open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serbyo

An **Serbyo** (lumad o tuminongnong nga ngaran: *српски / srpski*) amo an usa ka populasyon nga yinaknan, nga gintikangan paggamit ha Serbya, Montenegro, Bosnya ngan Hersegovina, Kroasya, ngan Kosovo. Mayda 8 milyones ka tawo it nakakayakan hin Serbya.
Bulgaro

An **Bulgaro** (lumad o tuminongnong nga ngaran: български *bălgarski*) amo an usa ka eslaviko nga yinaknan, nga gintikangan paggamit ha Bulgaria. Mayda 11 milyones ka tawo it nakakayakan hin Bulgaria.
Inalbanes

An **Inalbanes** o kundi man **Albanes nga pinulungan/yinaknan** (lumad o tuminongnong nga ngaran: *Shqip*) amo an usa ka Indo-europeo nga yinaknan, nga gintikangan paggamit ha Albanya. Mayda 5.4 milyones ka tawo it nakakayakan hin Albanya.
Tseko

An **Tseko** o kundi man **Czeko** o **Cheko** (lumad o tuminongnong nga ngaran: *čeština*) amo an usa ka Indo-europeo nga yinaknan, nga gintikangan paggamit ha Tsekya. Mayda 10 milyones ka tawo it nakakayakan hin Tsekya.
Danes

An **Danes** (lumad o tuminongnong nga ngaran: *dansk*) amo an usa ka Germaniko nga yinaknan, nga gintikangan paggamit ha Dinamarka. Mayda 5.5 milyones ka tawo it nakakayakan hin Dinamarka.
Estonyo

An **Estonyo** (lumad ngan tuminongnong nga ngaran *eesti keel*) usa nga opisyal nga yinaknan ha nasod han Estonya.
Biyeloruso

An **Biyeloruso** (lumad ngan tuminongnong nga ngaran беларуская мова / *biełaruskaja mova*) usa nga opisyal nga yinaknan ha nasod han Belarus.
Armenyo nga pinulongan

An **Armenyo** o kundi man **Inarmenyo** o **Inarmenya** (lumad ngan tuminongnong nga ngaran Հայերեն / *Hayeren*) usa nga opisyal nga yinaknan o pinulongan ha nasod han Armenya.
Mdina

An **Mdina** usa nga fortificado nga syudad ha Norte nga Rehiyon han Malta, nga nagserbe han kanan isla ulohan tikang ha antiquidad tubtob han panahon medieval. An syudad aada la gihapon ha sakob han iya mga bungbong ngan mayda la ini populasyon nga ubos-ubos la hit 300, pero ini gindudugtungan han bungto han Rabat, nga kinuha an ngaran tikang ha yinaknan Arabica para han suburb, nga mayda populasyon hin lapos-lapos hin 11,000 (takna han Marso 2014).
Geodia anceps

An ***Geodia anceps*** in uska species han Porifera nga syahan ginhulagway ni Vosmaer hadton 1894. An *Geodia anceps* in nahilalakip ha genus nga *[[Geodia]]*, ngan familia nga Geodiidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

## Mga kasarigan
Cervus canadensis

An ***Cervus canadensis*** (Ininglis: *elk*) in uska species han bugsok, usa ini san pinakadako na membro san pamilya Cervidae. An terrestre hi mamalya ha Amihanan nga Amerika in nahilalakip ha familia nga Cervidae.
Diwali

An **Diwali** an kanan Hindu pista hin mga suga o kalamragan, usa nga pansalin-urog kada kat-laya ha norte nga hemisfero. Usa ha gibantogi nga pista han Hinduismo, an Diwali nagsisimbolo han ispirituwal nga pagdaog han kalamragan ngadto ha kasisidman ngan hibaro ngadto ha waray aram.

Umabut ini dinhi ha Sulu an kabalyu asya an lubi, an bagul han lubi.
Baragsikol

An **Barilis**, **Pak-an** o **Baragsikol** (*Thunnus alabacares*) in uska species han isda nga syahan ginhulagway ni Bonnaterre hadton 1788. An *Thunnus albacares* in nahilalakip ha genus nga Thunnus, ngan familia nga Scombridae.
Tsar

Iton **tsar** in usa ka titulo nga monarko nga mabibilngan ha makasaysayan nga Imperyo Rinuso hadton 1547 ngan 1917.
Republika Romano

An **Republika Romano** amo an panahon pagkatapos han kasaysayan nga Roma han daan nga sibilisasyon Romano, nga may estado nga kagamhan, ngan haluag nga Monarkiya Romano ngan hadton 509 UC tubob 27 UC.
Monarkya Romano

An **Monarkya Romano** amo an panahon pagkatapos han paging syudad-estado ha Hadton Roma daan nga fundasyon hadton 753 UC nga kagamhan ngan haluag nga monarkya tubob 509 UC.
Mahayana

An **Mahayana** usa nga sangay hin mga pagtoo ngan paggios, nga ginkikilala han kadam-an nga usa ka filosofiya budista.
Deismo

Iton **Deismo** in pilosopikal nga pagkita nga diri mga diyos masasabtan kun may-ada ba kreasyon nga uniberso.
The Walt Disney Company

An **Walt Disney Company** (ginkhimo komo **Disney**) amo an Amerikano nagtukod nga kompanya an karingawan tikang 1923.
Banyo

An **Banyo** (Iningles: *Toilet*) amo an tawag ha durudilain nga koleksyon nga tawo organiko urina nga hugaw nga angay himoon nga sanitasyon.
Afula

An **Afula**  (Inebreo: עֲפוּלָה‬, Inarabo: العفولة‎) amo an usa ka syudad ha nasod han Israel.
Sheikh Zayed Mosque

An **Sheikh Zayed Mosque** nakabutang ha Abu Dhabi, an ulohan han United Arab Emirates. Ini an gidadakoi nga moske han nasod, usa ha panguna nga lugar hin pag-ampo, pagkatitirok kada Biyernes ngan mga pangadi Eid.
Bretzwil

An **Bretzwil** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Waldenburg han canton han Basel-Landschaft ha nasod han Swiza.
Fe del Mundo

Hi **Fe Villanueva del Mundo** (Nobyembre 27, 1911 – Agosto 6, 2011) usa nga Pilipino nga doktor hin bata. Hiya an syahan nga babayi nga nakasulod pagka-estudyante ha Harvard Medical School. Hiya an nagtukod an gisyasyahani nga hospital panbata ha Pilipinas. An iya pinatikang nga buhat ha pediatria ha Pilipinas ha aktibo nga pagbuhat medikal nga inmabot hin 8 ka dekada, an naghatag ha iya hin internasyunal nga pagkilala, lakip an Pahidungog Ramon Magsaysay para han Serbisyo Publiko han tuig 1977. Han tuig 1980, ginhatag ha iya an ranggo ngan titulo han Nasodnon nga Sayantista han Pilipinas, ngan han tuig 2010 liwat, ginpasidunggan hiya hin Orden han Lakandula.
Annobón (probinsya)

An **Annobón** an usa ka probinsya ngan puro han Annobón ha nasod han Guinea Ecuatorial. Amo an kapital nga San Antonio de Palé.
San Antonio de Palé

An **San Antonio de Palé** amo an usa ka syudad ha probinsya han Annobón ha nasod han Guinea Ecuatorial.
Tiktaalik

An ***Tiktaalik*** in uska genus ha pagkamatay han Sarcopterygii. An isda in nahilalakip ha Devonian panahon kinabuhi 375 milyon tuig.
Australopithecus africanus

***Australopithecus africanus*** in uska species na pagkamatay han Hominidae nga ginhulagway ni Dart hadton 1925. In nahilalakip ha kinabuhi Pliocene ngan Pleistocene panahon ngan 3.3 han 2.1 milyon tuig.
Australopithecus afarensis

***Australopithecus afarensis*** in uska species na pagkamatay han Hominidae nga ginhulagway ni Johanson ngan White hadton 1978. In nahilalakip ha kinabuhi Pliocene panahon ngan 3.9 han 2.9 milyon tuig ha Aprika.
Haplorhini

An **Haplorhini** amo usa ka ubos-orden nga primate han species nga ini liwat amo an nag-uusa nga ada nga banay ha sakob han tarsier nga simians.
Benazir Bhutto

Hi **Benazir Bhutto** (Hunyo 21, 1953 - Disyembre 27, 2007) in usa nga Pakistani nga politiko ngan Primero Ministro han Pakistan tikang 1988 ngan 1990 ha tikang 1993 ngan 1996.
Plesiadapiformes

An **Plesiadapiformes** in uska nawara-na nga orden han Mammalia. Ini nga grupo hin hayop harani nga kauropod han mga primata.
Nahinabo ha Balangiga

An **Nahinabo ha Balangiga** o **Pag-awayan ha Balangiga** (ha Iningles: *Balangiga Conflict*) o **Enkwentro ha Balangiga** (ha Iningles: *Balangiga Encounter*) usa nga panhitabo han tuig 1901 ha bungto han kapareho nga ngaran ha panahon han Gera han Pilipino-Amerikano. An syahan, ini nagtutudlo ha pagpatay han 48 nga kaapi han US 9th Infantry han mga bungtohanon ngan gintatahapan nga may bulig tikang ha mga guerilla ha bungto han Balangiga ha Isla han Samar ha durante han pag-atake han adlaw han Septyembre 28 hiton nga tuig. Ini nga insidente ginsesering nga an malain nga kaperdihan han United States Army tikang pa han Battle of the Little Bighorn han tuig 1876. Gintawag anay ini han una nga **Pamatay ha Balangiga** (ha Iningles: *Balangiga massacre*) pero ha yana tinatawag na ini nga *Enkwentro ha Balangiga* o kundi man *Pag-awayan ha Balangiga*.

An pag-atake ngan an kasunod nga pagbulos nagpapabilin ngahaw nga usa ha giiihai ngan kontrobersyal nga mga isyu ha butnga han Pilipinas ngan Estados Unidos. An diri pagtatapo han mga nahipatik tikang ha Amerikano ngan Pilpino nga mga historyano an nagdugang han pagpalipat han isyu. Sumala han pipira nga Pilipino nga historyano sugad kan Teodoro Agoncillo, an tinuod nga "Balangiga massacre" an sinmunod nga pagbulos ngada ha katawhan han Samar ngan mga guerilla ha takna nga an mga Amerikano nga kasundalohan nagin manununog nga ginsunod an bug-os nga mga bungto hadin Ginmartsa an Samar.

Katima han panmatay, ginkuha han United States Army an tulo nga lingganay han singbahan komo tropiyo han gera. An usa nga lingganay han singbahan nagpapabilin ha panag-iyahan han 9th Infantry Regiment ha ira campo ha Camp Red Cloud, South Korea, samtang an nabibilin nga duha aadto ha anay kampo han 11th Infantry Regiment ha F.E. Warren Air Force Base ha Cheyenne, Wyoming. An mga demanda para han pag-uli han mga lingganay han singbahan ha Balangiga nagpapabilin nga buhi nga isyu han duha ka nasod. Han Agosto 11, 2018, an embahada han Estados Unidos ha Manila, nagsering nga an mga lingganay igbabalik na ngadto ha Balangiga.

## Mga kasarigan
Lingganay han Balangiga

An mga **Lingganay han Balangiga** an tulo nga kanan singbahan lingganay nga kinuha han United States Army tikang ha Singbahan ni San Lorenzo nga Martir ha Balangiga, Eastern Samar, Pilipinas, kon baga mga tropiyo han gera katima la han pagbulos nga sinmunod han nahinabo ha Balangiga han tuig 1901 ha takna han Gera han Pilipino-Amerikano. An usa nga lingganay han singbahan ginkaptan anay han 9th Infantry Regiment ha Camp Red Cloud, kun diin an ira campo aada ha South Korea, samtang an duha liwat iginbutang anay ha daan nga kampo han 11th Infantry Regiment ha Francis E. Warren Air Force Base in Cheyenne, Wyoming.

Gin-uli ha Balangiga an mga lingganay han Disyembre 2018.
Sulang (pansayod)

Iton **[[suláng]]** bahin han lawas ha giuubosi han nawong. Puydi liwat ini tinmudlo ha:

*Suláng (katubigan) o kundi man sulangan - usá nga halig-ot nga agianan hin tubig nga nadugtong hin duhá nga dagko nga mga katubigan. Tinatawag gihapon han Kinatsila nga pulong nga *estrecho*.
*Sulang - panggawi nga nanganahulogan, pag-agi ha sulangan.
Ammonoidea

An **Ammonoidea** in uska pagkamatay grupo ubosklase han hayop in nahilalakip ha clase han Cephalopoda ha phylum nga Mollusca kinabuhi ha Devonian ngan Cretaceous panahon.
Jane Seymour

**Jane Seymour** (c. 1508 – 24 Oktubre 1537) in Reyna han Inglatera tikang 1536 ngan 1537 tulo han asawa iya Hadi ha Enrique VIII han Inglaterra.
La Défense

An **La Défense** o kundi man **Paris La Défense** amo an syudad ngan kondado nga diin hahimutang an sentro ha kaagi ngan sentro nga distrito hin negosyo han Paris.

Usa kini ka mayor nga distrito sa negosyo, tulo ka kilometro sa kasadpan sa mga utlanan sa siyudad sa Paris. Kini kabahin sa Paris Metropolitan Area sa rehiyon sa Île-de-France, nga nahimutang sa departamento sa Hauts-de-Seine.

Ang La Défense mao ang kinadak-ang dapit sa negosyo nga natukod nga katuyoan sa Europe nga may 560 ka ektarya.

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
*
Henosidyo

An **henosidyo** (Iningles:*genocide*) usa ka gilalaini nga intensyon ha kaagi han pumatay nga tawo ha grupo nasyonal ngan etniko.
Sigbin

**Sigbin**, usa nga banwaanon na hayop sa Samar. Ginsisiring na naingun ini sain sayo na natuwad na ayam.
Artemisia absinthium

***Artemisia absinthium*** in uska species han tanaman in genus han Artemisia ha katutubob hi rehiyon ha Eurasia ngan Amihanan nga Aprika.
Amapola

Iton **amapola** (*Papaver rhoeas*) in usa nga species nga namumukad nga tanaman ha familia han Papaveraceae.
Penny Marshall

Hi **Carole Penny Marshall** (Oktubre 15, 1943 – Disyembre 17, 2018) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Fred Trump

Hi **Frederick Christ** "**Fred**" **Trump, Jr.** (Oktubre 11, 1905 – Hunyo 25, 1999) in usa ka negosyo nga tigpamuhunan nga Amerikano.
Chris Farley

Hi **Christopher Crosby** "**Chris**" **Farley** (Pebrero 15, 1964 – Disyembre 18, 1997) in usa ka aktor nga Amerikano.
Krakatau

An **Krakatau** usa nga isla bulkan nga namumutang ha Sulang han Sunda ha butnga han kapurupod-an Java ngan Sumatra ha Indonesia nga lalawigan han Lampung.
Vanessa Hudgens

Hi **Vanessa Anne Hudgens** (natawo hadin Disyembre 14, 1988) in usa ka aktris ngan parakanta nga Amerikano.
Helmut Schmidt

Hi **Helmut Heinrich Waldemar Schmidt** (Disyembre 23, 1918 – Nobyembre 10, 2015) in usa ka politiko nga Aleman ngan miyembro ha Patido Sosyal Demokratiko han Alemanya. Tigpamuhunan kansilyer han Katundan Alemanya tikang 1974 tubob 1982.
Tommy Lee Jones

Hi **Tommy Lee Jones** (natawo hadin Septyembre 15, 1946) in usa ka aktor nga Amerikano ngan pagpelikula.
Nan Madol

An **Nan Madol** usa nga sityo pan-arkiyelohiya nga sapit ha sinirangan nga baybayon han isla han Pohnpei, ha pagkayana kabahin han distrito Madolenihmw han estado han Pohnpei ha Federated States of Micronesia ha katundan Kalawdan Pacifico. Ini an ulohan han Dinastiya Saudeleur tubtob han mga 1628.
Pumapunku

An **Pumapunku** o **Puma Punku** usa nga bahin han dako nga templo monumento nga grupo nga bahin han Sityo Tiwanaku ha katundan Bolivia
Ġgantija

An **Ġgantija** usa nga grupo hin mga templo tikang ha Neolitiko ha Mediterano nga isla han Gozo. Mas daan ini kontra han mga piramide han Ehipto.
Skara Brae

Hinimo nga bato an panimungto han **Skara Brae** nga namumutang ha Sulang han Skaill ha katundan nga baybayon han puno nga katunaan, an gidadakoi nga isla han kapurupod-an han Orkney, ha Scotland.
Göbekli Tepe

An **Göbekli Tepe** usa nga sityo pan-arkiyelohiya ha Salatan-Sinirangan Antaolia Rehiyon han Turkeya, mga 12 km (7 mi) pa-norte-sinirangan han syudad han Şanlıurfa.
Kauai

An **Kauai** usa nga isla nga Hawaii ha Kalawdan Pasipiko ha parte han kapurupod-an nga Hawaii nga kondado han Kauai.
Lisa Spoonauer

Hi **Lisa Ann Spoonauer** (Disyembre 16, 1972 – Mayo 20, 2017) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Struthiomimus

An ***Struthiomimus*** usa nga genus hin ornithomimid mga dinosauro tikang ha Cretaceous ha Amihanan nga Amerika.
Bob Einstein

Hi **Stewart Robert** "**Bob**" **Einstein** (Nobyembre 20, 1942 – Enero 2, 2019) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Sabaw

An **sabaw** amo iton tawag hiton likido nga gin-gagamit nga karaonon paagi hin karne, utanon ngan duga.
Monte Águila, Chile

An **Monte Águila** usa ka syudad han Chile nga rehiyon han Biobío. Amo nga populasyon ha 6,090.


File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|
File:Bomberos monte aguila.jpg|
File:Img-estadio.jpg|
File:Entrada x yumbel.jpg|
File:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg|
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (103).jpg|
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (63).jpg|
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (14).jpg|
File:Carros abandonados mte aguila.jpg|
Arabo (katawhan)

Iton mga **Arabo** (عَرَب) in populasyon hin mundo mga inarabo nga an panguna nga yinaknan in Inarabo, usa nga yinaknan Katundan nga Asya, Amihanan nga Apriká nga Sungay han Aprika tuminongnong ha mga Kalawdan Indiano, nga naghihimo han kalibutan hin Rawis han Arabya.
Michael Schumacher

Hi **Michael Schumacher** (natawo Enero 3, 1969) in usa nga Aleman nga parumbaay hit mga auto han Formula One hi Jordan Gran Prix, Benetton ngan Scuderia Ferrari.

## Team
* Jordan (1991)
* Benetton Formula (1991-1995)
* Scuderia Ferrari (1996-2009)
* Mercedes Grand Prix (2010-2012)
Amay Amahan

Iton **Amay Amahan** in usa nga Kristohanon panarangin hi panbata nga pasundayag ha Jesus nga Bag-o nga Ginsabutan.
Amon (mitolohiya)

An **Amon** (Griyego: Ἄμμων *Ámmōn*, Ἅμμων *Hámmōn*) nga diyos ha Hadton Ehipto ha katundan nga bag-o reino tikang ika-11 han Dinastiya ha diyosdiyos han Thebes.
Paranthropus

An ***Paranthropus*** in uska genus nga pagkamatay kinabuhi ha 2.6 milyon tuig ha species ha familia nga Hominidae.
Ardipithecus

An ***Ardipithecus*** in uska genus nga pagkamatay kinabuhi ubos hi Miocene panahon nga Pliocene ha 5.6 - 4.4 milyon tuig ha species ha familia nga Hominidae.
Bradley Bolke

Hi **Bradley Bolke** (Oktubre 1, 1925 – Enero 15, 2019) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Konstantin Stanislavski

Hi **Konstantin Sergeievich Stanislavski** (Ruso: Константин Станиславский, Enero 7, 1863 - Agosto 7, 1938) in usa nga Ruso nga direktor ha tyatro ngan aktor.
Geodia californica

An ***Geodia californica*** in uska species han Porifera nga ginhulagway ni Lendenfeld hadton 1910. An *Geodia californica* in nahilalakip ha genus nga *[[Geodia]]*, ngan familia nga Geodiidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

## Mga kasarigan
Maximilian I, Baraan nga Emperador Romano

An **Maximilian I** (Marso 22, 1459 - Enero 12, 1519) in usa Emperador Romano tikang 1508 tubtob han iya pagkamatay.
Kapuropod-an Midway

An **Kapuropod-an Midway** usa nga atol nga namumutang ha Amihanan han Kalawdan Pacifico ha teritoryo ha paginkorporado han Estados Unidos.
Trayanggulo nga Bermuda

An **Trayanggulo nga Bermuda** usa nga pan-heyograpiko ha amihanan nga Kalawdan Atlantiko ha isla han Bermuda, Puerto Rico han estado han Florida.
Montgomery Clift

Hi **Edward Montgomery "Monty" Clift** (Oktubre 17, 1920 - Hulyo 23, 1966) in usa ka aktor nga Amerikano.
Theresa May

Hi **Theresa Mary May** (; natawo han Oktubre 1, 1956) usá nga Britaniko nga politiko nga nagseserbe nga Primer Ministro han Reino Unido ngan Mangulo han Partido Konserbador tikang 2016. Hiya nagin Maghirilom han Panimalay tikang han 2010 ngadto 2016. Hi May syahan nga napili nga Api han Parlamento para han Maidenhead han tuig 1997. Ha politikanhon nga ideolohiya, nagpapakilala hi May han iya kalugaringon nga konserbador nga usa-nga-nasod.

Nagtubô hi May ha Oxfordshire ngan nag-iswkela hiyá ha St Hugh's College, Oxford. Nagtrabaho hiyá para han Bank of England, ngan tikang 1985 tubtob 1997 ha Association for Payment Clearing Services, ngan nagsirbe gihapon nga konsehal para han Durnsford ha Merton. Katapos hin pira ka diri-malinamposon nga mga talinguha nga mapili ha House of Commons napili hiyá nga AP para han Maidenhead han 1997 nga pinili-ay nga kasahiran. Tikang 1999 tubtob 2010, nagkapot hi May hin pirá nga mga papel ha Lambong nga mga Gabinete. Hiyá gihapon an Mangulo han Partido Konserbador tikang 2002 kutob 2003.

## Mga kasarigan
Aqaba

An **Aqaba** ( ) amo an nag-uusá nga syudad nga nahabutang ha dapit hin dagat ha Hordanya ngan amo ang gidako-i ngan gidamo-i hin kamolupyohan nga syudad ha Gulpo han Aqaba. Nahamutang iní ha pinaka-salatan nga dapit ha Hordanya, an Aqaba amo an administratibo nga kabutngaan han Aqaba nga Gobernorato. An syudad mayda kamolupyohan nga 148,398 han 2015 ngan hin kahaluag hin katunaan nga . Ha yanâ, an Aqaba nagdadara hin dako nga papel ha pagpadukwag han Hordanyano nga ekonomiya, pinaagi han maabtik nga mga sektor hin negosyo ngan turismo. An Puerto han Aqaba nagsisirbe gihapon hin iba nga mga nasod han rehiyon.

## Mga kasarigan
Binirmano

An **Binirmano nga yinaknan** o **Birmano nga yinaknan** o **Binurmes nga yinaknan** (, MLCTS: *mranmabhasa*, IPA: ) amo an Sino-Tibetan nga yinaknan nga ginyayakan ha Birmania nga diin ini usa nga opisyal nga pinulongan ngan an yinaknan han Bamar nga katawhan, an nangunguna nga ethniko nga grupo han nasod. Han 2007, gin-gagamit ini nga minat-an nga pinulongan hin 33 ka milyon, labi na han Bamar (Burman) nga katawhan ngan mga nahanunungod nga mga ethniko nga grupo ngan hin ikaduha nga yinaknan hin 10 ka milyon, labi na han mga gurugudti nga ethniko nga grupo ha Birmania ngan ha mga magsarapit nga mga nasod.

## Mga kasarigan
Tipograpiya

An **Tipografiya** in pagbuhat ngan pag-aram hin mga pamaagi hin pagpanalipod hin agi ha tipo hin ikatulo nga impresyon.
Jaroslav Hašek

Hi **Jaroslav Hašek** (Abril 30, 1883 - Enero 3, 1923) in usa ka manunurat ha peryodista ngan nobelista Tseko.
Gillian Anderson

Hi **Gillian Anderson** (Agosto 9 1968) in usa nga Amerikana nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Gillian Anderson - Ingles
Samaritano

An **samaritano** pag-relihiyon ngadi ha grupo etniko nga may tiil mu ngada dose nga tribus ha Israel ubus, ngan han yinaknan arabo ha inebreo.
Arameo

An **Arameo** usa ka yinaknan ha grupo han Semitiko ha yinaknan han kasaysayan ha tubob han 3,000 ubos tuig.
Kalendaryo Hulyano

An **Kalendaryo Hulyano** amo an ginkakarawat nga kalendaryo romano han kanasuran. Siyahan gin proposar han ni Julius Caesar tikang 46 UC, nga ginmando ni Papa Gregorio XIII tikang 1582, kun diin ginngaranan an kalendaryo gregoryano ha iya.
Kopto (yinaknan)

An **kopto** amo an yinaknan nga ginsurat hin Afro-Asiatiko nga yinakanan mga nasod han Ehipto ha opisyal.
Persepolis

An **Persepolis** o kundi man **Persépolis** amo an kapital han Imperyo Akemenida (550–330 UC) nahamutang hin 60 kilometro tikang ha syudad han Shiraz ha lalawigan han Fars ha nasod han Iran.
Elam

An **Elam** (; Elamite:  *haltamti*; Sumerian:  *NIM.MA<sup>ki</sup>*;  *ʿÊlām*;  *Ūvja*) usá nga kahadto nga Pre-Iranyano nga sibilisasyon nga nahasentro ha hirayo nga katundan ngan habagatan ha yana-nga-adlaw nga nasod han Iran, nga natikang han kapatagan han yana nga lugar han Khuzestan ngan lalawigan han Ilam ngan pati gihapon hin guti-ay nga bahin han salatan nga Irak. An yana nga ngaran nga *Elam* tikang han Sumerian nga pagtransliterar nga *elam(a)*, upod han urhe nga Akkadian *elamtu*, ngan an Elamita *haltamti.* An mga Elamita nga estado upod han mga nangunguna nga mga pwersa politika han Kahadto nga Harani nga Sinirangan. Ha klasikal nga literatura an Elam tinatawag gihapon nga **Susiana** ( ;  *Sousiānḗ*), usá nga ngaran nga kinuha tikang han pamunuan hiní an syudad han Susa.

## Mga pinambasaran
Yinaknan Indo-Europeo

An mga **yinaknan Indo-Europeo** amo an mga yinaknan nga pamilya han pipira ka gatos nga may pagkahisumpay nga mga pinulongan ngan dialekto.

Mayda mga 445 nga nabubuhi nga mga yinaknan Indo-Europeo, sumala han pagbanabana han Ethnologue, nga lapos hin duha kat-tulo (313) ha ira naaapi ha sanga han Indo-Iraniano. An kadak-an nga ginluluwas nga mga pinulongan Indo-Europeo han mga tuminongnong nga magyarakan amo an Hindustani (Hindi-Urdu), Inespanyol, Iningles, Pinortuges, Binengali, Pinunjabi, ngan Rinusyano, nga tagsa ha ira may-ada lapos hin 100 miloyones nga nakakapagyakan, ngan an Inaleman, Frinanses, Minarthi, Initalyano, ngan Pinersyano liwat may-ada lapos hin 50 milyones tagsa-tagsa. Ha pagkayana, haros 42% han katawhan (3.2 bilyones) nakakayakan hin pinulongan Indo-Europeo komo syahan nga linggwahe, nga nahihimo gihahataasi ha bisan an mga banay pinulongan.

## Mga kasarigan
Minarathi

An **Pinulongan Marathi**, usa nga Indo-Aryano nga pinulongan nga ginluluwas han kadam-an han mga 83 Milyones nga katawhan Marathi han  Maharashtra, India.
Pinunjabi

An **Pinulongan Punjabi** usa nga Indo-Aryano nga pinulongan nga may-ada lapos hin 100 milyones nga tuminongnong nga magyarakan ha subkontinente India ngan nagkalat ha diaspora Punjabi ha bug-os nga kalibutan.
Waks

An **Waks** in tawag ha klase ha organiko hin kompuwesto kun diin solido it kahilaba han temperatura ngan alkano han lipido.
Origami

Ang **origami** amo an arte hin pagpipilo hin papel, nga agsob nga iginsusumpay ha Hapones nga kultura. Ha pagkayana nga paggamit, an pulong nga "origami" gingagamit nga usa nga inklusibo nga termino para han ngatanan nga mga pagpilo nga pamuhat, bisan diin gintikangan nga kultura.
Susa

An **Susa** o **Susan**  (ha Pinersa: *Šuš*; ;  *Šušān*; Griniyego: Σοῦσα ;  *Šuš*; Butnga nga Pinersa: 𐭮𐭥𐭱𐭩 Sūš, 𐭱𐭥𐭮 *Š*ūs; Kahadto nga Pinersa: *Çūšā*) amo an hadton ha syudad han Imperyo Aquemenida, Elamita ngan Seleucida ha nasod han Iran ngan usá han mga pinaka-importante nga mga syudad han Kahadto nga Harani nga Sinirangan. Nahamutang iní ha ubos nga mga Kabugkiran Zagros mga  ha sinirangan tikang han Salog Tigris, ha butnga han mga Salog han Karkheh ngan Dez. An lugar ha yana "nahihimo hin tuló nga mga dagko nga mga pundok hin tuna, nga na-okupar hin kahaluag nga mga usá ka kilometro nga kwadrado nga tinatawag nga pundok han Apadana, pundok han Acropolis, ngan han pundok han Ville Royale (bungto han hadi)."

## Mga kasarigan
Bruno Ganz

Hi **Bruno Ganz**, (Zurich, Marso 22 1941 – Zurich, Pebrero 16 2019) in usa nga Swisa nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Bruno Ganz - Ingles
Lucretius

An **Titus Lucretius Carus** (Oktubre 15, 99 BC - c. 55 BC) usa nga pilosopo nga maniniday ha Imperyo Romano.
Hesiodos

Hi **Hesiodos** (Kahadto nga Griniyego: Ἡσίοδος *Hēsíodos* Ininglis: **Hesiod**) an ngaran han maniniday nga Hadton Gresya nga nagsurat han mga tikang nga 750 UC ngan 650 UC.
Ralph Breaks the Internet

An **Ralph Breaks the Internet** in usa 2018 nga Amerikano nga animasyon nga pelikula ginpagawas han Walt Disney Animation Studios.
Bonsai

Iton **bonsai** in maupay kabantay nga Hinapones nga arte hin dirudilain nga tanaman ngan puno may nakasurat nga ira ngaran kultibasyon.
Charles I han Inglatera

Hi **Charles I** o **Carlos I** (Iningles: *Charles I of England*; 19 Nobyembre 1600 – 30 Enero 1649) amo an ikaduha nga hadi han Inglatera, Scotland ngan Irlanda tikang ha Marso 27 1625, ngan an pagirot hin kamatayon han 1649.
Michel de Montaigne

Hi **Michel Eyquem de Montagne** (Pebrero 28, 1533 - Septyembre 13, 1592) in usa nga Pranses ha Renasimyento nga filosofo, manunurat, humanista ngan moralista.
Jean-Claude Juncker

Hi **Jean-Claude Juncker** (; natawo han 9 Disyembre 1954) usá nga luxemburges nga polítiko. Ugsa hiní, hiyá an ika-12 nga Mangulo han Komisyon Europea (2014–) ngan an ika-3 nga Primer Ministro han Luxemburgo (1995–2013).
Leopold I, Baraan nga Emperador Romano

Hi **Leopold I** (9 Hunyo 1640 – 5 Mayo 1705) in hadi nga Hungarya, Kroasya ngan Bohemia nagin Baraan nga Emperador Romano tikang 1658.
Ijen

An **[[Bulkan|Kabulkanhan]] Ijen** usa ka hugpo hin mga bulkan nga namumutang ha ginsasaroan nga katubtuban han Rehensiya Banyuwangi ngan Rehensiya Bondowoso ha Sinirangan Java, Indonesia.
Minahan ha Naica

An **Minahan ha Naica** han estado han Mehiko nga Chihuahua, usa nga minahan nga nagsusulod hin dagko kaduro nga mga kristal han selenita. Namumutang ha Naica ha munisipyo han Saucillo, ini nga Minahan ha Naica in usa nga minahan hin lead, zinc ngan silver nga ginmiminahan han Industrias Peñoles, kanan Mehiko gidadakoi nga naghihimo hin produkto hin lead. An mga luho nga nahiagian samtang nagmimina in nagsusulod hin mga kristal nga selenita nga naabot hin 1.2 m (4 piye) kadagko nga diametro ngan 15m (50 piye) kahilaba. An Peñoles nagpasamwak han Oktubre 2015 nga iguundang nira an operasyon han Minahan ha Naica.

## Kitaa gihapon
*Lungib han mga Kristal
Guelb er Richât

An **Istruktura Richat**, gintatawag gihapon nga **Guelb er Richât** , an "mata han Africa", o an "mata han Sahara", usa nga prominente nga makikit-an nga nalidong ha kanan Sahara Adrar Plateau harani ha Ouadane, katundan–butnga han Mauritania.
Lungib Movile

An **Lungib Movile** usa nga kuweba harani han Mangalia, Condado han Constanța, Romania nga nahiagian ni  Cristian Lascu han tuig 1986 pipira ka kilometro tikang ha pampang han Itom nga Dagat.
Busay nga Dugo

An **Busay nga Dugo** o **Blood Falls** usa nga pagawasan hin puno hin iron-oxide nga mapag-ad nga tubig, nga naawas tikang ha dila han Taylor Glacier han napuputsan hin yelo ha bawbaw han West Lake Bonney ha Taylor Valley han McMurdo Dry Valleys ha Victoria Land, Sinirangan nga Antarctica.
Nirvana (banda)

Hi **Nirvana** amo an usa ka Amerikano nga rock han banda nga musikero ha Aberdeen, Washington tikang 1987 magkaranta  hin kanta ngan Kurt Cobain ngan Krist Novoselic.

## Mga album ha studio
* Bleach (1989)
* Nevermind (1991)
* In Utero (1993)
Justyna Steczkowska

Hi **Justyna Maria Steczkowska** (natawo han Agosto 2, 1972 ha Rzeszów) - usa nga Polako nga magkaranta,kompositor, biyolinista, biyolista, magriritrato, ngan aktris.

## Diskograpiya
### Albumes
* *Dziewczyna Szamana* (1996)
* *Naga* (1997)
* *Na koniec świata* (1999)
* *Dzień i noc* (2000)
* *Mów do mnie jeszcze* (2001)
* *Alkimja* (2002)
* *Złota kolekcja: Moja intymność* (2003)
* *Femme Fatale* (2004)
* *Daj mi chwilę* (2007)
* *Puchowe kołysanki* (2008)
* *To mój czas* (2009)
* *Mezalianse* (2011)
* *XV* (2012)
* *Puchowe kołysanki 2* (2013)
* *Anima* (2014)
* *I na co mi to było?* (2015)
* *Maria Magdalena. All is love* (2019)

## Mga Sumpay ha Gawas

* Opisyal nga Websayt
Luneta

An **Plaza Rizal**, usa nga makasaysayan nga parke urbano ha Pilipinas. Namumutang ha ligid han Roxas Boulevard, Manila, angyaw han daan nga binungbongan nga syudad han Intramuros, ini usa ha mga gidadak-i nga mga parke urbano ha Asya. Ini nagin paborito nga parasyadahan, labi na kun Dominggo o nasodnon nga pista. An Plaza Rizal usa ha dumagko nga ginkakadtoan han mga turista ha Manila.

Namumutang ha Manila Bay, usa ini nga mahinungdanon nga sito han kanan Pilipinas kasaysayan. An pagsirot hin kamatayon han Pilipino nga patriotiko nga hi José Rizal han ika-30 han Disyembre 1896 an nagbaskog han 1896 nga gios Pilipinhon nga Rebolusyon kontra ha Ginhadian han Espanya. Ini nga lugar opisyal nga gin-ngaranan nga Rizal Park para ha iya dungog, ngan an monumento nga nagpapahidungog han iya binayaan ha lubnganan an nagseserbe nga sentro han kanan parke simbolo. An Pag-asoy han Katiglugaring han Pilipinas tikang ha Estados Unidos in ginbuhat dinhi han ika-4 han Hulyo 1946, ngan an mga kaurhian nga mga rally politikal para kan Ferdinand Marcos ngan Corazon Aquino han tuig 1986 nga nangadto ha Rebolusyon Edsa.
Ferdinand de Saussure

Hi **Ferdinand de Saussure** (26 Nobyembre 1857 - Pebrero 22 1913) amo an usa ka Swiss lingguwista ngan semiotika.
Bangsamoro

An **Autonomo nga Rehiyon han Bangsamoro ha Muslim Mindanao** (kon ha literal nga Winaray: **Naglulugaring ng Rehiyon han Bangsamoro ha Muslim nga Mindanao**; ha Iningles:**Bangsamoro Autonomous Region in**

Kapcom **Muslim Mindanao** o **BARMM**) han Pilipinas amo in lima nga probinsya ngan usa nga syudad nga amo an: Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao, Sulu, Tawi-Tawi ngan an Syudad han Marawi.  An Syudad han Cotabato amo an sentro han rehiyon ngan lingkoranan han gobyerno rehiyonal han BARMM.

JMC Theha keg angels

## Kaagi ngan Kasaysayan
Ginhimo anay an rehiyon dida han Enero 25, 2019 pinaagi han Republic Act No. 11054 nga tinatawag gihapon nga Bangsamoro Organic Law. Gin-opisyal nga pag-inagurar an BARMM han Pebrero 22, 2019.

## Politika

An rehiyon pinangungulohan hin Rehiyonal na Chief Minister. An Rehiyonal nga Chief Minister ngan ah Rehiyonal Deputy Chief Minister gin-eelihir ha pagbutos nga nga an mga miyembro nga Parliament. An mga ordinansa rehiyonal ginpapasa han Parliament nga an mga miyembro hini mga Parliament nga pinili gihapon hin direkta nga pagbutos.

Tikang han Pebrero 22, 2019, hira Murad Ebrahim amo an Chief Minister.

## Kitaa Gihapon
* Pilipino nga Muslim
* Autonomo nga Rehiyon ha Muslim Mindanao
* Islam ha Pilipinas
Julus thomasii

An ***Julus thomasii*** in uska species han Diplopoda nga ginhulagway ni Reginald Innes Pocock hadton 1895. An *Julus thomasii* in nahilalakip ha genus nga *[[Julus]]*, ngan familia nga Julidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mabibilngan ini ha Monaco.

## Mga kasarigan
Meuse

An **Meuse** o **Mosa** o **Maas** amo an usa ka gihahalaba-i ngan importante nga salog ha Europa ha nasod han Fransya, Belhika ngan Nederlandes hi rehiyon han Katundan nga Europa nga mayda 925 km (575 mi).
Copepoda

An **Copepoda** in uska ubosklase han Crustacea. An Copepoda in nahilalakip ha classis nga Maxillopoda, phylum nga Arthropoda, ngan regnum nga hayop. An Copepoda in naglalakip hin 13000 ka mga species sumala nga tab-ang.
Heteroptera

An **Heteroptera** in uska ubos-orden han insekto. An Heteroptera in nahilalakip ha orden nga Hemiptera ha classis nga Insecta, punoan nga Arthropoda, ngan regnum nga hayop. An ubosklase nga Heteroptera in naglalakip hin 40,0000 ka mga species.
Masa solar

Iton **masa solar** (**M<sub>☉</sub>**), usa nga panupungan nga yunit hin masa ha astronomiya, katupong hin ginbabanabanahan 2×1030 kg. Ini gingagamit hin pagsukol hin mga mgasa hin iba nga mga bituon, sugad liwat hin , pundok biton-on, nebula ngan galaksiya.  Ini katupong hin masa han Adlaw (ginpapakita han simbolo han adlaw ⊙︎). Ini kaparehas hin mga duha ka nonilyon (duha ka quintilyon ha long scale) nga kilogramo:

:

## Mga kasarigan
Kabo Horn

An **Kabo Horn** (Kinatsila: *Cabo de Hornos*; Iningles: *Cape Horn*) amo an pinakasalatan nga kataisan o gutiay nga rawis ha Tierra del Fuego ha salatan han Chile han Salatan nga Amerika.
Kapuropod-an Juan Fernández

An **Kapuropod-an Juan Fernández** (Kinatsila: *Archipiélago Juan Fernández*) amo an usa ka puro ha Salatan han Amerika ha baybayon han Chile.
Atractaspis branchi

An ***Atractaspis branchi*** in uska species han Reptilia nga ginhulagway ni Rödel hadton 2019. An *Atractaspis branchi* in nahilalakip ha genus nga *[[Atractaspis]]*, ngan familia nga Atractaspididae. Waray hini subspecies nga nakalista.

## Mga kasarigan
Cricetidae

An **Cricetidae** in uska familia han Rodentia in nahilalakip ha ubosbanay nga Muroidea. An familia nga Cricetidae in naglalakip hin 608 ka mga species.
Gliridae

An **Gliridae** in uska banay han rodensya. An Gliridae in nahilalakip ha species ha Europa, Aprika ngan Asya.
Nat King Cole

Hi **Nathaniel Adams Coles** (Marso 17 1919 - Pebrero 15 1965) ginhimo komo **Nat King Cole** in usa ka Amerikano jazz, pianista ngan parakanta.
Neville Chamberlain

Hi **Arthur Neville Chamberlain** (Marso 18, 1869 - Nobyembre 9, 1940) usa ka Britaniko nga politiko ha konserbatismo nga Primer Ministro han Reino Unido tikang Mayo 1937 tubob Mayo 1940.
Ada Lovelace

Hi **Augusta Ada King**, **condesa nga Lovelace** (Disyembre 10, 1815 – Nobyembre 27, 1852) usa nga Iningles nga matematiko han manunurat kun diin gintawag hiya ha trabaho hin Charles Babbage hi pag-presentar nga mekanika heneral kompyuter ha makina nga analitika.
Martinez

An **Martinez** o **Martínez** puydi tinmudlok ha: 

## Mga tawo
* Martinez (awtor)

## Mga lugar
* Martínez, Ávila, Espanya 
* Martinez, California, Estados Unidos
Martin

An **Martin** puydi tinmudlok ha:

## Mga tawo
* Martin (awtor)

## Mga lugar

* Eslovakya
** Martin (distrito)
* Espanya
** Martín de Yeltes
** Martín de la Jara
** Martín del Río
Memphis (pansayod)

An **Memphis** puydi tinmudlok ha: 

## Mga lugar
* Ehipto
** Memphis, Ehipto
* Estados Unidos
** Memphis, Mississippi
** Memphis, Tennessee

## Mga hayop
* *[[Memphis (genus)]]*
Jalal-Abad

An **Jalal-Abad** an administratibo ngan sentro han ekonomiya han Rehiyon Jalal-Abad ha salatan-katundan Kyrgyzstan. May-ada ini kahaluag nga 88 kilometro kwadrado, ngan an molupyo in maabot hin 97,172 ha 2009. Ini namumutang ha norte-sinirangan nga katapusan han kapatagan Fergana han Kögart River valley, ha ubos han kabugkiran Babash Ata, harani ha katubtuban han Uzbekistan.
Bukid San Elias

An **Bukid San Elias** in uska bukid nga namumutanga ha Canada ngan Estados Unidos ha Amihanan nga Amerika.
Levis

An **Levis** puydi tinmudlok ha: 

## Mga lugar
* Canada
** Lévis, Quebec
* Fransya
** Levis, Yonne, Bourgogne-Franche-Comté
** Lévis-Saint-Nom, Yvelines
** Lurcy-Lévis, Auvergne
Ajman

An **Ajman** ( **) amo an pamunuan o kapital han emirato han Ajman han Emiratos Arabes Unidos, nahamutáng ha daplin han Gulfo han Persia. Amo iní an gigutiayi nga emirato ha EAU.

## Kamolupyohan
An syudad mayda labaw hin 90% han kamolupyohan han emirato. An langyab napadayon hin direkta ngadto han syudad han Sharjah ha sapit han baybayon ngadto ha habagatan, nga sapit liwat han Dubai, nga diin naghihimo hin nagdudugtong nga urbano nga langyab.

## Mga pinambasaran
Emirato han Ras al-Khaimah

:*Iní nga barasahon mahitungod han emirato. Para han syudad, pakadto ha [[Ras al-Khaimah]]*.

An **Emirato han Ras Al Khaimah** (**RAK**) (;  ) usá nga emirato ha nasod han Emiratos Arabes Unidos. Agsob gihapon ginsusurat it ngaran nga **Ras al Khaimah** ngan **Ras al-Khaimah**. An pamunuan hiní an syudad han Ras al-Khaimah nga panalagsa ginpapahalipot nga **Syudad han RAK** o **RAK nga Syudad**, ngan amo an urukyan han kadam-an nga mga molupyo han emirato.

## Mga pinambasaran
Giurgiu

An **Giurgiu** usa nga syudad ha salatan nga Romania. Lingkuran ini han Condado han Giurgiu. Namumutang ini ha makasaysayan nga rehiyon han Muntenia. Ini aada ha malagay nga wala nga pampang han Danube naatubang han kanan Bulgaria syudad han Ruse ha kaluyo nga pampang. Tutulo nga gudti nga mga isla in naatubang hinin nga syudad, ngan an durudako may-ada duungan, an Smarda.
Byzantium

An **Byzantium** nga kilala han mangurukoy hini an kolonya amo an syudad nagsunod han Imperyo Romano han butnga nga mga panahon, nga nagpapalibot ha kapital hini nga Constantinople yana Istanbul.
Lucy Maud Montgomery

Hi **Lucy Maud Montgomery** (Nobyembre 30, 1874 - Abril 24, 1942) usa nga Kanadyano mga awtor ha nobela ngan manunurat.
Sibilisasyon Etrusko

An **Etrusko** usa nga sibilisasyon ha hadton Italya, nga nakilala han pag-heyograpiko ha Toscana, salatan ha salog Arno, katundan han Umbria, amihanan ngan bungto han Lazio.
Suman Pokhrel

Hi **Suman Pokhrel** (natawo han Septyembre 21, 1967) in ika nga magsiriday ngan manunurat han Nepal. 

## Reperensya
Bitamina C

Iton **bitamina C** ginkhimo asido askorbiko in mga bitamina nga karaonon kinahanglan suplemento nga diyeta para han kahimsogon han eskorbuto.
Anna Akhmatova

Hi **Anna Andreyevna Gorenko** (Hunyo 23, 1889 - Marso 5, 1966) ginkhimo komo ngaran **Anna Akhmatova** in mga pag-importante nga magsiriday ngan han Rusya ha ika-20 nga gatostuig.
Isaac Albéniz

Hi **Isaac Manuel Francisco Albéniz y Pascual** (Mayo 29 1860 - Mayo 18 1909) usa ka virtuoso nga pianista, kompositor ngan konduktor nga Espanyol.
Zeno han Citio

Hi **Zeno han Citio** (Griyego:  Ζήνων ὁ Κιτιεύς, *Zēnōn ho Kitieus*; c. 334 – 262 UC) in uska Griyego nga iskwilahan nga estoiko ngan pilosopo.
Catherine de' Medici

**Catherine de' Medici** (Italyano: *Caterina de Medici*; Pranses: *Catherine de Médicis*) 13 Abril 1519 – 5 Enero 1589) in usa nga Italyano nga iha han Lorenzo II de' Medici ngan Madeleine de La Tour d'Auvergne han reyna han Fransya tikang 1547 tubob 1559 pag-aasawa ha Henry VIII.
Prusya

An **Prusya** (Aleman:  Preußen; Pinolako: Prusy; Ruso: Пру́ссия) usa ka estado nga Imperyo Aleman nahimutang ha mga kasaysayan ha unyon tikang 1525 tubob 1947.
Knossos

An **Knosos** (Griyego: Κνωσός, *Knōsós*) amo an nga syudad hadton nga mga pan-arkeyolohiko nga sityo mga gudtiay nga mga isla han Crete.
Tiwanaku

An **Tiwanaku** (Kinatsila: *Tiahuanaco*) in pan-arkeyolohiya nga sityo nga katundan han Bolivia ha danaw Titicaca.
Binagol

Iton **Binagol** usa nga Pilipinhon nga matam-is nga karan-on nga hinimo tikang pinisa nga talyan o gaway, kondensada, asukar, hatok ngan pula hin bunay. Ini in sinudlan dida han tinunga nga bagol ngan pinutsan hin dahon hin saging ngan higot. An ngaran may kasirigngon nga "binutang ha sulod han bagol". Ini nga karan-on nagtikang ha mga isla han Leyte ngan Samar ha Sinirangan Bisayas.
Lydia (ginhadian)

An **Lydia** in usa ka kasaysayan ngan rehiyon makasaysayan nga ginhadian hadton 1200 UC tikang 546 UC nga natudlok ha katundan nga Anatolia, nga naglalakip han kadak-an han lalawigan han Turkeya ha Manisa ngan İzmir.
Orrorin tugenensis

An ***Orrorin tugenensis*** species ha ubosbanay han Homininae han familia nga Hominidae nga syahan ginhulagway ni 6.5 milyon ngan tuig hadton 2000.
Toraks

An **Toraks** (Iningles: Thorax/Chest) an parte nga anatomiya mga tawo nga base han lawas nga liog ngan tiyan.
Ubo

**Ubo** (Iningles: *Cough*) an sakit nga mga sintoma nga funsyon han baga adtu sulud an gawas nga partikula ha kagaw.
Ivan Turgenev

Hi **Ivan Sergeyevich Turgenev** (Nobyembre 9, 1818 - Septyembre 3, 1883) in usa ka magsiriday, manunurat ngan nobela han Rusyano.
Neuron

An **neuron** amo an mga pagpasabot nga selula ginkikilal-an nga komponente nakakasarig ngan sistema nerbyos han iba mga kinahanglanon nga mga membrana nga selula.
PAGASA

An **Pamuhatan han Pilipinas ha Serbisyo Atmosperiko, Heopisiko ug Astronomiko**, o kun **Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration** (Filipino: *Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko*, pinahalipot hin **PAGASA**, nga buot sidngon "paglaum," parehas han Tagalog nga pulong nga *pag-asa*), amo an nasudnon nga meteorolohikal ug hidrolohikal nga ahensya han Pilipinas, nga amo an nagbubuhat hin mga siyentipiko o teknikal nga serbisyo mahitungod hin meteorolohiya, hidrolohiya, klimatolohiya, astronomiya ug iba pa nga mga heopisikal nga siyensiya, basi masiguro an seguridad han mga Pilipino, labi na ha takna hin mga natural nga kalamidad.

## Ginkuhaan
Python (programming language)

An **Python Programming Language** ay usa nga pinulongan hin programa nga ginhimo ni Guido Van Rossum ngan una nga gin-release ha publiko ha Enero han 1991. Gintikangan paghimua an Python ha kaurhian han dekada 80 ngan usa la ito nga proyekto nga  ginhimorangtanan ni Guido han iya bakasyon ha pasko han 1989. 

An ngaran nga Python kay diri nagtikang ha ngaran han halas nga Python pero tikang ini ha usa ka grupo hin mga komedyante nga taga-britanya nga an tawag kay Monty Python's Flying Circus.

An Python kay usa nga makabag'o nga klase ngan hataas an antas nga programming language nga kun hain ginagamit an mga elemento ngan termino nga kapareho ha usa nga natural nga pinulungan, amo nga madali la hiya gamiton ngan kaya hiya ibalhin ha bisan ano na platform.  

## Mga kinaiya han Python
* Waray bayad 
* Madali mabasa
* Madali pag-adman 
* Madali makakuha hin bulig tikang ha Python Community
* Madali i-code
* Kaya gamiton makadamo ngan kaya mai-embed ngan maihalo ha bisan ano na application
* Madali ngan malaksi na gagamiton para ha object oriented programming
Joji Miller

Hi **George Miller** (Septyembre 18, 1992) mas kilalado ha ngaran nga **Joji** ngan ha iya dati nga ngaran ha YouTube nga Filthy Frank, usa nga Hapon nga magkaranta ngan songwriter.

An pagiging entertainer ni Miller kay nagtikang ha iya mga dati na Youtube channel na DizaztaMusic, TooDamnFilthy ngan TVFilthyFrank. Didi ha iya mga channel na-upload hiya hin mga bidyo hin pag-reklamo, pagkanta hin rap, pagtugtog hin ukelele ngan an palabas na *The Filthy Frank Show*. Damo nga mga personalidad ha YouTube an nagpakita ha The Filthy Frank Show, upod na ini hi Felix Arvid Ulf Kjellberg.

Han Disymebre han 2017, nagyakan hi Miller na nag-retiro na hiya ha iya mga Youtube channel para mas tagan hin pansin an iya pagka-magkaranta. 

## Diskograpiya
#### Album
*Pink Season (2017)
*Pink Season : The Prophecy (2017)
*Ballads 1 (2018)
#### Mixtape
*Pink Guy (2014)
#### EP
*In Tongues (2017)
#### Single
*Will He (2017)
## References
John Green

Hi **John Michael Green** (ipinanganak han 24 Agosto 1977) usa nga Amerikano nga awtor, ''vlogger'', ''producer'', ngahin manurutdo. Nagdaug hiya ha ''Printz Award'' dara han iya nobela nga ''Looking for Alaska'' han tuig 2006. An iya ika-upat nga solo nga nobela, *The Fault In Our Stars**,* naging numero uno ha *The New York Times Best Seller List* han Enero tuig 2012. An *movie* nga pagpahiangay hine nga nobela naging numero uno liwat han *box office.* Han tuig 2014, api hi Green han *The 100 Most Influential People In The World* hit Times Magazine.

Labot la hit iya pagiging manunurat, kilala liwat hi **John Green** ha *[[:en:YouTube|Youtube]].* Han tuig 2007, nagguwas hiya hin salida ha internet kaupod an iya bugto nga hi Hank Green nga an titulo *VlogBrothers*.

## Mga Reperensya
Casiana Nacionales

Hi **Casiana Salazar Nacionales** nga gin-agnayan nga **Doday Sana** (pagluwas: *DO-day sa-NÂ*) nga kilalado gihapon han alyas nga **Geronima** usá nga Balangigan-on nga babaye. Usá hiya nga mamaratbat ngan amo la hiyá an babaye nga api han Nahinabo ha Balangiga.
Ginbalo

An **Ginbalo** kay usa nga tawo nga kun diin diri nakakalapos an tawo usa ka lugar ngan nagbibinalik-balik nala bisan pa iba-iba pa na ruta an gin-aagian. Patootoo ini nga panhinabo nga kun diin kinihanglan baliktaron an sul-ot han ginbalo para makalapos na hiya ha lugar nga kun diin nagbibinalik-balik hiya.
Eukaristya

An **eukaristya** amo an Kristohanon ngan buhat ha pagtradisyon han mga simbahan han Katoliko, Ortodoxo, Kopto ngan Anglikano.
An sakramento han nga lawas an mga dugo han Hesukristo na pakonsagrasyon han ginbubuhat han mga tinapay nga bino.
Pelvis

Ha anatomiya han tawo, an **pelvis** usa ka pagparte nga torso an sacrum, an perineum, an coccyx nga nahamutang ha puson han lawas, nga ginbubulagang han mga paa.
Kordon espinal

An **kordon espinal** (Iningles:*Spinal cord*) amo an pagparte han tisyu o nerbyo nga gutoguto an rehiyon han utok tukod han lawas.
Arthur Wellesley, Syahan nga Duke han Wellington

Hi **Arthur Wellesley**, **Syahan nga Duke han Wellington** (Mayo 1, 1769 - Septyembre 14, 1852) usa ka Britaniko nga sundalo, politiko nga estadista hin ika-19 nga gatostuig mga serbisyo ha Primero Ministro.
Premyo Nobel han Literatura

An **Premyo Nobel han Literatura** (Suweko: *Nobelpriset i litteratur*) amo an literatura nga Suweko ginsurat hin tikang 1901 mga suweko industryalista ha Alfred Nobel.
Premyo Nobel han Kamurayaw

An **Premyo Nobel han Kamurayaw** (Suweko, Noruwego: *Nobels fredspris*) amo lima an premyo Nobel ha Kimika, Pisika, Pisiolohiya, Medisina ngan Literatura gintukod tungod han kagustuhan ni Alfred Nobel tikang Marso 1901.
Leukemia

An **leukemia** amo an grupo han sakit ha kanser han dugo ngatanan nga kordon espinal ngan agsob nga dugo nga selula.
Utok nga bukog

An **utok nga bukog** (Iningles: *bone marrow*) amo an butnga han tisyu ha ngatanan nga bukog ngan agsob nga bertebrado nga mga hayop.
Pagdudumara hin pampang

Iton **Pagdudumara hin Pampang** amo an depensa kontra hin erosyon ngan pagbaha, ngan mga pamaagi nga makakapagpugong hin erosyon nga makakuha hin katunaan.
Encephalitis

An **encephalitis** in usa nga inplamasyon han utok ha panhuhubag hit sintoma nga may kahilabotan ha sakit han ulo, hiranat ngan konfusyon nga magsuka.
Arterya

An **arterya** amo an sistema sirkulatoryo nga nabibilngan ha kompuwesto mga arterya nga lawas ha tisyu, kasingkasing, dugo ngan bena.
Sternum

Ha anatomiya han mga hayop, an **sternum** amo an haglaba nahimo han bukog ha toraks. Ngatanan nga kartilago an gusok amo an nagpapalibot ha kasingkasing ngan baga.
Kuwelyo

Ha anatomiya han mga tawo, an **kuwelyo** (Iningles: *collarbone*) amo an haglaba ngan bukog nga mga tul-an nga nahimo han sternum.
Pantog

An **pantog** amo an organo nga sistema urinaryo han mga tawo nga ginagamit ha ihi han rinyon ngan uretra.
Richard K. Sutherland

Hi **Richard Kerens Sutherland** (27 Nobyembre 1893 &ndash; 25 Hunyo 1966) usá nga United States Army nga opisyal dida han Gyera Pankalibotan II. Nagsirbe hiyá nga Chief of Staff ni Heneral han Army Douglas MacArthur ha Salatan-Katundan nga Pasipiko nga Kahaluag han gyera.

## Syahan nga bahin han kinabuhi ngan pag-aram
Natawo hi Sutherland ha Hancock, Maryland han 27 Nobyembre 1893, nga amo la an anak nga lalaki han unom nga mga anak ni Howard Sutherland, nga ha urhe nagin Senador han Estados Unidos tikang ha West Virginia, ngan ni Etfie Harris Sutherland.

Nag-aram hiyá ha Davis and Elkins College, Phillips Academy, nga diin tikang hiyá naggradwar han 1911, ngan ha Yale University, nga diin naggradwar hiya hin Bachelor of Arts han 1916.

Samtang didto hiya ha Yale, inmapi hiya han Reserve Officer Training Corps. Han Hulyo 1916, nag-enlist hiya nga private dida han Connecticut National Guard.

## Mga paghinumdom
Ha Parke Nasodnon hin Paghinomdom han Paglugsong ni MacArthur, usá hit mga istatwa dida an istatwa ni Sutherland. Ha Kapitolyo han Leyte, didâ han bas-relief han Paglugsong ha Leyte, makikit-an liwat han iskultura hi Sutherland.

## Kitaa gihapon
Konstantin Chernenko

Hi **Konstantin Ustinovich Chernenko** (Ruso: Константи́н Усти́нович Черне́нко; 24 Septyembre 1911 – 10 Marso 1985) usá nga sobyetiko nga politiko dida han Unyon Sovyetika tikang 13 Pebrero 1984 tubob 10 Marso 1985.
Yuri Andropov

Hi **Yuri Vladimirovich Andropov** (Ruso: Ю́рий Влади́мирович Андро́пов; 15 Hunyo 1914 – 9 Pebrero 1984) usa nga sobyetiko nga politiko han Pagsekretaryo ni Heneral ha Partido Komunista han Unyon Sobyet tikang 12 Nobyembre 1982 mayda mga namatay.
Endemismo

In biyolohiya iton **endemismo** in kadamo han pagkadirudilain nga  heyograpiko hit kinabuhi ha sulod han uska species an bug-os nga kalibutan.  
Amo inin mga kahayupan, mga tanum o bis-ano nga espesye nga makikit-an la ha usa nga lugar, bungto o bangsa. Pananglitan, ha Pilipinas la makikit-an iton bugsok (Cervus marianus).
Rococo

An **rococo** amo an sikat nga artistiko natawo han Pransya tikang 1730 ngan 1760 mga estilo nga agsob gintutukaran han dekorasyon nga kolor ngan kurba.
Balaur bondoc

An ***Balaur bondoc*** in uska species han dinosauro nga Theropoda syahan ginhulagway ni Cretaceous panahon hadton 70 milyon tuig.