open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carboxylic acid

Iton **Carboxylic acid** in usa nga kompwesto kimikal adunay sulod ha carboxyl group ha gilakip han grupo R, an pormula nga **R–COOH** or **R-CO<sub>2</sub>H**-
Chlorofluorocarbon

Iton **Chlorofluorocarbon** in usa nga kompwesto kimikal organico nga naglalakip la hin carbon, chlorine ngan fluorine.
Propano

Iton **Propano** in usa nga tulo-carbono nga alkano nga may molecular formula nga , agsob usa ini nga gas, pero madadasok ngadto ha madadaradara nga likido.
Titanium dioxide

**Titanium dioxide**, kilala liwat na titanium(IV) oxide ug **titania**, amo in usa natural na oxide san titanium, na may ada formula na . Ngan ginagamit bilang usa na *pigment*, gintatawag na titanium white, Pigment White 6 (PW6), o CI 77891. Nagtitikang o ginkukuha ini san mga mina sugad san ilmenite, rutile, ngan anatase. Daramo sini an pinaggagamitan sugad san pintura, *sunscreen*, ngan *food coloring*. An produksyon sadton 2014 amo in nalahos 9 milyones tolenada.

## Mga Gamit han Titanium Oxide
An pinakaimportente na gamit san titinium oxide amo an paghimo sin pintura ngan sa paghimo san papel ngan plastic, na naabot 80% san world's titanium dioxide consumption. An iba pa na pinaggagamitan amo in printing inks, fibers, rubber, cosmetic products, ngan sa pagkaon, na maabot naman 8% san total na nakukunsumo. An iba pa aplikasyon o gamit amo sa produksyon san technical pure titanium, salamin ngan *glass ceramics*, *electrical ceramics*, *metal patinas*, *catalysts*, *electric conductors*, ngan *chemical intermediates*.

## Mga pinagbasaran
Duran Duran

An **Duran Duran** amo an usa ka banda nga new romantic tikang ha Birmingham, Reino Unido tuig 1978.
## Musika
*1981: *Duran Duran*
*1982: *Rio*
*1983: *Seven and the Ragged Tiger*
*1986: *Notorious*
*1988: *Big Thing*
*1990: *Liberty*
*1993: *The Wedding Album*
*1995: *Thank You*
*1997: *Medazzaland*
*2000: *Pop Trash*
*2004: *Astronaut*
*2007: *Red Carpet Massacre*
*2010: *All You Need Is Now*
*2015: *Paper Gods*
*2021: *Future Past*

## Mga sumpay ha gawas
*duranduran.com
Puthaw alkali

An mga **puthaw nga alkali** in hugpo ha periodic table nga naglalakid han mga elemento kimikal nga lithium (li), sodium (Na), potassium (K), rubidium(Rb), caesium (Cs) ngan francium (Fr).
Puthaw alkalino ha tuna

An mga **Puthaw alkalino ha tuna** in usa ka grupo hin mga elemento kimikal ha periodic table nga may papreho nga mga propertidad. Ini in beryllium (Be), magnesium (Mg), calcium (Ca), strontium (Sr), barium (Ba), ngan radium (Ra).
Salog Jordan

An **Salog Jordan** (Hinebreyo:נהר הירדן, *Nehar haYardenin*; Inarabo:نهر الأردن, *Nahr al-Urdun*; Kinatsila: *Río Jordán*; Iningles: *River Jordan*) uska salog nga Katundan nga Asya han Dagat nga patay ngan Israel ngan Palestina nga mga 360 km ngan longitud.
Lantanido

An **Lantanido** in sagunson nga mga elemento kimikal nga naglalakip han mga puthawon nga elemento kimikal nga may ihap atomica tikang 57 ngadto ha 71, tikang ha  lanthanum tubtob lutetium.

## Pinanbasaran
Actinido

An **actinido** in naglalakip han 15 nga puthawon nga elemento kimikal nga may ihap atomica tikang 89 kutob 103 tikang actinium pakadto ha lawrencium.

## Pinanbasaran
Metaloyd

An **metaloyd** in usa nga elemento kimikal nga may kinaiya ha butnga, o nagtatampo han, kanan metal ngan diri-metal.
Gas noble

An **gas noble** in grupo han mga elemento kimikal nga may papreho nga kinaiya: ha ilarom nga kapareho nga kahimtang, hira ngatanan in mga waray baho, waray kolor, monatomico nga gas nga may hamubo nga chemical reactivity. An unom nga mga gas noble nga natural nga ada in helium (He), neon (Ne), argon (Ar), krypton (Kr), xenon (Xe), ngan an radioactivo nga radon (Rn).
Silfra

Namumutang ha Danao Þingvallavatn ha Nasodnon nga Parke han Þingvellir ha Iceland, an **Silfra** in usa nga lungag nga bahin han nagbubulag nga katubtuban tectonica nga namumutang ha kabutngaan han mga plato han Amihanan nga Amerika ngan Eurasia.
Salar de Uyuni

An **Salar de Uyuni** in kanan kalibutan gidadakoi nga salt flat nga may 10,582 kilometro kwadrado ha kahaluag.
Meteora

An **Meteora** in usa ha gidadakoi ngan gihihinongdani nga mga compleho han mga monesterya han Griyego Ortodoxo, nasunod la ha Bukid Athos.
Lungib han mga Kristal

An **Lungib han mga kristal** in usa ka lungib nga nagdudugtong ngadto ha Minahan Naica 3000 metro paubos tikang ha bawbaw han tuna ha Naica, Chihuahua, Mexico.
Reserba Natural Integral han Tsingy de Bemaraha

An **Reserba Natural Integral han Tsingy de Bemaraha** in usa nga nature reserve nga namumutang ha katundan nga baybay han Rehiyon Melaky.
Cappadocia

An **Cappadocia** in usa nga makasaysayan nga rehiyon ha Butnga nga Anatolia, nga namumutang ha Nevşehir, Kayseri, Aksaray, ngan Niğde nga mga lalawigan han Turkiya.
Devils Tower

An **Devils Tower** in namumutang ha Kabugkiran Bear Lodge harani ha Hulett ngan Sundance ha Condado han Crook, amihanan-sinirangan nga dapit han Wyoming, igbaw la han Salog Belle Fourche.
Kalaksi hit tingog

An **kalaksi hit tingog** in distansya nga ginbibiyahe kada yunit hit oras hit balud hit tingog naagi hit elastic nga medyum.
Nasodnon nga Parke han Tsingy de Bemaraha

An **Nasonon nga Parke han Tsingy de Bemaraha** in usa nga nasodnon nga parke nga namumutang ha Rehiyon Melaky, Madagascar.
Joan Rivers

Hi **Joan Alexandra Molinsky** (Hunyo 8, 1933 – Septyembre 4, 2014) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Galilea

An **Galilea** (Hinebreyo:הגליל *ha-Galilin*, Inarabo:الجليل *al-Jalil*, Linatin: *Galilaea*; Griniyego: Γαλιλαία) uska rehiyon nga napapamihanan han Israel ngan Dagat Mediterraneo sapit nga mga katunaan.
Diksyonaryu

An **diksyonaryu** o **pagpurulongan** amo an usa ka pulong ngan unuran nga sinurat nga yinaknan hin alpabeto nga puydi tikang ha ngatanan nga sanga han kaaradman.
Mark Hamill

Hi **Mark Richard Hamill** (natawo Septyembre 25, 1951) in usa nga Amerikano nga direktor, aktor, manunurat, produser pantelebisyon han direktor ngan sinema.
Samurai

An **samurai** (Hinapones: 侍) usa ha mga namamana nga Edo panahon hin militar ha Hapon tikang ha ika-10 ngan ika-12 nga gatostuig.
Joseph Bonaparte

**Joseph I Bonaparte** (**Joseph-Napoléon Bonaparte**; 7 Enero 1768 – 28 Hulyo 1844) in Baraan nga Napoleon ngan Naples han Sicily, tinuod nga nakapot hiton han Espanya komo José I.
Interaksyon han electromagnetico

An **Interaksyon han electromagnetico** in usa ha upat nga yano nga interaksyon han nature.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
### Mga pagkukuhaan ha web

* 

### Lecture notes

* 
* 
* 

### Mga textbook

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Mga pankasahiran nga reperensya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* Electromagnetic Force - from Eric Weisstein's World of Physics
* 
* Quarked Electromagnetic force  - A good introduction for kids
* 
* Electromagnetism abridged
Tigdugtong

An **tigdugtong** in usa nga morpema nga gindudugtong ha usa nga pulong para makahimo hin usa nga bag-o nga pulong.
Pagkurit

An **pagkurit** in pagsusurat hin pulong ha pamaagi han ngatanan nga kinahanglan nga letra ha angay nga pagkasunodsunod.
Kapuropod-an Ryukyu

An **Kapuropod-an han Ryukyu** in mga bulkanon nga mga isla nga nagsusurunod tikang ha salatan katundan nga bahin han Kyushu pakadto ha Taiwan.
CNN

An **CNN** in usa nga Amerikano cable ngan satelayt nga telebisyon channel nga gintatag-iyahan han Turner Broadcasting System, usa ka bahin han Time Warner.

## Mga sumpay ha gawas

*
*CNN International
*
BBC

An **British Broadcasting Corporation (BBC)** in usa ka nakabase-ha-UK nga international public-service broadcaster nga naka-ulobuhatan ha Broadcasting House ha London.
Salatan nga Hemisferyo

An **Salatan nga Hemisferyo** usa ka asgob kalibutan hin liwat nga ekwador han ginagamit pagtawag han hangin ha amihanan nga hemisferyo ngan han salatan-katundan nga kontinente.
Amihanan nga Hemisferyo

An **Amihanan nga Hemisferyo** amo gihapon an kalibutan ngaran han amihan nga ekwador hin hangin nga tikang ha salatan ngan hemisferyo agsob liwat gamiton ha pagtawag han hangin ngan sulog tikang ha dumagsaan.
Shumanay

An **Shumanay** in usa ka bungto ngan lingkuran han Distrito han Shumanay ha Karakalpakstan ha Uzbekistan.
Shetpe

An **Shetpe** in usa nga selo ngan sentro hin pagdudumara ha distrito han Mangystau ha lalawigan han Mangystau ha katundan Kazakhstan.
Beruniy

An **Beruniy** in usa nga bungto ngan lingkuran han Distrito han Beruniy ha Karakalpakstan ha Uzbekistan.
Faraon

An **faraon** o kundi man **paraon** (ha Iningles: *Pharaoh*; ,  ;  *Pǝrro*) amo  an titulo han mga monarka ha kahadto nga Ehipto tikang han Syahan nga Dinastiya (c. 3150 UC) kutob han pagka-anexar han Ehipto han Imperyo Romano han 30 BCE, bisan man kun an aktual nga titulo nga "Faraon" waray gamita hin kontemporaneo nga naghahadi kutob kan Merneptah, c. 1200 UC. Han sarusayo nga dinastiya, an mga kahadto nga mga Ehiptohanon nga hadi mayda mga tulo nga titulo, an Horus, an Sedge ngan Buyog () nga ngaran, ngan an Duha nga Babaye () nga ngaran. An Bulawan nga Horus ngan nomen ngan prenomen nga mga titulo gindugang ha urhe.

## Mga pinambasaran
Alfred Dreyfus

Hi **Alfred Dreyfus** (Oktubre 9, 1859 – Hulyo 12, 1935), nga Franses artilerya liwat nga kaso Dreyfus amo an ofisyal nga hudeyo han kasaysayan nga Fransya.
Memphis, Ehipto

An **Memphis** in uska ka ulohan nga Imperyo nga hadton Ehipto nga nahimutang ha 20 metros bawbaw han salog nga Nilo.
Thebes, Ehipto

An **Thebes** amo an kapital han Imperyo han hadton Ehipto ha salog han Nilo nga sitio ha syudad han Luxor.
Delta nga Nilo

An **Delta nga Nilo** o **Delta han Nilo** o **Mumbon han Nilo** amo an usa nga delta o mumbun han Salog Nilo ha Ehipto. Amo ini an sabang han Nilo, nga naawas pakandto ha Dagat Mediteranyo harani ha Cairo.
Richard Burton

Hi **Richard Burton** (natawo han Nobyembre 10, 1925 - namatay han Agosto 5, 1984) in usa nga Britaniko nga artista.
Tom Cruise

Hi **Tom Cruise** (natawo han **Thomas Cruise Mapother IV**; Hulyo 3, 1962) in usa Amerikano nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Tom Cruise - Ingles
Danny DeVito

Hi **Daniel Michael** "**Danny**" **DeVito, Jr.**  (natawo Nobyembre 17, 1944) in usa ka Amerikano nga aktor han komedyante, produser nga direktor.
Graham Chapman

Hi **Graham Arthur Chapman** (natawo han Enero 8 1941 - Oktubre 4 1989) in usa nga Ingles nga aktor, komedyante, manunurat.
Michael Palin

Hi **Michael Edward Palin** (natawo han Mayo 5 1943) in usa nga Ingles nga aktor, komedyante ngan manunurat.
Elipse

In matematika an **elipse** usa ka simetrya hin mga kono nga superfisye may buut sidngon hin anggulo han puligunu nga lidong.
Diametro

An **diametro** amo an usa ka lidong it hitsura nga esfera nga an mga tulbok ha usa ka sirkunferensya hin magkapareho ha usa ka tulbok nga tinatawag nga butnga.
Espira

An **espira** in geometriya hin katundan nga pag-solido han lidong nga nagsusumpay han ngatanan nga bola hin ginhahatag nga latitud.
Malala Yousafzai

Hi **Malala Yousafzai** (natawo han 12 Hulyo 1997) in usa nga Pakistani nga aktibista para han pag-aram han kababayin-an ngan gibabataani nga Nobel Prize laureate.
Sementeryo

Iton **sementeryo** in us'ka kahaulag nga gintukod kamatayon hin sulod lubnganan para han namatay nga tawo o mga tawo.
Betsin

An **betsin** in  usa nga sodium salt ha asido glutamico.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* Monosodium glutamate: Is it harmful? (Mayo Clinic)
* International Glutamate Information Service (IGIS)
* The Facts on Monosodium Glutamate (EUFIC) 

* Could MSG make a comeback? (Slate)
*The Observer - If MSG is so bad for you, why does not everyone in Asia have a headache?
Umami

An **umami** in usa ha lima nga panguna nga pan-rasa.

## Pinanbasaran

* Flavor Chemistry: Thirty Years of Progress By Roy Teranishi, Emily L. Wick, Irwin Hornstein; Article: Umami and Food Palatability, by Shizuko Yamaguchi and Kumiko Ninomiya. ISBN 0-306-46199-4
* Barbot, Pascal; Matsuhisa, Nobu; and Mikuni, Kiyomi. Foreword by Heston Blumenthal. *Dashi and Umami: The Heart of Japanese Cuisine*. London: Eat-Japan / Cross Media, 2009

## Mga sumpay ha gawas

* Umami Information Centre (NPO)
* International Glutamate Information Service
* Italian umami research
* Discovery of Umami 
* Discovery of Umami Receptors
* Society for Research on Umami Taste 
* "Who's umami? Human taste now comes in five flavours" , CBC News, June 1, 2007
* "Sweet, Sour, Salty, Bitter… and Umami" NPR, November 1, 2007
* A New Taste Sensation, by Katy McLaughlin, Wall Street Journal, 12/8/07.
*  Mouthfuls: huitlacoche is another *beispiel*, 24/7/08.
* The Science of taste  at Kitchen Geekery. An informative article about the science behind taste - including umami. Written from a culinary science perspective.
Zoboomafoo

Iton ***Zoboomafoo*** in usa nga panbata nga pasundayag ha telebisyon nga hinimo nira Chris Kratt, Martin Kratt, ngan Leo Eaton.
Ragnarök

Ha Norse nga mitolohiya, an **Ragnarök** in sagunson nga mga panhitabo ha panahon nga maabot, nga naglalakip in dako nga pag-aragway nga gintigo nga mangangadto han pagkamatay hin pipira nga makagarahom nga mga diyosdiyos (sugad kanda Odin, Thor, Týr, Freyr, Heimdallr, ngan Loki), nga panhihitabo hin durudilain nga mga disastre natural, ngan masunod nga pagkalunod han kalibutan ha tubig.

## Pinanbasaran

## Mga reperensya

* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*Rundata 2.0 for Windows.
*
*
*
Biyospira

Iton **biyospira** in uska ekosistema hin mga buhi nga organismo, lakip han mga diri-buhi nga kunabuhi han ira kalibutan.
Syensya hin mga sistema

An **Syensya hin mga sistema** in usa nga interdisiplinaryo nga larangan hin pag-aram han kinaiya hin mga sistema - tikang ha yano ngadto ha mabugiot - ha kalibongan, sosyudad ngan ha syensya liwat ngahaw.

## Padugang nga barasahon
* B. A. Bayraktar, *Education in Systems Science*, 1979, 369 pp.
* Kenneth D. Bailey, "Fifty Years of Systems Science:Further Reflections", *Systems Research and Behavioral Science*, 22, 2005, pp.&nbsp;355–361. 
* Robert L. Flood, Ewart R Carson, *Dealing with Complexity: An Introduction to the Theory and Application of Systems Science*, 1988.
* George J. Klir, *Facets of Systems Science*, Plenum Press, 1991.
* Ervin László, *Systems Science and World Order: Selected Studies*, 1983.
* Anatol Rapoport (ed.), *General Systems: Yearbook of the Society for the Advancement of General Systems Theory*, Society for General Systems Research, Vol 1., 1956.
* Rugai, Nick, *Computational Epistemology: From Reality to Wisdom*, Second Edition, Book, 2013, Lulu Press, ISBN 978-1-300-47723-5
* Li D. Xu, "The contributions of Systems Science to Information Systems Research", *Systems Research and Behavioral Science,* 17, 2000, pp.&nbsp;105–116.
* Graeme Donald Snooks, "A general theory of complex living systems: Exploring the demand side of dynamics", *Complexity*, vol. 13, no. 6, July/August 2008.
* John N. Warfield,  "A proposal for Systems Science", *Systems Research and Behavioral Science*, 20, 2003, pp.&nbsp;507–520. 

## Mga sumpay ha gawas

* Principia Cybernetica Web 
* International Society for the System Sciences
* UK Systems Society
Philippe Noiret

Hi **Philippe Noiret** (Oktubre 1 1930 – Nobyembre 23 2006) in usa nga Franses nga aktor ngan man-aawit.
Vrahovice

**Vrahovice** in usa ka baryo ha Rehiyon Olomouc han Republika Czeka, harani ha Prostějov, nga gintukod han 1337. Usa ini ha pito nga mga dibisyon administratibo han syudad han Prostějov.

## Bibliograpiya
* *Československý sborník a almanach. Politický okres Prostějov.* Olomouc 1932, pg.&nbsp;79-82.
* FAKTOR, František: *Popis okresního hejtmanství prostějovského.* Praha 1898, pg.&nbsp;109-112.
* *Historický místopis Moravy a Slezska 1848–1960*. Svazek&nbsp;5. Ostrava 1976, pg.&nbsp;71–72.
* HOSÁK, Ladislav, ŠRÁMEK, Rudolf: *Místní jména na Moravě a ve Slezsku&nbsp;II. M–Ž.* Praha 1980, pg.&nbsp;740–741.
* JANOUŠEK, Vojtěch: *Vlastivěda moravská. Dějiny Prostějova. Prostějovský okres.* Brno 1938, pg.&nbsp;251–260.
* ODLOŽIL, Pavel, ODLOŽILOVÁ, Milena: *Vrahovice. Přírodní poměry, historie a současnost.* Vrahovice 1993.
* *Prostějov. Dějiny města&nbsp;I.* Prostějov 2000, pg.&nbsp;259–266.
* PŘÍVAL, Vojtěch a red.: *Prostějovsko za války. Vzpomínky a dokumenty z let 1939-1945.* Prostějov 1948, pg.&nbsp;164-167.
* SCHWOY, Franz Josef: *Topographie vom Markgrafthum Mähren.* Band 1: Olmützer Kreis. Wien 1793, pg.&nbsp; 503-504.
* WOLNY, Gregor: *Kirchliche Topographie von Mähren meist nach Urkunden und Handschriften.* Abtheilung 1: Olmüzer Erzdiöcese: Band 1. Brünn 1855, pg.&nbsp;405-408. 
* WOLNY, Gregor: *Die Markgraftschaft Mähren, topographisch, statistisch und historisch geschildert.* V.&nbsp;Band. Olmützer Kreis. Brünn 1839, pg.&nbsp;536–537.

## Mga sumpay ha gawas
* Vrahovice websayt ha Pinulongan Czeka
* Mapa han Vrahovice 
* Interaktib nga mapa han Vrahovice
Professional Regulation Commission

An **Professional Regulation Commission** in may-ada tulo nga tawo nga komisyon nga nakadukot ha buhatan han Mangulo han Pilipinas.

## Mga sumpay ha gawas
*Opisyal nga websayt han Professional Regulation Commission 
**PRC official Facebook page
**PRC Main official Twitter page
*Mga resulta han Board Exam nga gindumara han PRC
Soy milk maker

An **soy milk maker** in usa nga gutiay nga gamit ha kusina nga lugaring nga nagluluto hin soy milk, usa nga diri-gatas nga irimnon nga tikang ha soy bean.
Blind Chess Olympiad

An **Blind Chess Olympiad** in usa nga paisan-isan pan-internasyunal nga mulay han chess kun diin it mga grupo-grupo tikang ha bug-os ha kalibutan in nagmumulay.

## Kitaa gihapon
*International Braille Chess Association
International Braille Chess Association

An **International Braille Chess Association** in usa nga organisasyon para han mga buta ngan diri-gud-nakita nga magmurulay hin chess.

## Kitaa gihapon
* Blind Chess Olympiad

## Mga sumpay ha gawas
* Opisyal nga websayt han International Braille Chess Association 
* Philippines Para Chess Association
Salog Thames

An **Salog Támesis** o kundi man **Salog Thames** (Iningles: *River Thames*) amo an usa ka salog han salatan nga Inglaterra.
Salog Seine

An **Seine** () usá nga 777 ka kilometro (483 ka milyas) hin kahalaba nga salog ngan usá nga importante nga komersyal nga agi-an hin katubigan ha sulod han Paris Basin ha amihan han Fransya. Nasaka iní ha Source-Seine,  ha kanawayan tikang han Dijon ha dumagsaan nga Fransya ha plateau han Langres, nasúlog ha Paris ngadto han English Channel ha Le Havre (ngan ha Honfleur ha wala nga pangpang). Puyde iní maagian hin pankalawdan nga mga sakayan kutob ha Rouen,  tikang ha dagat. Mga labaw hin 60&nbsp;ka porsyento han kahalaba hini, kutob ha Borgonya, puyde masundan hin komersyal nga mga sakayan nga pansalog, ngan haros an bug-os nga kahalaba hini puyde hin panhayahay nga paglayag; mga pansudoy nga mga sakayan naghahatag hin mga pankita-kita nga mga tour han mga pangpang han salog ha Paris, nga ginlilinyahan han mga nangunguna nga mga monumento upod an Notre-Dame, an Tore Eiffel, an Louvre nga Museo ngan an Musée d'Orsay.

## Mga pinambasaran
Salog Elbe

An **Salog Elba** o kundi man **Salog Elbe** (kaluwás ha Inaleman ; kaluwás ha Ininglis; Linatin: *Albis*;  ; Ubós nga Inaleman: *Elv*, ha Ininglis ha kasaysaysan puyde gihapon *Elve*) usá han mga dagko nga mga salog ha Butnga nga Europa. Nágawás iní ha Kabugkiran Krkonoše han amihanan nga Republika Czeka ugsa sumúlog ha dako nga bahin han Bohemia (katundan nga katunga han Republika Czeka), ngan sunod ha Alemanya ngan nasulog ngadto han Amihan nga Dagat ha Cuxhaven,  ha kanawayan tikang ha Hamburg. An bug-os nga kahalaba hiní .

Upod han mga dagko nga nasumpay han Elbe an mga salog nga Vltava, Saale, Havel, Mulde, Schwarze Elster, ngan Ohře.

An basin han salog han Elbe, naglalakip han Elbe ngan han mga nasumpay nga salog hiní, mayda kahaluag hin pagsalod nga , an ika-upat nga gidako-i ha Europa. Nátábok an basin hin upat ka nasod, ngan an gidagko-i nga mga bahin hiní ha Alemanya (65.5%) ngan ha Republika Czeka (33.7%). Mayda mga garugagmay nga bahin nga nahamutang ha Austria (0.6%) ngan ha Polonya (0.2%). An basin gin-uukyan hin 24.4 ka milyon nga tawo.

## Mga pinambasaran
Salog Rhône

An **Ródano** o kundi man **Rhône** (; Ininglis ngan Frinanses: *Rhône* kaluwás ha Ininglis  ; kaluwás ha ;  ;  ;  ;  ;  ) usá han mga dagko nga mga salog han Europa ngan mayda ini makaduha han average nga discharge han Loire (nga amo an gihalabai nga salog ha Fransya), nasaka ha Rhône Glacier ha Swiza nga Alps ha hirayo nga dapit han Swiza nga kanton han Valais, naagi ha Lake Geneva ngan násúlog ha timugan o salatan-sinirangan nga Fransa. Ha Arles, harani han ganghaan hiní ha Dagat Mediteraneo, nagtutunga an salog ngadto hin duhá nga sanga, nga tinatawag nga **Dako nga Ródano** o **Dako nga Rhône** () ngan an **Gamay nga Ródano** o **Gutiay nga Rhône** (). An nagreresulta nga mumbon amo an naghihimo han rehiyon han Camargue.

## Etimolohiya

An mga ngaran nga *Ródano* ngan *Rhone* nagpapadayon han ngaran nga  (Griniyego  ) ha Greco-Romano nga heyograpiya. An Gaulish nga ngaran han salog  o kundi man  (tikang hin PIE nga root **ret-* "pagdalagan, pagsulog" nga agsob mabibilngan han mga ngaran hin salog).

An Greco-Romano ngan an gin-rekonstruir nga Gaulish nga ngaran, linalaki ha gramatika, sugad han Frinanses . Ini nga kahimo gindadara gihapon ha Kinatsila/Pinortuges ngan Initalyano nga mga ngaran,  (ha Kinatsila nga Pinortuges) ngan  (ha Initalyano). Ha Inaleman, gingamit an Frinanses nga ngaran kundi binabayi ha gramatika ini, . An orihinal nga Inaleman nga pagkuha han Linatin nga ngaran, linalaki gihapon, ; ha yana ini nga kahimo aada na la ha Upper Valais (dialectal nga ).

Ha Frinanses, an tigtulidong nga nakuha tikang han salog , sugad ha  (ha literal "an lupot han Rhône"), nga amo an ngaran han halaba ngan tadong nga mga siong hin salog han Saône and Rhône, usá nga hilarom nga pagtungá nga nasunod ngadto ha salatan ha Mediteraneo ngan nagbubulag han Alps tikang han Massif Central.
Pag-aaram ha panimalay

An **pag-aaram ha panimalay** in edukasyon han kabatan-on ha sulod han panimalay.

## Mga sumpay ha gawas
* Kasaysayan han moderno nga gios hin pag-aaram ha panimalay, tikang ha Cato Institute.
* National Home Education Research Institute
* The National Independent Study Accreditation Council
* International Center for Home Education Research Reviews
Kalkulasyon ha huna-huna

An **Kalkulasyon ha huna-huna** in naglalakip hin aritmetiko nga kalkulasyon nga nagamit la hin kanan tawo utok, nga waray bulig tikang ha mga calculator, mga kompyuter, o bolpen ngan papel.
Baga (kimika)

Iton **baga** amo an tawag han naglalamrag, mapaso nga uring nga nagpapabilin kahuman o danay san-o hin uska kalayo.
Manchuria

An **Manchuria** (yinano nga Tsino: 满洲; Nahigaraan nga Tsino: 滿洲; pinyin: *Mǎnzhōu*) ngaran nga syahan gingamit han ika-17 siglo han mga Tsino han pagtudlok nira han dako nga rehiyon ha Norte Sinirangan Asya. Depende ha konteksto, an Manchuria in puydi magin rehiyon nga aada la ha sulod han Kanan Katawhan Republika han Tsina, o ha durudako nga rehiyon nga namumutnga ha Tsina ngan Rusya. An rehiyon nga aada ha sulod han moderno nga Tsina in gintatawag nga Norte Sinirangan Tsina (Dongbei) (yinano nga Tsino: 东北; Nahigaraan nga Tsino: 東北; pinyin: Dōngběi) ha Tsina, bisan an "Manchuria" an kasagaran nga tawag ha gawas han Tsina han pagtudlok hinin nga heyograpikal ngan makasaysayan nga rehiyon. Ini nga rehiyon amo an minat-an nga panimalay han mga Xianbei, Khitan, ngan Jurchen (ha uruurhi gintawag nga Manchu) nga katawhan, nga nagtindog hin pipira nga mga estado ha sulod hinin nga lugar ha kaagi (pero, waray gud ini nga termino an pulong nga "Manchuria" ha pinulongan Manchu, nga an orihinal nga pagtudlok han lugar tinatawag nga an "Tulo nga Sinirangan nga mga lalawigan").
Hinumdumay

Iton **memoryahay** o **hinumdumay** in usa nga paisan-isan kun diin it mga nabulig in nangingingkamot nga makahinumdom han pinakadamo nga impormasyon.

## Mga sumpay ha gawas
*Philippine Mind Sports Association - Philippine Memory Team official Facebook page
Anne Boleyn

Hi **Anne Boleyn** (c. 1501 - 19 Mayo 1536) anak reyna nga Inglaterra hadton 1533 ngan 1536 hin kasal nga Henry VIII han Inglaterra.
Billy the Kid

Hi **William H. Bonney** (1859-1881), mas kilala ha tawag nga **Billy the Kid** in usa nga Amerikano nga mamumusil nga binmulig ha Gyera han Condado han Lincoln.
Heyograpiya pantawo

Iton **heyograpiya pantawo** in uska sanga han syensya pankatiringban nga nag-aaram han kalibutan, iya katawhan, mga komunidad ngan mga kultura nga may pagduon ha relasyon han ngan han espasyo ngan lugar.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Pagtuno

Iton **erosyon**, **pagtuno** o **anas** in proseso kun diin it mga puwersa natural in nagbabalhin han mga bato ngan tuna.

## Padugang nga barasahon

* 
*
* Montgomery, David R. (2007) Soil erosion and agricultural sustainability  PNAS 104: 13268-13272.
* 
* 
* Mainguet M. & Dumay F., 2011. Fighting wind erosion. One aspect of the combat against desertification. Les dossiers thématiques du CSFD. N°3. May 2011. CSFD/Agropolis International, Montpellier, France. 44 pp. 

## Mga kasarigan
Inhenyeriya hin pan-aeroespasyo

An **Inhenyeriya hin pan-aeroespasyo** in panguna nga sanga hin inhenyeriya nga nanginginlabot hin pamiling kasayuran, pagdedesinyo, pagpapadukwag, pagtutukod, pagsasari, ngan syensya ngan teknolohiya hin mga sarakyan ha hangin ngan sarakyan ha kalarakan.

## Pinanbasaran
Pagdudumara hin negosyo

An **pagdudumara hin negosyo** in proseso hin pagdudumara hin uska negosyo o diri-pan-ganansya nga organisasyon para ini diri malugi ngan magpadayon pagtubo.
Mitolohiya Romano

An **mitolohiya romano** nga danay natudlok ha pag-aram han mga Hadton Roma ngan danay natudlok liwat ha kasaysayan han mga literatura.
West Bank

An **West Bank** (ha literal nga Winaray: **Katundan nga Pangpang**;  **';  **' o kundi man  **' literal: ''Judea ngan Samaria'') o kundi man **Cisjordania** (literal nga kahulogan: ''Dinhi-nga-dapit-han-Jordania'') o **Cisjordan*' (*Dinhi-nga-dapit-han-Jordan*) in usa nga waray dagat nga tuna harani ha baybayon han [[Dagat Mediteraneo]]  ha [[Katundan nga Asya]], ginsasapitan han [[Hordanya]] ha sidlangan ngan han [[Verde nga Linea (Israel)|Verde nga Linea]] nga nagbubulag hiní ngan han [[Israel]] ha salatan, katundan ngan amihan. Dida gihapon ha West Bank in dako nga bahin han katundan nga baybayon han [[Patay nga Dagat]]. An ngaran nga “West Bank” amo an ginhatag nga ngaran han teritoryo nga nakuha han [[Hordanya]] han katapos han [[1948 Arabo–Israeli nga Gera]], ngan [[Hordanyano nga pag-anexar han West Bank|gin-anexar]] han 1950 kutob han 1967 han  [[Israeli nga pag-okupar han West Bank|pag-okupar]] han Israel didâ han 1967 nga [[Unom-ka-Adlaw nga Gera]].

An [[Mga Kasabotan ha Oslo]], nga ginpirmahan han [[Palestine Liberation Organization]] ngan Israel, naghimo hin [[Mga West Bank Area han Oslo II Accord|mga administratibo nga mga distrito]] nga mayda dirudilain nga mga level hin Palestino nga autonomiya ha sakob han tagsa langyab. An [[Area C (West Bank)|Area C]], nga diin nagpapabilin ha Israel hin kumpleto nga pagkontrolar hin sibil ngan seguridad, naghihimo hin labaw 60% han teritoryo han West Bank.

==Etimolohiya==


===West Bank===


An ngaran nga *West Bank* paghubad han Inarabo nga pamulong *ad-Diffah I-Garbiyyah*, nga ginhatag han teritoryo ha katundan han [[Salog Jordan]] nga han 1948, nakuha, gin-okupar ngan gindumara han [[Hordanya]], nga ha sunod [[Hordanyano nga pag-anexar han West Bank|nag-anexar]] hiní han 1950. Iní ng pag-anexar ginkita nga diri-legal ngan ginkilala laà han Britanya, Iraq ngan Pakistan. Ginpili an pamulong basi maklaro an katundan nga pangpang han Salog Jordan tikang han "[[East Bank|sidlangan nga pangpang]]" han salog.

===Cisjordan===
An neo-[[Linatin]] nga ngaran *Cisjordan* o kundi man *Cis-Jordan* (ha literal "dinhi nga dapit han Salog Jordan") amo it nahig-araan nga ngaran han teritoryo ha mga [[Romanse nga mga pinulongan]] ngan [[:hu:Ciszjordánia|Hinungaryo]]. An ngaran nga *West Bank*, bisan pa, amo an nagin standard nga ginagamit hini nga [[geopolitical]] nga entidad ha Ininggles ngan hin pira nga iba nga mga Germanico nga mga pinulongan tikang han pagkahimo hini sunod han [[Hordanyano nga pag-anexar hane West Bank|pagsakop han Hordanyano nga army]].

Ha Ininggles, an ngaran nga *Cisjordan* agsob ginagamit pagtawag han bug-os nga rehiyon nga nahamutnga han [[Salog Jordan]] ngan han Mediteraneo, labi na han makasaysayan nga kontexto han Mandato Britaniko ngan han mga sarusayo nga mga panahon. An analogous nga *Transjordan'' (ha literal "ha tabok nga dapit han Salog Jordan") gingamit ha kasaysayan pagtawag han rehiyon nga yana kasagaran naghihimo han estado han Hordanya, nga nahamutang ha sidlangan han Salog Jordan.

## Mga pinambasaran
Ngula

An **pagkangula** in may kakulangan ha abilidad makayakan tungod han problema ha panyakan, pagkabungol o surheriya.
Mitolohiya Griniyego

.

An **mitolohiya [nga] Gri[ni]yego** o **Gri[ni]yego nga mitolohiya** amo an katitirok hin mga mito nga anay ginsumat han mga kahadto nga mga Griyego ngan genre hin  Kahadto nga Griyego nga susumaton. Ini nga mga susumaton nahanungod han pagtikáng ngan han kina-iya han kalibutan, an mga kinabuhi ngan buruhaton han diyos-diyos, mga bayani, ngan mga kamananapan ha mitolohiya, ngan han mga pagtikáng ngan han pagka-importante han mga buruhaton ha kulto ngan ritwal han mga kahadto nga mga Griyego. Gin-aaram han mga moderno nga mga iskolar an mga mito basi mahibaruan an mga institusyon nga kanan relihiyon ngan politika han kahadto nga Gresya ngan han sibilisasyon hiní, ngan pagkaada hin kinaadman han kina-iya han paghimo hin mito.

## Mga pinambasaran
Pagmangno hin panlawas

Iton **pagmangno hin panlawas** in pamimiling hin sakit, pagtambal ngan pagpugong hin mga sakit ha panlawas hit tawo.
Anemia

An **anemia** amo an usa ka sakit
ha huruhimangraw an pula hin selula nga dugo an pagyakan han hemoglobin amo in pag konsentrasyon hit oksiheno.
Pula hin selula nga dugo

An **pula hin selula nga dugo** amo an usa ka selula nga bertebrado hin panlawas obhetibo nga oksiheno ngan tisyu ha huruhimangraw an pagyakan an sistema sirkulatoryo amo in pag organismo hit dugo.
Anemia (pansayod)

An **Anemia** in puyde tinmudlok ha:

* Anemia - usa nga klase hin sakit tungod hin nagkukulang hin pula hin selula nga dugo ha dugo
* Anemia (tanaman) - usa nga genus hin tanaman
Panahon Edo

An **Panahon Edo** amo hadton nga kasaysayan han Hapon tubig nga 1603 han 1868 ngan gobyerno han shogun Tokugawa.
Condado han Guadalupe

Iton **Condado han Guadalupe** poyde tinmudlok ha:

*Condado han Guadalupe, New Mexico, uska condado ha estado han Estados Unidos nga New Mexico.
*Condado han Guadalupe, Texas, uska condado ha estado han Estados Unidos nga Texas.
Prunus dulcis

An **almond** in usa nga species hin tanaman nga tuminongnong ha Butnga Sinirangan ngan Salatan nga Asya.
Viola (pansayod)

An **[[Viola]]** in usa nga instrumento panmusika.

Iton Viola, puyde gihapon ini tumudlok ha:

## Lugar
### Italya
*Viola, Cuneo - usa nga commune ha Italya

## Organismo
*Viola (alibangbang) - usa nga genus hin alibangbang.
*Viola (tanaman) - usa nga genus hin namumukad nga tanaman.
Maqat

An **Maqat** in usa nga selo ngan sentro hin pagdudumara ha distrito han Maqat ha lalawigan han Atyrau ha katundan Kazakhstan.
Tselinograd Rayon

An **Tselinograd Rayon** amo an usa ka distrito ha nasod han Kazakhstan. An kapital hini amo an Tselinograd.
Normandya

An **Normandya** (Frinanses: *Normandie*; Norman: *Nourmaundie*) in uska makasaysayan hadton hin lalawigan nga rehiyon ha Fransya.
Moravia

An **Moravia** amo an usa ka rehiyon ngan butnga nga Europa hin makasaysayan ha nasod han Republika Czeka.
Silesia

An **Silesia** amo an usa ka rehiyon ngan butnga nga Europa hin pag-tugod hin Polonya han parte han Republika Czeka ngan Alemanya.
Panahon Heian

An **panahon Heian** (平安時代 *Heian jidai*) usa ka panahon nga kasaysayan nga Hapon ha hadton nga 794 ngan 1159. An ulohan nga Kyoto.
Imperyo

An **imperyo** (Linatin: *imperium*) amo an usa ka termino hin bungto ha estado han teritoryo nga panbungto etniko.
Plano (heyometriya)

In matematika an **plano** (Iningles:*Plane*) an heyometriya nga kahirayu ug kahirani hit butang hi uska punto nga rekta.
Kabugkiran Ural

An **Bukid Ural** (Rinuso: *Ура́льские го́ры*, Urál'skiye góry) amo an kabugkiran ngan gihahataasi nga bukid ha kalibutan. an Bukid Ural aada ha Europa nga Asya. Mayda ini 1,895 metros (6,217 feet) nga kahitaas. An iya tuktok aada ka butnga han katubtuban han Rusya ngan Kazakhstan.
Cono (heyometriya)

An **cono** amo an heyometrikal lawas nga may tulo ka iskina ngan trayanggulo nga lidong ka bagis ha ligid.

]
Bohemia

An **Bohemia** amo an nasod nga butnga nga Europa nga makasaysayan han Republika Czeka han kapital nga Prague hin syudad ha rehiyon nga Moravia ngan Silesia.
Sigourney Weaver

Hi **Sigourney Weaver** (natawo nga Susan Alexandra Weaver; Oktubre 8, 1949) in usa nga Amerikana nga aktris.
Louis IX han Fransya

**Louis IX** (Abril 25, 1214 - 25 Agosto, 1270) amo an usa ka nasodnon nga komo **San Luis** ngan rei han Fransya ngan santo hin tikang nga kamatayon.
Septimius Severus

An **Septimius Severus** (Linatin: *Lucius Septimius Severus Pius Pertinax Augustus*, Abril 11, 146 - Pebrero 4, 211) amo an usa emperador han Imperyo Romano tikang 193 ngan 211.
Cristiano Ronaldo

Hi **Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro** (natawo hadin 5 Pebrero 1985) in uska Pinortuges nga futbolista.
Pa-ulo

Iton **pa-ulo** in usa la it nadaog nga uyag nga ginmumulayan hin duha ka tawo, tagsa tawo in durungan nga naporma hin usa ha tulo nga porma hin kamot. Ini nga mga porma in "bato" (uska yano nga kumo), "papel" (uska nakabuklad nga kamot), ngan "gunting" (uska kamot kun diin iton tudlokan ngan butnga nga tudlo in durungan nga naporma hin V). Ini nga mulay in may-ada la tulo nga kinagagawsan labot la hin uska patas: an usa nga magmurulay nga naghimo hin bato in nakakapirdi ha usa nga magmurulay nga nagpili hin gunting ("bato" nakakaruba hin gunting) pero ini liwat in mapipirdi ha usa nga nagmulay hin papel ("papel nakakaputos hin bato"); an pagmulay hin papel in mapipirdi ha nagmulay hin gunting ("gunting nakaka-utod hin papel). Kun duha nga magmurulay in naghatag hin pareho nga porma, an mulay in patas, agsob dayon nga mumulayon utro para masaliwanan an patas.
Katy Perry

**Katheryn Elizabeth "Katy" Hudson** (alyas **Katy Perry**; natawo Oktubre 25, 1984 ha Santa Barbara, California, Estados Unidos) usa nga Amerikano kantaan, kompositor hin sista na babai.
Holen

Iton **holen** in usa ka gutiay nga lidong nga mulayan nga agsob hinimo tikang ha saramin, puthaw, plastic.
Avril Lavigne

hi **Avril Ramona Lavigne** (Septyembre 27, 1984) (ha Napanee, Ontario) Canada usa nga kantaan na babai nga aktor.
Trujillo

Iton **Trujillo** poyde tinmudlok ha:
*Trujillo, Cáceres, usa ka bungto ha Provincia de Cáceres, Extremadura, Espanya.
*Trujillo, Valle del Cauca, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Valle del Cauca ha nasod han Colombia.
*Trujillo, La Libertad, an kapital ha rehiyon han La Libertad ha nasod han Peru.
*Trujillo (estado), an usa ka estado han nasod han Venezuela. An kapital hini amo an Trujillo.
*Trujillo, Colón, an ulohan ha departamento han Colón ha nasod han Honduras.
*Trujillo (syudad ha Venezuela), an kapital nga syudad han Estado han Trujillo.
*Trujillo (lalawigan), an usa ka probinsya ha nasod han Peru.
University of Baltimore

An **Unibersidad Baltimore** in gidadaani nga insituto hin hiruhitaas nga pag-aram ha Estados Unidos.  Ini in nahimumutang ha Baltimore, Maryland, Estados Unidos.
Bjørnstjerne Bjørnson

Hi **Bjørnstjerne Bjørnson** (Disyembre 8, 1832 – Abril 26, 1910) amo an usa ka manunurat Noruwego ngan pahidungog Nobel nga taga-Noruega han 1903. 

 
 
 
zh-min-nan:比约恩斯彻纳·比昂松
Olof Palme

**Sven Olof Joachim Palme** (30 January 1927 – 28 February 1986), usa nga politiko, *statesman* ngan prime minister ha Sweden.
## Pinagbasaran
María, iroy ni Jesús

Hi **Maria** amo hiya an komo Birhen Maria nga iroy nga Jesus nga nagdaog han Nazaret nga Galilea tubig ika-1 nga gatostuig UC iya ika-1 nga gatostuig.
Francis Willughby

**Francis Willughby** (makadanay Willoughby) (22 Nobyembre 1635 – 3 Hulyo 1672), Usa siya na Englis na *[[ornithology|ornithologist]]* ngan *[[ichthyology|ichthyologist]]*. Usa siya nga studyante, sangkay ngan kaupod san naturalista na si John Ray sa *Cambridge University*, ngan magkaupod sira sa pipira nira na expedition ngan pareho sira mga interes. Si Ray an nanginano san kan Willughby *Ornithologia libri tres* sa pagpapaimprenta tungod san tigda na pagkamatay ni Willughby.

## Pinanbasaran
Arkanghel Michael

An **arkanghel Michael** o **arkanghel Miguel** usa ka hepe nga ehersito han Diyos nga relihiyon nga Hudeyo, Islamiko ngan Kristohanon, hi Michael an arkhanghel ngada ha tawo han simbahan.
Acre (syudad)

An **Acre** (Hinebreyo:עַכּוֹ, ʻAkko, Inarabo:عكّا‎, ʻAkkā nga Griniyego: *Akre*, Ἄκρη) in usa syudad nga amihan hin Israel nga babayon hin Dagat Mediterraneo.


Akko-44-Saeulenkarawanserei-2010-gje.jpg
Akko-48-Saeulenkarawanserei-2010-gje.jpg
Akko-Al-Jazar-Moschee-06-2010-gje.jpg
Akko-Al-Jazar-Moschee-04-Minarett-2010-gje.jpg
Akko-Al-Jazar-Moschee-22-innen-2010-gje.jpg
Akko-26-Suesswarenhaendler-2010-gje.jpg
Akko-24-Suessigkeiten-2010-gje.jpg
Akko-40-Hafen-2010-gje.jpg
Los Altos, California

An **Los Altos** in uska syudad nga condado han Santa Clara ni estado han Estados Unidos nga California.
Al-Qaeda

An **Al-Qaeda** (Inarabo:القاعدة *al-Qāidah*) usa nga organisasyon han terorista nga banay han islamika ngan pundador han lider mga Osama bin Laden nagtukod-mangulo han katig-uban.
Dukalwung

Iton **dukalwung** in uska ginkakaptan nga may-ada nga masurunog ha usa nga kataposan, kun diin ini in ginsisindihan ngan gingagamit komo uska ginkukuhaan hin kapawa.
Suzanne Pleshette

Hi **Suzanne Pleshette** (Enero 31, 1937 – Enero 19, 2008) amo an usa ka Amerikana nga aktres.

## Mga sumpay ha gawas
*
*BroadwayWorld Article: Suzanne Pleshette Dies at 70
*Audio of Hollywood Walk of Fame star dedication for Suzanne Pleshette
El Bosque

Iton **El Bosque** poyde tinmudlok ha:
*El Bosque, Cádiz, an usa ka bungto ha Provincia de Cádiz, Andalucía, Espanya.
*El Bosque, Chile, an usa ka syudad ha nasod han Chile.
Pearl Harbor

An **Pearl Harbor** in uska darangpan kun puro it Oahu, Hawaii han katundan mga Honolulu it atake ni Pearl Harbor nga magsirong ha parte hin Imperyo nga Hapon, in disyembre 7, 1941 hiposon para ha Estados Unidos han pansunod nga ikaduha nga Gera han Kalibotan.
Pirineos

An **Pirineos** amo an mga kabukiran ha Europa. An mga Pirineos nakaunat tikang ha Fransya, Andorra ngan Espanya ha sidlangan, naagi amihan ha rawis han Iberya ngadto kontinente han Europa ha 491km (305mi) tikang Golfo han Vizcaya ngan Dagat Mediterraneo.
Christopher Reeve

Hi **Christopher D'Olier Reeve** (Septyembre 25, 1952 – Oktubre 10, 2004) amo an usa ka Amerikano aktor nga direktor ni sinema.
Cornwall

An **Cornwall** amo an condado seremonyal nga autoridad unitarya han Inglaterra nga Reino Unido. Cornwall ha rawis ni amihan nga katundan han Dagat Celtic. Salatan ha Canal La Mancha han sinirangan nga condado han Devon. Cornwall an populasyon han 536,000 nga kahaluag han 3,562 km2.


Cornwall-02-Tamar-River-2004-gje.jpg
Cornwall-04-Baum-Dreirad-2004-gje.jpg
Cornwall-08-Landschaft-2004-gje.jpg
Cornwall-12-Briefkasten-2004-gje.jpg
Gunnislake-02-Cornish Inn-Dreirad-2004-gje.jpg
Cotehele House-02-2004-gje.jpg
Cotehele House-14-Garten-2004-gje.jpg
Cotehele House-18-Bruecke-2004-gje.jpg
Gustav Ludwig Hertz

Hi **Gustav Ludwig Hertz** (Hulyo 22, 1887 - Oktubre 30, 1975) amo an uska Aleman pisikal nga pahidungog Nobel ni Pisika han 1925.
Max von Laue

Hi **Max von Laue** (Oktubre 9, 1874 - Abril 24, 1960) amo an uska Aleman pisikal nga pahidungog Nobel han 1914.
Michael Caine

Hi **Michael Caine** (natawo **Maurice Joseph Micklewhite**: Marso 14, 1933) amo an uska Iningles aktor nga awtor.
James Franck

Hi **James Franck** (Agosto 26, 1882 - Mayo 21, 1964) amo an uska Aleman pisikal nga pahidungog Nobel han 1925.
Kalibotanon Adlaw han Kalibongan

An **Kalibotanon Adlaw han Kalibongan** in ginsasaurog kada Hunyo 5 nga may panuyuan mag-aghat ha kalibutan hin mga positibo nga pag-gios para maprotektahan an libong ngan an planeta nga Kalibotan.
Liu Gang

Hi **Liu Gang** (natawo 30 Enero 1961) amo hya an Intsek ka pisiko, matematiko ngan politika.

## Mga kasarigan
Pieter Zeeman

Hi **Pieter Zeeman** (Zonnemaire, 25 Mayo 1865 – Amsterdam, 9 Oktubre 1943) in usa nga Inolandes pisisista nga pahidungog Nobel ngan 1902.
Web browser

An **paklit ha web** in magkasurumpay nga software mga akseso ha Internet nga nagsusulod hin impormasyon nga dokumento han teksto nga sitio ha web.
Pedro I han Brasil

Si **Pedro I ng Brasil** ay ang kauna-unahang emperador ng Brasil.Hi **Pedro I han Brasil** (12 Oktubre 1798 - 24 Septyembre 1834) amo an syahan nga Emperador han Brasil.
Felipe VI han Espanya

Hi **Felipe VI** (; nga an bug-os nga ngaran **Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y de Grecia**; natawo 30 Enero 1968) amo it Hadì han Espanya. Sinmaka hiyá han trono didâ han 19 Hunyo 2014 sunod han pag-abdikar han iya amay nga hi Hadi Juan Carlos I. Hiyá an amo là nga anak nga lalaki ni Juan Carlos ngan han iya asawa nga hi Sofía han Gresya ngan Dinamarka. Han kapilì ni Juan Carlos nga masunod kan Francisco Franco didâ han 1969, nagin ikaduhá ha linya ngadto han Espanyol nga trono hi Felipe. 

Han 2004, nag-asawa hi Felipe kan Letizia Ortiz usa nga peryodista ha TV nga diin hira mayda duhá nga anak nga babayi. Hi Leonor, an suhag, amo an iya *[[heir presumptive]]*. Ha pagsunod han Espanyol nga Konstitusyon, komo monarka, hiyá an mangulo hin estado ngan komandante-en-hefe han Puwersa Armada nga Espanyol, ngan nagdadara gihapon hin papel ha pagpalakat hin buhat hin mga relasyon han Hispanico nga Amerika ngan an kasanhi nga Sinirangan nga mga Indya nga Espanyol, nga tinatawag hin katitirok nga  "mga nasod han komunidad ha kaagi hiní".

## Mga tigaman

## Mga kasarigan
Juscelino Kubitschek

Hi **Juscelino Kubitschek** (Septyembre 12, 1902 – Agosto 22, 1976) in usa mediko nga politiko ngan mangulo han Brasil tubig 1956 nga 1961.
Hank Azaria

Hi **Henry Albert Azaria** (Abril 25, 1964) in usa ka aktor ni sine nga telebisyon hin direktor ni komedyante nga Amerikano.
Rehiyon han Isla Negros

An **Rehiyon han Isla Negros**, gintatawag gihapon nga Rehiyon XVIII, in usa nga rehiyon ha isla han Negros nga ginlalakip han mga lalawigan han Negros Occidental ngan Negros Oriental ngan upod liwat an urbanizado hin duro nga syudad han Bacolod ha Pilipinas.

## Mga pagbahinbahin politikal

An Negros Occidental in ginbahin pa ngadto ha 13 ka mga syudad ngan 19 ka mga bungto, nga ginbahin liwat ngadto ha 601 ka mga baranggay.

An Negros Oriental in ginbahin pa ha unom ka mga syudad ngan 19 ka mga bungto, nga may-ada 557 ka mga baranggay.

### Mga sakop nga syudad
;Negros Occidental
*Bago
*Cadiz
*Escalante
*Himamaylan
*Kabankalan
*La Carlota
*Sagay
*San Carlos
*Silay
*Sipalay
*Talisay
*Victorias
;Negros Oriental
*Bais
*Bayawan
*Canlaon
*Dumaguete
*Guihulngan
*Tanjay

## Pinanbasaran
Kapuropod-an Channel

An **Kapuropod-an Channel** (Iningles: Channel Islands; Norman: Îles d'la Manche Frinanses: Îles de la Manche) usa nga kapuropod-an agianan nga nagbubulag han Kanal La Mancha ngan ha amihan Fransiya, ngan nabunyog ha Jersey pakadto ha Guernsey.
Mycenae, Gresya

**Mycenae**, in uska arkeyolohiko ha kadaan nga Gresya ha katundanan ni Atenas han amihanan nga Peloponeso, in kilala nga nagin sityo han kasaysayan han Gresya ha klasikal nga panahon.
Lesbos

An **Lesbos** (Griyego: Λέσβος *Lesvos*) amo an puro ha Mytilene nga ulohan han Amihanan nga Aegeo ha nasod han Gresya.
Bonaire

An **Bonaire** usa han mga puro nga naghihimo ni Antilles han Dagat Caribe hin ginhadian han Nederlandes. An nasod hini amo Aruba an Curaçao.
Bioko

An **Bioko** (amo an komo **Fernando Poo**) in puro han baybayon han Aprika nga aada ha Golpo han Guinea ni katundan han Guinea Ecuatorial.
Kapuropod-an Mariana

An **Kapuropod-an Mariana** amo an kapuropod-an ha salatan-katundan ha kalawdan Pacifico ha salatan-sinirangan nga Dagat Pilipinas; an Amihanan Kapuropod-an Mariana, lakip an teritoryo ni Guam.
Mont Blanc

An **Mont Blanc** amo an bukid ha Alpes ni gihahatasi nga Europa amo an opisyal ni altura han 4,808 m, ha may Fransya-Italya nga katubtuban.
Shetland

An **Shetland** amo un kapuropod-an han Escocia nga amihanan-sinirangan ni puro han Gran Britanya ha parte ngan Reyno Unido.
Humphrey B. Bear

An **Humphrey B. Bear** in uska Australiano nga television series nga panbata ngan an himohimo nga karakter han kapareho nga ngaran ngan uska icon han kanan Australiano panbata nga telebisyon.

## Pinanbasaran
Pagtunga hin uma

An pagtungga han uma

(Bug-os 1 (ihap)) amo in  (2 (ihap) ka tigkapatan)

(Tungga 1/2 (ihap) amo in ([1 (ihap) ka [tigkapatan)

(Tungga han tungga) amo in (1/2 (ihap) Kahati)

(Tungga han tungga han tunga) amo in ([1/4 (ihap) sika[upat)

(Tungga han tungga han tungga han tungga amo in ([1/8 (Ihap) sika[walu)

An paghimu hit Sukul

Kun yaun ka tona yaun ka pirmi takin, kun usa an imu takin ngan karuyag niyu mag-sukul san iyu tona, gamita an iyu mga palad an dangaw, dugtunga an iyu tagsa nga dangaw, ma-himu nga dangaw mu dugngan iya dangaw, sunud tunga-a ha duha kay duha man la kam, ansya an iyu pag-titikangan pag sukul-sukul.

Kun duha an imu takin, dugtung-dugtunga an iyu tulu nga dangawan, usa la nga kamut, usa nga dangaw han kada tagsa, mahi-himu niyu nga tulu ka dangaw, tunga-tunga ha tulu an iyu nahimu nga dangaw nga gin-durudugtung. Ibutang ha tona an iyu mga kamut dugtung-dugtunga an dangaw ngan butangi marka, itun nga marka ha tinikangan mawala u matuu ngan matuu man u mawala, ma-isti man u ma-wisti, ma-nurti man u ma-sur, pirmi may tubtuban, tikang ha tinikangan ngadtu han tubtuban      tunga-a hin tulu ka iksaktu nga sukul, diri niyu ini mahihimu hin dali-dali la kinahangalan utruhun niyu kanan napulu ka utru ngadtu kamu maging siguradu na.

Kun tulu an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga upat an iyu mga dangaw ngan tunga-a ha upat nga iksaktu nga sukul, ini an iyu taramdan pag sukul.

Kun upat an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga lima an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin lima nga iksaktu nga sukul.

Kun lima an imu takin, dugtung-dugtunga niyu nga unum an iyu tagsa-tagsa nga dangaw ha usa nga kamut ngan tunga-tunga-a hin unum nga iksaktu nga sukul.

Kun unum, durugtunga an dangaw han tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-a iksaktu hin pitu ka sukul.

Kun pitu, durugtunga ngan tunga-tunga-un hin walu nga iksaktu nga sukul. Ini nga sukul nga nakuha niyu han pagtunga-tunga ansya in iyu taramdan nga walu.

Kun an imu takin yaun liwat takin nga diri mu takin, hira nga duha an magdudugtung dugtung an dangaw han ira kada tagsa nga usa nga kamut ngan tunga-tunga-un nira hin duha, diri ka api hira la kay adtu nga takin han takin mu diri mu naman takin.

Kun an takin mu may takin ngan an takin han takin mu may takin, an ikatulu ngan ika-upat nga katunga-an an mag-susukulay, diri na kam api nga magtakin.

An TUBU

Guin uutud an punu/tanum nga tubu diri dara an iya ugat para pagkusug han túbu nala han tanum, ha dapit ha igbaw han tubu ngaran durhu/patdan ansya an gin-uutud dara an dahon, kinahanglan yaun dahon para ma-itanum utru.
Hot dog

Iton **hot dog** in uska pagkaon nga may linuto nga giniling nga sausage ha mustard, kétchup, mayonnaise, sibuyas, tsili han tinapay.
Muammar al-Gaddafi

Hi **Muammar al-Gaddafi** (Inarabo:مُعَمَّر القَذَّافِي) (Hunyo 7, 1942 - Oktubre 20, 2011) amo an uska kasundalohan, politiko nga diktador hin gobyerno han Libya hadton 1969 nga 2011.
Kaluknayan

*Kaluknayan* (Iningles:Space) (Pambansa:Kalawakan) Adtu ha igbaw han tigbawun, wara ayri, ada an bulan ngan an adlaw, langit.
Gamut

**Gamut** (Iningles:Plant or Tree Root) (Pambansa:Ugat) An bagá han mga higut nga guti ug man daku sugad san gaway nga ugbus han mga puno u tanum, ini in agsub mahikita-an ha ilarum han tuna
Panahun

*Panahun* u *Takna* (Iningles:Moment in Time) (Pambansa:Panahon) yana ; buwas ; kakulup ; hadtu ; ti-arabut nga adlaw ; an kadáan ; an lumipas
Tāwu

*Tawu* (Iniŋgles:Becoming) (Pambansa:Tanda) pagka-marig-un, damu nga klase, barang-ka-ay, pagka-kalibutan, surugu-un pareho
Luri

*Luri* (Iningles:Fragile / Vulnerable) (Pambansa:Mahina) Ma-luya ; diri marig-un ; matalinga ha hurub-hurub
Duhul

*Duhul* (Iningles:Extend) (Pambansa:Pag-abut) tikang ha imu ngadtu ha iya ; tikang ha iya ngada ha imu

*Dúhul* (Iningles:Send)     (Pambansa:Hatid) pag-pauli ; pagpa-kadtu