open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bukid Sion

An **Bukid Sion** (Hebreo: הַר צִיּוֹן, **Har Tsiyyon**; Arabo: جبل صهيون, *Jabal Sahyoun*) in usa ha mukidbukid ha Jerusalem mga mahinungdanon nga lugar ha Kadaan nga Syudad. An mga termino nga Bukid Sion nga nag-aangkon ha gingamit han Bibliya hebreo nga syahan ha mga syudad han David may-ada mga panguna nga Bukid Templo nga namumutang Katunaan han Israel.
Umpas Deccan

An **Umpas Deccan** amo an gihahalabai nga umpas ha salatan India ha estado han Andhra Pradesh, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Maharashtra ngan Karnataka an pagitan ha katundan Ghat nga mga sinirangan Ghat an kasangkapan ha amihanan han Salog Narmada.
Sem

Hi **Sem** (Arabo: سام *Sām*; Hebreo:שם;*Shem*, Šēm) in usa nga tawo ha basahan han Genesis han Bibliya ha anak han Noe ngan magbugto han Cam ngan Jafet.
Ham (Bibliya)

Hi **Ham** (Arabo:  حام, Chām; Hebreo:חָם, *Ham*) in usa nga tawo ha basahan ni Genesis han Bibliya ha anak han Noe ngan mga amay han Kush, Misraim, Put ngan Canaan.
Kabubkiran Pontic

An **Kabubkiran Pontic** amo an mga kabukiran ha Amihanan han Anatolia ha nasod han Turkeya. Nakaunat ini ha labaw han 3 937 metro (12 917 ft) tikang han rehiyon han Pontus, ha salatan-sinirangan nga Georgia.
Huguenot

An mga **Huguenot** in relihiyon nga Protestante han Franses ngan han pag-atubang han tradisyon nga Reporma Protestehanon ika-16 nga gatostuig ngan ika-18 nga gatostuig.
Anglo-Saxon

An **Anglo-Saxon** amo an katawhan han mga Germaniko kun diin an Gran Britanya amo an pangunahon nga tikang ika-5 nga gatostuig tubtob 1066 ini an pagsakop nga mga Norman han Inglatera.
Doraemon

An **Doraemon** (ha Hinapon: ドラえもん) usa nga manga.

## Mga Sumpay ha Gawas
*''Doraemon'' Official TV Asahi Website  
*''Doraemon'' Official US website  
*''Doraemon Channel'' official website
Siong han Kamatayon

An **Siong han Kamatayon** (Ininglis: *Death Valley*) in gidadakoi nga disyerto ni siong ha sinirangan California nga mga amihanan han disyerto Mojave ha salatan nga mga Harangdon nga Disyerto han Palanggana.
Desimal

An **desimal** (Iningles: *decimal*) amo an usa ka sistema pag-ihap kahuman napulo. Ini mayda ihap han 0,1,2,3,4,5,6,7,8 9.
Punjab

An **Punjab** (Pinunjabi: ਪੰਜਾਬ, *Panjāb*) in uska heyograpiko, kultural ngan kasaysayan nga rehiyon ha Salatan nga Asya hi pagparte ha amihanan nga subkontinente Indyano ha nasod han Pakistan ngan India.
Eksistensyalismo

Iton **eksistensyalismo** (Iningles: *existentialism*) amo an pilosopiya hun mahinungod ha pag-antos ha pamuroboot ini mayda ika-19 ngan ika-20 nga gatostuig.
Voodoo

Iton **voodoo** (ginkilala komo *vodun*, *vodou*, *vodoun* o *vudu*) in may-ada relihiyon nga nagpraktis ha katawhan Aja, Ewe ngan Fon ha pagtawo ha nasod han Benin, Togo, Ghana ngan Nigeria han Katundan nga Aprika.
Jacobus Henricus van 't Hoff

**Jacobus Henricus "Henry" van 't Hoff Jr.** (30 Agosto 1852 – 1 Marso 1911) hya an Dutch nga kimiko ngan pisikal nga nakilala nga stereokimika ngan kinetika kimika. Nagdaog hiya han Pasidungog Nobel para ha kimika ha tuig 1901.
François Truffaut

Hi **François Roland Truffaut** (6 Pebrero 1932 – 21 Oktubre 1984) usa nga Pranses nga direktor nga tagapulan nga esenaryo, produser ngan aktor nga kritko han sinema han durudilain nga gintukod ha mga *Nouvelle Vague*.
Bactria (rehiyon)

An **Bactria** (**Bactriana**; Griyego:ἡ Βακτριανή; *é Baktriané*; Persiyano:باختر *Bāḫtar* o بـلـخ *Balaḫ*) usa nga ginhadian ha rehiyon ha Butnga nga Asya. Usa ini ha mga amihanan nga mga kabubkiran Hindu Kush ha salatan nga mga salog Amu Darya han katundan ha nasod han Afghanistan, Pakistan ngan Tayikistan.
Chenopodioideae

**Chenopodioideae**, sayo na subfamily san namumukad nga tanaman sakob san pamilya Amaranthaceae. Sakob sini an kaurugan san mga spinach sugad san Good-King-Henry, Quinoa, Orache ngan Epazote ngan panpatura na mga tanaman.

## Mga genus
Stefan Zweig

Hi **Stefan Zweig** (Nobyembre 28 1881 – Pebrero 22 1942) usa nga Austryano nga nobelista, dramaturgo ngan peryodismo han biyograpiko, mayda hilarom ngan maiha nga karera ha literaryo nga mga ika 1920 ngan 1930 panhunahuhan ngan manunurat han kalibotan.
Michelangelo Antonioni

Hi **Michelangelo Antonioni** (26 Septyembre 1912 - 30 Hulyo 2007) usa nga Italyano nga direktor hit pelikula, manunurat para hit pelikula, editor ngan pintor.
Sodoma ngan Gomorra

Hira **Sodoma ngan Gomorra**, amo an duha han pagkahimo ha basahan han Genesis han Bibliya ha syudad nga naguba ni Diyos nnga kalayo ngan sulpur.
Abel

Hi **Abel** amo an pagtawo ha basahan han Genesis han Bibliya ha paghimo han mga relihiyon Abrahamiko in magbubgto nga Cain ngan mga anak han Adan ngan Eba.
Niels Henrik Abel

Hi **Niels Henrik Abel** (5 Agosto 1802 – 6 Abril 1829) amo an usa ka Noruwego nga matematiko manhirimo hin mga ekwasyon nga kinto grado. Hiya an kinabuhi han Berlin ini ubos tuig ha kulop han Paris, mayda ini kamatayon nga mga sakit ha tuberculosis han baga.
Diskriminasyon

Iton **diskriminasyon** (Ininglis: *discrimination*) in pagtatalapas hin balaod ha pagtawo nga mga etniya, sekso, relihiyon ngan politika.
Republika Popular han Donetsk

An **Republika Popular han Donetsk** (Ruso: Донецкая Народная Республика,  *Donetskaya Narodnaya Respublikausa*) ka nagbulag nga teritoryo nga nakabutang ha estado soberanya han Sinirangan Europa ha Ukranya gintukod Abril 7, 2014. An ulohan hini amo an Donetsk. Naglulugaring nga sunod ha Oblast Donetsk.
Istmo

An **istmo** (Ininglis: *isthmus*) usa ka lawas hin tubig nga nadugtong hin duhá nga darudagko nga kalawdan, linulugayan, gulpo mga kalibutan. Ini mayda ha sulang nga mga katubigan ha Kanal han Panama ngan Suez.
Steppe

Iton **steppe** (Ruso: степь) in uska heyograpiya pisikal, sarakyan pankalarakan, banwaon o iba nga sarakyan nga patag nga ginpapaandar han puno nga sarakyan han salog ngan danaw.
Jafet

Hi **Jafet** (Hebreo:יֶפֶת *Yép̄eṯ*; Griyego: Ἰάφεθ, *Iápheth*) in usa ngaran han tulo ha anak han Noe ha basahan ni Genesis ha Bibliya ngan Koran.
Rakhel

Hi **Rakhel** amo an pagtawo han Bibliya han paghimo han mga asawa han Jacob ha mga iroy han Jose ngan Benjamin ha basahan ni Genesis.
Perestroika

An **perestroika** (Ruso: перестройка) amo an paglihok ha Rusya nga diin an mga reformasyon ginbabahin tungod ha ira lahi ngan politiko han Mikhail Gorbachev ha ginbubulag han Partido Komunista han Unyon Sobyet tikang 1987.
Pagpanapaw

Iton **pagpanapaw** (Ininglis: *adultery*; Linatin: *adulterium*) in pagtudlo han mga isyu hiunong ha pag-aasawa han binubuhat ni pakihilawas ha seksuwal hin tawo ha relihiyon han Kristiyanismo, Hudeysmo ngan Islam.
Sumo

An **sumo** (相撲 *sumō*) hinuram nga paugnat-ha-kusog nga arte marsyal nga gingagamit ha Hapon nga pagbuno.
Arthur Compton

Hi **Arthur Holly Compton** (10 Septyembre 1892 – 15 Marso 1962) amo an Amerikano nga pisiko nga ginpremyohan ha Premyo Nobel han Pisika tikang 1927 para ha 1923 hi nagdiskubierto nga mga epekto han Compton nga ginpakita nga partikulo hi nagtrabaho ha radiasyon elektromagnetiko.
Polystyren

Iton **Polystyren** (**PS**), in ikatulo ha gidadamoi nga polymer nahihimo nga monomer ngan styren, nasunod ha hidrokarburo ngan plastik.
Histamin

An **histamin**, amo an usa nga madali masunog ngan organiko ha nitroheno nga kemika inorganika, ngan usa ha mga neurotransmiter nga mabibilngan ha makahurubog nga utok, kordon espinal ngan tagoangkan.
John Malkovich

Hi **John Gavin Malkovich** (natawo han Disyembre 9, 1953), ginkilala komo **John Malkovich**, in usa ka aktor, produser ha direktor nga sine nga Amerikano.
Kenneth Branagh

Hi **Kenneth Charles Branagh** (natawo han Disyembre 10, 1960) in usa ka aktor ngan ginhimo ha pelikula nga Briton.
Testosterone

An **testosterone** usa ka hormon steroid nga ginpapagawas hin lalaki o labaw pa nga mga bayag nga labaw pa nga babaye han mga obaryo han iba nga bahin han glandula adrenal nga mamalya han hayop.
Selulusa

An **selulusa** (Ininglis: *cellulose*), amo an usa nga kompuwesto organiko mayda formula nga (C6H10O5)n, ngan usa ha mga polysaccharide nga mabibilngan ha makahurubog nga istruktura.
Kapuropod-an Kuril

An **Kapuropod-an Kuril** (Ruso:Кури́льские острова, *Kurilskie ostrova*; Hapones:千島列島 - *Chishima rettō*) in gidadakoi ha bulkaniko nga kapuropod-an hi pagparte han Sakhalin Oblast ha nasod han Rusya. Ini maa'yda ginhigamit ha 1,300 km (810 ml) ha amihanan-katundan nga Hokkaido han Hapon kutob ha Rawis han Kamchatka hi pagbulag han Dagat Okhotsk han nga amihanan ha Kalawdan Pacifico.
Manaol

Amo inin termino ha mga dagko nga mga banog o agila nga makikit-an ha Pilipinas, impormal ini nga klasipikasyon nga gintatawag nga *folk taxon* ha inggles. Agsob mayda hira busag nga lawas ngan maabot asta 7ft it haba hit ira mga pako. Mayda liwat nga ginkaklasipika ini nga termino ha ngatanan nga mga agila. An lain naman ha mga buwitre. Ha mga historiko nga mga barasahon mayda duha la an sigurado nga espesye.

## Mga espesye
Mayda duha nga espesye nga sigurado nga gintatawag nga manaol:

* Manaol Pilipinhon  (Philippine eagle) - *Pithecophaga jefferyi*
* Manaol ha dagat  (White-breasted sea eagle) - *Haliaaetus leucogaster*

## Mga kasarigan
Rob Reiner

Hi **Robert Norman Reiner** (natawo han Marso 6, 1947) in usa nga Amerikano nga ginhihimo ha pelikula, direktor han sine ngan aktor.
HEC Paris

An **HEC Paris** in gidadaani nga insituto hin hiruhitaas nga pag-aram ha Fransya. Ini in nahimumutang ha Paris, Fransya.
Ileum

An **ileum** amo an usa ka bahin han dako ha guti nga tina-i ha sistema pantunaw. Nabubutngaan hini han duodenum ngan han jejunum.
Polysaccharide

An **polysaccharide** amo an mga karbohidrato nga nagpapalaksi hit mga polymer. Haros ngatanan nga kilala nga protina amo an mga asido nukleyiko.
Lente

Iton **lente** (Ininglis: *lens*) pagtransmisibo in optikal nga aparato may duduha han lamrag ha sinag nga magkaiba nga salaming.
Lidong nga polar

An **lidong nga polar** in nahunahunaan nga heyograpiko nga kalibotan nga nagsusumpay han ngatanan nga Palibot Artiko hin ginhahatag nga latitud 66° 33′ 44″ U ngan Palibot Antartiko hin ginhahatag nga latitud 66° 33′ 44″ S.
Sindrom nga Asperger

An **sindrom nga Asperger** han kagurangan amo an natudlok ha dirudilain nga mga autismo nga nakukuha tungod han yinaknan ngan mga intelihensya ha usa ka pagtawo.
Andrei Tarkovsky

Hi **Andrei Arsenyevich Tarkovsky** (Ruso: Андрей Арсеньевич Тарковский; Abril 4, 1932 – Disyembre 29, 1986) in usa nga Sobyet nga pelikula ha direktor, pagsulat nga senaryo ngan sine han teyoriko.
Elektrikal nga pagsukol

An **elektrikal nga pagsukol** may kasirigngon ha paggamit, amo an usa nga awas han elektronika han pag-awas han kuryente elektrisidad. An kanasodnon sistema han mga yunit may resistensya amo an usa nga elektrikal nga pagsukol han pag-awas han ohm (Ω).
Antikuwerpo

Iton **antikuwerpo** (Ininglis: *antibody*), ginkilala komo **immunoglobin** in protina hin selula han dugo nga naglalakip han organismo han ngatanan nga panlawas nga katawo ha ngatanan nga mga antigen.
Hun

Iton **mga Hun** in nomad nga gingagamit ha katawhan han Butnga nga Asya, Caucaso ngan Sinirangan nga Europa pagitan nga ika-4 ngan ika-6 nga gatostuig.
Parabola (matematika)

Iton matematika, an **parabola** amo an lawas nga may cono ka kurba ngan plano nga palibot hin latitud ka bagis ha ligid.
Yasujirō Ozu

Hi **Yasujirō Ozu** (小津 安二郎, *Ozu Yasujirō*, 12 Disyembre 1903 – 12 Disyembre 1963) usa nga Hapon nga pelikula ha direktor ngan tigsurat ngan manunurat han mga kasalidahan.
Cozumel

An **Cozumel** in uska puro nga nagbubulag han Dagat Caribe ha kasalatan han baybayon ha Rawis han Yucatán. An munisipalidad ha estado han Quintana Roo han México.
Esau

Hi **Esau** usa nga pagtawo nga han Bibliya. An susumaton han basahán ni Genesis kaupod ha anak ha Isaac ngan Rebecca han magbugto ha Jacob.
Lot (Bibliya)

Hi **Lot** (Hebreo: לוֹט Lōṭ; Griyego: Λώτ Lṓt; Arabo: لُوط *Lūṭ*) usa nga pagtawo ha basahan ni Genesis han Bibliya. An kinabuhi ni Abraham kaupod ha paguba han Sodoma ngan Gomorra.
Hagar

Hi **Hagar** (Hebreo: הָגָר, *Hāgār*; Arabo: هَاجَر *Hājar*; Griyego: Ἁγάρ, Hagár; Latin: *Agar*) usa nga pagtawo han Bibliya. An susumaton ha basahan ni Genesis ha pan-uuripon han Sara hi asawa han Abraham ngan iroy han Ismael kaupod ha relihiyon han Kristiyanismo, Islam ngan Judaismo.
Pangkola

Iton **pangkola** in uska gamit ha pandikit nga agsob ginhimo tikang ha metaliko, sustansya nga likido ha sulod nga ginpuputos hin uska nagpapanalipod nga kahoy, karton ngan papel.
Lombard

Iton **mga lombard** (Linatin: *Langobardi*; Initalyano: *Longobardi*) in grupo hin katawhan ha Germaniko nga an panguna ha rehiyon han Lombardiya nga Rawis han Italya tikang 568 tutob 774.
Edfu

An **Edfu** (Arabo: إدفو) amo an syudad han katundan han Salog Nilo sunod Esna ngan Aswan ha nasod han Ehipto.
Pagkamamuna

Iton **pagkamamuna** (Ininglis: *creativity*) in paghimohin mas maupay mga ideyang madali ha konsepto o mga inobasyon madali magamitan ng mga intelihensya ngan memorya.
Lemnos

An **Lemnos** (Griyego: Λῆμνος, *Lēmnos*) amo an puro han Amihanan-Sinirangan ha pagparte nga Dagat Egeo ha nasod han Gresya.
Alain Resnais

Hi **Alain Resnais** (3 Hunyo 1922 – 1 Marso 2014) amo an usa ka Franses nga direktor ha sine, aktor, manunurat ngan tighimo hin trabaho ha *Van Gogh*, *Night and Fog* ngan *Last Year in Marienbad*.
Swastika

An **swastika** (Sanskrit: स्वस्तिक *svastika*) nga tigaman, **卐**  or **卍**, nga yana kaurugan nga nakikilal-an ha Katundan han paggámit hiní han Nazi nga partido, usá nga kahadto nga hulagway nga panrelihiyon ha dirudilain nga Eurasiano nga mga kultura. Gin-gagámit iní nga tigaman hin divino ngan pagka-ispirituhanon ha Indico nga mga relihiyon, upod han Hinduismo, Buddhismo ngan Jainismo. Ha kasahiran, an kahimo hiní baga hin kanan krus, nga diin an mga butkon hiní mga mag-angay hin kahalaba ngan perpendikular ha mga magsapit nga mga butkon, ngan tagsa hiní baliko hin rekto nga anggulo.

## Mga tigaman

## Mga pinambasaran

*
Arameano

Iton **mga Arameano** in ginhadian hin katawhan mga Harani nga Sinirangan nga an panguna nga yinaknan in Kaagi han kadaan, usa nga yinaknan Semitiko nga tuminongnong ha mga Sirya ngan Mesopotamia naghihimo han rehiyon ha Aram. An mga Arameano in naukoy ha bug-os nga salog Eufrates ngan gintatawag hira nga ika-11 ngan ika-10 nga gatostuig samtang an mga naukoy ha Asirya in gintatawag nga Babilonia.
Yinaknan Mapuche

An **Pinulongan Mapuche** usa nga Indo-Amerikano nga pinulongan nga may-ada hin katawhan Mapuche nga tuminongnong nga magyarakan ha Chile ngan Argentina.
Mapuche

Iton **katawhan Mapuche** in grupo hin mga Indyo-Amerikano nga an panguna nga yinaknan nga tuminongnong ha nasod han Chile ngan salatan-katundan han Argentina.
Son Doong

An **Son Doong** amo an usa ka lungib ha lalawigan han Quang Binh ha nasodnon nga parke Phong Nha-Ke Bang, Vietnam. Mayda hini 44 kilometro pakadto amihanan tikang ha Luparan han Dong Hoi ngan 450 kilometro pakadto salatan tikang ha Hanoi, Vietnam. An Han Sơn Đoòng mayda kahaluag nga 3.8 kilometro. Nahiupod hini ha kurolawon han lungib ha tuig 2009.
Baraan nga Katunaan

An **Baraan nga Katunaan** (Hebreo: אֶרֶץ הַקּוֹדֶשׁ *Eretz HaKodesh*; Linatin: *Terra Sancta*; Arabo:  الأرض المقدسة *Al-Arḍ Al-Muqaddasah*) amo an kahaulag nga gintutugotan han relihiyon nga Judaismo, Kristiyano, Islam ngan Baha'i sulod han nasod han Israel, Palestina ha katundan Jordania ngan Lebanon. An panuyuan han mga Jesucristo amo an pagbawi han Jerusalen nga ginaragwayan ha harani 2 000 ka tuig.
Pagpanganak

An **pagpanganak** (Ininglis: *childbirth*) amo an pagbuburod hin fetus ha sulod han minasus-an o tagoangkan hit puday.
KFC

Iton **Kentucky Fried Chicken** (**KFC**) in uska Amerikano mga *fast food*. Gintukod ini ha 1939 nga usa nga restaurante nga kadena ni kwartel ha Louisville, Kentucky, Estados Unidos. Ginbag-ohan nira an ira negosyo nga usa nga baraligyaan hin pinirito nga manok. An syahan nga higayón nga ginmamit in usa nga frankisya o franchise han KFC nga logo didâ han 1952 ha pag-abre ha Salt Lake City, Estados Unidos.
Novalis

Hi **Novalis** (2 Mayo 1772 - 25 Marso 1801), nga agsob tinatawag ha iya mga ngaran **Georg Phillip Friedrich von Hardenberg**, usá nga Aleman nga polítiko, manunurat ngan pilosopo nga nagrepresenta nga amo an ika-18 nga gatostuig han Romantisismo nga Aleman.
Maasai

Iton **mga Maasai** in grupo hin mga katawhan nga an panguna nga yinaknan in Maa, usa nga yinaknan Nilotikano nga tuminongnong ha nasod han Kenya ngan Tanzania nga naghihimo han mga dumagko nga rehiyon han Aprika.
Belmont-sur-Lausanne

An **Belmont-sur-Lausanne** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Lavaux-Oron han canton han Vaud ha nasod han Swiza.
Ainu (katawhan)

Iton **mga Ainu** in grupo hin katawhan mga lumad nga an mga isla han Hokkaido ngan amihanan ha Honshu han Hapon naghihimo han rehiyon kapuropod-an Kuril ngan mga isla han Sakhalin ha nasod han Rusya.
Humerus

An **humerus** (Linatin: *humerus*, *umerus*) mao bukog nga anatomiya nga paglawas han mga sugbóng ngan siku. ha mga radius, an scapula ngan ulna amo an pinagsumpay nga mga tawo.
Kapuropod-an Chatham

An **Kapuropod-an Chatham** (Maori: *Wharekauri*) usa nga kapuropod-an nga may talwas nga Kalawdan Pacifico. An napulo ka mga puro ha sulod hini 40 kilometro nga New Zealand nga nasod may kahaluag nga 800 kilometro nga purô Salatan.
Burger King

Iton **Burger King** in uska Amerikano nga korporasyon nga *fastfood* restaurante ha Miami, Florida, Estados Unidos. Ginbag-ohan nira an ira kadena nga usa nga baraligyaan hin hamburger, french fries ngan sopdrink.
Coronavirus

An **coronavirus** amo an grupo nga RNA virus nga sakit tikang ha mamalya ngan tamsi nga sumarang ha bug-os nga infesyon respiratoryo han trangkaso.
Māori (katawhan)

An **mga Māori** usa nga katawhan mga lumad nga yinaknan Polynesiano nga tuminongnong na sakob sa nasod ha Bag-o nga Zelanda.
Sara Duterte

HI **Sara Zimmerman Duterte-Carpio** (natawo Mayo 31, 1978), nga agsob tinatawag nga **Inday Sara**, usá nga Pilipina nga abogada ngan polítiko nga amo an pinamumúlat nga napili nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas, tungod han iya pagdaog han 2022 nga pinili-ay. Nagsirbe anay hiyá nga meyor han Syudad han Davao tikang 2010 kutob 2013 ngan tikang han 2016 kutub 2022. Nagsirbe gihapon hiyá nga sugbong alkalde o *vice mayor* han Syudad han Davao tikang 2007 kutob 2010. Hiyá an anak nga babaye ni  Mangulo Rodrigo Duterte.

## Mga pinambasaran
Bongbong Marcos

Hi **Ferdinand Romualdez Marcos Jr.** natawo Septyembre 13, 1957), nga agsob tinatáwag nga **Bongbong Marcos** o kundi man **BBM**, usá nga Pilipino nga polítiko nga amo an yana nga namumúlat nga napílì nga Mangulo han Pilipinas. Nagsirbe anay hiyá nga senador tíkang han 2010 kutob 2016. Hiyá an ikaduhá nga anak ngan amo là an anak nga lalaki han anay mangulo nga hi Ferdinand Marcos Sr. ngan kasanhi nga Primera Dama nga hi Imelda Romuáldez Marcos

## Mga pinambasaran
Oso nga Grizzly

An **Oso nga Grizzly** (*Ursus arctos horribilis*), gintatawag liwat nga *grizzly bear* in uska subspecies han Mammalia nga ginhulagway ni George Ord hadton 1815. An *Ursus arctos horribilis* in nahilalakip ha species nga *[[Ursus arctos]]* ha genus nga *[[Ursus]]*, ngan familia nga Ursidae hi kinabuhi han Amihanan nga Amerika.
Volkswagen Beetle

An **Volkswagen Beetle** (ginkhimo komo **VW Käfer**) amo an awto nagtukod nga kompanya Volkswagen an karingawan tikang 1938 kutob 2003.
Lamborghini

An **Automobili-Lamborghini** (ginkhimo komo **Lamborghini**) amo an Italyano nagtukod nga kompanya an industriya ha awto tikang Oktubre 30, 1963.
Tarpan

An **Tarpan** (*Equus ferus ferus*), usa na hayop sakob san pamilya han kabayo na Equidae na mahihiagian sa naubos pagkamatay. May'ada ini huring mga subspecies na kamatayon tikang 1875 sa Moscow.
Jaime Sin

Hi **Jaime Lachica Sin**  (;  Agosto 31, 1928 – Hunyo 21, 2005), kaorugan ngan pormal nga tinataawag nga **Jaime Kardinal Sin**, an ika-30 nga Katoliko Romano nga Arsobispo han Manila ngan ika-tuló nga kardinal tíkang ha Pilipinas. Usá hiyá an nagdará han waray-patayay ngan makasaysayan nga 1986 nga People Power nga Rebolusyon, nga nagpaiwas tikang ha poder han diktadura ngan naghunong han balaod militar ha ilarom ni Ferdinand Marcos ngan nagbutáng kan Corazon Aquino nga sumunod ha iya ha pagkamangulo han Ika-Lima nga Republika han Pilipinas. Usá gihapon hiyá nga nanguna dida han EDSA nga Rebolusyon han 2001 nga nagpaiwas tikang ha poder kan Joseph Estrada ngan ginsaliwanan ni Gloria Macapagal Arroyo.

## Mga pinambasaran
Jose Advincula

Hi **José Lázaro Fuerte Advíncula, Jr.** (natawo Marso 30, 1952) usá nga Pilipino nga prelado han Singbahan Katoliko ngan usá nga nagpahayag nga api han Orden Dominico nga nagin Arsobispo han Manila han Hunyo 24, 2021. Nahimo hiyá nga kardinal han Nobyembre 2020. Nag-alágad anay hiyá nga obispo han San Carlos tikang 2001 tubtob 2011 ngan Arsobispo han Cápiz tikang 2011 tubtob 2021.
Volkswagen

An **Volkswagen** (ginkhimo komo **VW**) amo an Aleman nagtukod nga kompanya an industriya hin awto karingawan ha Wolfsburg, Niedersachsen tikang Mayo 28, 1937.
Quagga

An **Quagga** (*Equus quagga quagga*) in uska ubos-espsye han zebra nga ginendemiko ni kinabuhi ha Salatan nga Aprika in nahilalakip ha genus nga Equus, ngan familia nga Equidae.
Shrek

An **Shrek** in usa 2001 nga Amerikano nga animasyon ha komedya nga pelikula ginpagawas han DreamWorks Animation.
Hantavirus

An **Hantavirus** (*Orthohantavirus*) amo an RNA virus nga mga nakakatapon nga pamilya Hantaviridae ngan orden Bunyavirales nga impesyon nga sakit nga tungod han usa ka rodensya.
Kanal han Bristol

An **Kanal han Bristol** (Ininglis: *Bristol Channel*; Welsh: *Môr Hafren*) amo an bahin han kapuropod-an Gran Britanya nga nahamutang ha kabutngaan han salatan han Gales aada nga Devon ngan Somerset an saltan-katundan Inglatera, labi na ha amihanan Kalawdan Atlantico.
Scapula

Iton anatomiya, an **scapula** (Linatin: *scapula*; *omo*) usa nga bukog nga panlawas hin tawo ngan hayop an mayda humerus usa nga kuwelyo.
Ferrari

An **Ferrari S.p.A.** amo an Italyano nagtukod nga kompanya an awto han Maranello, Italya gintukod nga Enzo Ferrari tikang Septyembre 13, 1939.
Humphry Davy

Hi **Humphry Davy**, **Primo Baronet** (17 Disyembre 1778 – 29 Mayo 1829) amo an usa ka Briton nga kemika ngan imbentor nga gintukod han elektrokimika nga dako an nahatag ha kaaradman gintukod han Michael Faraday ngan Alessandro Volta.
Bukid-bukid Palatino

An **Bukid-bukid Palatino** (Linatin: *Collis Palatium* o *Mons Palatinus*) ha butnga han syudad han Roma ha pamunuan han Italya, in usa ha pito nga mga bukid-bukid han Imperyo Romano.
Yggdrasil

Ha Norse nga mitolohiya, an **Yggdrasil** (Old Norse: *Yggdrasill*) in sagunson nga mga panhitabo ha sagrado nga puno, nga kosmolohiya hin pipira nga makagarahom nga mga siyam kalibutan ha diyosdiyos.
Tigre nga Bengal

An **Tigre nga Bengal** (*Panthera tigris tigris*) in uska subspecies han tigre nga ginhulagway ni Linnaeus hadton 1758. An tigre nga Bengal in nahilalakip ha genus nga *[[Panthera]]*, ngan familia nga Felidae. An tigre it gidadakui nga hayop ha tuna ha sub-kontinente han Indya ha amihanan Nepal, Bangladesh ngan Bhutan.
Teleskopyo ha kalarakan Hubble

Ha **teleskopyo ha kalarakan Hubble** (Ininglis: *Hubble Space Telescope*) in teleskopyo ha kalarakan ha lapos han bisan nga astronomiya nga kalawasan, lakip na orbita an kalibutan tikang 1990. An teleskopyo ha kalarakan Hubble ngaran han ikaduha nga pagsunod ha astronomo Edwin Hubble.
Leon nga Asyano

An **Leon nga Asyano** (*Panthera leo persica*), in uska sub-species han leon nga ginhulagway ni Johann N. Meyer hadton 1826. An leon nga Asyano in nahilalakip ha genus nga *[[Panthera]]*, ngan familia nga Felidae.

An leon nga Asyano it gidadakui nga hayop ha tuna ha sub-kontinente han Indya ha estado han Gujarat.
Jurassic Park

An **Jurassic Park** in usa 1993 nga Amerikano nga siyensya ha fiksyon nga pelikula ginpagawas han Steven Spielberg ha gibasahon nga libro naghomonimo han Michael Crichton.
Broadway

An **Broadway** usa ka kahilabaan ha estado han New York, Estados Unidos. An iya sentro ha State Street nga Bowling Green, mayda kanan 21 kilometro ha boro nga syudad han Manhattan. Ini nga 3.2 kilometro in Bronx han syudad han New York, ini 29 kilometro nga mga condado han Westchester.
Kung fu

An **kung fu** (Pinyin: 功夫, *Gōngfu*)  amo an usa ka termino ha arte marsyal han Tsino tikang ha tuminongnong nga pamaagi ha pakikipagaway ginpauswag ha Tsina.
Syudad han David

An **Syudad han David** (Ininglis: City of David; Hebreo: עיר דוד‎) an sityo han arkeyolohiko usa nga tuminongnong nga syudad han Jerusalem nga kadaan nga syudad han Herusalem tabok la han palasyo nga hadi David tikang ha tubig ha tunel hi gintukod nga hadi Ezekias.
Pumpuang Duangjan

Hi **Pumpuang Duangjan** (Thai: พุ่มพวง ดวงจันทร์; 4 Agosto 1961 - 13 Hunyo 1992) usa nga Thai nga magkaranta ngan aktris hin kanta.
Meridyano han Greenwich

An **meridyano han Greenwich** in uska primo meridyano, linya hin longitud nga 0°, kun diin an Katungtungan Amihanan in ginsisiring nga Greenwich, Inglatera, Fransya, Espanya, Arhelya, Mali, Burkina Faso, Togo ngan Ghana nga aada iton nga Katungtungan Salatan.
Isoroku Yamamoto

Hi **Isoroku Yamamoto** (山本 五十六, *Yamamoto Isoroku*; Abril 4, 1884 – Abril 18, 1943) usa nga Hapones nga Almirante Mariskal han Armada Imperyal Haponesa (AIH) ngan amo an komandante-en-hepe han Flota Kombinada han Ikaduha nga Gera Pankalibotan tubtob han iya kamatay.

Nagkapot hi Yamamoto hin pípira nga mga importante nga puwesto dida han AIH ngan nagdumara hiyá han damo han mga pagbag-o ngan mga pagreorganisar hiní, labi na an pagpadukwag han aviasyon naval. Hiya an komandante-en-hepe dida han sayo nga mga katuigan han Gera ha Pasipiko ngan nagdumara hiyá hin pipira nga mga dagko nga mga operasyon sugad han pag-atake ha Pearl Harbor ngan an Pag-awayan ha Midway. 

Ginpatay hi Yamamoto han Abril 1943 katapos masabtan han mga Amerikano nga nakasolbar han mga kodigo an iya mga plano hin pagbiyahe hin idro, nga diin an United States Army Air Forces nakapusil han iya idro. An kamatay ni Yamamoto dako nga nakaigo han morale militar han Hapones dida han Ikaduha nga Gera Pangkalibotan.

## Mga pinambasaran
Institut d'études politiques de Paris

An **Institut d'études politiques de Paris** (Sciences Po) in gidadaani nga insituto hin hiruhitaas nga pag-aram ha Fransya. Ini in nahimumutang ha Paris, Fransya.
Balochistan

An **Balochistan** o **Baluchistan** amo an gidadakoi nga rehiyon ha nasod han Pakistan, Iran ngan Afghanistan. An lalawigan han Pakistan hini amo an Balochistan ngan lalawigan han Iran hini amo an Sistan ngan Baluchestan.
Lilith

Hi **Lilith** (Inebreo: לִילִית, *Līlīṯ*) usa ka babaye han mitolohiya ha Mesopotamia han paghimo han mga tradisyon Hudeyo-Kristiyano in syahan nga asawa han Adan.
Monopolyo

An **monopolyo** (Ininglis: *monopoly*) in uska katiringban nga may-ada ginkakagustuhan nga mga industrya in ginngaranan han konsepto pan-ekonomiya nga komersyo, an dominasyon han merkado han uusa la nga entidad nga maayda ini kompanya.
Karangag

An **karangag** o **ingag** (*Tanygnathus everetti*), nga kilala liwat ha inggles nga **blue-backed parrot** ngan **Müller's (Mueller's) parrot**. Usa ini nga dako nga endemiko ha Pilipinas nga pikoy nga nangangarat-an an kahimtan an pagpapabilin.  

Makikit-an ini hiya danay ha mga kagurangan nga tropiko nga mahulos nga kahamub-an (*tropical moist lowland forests*). Danay hira aktibo ha gab-i. Agsob namemeligro ini nga espesye ha mga pagkawara hit ira mga inuukyan nga mga kagurangan ngan an pagdakop ha ira para ha pet trade. 

## Taksonomiya
Hadto, ginkaklasipika hira kaupod hit Tanygnathus sumatranus, per ginbahin na hira ha duha nga espesye han IUCN Pula nga Listahan ngan BirdLife International hadton 2020, and the International Ornithological Congress followed suit in 2022. It *T. sumatranus* may-ada dulaw nga mga mata pula naman iton ha karangag.

### Ubos-espesye
May-ada upat ini nga mga ubos-espesye:.

* *T. e. burbidgii*: Kapurupud-an Sulu. 
* *T. e. everetti*: Panay, Negros, Leyte, Samar, Mindanao. 
* *T. e. duponti*: Luzon. 
* *T. e. freeri*: Kapurupud-an Polillo. 

## Mga Kasarigan
Hussein han Hordanya

Hi **Huséin bin Talal** o kundi man **Hussein bin Talal** (, *Al-Ḥusayn ibn Ṭalāl*; 14 Nobyembre 1935 – 7 Pebrero 1999) amo an Hadi han Hordanya tikang han 11 Agosto 1952 kutob han iya kamatay han 1999. Komo api han Hashemita nga dinastiya, an hadianon nga pamilya han Hordanya tikang han 1921, hi Hussein usá nga ika-40 nga henerasyon hin direkta nga katulinan tikang kan Muhammad.

Natawo hi Hussein ha Amman nga suhag nga anak nira Talal bin Abdullah ngan Zein al-Sharaf bint Jamil. Hi Talal amo an pinamumumulat nga masunod han iya amay nga hi Hadi Abdullah I. Nagtikáng hi Hussein han iya pag-aram ha Amman, ngan nagpadayon ha langyaw han iya edukasyon. Katapos magin hadi hi Talal han 1951, ginngaranan hi Hussein nga amo an masunod. Ginlugos han Parlamento hi Talal nga bumiya han pagin-hadi sunod hin usá ka tuig tungod han pagkasakit niya, ngan usa nga konseho hin rehente ginpili tubtob nga umabot ha pangidaron hi Hussein. Ginpasaka hiyá ha trono ha panuingon nga 17 dida han 2 Mayo 1953.  Nakaupat mag-asawa hi Hussein ngan nagin amay hiya hin napulo kag usa nga mga anak.

## Mga pinambasaran
Steroid

An **steroid** in usa nga kompuwesto organiko nga lipido may kinaiya ha butnga han nagtambok kanan molekula ngan kolesterol.
Heroglipiko Ehiptonon

An **Heroglipiko Ehiptonon** usa nga sistema hin panurat ha sidlangan Hadton Ehipto nga napundok didto ha manunurat ha yinaknan, nga amo yanan an 1,000 pagkatawo ha kabag-uhan nga alpabeto.
Retrovirus

An **retrovirus** amo an banay nga virus mga nakakatapon nga henoma RNA ngan DNA nga damo la ha selula han usa ka pagproseso.
Cumulonimbus

An **cumulonimbus** amo an nga dampog hin gudtiay nga turo nga tipahitaas, kasuok ngan kulog hinimo han langit dirudilain nga mga bagyo nga nalutaw ha atmosfera ha igbaw han bawbaw han usa nga kidlat.
Manto (heolohiya)

An **manto** (Ininglis: *mantle*) amo an ikatulo nga kalibutan tikang ha planeta ngan kalapoy. Iton manto nga kun diin ngadto la makakaukoy it mga lawas.
Lope de Vega (pansayod)

An **Lope de Vega** nahanunungod han nasunod:

## Mga tawo
*Félix Lope de Vega y Carpio usá nga Espanyol nga dramaturgo, manunurat ngan maniniday.

## Mga lugar
*Lope de Vega, Northern Samar, usá nga bungto san Norte san Samar sa Pilipinas nga ginngaran sa dungog san dramaturgo nga si Lope de Vega.
Poligamya

An **poligamya** (Iningles: *polygamy*) usa ka amay o iroy nga pag-aasawa han bata. Usa nga duha nga tawo nga babaye nga guintikangan han pamilya han uska pagtawo.
Baya (botanika)

Iton botanika, an **baya** (Ininglis: *berry*) han unod amo an bunga han nagprodusyon usa ka bukád naglalaman ha lisu han kinabuhi han ubas, abokado ngan kamatis pag-uswag hini.
Paul Allen

Hi **Paul Gardner Allen** (Enero 2, 1953 - Oktubre 15, 2018) amo an usa ka Amerikano nga kadagkoan nga negosyante nga gintukod niya kaupod hi Bill Gates han korporasyon han software Microsoft. Usa hiya ha giririkohi nga pagtawo ha kalibutan nga personal nga kayamanan nga US$ 12.7 bilyon tikang 2010.
Quetzalcoatlus

Iton ***Quetzalcoatlus*** in henus nga pterosauro sadton Late Cretaceous mga 68-66 milyones katuig an nakalabay, sa Amihanan nga Amerika (Maastrichtian) na sa panahon naglupad na hayop, an ngaran usa pa na Azteka ha diyos san Quetzalcoatl han Nahuatl usa na mababaw na species na *Q. nothropi*.
Sibilisasyon Mycenae

Ha **Sibilisasyon Mycenae** amo an panahon han bronse nga sibilisasyon (1600 - 1100 UC) nga Hadton Gresya nagpapabutnga ha katundan nga pagarte ha panurat nga sistema han Gresya ha may Mycenae.
Sibilisasyon Minos

Ha **Sibilisasyon Minos** amo an panahon han bronse nga sibilisasyon nga puro han Crete ha may ika-3 ngan ika-2 nga gatostuig UC.
Konsyensya

Iton **konsyensya** (Ininglis: *conscience*) in nagproseso nga katig-uban hin tawo nga balatian han pilosopiya moral nga katarusan ha magburubligay para han ira presyo.
Terry Pratchett

Hi **Terrence David John Pratchett** OBE (28 April 1948 – 12 Marso 2015) usa nga manunurat nga Britaniko ngan nobela nga awtor han fantasya ha syensya fiksyon. Iya kan kilala para nga *Discworld* nga serye ha 4i nga nobela.
Lussery-Villars

An **Lussery-Villars** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Gros-de-Vaud han canton han Vaud ha nasod han Swiza.
Mex VD

An **Mex** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Gros-de-Vaud han canton han Vaud ha nasod han Swiza.
Boussens VD

An **Boussens** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Gros-de-Vaud han canton han Vaud ha nasod han Swiza.
Papaver somniferum

***Papaver somniferum*** (*opium poppy*) in species ha namumukad nga tanaman nga henus han *Papaver* nga bunay han Papaveraceae hi mamara nga opyo nga kinuha tikang ha poppy.
Quintillus

Hi **Quintillus** (Latin: *Marcus Aurelius Claudius Quintillus*; c. 210 - Abril 270) usa nga emperador han Romano ngada han iya kamatayon tikang 270.
Kognisyon

An **kognisyon** (Ininglis: *cognition*) amo in proseso nga nagtutugot hin mga pamuroboot hin intelihensya ha dirudilain nga paagi an syensya ngan rason nakinahanglang nga ngatanan nga yinaknan mga api karaam hin ginsasaroan nga atensyon, memorya ngan komputasyon gin-gagamit han ira pagbinalyo-ay hin konsyensya.
Wilhelm Wundt

Hi **Wilhelm Maximilian Wundt** (16 Agosto 1832 – 31 Agosto 1920) usa nga Aleman nga pisiolohista, pilosopo ngan propesor ngan mas manghod kilala ngayon usa ka ha amay han moderno ha psikolohiya.
École polytechnique

An **École polytechnique** in gidadaani nga insituto hin hiruhitaas nga pag-aram ha Fransya. Ini in nahimumutang ha Paris, Fransya.
Ernest Borgnine

Hi **Ernest Borgnine** (natawo **Ermes Effron Borgnino**; Enero 24, 1917 - Hulyo 8, 2012) in usa ka aktor nga Amerikano ginpremyohan nga Premyo Oscar ngan BAFTA.
Sid Vicious

Hi **John Simon Ritchie** (Mayo 10, 1957 - Pebrero 2, 1979) ginkilala komo **Sid Vicious**, in usa nga Amerikano nga musikero ngan magkaranta iya miyembro ha grupo *punk rock* nga banda *Sex Pistols*.
Orbe

An **** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Jura-North Vaudois han canton han Vaud ha nasod han Swiza.
Peter I (purô)

An **Purô han Peter I** (Noruwego: *Peter I Øy*) in uska purô ha bulkaniko ha mga Dagat Bellingshausen ha mayda 450 kilometro han kontinente nga Antartika.
Hayao Miyazaki

Hi **Hayao Miyazaki** (宮崎 駿, *Miyazaki Hayao*; natawo han Enero 5, 1941) in usa nga Hapones nga animador, direktor, produser, tagasurat nga senaryo, awtor ngan artista han manga.
Liu Xiaobo

Hi **Liu Xiaobo** (Tsino: 刘晓波 劉曉波; Pinyin: *Liú Xiǎobō*; 28 Disyembre 1955 - 13 Hulyo 2017) amo hya an Tsino ka manunurat, literaryo ha kritiko ngan kantungog pagtawo nga pilosopo ha Katawhan Republika han Tsina hi ginpremyohan nga Premyo Nobel han Kamurayaw tikang 2010.
Katunaan Reyna Maud

An **Katunaan Reyna Maud** (Ininglis: *Queen Maud Land*; Noruwego: *Dronning Maud Land*) in uska katunaan nga sektor nga rehiyon nga namumutang ha harayo ni hingin nga Noruwega nga teritoryo ha nagdependensya han Antartika. Iton dako ini kaysa 20° nga katundan ngan 45° nga salatan.
Khwarezm

An **Khwarezm** (Pinersyano: خوارزم, *Xwârazm* o *Xârazm*) amo an usa ka rehiyon ha Amu Darya ha salog delta ha katundan han Butnga nga Asya hangaran han nga amihanan Dagat Aral nga sinirangan ha Disyerto Kyzylkum nga salatan ha Disyerto Karakum ngan katundan ha umpas Usyurt.
Henry Wadsworth Longfellow

Hi **Henry Wadsworth Longfellow** (Pebrero 27, 1807 – Marso 24, 1882) in uska Amerikano nga maniniday ngan magturudo. Ini mayda orihinal ha trabaho nagpakli nga *Paul Revere's Ride*, *Evangeline* ngan *The Song of Hiawatha*.
Acoelomorpha

**Acoelomorpha** in uska subphylum han hayop. An subphylum nga inbertebrado naglalakip hin grupo ka mga Deuterostomia ngan Bilateria
Punoan nga naglalakip la hin klase nga Acoela ngan Nemertodermatida.
Ubos nga Ehipto

An **Ubos nga Ehipto** usa nga han-una nga amihanan ha rehiyon ha Ehipto nga napundok didto ha uruubos han Delta nga Nilo nga pagitan ha taas nga Ehipto ha Dagat Mediteraneo nga salatan yana ha moderno han Cairo, nga amo yanan an kabag-uhan nga Hadton Ehipto.
Taas nga Ehipto

An **Taas nga Ehipto** usa nga han-una nga rehiyon ha katunaan Salog Nilo nga napundok didto ha uruubos han ubos nga Ehipto nga amihanan an kabag-uhan salatan nga Nubia ha Hadton Ehipto.
Chexbres

An **Chexbres** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Lavaux-Oron han canton han Vaud ha nasod han Swiza.
Lemuroidea

An **Lemuroidea** in uska superfamilia han primata. An Lemuroidea in nahilalakip ha ordo nga Primates, classis nga Mammalia, punoan nga Chordata, ngan regnum nga hayop. An familia nga lemur in naglalakip hin 100 ka mga species, nga aada endemiko mga nga puro han Madagascar.
Back to the Future

An ***Back to the Future*** in usa 1985 nga Amerikano nga pelikula nga nagdirekto han Robert Zemeckis ginpagawas han Universal Pictures.
Bag-o nga Kalibutan

An **Bag-o nga Kalibutan** (Ininglis: *New World*) amo an ikatulo nga kalibutan tikang ha katundan nga hemisferyo tiyakan nga kontinente han Amerikano ngan Oceania nga kun diin ngadto la makakaukoy ngan gidadakoi nga katunaan ha bawbaw han Daan nga Kalibutan (Europa, Afrika ngan Asia).
Kali (hinduismo)

Hi **Kali** (Sanskrit:काली, *Kālī*) amo an diyosdiyos nga kamatayon panakayan han kapangan in labaw nga diyos han Shiva nga nahigaraan han Hinduismo.
Sakurajima

An **Sakurajima** (Hinapones: 桜島) in gihataasi nga aktibo hi bulkan nga puro ini nga hurungawan han rawis nga prefektura han Kagoshima ha Kyushu ha nasod han Hapon tungud han lava ha garawsan han nagbabangga tikang 1914.
Daan nga Kalibutan

An **Daan nga Kalibutan** (Ininglis: *Old World*) amo an ikatulo nga kalibutan ha sinirangan nga hemisferyo nga kontinente han Europa, Afrika ngan Asia (Afro-Eurasia) nga kun diin ngadto la makakaukoy ngan gidadakoi nga katunaan ha bawbaw han Bag-o nga Kalibutan.
Dorian

**Dorian** (Griniyego:  Δωριεῖς, *Dōrieis*) in amo an upat nga tribo katawhan ha grupo nga kadaan nga Greko nga yinaknan han hadton Gresya.
W. H. Auden

Hi **W. H. Auden** (ginkilala komo **Wystan Hugh Auden**; 21 Pebrero 1907 – 29 Spetyembre 1973) in usa nga Amerikano nga maniniday ngan dramaturgo. Ini amo an politiko, moral, higugma ngan relihiyon.
Katundan nga Hemisferyo

An **Katundan nga Hemisferyo** (Ininglis: *Western Hemisphere*) usa han mga katunga han kalibutan, igintawag nga primo meridyano (nga amo an Greenwich, London, Reino Unido) ngan salatan. Ini nga heyograpikal mayda nga mga Salatan nga Hemisferyo.
Sinirangan nga Hemisferyo

An **Sinirangan nga Hemisferyo** (Ininglis: *Eastern Hemisphere*) usa han mga katunga han kalibutan, igintawag nga primo meridyano (nga amo an Greenwich, London, Reino Unido) ini mayda katundan mga 180 longitud ngan sinirangan. Ini nga ngaran mayda nga rehiyon mga nasod ha Europa, Asia, Aprika nga Australasia.
E.T. the Extra-Terrestrial

An ***E.T. the Extra-Terrestrial*** (ginkilala komo **E.T.**) in usa 1982 nga Amerikano nga syensya fiksyon nga pelikula hin nagproduser ngan nagdirektor han Steven Spielberg ngan panurat nga Melissa Mathison ginpagawas han Universal Pictures.
Norman

An **Norman** (Norman: *Normaunds*; Pranses: *Normands*; Linatin: *Nortmanni*/*Normanni*) amo an mga populasyon nga mga kolonya mga viking nga nansulong han Eskandinabya ngan nan-angkon hin halapad nga amihanan-sinirangan ha Fransya ha urhi nga ika 10 ngadto ha unhan han rehiyon han Normandya.
Amy Winehouse

Hi **Amy Jade Winehouse** (Septyembre 14 1983 - 23 Hulyo 2011) usa ka nga Britanikong magkaranta ngan parakanta, musikero ngan soul, R & B ngan jazz.
Bahura han Bagangbang

An **Bahura han Bagangbang** (Ininglis: *Coral Reef*) amo an gidadako-i nga istruktura nga pandagat ha ekosistema han ay ang bato nga bahura koral ha karbonato nga kalsyo. Ini bahura han bagangbang han ay ang kolonya hi koral ha hayop nga kinabuhi tubig nga dagat.
Chevrolet

An **Chevrolet** (ginkhimo komo **Chevy**) amo an Amerikano nagtukod nga kompanya an awto na tagagawa han General Motors tikang Nobyembre 3, 1911 ha kwartel nga Detroit, Michigan.
Purô Cocos

An **Purô Cocos** (Ininglis: *Cocos Island*; Kinatsila: *Isla del Coco*)  usa nga isla han Kalawdan Pacifico nga nagadministrado ha Costa Rica.
Arius (teolohiya)

Hi **Arius** (Griyego: Ἄρειος, *Áreios*; c. AD 256 – 336) in uska padi nga kristiyano nga presbiteryano han Alexandria labing ginkilala nga mga doktrina han Arianismo.
Maryam Mirzakhani

Hi **Maryam Mirzakhani** (Persyano:مریم میرزاخانی [mæɾˈjæm miːɾzɑːxɑːˈniː]; 12 Mayo 1977 – 14 Hulyo 2017) amo an Iranyano nga matematiko ngan propesor nga mga matematika han Unibersidad Stanford ha yana, nga nagserbi tikang ha teyoriya Teichmüller, hyperbolic nga heyometriya, teyoriya ergodic ngan heyometriya sympletic. Usa hiya nga panguna nga patag ha matematika han paglugaring pasidungan tikang Agosto 13, 2014.
Isaias

Hi **Isaias** usa nga pagtawo ha Bibliya ngan manaragnâ liwat ha Dáan nga Ginsabutan. Paglugar hiya ha Ginhadian han Judah panahon nga an mga ika-8 nga gatostuig UC diri maupay it pagtrato ha ngaran mga Basahan ni Isaias.
Saxon (katawhan)

An mga **Saxon** (Linatin: *Saxones*; Aleman: *Sachsen*) in naukoy ha grupo nga katawo ngan German nga katawhan ngan gintatawag hira nga syahan katawo mga Angle samtang an mga naukoy ha Briton in gintatawag nga mga Gran Britanya mayda ika-5 nga gatostuig ha amihanan Albingia, an mga katawhan in nangungukoy yana ha moderno ha Hölstein han Alemanya.
Jonas

Hi **Jonas** amo an pagtawo han mga manaragna ngan an Basahon han Jonas han Bibliya, hiya in amihanan ha Ginhadian han Israel nga ika-8 nga gatostuig UC ngan sumala han Tanakh nga Daan nga Ginsabutan, hiya in anak ni Amitai.
Talc

An **talc** amo an mineral mga kompuwesto nga tigaman hini amo an silicate nga magnesyo nga may formula kemikal nga H2Mg3(SiO3)4 ngan Mg3Si4O10(OH)2.
Frank (katawhan)

An mga **Frank** in naukoy ha grupo nga katawo ngan German nga katawhan ngan gintatawag hira nga mga Fransya samtang an ika-3 ngan ika-4 nga gatostuig mga naukoy ha Imperyo Romano in gintatawag nga mga Salog Rin.
Iskala nga panahon heyolohiko

An **iskala nga panahon heyolohiko** (Ininglis: *geologic time scale*) in pagrepresentasyon nga nagpapasayod han kasaysayab ha kalibutan nga namumutnga ha heolohiya ngan bato o pankanasoran nga iskala ha panahon heyolohiko.
Norrland

An **Norrland** amo an usa ka rehiyon ha nasod han Suwesya. Ini mayda ha katunaan han Svealand ngan Götaland.
Tantalus

An **Tantalus** (Griyego: Τάνταλος, *Tántalos*) amo an mitolohiya Griyego, anak hin Zeus ngan nymph Plouto nga amay han Pelops, Niobe ngan Broteas.
Alien

An **Alien** in usa 1979 nga siensya nga fisyon nga kalisan nga pelikula nagdirekta han Ridley Scott ngan panurat han Dan O'Bannon ginpagawas han 20th Century Fox.
Ganesha (hinduismo)

Hi **Ganesha** usa ka dako nga diyos han Hindu ngan usa ka aspeto ha lawas han tawo ngan ulo han elepante. Ha relihiyon han Jainismo ngan Hinduismo, hi anak han Parvati ngan Shiva.
Troll

Iton **troll**, ha Nordic nga mitolohiya ngan Eskandinabya ha kaurhian Norse nga mitolohiya, api han lahi han mga higantes, kada usa may-ada han bato, bukid ngan lungib iya agtang. Han literal nga kasirigngon han pinulongan nga "troll" in "mayda mata nga higante".
Onomatopoeia

An **onomatopoeia** amo an nababatian, nga pulong nabantad nga balod nga yinaknan naagi ha fonetika pakadto ha tingog.
Poltri

An **poltri** (Ininglis: *poultry*) amo an unod han pagpanaad nga ginkakaon. Ini an tayod san usa nga tamsi labi na gud an karne san bunay. 

An manok, pugo, pabo, pato ngan sarapati an mga partikular na manukan na kaunon han tawo.
UFO

An **UFO** (Ininglis: *Unidentified Flying Object*) usa ka sasakyan nga kalibongan may kapas lumupad, bisan mas mabug-at ito kaysa ha atmospira nga kalibutan, diri tungod nakilala han panghitabo han iya mga butang, para umalsa inbestigasyon ha ug lumutaw ha langit.
Lactose

An **Lactose** in usa nga asukar hin gatas nga mamalya ha kompwesto kimikal nga may kemikal ha formula nga C12H22O11.
Go, Dog. Go!

Iton ***Go, Dog. Go!*** in usa nga Amerikano nga pantelebisyon nga animasyon nga pandagat biyolohista hinimo Adam Peltzman para ha Netflix.

## Mga kasarigan


## Mga sumpay sa gawas

* 
*
Glasnost

An **glasnost** (Rinuso: гласность) amo an politika han katapusan nga *Perestroika* han Unyon Sobyet ha Mikhail Gorbachev, nga nanirbihan tikang 1985 kutob 1991.
Juan Ramón Jiménez

Hi **Juan Ramón Jiménez** (23 Disyembre 1881 – 29 Mayo 1958) in usa nga Espanyol nga maniniday ha pinuno han *Generación del 14* ha ginpremyohan nga Pahidugong Nobel tikang 1956.
Karen Blixen

Hi **Karen Christenze von Blixen-Finecke** (natawo **Karen Christentze Dinesen**; ginkilala komo **Karen Blixen**; Abril 17, 1885 - Septyembre 7, 1962), amo an Danes nga awtor ngan manunurat.
Surtsey

An **Surtsey** in uska bulkaniko nga puro ha amihanan nga baybayon han Iceland, harani ha kapuropod-an han Vestmannaejyar.
Maguindanao del Sur

An **Maguindanao del Sur** usa nga probinsya nga namumutang ha Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao ha Mindanao. An ulohan ini amo an bungto han Buluan.
Druze

An **Druze** (Arabo: الدرزية‎) amo an grupo ha miyembro nga gidadako-i nga katawhan ha relihiyon han Islam, usa nga yinaknan Arabo nga tuminongnong ha mga Sirya, Israel ngan Lebanon.
Pashtun (katawhan)

Ang **Pashtun** (Pashto:پښتون, Persyano: پشتون ) ang ngalan sa usa sa mga katawhan nga gigamit sa South Asia. Kini ang katawo nga grupo ha etniko sa Pakistan ngan Afghanistan. Gisulti kini sa Pakistan ug sa pinulongan sa Pashto nga gipangalagaran sa 13 milyones ug opisyal nga yinaknan.
Christian Bale

Hi **Christian Charles Philip Bale** (natawo Enero 30, 1974 ha Haverfordwest, Pembrokeshire, Wales) usa ka aktor nga Britaniko.
Bram Stoker

**Abraham "Bram" Stoker** (8 Nobyembre 1847 – 20 Abril 1912), in usa ka Irlandes nga nobleista ngan manunurat. An iya mga bantog nga sinurat amo an *[[Dracula]]*.
Jeff Bridges

Hi **Jeffrey Leon Bridges** (natawo Disyembre 4, 1949) in usa ka aktor, magkaranta ngan produser nga pelikula nga Amerikano.
Sulla

Hi **Lucius Cornelius Sulla** (c. 138 UC - 78 UC)  nga tinatawag gihapon nga **Sulla** amo an naging politiko ngan militar han Imperyo Romano, nga iya ginhadian konsul tikang ha 88 - 81 UC ngadto ha iya diktador ha 81 80 UC.
Garuda

Hi **Garuda** (Sanskrit: गरुड *Garuḍa*) in labaw nga diyos han igbaw nga tamsi ngan igbaw nga tawo nga nahigaraan ha relihiyon nga mitolohiya han Hinduismo, Budismo ngan Jainismo.
Ostia Antica

An **Ostia Antica** usa nga kadaan nga syudad han Hadton Roma baybayon ha Dagat Tirreno nga kamukid-mukiran han lalawihan han Roma harani ha Lazio, Italya ngan bungto han Ostia.
Fenisyo nga abakadahan

An **Fenisyo nga abakadahan** mayda abakadahan kanapulo kat-upat ka agi nga abakadahan Griyego, Hebreo ngan Linatin gingagamit nga pagsurat han Phoenicia ha rehiyon han Mediteraneo tikang han urhi nga 1050 BCE.
Germaniko nga katawhan

An **Germaniko nga katawhan** (Ininglis: *Germanic peoples*) usa nga Indo-Europahanon nga yinaknan nga Germaniko unob ha butnga nga Europa ngan Eskandinabya.
Heinrich Himmler

Hi **Heinirch Himmler** (Oktubre 7, 1900 - Mayo 23, 1945) amo an usa ka militar han Alemanya. Hiya an *Reichsführer* nga *Schutzstaffel* tikang 1929 kutob 1945 naging han lider ha partido Nazi naging politiko hiya han Alemanya Nazi ha panguna nga Holocausto.
Reinhard Heydrich

Hi **Reinhard Tristan Eugen heydrich** (Marso 7, 1904 - Hunyo 4, 1942) amo an usa ka polisya opisyal han Alemanya Nazi sulod nga Ikaduha nga Gera han Kalibotan. Hiya an naging prinsipal han Holocausto. Naging nagproktetorado han Bohemia ngan Moravia.
Edward VIII han Reino Unido

Hi **Edward VIII** (Edward Albert Christian George Andrew Patrick David; unya kundi man **Edward han Duke Windsor**; 23 Hunyo 1894 – 28 Mayo 1972) in Hadi han Reino Unido dominyo ha Imperyo Britaniko ha Emperador han India tikang 20 Enero 1936 ngada han iya abdikasyon.
Metallica

An **Metallica** amo an usa ka banda nga musika ha *heavy metal* nga Amerikano tikang ha Los Angeles, California nga gintukod ha 1981 han Lars Ulrich, James Hetfield, Kirk Hammet ngan Robert Trujillo.
Rakhine (estado)

An **Rakhine** (Burmes: ရခိုင်ပြည်နယ်; ginkilala komo **Arakan**) amo an usa ka estado ha nasod han Myanmar. Ini mayda kapital han Sittwe.
Men in Black (1997 nga pelikula)

An ***'Men in Black***' (ginkilala komo **MIB**) in usa 1997 nga Amerikano nga siyensya fiksyon nga pelikula ha nagdirektor han Barry Sonnefeld nagproduser han Walter F. Parkes ngan Laurie McDonnald ngan panurat han Ed Solomon.
Nickelodeon Digital

### Programming
**[[Allegra's Window]]* (October 29, 1994 – December 25, 9999)
**[[The Backyardigans]]* (October 16, 2004 – December 25, 9999)
**[[Wow! Wow! Wubbzy!]]* (September 2, 2006 – December 25, 9999)