open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გვინეაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[გვინეა]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — გვინეაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანაშ ნანანოღა დო უდიდაში ონიშოლი რე ნოღა კონაკრი, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ. შხვა დიდი ონიშოლი — კამსარი, ნამუთ გჷმირინუაფჷ ბოქსიტეფიშ გჷნაღალარო. შხვა შხუ ნოღა ქიანაშ ტერიტორიაშ დინოხოლე იდვალუაფჷ.

## გვინეაშ ნოღეფიშ ერკებული

## გვინეაშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გვინეაშ სტატისტიკაშ ერუანული ბიურო 
* mongabay.com: გვინეაშ ნოღეფიშ მახორობაშ მუდანობა
* citypopulation.de: გვინეაშ ნოღეფიშ მახორობაშ მუდანობა


გვინეა
გვინეა
გვინეა-ბისაუშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[გვინეა-ბისაუ]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — გვინეა-ბისაუშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანაშ ნანანოღა რე ნოღა ბისაუ, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ. კოკის მადვალჷ ნოღა ბოლამა ნანანოღაწკჷმა ართო თაშნეშე ონიშოლი რე. შხვა ელაზჷმაფათ შხუ ნოღა ქიანაშ დინოხოლე იდვალუაფჷ.

## გვინეა-ბისაუშ ნოღეფიშ ერკებული

## გვინეა-ბისაუშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* გვინეა-ბისაუშ სტატისტიკაშ სახენწჷფო ინსტიტუტი
* citypopulation.de: გვინეა-ბისაუშ ნოღეფიშ მახორობაშ მუდანობა


გვინეა-ბისაუ
გვინეა-ბისაუ
ეკვატორული გვინეაშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|right|330px|ეკვატორული გვინეაშ რუკა
**ეკვატრული გვინეაშ ნოღეფი** — ეკვატორული გვინეაშ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული, დონწყილი რე მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ, ნამუეფსჷთ მახორობაშ მუდანობა 1000 ადამიერშე უმოსი რენ.

## შხვა ნოღეფი
* აკალაიონგი
* ბოლონდო
* კოკობიჩი (იდვალუაფჷ გაბონსჷთ)
* ფიადი
* მოკა

## ეკვატორული გვინეაშ ართამ რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Equatorial Guinea:largest cities and towns and statistics of their population

*
ეკვატორული გვინეა
ეკვატორული გვინეა
ზამბიაშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|right|300px|ზამბიაშ რუკა
**[[ზამბია]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** () — ზამბიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მეჯინათ, ზამბიას 73 ნოღა რე 1600-შე უმოსი მახორუთ.

## ნოღეფიშ ერკებული

## ზამბიაშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
*City Population – Historische Einwohnerzahlen der Städte Sambias
## სქოლიო

*
ზამბია
ზამბია
ზიმბაბვეშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ზიმბაბვე]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — ზიმბაბვეშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, ზიმბაბვეს 116 ნოღა რე, ნამუსჷთ 150 ადამიერი ოხორანსჷნ.

## ზიმბაბვეშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|ზიმბაბვეშ რუკა

## ზიმბაბვეშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


ზიმბაბვე
ზიმბაბვე
კამერუნიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[კამერუნი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — კამერუნიშ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანას ჟირი ნოღა რე დოხოლაფირო ჟირ მილიონი მახორუთ — იაუნდე დო დუალა. თე ჟირ ნოღას ართო კამერუნიშ მახორობაშ დოხოლაფირო 30% ოხორანს. ქიანაშ სიდიდათ მასუმა ნოღაშ მახორობა — გარუა — ძალამ მერკე რე დო დოხოლაფირო 300 ვითოში მახორუ ოხორანს.

### ნოღეფიშ ერკებული

* აბონგ-მბანგი
* აკო
* აკონოლინგა
* ამბამი
* ბაფანგი
* ბაფია
* ბაფუსამი
* ბაფუტი
* ბაგანგტე
* ბალი
* ბამენდა
* ბამინჯი
* ნკვენი
* ბანდჯუნი
* ბანგემი
* ბანიო
* ბატური
* ბელაბო
* ბერტუა
* ბუეა
* კამპო
* დიმაკო
* დიზანგი
* ჯუმი
* დუალა - ონიშოლი - რელიშ დუდი
* დშანგი
* ებოლოვა
* ედეა
* ეიმოჟოკი
* ფუმბანი
* ფუმბოტი
* გარუა
* გიდერი
* იდენუ
* კაელე
* კუსერი
* კრიბი
* კუმბა
* კუმბო
* ლიმბე
* ლომი
* ლუმი
* მაკენენე
* მამფე
* მარუა
* მარტაფი
* მბალმაიო
* მბანდჯოკი
* მბე
* მბენგვი
* მბუდა
* მეგონგა
* მელონგი
* მენჯი 
* მინამი
* მოკოლო
* მონატელე 
* მორა
* მულუდუ
* მუტენგენე
* ნდუ
* ნდოპი
* ნგაუნდერე - რელსიშ დუდი
* ნგაუნიანგა
* ნკამბე
* ნკონგსამბა
* ნჯენაშა
* სა'ა
* სანგმელიმა
* ტიბატი
* ტიკო
* ნუტგნე 
* ვუმი
* იაუნდე - ნანანოღა
* იაგუა
* იოკადუმა
* სანტა
* ბატიბო
* ბამბილი

### კამერუნიშ 10 უდიდაში ნოღა

## კამერუნიშ საართო რუკა

რუკაშ ლეგენდა:


კამერუნი
კამერუნი
დეკემბრიანა

**დეკემბრიანა** (,  „ქირსეთუთაშ მოლინეფი“) — ოურდუმე შონთი ათენს. ნამუთ 1944 წანაშ 3 ქირსეთუთაშე 1945 წანაშ 6 ღურთუთაშახ მიშჷ. ართიანს აწურდჷ ართჸურე სეგფ, სოგა დო სკპ, მაჟირაჸურე — გოართოიანაფილი ომაფეშ ნძალეფი დო თინეფიშ ფართო სპექტრიშ ბერძენ მორსხუეეფი, დოჭყაფილი სოციალ-დემოკრატეფით (პრემიერ-მინისტრი გეორგიოს პაპანდრეუ) დო თებული „უშქურანჯალაშ ბატალიონით“, ნამუეფით  მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ პერიოდის წოროხანდენდეს გერმანალ ფაშისტეფწკჷმა. 

შონთიქ 1944 წანაშ 3 ქირსეთუთას, თიშ უკული დიჭყჷ, მუთ ჩინებულქ იჸ, ნამჷ-და ოთარობე ნძალეფქ დო ბრიტანეთიშ ჯარიშ ნორთეფქ დორხვეს თინჩალი აქცია ნოღაშ ცენტრის მადვალუ უჩინებუ ჯარიშკოჩიშ ძეგლწკჷმა. აქციაშ თარი მოთხირი რდჷ არძა პარტიზანული დჷნორთიშ ანჯარიშ დორღვაფა. მიტინგიშ ცხირუაშ უკული გოჭყორდჷ 33 დო დეღამაკჷ 148 დემონსტრანტიქ. ბურჯაფეფი იგჷნძორებუდჷ 33 დღას დო 1945 წანაშ 6 ღურთუთას გეთჷ. 

ეშანილი შონთიქ საბერძნეთიშ ომენოღალე ლჷმაშ პრელუდიათ გჷნირთჷ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

## სქოლიო

კატეგორია:საბერძნეთიშ ისტორია
კატეგორია:რგილი ლჷმა
კენიაშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|320px|კენიაშ რუკა
**[[კენია]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — კენიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, კენიას 141 ნოღა რე, სოდე 150 ადამიერი ოხორანსჷნ.

## კენიაშ ნოღეფი

*ბარაგოი
*ბუნგომა
*ბუსია
*ბუტერე
*დადააბი
*დიანი-ბიჩი
*ელდორეტი
*ემალი
*ემბუ
*გარისა
*გედე
*ჰოლა
*ჰომა-ბეი
*ისიოლო
*კიტუი
*კიბვეზი
*კაჯიადო
*კაკამეგა
*კაკუმა
*კაპენგურია

*კერიჩო
*კეროკა
*კიამბუ
*კილიფი
*კისიი
*კისუმუ
*კიტალე
*ლამუ
*ლანგატა
*ლიტეინი
*ლოდვარი
*ლოკიჩოგიო
*ლონდიანი
*ლოიანგალანი
*მაჩაკოსი
*მაკინდუ
*მალინდი
*მანდერა
*მარალალი
*მარსაბიტი
*მერუ
*მომბასა
*მოიალე

*მუმიასი
*მურანგა
*მუტომო
*ნაირობი
*ნაივაშა
*ნაკურუ
*ნამანგა
*ნანიუკი
*ნარო-მორუ
*ნაროკი
*ნიაჰურურუ
*ნიერი
*რიურუ
*შიმონი
*ტაკაუნგუ
*თიკა
*ვიჰიგა
*ვოი
*ვაჯირი
*ვატამუ
*ვებუიე
*ვოტე
*ვუნდანიი

## კენიაშ საართო რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## სქოლიო

*
კენია
კენია
კოტ-დ’ივუარიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[კოტ-დ’ივუარი]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — კოტ-დ’ივუარიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, კოტ-დ’ივუარს 66 ნოღა რე, ნამუშ მახორობა 12000 ადამიერშე უმოსი რენ.

## კოტ-დ’ივუარიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|250px|კოტ-დ’ივუარიშ რუკა

## კოტ-დ’ივუარიშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


კოტ-დ’ივუარი
კოტ-დ’ივუარი
ლიბერიაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ლიბერია]]შ [[ნოღა|ნორეფი]]** — ლიბერიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული.

## ნოღეფიშ ერკებული

## ლიბერიაშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* United Nations: 2008 National Population and Housing Census  
* City Population — Население городов Либерии 

*
ლიბერია
ლიბერია
მავრიკიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[მავრიკი]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — მავრიკიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, მავრიკის 143 ნოღა რე, ნამუსჷთ 400 ადამიერშე უმოსი ოხორანსჷნ.

## ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|200px|მავრიკიშ რუკა
[thumb|right|200px|[პორტ-ლუი, მავრიკიშ ნანანოღა]]

## მავრიკიშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


მავრიკი
მავრიკი
მადაგასკარიშ ნოღეფიშ ერკებული

[thumb|250პქ|[მადაგასკარიშ რუკა]]
**[[მადაგასკარი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — მადაგასკარიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანაშ 1693 კომუნაშე 76 ნოღა რე (), 1617 — ოფუტე ().

## ნოღეფიშ ერკებული

* ამბალავაუ
* ამბანია
* ამბატულამპი
* ამბატუნდრაზაკა
* ამბენია
* ამბილუბე
* ამბუჰიმაჰამასინა
* ამბუჰიმაჰასუა
* ამბუსიტრა
* ამბუვუმბე
* ამპარაფარავოლა
* ამპარიჰი-ბეიოფო
* ამპიტსიკინამა
* ამპუმბიანტამბუ
* ანდაპა
* ანტალაჰა
* **[[ანტანანარივუ]]**
* ანცირაბე
* ანცირანანა
* ანცუჰიჰი
* არივუნიმამუ
* ბეტრუკა
* ბეფანდრიანა-ავარარტა
* ბურიზინი (პორტ-ბერჟე)
* ვანგაიდრანუ
* ვატუმაინდრი
* ვუჰიმარი
* იჰუსი
* მაევატანანა
* მაინტირანუ
* მამპიკუნი
* მანაკარა
* მანანძარი
* მანდრიტსარა
* მარუანცეტრა
* მარუვუაი
* მაჰაბუ
* მაჰაძანგა
* მიარინარივუ
* მურამანგა
* მურუმბე
* მურუნდავა
* ნუსი-ბე
* ნუსი-ბურაჰა
* სამბავა
* ტაულანარუ
* ცირუარუმანდიდი
* ტუამასინა
* ტულიარა
* ფარაფანგანა
* ფიანარანცუა

## ოფუტე კომუნეფი
* ალაცინინი-იალამარინა
* ანტანიფუცი

## მადაგასკარიშ ართამი რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## სქოლიო


მადაგასკარი
მადაგასკარი
მავრიტანიაშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|right|230px|მავრიტანიაშ რუკა
[thumb|right|230px|[ნუაქშოტი, მავრიტანიაშ ნანანოღა]]
**[[მავრიტანია]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — მავრიტანიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, მავრიტანიას 29 ნოღა რე, ნამსუჷთ 4000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## ნოღეფიშ ერკებული

## მავრიტანიაშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


მავრიტანია
მავრიტანია
მალიშ ნოღეფიშ ერკებული

[thumb|250px|[მალიშ რუკა]]
**[[მალი]]შ [[ნოღა|ნორეფი]]** — მალიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანა 10 ოლქო დო გიშაკერძაფილი ადმინისტრაციული ართულო ბამაკოთ რე დორთილი (დისტრიქტი). 2012 წანაშ 15 კვირკვეს, *აზავადიშ გოდუდიშლაფაშ ერუანულ ყარაფიქ* გაცხადჷ, ნამჷ-და თინეფქ ვარი თქუეს აზავადიშ ზოხორინელი სახენწჷფოშ გოჭყაფაშ გეშა, ისხუნუეს ავტონომიაშ გოჭყაფა. 2016 წანაშ 19 ღურთუთას, მენაკაშ დო ტაოდენიშ ოლქეფქ გაოშ დო ტომბუქტუშ ოლქეფშე (ომანგეთ) გეგშერთჷ.

ტომბუქტუშ, კიდალიშ დო გაოშ რეგიონეფი ვაღიარაფაილი აზავადიშ ავტონომიაშ ნორთი რე.

## მალიშ ოართე რუკა

რუკაშ ლეგენდა:

## სქოლიო


მალი
მალი
მოზამბიკიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[მოზამბიკი]]შ [[ნოღა|ნორეფი]]** () — მოზამბიკიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. რცხილიშ სახეთ მოჩამილი რე მოზამბიკიშ ვითი უდიდაში ნოღა. ინტერნეტ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, მოზამბიკის 34 ნოღა რე, ნამუსჷთ 24 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## უდიდაში ნოღეფი

### უდიდაში ნოღეფიშ გეოგრაფიული ორენი



## მოზამბიკიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|400px|მოზამბიკიშ ნოღეფი

## სქოლიო


მოზამბიკი
მოზამბიკი
ნამიბიაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ნამიბია]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ნამიბიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. *ნოღაშ დო დაბაშ* სტატუსის თე დო თი დოხორინელი პუნქტის ნამიბიას თარობა მეთმეჩანს. დოხორინელი პუნქტეფი, ნამუეფსჷთ მუნიციპალიტეტი მართჷნს, ნოღა რე, დო ნამუსჷთ ნოღაშ სხუნუ — დაბაშ ტიპიშ მორჩლი ნოღა.

## ნოღეფი
2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ნამიბიას 13 ნოღა რდჷ დო თინეფშე ირ მუნიციპალიტეტის სხუნუ მართუნდჷ. 

## მორჩილი ნოღეფი
2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ნამიბიას 26 მორჩილინოღა რდჷ დო თინეფშე ირს ნოღაშ სხუნუ მართუნდჷ. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
*
*
*
* Alliance of Mayors and Municipal Leaders on HIV/AIDS in Africa 
* Commonwealth Local Government Forum Country Profile: Namibia 
* Government Gazette of the Republic of Namibia, 1 September 2000, No.2402

## სქოლიო


ნამიბია
ნამიბია
ნიგერიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ნიგერი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ნიგერიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. სახენწჷფოშ უკაბეტაში ნოღა რე ნანანოღა ნიამეი, ნამუთ ქიანაშ ბჟადალ ნორთის, წყარმალუ ნიგერიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ. ქიანაშ შხვა უკაბეტაში ნოღა რე: ზინდერი, მარადი დო ქიანაშ ობჟათეშე გვერდოტიოზი საჰელიშ ნორთის მადვალუ დოხორინელი პუნქტეფი. ტიოზიშ ოორუე ნორთის, აირიშ პლატოს იდვალუაფჷ ნოღეფი: აგადესი დო არლიტი.

## ნიგერიშ ნოღეფიშ ერკებული


ნიგერი
ნიგერი
ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ *World Gazeteer* მეჯინათ, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას 200 ნოღა რე, ნამუსჷთ 13 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷ.

## [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა]]შ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|250px|ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ რუკა
[thumb|right|250px|[პრეტორია, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა]]
[thumb|right|250px|[კეიპტაუნი, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ უდიდაში ონიშოლი]]
[thumb|right|250px|[დურბანი]]
[thumb|right|250px|[იოჰანესბურგი, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ უდიდაში ნოღა მახორობაშ მეჯინათ]]
[thumb|right|250px|[ბლუმფონტეინი]]

## ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ რუკა
ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა
ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა
სან-ტომე დო პრინსიპიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[სან-ტომე დო პრინსიპი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]**— სან-ტომე დო პრინსიპიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანას ნოღეფს ორხველ თი დოხორელი პუნქტეფი, ნამუეფსჷთ 300-შე უმოსი მახორუ ჸუნსჷნ.

## სან-ტომე დო პრინსიპიშ ნოღეფი
 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სან-ტომე დო პრინსიპიშ ერუანული სტატისტიკური ინსტიტუტი 
* სან-ტომე დო პრინსიპიშ შანულამი დოხორინელი პუნქტეფი მუნეფიშ მახორობაშ სტატისტიკამო 


სან-ტომე დო პრინსიპი
სან-ტომე დო პრინსიპი
Wienerschnitzel

**Wienerschnitzel** — ამერიკული ონჭუაფუ დიარაშ რესტორანეფიშ ჯაჭვი. თიქ დირსხჷ 1961 წანას, ჯონ გალარდიშით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
ავღანეთიშ ერუანული ასამბლეა

**ერუანული ასამბლეა**  *Shurā-i Milli*),  () — ავღანეთიშ ჟირპალატამი წჷმმარინაფალი ორგანო დო კანონმადვალუ ხეშულობაშ (პარლამენტი) ნებეფიშ მაღვენი. ავღანეთიშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ, მეღებული კანონეფი ისლამიშ დჷნადგინეფს ვაწურედას ოკო. 13 გჷმათუთა — ერუანული ასამბლეაშ დორსხუაფაშ დღა, ავღანეთიშ ერუანული დღახუ რე. პარლამენტიშ დგჷმილიშ აკოგაფაქ, 2009 წანას ქირსეთუთას, დიჭყჷ ინდოეთიშ მოხვარათ. 2015 წანაშ 25 ქირსეთუთას, ავღანეთიშ პარლამენტიშ დგჷმილქ გინწყჷ, ცერემონიას ოსურუდეს ავღანეთიშ პრეზიდენტი აშრაფ ღანი დო ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი.

## აკოდგინალუა
* მეშრანო ჯირგა (مشرانوجرګه, უნჩაშეფიშ ჸუდე) — ჟილენი პალატა. აკმოდრთუ 102 დეპუტატშე, ნამჷშ ნასუმორს ხუთ წანაშ ხანით დჷთმარინუანს პრეზიდენტი, შხვეფს — რეგიონალური სხუნუეფი. არძა ოკანონმადვალე ინიციატივეფს ერუანული ასამბლეაშ ჟირხოლო პალატა მითმიღენს.
* ვოლესი ჯირგა (ولسي جرګه, კათაშ ჸუდე) — გიმენი პალატა. აკმოდირთუ 249 დეპუტატშე, ნამუეფით გიშმეგორუაფჷნა 5 წანაშ ხანით ბონი ოართე გიშაგორუეფით. თარი ეშაჩინებეფი: კანონდვალა, ემაჸონაფალი ხეშულობაშ ქიმინუეფიშ კონტრლი. სპიკერი: მირ რაჰმან რაჰმანი.=

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ავღანეთიშ ერუანული ასამბლეა. ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* კათაშ ჸუდე . ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* უნჩაშეფიშ ჸუდე . ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
## სქოლიო

კატეგორია:ოკანონმადვალუ ორგანოეფიშ ერკებული
კატეგორია:ავღანეთიშ პოლიტიკა
ფედერალური ერუანული სხუნუ

**ფედერალური ერუანული სხუნუ** (, *al-Majlis al-Watani al-Ittihadi*) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ართპალატამი კანონმადვალუ ორგანო (პარლამენტი) , ნამუშ აკოდგინალუაშა ირი საამიროშ წჷმმარინაფალი მიშმურს, ნამუეფიშ მუდანობა კონსტიტუციათ რე გოთანჯილი დო მახორობაშ მუდანობას დოჸუნს, თაშნეშე თე დო თი საამიროშ პოლიტიკური დო ეკონომიკური სიტუაციაშ მეჯინათ. ირ ამირს ნება უღუ ერუანულ სხუნუშ წჷმმარინაფალი დორხველი გიშაგორუაშ მეთოდით გიშაგორასჷნ. ასეშო ფედერალური ერუანული სხუნუშ აკოდგინალუას 40 დეპუტატი რე (8-8 — აბუ-დაბიშე დო დუბაიშე, 6-6 — რას-ელ-ხაიმაშე დო შარჯაშე, 4- 4 — ელ-ფუჯაირაშე, უმ-ელ-ქაივაინშე დო აჯმანშე).

## სქოლიო

კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პოლიტიკა
ბჟაეიოლი ტიმორიშ პარლამენტი

**ბჟაეიოლი ტიმორიშ ერუანული პარლამენტი** (, ) — ბჟაეიოლი ტიმორიშ ართპალატამი კანონმადვალუ ორგანო (პარლამენტი). პარლამენტიშ დგჷმილი, ნოღა დილიშ ცენტრის, ტაივან-სტრიტის იდვალუაფჷ.

## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორიშ პოლიტიკა
ჯატიო შონგშოდი

**ჯატიო შონგშოდი**, თაშნეშე **ერუანული ასამბლეა** (, *ჯატიო შონგშოდი*) — ბანგლადეშიშ ართპალატამი კანონმადვალუ ორგანო (პარლამენტი).  

რეზიდენცია იდვალუაფჷ , ).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პარლამენტიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:ბანგლადეშიშ პოლიტიკა
თურქმენეთიშ მეჯლისი

**თურქმენეთიშ მეჯლისი** () — თურქმენეთიშ ართპალატამი პარლამენტი, ნამუთ 125 დეპუტატშე აკმოდირთჷ, ქიანაშ აკა უმაღალაში წჷმმარინაფალი ორგანო, ნამუთ ოკანონმადვალე ხეშულობას არსულენსჷნ. მეჯლისი 5 წანაშ ხანით, ართმანდატამ ოლქეფიშ დო ელაზჷმაფათ წორწო გიშმაგორალეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ გიშმეგორჷ.

კატეგორია:თურქმენეთიშ პოლიტიკა
სეიშელიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[სეიშელიშ კოკეფი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — სეიშელიშ კოკეფიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფი. სეიშელიშ კოკეფიშ მახორობაშ მუნაჩემეფი მოჸონაფილი რე 1997 დო 2002 წანეფიშ მახორობაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, თაშნეშე 2005 წანაშ ფასებათ.

## სეიშელიშ კოკეფიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Management and Information Systems Division
* City Population - სეიშელიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ დო ოფუტეეფიშ მახორობაშ მუდანობაშ თირუაშ ისტორია


სეიშელიშ კოკეფი
სეიშელიშ კოკეფი
სენეგალიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[სენეგალი]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — სენეგალიშ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ *World Gazeteer* მეჯინათ, სენეგალსი 59 ნოღა რე, ნამუსჷთ 1 700-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## [[სენეგალი]]შ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|300px|სენეგალიშ რუკა

## სენეგალიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

## სქოლიო


სენეგალი
სენეგალი
ობჟათე სუდანიშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|right|400px|ობჟათე სუდანის ნოღეფი
**[[ობჟათე სუდანი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ობჟათე სუდანიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. გიმე მოჩამილი ნოღეფიშ ერკებულს მახორობაშ მუდანობა 2010 წანაშ მუნაჩემეფით რე.

## ნოღეფი

* *აბიეიშ რეგიონიშ სტატუსი ოდებელი რე [[2011]] წანაშ [[9 კვირკვე]]შ უკული*.

## ობჟათე სუდანიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ობჟათე სუდანიშ ნოღეფი

*
ობჟათე სუდანი
ობჟათე სუდანი
სარფი

**სარფი** — ოფუტე ხელვაჩაურიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ წყარმალუ  ტობაშიშ წყარპიჯეფს. ოფუტე ოერეფოშქაშე შანულობაშ რზათ E70, ს 2 მეთმიარსხჷ ნოღა ფუთის. სარფი იდვალუაფუ საქორთუოშ დო თურქეთიშ ხურგის, ოფუტეს რე საბაჟო-გჷმათებელი პუნქტი. ოფუტეს საჯარო სკოლა რე. ეკონია ვითწანურას გევითარჷ ოკურორტე ინფრასტრუქტურაქ.

## ისტორია
1921 წანას, ყარსიშ ხეკულუაშ ოსხირშა ოფუტე სარფიქ ჟირო გირთჷ. საქორთუოშ სსრ-შ დო თურქეთიშ ხურგიშ გჷმართალო დედგინჷ ოფუტე სარფის მალი მორჩილი წყარმალუ ტობაშიქ. თურქეთიშ სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ოფუტესჷთ სარფი ჯოხო. სარფიშ მახორობაშ უმენტაშობა ლაზეფი რე.

## დემოგრაფია

## გალერეა

ფაილი:Sarpi Church.jpg|ოხვამე ოფუტე სარფის
ფაილი:Sarpi Church, Lazeti, Georgia სარფის ეკლესია.jpg|სარფიშ ოხვამე ნოღაში
ფაილი:Sarpi, Georgia.jpg|პლაჟი სარფის
ფაილი:Waterfall in Sarfi (Adjara region. Georgia).jpg|წყარგელაფუ სარფის


## რესურსეფი ინტერნეტის
* სარფი აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტურიზმიშ დეპარტამენტიშ ვებ-ხასჷლას

## სქოლიო

კატეგორია:ხელვაჩაურიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ კურორტეფი
კატეგორია:საქორთუოშ კურორტეფი
კატეგორია:უჩაზუღაპიჯიშ კურორტეფი
კატეგორია:ხელვაჩაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
სომალიშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[სომალი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — სომალიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. სომალის ასეშო ომენოღალე ლჷმა მეურს, თეშენი ნოღეფიშ მახორობაშ გეშა მეხოლაფირი მუნაჩემეფი რე. დოსქილადირი ნოღეფი შხვადოშხვა აკოანჯარაფილი ბუჯგუაშ კონტროლირაფონ ტერიტორიას იდვალუაფჷ დო თი ნოღეფიშ მახორობაშ გეშა მუნაჩემეფი მეხოლაფირი რე.

## სომალიშ ნოღეფი
thumb|right|250px|ომენოღალე ლჷმაშით გორთილი სახენწჷფო
[thumb|right|250px|[მოგადიშო, სომალიშ ნანანოღა]]

## რესურესეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


სომალი
სომალი
სიერა-ლეონეშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[სიერა-ლეონე]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — სიერა-ლეონეშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, სიერა-ლეონეს 97 რე, ნამუსჷთ 2 000 ადამიერშე უმოსი ოხორანსჷნ.

## სიერა-ლეონეშ ნოღეფი
thumb|right|300px|სიერა-ლეონეშ რუკა

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


სიერა-ლეონე
სიერა-ლეონე
ტანზანიაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ტანზანია]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — ტანზანიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. რცხილიშ ფორმაშ ერკებულს მოჩამილი რე ქიანაშ ვითი უდიდაში ნოღა. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, ტანზანიას 200 ნოღა რე, ნამუსჷთ 12 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.

## უდიდაშ ნოღეფი

### უდიდაში ნოღეფიშ გეოგრაფიული ორენი



## შხვა ნოღეფი
thumb|right|300px|ტანზანიაშ ნოღეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


ტანზანია
ტანზანია
ტოგოშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ტოგო]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ტოგოშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული:
  

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ტოგოშ რესპუბლიკაშ სტატისტიკა 
* citypopulation.de: ტოგოშ ნოღეფიშ მახორობაშ მუდანობა 


ტოგო
ტოგო
უგანდაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[უგანდა]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]** () — უგანდაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ *World Gazeteer* მუნაჩემეფით, უგანდას 90 ნოღა რე, ნამუსჷთ 1 600-შე უმოსი მახორუ ჸუნსჷნ.

## უგანდაშ ნოღეფი
thumb|right|300px|უგანდაშ რუკა

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო


უგანდა
უგანდა
ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფიშ ერკებული

**[[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** —ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ქიანაშ უდიდაში ონოღე აგოლმერაცია რე ბანგი, ნამჷშ მახორობა 2005 წანაშ 1 ღურთუთაშო დოხოლაფირო 726 310 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ბანგის გოხოლუაშ ნოღეფწკჷმა ართო ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 20% ოხორანს. შხვა ნოღეფიშ მახორობა ძალამ მერკე რე — მახორობაშ მეჯინათ ბანგიშ გეჸვენჯი ნოღა რე ბიმბო, ნამუშ მახორობა 150 ვითოშ ადამიერშე მერკე რე

გიმე მოჸონაფილი რე ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ არძა ნოღა, ნამუშ მახორობაშ მუდანობა 2005 წანაშ 1 ღურთუთაშო 4 ვითოშშე უმოსი რენ.

## ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Division des Statistiques
* [gazetteer.de/ World Gazetteer - Aktuelle Einwohnerzahlen der Städte in der Zentralafrikanischen Republik]
* City Population - Historische Einwohnerzahlen der Städte in der Zentralafrikanischen Republik


ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა
ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა
ჯიბუტიშ ნოღეფიშ ერკებული

thumb|330px|ჯიბუტის რუკა
**[[ჯიბუტი]]შ [[ნოღა|ნოღეფი]]** — ჯიბუტიშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. გიმენი ერკებულს მოჩამილი რე ნოღეფი, ნამუეფიშ მახორობაშ მუდანობა 1000 ადამიერშე უმოსი რენ.

## შხვა ნოღეფი
* ას-ელა
* ბალჰო
* ჩებელე
* დაიმოლი
* დაუდაუია
* დორალე
* დუმერა
* გოდორია
* ხორ-ანგარი
* რანდა
* რას-სიიიანი
* საგალუ
* იობოკი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Djibouti: largest cities and towns and statistics of their population

*
ჯიბუტი
ჯიბუტი
ლივერპული (ოკუჩხბურთე კლუბი)

**ოკუჩხბურთე კლუბი „ლივერპული“** () — ინგლისიშ ოკუჩხბურთე კლუბი ნოღა ლივერპულიშე. „ლივერპული“ — პრემიერლიგაშ არძაშე ტიტულამი კლუბი დო ინგლისურ კლუბეფშე არძაშე უმოსშა, ამშვშა აფჷ მუნაგეფჷ ჩემპიონეფიშ ლიგა.

## ტიტულეფი
* **[[ინგლისიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი|ინგლისიშ ჩემპიონი]]: 19** (ასეიანი პრემიერლიგა)
** 1900–01, 1905–06, 1921–22, 1922–23, 1946–47, 1963–64, 1965–66, 1972–73, 1975–76, 1976–77, 1978–79, 1979–80, 1981–82, 1982–83, 1983–84, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 2019-20
* **[[ინგლისიშ ასოციაციაშ თასი]]შ გომორძგვილი: 7 **
**  1965, 1974, 1986, 1989, 1992, 2001, 2006
* **[[ინგლისიშ ლიგაშ თასი]]შ გომორძგვილი: 8 **
** 1980–1981, 1981–1982, 1982–1983, 1983–1984, 1994–1995, 2000–2001, 2002–2003, 2011–2012
* **[[ინგლისიშ ოკუჩხბურთე სუპერთასი|ინგლისიშ სუპერთასის]] მაპალუ: 15 **
**  1964, 1965, 1966, 1974, 1976, 1977, 1979, 1980, 1982, 1986, 1988, 1989, 1990, 2001, 2006
* **[[უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგა|უეფა-შ ჩემპიონეფიშ თასიშ/ლიგაშ]] გომორძგვილი: 6**
**  1976–1977, 1977–1978, 1980–1981, 1983–1984, 2004–2005, 2018–2019
* **[[უეფა-შ ევროპა ლიგა|უეფა-შ თასიშ]] გომორძგვილი: 3**
**  1972–1973, 1975–1976, 2000–2001
* **[[უეფა-შ სუპერთასი|უეფა-შ სუპერთასიშ]] მაპალუ:  4**
** 1977, 2001, 2005, 2019
*'''ფიფა-შ მოსოფელიშ ოკლუბე ჩემპიონატიშ''' **გომორძგვილი:** **1**
** 2019

***ლანკაშირიშ ლიგაშ ჩემპიონი: 1**
**1892–1893
***ინგლისიშ (სქრინ სპორტიშ) სუპერ თასიშ გომორძგვილილი: 1**
**1985–86

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* ქორთული ფან-კლუბი 
* 
* კლუბიშ პროფილი Soccerway-ის 
* კლუბიშ პროფილი Transfermarket-ის
მასკარპონე

**მასკარპონე** () — იტალიური მინნაღელიშ ჸვალი, აკოჸონაფილი ლიმონბჟეწკჷმა ვარ-და ძმარიშ ბჟეწკჷმა. ჸვალიშ თე გვარობაქ გიჭყჷ იტალიას, ლომბარდიაშ რეგიონს. იკოროცხჷ, ნამჷ-და მაართაშე თე ჸვალიშ კეთება XVI ოშწანურაშ ბოლოს — XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს მილანიშ ობჟათე-ბჟადალშე, ნოღა ლოდიშ დო აბიატეგასოშ შქას მადვალუ გოხოლუეფს დიჭყეს. შხირას გჷმირინუაფუ ჩიზქეიქეფიშ დო შხვა დესერტეფიშ ოკეთებელო, მასკარპონე თეხანური ტირამისუშ ოკეთებელი თარი ინგრედიენტი რე. მინშა მასკარპონეს კარაქიშ ვარ-და ჸვალი პარმეზანიშ მანგიორო გჷმირინუანა, რიზოტოშ გაფსქელაფარო.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მასკარპონე ვებ-ხასჷლა cheese.com-ს
* ჸვალი მასკარპონეშ კეთებაშ ტექნოლოგიეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ჸვალიშ გვარობეფი
კატეგორია:იტალიური ჸვალიშ გვარობეფი
გორგონძოლა

**გორგონ''ძ''ოლა**, **გორგონ''ზ''ოლა**, **გორგონ''ც''ოლა** () — ართ-ართი არძაშე ჩინებული იტალიური ჸვალი, ნამუთ გიშმერთჷ მუშობური ნწარე გემოთი. ჸვალიშ ოდაბადე — ლომბარდია; გორგონძოლაშ თარი ოწარმეეფი იდვალუაფჷ მილანს, ნოვარას, კომოს, პავიას. ჸვალიშ გოჭყაფა შქაოშწანურეფით ითარიღებჷ. ჸვალიშ ჯოხოდვალა მოურს მილანიშ გოხოლუას მადვალუ მორჩილი ნოღაშე. გორგონძოლა ლენი ჸვალეფს ორხველჷ.

კატეგორია:ჸვალიშ გვარობეფი
კატეგორია:იტალიური ჸვალიშ გვარობეფი
კატეგორია:ლენი ჸვალეფი
მოცარელა

**მოცარელა** (იტალ. *mozzarella*) — იტალიური გოჭყაფაშ ჭყინტი ჸვალი, კამპანიაშე, ართ-ართი არძაშე ჩინებული ილარჭი გვარობაშ ჸვალი (*პასტა ფილატა*). კლასიკური მოცარელა (*mozzarella di bufala campana*) იკეთებჷ უჩა კამბეშიშ ბჟაშე, მარა გიმაჩამალო პრაქტიკულო ირო რე ჩხოუშ ბჟაშე ნაკეთებუ მოცარელა. თე ჸვალი გჷმიჩამჷ წყითე წყარს ინორტუაფილი ჩე ბურთულიეფიშ სახეთ, თიშ გეშა, ნამჷ-და თინა ბრელი ხანს ვეჩუალუ. თაშნეშე მოცარელა შილებე მანგარი სტრუქტურაშ ორდასჷნ, მუჭოთ რჩქვანელობური ჸვალი, ნამუსჷთ გჷმირინუანა ჩხე ოჭკომალეფს. თაშნეშე იწარმებჷ კუმამეგამილი მოცარელა (*mozzarella affumicata*).
thumb|220px|left|მოცარელა წყითე წყარს.
მოცარელა გემოთ რე ბატა, ონდეთ ელასტიური დო მოწყითე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 
* სტატია მოცარელაშ გეშა ვებ-ხასჷლას cucinaitaliana.ru

კატეგორია:ჸვალიშ გვარობეფი
კატეგორია:იტალიური ჸვალიშ გვარობეფი
აპალაჩეფი

**აპალაჩეფი**, *აპალაჩიშ გვალეფი* () — გვალეფიშ სისტემა ოორუე ამერიკაშ ბჟაეიოლშე. სიგჷრძა — 2600 კმ. უმაღალაში კონკი — მიჩელი (2037 მ). აპალაჩეფი  გჷნოზინდილი რე ოორუე ამერიკაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე ობჟათე-ბჟადალშახ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:ააშ-იშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:კანადაშ ქჷნდჷრეფი
აზერბაიჯან-სომხეთიშ ოურდუმე ბურჯაფი (2020)

**ბურჯაფი [[აზერბაიჯანიშ ერუანული არმია|აზერბაიჯანიშ ერუანულ არმიაშ]] დო [[სომხეთიშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი|სომხეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს]] შქას** — ბურჯაფიქ 2020 წანაშ 12 კვირკვეს დიჭყჷ.
თაშ ჯოხოდვალირი **ტავუშიშ ბურჯაფეფი** ( ), ვარ-და **თოუზიშ ბურჯაფეფი** ({lang-az|Tovuz döyüşləri}}). მაართაშე ბურჯაფეფქ დიჭყჷ სომხეთიშ ტავუშიშ პროვინციაშ ოფუტე მოვსესიშ დო აზერბაიჯანიშ თოუზიშ რაიონიშ ოფუტე აგდამიშ მანგას, აზერბაიჯან-სომხეთიშ სახენწჷფო ხურგის.
## სქოლიო

კატეგორია:2020 წანაშ კონფლიქტეფი
კატეგორია:ყარაბაღიშ კონფლიქტი
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ბურჯაფეფი
კატეგორია:სომხეთიშ ბურჯაფეფი
ანდჟეი დუდა

**ანდჟეი სებასტიან დუდა** (; დ. 16 მესი, 1972) — პოლონეთიშ პრეზიდენტი 2015 წანაშ 6 მარაშინათუთაშე 2025 წანაშ 6 მარაშინათუთაშახ. იურისტი დო ევროპარლამენტიშ მაკათური. პოლონეთიშ პრეზიდენტალაშ კანდიდატი კანონი დო სამართალიშ პარტიაშე პოლონეთიშ 2015 წანაშ ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფს.. 2015 წანას 24 მესის თიქ გიშაგორუეფს გიორჯგინჷ მუში წიმოხონი ბრონისუავ კომოროვსკის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

## სქოლიო

კატეგორია:პოლონეთიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:პოლონარი პოლიტიკოსეფი
აია-სოფიაშ ოხიდა

thumb|300px|აია-სოფია ასე.

**აია-სოფია** (თაშნეშე **ჰაგია-სოფია**, ასე **აია-სოფიაშ მუზეუმი**) — ჸოფილი ბიზანტიური მართლმადიდებელური ოხვამე, ნამუთ მოგვიანაფათ მეჩეთო გჷნიკეთჷ ოსმალეფიშით, ასე — მუზეუმი რე ნოღა სტამბოლს, თურქეთის. თის უნივერსალურო მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დიდებულ დგჷმილო მირჩქინანა დო შხირას მოსოფელიშ მაბრუო სამანცარობათ მიშინუანა. კონსტანტინოპოლიშ დონთხაფაშ ბორჯის, თიში ოსმალეფიშ ხეშა გინულა ბერძენული მართლმადიდებელური ქირსიანული რწუმაშო უდიდაშ ტრაგედიათ რე მერჩქინელი. ვინდარო კონსტანტინოპოლი დანთხუდჷნ, ართ-ართი უთარაში მართლმადიდებელური ოხიდა რდჷ. ჯოხო **წიმინდე სოფია** ბერძენულშე ითანგჷ, მუჭოთ **წიმინდე სიჭკვერა** დო ენძღვიებჷ წიმინდე სუმელაშ მაჟირა იპოსტასის, ზოხოიან ღორონთიშ ზიტყვას (ბერძენ:Λόγος), ღორონთ იოსე ქირსეს, მუჭოთ ღორონთიშ წიმინდე სიჭკვერას.

ოხიდაშ ჯოხო მოურს ბერძენულშე - Αγία Σοφία. თიში ლათინური ექვივალენტი რე Sancta Sophia, თურქული - Ayasofya.

2006 წანას, აია-სოფიაშ მეჩეთის გეახალჷ მაჰმადიანური რელიგიური რიტუალეფიშ მანჯებაქ.

## გალერეა

Image:Istanbul.Hagia Sophia075.jpg|იუსტინიანე I (კვარჩხ.) აზნახენს წიმინდე სოფიაშ ოხიდას, კონსტანტინე დიდი (მარძგ.) —  ნოღა კონსტანტინოპოლს ირნეროწიმინდე ღორონთიშნანას.
image:Christ Hagia Sofia.jpg|მანცხვარიშ მოზაიკური ფრესკა.
Image:Johnchrysostom.jpg|წმ. იოანე ორქოპიჯიშ მოზაიკა.
Image:Istanbul_-_Hagia_Sophia_-_01.JPG|მაჟირა სართულიშ მარმარილო.
Image:Hagia Sophia 1.JPG|გაბონალი შადრევანი აია-სოფიაშ ოზეს
Image:Hagia Sophia 2 Islamic elements.JPG|დინოხოლენი ოფირჩა ალაჰიშ დო აბუ ბაქრიშ ჯოხოეფიშ ამნახანტით
Image:Hagia Sophia 3 Hellenistic mighty stone columns.JPG|მაჟირა სართულიშ ელინისტური სჷმეტეფი
Image:Hagia Sophia 4 Christian and islamic featurs.JPG|ქირსიანული დო ისლამური კულტურაშ ელემენტეფი: დიაღორონთიშ ამნახანტი ლულუბერით დო მინბარი
Image:Hagia Sophia 5.JPG|ელინისტური სჷმეტეფი ბიზანტიური ფრესკეფით
Image:Hagia Sophia 6.JPG|ელინისტური სჷმეტეფი ბიზანტიური ფრესკეფით
Image:Hagia Sophia 7.JPG|ელინისტური სჷმეტეფი ბიზანტიური ფრესკეფით
Image:Hagia Sophia 8.JPG|ბიზანტიური რჭელიშ მოხანტუალა მაჟირა სართულიშ ოიმპერატორე გალერეას
Image:Hagia Sophia 9.JPG|ბიზანტიური რჭელიშ მოხანტუალა მაჟირა სართულიშ ოიმპერატორე გალერეას
Image:Hagia Sophia 10.JPG|ელინისტური სჷმეტებამი დარბაზი ცენტრის დეესიშ მოზაიკათ
Image:Hagia Sophia 11.JPG|მუეძინიშ მაჰფილი – სპეციალურო გიშართილი აბანი მეჩეთის მუეძინიშო
Image:Hagia Sophia 12.JPG|მოორქოლერი მინბარი
Image:Hagia Sophia 13 Corridor.JPG|მაართა დო მაჟირა სართულეფიშ მემარსხუაფალი დერეფანი
Image:Hagia Sophia 14.JPG|მარმარილოშ მინალი
Image:Hagia Sophia 15.jpg|იზნიქიშ ფილა ქააბაშ ამნახანტით



## რესურსეფი ინტერნეტის

* აია-სოფიაშ ისტორია
* ფოტოგალერეა

კატეგორია:თურქეთიშ მუზეუმეფი
კატეგორია:ქირსიანული ოხიდეფი
კატეგორია:სტამბოლიშ მეჩეთეფი
კატეგორია:ბიზანტიაშ იმპერია
კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ არქიტექტურა
კატეგორია:ბიზანტიური არქიტექტურა
ობჟათე ტარავა

**ობჟათე ტარავა** () — კირიბატიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა, ნამუთ ატოლ ტარავას იდვალუაფჷ. მახორობა - 63,017 (2015 წანაშ ეჭარუათ). მახორობაშ მეჭედალა - 3,184 ადამიერი კმ²-შა. ფართობი — 15,76 კმ².

## მუნიციპალიტეტეფი
thumb|left|250px|ობჟათე ტარავაშ მუნიციპალიტეტიშ რუკა (ჭითა ფერი)
ობჟათე ტარავა აკმოდირთჷ ოთხი ონოღე მუნიციპალიტეტიშე, ნამუეფსჷთ შხვადოშხვა საჯარო დჷნაწესებუეფი დო შხუ ოწარმე ობიექტეფი იდვალუაფუ, თენეფი რე: **[[ბეტიო]]** (), **[[ბაირიკი]]** (), **ბონრიკი** (), **ბიკენიბეუ** (). (თინეფი არძა კინ თე ჯოხოდვალეფიშ კოკეფს დვალუაფჷნა).

ბეტიო არძაშე ობჟათეშე მადვალი მუნიციპალიტეტი რე, სოდე ქიანაშ თარი ონიშოლი რე, ატოლიშ თარი ელექტროდგჷმილი, მუსხირენი სახენწჷფო დჷნაწესებუ, ოზუღე ინსტიტუტი () დო მუსხირენი კომერციული ცენტრი.

ბაირიკი იდვალუაფუ კოკი ბეტიოშე 3 კილომეტრის, თე რე პრეზიდენტიშ დოხორე, პარლამეტიშ დგჷმილი, ოთარობე დჷნაწესებუეფი, კირიბატიშ სასამარათლოშ დგჷმილი, ფოსტა, ნოღაშ ბაზარი დო ტელეოკომუნიკაციე დჷნაწესებუეფიშ ცენტრალური ოფისეფი.

ბონრიკის იდვალუაფუ ობჟათე ტარავას უდიდაში სასუმარო (60 აბანამი), გონათუაშ ომინისტრე, მარწაფალეფიშ მამზადებელი ცენტრი (), ერუაული ოსქილადე დო ოგურაფალი დჷნაწესებუეფი.

ბიკენიბეუს, ნამუთ ბონრიკიშე მოჩილათირი რე 5-7 კმ-ით იდვალუაფუ ბონრიკიშ აეროპორტი, ორთაშობური რესურსეფიშ ომინისტრე.

ბონრიკი დო ბეტიო ართიანწკჷმა მერსხილი რე მიარე დამბათ.

## სქოლიო

კატეგორია:კირიბატიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
ჰონიარა

**ჰონიარა** () — სოლომონიშ კოკეფიშ ნანანოღა დო თარი ონიშოლი. ნოღაშ მახორობა 2017 წანაშ მუნაჩემეფით, 84,520 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ადმინისტრაციული თოლწონუათ ნოღაშ ტერიტორია გიშართილი რე ზოხო ნანანოღაშ ტერიტორიათ პროვინციაშ სტატუსით. კინ თე ბორჯის ჰონიარა სქიდჷ გუადალკანალიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციულ ცენტრო.

## ორთაშობური პიჯალეფი
thumb|left|275px|ნოღა სოლომონიშ კოკეფიშ რუკას
ჰონიარა იდვალუაფჷ კოკი გუადალკანალიშ ბჟაეიოლ ნორთიშ ოორუე წყარპიჯის. ნოღაშ ფართობი — 22 კმ². ნოღას კლიმატი სუბეკვატორული, ჩხე დო ლამე რე. ტემპერატურა წანმოწანაშ გოძვენას პრაქტიკულო ვეთირჷ დო აკმადგინანს +25 გრადუსის ცელსიუსით. ჩხე დო ლამე სეზონი ღურთუთაშე პირელშამო იგჷნძორებჷ, მუჟამსჷთ სოლომონიშ არქიპელაგის იპატჷნენსოორუე-ბჟადალიშ მუსონეფი. პირელშე გერგობათუთაშამო სქირე დო რგილი ტაროსეფი რე, ნამუთ გოპიჯაფილი რე ობჟათე-ბჟაეიოლი პასატეფით. ნოლექეფი წანმოწანას მოურს დოხოლაფირო 2250 მმ. ორთაშობური ჩანარეფი უმენტაშო წჷმორინაფილი რე შხირი ტროპიკული ტყალეფით დო სავანეფით. ნოღაშ ფარგანეფს მოურს წყარმალუ მანატიკაუ, ნამუთ სოლომონიშ ზუღას ინმაკათუ.

## ლიტერატურა

კატეგორია:სოლომონიშ კოკეფიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
სუვა

**სუვა** () — ფიჯიშ ნანანოღა, ქიანაშ ეკონომიკური, პოლიტიკური დო კულტურული ცენტრი. სუვაშ მახორობა 2017 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ 93,970 ადამიერს აკმადგინანდჷ, დო თიში აგლომერაციას ოხორანს 185,913 ადამიერი. ნოღა ცენტრალური ოლქიშ რევაშ პროვინციას იდვალუაფუ.

## გეოგრაფია
სუვა — ოკიანეთიშ ობჟათე ნორთიშ უდიდაში ნოღა რე ავსტრალიაშ დო ახალი ზელანდიაშ ფარგანეფს გალე. ქიანაშ თარი ოზუღე ონიშოლი რე.

ნოღა სუვა კოკი ვიტი-ლევუშ ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯის, მორჩილ ჩქონს იდვალუაფუ. ჯვეშო ნოღაშ შანულამი ნორთი ჭყენჭყის უკებუდჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Suva City Council (official website)
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
* სუვაშ მუზეუმები 
* ფიჯიშ ომედიცინე სკოლა  
* ობჟათე რჩქალი ოკიანეშ უნივერსიტეტი  

## სქოლიო

კატეგორია:ფიჯიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
მაჯურო

**მაჯურო** ( ) — მარშალიშ კოკეფიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. მახორობა — 27 797 ადამიერი (2011 წანაშ ეჭარუათ). ნოღა აკოგაფილი რე კინ თე ჯოხოდვალაშ ატოლს, ნამუთ აკმოდირთჷ 64 მორჩილი კოკიშე. მაჯუროს უღუ ონიშოლი, ოვაჭარე განობეფი დო ოერეფოშქაშე აეროპორტი. მახორობა თარო ოხორანს **[[დალაპი|დ]]-[[ულიგა|უ]]-[[დარიტი|დ]]-იშ** რაიონს (ეკოროცხილი რაიონეფი ოორუეშე ობჟათეჸურე იდვალუაფჷნა): ულიგას რე თარი ბიზნეს ცენტრი. თაშნეშე თაქ ივითარებუ ტურიზმი, ქიანას კინ თე ჯოხოდვალა უნივერსიტეტი, სკოლა დო დაჭყაფური ოგურაფე რე. სახენწჷფო დჷნაწესებუეფი დო ოთარობე დგჷმილეფი იდვალუაფჷ დალაპიშ რაიონს, თაქ რე მუსხირენი დიდი მაღაზია. ნოღაშ მახორობაშ თარი ნორთი  დარიტიშ რაიონს ოხორანს, თაქ იდვალუაფუ მაჯუროშ ოშქაშე სკოლეფიშ უმენტაშობა. ბჟადალშე ატოლს იდვალუაფუ ლაურაშ დოხორინელი განობა, სოდე გინმურს დ-უ-დ-იშ თარი მაგისტრალი. ლაურაშ ატოლს იდვალუაფუ მაჯუროშ უმაღალაში ჭურჭული.

## მაჸალე ნოღეფი
*  გუამი, ააშ (1973)
*  კავაი, ნარა, იაპონია
*  ტაიბეი, ჩინეთიშ რესპუბლიკა (1999)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Recent photos of the rural portions of Majuro
* მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას მაჯუროშ ფოტოეფი

კატეგორია:მარშალიშ კოკეფიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
პალიკირი

**პალიკირი** () — ნოღა მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფს, 1989 წანაშე ქიანაშ ნანანოღა რე. თე ტერიტორია შხვადოშხვა სახენწჷფოშ აკოდგინალაუშა მიშმეშჷ, მუჭოთ კოლონია. პალიკირი იდვალუაფუ შტატ პონპეის.

კატეგორია:მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
იარენი

**იარენი** () — ნაურუშ რაიონი დო დე-ფაქტო ნანანოღა. რაიონიშ ფართობი — 1,50 კმ². 2011 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით თე ტერიტორიას 747 ადამიერი ოხორანს. იარენიშ ოორუეშე იდვალუაფჷ ბუადაშ, ბჟაეიოლშე — მენენგიშ, ბჟადალშე — ბოეშ რაიონეფი.

კატეგორია:ნაურუ
კატეგორია:ნაურუშ რაიონეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ნაურუშ ნოღეფი
აპია

**აპია** () — სამოაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა, აპია მიშმურს ტუამასაგაშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა. თიშ აგლომერაციას ოხორანს 37,391 ადამიერი (2016 წანაშ ეჭარუათ).

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:სამოაშ ნოღეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
ფუნაფუტი

**ფუნაფუტი** () — მორჩილი კოკი სახენწჷფო ტუვალუშ ატოლი-ნანანოღა რჩქალ ოკიანეს.

## გეოგრაფია
thumb|175px|left|ფუნაფუტი, ჭითა ინოხვენს ნაძირებუ რე კოკი ფონგაფალე
ფართობი — 2,79 კმ². ატოლი იკათუანს 30 მორჩილი კოკის. თინეფს შქას უდიდაში რე — ფონგაფალე (), თიშ უკული სიდიდათ უდიდაში რე — ფუნაფალა.

ატოლიშ დინოხოლენი ლაგუნას ტე-ნამო ჯოხო, ნამუშ სიგჷნძა დოხოლაფირო 20 კმ. წჷმარინუანს დიხაშ ინწრო ღოზის დიდი ლაგუნა ტე-ნამოშ მუკი-მუკი სიგანათ 20-შე 400 მეტრიშახ.

## მახორობა
2017 წანას ატოლიშ მახორობა აკმადგინანდჷ 6,320 ადამიერს, თენა არძაშე მიარემუდანამი ატოლი რე ქიანას. ატოლიშ ართ-ართ ოფუტეს (ვაიაკუს) იდვალუაფჷ თარობა. მინშა რაგადანა, ნამჷ-და ტუვალუშ ნანანოღა რე — ფონგაფალე ვარ-და ვაიაკუ, მარა ოფიციალურო ქიანაშ ნანანოღა რე ედომუშამი ატოლი ფუნაფუტი. ფონგაფალეშ, ფუნაფალაშ დო ამატუკუშ კოკეფს იროიანი მახორობა ჸუნს. გვალო ატოლს 9 დოხორინელი პუნქტი რე:

### ფონგაფალე
#### ფონგაფალეშ თარი კოკი
* ფაკაიფუ 1007 ადამ.
* სენალა 589 ადამ.
* ალაპი 1024 ადამ.
* ვაიაკუ 516 ადამ.

#### ფონგაფალეშ შხვა კოკეფი
* ლოფეაგაი 399 ადამ.
* ტეონე 540 ადამ.
* ტეკავატოეტოე 343 ადამ.

### ფუნაფალა
* ფუნაფალა 22 ადამ.

### ამატუკუ
* ამატუკუ 52 ადამ.

გვალო 2017 წანაშ ეჭარუათ, თე 9 დოხორინელი პუნქტის მახორობაშ მუდანობა 6,320 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## ეკონომიკა
ფუნაფუტის რე აეროპორტი ეიოფურინალ-დაფურინალი საროტით, ოსუმარე (Vaiaku Langi Hotel), ადმინისტრაციული დგჷმილეფი, ტრადიციული სტილით — პალმაშ ფურცელეფით დო თეხანური — ცემენტით აკოგაფილი ოხორინალი ჸუდეეფი.

## ოქინაფუეფი
ატოლ ფუნაფუტის არძაშე შანულამი ოქინაფუ რე — ტუვალუშ ოხვამე. მაჟირა ოქინაფუ — ამერიკული ფურინჯიშ ნოსქილედეფი, ნამუქჷთ ფუნაფუტის მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის გჷთოლჷნ, მუჟამსჷთ ეიოფურინალ-დაფურინალი საროტი გჷმირინუაფუდჷ ააშ-იშ ოურდუმე-ოჰეერე ნძალეფიშით გილბერტიშ კოკეფიშ ოთხილარო (ასეშო კირიბატიშ კირიბატიშ ნორთი რე). ააშ პრეტენზიას აცხადენდჷ ფუნაფუტიშა 1970-იანი წანეფიშ დალიას მაჸალობაშ ხეკულუაშ ხემოჭარუაშახ.

## სქოლიო

კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ტუვალუშ ნოღეფი
კატეგორია:ტუვალუშ კოკეფი
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ კოკეფი
კატეგორია:ოკიანეთიშ კოკეფი
ნუკუალოფა

**ნუკუალოფა** () — ტონგაშ ომაფეშ ნანანოღა დო ოხვისტე ნოღა. იდვალუაფჷ კოკი ტონგატაპუს. ნოღაშ მახორობა 2016 წანაშო 23,221 ადამიერს აკმადგინანდჷ. თარო ოხორანა ტონგარეფი (96 %). ნოღას იდვალუაფუ ოზუღე ონიშოლი დო აეროპორტი. ნოღაშე გინმუღუნა კოპრა დო ბანანი.

## ორთაშობური პიჯალეფი
ნუკუალოფა იდვალაუფუ ტონგაშ უდიდაში მანჯანიშ კოკი ტონგატაპუს. თე აბანს კლიმატი ტროპიკული ზუღაშ კლიმატი რე. წანაშ გოძვენას ჰეერიშ ტემპერატურა იძანძჷ +20 Cº-შე +26 Cº-შახ. არძაშე უმოსო ჩხე დო ლამე სეზონი იგჷნძორებჷ ქირსეთუთაშე პირელშამო. ატმოსფერული ნოლექეფიშ მუდანობა მოურს დოხოლაფირო 1500 მმ. ორთაშობური ჩანარი უმენტაშო წჷმორინაფილი რე ტროპიკული ტყალეფით, ბართვეფით დო პალმეფით.

## ნოღაშ გოვითარაფაშ ისტორია
მაართა ევროპალი, ნამუქჷთ 1643 წანას კოკი ტონგატაპუს კუჩხი გედგჷნ, ნიდერლანდარი მეზუღე აბელ ტასმანი რდჷ. 1773 დო 1777 წანეფს, ნუკუალოფაშ ტერიტორიას ესურჷ ინგლისარ კაპიტანი ჯეიმზ კუკიქ. დოხოლაფირო XIX ოშწანურაშ შქა ხანშო ტონგაშ კოკეფიშ ბუნეფქ აკიართიანეს მაფაშ ხეშულობაშ გიმე, ნამუშათ 1900 წანას ხექ მიჭარინჷ ხეკულუაშა გოართოიანაფილ ომაფეწკჷმა ომეფაშე პროტექტორატიშ მიშაღალაშ გეშა. 1970 წანას, პროტექტორატიშ გოუქვაფაშ უკული ქიანაქ ზოხორინელ სახენწჷფოთ გჷმიცხადჷ დო ნუკუალოფაქ ტონგაშ ნანანოღაშ სტატუსი მიპალჷ.

## მახორობა, ნინა, რწუმა
ნოღაშ მახორობაშ მუდანობა — 23,221 ადამიერი (2016). ნოღას თრო ოხორანა ტონგარეფი (96 %). ჟირი ოფიციალური ნინა რე — ტონგური ნინა დო ინგლისური ნინა. მორწუმეეფი, უმენტაშო — მორმონეფი რენა.

## კულტურული შანულობა
ტონგაშ ნანანოღაშ თარი ოქინაფუ რე 1867 წანას აკნაგებუ ომაფე დოხორე. ნოღაშ ელმოლს ასქილადირი რე ოკიანეთიშ ჯვეში ცივილიზაციაშ დუდოთხილუე დგჷმილეფიშ აკნაცჷმეფი დო ჯვეში ტონგარი არისტოკრატეფიშ ონთხორუეფი. ნოღას მიარე სქვამი პლაჟეფი რე. ჯოხოგოლაფირი რე ორქიდეაშ მიარე გვარობათ, ნამუეფჷთ ნოღაშ ხურგეფს ჩანსჷნ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნუკუალოფა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## სქოლიო

კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგაშ ნოღეფი
რეჯო-დი-კალაბრია

**რეჯო-დი-კალაბრია** (, ) — ნოღა იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. კინ თე ჯოხოდვალაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ აპენინიშ ჩქონიშ უკიდაში ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, სიცილიაშ ნოღა მესინაშ სააწმარენჯოთ. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 178 769 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

## კლიმატი
რეჯო-დი-კალაბრიას ტიპური სქირონაშქაზუღური კლიმატი რე.

## მაჸალე ნოღეფი
*  ათენი, საბერძნეთი
*  ეგალეო, საბერძნეთი
*  პატრი, საბერძნეთი
*  ჩეზანა-ტორინეზე, იტალია

## თაშნეშე ქოძირით
*იტალიაშ ნოღეფიშ ერკებული მახორობაშ მეჯინათ

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
* ოფიციალური ტურისტული ვებ-ხასჷლა 
* რეჯი-დი-კალაბრია 
* რეჯი-დი-კალაბრიაშ პროვინცია 

## სქოლიო

კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
კატეგორია:კალაბრიაშ ნოღეფი
რჯება

მინი|
**რჯება** — ანდოგანი სიტუაციაშა ორგანიზმიშ სვენერი რეაქციეფიშ სისტემა. რჯებაშ ანალიზიშე გიშმართჷნა რჯებაშ სუბიექტის (ნამუსჷთ გოთანჯილი ორგანიზაცია უღუ), რჯებაშ ობიექტის (ნამუშათ რე მეწურაფილი რჯება), რჯებაშ გორკვიაფილი პროგრამას დო თიშ რსულაფაშ ეფექტურალაშ ფასებაშ მექანიზმის. ორგანიზაციაშ ტიპიშ მეჯინათ გიშმართჷნა რჯებაშ ბიოლოგიურ, ფსიქოლოგიურ დო სოციალურ დონეეფს. 

რჯებაშ მენცარული დოგურაფაქ XIX ოშწანურას დიჭყჷ. დუდმაართაშე გოგურაფაშ ობიექტი რდჷ ჩხოლარეფიშ რჯება, თარო გჷთმოსხუნუნდეს ინდივიდიშ დო ანდოგანიშ ურთიართგაულაშ მექანიზმის. თე მექანიზმის ეთმენწყუნდეს კლასიკური რეფლექტორული თეორიაშ ოსხირშა. თეჯგურა მერინაქ შილებუამო გჷართინუ რჯებაშ ფიზიოლოგიური ოსხირეფიშ დო თიში რეგულაციაშ პრინციპეფიშ დოდგინა. რჯებაშ უმოსი ფართო ბიოლოგიური დოგურაფა მერსხილი რე ეთოლოგია დო თიწკჷმა არხოს გემარენჯი დისციპლინეფიშ — ზოოფსიქოლოგიაშ დო რჯებაშ გენეტიკაშ გოვითარაფაწკჷმა. ეთოლოგეფქ ჸოფურო გოსხუნეს რჯებაშ ჟირი თარი კომპონენტი — მონძალათ მეღებული ელაზჷმაფათ ჸონიერი სტრუქტურეფი დო თიშა გერსხილი რჯებაშ ფუნქციური სქემეფი (გჷმოცადაფაშ ახალი სიტუაციაშოთ ექსტრაპოლაციაშ ნიჭი).

ფსიქოლოგიაშს რჯება ართ-სრთი თარი კატეგორია რე. ბიჰევიორიზმიქ — ფსიქიკაშ დოგურაფა რჯებაშ დოგურაფაშახ ქჷდიჸონჷ. ფსიქოლოგიას უთარაშო გჷთმოსხჷნუნა რჯებაშ მაკორინაფალ წყუს, ღანკიშ დო მოტივიშ პრობლემას. თინეფიშ მუშობურობეფიშ მეჯინათ გინორთელო ისხუნუაფჷ ჩხოლარეფიშ დო ადამიერიშ რჯება. 

## თაშნეშე ქოძირით
* ბიჰევიორიზმი

## ლიტერატურა

* *უზნაძე დ.,* ადამიანის ქცევის ფორმები, შრომები, ტ. 5 თბ., 1967; 
* Миллер Дж., Галантер Е., Прибрам К., Планы и структура поведения, пер. с англ., М., 1965;
* Тинберген Н., Поведение животных, пер. с англ., М., 1969;
* Marler P. R. and Hamilton W. J., Mechanisms of animal behavior, N. Y., 1968; 
* Tembrock G., Grundriss der Verhaltenswissenschaften, Jena, 1968.

კატეგორია:რჯება
კატეგორია:ადამიერიშ რჯება
სისქვამა

[მინი|ადამიერიშ ([ოსურიშ) სისქვამა.]]
**სისქვამა** — ესთეტიკური კატეგორია, ნამუთ შანენს დოგაფილს, ობიექტიშ ასპექტეფიშ ჰარმონიულ მენწყუალას. დჷმაკვირაფალი ობიექტიშოთ გურს ირდუნს ესთეტიკურ გემუანობას. სისქვამა წჷმარინუანს კულტურაშ უშანულამაშ კატეგორიას. თიში აბსოლუტური ხარისხი რე გოსოფურალა. თეწკჷმა ართო, სისქვამა რე ზოგადი დო მიარენერი გაგება, შხირ შვანს ეკლექტიკური.

## თაშნეშე ქოძირით
* ესთეტიკა 
* სისქვამაშ კონკურსი
* გლამური

## რესურსეფი ინტერნეტის

* სისქვამა – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* სისქვამა – ეჭარუა 
* ესთეტიკა – ვ. ბიჩკოვი 

## სქოლიო

კატეგორია:ესთეტიკა
ეთოლოგია

**ეთოლოგია** — ჩხოლარეფიშ რჯებაშ მენცარული დო ობიექტივისტური, თარო ფოკუსირაფილი რე ორთაშობურ პიჯალეფს რჯებაშა დო რჯება ისხუნუაფუ მუჭოთ ევოლუციურო მოძინელი მუშობურა. ბიჰევიორიზმი ხოლო დჷთმიგურუანს ჩხოლარეფიშ რჯებას, მარა უთარაშო ლაბორატორიულ კონტექსტის, ევოლუციურ მერჩქვანელობაშა გიშაკერზაფილი ხვილაფაშ მეჩამაშ უმუშო. ისტორიაშ გოძვენას ჩხოლარეფიშ რჯებას მიარე ორთაშმორაგადე დჷთმიგურუანდჷ. ეთოლოგიაშ ოსხირეფი ჩარლზ დარვინიშ ნახანდეფს დო XIX-XX ოშწანურეფიშ ამერიკალი დო გერმანალი ორნიტოლოგეფიშ ნახანდეფს რე. ეთოლოგიაშ თეხანური დისციპლინაშ გჷმოქიმინუაშ პერიოდო 1930-იანი წანეფი მირჩქინუაფუ ნიდერლანდარი ბიოლოგიშ, ნიკოლას ტინბერგენიშ ნახანდეფით, თაშნეშე ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1973 წანაშ ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფიშ კონრად ლორენციშ დო კარლ ფონ ფრიშიშ ნახანდეფი. ეთოლოგია ლაბორატორიული დო ოველე მენცარობაშ კომბინაცია რე დო მეჭედა რსხუ უღუ შხვა დისციპლინეფწკჷმა, მუჭოთ რე ნეიროანატომია, ეკოლოგია დო ევოლუციური ბიოლოგია. მუჭოთ წესი, ეთოლოგეფი დოინტერესაფილი რე ორჯებე პროცესეფით, ვიდრე ცხოველთა ჯგუფებით დო შხირას ართი სახეშ რჯებაშ დჷთმიგურუანს, მუჭოთ რე აგრესია, კამუფლაჟი დო შხვა.

## ეთოლოგია
ტერმინი **ეთოლოგია** (*Ethology*) მოურს ბერძენული ზიტყვეფშე: *ethos*, ნამუთ „მუშობურას“ შანენს დო *logia*, ნამუთ დოგურაფას შანენს. ტერმინიშ პოპულარიზაცია მერსხილი რე ამერიკალი მირმეკოლოგიშ, უილიამ მორტონ უაილირიშ ჯოხოწკჷმა.
## სქოლიო

კატეგორია:ეთოლოგია
კატეგორია:ზოოლოგიური მენცარობეფი
რომიშ იმპერია

100 px|left|thumb|სახენწჷფო სიმბოლო - არწი
**რომიშ იმპერია** () — გიჭყჷ რომიშ რესპუბლიკაშ უჟინაში ხეშულობაშ ართი პიჯიშ ხეშა ეშაჸოთამაშ შედეგო. მაართა იმპერატორო ოქტავიანე ავგუსტუსი იკოროცხჷ, მარა იმპერიას ოსხირი დიო ხოლო თიში წიმოხონეფქ გუჭყეს. რომიშ რესპუბლიკაშ ნწყუალა ირნერო მეწურაფილი რდჷ, ხემანჭუალა ზოხოიანი პიჯიშ ხეშა ვეშაჸოთამედუკო, მარა გაიუს მარიუსიშით მანჯაფილ ოურდუმე რეფორმაქ თეშ გეშა დასაბაღი პიჯალა გაჭყჷ.

სულაშ დო მარიუსიშ შქას დოჭყაფილი ომენოღალე ლჷმაშ უკული, რომქ ხოლო ანდა ომენოღალე კონფლიქტი გინიღჷ. იულიუს კეისარქ — დიჭყჷ იმპერიაშ გოჭყაფაშ არძა წჷმიპიჯალა. თინა მაართა რდჷ, მისჷთ ხეშა ეშუჸოლჷ უჟინაში ხემანჭუალაქ, მარა თის დიო ხოლო ჸუნდჷ ჭყანიერი ოპოზიცია რესპუბლიკური იდეალეფიშ მათხილე სენატორეფს შქას, თეწკჷმა ართო ჯარალუა მორალურო ვა რდჷ ზათი თინა მეუღებუდუკო, მჭოთ უჟინაშ ხემანჭუობაშ აკა მაჸონაფალი. პროცესიქ გეთუ ბრუტუსიშ დო კასიუსიშ აკორაგადი, ნამუშ შედეგოთ კეისარი სენატის დოჸვილეს. თეშ უმკუჯინალო, კეისარიშ ჯოხოს მიაცჷ უჟინაში ხემანჭუალაშ შანულობაქ, თე ზიტყვა თე შანულობათ ანდა ნინაშა გემშართჷ, სამანგათ გერმანულო kaiser დო რუსულო царь.

კეისარიშ ჸვილუაშ უკული, ჯვ. წ. 44 წანას, რომს ომენოღალეაწორინეფიშ ახალ რეღმაქ გორჩქინდჷ, ნამუქჷთ ჯვ. წ. 27 წანა ოქტავიუსიშ ანტონიუსშა გომორძგუათ გეთჷ. თე ბორჯიშო ოქტავიუსის უკვე ვადასქიდჷ რესპუბლიკური ოპოზიციაქ, ნამუშ შედეგო თიმ წანას სენატიქ თის უჟინაში ხემანჭუალა მეჩჷ.

რესპუბლიკაშ იმპერიათ გჷნოქიმინუაშ ხოლო ართი წჷმიპიჯალა რდჷ რომიშ სახენწჷფოშ გოძინა პუნიკური ლჷმეფიშ, ბალკანეთიშ დო მორჩილი აზიაშ ნორთიშ დოჸუნალაშ შედეგო. დემი სახენწჷფოშ ომართალო რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ნწყუალა ურგებელი რდჷ.

ჯვ. წ. I ოშწანურას, რომიშ იმპერია გოფაჩლი რდჷ ასეიანი პორტუგალიაშ, ესპანეთიშ, იტალიაშ, საბერძნეთიშ, ოორუე მაკედონიაშ, თურქეთიშ, სირიაშ, ისრაელიშ, ტუნისიშ დო ოორუე ალჟირიშ ტერიტორიეფს. რომიშ პოლიტიკური გოლინა — ხოლო უმოსი ტერიტორიეფშა იფაჩუდჷ. თე დოჸუნალობეფს კეისარქ მოუღჷ გალია (თეხანური საფრანგეთი), პონტოშ ომაფე (თურქეთი) დო ბრიტანეთი, ოქტავიანექ — ეგვიპტე. თეშნერო, რომიშ იმპერია ჯვეში წანეფიშეჭარუაშ დალიას იკათუანდჷ ედომუშამი სქირონაშქაზუღაპიჯის დო ბჟადალ ევროპას. თეშ მოხ, რომს დოჸუნდჷ ნთელი რანწკი სახენწჷფოეფი, ნამუშ მაფეფს „რომაალი კათაშ მაჸალეშ დო მორსხუეშ“ ტიტული უღუდეს. თიმბორჯიანი ევროპას, ბჟადალ აზიას დო ოორუე აფრიკას ვა რდჷ ჭყანა, ნამუსჷთ შეულებუდჷ რომაულ ლეგიონეფს ქაწუდირთუკონ.

## ლიტერატურა

* პლუტარქე - პარალელური ბიოგრაფიეფი
* გაიუს სვეტონიუს ტრანკვილუსი — 12 კეისარიშ რინა
* პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი — ანალეფი
* რომიშ იმპერიაშ ისტორია (მინსკი 2000)

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ისტორიული რესურსეფი 
* რომიშ იმპერია
* ჯვეში რომი  
* რომაალეფიშ ისტორია — ირი წანა

კატეგორია:ჯვეში რომი
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
კატეგორია:ჸოფილი იმპერიეფი
ბოდენიშ ტობა

**ბოდენიშ ტობა** () — ტობა წყარმალუ რაინს. იდვალუაფუ ალპეფიშ ოორუეშე დო აკმოდირთჷ სუმი წყაროჩუაშეშე: *Obersee* ("ჟილენი ტობა"), *Untersee* ("შქა ტობა") დო *Seerhein*, ნამუთ წჷმარინუანს რაინიშ მიმარსხუაფალ ყორყელს.

## ლიტერატურა
* Rolf Zimmermann: *A look at Lake Constance.* Stadler Verlagsgesellschaft mbH. Konstanz 2004. ISBN 3-7977-0507-7. (Pictures and texts of the cities around Lake Constance).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Bodensee-Hochwasser 
* Internationale Bodenseekonferenz
* Regio Bodensee Statistics 
* Lake Constance: pictures 
* Photos of Lake Constance
* Bibliography on Water Resources and International Law 
* GrenzRaumSee: A project from the ''Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft'' (Ludwig-Uhland-Department of European Ethnology / Empirical Cultural Science) of the University of Tübingen  
* Lake Constance/Bodensee Lessons learned managing the lake
* Tourist Information Lake Constance 

კატეგორია:გერმანიაშ ტობეფი
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ ტობეფი
ნევშატელიშ ტობა

**ნევშატელიშ ტობა** (; ) — ტობა ბჟადალ შვეიცარიას. ტობაშ დიდი ნორთი დინორე ნევშატელიშ კანტონიშ ტერიტორიას, დოსქილადირი მორჩილი ნოკვათი – ვოშ, ფრიბურიშ დო ბერნიშ კანტონეფიშ ტერიტორიას. ნევშატელიშ ტობა იდვალუაფუ იურიშ გვალეფიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ლაკადას, ზუღაშ დონეშე 429 მ სიმაღალას. სიგჷრძა დოხოლაფირო 40 კმ, სიგანა — 8 კმ-შახ. ფართობი — 218,3 კმ². უდიდაში სიტომბა — 152 მ. ფშალათ მერსხუაფილი რე ბილიშ ტობაწკჷმა, ნამუშით წყარმალუ აარეთ მითმიარსხჷ წყარმალუ რაინს. ედომუშამო დინორე შვეიცარიაშ ტერიტორიას, ნამუშ გეშა მერჩქინელი რე მოჩამილი ქიანაშ უდიდაშ ტობათ. 

ტობას მუსხირენი ნადუ აკათჷ, თინეფს შქას შანულამი რე: ორბი, არნონი დო შხვა. ბჟადალი წყარპიჯეფი გვალათონა დო ახრა რე, ბჟაეიოლი — გიოლაფუ. კონწარ ზოთონჯის იჸინჷ. ტობაშ ოორუე წყარპიჯის აკოგაფილი რე ნოღა ნევშატელი, ობჟათე წყარპიჯიშ გოხოლუას — ნოღა ივერდონი.

## თაშნეშე ქოძირით
* შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული 

## რესურსეფი ინტერნეტის
 

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
თუნიშ ტობა

**თუნიშ ტობა** () — ტობა შვეიცარიას, ბერნიშ კანტონს. ტობა ზუღაშ დონეშე 560 მეტრიშ სიმაღალას იდვალუაფუ. ფართობი — 48.3 კმ². სიგჷრძა — 17.5 კმ, სიგანა — 3.5 კმ, მაქსიმალური სიტომბა — 217 მ. თუნიშ ტობა ინმაკათუ ბრიენციშ ტობას წყარმალუ აარეშ მეშქაშალათ. ტობას ინმაკათუ მუსხირენი წყარმალუ დო მორჩილი მასქურია. ტობას მუსხირენი გვარიშ ჩხომი ხე. ტობაშ ობჟათე წყარპიჯის რკინაშარა რე გოჭყუნაფილი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*
* Lake Thun Tourism Portal
* Hochwasserschutz Thunersee   - თუნიშ ტობაშ წყარიშ რეგულაციაშ სქემა
* Hydrological data for Lake Thun

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ფირვალდშტეტიშ ტობა

**ფირვალდშტეტიშ ტობა** ( ***ლუცერნიშ ტობა***) — ტობა შვეიცარიაშ ცენტრალურ ნორთის, ალპეფიშ კართეს. ტობა დინორე გვალეფოშქაშე ტექტონიკურ ქვიბის, ნამუშ ქვინჯი ჯვეში ჯიშთეფშე რე მოტაბაკელი. ტობა ზუღაშ დონეშე 434 მ სიმაღალას იდვალუაფჷ. ტობაშ ფართობი — 114 კმ². მაქსიმალური სიტომბა — 214 მ. წყარიშ ნტირა — 11.8 კმ³. ტობაშ წყარპიჯიშ დიდი ნორთი კვათირო იმაღალებჷ გვალეფიშჸურე — 1500 მ სიმაღალაშახ. ელმოლშე ტობას გვალეფი ომძღჷ. ტობაშ ლანდშაფტი სქვამი რე. ტობაშ მუკი-მუკი ომძღჷ პილატუსიშ დო რიგიშ გვალეფი. ტობას მეურს წყარმალუ როისი. თაშნეშე ინმაკათუ როისიშ ღანჩოშ მუსხირენი მორჩილი ნადუ. ტობა აკმოდირთჷ ოთხი ღანჩოშე, ნამუეფით ართიანწკჷმა მერსხილი რე ინწრო (1 კილომეტრშახ) საროტეფით.

ზარხულს წყარიშ დონე იძინანს, ნამუთ გოპიჯალაფირი რე გვალეფს ჯიშთეფიშ წირადუათ. წყარი უჯიმოლი რე, ფერო მოცაშფერე. 1601 წანას მოხვალამირ ჭყანიერ დიხაშნწალუაქ ტობას ცუნამი გჷმიჭანჷ, რეღმეფიშ სიმაღალაქ 4 მეტრის მიოჭირინჷ. ტობა სანიშოლი რე. გოვითარაფილი რე ჩხომჭოფუა. ტობას ხე კალმახა. ტობაშ წყარპიჯის მიარე კურორტი რე, თინეფს შქას ლუცერნი (ტურიზმი).

## თაშნეშე ქოძირით
* შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

## სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი