open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boy Abunda

**Boy Abunda** ― Mabaskug nga pagkatawo (Napublikar ha **8 Magazine** *Vol. 4 No. 1*, sinurat ni Fae Cheska Marie Esperas)

Sugad hin bamboo, hi kita in nababaliko kun ngain nahuyop an hangin. Nasubad kita han tingog han tuna, nakikig-urusa kita ha iba nga mga tawo. Samtang tamo in nagsasayop ha pagkilala ha aton tungod han aton mga abilidad, para kan Boy Abunda, ini in usa nga porma hin baskug, usa nga klase hin kamabaskog nga diri nahihimo han iba nga mga tawo.

"Mabaskug kita," siring ni Tito Boy usa ka higayon durante han amon siyahan nga pagkaistorya ha Borongan. "Ibutang in usa nga Filipino ha usa ka kwarto nga puno hin mga Americano, kahuman hin beinte minutos mayda na niya tono ha iya pag-yakan. Amo kita hiton ka-flexible, ngan ini in usa nga talento para ha akon. Pwede kita "
makig-asya ngan makig-urusa ha mga tawo kun san-o naton karuyag."

Pero bisan ha luyo han pagka-ada hin abilidad nga umuyon in bagan natural nga kinaiya diri la para mga Waray, pero ha ngatanan nga mga Pilipino ha kabug-usan, gin-admitar nga mayda niya guin-paningkamutan agud umiksakto.

Nakatalwas pala kita han Yolanda, usa nga bagyo nga guinkikilala yana nga "storm of the century." Ini nga makabirido nga panahon in linmabay na, pero labaw ha ngatanan, guinpamatud-an hini an aton kabaskug ngan resilience o abilidad nga bumakdaw ha pinakahalaba nga higayon.

"Kinahanglan gud nga mayda pagduso para hin pagkilala ha mga Waray," yakan ni Tito Boy ha akon dida han abrehan ko an istoryahon durante han amon pagyakan hiunong han iya bungto nga nataw-an. "Kinahanglan mayda pagkilala ngan pagkaruyag ha kultura han mga Waray, tungod nga hi kita in parte han mga butang nga nag-hurma han aton nasod kun ano na ini yana. Pero labaw pa hiton, mayda dapat paningkamot nga mautod guba nga pagkilala ha aton nga nahasurat ha mga libro han kasaysayan."

"Kami in maisog nga kakaiba, pataraw-an nga kakaiba nga espesiyal nga klase hain mahinatagon, ngan maalagyamon. Sigurado, kani in usa han mga pinaka maupay nga mga tawo ha nasod (We are uniquely matapang, uniquely funny, specially generous and hospitable. Definitely, we are one of the best people in this country)," Boy Abunda ha pagigin Waray.
Jackie Gleason

Si **John Herbert "Jackie" Gleason** (Pebrero 26, 1916 - Hunyo 24, 1987) amo an uska Amerikano aktor nga komedyante.
Richard Kiel

Si **Richard Dawson Kiel** (Septyembre 13, 1939 - Septyembre 10, 2014) amo an uska Amerikano artista nga komedyante. 

## Mga Sumpay ha Gawas
* Richard Kiel - Ingles
Sistema heyograpikal nga koordinada

An **sistema heyograpikal nga koordinada** amo an usa ka sistema nga pananabutan ni duha han koordinada ni anggulo lateral ngan kadugangan nga latitud ngan longitud hin sentro han kalibutan.
Henry David Thoreau

Si **Henry David Thoreau** (Hulyo 12, 1817 - Mayo 6, 1862) amo usa ka Amerikano awtor, poweta ngan pilosopo.
John Milton

Si **John Milton** (Disyembre 9, 1608 - Nobyembre 8, 1674) amo an usa ka Iningles poweta ni ighimo nga siday epiko *Paradise Lost*.
Bobbi Kristina Brown

Hi **Bobbi Kristina Brown** (Marso 4, 1993 – Hulyo 26, 2015) in usa nga Amerikano nga magkaranta, aktris, producer, ngan modelo.
Chino, California

An **Chino** in uska syudad han Condado han San Bernardino han estado han Estados Unidos nga California.
Greenwich Pizza

An **Greenwich Pizza** in usa nga tindahan sin pitza ug pasta sa Pilipinas. Nagtikang ini sa pagiging usa nga guti-ay na over-the-counter na tindahan sin pitza sa Greenhills Shopping Center sa San Juan sadto nga 1971. Sadto nga 1994, nakuha san Jollibee Foods Corporation o JFC an 80% nga panagiyahan sa Greenwich tikan sa Green Foods Franchising Inc. Ngan san 2006, hul-os na napinagtatagiyahan sanJFC an Greenwich Pizza pinaagi sin pagkuha san natutura nga 20% nga interes san Green Foods. Base san 2012 tinu-ig na impormasyon tikang sa JFC, an Greenwich in usa na nga dako nga magtitirinda sin pitza didi sa Pilipinas nga may-ada 202 nga abrido nga tindahan. Si Albert C. Cuadrante an amo nga General Manidjer san Greenwich Business Unit san JFC.
Redondo Beach, California

An **Redondo Beach** in uska syudad ha Condado han Los Angeles ha estado han Estados Unidos nga California.
Omar Sharif

Hi **Michel Demitri Chalhoub** (Inarabo:عمر الشريـف), amo an komo **Omar Sharif** (Abril 10, 1932 - Hulyo 10, 2015) in usa nga Ehiptanon ngan
aktor.
Asirya

An **Asirya** usa nga sibilisasyon ngan imperyo han makasaysayan nga rehiyon ha hadton Ehipto han salatan Mesopotamia.
Red Ribbon Bakeshop

An** Red Ribbon Bakeshop** in uusa nga kilala nga panaderia ug fast-food chain sa Pilipinas pamaagi san kanya iba-iba nga klase sin mga keyk ug pastries nga kanya tinitinda.

Nagtikang an Red Ribbon sadto nga 1979 sa Quezon City sa may Timog Avenue. Amabot sira sa Estatos Unitos sadto nga 1984 san mag-abre sira tindahan sa West Covina, California.

Nagtikang naman magprankisa sin mga tindahan an Red Ribbon san 1999 ngan yana may-ada na siya sin mga 200 na mga tindahan sa bug-os nga Pilipinas; 23 sa California; duwa sa  Las Vegas; duwa sa New Jersey (Jersey City and Bergenfield); usa sa New York; usa sa Virginia Beach, Virginia; tulo sa Hawaii; ug usa sa Washington. Ngan padayon pa an pagpaplano sin pagtindog sin iba pa nga mga tindahan.

San 2005, nakuha san Jollibee Foods Corporation, us nga conglomerate sin mga kill nga fast-food chains sa Pilipinas an panagiyahan sa Red Ribbon.

## Sitasyon

## Barasahon
* Red Ribbon Bakeshop
* Red Ribbon Bakeshop USA
Abiogenesis

An **Abiogenesis**, or **biopoiesis**, in natural nga proseso han kinabuhi nga nagtikang ha diri-buhi nga materya, sugad han yano nga mga organic compound.
Linulugayan

An **linulugayan** usa ka lawas hin tubig o dagat nga guin babànga han bāybāy.  Tinatawag gihapon iní nga **kasuguran**, **luok**, **suong**, **pundohan**, **kasiguran**,

Iksampulu: 

Linulugayan san Manila (Manila Bay)
Bànga

*Banga*'(Iningles:xxxx) (Pambansa:xxxxx) butang nga ada ha baba guin iipit han tangu u lagus ; nahihibutnga han duha ka ilimintu nga nagtupu
Afrikaans

An **Afrikaans** usa nga Germaniko nga pinulongan nga Salatan nga Aprika ngan Namibia hi gingagamit tikang pa han-una ha Latin ngan Afrikaans.
Pulis Panbungto

=Pulis Panbungtu u Siyudad=

Ini an bantay han mga hurub-hurub ha bungto. Diri hira nakewa kun wara basbas han huwis ngan an tag-alakapa han mulupyu an Social Welfare.

## Mga Opisyales
Indonesyo

An **Inindones** o puyde liwat tawagon nga **Indonesyo** (tuminongnong nga ngaran: **Bahasa Indonesia**) in uska yinakanan ha opisyal han Indonesia. Ini in usa ha upat nga buhatanon nga yinakanan ha Austronesyo, ngan uska panbuhat nga yinaknan ha Minalayo, nahitabo tungod han pagdumara han Indonesia ngan Malaysia ha sulod han labaw han karuhaan ka tuig.
Rumano

An **Rumano** nga pinulongan o **Rumano** nga yinaknan o Rumano (lumad ngan tuminongnong nga ngaran: *Română* o *limba română*) usa nga Romanse nga yinaknan. Mga 24 ka ribo o milyon ka tawo an nayakan hin Rumania ha Moldavia ngan 4 ka ribo o milyon ha iba nga dapit han kalibutan.
Tony Tan Caktiong

Si Tony Tan Caktiong an Chairman san Jollibee Foods Corporation (JFC) tikang pa san 1978 hangtod yana ngan CEO san JFC hangtod san July 2014.

An kag-anak ni Tony in pobre la nga pamilya tikang sa China nga nagbalhin didi sa Pilipinas. Gin tikangan san kanya tatay in usa nga restawran nga bumulig sa pagsuportar sa bug-os nira nga pamilya upod na an pagpaiskwela kan Tony sa kurso nga chemical engineering sa Unibersidad ni Santo Tomas.

Sa edad nga 22, san 1975, naing-ganyar si Tony na magtindog sin kalugaringon niya na tindahan pamaagi sin pagprankisa sin duduwa nga Magnolia Dairy Ice Cream nga tindahan. An usa sini gin tawag niya na Cubao Ice Cream House na nahihimutang sa dati nga Coronet Theater ngan an uusa naman in gintawag na Quiapo Ice Cream House. Kausa ni Tony sa pagtikang sini nga negosyo an bag-o pala niya nga asawa na si Grace, dati niya nga klasmeyt sa college. Dire nag-iha, gin upod ni Tony an paghimo ngan pagbaligya sin mga sandwiches sa menu sa kanya ice creaman subay san mga pangaro san kanya mga kustomer para sa mga kan-anon nga dire ice cream. An resulta, naging mas masulong pa an kanya mga sandwiches kaysa sa kanya ice cream. An una nga burger na gin serbi sa Cubao in resipe san kanya usa nga bugto nga babaye. Kaagi sin tulo ka tuig, san 1978, gin tapos niya an kanya prankisa sa kanya ice creaman tapos gin himo nga fast food restawran an kanya mga tindahan. Dinhi nagtikang an Jollibee - sadto nga Enero 11, 1978.

Para sa logo ngan ngaran sa kanya bag-o nga negosyo, gingamit ni Tony an nakangisi nga pula nga bubuyog. Gin pili nira an bubuyog kay sa pagsisimbolo sini san pagkamaduruto ngan an honey na ginhihimo sini nagsisimbolo naman san kaupayan sa kinabuhi. An ngaran nga “jolly” o “jolli” in gin dugtong sa ngaran nga “bee” para sumimbolo san karisyuhan nga ihahatag san produkto sa kumpanya. Nagastos sin milyones an Jollibee Foods Corporation para matrademark an “bee” nga logo didi sa Pilipinas ug sa iba pa nga mga nasod.

## Mga Pagkilala
*Agora Awardee for Outstanding Marketing Achievement
*Triple A Alumni Awardee tikang sa san Asian Institute of Management
*TOYM Awardee for Entrepreneurship
*Star of Asia Awardee tikang sa BusinessWeek International
*Lifetime Achievement Awardee tikang sa Asian Chain Restaurant Operators and Suppliers Series
*Management Man of the Year tikang sa Management Association of the Philippines san 2002
*World Entrepreneur of the Year tikang sa Ernst & Young san 2004

## Sitasyon
Dagat Katundan Pilipinas

An **Dagat Katundan Pilipinas** (Iningles: *[[West Philippine Sea]]*; Filipino: *[[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]* o *Karagatang Kanlurang Pilipinas*; ginpapahalipot nga **WPS**) amo an pagtawag han gobyerno han Pilipinas ha mga parte han Dagat Salatan Tsina nga nakalakip ha eksklusibo nga sona pang-ekonomiya han nasod. An termino nagtikang gamiton han 1960s komo pagtudlok ha lawas hin tubig nga aada ha sinirangan nga baybayon han Pilipinas. Ha butnga han mga 2000s, gin-gamit utro han Pilipinas an ngaran agod tukion an lawas hin tubig ha katundan han nasod nga nagpapalibot ha Spratly Islands ngan Scarborough Shoal tungod han mga pan-teritoryo nga bisog kontra ha Republika han Katawhan han Tsina. Han 2012, opisyal nga ginmandar han gobyerno Pilipinhon an paggamit han ngaran Dagat Katundan Pilipinas.
Yoko Ono

Hi **Yoko Ono** (小野 洋子 *Ono Yōko*, natawo Pebrero 18, 1933) in usa nga Hapones nga parakanta ngan aktres.
Carmel-by-the-Sea, California

An **Carmel-by-the-Sea** in uska syudad ha Condado han Monterey ha estado han Estados Unidos nga California.
Wamba

An **Wamba** in poyde tinmudlok ha:

*Wamba (genus), uska genus han Araneae. An Wamba in nahilalakip ha familia nga Theridiidae.
*Wamba (hadi), usa ka hadi han mga Visigodo tikang 672 tubtob 680.
*Wamba, Valladolid, usa ka bungto ha Provincia de Valladolid, Castilla y León, Espanya.
Wamba (hadi)

Hi **Wamba** (namatay 687) in usa ka hadi han mga Visigodo tikang 672 tubtob 680.

## Mga ladawan

31-WAMBA.JPG
Wamba 01.jpg
Wamba 02.jpg
Juan Antonio Ribera - Wamba renunciando a la corona, 1819.jpg
Windburg Kloster windberg 017.JPG
Windburg Kloster windberg 018.JPG
Hexapoda

An subphylum **Hexapoda** (tikang ha Griniyego para han unom nga tiil) in naglalakip han gidadakoi nga numbero han species han arthropoda ngan naglalakip han mga insekto pati liwat an tulo nga mas guruguti nga grupo han waray pako nga mga arthropoda: Collembola, Protura, ngan Diplura (ngatanan hini in kalakip anay han una ha insekto).
Marsupialia

An **marsupial** in infraclass han mamalya naglalakip han gidadakoi nga numbero han species han marsupial ngan naglalakip han Australasia pati liwat an Americas tulo nga mas guruguti nga grupo han waray pako nga mga marsupial: kangaroo, wallaby ngan koala.
Bradley Cooper

Hi **Bradley Cooper** (natawo Enero 5, 1975) usa ka artista nga Amerikano.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Bradley Cooper - Sa pinulongan Ingles
Aragway ha Stalingrad

An **Pag-awayan ha Stalingrad** nahinabo dida han Agosto 23, 1942 ngan Pebrero 2, 1943 harani ha syudad han Stalingrad (Volgograd), Rusya ha alyado nga Unyon Sovyetika dida han Alemanya nazi nga intervention ha Ikaduha nga Gera han Kalibotan.
Kulali

*Kulali* (Iningles:Earwax) (Pambansa:xxxxx) (Sugbu:Atuli) usa nga madalunut nga sugad hin tubig ha sulud han talinga
Kanastru

*Kanastru* (Iningles:Woven Basket) (Pambansa:xxx) usa nga surudlan nga hinihimu gamit an uway

*Alat* (Iningles:Woven Backpack)

*Katupis* (Iningles:Woven Backpack zipped)
Nicole Kidman

Hi **Nicole Mary Kidman** (natawo Hunyo 20, 1967) amo usa ka Australyano nga kantaan na artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Nicole Kidman - Sa pinulongan Ingles
Bernie Sanders

Hi **Bernie Sanders** (natawo ha ngaran nga **Bernard Sanders**; Septyembre 8, 1941) usa hini hiya nga junior U.S. Senador tikang ha Vermont.
Suláng (katubigan)

An **suláng** o kundi man **sulangan** (Iningles:*strait*; Kinatsila: *estrecho*; Tinagalog:*kipot*) usa ka lawas hin tubig nga nadugtong hin duhá nga darudagko nga mga katubigan.
Protestantismo

An **Protestantismo** amo an gios Kristiyano ha Europa nga nagtikang kan reporma protestantehanon nga masisiring nga nagtapos kaupod han Singbahan Katoliko. An kiwa naghihingyap bag-ohon an 1529.
Oliver Sacks

Hi **Oliver Wolf Sacks** (Hulyo 9, 1933 - Agosto 30, 2015) amo uska hini hiya an neurolohista nga auktor nga Britaniko tikang ha profesyonal.
Prinsesa Charlotte han Cambridge

Hi **Prinsesa Charlotte han Cambridge** (Charlotte Elizabeth Diana, natawo han 2 Mayo 2015) in murumanghod ngan amo la an babaye nga anak nira Prinsipe William, Duke han Cambridge, ngan Catherine, Dukesa han Cambridge.
Fenghuang

Iton **Fenghuang** (yano Tsino: 凤凰; minat-an Tsino: 鳳凰; pinyin: fènghuáng) in mga mitolohikal nga tamsi han Sinirangan Asya nga labaw nga namumuno han ngatanan ha iba nga katamsihan. An kalalakin-an in orihinal nga tinawag nga feng ngan an kababayin-an huang pero an ira pagkakaiba han genero in agsob nawawara na ngan ini hira in ginhihimo na ngadto ha usa nga panbabayi nga entidad para igpadis ha Dragon tsino, nga sinisiring nga lalaki.
Afro-Eurasia

An **[[Africa]]-Eurasia** (gintatawag gihapon nga Afro-Eurasia, Eurafrasia, Afrasia) in usa nga superkontinente ngan gidadakoi nga katunaan ha bawbaw han kalibutan.
Columba (santo)

Hi **Columba** (Disyembre 7, 521 – Hunyo 9, 597) (gintatawag gihapon nga Columba han Iona ngan Saint Columba) in uska Irlandes nga kristiyano.
Karne han baktin

**Karne han baktin** (Iningles:*Pork meat*) amo an usa ka hinoptan nga karne nga baboy naghahatag hin karaonon para han kalibutan.
George VI

Hi **George VI** (Albert Frederick Arthur George; Disyembre 14, 1895 - Pebrero 6, 1952) amo an hadi nga Reino Unido nga Komonwelt han mga Nasod hadton Disyembre 11, 1936 tikang han namatay, ngan naging siyahan nga Imperador han Indya han kutob han kabesera nga Komonwelt.
Valence

Iton **Valence** poyde tinmudlok ha:
* Valence, Charente, usa ka komyun ha departamento han Charente ngan ha rehiyon han Poitou-Charentes ha nasod han Fransya.
* Valence, Drôme, an prefektura o kapital ha departamento han Drôme ha nasod han Fransya.
* Valence, Tarn-et-Garonne, usa ka komyun ha departamento han Tarn-et-Garonne ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
* Valence-en-Brie, usa ka komyun ha departamento han Seine-et-Marne ngan ha rehiyon han Île-de-France ha nasod han Fransya.
* Valence-sur-Baïse, usa ka komyun ha departamento han Gers ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
* Valence-d'Albigeois, usa ka komyun ha departamento han Tarn ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
Adam Afzelius

Hi **Adam Afzelius** in uska Swediko nga botanista ngan uska apostol ni Carl Linnaeus. Natawo hiya ha Larv ha Västergötland han 1750.
Miyamoto Musashi

Hi **Miyamoto Musashi** (宮本 武蔵, c. 1584 - 1645) nga kilalado gihapon nga **Shinmen Takezō**, **Miyamoto Bennosuke** o kundi man, han iya Buddhista nga ngaran, **Niten Dōraku**, usá nga Haponés nga makarit hin pag-away ha espada o binaid nga hinganiban, pilosopo, estratehista, manunurat ngan rōnin, nga nagin kilalado tungod hin mga susumaton han iya nalalain nga pag-away pinaagi hin dúdúha-ka-baid nga hinganiban ngan han iya waray-kalupig nga talaan han han iya 61 nga pakig-eskrima (an sunod an 33 ni Itō Ittōsai). Hi Musashi, nga amo an agsob nga pagngaran ha iya, gintatawag nga ''Kensei'', usá nga makarit hin hinganiban-nga-baid ha Hapon. Hiyá an nagtikáng han Niten Ichi-ryū, o kundi man Nito Ichi-ryū, usá nga estilo hin Hinapon nga eskrima, ngan han kataposan nga bahin han iya kinabuhi, nagsurat han  ngan *[[Dokkōdō]]* (獨行道, *An Dalan hin Pagkausaan*). 

## Mga pinambasaran
Camargo

Iton **Camargo** poyde tinmudlok ha:

## Mga lugar
*Camargo, Cantabria, an usa ka bungto ha Cantabria, Espanya.
*Camargo, Chihuahua, an usa ka syudad ha estado han Chihuahua, Mehiko.
*Camargo, Chuquisaca, an kapital ha lalawigan han Nor Cinti ha nasod han Bolivia.
*Camargo, Rio Grande do Sul, usa ka munisipalidad ha estado han Rio Grande do Sul han Brasil.

## Mga tawo
*Camargo (awtor)
Mustela eversmanii

An ***Mustela eversmanii*** in uska species han Mammalia nga ginhulagway ni René-Primevère Lesson hadton 1827. An *Mustela eversmanii* in nahilalakip ha genus nga *[[Mustela]]*, ngan familia nga Mustelidae. Ginklasipika han IUCN an species komo diri gud kababarak-an.

## Subspecies

Ini nga species ginbahin ha masunod nga subspecies:

* *M. e. eversmanii*
* *M. e. admirata*
* *M. e. amurensis*
* *M. e. hungarica*
* *M. e. larvatus*
* *M. e. michnoi*
* *M. e. talassicus*

## Mga kasarigan




## Mga sumpay ha gawas
Okinawa (purô)

An **Puro han Okinawa** amo an usa ha kap-atan nga Puro han Ryukyu ha nasod Hapon. An prefektura han Okinawa hini nga lugar amo an kapital an Naha.
Cieza

Iton **Cieza** poyde tinmudlok ha:
*Cieza, Murcia, an usa ka bungto ha Región de Murcia, Espanya.
*Cieza, Cantabria, an usa ka bungto ha Cantabria, Espanya.
Tawge

Iton **tawge** in usa nga pagkaon, labi na ha Sinirangan Asyano nga pagkaon, nga tikang ha turok hin munggo.
Melon

Iton **melon** in bisan ano ha durudilain nga tanaman han banay Cucurbitaceae nga may-ada nakakaon ngan unoran nga prutas.
Laredo

Iton **Laredo** poyde tinmudlok ha:
*Laredo, Cantabria, usa ka bungto ha Cantabria, Espanya.
*Laredo, Texas, usa ka syudad han Texas, Estados Unidos.
Kabubkiran Caucaso

An **Kabubkiran Caucaso** amo an mga kabukiran ha Europa nga Asya. Nakaunat ini ha labaw han 100 kilometro (62&nbsp;mi) tikang han Dagat Caspio nga rehiyon han Caucaso mga parte han Itom nga Dagat, ha Rusya, ngadto ha Georgia, Azerbaijan han Armenia.
Waray

Iton **Waray** in puyde magin:

*Waray (katawhan)
*Waray (literatura)
*Waray (yinaknan)
*Waray (pinulungan)
Paracelsus

Hi **Paracelsus** (natawo **Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim**; Disyembre 17, 1493 - Septyembre 24, 1541) amo an uska Swizo ha alkimysta, mediko nga astrolohiko.
Happy Birthday to You

An **Happy Birthday to You**, ginkikilala gihapon ha mas simple nga "Happy Birthday", in usa nga kanta nga ginkakanta ha pagsaurg o anibersaryo han uska tawo nga pagkatawo. Sumala han 1998 Guinness World Records, an "Happy Birthday to You" in pinakakilala nga kanta ha Ingles nga yinaknan, sinundan han "For He's a Jolly Good Fellow". An kanan kanta lyrics in ginhubad ha diri maubos ha 18 nga yinaknan.
For He's a Jolly Good Fellow

An **For He's a Jolly Good Fellow** in usa nga ginkakanta para han mahingundanon nga panhitabo ha uska tawo, sugad hin promosyon, kaadlawan, kasal, anibersaryo hin kasal, o pagkatawo hin uska bata, o pagdaog hin paugnat-hin-kusog.

Sumala han Guinness World Records, an "For He's a Jolly Good Fellow" in panduha ha pinakasikat nga kanta ha Ingles nga pinulongan, katima la han "Happy Birthday to You" ngan ginsundan han "Auld Lang Syne".
Turon

Iton **turon** in usa nga Pilipinhon nga panmerienda nga pagkaon nga hinimo tikang ha manipis nga pagkatiros nga saging ngan danay may-ada tiniros nga langka ngan dinihugan hin pula nga asukar ngan pinutos ha panputos hin lumpia.
Yogi Berra

Hi **Lawrence Peter** "**Yogi**" **Berra** (Mayo 12, 1925 – Septyembre 22, 2015) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Epilepsya

Iton **epilepsya** in usa nga nerurohikal nga sakit nga ginbobontog.

Iton **buntog** o **epilepsya** in usa nga grupo hin mga neurolohikal nga sakit nga nagpapakita hin epileptic seizures. Puydi ini manabo tikang ha dalikyat la ngan haros diri maoobserbaran ngadto ha tig-iha ngan makusog nga pagkurogkurog ha mga ginbubuntog. Danay nagkakamay-ada pisikal nga pagkahibang sugad liwat hin talagsaon nga nababarian tul-an an mga ginbubuntog. 

## Dugang nga Pagbasa
* 
*

## Pinanbasaran
Alhambra (pansayod)

Iton **Alhambra** poyde tinmudlok ha:
*Alhambra, usa nga palasyo ha Granada, Andalusia, Spain.
*Alhambra, Ciudad Real, usa ka bungto ha Provincia de Ciudad Real, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Alhambra, California
*Alhambra, Illinois
Manzanares

Iton **Manzanares** poyde tinmudlok ha:
*Manzanares, Caldas, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Caldas ha nasod han Colombia.
*Manzanares, Ciudad Real, usa ka bungto ha Provincia de Ciudad Real, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Manzanares el Real, usa ka bungto ha Comunidad de Madrid, Espanya.
*Manzanares de Rioja, usa ka bungto ha La Rioja, Espanya.
*Hoyo de Manzanares, usa ka bungto ha Comunidad de Madrid, Espanya.
Conquista

Iton **Conquista** poyde tinmudlok ha:
*Conquista, Espanya, usa ka bungto ha provincia de Córdoba, Andalucía, Espanya.
*Conquista de la Sierra, usa ka bungto ha provincia de Cáceres, Extremadura, Espanya.
*Conquista, Minas Gerais, usa ka munisipalidad ha estado han Minas Gerais han Brasil.
*Conquista d'Oeste, usa ka munisipalidad ha estado han Mato Grosso han Brasil.
Shining Time Station

Iton **Shining Time Station** usa nga serye ha telebisyon nga pankabataan nga ginhimo nira Britt Allcroft and Rick Siggelkow.
Agudo

Iton **Agudo** poyde tinmudlok ha:
*Agudo, Espanya, an usa ka bungto ha Provincia de Ciudad Real, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Agudo, Rio Grande do Sul, usa ka munisipalidad ha estado han Rio Grande do Sul han Brasil.
Anna Synodinou

Hi **Anna Synodinou** (Griniyego: Άννα Συνοδινού) (Nobyembre 21, 1927 - Enero 7, 2016) usa nga Griyego nga aktris ngan politiko.  Natawo hiya ha Loutraki, Gresya.  Nagsirbe hiya han una nga api han parlamento han Gresya. An kaurugan nga iya kaupay hin pagpasundayag dida ha kahadto nga drama ngan nagdaog hin makaduha han premyo han Kotopouli nga Teatro. Nagkaada hiya hin halipot kundi kilalado nga karera ha sine, ngan hin guti-ay nga panahon dida ha telebisyon Griyego nga diin nakilala hiya hin papel dida han serye nga *Matomena Homata*.

## Filmograpiya
* *Thanassakis o politevomenos* (1954) - Mairy
* *Dollaria ki Oneira* (1956)
* *O Anthropos tou Trenou* (1958)
* *The 300 Spartans* (1962) - Hada Gorgo
* *Electra II* (1962)

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
*  ha Internet Movie Database
* Cine.gr nga pakli mahiunong kan Anna Synodinou
San Juan Bautista Tuxtepec

An **San Juan Bautista Tuxtepec** amo an syudad han estado han munisipyo ha Oaxaca han nasod nga Mehiko.
U2

An **U2** amo an usa ka Irlandes nga rock na banda ha Dublin hadton 1976, ngan grupo ni konsistente ha Bono, the Edge, Adam Clayton ngan Larry Mullen, Jr.
Montebello, California

An **Montebello** in uska syudad ha Condado han Los Angeles ha estado han Estados Unidos nga California.
Gastroenteritis

An **gastroenteritis** in usa nga kondisyon medikal tikang ha panhuhubag hit gastrointestinal tract nga may kahilabotan ha tiyan ngan gutiay nga tinae. Ini in puyde magin hinungdan hin kombinasyon han uro-uro, pagsusuka, pananakit hit tiyan ngan pagbibikog.

## Pinanbasaran
Kroniko nga pagbabara ha baga nga sakit

Iton **Chronic obstructive pulmonary disease (COPD)**, kilalado gihapon nga **chronic obstructive lung disease (COLD)**, ngan **chronic obstructive airway disease (COAD)**, in usa nga klase hin pagbabara ha baga nga sakit tungod hin pabalikbalik nga pagkakuri hit pag-agi hin hangin.
Nerve

An **nerve** usa ka sirado, baga-cable nga binutok hin mga axon ha Peripheral nga sistema nerbyosa. Iton usa ka nerve nakakahatag hin komon nga aragian makapagpadangat  para han mga electrochemical nerve impulse ha kada axon tipakadto ha mga peripheral nga organo.
Tagnok

An **tagnok** in bisan ano ha damo nga species han gudtiay nga nanlulupad nga mga insekto ha Dipterid nga suborden Nematocera, labi na an aada ha mga banay Mycetophilidae, Anisopodidae ngan Sciaridae.
Garong

:*Ini nga barasahon mahitungod han hayop nga tinatawag gihapon nga *sora* o kun ha Kinatsila *zorra*. Para hin pansayod, pakadto ha* garong (pansayod).

An mga **garong** in gutiay-ngadto-ha-eksakto-la kadako nga mamalya nga nalalakip ha pipira nga genera han banay Canidae.

## Mga pinambasaran
Tarot

Iton **tarot** in usa ka pakete nga baraha (agsob naabot hin 78), nga gingamit tikang han butnga han ika-15 gatostuig ha durudilain nga bahin han Europa han pag-uyag hin uska grupo hin baraha nga mulay sugad hin Italyano nga tarocchini ngan Franses nga tarot.
Daralwa

Iton **flash flood** o **daralwa** in usa nga malaksi hin duro nga pagbaha han hagmubo nga lugar, agsob waray anay pahibaro. Ini in puyde mahitabo tungod han makusog nga pagbunok hin uran o tikang han natunaw nga yelo o nyebe. Iton flash flood in puyde gihapon mahitabo kahuman han pagkaruba hin dam.

## Mga kasarigan
Dulok

Iton **storm surge** o **dulok** in tigda nga pagtubo han tubig nga naiigo han mga lugar harani ha baybayon. Iton storm surge in agsob nahihitabo tungod han bagyo.

## Mga kasarigan
Banog

Iton **banog** in pipira nga gudti ngadto ha sakto-sakto la kadako nga katamsihan nga nananakop ngan nakaon hin iba nga hayop.
Mata Hari

Hi **Margaretha Geertruida "Margreet" MacLeod** (Agosto 7 1876 - Oktubre 15 1917) nga kilalado ha ngaran nga **Mata Hari** amo in uska artista ni sayaw ha kondenado nga pagsirot hin kamatayon han pangingispiya.
Pagparik

Iton **pagparik** o **pagtimpag** in usa nga panhitabo heyolohikal nga naglalakip hin haluag nga pagkiwa han tuna.

## Mga kasarigan
Australopithecus

An **Australopithecus** amo an uska genus naubos han Hominidae. Ginklasipika han 4 nga 2 milyon tuig an Aprika.
Homo erectus

An **Homo erectus** amo an uska genus naubos han Hominidae. Ginklasipika han 1,9 nga 70,000 tuig an Aprika ngan Asya.
Ankylosaurus

An **Ankylosaurus** in genus han mga thyreophoran dinosauro nga naglalakip han pipira nga gidadakoi nga nasasabtan nga Cretaceous nalupad ha Amihanan nga Amerika han 68-66 milyon nga tuig.
Liv and Maddie

An **Liv and Maddie** in usa nga pan-ulitawohay/daragahay nga sitcom nga hnimo nira John D. Beck ngan Ron Hart ngan ginpagawas han It's a Laugh Productions para han Disney Channel. An kanan serye artista nga hi Dove Cameron in may-ada duha nga papel komo identical nga karuha nga may-ada mag-iba nga kinaiya. Hi Liv Rooney in usa nga babaye nga babaye nga nagin aktris ha Hollywood hin upat nga tuig. Hiya in gintagan hin durudamo nga papel ha iba nga pasalida ngan pelikula, pero nagdesider nga bumalik tungod nga nailiw hiya ha iya pamily ngan karuyag niya makit-an hira utro. An iya bugto nga hi Maddie in usa nga tomboy nga mahilig ha isports, labi na ha basketball. May-ada hira duha nga manghod nga lalaki nga hira Joey ngan Parker. Hi Joey in mas manghod hin usa nga tuig han karuhaa, samtang hi Parker in puto han pamilya Rooney. An ira amay in usa nga coach han kan Maddie basketball team ngan an ira nanay in usa nga pyschologist hin iskoylahan ngan ha uruurhi in nagin vice-principal pagtikang han ikaduha nga season. An istorya han serye in nalibot kan Liv nga nagpapahiara pagbalik ha normal nga buhi pamilya kataliwan mahuman han produksyon han iya manalinampuson nga taramdan ha telebisyon Sing It Loud!.
Brachiosaurus

An **Brachiosaurus** in genus han sauropodo mga dinosauro nga Jurassic naglalakip han Amihanan nga Amerika nga gidadakoi nga nasasabtan 152 - 153 milyon tuig nga nalupad nga Aprika ngan Europa.
The Fox and the Hound

An **The Fox and the Hound** in usa nga 1981 animasyon nga pelikula Amerikano. Hinimo ini han Walt Disney Productions ngan pinagawas han Buena Vista Distribution.
Fairview Alpha, Louisiana

An **Fairview Alpha** in usa ha mga komunidad nga diri nakainkorporado ha Parokya han Natchitoches, Louisiana, Estados Unidos.
Kraft, Louisiana

**Kraft** mao ang usa ka Mga komunidad nga diri nakainkorporado sa Parokya han Natchitoches, Louisiana, Estados Unidos.

## Pakisayran
Natchitoches, Louisiana

**Fairview Alpha** mao ang usa ka Ang gagmay nga dakbayan sa sa Parokya han Natchitoches, Louisiana, Estados Unidos.

## Pakisayran
Monterey Park, California

An **Monterey Park** in uska syudad ha Condado han Los Angeles ha estado han Estados Unidos nga California.
James Earl Jones

Si **James Earl Jones** (natawo Enero 17, 1931) amo an uska Amerikano artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* James Earl Jones - Sa pinulongan Ingles
Maine Mendoza

Hi **Nicomaine Dei Capili Mendoza** (natawo Marso 3, 1995) in usa nga Pilipina nga aktres, komedyante, ug modelo. Natawo hiya ha Santa Maria, Bulacan.
Leonard Nimoy

Hi **Leonard Nimoy** (Marso 26, 1931 - Pebrero 27, 2015) amo an uska artista, direktor, poweta nga potografo.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Leonard Nimoy - Ingles
Alfred Russel Wallace

Hi **Alfred Russel Wallace**,  (8 Enero 1823 – 7 Nobyembre 1913) in uska Britaniko nga naturalista, magtarambal ngan eksplorador, nga heyograpo han mga antropologo han biyolohista nga teoriya han ebolusyon nga seleksyon ha natural nga pag-ngaran.
Banit

**Banit** (Iningles:Fishbone) (Pambansa: Buto ng Isda) uska bukog u tun-uk han tulan san Isda nga Panit.
Suláng han Luzon

An **Suláng han Luzon** in usa nga estrecho nga Dagat Pilipinas ngan Dagat Salatan Tsina, kaparte ha puro han Taiwan, amihanan nga Luzon ngan puro han Pilipinas.
Golpo han Tonkin

An **Golpo han Tonkin** usa nga hamabaw nga baybayon han amihanan ha Vietnam han salatan ha Tsina nga sanga Dagat han Salatan nga Tsina.
Taŋgid

**Taŋgid** (Iningles:Cliff/Canyon) (Pambansa:Bangin) usa ka hurma hin batu nga tigda, nga tigda nahitaas u nahimubu, nahimubu kun adtu ka bawbaw na tungtung.
Baku FC

It **Baku FC** (ha Azerbaiyani: "Bakı" FK) kay usa ka propesyonal nga Futbol club nga naka base ha Baku, Aserbaiyan.

Parte inin nga grupo hit Baku FC sports club, nga gin tindog hadton tuig 1997; it parent club kay mayda liwat volleyball team.

Siyahan nga umapi an grupo hit mga European nga kompetisyon pag 1998 didto ha UEFA Cup.


FC Baki 120.jpg|
Nazim Suleymanov.jpg|


## Mga sumpay ha gawas

*Official website 
*FK Baku at UEFA.COM
*FK Baku at EUFO.DE 
*FK Baku at Weltfussball.de 
*FK Baku at Football-Lineups.com
Şamaxı FK

It **Şamaxı FK** (ha Azerbaiyani: "Şamaxı FK" Futbol klubu) kay usa ka propesyonal nga Futbol club nga naka base ha Baku, Aserbaiyan.

Parte inin nga grupo hit Inter Baku PIK sports club, nga gin tindog hadton tuig 2004.

Siyahan nga umapi an grupo hit mga European nga kompetisyon pag 2008 didto ha UEFA Champions League.

* 1997 – 2004: **Xəzər Universiteti FK** (*Xəzər Universiteti Futbol Klubu*)
* 2004 – 2017: **İnter Bakı PİK** (*İnter Bakı Peşəkar İdman Klubu*)
* 2017 – 2022: **Keşlə FK** (*Keşlə Futbol Klubu*)
* 2022 : **Şamaxı FK** (*Şamaxı Futbol Klubu*)


Gənclərbirliyi (Sumqayıt) - İnter (Bakı) 0-3 (18052008, Azərbaycan Çempionatı).jpg|
InterBaku2007.jpg|


## Mga sumpay ha gawas

* [ Official Website]
* Inter Baku at AFFA.AZ
* Inter Baku at EUFO.DE 
* Inter Baku at Soccerway
Kawatan

**Kawatan** (Iningles:Steal/Stole/Thief/Burglar/Corrupt) (Pambansa:Magnanakaw) palabut u pagkuha han butang nga diri iya
Pac-Man

&#x20;(パックマン,&#x20;*Pakkuman*), kilala na PAC-MAN, kay usa na karakter ha usa na arcade game na gin himo han Namco ngan una gingawas ha publiko han Japan han Mayo 1980. Hinimo hiya hin usa na Hapon na Video Game Designer na hi Toru Iwatani. Nakalisensya an mulay pagpagawas ha Estados Unidos dida han Oktubre 1980 ha pamaagi han Midway. Kilala dayun tikang han iya paggawas ha publiko hasta yana, it *Pac-Man* kay usa ha mga classics hit retro style na video games, ngan usa na icon han kultura dekada ochenta(80s). 

han paggawas niya, an mulay ngan—an iya mga *Pac-Man* derivatives—naging social phenomenon nga nagresukta hin dako na ganansya ha pamamaligya hit mga Pac-Man Merchandise ngan naging inspirasyon hin usa ka legacy ha iba na media, sugad han *Pac-Man* animated television series ngan an Top-Ten Hit Single "Pac-Man Fever". An Pac-Man kay kilala han 1980s and 1990s ngan gin mumulay la gihap dida han 2010s.

## References
Smartphone

Iton **smartphone** o **smart phone** in usa ka mobile phone nga may abansado nga advanced mobile operating system nga gintatampo an mga feature han usa ka personal computer operating system ngan iba pa nga mga feature nga mahihigamitan para han mobile nga paggamit.
Game of Thrones

An **Game of Thrones** kay uska Amerikano na pantasya-drama nga teleserye nga hinimo ni David Benioff ngan D.B. Weiss para ha HBO. Ginpahiangay inin tikang han *[[A Song of Ice and Fire]]*, usa ka serye hin mga pantasya nga nobela ni George R. R. Martin, kun hain an una nga nobela kay *[[A Game of Thrones]]*. An palabas kay nagtaklap ha Belfast ngan ha iba nga mga lugar ha Northern Ireland, Canada, Croatia, Iceland, Malta, Morocco, Scotland, Spain, ngan ha United States. An teleserye kay nag *premiere* ha HBO ha United States han Abril 17, 2011, ngan matatapos hit iya ika-walo nga *season*, nga nag premiere han Abril 14, 2019.

## Istorya
Nahimutang an mga pananabo ha teleserye ha diri-tuod nga kontinente na Westeros ngan Essos, ngan mayada ini nga teleserya madamo nga isturya ngan dako nga *ensemble* *cast,* pero sinunod ini ha tutulo nga *story arc.* An una nga story arc ay nakasentro hit Iron Throne han Seven Kingdoms ngan an pag-aragway han mga harangdon na mga dinastiya para mahiira inin nga kapangyarihan o magkamayada independensiya kontra hinin. An ikaduha naman nga story arc ay tungkol han urhi nga kaliwat hin nawara na nanhahari nga dinastiya ngan an plano hinin nga makuha utro an trono. An ikatulo nga story arc kay nasunod hit Night's Watch, usa ka samahan hin mga ginpalayas na lalaki nga nabantay hit kalibutan laban hit mga magisog ngan mabagsik nga katawhan ngan nilalang tikang ha Norte.  

## Resepsyon
An Game of Thrones kay nakagkuha hin *record viewership* ha HBO ngan mayada inin hilapad ngan aktibo nga internasyonal nga mga tagapagkita. An mga kritiko kay naayon hit *acting*, han mga komplikado nga karakter, han istorya, ngan an produksyon hinin nga teleserye, pero an pababalik balik nga paggamit hin *violence* (ngan hin *sexual violence*) kay ginhusga. 

Han cast hit Game of Thrones, hi Peter Dinklage kay nakadaog hin tulo ka *Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actor in a Drama Series* (2011, 2015, 2018) ngan an *Golden Globe Award for Best Supporting Actor - Series, Miniseries or Television Film* (2012) para han iya performance bilang hi Tyrion Lannister. Hira Lena Headey, Emilia Clarke, Kit Harington, Maisie Williams, Nikolaj Coster-Waldau, Diana Rigg, ngan Max von Sydow gihap nakakuha na hin Primetime Emmy Award nominations para han ira mga performance.



## Kinuhaan
Maria I han Inglaterra

Hi **Maria I** (Ininggles: ***Mary I***, 18 Pebrero 1516 - 17 Nobyembre 1558) anay Reyna han Inglatera nga Irlanda tikang Julyo 1553 tubtob han iya kamatayon. Kilala hiya tungod han iya pagigin mapirit ngan madugo nga pagpugong han Repormasyon nga Ingles, kun diin ini nagtikang han naghahadi an iya tatay, na hi Enrique VIII. Gintawag hiya nga "***Bloody Mary***" (kun ha Winaray: **Madugô nga Maria**) han iya kaaway nga mga Protestante tungod han hiya panalimbasug nga mabalik an Romano Katolisismo ha Inglaterra ngan Irlanda.

## Mga kasarigan
Paris (pansayod)

Iton Paris amo an ulohan han Fransya.

Iton liwat in puydi tinmudlok ha:

* Paris (mitolohiya), usa ka Greko ha mitolohiya, hi anak nga hadi Priam han Troya.

## Mga lugar
### Estados Unidos
*Paris, Arkansas
*Paris, Idaho
*Paris, Illinois
*Paris, Kentucky
*Paris, Texas

## Katawhan
*Paris (awtor)

## Tanom
*Paris (plantae)
William G. Morgan

Hi **William G. Morgan** (23 January 1870 – 27 December 1942) in ginkikilala nga nag-imbento han mulay nga voleybol.
Talaan han mga estado ngan mga teritoryo han Estados Unidos

Iton Estados Unidos han America in usa nga republika federal nga naglalakip hin 50 ka mga estado, usa nga distrito federal (Washington, D.C.), ngan usa nga nakaincorporatdo nga teritoryo (Palmyra Atoll).
Mitosis

*Mitosis* an pagbutung han bukid Yaoa pina-agi han mga kasapa-an para han bukad nga pantubig, Lilya Tubiga.
Sirungan

**Sirungan** (ininggles:shed) (Pambansa:xxxyyy) usa nga tahub nga magka-durudilain an sulud para diri mahulus ha uran.
Hul-su

**Hul-su** (Iniŋgles:Slide Out/Remove) (Pambansa:Tanggalin/Tanggal/Alisin) pag-taŋgal, pagpa-dalunut, pagpa-kita
Correche

**Corréche** usa nga taga Lulugayan ha Calbiga nga naka-asawa sin agta o usa nga taga Portugal, may-ada ini hira /pamarigu-an (iningles:Beach) (Pambansa:Aplaya)/,
Lahi

**Láhi** (iningles:Race) (Pambansa:Lahi) (Sugbuanon:Iba) usa nga linyada han tinikangan nga dugo u busag nga dugo.
Buring

**Buring** (Iningles:Bitch) (Pambansa:Libag) (Sugbuanon:Buling) usa nga nagawas ha panit kun nakakakaon hin diri ansya u pa-abat. Ini parihu hin Atomo kun guinlilidung nakikita.
Patalang

**Patalang** (Iningles:Bitch) (Pambansa:Magdalena) (Sugbuanon:Buring) uska babayi nagpapabayad para labutan an iya pudangdang para han iya mga kinahanglanun, duha kalain.
Baldicanas

**Baldicañas** usa nga taga Portugaliuza nga naka asawa hin taga Espanya nga nagdara nganhi hin baldi. Ini in apelyidu gihapun.
Lim

**Lim** Usa nga apelyidu nga guinpalit tungud nga diri maaram mag-surat, nagpliti kabaraydan in usa ka yukut.
Prometheus (mitolohiya)

Ha **Prometheus** in lahi hin Titano mga Griyego mga mitolohiya makagarahom nga kalayo mga diyosdiyos, manurunod nira Zeus ngannamuno han Cronus.
Misay nga Schröndinger

An **misay nga Schrödinger** amo an eksperimento nga kauropod han paradoks na gintatagan na Austriako pisiko han Erwin Schrödinger hin 1935.
Samar College

**SAMAR COLLEGES INC.**

Samar Colleges Inc. in usa nga eskwelahan ha Catbalogan nga na tindog han tuig nga 1975. An Samar College an nangunguna nga eskwelahan han Isla han Samar. An komunidad han Samar College naghahatag hin serbisyo ha edukasyon para ha mga estudyante nga nag-uungara hin may-kalidad nga edukasyon kun diin makukuha an estudyante an pankalugaringon nga "achievement" ha aspeto han pangiskwela. Ini nga skwelahan nag hahatag hin barato nga edukasyon, maupay nga panutdo-an, dekalidad nga pasilidad ha kundiin ma huhurma an mga kabataan han maupay nga pangisipan ngan maupay nga pamatasan.
## Gintikangan
## Koleheyo
#**College of Education**
#**College of Criminal Justice Education**
#**College of Business and Management** 
#**College of Arts and Sciences**
#**Graduate Studies**
## Mga Programa

#### College of Education
* Bachelor of Science in Primary School
* Bachelor of Science in Elementary Education
* Bachelor of Science in Secondary Education
** Major in Mathematics
** Major in Biological Science
** Major in English
** Major in Filipino
** Major in MAPEH
** Major in Social Studies

#### College of Criminal Justice Education
* Bachelor of Science in Criminology

#### College of Business and Management
* Bachelor of Science in Business Administration
** Major in Financial Management
** Major in Marketing Management

#### College of Arts and Sciences
* Bachelor of Arts major in Social Science
* Bachelor of Science in Information Technology

## References
Guinsorongan National High School

An Guinsorongan National High School ug usa nga institusyon dinhe ha Syudad han Catbalogan nga nahatag hin maupay nga pangaradman para han molopyo han Barangay Guinsorongan ngan mga harani nga iba pa nga barangay. Sano ine hiya tawagon han iya ngaran yana,nagtikang ine ha ngaran nga Guinsorongan Integrated School hadton tuig 2002.Han tuig 2006,amo an siyahan nga tuig han pag-gradwar ng 50 na mga estudyante ha haiskul. Nahimo ine nga Guinsorongan National High School han tuig 2010 na amo na ine an paglain han elemtarya didto han sekondarya nga departamento.

**Ha Yana Nga Mga Tuig**  

Ha yana nga mga tuig, an Guinsorongan National High School may ada na sobra 500 nga mga estudyante tikang han ikapito nga grado ngadton ikanapulo nga grado. Ha tiabot nga tuig 2016, magkakamay ada na an Guinsorongan National High School hin Senior High School nga maghahatag hin pangaradman para han teknikal-bokasyonal nga mga kurso. Nakikilala ang Guinsorongan National High School tungon han maupay nga mga estudyante nga nangangdadaug han duro di lain nga mga kumpetisyon dinhe han Syudad han Catbalogan.

**Panuyo**

An Guinsorongan National High School nakumitar nga pagpaupay han kinabuhi nga mga tawo pinaagi hin paghatag hin hataas nga pangaradman nga magpapaupay han panlawas, panhunahuna ug pan espirituhanon nga kapasidad han mga estudyante, makaghatag hin eksperyinsya han demokratiko nga kinabuhi.
Senior High School

An **Senior High [[School]] (SHS)** amo an duha katuig nga kadungan han K–12 kurikulum nga programa han Departamento han Edukasyon, kaupod na hine an Grade-11 ngan Grade–12 nga iginpapahamtang han programa.

## Mga panuyu-anan han Senior High School
An dugang nga duha ka-tuig han K – 12 nga programa amo in nagtutuyo nga makapaghatag hin tama nga eksperyensya ha mga estudyante para mas maparig-on pa an ira kabubuwason, magin ine para man ha:
* Pangimpliyo (Employment)
* Pagnenegosyo (Entrepreneurship)
* Pagpapauswag han Kakayahan (Skills Development)
* Kolehiyo (Higher Education)

## Mga oportunidad han Senior High School (SHS)
An Senior High School (SHS) nagtutuyo nga makapaghatag han mga masunod nga oportunidad:
* Gagamiton ha programa an mga kinahanglan nga susgaranan para masiguro nga may sadang nga hibaro an mga naggradwar para magkaada trabaho;
* Tungod hine nga programa, pwede na makakuha an mga kwalipikado nga estudyante hin TESDA Certificates of Competency (CoCs) ngan National Certificates (NCs) para magkamayda hin mas maupay nga oportunidad pantrabahuan;
* Paghimo hin maupay nga pakig-usa (partnership) ha iba-iba nga istablisimento  para ha mga kurso nga teknikal ug bokasyunal;ngan
* Pagkakamayda praktikal nga eksperyensya ha trabaho samtang nag-aaram, kon diin an mga kumpaniya pwede makapaghatag trabaho pakagradwar dayon nira.
An mga kurso han pagnenegosyo igin-upod na hine nga programa. Imbes nga pili-on an pagigin empleyado, an mga estudyante pwede magtikang han ira kalugaringon nga negosyo pagkatapos gumadwar, o di ngani magpadayon pag-eskwela ha kolehiyo.

## An kurikulum han Senior High School
An Senior High School (SHS) naglalakip han walo nga disiplina kaparte han sinisiring nga Core Curriculum nga dinudugngan han mga partikular nga pag-aradman (o tracks) nga haros kapareho han mga kurso ha kolehiyo basi han upat nga mga nasunod nga disiplina: 
# **Academic Tracks** (kaupod han Business, Science ngan Engineering, Humanities ngan Social Science, ug han General Academic Strand)
# **Technical-Vocational-Livelihood** (nga mayda mas pina-igting nga espesyalisasyon basi ha mga  nakatalaga nga mga kwalipikasyon han TESDA)
# **Sports**
# **Arts and Design**

## Mga kadugangan nga impormasyon
Ha Senior High School an bata may paglaom nga magmaupay an kabubuwason. Puwede hiya magpili han career track nga iya karuyag kuhaon base ha iya kwalipikasyon o interes ngan kapas han eskwelahan. Puwede hiya buligan han gobyerno pinaagi han **student voucher** kon an kurso o track nga iya guinpili adto ha iba nga eskwelahan. Ha Senior High School an bata puwede na magtrabaho kon dire na hiya mapadayon pagkolehiyo o kaya magpundar/magtikang pagnegosyo.

## Mga kasarigan
http://www.deped.gov.ph/k-to-12/faq/senior-high-school

http://www.slideshare.net/divinacatalan/senior-high-school-implementation
Tatatiki

**Tatatiki** (Iniŋgles:Hibiscus) (Pambansa:Gumamela) usa nga bukad nga gin-hihimu nga palobo han kabata-an.

Kaarangay: Kalatsutsi
Bulbol

**Bulbol** (Iningles:Pubic Hair) (Pambansa:Bulbol) uska buhok nga tubu kun naruruyag na an dáraga u úlitawu han iya igkasi.
Joseph Goebbels

Hi **Paul Joseph Goebbels** (Oktubre 29, 1897 – Mayo 1, 1945) amo an Aleman han politiko nga Reich nga mga ministro ha propaganda mga Alemanya Nazi hadton 1933 tubig 1945. 

 

]
Luque

Iton **Luque** poyde tinmudlok ha:
*Luque, Paraguay, usa ka syudad ha nasod han Paraguay.
*Luque, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Córdoba, Andalucía, Espanya.
Igabun

**Igabun** (Ininggles:Nautilus Shelled Flesh) (Pambansa:xxxyyy) (Sugbuanong:Igibun) uska klase hin di-tipaka nga isda u karne nga guingagamit ha pag-tindug sin balay.

Sumpay ha gawas: ansya ini
Tipaka

**Tipaka** (Iningles:Shell) (Pambansa:xxxxyyyy) (Sugbuanong:Tipika) uska klase hin batu nga guinhihimu san isda u unod par urukuyan.
Tamud

**Tamud** (Iningles:Bow Down) (Pambansa:Yuko) (sugbuanong:xxxxyyyy) pag-kita ngadi ha may tiil mu u ngada ubus, ngan pag-pilu han hawak tipa-printi.
Alimutaw

**Alimutaw** (Iningles:Iris) (Pambansa:xxxyyy) an may balangaw nga usa ka tinungatunga nga dapit niya (an itum), ini in ada ha mata diri an busag nga nagliligid ha iya.

Kaarangay: 

*Talimutnga* (Iningles:Pupil or Eye Lid) (Pambansa:xxxxyyy) ini an butnga han Alimutaw
Momoko Kōchi

Hi  (Marso 7, 1932 - Nobyembre 5, 1998) usa nga Haponesa nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Momoko Kōchi - Ingles
Sulú

**Sulu** (Iningles:Torch) (Pambansa:Sulo) usa nga sugà nga guinhimu tikang ha kawayan ngan bunut han lubi, asyiti han lubi an napa-laga hini.

Kaarangay: Sulú-an (dapit ha Samar)
Sulú-an

Sulǘ-an usa nga isla u puru han Pilipinas, Probinsiya han Sinirangan Samar, hirani ha puru han Homonhon.

An ngaran nga Suluan tikang ha yakan nga "sulú", gamit nira pan-isda ha dagat para karaonon ha kada adlaw nga pakigbisug han kinabuhi.
Emperador Jimmu

**Emperador Jimmu** (神武天皇 *Jimmu-tennō*?) (13 Pebrero 711 UC – 9 Abril 585 UC)in ika 1 nga emperador han Hapon sumala han minat-an nga fundador ha tradisyonal han Hapon in pagsunodsunod, nga namuno tikang 11 Pebrero 660 UC tubtub han iya kamatayon.
Rumba

**Rumba** u **palanat** (Ininggles:Race) (Pambansa:Pablisan/Paunahan) an paglaksi u [pag[hinay han lakat / dalagan u lakat nga may sarakyan
Kumonista

**Kumonista** (Inngles:Communist) (Pambansa:Kumonista) uska gobyerno nga wara guin-uundong nga politika kundi ngatanan pan-negosyohan; kanan kumon (Iningles:Common) (Pambansa:xxxyyy) ; kanan tawo wara armas kundi surusalyu la. Simpli nga kaleideskopa.
Valenzuela

Iton **Valenzuela** poyde tinmudlok ha:
*Valenzuela (genus), uska genus han Insecta.
*Valenzuela, Córdoba, usa ka bungto ha Provincia de Córdoba, Andalucía, Espanya.
*Valenzuela de Calatrava, usa ka bungto ha Provincia de Ciudad Real, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Valenzuela, Pilipinas, usa nga syudad nga lakip han Metro Manila ha Pilipinas.
Mura

Iton **Mura** poyde tinmudlok ha:
*Mura, Barcelona, uska munisipyo ha Provincia de Barcelona, Cataluña, Espanya.
*Mura, Italya, usa ka comune ha lalawigan han Brescia ha rehiyon han Lombardiya ha nasod han Italya.
Felipe V han Espanya

Hi **Felipe V** (Disyembre 19, 1683 - Hulyo 9, 1746) amo an syahan nga Hadi han Espanya tikang Nobyembre 1, 1700 tubtob Enero 1, 1724. Namatay hiya ha iho ngan Louis tikang Septyembre 6, 1724 iya la an asumado nga anak nga trono ni namatay.
Honoré de Balzac

Hi **Honoré de Balzac** (20 Mayo 1799 – 18 Agosto 1850) in usa nga Prinases nga nobela wo nga manunurat.
Rionegro

Iton **Rionegro** poyde tinmudlok ha:
## Colombia
*Rionegro, Antioquia, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Antioquia ha nasod han Colombia.
*Rionegro, Santander, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Santander ha nasod han Colombia.
*Provincia de Rionegro, usa nga probinsya ha departamento han Cundinamarca ha nasod han Colombia.

## Espanya
*Rionegro del Puente, usa ka bungto ha Provincia de Zamora, Castilla y León, Espanya.
Pau

Iton **Pau** poyde tinmudlok ha:
*Pau, Girona, usa ka bungto ha Provincia de Girona, Cataluña, Espanya.
*Pau, Oristano, usa ka comune ha lalawigan han Oristano ha rehiyon han Sardinya ha nasod han Italya.
*Pau, Pyrénées-Atlantiques, an prefektura o kapital ha departamento han Pyrénées-Atlantiques ha nasod han Fransya.
*Arrondissement de Pau
Esopo

Hi **Esopo** (Griyegonon: Αἴσωπος) (c. 620 BC – 564 BC) usa nga Griyego nga fabulista ngan manunurat.
Quadruped

**Quadroped** (Iningles:Four Legged) (Pambansa:Apat ang Paa) ini hira kun maglakat ansya nga duha anay nga printi nga tiil, ngan masunud pag-luksu an duha nga luyu nga tiil para han balanse.