open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტატრეფი

**ტატრეფი** ( ) — გვალაშ მასივეფი კარპატეფს, პოლონეთის დო სლოვაკეთის. მაღალი ტატრეფიშ მაქსიმალური სიმაღალა რე 2655 მ (გერლახოვსკი-შტიტი), დაბალი ტატრეფიში — 2043 მ (გვალა დიუმბიერი). შანულამი კონკეფი: ლომნიცკი-შტიტი (2634 მ), ლადოვი-შტიტი (2627 მ) დო რისი (2503 მ). ტატრეფი უმენტაშო აკოგაფილი რე გრანიტეფით, გრანოდიორიტეფით დო კირქუეფით. რელიეფი ალპური რე. რე ჯვეში გოჸინუაშ შანეფი, კარსტული ფორმეფი. კართეფს 1500 მ-შახ ჩანს ნუზონათ, ესვარილი რე ფიჭვი, სვაჭა, წიფური. 

1900 მ-შახ ჯაღჷრა ორტყაფუ რე, 2250 მ-შახ სუბალპური დო ალპური დოლოეფი. ტატრეფს რე გვალაშ კლიმატური კურორტეფი. გოვითარაფილი რე ალპინიზმი, ტურიზმი, ოგვალე-ოთხილამურე სპორტი. მაღალი ტატრეფიშ გას გინმურს ოგვალე-საბაგირე რზა. რე ერუანული პარკეფი. ტატრეფს გოვითარაფილი რე ალპეფიშ მოგვენი კლიმატი. 

დჷმახასიათაფალი რე ტაროსიშ შხირი თირუა, ტემპერატურაშ შანულამი ძანძუა, ძალამ კაბეტი მუნაფუა დო უმენტაშო თირიშ სახეთ რინელი ატმოსფერული ნოლექეფი. ტატრეფს შხირას გუთმოსხუნჷნა მუჭოთ ქჷნდჷრეფიშ ართამ სისტემას, ნამუთ იკათუანს სორხველ ტატრეფს (მაღალი ტატრეფი) დო დაბალ ტატრეფს.

## ქოძირით თაშნეშე
*პოლონეთიშ ტურიზმი

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:სლოვაკეთიშ ქჷნდჷრეფი 
კატეგორია:პოლონეთიშ ქჷნდჷრეფი
კარპატეფი

**კარპატეფი** (       ) — გვალეფიშ სისტემა ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ ევროპას. იდვალუაფჷ ავსტრიაშ, ჩეხეთიშ, სლოვაკეთიშ, უნგრეთიშ, პოლონეთიშ, უკრაინაშ, რუმინეთიშ დო სერბეთიშ ტერიტორიეფს. გჷნოზინდილი რე დოხოლაფირო 1500 კილომეტრის, სიგანა ოორუე-ბჟადალშე დოხოლაფირო 250 კილომეტრი, ცენტრალურ, არძაშე ინწრო ნორთის — დოხოლაფირო 120 კილომეტრი, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — 430 კილომეტრშახ.

## ლიტერატურა
* Martonne E., Recherches sur l'évolution morphologique des Alpes de Transylvanie. Paris. 1906-1907;
* Voitesti P., Apercu synthetique sur la structure des regions carpathiques. Cluj, 1929;
* Sawicki, L., Die jüngeren Krustenbewegungen in den Karpathen. Wien, 1909;
* Zapletal, K., überblick über die Geologie der tschechoslowakischen Karpathen. Berlin., 1930;
* Pawlowski St., Karpates á l`époque glaciaire. Varsovie, 1938;
* Pax F., Grundzüge der Pflanzenverbreitung in den Karpathen, Leipzig., 1898-1908;
* Behemann W., die landschaften rumäniens. Berlin., 1919;
* Machatschek F., Landeskunde der Sudeten und Westkarpatenländer. Stuttgart 1927;
* Анучин В. А., Спиридонов А. И., Закарпатская область, М., 1947;
* Арманд Д. Л., Румыния, М. — Л., 1946;
* Власова Т. В., Венгрия, М., 1948; 
* Геренчук К. I., Койнов М. М., Цись П. М., Природно-географiчний подiл Львiвського та Подiльського економiчних районiв, Львiв, 1964;
* Ленцевич С., Физическая география Польши, пер. с польск., М., 1959;
* Печи М., Шарфалви Б., Венгрия, пер. с венг., М., 1962;
* Природа Украïнських Карпат, Львiв, 1968; 
* Физико-географическое районирование Украинской ССР, К., 1968; 
* Bulla В., Magyarország természéti földrajza, Bdpst, 1964;
* Kondracki J., Geografia fizyczna Polski, 2 wyd., Warsz., 1967; 
* Mihăilescu V., Carpaţii Sud-Estici de pe teritoriul R. P. Romîne, Buc., 1963.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* www.carpati.org 
* კარპატეფიშ ფოტოსურათეფი  

## სქოლიო




კატეგორია:კარპატეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:ჩეხეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:სლოვაკეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:უნგრეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:რუმინეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:სერბეთიშ ქჷნდჷრეფი
კატეგორია:ფიზიოგრაფიული პროვინციეფი
ჯონ სტიუარტ მილი

**ჯონ სტიუარტ მილი** (ინგლ. John Stuart Mill; დ. 20 მესი, 1806, პენტონვილი, მიდლსექსი, ინგლისი — ღ. 7 მესი, 1873, ავინიონი, ვოკლუზი, საფრანგეთი) — ინგლისარი ფილოსოფოსი, ეკონომისტი დო პოლიტიკოსი.

ჯონ სტიუარტ მილიქ მიშეღჷ დიდი თია სოციალური თეორიაშ, პოლიტიკური ფილოსოფიაშ დო პოლიტიკური ეკონომიკაშ რკვიებაშა. მილი მერჩქინელი რე კლასიკური ლიბერალიზმიშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალო დო XIX ოშწანურაშ ართ-ართ შანულამ დო გოლინიან ფილოსოფოსო.  

ჯონ სტიუარტ მილი რდჷ ორდოიანი პროპონენტი უტილიტარიზმიშ - თეორიაშ, ნამუშ დუმარსხუაფალო ჯერემი ბენტამი რე მერჩქინელი.

სტიუარტ მილიქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია მენცარული მეთოდოლოგიაშ რკვიებაშა, ჸათე ოკითხურს მილიშ რკვიებეფი გერსხილი რე უილიამ უეველიშ, ჯონ ჰერშელიშ, ოგიუსტ კონტიშ დო ალექსანდრ ბენიშ იდეეფს.

ჯონ სტიუარტ მილი 1865-1868 წანეფს ოკათუდჷ გოართოიანაფილი ომაფეშ პარლამენტის. რდჷ ლიბერალური პარტიაშ მაკათური დო ოსურეფიშ ნებეფიშ აქტივისტი. 1865-1868 წანეფს უკინებუდჷ სენტ-ენდრიუშ უნივერსიტეტიშ რექტორიშ პოსტი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ჯონ სტიუარტ მილი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ჯონ სტიუარტ მილი ფილოსოფიაშ ინტერნეტ-ენციკლოპედიას
* ჯონ სტიუარტ მილი Utilitarianism.net-ის
* ჯონ სტიუარტ მილიშ ნაჭარეფი Standard Ebooks-ის
* გიშნაგორა ნახანდეფი LibriVox-ის
* 
* ჯონ სტიუარტ მილი  on Google Scholar
* 

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფილოსოფოსეფი
კატეგორია:ინგლისარი ეკონომისტეფი
კატეგორია:ინგლისარი პოლიტიკოსეფი
ეზოპე

**ეზოპე** (ბერძ. Αἴσωπος, დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 620 — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 564, დელფო, საბერძნეთი) — ბერძენი ფაბულისტი, ჭარუ დო იანგეეფიშ ავტორი.

ეზოპეშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი. არისტოტელეშ მეჯინათ ეზოპე დაბადებე ბერძენულ კოლონია მესემბრიას. გვიანი პერიოდიშ რომიშ იმპერიაშ ავტორეფიშ მეჯინათ ეზოპე დაბადებე ფრიგიას. მასუმა ოშწანურაშ პოეტი კალიმაქე ეზოპეს სარდისარს უძახუდჷ დო უმოს უკულიანი პერიოდიშ ავტორი მაქსიმუს ტვიროსალი - ლიდიარს.

არსებენს ვერსია ნამდა ეზოპე ჸოფე ჭკორი სამოსის. პლუტარქე ჭარუნს ნამდა ეზოპეს დელფოშა მიდურთუმუ, მუჭოთ ლიდიაშ მაფა კრეზიშ დიპლომატიური მისიაშ მაკათურს. ჸათაქ ეზოპე დუჸვილუნა (კირდეშე გეგთუოთამუნა).

კანკალე მარკვიალს ეზოპე ლეგენდარულ დო ფიქტიურ ადამიერო მიოჩქჷ.

ეზოპეშ ნაჭარეფიშე მუთუნს ვამუჭირინუაფჷ თეხანური ბორჯიშა. ეზოპეს მითმიოჭარანა, შხვადოშხვა ვერსიათ, დოხოლაფირო 200-შე 600 იანგეეს. ჸათე იანგეეფს თარი პერსონაჟეფი ჩხოლარეფი რენა.

ეზოპე მერჩქინელი რე იანგეეშ ჟანრიშ დუმარსხუაფალო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ეზოპე ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ეზოპეშ ნაჭარეფი Standard Ebooks-ის
* ეზოპეშ ნაჭარეფი პროექტი გუტენბერგის
* ეზოპეშ ნაჭარეფი LibriVox-ის
* ეზოპეშ იანგეეფი  Curlie-ის
* ეზოპეშ იანგეეფი Open Library-ის

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი ფაბულისტეფი
კატეგორია:ბერძენი ჭარუეფი
კატეგორია:იანგეეფიშ ავტორეფი
დიოგენე

**დიოგენე** (ბერძნ. Διογένης, თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ: **დიოგენე ცინიკოსი**, ბერძნ. Διογένης ὁ Κυνικός, ვარდა **დიოგენე სინოპარი**, დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 412, სინოპი, პაფლაგონია — ღ. ჯვ. წ. 323, კორინთი, საბერძნეთი) — ბერძენი ფილოსოფოსი, კინიკური სკოლაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.

დიოგენეშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი. დიოგენე დაბადებე იონიარეფიშ კოლონია სინოპის. ახალობას დიოგენეს სინოპიშე ათენიშა უნტებუ. ჸათაქ თინა ღვინიშ ბურწემს ცხოვრენდჷ, ასკეტიზმის ქადაგენდჷ,  აკრიტიკენდჷ დო გაციგანუდჷ თიხანური პერიოდიშ ათენიშ ცხოვრებაშ წესის. რდჷ პლატონიშ დო ალექსანდრე მაკედონარიშ კრიტიკოსი. დიოგენეს დუდი მოსოფელიშ მენოღალეთ მიოჩქუდჷ.

დიოგენე, სანთელით ხეს, დღაშით გილეშჷ დო იძახუდჷ ადამიერს ბგორუნქია.

ართ-ართი ვერსიათ დიოგენე კორსანტეფს უჭოფუნა და ჭკორო გეგმუჩამუნა. ეკონია ბორჯის თინა კორინთის ნოცხოვრებუე, სოდეთ ჯვ.წ. 323 წანას დოღურე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დიოგენე სინოპარი
* დიოგენე ცინიკოსი
* დიოგენე ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* დიოგენე ფილოსოფიაშ ინტერნეტ-ენციკლოპედიას

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი
დევიდ ჰიუმი

**დევიდ ჰიუმი** (ინგლ. David Hume, დ. 7 მესი [ჯვ.სტ. 26 პირელი], 1711, ედინბურგი, შოტლანდია — ღ. 25 მარაშინათუთა, 1776, ედინბურგი, შოტლანდია) — შოტლანდიარი ფილოსოფოსი, ისტორიკოსი, ეკონომისტი, ბიბლიოთეკარი დო ესეისტი. თიში მონძღვარუაქ დიდი გოლინა იღვენუ ემპირიზმიშა, სკეპტიციზმიშა დო ნატურალიზმიშა.

დევიდ ჰიუმიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე *"ტრაქტატეფი ადამიერიშ ორთაშ გეშა"*, ნამუქჷთ 1739-1740 წანეფს გიშართჷ დო ნამუთ ითვალუ ართ-ართ გოლინიან ნაწარმებო ფილოსოფიაშ ისტორიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* დევიდ ჰიუმი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* დევიდ ჰიუმი ფილოსოფიაშ ინტერნეტ ენციკლოპედიას
* 
* დევიდ ჰიუმიშ ნახანდეფი Online Books Page-ის
* დევიდ ჰიუმიშ ნახანდეფი LibriVox-ის 
* დევიდ ჰიუმიშ ნაჭარეფიშ კოლექცია
* დევიდ ჰიუმიშ ნახანდეფიშ ერკებული
* დევიდ ჰიუმიშ ჯარალუა

კატეგორია:შოტლანდიარეფი
კატეგორია:შოტლანდიარი ფილოსოფოსეფი
თომას ჰობსი

**თომას ჰობსი** (ინგლ. Thomas Hobbes; დ. 5 პირელი, 1588, უესტპორტი, უილტშირი, ინგლისიშ ომაფე — ღ. 4 ქირსეთუთა, 1679, დერბიშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ფილოსოფოსი, თეხანური პოლიტიკური ფილოსოფიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.

თომას ჰობსიშ არძაშე უმოსო შანულამი დო გოლინიანი ნახანდი რე *"ლევიათანი"*, ნამუქჷთ 1642–1651  წანეფს იჭარჷ დო გიშართჷ 1651 წანას. ჸათე ნახანდის ავტორი ირკვიენს დო ეთმოჭარუნს ჯარალუაშ დო ლეგიტიმური თარობაშ სტრუქტურას. ლევიათანი ითვალუ სოციალური კონტრაქტიშ თეორიაშ ართ-ართ ორდოიან მაგალითო.

პოლიტიკური ფილოსოფიაშ გარდა თომას ჰობსი მოღალენდჷ შხვადოშხვა დარგეფს: ისტორიას, იურისპრუდენციას, თეოლოგიას, ეთიკას დო გეომეტრიას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* თომას ჰობსი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* თომას ჰობსი ფილოსოფიაშ სტენფორდიშ ენციკლოპედიას
* თომას ჰობსიშ კუნტა ბიოგრაფია
* თომას ჰობსი The Philosophy pages-ის
* თომას ჰობსი BBC-იშ პროგრამა In Our Time-ის
* თომას ჰობსიშ ნახანდეფი პროექტი გუტენბერგის
* ჰობსიშ მორალური დო პოლიტიკური ფილოსოფია
* ჰობსი: მეთოდოლოგია ფილოსოფიაშ ინტერნეტ ენციკლოპედიას
* თომას ჰობსიშ ნახანდეფიშ ერკებული

კატეგორია:ინგლისარეფი
კატეგორია:ინგლისარი ფილოსოფოსეფი
იჟი

**იჟი** (რუს. Иж, უდმ. Оӵ, თათარ. Иж) — წყარმალუ უდმურტეთის დო თათარეთის, რუსეთიშ ფედერაციას, კამაშ მარძგვანი ნადუ.

იჟი იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ დიდი იჟიშ დო ჭიჭე იჟიშ აკოართაფათ, ოფუტე მალიე ოშვორციშ გოხოლუას, უდმურტეთის. წყარმალუ გიშმურს უდმურტეთიშ დო თათარეთიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ ნიჟნეკამსკიშ რეზერვუარს, ნამუთ იდვალუაფჷ წყარმალუ კამას. იჟიშ სიგინძა რე 259 კმ., ღანჩოშ ფართობი 8,510 კმ². უდიდაშ ნადუეფი რე, მარძგვანი: ბობინკა, აგრიზკა, პოსტოლკა, ლიუკი, პიროგოვკა, კვარჩხანი: კირიკმასი, პოზიმი, ვაჟოიკა.

წყარმალუ იჟის იდვალუაფჷ ნოღეფი: იჟევსკი დო აგრიზი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ იჟი  (რუსულო)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უდმურტეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:თათარეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კამაშ ნადუეფი
ვიშერა

**ვიშერა** (რუს. Вишера) წყარმალუ რუსეთიშ პერმიშ აკანს, კამაშ კვარჩხანი ნადუ.

ვიშერა იჭყაფჷ პერმიშ აკანიშ ოორუე-ბჟაეიოლს, კომიშ რესპუბლიკაშ დო სვერდლოვსკიშ ოლქიშ ხურგიშ გოხოლუას. წყარმალუ მეურს ურალიშ გვალეფიშ ბჟადალს, გიშმურს ინწრო ლეხერს დო ინაკათუ კამას.

ვიშერაშ სიგინძა რე 415 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 31,200 კვ.კმ. ვიშერაშ ღანჩოს იდვალუაფჷ ალმასიშ საბადოეფი.

წყარმალუ გჷმათუთა-გერგობათუთაშე პირელიშახ გოჸინილი რე.

## თარი ნადუეფი
* კვარჩხანი: ნიოლსი, მოივა, ველსი, ულსი, აკჩიმი, იაზვა, ვიჟაიხა
* მარძგვანი: ლიპია, იელმა, ბოლშაია ვაია, პისანკა, გოვორუხა, კოლვა

## ეტიმოლოგია
ვიშერას კომიშ კათა *ვისერ*-ს უძახჷ. ჸათე ელემენტის იკათუანს ურალიშ შხვა წყარმალუეფიშ ჯოხოდვალეფი ხოლო. ლინგვისტი ალექსანდრე მატვეევიშ აზრით *ვიშერა* შილებე შანენდას ოორუე წყარმალუს ვარდა შქასერიშ წყარმალუს.

## გალერეა

Vishera.jpg|
р. Вишера (Пермский край) 2.JPG|
Камень Полюд и Вишера.jpg|
Ветлан, река Вишера, Пермский край.jpg|


## რესურსეფი ინტერნეტის
* Вишера, река, левобережный приток р. Кама  (რუსულო)
* Вишера (река в Пермской обл.) (რუსულო)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:პერმიშ აკანიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კამაშ ნადუეფი
მიხეილ სალტიკოვ-შჩედრინი

**მიხეილ ევგრაფიშ სქი სალტიკოვ-შჩედრინი** (რუს. Михаи́л Евгра́фович Салтыко́в-Щедри́н, თახმი გვარი: **სალტიკოვი**, ფსევდონიმი: **შჩედრინი**, დ. 27 ღურთუთა [ჯვ.სტ. 15 ღურთუთა], 1826, ოფუტე სპას-უგოლი, კალიაზინიშ უეზდი, ტვერიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 10 მესი [ჯვ.სტ. 28 პირელი], სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი ჭარუ დო სატირიკოსი. შინელი რე რომანეფით: *"ართი ნოღაშ ისტორია"* დო *"პატონი გალოვლიოვეფი"*.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მიხეილ სალტიკოვ-შჩედრინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* 
* სალტიკოვ-შჩედრინიშ ნაჭარეფი  LibriVox-ის
* მიხეილ სალტიკოვ-შჩედრინიშ სასაფლა

კატეგორია:რუსეფი
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
კატეგორია:რუსი სატირიკოსი ჭარუეფი
ეპიკურე

**ეპიკურე** (ბერ. Ἐπίκουρος, დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 341, სამოსი, საბერძნეთი — ღ. დოხოლაფირო  ჯვ. წ. 270, ათენი, საბერძნეთი) — ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსი, ეპიკურეიზმიშ დუმარსხუაფალი.

ეპიკურე დაბადებე სამოსის. ბაღანობას ჯგირი ფილოსოფიური გონათაფა მეუღებუ. უკულიან პერიოდის, ათენს დურსხუაფჷ მუში ფილოსოფიური სკოლა.

ეპიკურე რე ავტორი დოხოლაფირო 300 ნახანდიშ, ნამუეფიშ დიდი უმეტაშობა დინაფილი რე დო ასეიან ბორჯიშა ვამუჭირინუაფჷ.

ეპიკურეშ აზრით ფილოსოფიაშ ღანკი რე ბედინერი რინაშ მეჭირინაფა, რინაშ ნამუთ იხასიათებუ *"[[ათარაქსია]]"*-თ დო *"[[აპონია]]"*-თ. ეპიკურეშ აზრით ღურათ ითებუ ადამიერიშ რსხული დო შური დო ადამიერეფს თიშა ოკო ვაშქურუდან. ეპიკურეს ჯერდჷ ნამდა ღორონთეფი არსებენა მარა თინეფი ვერიებუნა ადამიერეფიშ ცხოვრებას. ეპიკურე ოგურუანდჷ ნამდა ადამიერეფქ ოკო იცხოვრან ეთიკურო, იშგურშენ ვარ გლახა ცხოვრებაშ გეშა თინეფს ღორონთი დასაჯენსინჷ, ხვალე თიშენ ნამდა გლახათ ცხოვრებას უკულ მაჸუნუ ნარღი დო ჸათაშ ცხოვრებათ *"ათარაქსია"*-შა ვემიჭირინე.

ეპიკურე რდჷ ემპირიზმიშ პროპონენტი. ეპიკურეშ ფილოსოფიური იდეეფიშა დიდი გოლინა იღვენუ დემოკრიტექ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ეპიკურე ენციკლოპედია ბრიტანიკას
* ეპიკურე სტენფორდიშ ფილოსოფიაშ ენციკლოპედიას
* ეპიკურე ფილოსოფიაშ ინტერნეტ ენციკლოპედიას
* ეპიკურეშ ნახანდეფი LibriVox-ის
* ეპიკურეშ მაჸალეეფიშ ჯარალუა

კატეგორია:ბერძენეფი
კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი
ჩუსოვაია

**ჩუსოვაია** (რუს. Чусова́я) — წყარმალუ რუსეთიშ ფედერაციაშ პერმიშ აკანს, სვერდლოვსკიშ ოლქის დო ჩელიაბინსკიშ ოლქის, კამაშ კვარჩხანი ნადუ. ჩუსოვაია იჭყაფჷ ურალიშ გვალეფიშ ბჟაეიოლ კართეს, ჟირი ოდუდეშ: პოლუდენნაია ჩუსოვაიაშ დო ზაპადანაია (ბჟადალი) ჩუსოვაიაშ აკოართაფათ.

პოლუდენნაია ჩუსოვაია იჭყაფჷ ჭყენჭყამ არდგილეფს, ჩელიაბინსკიშ ოლქიშ ოორუეშე. ჸათავრეშე თინა მეურს დოხოლაფირო 45 კილომეტრის დო აკათუ ბჟადალი ჩუსოვაიას, ნამუსჷთ ოდუდე უღჷ უფალეიშ ქჷნდჷრს.

ჩუსოვაიას უღჷ ბრელი ნადუ. უდიდაშ ნადუეფი რე, მარძგვანი: ბოლშოი შიშინი, სულიომი, მეჟევაია უტკა, სერებრიანკა, კოივა, უსვა, კვარჩხანი: უტკა, კუმიში, ლისვა, სილვა. 

ჩუსოვაიაშ სიგინძა რე 592 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 23,000 კვ.კმ. ჩუსოვაიაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: პერვოურალსკი დო ჩუსოვოი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ჩუსოვაია სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას (რუსულო)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კამაშ ნადუეფი
ვიატკა (წყარმალუ)

**ვიატკა** (რუს. Вя́тка, თათარ. Нократ, მარ. Виче, უდმ. Ватка) — წყარმალუ რუსეთიშ ფედერაციას; უდმურტეთის, კიროვიშ ოლქის დო თათარეთის.

ვიატკა იჭყაფჷ იარსკიშ რაიონს, ოორუე უდმურტეთის. გიშმურს უდმურტეთიშ, კიროვიშ ოლქიშ დო თათარეთიშ ტერიტორიეფს, ინაკათუ წყარმალუ კამას. ვიატკა იჸინუ გერგობათუთაშე პირელიშახ. უდიდაშ ნადუეფი რე: ბელაია, კობრა, ლეტკა, ბელაია ხოლუნიცა, ჩეფცა, ბისტრიცა, ველიკაია, მოლომა, შოშმა დო შხვეფი. ვიატკაშ სიგინძა რე 1,314 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 129,000 კმ².

ვიატკაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: კიროვი, კოტელნიჩი, სოვეტსკი, ვიატსკიე პოლიანი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ვიატკა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას (რუსულო)
* წყარმალუ ვიატკა  რუსეთიშ წყარმალუეფიშ სახენწჷფო რეგისტრატურას (რუსულო)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:კამაშ ნადუეფი
სურა (წყარმალუ)

**სურა** (რუს. Сура́, ჩუვ. Сăр) — წყარმალუ რუსეთის, ვოლგაშ მარძგვანი ნადუ. სურაშ სიგინძა 841 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 67,500 კვ.კმ.

სურა იჭყაფჷ ოფუტე სურსკიე ვერშინის, ულიანოვსკიშ ოლქის, ზუღაშ დონეშე 60 მეტრაშ სიმაღალას. წყარმალუ გიშმურს ულიანოვსკიშ ოლქიშ, ნიჟნი-ნოვგოროდიშ ოლქიშ, პენზაშ ოლქიშ, მორდვეთიშ დო ჩუვაშეთიშ ტერიტორიეფს.

უდიდაშ ნადუეფი რე, მარძგვანი: ინზა, ბარიში, ბეზდნა, კვარჩხანი: კადადა, უზა, ალატირი, პიანა.

სურაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: პენზა, ალატირი, შუმერლია დო იადრინი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ სურა რუსეთიშ წყარმალუეფიშ სახენწჷფო რეგისტრატურას (რუსულო)

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვოლგაშ ნადუეფი
სუხა-ბესკიძკა

**სუხა-ბესკიძკა** ()  —  ნოღა პოლონეთის, მიშმურს მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ სუხაშ პოვიატიშ აკოდგინალუაშა. ონოღე გმინაშ სტატუსი უღუ. ფართობი — 27,46 კმ². მახორობა — 9088 ადამიერი (2019).

## ჩინებული კათა
* ალექსანდრე ბრანიცკი (1821—1877) — პოლონარი მეშარე, ენტომილოგი, ბოტანიკოსი, კოლექციონერი, მეცენატი. შაყარჷ ხელუანობაშ, წინგეფიშ ბიბლიოთეკა დო ხენაჭარეფიშ დინდარი კოლექცია.
* ბილი უაილდერი (1906—2002) — 1906 წანაშ 22 მანგის სუხას დებადჷ მოსოფელს ჩინებული რეჟისორი დო სცენარისტი, ნამუქჷთ 50 წანაშ გოძვენას 60-შე უმოს ფილმს ოკათუდჷ დო ამერიკული კინოაკადემიაშ შკვითი ჯილდო დეინალჷ, თინეფშე 6 ოსკარი (1946, 1951, 1961) დო 1  — ირვინგ ჯ. ტელბარგიშ ოშვენე პრიზი — „ კინოხელუანობაშა უმაღალაში ხარისხიშ ართამი ხელუანური თიაშ მიშაღალაშ გეშა” (1988).

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ნოღეფი
ოკა

**ოკა** (რუს. Ока́) — წყარმალუ ცენტრალურ რუსეთის, ვოლგაშ უდიდაში მარძგვანი ნადუ. ოკა იჭყაფჷ ორიოლიშ ოლქიშ ტერიტორიას, ზუღაშ დონეშე 226 მეტრაშ სიმაღალას დო გიშმურს ტულაშ, კალუგაშ, მოსკოვიშ, რიაზანიშ, ვლადიმირიშ დო ნიჟნი ნოვგოროდიშ ოლქეფს. ოკაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ორიოლი, კალუგა, სერპუხოვი, კოლომნა, რიაზანი, მურომი, ძერჟინსკი დო ნიჟნი ნოვგოროდი. ოკაშ ართ-ართ ნადუს, მოსკოვს იდვალუაფჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ ნანანოღა მოსკოვი.

წყარმალუ ოკაშ სიგინძა რე 1,500 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 245,000 კვ.კმ.

## უდიდაშ ნადუეფი
* მარძგვანი: ზუშა, უპა, ბესპუტა, ოსიოტრი, ვოჟა, პრონია, პარა, მოკშა, ტიოშა, კიშმა
* კვარჩხანი: ჟიზდრა, უგრა, პროტვა, ნარა, ლოპასნია, მოსკოვი, პრა, გუსი, უშნა, კლიაზმა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვოლგაშ ნადუეფი
ნოვი-ტარგი

**ნოვი-ტარგი** () — ნოღა ობჟათე პოლონეთის, მალოპოლსკიშ სავოევოდეს. იდვალუაფუ კარპატეფს, ქვიბილს, წყარმალუ დუნაეციშ წყარპიჯის. ონოღე გმინაშ სტატუსი უღჷ. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 33 293 ადამიერი. ნოღაშ სტატუსი უღჷ 1346 წანაშ 22 მანგიშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
*
კატეგორია:მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ნოღეფი
ბისტრა-პოდჰალანსკა

**ბისტრა-პოდჰალანსკა** (; 2015 წანაშახ *ბისტრა*) – ოფუტე პოლონეთიშ ობჟათეშე, მალოპოლსკიშ სავოევოდეს, სუხაშ პოვიატის, ბისტრა-სიძინაშ გმინას.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბისტრა-სიძინაშ გმინაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:პოლონეთიშ ოფუტეეფი
კატეგორია:სუხაშ პოვიატიშ ოფუტეეფი
რაბკა-ზდრუი

**რაბკა-ზდრუი** () — ნოღა პოლონეთის, მიშმურს მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ნოვოტარგიშ პოვიატიშ აკოდგინალუაშა. უღჷ ონოღე-ოფუტე გმინაშ სტატუსი. ნოღაშ ფართობი — 36,59 კმ². მახორობა — 12 286 ადამიერი (2021).

## ისტორია
XIX ოშწანურაშ ბოლოშე ოფუტე რაბკა-ზდრუი ჩინებული რდჷ ბაღანეფიშ კურორტით. ნოღაშ სტატუსი მიღჷ 1953 წანას. 1996 წანას რღიმინიშ ორდენიშ ოერეფოშქაშე სხუნუქ ნოღას გინოჩჷ წოდება „თინჩალაშ ბაღანეფიშ ნოღა” — თე ფრაზაქ პოლონურ ნინაშა ნოღაშ შილას გიაძინჷ.

## ოქინაფუეფი
* ვუადისუავ ორკანიშ ჯოხოდვალაშ მუზეუმი;
* რღიმინიშ ორდენიშ მუზეუმი ლუნა-პარკ „რაბკალენდიშ” ტერიტორიას.

## ჩინებული კათა
* იან შალი (1899—1942) — პოლონარი ავიაკონსტრუქტორი, გჷმმაგონაფალი, მეწარმე, კოსმოგონიაშ გეშა წინგეფიშ ავტორი.

## გალერეა

Rabka park.jpg|პარკი რაბკა-ზდრუის
Saint_Nick_in_Rabka.jpg|წიმ. ნიკოლასიშ ნაწახნაკა, რაბკაშ წიმინდე მაფორუ
Rabka wooden house 2.jpg|ისტორიული ჯაშ ჸუდე


## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ნოღეფი
კატეგორია:პოლონეთიშ კურორტეფი
კოსტრომა (წყარმალუ)

**კოსტრომა** (რუს. Кострома́) — წყარმალუ რუსეთიშ ევროპული ნორთის. კოსტრომა იჭყაფჷ გალიჩიშ კორტოხის, ოფუტე კნიაჟევოს, კოსტრომაშ ოლქიშ ჩუხლომაშ რაიონს. წყარმალუ გიშმურს კოსტრომაშ დო იაროსლავლიშ ოლქეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ გორკიშ რეზერვუარს, ნამუთ ვოლგას იდვალუაფჷ. ვოლგაშ დო კოსტრომაშ აკოართაფას იდვალუაფჷ ნოღა კოსტრომა.  

კოსტრომაშ სიგინძა 354 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 16,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფიე: 
* კვარჩხანი: ვოჩა, მეზენდა, ვიოკსა, ტიობზა, შაჩა 
* მარძგვანი: შუგომა, სვეტიცა, სელმა, მონზა, ობნორა.

წყარმალუ გერგობათუთაშე პირელიშახ გოჸინილი რე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ კოსტრომა რუსეთიშ წყარმალუეფიშ სახენწჷფო რეგისტრატურას
* წყარმალუ კოსტრომა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვოლგაშ ნადუეფი
ვეტლუგა (წყარმალუ)

**ვეტლუგა** (რუს. Ветлуга, მარი. Вӱтла) — წყარმალუ რუსეთიშ ფედერაციაშ კიროვიშ ოლქიშ, კოსტრომაშ ოლქიშ, ნიჟნი-ნოვგოროდიშ ოლქიშ დო რესპუბლიკა მარი-ელიშ ტერიტორიეფს, ვოლგაშ კვარჩხანი ნადუ.

წყარმალუშ სიგინძა 889 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 39,400 კმ². უდიდაშ ნადუეფი რე: ნეია, ბოლშაია კაკშა, უსტა, იურონგა, ვოხმა, ლიუნდა. წყარმალუ ვეტლუგაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღა ვეტლუგა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ვეტლუგა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვოლგაშ ნადუეფი
სამარა (ვოლგა)

**სამარა** (რუს. Сама́ра) — წყარმალუ რუსეთის, ვოლგაშ კვარჩხანი ნადუ. სამარა იჭყაფჷ ობშჩი-სირტიშ კორტოხის, გიშმურს ორენბურგიშ დო სამარაშ ილქეფს დო ინაკათუ სარატოვიშ რეზერვუარს. ვოლგაშ დო სამარაშ აკოართაფაშ აბანს იდვალუაფჷ ნოღა სამარა.

წყარმალუშ სიგინძა 594 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 46 500 კვ.კმ.

უდიდაში ნადუეფი რე:
* კვარჩხანი: ჩიორნაია, როსტოში, ბეზიმიანკი, მოიკა, ბუზულუკი, სოროკა, სოროჩკა, გლინი, მანიაჟკა, ვეტლიანკა, ლებიაჟკა
* მარძგვანი: ბოლშოი კინელი, კოლტუბანკი, ბოროვკა, ტოკი, ელშანკა, მახოვკა, მალი ურანი, ბოლშოი ურანი, კრასნაია, კრესტოვკა, სოლდატკა, კაზაჩკა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ სამარა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას
* წყარმალუ სამარა  დიდ რუსულ ენციკლოპედიას

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვოლგაშ ნადუეფი
მოლოგა (წყარმალუ)

**მოლოგა** (რუს. Моло́га) — წყარმალუ რუსეთიშ ფედერაციაშ ტვერიშ, ნოვგოროდიშ დო ვოლოგდაშ ოლქეფს, ვოლგაშ კვარჩხანი ნადუ.

მოლოგა იჭყაფჷ ბჟაეიოლ ვალდაიშ კორტოხის დო ინაკათუ რიბინსკიშ რეზერვუარს, ნამუთ ვოლგას იდვალუაფჷ.

მოლოგაშ სიგინძა 456 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 29,700 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფიე: ოსენი (მარძგვანი), ვოლჩინა (კვარჩხანი), კობოჟა (კვარჩხანი), ჩაგოდოშჩა (კვარჩხანი) დო სიტი (მარძგვანი).

წყარმალუ გჷმათუთაშე მესიშახ გოჸინილი რე.

მოლოგაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბეჟეცკი, პესტოვო დო უსტიუჟნა.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ მოლოგა სხუნუეფიშ დიდ ენციკლოპედიას
* წყარმალუ მოლოგა  რუსეთიშ წყარმალუეფიშ სახენწჷფო რეგისტრატურას

კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვოლგაშ ნადუეფი
ლეხი (წყარმალუ)

**ლეხი** (გერმ. Lech) — წყარმალუ ავსტრიას დო გერმანიას, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ.

ლეხი იჭყაფჷ ფორმარინსიშ ტობაშე, ავსტრიაშ ალპეფს, ზუღაშ დონეშე 1,870 მეტრაშ სიმაღალას, ავსტრიაშ ფედერალური დიხაშ ფორარლბერგიშ ტერიტორიას.

წყარმალუ ლეხიშ სიგინძა რე 255.3 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 3,919 კმ². ლეხიშ წყარპიჯეფს იდვალუაფჷ ნოღეფი: ფიუსენი, შონგაუ,  ლანდსბერგ-ამ-ლეხი, აუგსბურგი დო რაინი.

## გალერეა

File:Lech Augsburg.jpg
File:Lech-between-landsberg-kaufering.JPG
File:Tussen Weissenbach en Forchach, de Lech foto7 2014-07-25 13.33.jpg
File:Tussen Elmen en Stanzach, der Lech foto6 2014-07-25 14.34.jpg
File:Blick auf Lech und Apfeldorf.jpg
File:Lech River.jpg


## ქოძირით თაშნეშე
* ავსტრიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* გერმანიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* The Lech in Füssen
* Hochwassernachrichtendienst Bayern Alle möglichen Daten über die bayerischen Flüsse: aktuelle Pegelstände, langjährige Abflussdaten, Einzugsgebiet, etc.
* Life-Naturschutzprojekt Tiroler Lech
* Lebensraum Lechtal
* Bericht über eine Kajaktour

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
Toyota

, უმოსო ჩინებული, მუჭოთ **ტოიოტა** — იაპონური მიარეერუანული ავტომაწარმე კომპანია. დუდოფისი იდვალუაფჷ ნოღა ტოიტას, იაპონიას. დარსხუ კიიჩირო ტოიოდაქ 1937 წანას. ტოიოტა რე ართ-ართი არძაშე უშხუაში ავტომაწარმე კომპანია მოსოფელს, ნამუთ აწარმენს დოხოლაფირო 10 მილიონ ავტომობილს წანმოწანას. 

200px|200px|thumb|center|Toyota RAV4
200px|200px|thumb|center|Toyota Land Cruiser
200px|thumb|center|Toyota Yaris

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Official Toyota website 

კატეგორია:იაპონური კომპანიეფი
კატეგორია:ავტომაწარმე კომპანიეფი
როკ-რივერი (მისისიპიშ ნადუ)

**როკ-რივერი** (ინგლ. Rock River) — წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ დო ილინოისიშ შტატეფს, მისისიპიშ ნადუ. როკ-რივერი იჭყაფჷ სუმი ოდუდეთ, ჰორიკონიშ მარშეფს, ნოღა ჰორიკონიშ ოორუეშე. როკ-რივერი ინაკათუ მისისიპის, ნოღა როკ-აილენდიშ გოხოლუას. წყარმალუშ სიგინძა რე 481 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 9.193,79 კვ.კმ.

როკ-რივერიშ წყარპიჯეფს იდვალუაფჷ ნოღეფი: უოტერტაუნი, ჯეინსვილი, ბელოიტი, როკფორდი, ბაირონი, სტერლინგი, როკ-ფოლსი დო  მოლინი.

საუკიშ დო ფოქსიშ ინდიარეფი როკ-რივერს უძახჷდეს **სინისიპი**-ს, ნამუთ კირდეამ წყარმალუს შანენს.

წყარმალუ როკ-რივერს იდვალუაფჷ 25 კაშხალი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ილინოისიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* ვისკონსინიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Rock River Trail

კატეგორია:ააშ-იშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:მისისიპიშ ნადუეფი
ილერი

**ილერი** (გერმ. Iller) — წყარმალუ გერმანიას, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ.

ილერი იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ: ბრაიტახიშ, სტილახიშ დო ტრეტახიშ აკოართაფაშ აბანს, ობერსტდორფიშ გოხოლუას, ავსტრიაშ ხურგიშ ხოლოს. ჸათავრეშე ილერი მეურს ოორუეშე, გიშნურს ნოღეფს: ზონთჰოფენს, იმენშტადტის, კემპტენს.

ლაუტრახიშ დო ულმიშ ოშქაშეთ, წყარმალუ ილერი აფორმირენს ბავარიაშ დო ბადენ-ვიურტემბერგიშ აკანეფიშ ხურგის, დოხოლაფირო 50 კმ.-ის. ნოღა ულმიშ ცენტრის, ილერი ინაკათუ დუნაის.

ილერიშ სიგინძა რე 145.9 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 2,147 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბავარიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* ბადენ-ვიურტემბერგიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ილერი სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკაშე (1911)

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
ტარნუვი

**ტარნუვი** () — ნოღა ობჟათე პოლონეთის, მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ აკოდგინალუას, წყარმალუ დუნაეციშ წყარპიჯის. 1975-1998 წანეფს რდჷ ტარნუვიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2021 წანაშ მახორიბაშ ეჭარუაშ მეჯინათ ნოღას ოხორანდჷ 105,922 ადამიერი. ინდუსტრიული ნოღა რე, სოდე თარი გოვითარაფილი რე ქიმიკატეფიშ, აკაგაფალი მასალეფიშ, ჭკომუაშ დო ელექტრომანქანეფიშ წარმება. XV ოშწანურას დაჩხირიშ მოდვალაშ შედეგო ედომუშამო აკოცჷ. XVI ოშწანურას კჷნე აკოგაფილქ იჸუ დო კულტურულ ცენტრო გინირთჷ. ნოღას რე ოქინაფუ ძეგლეფი, ნამუეფშე გიშეგორუაფუ XIV-XVI ოშწანურეფიშ რატუშა, ოხიდა დო პოლონარ კათოლიკეეფიშ ოხვამე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:მალოპოლსკიშ სავოევოდოშ ნოღეფი
ალტმიული

**ალტმიული** (გერმ. Altmühl) — წყარმალუ ბავარიას, გერმანიას, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.

ალტმიული იჭყაფჷ შქა ფრანკონიაშ რეგიონს, გიშმურს ნოღეფს: ტროიხტლინგენს, აიხშტეტის, ბაილნგრისის,  დიტფურტის დო ნოღა კელჰაიმიშ ტერიტორიას ინაკათუ დუნაის.

დიტფურტიშ გოხოლუას ალტმიული მერსხუაფილი რე რაინი–მაინი–დუნაიშ არხის. არხიქ 1992 წანას გინწყჷ დო თიქ დიდი ნეგატიური გოლინა იღვენუ ალტმიულიშ ბჟაეიოლი ლეხერიშა.

ალტმიულიშ სიგინძა 226.9 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობიე 3,258 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბავარიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ალტმიული Wikimedia Commons-ის

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
დინა ბოლუარტე

**დინა ერსილია ბოლუარტე სეგარა** (; დ. 31 მესი, 1962, პერუ) — პერუალი იურისტი დო პოლიტიკოსი. 2022 წანაშ 7 ქირსეთუთაშე 2025 წანაშ 10 გჷმათუთაშახ — პერუშ პრეზიდენტი. დინა ბოლუარტე ქიანაშ ისტორიას პირველი ოსური პრეზიდენტი რე. 2021-2022 წანეფს ვიცე-პრეზიდენტიშ პოსტი უკებუდჷ, თაშნეშე პერუშ გოვითარაფაშ დო სოციალური ინტეგრაციაშ მინისტრით რდჷ.

კატეგორია:პერუშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ოსური პრეზიდენტეფიშ ერკებული
კატეგორია:პერუშ ოსური პოლიტიკოსეფი
ოშვიენჩიმი

**ოშვიენჩიმი** (პოლ. Oświęcim), თაშნეშე *ოსვენციმი* ― ნოღა პოლონეთის. იდვალუაფუ პოლონეთიშ ობჟათეშე, წყარმალუ სოლიშ წყარპიჯის, ვისლაწკჷმა ინოკათაფაშ აბანს. 1940-1945 წანეფს ოშვიენჩიმს იდვამუაფუდჷ აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე, ნამუთ ასე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლი რე. ოშვიენჩიმს დებადჷ ბეატა შიდლოქ, პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრიქ 2015-2017 წანეფს.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ნოღეფი
სივერსკოდონეცკი

**სივერსკოდონეცკი** () — ნოღა უკრაინაში, ლუჰანსკიშ ოლქის. ნოღაშ სტატუსი მიაჩჷ 1958 წანას. იდვალუაფუ წყარმალუ სივერსკი დონეციშ კვარჩხანი წყარპიჯიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი ლუჰანსკიშ ოორუე-ბჟადალშე 110 კილომეტრიშ დო ლისიჩანსკიშ რკინაშარაშ დგჷმილშე 6 კილომეტრიშ მეძენას. ნოღას, ნამუშ ჯოხო მოურს ჟილე შინელ წყარმალუშ ჯოხოდვალაშე, 2021 წანას 101,135 (2021 დოხოლ.) მახორუ ჸუნდჷ, დო თე მუნაჩემეფით ნოღა ოლქიშ მაჟირა უკაბეტაში ნოღა რე მახორობაშ მეჯინათ, ლუჰანსკიშ უკული. 2022 წანაშ 25 მანგიშე, ნოღა ოკუპირაფილ აფჷ რუსეთიშ ფედერაციას.

კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
კატეგორია:რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმაშ შედეგო მერეხელი ნოღეფი
ნატაშა პირც-მუსარი

**ნატაშა პირც-მუსარი** (; დ. 9 მესი, 1968, ლიუბლიანა) — სლოვენიარი იურისტი, ჭარუ, ჟურნალისტი დო სლოვენიაშ ჭითა ჯვარიშ პრეზიდენტი. 2022 წანაშ სლოვენიაშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფიშ მაჟირა ტურს გიმორძგუ დო პოსტის გერინაშ უკული გინირთჷ სლოვენიაშ პირველ ოსურ პრეზიდენტო.

## სქოლიო

კატეგორია:სლოვენიარი პოლიტიკოსი ოსურეფი
კატეგორია:სლოვენიაშ პრეზიდენტეფი
ალჩევსკი

**ალჩევსკი** (, ტრანსლ. *Alchevs'k*) — ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქის. ნოღა ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი ლუჰანსკიშე დოხოლაფირო 45 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ნოღაშ დე-ფაქტო ადმინისტრაციაშ ვებ-ხასჷლა
*ნოღაშ ვაოფიციალური ვებ-ხასჷლა 
*ნოღაშ მაჟირა ვაოფიციალური ვებ-ხასჷლა
*Alchevsk winter disaster page
*Map of Alchevsk 


კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:ეკატერინოსლავიშ გუბერნია
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
ლისიჩანსკი

**ლისიჩანსკი** () — ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქიშ სევეროდონეცკიშ რაიონს. 2020 წანაშ მუნიციპალური კლასიფიკაციაშ რეფორმათ, დოხორელ პუნქტიქ საოლქე შანულობაშ ნოღაშ სტატუსი მიღჷ. ნოღა იდვალუაფუ წყარლამუ დონეციშ ჟილენი მარძგვანი წყარპიჯის, ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი ლუჰანსკიშე 115&nbsp;კილომეტრიშ მეძენას. წყარმალუშ მაჟირა წყარპიჯის იდვალუაფუ ნოღა სევეროდონეცკი. ნოღაშ მახორობა 2021 წანაშ ფასებათ დოხოლაფირო 95,031 ადამიერს აკმადგინანს 

ლისიჩანსკიშ მუნიციპალური ადმინისტრაცია იკათუანს გეჸვენჯ ნოღეფს: ნოვოდრუჟესკი დო პრივილია. სივერსკოდონეცკი, რუბიჟნე, კრემინა დო უახოლაშ ნოღეფწკჷმა ართო, ლისიჩანსკიშ ტერიტორია აკმოქიმინუნს დონბასიშ რეგიონიშ უშხუაშ ურბანულ დო ინდუსტრიულ ჰაბის, ნამუშ მახორობა დოხოლაფირო 353,000 (2009) ადამიერი რე.

2022 წანას რუსეთიშ უკრაინაშა მინოკათუაშ მალობას, ნოღას შანულამი ბურჯაფი მიშჷ, ნამუქჷთ 2 კვირკვეს რუსეთიშ ფედრაციაშით ოკუპაციათ გეთუ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
*

## სქოლიო


კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
ხრუსტალნი

**ხრუსტალნი** (; 2016 წანაშახ **კრასნი-ლუჩი** ()) — ნოღა უკრაინაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ლუჰანსკიშ ოლქიშ როვენკიშ რაიონს, ნამუსჷთ ასეშო აკონტროლენს რუსეთიშ ელარინათ სეპარატისტული ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკა. 2021 წანაშ ფასებათ, ნოღას ოხორანს დოხოლ. 79,764 ადამიერი.

## სქოლიო

კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
ანტრაციტი (ლუჰანსკიშ ოლქი)

**ანტრაციტი** () — ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქიშ როვენკიშ რაიონს. 1962 წანაშახ ჯოხოდჷ **ბოკოვე-ანტრაციტი**.

2014 წანაშე, ნოღა ანტრაციტი მიშმურს რუსეთიშ ელარინელ სეპარატისტულ ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა, ნამუსჷთ უკრაინაშ ხეშუულება ვაკონტროლენს.

კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
ნააბი

**ნააბი** (გერმ. Naab, ჩეხ. Nába) — წყარმალუ ბავარიას, გერმანიას, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.

წყარმალუ იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ვალდნააბიშ დო ჰაიდენააბიშ აკოართაფაშ აბანს, ლუე-ვილდენაუშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას, ვაიდენ-ინ-დერ-ობერპფალციშ ობჟათეშე, დო გიშმურს ნოღეფს: ნაბბურგის, შვანდორფის დო ბურგლენგენფელდის. ნააბი ინაკათუ დუნაის ნოღა რეგენსბურგიშ გოხოლუას.

ნააბიშ სიგინძა რე 97.5 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 5,514 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბავარიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* *Die Naab – mit Waldnaab, Fichtelnaab, Haidenaab.* (2004) Luftbildband, 132 Seiten, Pustet, Regensburg, 2004. 
* *Die Naab – Leben am Fluß im Wandel der Zeit.* (1998) Buch & Kunstverlag Oberpfalz, Amberg

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
როვენკი

**როვენკი** () — ნოშქერიშ მუმაპალუ ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქის, როვენკიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2021 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 45,651ადამიერი ოხორანდჷ. 2014 წანაშე, ნოღა ოკუპირაფილ აფჷ რუსეთიშით ელარინელ სეპარატისტული ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკას.

კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
რუბიჟნე

**რიბიჟნე** () — ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქის. იდვალუაფჷ წყარმალუ დონეციშ კვარჩხან წყარპიჯის, ნოღეფიშ სევეროდონეცკიშ დო ლისიჩანსკიშ გოხოლუას. ნოღაქ დირსხჷ 1895 წანას, ნოღაშ სტატუს უღჷ 1934 წანაშე.

2014 წანაშე, რუბიჟნეშ გეშა ართიანს ოტროგუდეს უკრაინალეფი დო პრო-რუსული სეპარატისტული ნძალეფი, დო ასეშო *დე* *ფაქტო* რუსეთიშ ოკუპაციაშ თუდო რე რუბიჟნეშ ბურჯაფიშ შედეგო. 2021 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 56,066 ადამიერი ოხორანდჷ.

კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
ბიშტი (მუკაქუნალი)

მინი|200პქ|შეიხი ჩასიბი, შეიხ ხაზალ ბინ ჯაბერიშ ქომოლსქუა, მოჰამერაშ საემირეშ მონძე მაფასქირი, ნამუსჷთ გინაქუნს ბიშტი, 1923 წანაშ ნახანტი.
**ბიშტი** ( / ; *პლაში*) — ტრადიციული მუსლიმური ჟილენი მუკაქუნალი, გინაქუნალი. ნოჭკერი შილებე გიმორინაფილქ იჸუას მუჭოთ არქემიშ ბოწოწი, თეშ თეხანური სინთეტიკური ნოჭკერეფი. ბიშტიშ ნოჭკერიშ ფერეფი შილებე შხვადოშხვა ფერიშ ორდასჷნ, მარა უმოსო გიმირინუაფუ უჩა, ბურნათი, ჭაშფერი, კრემიშფერი. ბიშტიშ მუკოქუნა მოდვალირი რე საუდიშ არაბეთის დო შხვა არაბულ ქიანას. მუკაქუნალიშ თე ჯოხოდვალა მოურს სპარსულ ზიტყვაშე „پشت“ (პუშტი).

საუდიშ არაბეთის ბიშტის აკეთენა არქემიშ ბოწოწიშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:მუკაქუნალი
კატეგორია:არაბული მუკაქუნალი
ქუფია

მინი|ქუფია

**ქუფია** (თაშნეშე: **არაფათკა** (*უბრ*.); , *kūfīyah*, *keffiyeh, kaffiyah, keffiya, kaffiya,* მია. რ. , *kūfīyāt*;  *შემაღ, შმაღ, შემაჰ*, ერაყის — იაშმაღ;  *ghutra*;  *ḥaṭṭah*; *,* ; ;  *ჩაფია* დო  *ჩაპია*) — ქომულკოჩიშ დუდიშ უსქუ დარაია, ნამუთ პოპულარულ რე არაბულ ქიანეფს.
ქუფია რე არაბულ ქიანეფიშ ქომოლკოჩეფიშ გარდერობიშ  უგურთუ ნორთი. ოინალჷ დუდიშ დო სახეშ ჩხანაშე, ქვიშაშე დო ჩხურუშე ოთხილუარო. თაშნეშე ქუფია გიმირინუაფუ შხვადოშხვა გეძინელ ფუნქციათ — დიხაშ გეფინელი გიმირინუაფუ მუჭოთ ტილო, მუსხირენ ფათ კიჩილს — მუჭოთ წყარიშ ფილტრო, ათოსქუაფილს — მუჭოთ ორტყაფუს, კარკატელს — მუჭოთ ორზოლიშ ოღალარ თოკო.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მუჭო გოფსქუათ ქუფია

კატეგორია:ერუანული ქომოლკოჩიშ დუდიშ გიორთუმალი
კატეგორია:არაბული მუკაქუნალი
დოვჟანსკი

**დოვჟანსკი** (; 2016 წანაშახ *სვერსლოვსკი*)&nbsp;— ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქის, დოვჟანსკიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. უკრაინაშ არძაშე ბჟაეიოლშე მადვალუ რაიონული ცენტრი. 2014 წანაშე ნოღა ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ტერორისტული ორგანიზაცია ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკაშით.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღაშ ოფიციალური ხასჷლა
* ნოღაშ ხასჷლა
* Bondar, O. ''Sverdlovsk. უკრაინაშ სსრ-შ ნოღეფიშ დო ოფუტეეფიშ ისტორია.

კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
კადიივკა

**კადიივკა** () — ნოღა უკრაინას, ლუჰანსკიშ ოლქის, ნამუთ ასეშო ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით. 2021 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა დოხოლაფირო 73,702 ადამიერს აკმადგინანს.

კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი
კატეგორია:უკრაინაშ ობორჯეთ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
რეგენი (წყარმალუ)

**რეგენი** (გერმ. Regen, ჩეხ. Řezná) — წყარმალუ ბავარიას, გერმანიას, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.

რეგენიშ ოდუდე **დიდი რეგენი** იჭყაფჷ შუმავაშ ქჷნდჷრს, ჩეხეთიშ რესპუბლიკას, ნოღა ჟელეზნა-რუდაშ გოხოლუას. ოფუტე ბაიერიშ-აიზენშტაინიშ ტერიტორიას წყარმალუ გინმოკვათჷნს გერმანია-ჩეხეთიშ სახენწჷფო ხურგის. ნოღა ცვიზელიშ გოხოლუას იკათუანს წყარმალუ **ჭიჭე რეგენს**. ჸათაქ დიდი რეგენიშ დო ჭიჭე რეგენიშ აკოართაფათ იფორმირებჷ **უჩა რეგენი**. უჩა რეგენი გიშმურს ნოღეფს რეგენს დო ფიხტახის. ნოღა ბად-კეცტინგის უჩა რეგენს ინაკათუ წყარმალუ **ჩე რეგენი**. უჩა დო ჩე რეგენიშ აკოართაფაშ აბანიშე წყარმალუს რეგენს უძახჷნა.

წყარმალუ რეგენი გინმოკვათჷნს ბავარიაშ ტყაშ ტერიტორიას დო ინაკათუ დუნაის ნოღა რეგენსბურგის.

რეგენიშ სიგინძა ოდუდეეფით 191 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობიე 2,878 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბავარიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## ლიტერატურა
* Franz Bogner: *Der Regen. Ein Luftbildporträt vom Arber bis Regensburg*. Pustet, Regensburg 2007.
* Bärbel Kleindorfer-Marx (Hrsg.): *Der Regen. Kultur und Natur am Fluss*. Buch & Kunstverlag Oberpfalz, Amberg 1996.

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
იზარი

**იზარი** (გერმ. Isar) — წყარმალუ ავსტრიას დო გერმანიას, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ. იზარი იჭყაფჷ კარვენდელიშ გვალეფს (ალპეფი), ტიროლიშ ფედერაციული დიხაშ ტერიტორიას. მიტენვალდიშ გოხოლუას იზარი გინმოკვათჷნს ავსტრია-გერმანიაშ სახენწჷფო ხურგის დო მიშნურს გერმანიაშ ტერიტორიაშა. გერმანიას იზარი გიშმურს ნოღეფს: ბად-ტელცის, მიუნხენს დო ლანდსჰუტის.

ნოღა დეგენდორფიშ ხოლოს იზარი ინაკათუ დუნაის. წყარმალუშ სიგინძა 291.5 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობიე 8,962 კმ².

იზარი რე ბავარიაშ მანთხა უგინძაში წყარმალუ დუნაიშ, ინიშ დო მაინიშ უკული დო დუნაიშ მაჟირა შანულამი ნადუ, ინიშ უკული.

იზარის ინაკათუ ჭიჭე წყარმალუეფი: ამპერი, ლოიზახი, ლოიტაში, დორფენი, სემპტი, პფეტრახი დო შხვეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ავსტრიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* გერმანიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Tourist Information: Sights of Munich (Isar)

კატეგორია:ავსტრიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
მაინი (წყარმალუ)

**მაინი** (გერმ. Main) წყარმალუ გერმანიას, რაინიშ მარძგვანი ნადუ.

მაინი იჭყაფჷ ჩე მაინიშ დო ჭითა მაინიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა კულმბახიშ გოხოლუას, ფრანკონიას. ჭითა მაინი ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ფრანკონიაშ ალბის, გიშნურს კროისენს დო ბაიროითის. თიში სიგინძა დოხოლაფირო 50 კმ. რე. ჩე მაინი ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ფიხტელგებირგეშ გვალეფს. თიში სიგინძა 41 კმ. რე. 

წყარმალუ მაინი გმეურს ბავარიაშ, ჰესენიშ დო ბადენ-ვიურტემბერგიშ აკანეფიშ ტერიტორიეფს. 1992 წანაშე მაინი მერსხუაფილიე დუნაის, რაინი-მაინი-დუნაიშ არხით. 

მაინი ინაკათუ რაინს ნოღა მაინიშ რიუსელსჰაიმიშ ხოლოს.

მაინიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: მაინიშ ფრანკფურტი, მაინიშ ოფენბახი დო ვიურცბურგი.

უდიდაშ ნადუეფი რე: რეგნიცი, ფრანკონიაშ ზალე, ტაუბერი დო ნიდა. მაინიშ სიგინძა 525 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობიე 27,208 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* წყარმალუ მაინი ენციკლოპედია ბრიტანიკას 
* ''Main River''  Website on the River Main by the Tourist Board of Franconia.

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:რაინიშ ნადუეფი
ვეზერი (გერმანია)

**ვეზერი** (გერმ. Weser) — წყარმალუ ოორუე-ბჟადალ გერმანიას. ვეზერი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ფულდაშ დო ვერაშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ჰანოვერშ-მიუნდენს. 

ვეზერიშ სიგინძა რე 452 კმ., ოდუდე ვერაშ მეძინელო 744 კმ. ღანჩოშ ფართობიე 46,306 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფი რე: დიმელი, ემერი, ვერე, გროსე-აუე, ჰუნტე, ალერი დო ლეზუმი.

ვეზერიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბრემერჰავენი, ბრემენი, მინდენი, ჰამელნი, ჰანოვერშ-მიუნდენი.

ვეზერი ინაკათუ ვადენზეეს, ნამუთ ოორუეშ ზუღაშ ნორთი რე.

## ქოძირით თაშნეშე
* გერმანიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ვეზერი ენციკლოპედია ბრიტანიკას

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
ილცი

**ილცი** (გერმ. Ilz) — წყარმალუ ბავარიას, გერმანია, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ. ილცი იჭყაფჷ შენბერგიშ მუნიციპალიტეტის, ოდუდეეფიშ გროსე ოჰეშ დო კლაინე ოჰეშ აკოართაფაშ აბანს, გიშმურს ბავარიაშ ტყას დო ინაკათუ დუნაის ნოღა პასაუშ ტერიტორიას. 

ილციშ სიგინძა 40 კმ. რე, თარი ოდუდე გროსე ოჰეშ მეკოროცხილო 69 კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
* ბავარიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ილცი  (გერმანულო)

კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
ენსი (წყარმალუ)

**ენსი** (გერმ. Enns) — წყარმალუ ავსტრიას, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ.

ენსი იჭყაფჷ რადშტადტ ტაუერნიშ გვალეფს, ზალცბურგიშ ფედერალურ დიხას, გიშმურს ნოღეფს რადშტადტის, შლადმინგის, ლიცენს, უკულ მიკმირთუ ოორუეშე ჰიფლაუშ ხოლოს, უკულ გიშმურს ვაიერიშ დო ტერნბერგიშ მუნიციპალიტეტეფს, ნოღა შტაირს დო ნოღა ენსიშ ტერიტორიას ინაკათუ დუნაის.

ენსიშ სიგინძა რე 253.4 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 6,084 კმ². უდიდაში ნადუეფი რე: პალტენი, ზალცა, შტაირი, ოორუეშ ტაურახი დო ერცბახი.

ენსის იდვალუაფჷ 15 კაშხალი.

## ქოძირით თაშნეშე
* ავსტრიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:ავსტრიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
მორავა (წყარმალუ)

**მორავა** (გერმ. March, ჩეხ. Morava, სლოვაკ. Morava, პოლ. Morawa, უნგრ. Morva) — წყარმალუ ცენტრალურ ევროპას, ჩეხეთიშ, სლოვაკეთიშ დო ავსტრიაშ ტერიტორიეფს, მორავიაშ თარი წყარმალუ, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.

მორავა იჭყაფჷ კრალიცკი-სნეჟნიკიშ გვალეფს, ოორუე-ბჟადალ მორავიას, ჩეხეთ-პილონეთიშ სახენწჷფო ხურგიშ გოხოლუას. წყარმალუ მორავა აფორმირენს დიო ჩეხეთ-სლოვაკეთიშ დო უკულ ავსტრია-სლოვაკეთიშ სახენწჷფო ხურგის. 

მორავაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ოლომოუცი, კრომერჟიჟი, უჰერსკე ჰრადიშტე, ჰოდინინი, ჰოლიჩი, ბრატისლავა დო მარხეგი.

წყარმალუშ უდიდაშ ნადუეფი რე:
* კვარჩხანი: კრუპა, ბრანა, დესნა, ოსკავა, ბეჩვა, დრევნიცე, ოლშავა, ველიჩკა, მიიავა
* მარძგვანი: მიროვკა, მორავსკა, საზავა, ჰანა, დიე

წყარმალუ მორავაშ სიგინძა რე 352 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 26,658 კმ².

## გალერეა

Image:Pramen Moravy (1).JPG|მორავაშ ოდუდე კრალიცკი-სნეჟნიკიშ გვალეფს
Image:DOE Devin.jpg|მორავაშ დო დუნაიშ აკოართაფა
Image:Kostel Českobratrské církve evangelické, Olomouc.jpg|მორავა ოლომოუცის
Image:Zusammenfluss von March und Thaya, Dreiländereck AT-CZ-SK 01.jpg|დიეშ დო მორავაშ აკოართაფა 


## ქოძირით თაშნეშე
* ჩეხეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* სლოვაკეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* ავსტრიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* მორავაშ გეოგრაფიული მუნაჩემეფი OpenStreetMap-ის

კატეგორია:ჩეხეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ავსტრიაშ წყარმალუეფი
რაბა

**რაბა** (გერმ. Raab, უნგრ. Rába, სლოვ. Raba) — წყარმალუ ობჟათე-ბჟაეიოლ ავსტრიას დო ბჟადალ უნგრეთის, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ.

რაბა იჭყაფჷ ავსტრიაშ ალპეფს, ზუღაშ დონეშე 1,150 მეტრაშ სიმაღალას დო გიშნურს ავსტრიაშ ფედერალურ დიხეფს შტირიას, ბურგენლანდის დო უნგრეთიშ ბჟადალი ტრანსდანუბიაშ რეგიონიშ ვაშიშ დო დიორ-მოშონ-შოპრონიშ მედიეფს.

რაბა ინაკათუ დუნაის, ოორუე-ბჟადალი უნგრეთიშ ტერიტორიას, ნოღა დიორს. უდიდაშ ნადუეფი რე: ლაპინჩი დო პინკა. 

რაბაშ სიგინძა რე 298 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 10,401 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ავსტრიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* უნგრეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:ავსტრიაშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უნგრეთიშ წყარმალუეფი
ვაგი

**ვაგი** (სლოვაკ. Váh, გერმ. Waag, უნგრ. Vág, პოლ. Wag) — წყარმალუ სლოვაკეთის, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.

ვაგი იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ ჩე ვაგიშ დო უჩა ვაგიშ აკოართაფათ. თინეფი ოდუდეს ეთმეჭოფუნა მაღალი დო დაბალი ტატრეფიშ გვალეფს. ვაგი გიშმურს ოორუე დო ბჟადალი სლოვაკეთიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ დუნაის, ნოღა კომარნოშ გოხოლუას.

უდიდაში ნადუეფი რე: 
* კვარჩხანი: დემანოვკა, რევუცა, ლუბოჩნიანკა, ტურიეცი, რეიჩანკა, ნიტრა
* მარძგვანი: ბელა, ორავა, ვარინკა, კისუცა, ბიელა ვოდა, ვლარა, დუბოვა, დუდვაჰი, ჭიჭე დუნაი

ვაგიშ სიგინძა რე 403 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 15,075 კვ.კმ.

წყარმალუ ვაგის იდვალუაფჷ 16 კაშხალი.

## ქოძირით თაშნეშე
* სლოვაკეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ვაგი Wikimedia Commons-ის

კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი
ჰრონი

**ჰრონი** (სლოვაკ. Hron, გერმ. Gran, უნგრ. Garam, ლათ. Granus) — წყარმალუ სლოვაკეთის, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.

წყარმალუ იჭყაფჷ დაბალი ტატრეფიშ გვალეფს დო გიშმურს ცენტრალურ დო ობჟათე სლოვაკეთის დო ინაკათუ დუნაის ნოღეფიშ შტუროვოშ დო ესტერგომიშ გოხოლუას. ჰრონიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბრეზნო, ბანსკა-ბისტრიცა, სლიაჩი, ზვოლენი, ჟიარ-ნად-ჰრონომი, ჟარნოვიცა, ნოვა ბანა, ტლმაჩე, ლევიცე, ჟელიეზოვცე დო შტუროვო.

ჰრონიშ უდიდაში ნადუ რე სლატინა.

წყარმალუ ჰრონიშ სიგინძა რე 271 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 5,465 კვ.კმ.

## ქოძირით თაშნეშე
* სლოვაკეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
რეტორომანული ნინა

**რეტორომანული ნინა**, ორაგ. **რომანული ნინა** — შვეიცარიაშ ართ–ართი ოფიციალური ნინა. რაგადანა გრაუბიუნდენიშ კანტონს. ორხველჷ რომანულ ნინეფს. ნინეფიშმენცარობას ნინაშ ეიოშინალო გიმირინუაფუ თაშნეშე ტერმინი **ბიუნდენრომანული**.

კატეგორია:რეტორომანული ნინა
პოპრადი

**პოპრადი** (, , ) — ნოღა სლოვაკეთიშ ოორუეშე, იდვალუაფუ მაღალი ტატრეფიშ კართეს, წყარმალუ პოპრადიშ წყარპიჯის. ნოღაშ მახორობა — 49,430 ადამიერი (2021). ნიღაშ გოხოლუას იდვალუაფუ შანულამი სლოვაკური აეროპორტი პოპრად-ტატრეფი, ნამუთ ევროპას რე არძაშე მაღალგვალას მადვალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* პოპრადიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:სლოვაკეთიშ ნოღეფი
კატეგორია:ზოთონჯიშ უნივერსიადეფიშ ნანანოღეფი
კატეგორია:პოპრადი
პრეშოვი

**პრეშოვი** () – ნოღა ოორუე-ბჟაეიოლ სლოვაკეთის. პრეშოვიშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას ოხორანს 83,897 ადამიერი (2021) დო თე მაძირაფალით მასუმა აბანს რე ქიანაშ მასშტაბით. 

პრეშოვიშ არქიეპისკოპოსი რე სლოვაკეთიშ ბერძენულ-კათოლიკური ოხვამეშ მადუდე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ნოღა პრეშოვიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კატეგორია:სლოვაკეთიშ ნოღეფი
იპელი

**იპელი** (სლოვაკ. Ipeľ, უნგრ. Ipoly, გერმ. Eipel) — წყარმალუ სლოვაკეთის დო უნგრეთის, დუნაიშ ნადუ.

წყარმალუ იჭყაფჷ ცენტრალურ სლოვაკეთის, სლოვაკეთიშ მადენამი გვალეფს, წყარმალუ მეურს დიო ობჟათეშე - სლოვაკეთი-უნგრეთიშ სახენწჷფო ხურგიშა, უკულ ბჟადალიშე დო უკულ კინ ობჟათეშე. იპელი გიშმურს სლოვაკეთიშ რეგიონეფიშ ბანსკა-ბისტრიცაშ აკანიშ, ნიტრაშ აკანიშ დო უნგრეთიშ ნოგრადიშ მედიეშ დო პეშტიშ მედიეშ ტერიტორიეფს. იპელი ინაკათუ დუნაის ნოღა სობიშ გოხოლუას.

იპელიშ სიგინძა რე 232 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 5,151 კვ.კმ. უდიდაში ნადუეფი რე: ტისოვნიკი, კრტიში, კრუპინიცა დო შტიავნიცა.

## ქოძირით თაშნეშე
* სლოვაკეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* უნგრეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:უნგრეთიშ წყარმალუეფი
დიდი მორავა

**დიდი მორავა** (სერბ. Велика Морава) — წყარმალუ სერბეთის, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ. წყარმალუ იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ: ობჟათე მორავაშ დო ბჟადალი მორავაშ აკოართაფაშ აბანს, ოფუტე სტალაჩიშ გოხოლუას დო ინაკათუ დუნაის, ნოღა სმედერევოშ ხოლოს. 

დიდი მორავაშ სიგინძა რე 185 კმ. ოდუდე ბჟადალი მორავაშ მეკოროცხილო 493 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 38,207 კვ კმ. 

დიდი მორავას ინაკათუ ჭიჭე ნადუეფი: იასენიცა, რესავა, რესავიცა, ლუგომირი, ბელიცა, ლეპენიცა დო შხვეფი.

დიდი მორავას ფშხირას უჩქჷ წყარალეფი, ჸათეშ გეშათ თიში წყარპიჯეფს შხუ ურბანული დოხორაფილი პუნქტეფი ვარე.

## ქოძირით თაშნეშე
* სერბეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
* ბჟადალი მორავა
* ობჟათე მორავა

კატეგორია:სერბეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
ისკირი

**ისკირი** (ბულგ. Искър) — წყარმალუ ბულგარეთის, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ. წყარმალუ იჭყაფჷ სუმი ოდუდეთ, რილაშ გვალეფიშ სისტემას დო გიშმურს სოფიაშ, სოფიაშ ნოღაშ, ვრაცაშ, ლოვეჩიშ დო პლევენიშ ოლქეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ დუნაის ოფუტე გიგენიშ ოორუეშე.

ისკირიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ბულგარეთიშ ჩხორო ნოღა. წყარმალუს უღჷ დიდი ეკონომიკური შანულობა ბულგარეთიშო. ისკირი გიმირინუაფჷ ირიგაციაშო დო ელექტრობაშ გენერაციაშო. 

წყარმალუშ სიგინძა რე 368 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 8,617 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბულგარეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* 
* 

კატეგორია:ბულგარეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
ოსამი

**ოსამი** (ბულგ. Осъм) — წყარმალუ ბულგარეთის, დუნაიშ ნადუ. ოსამი იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ უჩა ოსამიშ დო ჩე ოსამიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ტროიანს. უჩა ოსამი ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ლევსკიშ გვალას (სტარა-პლანინა), ზუღაშ დონეშე 1,821 მეტრაშ სიმაღალას. ჩე ოსამი იჭყაფჷ კოზია სტენაშ გვალას.

წყარმალუ ოსამი გიშმურს ნოღა ლოვეჩის, უკულ მიკმირთუ ოორუე-ბჟაეიოლიშე დო უკულ ოორუე-ბჟადალიშე დო ინაკათუ დუნაის ნოღა ნიკოპოლიშ გოხოლუას.

ოსამიშ სიგინძა რე 314 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 2,838 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბულგარეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* წყარმალუ ოსამი Wikimedia Commons-ის

კატეგორია:ბულგარეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
დენ რეინოლდსი

**დენიელ კოლტერ (დენ) რეინოლდსი** (; დ. 14 კვირკვე, 1987; ლას-ვეგასი, ააშ) — ამერიკალი მობირე, ბირეფიშ ავტორი, მუსიკოსი, მულტი-ინსტრუმენტალისტი დო მუსიკალური პროდიუსერი. როკ-ბუნა Imagine Dragons-იშ დუმარსხუაფალი დო ვოკალისტი. 2011 წანას, რეინოლდსიქ გიშაშქჷ EP ჯოხოთ Egyptian ალმასქუ ეიჟა ვოლქმანწკჷმა დუეტით. „ჰელ დევიდიშ ჯოხონობაშ ახალნორდ ტალანტეფიშ პრემიაშ“ გომორძგვილი.

## დისკოგრაფია
* Egyptian — EP — Egyptian (2011)
* Night Visions (2012) — პირველი ალბომი
* „Stranger“ — X Ambassadors (2013) — წოროავტორი
* „Nothing Quite Like Home“ — G. Love & Special Sauce (2014) — წოროავტორი
* „I Believe (Get Over Yourself)“ — Nico Vega (2014) — წოროავტორი, წოროპროდიუსერი
* Smoke+Mirrors (2015) — მაჟირა ალბომი
* Evolve (2017) — მასუმა ალბომი
* Origins (2018) — მაანთხა ალბომი
* Mercury ''—'' Act 1 (2021) — მახუთა ალბომი
* Mercury *—* Act 2 (2022) — მაამშვა ალბომი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური ვებ-ხასჷლა 

კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
კატეგორია:გიტარისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი როკ-ვოკალისტეფი
კატეგორია:Imagine Dragons
კორკი

**კორკი** (; ) — სიკაბეტაშ მეჯინათ მაჟირა ნოღა ირლანდიას. იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალშე, დუბლინიშე 253 კილომეტრიშ მეძენას. კორკიშ საგრაფეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაქ დირსხჷ VI ოშწანურას, წიმინდე ფინბარიშით, ნამუქჷ ოხვამე დოდგჷ წყარმალუ ლიშ მარძგვან წყარპიჯის. 

ნოღაშ ირლანდიური ჯოხო *Corcaigh* (კორკი) გინმითანგუ მუჭოთ „ოლონტყეში“.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Cork City Council site

კატეგორია:ირლანდიაშ ნოღეფი
კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
კატეგორია:ირლანდიიმაშ კაბეტი ნოღეფი
კატეგორია:კორკიშ საგრაფეშ დოხორელი პუნქტეფი
იანტრა (წყარმალუ)

**იანტრა** (ბულგ. Янтра) — წყარმალუ ბულგარეთის, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ. წყარმალუ ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ჰაჯი დიმიტრიშ გვალას, ცენტრალურ სტარა-პლანინას, ზუღაშ დონეშე 1,340 მეტრაშ სიმაღალას. 

იანტრა გიშმურს ნოღეფს: გაბროვოს, ველიკო-ტარნოვოს, გორნა-ორიაჰოვიცას, პოლსკი-ტრიმბეშის, ბიალას დო ინაკათუ დუნაის ნოღა სვიშტოვიშ გოხოლუას. 

წყარმალუ იანტრაშ სიგინძა რე 285 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 7,862 კმ².

## ქოძირით თაშნეშე
* ბულგარეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:ბულგარეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
მარანიონი

**მარანიონი** (ესპ. Río Marañón) — წყარმალუ პერუს, ამაზონიშ თარი ოდუდე წყარმალუ. მარანიონი იჭყაფჷ ანდეფიშ გვალეფს, პერუშ ნანანოღა ლიმაშე 160 კმ-იშ მაშორას. მარანიონი ინაკათუ წყარმალუ უკაიალის, ნამუწკჷმა აკოართაფათ იფორმირებჷ ამაზონი.

მარანიონიშ სიგინძა რე 1,737 კმ, ღანჩოშ ფართობიე 358,000 კმ². მარანიონიშ უდიდაში ნადუეფიე: ტიგრე, პასტასა, მორონა, უალიაგა, ნიევა, სან ხუანი დო შხვეფი.

## ქოძირით თაშნეშე
* პერუშ წყარმალუეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:პერუშ წყარმალუეფი
კატეგორია:ამაზონიშ ნადუეფი