჩემენა თის.
## ძირით ხოლო
* მუმია (ფილმი)
* მუმია ირთუ

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2008 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ფილმეფი მუმიაშ გეშა
ჯეტ ლი

**ჯეტ ლი** (ნანდ. ჯოხო: **ლი ლიანძი**  Li Lianjie; დ. 26 პირელი, 1963, პეკინი), ჩინარი არტისტი, პროდიუსერი დო უშუშ ჩემპიონი.

ჯეტ ლიქ შკვითი წანაშ ხანს დეინტერეს უჯვეშაში ჩინური რკინებაშ ხელუანუათ დო ჩინებულ უშუშ მაწვართალწკჷმა ვუ ბინწკჷმა მორქიაშ დოჭყაფაშე სუმი წანაშ უკული, თიქ მაართაშა მიგჷ უშუშ ნაციონალური ჩემპიონატი პეკინიშ უშუშ ბუნაწკჷმა ართო. 1981 წანას თინა იჭანეს ფილმის შაოლინიშ ოხვამეშ გინოღალეფს, მუქით თის დიდი პოპულარობა მოუღჷ ედომუშამი ქიანაშ მასშტაბით დო ართართი არძაშე მოთხუალი არტისტიქ იჸუ ჩინურ კინობაზარს. 1998 წანას ჯეტ ლიქ მაართათ ილაჸაფჷ ჰოლივუდურ ფილმის: თის თარი უარყოფითი გერგეზიშ როლი ონდეს ფილმის ომაღურე ანჯარი 4, სოდეთ თის პარტნიორეფი რდეს ჰოლივუდიშ მურიცხეფი: მელ გიბსონი, დენი გლოვერი, რენე რუსო დო კრის როკი. თიქ ილაჸაფჷ ფილმეფს: უგუჩემებუეფი (2010) სილვესტერ სტალონეწკჷმა ართო, დინაფილი ომაფე (2008) ჯეკი ჩანწკჷმა ართო დო მუმია: დრაკონეფიშ იმპერატორიშ ონთხორუ (2008).

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*

კატეგორია:ჩინარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1963
კატეგორია:ოლჷმარი ხელუანებაშ ორსანტეფი
GfK

**GfK**, ნამუქჷთ დირსხუ 1934 წანას მუჭოთ *Gesellschaft für Konsumforschung* (მახვარებუეფიშ რკუალაშ ჯარალუა) — გერმანიაშ უდიდაში ბაზარიშ რკუალაშ ინსტიტუტი, დო მოსოფელიშ რანწკით მაანთხა უდიდაში ბაზარიშ რკუალაშ ორგანიზაცია, Nielsen Company-იშ, Kantar Group-იშ დო Ipsos-იშ უკული. თინა დარსხუ უნივერსიტეტიშ მარწაფალეფიშ ასოციაციაქ, თინეფს შქას ლუდვიგ ერჰარდი, ნამუთ უკული გერმანიაშ ეკონომიკაშ მინისტირი დო კანცლერი რდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*GfK გრუპი

კატეგორია:ჯარალობური მეჯინალაშ რკუალაშ ორგანიზაციეფი
Taylor Nelson Sofres

**TNS** (კინოხ ჩინებული მუჭოთ **Taylor Nelson Sofres**) — ბაზარიშ რკუალაშ დო ბაზარიშ საინფორმაციო ბუნაშ ართ-ართი მაჸვენჯი ორგანიზაცია. კინოხ კვოტა უღუდუ ლონდონიშ საფონდო ბირჟას დო FTSE 250 Index-იშ აკმადგინალი ნორთი რე, კომპანია, 2008 წანაშ გჷმათუთას, WPP Group-იქ  1.6 მილიარდი ფუნტშა იჸიდუ.
საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა

**[[საქორთუო]]შ ტერიტორიული მონწყუალა** ასიმეტრიული რე, ნამუთ იკათუანს 2 ავტონომიურ რესპუბლიკას დო 83 მუნიციპალიტეტის. მუნიციპალიტეტეფშე: 5 რე მუშითმამართალი ნოღა, თინეფს შქას საქორთუოშ ნანანოღა, ქართი, დო 71 მუშითმამართალი თემი.

მუნიციპალიტეტეფი აკმიართიანუნა 9 აკანს, ნამუეფით ვაწჷმარინუანა აბანური მუშითმართუალაშ ართულეფს. თინეფს ხვალე საკოორდინაციო დო საკონსულტაციო ფუნქცია უღუნა მუშითმართუალაშ ართულეფს დო საქორთუოშ თარობაშ შქას, სოდე თარობა წჷმარინუანს სახენწჷფო რწუმებული – გუბერნატორი, მუშითმართუალაშ ართულს – გამგებელი/მერი, საკრებულოშ მადუდე დო თიში მოაბანე.

საქორთუოშ ტერიტორიულ მონწყუალაქ კონსტიტუციაშ მეჯინათ, საბოლოო სახე ქიანაშ ედომუშამი ტერიტორიას საქორთუოშ იურისდიქციაშ რსულას აკოდგინუაშ უკული ოკო მიღას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ;
* 
* საქორთუოშ ადმინისტრაციული მონწყუალაშ ისტორია
საქორთუოშ თარობა

**საქორთუოშ თარობა** — საქორთუოშ ემაჸონაფალი ხეშუულობაშ უმაღალაში ორგანო, ნამუთ ახორციელენს ქიანაშ დინოხოლენ დო გალენურ პოლიტიკას. თარობა გამამინჯე რე საქორთუოშ პარლამენტიშ წჷმი. თარობა აკმოდირთუ პრემიერ-მინისტრშე, მინისტრეფშე დო სახენწჷფო მინისტრეფშე.

საქორთუოშ თარობა ემაჸონაფალი ხეშუულობაშ გოხორციალაფას უნარღელჸოფენს სამინისტროეფიშ დო თინეფიშ მართუალაშ სფეროშა მიშმალი სახენწჷფო საგიმეუჭყაფე დჷნაწესებუეფიშ მეშქაშობათ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*საქორთუოშ თარობაშ საიტი 

## სქოლიო
ანტონიუ გუტერეში

**ანტონიუ გუტერეში** (; დ. 30 პირელი 1949, ლისაბონი) — პორტუგალიარი პოლიტიკოსი. 1992-2002 წანეფს პორტუგალიაშ სოციალისტური პარტიაშ გენერალური მელამოსე.  1995-2002 წანეფს პორტუგალიაშ პრემიერ-მინისტრი. 1999-2002 წანეფს სოცინტერნიშ მადუდე. 2005 წანაშე გოეროშ უმაღალაში კომისარი თხოზინელეფიშ ოკითხეფს. 2016 წანაშ 7 პირელშე პოტუგალიაშ სახენწჷფო ელმაჩამალი. 2016 წანაშ 5 გჷმათუთას გჷმაცხადეს გომორძგვილო გოეროშ გენერალური მელამოსეშ გიშაგორუეფს.

## ბიოგრაფია
ანტონიუ გუტერეშიქ დებადჷ ლისაბონს 1949 წანას. 1974 წანაშე დოკაფილი რე პოლიტიკური საქვარით. თიმ წანაშე თინა სოციალისტური პარტიაშ მაკათური რე. 1992 წანას პარტიაშ გენერალური მელამოსეთ გჷნირთჷ. 2005-2015 წანეფს გოეროშ უმაღალაში კომისარი რდჷ თხოზინელეფიშ ოკითხირეფს.. 

ოდაბადური პორტუგალიურიშ მოხ, ესპანურ, ფრანგულ დო ინგლისურ ნინეფი ხოლო უჩქუ. 

## სქოლიო

კატეგორია:პორტუგალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:გოეროშ გენერალური მელამოსეეფი
კერსტი კალიულაიდი

მინი|კერსტი კალიულაიდი (2021)
**კერსტი კალიულაიდი** (; დ. 30 ქირსეთუთა 1969, ტარტუ, ესტონეთიშ სსრ, სსრრ) — ესტონარი პოლიტიკოსი. 2016 წანაშ 3 გჷმათუთას გეგშაგორეს ესტონეთიშ პრეზიდენტო. ქიანაშ პრეზიდენტი 2016 წანაშ 10 გჷმათუთაშე 2021 წანაშ 10 გჷმათუთაშახ. თიქ ქიანაშ ისტორიას მაართა ოსურ პრეზიდენტო გჷნირთჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ესტონეთიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ოსური პრეზიდენტეფი
რომიშ პაპი

მინი
**რომიშ პაპი** (ლათ. Papa < ბერძ. Papas — მუმა) — კათოლიკური ოხვამეშ დო ვატიკანიშ სახენწჷფოშ მადუდე. რელიგიური ტრადიციაშ მეჯინათ რომიშ პაპი იკოროცხუ მოჩქვაფილ პეტრეშ მონძეთ, ქირსეშ წჷმმარინაფალო („ქირსეშ ვიკარო“) დო ოხვამეშ თოლოძირე წჷმიმანჯღვერო. ასეიანი პაპი ფრანცისკე რე პეტრე მოჩქვაფილიშ 266-ა მონძე. კარდინალეფშე რომიშ პაპის კონკლავი გიშმაგორუნს ედომუშამი თელარაშ ხანით, 1523 წანაშე (კლიმენტ VII) 1978 წანაშახ (იოანე-პავლე II) რომიშ პაპო პრაქტიკულო ხვალე იტალიარეფს გიშმაგორუნდეს.

## რომიშ პაპეფი (XIX-XXI ოშწანურეფს)

## თაშნეშე ქოძირით
* რომიშ პაპეფიშ ერკებული
* ანტი-პაპეფიშ ერკებული
* 10 არძაშე კუნტა ხანით მამართალი პაპიშ ერკებული
* 10 არძაშე ხანგჷნძე მამართალი პაპიშ ერკებული

კატეგორია:ქირსიანობა
*
ფრანცისკე

**ფრანცისკე** (; ერიშკოჩობას **ხორხე მარიო ბერგოლიო**, ; დ. 17 ქირსეთუთა, 1936, ბუენოს-აირესი — ღ. 21 პირელი, 2025, Domus Sanctae Marthae, ვატიკანი) — რდჷ რომიშ 266-ა პაპი 2013 წანაშ 13 მელახშე 2025 წანაშ 21 პირელშახ. წჷმარინუანდუ კათოლიკური ოხვამეშ დო ვატიკანიშ სუვერენული სახენწჷფოშ მადუდეს. ჯოხოქ ფრანცისკე მიაჩჷ ესპანალი მისიონერიშ, „იოსეშ ჯარალუაშ“ წოროდჷმარსხუაფალ ფრანსისკო ხავიერიშე. თინა პირველი იეზუიტი პაპი რდჷ, პირველი ამერიკაშ სუბკონტინენტშე დო პირველი ობჟათე გვერდოსფეროშე. თეშ მოხ, რდჷ მაჟირა ვაევროპალი პაპი სირიალი გრიგოლ III-აშ უკული (პაპი 731-741 წწ.)

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ვატიკანიშ ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

კატეგორია:რომიშ პაპეფი
კატეგორია:იტალიარი არგენტინალეფი
კატეგორია:არგენტინალი პაპეფი
კატეგორია:იეზუიტეფი
ჯერარდ ბათლერი

**ჯერარდ ჯეიმს ბათლერი** (; დ. 13 გერგობათუთა, 1969, ფაისლეი) — შოტლანდიარი არტისტი, მუსიკოსი დო პროდუსერი. 1997 წანას ოკათჷდჷ ჯეიმს ბონდიშ ფილმის ჭუმენერი დღა დღას ვაღურუ-ს, 2007 დო 2014 წანეფს ზაკ სნაიდერი-შ ფილმის 300-ს დო 300:იმპერიაშ ეულა-ს ასახიერჷ მაფა ლეონიდასი. 2013 დო 2016 წანეფს ილაჸაფჷ ფილმის ოლიმპოშ დონთახა-ს დო ლონდონიშ დონთხაფას მორგან ფრიმენიწკჷმა ართო. 2016-ს ხოლო ოკათჷდჷ ფილმის ეგვიფტეშ მაფეფი, სოდეთ თიშ პარტნიორი რდჷ ნიკოლაი კოსტერ-ვალდაუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია: შოტლანდიარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1969
ლოკი (კომიქსი)

[მინი|მარძგვანშე|250პქ|სურათი [XVIII უკუნი|XVIII უკუნიშ ისლანდიური მანუსკრიპტიშე. ლოკე მუშ გუმოგონილ ოჩხომუე ბადეთ.]]
**ლოკე**, *ლოკი*  (*Loke, Loki, Lopt*) — დაჩხერიშ ღორონთი სკანდინავიურ მითოლოგიას. გიგანტეფიშ, ფარგაუტიშ დო ლაუფეიშ სქუა. თიშ უმკუჯინუო იოტუნორი გორჩქინაშ ასეფქ იშენი მეჩეს ნება, ნამდა თის ასგარდის დურინუდუკო მუში არაკი გონებაშ დო გეწკუმონტიშ გეშა.

## მითი დო ლეგენდა
ლოკეს უღუ ნძალა, ნამუთით თის შეულებჷ ნამდგაჸინ ჩხოლარიშ ფორმა მიღას დო დითირუას სქესით ხოლო. გვერდ წანაშ გოძვენას თინა ცხენო აძირუაფუდჷ ოქიანუს. ცხენო რინაშ პერიოდის თიქ გარჩინჷ ბრუოკუჩხამი ვარყა სლეიპნირი, ნამუთ ოდინიშ აკა ეტალონო გინირთჷ.

ლოკეს სუმი სკუა — ალი, ვალი დო ნარვი — სიგინქ გურჩქინჷ. თის ხოლო სუმი სქუა ანგრბოდაქ გეურჩქინჷ. თენეფი რენა სუმი არძაშე მაქანდარაია ქიმინელეფი სკანდინავიურ პანთეონს:
*იორმუნგანდი — ზუღაშ დიდი გვერი;
*ფენრირი — გერი-არამხუტუ;
*ჰელი — ღურელეფიშ ომაფეშ ოსურღორონთი.
თიქ ბრელი უბადობა ღოლჷ შხვა ასეფს, მარა თინეფქ თინეფ იშენ ოხვილუდეს მუში მიარე შელებუაშ გეშა. თიში სამანჯელით ღურჷ ღორონთი ბალდარი, მუთ შხვა ღორონთეფიშ რღვენჯებაშ ბაძაძიქ იჸუ.

ლოკეს ღალატით გარღვენჯებული შხვა ღორონთეფქ ოჭოფეს თინა, ღურღუმს, კჷრდეს, გიოკირესჷ დო დუდს პანჯამი გვერი გიოდვესჷ, ნამუთ თიშ სახეს პანჯის გიოჭვათუანდჷ. მარა ლოკეშ შურ დო გური ჩილი, სიგინი გვერიშ პანჯის თასის ეუფორუანსჷ, თიშენ ნამდა ლოკექ ჭუა ვეგინას. მუჟამ თასი ეიფშაფუნ დო სიგინი თიშ ჩოლუას ოცადუნ პანჯიშ ჭვათეფი იშენ გიოჭვათანს ლოკეს სახეს დო თინა ჯანქირე ჭუას გინაფლენს. გინმოჩამათ, წორას ათე ბორჯის  ხვადუ დიხაუჩას დიხაშ ნალუა.

## ლიტერატურა

* Arvidsson, Stefan (2006). *Aryan Idols: Indo-European Mythology as Ideology and Science*. University of Chicago Press.
* Bellows, Henry Adams (1936). *The Poetic Edda: Translated from the Icelandic with an Introduction and Notes*. Princeton University Press. American Scandinavian Foundation.
* Calverley, William Slater (1899). *[http://books.google.com/books?id=xGUWAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Notes on the Early Sculptured Cross: Shrines in Monuments in the Present Diocese of Carlisle]*. T. Wilson.
* Dickins, Bruce (1915). *[http://books.google.com/books?id=ZV6eiZ8oHEYC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Runic and Heroic Poems of the Old Teutonic Peoples]*. Cambridge University Press.

კატეგორია:სკანდინავიური მითოლოგია
ქორთული მითოლოგია

[thumb|right|300px|[ბორჯღალა - ბჟაშ შონური სიმბოლო]]

**ქორთული მითოლოგია** — ჯვეში ქორთული მითეფიშ დო ისტორიეფიშ ნაკორობა, ნამუეფით ჯვეშ ქორთულ ღორონთეფს- ღორონთიშსქუალეფს  დო გერგეზეფს, ხოლო ოქიანუშ მონწყუალას ოხუ. ასეიანი მარკვიებერეფი ათე მითეფს გიმირინუანა ჯვეში საქორთუოშ რელიგიური დო პოლიტიკური ინსტიტუტეფიშ მიშაგურაფალო, ხოლო ათე მითეფიშ დორსხუაფაშ ორთაშ გუმარკვიებელო. ქორთული მითოლოგია უმოსო წჷმორინელი რე ჟიპიჯური ფორმათ დო თიში მენცარული დოკუმენტირაფაქ გვარიან გვიანო დიჭყჷ (XIX-XX ოშწანურა), მორო შხვადოშხვა წყუეფით შესალებერი რე გარკვიებული დოკუმენტური მოღეშ მოგორაფა, მუთ მეშქაშალას მარზენა უმოსო ტომბას ბძირათ ქორთული მითოლოგიური ოქიანუ თიში სპეციფიური დო კარაკანო ინდივიდუალური სახეთ. ქორთულ მითეფს ენწყუმილი რე ოქიანუშ დაჭყაფუ დო შხვადოშხვა ღორონთეფიშ, დიაღორონთეფიშ, გერგეზეფიშ ვარ-და მითიური ქიმინელეფიშ რინაშ დო დუდსგინნაველეფიშ დეტალეფი. ათე ამბეეფი დუდშე ჟიპიჯურო ისიმუაფუდჷ ჟიპიჯურ-პოეტური ტრადიციათ, მორო ათეჟამო ქორთული მითეფი ჯინჯიერო ქორთული არიკეფიშე ვარ-და შხვა ლიტერატურაშე რე ჩინებული.

## სქოლიო

*
კატეგორია:მითოლოგია
მარგალური მითოლოგია

**მარგალური მითოლოგია** — ლაზურწკჷმა ართო ქორთული მითოლოგიაშ ართ-ართი უჯვეშაში ჸა დო ნადუ, თარი რე უმოსო ტკიცი მიკოსქილადირი აჯამური სახე არაკეფს დო მითეფს, სოდეთ ქირსიანული ნადუ ნარკებო გიოხე. კოლხეთიშ ათე ნორთის უმოსო ტკიცეთ მიშნოჩუალიე ბერძენული მითოლოგიაშ მოტივეფი, უშქარო კონტაქტიშ ნოქური (ლეთა, ლეთო — განჩი გარამიშ ბუმაშ გეშა დო შხვა).

ბერძენული პოლიფემე — ცალთოლამი კიკლოპი (შონ. ხეც) მარგალურსით ცალთოლამი გილუა რე, ჩქონს შხურს ჭყიშანს. მეჩხომეეფს ოჭოფუნს, ამშვის დოხუჭორუნს, ჟირით შამფურით ეშაჭუნს თოლს (ოუშქურუ დემსით ქაგურუაფჷ).

მარგალურ მითოლოგიას დოსქიდჷ უჯვეშაში ინდო-ირანული ღორონთეფიშ მითრაშ კულტიშ ნენატებუეფქ (მისრობა). ათენა რაგადანს ჩქინი კათაშ რცხუს სირიაწკჷმა, შქაწყარმალონაწკჷმა, ანატოლიაწკჷმა, რომიშ იმპერიაწკჷმა, სოდეთ მითრაშ კულტი გვარიანი გოსიმაფილი რდჷ. მითრაშ თოლს უძახდესჷ ბჟას, მუთ ამართლენს ბჟაურ კოლხეთის თიში კულტიშ პოპულარობას.

გჷშაკერძაფილო კაფური რე მარგალური ბირეფი, არაკეფი, ლეგენდეფი, მითიური სახეეფი (ტყაში მაფა, ოჩოკოჩი, წყარიშ მაფა, მესეფი...). შაყარელი დო მოწოკო მიშნაგურეფი რე დიდნძალი ფოლკლოლური მოღე (ა. ცაგარელი, ტ. ქობალია, ნ. მარი, შ. ბერიძე, მ. ხუბუა, ი. ყიფშიძე...). ალ. ხახანაშვილი, ქორთული ზიტყვებაშ ისტორია, I, 1904; მ. ჩიქოვანი, ბერძენული დო ქორთული მითოლოგიაშ ოკითხეეფი, 1971.

## ლიტერატურა
**[[აკაკი გელოვანი]]*, მითოლოგიური ლექსიკონი —  გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.

კატეგორია:ქორთული მითოლოგია
კატეგორია:მითოლოგია
ბუდიზმი

[thumb|300px|ბუდაშ ნოჭახნაკუ, ტავანგ გომპა, [ინდოეთი]]
**ბუდიზმი** (თაშნეშე *დჰარმა* ვარდა ბუდა *დჰარმა*, დოხოლ. შანენს: კანონი ვარდა გოკურცხინაფაშ კანონი) — რელიგია, პრაქტიკული ფილოსოფია, თაშნეშე კანკალე წჷმორინაფათ ფსიქოლოგია, ნამუთ გერსხჷ ბუდა შაკიამუნიშ (სიდჰარტა გაუტამაშ) გურაფას. მოურს ჯვეში ინდოეთშე, დოხო. ჯვ. წ. VI - V ოშწანურეფშე. ბუდიზმიქ ინდოეთიშ სუბკონტინეტის გიფაჩუ ხუთი ოშწანურაშ გოძვენას ბუდაშ ღურაშე, ჟირ ვითოშწანურაშ უკული — დომინანტური რელიგიათ გჷნირთჷ ცენტრალურ, ობჟათე-ბჟაეიოლ დო ბჟაეიოლ აზიას. ასე ბუდიზმი ირთუ სუმ თარი ტრადიციათ: თერავადა (სანსკრ. შთავირავადა), მაჰაიანა დო ვაჯრაიანა. მოსოფელს დოხოლაფირო 708 მილიონი გემაჸვენჯი ჸუნს დო ართ-ართ მოსოფელიშ რელიგიათ იკოროცხუ. გემაჸვენჯეფიშ მუდანობათ მახუთა რე მოსოფელს ქირსიანობაშ, ისლამიშ, ინდუიზმიშ დო ტრადიციული ჩინური რელიგიაშ უკული.

## ბუდიზმიშ გეჸვენჯობეფი
## ბუდისტური ტექსტეფი
## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ბუდისტური სკოლეფი დო ძენი.
* ბუდიზმი დაჭყაფური (რუსულო)
* ბუდისტური გონათუაშ დო ინფორმაციაშ რშვილი (ინგლისურო)
* ბუდისტური ბიბლიოთეკა (ინგლისურო)

*
კატეგორია:რელიგიეფი
ჯოელ კინამანი

**ჩარლ ჯოელ ნოდსტორმ კინამანი** (; დ. 25 გერგობათუთა, 1979, სტოკჰოლმი) — შვედი-ამერიკალი არტისტი. 2014 წანას ილაჸაფჷ ფილმის რობოპოლიციარს, 2015-ს ბრიტანულ-ამერიკულ ფილმის ბაღანა 44-ს დო 2016-ს დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
* 
* 

კატეგორია:შვედი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1979
სუაჰილი ნინა

**სუაჰილი** (სუაჰ. Kiswahili) — ერეფოშქაშე ურთიართობაშ ნინა ბჟაეიოლ აფრიკას, ორხველჷ ბანტუშ ბუნაშ ნინეფს. გოფაჩილი რე ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ აფრიკას.

## ლექსიკა
**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Habari, bwana; Habari, bibi
* ბედინერ ორდას თქვანი მოზოჯუა - Karibu; Karibu nyumbani
* მარდი - Asante; Asante sana
* ქო / ვარი - Ndiyo; Sawa / Hapana; A-a
* ქორთხინთ - Tafadhali; Tafadhalini
* ჯგირო ორდათ - Kwaheri

**რიცხუეფი**

* 1 - moja, 2 - mbili, 3 - tatu, 4 - nne, 5 - tano, 6 - sita, 7 - saba, 8 - nane, 9 - tisa, 10 - kumi

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ფრაზეფი სუაჰილი ნინაშა
* ა.ა.შ -შ საირქიანო ურთიართობეფიშ ინსტიტუტი, სუაჰილიშ კურსი
* ეთნოლოგიური რეპორტი სუაჰილი ნინაშა; ეთნოლოგიური რეპორტი სუაჰილი ნინაშა, კონგო
* UCLA რეპორტი სუაჰილი ნინშა 
* პანაფრიკული ლოკალიზაციაშ ხასჷლა სუაჰილი ნინაშა 
* სუაჰილი გოღა, ამდღა დო ჭუმე: თიში გოვითარაფაშ დო გოფაჩუაშ ფაქტორეფი
* პროექტი კამუსი 

### ლექსიკონეფი დო გრამატიკა
* ინტერნეტ, სუაჰილურ – ინგლისური ლექსიკონი
* The Kamusi Project: სუაჰილიშ ინტერნეტ ლექსიკონი 
* სუაჰილიშ ლექსიკონი, ეტიმოლოგიეფით - Andras Rajki
* სუაჰილურ – ინგლისური ლექსიკონი 

კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი
უელსური ნინა

**უელსური ნინა**, *ვალიური ნინა* (Cymraeg  ვარდა y Gymraeg ) — უელსიშ სახენწჷფო ნინა ინგლისურწკჷმა ართო. ორხველჷ ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ კელტური ნინეფიშ ბრიტულ ჸას. გოფაჩილი რე გოართოიანაფილი ომაფეს, უელსიშ ჩქონს. უელსური ნინა, აბანობური ჯოხოშ მეჯინათ თაშნეშე მიშინუაფუ, მუჭოთ კიმრული ვარდა ლათინური ჯოხოდვალეფიშ მეჯინათ, მუჭოთ კამბრიული.

## ლიტერატურა

კატეგორია:კელტური ნინეფი
ვაიოლა დეივისი

**ვაიოლა დეივისი** (; დ. 11 მარაშინათუთა, 1965, სენტ-მეთიუზი) — ამერიკალი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ თეატრის მოღალათ დო ჟირშა მიღჷ ტონიშ ჯილდო. კინოს არძაშე უდუღორებუ როლეფი რსულებური აფუ 2000-იან წანეფს. 2016 წანას ილაჸაფჷ ამანდა ვოლერი-შ როლი ფილმის დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნას.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1965
ჰაიტიური კრეოლი

**ჰაიტიური კრეოლი** (kreyòl ayisyen), შხირას უძახუნა ლაქინას **კრეოლი** — ნინა, ნამუსჷთ ჰაიტის დოხოლაფირო 8,5 მილიონი ადამიერი რაგადანს (2005 წმუნაჩემეფით) დო 3,5 მილიონი თიშ ხურგეფიშ გალე, თინეფს შქას კანადას, ააშ-ს, საფრანგეთის დო მუსხირენ კარიბიშ ქიანას — დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას, კუბას დო  ბაჰამეფს.

კატეგორია:ჰაიტიშ ნინეფი
კატეგორია:ნინეფიშ ერკებული ანბანიშ მეჯინათ
ჯეი ჰერნანდეზი

**ხავიერ მანუელ "ჯეი" ჰერნანდეზი, უკლაში** (; დ. 20 ფურთუთა, 1978, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. თიქ ილაჸაფჷ ფილმეფს მოსოფელიშ ოვაჭარებელ ცენტრის დო დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1978
ტაგალური ნინა

**ტაგალური ნინა** — კინ ტაგალოგი, ტაგალეფიშ ნინა. ორხველჷ ავსტრონეზიული ფანიაშ ინდონეზიურ ბუნას.

## ლექსიკა
**ფრაზეფი დო ზიტყვეფი**

* გომორძგუა - Halo; Mabuhay; Kumust?
* ბედინერ ორდას თქვანი მოზოჯუა - Mabuhay; Tuloy po kayo
* მარდი - Salamat; Maraming salamat
* ქო / ვარი - Opo / Hindi po
* ქორთხინთ - Paki; Pakikuha; Pakikunin
* ჯგირო ორდათ - Adyos po; Paalom na po

**რიცხუეფი**

* 1 - isá, 2 - dalawá, 3 - tatló, 4 - ápat, 5 - limხ, 6 - ánim, 7 - pitó, 8 - waló, 9 - siyám, 10 - sampû

კატეგორია:ავსტრონეზიული ნინეფი
ჯეი კoრტნი

**ჯეი სტეფან კორტნი** (; დ. მელახი, 1986, სიდნეი) — ავსტრალიარი არტისტი. ილაჸაფჷ ფილმეფს: ჯეკ რიჩერი (2012), ჯგირი დღა ღურაშო (2013), მა, ფრანკენშტეინი (2014), დიივერჯენთი (2014), ტერმინატორი გერჩქინა (2015) დო 2016 წანას DC კომიქსეფი-შ ფილმის დუდიშმაჸვილარეფიშ ბუნას კაპიტანი ბუმერანგი-შ როლი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1986
ადეუალე აკინუოიე-აგბაჯე

**ადეუალე აკინუოიე-აგბაჯე** (; დ. 22 მარაშინათუთა, 1967, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი დო მოდელი ნიგერიულ გორჩქინათ. ოკათუდჷ მიარე ჩინებულ ფილმის.

## ფილმოგრაფია
*ეის ვენთურა:მუჟამ ორთა გიჭანუანს (1995)
*მუმია ირთუ (2001)
*ბორნიშ გუმოარგამება (2002)
*უჩერებუ (2004)
*ჯი.აი.ჯო:კობრაშ ეულა (2009)
*თორი:წკურუმია ოქიანუ (2013)
*პომპეი (2014)
*ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (20015)
*დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნა (2016)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* Adewale Akinnuoye-Agbaje interview  on the Tavis Smiley show

კატეგორია:დუნაბადი 1967
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ლუთერანობა

[180px|მინი|[ლუთერიშ ვარდი — ლუთერანული ოხვამეეფიშ ემბლემა]]
**ლუთერანიზმი** — ართ-ართი ქირსიანული პროტესტანტული სარწუმოება, ნამუქჷთ გიჭყჷ გერმანიას XVI ოშწანურას, რეფორმაციაშ ბორჯის. გერსხუდუ მარტინ ლუთერიშ დო თიშ გემაჸვენჯეფიშ მონძღვარობას. ლუთერანიზმის მოჩამილი რე პროტესტანტიზმიშ თარი დვალირობეფი. თინა ვარენდჷ კათოლიციზმიშ თარ დოგმას, ნამჷ-და ოხვამე დო პაპობა შქამალი რენა ადამიერიშ დო ღორონთიშ შქას. რწუმაშ აკა ავტორიტეტო დო წყუთ აცხადენდჷ საღორონთო ნაჭარას (ბიბლიას). ლუთერანიზმიქ კათოლიციზმშე გეჭოფუ ირფელი, მუთ ბონო ვააწმურედჷ ბიბლიასჷნ.

ლუთერანიზმიქ გერმანიას ოფიციალურ სარწუმოებათ (კათოლიკობაწკჷმა ართო) აღიარაფილქ იჸუ 1555 წანაშ აუგსბურგიშ რელიგიური ზეთ. ლუთერანეფი გერმანიაშ მოხ ოხორანა შვედეთის, ფინეთის, ნორვეგიას, ისლანდიას, ჩეხეთის, უნგრეთის, ესტონეთის, ლატვიას დო ააშ-ს.

## ლიტერატურა

კატეგორია:პროტესტანტიზმი
კატეგორია:ქირსიანობა
კათა

**კათა** შილებე შანენდას:
# გოთანჯილი ქიანაშ ვარდა სახენწჷფოშ მახორობას;
# ადამიერეფიშ ისტორიულ ართობას.

## თაშნეშე ქოძირით
* თარობა
* მოსოფელიშ კათეფი
* ნაცია
* ეთნოსი
* ცივილიზაცია
* ჯარალუა
* ადამიერი
* დემოკრატია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Многозначность слова «народ» в его применении к классовому обществу (storyo.ru)
## სქოლიო

კატეგორია:სოციოლოგია
*
ცივილიზაცია

მინი|350პქ|ჰანთინგტონიშ მეჯინათ მოსოფელიშ უდიდში ცივილიზაციეფი.
[მინი|[ნოღა|ნოღეფი ცივილიზაციაშ უშანულამაში ატრიბუტი რე.]]
[მინი|[პართენონი ათენს კლასიკური ბერძენული ცივილიზაციაშ მინუში რე.]]
[მინი|[მაჩუ პიკჩუშ აკნაცჷმეფი ინკეფიშ დინაფილი ცივილიზაციაშ სიმბოლო რე.]]
**ცივილიზაცია** — ართ-ართი ფართოთ გოფაჩლი კულტურულ-ისტორიულ კატეგორია, გიშაკერზაფილო ასე, მუჟამსჷთ ხვილაფა კათეფშე დო ქიანეფშე გინოღალირი რე უმოს დიდ სტრუქტურეფშა დო პროცესეშა, ნამუეფით ცივილიზაციაშ მასშტაბეფს გიარზებუ. ო. ანდერლეშ ზიტყვათ, რკუალაშ ღანკო გჷნირთჷ ვა თიშ გორკვიაფაქ, თუ მუ ხვადუდჷნ, ვარინ მუჭო ხვადუდჷნ, ანუ პროცესეფიშ წჷმართუალი კანონზჷმიერებეფიშ დოგურაფა. უდუბაღინალაფას ბგინაფულენთ თიშ გეშა, ნამჷ-და მიჩქჷნა „ხოლო უმოსი მეტი ხოლო უმოსი მერკეშ გეშა“, ძალამ მიჩჷნა „ჯალეფიშ“ გეშა, მერკე მუდგაინ მიჩქჷნა „ტყაშ“ გეშა.

იძინანს ინტერესი ლოკალური ცივილიზაციეფშოთ, ნამუეფიშ ურთიართობა არსებით გოლინას იღვენუანს მოსოფელიშ ისტორიულ პროცესშა. ინტერესიშ ძინა მერსხილი რე, ართჸურე, “ცივილიზაციეფიშ აკონთხაფაშ” მოლინაწკჷმა, თიში შქურინჯიშ გოჩინებიარობაწკჷმა, მაჟირაჸურე - თინღოზობური ცივილიზაციური მოდელეფიშ, თინეფს შქას, მარქსისტული ფორმაციული თეორიაშ კრიტიკაწკჷმა.

თეშნერო, ცივილიზაციაშ ფენომენიშოთ ინტერესიშ ძინა გოპიჯაფილი რე მუჭოთ წიმინდე აკადემიური, თაშნეშე პრაქტიკული ინტერესით.

## თაშნეშე ქოძირით
* ბარბაროსი
* კულტურა
* მოსოფელიშ მახორობა

## ლიტერატურა
* 
* Clash of Civilizations and information on other civilizations , Discussion and news surrounding the clash and concepts such as dialog, equality, acceptance etc. between civilizations.
* BBC on civilization

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მოსოფელიშ ცივილიზაციეფი
* მუშენ ანთხჷნა ცივილიზაციეფი?

კატეგორია:ანთროპოლოგია
კატეგორია:ჯარალუა
კატეგორია:ცივილიზაციეფი
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
ეთნოსი

[მინი|[კოროვაეფიშ ეთნოსიშ წჷმარინაფალი პაპუაშე. თინეფი დოხოლაფირო 3000 რენა დო ცივილიზაციაწკჷმა 1970–იან წანეფშა ვაუღუდეს შეხება.]]
**ეთნოსი** () — ჰომეროსიშ მეჯინათ, აბანორენი, ორინალი, კებური, კარე. ეთნოსით ეშინაფუ თაშნეშე რჩქვანაფა, მედჷრაკილობა, ადათი, წესრიგი დო ხასიათი, მუჭოთ მუდგაიჸინიშ მუშობურობა, შანი, მუშება. მოგვიანაფათ ზიტყვა „ეთნოსის“ მითმიაჩამუ ფსიქოლოგიური შანულობა. სამანგ., ესქილე, სოფოკლე, ჰერაკლიტე, პლატონი დო არისტოტელე თის გჷმირინუანდეს კილოთაშ, შურიელი ნწყილობაშ ეიოშანალო. თაჸურეშე გიშმალი, უკული გჷმიქიმინჷ ეთნოსიშ დორხველურ ზნეობური შანულობათ. თინა რე ხასიათიშ მეძინელი შანი, ნამუთ ეთიკური ფასებაშ ობიექტო გჷნმირთუ.

## თაშნეშე ქოძირით
*დიასპორა
*ეთნოცენტრიზმი
*ეთნოგენეზი
*გენეალოგია

## ლიტერატურა
* 
*Barth, Fredrik (ed). *Ethnic groups and boundaries. The social organization of culture difference*, Oslo: Universitetsforlaget, 1969
* Beard, David and Kenneth Gloag. 2005. Musicology, The Key Concepts. London and New York: Routledge.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Biomedcentral.com
*Rian.ru
*American Psychological Association's Office of Ethnic Minority Affairs

კატეგორია:ეთნოგრაფია
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 2
პროტესტანტიზმი

[thumb|[მარტინ ლუთერი]]
**პროტესტანტიზმი** (, მოჯგირაფონ რთაფას protestantis - თინა, მით საჯაროთ ანტკიცენსჷნ) — ქირსიანობაშ სუმი თარი ნოჸელაშე ართ-ართი რე დო წჷმარინუანს მუსხირენ შხუ გემაჸვენჯობას დო მიარე ზოხორინელ ოხვამეშ ართობურობას, ნამუეფით წჷმოულობათ მერსხილი რენა ანტიკათოლიკურ, შქა ოშწანურეფიშ ოხვამეშ ევროპულ რეფორმაციაწკჷმა, ნამუშ თარი შურიშინმადგჷმალეფი ინგლისარი ჯონ უიკლიფი (1320-1384), ჩეხი იან ჰუსი (1369-1415) დო გერმანალი ბერი მარტინ ლუთერი  (1483-1546) რდეს.

ასე მოსოფელს 600 მილიონშახ პროტესტანტი რე, თაჸურეშე 350 მილიონი აფრიკას, 120 მილიონი ევროპას, 80 მილიონი ლათინურ ამერიკას, 65 მილიონი აზიას დო 10 მილიონი ავსტრალიას დო გოხოლუას მადვალი კოკეფს.

## დჷმარსხუაფალი დო ჩინებული პროტესტანტი ღორონთიშმანინალეფი

* ჯონ უიკლიფი - ინგლისარი რეფორმატორი.
* იან ჰუსი - ჩეხი ღორონთიშმანინალე, მაართა შხუ რეფორმატორული ყარაფიშ ლიდერი.
* მარტინ ლუთერი - პროტესტანტიზმიშ დჷმარსხუაფალი.
* ფილიპ მელანხტონი - ორდოიანი პროტესტანტიზმიშ ლიდერი.
* ჰალდრიჰ ცვინგლი - ორდოიანი შვეიცარული რეფორმაციაშ ლიდერი.
* ჟან კალვინი - კალვინიზმიშ დჷმარსხუაფალი.
* ბალთაზარ ჰუბმაიერი - ანაბაპტისტი თეოლოგი.
* მენო სიმონსი - მენონიტეფიშ ოხვამეშ დჷმარსხუაფალი.
* ჯონ სმითი - ბაპტიზმიშ დჷმარსხუაფალი.
* ჯონ ვესლი - მეთოდისტეფიშ ხემანჯღვერი.
* ბილი გრეჰემი - ბაპტისტი მახარებელი დო თეოლოგი.
* ედუარდ ირვინგი - შოტლანდიალი მაქადაგებელი.
* ჩარლზ პარჰამი - ჟარნეჩდოვითიანარი მახარებელი.
* უილიამ სეიმური - ჟარნეჩდოვითიანარეფიშ მაქადაგებელი.
* ორალ რობერთსი - ამერიკალი თეოლოგი.
* დერეკ პრინსი - ევანგელისტი თეოლოგი დო მონძღვარი 
* დეივიდ ვილკერსონი - ევანგელისტი მახარებელი დო მონძღვარი
* რაინჰარდ ბონკე - აფრიკაშ მოჩიქული დო მახარებელი.
* ბენი ჰინი - ამერიკალი მახარებელი დო ტელეევანგელისტი.
* ქენეთ კოპლანდი - ამერიკალი ტელეევანგელისტი.
* ანდრეი შაპოვალოვი - რუსული წჷმოულობაშ ამერიკალი რეფორმატორი.

## თაშნეშე ქოძირით
* კათოლიციზმი
* მართლმადიდებლობა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სახარებაშურო მორწუმე ქირსიანეფიშ ოხვამე  - ოფიციალური საიტი.
* საქორთუოშ ევანგელისტური ოხვამე, გორი, რუსთავი  - ოფიციალური საიტი


კატეგორია:ქირსიანობა
ჰელენ კელერი

**ჰელენ კელერი** ( დ. 1880 — ღ. 1968) — ამერიკალი ავტორი, პოლიტიკოსი დო ლექტორი. თინა რდჷ მაართა ჸუნგა-ლოუ ოსური, ნამუქჷთ მიღჷ გონათუა დო სამენცარო ხარისხი. კელერიშ დო თიშ მარწაფალიშ, ენ სალივანიშ გეშა, ნამუქჷთ შილებუ თიწკჷმა კომუნიკაციაშ ღვენობა დო გონათუაშ მეჩამა, აკოქიმინელი რე სუმი ფილმი „სასტაულმოქიმინჯეშ“ ჯოხოდვალათ, თინეფშე არძაშე ჩინებული რე 1962 წანაშ ფილმი ენ ბენკროფტიშ კათაფათ.

კატეგორია:დუნაბადი 1880
კატეგორია:ნაღურა 1968
კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსი ოსურეფი
ემა გოლდმანი

thumb|17 წანერი ემა გოლდმანი.
thumb|ემა გოლდმანი დო ალექსანდრე ბერგმანი. დოხოლ. 1917—1919 წწ.
**ემა გოლდმანი** (, თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ *ჭითა ემა*, დ. 27 მანგი 1869 — ღ. 14 მესი 1940) — XX ოშწანურაშ მაართა გვერდიშ ჩინებული ოორუეამერიკალი ანარქისტი (წჷმოულობათ რუსეთიშ იმპერიაშე).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* *შულმანი, ა. კ.* Эмма Гольдман. Предисловие к сборнику «Red Emma Speaks» («Говорит Красная Эмма», 1970) (Перевод М. Цовмы)
* *[[მიხაილ დორფმანი|დორფმანი, მ.]]* ემა გოლდმანი — ტროგენა დო ჸოროფა 
* *Дамье, Вадим Валерьевич* ჭითა ემა

კატეგორია:დუნაბადი 1869
კატეგორია:ნაღურა 1940
კატეგორია:ანარქისტეფი
ფლორენს ნაიტინგეილი

thumb|275px|ფლორენს ნაიტინგეილიშ ძეგლი
[thumb|275px|right|ფლორენს ნაიტინგეილიშ დიაგრამა „მუმულიშ თიკი“ — polar area diagram. დიაგრამა ოძირანს [ყირიმიშ ლჷმაშ ბორჯის ჯარიშკოჩეფიშ ღურალას. ირი სექტორი ომანგჷ ირ თუთას (1854 წანაშ პირელშე 1856 წანაშ მელახშახ). ირი სექტორიშ ფართობი ღურალაშ პროპორციული რე. ლენი ფა ოძირანს ლახარათ ღურალას, ჭითა — დოღამაკაფაშე ღურალას, ბურნათი — შხვა ბაძაძეფით ღურალას.]]

**ფლორენს ნაიტინგეილი** (; დ. 12 მესი 1820, ფლორენცია, ტოსკანაშ დიდი საჰერცოგო — ღ. 13 მარაშინათუთა 1910, ლონდონი, გოართოიანაფილი ომაფე) — გოართოიანაფილი ომაფეშ ოჯარალე მოღალე დო გურიშხონარაფაშ და.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:დუნაბადი 1820
კატეგორია:ნაღურა 1910
შვედეფი

**შვედეფი** — კათა, გერმანული ეთნიკური ბუნა. შვედეთიშ თარი მახორობა (7,712,376  - 2010 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ). 

***ჯოხოდვალეფი**: შვედურო - Svenskar, ფრანგულო - Suedois; ინგლისურო - Swedes.
***საართო მუდანობა**: 15 მლნ. 
***ნინა**: შვედური.
***მორწუმეეფი**: ქირსიანეფი (თარო ლუთერანეფი).

კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
*
ჯვეში საბერძნეთი

thumb|430px|ჯვეში ბერძენეფიშ გოლინა ჯვ. წ. VI ო.-ს.
**ჯვეში საბერძნეთი**, **ელადა** (ბერძენ. Hellas), ჯვეში ბერძენული სახენწჷფოეფიშ საართო ჯოხოდვალა. იკათუანდჷ ბალკანეთიშ ჩქონიშ ობჟaთეს, ეგეოსიშ ზუღაშ კოკეფს, თრაკიაშ წყარპიჯის, მორჩილ აზიაშ ბჟადალი წყარპიჯი ღოზის დო ბერძენული კოლონიზაციაშ პერიოდის (ჯვ. წ. VIII-V ოო.) დორსხუაფილი კოლონიეფიშ ობჟათე იტალიაშ, ბჟაეიოლ სიცილიაშ, ობჟათე საფრანგეთიშ ტერიტორიეფს, აფრიაშ ორუე წყარპიჯის (კირენაიკა), უჩა ზუღაშ დო აზოვიშ ზუღაშ საროტეფს დო წყარპიჯეფს.

მიოწურუანს პერიოდის ბერძენულ ისტორიას კლასიკურ ანტიკურ ხანას, ნამუთ იგჷნძორებუდჷ დოხოლ. ჯვ. წ. 750-შე (არქაული პერიოდი) ჯვ. წ. 146 წანაშახ (რომიშით დოჸუნალაშახ). თე პერიოდი კულტურაშ ქუაკუნთხუთ რე მერჩქინელი, ნამუქჷთ ოსხირი გუჭყჷ ბჟადალიშ ცივილიზაციას. ბერძენულ კულტურას ნძალიერი გოლინა უღუდჷ რომიშ იმპერიაშა, ნამუქჷთ თე კულტურაშ ვერსია ევროპაშ მიარე შხვა ნორთის გოფაჩჷ.

ჯვეში ბერძენეფიშ ცივილიზაცია უშანულამაში რდჷ ნინაშ, პოლიტიკაშ, გონათუაშ სისტემეფიშ, ფილოსოფიაშ, მენცარობაშ დო ხელუანობაშჸურე დო თიქ დუდი გუჭყჷ რენესანსის ბჟადალ ევროპას, ნამუთ დუდს ირჩქინანდჷ XVIII დო XIX ოშწანურეფიშ ნეოკლასიკური ეჸონუაშ პერიოდეფს ხოლო ცენტრალურ ევროპას დო ამერიკას.

## თაშნეშე ქოძირით
* მაკედონია (ჯვეში)

## ლიტერატურა
* Goodrich, S. G. (1849). A pictorial history of Greece: Ancient and modern. New York: Huntington & Savage
* ძველი საბერძნეთის ისტორია : (ლექციების მოკლე კურსი) რედ: რუსუდან დაუშვილი].თბ.2004 წ.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Canadian Museum of Civilization—Greece Secrets of the Past
* Ancient Greece

კატეგორია:ჯვეში საბერძნეთი
კატეგორია:საბერძნეთიშ ისტორია
კატეგორია:ანტიკური ხანა
გონათუარობა

thumb|Encyclopédie frontispice section 256px.jpg|
ენციკლოპედიაშ ილუსტრაცია: გონება დო ფილოსოფია მასინთალ ჭეშმარიტებას თოლოძირეთ გჷნმართინუანა
**გონათუარობა** (; ; ; ) — ფილოსოფიური, ჯარალობური დო ლიტერატურული გემაჸვენჯობა XVIII ოშწანურაშ ევროპას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გონათუარობა: კულტურული დო ლიტერატურული ყარაფი
* მუ რე გონათუარობა ამდღა? 
* ''Dictionary of the History of Ideas'': 
* The greatest works of Enlightenment Literature 

კატეგორია:ლიტერატურული გემაჸვენჯობეფი
კატეგორია:ფილოსოფიური გემაჸვენჯობეფი
კატეგორია:ევროპაშ ისტორია
კატეგორია:გონათუარობა