open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პარმიჯანო

**პარმიჯანო** (, ორიგინალური ჯოხოდვალა **პარმიჯანო-რეჯანო**, , *[[პარმა|პარმულ]]-[[რეჯო-ემილია|რეჯული]]*-შე) — იტალიური ბრელხანიშ ჩვიჩვინაფაშ ბეკერე გვარობაშ ჸვალი, ნამუსჷთ უღჷ DOP (Denominazione di Origine Protetta — ჯოხოდვალა, ნამუთ თხილერი რე გოჭყაფათ) ხარისხიშ შანი. ტექსტურა ჩინჩოლია, ჸვალი ვაწორწო ჭკირუთ, ჭკირუაშის აკმიფუჩხოლჷ. გემოთ ბატა, ცხაცხამუტი გემოს გითმიტენს.

პარმიჯანო გჷმირინუაფუ ზოხო ოჭკომალოთ დო გეთმუძინანა პასტას, პიცას, საუპეფს დო სალათეფს, თის თაშნეშე ჭკომჷნა ბალზამირაფილ ძმარწკჷმა. ემილია-რომანას პარმიჯანოს შხირას ჭკომჷნა სხულ დო ნეძწკჷმა ართო ტრაპეზიშ ბოლოს.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Consorzio del Formaggio Parmigiano-Reggiano — მაკონტროლირაფალი ორგანიზაციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა.
* სტატია პარმიჯანოშ გეშა ვებ-ხასჷლას cucinaitaliana.ru.
* სარეკლამე რგოლეფიშ ნაკორობა ყვალი Parmigiano-შ გეშა

კატეგორია:იტალიური ჸვალეფი
კატეგორია:ჩხოუშ ბჟაშ ჸვალეფი
კატეგორია:ბეკერე ჸვალეფი
კატეგორია:იტალიაშ PDO პროდუქტეფი
პიტერ მენსფილდი

სერ **პიტერ მენსფილდი** (ინგლ. Sir Peter Mansfield; დ. 9 გჷმათუთა, 1933, ლამბეტი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 8 ფურთუთა, 2017, ნოტინგემი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, მაგნიტურ- რეზონანსული ტომოგრაფიაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგაშ დო მედიცინაშ დარგის 2003 წანას (პოლ ლოტერბურიწკჷმა ართო). პიტერ მენსფილდი გურაფულენდჷ ფიზიკას დიაფალი მარიაშ ლონდონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1959 წანას. 1962 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1962 წანას მენსფილდიქ ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშენდჷ ილინოისიშ უნივერსიტეტის (ურბანა-შამპეინი). 1964 წანას ბრიტანეთშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ნოტინგემიშ უნივერსიტეტის, ლექტორო. 1979-1994 წანეფს მენსფილდი რდჷ ნოტინგემიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ პროფესორი. 1987 წანაშე მენსფილდი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პიტერ მენსფილდი Nobelprize.org-ის

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1933
კატეგორია:ნაღურა 2017
რუთულეფი

**რუთულეფი** თაშნეშე **რუთულარეფი** — კავკაციაშ ართ-ართი ჯინჯიერი კათა, ნამუთ ობჟათე დაღსტანს, წყარმალუ სამურიშ ჟილენ მალობას ოხორანს. ეთნონიმი რუთული, თინეფიშ არძაშე კაბეტი დო შანულამი ოფუტეშ, რუთულიშ ჯოხოდვალაშე მოჸურს.

## ნინა
რუთულური (მუხიდური) ნინა დაღესტანური ნინეფიშ ბუნაშ ლეზგიურ გიმენბუნაშა მიშმურს. რუთულური ნინა უჭარალე ნინა რდჷ. რუთულურ ანბანქ ხვალე 1993 წანას გიჭყჷ რუსული გრაფიკაშ ოსხირშა. თიმ წანაშე რუთულიშ რაიონს მახორუ რუთულარ ბაღანეფს სკოლეფს მასქერულ ნინაშათ ოგურუანა, რუთულეფი ჟირნინამეფი რენა. თინეფშე კანკალეს ჟირ ნინაშე უმოსი უჩქჷ. რუთულურ ნინას უღუ გეჸვენჯი დიალექტეფი: დორხველ რუთულური (მუხიდური), შინაზური, მუხ რეკული, იხრეკული, ბორჩულ - ხინავური. რუთულური ნინაშო დახასიათაფალი რე ხონარამეფიშ (14) დო წოროხონარამეფიშ (38) რთული სისტემა.

## ლიტერატურა
* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012

კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
კატეგორია:დაღესტანი
რობერტ ჰუკი

**რობერტ ჰუკი** (ინგლ. Robert Hooke; დ. 18 კვირკვე, 1635 [ახ. სტ. 28 კვირკვე], ფრეშუოტერი, ინგლისი — ღ. 3 მელახი, 1703 [ახ.სტ. 14 მელახი], ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი მენცარი, ბიოლოგი, ფიზიკოსი, მათემატიკოსი დო არქიტექტორი. რობერტ ჰუკი რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ მიკროსკოპიშ გიმორინაფათ ძირუ დო დიგურუ მიკრო-ორგანიზმეფი. 1673 წანას ჰუკიქ ეიოგჷ გრეგორიანული ტელესკოპი დო გიმირკვიუ პლანეტეფიშ მოროხიშ დო დიაშ როტაციეფი. 1665 წანას ჰუკიქ გიშაშქჷ წინგი მიკროგრაფია, სოდეთ ეთმოჭარუნს მუშ მენცარულ ნახანდეფს დო ექსპერიმენტეფს. წინგის რე გჷმობჟინაფილი ჩანარეფიშ დო ჭანდეფიშ მიკროსკოპული ილუსტრაციეფი. ჰუკი წინგის ეთმოჭარუნს ჭანდიშ თოლს დო ჩანარეფიშ თოლეფს.
მიკროგრაფიას რე ეჭარილი პლანეტარული რსხულეფი დო შხვადოშხვა მენცარული დო ფილოსოფიური თემეფი. ჰუკი ხანდენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს ხოლო, გეოლოგიას, პალეონტოლოგიას. ჰუკიქ ოპტიკაშ დარგის გიმირკვიუ სინთეშ რეფრაქცია დო შხვ. ჰუკი რდჷ შინელი არქიტექორი. დიდი თია მიშეღჷ ლონდონიშ რეკონსტრუქციაშა. ჰუკი გურაფულენდჷ ოქსფორდიშ ვადემიშ კოლეჯის. რდჷ გიშარჩქინელი მენცარიშ რობერტ ბოილიშ ასისტენტი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ გრეშემიშ კოლეჯის, გეომეტრიაშ პროფესორო. რდჷ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. რობერტ ჰუკიქ მიშეღჷ ტერმინი *cell* (თოლი). ფიზიკას, ჰუკიშ ჯოხონობაშ რე ჰუკიშ კანონი. რობერტ ჰუკის უძახუნა ინგლისიშ ლეონარდო და ვინჩის.

## ლიტერატურა
* Chapman, Allan (2004). England's Leonardo: Robert Hooke and the Seventeenth-century Scientific Revolution. Institute of Physics Publishing. ISBN 978-0-7503-0987-5.
* Bennett, Jim; Michael Cooper; Michael Hunter; Lisa Jardine (2003). London's Leonardo: The Life and Work of Robert Hooke. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-852579-0.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [რობერტ ჰუკიშ ნახანდეფი [პროექტი გუტენბერგი]-ის]

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1635
კატეგორია:ნაღურა 1703
The Carpenters

**The Carpenters** — ამერიკული პოპ-ბუნა, დარსხის 1968 წანას ლოს-ანჯელესის, ვოკალისტ დაუნიქ, რიჩარდ კარპენტერიქ დო კარენ კარპენტერიქ.

## დისკოგრაფია

* *[[Ticket to Ride]]* (1969)
* *[[Close to You]]* (1970)
* *[[Carpenters (ალბომი)|Carpenters]]* (1971)
* *[[A Song for You]]* (1972)
* *[[Now & Then]]* (1973)
* *[[Horizon]]* (1975)
* *[[A Kind of Hush]]* (1976)
* *[[Passage]]* (1977)
* *[[Christmas Portrait]]* (1978)
* *[[Made in America]]* (1981)
* *[[Voice of the Heart]]* (1983)
* *[[An Old-Fashioned Christmas]]* (1984)
* *[[Lovelines]]* (1989)
* *[[As Time Goes By]]* (2004)

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკული როკ-ბუნეფი
რობერტ ბოილი

**რობერტ ბოილი** (ინგლ. Robert Boyle; დ. 25 ღურთუთა, 1627, ლისმორი, ირლანდიაშ ომაფე — ღ. 31 ქირსეთუთა, 1691, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანალი ქიმიკოსი, ფიზიკოსი დო ფილოსოფოსი, ქიმიაშ მენცარობაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო ექსპერიმენტალური მენცარული მეთოდიშ ართ-ართი პიონერი, შინელი რე ბოილიშ კანონით. ბოილი რე ავტორი მონუმენტალური ნახანდიშ სკეპტიკოსი ქიმიკოსი, გიშაშქუმალირ 1661 წანას.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *The Sceptical Chymist* 
* *Essay on the Virtue of Gems*
* *Experiments and Considerations Touching Colours*
* *Hydrostatical Paradoxes*

## ლიტერატურა
* Hunter, Michael, Boyle : Between God and Science, New Haven : Yale University Press, 2009. ISBN 978-0-300-12381-4

კატეგორია:ბრიტანალეფი
კატეგორია:ბრიტანალი მენცარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1627
კატეგორია:ნაღურა 1691
გრეგორ მენდელი

**გრეგორ იოჰან მენდელი** (ჩეხ. Řehoř Jan Mendel; დ. 20 კვირკვე, 1822, ჰეინცენდორფი, ავსტრიაშ სილეზია, ავსტრიაშ იმპერია — ღ. 6 ღურთუთა, 1884, ბრნო, მორავია, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია) — ჩეხი-ავსტრიალი ბოტანიკოსი, ბიოლოგი, მათემატიკოსი, მეტეოროლოგი დო აბატი, გენეტიკაშ მენცარობაშ დუმარსხუაფალი.

## ბიოგრაფია

## მენცარული რკვიებეფი

## რელიგიური რინა

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* [მენცარული ნახანდეფი [პროექტი გუტენბერგი]-ს]

კატეგორია:ჩეხი-ავსტრიალეფი
კატეგორია:გენეტიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1822
კატეგორია:ნაღურა 1884
ალექსანდერ გრეიამ ბელი

**ალექსანდერ გრეიამ ბელი** (ინგლ. Alexander Graham Bell; დ. 3 მელახი, 1847, ედინბურგი, შოტლანდია — ღ. 2 მარაშინათუთა, 1922, ახალი შოტლანდია, კანადა) — შოტლანდიას დაბადებული ამერიკალი მენცარი დო ინჟინერი, შინელი რე მუჭოთ ტელეფონიშ გჷმმაგონებელი დო  ამერიკაშ ტელეფონიშ დო ტელეგრაფიშ კომპანიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. გურაფულენდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის დო უკულ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ ოცხოვრებშა ონტარიოშა (კანადა) გეგნორთჷ. 1872 წანაშე რდჷ ბოსტონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. ბელი რდჷ ერუანული გეოგრაფიული ჯარალუაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო თიში პრეზიდენტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი მენცარეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1847
კატეგორია:ნაღურა 1922
პოლ ლანჟევენი

**პოლ ლანჟევენი** (ფრანგ. Paul Langevin; დ. 23 ღურთუთა, 1872, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 19 ქირსეთუთა, 1946, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიკოსი, შინელი რე ლანჟევენიშ დინამიკათ დო ლანჟევენიშ განტოლებათ. გურაფულენდჷ პარიზიშ ინდუსტრიული ფიზიკაშ დო ქიმიაშ უმაღალაშ სკოლას დო პარიზიშ უმაღალაშ ნორმალურ სკოლას. უკულ გურაფა, ჯოზეფ ჯონ თომსონიშ ხემანჯღვერობათ, გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კავენდიშიშ ლაბორატორიას. საფრანგეთშა დორთინაშ უკულ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია პარიზიშ უნივერსიტეტის, პიერ კიურიშ ხემანჯღვერობათ. 1904 წანაშე რდჷ კოლეჯ დე ფრანსიშ ფიზიკაშ პროფესორი. 1926 წანაშე პოლ ლანჟევენი მუშენდჷ პარიზიშ ინდუსტრიული ფიზიკაშ დო ქიმიაშ უმაღალაშ სკოლაშ დირექტორო. 1934 წანაშე რე საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. 1928 წანაშე ლანჟევენი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. მუჭოთ ფაშისტეფიშ ოპონენტი, საფრანგეთიშ ოკუპაციაშ ბორჯის, ლანჟევენი ოჭოფეს, მენცარული პოზიციეფი ქუდატებაფეს დო გეგნახორეს. 1944 წანას ლანჟევენქ პარიზიშა დირთჷ, სოდეთ 1946 წანას დოღურუ. პოლ ლანჟევენქ დარსხუ ანტიფაშისტური კომიტეტი დო რდჷ საფრანგეთიშ კომუნისტური პარტიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1872
კატეგორია:ნაღურა 1946
აბდულრაზაკ გურნა

**აბდულრაზაკ გუარნა** (, ; დ. 20 ქირსეთუთა, 1948, ზანზიბარი, ზანზიბარი) — ტანზანიალი ჭარუ, ნამუთ ჭარუნს ინგლისურ ნინაშა. ოხორანს გოართოიანაფილ ომაფეს. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (2021).

კატეგორია:ტანზანიაშ ჭარუეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ჭარუეფი
კატეგორია:ომაფე ლიტერატურული ჯარალუაშ მაკათურეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურას
თეატრი

მინი|250პქ|თეატრი
[მინი|250პქ|[კონსტანტინ სომოვიშ ილუსტრაცია ალექსანდრე ბლოკიშ ”თეატრი”-შო (1909).]]
ტერმინი **თეატრი** (ბერძენულიშე θέατρον (theatron) – ოძირაფუშ, ოჯინეშ აბანი) ჟირი შანულობათ გჷმირინუაფუ:

# თეატრი, მუჭოთ ხელუანობაშ დარგი. თეატრიშ გჷმოხანტუაშ სპეციფიკური მეშქაშალა რე სცენური ქიმინუეფი, ნამუეფჷთ ირსულებუ პუბლიკაშ წიმი არტისტეფიშ გიშულაშ (ლაჸაფიშ, როლიშ რსულაფაშ) ბორჯის.
# თეატრი, მუჭოთ ნოდგჷმუ, ოსცენწ აბანი, სოდე ტრადიციულო ხვადჷ თეატრალური ხელუანობაშ ნაწარმეფიშ წჷმორინაფა. შილებე სცენაშ გოფაჩუა ღილე ცაშ გიმე, პარკჯს, ჯვეშ ოხიდას ვარ-და ამფითეატრის. 

თეატრიშ ოსხირეფი ჯვეშ ოფუტე–ომეურნე დო ომაჯინე ლაჸაფეფს დო მასობურ ოკათე რიტუალეფს რე. ჯვეშ საბერძნეთის რდჷ თეატრიშ შხვადოშხვა გვარობეფი მუში ტრადიციეფით, სცენური ტექნიკათ. დინდარი დო ანდანერი ოძირაფუე ფორმეფი გაჭყეს ბჟაეიოლიშ კათეფქ ინდოეთის, ჩინეთის, იაპონიას, ინდონეზიას დო შხვადო. შქა ოშწანურეფიშ ევროპას თეატრალური ხანდაშ მოღალეეფი რდეს გეგია არტისტეფი: ჰისტრიონეფი, ჟონგლიორეფი დო შხვეფი.

ეჸონუაშ ხანიშ პირველი ევროპული პროფესიული თეატრი რდჷ იტალიური ამნახანტეფიშ ოკათე კომედია (კომედია დელ არტე, მა–16-17 ოო.). ათე ბორჯიშე თეატრი გჷნმირთჷ ლიტერატურული, თეწკჷმა ართო მერკეთ მობილური, ნამუთ დჷთმოდირთუ ონოღე კულტურაშ ცენტრეფს.

თეატრალური ხელუანობაშ ნაწარმეფი – სპექტაკლი გითმიჭყაფჷ დრამატული ვარ-და მუსიკალურ–სცენური ნაწარმეფიშ ოსხირშა რეჟისორიშ ნაფირქიშობურო (ბალეტის – ბალეტმაისტერიშ დო დირიჟორიშ, ოპერას – რეჟისორიშ დო დირიჟორიშ) არტისტეფიშ კათაფათ.

თეატრიშ ჯვეში ქორთული ჯოხოდვალა რე *სახილველი*.

## თეატრიშ გვარობეფი
მუსიკალური თეატრიშ გვარობეფი რე – ოპერა, ოპერეტა, მიუზიკლი. უზიტყვე თეატრი რეპანტომიმა. თეატრის თარო ადამიერრფი ლაჸაფენა, მარა თეწკჷმა ართო რრ თეატრეფი მოჭყუდიეფიშ ვარ-ფა ოროეფიშ კათაფათ. 
 
ბალეტი - დრამა – ვარიეტე – კაბუკი - კომედია - მიუზიკლი – ოპერა - ოპერეტა - პანტომიმა - სკეჩი – ტრაგედია

## ჩინებული თეატრალური დრამატურგეფი დო რეჟისორეფი

კარლო გოლდონი – შალვა დადიანი – გიორგი ერისთავი – ჰენრიკა იბსენი – პიერ კორნელი – კოტე მარჯანიშვილი – მოლიერი – რობერტ სტურუა – უილოამ შექსპირი – კარელ ჩაპეკი – ანტონ ჩეხოვი –თემურ ჩხეიძე – ლუდვიგ ჰოლბერგი

## ჩინებული თეატრალური სცენეფი

მარჯვნივ|300პქ|მინი|მარჯანიშვილიშ თეატრი
**საქორთუო:**

* აბაშიძეშ ჯოხოდვალაშ მუსიკალური კომედიაშ თეატრი, ქართი
* მარჯანიშვილიშ ჯოხოდვალაშ თეატრი, ქართი
* რუსთაველიშ ჯოხოდვალაშ თეატრი, ქართი 
* ფალიაშვილიშ ჯოხოდვალაშ ქართიშ ოპერაშ დო ბალეტიშ თეატრი, ქართი

**გალენ ქიანა:**

* ბროდვეიშ თეატრი, ნიუ-იორკი
* ოპერა გარნიე, პარიზი
* კოვენტ-გარდენი, ლონდონი
* კოლონი, ბუენოს-აირესი 
* კომედი ფრანსეზი, პარიზი
* ლა სკალა, მილანი
* მეტროპოლიტენ-ოპერა, ნიუ-იორკი
* სან-კარლო, ნეაპოლი
* ფოლკსოპერა, ვენა

## რესურსეფი ინტერნეტის

* გრიბოედოვის თეატრი 
* ტფილისის თეატრი-ქარვასლა
* Teatri.Ge (ირფელი თეატრიშ დო კინოA გეშა)

კატეგორია:ხელუანობა ტიპიშ მეჯინათ
კატეგორია:ვიკიპედიაშ უციო სტატიეფი ოკუჩხალე 3
ბალეტი

[მინი|300პქ|„ბალეტიშ მასხაპალეფი“, [ედგარ დეგა, 1872 წანა]]
**ბალეტი** ( <  < გვიან.  — ბსხაპუნქ) — სცენური ხელუანობაშ გვარობა, ნამუშ დინორე გჷმოხანტილი რე ოსხაპურ-მუსიკალური ფორმათ. ბალეტიშ ოსხირეფი ოკათე სხაპუეფს რე. ბალეტიქ გჷმიქიმინჷ მა-16 ოშწანურაშ ევროპას. უმენტაშო ბალეტის ოსხირო უღჷ მუდგაინ სიუჟეტი, დრამატურგიული ნაფირათ, ლიბრეტო, მარა რე საბალეტე წჷმორინაფეფი სიუჟეტეფიშ უმუშოთ. ობალეტე სხაპუაშ თარი გვარობეფი რე კლასიკური დო სახასიათე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბალეტი — ხელუანობაშ ენციკლოპედიური ლექსიკონი
* ბალეტი — ბიბლიოვიკი

*
კატეგორია:სხაპუა
როი გლაუბერი

**როი ჯეი გლაუბერი** (ინგლ. Roy Jay Glauber; დ. 1 ეკენია, 1925, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 26 გერგობათუთა, 2018, ნიუტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი-თეორიტიკოსი, ოპტიკური კოჰერენტნოსტიშ კვანტური თეორიაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 2005 წანას.

## ბიოგრაფია
როი გლაუბერი გურაფულენდჷ ფიზიკას ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. 18 წანერი რდუნ თეშ ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის დო მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას. ჸათაქ გლაუბერიშ მენცარული რკვიებეფი ორხველუდჷ ატომური ანჯარიშ კრიტიკული მასაშ კალკულაციას. ჟირ წანაშ უკულ გლაუბერიქ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ დო 1946 წანას მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი. 1949 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის ფიზიკაშ პროფესორი დო არიზონაშ უნივერსიტეტის ოპტიკური მენცარობეფიშ პროფესორო. როი გლაუბერი რდჷ ნობელიშ პრემიაშ დო ჰაინემანიშ პრემიაშ ლაურეატი. 1985 წანას ფრანკლინიშ ინსტიტუტიქ გინოჩჷ ალბერტ მაიკელსონიშ მენდალი. 1985 წანას ამერიკაშ ოპტიკურ ჯარალუაქ გლაუბერს გინოჩჷ მაქს ბორნიშ პრემია. 1997 წანაშე გლაუბერი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. როი გლაუბერიქ ღურუ 2018 წანაშ 26 ქირსეთუთას, მასაჩუსეტსიშ ნოღა ნიუტონს, 93 წანერქ. ნთხორილი რე კენსიკოშ სასაფლას, ნიუ-იორკიშ შტატის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*2013 Video Interview with Roy Glauber by Cynthia C. Kelly Voices of the Manhattan Project
*Audio Interview with Roy Glauber by Owen Gingerich Voices of the Manhattan Project
* Roy J. Glauber at the 2012 Harvard Physics Department Faculty website
* "Physics Professor Awarded Nobel", ''Harvard Crimson'', October 5, 2005 
* "Double Honours", ''Guardian'', October 11, 2005

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:დუნაბადი 1925
კატეგორია:ნაღურა 2018
ივ შოვენი

**ივ შოვენი** (ფრანგ. Yves Chauvin; დ. 10 გჷმათუთა, 1930, მენენი, ბელგია — ღ. 27 ღურთუთა, 2015, ტური, საფრანგეთი) — ფრანგი ქიმიკოსი, ოლეფინიშ მეტათეზისიშ პროცესიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის. შოვენიქ პრემია მიპალუ ამერიკალი ქიმიკოსეფი რობერტ გრაბსი დო რიჩარდ შროკიწკჷმა ართო. ივ შოვენი გურაფულენდჷ ლიონიშ ფიზიკაშ, ქიმიაშ დო ელექტრონიკაშ სკოლას. 2005 წანაშე რდჷ საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. შოვენი რე შხვადოშხვა მენცარული სტატიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ივ შოვენი Nobelprize.org-ის
* Details about his Nobel Prize
* General information about the Nobel Prize 2005
* Information relating to recent work in the CNRS CPE-Lyon laboratory

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1930
კატეგორია:ნაღურა 2015
კომედია

**კომედია** (ბერძ. komedia < komos „ხაფაჩა არხა-მარხი“ დო ode „ბჯრა“) — დრამაშ ართ-ართი სახე, სოდე კოლიზია დო ხასიათეფი გოჭალირი რე კომიზმით.

## ქოძირით თაშნეშე
* ოპერეტა
* ოპერა-ბუფა

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრეფი
კატეგორია:თეატრი
მიუზიკლი

[მინი|''[უჩა მახინჯი* (1866) მირჩქინუაფჷ პირველ მიუზიკლო.]]
[[ფაილი:GaietyGirlDudleyHardy.jpg|მინი|*ხაფაჩა ძღაბი* (1893), ართ-ართი პირველი მიუზიკლი]]
*'მიუზიკლი''' () — მუსიკალური-ოსცენე ნაწარმი (უმენტაშო კომედიური ხასიათიში), ნამუსჷთ გჷმორინაფილი რე ესტრადაშ, საბალეტე მუსიკაშ, ქორეოგრაფიაშ დო საოპერე ხელუანობაშ გჷმოძირაფონი მეშქაშეფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Internet Broadway Database – Cast and production lists, song lists and award lists
* Guidetomusicaltheatre.com – synopses, cast lists, song lists, etc. 
* Musicals 

## სქოლიო

კატეგორია:თეატრალური ჟანრეფი
*
ოპერა

[მინი|[ლა სკალა. მილანი, იტალია — მოსოფელს ართ-ართი არძაშე ჩინ3ბული ოპერაშ თეატრი.]]
**ოპერა** (იტალ. opera) — თეატრალური წჷმორინაშ ხანტურულ-დრამატული ფორმა, ნამუსჷთ ქიმინუა თარო მუსიკათ (ბირათ დო აკომპანემენტით) ირსულებუ. ოპერა ლათინური ზიტყვა რე დო შანენს თხობელუას. ოპერა სინთეზური ჟანრი რე დო აკმოშაყარანს მუსიკაშ, დრამატურგიაშ, ხანტურუაშ დო ქორეოგრაფიაშ ელემენტეფს. ოპერაშ საორკესტრე დაჭყაფურს ჯოხო უვერტიურა (თინა სონატურ ფორმას ქორე ჭარილი-და). ოპერაშ ტექსტის ჯოხო ლიბრეტო, დო ოპერაშ ქიმინუეფს — აქტეფი. ოპერას ადხვადჷნა მელოდიაშე მერკებული ზიტყვური ტექსტი, ნამუსჷთ რეჩიტატივი ჯოხო, არია, ნამუშჷთ ოპერას მობირე მუში გინაფეფს გჷნმოჩანს, ბირა, კავატინა, კანცონა, ანსამბლური ნომერეფი, ბუნეფი. ოპერა შილებე ორდას უწლმუხარცქუ გოვითარაფაშ პრინციპშა ვარ-და თებული ფორმებეფიშ, ნომერებეფიშ  მოლათირუათ (ოშა-გოშათ ჟირხოლოშა ართო) აკოგაფილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Operabase – Comprehensive opera performances database
* StageAgent – synopses & character descriptions for most major operas 
* What’s it about? – Opera plot summaries 
* Vocabulaire de l’Opéra  
* OperaGlass, a resource at Stanford University 
* HistoricOpera – historic operatic images

კატეგორია:ოპერა
კატეგორია:თეატრი
კატეგორია:მუსიკალური ფორმეფი
კატეგორია:მუსიკაშ ჟანრეფი
ოპერეტა

thumb|ჟაკ ოფენბახი, ოპერეტაშ არძაშე ჯოხოგოლაფირი კომპოზიტორი
thumb|ჰორტენზია შნაიდერი, ოფენბახიშ პრიმადონა
**ოპერეტა** (, , ) — ლექინი ოპერაA ჟანრი.

ჯოხოდვალა იტალიური რე დო ზიტყვაზიტყვა თანგუათ შანენს ჭიჭე ოპერას, დო დინორეთ - ართუაფალი ხასიათიშ ლექინი ოპერა, სოდე ბირაწკჷმა ართო ორაგადე ელემენტის შანულამი აბანი უკებჷ. ზუსტას ათე შანიშ გინორთი უღუ ოპერეტას რჩქვანელობურ ოპერაშ ჟანრიშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ოპერეტეფიშ რზაგემაწურაფალი 

კატეგორია:ოპერა
კატეგორია:თეატრი
კატეგორია:ოპერაშ ჟანრეფი
კატეგორია:მუსიკაშ ჟანრეფი
ტრაგედია

**ტრაგედია** (ბერძნ. tragodia < tragos - თხა დო ode - ბირა; რელიგიური სატირული ბირეფი, ნამუთ ირსულებუდჷ თხაშ გეჸვილუაშ ბორჯის დიონისეშოთ მენძღვიებულ დღახუეფს წანმოწანას 4-შახ) დრამატული ჟანრი, გოჭალირი ტრაგიკული პათოსით. კომედიაშ სააწმარენჯო. ტრაგედიას ნაძირებუ რე ტრაგიკული კოლიზია, ამაღალაფილი ტრაგიკული ხასიათეფი, დუდგინოდვალირი ბურჯაფი დო ჯგირი გერგეზიშ კატასტროფული მარცხი.

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრეფი
კატეგორია:თეატრი
თეატრი (მიარეშანულამი)

**თეატრი** შილებე შანენდას:

* თეატრი  — ხელუანობაშ დარგი
* „თეატრი“ — ქორთული გაზეთი
*„თეატრი“ — ქორთული ჟურნალი
ვარიეტე

**ვარიეტე** () — თეატრიშ ართ-ართი გვარობა, ნამუსჷთ მესვარილი რე თეატრალური, მუსიკალური დო ოცირკე ხელუანობაშ შხვადოშხვა ჟანრი. ჯოხოდვალა მოურს 1720 წანას დჷნარსხუაფჷ პარიზული თეატრიშ „ვარიეტეშე“. ვარიეტეშ წჷმორინეფი ართუაფალი ხასიათიში რე დო იკათუამს ირონიას, პაროდიას, კომედიას დო შხვა.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვარიეტე 

კატეგორია:თეატრი
კაბუკი

[thumb|260px|[კაბუკიძა გინზაში ტოკიოშ ართ-ართი მაჸვენჯი კაბუკიშ თეატრია რე.]]
**კაბუკი** (歌舞伎) — ტრადიციული იაპონური თეატრიშ ფორმა. კაბუკიშ თეატრი ჩინებულ რე მუში დრამატურგიაშ სტილიზაციათ დო მარსულაფარეფიშ მეწორილი დეტალური მაკიაჟით. კაბუკიშ იაპონურ ჭარალუას იეროგლიფეფი კვარჩხიშე მორძგვიშა შანენს ბირას (歌), სხაპუას (舞), დო ხელუანობას (伎). ომანგეთ კაბუკი შხირაა ითანგჷ, მუჭოთ "ბირაშ დო სხაპუაშ ხელუანობა". მარა თე იეროგლიფეფი ატეჯის ორხველჷ, ნამოთ ვაგჷმოცანტუნს ფაქტობურ ეტიმოლოგიას, დო ზიტყვა *კაბუკი*, მუჭოთ მირჩქინუაფჷ, მოურს კილოთაშე "კაბუკუ", ნამუთ შანენს "ელართაფას", ვარ-და "ვა-რჩქვანელობურს", ომანგეთ კაბუკი შილებე ინტერპრეტირაფილქ იჸუას, მუჭოთ "ავანგარდი" ვარ-და "ვარჩქვანელი" თეატრი.

## ლიტერატურა

კატეგორია:იაპონური თეატრი
კატეგორია:თეატრიშ ისტორია
ფარმაცია

**ფარმაცია**   (ბერძნ.  pharmakeia  წამალი; წამალიშ გჷმორინაფა), თი ომენცარე-პრაქტიკული დისციპლინეფიშ კომპლექსი, ნამუთ დჷთმიგურუანს საწამალე მეშქაშეფიშ გორუაშ, მოპალუაშ, გჷმორკვიაფაშ, კეთებაშ, ჩუალაშ დო გიწოშქუმალაშ პრობლემეფს. ფარმაკოლოგიაწკჷმა ართო  ფარმაცია აკმადგინანს მენცარობას წამალეფიშ გეშა. ფარმაციას ორხველჷ ფარმაცევტული ქიმია, ფარმაცევტული პრეპარატეფიშ დო საწამალე ფორმეფიშ ტექნოლოგია, სასამართალე ქიმია, ფარმაკოგნოზია, ფარმაციაშ ორგანიზაცია დო ეკონომიკა დო შხვა. ფარმაციაშ პერსპექტული გემაჸვენჯალა რე ბიოფარმაცია, ნამუთ დჷთმიგურუანს, დო მუსხით დოჸუნს წამალიშ ეფექტი თიში გჷმორინაფაA ფორმას დო წამალიშ კეთებაშ ტექნოლოგიურ მუშობურობეფს.

*
პედიატრია

მინი|პედიატრია
**პედიატრია** (ბერძნ. παιδίον — ბაღანა, ιατρεία — სქილადა) — მედიცინაშ დარგი, ნამუთ დჷთმიგურუანს ბაღანაშ ორგანიზმიშ შხვადოშხვა ხანურ პერიოდიშ ანატომიას, ფიზიოლოგიას, ბაღანეფიშ ლახარეფს, თინეფიშ სქილადას დო პროფილაქტიკას. პედიატრია იკათუანს: პრევენციულ, კლინიკურ, ომენცარე, სოციალურ დო ეკოლოგიურ პედიატრიას.

## სქოლიო

კატეგორია:პედიატრია
კატეგორია:სამედიცინე სპეციალობეფი
რადიოლოგია

მინი|რენტგენიშ პროცესი
**რადიოლოგია** (რადიო... დო ...ლოგია) — მედიცინაშ დარგი, ნამუთ დჷთმიგურუანს მაიონიზაფალი გჷმოჩხორიაფაშ წყუეფიშ გჷმორინაფაშ თეორიას დო პრაქტიკას ლახარეფიშ დიაგნოსტიკაშო დო ოსქილადაფარო. რადიოლოგიას ოსხირი გუჭყჷ რენტგენიშ ჩხორიეფიშ (1895) დო ორთაშობური რადიოაქტიურალაშ (1896) მეგორაფაშ უკული.

პირველ ხანეფს იკათუანდჷ 2 თარ დარგის — რადიოდიაგნოსტიკას დო რენტგენორადიოთერაპიას. უკული ჭიე-ჭიეთ გჷმიქიმინჷ ლახარეფიშ ჩხოროული დიაგნოსტიკაქ, ჩხორიული თერაპიაქ, მეგავოლტური თერაპიაქ, რადიობიოლოგიაქ, რადიოგენეტიკაქ, რადიაციული ქიმიაქ.
ჰემატოლოგია

**ჰემატოლოგია** (ჰემატო... დო ...ლოგია) — მენცარობა, ნამუთ დჷთმიგურუანს ზისხირს, ზისხირმბად სისტემას, თინეფიშ აკოგაფას, ფუნქციეფს, ლახარეფს დო სქილადაშ მეთოდეფს, თაშნეშე ზისხირიშ გოჭყაფაშ პროცესეფს დო თინეფიშ თირუეფს ორგანიზმიშ პათოლოგიური დგომარობაშ ბორჯის, ათე პროცესეფშა ენდო- დო ეგზოგენური ფაქტორეფიშ გაულას, მორფოლოგიას დო თოლდინოხოლენი პროცესეფს, პლაზმაშ მუშობურობეფს, ზისხირიშ სისტემურ ეტიოლოგიას, პათოგენეზის, კლინიკას დო სქილადას.

ჰემატოლოგია, მუჭოთ მენცარობა, გიჭყჷ XVII ოშწანურას, ნამუთ მერსხილი რე შხვადოშხვა მენცარეფიშით (თ.შ. ანტონ ვან ლევენჰუკი) ზისხირიშ თოლეფიშ მეგორაფაწკჷმა. ჰემატოლოგიური ლახარეფიშ ელაზჷმაფილი რსულჸოფური ეჭარუა XIX ოშწანურაშ 30-იან წანეფშე დიჭყჷ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:მედიცინა
მაქს ბორნი

**მაქს ბორნი** (გერმ. Max Born; დ. 11 გერგობათუთა, 1882, ბრესლაუ, გერმანიაშ იმპერია (ასეიან ვროცლავი, პოლონეთი) — ღ. 5 ღურთუთა, 1970, გეტინგენი, გერმანია) — გერმანალი ფიზიკოსი დო მათემატიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1954 წანას, კვანტური მექანიკაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. გურაფულენდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. ნაცისტეფიშ გერმანიაშ თარობაშა მულაშ უკულ, ბორნიქ გერმანია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ბრიტანეთშა გეგნორთჷ. ბრიტანეთის მაქს ბორნი მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ სენტ-ჯონიშ კოლეჯის. 1936 წანაშე ბორნი რდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტიშ ნატურფილოსოფიაშ პროფესორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მაქს ბორნი Nobelprize.org-ის
* მაქს ბორნი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
კატეგორია:დუნაბადი 1882
კატეგორია:ნაღურა 1970
თრილერი

**თრილერი** — ფართო ჟანრი ლიტერატურას, კინოს დო სატელევიზიე სფეროს. თის თარი ელემენტეფიშ სახეთ გჷმირინუაფუ ლება, ჯვირინი დო შურატოტაფა. თრილერი მაჯინეშ ვარ-და მაკითხირუშ გენწყუაფას ასტიმულირენს, ნამუშჷთ თის მუდგაინიშ ლებაშ გინაფა უღჷ, დო ნამუსჷთ მიაძინჷ მაშონთაფე ლება, ჩიბურდუა, სიურპრიზიშ გინაფა, შონთაფი დო/ვარ-და ტერორი. თრილერიშ ჟანრიშ ფილმეფს ახასიათენს ადრენალიშ მოძინა, ჯარდუა, ეფურაფა დო ქიმინუეფიშ ბიწორი ტემპით მალობა.

## სქოლიო
ანტუან ლავუაზიე

**ანტუან ლორან ლავუაზიე** (ფრანგ. Antoine-Laurent de Lavoisier; დ. 26 მარაშინათუთა, 1743, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 8 მესი, 1794, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ქიმიკოსი. გიმირკვიუ ჟანგბადი, წყარბადი, დიდი თია მიშეღჷ მეტრიკული სისტემაშ დო ქიმიური ნომენკლატურაშ გოვითარაფაშა. რდჷ ფლოგისტონიშ თეორიაშ ოპონენტი. ანტუან ლავუაზიე გურაფულენდჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის. რდჷ საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. საფრანგეთიშ რევოლუციაშ ბორჯის ლავუაზიე ოჭოფეს დო გილიოტინათ დუდი მეკვათეს.

## ლიტერატურა
* Donovan, Arthur (1993). Antoine Lavoisier: Science, Administration, and Revolution. Cambridge, England: Cambridge University Press.

კატეგორია:ფრანგეფი
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1743
კატეგორია:ნაღურა 1794
ტომას სტარზლი

**ტომას ერლ სტარზლი** (ინგლ. Thomas Earl Starzl; დ. 11 მელახი, 1926, ლე-მარსი, აიოვა, ააშ — ღ. 4 მელახი, 2017, პიტსბურგი, პენსილვანია, ააშ) — ამერიკალი მენცარი დო ტრანსპლანტოლოგი, მაართა ექიმი ნამუქჷთ აკეთჷ ადამიერიშ ჩხონჩხიშ ტრანსპლანტაცია. შინელი რე მუჭოთ ტრანსპლანტოლოგიაშ მუმა. სტარზლი გურაფულენდჷ ვესტმინსტერიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ბიოლოგიას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ოორუე-ბჟადალიშ უნივერსიტეტის, ჩიკაგოს, სოდეთ მიპალუ დიო მაგისტრიშ ხარისხი ანატომიას დო უკულ დოქტორიშ ხარისხი ნეიროფიზიოლოგიას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჯონ ჰოპკინსიშ ჰოსპიტალს, ბალტიმორს დო ჯეკსონიშ მემორიალურ ჰოსპიტალს, მაიამის. 1962-1981 წანეფს ტომას სტარზლი მუშენდჷ კოლორადოშ უნივერსიტეტის. კოლორადოშ უნივერსიტეტიშ ჰოსპიტალს აკეთჷ სტარზლიქ ჩხონჩხიშ ტრანსპლანტაცია პირველო, 1963 წანას. 1981 წანას ტომას სტარზლიქ ომუშებუშა გინილჷ პიტსბურგიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ რდჷ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ ქირურგიაშ პროფესორი. ტომას სტარზლი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 2006 წანას ამერიკაშ პრეზიდენტიქ ჯორჯ უოლკერ ბუშიქ ტომას სტარზლის გინოჩჷ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. სტარზლი რდჷ მოსოფელიშ 26 უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. ღურუ 2017 წანაშ 4 მელახის, პენსილვანიაშ ნოღა პიტსბურგის, 90 წანერქ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ტრანსპლანტოლოგეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქირურგეფი
კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1926
კატეგორია:ნაღურა 2017
შატენდრანატ ბოზე

**შატენდრანატ ბოზე** (ბენგალ. সত্যেন্দ্র নাথ বসু, ინგლ. Satyendra Nath Bose; დ. 1 ღურთუთა, 1894, კოლკატა, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 4 ფურთუთა, 1974, კოლკატა, ინდოეთი) — ინდოარი მათემატიკოსი დო ფიზიკოსი, უმოსო ხანდენდჷ თეორიულ ფიზიკას. 1920-იან წანეფს მოღალენდჷ კვანტურ მექსიკას, ალბერტ აინშტაინიწკჷმა ართო. ბოზექ დო აინშტაინქ  აკადგინეს ბოზე-აინშტაინიშ სტატისტიკა დო ბოზე-აინშტაინიშ კონდენსატიშ თეორია. ინგლისარ ფიზიკოსიქ პოლ დირაკიქ ტერმინი ბოზონი მიშეღჷ შატენდრანატ ბოზეშ ჯოხოშ მეჯინათ. ბოზე გურაფულენდჷ კოლკატაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო კოლკატაშ უნივერსიტეტის დო უკულ დაკაშ უნივერსიტეტის. ბოზე რდჷ ინდოეთიშ პრესტიჟული ჯილდოშ პადმა ვიბჰუშანიშ ლაურეატი 1954 წანას დო ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა 1956, 1959 დო 1962 წანეფს.

## ლიტერატურა
* Wali, Kameshwar C (2009), Satyendra Nath Bose: his life and times (selected works with commentary), Singapore: World Scientific, ISBN 978-981-279-070-5

## რესურსეფი ინტერნეტის

* შატენდრანატ ბოზე ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:ინდოარეფი
კატეგორია:ინდოარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1894
კატეგორია:ნაღურა 1974
ჯონას სოლკი

**ჯონას ედვარდ სოლკი** (ინგლ. Jonas Edward Salk; დ. 28 გჷმათუთა, 1914, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 23 მანგი, 1995, ლა-ხოლია, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ვირუსოლოგი, პოლიომიელიტიშ ვაქცინაციაშ დუმარსხუაფალი.

## ბიოგრაფია
ჯონას სოლკიქ დებადჷ 1914 წანაშ 28 გჷმათუთას, ნიუ-იორკის, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ტაუნსენდიშ სკოლას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ნიუ-იორკიშ სიტი კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ქიმიას, 1934 წანას. სიტი კოლეჯიშ უკულ სოლკი გურაფულენდჷ მედიცინას ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ პიტსბურგიშ დო მიჩიგანიშ უნივერსიტეტეფს. 1963 წანას ჯონას სოლკიქ დარსხუ ბიოლოგიური რკვიებეფიშ ინსტიტუტი. ჯონას სოლკი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1956 წანას სოლკიქ მიპალუ ალბერტ ლასკერიშ პრემია, 1958 წანას ჯეიმს ბრიუსიშ მემორიალური პრემია. 1976 წანას ამერიკაშ ჰუმანისტურ ორგანიზაციაქ სოლკის გინოჩჷ წანაშ ჰუმანისტიშ ტიტული. 1977 წანას ამერიკაშ პრეზიდენტიქ ჯიმი კარტერქ სოლკიშ გეგნოჩჷ პრესტიჟული ჯილდო მენცარობაშ ერუანული მენდალი. სოლკი რე მენცარული პუბლიკაციეფიშ, სტატიეფიშ დო წინგეფიშ ავტორი. ჯონას სოლკიქ ღურუ 1995 წანაშ 23 მანგის, კალიფორნიაშ ნოღა ლა-ხოლიას, გურიშ ლახარათ. ნთხორილი რე ელ-კამინოშ მემორიალური პარკიშ სასაფლას, სან-დიეგოს.

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი
* *Man Unfolding* (1972)
* *Survival of the Wisest* (1973)
* *World Population and Human Values: A New Reality* (1981)
* *Anatomy of Reality: Merging of Intuition and Reason* (1983)

## ლიტერატურა
* Kluger, Jeffrey. Splendid Solution: Jonas Salk and the Conquest of Polio, Berkley Books (2006), history of the polio vaccine

## რესურსეფი ინტერნეტის

* American Experience: The Polio Crusade'' video, 1 hr. by PBS
* "Legacy of Salk Institute", video, 30 minutes, history of Salk vaccine
* "Polio Vaccine" intro., *Britannica*, video, 1 minute
* Jonas Salk Legacy Foundation
* Jonas Salk Trust

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ვირუსოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1914
კატეგორია:ნაღურა 1995
ალბერტ სეიბინი

**ალბერტ ბრიუს სეიბინი** (ინგლ. Albert Bruce Sabin; დაბადებაშ ჯოხო *აბრამ საპერშტეინი*, დ. 26 მარაშინათუთა, 1906, ბელოსტოკი, რუსეთიშ იმპერია (ასეიან პოლონეთი)  — ღ. 3 მელახი, 1993, ვაშინგტონი, ააშ) — პოლონარი-ამერიკალი ვირუსოლოგი დო იმუნოლოგი, პოლიომელიტიშ ორალური ვაქცინაშ გჷმმაგონებელი. გურაფულენდჷ ვირუსოლოგიას ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ პრევენციული მედიცინაშ ლისტერიშ ინსტიტუტის დო როკფელერიშ მედიცინაშ რკვიებაშ ინსტიტუტის. 1939 წანას გეგნორთჷ ცინცინატიშ პედიატრიულ ჰოსპიტალშა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის გიმიგონჷ იაპონური ენცეფალიტიშ ვაქცინა. 1946 წანაშე სეიბინი რდჷ ცინცინატიშ უნივერსიტეტიშ პედიატრიული რკვიებეფიშ ცენტრიშ დირექტორი. 1969-1972 წანეფს ალბერტ სეიბინი ცხოვრენდჷ ისრაელს, სოდეთ მუშენდჷ ვეიცმანიშ ინსტიტუტიშ დირექტორო. ამერიკაშა დორთინაშ უკულ, 1974-1982 წანეფს სეიბინი რდჷ ობჟათე კაროლინაშ ომედიცინე უნივერსიტეტიშ პროფესორი. ალბერტ სეიბინი რდჷ რობერტ კოხიშ პრემიაშ, ფელტრინელიშ პრემიაშ, ჰოვარდ ტეილორ რიკეტსიშ პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1970 წანას გინოჩეს მენცარობაშ ერუანული მენდალი დო 1986 წანას დუდიშალაშ ოპრეზიდენტე მენდალი. ალბერტ სეიბინიშ ჯოხონობაშ რე სეიბინიშ ვაქცინაშ ინსტიტუტი, ნამუქჷთ დირსხუ 1993 წანას, ვაშინგტონს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Dr. Albert Sabin's Discovery of the Oral Polio Vaccine, Cincinnati Children's Hospital Medical Center
* Sabin Vaccine Institute
* Hauck Center for the Albert B. Sabin Archives, University of Cincinnati
* The Albert B. Sabin Digitization Project Blog, University of Cincinnati 
* The Albert B. Sabin Archives Digital Collection, University of Cincinnati

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ვირუსოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1906
კატეგორია:ნაღურა 1993
ვებ-სერიალი

**ვებ-სერიალი** () — სერიალიშ ტიპი, ნამუთ გიშაშქუმალირი რე ინტერნეტით ტრანსლაციაშო, მარა უკულიანს შილებე ტელევიზიასჷთ ქაძირანი.
ვებ-სერიალიშ ართი სერია უმოს შხირას ჯოხოიდვალჷ მუჭოთ ვებ-ეპიზოდი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ინტერნეტ-ტელევიზია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* The Digital Reporter, სპეციალიზაფირი მედია რესურსი 
* კარანტინი მეხვარებუ ვებ-სერიალებს // НГ, 23.04.2020

კატეგორია:ინტერნეტ-ტელევიზია
კატეგორია:ინტერნეტ-კულტურა
კატეგორია:YouTube
4K

thumb|450px|4K, 2K დო HDTV რეზოლუციეფიშ ელაზჷმაფა
**4K** — ცირფულ კინომატეგრაფიას დო კომპიუტერულ გრაფიკას შელებუამი რეზოლუციაშ (გოფართაფაშ) ემაშანალი, ნამუთ ჰორიზონტალურო დოხოლაფირო ომანგუ 4 000 პიქსელს.

## სქოლიო

კატეგორია:კინო დო ვიდეო ტექნოლოგიეფი
კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგიები
კატეგორია:ეკრანეფიშ რეზოლუცია
კატეგორია:ჟიმაღალი ძირაფაშ ტელევიზია
ჯონ მაკარტი

**ჯონ მაკარტი** (ინგლ. John McCarthy; დ. 4 ეკენია, 1927, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 24 გჷმათუთა, 2011, სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ინფორმატიკოსი, ხელუანური ინტელექტიშ დისციპლინაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. ჯონ მაკარტიქ მიშეღჷ ტერმინი "ხელუანური ინტელექტი" დო დარსხუ Lisp-იშ დო ALGOL-იშ  პროგრამირაფაშ ნინეფი. ჯონ მაკარტი გურაფულენდჷ მათემატიკას კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია დონალდ სპენსერიშ ხემანჯღვერობათ, 1951 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მაკარტი მუშენდჷ დიო პრინსტონიშ უნივერსიტეტის, უკულ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის დო დართმუზის კოლეჯის. 1956 წანას მაკარტიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშა. 1962 წანაშე მაკარტი რდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. სტენფორდის იმუშუ 2000 წანაშა. ჯონ მაკარტი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1971 წანას მაკარტიქ მიპალუ ტიურინგიშ პრემია, 1988 წანას კიოტოშ პრემია, 2003 წანას ბენჯამინ ფრანკლინიშ მენდალი. 1990 წანას მაკარტის გინოჩეს მენცარობაშ ერუანული მენდალი. მაკარტი რე შხვადოშხვა მენცარული სტატიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი.

## ლიტერატურა
* Pamela McCorduck, Machines Who Think: a personal inquiry into the history and prospects of artificial intelligence, 1979, second edition 2004.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Celebration of John McCarthy's Accomplishments at Stanford University.
* 
* National Academy of Sciences Biographical Memoir

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ინფორმატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1927
კატეგორია:ნაღურა 2011
ჩარლზ ბებიჯი

**ჩარლზ ბებიჯი** (ინგლ. Charles Babbage; დ. 26 ქირსეთუთა, 1791, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 18 გჷმათუთა, 1871, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი მათემატიკოსი, ფილოსოფოსი დო ინჟინერი, მაართა მენცარი ნამუქჷთ აკიმუშუ ციფრულ-პროგრამული კომპიუტერიშ კონცეფცია. ბებიჯი შინელი რე მუჭოთ "კომპიუტერიშ მუმა". ჩარლზ ბებიჯიქ გიმიგონჷ მაართა მექანიკური კომპიუტერი, ნამუსჷთ ვაუღუდჷ ელექტრონული კომპონენტეფი დო ენწყილი რდჷ ხვალე მექანიკური კომპონენტეფით. ჩარლზ ბებიჯი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ პიტერჰაუსიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. რდჷ გველფიშ ომაფე ორდენიშ ლაურეატი დო ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* [ჩარლზ ბებიჯიშ ნახანდეფი [პროექტი გუტენბერგი]-ს]
* ჩარლზ ბებიჯი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ჩარლზ ბებიჯიშ პორტრეტეფი ლონდონიშ პორტრეტეფიშ ერუანულ გალერეას

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1791
კატეგორია:ნაღურა 1871
ანდრეას ვეზალი

**ანდრეას ვეზალი** (ლათ. Andreas Vesalius; დ. 31 ქირსეთუთა, 1514, ბრიუსელი, ჰაბსბურგეფიშ ნიდერლანდეფი (ასეიან ბელგია) — ღ. 15 გერგობათუთა, 1564, ზაკინფი, იონიაშ კოკეფი, საბერძნეთი) — ბელგიარი ექიმი დო ანატომი, ანატომიაშ მენცარობაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი, იმპერატორ კარლ V-შ ექიმი. გურაფულენდჷ ლიუვენიშ უნივერსიტეტის დო პარიზიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ პადუაშ, ბოლონიაშ დო პიზაშ უნივერსიტეტეფიშ პროფესორი. ვეზალიქ 1543 წანას გჷმაბჟინუ მონუმენტური მენცარული ნახანდი - *De Humani Corporis Fabrica Libri Septem*. წინგი გერსხილი რე ვეზალიშ პადუაშ უნივერსიტეტიშ ლექციეფს. წინგის ვეზალი ეთმოჭარუნს ადამიერიშ ორგანიზმის, ძვალეფიშ სისტემას, ორგანოეფს, ვენეფს, არტერიეფს, ნერვულ სისტემას, გურს, ტვინს დო შხვა. წიგნის რე გიმორინაფილი ადამიერიშ ორგანიზმიშ ილუსტრაციეფი. ანდრეას ვეზალიქ აკეთჷ წოხოლენი მენცარეფიშ (უმოსო ბერძენი ექიმიშ დო ქირურგიშ გალენოსიშ) ნახანდეფიშ კორექცია დო დიდი თია მიშეღჷ ანატომიაშ, მუჭოთ მენცარობაშ, გოვითარაფაშა. 1564 წანას ვეზალიქ ოხვამუშა იერუსალიმიშა მიდართჷ. ვეზალიქ ღურუ საბერძნეთიშ კოკი ზაკინფის.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Andreae Vesalii Bruxellensis, Dе humani corporis fabrica libri septem, Basileae 1543
* Bibliography van Andreas Vesalius
* Vesalius's « Anatomies » Introduction by Jacqueline Vons 
* Places and memories related to Andreas Vesalius
* TV report on 500th birthday Vesalius by tvbrussel

კატეგორია:ექიმეფი
კატეგორია:ანატომეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1514
კატეგორია:ნაღურა 1564
კიტ კემპბელი

**კიტ ჰენრი სტოკმენ კემპბელი** (ინგლ. Keith Henry Stockman Campbell; დ. 23 მესი, 1954, ბირმინგემი, ინგლისი — ღ. 5 გჷმათუთა, 2012, ნოტინგემი, ინგლისი) — ინგლისარი ბიოლოგი. კემპბელი რდჷ მაკათური მენცარეფიშ ჯგუფიშ ნამუქჷთ აკეთჷ მაართა ბჟაშუმუშ, შხურიშ დოლიშ კლონირაფა. კიტ კემპბელი გურაფულენდჷ დიაფალი ელიზაბეტიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი მიკრობიოლოგიას. დიაფალი ელიზაბეტიშ კოლეჯიშ უკულ კემპბელქ გურაფა გაგინძორჷ სასექსიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ კიტ კემპბელი მუშენდჷ როსლინიშ ინსტიტუტის, სოდეთ 1997 წანაშა იმუშუ. 1999-2012 წანეფს რდჷ ნოტინგემიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 2008 წანას გინოჩეს შაოშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ბიოლოგეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1954
კატეგორია:ნაღურა 2012
რობერტ ოპენჰაიმერი

**ჯულიუს რობერტ ოპენჰაიმერი** (ინგლ. Julius Robert Oppenheimer; დ. 22 პირელი, 1904, ნიუ-იორკი, ააშ  — ღ. 18 ფურთუთა, 1967, პრინსტონი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი-თეორიტიკოსი, შინელი რე მუჭოთ ატომური ანჯარიშ მუმა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ოპენჰაიმერი რდჷ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიაშ დირექტორი დო მანჰეტენიშ პროექტიშ ართ-ართი თარი მაკათური. გურაფულენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. 1926 წანას კემბრიჯი ქიდიტუ დო ოგურაფშა გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ, სოდეთ გურაფულენდჷ შინელი გერმანალი ფიზიკოსიშ მაქს ბორნიშ ხემანჯღვერობათ. გეტინგენიშ უნივერსიტეტის ოპენჰაიმერქ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი ფიზიკოსეფი: უერნერ ჰეიზენბერგი, პასკუალ იორდანი, ვოლფგანგ პაული, პოლ დირაკი, ენრიკო ფერმი დო ედვარდ ტელერი. 1927 წანას ოპენჰაიმერქ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია გეტინგენიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ ამერიკაშა დირთჷ დო მუშენდჷ დიო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის დო უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის მუშობაშ ბორჯის გეჩინებაფუ ლაინუს პოლინგი. ართ პერიოდის ოპენჰაიმერქ იმუშუ ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტის ხოლო, სოდეთ ვოლფგანგ პაულიწკჷმა მუშენდჷ. ოპენჰაიმერი რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ასოცირებული პროფესორი დო უკულ პროფესორი. ოპენჰაიმერიშ ომენცარე ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: თეორიული ასტრონომია, ბირთვული ფიზიკა, სპექტროსკოპია, კვანტური თეორია, კვანტური ელექტროდინამიკა დო შხვა. რობერტ ოპენჰაიმერი 1942 წანაშე რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური. ოპენჰაიმერი მონაწილენდჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირაფაშ პროცესის 1945 წანაშ 16 კვირკვეს, ნიუ-მექსიკოს. მანჰეტენიშ პროექტიშ უკულ ოპენჰაიმერი მუშენდჷ მენცარული რკვიებეფიშ ცენტრის დო რდჷ თიში დირექტორი.

## ლიტერატურა
* Kelly, Cynthia C. (2006). Oppenheimer and the Manhattan Project: Insights into J. Robert Oppenheimer, "Father of the Atomic Bomb". Hackensack, New Jersey: World Scientific.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* რობერტ ოპენჰაიმერიწკჷმა ინტერვიუ

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1904
კატეგორია:ნაღურა 1967
ჰვან დონ ჰიოკი

**ჰვან დონ ჰიოკი** (; დ. 26 მესი, 1971, სეული, ობჟათე კორეა) — ობჟათეკორეალი კინორეჟისორი და სცენარისტი, ნამუთ არძაშე უმოსო ჩინებული რე Netflix-შო გოჭყაფილი გინოსქილიდაშ ჟანრის დრამატული სერიალით **[[კალმარიშ ლაჸაფი|კალმარის თამაში]]**

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Hwang Dong-hyuk ვებ-ხასჷლას Korean Movie Database
* Hwang Dong-hyuk ვებ-ხასჷლას HanCinema

კარეგორია:ობჟათეკორეალი კინორეჟისორეფი
კარეგორია:ობჟათეკორეალი სცენარისტეფი
დრამა (ჟანრი)

[thumb|right|''[ბორიაშ ღალირეფი (ფილმი)|ბორიაშ ღალირეფი* — ეპიკური რომანტიკული დრამა]]
*'დრამა*' ( *რჯება, ქიმინუა'') — ლიტერატურული, (დრამატული), სასცენე დო კინემატოგრაფიული ჟანრი. გიშაკერზაფილო გოფაჩუა დიჭყჷ ლიტერატურას XVIII−XXI ოშწანურეფს, ნამუქჷთ ჭიე-ჭიეთ გეგშაჸათჷ დრამატურგიაშ მაჟირა ჟანრი — ტრაგედია, ნამუსჷთ აწურინუ უმენტაშო ოჸოფარინე სიუჟეტი დო ირდღარწჷკმა უმოსო მეხოლებურ რეალისტური სტილი. კინემატოგრაფიაშ გოჭყაფაშე დრამაშ ჟანრიქ ხელუანობაშ თე გვარობაშათ გეგნორთჷ, დო ართ-ართ არძაშე გოფაჩილ ჟანრო გჷნირთჷ (ქძ. ომანგე კატეგორია).

ლირიკაშე გინორთი დო ეპოსიშ მოგვენო, დრამა გჷმოხანტჷნს უმოსო გალენურ ორენს — ადამიერეფს შქას ურთიართქიმინუეფს, თინეფიშ რჯებეფს, გოჭყაფილ კონფლიქტეფს. ეპოსიშე გინორთი, დრამას თხობელურ ვარინ, დიალოგური ფორმა უღჷ. დრამაშ ესთეტიკური მეკონი — ადამიერიშ ემოციურ-ნებაჸოფური რეაქციეფი, ნამუთ გჷმიხანტჷ ზიტყვიერ-ფიზიკურ ქიმინუეფს. დრამატული ნაწარმეფშე დჷმახასიათაფალი რე კონწარ-კონფლიქტური სიტუაციეფი, ნამუთ პერსონაჟის გინოჭყვიდირელო მაკორინუანს ზიტყვიერ-ფიზიკურ ქიმინუეფს. მუჭოთ წესი, დრამეფს სპეციფიკურო ოძირანა, მუჭოთ ადამიერიშ პიჯურ რინას დო თიშ სოციალურ კონფლიქტეფს. თეწკჷმა შხირას აქცენტი იკეთებუაფჷ ოართე ადამიერულ აწორინაფეფშა, ნამუთ გჷმიხანტჷ კონკრეტული პერსონაჟიშ მეჯინეფს დო რჯებეფს.
ჯოზეფ უილიამ კენედი

**ჯოზეფ უილიამ კენედი** (ინგლ. Joseph William Kennedy; დ. 30 მესი, 1916, ნაკოდოჩესი, ტეხასი, ააშ — ღ. 5 მესი, 1957, სენტ-ლუისი, მისური, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი. ჯოზეფ კენედიქ, გლენ თეოდორ სიბორგიქ, ედუინ მატისონ მაკ-მილანიქ დო ართურ ვალიქ 1940-1941 წანეფს აკეთეს ქიმიური ელემენტი პლუტონიუმიშ იზოლაცია. კენედი გურაფულენდჷ სტივენ ფ. ოსტინიშ უნივერსიტეტის, უკულ კანზასიშ უნივერსიტეტის დო უკულ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ კენედი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური დო მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას, სოდეთ პლუტონიუმიშ დო ურანიუმიშ ქიმიას ირკვიენდჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკულ რდჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ (სენტ-ლუისი) პროფესორი. ჯოზეფ უილიამ კენედიქ ღურუ 1957 წანაშ 5 მესის, კუჭიშ კიბოთ. ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის რე დორსხუაფილი კენედიშ ჯოხონობაშ ლექციაშ პრემია.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*2013 Video Interview with Adrienne Lowry, widow of Joseph W. Kennedy Voices of the Manhattan Project
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1916
კატეგორია:ნაღურა 1957
ართურ ვალი

**ართურ ჩარლზ ვალი** (ინგლ. Arthur Charles Wahl; დ. 8 ეკენია, 1917, დე-მოინი, აიოვა, ააშ — ღ. 6 მელახი, 2006, სანტა-ფე, ნიუ-მექსიკო, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ნამუქჷთ აკეთჷ ქიმიური ელემენტი პლუტონიუმიშ იზოლაცია 1941 წანას. ართურ ვალი გურაფულენდჷ აიოვაშ შტატიშ უნივერსიტეტის დო უკულ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. ვალი რდჷ გიშარჩქინელი ქიმიკოსიშ, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიშ გლენ თეოდორ სიბორგიშ სტუდენტი. გურაფაშ თებაშ უკულ ართურ ვალი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური დო მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას. 1952 წანაშე ვალი რდჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ (სენტ-ლუისი) რადიოქიმიაშ პროფესორი. 1991 წანას კინ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიაშა დირთჷ. ართურ ვალიქ ღურუ 2006 წანას, პარკინსონიშ ლახარათ დო პნევმონიათ.

## ლიტერატურა
* Jeremy Bernstein: *Plutonium: A History of the World's Most Dangerous Element.* Cornell University Press, 2009. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
კატეგორია:მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათურეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1917
კატეგორია:ნაღურა 2006
სესილია პეინ-გაპოშკინი

**სესილია ჰელენა პეინ-გაპოშკინი** (ინგლ. Cecilia Helena Payne-Gaposchkin; დ. 5 მესი, 1900, უენდოვერი, ბაკინგემშირი, ინგლისი — ღ. 7 ქირსეთუთა, 1979, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ბრიტანალი-ამერიკალი ასტრონომი დო ასტროფიზიკოსი. 1925 წანას, პეინ-გაპოშკინიქ მუშ ოდოქტორე დისერტაციას წჷმარინუ თეორია მურიცხეფიშ აკოდგინალუაშ გეშა. პეინ-გაპოშკინიშ აზრით მურიცხეფი იკათუანდჷ უმოსო წყარბადის დო ჰელიუმს. დუდშე მენცარეფი პეინ-გაპოშკინიშ თეორიას სერიოზულო ვაუჯინედეს, მარა უკულიან რკვიებეფით პეინ-გაპოშკინიშ თეორიაქ დენტკიცჷნ.

## ბიოგრაფია

## ოდოქტორე დისერტაცია

## კარიერა

## ჯილდოეფი დო პრემიეფი

## გიშნაგორა პუბლიკაციეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* Bibliography from the Astronomical Society of the Pacific
* Chercheuses d’étoiles, an episode about Cecilia Payne as part of *Le Monde's* series on women in science (ფრანგულო)

კატეგორია:ამერიკალეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
კატეგორია:ამერიკალი ასტროფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1900
კატეგორია:ნაღურა 1979
ლუდომანია

[thumb|right|შულერეფი, ''[კარავაჯო*]]

*'ლუდომანია** ( — ბლაჸაფენქ +  — უჭკუობა, მიკმაჭოფალი), **გემბლინგ-დოჸუნაფა*' ( *ფარაშა ლაჸაფი''; აზარტულ ლაჸაფეფს დოჸუნელი) — აზარტული ლაჸაფიშ გაგჷნძორაფაშ უშაფათუ კორინი, ნეგატიური დო მადინაფუ შედეგიშ შილებუაშ უმკუჯინალო. ლაჸაფიშა დოჸუნაფა გავალს მეთმიორინუანს თარო მოლაჸაფეს დო შილებე ვაუღჷდას გაულა თიშ რჯებაშა. ლაჸაფიშ გოთანჯილ ხურგიშ გინულაშ უკული, დოჸუნალაქ შილებე იკოროცხას კონწარ კლინიკურ პათოლოგიათ. პათოლოგიურ დოჸუნალას შილებე ქეგიოდინას მუჭოთ ჯარალობური სტატუსიქ თაშნეშე ფანიაქ.

DSM-5–იშ მეჯინათ, ლუდომანია იკლასიფიცირეფჷ მუჭოთ დოჸუნაფონი მოლასუა. ამერიკალ ფსიქიატრეფიშ ასოციაცია ქიახანიშ გოძვენას მიოჩქუდჷ, ნამჷ-და თენა რდჷ იმპულსიშ კონტროლიშ აკორცუაფა დო ვართ დოყუნაფა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Gamblers Anonymous
*National Council on Problem Gambling
*Gambler's Help Southern - Australia 
*National Center for Responsible Gaming 
*Know the Odds Gambling Resources
*Contributions of Mathematics in Problem Gambling

## სქოლიო

კატეგორია:ფსიქიატრია
ჰომი ბჰაბჰა

**ჰომი ჯიჰანგირ ბჰაბჰა** (ჰინდი होमी जहांगीर भाभा; დ. 30 გჷმათუთა, 1909, მუმბაი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 24 ღურთუთა, 1966, მონბლანი, ალპეფი) — ინდოარი ფიზიკოსი, ტატაშ ფუნდამენტალური რკვიებეფიშ ინსტიტუტიშ დირექტორი, შინელი რე მუჭოთ ინდოეთიშ ატომური პროგრამაშ მუმა. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი. ინდოეთიშა დორთინაშ უკულ, ინდოეთიშ ატომურ პროგრამას ხემანჯღვერენდჷ. დარსხუ ინდოეთიშ ატომური ენერგიაშ ცენტრი, ნამუთ ამდღა ჰომი ბჰაბჰაშ ჯოხონობაშ რე. ბჰაბჰა რდჷ ადამსიშ პრემიაშ დო ინდოეთიშ პრესტიჟული ჯილდოშ პადმა ბჰუშანიშ ლაურეატი. ბჰაბჰა ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა 1951 დო 1953-1956 წანეფს. ღურუ ავიაკატასტროფას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Annotated Bibliography for Homi J. Bhabha from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues.
* The Woodrow Wilson Center's Nuclear Proliferation International History Project. NPIHP has a series of primary source documents about and by Homi Bhabha.

კატეგორია:ინდოარეფი
კატეგორია:ინდოარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1909
კატეგორია:ნაღურა 1966
მეგნად საჰა

**მეგნად საჰა** (ბენგალ. মেঘনাদ সাহা, დ. 6 გჷმათუთა, 1893, დაკა, ბრიტანეთიშ ინდოეთი (ასეიან ბანგლადეში) — ღ. 16 ფურთუთა, 1956, ნიუ-დელი, ინდოეთი) — ინდოარი ფიზიკოსი დო ასტროფიზიკოსი, შინელი რე იონიზაციაშ განტოლებათ, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. საჰაშ იონიზაციაშ განტოლება ეთმოჭარუნს ქიმიურ დო ფიზიკურ კონდიციეფს მურიცხეფიშ დინახალე. მეგნად საჰა გურაფულენდჷ დაკაშ კოლეჯის, კოლკატაშ ოპრეზიდენტე კოლეჯის, რაჯაბაზარიშ მენცარობაშ კოლეჯის დო ალაჰაბადიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1923-1938 წანეფს საჰა რდჷ ალაჰაბადიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1956 წანაშა მეგნად საჰა მუშენდჷ კოლკატაშ უნივერსიტეტიშ მენცარობაშ ფაკულტეტიშ დეკანო. მეგნად საჰა რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ, ინდოეთიშ ფიზიკაშ ჯარალუაშ, ინდოეთიშ მენცარობაშ ინსტიტუტიშ მაკათური. 1953-1956 წანეფს საჰა რდჷ ინდოეთიშ მენცარობაშ ასოციაციაშ დირექტორი. საჰაშ ჯოხონობაშ რე 1943 წანას, კოლკატას დორსხუაფილი ბირთვური ფიზიკაშ ინსტიტუტი. 1952 წანაშე ღურაშახ მეგნად საჰა რდჷ ინდოეთიშ პარლამენტიშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მეგნად საჰა ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ინდოარეფი
კატეგორია:ინდოარი ასტროფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1893
კატეგორია:ნაღურა 1956
ჰერმან ობერთი

**ჰერმან იულიუს ობერთი** (გერმ. Hermann Julius Oberth; დ. 25 მანგი, 1894, ჰერმანშტადტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია  (ასეიან სიბიუ, რუმინეთი) — ღ. 28 ქირსეთუთა, 1989, ნიურნბერგი, გერმანია) — გერმანალი ფიზიკოსი დო ინჟინერი. ობერთი მერჩქინელი რე რაკეტული ტექნიკაშ დო კოსმონავტიკაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო, ფრანგი რობერ ესნო-პელტრი, რუსი კონსტანტინე ციოლკოვსკი დო ამერიკალი რობერტ გოდარდიწკჷმა ართო. ჰერმან ობერთი გურაფულენდჷ მიუნხენიშ, კლუჟიშ დო გეტინგენიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკულ ორთუდჷ ექაპერიმენტეფს რაკეტული ტექნიკაშ დარგის. 1950-იან წანეფს ობერთი მუშენდჷ ამერიკას, სოდეთ ირკვიენდჷ დო ამუშენდჷ შხვადოშხვა რაკეტულ პროგრამეფს. 1965-1967 წანეფს ჰერმან ობერთი რდჷ გერმანიაშ ნაციონალ-დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Hermann Oberth Space Museum

კატეგორია:გერმანალეფი
კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1894
კატეგორია:ნაღურა 1989
ევანჯელისტა ტორიჩელი

**ევანჯელისტა ტორიჩელი** (იტალ. Evangelista Torricelli; დ. 15 გჷმათუთა, 1608, რომი, პაპიშ ოლქი — ღ. 25 გჷმათუთა, 1647, ფლორენცია, ტოსკანაშ დიდი ოჰერცოგე) — იტალიარი ფიზიკოსი დო მათემატიკოსი, შინელი რე მუჭოთ ბარომეტრიშ გჷმმაგონებელი.

## გიშნაგორა ნახანდეფი
* *Trattato del moto* (1641)
* *Opera geometrica* (1644)
* ''Lezioni accademiche'' (Firenze, 1715)
* *Esperienza dell'argento vivo* (Berlin, 1897)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Evangelista Torricelli, Encyclopedia Britannica Evangelista Torricelli | Italian physicist and mathematician
* Evangelista Torricelli, Treccani Enciclopedia Torricèlli, Evangelista nell'Enciclopedia Treccani

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:იტალიარი მათემატიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1608
კატეგორია:ნაღურა 1647
ირლანდიაშ საგრაფეეფი

**საგრაფე** () — ირლანდიაშ რესპუბლიკაშ თარი ადმინისტრაციული ართული — თენა იკათუანს მუჭოთ ირლანდიაშ რესპუბლიკას, თეშ ოორუე ირლანდიასჷთ. ასე ირლანდიაშ კოკის რე 32 საგრაფე, ნამუშეთ 26 მიშმურს ირლანდიაშ რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა, დო 6 — ოორუე ირლანდიაშა.

## ისტორია
საგრაფეეფქ გიჭყჷ ანგლო-ნორმანული პატჷნალაშ ბორჯის, XII ოშწანურაშ უკული.
ანდერს ცელსიუსი

**ანდერს ცელსიუსი** (შვედ. Anders Celsius; დ. 27 გერგობათუთა, 1701, უფსალა, შვედეთი — ღ. 25 პირელი, 1744, უფსალა, შვედეთი) — შვედი ასტრონომი, ფიზიკოსი დო მათემატიკოსი. გურაფულენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის, რდჷ ლაპლანდიაშ ექსპედიციაშ მაკათური 1736-1737 წანეფს. რდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიაშ პროფესორი 1730-1744 წანეფს. 1742 წანას გჷმიგონჷ ტემპერატურული სკალა, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. 1741 წანას ანდრეს ცელსიუსიქ დარსხუ უფსალაშ ასტრონომიული ობსერვატორია. 1725 წანაშე ღურაშახ, ცელსიუსი რდჷ უფსალაშ მენცარობეფიშ ომაფე ჯარალუაშ მელამოსე. ანდერს ცელსიუსიქ ღურუ 1744 წანას, ტუბერკულოზით. ნთხორილი რე უფსალაშ ეკლესიაშ სასაფლას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბიოგრაფიული ფაქტეფი
* ცელსიუსიშ ტემპერატურული სკალაშ ისტორია 

კატეგორია:შვედეფი
კატეგორია:შვედი ასტრონომეფი
კატეგორია:შვედი ფიზიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1701
კატეგორია:ნაღურა 1744