Leon Maria Guerrero

**Personal nga Kinabuhi**

Hi Leon Maria Guerrero y Leogardo kay usa ha mga pinaka-kilalado nga nag-aram han mga iba-iba nga mga tanom ha Pilipinas. Gin-anak hiya han Enero 21, 1853 ha Ermita, Manila kan Leon Jorge Guerrero ngan Clara Leogardo. Kahuman han iya pag-eskwela han habubo ngan hataas na mga kurso, nag-pa-enroll hiya ha Unibersidad han Santo Tomas. Ngadto hiya nag-tapos hin Bachelor’s Degree of Science ha Parmasya, nga iya gin-specialize an Botany ngan Zoology. Nag-trabaho hiya nga mayor ha usa ka militar nga botanika ha siyudad han Zamboanga ha Zamboanga del Sur. Nagin mayor gihap hiya ha usa nga pandagat nga ospital ha Kawit, Cavite.

**Pagbalik ha Manila**

Pagbalik ni Guerrero ha Manila tikang ha pag-trabaho ha mga probinsya, napili hiya nga magin “manager” ha usa ka botanika ha Binondo, ngaran Binondo Pharmacy, nga hadto kay pinakakilalado nga botanika ha Pilipinas. Dara han iya pag-kahuna-huna, gin-adman niya an mga iba-iba na mga tanom nga posible nga makapaupay hin mga maysakit. Ginhimo hiya nga miyembro han health council han siyudad han Manila dara han iya pagkamakarit ha mga tambal nga tanom. Nagin miyembro gihap hiya han Sociedad Espanola de Historia Natural. Dara han iya kabaltok, naimbita gihap hiya na magin parag-audit ha La Revista Internacional de Farmacografia.

Ini nga mga  nahimo ngan na-achieve ni Guerrero, kay naghimo hin dalan para makapag-serbisyo utro an mga Pilipino ha gobyerno han Espanya. Napili hiya nga magin inhinyero hin mga kemikal han Real Audiencia, an Supreme Court han Espanya hadto nga mga panahon han mga peninsulares ngan insulares. Para mas mapaupay pa an iya kaadman, gin-istudyohan niya an iba na mga espesyal na kurso sugad hin ornithology ngan lepidopterology. An mga naadman ni Guerrero kay nakabulig nga mapili hiya nga magin pinaka-makarit nga zoologist ha Bureau of Forestry hadto nga mga panahon nga sakop pa an Pilipinas han Espanya.

**Rebolusyon kontra Espanya**

Umapi hi Guerrero han mga ulo han rebolusyon biskan nga hadto na mga panahon, nagtratrabaho hiya para han gobyerno han Espanya. Hadto nga mga panahon hin pakikipaglaban kontra ha mga Kastila, nagin propesor ha Parmasiya hiya ha Universidad Literaria de Filipinas, nga ginhimo han rebolusyunaryo nga gobyerno han mga Pilipino han Oktubre 19, 1898.

Nagin miyembro hi Guerrero han Malolos Congress ngan Malolos Constitution, nga nagpahigayon han pagtindog han una nga Republika han Pilipinas. Mas lumamrag pa an iya kakarit ha pagsurat tungod han iya pagka-talaga nga parag-surat ha La Independencia, an opisyal nga organ han rebolusyon. Waray kalimti ni Guerrero an tunay nga serbisyo ha publiko biskan han paglabay han mga tuig, nga nahaapi hiya nga sekretarya han agrikultura, "commerce", ngan industriya na mga "bureau" han administrasyon ni Presidente Emilio Aguinaldo. Paglabay han una nga Republika han Pilipinas, naapi hi Guerrero ha alyansya han Assosacion de Paz, na naghangad hin independensya tikang ha Estados Unidos.

**Pagkatapos han Rebolusyon**

Nagin paragtutdo utro hi Guerrero pagkatapos han iya politikal na kinabuhi. Nagin mayor hiya han College of Pharmacy ha University of Santo Tomas. An iba ha iya mga nahimo kay an mga libro nga Notas Preliminares Sobre Las Materiales Colorantes Vegetales de Filipinas, Droga Vegetales de Filipinas, Medicinal Plants of the Philippine Islands, pati an The Medicinal Uses of Plants. An iba ha mga tanom kay gin-ngaranan para igdayaw an mga nahimo ni Guerrero ha larangan hin botanika. An iba hini na mga tanom kay an *Guerreroia monocephala* pati an orkidyas nga *Dendrobium Guerreroia.*