open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტიპასი

მინი|250პქ|ტიპასი ბჟაეიოლშე
**ტიპასი** — ვულკანური კომპლექსი ოორუე-ბჟადალ არგენტინას. უმაღალაში კონკა ზუღაშ დონეშე 6 660 მეტრას იდვალუაფუ. მუშ გოხოლუას იდვალუაფუ ბჟადალ გვერდოსფეროშ სიმაღალათ მაჟირა დო მოსოფელიშ უმაღალაში ვულკანი ოხოს-დელ-სალადო. მუშ განშე, ტიპასი მოსოფელიშ მასუმა უმაღალაში მოქიმინჯე ვულკანი რე, მიშმეკათუანს სტრატოვულკანეფს, ლავაშ გუმბათეფს დო ნადუეფს. გოხურგილი რე მიარე აქტიური ვულკანით, თინეფ შქას ეიოშანალი რე ოლმედო.

## ქოძირით თაშნეშე
* არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ტიპასი, მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
სოკომპა

მინი|250პქ|სოკომპა
**სოკომპა** — სტრატოვულკანური კომპლექსი ობჟათე ამერიკას, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 6,051 მეტრას. კომპლექსი ჩინებული რე საუჯგუშოთ მუკოჩუალირი დოლექილი ვულკანური აკნაციმეფით, მუთ თაშნეშე გიშმეგორუ არძაშე გიმე დვალირი მიკორბული ეკოსისტემათ.

თე ტერიტორიას გოვითარაფილი რე შანულამი ოშარე სისტემა. თინეფ შქას, თაქ გინმურს ანტოფაგასტა-სალტაშ ტრანს-ანდური რკინაშშარა.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული 
*ჩილეშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*სოკომპა,მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა 

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
სიერა-ნევადა-დე-ლაგუნას-ბრავასი

**სიერა-ნევადა-დე-ლაგუნას-ბრავასი** *ვარა უბრალეთ* **სიერა-ნევადა** — ვულკანური კომპლექსი ობჟათე ამერიკას, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას. უმაღალაში კონკა ზუღაშ დონეშე 6,127 მეტრას იდვალუაფუ. კომპლექსიშ კანკალე ნორთუ ჰოლოცენიშ პერიოდის ორხველჷ დო არგენტინაშ განშე იდვალუაფუ, კანკალე პლეისტოცენიშ ხანიშ რე. კომპლექსი ანდეფიშ ართ-ართ არძაშე უმურინუ ნორთის იდვალუაფუ დო იკინენს 225 კმ²-ს.

სიერა-ნევადაშ კონკაშა გვალამალეფქ მაართათ 2000 წანას ეშართეს.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული 
*ჩილეშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*სიერა-ნევადა-დე-ლაგუნას-ბრავასი, მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა 

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
რობერტ ლუის სტივენსონი

**რობერთ ლუის ბალფორ სთივენსონი** (ინგლ. Robert Louis Balfour Stevenson; დ. 13 გერგობათუთა, 1850, ედინბურგი — ღ. 3 ქირსეთუთა, 1894) — შოტლანდიარი ჭარუ, პოეტი დო ესსეისტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*[  რობერთ ლუის სთივენსონიშ ნაჭარეფი](http://archive.org/search.php?query=mediatype%3A(texts)%20-contributor%3Agutenberg%20AND%20(subject%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20Louis%2C%201850-1894%22%20OR%20subject%3A%22Stevenson%2C%20R%2E%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%2C%201850-1894%22%20OR%20subject%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%2C%201850-1894%22%20OR%20subject%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20Louis%22%20OR%20subject%3A%22Stevenson%2C%20R%2E%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%22%20OR%20subject%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%22%20OR%20subject%3A%22Robert%20Louis%20Stevenson%22%20OR%20subject%3A%22Robert%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20subject%3A%22R%2E%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20Louis%2C%201850-1894%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20Louis%2C%20Sir%2C%201850-1894%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20R%2E%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%2C%201850-1894%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%2C%201850-1894%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20Louis%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20R%2E%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%22%20OR%20creator%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%22%20OR%20creator%3A%22Robert%20Louis%20Stevenson%22%20OR%20creator%3A%22Robert%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20creator%3A%22R%2E%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20title%3A%22Robert%20Louis%20Stevenson%22%20OR%20title%3A%22Robert%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20title%3A%22R%2E%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20description%3A%22Robert%20Louis%20Stevenson%22%20OR%20description%3A%22Robert%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20description%3A%22R%2E%20L%2E%20Stevenson%22%20OR%20description%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20Louis%22%20OR%20description%3A%22Stevenson%2C%20R%2E%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%22%20OR%20description%3A%22Stevenson%2C%20Robert%20L%2E%20%28Robert%20Louis%29%22))

კატეგორია:შოტლანდიარეფი
კატეგორია:შოტლანდიარი ჭარუეფი
კატეგორია:შოტლანდიარი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1850
კატეგორია:ნაღურა 1894
რობლედო (ვულკანი)

**რობლედო ** — კალდერაშ ტიპიშ ვულკანი არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას. მუში სიგანა 6 კმ რე დო იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე   4400 მეტრას. რობლედოს ობჟათე-ბჟადალ განშე, 80 კმ-ს იდვალუაფუ უმოსი დიდი ვულკანი გალანი. ცენტრალური ანდეფიშ ალმაშარულ გეოდეზიურ დოკვირაფეფქ ოძირუ, ნამდა რობლედოქ 1990-იან წანეფს დიკინჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*რობლედო, მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა 
*ალმაშარული ფოტოეფი 

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
რისკო-პლატეადო

**რისკო-პლატეადო** — ვულკანური კომპლექსი არგენტინას. იდვალუაფუ ვულკან კალდერა-დელ-ატუელიშე 10 კმ-ით ობჟათეშე, ზუღაშ დონეშე 4999 მეტრას. მიშმეკათუანს სტრატოვულკანს, ნამუთ კალდერაშ ტიპიშ რე, მუში სიგინძა 4 კმ რე.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*რისკო-პლატეადო, მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
პუესტო-კორტადერასი

**პუესტო-კორტადერასი** — ბაზალტურ-პიროკლასტური კონუსიშ მაღვენი ვულკანი არგენტინას. ხანით ორხველჷ ჰოლოცენიშ პერიოდის. მუში კონკა ზუღაშ დონეშე 970 მეტრას იდვალუაფუ.

## ქოძირით თანშეშე
*არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*პუესტო-კორტადერასი, მოსოფელიშ ვულკანიზმიშ პროგრამა
*ალმაშარული ფოტოეფი 

კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
მოროხი (პლანეტა)

**მოროხი** (სიმბოლო:  ) — მაოთხა პლანეტა ბჟაშ სისტემას. მოროხის ჭითა პლანეტას უძახჷნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Mars nomenclature and Mars map with feature names from the USGS planetary nomenclature page
* PDS Map-a-planet 

კატეგორია:პლანეტეფი
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
დია (პლანეტა)

**დია** (სიმბოლო: ) — რე მახუთა პლანეტა ბჟაშე დო არძოშ უდიდაშ პლანეტა ბჟაშ სისტემას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* June 2010 impact video

კატეგორია:პლანეტეფი
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ლიკანკაბური

მინი|250პქ|ლიკანკაბური
**ლიკანკაბური** — სიმეტრიული სტრატოვულკანი ობჟათე ამერიკას, ჩილეშ დო ბოლივიაშ თანჯას. იდვალუაფუ ლაგუნა-ვერდეშ ტობაშ ობჟათე-ბჟადალ განშე. ვულკანიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთი დო 5.400 მ სიმაღალაშ კონკა ორხველჷ ბოლივიას დო შხვეფი, მუში უდიდაში ნორთი, 5.920 მ სიმაღალაშ კონკა დო კრატერი ჩილეს. 

თაშნეშე ჩილეშ თანჯეფს რე ვულკანწკჷმა დვალირი ტობა ლიკანკაბური, ნამუთ წანმოწანაშ უმეტაშ ბორჯიშ ჸინით რე ფორილი. მუში ტემპერატურა ფშხირას  -30 °C-შახ ლუ. მიშმეკათუანს პლანქტონურ ფაუნას.

კონკას იდვალუაფუ ინკეფიშ ენაგეფუ ნოჭახნაკუეფიშ აკნაციმეფი, ნამუეფით ანტკიცენა, ნამდა მუშ ეშაგორგოთი მინიმუმ ბოლო 500 - 1.000 წანაშ გოძვენას ვამოხვალამე. 

## გალერეა

Image:Licancabur Snow.jpg|ლიკანკაბურიშ გინაჯინუ ნოღა სან-პედრო-დე-ატაკამშე, ჩილე.
Image:Licancabur Green Lake.jpg|ლიკანკაბურიშ გინაჯინუ ლაგუნა-ვერდეშ ტობაშე, ბოლივია
Image:High view of the Chajnantor Plateau Taken From Licancabur.jpg|
File:Laguna Verde1, Bolivia.jpg|ლიკანკაბური დო ლაგუნა-ვერდე


## ქოძირით თაშნეშე
*ბოლივიაშ ვულკანეფიშ ერკებული 
*ჩილეშ ვულკანეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Excursion al Volcán Licancabur 
* Licancabur, tour 2003 
* Highest Lakes on Earth
* Licancabur, cerca de Marte - Mercuria Calama article  

## სქოლიო

კატეგორია:ბოლივიაშ ვულკანეფი
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
მარსქული (პლანეტა)

**მარსქული** (სიმბოლო: ) — მაამშვა პლანეტა ბჟაშე, სიდიდათ მაჟირა პლანეტა ბჟაშ სისტემას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Saturn profile at NASA's Solar System Exploration site
* Saturn Fact Sheet , by NASA
* Gazeteer of Planetary Nomenclature – Saturn (USGS)
* Cassini–Huygens mission to Saturn, by NASA

კატეგორია:პლანეტეფი
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ურანი (პლანეტა)

thumb|ურანი

**ურანი** (სიმბოლო: 16px|⛢; ლათ. Uranus) — რე მაშკვითა პლანეტა ბჟაშე დო მასათ მაოთხა პლანეტა ბჟაშ სისტემას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Uranus at European Space Agency
* NASA's Uranus fact sheet 
* Uranus Profile at NASA's Solar System Exploration site

კატეგორია:პლანეტეფი
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
Guerrillero Heroico

[მინი|250პქ|Guerrillero Heroico|[ალბერტო კორდაშით გჷნოღალირი ჩე გევარაშ ჩინებული ფოტო]]
მინი|250პქ|პოპულარული, ეშნაჭკირა ვერსია
**Guerrillero Heroico** () — მარქსისტი რევოლუციონერიშ — ჩე გევარაშ ოკულტე ფოტო, ნამუშათ თინა გჷმოხანტილი რე მუში ბერეტით, გჷნიღჷ ალბერტო კორდაქ. გჷნოღალირი რე 1960 წანაშ 5 მელახის, კუბაშ ნანანოღა ჰავანას, ხვამარდ „ლა-კუბღაშ“ () აფეთქებაშ ბორჯის დინაფილეფშა პატიშ გინოგაფაშ ცერემონიაშ ბორჯის. 1960-ამი წანეფიშ ბოლოს თიქ გჷნირთჷ ქარიზმატულ დო ოდებელი კულტურულ გჷმნასახათ. კორდაშ თქუალათ, ფოტოშ გჷნოღალაშ მომენტის, თიქ ესახჷ გევარაშ კილაჯინა, ნამუთ ეფშა რდჷ „აბსოლუტური კონწარალათ“, გურიშ მულათ დო ჭუათ. წანეფიშ უკული, კორდა ეთმოშანუნდჷ, ნამუდა ფოტო ეთმოსახუნდჷ ჩეშ მეკენჯი დო სტოიკურ ხასიათის. ფოტოშ გჷნოღალაბორჯის, გევარა 31 წანერი რდჷ. 

მერილენდიშ ხელუანობაშ ინსტიტუტ-კოლეჯიქ სურათის XX ოშწანურაშ სიმბოლო დო მოსოფელიშ არძოშე ჩინებული ფოტო გიოდჷ, მუდგათ ღოზის უსვანს სურათიშ ირდიხასრინჯალაშ ბუნებას დო ფართო წესას. თიში ვერსიეფი დოხანტეს, დობეშტეს, გაციფრულეს, გეშაქარგეს, ტატუეფშა გეგნიღეს, ტრაფარეტეფი ქოღოლის, გეგშასკულპტურეს დო გეშასახეს არძო წჷმარინაფალი ჟიდოხის. მუჭოთ ვიქტორიაშ დო ალბერტიშ მუზეუმიშ ხემანჯღვერალაქ თქუნ, ფოტოქ თიშე უმოსო იჸუ გაბრელებურქ, ვინდარო შხვა ნამუდგარდია ფოტოგრაფიული ნახანდიქჷნ. კალიფორნიაშ ფოტოგრაფიაშ მუზეუმიშ დირექტორქ ჯონათან გრინქ უზურშა იღვენუ, ნამუდა „კორდაშ ფოტო მუში შარათ მუშენდჷ ედომუშამი მოსოფელიშ ნინეფსინ. თიქ გჷნირთჷ ალფა-რიცხუობურ სიმბოლოთ, იეროგლიფო, უგჷნალი სიმბოლოთ. თინა მისტერიულო ხეახალაშო რჩქინდუ ირდიხას, სოდეთ კონფლიქტი რენ. ისტორიას ვა რე შხვა თიში მეთე, ნამუთ თე შარათ მუშენსჷნ“. 

სურათიშ ისტორიაქ დო ამდღარხანური მოსოფელიშურ გოლინაქ ოსხირო გიადჷ ტირშა ზიფიშ 2008 წანაშ დოკუმენტურ ფილმის *„ჩევოლუცია“*, თეშინეშეს მუჭოთ მაიკლ კეისიშ 2009 წანას გჷშულირ წიგნისჷნ *„ჩეშ შურდგჷმა ღურაშ უკული: სურათიშ მონძალა“*.

## გალერეა

ფაილი:Leica M2 Summicron 35.jpg|ფოტოაპარატი Leica M2, ნამუდგაშ მოდელით კორდაქ ფოტო გჷნიღუნ
ფაილი:KordaFilmRollChe.jpg|კორდაშ ფირიშ ნეგატივეფი
ფაილი:SculptureCheGuevaraCuba.jpg|გევარაშ გჷმოსახილობა კუბაშ დინოხოლენი საქვარეფიშ ომინსტრეშ ნოდგჷმიშ კიდირს, ჰავანაშ რევოლუციაშ მოედანი.
ფაილი:Plaza Che, Bogotá.jpg|*პლასა ჩე* ბოგოტას


## რესურსეფი ინტერნეტის

*BBC: Che: The Icon and the Ad, by Stephanie Holmes, October 5, 2007
*CNN Video: Examining an Iconic Image 
*Gallery of Pictures from *The Guardian*
* ''Guerrillero Heroico'': a Brief History  by Trisha Ziff
* Flickr page for artist Jim Fitzpatrick
* Che Guevara Spray Paint Stencil 
*''Che's Afterlife: The Legacy of an Image'' by Michael Casey  - image collection from the book
*MSNBC: Che Guevara, Revolutionary or Chic Icon? by Tyler Vaughn, August 14, 2006
*Washington Post: Che Guevara's Iconic Image Endures by Martha Irvine, Sept 23 2006

## სქოლიო

კატეგორია:ჩე გევარა
კატეგორია:ფოტოგრაფია
აგათია სქოლასტიკოსი

**აგათია სქოლასტიკოსი** (ლათ. Agathias Scholasticus, ბერძ. Ἀγαθίας Σχολαστικός; დ. 536 – ღ. 582) – ბიზანტიარი ისტორიკოსი დო პოეტი, პროფესიათ იურისტი. გურაფულენდჷ ალექსანდრიას დო კონსტანტინოპოლს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Poems by Agathias English translations
*''Encyclopædia Britannica'' 1911:Agathias
*''Catholic Encyclopedia'': Agathias
*Agathias on the Persians: excerpts from ''History'' (English)
*Gerald Bechtle, Bryn Mawr Classical Review of Rainer Thiel, ''Simplikios und das Ende der neuplatonischen Schule in Athen,'' Stuttgart, 1999 (in English).
*"Encyclopedia of Past Events 

კატეგორია:ბიზანტიარეფი
კატეგორია:ბერძენი ისტორიკოსეფი
კატეგორია:დუნაბადი 536
კატეგორია:ნაღურა 582
აიეტი (ორატორი)

**აიეტი** —  VI ოშწანურაშ საქორთუოშ პოლიტიკური მოღალე, ორატორი, გიშარჩქინელი კოლხი. ბიზანტიარეფიშ ხეშე ლაზიკაშ მაფა გუბაზ II-აშ ჸვილუაწკჷმა რსხუაფათ მანჯებულ ეგრისიშ ჯარალუას (555) კათას ალუჩჷ, ირანული ორიენტაციაშა დოუკინუდჷკო ხუჯინ. თიში თე ზიტყვა კლასიკური ორქო-ზიტყვაშ მინუში რე.  კათეფიშ მაჸალუაშ ოსხირო აიეტის სასვება დო „ჩეჟიერი ოჭყაფუ“ მიორჩქუდჷ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ ისტორია
ოსკარ ნიმეიერი

**ოსკარ ნიმეიერი** (Oscar Niemeyer, დ. 15 ქირსეთუთა, 1907, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია — ღ. 5 ქირსეთუთა, 2012, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ჩინებული ბრაზილიარი არქიტექტორი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Official website
* Brasilia's Giga Panoramas Exhibit 
* May 2006 Interview with Niemeyer, age 98, in Metropolis Magazine 
* Pritzker Prize 1988 
* Niemeyer's Brasilia: A Photographic Tribute (2009)

კატეგორია:ბრაზილიარეფი
კატეგორია:მოდერნისტი არქიტექტორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1907
კატეგორია:ნაღურა 2012
ალონსო დე ერსილია ი სუნიგა

**ალონსო დე ერსილია ი სუნიგა** (ესპ. Alonso de Ercilla y Zúñiga; დ. 7 მარაშინათუთა, 1533, მადრიდი — ღ. 29 გერგობათუთა, 1594, მადრიდი), ესპანარი პოეტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ბიოგრაფიული ფაქტეფი

კატეგორია:ესპანარეფი
კატეგორია:ესპანარი პოეტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1533
კატეგორია:ნაღურა 1594
პარიზი მაეჩა ოშწანურას

***პარიზი მაეჩა ოშწანურას*** (ფრანგ. Paris au XXe siècle) რე ჟიულ ვერნიშ ნოველა, ჭარილი 1860 წანას დო წიგნო გიშაშქუმალირი 1994 წანას. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Jules Verne: An Author Before His Time? 
* reviewed at Silver Reviews 
* Various editions of the work

კატეგორია:ჟიულ ვერნი
კატეგორია:ჟიულ ვერნიშ წიგნეფი
კატეგორია:ჟიულ ვერნიშ ნოველეფი
ომოდეოშ ტობა

**ომოდეო** () — ხელუანური ტობა იტალიას, კოკი სარდინიაშ ცენტრალურ-ბჟადალ ნორთის.

ტობა 1920-იან წანეფს გოხვილეს. დამბა, ნამუთ ინჟინერ ანჯელო ომოდეოქ დაპროექტჷ დო გონწყჷ 1924 წანას. თე ბორჯიშო თინა ევროპას უდიდაში წყაროთხილუ რდჷ. ტობაშ სიგინძა 20 კმ რე.

1997 წანას ეკიდეს ახალი დამბა, ნამუქჷთ მეჯღუნელქ იჸუ შქა ოშწანურეფიშ სარდინიალ მოსამართლე ელეონორა არბორეელშა. მიუში სიგინძა 582 მეტრა რე, სიგანა — 120 მ.

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Il lago Omodeo sul sito SardegnaTurismo
* Il lago Omodeo su Sardegna DigitalLibrary 
* Consorzio di Bonifica dell'Oristanese - Informazioni sulla diga Eleonora d'Arborea
* Analisi delle acque del lago Omodeo dal database LIMNO, Banca dati dei laghi italiani

კატეგორია:იტალიაშ ტობეფი
კატეგორია:სარდინიაშ გეოგრაფია
პუნტა-გალინასი

thumb|დვალა
**პუნტა-გალინასი** — კოდე ოორუე კოლუმბიას. წჷმარინუანს ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტიშ უძგალაშ ოორუე ჭურჭულს. იდვალუაფუ ლა-გუახირიშ ჩქონიშ ოორუე ნორთის, კარიბიშ ზუღაშ ოძგაშეს. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* About the area 
* Map of the area 

კატეგორია:კოლუმბიაშ კორცხეფი
ფროუორდი

მინი|მარჯვნივ|300პქ|ფროუორდიშ კოდმე
**ფროუორდიშ კოდმე** — ობჟათე ამერიკაშ უძგალაში ობჟათე განშე დვალირი ჭურჭული. გეოგრაფიული კოორდინატეფი რე — .

კოდმე იდვალუაფუ ჩილეშ ობჟათე ნორთის, მაგელანიშ საროტიშ ოძგაშეს ბრანსუიკიშ ჩქონს. 

კოდმეს გედგჷ დიდი რკინაშ ჯვარი Cruz de los Mares, ნამუთ ეიოგეს 1987 წანას რომიშ პაპიშ იოანე-პავლე II ჩილეშა ვიზიტიშ პატიშოჩამალო.

კატეგორია:ჩილეშ გეოგრაფია
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ კოდმეეფი
ამერიგო ვესპუჩი

thumb|ვესპუჩიშ ნოჭახნაკუ ფლორენციას.
**ამერიგო ვესპუჩი** (Amerigo Vespucci; დ. 19 მელახი, 1454 — ღ. 22 ფურთუთა, 1512) — იტალიარი ვაჭარი, მარკვიე დო კარტოგრაფი. თის უკინებუდჷ თარი როლი ჟირ რეისის, ნამუთ არკვიენდჷ ობჟათე ამერიკაშ ბჟაეიოლ ოძგაშეს 1499-1502 წანეფს. მაჟირა რეისიშ ჟამს ქიმიოგორუ, ნამუდა ობჟათე ამერიკა უმოსო იფარებუდჷ ობჟათეჸურე. ათე ფაქტიქ ქჷდარწუმჷ თინა, ნამუდა თე დიხა რდჷ ახალი კონტინენტიშ ნორთი. 

ვესპუჩიშ შარალუეფი ჩინებული რდჷ ევროპაშო, მუჟამსჷთ თიშ ანგარიშეფქ გჷმიბჟინჷ 1502-1504 წანეფს. 1507 წანას მარტინ ვოლდსიმიულერქ გჷმაბჟინუ მოსოფელიშ რუკა, სოდგათ ახალ კონტინენტის თიქ „ამერიკა“ ქიგიოდჷ, ვესპუჩიშ მაართა ჯოხო. გენართეფი წიგნის ვოლდსიმიულერქ გჷმაბჟინუ ვესპუჩიშ ართ-ართი ანგარიში, ნამუქჷთ გჷშეჭანუ კრიტიკა ვესპუჩიშ მეხჷ, მუჭოთ ქრისტეფორე კოლუმბიშ დიდებაშ მუში დუდიშა მიმაჭარაფალშა. უკულიან მეგორაფეფს, მავითობრუო ოშწანურას ვესპუჩიშ შხვა ჭარილეფიშ ძირაფაწკჷმა გერკვუ, ნამუდა თეიშახ გჷმობჟინაფილი ანგარიში რდჷ ღოლამირი ვესპუჩიშით ვარინ, შხვეფიშით.

## რინა
ვესპუჩიქ დებადჷ ფლორენციას, იტალიას, დიდგვარუან ფანიას. მუამუშ რდჷ ნოტარიუსი ფარაშ გინმათირალი გილდეფიშ ფლორენციას. ამერიგო მუშენდჷ ლორენცო დი პერფრანცესკო დი'მედიჩიშ დო თიშ ჯიმა ჯოვანიწკჷმა. 1491 წანას თინეფქ მიდაშქვეს ვესპუჩი,  ქუმუშებუდუკო თინეფიშ ოაგენტეს სევილიას, ესპანეთისჷნ.

1508 წანას, თიში ჟირი შარალუაშ უკულ ამერიკას, ვესპუჩიშო დირსხუ ექპერიმენტალი მაიორიშ წოდებაქ, გამამინჯალათ ოკიანეს რეისიშო ოწვართალ პილოტეფშო.

## წყუეფი
* *Amerigo and the New World* by Arciniegas, German; Alfred A. Knopf [1955]
* *Amerigo: the Man Who Gave His Name to America* by Fernández-Armesto, Felipe; Weidenfeld & Nicolson [2006] (hardcover, ISBN 0-297-84802-X).
* *Heroes of American History:  Amerigo Vespucci* by Ober, Frederick A.; Harper & Brothers [1907]
* *Amerigo Vespucci:  Pilot Major* by Pohl, Frederick J.; Columbia University Press [1944]
*Norbert Schulz: *Amerigo Vespucci, Mundus Novus (mit Zweittexten)*. M.M.O. VERLAG ZUR FÖRDERUNG DES MITTEL- UND NEULATEINISCHEN, Butjadingen 2007. (Neulateinische Texte für den altsprachlichen Unterricht (Vivarium (Series neolatina, Band II))) ISBN 978-3-9811144-2-3
*Markham, Clements R. (1894) *The Letters of Amerigo Vespucci, and Other Documents Illustrative of His Career*. Hakluyt Society. (Reissued by Cambridge University Press, 2010. ISBN 9781108012867)

კატეგორია:იტალიარეფი
კატეგორია:იტალიარი მარკვიეეფი
კატეგორია:იტალიარი კარტოგრაფეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1454
კატეგორია:ნაღურა 1512
ბულანჩოსწვერი

** ბულანჩოსწვერი** — გვალა კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართალ ქჷნდჷრს, აბანოშ ჸალაიბონწკჷმა, წყარმალუეფიშ თუშეთიშ ალაზანიშ დო სტორიშ ნადუეფიშ ოდუდეეფს. სიმაღალა 3256 მ. ეგაფილი რე თუდონიურული კვარცამი ქვიშაქუალეფით დო თიხაფიქალეფით: უღუ კირდეამი რელიეფი, განიცადენს ინტენსიურ დენუდაციას. კართეეფი გოქუნილი რე ალპური დო სუბალპური ოდიარეეფით.

## ლიტერატურა

კატეგორია:საქორთუოშ გვალეფი
გოდაჩხირელი დიხაშ არქიპელაგი

მინი|250პქ
**გოდაჩხირელი დიხაშ არქიპელაგი** — არქიპელაგი ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტიშ უძგალაშ ობჟათე ნორთის, კვათჷნს მაგელანიშ საროტის. არქიპელაგი აკმოდირთუ ჯინჯიერ კოკიშ - გოდაჩხირელი დიხაშე (*ნამუთ ირთუ [[არგენტინა]] დო [[ჩილე]]ს შქას, ფართობი  48,100 კვ.კმ*) დო შხვა ჭიჭე კოკეფშე, ნამუეფიშენ  კოკი ჰორნის იდვალუ ჰორნიშ კოდმე. ათე კოკეფს მიოგორუ ფერნანდო მაგელანქ მუშ შარალუაჟამს 1520 წანას, ათეშ უმუკუჯინუო, თინეფი ევროპალეფით უდუხორუო სქიდუდჷ XIX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდიშახ, სოიშახ ქჷდიჭყაფუდჷ მეშხურალაშ ბუმი დო ორქოშ დუდგინოდვალირი გორუეფი. არქიპელაგიშ ოორუე ნორთიშ ეკონომიკური საქვარუაშ სფეროს ამუდღარშ წჷმარინუანს ნაფთობიშ მოპალაფა, ოდო ობჟათეშის - ტურიზმი დო ანტარქტიკაშ ლოჯისტიკა. 

## ქოძირით თაშნეშე
*ჩილეშ კოკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ გეოგრაფია
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
კატეგორია:არგენტინაშ კოკეფი
მუნჩქვი

**მუნჩქვი** (ქორთ. მაჩვი, ლათ. Meles meles) — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ კვინორიშობურეფიშ ფანიაშე. თიში ასა-გასაშ სიგჷრძა რე 90 სმ, მასა 30 კგ-ს ოჭირინუანს. აფხვადუნა ევროპას დო აზიას. საქორთუოს ზუღაშ დონეშე 2750 მ-შახ ეშმურს. უმენტაშო ხე ტყალეფს, ვეეფს დო გვერდო ტიოზეფს. ომანეს დიხას კილმანთხორუნს. ჭკომუნს ჩანარულ ოჭკომალეფს  დო ჭიფანა ჩხოლარეფს. მაკეობა წარმოწანაშახ იგინძორებუ. ხანს 2-6 სქუას. მოუნე ვალარეფიშ მოსპუალას მორგე რე. მუნჩქვიშ ციმუ ოსქილადე რე, ბოწოწიშე ფუნჯეფს ახაზირენა, ირინუანა ტყებისჷთ. გიმენბუნეფშე საქორთუოს აფხვადუნა მოლენკავკაციური მუნჩქვი (Meles meles minor) დო ოორუეკავკაციური მუნჩქვი (Meles meles casicus).

## ლიტერატურა

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:კვინორიშობურეფი
ტურა

**ტურა** (Canis aureus) — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ ჩხოლარი ჯოღორიშობურეფიშ ფანიაშე. ხე აფრიკას დო აზიას. თიში ტანიშ სიგჷრძა რე 71-82 სმ, წონა — 7-13 კგ. ზოთონჯის ჭაშფერი მიკმიადვალუ, ზარხულც წინდაშფერ-ყვინთელიე დო მოჭითე-მოუჩე ფერი გინმალე, კუდელი მოჭითე-მონჭირელი ფერიშიე, ბოლოს იუჩარებუ. გოფაჩილიე ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას, ოორუე აფრიკას, ობჟათე აზიას დო კოკი შრი-ლანკას. საქორთუოს შეთმეფხვადჷნა ირდიხას ზუღაშ დონეშე 1000 მ სიმაღალეშა. ხე ჭალეშ დო გვალაშ ახლო ტყალეფს, ქვერჩხონეფს დო წყარონტირუეფიშ ახლოს. ჭკომუნს ჩხოლარულ დო ჩანარულ ოჭკომალს, უმენტაშო ჭუკიშობური მაღირღონალეფით, კურდღელეფით, ფურინჯეფით, ხოხუეფით, ამფიბიეფით, ჩხომეფით, ჭანდეფით დო შხვა. ჭკომუნს ნძორს, მუკნაღელს დო შხვა. მაკეობა 63 დღა დო სერს იგინძორებუ. ხანს 4-6 (კანკალეშა 8-შახ) დაღარ დო თოლწკურილ ლაკვის, ნამუთ სქესობურო ირგუნა თელარაშ მა-2 წანას. ტურა აქტიურიე უმენტაშო სერით. ტურაშ ტყები დაბალი ხარისხიშიე დო თიში ორეწუე შანობა ჭიჭე რე. ართგვარ ზარალს ორინუანს ომოჯინე მეურნეობას დო მეფურინჯეობას, კანკალეშა ცოფიშ დო უჩა ჭირიშ გამომწვევეფიშ გინმაღალარიე. 

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჯოღორიშობურეფი
გოჭოფილი

**გოჭოფილი** – თხილერი ტერიტორიაშ ართ-ართი ფორმა, ნამუსჷთ მეჩამილი აფჷ სპეციალური სტატუსი. ომანგჷ IUCN-იშ IV კატეგორიას. 

კატეგორია:აკანიშ თხილუა
ალტა-მურჯიაშ ერუანული პარკი

**ალტა-მურჯია** () — ერუანული პარკი ობჟათე იტალიას, აპულიაშ რეგიონს. გინოზინდილი რე მურჯიაშ გეოგრაფიულ არეალს. დირსხუ 2004 წანას. პარკიშ ფართობი 677,39 კმ² რე.

ულირს თე ტერიტორია ტყათ ჸოფე ფორილი, ასე ექი-ექ, ზოხო გემაჩანე ჭყონეფი რე. მაჟირა განშე, წჷმორინაფილი რე მიარე გვარობაშ ჩანარეფი დო ბართვეფი. თაშნეშე გოფაჩილი რე სოკოშ მიარე გვარობა, ნამუეფიშ უდიდაშ ნორთით ოჭკომალო ირგჷ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Pages by the Park Authority on Parks.it
*Documentary film about the Sassi di Matera and the Murgia, Roba Forestiera, 44 min., 2004
*Website containing many images of Alta Murgia National Park 

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
კელიმუტუშ ერუანული პარკი

**კელიმუტუ** () — ერუანული პარკი ინდონეზიას, კოკი ფლოერსის. აკმოდირთუ გალამ-სუკამ დო გვალამ რეგიონეფშე. პარკიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ კელიმუტუშ გვალა, სოდეთ დვალირი რე სუმი ფერუან ტობა, ნამუნეფით ობაღინაფალო პოპულარული რე ტურისტეფ შქას. 

პარკის თხილერი რე საფრთხეშ თუდო რინელი ჩანარეფიშ ნამთინე ბუნა, თინეფ შქას  *Anthocephalus cadamba, Canarium spp., Diospyros ferra, Alstonis scholaris, Schleichera oleosa, Casuarina equisetifolia დო Anaphalis javanica*, თაშნეშე საფრთხეშ თუდო რინელი ჩხოლარეფი. 

ათე ერიტორიას თაშნეშე რე დენდრარიუმი — მინი–ჯუნგლეფიშ ბიომიარეფერუან ფლორათ. დენდრარიუმი აკმოდირთუ 78 ბუნაშ ჯა–ჩანარშე, ნამუნეფით 36 ფანიას აკმიართოიანებუ. 

## ქოძირით თაშნეშე
*ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Kelimutu National Park
* UNEP-WCMC World Database on Protected Areas: Kelimutu

## სქოლიო

კატეგორია:ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფი
ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

სტატიას მოჩამილი რე **ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული**. ქიანას რინელ 50 ერუანული პარკიშე 6 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა რე მიშულირი, 6 ბიოსფერული ტყაჩირეფიშ მოსოფელიშ რშვილშა დო 3 თინეფშეიანი გინომეტაფილო ლამე ტერიტორია რე დო რამსარიშ კონვენციათ მეჩამილი აფჷ ინტერერუანული შანულობა. 9 პარკი ოზუღე რე.   

ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფიშ მაართა ბუნაქ 1980 წანას დირსხუ. ათე რიცხუ ირო ირდუ დო 2003 წანას 41 აკადგინჷ. 2004 წანას მოხვადჷ გურგაჩამალ გოფართანაფაქ დო დირსხუ ხოლო 9 პარკიქ, თეშ გეშა, თინეფიშ საართო რიცხუქ 50–ის ქჷმიოჭირინუ.

## იავა

## კალიმანტანი

 

## მორჩილი ზონდიშ კოკეფი

## მალუკუ და პაპუა

## სულავესი

## სუმატრა

## რესურსეფი ინტერნეტის

*ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფიშ ოფიციალური ერკებული
*ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფიშ ოფიციალური გეოგრაფიული ორენი
*Lestari Hutan Indonesia (LHI), NGO dedicated for nature conservation and community development
*UNEP-WCMC: World Database on Protected Areas. List of National Parks in Indonesia

## სქოლიო

კატეგორია:ინდონეზიაშ ერუანული პარკეფი
მადალენაშ არქიპელაგიშ ერუანული პარკი

**მადალენაშ არქიპელაგიშ ერუანული პარკი** () — ოსქირონე-ოზუღე ერუანული პარკი იტალიას, კოკი სარდინიაშ წყარპიჯის. გვალო ფორჷნს 201,46 კმ² ფართობის დო 180 კმ სიგჷნძაშ წყარპიჯიშ ზოლს. თე რეგიონი იკათუანს ლა-მადალენაშ მუნიციპალიტეტიშ არძა კოკის. ტერიტორია თაშნეშე იჸუაფჷ ბოჩე-დი-ბონაფიკოშ ინტერნაციონალური ოზუღე პარკიშ ნორთი, ნამუთ უხოლაშ მუმალს აკიქიმინუ.

thumb|left|px180|კოკი სპარჯი

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Pages by the Park Authority on Parks.it

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
ტოსკანიშ არქიპელაგიშ ერუანული პარკი

**ტოსკანიშ არქიპელაგიშ ერუანული პარკი** — ფირჩა ოზუღე პარკი იტალიას. ფორჷნს 56,766 ჰექტარ ზუღას დო 17,887 ჰექტარ სქირონას. მუშ აკოდგინალუაშა მიშმურს არქიპელაგიშ შკვითი თარი კოკი (ელბა, ჯიგლიო, კაპრაია, მონტეკრისტო, პიანოზა, ჯიანუტრი, გორგონა), კანკალე მორჩილი კოკი დო კლიფეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pages by the Park Authority on Parks.it

## ლიტერატურა
* *Yearbook of the Italian Parks 2005*, edited by Comunicazione in association with Federparchi and the Italian State Tourism Board ISBN 88-7585-011-9

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
ჯენარჯენტუშ ერუანული პარკი

**ჯენარჯენტუშ ერუანული პარკი** თაშნეშე **ოროზეიშ ლუბაშ დო ჯენარჯენტუშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი კოკი სიცილიაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის. იდვალუაფუ ნუოროშ დო ოლიასტრიშ პროვინციეფიშ ტერიტორიას. 

პარკიშ თანჯეფშა მიშმურს ჯენარჯენტუშ გვალაშ მასივს დვალირი სარდინიაშ უმაღალაში კონკა პუნტა-ლა-მარმორა. 

პარკის გოფაჩილი რე: ტყაშ კატუ, მუფლონი, სქირონაშქაზუღური სელაპუ, კვინორი, სინდიოფალა, სარდინიული მელა, გვალაშ კიღურა, *Aquila fasciata*, შავარდენი, ფარფალა *Papilio hospiton*.

## ქოძირით თაშნეშე
*იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Area del Golfo di Orosei - Gennargentu sul sito SardegnaForeste
* Il Parco Nazionale del Golfo di Orosei - Gennargentu sul sito SardegnaTurismo
* Il Parco Nazionale del Golfo di Orosei e del Gennargentu su Parks.it
* Il Parco Nazionale del Golfo di Orosei e del Gennargentu sul sito dell'ISPRA

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
მაჯელაშ ერუანული პარკი

**მაჯელაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი იტალიას, აბრუციშ რეგიონს. ფართობი 740,95 კმ² რე.

პარკი გოშენებული რე მაჯელაშ გვალაშ მასივიშ მუკი-მუკის, ნამუშ უმაღალაში კონკა რე მონტე-ამარო (2 793 მ).

1998—2005 წანეფს, ერუანული პარკი, გჷშაკერძაფილო მაჯელაშ გვალა ოერეფოშქაშე გეოლოგიური რკვიეფიშ პროექტ TaskForceMajella-იშ რკვიაშ ობიექტი რდჷ.

გოფაჩილი რე აპენინიშ გერი დო შქირუ თუნთი. 

პარკის რე დოხოლაფირო 500 კილოეტრიშ სიგჷნძაშ კუჩხიშ საროტეფი გვალეფს, ფოქვეფიშ ნახანტეფი გროტა-დელ-კავალონეშ ფოქვას. გონწყჷმილი რე მიარე ტურისტული ცენტრი.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pages by the Park Authority on Parks.it
* Majella National Park 
* Majella National Park map 

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
აზინარიშ ერუანული პარკი

მინი|მარცხნივ|250პქ|კოკიშ ენდემი — აზინარიშ გჷრჷნი
**აზინარიშ ერუანული პარკი** () — თხილერი ტერიტორია იტალიას, სარდინიაშ რეგიონს. იდვალუაფუ კოკი აზინარას, სარდინიაშ ოორუეშ განშე. დირსხუ 1997 წანას დო ფორჷნს 5170 ჰა სქირონას დო 21 790 ჰა ზუღას. პარკიშ დორსხუაფაშახ, კოკის იდვალუაფუდჷ მაღალი უსაფრთხობაშ ჯიხეფი, ნამუეფით გჷმირინუაფუდჷ ორგანიზაფილ დჷნოშურწკჷმა ლჷმაშო.
 
ერუანულ პარკის წჷმორინაფილი რე ფლორაშ დო ფაუნაშ მიარე გვარობა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pagine dell'Ente gestore dell'area protetta su Parks.it
* Foto del faro di Punta Scorno 
* L'Asinara sul sito SardegnaTurismo
* Parco nazionale dell'Asinara sul sito SardegnaAmbiente

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
ასპრომონტეშ ერუანული პარკი

**ასპრომონტეშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი იტალიას, აპენინეფიშ ობჟათე ნორთის, კალაბრიაშ რეგიონს.

გინოზინდილი რე ზუღაშ გოხოლუას დო იკათუანს კონკეფს, ნამუეფიშ სიმაღალეფი 2 000 მეტრას ოჭირინდუანს.

პარკიშ ტერიტორიას მიარე წყარმალუ გინმოკვათჷნს. გოფაჩილი რე ჩხოლარეფიშ დო მაფურინჯეფიშ შანულამი გვარობეფი, თინეფ შქას გერი,  ღუზანდარა/დიდი ღუ (ქორთ. ზარნაშო) დო თ.უ. ტერიტორიაშ უდიდაშ ნორთის დომინირენს ტყალეფი ვარა პლაჟიშ ჯალეფი, გიგიბი, უჩა ფიჭვი, ქუაშ ჭყონი, ჭუბური დო სქირონაშქაზუღაპიჯაშ  ბართვონა.

სქირონაშქა ზუღათ გოხურგილი პარკი თაშნეშე დიდარი რე ისტორიული, ხელუანობაშ დო არქეოლოგიური ღირებეფით.

მინი|250პქ|მარცხნივ|წყარგელაფუ მაეზანო

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pages by the Park Authority on Parks.it

## ლიტერატურა
* *Yearbook of the Italian Parks 2005*, edited by Comunicazione in association with Federparchi and the Italian State Tourism Board ISBN 88-7585-011-9

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
სილაშ ერუანული პარკი

**სილაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. აკიქიმინჷ 1997 წანას დო ფორჷნს 74 000 ჰა ველურ, გოსოფურ არეალს. თეშ მოხ, თინა იფაჩუ პოლინოშ, ასპრომონტეშ დო ეტნაშ ლანდშაფტეფს, იონიაშ დო ტირენიაშ ზუღეფიშ ჸურე. იხასიათებუ მუდგაზმარენი საოფუტო გეხორინეფიშ დო ტურისტული ოფუტეშ არსებობათ, თაშნეშე დიდარი კუტურული მონძალათ. პარკიშ უმაღალაში კონკა რე ბოტე-დონატო (1 928 მ).

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Pages by the Park Authority on Parks.it

## ლიტერატურა
* *Yearbook of the Italian Parks 2005*, edited by Comunicazione in association with Federparchi and the Italian State Tourism Board ISBN 88-7585-011-9

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
ვეზუვიშ ერუანული პარკი

**ვეზუვიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი იტალიას, ნეაპოლიშ რეგიონს. აკოქიმინელი რე ვულკან ვეზუვიშ მუკი-მუკის. დირსხუ 1995 წანას დო ფორჷნს 7 259 ჰა ტერიტორიას, ედომუშამო მიშმურს ნეაპოლიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა. 

პარკიშ ტერიტორიას გოფაჩილი რე ჩანარეფიშ 612 დო ჩხოლარეფიშ 227 გვარობა.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Pages by the Park Authority on Parks.it
*

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
მონტი-სიბილინიშ ერუანული პარკი

**მონტი-სიბილინიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი იტალიას, მარკეშ დო უმბრიაშ რეგიონეფიშ ტერიტორიეფს. ფორჷნს მაჩერატიშ, ფერმოშ, ასკოლი-პიჩენოშ დო პერუჯაშ პროვინციეფს ტერიტორიეფს.

პარკი 1993 წანას აკიქიმინჷ დო თეხანო 70 000 ჰა ფართობის იკჷნენს. დაბალი ზონეფი უმოსო ტყალამი რე, უმოს ჟი ოდიარეთ რე ფორილი. უმაღალაში კონკა რე მონტე-ვეტორე (2476 მ). გჷშეგორუ ფლორაშ დო ფაუნაშ მიარეფერუანობათ.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Official website
*Pages by the Park Authority on Parks.it
*Information on walks in the park 

## სქოლიო

*

მინი|მარცხნივ|500პქ|<center>პარკიშ პანორამა</center>

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
პოლინოშ ერუანული პარკი

**პოლინოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი ობჟათე იტალიას, ბაზილიკატაშ დო კალაბრიაშ რეგიონეფს. 1 820 კმ² ფართობით, უდიდაში ორთაშობური პარკი რე ქიანას. კოზენციშ, მატერიშ დო პოტენციშ პროვინციეფიშ ტერიტორიას. ჯოხოს ეწოფუნს პოლინოშ გვალაშ მასივშე.

პარკიქ აკიქიმინჷ 1992 წანას, მუჭოთ ორთაშობური, თეში არქეოლოგიური შანულობაშ გეშა. მუში სიმბოლო რე ბოსნიური ფიჭვი, თიშენი ნამდა თაქ ირდუ თე ჩანარიშ ართ-ართი ეკონია ნოსქილედეფი თელ იტალიას. მუშ ტერიტორიას რე მუდგაზმარენი ნოღა. მერკურიშ ლეხერს მეგორაფილქ იჸუ პრეისტორიულ, ტყაშ მუნჭყვიშა (*Elephas antiquus*) დო გიგანტური ბეჰემოტიშ (*Hippopotamus major*) ნანთხორეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
* იტალიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*Official website  
*Pages by the Park Authority on Parks.it

კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
მბურუკუიაშ ერუანული პარკი

**მბურუკუიაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას. იდვალუაფუ კორიენტესიშ პროვინციაშ ოორუე-ბჟადალს. პარკიქ დირსხუ 2001 წანას დო მუში თეხანური ფართობი 176 კმ² რე.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ერუანული პარკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
პილკომაიოშ ერუანული პარკი

**წყარმალუ პილკომაიოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი ოორუე არგენტინას, პარაგვაიშ თანჯაწკჷმა, ფორმოსიშ პროვინციას, ნოღა ლაგუნა-ბლანკაშე 5 კილომეტრის. დირსხუ 1951 წანაშ 29 ეკენიას. პარკი რე რამსარიშ კონვენციაშ მაკათური.

ვეგეტაცია უმოსო სავანაშ ტიპიშ რე.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია
*  Fiche du parc sur le site UNEP-WCMC 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ბარიტუშ ნაციონალური პარკი

**ბარიტუშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას. იდვალუაფუ სანტა-ვიქტორიაშ დეპარტამენტის, სალტაშ პროვინციაშ ოორუეჸურე, ოორუე-ბჟადალ არგენტინას. პარკი  უხურგანს ბოლივიას (ტარიხიშ პროვინცია) დო თე ქიანაშე უმოსი ეფი მიოულარი რე. მუში ფართობი აკმადგინანს 720 კმ²-ს დო ხვალე თე ტროპიკული პარკი რე არგენტინას.


File:Spectacled Bear 059.jpg
File:Bradypus.jpg
File:Standing jaguar.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ერუანული პარკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ელ-რეიშ ერუანული პარკი

**ელ-რეიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინაშ ოორუე-ბჟადალს, სალტაშ პროვინციას. იდვალუაფუ პროვინციაშ ნანანოღა სალტაშე 80 კმ-ს. მუში ფართობი რე 441.62 კმ².

პარკიქ დირსხუ აბანობური ეკოსისტემაშ თხილუაშ დო გარემოშ გოუჯგუშაფაშ ღანკით. კლიმატი ტიბუ რე, ნოლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური გუმნაულა რე 500-700 მმ.

ფლორა ძალამი მიარეფერუანი რე, სიმაღალაშ თირუაწკჷმა ართო, მუში ხუთი დონე გჷშმერთუ. მუთ ოწაწჷ ფაუნას, ეიოშანალი რე ტაპირი, არძაშე დიდი ძუძუშმაწუალი ობჟათე ამერიკას (300 კგ).

თე ტერიტორია ულირს დოხორელი რდჷ აბანობურეფით, თეშენი ბრელი რე არქეოლოგიური ძეგლი.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია
*http://www.parquenacionalelrey.com.ar 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ლოს-კარდონესიშ ერუანული პარკი

**ლოს-კარდონესიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინაშ ოორუე-ბჟადალს, სალტაშ პროვინციას.

თე გვალამ პარკის უკინებუ 650 კმ². მუში უმაღალაში ჭურჭული რე 5 000 მეტრას. მუშ ტერიტორიას დოსქილადირი რე ეშალაფირი ჩხოლარეფიშ, თინეფ შქას დინოზავრეფიშ ნოსქილედეფი.

პარკიქ დირსხუ 1996 წანას, მუჟამსჷთ არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაციაქ თე ტერიტორია ქჷმიძინჷ.


File:Pncardones.jpg
File:Los_Cardones_National_Park._Salta-Argentina..jpg
File:Camino a Cachi.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსები ინტერნეტში

*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ელ-ლეონსიტოშ ერუანული პარკი

**ელ-ლეონსიტოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას. ფართობი 760 კმ². 1994 წანას დირსხუ მუჭოთ ტყაჩირქ (ნაკრძალი), 2002 წანაშე, გეგნიკეთჷ ნაციონალურ პარკო, ანდური ბართვონაშ, ისტორიული დო პალეონტოლოგიური ძეგლფიშ თხილუაშ ღანკით. პარკიშ ტერიტორიას ჰაერი იდეალურო სუფთა რე, მუშ გეშათ თაქი მუდგაზმარენი ასტრონომიული ობსერვატორია იდვალუაფუ.

კლიმატი რგილი რე, პერმანენტული ჸინუეფით. ნოლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური მაძირაფალი 200 მმ რე. ფლორა უმოსო ბართვონათ რე წჷმორინაფილი, ფაუნაშ წჷმმორინაფალეფშე ეიოშანალი რე გუანაკო დო შხვადიშხვა მაფურინჯე.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
მაიაშ ჭარალუა

thumb|მაიას იეროგლიფები პალენკეს მუზეუმში, მექსიკა
**მაიაშ ჭარალუა** — ალმახანურ მექსიკაშ, გვატემალაშ დო ბელიზიშ ტერიტორიას მახორუ ინდიარეფიშ ჭარალუა. ჩინებული რე I-XVI ოო. ძეგლეფშე. წჷმოსქილადირი რე 3 ხეშნაჭარა — თ.გ. დრეზდენიშ, მადრიდიშ დო პარიზიშ — ითარიღებუ X-XV ოო-ით, თაშნეშე მიარე მუკნაჭარა ქუას, ოხიდეფიშ კიდალეფს, საკურთხეველეფს, კერამიკას. მუკნაჭარეფიშ ლაწკარეფი გორანწკილი რე ჰორიზონტალურო, ნამუთინეშა ვერტიკალუროთ. იეროგლიფეფწკჷმა რე ფიქტოგრაფიული გჷმოსახილობეფი. იკითხირუაფუ კვარჩხანშე მარძგვანჸურე დო თუდოშე ეშე. იდეოგრამეფი გჷნმოჩანს მუჭოთ ზოხორინელ ზიტყვას, თეშ დეტერმინატივეფს. მაიაშ ჯველი ოლიტერატურე ნინა დიოდღარო ვა რე რეკონსტრუირაფილი.

## ლიტერატურა
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 358, თბ., 1983 წელი.

კატეგორია:მაია
ელ-პალმარიშ ერუანული პარკი

**ელ-პალმარიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ენტრე-რიოსიშ პროვინციას. იდვალუაფუ ნოღეფიშ - კოლონიშ დო კონკორდიაშ გოხოლუას. ფართობი 85 კმ². პარკიქ დირსხუ 1966 წანას თაქ რინელი ანდა გვარობაშ პალმაშ ჯაშ თხილუაშ ღანკით.

პარკის ჰავა სავანაშ ტიპიშ რე, არგენტინაშ მესოპოტამიაშო დჷმახასიათაფალი.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ინფორმაცია პარკშე 
*ელ-პალმარიშ ერუანული პარკი 
*პარკიშ ეჭარუა 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ლიუე-კალელიშ ერუანული პარკი

**ლიუე-კალელიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ლა-პამპაშ პროვინციაშ ლიუე-კალელიშ დეპარტამენტის. ფართობი 99 კმ². პარკიქ დირსხუ 1977 წანას.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
პრედელტიშ ერუანული პარკი

**პრედელტიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ენტრე-რიოსიშ პროვინციას. იდვალუაფუ არგენტინაშ მესოპოტამიას, ნოღა დიამანტეშ გოხოლუას, წყარმალუ პარანაშ დელტაშ გოგინძორაფაწკჷმა. ფართობი 24.58 კმ². დირსხუ 1992 წანას, პარანაშ ჟიმოლენი დელტაშ დო კოკიშ ეკორეგიონიშ თხილუაშ ღანკით.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ვენერა (პლანეტა)

**ვენერა** (ჯვ. მარგალური ჯოხოდვალა **მორღა**, **შუქუმურიცხი**, **გუმათანე**) — მაჟირა პლანეტა რე ბჟაშე დო თის შხირას დიხაუჩაშ დალაფირს უძახუნა, რახან ჟირხოლო ცაშური რსხული ართიანს ობაღინაფალო აგურუ სიდიდათ დო აკოდგინალუათ. პლანეტას რომალი ჸოროფაშ ოსურღორონთიშ ვენერაშ ჯოხო გეძჷ.

ვენერაშ ჯოხოგიორთაშე "ვენერიული" რე, მორო თიში თენერი ფორმათ გჷმორინაფაშე დუც იკჷნენა, თე ზიტყვაშ ალმახანურ ტერმინოლოგიას სქესობური შარათ გინმადვალუ ლახალაწკჷმა ასოციაციაშ გეშა. თეშ მანგიორ ნამთინე ასტრონომი ირინუანს ჯოხოგიორთაშეს "სითერიული", ნამუთ მუთმურს "სითერეა"-შე, ჯვეშ ბერძენულ მითოლოგიას აფროდიტეშ ალტერნატიული ჯოხო.

ჩინურ, კორეულ, იაპონურ დო ვიეტნამურ კულტურეფს პლანეტას მიშინუანა ლითონიშ მურიცხო (金星), ხუთ ელემენტშა გეპონუათ. 

ვენერა დიხაუჩას არძო შხვა პლანეტაშე უმოსო ეხოლებუ. უძახუნა ”წუხუაბორჯიშ მურიცხისჷთ”” დო  ”გუმათანე მურიცხისჷთ””, რახან თიშ ძირაფა მინშა დალონიშ უკული შილებე, მინშა გოთანაშ წოხოლე. თინა თიზჷმაშა სინთუან დო ბარჩხალა რე, შხირას ეშუჩინებუ მაფურინჯე ობიექტო (ემო, ”მაფურინჯე სენი”) მიოჩქუნა. ვენერას ჩე მუნაფეფიშ ფსქელი ფინა ფორჷნს. ჟიდოხისჷთ ტემპერატურა 470C-ის ოჭირინდუანს. თის ნორკებას რე კოსმოსური რსხულიშ ნოქური - კრატერეფი, რახან კოსმოსური რსხულეფი უმენტაშო ვენერაშ ატმოსფეროშა მიშაჭკირუაშვანშენო იჭუ თიშ დიდი სიმანგარეშ გეშა.  ჟიდოხი ფორილი რე ”რჩინუ” ვულკანეფით დო ლავათ.

ვენერაშ წარწმოწანა დიხაუჩაშ 7.5 თუთაშ მანგი რე. თინა მუში ლირეშ მუკი-მუკი პლანეტეფიშ უმენტაშობაშა ალაზიმაფათ პიჯიქილე ირთანს. მენცარეფს თე ჸოფირებაშ ბაძაძიქ დუმაჯერაფალო ვეშანწყინეს. ვენერაშ ლირეშ მუკი-მუკი რთაფა რეკორდულო ნარა რე - თიშ პერიოდი დიხაუჩაშ 243 დღა-სერს ომანგჷ. ბჟაშ გოლუას ორბიტას 35020 მ/მქ ნჭებათ ჸარენს.  თიშ დიამეტრი 12104 კმ - რე. ბჟაშ გოლუას ართ რთინს მუთმასურენს
7 თუთა დო 12 დღაშა. აფელიუმს ბჟაშე 108 942 109 კმ -ით ( 0.728 231 28 ა.ე.) რე დოჩილითაფირი, პერიფელიუმს 107 476 259 კმ -რე ( 0.718 432 70 ), ოშქაშე გოძვენა რე 108 208 930 კმ ( 0.723 332 ). ვენერაშ ორბიტა დახე წირე რე, ექსცენტრისიტეტი 0.0068 ომანგჷ. 

მენცარეფი ვენერას ამუდღათ დიდი გურიშჸუჯით გურაფულენა. თიშ ჟიდოხის შხვადოშხვა ბორჯის მუსხირენი კოსმოსური ავტომატური სადგჷმქ მიახოლჷ. თინეფქ დიხაუჩას პლანეტაშ გეშა ინფორმაციეფი გჷნოჩეს. სანარღოთ, პლანეტაშ სირჩხიაშ გეშა თე სადგჷმქ მალას დიიჭჷ. ვენერაშ ატმოსფეროშ ტემპერატურა 462&nbsp;°C ( 735 °K ). წნევა 93 ატმოსფერო ( 9.3 მპა ). ატმოსფერო ჯინჯიერო გოგირდმჟავაშ ორქიშე აკმოდირთუ. თიშ ჟიდოხის უმუჭყვიდუო ირქენს ბორია, ნამუდგაშ ნჭება იძანძჷ  270-შე 350 კილომეტრშახ სათის.

## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
კებრადა-დელ-კონდორიტოშ ერუანული პარკი

**კებრადა-დელ-კონდორიტოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, კორდოვაშ პროვინციას. ფართობი 370 კმ². პარკიქ დირსხუ 1996 წანას, საფრთხეშ თუდო მარენჯი კონდორიშ თხილუაშ ღანკით.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია
*  Fiche du parc sur le site UNEP-WCMC 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
სან-გილერმოშ ერუანული პარკი

**სან-გილერმოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციაშ იგლესიაშ დეპარტამენტის. პროვინციაშ ნანანოღა სან-ხუანიშე დოშორაფილი რე 455 კმ-ით. ფართობი 1 700 კმ². დირსხუ 1998 წანას.

პარკიშ ტერიტორიას გოფაჩილი რე ჩანარეფიშ ძალამი ვანაფერი გვარობეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*  არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია
*  Fiche de la Réserve de biosphère sur le site UNEP-WCMC

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
პუელოშ ერუანული პარკი

**პუელოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ჩუბუტაშ პროვინციას. ფართობი 276.74 კმ². დირსხუ 1991 წანას, უნიკალური ლანდშაფტიშ დო ფლორაშ თხილუაშ ღანკით.

პარკის ჯოხოქ გიადუ თაქ დვალირი პუელოშ ტობაშე, ნამუთ ზუღაშ დონეშე 2 000 მეტრას იდვალუაფუ. ჰავა რგილი დო ლამე რე. პარკიშ გვალამი ზონა ჯიშთეფიშ მოქიმინჯალაშ ზონა დო ანდა წყარმალუშ ოდუდე რე.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ლანინიშ ერუანული პარკი

**ლანინიშ ერუანული პარკი** — ერუანული პარკი არგენტინას, ნეუკენაშ პროვინციას. გჷშეგორუ ტყაშ მიარეფერუანობათ.

პარკის იდვალუაფუ ჩინებული ვულკანი ლანინი, თაშნეშე უეჩულაფკენაშ, ალუმინეშ დო ლაკარიშ ტობეფი. ბრელი რე წყარმალუ დო მაფერი, სოდეთ გოვითარაფილი რე სპორტული ჩხომუა კალმახაშე დო ორაგულშე.

ლაკარიშ ტობაშ გოხოლუას იდვალუაფუ ნოღა სან-მარტინ-დე-ლოს-ანდესი, ნამუთ პარკიშა მუმალი ტურისტეფიშ აკმაკორობალი ნოსქვი რე.
მინი|left|250პქ
მინი|left|250პქ|ვულკანი ლანინი

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ერუანული პარკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა  
*ლანინიშ ერუანული პარკი 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ლოს-ალერსესიშ ერუანული პარკი

**ლოს-ალერსესიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ჩუბუტაშ პროვინციას. ფართობი 2,630 კმ². იდვალუაფუ ჩილეშ თანჯაწკჷმა. დირსხუ 1937 წანას კიპარიშობურეფიშ ჯიშიშ ტყალეფიშ თხილუაშენი, ნამუთ პატაგონიაშ ანდეფშო რე დჷმახასიათაფალი.

პარკის ბრელი რე ტობა დო წყარმალუ, სოდეთ შელებუანი რე ჩხომუა დო ნიშეფით ნჩურუა.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული
მინი|left|250პქ|ფუტალაუფკენის ტბა
## რესურსეფი ინტერნეტის
*  არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია
*  რეგიონიშ წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ რუკა 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ლოს-არაიანესიშ ერუანული პარკი

**ლოს-არაიანესიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ნეუკენაშ პროვინციას, ნოღა ვილა-ლა-ანგოსტურაშე 3 კილომეტრის. იდვალუაფუ ნაუელუაპიშ ტობაშა მიშაჭკირილ ჩქონს. ფართობი 17,53 კმ². პარკიქ დირსხუ 1971 წანას, უკვე რინელ ნაუელ-უაპიშ ნაციონალურ პარკის, უვანაფერაში ჯალეფიშ (arrayán) თხილუაშ ღანკით. გოფაჩილი რე ჩანარეფიშ ანდა გვარობა. 

პარკი ტურისტეფშო რღია რე.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული
მინი|left|250პქ
## რესურსეფი ინტერნეტის
*  ნეუკენაშ პროვინციაშ დეტალური რუკა
*  Fiche du parc sur le site UNEP-WCMC

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ნაუელ-უაპიშ ერუანული პარკი

**ნაუელ-უაპიშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, ნეუკენაშ პროვინციას, ჩილეშ თანჯაწკჷმა. იდვალუაფუ ნაუელუაპიშ ტობაშ მუკი-მუკის, პატაგონიაშ ანდეფს. ფართობი 7050 კმ². დირსხუ 1934 წანას.

პარკიშ ტერიტორიას დვალირი თარი ნოღა დო ტურიზმიშ ცენტრი რე სან-კარლოს-დე-ბარილოჩე. პარკიშ ტერიტორიას, ნაუელუაპიშ ტობაშ წყარპიჯიწკჷმა იდვალუაფუ მაჟირა შანულამი ნოღა ვილა-ლა-ანგოსტურა.

პარკი ჩინებული რე ტყარი ორთაშ ანდანერალათ. თაქ წჷმორინაფილი რე ფლორაშ დო ფაუნაშ ანდა გვარობა. 

პარკიშ ტერიტორიას ანდა ტობა რე, მუშ გეშათ მუს არგენტინაშ ტობეფიშ რეგიონს ხოლო უძახჷნა. თინეფ შქას ეიოშანალი რე ნაუელუაპიშ ტობა, ნამუსჷთ ანდა კოკი რე. მუშ ართ-ართ კოკის, 1949-1952 წანეფს მიშჷ არგენტინაშ ფულირი ბირთვული რკვიეფი (უემულიშ პროექტი). ეიოშანალი რე, ნამდა თე ტობაშა მიშაჭკირილ კეტრიუეშ ჩქონს 1971 წანას დირსხუ შხვა, ლოს-არაიანესიშ ნაციონალურ პარკიქ.

ოორუეშე უხურგანს ლანინიშ ერუანული პარკი.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული
მინი|center|500პქ
## რესურსეფი ინტერნეტის
*  პარკის ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*  არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაცია

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
პერიტო-მორენოშ ერუანული პარკი

**ერიტო-მორენოშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას. იდვალუაფუ ბჟადალ რეგიონს, სანტა-კრუსიშ პროვინციას ჩილეშ თანჯაწკჷმა. პარკი იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 900 მეტრაშ სიმაღალას. გინწყჷ 1937 წანას დო მუში ფართობი 115 000 ჰექტარი რე. პარკის იდვალუაფუ ტურისტეფ შქას ძალამი პოპულარული უგურყელი პერიტო-მორენო.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ერუანული პარკიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
დაჩხირუანი დიხაშ ერუანული პარკი

**დაჩხირუანი დიხაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი არგენტინას, კოკი დაჩხირუანი დიხაშ არგენტინაშ დორხველ ტერიტორიას. დირსხუ 1960 წანას.

იდვალუაფუ ნოღა უშუაიაშ მუკი-მუკის, ჩილეშ თანჯაშ მანგის. ფართობი 630 კმ². პარკის ანდა წყარგელაფუ, გვალა დო უგურყელი რე. დორსხუაფილი რე აბანობური გარემოშ თხილუაშენი. თაქ ხე ანდა გვარობაშ ჩხოლარი.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*PNTF: Map - Info 
*PNTF: Pictures - Info

კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ეგნსეშ ერუანული პარკი

**ენგსე** () — ერუანული პარკი შვედეთის. ფორჷნს სტოკჰოლმიშ არქიპელაგის დვალირ კოკი ენგსეს დო მუშ მუკი-მუკის რინელი ზუღაშ ჰა ტერიტორიას. დირსხუ 1909 წანას, შხვა ბრუო ერუანულ პარკიწკჷმა ართო. პარკი თხილანს XIX ოშწანურაშ საოფუტო-სამეურნო ლანდშაფტის, თეში მუჭოთ პეულეფით ფორილ პრერიეფს. თაშნეშე დიდი აბანი უკინებუ ლირსამ ტყალეფს.

## ქოძირით თაშნეშე
*არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:შვედეთიშ ერუანული პარკეფი
სიერა-ნევადაშ ერუანული პარკი (ვენესუელა)

**სიერა-ნევადაშ ერუანული პარკი** () — ერუანული პარკი ვენესუელაშ ბჟადალ ნორთის, მერიდაშ დო ბარინასიშ შტატეფს შქას. დირსხუ 1952 წანაშ 2 მესის, პრეზიდენტ გერმან სუარეს ფლამერიჩიშ დეკრეტით, ანდურ კორდილიერას დვალირი სიერა-ნევადა-დე-მერიდაშ თხილუაშ ღანკით. თი ბორჯიშო თინა ქიანაშ მაჟირა პარკი რდჷ ანრი-პიტიეშ უკული. ფართობი აკმადგინანს 2764,46 კმ²-ს.

პარკი ვენესუელაშ უდიდაში ეკოლოგიური შანულობაშ არეალს ფორჷნს, თხილანს უმაღალაშ ეკოსისტემას. თაქ იდვალუაფუ ქიანაშ არძაშე მაღალი გვალონა ანდეფი, სოდეთ იდვალუაფუ ვენესუელაშ უმაღალაში კონკა ბოლივარიშ პიკი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ვენესუელაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვენესუელაშ პარკეფიშ ერუანული ინსტიტუტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ვენესუელაშ ერუანული პარკეფი
აგუარაგუეშ ერუანული პარკი

**აგუარაგუეშ ერუანული პარკი დო ორთაშობური არანი** () — თხილერი ტერიტორია ბოლივიას, ტარიხაშ დეპარტამენტიშ გრან-ჩაკოშ პროვინციას. პარკი ედომუშამო ფორჷნს სერანია-დელ-აგუარაგუეს, სუბ-ანდურ გვალეფიშ სისტემას. ტერიტორიაშ ფართობი 1 083 კმ²-ს აკმადგინანს.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.fundesnap.org / Aguaragüe National Park and Integrated Management Natural Area  

კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
ამბოროშ ერუანული პარკი

**ამბოროშ ერუანული პარკი** — ერუანული პარკი ბოლივიას, სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტის. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 300-3500 მეტრას. მუში ფართობი 4 425 კმ² რე. პარკი თხილერი რე ადამიერეფიშ დოხორალეფშე, ჯინუაშე, ტყაშ ჭვარუაშე. თეშ უმკუჯინუო, თენა ამდღარშახ პრობლემათ სქიდუ. ამბოროს უხურგანს კარასკოშ ერუანული პარკი.

ნოლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური მაძირაფალი 1400 - 4000 მმ-ს აკმადგინანს. პარკი გჷშეგორუ ფლორაშ დო ფაუნაშ მიარეფერუანობათ. თაქ გოფაჩილი რე მაფურინჯეეფიშ 800 დო ძუძუშმაწუალეფიშ 125 გვარობა.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Derksen, Jonathan   ''Amboro National Park, Bolivia'' Orbitz Away LLC
*   ''Amboro National Park, Bolivia'' Bolivia Contact (2001) 
*   ''Amboro National Park, Bolivia'' Enjoy Bolivia 
*   ''Amboro National Park, Bolivia'' Tourism in Bolivia
*   ''Amboro National Park, Bolivia'' Amboro's Principal Page 
*   ''Amboro National Park, Bolivia'' Tourism 

კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
კარასკოშ ერუანული პარკი

**კარასკოშ ერუანული პარკი** — ერუანული პარკი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. მუში ფართობი 6,226 კმ² რე. პარკის ერიცხილი რე 5 000 გვარობაშ ჩანარი დო მერჩქინელი რე ბოლივიაშ ბიოლოგიურო არძაშე მიარეფერუან აბანო. ტერიტორია თხილერი რე დო აკრძალური რე ირნერი დოხორალაშ ქიმინუა. პარკიშ ლანდშაფტის უმოსო წყარმალუეფი, წყარგელაფუეფი, ლეხერეფი დო ტომბა კანიონეფი აკმადგინანს. პარკიქ დირსხუ 1999 წანაშ 11 გჷმათუთას.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
*"Amboró and Carrasco National Parks
* www.parkswatch.org / Carrasco National Park 
* Carrasco National Park 

კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
კოტაპატიშ ერუანული პარკი

**კოტაპატიშ ერუანული პარკი დო ორთაშობური არანი** () — თხილერი ტერიტორია ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტის. იდვალუაფუ დეპარტამენტიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, ნორ-იუნგასიშ დო მურილიოშ პროვინციეფიშ ტერიტორიას, ნოღა ლა-პასიშე 50 კმ-იშ დოშორაფათ. ფართობი აკმადგინანს 60 000 ჰა-ს. დირსხუ 1993 წანას.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Cotapata National Park and IMNA - Parkswatch Profile   
* English abstract of the research at Cotapata National Park and IMNA - Miguel Sevilla-Callejo's PhD - Universidad Autónoma de Madrid 

კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
ინიაოშ ერუანული პარკი

**ინიაოშ ერუანული პარკი დო თხილერი არანი** () — თხილერი ტერიტორია ბოლივიას, ჩუკისაკაშ დეპარტამენტში.

ტერიტორიაშ ედომუშამი ფართობიშ 2 630,9 კმ²-შე 1 422,4 კმ² ერუანულ პარკის უკინებუ, შხვა — „ინტეგრირაფილი მენეჯმენტიშ ორთაშობურ არეალს“.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბოლივიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* www.sernap.gov.bo / ''Parque Nacional y Área Natural de Manejo Integrado Serranía del Iñao'' 

კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი