Ginikanan han Can-avid

An **Ginikanan han Can-avid** in usa nga alamat nga baga-baga hin produkto hin imahinasyon ngan kasaysayan, in nakakaikag gud man hin interes. 

An Can-avid, usa ha ika-upat nga klase nga bungto han probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisayaan nga ada ha ikawalo nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2010 census, mayda ini populasyon nga 19,785 ka tawo ha 3,174 nga panimalay. 

## Kasaysayan
An kasaysayan han bungto han Can-avid masisiring nga nagtikang ha 1604 han ginbunyagan han mga misyonaryo nga mga Jesuit an mga tawo tikang ha iba-iba nga ilawod ngan iraya ha ***Ibabao***, an dati nga pulong para han Sinirangan Samar. Ini nga mga misyonaryo tikang ha *Residencia de Palapag* ngan an ira karuyag kay makapagtanom hin pamalandong ngan pakikipaghuruhimangraw ha mga lokal nga katawhan. An ira mga natipon nga mga tawo, nga han una nagbuburublag la, amo na ini an ira tinawag nga mga *[[Bungto (Pilipinas)|bungto]].*

### Jubasan: '''Pre-Hispaniko nga Urukyan'''
Usa ha mga napagkatirig-ob han mga misyonaryo an bungto han Jubasan. Amo ini an mga tawo nga mangurukoy dida dapit han *Ulot River* pira ka kilometro tikang han baba han Can-avid. Dako an importansya hini nga bungto kay amo ini an urog nga aragian para makatabok tikang ha Ibabao ngadto ha Samar. Han 1616, sinisiring nga 600 na an populasyon han Jubasan ngan an karuyag gud han mga tawo, umukoy harani han mga taranuman para haira mga panginabuhi.

### An Rebelyon ni Samuroy
Han Hunyo 1, 1649, nagkamay-ada hin pag-aalsa an mga katawhan laban han mga espanyol ha pangunguna ni Agustin Samuroy. Umapi hini nga rebelyon an mga taga-Jubasan. Ha katapus-tapusan hini nga rebelyon, an mga tawo han bungto han Jubasan la gihap an napirdi. Pero katapos han giyera han mga espanyol ngan mga amerikano, ini nga bungto, gin-ukyan utro ngan ira na ini gintawag nga *Giboangan.* 

### An Pag-ulwak han Paric
Tungod han giyera, kadam-an nga mga Jubasanon nga natubos nagkatitirok utro ngan ira ini tinawag nga Paric. Han una, an Paric kay dako nga parte han Tubig (Taft, Sinirangan Samar) pero han 1768, han pag-abot han mga Pransiskano, ira naisipan nga ibulag an Paric ha Tubig. Ngan han 1839, ha pangunguna ni Fr. Manuel Valverde, nabutngan hin *[[:en:Parochial_school|convento]], a escuela de instruccion primaria* o iskwelahan ha parokya ngan simbahan mismo ha Paric. Han 1860, naging bungto an Paric kay sumala may-ada na ini eksakto nga papulasyon para makasuporta hin usa nga padi ha parokya. 

### An Pag-tubo han Barrio Maria Angeles
Han 1886, matapos pag-isipi han mga kapadian ha iba-iba nga parokya tikang ha iba-iba nga mga hagrapit nga bungto, nag-petisyon ini hira han Gobernador-Heneral han Pilipinas nga ibalhin an pagdako han ira *visita* ha bag-o nga poblacion nga tatawagon nga *Dolores.* Damo an bumal-in hini nga poblacion pero may-ada iba nga namiling hin bag-o nga urukyan. An ira nabilngan, amo na ini an ira gintawag nga Maria Angeles, harani dapit ha Ulot River.

### Pagbalyo han Ngaran han Bungto

#### Maria Angeles - Victoria
Han 1896, sumala may-ada na kuno 913 nga poulasyon an Maria Angeles, an Carolina may-ada 322 ngan an Balagon may-ada 170. An ira mga pangunahin nga mga produkta in abaca, copra, gabi, palay ngan palawan. Han pagkaada ngahaw hin giyera han mga Espanyol ngan mga Pilipino, an Maria Angeles nagpakita hin suporta kan Heneral Vicente Lukban. Ngan ira ini ipinakita ha pamaagi han pagbalyo han ngaran han ira bungto tikang ha Maria Angeles ngadto han Victoria. 

#### Victoria - Canabid
Han kapirdihan han mga Pilipino tikang hini nga giyera, an mga opisyales hini nga bungto, ira naliwat ginbalyuan an ngaran ngadto han Canabid. Ngan sumala han 1903 nga census, may-ada na kuno ini populasyon nga 1,107 ngan an Balagon may-ada 192.

### Bungto han Can-avid

Baryo la an Canabid han Dolores pero pag-abot han Hunyo 15, 1948, naging opisyal na hiya nga bungto tungod han pagpresentar ni Konggresman Adriano Lomuntad han *Republic Act No. 264* ngadto han Konggreso han Pebrero 14. Ini nga bag-o nga jurisdikyon nagkaada hin *canonical dedication* bilang *[https://web.facebook.com/Mary-Queen-of-Angels-Parish-Can-avid-Eastern-Samar-Philippines-245371598874976/?_rdc=1&_rdr Our Lady, Queen of Angels]*.

An pagbag-o han ngaran han bungto tikang ha *Canabid* ngadto ha *Can-avid* kay diri gud klaro kun kakan-o nahinabo. Sinisiring nga bisan han 1900s, diri pa gud nakadokumento ini nga pagbalyo han ngaran. Pero, sinisiring liwat nga usa ha mga posibilidad kay para makahimo ini hin impresyon nga daan na ini nga bungto. Dara han letra nga mga hinuram tikang ha Espanyol, "C" ngan "V", natatagan an ngaran hin halaba ngan riko nga tradisyon. 

Ha pagkayana, sinisirng nga may-ada kuno mga uru-istorya nga magpepetisyon an Kongreso han Sinirangan Samar nga ibalik an daan nga ngaran hini nga bungto—Maria Angeles.

## Mga Barangay

An Can-avid mayda karuhaan kag walo (28) nga baranggay.



* Balagon
* Baruk
* Boco
* Caghalong
* Camantang
* Can-ilay
* Cansangaya
* Canteros
* Carolina
* Guibuangan
* Jepaco
* Mabuhay
* Malogo
* Obong

* Pandol
* Barangay 1 Poblacion
* Barangay 2 Poblacion
* Barangay 3 Poblacion
* Barangay 4 Poblacion
* Barangay 5 Poblacion
* Barangay 6 Poblacion
* Barangay 7 Poblacion
* Barangay 8 Poblacion
* Barangay 9 Poblacion
* Barangay 10 Poblacion
* Salvacion
* Solong
* Rawis


## Mga Sumpay ha Gawas
*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information 

## Mga Ginkuhaan