open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tethys (pansayod)

Iton **Tethys** in poyde tinmudlok ha:

* Tethys (bulan), usa ka bulan han Saturno.
* Tethys (mitolohiya), in Griyego ha mitolohiya nga diyosdiyos han tubig, anak han Uranus ngan Gaia.
* Tethys (kalawdan), amo an katubigan han kalawdan nga nagpapalibot sulod ha Mesozoic tikang kontinente han Gondwana ngan Laurasia pakadto ha kalawdan Indico. 
* Tethys (hayop), in uska species han Gastropoda ngan familia nga Tethydidae.
Basiliscus (mitolohiya)

An **Basiliscus** (Griyego: βασιλίσκος, Linatin: *Regulus*) in leyendahon nga reptilya nga agsob ginpapakita nga usa ini kamatayon nga dako ngan makusog nga hadi han halas, sumala ha *Naturalis Historia* nga Plinio nga magurang, ngan aada ini ha mitolohiya han Europeo.
Disyerto Sonora

An **Disyerto Sonora** (Kinatsila: *Desierto de Sonora*; Ininglis: *Sonoran Desert*), amo an ika duha nga gidadako-i nga disyerto ha Amihanan nga Amerika, nga mayda 260,000 kilometro (100,000 sq mi) nga kahaluag. Ini an pinakamapaso nga lugar ha kalibutan pero diri an pinakamamara ha nasod han Estados Unidos an pagparte ha Arizona ngan California an pagparte ha nasod han Mehiko ha estados han Baja California, Sinaloa ngan Sonora.
Mohenjo-daro

An **Mohenjo-Daro** usa nga syudad ha ginhadian nga sibilisasyon ha Indus Valley nga aada ha gitukod tikang 2,500 UC ha igbaw han kontemporanyo ha sibilisasyon han Hadton Ehipto, Mesopotamia ngan Hadton Gresya. Namumutang ini ha arkeyolohiko ha sityo ha Probinsya han Sindh ha Pakistan ha inabandona tikang ika-19 nga gatostuig.
Sergey Mavrin

Hi **Sergey Mavrin** (Pebrero 28, 1963) in usa ka rapper nga Rusya.


Sergey Mavrin Aria mavrin-5-2 by Alexey Nikishin.jpg|
Sergey Mavrin.jpg|
Маврик.JPG|
Lagash

Si **Lagash** (𒉢𒁓𒆷𒆠 LAGAŠKI; Sumeryano: *Lagaš*) dati ginbabasa nga **Shirpurla**, usa nga ginhadian nga syudad-estado san Sumerya ngan Babilonia nga amihanan-katundan ni salog Eufrates ngan Tigris hi sirangan han Uruk ni tungod 22 kilometro (14 mi) mayda ni moderno yana han Irak.
Sumeryano

An **Sumeryano** o **Sumeryo** usa nga Semitiko nga yinaknan an nayakan hin hadton Sumerya ngan Mesopotamia (yana ha moderno Irak) ha iba nga Kaagi han kadaan dapit han ika-4 nga gatostuig ngan ika-3 nga gatostuig UC.
Kondensasyon

Iton **kondensasyon** (Ininglis: *condensation*) uska ka pag-bago ha pisiko para han estado han materya, gikan ha gas pasiring ha porma ha likido, tuldok ha utok para maghatag hin baporisasyon.
Kuwarso

An **kuwarso** (Iningles: *quartz*) amo an mineral hinimo tikang ha tim-os nga kalibotan, pero matig-a ngan kristal it itsura an formula ngan kimikal ha SiO2. An kwarso amo an usa ha gititig-ahi nga mineral nga nakilala han industriya.
Diamante (pansayod)

An **[[Diamante]]** may mga kasirigngon nga:

* Diamante, Italya - usa ka comune ha lalawigan han Cosenza ha rehiyon han Calabria ha nasod han Italya.
* Diamante, Paraíba - usa ka munisipalidad ha estado han Paraíba han Brasil.
Pilipinhon nga mga yinaknan

An Pilipinhon nga mga yinaknan, amo iton grupo han mga yinaknan nga ginhulagway nira David Zorc (1986) ngan Robert Blust (1991, 2005, 2019). Ngatanan nga mga yinaknan han Pilipinas upod didi (gawas han mga yinaknan nga tsabakano, eskayan nganhin mga Sama-Badjaw).

Agsob kun harani ha tinikangan an pamilya hihton mga yinaknan, daru-damo iton dibersidad han mga yinaknan. Pero iton mga yinaknan nhga mga pilipinhon diri gayud dako iton kaibhan nira ha usa kag usa.

May-ada haros usa ngan tunga kagatos nga mga yinaknan ha ubos hini nga pamilya. 

## Bokabularyo
Ha ilarum makikit-an in uska nga tsart nga nagkokompara hiton mga yinaknan nga Pilipinhon ha usa kag usa.



## Kitaa Liwat

* Mga Pinulongan han Pilipinas
* Literatura han Pilipinas
* Akademya sa Dilang Bisaya
* Waray-waray

## Mga kasarigan
Pornograpiya

Iton **pornograpiya** usa ka seksuwalidad ha lawas han tawo in batas ni pakighilawas hin babaye ngan lalaki hi erotika.
Amee

**Trần Huyền My**, naila usab nga **Amee** (natawo Marso 23, 2000) usa ka Vietnamese nga mag-aawit. Siya ang labing bata nga Vietnamese artist nga nidaog sa Mnet Asian Music Awards.

## Mga pakisayran
Montmartre

An **Montmartre** in us'ka mukidbukid hin ika-18 nga gatostuig nga aada ha bungto nga kabutngaan ha Sacré-Cœur ngan Saint-Pierre ha ikaupat nga distrito han Paris, Fransya.
Fernando VII han Espanya

Hi **Fernando VI han Espanya** (Ininglis: *Ferdinand VII*; Kinatsila: *Fernando VII*; 14 Oktubre 1784 – 29 Septyembre 1833) in Hadi han Espanya tikang 1808 sunod ha ika-19 nga gatostuig. Ika paghari hin Imperyo Espanyol tikang 1813 hangtod maayda ha kamatayon tubtob 1833.
Mamalya nga pankadagatan

An mga **mamalya nga pankadagatan** o kundi man **mamalya nga pandagat** (Kinatsila: *mamífero  marino*, Iningles: *marine mammal*) mga pankatubigan nga mga mamalya nga natapod hit kalawdan ngan iba pa nga mga pankadagatan nga mga ekosistema para han ira panginabuhi. Lakip ha ira in mga kamamanapan sugad hin mga seal,mga balyena, mga manatee, mga sea otter ngan mga polar bear. Diri ini pormal nga grupo, an nagdudugtonga ha ira an ira la pagtapod ha mga pankadagatan nga kalibungan para hin pagkaon ngan panginabuhi.
Kuskus

An **kuskus** (Arabo:كسكس, *kuskus‎*) amo an pagkaon nga hinimo nagtikang ha Amihanan nga Aprika linuto nga semolina ug init nga tubig.
Yinaknan Berber

An **Pinulongan Berber** (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵗⵜ, ⵝⴰⵎⴰⵣⵉⵗⵝ) usa nga afro-asyatiko nga pinulongan nga may-ada lapos hin 25 milyones nga tuminongnong nga magyarakan ha Ehipto, Morocco, Tunisia, Alherya ngan Libya nagkalat ha Berber bug-os nga Amihanan nga Aprika.
Pepin nga Halipot

Hi **Pepin nga Halipot** o kundi man **Pipino nga Halipot** (ginkilala gihapon nga **Pipino III** o **Pepin III**, Frinanses: *Pépin le Bref*, Inaleman: *Pippin der Kleine*; Kinatsila: *Pipino el Breve*; ca. 714 - 24 Septyembre, 768) amo an Hadi han mga Franco tikang 751 kutub han iya kamatay han 768. Hiyá an syahan han mga Carolingia nga nagin hadi.

## Mga tigaman

## Mga ginkuhaan

## Dugang pa nga barasahon
*
*
San Román

An **San Román** in poyde tinmudlok ha:

## Mga lugar
* Espanya
**Peraleda de San Román, Extremadura
**San Román de Cameros, La Rioja
**San Román de Hornija, Castilla y León
**San Román de los Montes, Castilla-La Mancha
* Peru
**San Román (lalawigan)
Chimaera (mitolohiya)

An **Chimaera** o **Chimera**, ha Griyego nga mitolohiya, in damo-nga-hayop nga halas, kanding ngan leon nga nagbabantay han ganghaan ha anak han Typhoon ngan Echidna, basi makapugong han mga matabok ha Cerberus ngan Hydra nga makaeskapo.
Typhoid

An **hiranat nga typhoid** (Ininglis: *typhoid fever*) amo an sakit ha simptoma han durudilain nga hirungdan ha bakterya *Salmonella enterica*. Iton infesyon han pagkaon ngan danay ha hugaw.
Tifus

An **tifus** usa ka nakakatapon nga sakit nga tikang ha bakterya nga *Rickettsia*. Iton sakit nga simptoma ha hiranat ngan panit.
Pino

An **Pino** may mga kasirigngon nga:

## Mga lugar
### Espanya
*Pino del Oro - usa ka bungto ha Provincia de Zamora, Castilla y León, Espanya.
### Fransya
*Pino, Haute-Corse - usa ka komyun ha departamento han Haute-Corse, Fransya.
### Italya
*Pino d'Asti - usa ka comune ha lalwigan han Asti ha nasod han Italya.
*Pino sulla Sponda del Lago Maggiore - usa ka comune ha lalawigan han Varese ha nasod han Italya.
*Pino Torinese - usa ka comune ha lalwigan han Turin ha nasod han Italya.
Pinto

An **Pinto** may mga kasirigngon nga:

*Pinto, Madrid - usa ka bungto ha Comunidad de Madrid, Espanya.
*Pinto, Magdalena - usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Magdalena, Colombia.

## Mga tawo
*Pinto (awtor)
Meteoroyd

An **meteoroyd**, danay gintatawag nga gudti nga mga kalarakan, amo an mga pagbato ha planeta nga nalibot ha kalibotan, labi na aada ha surusulod han Sistema Solar; mas gutiay hira ha mga atmospera pero mas durudako kaysa ha mga asteroyd.
Johan Cruyff

Hi **Hendrik Johannes Cruijff** (Abril 25, 1947 – Marso 24, 2016) in uska Inolandes nga propesyonal hin futbol ngan atleta.
Frozen II

An **Frozen II** in usa nga 2019 animasyon nga musika nga pelikula Amerikano. Hinimo ini han Walt Disney Animation Studios ngan pinagawas han Walt Disney Pictures.
Gas natural

An **gas natural** in natural han hidrokarburo mga gas nga may sinagol ha ilarom nga kapareho nga kahimtang hin methane, pero ngatanan in mga baryante waray alkane nga may hamubo nga porsentahe han carbon dioxide, nitroheno ngan helyo.
Björk

**Bjôrk Guðmundsdóttir**  naila usab nga **Björk** (natawo Nobyembre 21, 1965) usa ka Icelandic nga mag-aawit, parakanta, kompositor, manunurat ngan actres.
Apep

Hi **Apep** in usa nga Ehiptanon mitolohiya nga diyosdiyos han krimen nga kamadirin ngan kaos hin relihiyon ha hadton Ehipto.
Sobek

Hi **Sobek** in usa nga Ehiptanon mitolohiya nga diyosdiyos han tawo nga ulo ngan buaya hin salog Nilo han relihiyon ha hadton Ehipto.
Clara Schumann

Hi **Clara Josephine Schumann** (13 Septyembre 1819 - 20 Mayo 1896) usa nga Aleman nga musiko, kompositor ngan magturutdo ha piyano nga pagkonsiderado ha musiko nga piyanista liwat hin Romantiko panahon.
Sakramento

An **sakramento** amo in usa ka ritwal, nga ginagamitan hin relihiyon, kun diin an usa ka pagkinabuhi ginaadmiter nga Diyos han tawo usa ka Kristohanon han singbahan.
Palau (pansayod)

Iton **Palau** in poyde tinmudlok ha:

* Palau, usa ka estado han Oceania ha nasod han Kalawdan Pasipiko.
* Palau, Olbia-Tempio, usa ka comune ha lalawigan han Olbia-Tempio ha rehiyon han Sardinia, Italya.
* Palau-de-Cerdagne, usa ka komyun ha departamento han Pyrénées-Orientales ha nasod han Fransya.
* Palau-del-Vidre, usa ka komyun ha departamento han Pyrénées-Orientales ha nasod han Fransya.

## Mga tawo
* Palau (awtor)
Tangbalo

An mga **Tangbalo** o **Mudskippers** ha ininglis, uska ini nga banay  ha Oxudercidae. Inin mga tangbalo gintatagad ini hiya nga *amphibious fish,* kay naukoy hira ha katunaan agsob ha mga lapok salit*, mudskipper* an ngaran nira ha ininglis. May-ada yana haros 32 nga mga buhi pa nga mga espesye hit mga tangbalo.

## Paggawi ngan Pamatasan
Karuyag hinin mga tangbalo in pag-ukoy ha mga buho nga urukyan harani ha tubig o ha ininglis *[[:en:Intertidal_ecology|intertidal habitat]].* Salit may-ada hira mga lain nga kapahiuyon kontra hit mga isda ha dagat basi mabuhi ha tuna. Natago hira ha ilarom hin mga hulos nga mga tanom ha dagat o ha mga *[[:en:Tide_pool|tide pools]]*. Maghamis in mga buho nga ira gin-uukyan, agsob nga ginhimo tikang ha mga lapok. Aktibo inin mga tangbalo ha gawas hit tubig; tikang ha pagkaon, pakikipagkomunikar ha usa kag usa, asta ha pagdepensa ha ira teritoryo ha iba nga mga tangbalo para ha kapadis nga mga babayi.

It kalalakin-an nga mga tangbalo pagkahuman hit paghimo hit urukyan nga buho, mabalik hiya ha gawas basi makabiling hit makakapadis. Kun makabiling man hiya, it babayi an magbubunay ha buho nga urukyan nga ginhimo hin lalaki. 

Inin mga tangbalo kaya nira mag-iha ha gawas hit tubig, kay dadako it ira hasang. Kaya liwat nira makaabsorb hit oksihina ha sidsid hin ira mga baba, panit ngan but-ol. Asya nga 3/4 han ira kinabuhi an ira gingagasto ha tuna kontra ha tubig. Kasagaran makikit-an inin mga tangbalo ha tropiko harani ha Indo-Pacific ngan Atlantic nga baybayon hit Africa 

## Mga Kasarigan
Pesaḥ

An **Pesaḥ** (Hebreo: פֶּסַח) amo an ikasiyam nga pista han kaledaryo Hebreo. Ini an relihiyonon nga Hudeyo han pagpuasa, iya Moises kun diin ha Pula nga Dagat an basahan han Exodo mga Bibliya in nagpupugong pagkaon ngan Pasko pakighilawas tikang pamalasibas hasta ha pagkatunod ha ika-14 nga Nisan han adlaw.
Daragangan

Iton usa nga **daragangan** in usa nga tinuod nga tawo o karakter fiksyunal ha atubangan hin kadelikaduhan naato pinaagi han kaisog o kusog.
Stromboli

An **Stromboli** in uska puro nga Dagat Tirreno ha amihanan nga baybayon han Sicily, harani ha puro han Aeolia ni aktibo han bulkan ha nasod han Italya.
Glandula adrenal

An **glandula adrenal** an glandula nga mga sistema pantunaw nga rinyon han lawas adtu sulud an hormon nga panit in may-ada adrenalin.
Timus (anatomiya)

An **timus** usa ka organo nga bahin han lawas nga mayda an mga sistema linfatico ngan sistema inmuno iba pa nga mga tawo.
Sublimasyon

An **sublimasyon** (Ininglis: *sublimation*) amo an pagbago nga sustansya hit usa ka estado solido nga gas, nga makikilal-an ha iya likido estado, ng amo an temperatura han presyon ha iya materya.
Kahlil Gibran

**Gibran Khalil Gibran** (Arabo: جبران خليل جبران‎, *Jubrān Khalīl Jubrān*, Enero 6 1883 - Abril 10 1931) ginkilala komo **Khalil Gibran** in usa ka Libanes-Amerikano han manunurat hin maniniday ha pilosopo nga paniplat nga arte.
Kapuropod-an Amsterdam

An **Kapuropod-an Amsterdam** (Pranses: *Île Amsterdam*) in hugpo nga mga puro ha Katunaan han Fransya ha Salatan ngan Antarctica ha salatan Kalawdan Indyano. Ini nga kapuropod-an Saint-Paul in sakop mayda 90 kilometro ha teritoryo han Fransya.
Kapuropod-an Crozet

An **Kapuropod-an Crozet** (Franses: *Archipel Crozet* o *Îles Crozet*) in hugpo nga mga kapuropod-an ha salatan Kalawdan Indyano ha Katunaan han Fransya ha Salatan nga Antarctica.
Katunaan Adélie

An **Katunaan Adélie** (Franses: *Terre Adélie*) in uska teritoryo nga namumutang ha harayo nga katundan ha kontinente han Antarctica.
Purô Andaman

An **Purô Andaman** in usa ha kapuropod-an ha dagko ha Bahia han Bengal ha teritoryo han Indya hi salatan-katundan han mga baybayon han Myanmar nga rehiyon han Andaman ngan Nicobar ha nga Kalawdan Indyano.
Purô Nicobar

An **Purô Nicobar** in usa ha kapuropod-an ha dagko nga sirangan han Kalawdan Indyano ha salatan-sirangan ha teritoryo han Indya.
Locomotiv GT

An **Locomotiv GT** amo an usa ka banda nga tikang ha Hungarya. Natukod an banda ha tuig 1971 ngan nagburublag ha tuig 1987. Kaurupod ha banda hira Gábor Presser, Tamás Somló, János Karácsony ngan János Solti.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas
Nitroglycerin

An **nitroglycerin** amo an usa ka kompuwesto organiko nga may tigaman nga asido nitriko, asido sulpuriko ngan glycerol. Ini in may formula nga molekular nga C3H5N3O9. An tigaman hini amo an agi nga bumuruto.
Monumento ni Washington

An **Monumento hi Washington** usa ka busag hi obelisco ano nga sulod hin National Mall ha Washington, D.C. gintukod hin naging granito ngan marmol ha monumento han paghinumdom nga mangulo han Estados Unidos hi George Washington.
Numidia

An **Numidia** in usa ka ginhadian han Bereber ngan makasaysayan nga rehiyon nga natudlok ha nasod nga yana ha Algerya ngan Tunisia ha amihanan han Aprika, nga naglalakip han rehiyon tikang 202 UC kutob 46 UC hi sulod han Imperyo Romano.
Wallachia

**Wallachia** o **Walachia** (*Ţara Românească atau Valahia* - Цѣра Рȣмѫнѣскъ) usa nga pagkasaysayan ha heyograpiko ngan rehiyon nga Rumania. An nakatayo hini amo an amihanan han Danubio ngan salatan han amihanan Carpatos.
Venus han Willendorf

An **Venus han Willendorf** in uska kadaan nga Paleolitiko nga estatuwa, ngan usa ha gisisikati nga buhat han palibot nga 25,000 ubos ha tuig. Iton ginhulagway ni Josek Szombathy tikang 1908 ha bungto han Willendorf, Austrya.
Leptis Magna

An **Leptis Magna** in lubnganan nga gintukod ha kabutngaan han Cartago ngan Imperyo Romano. Ini in gintukod ha syudad (yana nga Homs, Libya) hi katundan han Tripoli mayda 120 kilometro (81 mi).
Adlaw han Kalibotan

An **Adlaw han Kalibotan** (*Earth's Day*) in ginsasaurog kada Abril 22 nga may panuyuan mag-aghat ha kalibutan hin mga kalikopan nga pag-gios para maproteksyon an libong ngan an planeta nga Kalibotan. Iton ginhulagway ni senado han Amerikano ha Gaylord Nelson hadton 1970.
Panahon Meiji

An **panahon Meiji** (明治, *Meiji-jidai*) usa ka panahon nga kasaysayan nga Hapon ha hadton tikang Oktubre 23, 1868 kutob Hulyo 20, 1912. An ulohan nga Emperador Meiji.
Ajdabiya

An **Ajdabiya** usa ka bungto ngan amo gihap an ulohan han distrito han Al Wahat ha norte-sinirangan nga Libya.
Tobruk

An **Tobruk** usa nga duungan nga syudad han kanan Libya mediterraneo nga baybayon harani han katubtuban han Ehipto.
Tarakan

An **Tarakan** usa nga puro ngan an gidakoi nga syudad han lalawigan han Indonesia nga Amihanan nga Kalimantan.
Sihanoukville (syudad)

An **Sihanoukville** o **Preah Sihanouk**, ginkikilala liwat ha ngaran nga **Kampong Som** usa ka syudad han Cambodia.
Masina, Kinshasa

An **Masina** usa nga bungto ha distrito han Tshangu han Kinshasa, an ulohan nga syudad han Democratic Republic of the Congo.
Quad Cities

An **Quad Cities** usa ka rehiyon han lima ka mga syudad (upat ha orihinal) ha mga estado han Estados Unidos nga Iowa ngan Illinois: Davenport ngan Bettendorf ha salatan-sinirangan nga Iowa, ngan Rock Island, Moline, ngan East Moline ha norte-katundan han Illinois.
Ecatepec de Morelos

An **Ecatepec de Morelos** usa ka municsipalidad han Estado han Mehiko, Mehiko. An linkuran hini namumutang ha San Cristóbal Ecatepec.
Montego Bay

An **Montego Bay** an ulohan han parokya han St. James ha Jamaica. Ini nga syudad an ika-upat ha gidakoi nga urban area han nasod kun populasyon an tatamdan, masunod la ha Kingston, Spanish Town ngan Portmore, kun diin ngatanan nagsasakop han Greater Kingston Metropolitan Area, urukyan han labaw katunga ka milyon nga katawhan. An resulta, an Montego Bay an ika-duha ha gidakoi nga anglopono nga syudad ha Caribe, katima la ha Kingston.
Kowloon

An **Kowloon** usa nga urbano nga lugar ha Hong Kong, nga naglalakip han Kowloon Peninsula ngan han New Kowloon.
Rawis han Kowloon

An **Rawis han Kowloon** usa nga peninsula nga nagpoporma han salatan nga bahin han panguna nga kabug-osan han katunaan ha teritoryo ha Hong Kong, lakip an Victoria Harbour ngan naatubang han Purô han Hong Kong.
New Territories

An **New Territories** usa ha tulo nga rehiyon ha Hong Kong, upod an Purô han Hong Kong, Rawis han Kowloon.
Sekhmet

Hi **Sekhmet**, danay kilala nga **Sachmis** in uska mitolohiya nga Ehiptano nga diyosdiyos han kusog ngan mahimo.
Amravati

Gintawag anay ha ngaran nga **Oomrawutty**, uska syudad an **Amravati** ha estado han Maharashtra, India. Ini an ikaduha ha gidakoi nga syudad ha rehiyon han Vidarbha han Maharashtra masunod la han Nagpur ngan ini an ulobuhatan pan-administratibo han distrito han Amravati. Upod an mga bantog nga lugar han syudad an templo Ambadevi, templo han Shri Krishna, Sant Gadge Baba Samadhi, templo han Shri Venkateshwara Swamy ngan Melghat Tiger Reserve.
Homeopatiya

An **Homeopatiya** in usa nga pagalternatibo ha medisina nga hinongdan han pisiko han Aleman ha Samuel Hahnemann tikang 1796.
Khamis Mushait

Usa ka syudad an **Khamis Mushait** ha salatan-katundan nga bahin han Saudi Arabia, namumutang ha sinirangan han Abha, an lingkuran han probinsya han Asir, 1,300 kilometro (810 mi) 650 milya nautico tikang ha Dhahran ngan 884 kilometro (549 mi) tikang han nasodnon nga kabisera nga Riyadh. Ini an kapital han tribo Shahran ha rehiyon Asir. Ini an ikalima nga gidakoi nga syudad ha Saudi Arabia masunod la ha Riyadh, Jeddah, Mecca ngan Medina, nga ginbabanabanahan may-ada populasyon nga 1,353,000 hadin 2017.
Samarra

An **Samarra** (Arabo: سَامَرَّاء‎, *Sāmarrā*) amo an usa ka syudad ha nasod han Iraq. Iton nagkatayo nga mga sirangan han bangko ha Salog Tigris mayda 125 kilometro ha amihanan nga Bagdad.
Amoeba

An ***Amoeba*** amo an usa ka dako nga henero hin tig-usa ka protozoa nga kagaw.  Nasakop ini organismo sin darako na regnum ha protista san phylum na Amebozoa.
Angkor

An **Angkor** usa ka ulohan ngan syudad ha Imperyo Khmer tikang ika-9 ngan ika-15 ngan gatostuig ha rehiyon han Cambodia.
Kerguelen Plateau

Iton **Kerguelen Plateau** usa nga oceanic plateau nga namumutang ha plaka antártica ha salatan nga Kalawdan Indyano. Ini ginbabanabanahan nga namumutang hin 3,000 km (1,900 mi) pa-salatan-katundan han Australia ngan haros tulo ka pilo han kadako han California. Ini nga plateau may kahalapad nga labaw hin 2,200 km (1,400 mi) han  norte-katundan/salatan-sinirangan nga direksyon ngan nakahurom ha kahilaroman han dagat.
Iceberg

An **iceberg** usa ka tab-áng nga yilu nga ginmumulay ha gleysyer nga an mga magmurulay nagamit hin tubig para igsulod an pandagat ha yilu nga dagat.
Coyoacán

An **Coyoacán** amo an usa ha napulo kag-unom ka mga *delegaciones* ha sulod han Distrito Federal han Mehiko ha nasod han Mehiko.
Singaw

An **singaw** in uska sustansya kimikal nga may-ada kimika pisika nga gas bahin nga temperatura ha punto kritikal. It uska atsmuspira hit bolyum in nagsusulod hin uska likido ngan duha ka solido nga mga presyon nga ginsusumpay pinaagi hin mga kondensasyon.
Streptococcus

An ***Streptococcus*** amo an usa ka dako nga kagaw ha henero hin tig-usa ka gram-positive nga bakterya. An *Streptococcus* han nasakop ini sin darako na phylum Firmicutes san orden ha Lactobacillales na pamilya han Streptococcaceae.
Adlaw han Pagtrabaho

An **Adlaw han Pagtrabaho** (*Labor Day*) in pagdiriwang nga mahal nga adlaw ha pagtrabaho nga ginsasaurog labi na Mayo 1.
Rockefeller Center

An **Rockefeller Center** usa nga dako nga kompleho hin 19 ka edipisyo pan-komersyo nga nasulod ha 89,000 metro kwadrado ha butnga han 48th Street ngan 51st Street ha Midtown Manhattan, New York City.
Kastilyo Elmina

An **Castelo de São Jorge da Mina** ini an syahan nga pwesto hin pagbaralyuay nga gintukod ha Gulfo han Guinea, ngan amo gihap an gidadaani nga edificio Europeo ha salatan han Sahara.
St. Patrick's Cathedral (Manhattan)

An **St. Patrick's Cathedral** usa nga katedral Catolica ha Manhattan, nga an panguna nga istruktura igintukod tikang 1858 ngadto ha 1878.
Washington National Cathedral

An **Cathedral Church of Saint Peter and Saint Paul in the City and Diocese of Washington** agsob tawagon nga **Washington National Cathedral** usa nga Katedral Americana han Singbahan Episcopal. Ini nga katedral namumutang ha Washington, D.C., an ulohan han Estados Unidos.
Vietnam Veterans Memorial

An **Vietnam Veterans Memorial** usa nga nasodnon nga panhinumduman han Estados Unidos nga namumutang ha Washington, D.C..
Lincoln Memorial

An **Lincoln Memorial** usa nga Nasodnon nga Panhinumduman han Estados Unidos nga gintukod ha dungog han ika-16 nga Mangulo han Estados Unidos, Abraham Lincoln.
Parliament Hill

An **Parliament Hill** an panimalay han Parlamento han Canada nga namumutang ha salatan nga pampang han Salog Ottawa ha downtown Ottawa, Ontario, Canada.
Jefferson Memorial

An **Jefferson Memorial** usa nga panmangulohan nga panhinumduman nga gintukod ha Washington, D.C. tikang han 1939 kutob 1943.
Grand Central Terminal

An **Grand Central Terminal** usa nga commuter rail terminal nga namumutang ha 42nd Street ngan Park Avenue ha Midtown Manhattan, New York City.
London Eye

An **London Eye** usa nga kaliding pan-obserbasyon nga namumutang ha salatan ng pampang han Salog Thames ha London.
Katedral han Etchmiadzin

An **Katedral han Etchmiadzin** amo an iroy nga singbahan han Armenian Apostolic Church nga namumutang ha Vagharshapat (Etchmiadzin), Armenia.
Cupola han Bato

An **Cupola han Bato** usa nga Islamic shrine nga namumutang ha Temple Mount, Kadaan nga syudad han Herusalem.
Ester

Iton **Ester** in usa nga kompwesto kimikal ha gikan han asido mayda nga substitusyon ha reaksyon mga carboxylic acid ngan arkohol.
Indyano Amerikano

An **Indyano amerikano** amo an usa ka lumad han Kaamerikanhan ha mga tawo ha harapan ni pag-arot an kolonisasyon nga mga Europeo na mga Amerika.
Internet Explorer

Iton **Internet Explorer** in uska *web browser* ha kompyuter han nagmulad ha Microsoft hin sistema operatiba ha Microsoft Windows tikang 1995.
Gabriele D'Annunzio

Hi **Gabriele D'Annunzio**, **prinsipe nan Monteverdoso** (Marso 12, 1863 - Marso 1, 1938) usa nga Italyano nga maniniday, dramaturgo ngan sundalo ha sulod han Syahan nga Gera han Kalibotan. Ha sugad liwat nga literatura italyano tikang 1889 kutob 1910 ha ulahi hiya politikal hin kinabuhi tikang 1914 kutob 1924.
Ukig

an **Ukig** (Iningles:Tail) ine in parte han panlawas han uska hayup, aadi ini ha dapit urhi-an nira. Puydi hilabaay u haliputay.
Ahmes

Hi **Ahmes** usa Ehiptono nga eskribo nga nag-ukoy harami mahuman an ika-15 nga dinastiya ngan katikangan han ika-18 nga dinastiya.
Apolonio han Perga

Hi **Apolonio han Perga** usa nga Griyego nga heyometro ngan astronomo nga bantog han iya binuhat hiunong han bahin han conico.
Charaka

Hi **Charaka** usa ha mga panguna nga kontributor han Ayurveda, usa nga sistema hin medisina ngan istilo han panginabuhi nga umuswag Hadi nga India.
Du Shi

Hi **Du Shi** usa nga Tsino nga imbentor, inhenyero mekaniko, metalurhista, ngan politko han Dinastiya Han han Sinirangan.
Eudoxo han Cnido

Hi **Eudoxo han Cnidus** usa nga Griyego nga astronomo, matematiko, iskolar ngan estudyante nira Archytas ngan Plato.
Archytas

Hi **Archytas** usa nga Griyego nga pilosopo, matematiko, astronomo, tawo han estado, ngan estratehista.
Heron han Alexandria

Hi **Heron han Alexandria** usa nga Griyego-Ehiptano nga matematiko ngan inhenyero nga nagin aktibo ha iya tuminongnong nga syudad Alexandria, Romano Ehipto.
Liu Hui

Hi **Liu Hui** usa nga Tsino nga matematiko ngan manunurat nga nabuhi ha estado han Cao Wei ha panahon han Tulo nga Ginhadian han Tsina.
Teon han Alexandria

Hi **Teon han Alexandria** usa nga Griyego nga iskolar, ngan matematiko nga nag-ukoy ha Alexandria, Ehipto.
Meton

Hi **Meton of Athens** usa nga Griyego nga matematiko, astronomo, heyometro ngan inhenyero nga nag-ukoy ha Atena hadin ika-5 gatustuig UC.
Bund (Shanghai)

Usa nga prente han dagat ngan protektado nga makaagi nga distrito han sentro han Shanghai an **Bund** o **Waitan**.
Sensō-ji

An **Sensō-ji** usa nga kadaan nga templo Budista nga namumutang ha Asakusa, Tokyo. Ini an gidaani nga templo han Tokyo, ngan amo gihap an gimahinongdani. Anay may pagkahisumpay ha sekto nga Tendai han Budismo, ini in nagin independente kahuman han Ika-duha nga Gera Pankalibutan. Sapit han templo amo an usa ka lima ka andana nga pagoda, an Asakusa Shinto shrine, sugad liwat han damo nga tindahan nga nagbabaligya hin tradisyunal nga mga papliton ha Nakamise-dōri.

## Pinanbasaran
Meridiano ha Paris

An **Meridiano ha Paris** usa nga bagis meridiano nga naagi ha Obserbatoryo han Paris ha Paris, Fransya.
Moske-Katedral han Córdoba

An **Moske-Katedral han Córdoba**, opisyal nga ginkikilala ha ngaran eklesyastiko nga Catedral de Nuestra Señora de la Asunción, an katedral han Romano Katoliko Diyosesis han Córdoba.
Hardin Klasikos han Suzhou

Usa ka grupo hin mga hardin ha rehiyon Suzhou, probinsya han Jiangsu, Tsina an mga **Hardin Klasikos han Suzhou**.
Jatiya Sangsad Bhaban

An **Jatiya Sangsad Bhaban** an balay han Parlamento han Bangladesh nga namumutang ha Sher-e-Bangla Nagar ha ulohan han Bangladeshi nga  Dhaka. Gindesinyo samtang bahin pa ini han Pakistan ni arkitekto Louis Kahn, ini nga kompleho usa ha gidakoi nga kompleho panlehislatibo ha kalibutan, nga may-ada 800,000 metro kwadrado.
Salmonella

An ***Salmonella*** in uska henero ha rod-shaped gram-negative han bakterya ha pamilya Enterobacteriaceae mayda diametro ni 0.7 ngan 1.5 µm longitud ha 2 kutob 5 µm. Kun duha ginhulagway species ha *Salmonella enterica* ngan *Salmonella bongori*. An *Salmonella* in nahilalakip ha ngaran nga Daniel Elmer Salmon.
Kudal han Xi'an

An **Kudal han Syudad han Xi'an** nagrerepresentar han usa ha mga gidaani, gidakoi ngan giuupayi an pagpabilin nga Tsinino nga pader han syudad.
Kalungiban Ellora

An **Kalungiban Ellora** usa nga UNESCO World Heritage Site nga namumutang ha distrito han Aurangabad han Maharashtra, India.
Foro Romano

An **Foro Romano** usa nga kwadrado nga plaza nga napapalibutan hin pipira nga mga ruba nga mahinungdanon nga kadaan nga balay pan-gobyernohan ha butnga han syudad han Roma.
Kababtoan Callanish

An **Kababtoan Callanish** usa nga pag-aayos han nakatukdaw nga kababtoan nga ginlatag ha krus nga kabutangan nga may-ada butnga nga palibot nga bato.
Villa Capra "La Rotonda"

An **Villa Capra "La Rotonda"** usa nga villa ha gawas han Vicenza ha norte han Italya nga gindesinyo han arkitekto nga hi Andrea Palladio.
Parliament House, Canberra

An **Parliament House**, gintutudlok gihapon komo Capital Hill, an kirigtaan han Parlamento han Australia, nga namumutang ha Canberra, an kapital han Australia.
Paramecium

An ***Paramecium*** amo an usa ka genus ha dako nga unicellular nga eukaryote hin tig-usa ka ciliate ha hayop ngan selula nga kagaw hin organismo.
Protostomia

An **Protostomia** usa nga clado hin mga hayop nga an ginhunahunaan anay nga may kinaiya nga nauuna an kahimo han baba ugsa an bobot ha panahon han embryonic development.
Exuviated

An **Exuviated** amo an usa ka grupo nga musika rock nga tikang ha Marche-en-Famenne (Belhika) tuig 2005.

An mga nagtukod nga miyembro amo hira Jean-Philippe Sonnet (bokalista), Renaut Van Oeyen (gitarista), Cédric Grandhenry (gitarista), Léo Ivanciu (bassista), Pierre Pish Minet (bassista), ngan Grégory Grandhenry (bateria).

## Mga album
* *An Era's Condemned* (2009, EP)
* *Morpheus Orphan* (2011, LP)
* *Last Call to the Void* (2015, LP)
* *Déliquescence* (2019, LP)

## Mga reperensya
Kloropila

An **kloropila** (Ininglis: *chlorophyll*) amo an pamaagi han pigmento ngan lunghaw mga tanom, iba nga lamrag, ngan iba nga enerhiya para makahimo hin fotosintesis.
Imperyo Khmer

An **Imperyo Khmer** (Khmer: ចក្រភពខ្មែរ) in usa nga haluag nga ginhadian nga makasaysayan nga kagamhan han Cambodia ha Salatan-Sinirangan nga Asya, nga pinamunuan han Angkor tikang 802 tubtob 1431.
Marmelada

Iton **marmelada** (Ininglis: *marmalade*) in matam'is-ngan-maaslum nga sawsawan hin pagkaon, agsob hinimo tikang ha sitrus ha prutas, asukar ngan tubig dirudilain nga mga pagprutas mga harang.
Anarkiya

An **anarkiya** (Ininglis: *anarchy*) usa nga estado han mga sosyedad nga nagpapasamwak han politika ngan mga kiwa nga ginsasalikway an gobyerno.
Robert Owen

Hi **Robert Owen** (Mayo 14 1771 – Nobyembre 17 1858) usa han Welsh ha empresaryo, pilantropo ngan teyoriko sosyalista. Nakilala hiya ha repormista nga buruhaton ngan hiya nagin usa nga kilusan han pagkoperatibo.
Katanga (lalawigan)

An **Katanga** amo an usa ka lalawigan han Demokratika nga Republika han Congo. An kapital hini amo an Lubumbashi.
Euglena

An ***Euglena*** usa nga genus hin mga uniselular ha organismo nga flagellate mga protista an ginhunahunaan anay nga may kinaiya nga nauuna an kahimo han 1000 species ugsa an klase han Euglenozoa.
Vajrayana

An **Vajrayana** usa nga Budismo han kadam-an nga usa ka relihiyon, basi ha Mahayana mga tutdo ni Tantra ngan Mantra, nga naugmad ha yana han Tibet ngan Sinirangan nga Asya.
Cetartiodactyla

An **Cetartiodactyla** usa nga taxon hin mga mamalya nga an ginhunahunaan anay nga may kinaiya nga nauuna an kahimo ha ordo han Cetacea ngan Artiodactyla.
Edward VII han Reino Unido

Hi **Edward VII** (Albert Edward; Nobyembre 9, 1841 - Mayo 6, 1910) amo an hadi nga Reino Unido han Gran Britanya ngan Irlanda han mga Dominyo Britaniko ngan Imperador han Indya hadton Enero 22, 1901 tikang han namatay kutob 1910, ngan naging Balay han Windsor han anay ha George V.
Obsidiyano

An **obsidiyano** amo an ha tim-os nga salaming, pareho nga bulkan han bato, pero matig-a ngan kristal it lava han bato.
Kardinal Mazarin

Hi **Kardinal Jules Mazarin** (, kaluwás hit apelyido ha Ininggles: , pati gihapon , ,; 14 Hulyo 1602 – 9 Marso 1661) o kundi man **Jules Raymond Mazarin** nga natawo ha ngaran nga **Giulio Raimondo Mazzarino** () o kundi man **Mazarini**, nga agsob tinatawag nga **Kardinal Mazarin** o kundi man **Kardinal Mazarino** in usá nga  Italyano nga kardinal, diplomata, ngan polítiko nga nag-alágad nga namumuno nga ministro han mga hadi han Fransya nga hira Louis XIII ngan Louis XIV tikang 1642 kutob han iya kamatayan han 1661. Han 1654 nakuha niyá an titulo nga Duke han Mayenne, ngan han 1659, Syahan nga Duke han Rethel ngan Nevers.

Katapos hiya magsirbe nga diplomata papal para kan Papa Urbano VIII, ginhalad ni Mazarin an iya pagsirbe ha diplomatiko kan Kardinal Richelieu  ngan binmalhin hiyá ha Paris han 1640.  Katapos han kamatay ni Richelieu, nagsaliwan hi Mazarin han iya kamutangan hin pagka syahan nga ministro, ngan sunod han kamatay ni Louis XIII han 1643, hi Mazarin an nagdara han papel nga namumuno han kagamhanan para kan Anne han Austria, an rehente para han bata nga Louis XIV, ngan hiyá gihapon an ginhimo nga responsable para han pag-aram han hadi kutob han pag-abot hin panuigon hini.

An syahan nga mga tuig ni Mazarin ha poder natigmnan hin mga miltar nga pagdaog dida han Katloan ka tuig nga gyera, nga diin pinaagi hiní ginhimo niyá an Fransya nga amo an nangunguna nga gahom ha Europa ngan pagtukoda han Kamurayaw han Westfalya (1646–48). Usá nga dako nga rebelyon patok kanda Anne han Austriya ngan Mazarin, nga tinatawag nga Fronde nga pinangunahan han mga dato han Parlamento han Paris, nagtikáng ha Paris han 1648, ngan ginsundan iní hin ikaduhá nga Fronde nga pinamunuan ni Louis, Grand Condé, nga nagbalhin tikang han iya nangunguna nga kaalyado ngado han iya nangunguna nga kaaway. Gindará tikang ha Paris hira Anne han Austriya ngan Louis XIV ni Mazarin,ngan ginbalhin niya an iya base ha Alemanya hin panahón. Ginpirde hi Condé ni Turenne, usá nga heneral nga naugop kanda Louis XIV ngan Mazarin, ngan hi Mazarin binalik hin madayaw ha Paris han 1653.

## Mga kasarigan
Coelodonta antiquitatis

An ***Coelodonta antiquitatis*** in uska naubos pagkamatay species han rhinoceros nga  ginhulagway ni kontinente han Europa ngan Asya sulod han Pleistocene panahon. An nahilalakip ha nagkalitas ha hangtod han huring an glasyal panahon.
Equus przewalskii

An ***Equus przewalskii*** amo an usa nga kabayo nga kaurupod ha species han genus Equus han pamilya Equidae iton endemiko han Butnga nga Asya.
Agora

An **Agora** usa nga plaza nga publiko nga napapalibutan hin pipira nga mga merkado nga mahinungdanon nga kadaan nga foro ha Acropolis han Atenas ha butnga han syudad-estado (polis) han Gresya.
Desmodontinae

An **Desmodontinae** usa nga ubosbanay han Chiroptera nga mabibilngan ha Butnga ngan Salatan nga Amerika. Dugo an ira kinukuhaan hin pagkaon.
Artaxerxes II

An **Artaxerxes II Mnemon** (Old Persian: 𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠; 436 - 358 BC) amo an ikalima nga hadi hin mga hadi han Akhaemenida nga dinastiya han Persia tikang 404 BC mayda hin kamatayon kutob 358 BC iton anak han Darius II ngan Parysatis.
Saruwal

An **saruwal** o **sarúwal** o kundi man **pantalon** (tikang han Kinatsila nga *pantalón*, Ininglis: *trousers*) amo nga panapton para ha lawas han tawo. An pantalon in kinaiyahon la hin tawo, ngan makikit-an ha hawak ngatanan nga katiringban han paa ngan bukong-bukongan.
Soberanya

Iton **soberanya** in uska estado nga mayda teritoryo, nasod ngan katiringban kun diin ini may katungod ngan nagaangkon hin pansulod ngan pangawas nga awtoridad, uska permanente nga popyulasyon, mayda gobyerno, ngan talwas tikang ha iba nga mga tawo ngan kagamhanan, ngan mayda kapas makipagrelasyon ha iba nga paghari mga balaud.
Gatas han iroy

An **gatas han nanay** gatas nga ginhihimo han glandula mamalya, nga namumutang ha suso han babaye nga tawo. Ini an panguna nga ginkukuhaan hin nutrisyon para han mga minasus-an, nga may sulod nga tambok, protina, karbohidrata ngan dirudilain nga mineral ngan bitamina.
Glandula mamalya

An **glandula mamalya** usa nga organo han mamalya nga babaye nga naghihimo hin gatas para mapakaon an ira bata nga anak.
Rupa Goswami

Hi **Rupa Goswami** (Sanskrit: रूप गोस्वामी, Bengali: রূপ গোস্বামী, IAST: Rūpa Gosvāmī; 1489–1564) usa nga guru, maniniday ngan filosopo han tradisyunal nga Gaudiya Vaishnava.
Magic square

Ha lingawan nga matematika, an **magic square**, usa nga kwadrado hin mga numero kun diin an kagagawsan an pagdugang han mga ihap ha kada pila pagtukdaw, pahigda ngan pakiling, in paprehas.
Ankh

Hi **Ankh** usa Ehiptono nga hieroglipiko ha simbolo nga pagrepresenta "kinabuhi" nag-ukoy harami mahuman an literatura ngan katikangan han manunurat.
Jack Johnson

Hi **John Arthur Johnson** (Marso 31, 1878 – Hunyo 10, 1946), gin-agnayan nga "Galveston Giant", syahan nga itom nga Amerikano nga nagin heavyweight boxing champion (1908–1915).
Fisika Eksperimental

An **Fisika Eksperimental** an kategoriya han mga disiplina o ubos-disiplina ha larangan han fisika nga nanginginlabot han obserbasyon han pisikal nga panhitabo ngan eksperimento.
Fisika teoretikal

An **Fisika teoretikal** usa nga sanga han fisika nga nagamit hin mga modelo matematikal ngan mga abstraksyon han pisikal nga butang ngan sistema para makapaghatag hin rasyunal nga panginsayod ngan pagtigo han mga natural nga panhitabo.
Fisika pankompyutasyon

An **Fisika pankompyutasyon** an pag-aram ngan pagpatuman han mga analisis numerikal para makapaghatag hin kabatonan han mga problema kun diin an teyorya kwantitatibo in aada na.
Maxentius

Hi **Maxentius** (Linatin: *Marcus Aurelius Valerius Maxentius*; c. 276 - Oktubre 28, 312) usa ka emperador han Imperyo Romano tikang 306 kutob 312. Ginhimo niya an anak nga pagporma nga emperador Maximian han umagad na emperador Galerius.
Kendall Jenner

Hi **Kendall Nicole Jenner** (November 3, 1995) in usa ka artista nga Amerikano.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Kendall Jenner - Ingles
Mga pagbaha ha Tsina han 1931

An **sagunson nga pagbaha ha Tsina han 1931** o an pagbaha han salog Yangtze–Huai han 1931, an sagunson nga pagbaha nga nahitabo tikang ha Hunyo tubtob Agosto 1931 ha Republika han Tsina, nga naigo an dagko nga mga syudad sugad han Wuhan, Nanjing ngan lapos pa. Ini an nagin hinungdan han pagkaguba han dike ha Lanaw Gaoyou han ika-25 han Agosto han tuig 1931.
Meroë

An **Meroë** usa nga kadaan nga syudad ha sinirangan nga baybayon han Nilo nga may-ada ginbabanabanahan nga 6 km norte-sinirangan han istasyon Kabushiya harani ha Shendi, Sudan, nga ginbabanabanahan nga may kahirayo nga 200 km norte-sinirangan han Khartoum.
Cahokia

An **Cahokia** sityo han usa nga tuminongnong nga Amerikano nga syudad tabok la han Salog Misisipi tikang ha moderno nga St. Louis, Missouri.
Çatalhöyük

An **Çatalhöyük** usa nga dako hin duro nga Neolitiko ngan Kalkolitiko nga panimungto ha salatan nga Anatolia, nga natindog tikang han 7100 BC ngadto ha 5700 BC.
Cirrus

An **cirrus** in nakikita nga dampog hin gudtiay nga turo nga kompuwesto bagtik nga kristal nga hinimo han tubig dirudilain nga mga yilu nga nalutaw ha atmosfera ha igbaw han bawbaw han usa nga lawas-kalibotan. Ini in ginkikilala liwat altitud mga 8 000 metro.
Independensya

An **independensya** (Ininglis: *independence*) amo an kondisyon ha pagtawo ngadto ha nasyon, nasod ngan estado an nanhitabo ha populasyon, paghimo hin soberanya ngan kabutangan ha teritoryo.
Great Zimbabwe

An **Great Zimbabwe** usa nga kadaan nga syudad ha salatan-sinirangan nga kamukid-mukiran han Zimbabwe harani ha Lanaw Mutirikwe  ngan bungto han Masvingo.
Fiqh

Islamiko nga balaodnon iton **Fiqh**. Agsob ini sinisiring nga pagkaintindi han katawhan ngan mga pagbuhat han sharia, nga amo an pag-intindi han katawhan han divino nga balaodnon Islamiko nga ginpapasamwak han Quran ngan Sunnah.
Assur

An **Assur** (Asiryano: *Aššur*, Hebreo:אַשּׁוּר; Arabo: آشور) usá nga kahadto nga Imperyo Asiriahanon nga syudad ha igbaw nga Mesopotamia ha katundan han Salog Tigris, nga nahamutáng ha mga gawás han Babilonia ha yanâ-nga-ádlaw nga yana hi moderno nga Irak. Nahamutáng iní ha sidlangan nga pangpang han ika-3 nga milenyo UC ngan amo iní an pamunuan kutob 614 UC. Amo ini an sahid nga ngaran han kapital han Asirya nga nahamutáng ha sidlangan nga pangpang han mayda 110 kilometro hi amihanan han Mosul ngan an tikang hini ginkuhaan an ngaran han Gobernorato han Saladin.
Edmontosaurus

An ***Edmontosaurus*** usa nga henero ha hadrosaurid nga dinosauro nga duha species nga *E. regalis* ngan *E. annectens* nga Cretaceous panahon ha katundan han Amihanan nga Amerika, nga natindog tikang han 73 milyon naubos tuig.
Pachycephalosaurus

An ***Pachycephalosaurus*** usa ka henero ha pachycephalosaurid nga dinosauro nga species tabok la han *P. wyomingensis* tikang ha kinabuhi han nga Cretaceous panahon sulod ha 70-66 milyon naubos tuig.
Coelacanth

An **Coelacanth** usa ha orden nga isda nga api han ubosklase Coelacanthimorpha nga klase Sarcopterygii.
Gallimimus

An ***Gallimimus*** usa nga henero nga theropod ha dinosauro nga kinabuhi han Mongolia nga sulod ginbabanabanahan nga Cretaceous panahon han 70 milyon naubos tuig harani ha species han *G. bullatus*.
Mamenchisaurus

An ***Mamenchisaurus*** usa nga henero han Sauropoda nga dinosauro mabibilngan ha kinabuhi ngan Jurassic panahon nga China han 163 - 145 milyon naubos tuig.
Mosasaurus

An ***Mosasaurus*** usa ha henero nga species han pandagat nga reptilya mga mosasaurid ha ilarom han kinabuhi nga Cretaceous panahon ha sulod 82 - 66 milyon naubos tuig.
Patriarko Nikon han Moscow

Hi **Nikon**, natawo ha ngaran nga Nikita Minin, (7 Mayo 1605 – 17 Agosto 1681) an ika-pito nga Patriarko han Moscow han Singbahan Ortodoxo Ruso, nga nagserbi tikang 1652 ngadto ha 1666.
Oviraptor

An ***Oviraptor*** usa nga henero nga oviraptorid ha dinosauro nga kinabuhi han Asia harani ha Cretaceous panahon ngan 75-71 milyon naubos tuig.
Helena Blavatsky

Hi **Helena Blavatsky** usa nga Rusyano nga piloso ngan awtor nga usa ha nagtukod han Theosophical Society han 1875.
Mary Baker Eddy

Hi **Mary Baker Eddy** (Hulyo 16, 1821 – Disyembre 3, 1910) usa nga Amerikano relihiyoso nga pinumo ngan awtor nga nagtukod han The Church of Christ, Scientist, ha New England han 1879.
Aleister Crowley

Hi **Aleister Crowley** (natawo ha ngaran nga Edward Alexander Crowley 12 Oktubre 1875 – 1 Disyembre 1947) an nagtukod han relihiyon nga Thelema.
Rhombus

Ha heyometriya euclidiana, an **rhombus** agsob natudlok ha kwadrilateral nga may upat ka tipahilaba nga rektanggulo.
Kwadrilatero

An **kwadrilatero** (Ininglis: *quadrilateral*) amo an poligono ha Euclideano han heyometriya may hitsura nga upat ka magkaparehas it sukol nga bagis ha tabili ngan tuktok ka iskina nga ngatanan may trianggulo ngan kwadrado.
Lindisfarne

An **Lindisfarne** usa nga sulog nga puro ha amihanan-sirangan nga baybayon han Inglatera nga may-ada ginbabanabanahan nga parokya sibil Holy Island ha Northumberland.
Nabateo

An **Nabateo** (Arabo: ٱلْأَنْبَاط‎ al-ʾAnbāṭ; Griyego: Ναβαταῖος, *Nabataíos*; Linatin: *Nabateus*) in usa ka ginhadian ngan Arabo nga katawhan ha amihanan Arabya ha nasod han Jordan, nga naging syudad han Petra iya mga tinabas nga bato ha Salog Eufrates ngan Pula nga Dagat.
Prinsipe Philip, Duke han Edinburgh

Hi **Prinsipe Philip, Duke han Edinburgh**, nga natawo ha ngaran nga **Prinsipe Philip han Gresya ngan Dinamarka** (10 Hunyo 1921 –  
9 Abril 2021) amo an miyebro nga pamilya real han Britániko nga konsorte nga monarkiya hi Reino Unido. An ira asawa nga hira Reyna Elizabeth II.
Trapesoyd

Ha heyometriya euclidiana, an **trapesyum** o **trapesoyd** agsob natudlok ha kwadrilatero nga hitsura may duha ka dako ha anggulo paralelo.
Tawo han Peking

An **Tawo han Peking** (*Homo erectus pekinensis*) in uska species han Homo erectus nga ginhulagway ni 750,000 ubos tuig an fossil han lungib an Zhoukoudian nagdiskubyerto tikang 1929 kutob 1937 diri gud kababarak-an ha syudad han Beijing, China.
Sukot

An **sukot** amo an ikasiyam nga pista han kaledaryo Hebreo. Ini an Hudeyonon nga **pista han tabernacle**, kun diin an mga Israelite sulod 40 tuig nga mga disyerto pagkaraan nga Exodo pan-uuripon han Ehipto in nagpupugong ngan ginsaulog ika-15 adlaw nga maga pito han bulan hasta ha ika-21 *Tishri* han adlaw.
Bukid Hermon

An **Bukid Hermon** (Arabo: جبل الشيخ, حرمون, هرمون) in gihahataasi nga bukid ha Butnga Sinirangan ha nasod han Israel, Libano ngan Sirya. Mayda iní 2,814 ka metro hin kahitaas tikang ha katupngan ha dagat.
Rosh Hashana

An **Rosh Hashana** amo an ikasiyam nga bag-o nga tuig han kalendaryo Hebreo. Ini an Hudeyonon nga syahan nga bulan ha katlaya, kun diin an mga ika-1 nga ika-2 *Tishri* in nagpupugong ika-1 *Nisan*.
Purim

An **Purim** amo an ikasiyam nga bulan han kalendaryo Hebreo. Ini an Hudeyonon nga bulan han pista nga daghani, kun diin an sumala ha katawhan Hudeyo nga Haman tikang Imperyo Akemenida ni nagkuwento nga basahan ni Ester.
Oktagono

In heyometriya, an **oktagono** (Ininglis: *Octagon*, Griyego: ὀκτάγωνον, *oktágōnon*) usa nga anggulo han mga puligunu nga walo o 8-gon.
Heptagono

In heyometriya, an **heptagono** (Ininglis: *Heptagon*, Griyego: ἑπτάγωνον, *heptágōnon*) usa nga anggulo han mga puligunu nga pito o 7-gon.
Iyonisasyon

Iton **iyonisasyon** (Ininglis: *ionization*) in uska pagproseso hin atomo o molekula kun diin it ngatanan nga karga nga elektrika hin nigatibu ngan pusitibu diri natupong ha ngatanan nga kimikal han mga pagbag-o.
Heliantheae

An **Heliantheae**, sayo na tribo san mirasol sakob san pamilya Asteraceae. An paray diri tanom sini na tribo kudi sayo na 190 genera ngan 2,500 species.
Helianthus tuberosus

An ***Helianthus tuberosus*** in uska species han tanaman nga genus han Helianthus in nahilalakip ha familia nga Asteraceae ha orden nga Asterales.
Pedro II han Brasil

Si **Pedro II ng Brasil** ay ang kauna-unahang emperador ng Brasil. Hi Pedro II han Brasil (2 Disyembre 1825 - 5 Disyembre 1891) amo an ikaduha ng huring nga Emperador han Brasil mayda paghari ha ika-58 nga tuig.
Albertosaurus

An ***Albertosaurus*** in uska henus han tyrannosaurid theropoda dinosauro hi kinabuhi nga Amihanan nga Amerika sulod han Cretaceous panahon ika-70 milyon naubos tuig.
Maiasaura

An ***Maiasaura*** in uska henus han nakaon hin dahon nga hadrosaurid nga dinosauro hi kinabuhi nga Cretaceous panahon ika-76 milyon naubos tuig.
Saya

An **saya** (posible tikang han Pinortuges *saia*) o kundi man **palda** (tikang han Kinatsila nga *falda*, Ininglis: *skirt*) usa nga panapton ha pagsul-ot han babaye.
Asiryano

Iton mga **Asiryano** in grupo hin etniko mga Neo-Aramaic nga an panguna nga yinaknan in Semitik, usa nga tuminongnong ha nasod han Iraq, Iran, Turkeya ngan Sirya nga naghihimo han rehiyon ha Caucasus, Amihanan nga Amerika ngan Sinirangan nga Europa. An mga Asiryano in naukoy ha bug-os nga diaspora ngan Asirya ngan gintatawag hira nga pagkomunidad mga Asiryano samtang an sibilsasyon mga naukoy ha kalibutan in gintatawag nga 2,500 UC mga ginhadian Mesopotamia.
Ascaris lumbricoides

An ***Ascaris lumbricoides*** in uska species han ulod nga ginhulagway ni tawo. An ascarid nematode in nahilalakip ha phylum nga Nematoda hini parasitic worm nga tawo.
Taenia saginata

An ***Taenia saginata*** in uska species han Platyhelminthes. An ulod in nahilalakip ha genus nga *Taenia*, ngan orden nga Cyclophyllidea hini parasito ha tina-i nga tawo hinunangan nga taeniasis ngan cysticercosis ha baka.
Bakawan

An **bakawan** (Ininglis: *mangrove*) usa nga kagurangan ha mahulos nga tubig nga baybayon nga ginbabahaan an haluag nga bahin han hamabaw han tropiko ngan subtropik.
Mauricio (emperador)

Hi **Flavio Mauricio Tiberio Augusto** o kundi man hi **Mauricio** (Latin: *Flavius Mauricius Tiberius Augustus*, Griyego: Μαυρίκιος Τιβέριος; 539 – 27 Nobyembre 602), in uska Emperador han Sirangan nga Imperyo Romano tikang 582 tubtob 602.
Edith Wharton

Hi **Edith Wharton** (natawo han **Edith Newbold Jones**; 24 Enero 1862 – 11 Agosto 1937) in usa ka Amerikano nga nobelista, haglipot nga susumaton ha manunurat ngan pagdisenyo.
Quintus Fabius Maximus Verrucosus

Hi **Quintus Fabius Maximus Verrucosus**, (c. 280 – 203 UC), anay tawo han estado ngan heneral Romano han naglabay nga ika-tulo gatos tuig U.C. Makalima hiya nagin consul Romano (233, 228, 215, 214, ngan 209 UC) ngan hiya napili nga magin diktador han mga tuig 221 ngan 217 UC. Hiya liwat nagin censor Romano han tuig 230 UC.
Westfalen

An **Westfalen** amo an usa ha rehiyon ha amihanan-katundan ha nasod han Alemanya. Amo an estado han Nordrhein-Westfalen ngan Niedersachsen.
Pomerania

An **Pomerania** o kundi man **Pomeranya** (; ; ; Kashubian: *Pòmòrskô*) amo an usa ha kasaysayan nga rehiyon han amihanan nga Dagat Baltiko ha Butnga han Europa nga nahibahín han mga nasod han Alemanya ngan Polonya. An katundan nga bahin hiní amo an mga estado han Mecklenburg-Vorpommern ngan Brandenburg ha Alemanya, ngan an sinirangan nga dapit, kabahin han mga voivodato o lalawigan han Katundan nga Pomeranya, Pomeranya ngan Kuyavya-Pomeranya ha Polonya.
Naftali Bennett

Hi **Naftali Bennett** (, ; natawo 25 Marso 1972) usá nga Israeli nga polítiko nga nag-aalagad nga ika-13 ngan yanâ-nga-nalíngkod nga primer ministro han Israel tikang han 13 Hunyo 2021. Nagsirbe hiyá nga Ministro hin mga Butang ha Diaspora tikang 2013 kutub 2019, Ministro hin Education tikang 2015 kutob 2019, ngan Ministro hin Depensa tikang 2019 kutob 2020. Hiyá an namuno han partido nga Bag-o nga Katungod tikang han 2018, ngan ugsa hiní namuno anay hiyá han partido nga An Hudeyo nga Panimalay han panahon ha butnga han 2012 ngan 2018.

## Mga kasarigan