open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პერმიშ აკანი

**პერმიშ აკანი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — პერმი. დირსხუ 2005 წანაშ 1 ქირსეთუთას, 2003 წანაშ 7 ქირსეთუთაშ რეფერენდუმიშ ოსხირით პერმიშ ოლქიშ დო კომი-პერმიშ ავტონომიური ოლქიშ გოართოიანაფაშ შედეგო.

## გეოგრაფია

პერმიშ აკანი იდვალუაფუ ურალიშ გვალეფიშ ბჟადალ კართეეფს. აკანიშ ფართობიშ 99,8 % იდვალუაფუ ევროპას, 0,2% - აზიას. პერმიშ აკანი უხურგანს  სვერდლოვსკიშ დო კიროვიშ ოლქეფს, თანშეშე უდმურტეთიშ, ბაშკირეთიშ დო კომიშ რესპუბლიკეფს. 
 
## მახორობა
2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, პერმიშ აკანიშ ერუანული აკოდგინალუა თეჯგურა რე:

* რუსეფი — 2 453 605 (85,2 %)
* კომი-პერმიაკეფი — 183 382 (5,67 %)
* თათარეფი — 137 697 (4,85 %)
* ბაშკირეფი — 40 790 (1,45 %)
* უკრაინალეფი — 26 654 (0,91 %)
* უდმურტეფი — 26 471 (0,91 %)
* ბელარუსეფი — 11 661 (0,45 %)
* გერმანალეფი — 10 415 (0,4 %)
* ჩუვაშეფი — 7 124
* აზერბაიჯანალეფი — 5 509
* მარიალეფი — 5 438
* სომეხეფი — 5 025
* ურიეფი — 2 632
* მორდვალეფი — 2 395
* მოლდავარეფი — 2 073
* უზბეკეფი — 2 019

2008 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, უდიდაში ნოღეფი რე: პერმი (987,2 ვთშ. კოჩი), ბერეზნიკი (166 ვთ. კოჩი), სოლიკამსკი (97,3 ვთ. კოი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Пермский региональный сервер - Губернатор и Правительство Пермского края 
* Законодательное Собрание Пермского края 
* Официальный сайт Коми-Пермяцкого округа 
* Главное управление внутренних дел Пермского края 
* Судебный портал Пермского края 

*
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ხაბაროვსკიშ აკანი

**ხაბაროვსკიშ აკანი** () — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — ხაბაროვსკი. დისხუ 1938 წანაშ 20 გჷმათუთას, შორი ბჟაეიოლიშ აკანიშ ხაბაროვსკიშ დო პრიმორიეშ აკანო გორთუალაშ შედეგო. 

## გეოგრაფია
ხაბაროვსკიშ აკანს უხურგანს ამურიშ დო მაგადანიშ ოლქეფი, სახაშ რესპუბლიკა, პრიმორიეშ აკანი,  ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი დო ჩინეთი.  თაშნეშე ომძრჷ ოხოტიშ დო იაპონიაშ ზუღეფი. გვალეფიშ თარი სისტემა რე სიხოტე-ალინი. 

## მახორობა

2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ხაბაროვსკიშ აკანს ოხორანა:

* რუსეფი — 1 290 264 (89,82 %)
* უკრაინალეფი — 48 622 (3,38 %)
* ნანაალეფი — 10 993 (0,77 %)
* თათარეფი — 10 972 (0,76 %)
* კორეალეფი — 9 519 (0,66 %)
* ბელარუსეფი — 8 840 (0,62 %)
* ევენკეფი — 4 533 (0,32 %)
* აზერბაიჯანალეფი — 4 463 (0,31 %)
* ჩინარეფი — 3 815
* მორდვალეფი — 3 399
* გერმანალეფი — 3 166
* სომეხეფი — 2 669
* ურიეფი — 2 370
* ჩუვაშეფი — 2 225
* ბაშკირეფი — 1 458
* იაკუტეფი — 1 454
* მოლდავარეფი — 1 360
* ევენეფი — 1 272
* უზბეკეფი — 1 257

2008 წანაშ 1 ღურთუათაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, უდიდაში ნოღეფი რე: ხაბაროვსკი (577,3 ვთშ. კოჩი), ამურიშ კომსომოლსკი (272,4 ვთშ. კოჩი), ამურსკი (46,1 ვთშ. კოჩი).

## რესურსეფი ინტერნეტის

* РИА «27 Регион» — Новости Хабаровска и Хабаровского края 
* Сервер Правительства Хабаровского края
* Законодательство Хабаровского края
* Хабаровский край в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Сайт по Хабаровску и Хабаровскому краю
* Хабаровский край. Официальный информационный портал
*  Хабаровск и Хабаровский край
* GlobalSib.com -Хабаровский край

*
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
მაგადანიშ ოლქი

**მაგადანიშ ოლქი** () — ოლქი რუსეთის. მიშმურს შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. დირსხუ 1953 წანაშ 3 ქირსეთუთას. ადმინისტრაციული ცენტრი - მაგადანი.

## გეოგრაფია
მაგადანიშ ოლქის უხურგანს ჩუკოტკა, კამჩატკაშ დო ხაბაროვსკიშ აკანეფი.

## მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანა:
* რუსეფი – 	146 500 კოჩი (80,2 %).
* უკრაინალეფი – 18 100 კოჩი(9,9 %). 
* ევენეფი - 2 500 კოჩი(1,4 %).
* ბელარუსეფი – 2 200 კოჩი(1,2 %).
* თათარეფი - 2 000 კოჩი(1,1 %).
## რესურსეფი ინტერნეტის
 
* მაგადანიშ ოლქიშ ადმინისტრაცია
* Магаданская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Магаданстат 
* Информационный сервер Колыма. Ру
* Рейтинг Магаданской области от Эксперт РА
* Магаданский Край Новости 
* Новости Магаданской Области

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
კატეგორია:მაგადანიშ ოლქი
მოსკოვიშ ოლქი

**მოსკოვიშ ოლქი** — ოლქი რუსეთის. მიშურს რუსეთიშ ფედერაციაშ ცენტრალური ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. დირსხუ 1929 წანაშ 14 ღურთუთას. სახენწჷფო ხეშუულებაშ ორგანოეფი იდვალუაფუ მოსკოვს დო კრასნოგორსკის. ოლქიქ ჯოხო მიპალუ ნოღა მოსკოვშე, ნამუთ წჷმარინუანს რუსეთიშ ფედერაციაშ ზოხო სუბექტის დო ვემშმურს ოლქიშ აკოდგინალუაშა.

## გეოგრაფია
ოორუე-ბჟადალშე დო ოორუეშე უხურგანს ტვერიშ, ოორუეშე — იაროსლავლიშ, ოორუე-ბჟაეიოლშე დო ბაეიოლშე — ვლადიმირიშ, ობჟათეშე — კალუგიშ, ობჟათე-ბჟადალშე — სმოლენსკიშ, რიაზანიშ დო ტულაშ ოლქეფი.

## მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანა:
* რუსეფი – 	6 022 763 კოჩი.
* უკრაინალეფი – 147 808 კოჩი. 
* თათარეფი - 	52 851 კოჩი.
* ბელარუსეფი - 	42 212კოჩი.
* სომეხეფი - 	39 660 კოჩი.
* მორდვალეფი - 	21 856 კოჩი.
* აზერბაიჯანალეფი - 	14 651 კოჩი.
* ჩუვაშეფი - 12 530 კოჩი.
* მოლდავარეფი - 10 418 კოჩი.
* ურიეფი - 9 899 კოჩი.
* ქორთუეფი - 9 888 კოჩი.
 
## რესურსეფი ინტერნეტის
* მოსკოვიშ ოლქიშ თარობა

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
კატეგორია:მოსკოვიშ ოლქი
ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი

thumb|228px|
**ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი** (ჩუკ. *Чукоткакэн автономныкэн округ*) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა.

ოკრუგის უხურგანს რესპუბლიკა სახას (იაკუტია), მაგადანიშ ოლქის დო კამჩატკაშ აკანს. 

ადმინისტრაციული ცენტრი - ნ. ანადირი.

## გეოგრაფიული ორენი
ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი იდვალუაფუ რუსეთიშ უკიდაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. უკებჷ ჩუკოტკაშ ჩქონი, კონტინენტიშ გოხოლუას მადვალუ ნორთი დო კოკეფი: ვრანგელიშ, აიონი, რატმანოვიშ დო შხვა.

ომძღჷ ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ბჟაეიოლი ცჷნდჷრიშ, ჩუკოტკაშ ზუღეფი დო რჩქალი ოკიანეშ ბერინგიშ ზუღა.

## ეთნიკური აკოდგინალუა
2021 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ოკრუგის გეჸვეჯი ეთნიკური აკოდგინალუა რდჷ:

*რუსეფი 54.2%
*ჩუქჩეფი 28.3%
*უკრაინალეფი 3.2%
*იუპიკეფი 3.1%
*ევენეფი 2.7%
*ჩუვანეფი 1.6%
*ყალმუხეფი 0.8%
*თათარეფი 0.7%
*ბურიატეფი 0.5%
*შხვა ეთნიკური ბუნეფიშ წჷმმარინაფალეფიშ მუდანობა 200-შახ ანჭუ.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო

კატეგორია:ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი

მინი|ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი
**ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი** — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ტიუმენიშ ოლქიშ აკოდგინალუას. მიშმურს ურალიშ ფედერალურ ოკრუგშა . ადმინისტრაციული ცენტრი — ნ. ხანტი-მანსიისკი.

ოკრუგი უხურგანს იამალ-ნენეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის, კრასნოიარსკიშ აკანს, ტომსკიშ, ტიუმენიშ, სვერდლოვსკიშ ოლქეფს დო კომიშ რესპუბლიკას. დირსხუ 1930 წანაშ 10 ქირსეთუთას. თარი წყარმალუეფი რე ობი დო თიში ნადუ ირტიში.
## ლიტერატურა
*

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Official website of Khanty-Mansiysk Autonomous Okrug – Yugra 
*The official website of the public authorities Khanty-Mansi Autonomous Okrug – Yugra     
*Official site Duma Khanty-Mansi Autonomous Okrug – Yugra  

კატეგორია:ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ვოლგოგრადიშ ოლქი

**ვოლგოგრადიშ ოლქი** — ოლქი რუსეთის, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ვოლგოგრადი. 

## მახორობა
2006 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანდჷ 2 635 ვთშ. კოჩი.
* რუსეფი – 	2378,7 ვთშ. კოჩი (88,1 %)    
* უკრაინალეფი – 56,3 ვთშ. კოჩი (2,1 %)    
* ყაზახეფი – 45,3 ვთშ. კოჩი (1,7 %)    
* თათარეფი – 28,6 ვთშ. კოჩი (1,1 %) 
* სომეხეფი - 27,0 ვთშ. კოჩი (1,0 %)   

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ვოლგოგრადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციაშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
კატეგორია:ვოლგოგრადიშ ოლქი
არხანგელსკიშ ოლქი

thumb|250px|არხანგელსკიშ ოლქიშ გერბი**არხანგელსკიშ ოლქი** — ოლქი რუსეთიშ ევროპული ნორთიშ ოორუეშე, თიშ აკოდგინალუას რე ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი.

ოლქიქ დირსხუ 1937 წანაშ 23 ეკენიას რსფსრ-იშ ოორუე ოლქიშ გორთუალაშ უკული.
მიშმურს ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ფართობი 587 400 კმ2.
მახორობა 1262 ვითოში კოჩი (2009), მეჭედალა - 2.1, ნოღაშ მახორობაშ თია - 73,4 %. 

ადმინისტრაციული ცენტრი - ნოღა არხანგელსკი. 

## მახორობა
 
2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანდჷ 1 294 993 კოჩი (თაქით დო უკული ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგიშ უმუშო). თინეფს შქას:

* რუსეფი – 1 258 938 კოჩი (95,21 %)
* უკრაინალეფი – 26 529 კოჩი (2,05 %)
* ბელარუსეფი – 9986 კოჩი (0,77 %)
* თათარეფი – 3072 კოჩი (0,24 %)
* აზერბაიჯანალეფი - 2965 კოჩი (0,23 %)
* ჩუვაშეფი - 1786 კოჩი (0,14 %) 
* გერმანალეფი - 1546 კოჩი (0,12 %)
* მოლდავარეფი - 1280 კოჩი (0,1 %)
* სომეხეფი - 1133 კოჩი (0,09 %)

## ისტორია
ვიკინგეფიშ ბორჯის, ტერიტორია ჩინებული რდჷ ბიარმიაშ ჯოხოთ. XII ოშწანურაშე ნოვგოროდიშ აკოდგინალუას რდჷ. XVIII ოშწანურაშ დაჭყაფუშე 1920-იანი წანეფიშ ბოლოშახ არხანგელსკიშ გუბერნიაშ აკოდგინალუას რდჷ. 1929 წანაშ 14 ღურთუთას გეუქვუ არხანგელსკიშ, ვოლოგდაშ დო ოორუეშ დვინიშ გუბერნიეფქ დო გეგმიქიმინჷ ოორუეშ აკანქ. 15 კვირკვეს აკანიშ ტერიტორიას გეგმიქიმინჷ ნენეფიშ ერუანულ ოკრუგიქ (ასე ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი). 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* არხანგელსკიშ ოლქიშ საინფორმაციო პორტალი 
* არხანგელსკიშ ოლქიშ ადმინისტრაცია 

კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
კატეგორია:არხანგელსკიშ ოლქი
ჰოლივუდიშ ვარადებაშ ჯალონა

thumb|250px|შოშეშ მუსიკოსეფი ჰოლივუდიშ ვარადებაშ ჯალონას
**ჰოლივუდიშ ვარადებაშ ჯალონა** () — ტროტუარ ჰოლივუდიშ ბულვარს დო ვაინ-სტრიტიშ მანგას, ნამუთ იდვალუაფუ ჰოლივუდის, ლოს-ანჯელესის, კალიფორნიას, ააშ-ს. თინა მერჩქინელ რე ართუაფალ ინდუსტრიაშ ვარადებაშ დარბაზო. თიშ დიზაინერ რე ობჟათე-კალიფორნიალ ხელუან ოლივერ ვეისმულერი, ნამუთ ნოღაქ დექირჷ 1953 წანას, ჰოლივუდშო ართმაგურ გოჯინაშ მიოჩამალო დო ვარადებაშ ჯალონა ზუსტას წჷმარინუანს ართ-ართ თი რსულჸოფურობას, ნამუთ ნოღაქ თიმ ბორჯის გინიცადჷნ. ჯალონა მოჭკადილ რე 2 000-შე უმოს ხუთწვანდამ მურიცხით, ნამუეფსჷთ ეშახინტკილ რე ვა ხვალე ჯოხოგოლაფილ ადამიერეფიშ ჯოხოეფი, თი ფოხ გერგეზეფით, ნამუეფჷთ ართუაფალ ინდუსტრიას მუნეფიშ თიაშ გეშა აღიარაფილეფ რენა ჰოლივუდიშ კომერციულ პალატაშით. ჯალონა იჩუაფუ მუშდოფინანსაფათ. მაართა მურიცხით, ნამუქჷთ 1960 წანაშ 9 ფურთუთას გინწყჷნ, დეჯილდჷ ჯოან ვუდვარდიქ.

კატეგორია:ჰოლივუდი
კატეგორია:ლოს-ანჯელესიშ ოქინაფუეფი
იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი

**იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი**   (ნენ. *Ямалы-Ненёцие автономной окрук*), რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი (მიშმურს ტიუმენიშ ოლქშა), ურალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუას რე.

ადმინისტრაციული ცენტრი - ნ. სალეხარდი.

ოკრუგის უხურგანს ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგის, კომიშ რესპუბლიკას, ხანტი-მანსიშ ავტონომიურ  ოკრუგის, კრასნოიარსკიშ აკანს.

დირსხუ 1930 წანაშ 10 ქირსეთუთას.
## ლიტერატურა
*

კატეგორია:იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი

მინი|ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი
**ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი** (ნენ. Ненёцие автономной ӈокрук) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი (არხანგელსკიშ ოლქიშ აკოდგინალუას რე), ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. ნ. ნარიან-მარი - ოკრუგიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. ოკრუგის ობჟატეშე უხურგანს კომიშ რესპუბლიკა, ობჟატე-ბჟადალშე — არხანგელსკიშ ოლქი, ოორუე-ბჟაეიოლშე იამალ-ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი. ოკრუგიქ დირსხუ 1929 წანაშ 15 კვირკვეს.
## გეოგრაფიული ორენი
ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი იდვალუაფუ ბჟაეიოლ ევროპაშ ვეშ უკიდაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს კოკეფი კოლგუევი დო ვაიგაჩი, ჩქონი კანინი. ოკრუგის ომძღჷ ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ჩე, ბარენციშ, პეჩორაშ დო კარიშ ზუღეფი. 
## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგი
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ამურიშ ჯიჯაღი

**ამურიშ ჯიჯაღი**, ვარდა **შორიშ ბჟაეიოლიშ ჯიჯაღი**, ვარდა **ამურიშ ფორცხოლი**, ვარდა **ბჟაეიოლი ცჷნდრჷიშ ჯიჯაღი**, ვარდა *მოჯვეშ.* **მანჯურიული ჯიჯაღი** () — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ კატუშობურეფიშ ფანიაშე, ჯიჯაღიშ ართ-ართი გიმენბუნა. რსხულის სიგჷრძა 107—136 სმ-ს აკმადგინანს. კერიშ წონა 50 კგ-შახ, ჸორიშ — 42,5 კგ-შახ. გოფაჩილი რე შორიშ ბჟაეიოლიშ გვალამი აბანეფს, წვიწვამ-ფართეფურცელამ დო ჭყონიშ ტყალეფს, სუმ ქიანაშ ხურგეფიშ რაიონს — რუსეთიშ, ჩინეთიშ დო ოორუე კორეაშ ხურგეფს .

ასეიან ბორჯიშო ამურიშ ჯიჯაღი ეშალაფაშ ფარდის მარენჯი რე. ჯიჯაღიშ გიმენგვარობაშე თენა არძაშე ოშა-გოშა რე: 2015 წანაშ ფურთუთას ტყარ ორთას გარზინაფილი რე 57 შური ჯიჯაღი, ერუანული პარკი „ჯიჯაღიშ დიხაშ“ ტერიტორიას, 8-შე 12-შახ ჩინეთის.

ჯიჯაღიშ  1956 წანაშე ვარებული რე.
## რესურსეფი ინტერნეტის
* ამურიშ ჯიჯაღი WWF.ru-შ ხასჷლას
* 
* 
* ვიდეოკამარეფი ამურიშ ჯიჯაღიშ ვოლიერეფს  ტალინიშ ზოოპარკის
* პრიმორიეშ მეცარეფი ამურიშ ჯიჯაღიშ მუსანობაშ ძინას ეთმიოშანანა
* 
## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:ჯიჯაღეფი
კატეგორია:ეშმალაფარი გვარობეფი
კატეგორია:შორიშ ბჟაეიოლიშ ფაუნა
კატეგორია:აზიაშ ბჟაშუმუეფი
ჯიჯაღი

**ჯიჯაღი**, **ყილიმი** თაშნეშე **ლეოპარდი** () — ბჟაშუმუ ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე.  თიში რსხულიშ სიგჷრძა რე 160 სმ, კუდელიშ — 110 სმ, წონა 75 კგ-შახ. დადული მუმულშე მორჩილი რე. ჯიჯაღის უღუ მოჸვინთელე ვარდა ჟღირჟღა, უჩა ხალეფით მოხანტილი რსხული. გოფაჩილი რე აფრიკას (საჰარაშ მოხ), მორჩილი დო ობჟათე აზიას თურქმენეთის, ტაჯიკეთის, შორიშ ბჟაეიოლს. თელარაშ ხანგჷნძარობა 10-11 წანა, ტყვეობას — 21 წანა. 

ხე აჯამეთის. მაკება იგჷნძარებუ 99 დღა დო სერს. ხანს 1-3 ღიუ ბოქურს. ჭკომუნს ტყარი (კანკალეშა ჸუდეშ) ჩორქოამეფით, ოშა-გოშათ მახვატალეფით დ მაფურინჯეეფით. ეიოშინალი რე ადამიანშა გენთხაფაშ შვანეფი. ჯიჯაღიშ საართო მუდანობა არეალიშ ედომუშამ ფართობის გეხუნელო მორჩილი რე. 

საქორთუოს ჯიჯაღი დახე ედომუშამო ეშალაფირი რე. 1950-1980 წანეფს ჯიჯაღი რეგისტრირაფილი რდჷ ყორნისიშ რაიონს (1950), ზედაზენწკჷმა (1954), ოფუტე მათურაწკჷმა (1978). 2003 წანას მანჯაფილ ობაზისე რკუალაქ ვაშლოვანიშ ერუანული პარკის  წჷმი მარენჯი წჷმიაზიური ჯიჯაღის () მიოგორუ.

ასეშო საქორთუოს აკა წჷმიაზიური ჯიჯაღი ზუსტას ვაშლოვანიშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიას რე რეგისტრირაფილი. თიში  ვაშლოვანიშ, პანტიშარიშ ლეხერიშ დო ალაზანიშ (მიჯნიშ ჸუჯი) ცენტრალურ ნორთის იდვალუაფუ. ჯიჯაღი მიშაღალირი რე საქორთუოშ „ჭითა წინგშა“. 

## სქოლიო

კატეგორია:კატუშობურეფი
ქორდიანეფი

**ქორდიანეფი** (Chordata) — მაჟირალბუკამი ჩხოლარეფიშ უმაღალაში ტიპი. თინეფს ორსხველჷნა დაცხამეფი, ხოკოშ უმუშოეფი, გაგაჩამეფი. ქორდიანეფშო დჷმახასიათაფალი რე ქორდა, ოჭიშიშ ნერვული მილი დო ლაჸურშიშ ნოწკირეფი. ქორდიანეფიშ ართ ნორთის ქორდა ედომუშამი თელარაშ გოძვენას უღუ, კანკალეს — გოვითარაფაშ ორდოშიან პერიოდის. გაგაჩამეფიშ ოჭიშიშ ნერვული მილიშ წჷმიანი ნორთი აკმოქიმინუნს დუდიშ ტვინს, კაბეტ ასციდიეფს ნერვულ მილს ნერვული განგლიონი თირანს. ლაჸურშიშ ნოწკირეფი სქირონაშ ქორდიანეფს ხვალე ლარვაშ ვარდა გოვითარაფაშ ორდოშიან ოკუჩხალეშე უღჷნა, წყარიშ ფორმეფს — ედომუშამი თელარაშ გოძვენას. ქორდიანეფს ოხასიათჷნა მეტამერია, ნამუთ ჯგირო აფჷნა გიმოხანტილი ხოკოშ უმუშოეფს დო გაგაჩამეფს დო თინეფიშ არღამი გოვითარაფაშ პერიოდის.
## ლიტერატურა

*
ბჟაშუმუეფი

**ბჟაშუმუეფი** (*ძუძუშ მაწუალეფი*) () — ჩხოლარეფიშ კლასი გაგაჩამეფიშ გიმენტიპშე. ედომუშამი რსხულიშ სიგჷრძა 1,5 სმ-შე (ბიგვა) — 33 მ-შე უმოსი რე (ლენი ვერშაპი), სამანგათ წონა რე — 1,5 გ-შე, 190 ტონაშახ. რჩქვანელობურო წჷმოგჷრძალაფირი რსხული უღუნა, 5-5-კითამ 4 განთხის გემარინე. კანკალეფს (ცხენეფს დო შხვა) უკულაში კითი უღუნა. ხესუამეფიშ განთხეფი სუეფო რე გინორთელი, ფოფორკუჩხამეფიშ — ფოფორეფო. 

რინაშ პიჯალეფიშ ომანგეთ, ბჟაშუმუეფს ჩხომიშობური რსხული უღუ, უკახალენი განთხეფი ვაპალუნა. ტყები ბოწოწით აფუნა ფორილი. ვერშაპეფს, ბეჰემოთის დო კანკალე შხვა ბჟაშუმუეფს ბოწოწამი ოფორალი ომაჟირუეთ რედუცირაფილი აფუნა. ტყებიშე ეშარდილიე ჯღვალი, ჩორქო, ბირცხა, ქა, ქერცა დო შხვა. ბჟაშუმუეფს უღუნა მუშკიშ, თებოშ, უფუშ დო შხვა ჯარკვალეფი. გურიშ გაჩამალი ობჟალე ჯარკვალეფი, ნამუეფიშ სეკრეტით ნანა ოდიარუანს მუში გამნაჭყანეფს.

## ლიტერატურა
გაგაჩამეფი

**გაგაჩამეფი**, *ხოკოამეფი* () — ჩხოლარეფიშ გიმენტიპი ქორდიანეფიშ ტიპშე. გაგაჩამეფიშ მუჭოთ რსხულიშ აკოგაფა, თეშ ფიზიოლოგიური ქიმინჯალა გოვითარაფაშ მაღალ დონეს რე. რსხული ფორილი აფჷნა ტყებით, ნამუთ უშქაშე კონტაქტის რე ელმოლიშ ფაქტორწკჷმა, ოკათჷ აირეფიშ თირუას, ორგანოეფშე ნობთიარობეფიშ დორცუაფაშ პროდუქტეფიშ გიმოღალას. ტყებიშ წმნაქიმინეფი რე ქერცა, ბურდღა, თუმა (დო თიში სახეშვაობეფი), ჯღვალეფი, ჩორქოეფი, ბირჩხეფი, ქალეფი დო შხვა. ტყების მიარე  ცქირცქის გიშმაღალარი, სპეციფიკური თებოშ, უფუშ დო შხვა ჯარკვალი რე. ტყების თარ ნორთის აკმადგინანს ეპიდერმისიშ გიმე მედვალუ კორიუმი. კუთოვანი სისტემა ბერდეხი დო დიფერენცირაფილი რე. 

გაგაჩამეფს უღჷნა სუმი ტიპიშ ჩონჩხი: მიმარსხუაფალრშვილამი, ხინტკამი დო ძვალამი. ჩონჩხი აკმოდირთუ გაგაჩიშ, დუდიშ ხოკოშ, განთხეფიშ ორტყაფუეფიშ დო დუდიშული განთხეფიშ ჩონჩხშე. გიშართილი რე გაგაჩიშ გიმნართეფი: კინჩხიშ, კიდირიშ, წყარიშ, გავაშ დო კუდელიშ. კანკალეს თე თუ თი გიმნართი ვაუღუ. არყილეფიშ მუჭოთ აკოგაფა, თეშ მუდანობა გინორთელი რე კლასეფიშ მეჯინათ. დუდიშ ხოკო აკმოდირთუ ტვინიშ ხოკოშ დო სახეშ ხოკოშე. 
## ლიტერატურა
**ჯანაშვილი ა.*, ქსე, ტ. 11, გვ. 472, თბ., 1987

*
პანთერა

**პანთერა** (Panthera) — ბჟაშუმუეფიშ გვარიშ ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე, იკათუანს ოთხ გვარობას: ნჯილო, იაგუარი, ყილო დო ჯიჯაღი.

## ლიტერატურა
* A. Turner: *The big cats and their fossil relatives*. Columbia University Press, 1997.ISBN 0-231-10229-1

კატეგორია:ბჟაშუმუეფი
კატეგორია:კატუშობურეფი
იაგუარი

**იაგუარი** (Panthera onca) — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე, პანტერეფიშ გვარიშ წჷმმარინაფალი. თიშ რსხულიშ სიგჷრძა 2 მ, წონა 140 კგ-შახ. უღუ მასიური,გოჭყვართალერი რსხული, კუნტა კუჩხეფი, ფართე, ჸონიერჯღალეფამი ტოტრეფი. ფერო მოჭითე-ჸვინთელი რე, თეწკჷმა ართო უჩა რგოლეფი დო ხალეფი უღუ, ჯკანკალეშა ედომუშამო უჩა ხოლო ამხვადჷნა. იაგუარი გოფაჩილი რე ოორუე, ცენტრალურ დო ობჟათე ამერიკას. ხე შხირი, ლამე ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ ტყალეფს, უმენტაშო გიშმაგორუნს წყარმალუეფიშ წყარპიჯეფს. ჯგირო ეშმუს ჯაშა დო ნჩურუნს. ჭკომუნს ჩორქოშობურეფს (ტაპირი, ერემი, პეკარი), მაღირღონალეფით, ჩხომეფით, თაშნეშე ჭკომუნს კუს დო თიშ მარქვალიეფს, კანკალეშა გეთმიანთხუ ჸუდეშ ჩხოლარს ხოლო. მაკობა 3,5 თუთას იგჷნძორებუ, ხანს 4-შახ ბოქურს. მორჩილი ორეწუალე შანულობა უღუ (გიმირინუანა ტყების).

## ლიტერატურა
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* უმოსი სურათეფი დო ინფორმაცია 
* BBC-იშ იაგუარიშ ვიდეოეფი
* კათა დო იაგუარი 
* Felidae Conservation Fund

კატეგორია:კატუშობურეფი
ურნაბი

**ურნაბი** (ლათ. Zizyphus) — ჩანარეფიშ გვარი ლეკუხაშობურეფი ფანიაშე. გვარს დოხოლაფირო 40 გვარობა რე. გოფაჩილი რე აზიაშ, აფრიკაშ დო ავსტრალიაშ ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ რაიონეფს. არძაშე უმოსო ჩინებული რე ურნაბიშ ართ-ართი გვარობა, ნამუშათ „იუბა“ (ლათ. Zizyphus jujuba) უჯოხონა. დიდი ჯალეფი რე, სიმაღალათ 15 მ-შახ, ხარენა 300 წანაშახ. უღუ მარქვალიაშობური, ოვალური ვარდა ლანცეტა ფურცელი, ჟირსქესიანი, ჯვარედინმატვერია პიოლი. პირანს მესის, ნამუთ 1,5—2 თუთას იგჷნძორებუ.
 thumb|200px|ურნაბიშ გუმნაღელი
## გჷმორინაფა
გჷმირინუანა ლადირო, კომპოტიშ, პასტილიშ დო მურაბაშ ოკეთებელო, ჟღირაფილი, ხომაფილი დო კონსერვირაფილი სახეთ, გჷმირინუანა საკონდიტრე ნაწარმეფშო დო ოშუმალეფშო. უჯვეშაში ბორჯიშე გჷმირინუაფუ ოკათე მედიცინას მუჭოთ ლექინი ოსაქმებელი, ეშახვალაფარი, მატონიზირაფალი დო ბჟღერგიმალინე საშუალება. ფურცელეფს უღჷ მაანესთეზირაფალი მუშობურობეფი (თინეფიშ კანკუათ დინუ სიგემუანეშ, სიმწარეშ დო თ.უ. გინაფა). თაშნეშე გჷმირინუაფუ ვიტამინური ჩაიშ ოზადალო.

## ჯიშეფი დო გვარობეფი

აკმოდირთუ 40 გვარობაშე:

## რესურსეფი ინტერნეტის
* იმერეთიშ ომკურნალე ფლორა 
* Flora Europaea: ''Ziziphus''
* USDA Plants Profile: ''Ziziphus''
* Flora Brasiliensis: ''Ziziphus'' species list
* Flora of China: ''Ziziphus'' species list
პეულამი ჩანარეფი

**პეულამი ჩანარეფი** თაშნეშე **პეულამეფი** () —  უმაღალაში ჩანარეფიშ გუმნართი. იკათუანს 400 ფანიას, 12 ვითოშშე უმოსი გვარს დო დახე 240 ვითოში გვარობას. პეულამეფი ართ-ართი რე თასამ ჩანარეფიშ ჟირი ბუნაშე დო თინეფს **ფორილთასამეფი** () ჯოხონა. თინეფი გოვითარაფაშ არძაშე მაღალი ოკუჩხალეს გერენა ჩანარეფიშ ოქიანუს, თინეფს გომიარაფაშ სისტემა უმოსი ხალიწერი უღჷნა, ვინდარო დოსქილადირ თასამ ჩანარეფს — ტაცალთასამეფს.

## გალერეა

Magnolia grandiflora1.jpg
Magnolia.jpg
Nymphaea alba.jpg
Primula aka.jpg
Magnolia obovata 01.jpg


## ლიტერატურა
 სტატია „ფარულთესლოვნები“
 სტატია „ყვავილოვანი მცენარეები“ 

კატეგორია:ჩანარეფი
უვიზე რეჟიმი

: *თე სტატია – უვიზე რეჟიმიშ გეშა, მუჭოთ ართამი ოჯარალე-პოლიტიკური მოლინაშ გეშა. კონკტერულ სახენწჷფოეფშა შხვაშთური მენოღალეეფიშ ვარ-და მენოღალობაშ უღვენი პიჯეფიშ მინულაშ რეჟიმიშ გეშა ქოძირით სტატიეფი კატეგორიას   [[:კატეგორია:ოვიზე რეჟიმი ქიანეფიშ მეჯინათ|„ოვიზე რეჟიმი ქიანეფიშ მეჯინათ“]]. კონკრეტული სახენწჷფოეფიშ მენოღალეეფშო ოვიზე ვარ-და უვიზე მინულაშ შილებუამობაშ გეშა ქოძირით სტატიეფი კატეგორიას [[:კატეგორია:ოვიზე მოთხუალეფი ქიანეფიშ მეჯინათ|„ოვიზე მოთხუალეფი ქიანეფიშ მეჯინათ“]].*

**უვიზე რეჟიმი** — სახენწჷფოეფს შქას ურთიართობეფიშ რეჟიმი, ნამუშ ბორჯის, თე სახენწჷფოეფიშ მენოღალეეფი თინეფიშ ტერიტორიაშ მინაულარო ვიზაშ მეღებას ვახვილჷნა.

უვიზე რეჟიმქ შილებე მიშაღალირქ იჸუას მუჭოთ ცალჸურე, თაშნეშე ჟირჸურე (ჟირჸურე ვარ-და მიარეჸურე აპიჯალათ, სამანგათ, შენგენიშ ზონა). კანკალეშა თეწკჷმა ართო შილებე პასპორტიშ ტიპეფიშ მეჯინათ გოხურგუა (სამანგათ უვიზე რეჟიმი დიპლომატიური პასპორტიშ მიღვენი პიჯეფშო).

## თაშნეშე ქოძირით
* ვიზა
* მახორობაშ მიგრაცია
* ოვიზე მოთხუალეფი საქორთუოშ მენოღალეეფშო
## რესურსეფი ინტრნეტის

* 

კატეგორია:პოლიტიკა
კატეგორია:საირქიანო სამართალი
ჩარლზ დენსი

**უოლტერ ჩარლზ დენსი** (; დ. 10 გჷმათუთა, 1946, უორსესტშირი) — ინგლისარი არტისტი, სცენარისტი დო რეჟისორი. ჩინებული რე ტაივინ ლანისტერიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (2011-2015), 2014 წანას ილაჸაფჷ ფილმის იმიტაციაშ ლაჸაფი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ევკარიოტეფი

**ევკარიოტეფს, ანუ გვირზილამი [[თოლი|თოლეფს]]** (ინგ. Eukaryote — გოფაჩილი რე, მორო ჩილათირი რე ჯოხოდვალა *ეუკარიოტი*) უღჷნა პლაზმური მემბრანა, გვირზილი, გვირზილა, ენდოპლაზმური ბადე, რიბოსომა, მიტოქონდრია, გოლჯიშ აპარატი, ლიზოსომა, ცენტრიოლეფი. ევკაროტული თოლეფი რე: ერითროციტეფი, სპიროგირა (წყარჩანარი), ამება, მხუხა სოკო, ქალამანა, ტრიპანოსიმეფი, ქლამიდომონადა დო შხვა. ევკარიოტეფს პროკარიოტეფშე გიშმართჷნა დნბ-ით, ნამუთ ინოხე გვირზილს.

ევკარიოტეფი, საართო ჯოხოდვალა ორგანიზმეფიშ, ნამუეფსჷთ უღჷნა მორფოლოგიურო გოფორმაფილი გვირზილი. ევკარიოტეფიშ პროტოპლაზმა მორფოლოგიურო დო ფუნქციურო დიფერენცირაფილი რე ციტოპლაზმათ დო კარიოპლაზმათ, ნამუთ დორხველური დაცხით (კარიოლემით) რე გოჯორგელი დო აკმოქიმინუნს გვირზილს. გვირზილს აკოჭოფილი რე დახე ედომუშამი მონძებული ღვანდი (დნბ). ევკარიოტეფს ორხველჷ არძა თოლამი ორგანიზმი (ართთოლამი დო ბრელთოლამი ჩანარი დო ჩხოლარი) თ. გ. პროკარიოტეფიშ (ბაქტერიეფიშ დო ლენ-წვანე წყარჩანარეფიშ) მოხ.

## ლიტერატურა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* თოლი, ევკარიოტი

კატეგორია:ევკატიოტეფი
მახვამილაფარეფი

**მახვამილაფარეფი** (: carō 'ხორცი', + vorāre 'მაჭკომალი') — ჩხოლარეფი ბჟაშუმუეფიშ რანწკიშე. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷრძა 14 სმ-შე 3 მ-შახ, წონა 100 გ-შე 1000 კგ-შახ ანჭუ. შხვადოშხვა ფერეფი უღჷნა. კიბირეფი (28-48) რასქვილო რე დიფერენცირაფილი მაჭკირალეფო,  დო თარ კიბირეფო. უმენტაშობაშ ჟილენი მა-4 წჯმიანი თარი დო 1-ა გიმენი თარი კიბირეფი გინოქიმინელი რე მაკვათურ კიბირეფო. განთხეფს უღჷნა ჯღალამი 4-4 კითი (თუნთეფს დო ძოღორეფს 5-5), ჯღალეფი ინოტყობინელი ვარდა გვერდო ინოტყობინელი რე;  ვაუღჷნა ვარდა რუდიმენტული რე; ყია ლექინი დო ჯარკვალეფით რე დიდარი; ოსქუე ჟირფა ვარდა ჟირქალამი რე, პლაცენტა — დისკოიდური; ოთასეეფი სპეციალურ პარკის ინოხე. მახვამილაფარეფიშ ანალური ჯარკვალეფი გიმიღანა სანწალეშურამ ნიბთიარობას, ნამუთ ონინალჷ ტერიტორიალურ მოთანჯუას, კანკალეშა ნტერშე დუდიშ ოთხილარო (სამანგ., შურამია). გოფაჩილი რენა ირდიხას, ანტარქტიდაშ დო კანკალე მორჩილი ოკაინური კოკეფიშ მოხ. უმენტაშობა სქირონაშ ჩხოლარი რე. თინეფშე მიარე ჯგიორ მეხოხუნს ჯას, კანკალე ჯგირო გილანჩურუნს დო ჸვინთუნს. ჩკომჷნა ხორცის, თინეფს შქას რენა ირიშმაჭკომალეფი, ყორადილმაჭკომალეფი დო შხვეფი. ოკიბირალს დუდს გეთმიანთხჷნა ყურსუათ, მეტყობინით, გეთხოზინით. უმენტაშობა მონოგამი რე.

მახვამილაფარეფი აკმაართიანენა 7 ფანიას (ძოღორიშობურეფი, თუნთიშბურეფი, ენოტიშობურეფი, კვინორიშობურეფი, ვივერიშობურეფი, ყორყმელიშობურეფი, კატუშობურეფი), დოხოლაფირო 100 გვარს, 240 გვარობას, ნამუეფშეთ საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა 19 გვარობა. მახვამილაფარეფს შქას მიარე მორგე რე. კანკალე ჯალაგანს ოფუტე დო ოტყალე მეურნობაშ მანებელი მაღირღონალეფს; კანკალე ზარალს მითმიორინუანს მეჩხოლარობას, სანადირო მეურნობას. რენა ჸალაშ ვირუსიშ მაღელეფი ხოლო (გერი, ტურა, ენოტიშობური ჯოღორი).

[მინი|[ნწოლა თუნთი დო ჩე თუნთი სქირონაშ უდიდაში მახვამილაფარეფი რენა]]
[მინი|[კატუ დო ჯოღორი, ჸუდეშ მახვამილაფარეფი რენა]]

## კლასიფიკაცია

### გიმენრანწკი კატუშნერეფი
* ფანია ვივერიშობურეფი (Viverridae): ცივეტეფი დ მჯგირე ჩხოლარეფი; 17 გვარიშ 32 გვარობა
* ფანია კატუშობურეფი (Felidae): კატუეფი: ნჯილოეფი, ყილოეფი, ჯიჯაღეფი,ოცელოტეფი დო თ. უ.; 18 გვარიშ 37 გვარობა
* ფანია მანგუსტიშობურეფი (Herpestida): მანგუსტეფი დო მოჯგირე ჩხოლარეფი; 13 გვარიშ 30 გვარობა
* ფანია ყორყმელიშობურეფი (Hyaenidae): ხალებამი ყორყმელი, დიხაშ გერი დო თ.უ.; 2 გვარიშ 4 გვარობა
* ფანია Eupleridae: მადაგასკარის მტაცებლები;   7 გვარის 8 სახეობა
* ფანია Nandiniidae: აფრიკული პალმაშ ცივეტეფი; 1 გვარიშ 1 გვარობა

### გიმენრანწკი ჯოღორიშნერეფი
* ფანია თუნთიშობურეფი (Ursidae): თუნთეფი; 4 გვარიშ 8 გვარობა
* ფანია ენოტიშობურეფი (Procyonidae): ენოტეფი დო მოჯგირე ჩხოლარეფი; 6 გვარიშ 19 გვარობა
* ფანია კვინორიშობურეფი (Mustelidae): დიაფალეეფი, ქრცვინეფი, კვინორეფი, მუნჩქვეფი დო შხვა გვარობეფი:  24 გვარიშ 55 გვარობა
* ფანია ნჯილოაფალაშობურეფი (Odobenidae): ნჯილოაფალეფი; 1 გვარიშ 1 გვარობა 
* ფანია სელაპიშობურეფი (Phocidae): ნანდული სელაპეფი; 9 გვარიშ 19 გვარობა
* ფანია სკუნსიშობურეფი (Mephitidae): სკუნსეფი დო ძვარამეფი; 3 გვარიშ 10 გვარობა  
* ფანია ჯოღორიშობურეფი (Canidae): ჯოღორეფი, გერეფი, მელიეფი; 10 გვარიშ 35 გვარობა
* ფანია ჸუჯეფამი სელაპეფი (Otariidae): ზუღაშ ნჯილოეფი დო შხვეფი; 7 გვარიშ 14 გვარობა 
* ფანია Ailuridae: მორჩილი პანდეფი; 1 გვარიშ 1 გვარობა.

### ფილოგენეტიკური ჯა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* მახვამილაფარიშ ტვინიშ მაღალი ხარისხიშ სურათეფი

*
ოვიზე მოთხუალეფი საქორთუოშ მენოღალეეფშო

[მინი|[საქორთუოშ პასპორტი]]
**ოვიზე მოთხუალეფი საქორთუოშ მენოღალეეფშო** — საქორთუოშ მენოღალეეფშო კანკალე ქიანაშ თარობაშით თე ქიანეფშა მინულაშო დოწესაფილი რე რანწკი აკოხურგუეფი. რანწკი ქიანეფშა საქორთუოშ მენოღალეეფშო მინულა აკოხურგელი ვა რე. 2016 წანაშ დგომარობათ, საქორთუოშ მენოღალეეფს უვიზე ვარდა ვიზაშ ქიანაშ ხურგას მეღებათ 67 ქიანას შეულებჷნა შარალუა

2004-2007 წანეფს ევროპაშ რსხუშ გოფართაფაშ გეშა, საქორთუოქ უვიზეთ შარალუაშ ნება მიოდინუ რსხუშ თიჯგურა მაკათურეფწკჷმა, მუჭომით რე ლიეტუვა, ლატვია, ჩეხეთი, პოლონეთი (2003 წოანაშახ უვიზე რეჟიმი რდჷ), რუმინეთი დო ბულგარეთი (2006 წანაშახ უვიზეთ რდჷ).

2015 წანას ევრორსხუწკჷმა ვიზალიბერალიზაციაშ გეგმაშ წჷმოძინელო რსულბაშ უკული, საქორთუოშ მენოღალეეფშო შენგენიშ მაკათური 28 ქიანაწკჷმა უვიზე მიმოულაქ 2017 წანაშ 28 მელახშე დიჭყჷ.

## ოვიზე მოთხუალეფიშ რუკა
900პქ|ცენტრში|მინი|ოვიზე მოთხუალეფი საქორთუოშ მენოღალეფშო

## ოვიზე მოთხუალეფი
გიმე მოჸონაფილი მოთხუალეფი ოხუ ხვალე ორდინალურ (რჩქვანელობური) პასპორტეფს დო თიშ გიმენკლასეფს. დიპლომატიურ დო ონუნალე პასპორტეფშენ მოთხუალეფი გინორთელი რე.

*ინფორმაციაქ ბოლოს გეახალჷ:* 

## ქიანეფი, ნამუეფი უარს აცხადენა საქორთუოშ მენოღალეეფიშ მინულაშ გეშა
* : აზერბაიჯანიშ დო სომხეთიშ შქას რსებული ყარაბაღიშ კონფლიქტიშ გეშა, აზერბაიჯანი დორხველურ ტერიტორიას ეთნიკურო სომეხი საქორთუოშ ვარდა არძანერი შხვა ქიანაშ პასპორტიშ მაღვენი მენოღალეეფიშ მინულას უარენს. თაშნეშე ნავარებუ რე თი მენოღალეეფიშ მინულა ხოლო, ნამუეფიშ პასპორტის დოფიქსირაფილი რე გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშა მინულაშ მუხურა. თეჯგურა პიჯეფი სადღამუშიოთ პერსონა ნონ გრატათ იცხადებჷნა.

## თაშნეშე ქოძირით
* საქორთუოშ პასპორტი
* საქორთუოშ ოვიზე პოლიტიკა

## მეღანკუეფი

## სქოლიო

საქორთუო
კატეგორია:საქორთუოშ გალენური პოლიტიკა
რორი კინერი

**რორი კინერი** (; დ. 17 ფურთუთა, 1978, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი დო სცენარისტი.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*Interview with ''The Observer''
*Wish 143 - short film starring Rory Kinnear
*The First Men in the Moon

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
შენგენიშ ზონა

**შენგენიშ ზონაშა** მიშმურს ევროპაშ 26 სახენწჷფო, ნამუეფქჷთ 1985 წანას ოფუტე შენგენს (ლუქსემბურგი) ხე მაჭარეს ხეკულუას. შენგენიშ ზონა მოგენს ართგვარ სახენწჷფოს, ნამუქჷთ აკიქიმინჷ საირქიანო ტურისტულ ზონაშო, ნამუშ გალენი ხურგეფი კონწარო იკონტროლებუ, დინოხოლს — ოპასპორტე დამოწება ვერსულებუ.

თე წესეფი აკიმუშუ 1999 წანაშ ევრორსხუშ ქიანეფიშ ამსტერდამიშ ახვალამაქ. თეშ მოხ, შენგენიშ ხეკულუა ქიმინჯენს სუმ ევრორსხუშ ვამაკათურ ქიანას: ისლანდიას, ნორვეგიას დო შვეიცარიას დო დე-ფაქტოთ სუმ მიკრო-სახენწჷფოს: მონაკოს, სან-მარინოს დო ვატიკანს. ევრორსხუშ არძა ქიანაქ, გოართოიანაფილი ომაფეშ დო ირლანდიაშ მოხ, არსულჷ დჷნაპიჯებუ დო გემშართჷ შენგენიშ ზონაშა. გიმნარკი რდჷ კვიპროსი, რუმინეთი დო ბულგარეთი, ნამუეფით უახოლაშ მუმალს გემშულა რსხუშა. თე ბორჯიშო შენგენიშ ხეკულუა იკათუანს: 26 ქიანას, 4 312 099 კვ. კმ. დო 400 მილიონ მახორობას.

შენგენიშ ხეკულუაქ დადგინჷ, ნამჷ-და დინოხოლენი, სახენწჷფოეფს შქას ხურგეფი გოუქვაფედკონ, გალენური ხურგეფი — გამანგარებედკონ. თაშნეშე ქიანეფი ვალდვალირეფი რენა, ნამჷ-და ართამი პილიტიკა აკიმუშუან მიგრანტეფშო, ნამუთ მითმითხინს მუნაჩემეფიშ საართო ბაზაშ დო საართო ოპოლიციე-სასამართალო სისტემაშ აკოქიმინუას.

კატეგორია:ვიზეფი
კატეგორია:ევროპაშ რსხუ
მერეთი ჰალკი (ფილმი)

**მერეთი ჰალკი** () — 2008 წანაშ ამერიკული ფანტასტიკური ჟანრიშ ფილმი, ნამუთ Marvel comics-იშ სუპერგერგეზის რე გერსხუაფილი. ოკათუნა არტისტეფი: ედვარდ ნორტონი, ლივ ტაილერი, ტიმ როთი, უილიამ ჰარტი დო შხვეფი. ფილმიქ ეკრანეფს 2008 წანაშ 8 კვირკვეს გიშართჷ.

ფილმი რე ტრილოგია Marvel Cinematic Universe-შ რანწკით მაჟირა ფილმი, ნამუსით ნაძირეფ რე რკინაშ კოჩი 1-შ უკულიანი ამბეეფი.

## როლეფს

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
* 

კატეგორია:2008 წანაშ ფილმეფი
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი
კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
კატეგორია:Marvel-იშ კინოოქიანუშ ფილმეფი
ომიდ დჯელილი

**ომიდ დჯელილი** (; დ. 30 ეკენია, 1965, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი, კომიკოსო, ტელეპროდიუსერი დო ჭარუ. ნალაჸაფინა აფუ მიარე ჩინებულ ფილმის. თიში ჯვეშეფი ირანიშე რენა.

## ფილმოგრაფია

 

## რესურსეფი ინტერნეტის

*
*

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:ირანალი არტისტეფი
ზენი (საჯიჯაოშ თემი)

**ზენი** — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის, საჯიჯაოშ თემს. იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ) კვარჩხანი წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშე 40 მეტრის, ნოღა ხობშე მოჩილათერი რე 13 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1263 ადამიერი.

ოფუტე ზენი დოჸუნს საქორთუოშ საპატრიარქოშ ფუთიშ დო ხობიშ ეპარქიას.

## ლიტერატურა

## სქოლიო

კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ტიმ ბლეიკ ნელსონი

**ტიმ ბლეიკ ნელსონი** (; დ. 11 მესი, 1964, ტულსა)  — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი, მობირე დო ჭარუ. დებადჷ ურიულ ფანიას. თიში ფანიაქ ანტჷ ნაცისტეფს მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის დო 1941 წანას გინორთჷ ამერიკაშა.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის

*

კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1964
კატეგორია:ამერიკალი ებრაელეფი
ერიკ ევერი

**ერიკ ევერი** (დ. 13 პირელი, 1952, დარჯილინგი) — ინდოარი-ამერიკალი არტისტი. ნალაჸაფინა აფუ შხვადოშხვა ჩინებული ფილმის დო სერიალს: ალობაშ დღა (1996), მუმია (1999), ხვალე ჸუდეს 4 (2002), არქიებული (2003), გერგეზეფი, გენჯირა დო შხვას.

## რესურსეფი ინტერნეტის

*Official Website 
*

კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
რუპერტ ფრენდი

**რუპერტ ფრენდი** ( დ. 1 გჷმათუთა 1981) — ბრიტანალი არტისტი, რეჟისორი დო სცენარისტი. ნალაჸაფინა აფუ შხვადოშხვა ფილმის დო სერიალს.

## ფილმოგრაფია

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 
*Times feature 

## სქოლიო

კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1981
დევიდ ჰერვუდი

**დევიდ ჰერვუდი** (; დ. 8 ქირსეთუთა, 1965, ბირმინგჰემი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე დევიდ ისტესიშ როლით სერიალშე ოდაბადე დო ჰენკ ჰენშოუ/ჯ'ონ ჯ'ონზიშ როლით სერიალშე სუპერძღაბი. 2016 წანას ილაჸაფჷ სერიალს სერიშ მაჯღვერი დო 2017 წანას გიშარჩქინდჷ სერიალს ვალი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

 
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
DC-შ გოფაჩილი ოქიანუ

**DC-შ გოფაჩილი ოქიანუ** () — ფენტეზიშ ჟანრიშ ფილმეფიშ სერია, ნამუთ დორსხუაფილი რე ათე ჯოხოშ DC კომიქსეფს. DC სტუდიაქ ფილმეფიშ გინოღალაქ დიჭყჷ 2013 წანას ფილმით ფულანდიშ კოჩი, სოდეთ თარ როლს არსულენს ჰენრი ქევილი, უკული 2016 წანას გიშართჷ სერიაშ ჟირ ფილმიქ, ბეტმენი სუპერმენიშ აწმარენჯო: სამართალიანობაშ გითოლაფა დო დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნა. 2017 წანას გიშურს სერიაშ წკარით მაანთხა ფილმი სარკო ოსური.

ფილმეფიშ სერია ითებუ ფილმით წვანე ოსინთეშ გამა კათა.

## ფილმეფი

## ოკათუნა

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
პარაგვაიშ კონგრესი

მინი|250პქ
**პარაგვაიშ კონგრესი** () — პარაგვაიშ ჟირპალატიანი კანონმადვალუ ორგანო. სენატი აკმოდირთუ 45 მაკათურშე, დეპუტატეფიშ პალატა — 80 მაკათურშე.

კონგრესიშ ჟირხოლო პალატა გიშმეგორუ პრეზიდენტიშ გიშაგორუეფიშ პარალელურო პროპორციული წჷმმარინაფონი სისტემათ. დეპუტატეფს დეპარტამენტეფი გიშმაგორჷნა, სენატორეფს — ედომუშამი ნაცია. დეპუტატო შილებე გიშაგორილქ იჸუას პარაგვაიშ მენოღალექ 25 წანაშ ხანშე, სენატორო — 35 წანაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* სენატიშ ოფიციალური საიტი 
* დეპუტატეფიშ პალატაშ ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:პარაგვაიშ პოლიტიკა
ფრანსიშკუ გუტერიში

**ფრანსიშკუ გუტერიში** (), თაშნეშე ჩინებული რე მეტჯოხოთ **ლუ-ოლუ** () (დ. 7 ეკენია 1955, ვიკეკე, პორტუგალიურ ტიმორი) — ბჟაეიოლტიმორალი პოლიტიკოსი, ქიანაშ პრეზიდენტი 2017 წანაშ 20 მესიშე 2022 წანაშ 20 მეშიშახ. ბჟაეიოლი ტიმორიშ პარლამენტიშ მადუდე (2002—2007). რევოლუციურ ფრონტ ბჟაეიოლ ტიმორიშ ზოხორინალაშოშ მადუდე (ფრეტილინი). 2017 წანაშ ქიანას მანჯებულჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, მაართა ტურს 50%-შე უმოსი ხონარ დოშაყარუ; ოგიშაგორუე კამპანიაშ მალობას, ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ შანანა გუჟმაუშ ალარინათ რგებულენდჷ.
## სქოლიო

კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორიშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორიშ რევოლუციონერეფი
ვესტმინსტერი

**ვესტმინსტერი**, თაშნეშე **უესტმინსტერი** (ინგლ. Westminster) — ლონდონიშ ისტორიული რაიონი, ვესტმინსტერიშ ადმინისტრაციული ოლქიშ ნორთი, სოდე იდვალუაფუ გოართოიანაფილი ომაფეშ პარლამენტი.

ვესტმინსტერქ დირსხუ VII ოშწანურას, თი ბორჯიშო თაქ რსებული ოხიდაშ მუკი-მუკი. ჯოხოდვალა „ვესტმინსტერი” ზიტყვაზიტყვათ ითანგუ, მუჭოთ ოხიდაშ ბჟადალი ოხვამე. დუდმაართაშე ჯოხოშ გიმე უეჭვეთ იგურიშხონარებუდჷ  ვესტმინსტერიშ სააბატოშ ტერიტორია, ნამუთ დახე ვითოშ წანაშ გოჩვენას წჷმარინუანდჷ ინგლისიშ ხეშუულებაშ რეზიდენციას.

## თაშნეშე ქოძირით
*დინოხოლენი ლონდონი

## რესურსეფი ინტერნეტის
*ვესტმინსტერი. (პოლკოვნიკიშ ბლოგი)
* ლონდონი,ვესტმინსტერი 
*ვესტმინსტერ სიტი
*ვესტმინსტერი
*მაართა ჯაშ პარლამენტი
*ვესტმინსტერი. პარლამენტიშ ისტორია 
*ვესტმინსტერიშ დოხორე
*ინგლისიშ ისტორიაშ ხასჷლა

კატეგორია:ინგლისი
კატეგორია:ლონდონი
კატეგორია:ვესტმინსტერი
ალექსანდრ ვუჩიჩი

**ალექსანდარ ვუჩიჩი** (; 5 მელახი, 1970, ბელგრადი) — სერბი პოლიტიკოსი. უშქურანჯობაშ ერუანული სხუნუშ გენერალური მელამოსე, სერბეთიშ პრემიერ-მინისტრი (2014 წანაშე). დუდთხილუაშ ჸოფილი მინისტრი (2012-2013 წწ.). 14 წანაშ გოძვენას რდჷ სერბეთიშ რადიკალური პარტიაშ მადუდე. 

ჸუნს ჩილი დო ჟირი სქუა. 

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:სერბეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი
კატეგორია:სერბეთიშ პრეზიდენტეფი
ბჟაეიოლი ტიმორიშ პრეზიდენტი

**[[ბჟაეიოლი ტიმორი|ბჟაეიოლ ტიმორიშ (ტიმორ-ლესტეშ)]] [[პრეზიდენტი]]**, ოფიციალურო **ტიმორ-ლესტეშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი** (; ) — ბჟაეიოლი ტიმორიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო მადუდე, ნამუსჷთ გიშმაგორუნს მახორობა 5 წანაშ ხანით. პრეზიდენტიშ ემაჸონაფალ ხემანჭუაფეფ გოხურგილ რე რე; თეშ უმკუჯინალო, პრეზიდენტ თაშნეშე რე სახენწჷფო სხუნუშ *[[ექს-ოფიციო]]* მადუდე, შეულებუ ვეტო ქეგიოდვას კანონდვალას დო რე ბჟაეიოლ ტიმორიშ დუდთხილუაშ ნძალეფიშ უმაღალაშ თარურდუმმანჯღვერე.

## ბჟაეიოლ ტიმორიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
### ბჟაეიოლ ტიმორის პრეზიდენტეფი ზოხორინალაშო ლჷმაშ ბორჯის

### ბჟაეიოლ ტიმორიშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ბჟაეიოლ ტიმორიშ ისტორიაშ ქრონოლოგია
* ბჟაეიოლ ტიმორიშ პრეზიდენტეფი

## სქოლიო


კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორი
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
ავღანეთიშ პრეზიდენტი

**ავღანეთიშ პრეზიდენტი** — ავღანეთიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო მადუდე, ნამუსჷთ გიშმაგორუნდჷ მახორობა 5 წანაშ ხანით. ავღანეთი რესპუბლიკას წჷმარინუანდჷ ხვალე 1973—1992 წწ. დო 2001 წანაშე 2021 წანაშ 15 მარაშინათუთაშახ.

## ავღანეთიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ავღანეთიშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური საიტი
* ავღანეთიშ ისტორიაშ ქრონოლოგია
* ავღანეთიშ პრეზიდენტეფი

## სქოლიო

კატეგორია:ავღანეთი
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
*
არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტი

**არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტი** — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ სახენწჷფო მადუდე. თიშე გიშნაველი, ნამჷ-და სახენწჷფოშ მადუდეთ გჷნმირთუ აბუ-დაბიშ საამიროშ ამირა, პოსტი რე დე ფაქტო დო მონძეფონი. პრეზიდენტი კინ თე ბორჯის რე არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ უმაღალაში სარდალი, თაშნეშე უმაღალაშ სხუნუშ დო ოჭვალიშ უმაღალაში სხუნუშ მადუდე.

სახენწფოშ მოქიმინჯე პრეზიდენტი რე ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი, ნამუთ პრეზიდენტი რე 2004 წანაშ 3 გერგობათუთაშე, მუამუშიშ ზაიიდ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანიშ ღურაშ უკული.
## გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდენტეფი (1971–ასეშა)

## შილა


File:Flag of the President of the United Arab Emirates (1973–2008).svg|პრეზიდენტიშ შილა (1973 - 2008).
File:Flag of the President of the United Arab Emirates.svg|პრეზიდენტიშ შილა (2008 - ასეშა).


## თშნეშე ქოძირით
* არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრემიერ-მინისტრი
## რესურსეფი ინტერნეტის
* ოფიციალური გვერდი 


კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
კორეაშ კონსტიტუციური სასამართალო

მინი|250პქ|კორეაშ კონსტიტუციური სასამართალოშ ემბლემა
[thumb|right|დეკორატიული [ფიჭვი ბუნგე|ბუნგეშ ფიჭვეფი კონსტიტუციური სასამართალოშ ოზეს, სეულს]]
**კორეაშ კონსტიტუციური სასამართალო** () — რესპუბლიკა კორეაშ (ობჟათე კორეა) კონსტიტუციური კონტროლიშ ორგანო, ნამუქჷთ დირსხუ 1988 წანას, ობჟათე კორეაშ კონსტიტუციაშ მაჩხორა მიშათინუაშ მეჯინათ.

სასამართალო აკმოდირთუ 9 მოსამართალეშე, იახალებუ ირ 6 წანაშე ართშა. კორეაშ კონსტიტუციური სასამართალოშ ასეიანი მადუდე — პატჷნი ლი კან კუკი.

## რესურსეფი ინტერნეტის
ოფიციალური ვებ-ხასჷლა

კორეა
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ სახენწჷფო მონწყუალა
კატეგორია:1980 წანას დორსხუაფილი ორგანიზაციეფი
პეტერბურგიშ მეტროპოლიტენი

**პეტერბურგიშ მეტროპოლიტენი** (; 1992 წანაშახ ლენინგრადიშ მეტროპოლიტენი (Ленинградский) ჯოხოდჷ) — ჩქაროსნული დიხაშგიმენი სატრანსპორტო სისტემა სანქტ-პეტერბურგის, რუსეთის. მეტროპოლიტენქ გინჭყჷ 1955 წანაშ 15 გერგობათუთას დო სსრრ-ს რანწკით მაჟირა მეტროპოლიტენი რდჷ მოსკოვიშ მეტროშ უკული.

## თაშნეშე ქოძირით
*მეტროპოლიტენეფიშ ერკებული

## ფოტოგალერეა

ფაილი:Narvskaya over.JPG|ნევსკაიაშ ვესტიბიული შოშეშჸურე
ფაილი:ST Petersburg Metro Kirovsky Zvod.jpg|მეტროდგჷმილი "კიროვსკი ზავოდი"
ფაილი:St Petersburg Metro Sportivnaya.jpg|ჯვეშბერძენული თემათ მეტროდგჷმილი "სპორტივნაია"


## თაშნეშე ქოძირით
მეტროპოლიტენეფიშ ერკრბული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* პეტერბურგიშ მეტროპოლიტენიშ ოფიციალური საიტი
* პეტერბურგიშ მეტროაკოგაფუშ ოფიციალური საიტი
* ღოზეფიშ ინტერაქტილი სქემა
* სანქტ-პეტერბურგიშ მეტრო. რუკა-სქემა. მეტროდგჷმილეფიშ ხანდაშ გრაფიკი. 
* პეტერბურგიშ მეტროპოლიტენიშ ფანეფიშ საიტი
* საინტერესო ფაქტეფი პიტერიშ მეტროშ გეშა
* ოსხუნუეფი პიტერიშ მეტროშ გეშა
* სქემეფიშ დო რუკეფიშ ნაკორობა
* მეტროდგჷმილი პეტერბურგი საიტის «Метаметро»
* პეტერბურგი საიტის „მეტროთ სერანუა“ 
* „ძირაფილი დო მორჩქილაფირი“
* Сайт о Петербургском метрополитене (проект Алексея Неволина) 
* Петербургский метрополитен (неоф.сайт, архивная копия) — история и сегодняшний день метрополитена, типы станций, подвижной состав, схемы линий, путеводитель, планы развития.
* Петербургский метрополитен на сайте «Мир метро»
* Петербургский метрополитен на сайте Даниила Столярова
* Петербургский метрополитен на сайте Метро Союза (автор — Петер Донн) 
* Галерея рисунков метро  — авторские рисунки метро Петербурга и других городов.
* Экскурсия «Метро и вокзалы Санкт-Петербурга» 
* Петербургский метрополитен на UrbanRail.net 
* Форум метро Петербурга 
* История Петербургского метрополитена в схемах на metroschemes.narod.ru

კატეგორია:რუსეთიშ მეტროპოლიტენეფი
მეტროპოლიტენი
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგიშ ტრანსპორტი
ქართიშ მეტროპოლიტენი

**ქართიშ მეტროპოლიტენი** — ბიწორი ტრანზიტიშ მეტროშ სისტემა ქართის. ასე ქართიშ მეტროს 22 მოქიმინჯე მეტროდგჷმილი რე. თაჸურეშე 16 იდვალუაფუ გლდანი-ვარკეთილიშ, 6 - საბურთალოშ ღოზის. ღოზეფიშ საართო სიგჷრძა რე 26,4 კმ. ექსპლუატაციაშა მიშართჷ 1966 წანაშ 11 ღურთუთას დო მაანთხა მეტროშ სისტემა რდჷ სხუნუეფიშ რსხუს (მოსკოვიშ, ლენინგრადიშ დია კიევიშ უკული). დოსქილადირი სხუნუეფიშ რსხუშ მეტროშ სისტემეფიშობურო დგჷმილეფიშ უმენტაშობა ძალამ ტომბას რე დიხაშგიმე დო დეკორაციათ გიშეგორუ. ტრანსპორტირაფაშო გიმირინუაფუ მუჭოთ ჯვეში „ე“ ტიპიშ ხვადოშხვა მოდიფიკაციაშ ვაგონეფი, თეშ ელაზჷმაფათ ახალი ტიპი 81-717/714. ვაგონეფს ონინალჷ ჟირი დეპო, „ნაძალადევი“ დო „გლდანი“.

## თაშნეშე ქოძირით

* მეტროპოლიტენეფიშ ერკებული

## რესურსეფი ინტერნეტის

* ქართიშ სატრანსპორტო კომპანია , ოფიციალური საიტი
* სხუნუეფიშ რსხუშ მეტრო 
* Metroworld - ქართი
* ქართიშ მეტროპოლიტენიშ მოხანდეეფიშ პროფრსხუ 


კატეგორია:მეტროპოლიტენი
კატეგორია:რკინაშარა
სანქტ-პეტერბურგიშ ტერაქტი (2017)

მინი|300პქ|ჟირი მეტროდგჷმილიშ ორენი, ნამუეფსჷთ შქას აფეთქებაქ მოხვადჷნ

2017 წანაშ 3 პირელიშ აბანურ ბორჯით 14:40 სთ-ს, სანქტ-პეტერბურგიშ მეტროშ „სენაია პლოშადიშ“ დო „ტექნოლოგიური ინსტიტუტიშ“ დგჷმილეფს შქას, მოხვადჷ ტერორისტული გენთხაფაქ ასაფეთქებელი მონწყილობაშ გიმორინაფათ. ბოლო მუნაჩემეფით, 14 ადამიერქ გოჭყორდჷ. მინიმუმ 50 ადამიერქ დეღამაკჷ აფეთქებაშ ბორჯის. ასაფეთქებელი მონწყილობა ინომონტაჟაფილი რდჷ ქეისის. ხოლო ართ ასაფეთქებელ მონწყილობას მიოგორეს დო განეიტრალეს მეტროშ შხვა დგჷმილს.

რუსეთიშ ფედერაციაშ აკოგორუაშ კომიტეტიშ ვერსით, ტერორისტული აქტი გახორციელჷ ყირგიზი ერუანობაშ რუსეთიშ მენოღალე დუდმაჸვილუ აკბარჟონ ჯალილოვქ.

## სქოლიო

კატეგორია:2017 წანაშ ტერორისტული აქტეფი
კატეგორია:ტერორისტული აქტეფი სანქტ-პეტერბურგის
პოლიტიკური კრიზისი პარაგვაის (2017)

[მინი|მარცხნივ|250x250პქ|პარაგვაიშ 54-ა პრეზიდენტი [ორასიო კორტესი]]
**პოლიტიკური კრიზისი პარაგვაის**&#x20;— საპროტესტო გიშულეფი პარაგვაის, ნამუთ გიმიჭანუ ქიანაშ პრეზიდენტი ორასიო კორტესიშ ცადებაქ, კონსტიტუციაშა თიჯგურა თირაფეფი მიშუღალუდჷკო, ნამუთ თის პრეზიდენტიშ პოსტშა მაჟირაშა გერინაშ ნებას მეჩანდჷნ.

კატეგორია:პარაგვაიშ პოლიტიკა
კატეგორია:2017 წანაშ საპროტესტო აქციეფი
საქორთუოშ პასპორტი

200px|right|thumb|საორთუოშ მენოღალეშ პასპორტი
**საქორთუოშ პასპორტი** — პასპორტიშ ბუკლეტი, ნამუსჷთ გინმოჩანს საქორთუოშ იუსტიციაშ  სამინისტრო საქორთუოშ მენოღალეეფს. პასპორტი ხურგაშგალე შარალუაშ საშუალებას არზენს თინეფიშ მაღვენეფს. საქორთუოშ პასპორტი უგამენს საირქიანო ომენოღალე ავიაციაშ ორგანიზაციაშ რეკომენდირაფილ სტანდარტეფს (სამანგ. ზჷმა, აკოდგინალუა, ფორმა, ტექნოლოგია დო თიჯგ.).

## ოვიზე მოთხუალეფი

2016 წანაშ დგომარობათ, საქორთუოშ მენოღალეეფს უვიზეთ ვარდა ვიზაშ ქიანაშ ხურგას მეღებათ, 67 ქიანას შეულებჷნა შარალუა.

## თაშნეშე ქოძირით

*პასპორტეფიშ ერკებული
* სუამი - ორგანიზაცია დემოკრატიაშ დო ეკონომიკაშ გოვითარაფაშო http://guam-organization.org/en/node 
* 2008 წანაშა საირქიანო ოვალუტე ფონდიშ მოშინაფა საქორთუოშ გეშა http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2005&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=915&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=56&pr.y=6

## სქოლიო

კატეგორია:პასპორტეფი ქიანეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:საქორთუოშ გალენური პოლიტიკა
ტერორიზმი

[მინი|[2001 წანაშ 11 ეკენიაშ ტერორისტული აქტეფი]]
**ტერორიზმი** — ნძალებაშ გიმორინაფა პოლიტიკური ღანკეფიშ მიოჭირინაფალო. აკოანჯარაფილი გენთხაფა, ნამუშ ღანკი ვა აწმარენჯიშ მუდგაინი სტრატეგიული ზარალიშ მერინაფა, ვარინ შიშიშ ჭყანაფა დო შანტაჟი რე. კერზოთ, ტერორისტული აქტი შილებე მეწურაფილი ორდას ადამიერეფიშ სააწმარენჯოთ, ნამუეფსჷთ ტერორისტეფიშ პოლიტიკურ პოზიციაწკჷმა საართო მუთუნ ვაუღჷნა.

## ლიტერატურა
* Burleigh, Michael. *Blood and rage : a cultural history of terrorism*. Harper, 2009.
* Chaliand, Gérard and Arnaud Blin, eds. *The history of terrorism : from antiquity to al Qaeda*. University of California Press, 2007.
* Crenshaw, Martha, ed. *Terrorism in context*. Pennsylvania State University Press, 1995.
* Land, Isaac, ed., *Enemies of humanity : the nineteenth-century war on terrorism*. Palgrave Macmillan, 2008.
* Lutz, James and Brenda Lutz. Terrorism : origins and evolution. Palgrave Macmillan, 2005
* Miller, Martin A. *The foundations of modern terrorism : state, society and the dynamics of political violence*. Cambridge University Press, 2013.

## რესურსეფი ინტერნეტის

* გოერო:კონვენციეფი ტერორიზმიშ გეშა
* United Nations Office on Drugs and Crime: 
* UNODC – United Nations Office on Drugs and Crime – Terrorism Prevention
* Terrorism and international humanitarian law 
* ისლამი ტერორიზმის ქადაგენს!!!!!!!

*
ანარქიზმი

მინი|ანარქიზმიშ სიმბოლო
**ანარქიზმი** ( - უხეშუულებოფა) — მოსოფელიშკვირაფა, ნამუთ აწმუდირთუ მართუალაშ არზა ფორმას დო საშუალებას. კერზოთ, ანარქისტეფი მოვარებე რენა სახენწჷფოშ, პოლიტიკური ხეშუულებაშ ვარდა ნამდგაინ შხვა იერარქიული მართუალაშ რსებაშ ოხვილობას დო მინჭაფჷნა თინეფიშ ეშახინტკუას.
[მარცხნივ|მინი|[უილიამ გოდვინი]]
ანარქიზმიქ ინირსხუ უილიამ გოდვინიშ (1756-1836) ნაჭარეფს. თინა პრესვიტერიანული ოხვამეშ პაპა რდჷ, მიოტუ ოხვამე დო ჭარუო გჷნირთჷ, დოჭარჷ "კალებ უილიამსი", სოდე ანარქისტული იდეოლოგია გინოჩჷ, აკოქიმინჷ ინტელექტუალეფიშ წირე, ნამუშათ მიშმეშეს თიშ ჩილი მერი უოლსთოუნქრაფთი, ახალნორდი ჭარუეფი - უორდსუორთი, თიშ სინჯა - შელი. თინეფი აკრიტიკენდეს ავტორიტარიზმის, ანტკიცენდეს გონათუაშ უციობას ადამიერეფშო, მიოჩქჷდეს, ნამჷ-და ალარინა ადამიერიშ ჭეშმარიტი, წორომოჸუნელი მუშობურობა რე. ანარქიზმი იკათუანდჷ უტოპიზმის, ეკონომიკური დუდიშულაშ იდეას, ნამუთ პრუდონიშ ნახანდეფს რე ასახებული, ინდივიდუალისტურ ანარქიზმის, ლიბერტარიზმის, ეგოიზმის, ანარქო-კაპიტალიზმიშ თეორიეფს, რევოლუციური ნძალებაშ კრიტიკას.
## თაშნეშე ქოძირით
*ანარქო-სინდიკალიზმი
*ანარქო-კაპიტალიზმი
*ანარქო-კომუნიზმი
*ლიბერტარიანიზმი

## ლიტერატურა
* *ტ. რეხვიაშვილი, ვ. ჭიაურელი* ფილოსოფია, თბილისი, 2006 წ. გვ. 233

## რესურსეფი ინტერნეტის
* Anarchism: A Bibliography
* Anarchist Theory FAQ
დიპლომატია

[მინი|250პქ|[გოეროშ დგჷმილი.]] 
მინი|250პქ|Ger van Elk, ''Symmetry of Diplomacy'', 1975, Groninger Museum.
**დიპლომატია** — გალენური პოლიტიკაშ ართ-ართი ინსტრუმენტი, ნამუთ შხვაშთური ქიანეფწკჷმა ურთიართობეფს სახენწჷფოშ ღანკეფიშ არსულებას ონინალუ. შხვანერო, სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდეეფიშ დო გალენური ურთიართობაშ ორგანოეფიშ ოფიციალური საქვარუა გალენური-პოლიტიკური ღანკეფიშ გახორციელებერო დო სახენწჷფო ინტერესეფიშ ოთხილარო ხურგაშგალე. ტერმინი „დიპლომატია“ მოურს ბერძენული ზიტყვაშე „diplōma“ — მუკნაჭარამი ჟირკიჩამი დაფა, ნამუთ ჯვეშ საბერძნეთის რწუმებულეფიშ საბუთო მიაჩამუდჷ შხვაშთურ ქიანაშა ჯღონელჷ დესპანს; თეხანური შანულობათ გიმირინუაფუ XVIII ოშწანურაშ ბოლოშე. დიპლომატიაქ გიჭყჷ სახენწჷფოწკჷმა ართო. თიშ ღანკმეწურაფა დო მეთოდეფი უხუჯანს სახენწჷფოშ დინოხოს დო პოლიტიკურ რეჟიმს.

## დიპლომატიურ ნინალას დოწესაფილი კატეგორიეფი
* უმაღალაში დიპლომატიური რანგეფი: საგანგებო დო რსულნებამი ელჩი; საგანგებო რსულნებამი დესპანი.
* უნჩაში დიპლომატიური რანგეფი: უნჩაში ელმაჩამალი; ელმაჩამალი; უკულაში ელმაჩამალი.
* უკულაში დიპლომატიური რანგეფი: მაართა მელამოსე; მაჟირა მელამოსე; მასუმა მელამოსე, ატაშე.

## რესურსეფი ინტერნეტის

კატეგორია:დიპლომატია
ლიბერალიზმი

მინი|ქიანეფი ლიბერალური თარობეფით (2010 წანაშ მეჯინათ)
**ლიბერალიზმი** (ფრანგ. *libéralisme*) — იდეოლოგია, ფილოსოფიური თოლწონუა დო პოლიტიკური ტრადიცია, ნამუშ მეჯინათ დუდიშულა თარი პოლიტიკური ღირება რე. იდეოლოგიაქ ბჟადალიშ გონათუარობაშ ეპოქას (ფრანგ. siècle des lumières, გერმ. Aufklärung) გიჭყჷ, მარა ტერმინი ასე უმოსო ანდანერ პოლიტიკურ ნოარზის იკათუანს.

ფართო გაგებათ, თეხანური ლიბერალიზმიშ დუდოქუა ინდივიდიშ ნებეფი რე. თინა მიანჭუაფჷ ჯარალუას, ნამუშოთ დჷმახასიათაფალი რე ირი ადამიერიშ არზუანაფაშ დუდიშულა, ხემანჭუაფაშ გოხურგუა, გიშაკერზაფილო თარობაშ დო რელიგიაშ, კანონიშ უჟინაშალა, უფასე ჯარალობური გონათუა, იდეეფიშ დუდიშული გოთირუა, ობაზარე ეკონომიკა, ნამუთ უნარღელჸვენს დუდიშულ კერზო მეწარმალას დო თარობაშ ქანთელი სისტემას, ნამუსჷთ არძა მენმოღალეშ ნება თხილერი რე. თეხანურ ჯარალუას ლიბერალეფი უხუჯანა ლიბერალურ დემოკრატიას ღილე დო წორწო გიშაგორუეფით, სოდე არძა მენმოღალეს ართნერი ნებეფი უღჷ კანონით დო წორწო შილებუანობეფი წჷმოძინაშო.

მეკვარჩხანე ლიბერალეფი თარობაშ დუდიშულ ბაზარშა უმოს აქტიური კათაფიშ მოხუჯეეფი რენა, შხირას ანტი-დისკრიმინაციული კანონეფიშ, პროგრესირებაფონი ბეგარუაშ, არძაშოული გონათუაშ დო თიჯგრ. სახეთ. თე ოწანაფეთ თაშნეშე მიარზუაფჷ, ნამჷ-და თარობაქ უნარღელჸუას-ოკო ართამი ჯგირობუაშ გორკვიაფილი დონე, თინეფს შქას უმუშერეფიშ კომპენსაცია, ურსაფეფიშ დოხორუა, ომედიცინე ნინალა ლეხეფშო. თეშნერ ჯარალობურო დოფინანსაფილ ინიციატივეფს დო ბაზარშა კათაფას აწმურენა კლასიკური ლიბერალიზმიშ თეხანური გემაჸვენჯეფი, ნამუეფჷთ უმოსო ისხჷნუანა დუდიშულ კერზო მეწარმალას, ინდივიდუალურ ღვენურ ნებეფს დო კონტრაქტიშ დუდიშულას ისხჷნუანა; კლასიკური ლიბერალებიშ რწუმათ, ეკონომიკური უწორწალა, ნამუთ ორთაშობურო გჷთმიჭყაფჷ დუდიშულ ბაზარს, ვა რე ობაღინე არგუმენტი კერზო ღვენურ ნებეფიშ გილანწყუმაშ გამართებელო. თეშ უმკუჯინალო, კლასიკური ლიბერალიზმიშ თეხანური გემაჸვენჯეფი უხუჯანა კორპორაციეფიშ უმოს მაღალ ბეგარუას, პროგრესირებაფონი მიშნაველიშ გინაგაფალიშ მიმალი ტენდენციაშ მანგიორო, ნამუთ გინაგაფალიშ ედომუშამ ორზოლს ინდივიდუალურ მუშა-მანინალეს გეთმიონჯირუანსჷნ.

საქორთუოს ლიბერალური ყარაფიშ ისტორიაშ გეშა რაგადიშის გჷშმართუნა ჟირი პერიოდის, ნამუთ ართიანშე ქრონოლოგიუროთ დო იდეუროთ კვათიერო გინორთელი რე. ლიბერალური ყარაფიშ მაართა ეტაპი ქორთულ სინანდულეს დუდს ირჩქინანს 1860-იანი წანეფშე დო ითებჷ 1921 წანაშ ოკუპაციათ, დო მაჟირა ეტაპი, ეჸონუას იჭყანს 1990-იანი წანეფშე დო ასეშა იგჷნძორებჷ. XIX ოშწანურაშ ქორთული ლიბერალური ყარაფი მუში დინორეთ უმოსო პოლიტიკურ ემანსიპაციაშ გეშა, პოლიტიკურ პლურალიზმიშ დო მონარქიული ბიუროკრატიაშ დოდაღარაფაშენ რდჷ ორიენტირაფილი, ეკონომიკური დოქტრინეფიშ ფართოთ გოფაჩუაშ მანგიორო. XIX-XX ოშწანურეეფიშ ხურგიშ მოღალეეფშე გიშაკერზაფილი როლი ილაჸაფჷ სუმ ინტელექტუალქ - ილია ჭავჭავაძექ, არჩილ ჯორჯაძექ დო ნიკო ნიკოლაძექ.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* ლიბერალიზმი - ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* ლიბერალიზმი - სტენფორდიშ ფილოსოფიური ენციკლოპედია

კატეგორია:ლიბერალიზმი
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიეფი
კატეგორია:სოციალური ფილოსოფია
მარქსიზმი

[მინი|[კარლ მარქსი]]
**მარქსიზმი** — კარლ მარქსიშით დორსხუაფილი ფილოსოფიური დო იდეოლოგიური გემაჸვენჯობა.

მარქსიზმიქ გიჭყჷ კარლ მარქსიშ დო ფრიდრიხ ენგელსიშ ფილოსოფიური დო სოციალურ-ეკონომიკური ხასიათიშ ნახანდეფშე, ნამუეფიშ თარი თემა რე კაპიტალიზმიშ კრიტიკა. თე კრიტიკა სისტემატური სახეთ მოჩამილი რე მარქსიშ ჩინებულ ნახანდის *[[კაპიტალი]]*.

კომუნიზმი გერსხუ მარქსიზმიშ იდეეფს.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსეფი ინტერნეტის

* Marxists Internet Archive
* Marxmail.org 
* Marx Myths & Legends 
* Marxism Page
* London Philosophy Study Guide on Marxism 

კატეგორია:ეკონომიკური იდეოლოგიეფი

კატეგორია:რელიგიაშ კრიტიკა
კატეგორია:ფილოსოფიური მიმალუობეფი
კატეგორია:ისტორიაშ ფილოსოფია
კატეგორია:სოციოლოგია