open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hebron

An **Hebron** usa nga Palestino nga syudad nga namumutang ha salatan han West bank, 30 km (19 mi) pa-sur han Jerusalen. Namumutang ha Kabugkiran Judaeano, ini in aada ha 930 metros (3,050 piye) ha igbaw han katupngan han tubig dagat. An gidadakoi nga syudad ngan ikaduha ha mga teritoryo Palestino sinmunod la ha Gaza, may-ada ini populasyon nga 215,454 nga Palestino (2016), ngan ha butnga han 500 ngan 850 nga Hudeyo nga mangurukoy nga agsob aada ha sulod ngan palibot han mga daan nga dapit. An Protokol han Hebron han 1997, nagbabahin han syudad ha duha ka sector: H1, kontrolado han Otoridad Palestino ngan an H2, aada ha mga 20% han syudad, in gindudumarahan han Israel. Ngatanan nga pag-aayos parte han seguridad ngan mga pagtugot han pagbiyahe para han lokal nga monupyo in naagi ha Otoridad Palestino ngan Israel pinaagi han pagdudumarahan panmilitar han West Bank (COGAT). An Hudeyo nga mangurukoy mayda kalugaringon nga tiglawas panmunisipyo, an Komite han Komunidad Hudeyo han Hebron.

An mga Hudeyo, Kristiyano, ngan Muslim ngatanan nagveveneretar an syudad han Hebron tungod han iya asosasyon kan Abraham - ini naglalakip han mga tradisyunal nga lubnganan han mga Patriarko ngan Matriarko han bibliya, ha sulod han Lungib han mga Patriarko. An Judaismo natuo nga an Hebron ikaduha han gibaraani nga syudad masunod la ha Jerusalen, samtang an pagtratar naman han Islam usa ini ha upat nga baraan nga syudad.

An Hebron, puno hin aktibidades han pannegosyohan ha West Bank, nga nakakakuha hin ikat-tulo (1/3) han gross domestic product han lugar, dako nga bahin tungod han mga pagbaligya han mga limestone tikang han mga quarry han lugar. May-ada ini reputasyon han ira mg ubas, fig, limestone, pottery workshops ngan paghuyop hin salamin nga pabrika, ngan aada dinhi an lugar han dako nga pabrika hin gatasan , al-Juneidi. An kadaan nga syudad han Hebron may-ada hagligot, diri tadong nga mga dalan, patag nga atop nga balay-bato, ngan kadaan nga mga bazaar. Namumutang dinhi an Hebron University ngan an Palestine Polytechnic University.

An Hebron nakadukot ha mga syudad han ad-Dhahiriya, Dura, Yatta, ngan an mga palibot nga baryo nga waray sayod nga mga katubtuban. An Hebron Governorate an gidadakoi nga governorate han Palestino, nga may-ada populasyon nga 600,364 han tuig 2010..

## Mga kasarigan
Andreas Vesalius

Hi **Andreas Vesalius** (Disyembre 31, 1514 - Oktubre 15, 1564) in uska nga anatomiko, pisiko ngan awtor hin pag-aram ngan influensyal han libro nga anatomiya hin tawo.
Ramesses I

Hi **Ramesses I** in usa nga Faraon han Bag-o nga Ginhadian han ika napulo kag-siyam nga ika-19 nga dinastiya han Ehipto.
Filippo Brunelleschi

Hi **Filippo Brunelleschi** (1377 - Abril 15, 1446) in usa nga Italyano nga iskultor ngan arkitekto han Renasimyento.
Jacques Brel

Hi **Jacques Romain Georges Brel** (8 Abril 1929 – 9 Oktubre 1978) usa mga Belhikano nga parakanta nga aktor ngan magkaranta.
Joan Baez

Hi **Joan Chandos Baez** (natawo han Enero 9, 1941) usa mga Amerikano nga parakanta nga musika ngan magkaranta.
Hadi Arturo

Hi **Arthur**, sumala an lehendaryo nga kapanahonan han Kabutngaan, an ikaduha nga hadi han Reino Unido han Gran Britanya.
Yves Leterme

Hi **Yves Camille Désiré Leterme** (natawo hadton 6 Oktubre 1960) in usa nga Belhikano nga politiko, ika-48 nga primero ministro nga Belhika hadton Nobyembre 2009 tikang Disyembre 2011.
Luteranismo

An **luteranismo** amo an pagtoo nga Protestantismo mayda uusa la ngan teolohiya amo la an Martin Luther nga Kristiyanismo.
Stephen King

Hi **Stephen Edwin King** (Setyembre 21 1947) usa nga Amerikano nga manunurat, editor, ngan kritiko han literatura.
Templo ha Jerusalen

An **Templo ni [[Jerusalen]]**, ginkikilala gihapon komo an Syahan nga Templo, in panguna nga templo han syudad nga Herusalem, ha Bukid Moriah (nga ginkikilala gihapon Simboryo han Bato nga Moske Al-Aqsa).
Kylie Minogue

Hi **Kylie Ann Minogue** (natawo han Mayo 28, 1968) in usa ka musikero han aktres nga Australiano.

## Mga album ha studio
* Kylie (1988)
* Enjoy Yourself (1989)
* Rhythm of Love (1990)
* Let's Get to It (1991)
* Kylie Minogue (1994)
* Impossible Princess (1997)
* Light Years (2000)
* Fever (2001)
* Body Language (2003)
* X (2007)
* Aphrodite (2010)
* Kiss Me Once (2014)
* Kylie Christmas (2015)
* Golden (2018)
* Disco (2020)
Neymar

Hi **Neymar da Silva Santos Junior** (natawo hadin Pebrero 5 1992), kilala ha iya agnay nga **Neymar**, in uska Brasilyano nga futbolista.
Nicolae Ceaușescu

**Nicolae Ceaușescu** (Enero 26 1918 – Disyembre 25 1989) in uska Rumania nga rebolusyonaryo ngan tawo han estado.
Joseph Pulitzer

Hi **Joseph Pulitzer** (natawo **József Pulitzer**; Abril 10 1847 – Oktubre 29, 1911) in uska Amerikano nga peryodiko ngan tawo han edisyon.
Cecil B. DeMille

Hi **Cecil Blount DeMille** (Agosto 12, 1881 - Enero 21, 1959) in usa ka Amerikano ha direktor nga pelikula.
Dorota Rabczewska

**Hi Dorota Aqualiteja "Doda" Rabczewska** (Ciechanów, Polonya, Pebrero 15 han 1984), usa nga Polako nga  man-aawit-magsusurat hin awit, aktris ngan kilala han iya ngaran.
Chuck McCann

Hi **Charles John Thomas** "**Chuck**" **McCann** (September 2, 1934 – April 8, 2018) in usa ka aktor nga Amerikano.
Sambawan Island

**Sambawan Island** it ngaran hin usa nga isla ha probinsya ha Biliran ha Pilipinas. Nakikit-an ini mga lima (5) ka kilometros ha katundan hit baybayon ha isla na Maripipi, ha salatan hit Samar Sea. Diri gin-uukyan it isla ngan gin-aalagaan hiton han mga taga Maripipi.

Nahimo it Sambawan Island tikang ha tectonic forces ngan may itsura ito nga paprehas han karit. Nasaka it isla pag low tide ha iya pinakahitaas nga naabot baynte (20) ka metros above sea level. Pag-high tide, natutunga it isla maka-tulo, asya gintatawag ito nga Sambawan Islands. Napupuno it isla hin mga ban-wa. It baybayon kay may pamarigusan ngan may ada hagtaas na mga kabatuhan. An tubig nga napalibot ha isla kay gin-aadvertise nga usa nga dive site tikang han Biliran Provincial Tourist Board, kay damo nga sagay ngan lumot nga napalibot ha isla.

Nakakaabot ha Sambawan Island tikang ha duruongan hit Maripipi Municipality ngan tikang gihapon ha provincial capital of Naval, gamit hin lantsa. Naabot it pagbiyahe hin mga traynta (30) minutos tikang ha Maripipi ngan duha (2) ka oras tikang ha Naval.

## Kitaa Gihapon

* Biliran
* Maripipi

## Mga Sumpay ha Gawas

* Sambawan Island 
* Travel Guide
* Maripipi Island 
* Biliran Island
Yellow Doors Hostel

An **Yellow Doors Hostel** in siyahan na hostel ha Tacloban City, nga ginabre han Nobyembre 6, 2014. Naghahatag ini hin barato na urukyan, ngan puydi gihapon ini pan social ug kultural nga aktibidades ug oportunidad panboluntaryo. Nagpapalaganap gihapon hini na hostel it pag-acceptar hit mga LGBT. May ada duha nga pribado nga kwarto ngan duha nga dorm-type na mga kwarto nga kaya magpabalay hin unom (ha pribado nga kwarto) ngan dose ka tawo (ha dorm-type na kwarto). 

## Tinikangan han Hostel
Gintindog ini ha hostel han magbugto nga hira Jacques Palami ngan Trixie Palami. An ngaran hini na hostel kay mahintungod nga an balay han mga Palami, nga naruba tungod han Yolanda, kay may-ada darag nga mga purtahan. Pagkatapos han Yolanda, ginbubuligan ni Jacques (Jack) Palami an usa nga boluntaryo nga makabiling hin barato nga urukyan han natad-an niya in usa nga edifisyo nga dinisyertohan. Mahitungod nga dako an presyo para han mga pagbabalay pagkatapos han Yolanda, ini hira Jack ngan Trixie kay ginrenta ito na edifisyo tapos gin-ayad para han ira mga sangkay nga gusto bumulig ha Tacloban pero diri makakabayad hin mahal nga hotel.

## Sumpay ha gawas

# https://www.instagram.com/ydhostel/?hl=en Instagram.
# https://www.facebook.com/helloyellowdh/ Facebook.

## Mga kasarigan
Yolanda Shrine

An **Yolanda Shrine**, danay gintatawag nga **Yolanda Memorial Monument** o **Liwasang Barko ni Yolanda** kay usa nga monumento ngan parasyadahan nga makikit-an ha Barangay Anibong ha siyudad han Tacloban ha Sinirangan Visayas. Iginsangay an ngaran hini nga monumento ha ngaran han Typhoon Haiyan han 2013 nga mas kilala ha Pilipinas ha ngaran nga "Super Typhoon Yolanda".   

## Tinikangan
Ginkuha an porma han Yolanda Shrine tikang ha barko nga M/V Jocelyn hit Eva Shipping Lines nga nakabase ha siyudad han Mandaue ha Cebu. Usa ini ha 10 nga mga barko nga nahianod ha tuna han storm surge dida han Super Typhoon Yolanda han Nobyembre 8, 2013. Nagbubug-at ini nga barko hin 3,000 katonelada ngan may sulod nga 14,500 nga sako han semento han bumunggo ini ha 10 nga balay nga pumatay hin 11 katao. 

Plano unta an una himuon nga restawran para ha mga turista pero waray tuguti ni Tourism Secretary Ramon Jimenez Jr. kay magpapakita ini hin kawarayan hin respeto ha mga biktima han Super Typhoon Yolanda.

Gin-aprubahan han Sangguniang Panglungsod han Tacloban an resolusyon nga nagdedeklara nga himuon nga memorial site an usa ha mga barko nga nahianod han Super Typhoon Yolanda para mahimo nga Yolanda Memorial. An mismo nga barko nga M/V Jocelyn an ginhimo nga memorial marker para han pagkilala ha mga namatay na residente han Barangay 67, 68, ngan 69 hit Anibong. Gintunga an barko hin katunga, ginbalutan hin konkreto tas gumasto an siyudad hin diri malusad ha 1.2 milyon para han paghimo han monumento. Kadamu nga mga residente ha siyudad kay nagpapasalamat han inisyatibo han gobyerno han paghimo han atraksiyon, pero mayda iba na it pagkita ha monumento kay masakit nga pahinumdum han pinakagrabe na bagyo nga umigo ha bansa ha sulod hin pira nga katuig.

Gin-abrihan ha publiko an Yolanda Shrine dida han Nobyembre 7, 2015 ha paghinumdom han ikaduha nga anibersaryo han Super Typhoon Yolanda.

## Kinuhaan
Anibong Memorial Marker

Pira na katuig an naglabay tikang naglasurbo an bagyo Yolanda ha siyudad han Tacloban pero nagpapabilin la gihapon an mga ulat hini ha kasing kasing han katawhan. An Tacloban in naging kilala mahitungod hini nga masirom na panhitabo ugaring waray pabay-i han mga tawo na ini nga mga ulat na magsimbolo la hin kasakit. Usa na mga butang na mga butang na magpapamatood hini kay an **Anibong Memorial Marker.**

An Anibong Memorial Marker in makikitan ha Brgy. Anibong, Tacloban City. Ini nga barko na M/M Eva Jocelyn in usa la ha mga napulo nga barko nga naanod ha sagka mahitungod han dulok dida han Bagyo Yolanda. Gin paniguroan han awtoridad han M/M Eva Jocelyn na mahibalik an barko ha kadagatan ugaring sano an una nga anibersaryo han paglasurbo han Yolanda ginpagdesisyonan han Sanggunian Panlungsod han Tacloban na imbis ibalik ha dagat an barko himuon nala ini nga usa nga memorabilya ha pagdumdum han Bagyo Yolanda. Pormal nga gin abrihan an Anibong Memorial Marker dida ha ika-07 han 2015.

Ini nga Anibong Memorial Marker in nagseserbi kumo usa nga bago na atraksyon ha siyudad han Tacloban. Damo na turista an napakadto hini nga atraksyon para magpakuha hin litrato ngan maghatag hin respeto ha mga nagkawara dida han Bagyo Yolanda. Abri an Memorial marker ha bugos nga adlaw para ha mga gusto bumisita.

Ini nga Anibong Memorial Marker diri la nagseserbi kumo usa nga atraksyon, ini gihapon kay nagsisimbolo han kakusog han Taclobanon na bisan ano pa nga bagyo an madangat ha siyudad diri gud mapabantad an mga taga Tacloban. 

## Mga kasarigan
Barangay Dagum

Usa an ** Barangay Dagum** sa 157 nga mga barangay sa bungto san Calbayog. Usahay nakuha an ngaran nga Dagum matungod san madag-um nga kalangitan ngan an iya lugar nga nahihibutangan sa usa nga tinatawag nga rainforest nga kun diin makikita mo an kabug-usan san bungto san Calbayog. 

Inin barangay han Dagum natukod san tuig 1949. Bag-o pa nga tawagon nga barangay captain an leader san lugar, gintawag anay siya nga Captain Del Barrio o Tenyente Del Barrio. Si Cresencio Roño an una nga naging Tenyente del barrio nga ginsundan ni Pedro Cajeme, inin sira nga duha an naghatag san ngaran san Dagum ngan ginngaranan nga mga nanguna pagtukod san **Barangay Dagum**. 

## Tinikangan san Ngaran nga Dagum
Inin barangay gintikangan la ini sin usa nga ngaran nga gintatawag nga “HARING-HARING” san mga kalagsan nga diin sa sirong la san dako nga puno kun diin didto sira nakatitirok or nagkahuruharampang san ira opinion nga magtukod san usa nga marig-on nga barrio, lakip sini in usa nga grupo nga malupyo san Dagumnon. San dagmit nga sumat ira naipahayag an kada usa nga ira plano ngan gin-aragbuyunan san mga tawo nga nakada san paghuruharampang o san takna san ira haring-haring.

Sadto anay an Dagum gintatawag ini nga “MADAG-UM” tungod kay ini nga lugar usa nga masirum, mamingaw ngan mataghum an harupoy san hangin tungod kay ini nga lugar inin may ada dagko nga puno san “MEYAPI”, “BAKHAW” ug mga “NIPA” ngan urog an parte san swamp area. San dida san ira pagkauru-estuke ug pagburubalhin san ngaran san “MADAG-UM” ira gihapon gin-abuyunan an pagluwas diretso nga letra nga mao an “DAGUM” nga diin mao ini an pinakamasayon ngan angay luwason nga “DAGUM”, mao ini nga nabunyagan an Dagum. Tungod kay an ginbasihan an lugar nga angay ig-ngaran kay damo man an mga puno san meyapi, bakhaw ug nipa. An dalan sadto gutiay la kaupay nga masadang la an pag-agi san mga tawo, masirom ngan mahagkot an harupoy san hangin nga matatawag naton nga usa nga mapresko ug mapinit nga lugar ug waray mababati nga ribhong kundi an mga huni la san mga katamsihan labi na kun maabot an oras san kagab-ihon. 

## Kinuhaan
Karatong Festival

**Karatong Festival**

Usa an Dulag han pinakamaiha na nga bungto han Leyte. Usa gihap ini hiya han mga lugar ha Leyte nga puno hin kaadman mahitungod han aton gin agian han panahon han pag abot han mga taga iba nga nasyon. Mabibilngan an Dulag ha sinirangan nga kadagatan han Leyte nga naatubang ha Pacific Ocean. Tungod han iya lokasyon, an Dulag in usa ha mga lugar nga kaurugan nga gin aagian hin mga bagyo. 

Bantug an Dulag ha tawag nga "Liberation Town". Han nahanabo an Word War II, an Dulag in usa ha mga bungto nga nag antos han mga epekto hini ngan hasta yana, may ada pa mga nanghisalin na *ruins* hini nga gera.

Mga "Dulagnon" an tawag han mga mulupyo han Dulag. Han una nga panahon, an mga pasabot ha bungto in nahihibaruan han mga Dulagnon pinaagi han pag tubal hin duha nga kawayan "Karatong" nga nag hihimo hin dako nga tingog. Ginagamit gihap ini na mga kawayan pag pasabot ha katawhan han mga tiarabot nga karautan haira lugar ngan pag tabrog ha mga gin uusa nga tawo nga napakada haira bungto. 

Han panahon han pag abot han mga Moro para angkunon an bungto ngan kuhaon an Golden Bell, dumaop an mga Dulagnon kan Nuestra Senyora del Refugio para talwason hira. Dako an pasasalamat han mga Dulagnon han gin talwas hira hini ngahaw nga patron pina agi han pag dara haira ha bawbaw han "Karatong" para igpa harayo hira han mga padlas nga Moro. 

Kada tuig ginsasaurog han Dulag ini nga pagpapasalamat tikang hit ika-20 hit Agusto nga gintatawag nga "Araw ng Dulag". Kahuman hini nga adlaw, nagkaka may ada na ngahaw gab i gab i nga pasundayag nga gin uurusahan han mga Dulag pagtambong. An fiesta pormal na ngahaw han Dulag in ginsasa urog han ika-7 ngan ika-8 hit Setyembre kun diin gin papasundayag an Karatong Festival ngan han iba pa nga mga karisyuhan para magpa salamat han mga grasya ngan kaluoy ni Nuestra Senyora del Refugio.

An Karatong Festival in diri la usa nga pasundayag hin mga mag husay nga tukar ngan maabtik nga mga sarayawun kundi usa nga pasundayag nga nag hahatag hin aram mahitungod han mga gin agian han mga Dulagnon ngan kun papaunanho it ira panginabuhi. Usa gihap ini hiya nga pasundayag nga gintatambungan han mga Dulagnon para mag halad hin hul os nga pasasalamat han ira patron nga pirmi nag tatalwas haira ha mga panahon hin kakurian sugad hin mga kalamidad. Labi an Karatong Festival nga nagpapasamwak ha katawhan han kusog, ka maglipayon ngan ka mag karit han mga Dulagnon. Labaw ha ngatanan, an Karatong Festival in pasundayag nga nag rerepresentar han tim os nga pag tuo han mga Dulagnon kan Nuestra Senyora del Refugio.  

## Kinuhaan
Sarakiki-Hadang Festival

Ginsasalin-urog san siyudad san Calbayog an **Sarakiki-Hadang Festival** kada ika-8 san Setyembre kadungan san pista san Immaculate Concepcion. Kilala ini nga ritwal san pagsayaw nga ginsuga tikang sa pamaagi san panliburyo san usa nga sunoy sa ugang. An Sarakiki an ritwal samtang an Hadang an paghalad, karuyag signgon usa ini nga ritwal san paghalad san mga Calbayognon sa ira mga gintutuo. 
 
## Tinikangan
Lokal nga termino an Sarakiki an an karuyag signgon kay pagkiwa para paghugay ngan pagmakadaog. Antis pa umabot an mga Kastila, an karuyag signgon lat sini kay an pagtuo sa mga Ginoo. An Sarakiki kay tikang liwat sa harandumon ni Ilahas ngan Mahusay. Naghimo si Ilahas bag-o nga sayaw nira ni Mahusay kun paanano an panliburyo san sunoy sa udang nga ginhalad nira nga pasundayag sa ira tribo sa Ibatan (Calbayog na yana). 

## Paghalad
Natuo an mga Calbayognon nga mayda mga espirito na mas labaw sa aton ngan may kapas nga makahatag swerte o malas sa katilingban. Ginhihimo an paghalad para makahatag san kalipay sa mga Ginoo para makatagamtam kita san maupay nga ani. Nagamit manok an mga Calbayognon para ighalad sa mga Ginoo.  

## Sarakiki-Hadang Festival
Malipayon nga ginsasalin-urog san mga Calbayognon an Sarakiki-Hadang Festival na gintatambong sa parada sa bug-os na siyudad san Calbayog kada patron. Puno san mga barahibo an mga su-ot san mga magsarayaw ngan ginsusuga nira an pagkiwa san mga manok. Mayda liwat tawo nga asya an sunoy nga nag-uuna ngan ginsusundan san iba na mga magsarayaw. An Sarakiki-Hadang Festival an usa sa mga ginhuhulat na kiritaon sa parada san mga Calbayognon. 

## Kinuhaan
Tiklos

An **tiklos** usa ka mahinungdanon nga kalihukan ha kinabuhi han mga mag-uuma ha Leyte. Gintatawag gihapon ito hiya na *pintakasi*, winaray na pinulungan han bayanihan.An mga grupo han pagrag-uma nagsaragbot nga magtrabaho o maglimpyo ha usa nga tuna kada usa ka adlaw han semana. Puydi gihapon an pagtukod hin balay, pag balhin hin balay tikadto ha lain na lugar ha sulod ha kumunidad o pag andam ha tuna para tamnan. Ini na trabaho waray bayad pero diri gihapon malikayan nga mayda tawo nga mahatag hin pagkaon o irimnon kun mayda ginhihimo nga buruhaton.  Ginhihimo ini han  mga mag-uuma para ha kauswagan han ira *social* ngan *economic* nga aspeto. Ini nga kalihukan an gintitikangan han Tiklos nga sayaw. Samtang an mga mag –uuma nagpapahulay,an iba nag irignom hin tuba ngan mayda gihapon nasayaw han Tiklos ngan gin-uupdan hin tambura, gimbal, subbing (usa nga bamboo flute) ngan danay sista. An tukar ha Tiklos asya gihapon an gingagamit para magtawag ha mga mag uuma pagbalik ha ira trabaho.   

Meow

## Tiklos nga Sayaw
Ginpa-ila-ila an Tiklos nga sayaw ni Bernardo T. Pedere ha 1967 University of the Pacific Folk Dance Camp. Hiya usa nga nangunguna nga lalaki na mananayaw ngan consultant han Leyte Filipiniana Folk Dance Group. Hi Francisca Reyes- Aquino, usa nga *researcher* nagyakan nga ha isla han Panay ngan Leyte nagtikang an sayaw. Han una an gingagamit nga bado para ha sayaw an pantrabaho nga bado pero yana gintutugutan na an mga halaba nga sarwal ngan halu-ag nga bado ha mga lalaki ngan halaba nga saya para ha mga babaye. Puydi gihapon hira magtini-il samtang nagsasayaw.  

## Kinuhaan
Benjamin Romualdez

Hi **Carlos Benjamin Trinidad “Kokoy” Romualdez** (24 Setyembre, 1930- 27 Setyembre, 2020) in usa nga pulitiko nga nagserbe nga gobernador han Leyte ngan naging embahador han Pilipinas ha durudilain nga mga nasyon. Inin an Estados Unidos, Tsina, ngan Saudi Arabia. 
Hiya an manghud nga bugto han kasanhi nga First Lady nga hi Imelda Marcos, asawa han diktador na hi Ferdinand Marcos, ngan tatay han kongresista na hi Ferdinand "Martin" Romualdez.

## Isturya han iya Kinabuhi
### An iya Ginikangan
Anak ni Vicente Oreste Romualdez, usa nga tuminongnong na pagkatawo ha Tacloban ngan dati nga *dean* han eskwelahan na pang abogasiya han St. Paul’s College, nagtikang hi Kokoy Romualdez pagsulod ha pulitika han iya pagserbe kan Daniel Romualdez, dati nga hitaas nga opisyal han gobyerno.  Manghud hiya ni Imelda Romualdez Marcos, asawa han dati nga presidente nga hi Ferdinand Marcos. Iginkasal hiya kan Juliette Gomez ngan in hira nga duha nagtindog hin ira kalugaringon nga pamilya. An ira mga anak kay hira Benjamin Philip, presidente ngan CEO hit Benguet Corp.,nga ipinangasawa an presidente han Inguirer nga hi Maria Alexandra; hi Ferdinand Martin, nga dati kongresista han Leyte, nga ipinangasawa liwat hi Yedda Marie  nga dati kandidato han Bb. Pilipinas ngan yana kongresista han Leyte; hi Marean, usa nga investment banker, ngan iya asawa na hi Thomas. An iya mga kabugtuan kay hira Imelda Marcos, asawa han dati nga Presidente na hi Ferdinand Marcos, dati nga Mayor han Tacloban na hi Alfredo "Bejo" Romualdez , hi Alita, Conchita, ngan Armando. 

### Isturya han iya pagka Pulitiko
Iginpausbong ni Kokoy Romualdez an iya 20 katuig na pagiging pulitiko ha durudulian nga pagseserbisyo ha gobyerno. Pira hiya ka termino nga naging gobernador han Leyte. An iya bayaw na hi Ferdinand Marcos, nga dati Presidente han Pilipinas, an nagpalingkod haiya ha posisyon nga Ambassador han Pilipinas tipakadto ha Tsina, Saudi Arabia, ngan Estados Unidos. Tuig 1986, panahon han People Power Revolution, upod an pamilya ni Romualdez ha mga pamilya nga nagkalusad ha ira mga pwesto katungod han damo nga mga anomaliya nga igintatahap ha ira han katawhan .

Han iya pira katuig na pagseserbisyo han iya pagiging gobernador han Leyte, damo na mga proyekto an iya natapos ngan napatindog. Han iya panahon han pagka gobernador, didto nahimo an Kananga Geothermal Power Plant kun ngain ginkukuha it kadak-an nga supply han kuryente ha bug-os nga Sinirangang Bisayas hasta yana. Han iya panahon gihap, nahitindog an Leyte Estate Industrial Development, an kausa usahan nga *economic zone* ha Rehiyon 8.

Kilala hi Benjamin “Kokoy” Romualdez ha bug-os nga Leyte han iya pagiging makarit ngan mapanalimbasug nga lider.

## Iya Kamatayan

Ha iya kalagasan, nagdesisyon an iya pamilya nga ipatambal hi Kokoy Romualdez ha Western Visayas Medical Center kun ngain didto naliwat hya ginbawian hin kinabuhi. Namatay hi Benjamin "Kokoy" Romualdez ha edad na 81 katungod han sakit na cancer hadton ika-27 han Setyembre, 2020. Iginbalik an iya patay nga lawas ha Quezon City, an iya ginkikilala nga tuna nga gindak-an, para malamayan han mga mulopyo han NCR.  

## Ginkuhaan
Pasaka Festival

An **Pasaka Festival** in usa nga selebrasyon nga ginsasalin-urog ha bungto han Tanauan ha probinsya han Leyte ha ika-14 han Agosto ha kada-tuig. An Pasaka Fastival in ginseselebrar pinaagi han usa nga pasundayag han magkadurudilain nga mga eskwelahan ha bungto han Tanauan, para han  pag pasalamat han patrona han Bugto "The Assumption of our Lady" ngan ngadto han makagarahom nga Sto. Nino nga patrono han Leyte. An Pasaka Festival an anay nga nangangaglawas han probinsya han Leyte ha Aliwan Festival.

## Bungto han Tanauan
An ngaran nga Tanauan in kinuha gikan han hataas nga puno. Han una nga panahon, ini nga puno an ginamit han mga mulopyo han bungto para pagbantay kun may tiarabot nga pirata ha ira bungto. An puno kay usa nga Molave nga ginamit han mga mulopyo nga taran-awan o tan-awan nga di maiha in nahimo na nga "Tanauan.

## Panuyuanan
An Pasaka Festival in tinikangan han tuig 1991 para pagpasalamat han mga kaupayan nga nadawat han katawhan ha sulod han usa nga tuig. Ginsasalin-urog gihap an Pasaka Festival para pagpasalamat han patona han bungto nga hi *Our Lady of Assumption*. Kinuha an ngaran nga Pasaka nga pulong nga winaray nga an karuyag signgon kay pag-imbitar han kauswagan, kaupayan han lawas, ngan swerte para ha mga mulopyo ha masunod nga tuig. Iguin hahambog han Pasaka Festival an mga primarya nga industriya ha bungto han Tanauan sugad han pag-uma, pag-himo hin banig, ngan an iya mga rekurso nga nakukuha ha dagat. 

## Mga Pasundayag ha Nasod
An Pasaka Festival an nangaglawas han probinsya han Leyte ha Aliwan Festival ngadto ha siyudad han Pasay han tuig 2010 ngan nakuha liwat an ikaduha nga premyo hadton tuig 2004. An Pasaka Festival an dumaog han Kasadyaan Festival hadton tuig 2016

## Mga Ginkuhaan
Ambao fish sanctuary

Ha Barangay Ambao, Hinundayan Southern Leyte, aadto an **Ambao Fish Sanctuary**. Naatubang an nasiring nga sangtwaryo ha dagat pasipiko. Ginpanamkon ini nga usa ka sangtwaryo tikang Abril 10, 2000 pinaagi han Ordinansang Barangay Numero 01, serye han tuig 2000. Gin-aprubahan ini nga deklarasyon han Comprehensive Municipal Fisheries Ordinance No. 2007-65. May-ada 32 ka hektarya kahiluag nga "no take" zone ini nga sangtwaryo kung diin gindidiri an pagkarigo ngan biskan ano nga paagi han pagpangisda. An tubtuban han sangtwaryo natikang ha "Batong Itom" tubtub Talisay.

## Mga Isda
Tikang han pagdeklara ini nga lugar nga usa ka sangtwaryo han mga isda, dumako an populasyon han kaisdaan ha Sangtwaryo han Barangay Ambao. Sumala han datos han Marine Protected Areas Support Network, kaurugan ha mga isda nga naoobserbahan ha sangtwaryo, mga mulmol, mungit, pata nga uhawon.

## Pagmaneho han Sangtwaryo
Ginpangunahan han Fish Sanctuary Management Committe(FSMC) an pagmaneho han Ambao Fish Sanctuary. Kaurugan nga miyembro han FSMC an pipila han mga parapangisda han Barangay Ambao, mga miyembro o empleyado han Barangay Council ngan mga volunteers. Ginpapatrolya han mga Bantay Dagat  an sangtwaryo kada aga samtang napatrolya liwat an mga miyembro han FSMC kada gab-i. Naghahatag hin multa an FSMC ha hin-o man nga madakpan nga nagkalapas han balaod han sangtwaryo. Bumulig liwat an Office of the Municipal Agriculturist Services (OMAS), Municipal Law Enforcement Team (MFLET) ngan an Philippine National Police han pag-alaga han sangtwaryo.

## Mga Benepisyo
Nag-upay an mga korales ha dagat ngan mahitungod ini, mas dumamo an mga isda. Umupay liwat an negosyo ha pangisda tungod han pagdamo han populasyon han kaisdaan. Nagkaada an Barangay Ambao hin mga seminar ngan mga training para ha mga paragbantay han sangtwaryo para mas umupay an ira trabaho ha pagbantay han dagat. Umupay liwat an turismo ha Ambao tungod han sangtwaryo. Dumamo an mga turista nga nadayo para mag scuba diving ha sangtwaryo. Tungod han epektibo nga pagmamaneho ha Ambao Fish Sanctuary, kumarawat hito han Gawad Galing Pook Award ha tuig 2015.

## Mga Problema ha Sangtawaryo
Bisan pa maupay an pagmaneho han sangtwaryo, may ada la gihap mga pipira nga mga problema nga ginkakatapo an sangtwaryo. Kaurugan ini nga mga problema an mga iligal nga paagi han pagpangisda, "Buso Fishing" o pagsulod han mga parapangisda tikang ha iba nga probinsya ngan pag-gamit hin mga waray lisensya nga mga sakayan. Diri liwat maiiwasan an epekto han hanging amihan nga nakakaapekto han turismo kada Sityembre tubtub Disyembre.

## Mga Kinuhaan

* Marine Protected Areas Support Network
* https://mamamayani.wordpress.com/2015/09/11/ambao-fish-sanctuary-and-marine-reserve-area/
* http://www.gmanetwork.com/news/cbb/content/535904/10-lgu-winners-named-at-2015-gawad-galing-pook/story/
* https://greedypeg.org/southern-leyte/Ambao-Fish-Sanctuary-and-Marine-Reserve-Area.html
Bulad

Madagmit nga nabubutod an prisko nga isda hin dire naluluto dayon o dire ngani ma preserba. An pagbubulad an usa ha mga paagi para mapreserba iton pagkaon ha pinaagi hin pagtatanggal han tubig ha pagkaon nga gintitkangan hit pagdamo hiton mga mikrobyo. Tikan pa han panahon han kaapuy-apuyan, usa na ine nga hirimuoon para magiha an pagkaon han katawhan ha pinagi han pagbubulad han pagkaon ha sirak han adlaw ngan ine nagmamara urog pa kun mahangin. Pinaagi hin pagpaalisngaw an kadak-an nga pagtanggal han tubig o hurakmog (paguga ha hangin, pagbulad ha sirak, ug pagpaaso). An mga bacteria, amag, ngan iba pa in nanginginahanglan hin tubig para tumubo ngan magdamo ngan an pagpapamara an makakabulig para magiha pa an pagkaon.
Pentekostes

An **Pentekostes** (Griyego: πεντηκοστή, *pentēkostḗ*) usa nga adlaw nga ika-50 han dominggo pagkabanhaw ni Kristohanon nga Apostol.
Irena Santor

**Hi Irena Santor** (Wiśniewska) (Papowo Biskupie, Polonya, Disyembre 9 han 1934), usa nga Polako nga  man-aawit-magsusurat hin awit, aktris ngan kilala han iya ngaran.
Anglès

Iton **Anglès** poyde tinmudlok ha:
*Anglès, Girona, usa ka bungto ha Provincia de Girona, Cataluña, Espanya. 
*Anglès, Tarn, usa ka komyun ha departamento han Tarn ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
Tikal

An **Tikal** usa ka syudad nga gintukod han sibilisasyon Maya. Nakabutang ini ha amihanan han Guatemala, sidlangan ha departamento han El Petén.
Bukid Carpatos

An **Bukid Carpatos** in usa ka bukid nga rehiyon ha sinirangan han Europa. Balay ini han mga Kabubkiran Carpatos lakip an kanan Europa gihahataasi nga kabubkiran (Kabubkiran Skandinavia).
Margao

An **Margao** o **Margão** o **Madagav ** an ikaduha ha gidakoi nga syudad kun ha populasyon an pagbabasehan ngan an sentro han komersyo ngan kultura ha estado han Goa han Indya. Ini an ulobuhatan pan-administratibo han ubos-distrito han Salcete ngan han distrito han Salatan Goa.
Blancafort

Iton **Blancafort** poyde tinmudlok ha:
*Blancafort, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Tarragona, Cataluña, Espanya. 
*Blancafort, Cher, usa ka komyun ha departamento han Cher ngan ha Rehiyon Sentro han nasod Fransya.
Prades

Iton **Prades** poyde tinmudlok ha:
## Espanya
*Prades, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Tarragona, Catalunya.
*Vilanova de Prades, usa ka bungto ha Provincia de Tarragona, Catalunya.

## Fransya
*Prades, Ardèche, usa ka komyun ha departamento han Ardèche ngan ha rehiyon han Auvergne-Rhône-Alpes.
*Prades, Ariège,  usa ka komyun ha departamento han Ariège ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Prades, Haute-Loire, usa ka komyun ha departamento han Haute-Loire ngan ha rehiyon han Auvergne-Rhône-Alpes.
*Prades, Pyrénées-Orientales, usa ka komyun ha departamento han Pyrénées-Orientales ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Prades, Tarn, usa ka komyun ha departamento han Tarn ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Prades-d'Aubrac, usa ka komyun ha departamento han Aveyron ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Prades-le-Lez, usa ka komyun ha departamento han Hérault ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Prades-Salars, usa ka komyun ha departamento han Aveyron ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Prades-sur-Vernazobre, usa ka komyun ha departamento han Hérault ngan ha rehiyon han Occitanie.
*Saint-Cirgues-de-Prades, usa ka komyun ha departamento han Ardèche ngan ha rehiyon han Auvergne-Rhône-Alpes.
Hardin ha Eden

An **Hardin ha Eden**, sumala han Bibliya han pagkahimo han relihiyon Abrahamiko, in syahan nga hardin nga Diyos hin basahan han Genesis. An Genesis 13:10 natudlok ngadto ha "hardin han Ginoo" (diri gintatawag nga Eden ha pagngaran), ngan an "kakahuyan han hardin" nga ginsering han Ezekiel 31. An Basahán ni Sacarías ngan an Mga Salmo natudlok liwat ha kakahuyan ngan tubig nga may pagkasumpay ha templo nga diri ginngangaranan nga Eden.
Tigduha nga pag-ngaran

**Tigduha nga pag-ngaran** usa nga pormal nga sistema hin pag-ngaranan han mga species han buhi nga butang pinaagi hin paghatag hin ngaran nga may-ada duha nga bahin, ini nga karuhaan nagamit hin Latin nga gramatiko nga porma, bisan ini nakabase ha mga pulong ha iba nga mga linggwahe.
Ronaldo Luís Nazário de Lima

Hi **Ronaldo Luís Nazário de Lima** (natawo han 18 Septyembre 1976), kilala ha iya agnay nga **Ronaldo**, amo an usa ka magmurulay hin futbol nga Brasilyano.
Tulancingo

An **Tulancingo** (opisyal nga ngaran amo an Tulancingo de Bravo) an ikaduwa ha gidadakoi nga syudad han estado han Mehiko nga Hidalgo. Namumutang ini ha salatan-sinirangan nga dapit han estado ngan amo liwat an nagbubug-os han usa ha 84 ka mga munisipyo han Hidalgo, sugad liowat han Arsobispado han Tulacingo.
San Juan del Río

An **San Juan del Río** amo an usa ka syudad ngan mangulohan han nagpapalibot han Munisipyo han ha estado han San Juan del Río (pop. 208,462) ha sentro nga dapit han estado han Mexico nga Querétaro.
Dharamshala

An **Dharamsala** amo in usa syudad ha estado han Himachal Pradesh ha nasod han Indya. 


Dharamsala-Kora-22-gje.jpg
Dharamsala-Kora-38-gje.jpg
Dharamsala-Lobsang Sangay-02-Empfang beim Premier der tibetischen Exilregierung-gje.jpg
Dharamsala-Tseten Norbu-02-gje.jpg
Dharamsala-St John in the Wilderness-10-gje.jpg
Dharamsala-St John in the Wilderness-12-innen-gje.jpg
Dharamsala-Tse Chok Ling-02-Lage-gje.jpg
Dharamsala-Tse Chok Ling-44-Lakhang-gje.jpg
El Campillo

Iton **El Campillo** poyde tinmudlok ha:
*El Campillo, Huelva, usa ka bungto ha Provincia de Huelva, Andalucía, Espanya. 
*El Campillo, Valladolid, usa ka bungto ha Provincia de Valladolid, Castilla y León, Espanya. 
*El Campillo de la Jara, usa ka bungto ha Provincia de Toledo, Castilla-La Mancha, Espanya.
Fonfría

Iton **Fonfría** poyde tinmudlok ha:
*Fonfría, Teruel, usa ka bungto ha Provincia de Teruel, Aragón, Espanya. 
*Fonfría, Zamora, usa ka bungto ha Provincia de Zamora, Castilla y León, Espanya.
Moya

Iton **Moya** poyde tinmudlok ha:
*Moya (genus), in uska genus han Magnoliopsida. An Moya in nahilalakip ha familia nga Celastraceae.
*Moya, Cuenca, usa ka bungto ha Provincia de Cuenca, Castilla-La Mancha, Espanya. 
*Moya, Islas Canarias, usa ka bungto ha Provincia de Las Palmas, Islas Canarias, Espanya.
Santa Brígida

Iton **Santa Brígida** poyde tinmudlok ha:
*Santa Brígida, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Las Palmas, Islas Canarias, Espanya. 
*Santa Brígida, Bahia, usa ka munisipalidad ha estado han Bahia han Brasil. 
*Santa Brigida, Bergamo, usa ka comune ha lalawigan han Bergamo ha rehiyon han Lombardiya ha nasod han Italya.
Freestyle Script

An **Freestyle Script** usa nga font hin cursive nga gidisenyo ni Martin Wait han tuig 1981. An madakmol nga bersiyon hin Freestyle Script in gidisenyo han tuig 1986. An nanmamatik hini nga Freestyle Script amo hira Adobe, ITC ngan Letraset. May-ada ini 4 ka bersiyon: Regular, Bold, SH Reg Alt, ngan SB Reg Alt.

## Mga kasarigan
El Rosario

Iton **El Rosario** poyde tinmudlok ha:

## Argentina
* El Rosario, Catamarca

## Colombia
* El Rosario, Nariño, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Nariño ha nasod han Colombia. 

## El Salvador
*El Rosario, Cuscatlán
*El Rosario, La Paz
*El Rosario, Morazán

## Espanya
*El Rosario, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Santa Cruz de Tenerife, Islas Canarias, Espanya. 

## Mehiko
*El Rosario, Baja California
*El Rosario, Sinaloa

## Nicaragua
*El Rosario, Nicaragua
Magilum (grupo)

An **Magilum** amo an usa ka grupo nga musika rock nga tikang ha Istanbul (Turkeya) tuig 2000.

An mga nagtukod nga miyembro amo hira Nalan Tarhan (bokalista), Oğuz Akalın (gitarista, bokalista), Doğuhan Korkut (bassista), Tolga Şanlı (bateria).

## Mga album
* *Kırmızı Kar* (2009, LP)
* *İnsanların Arasındasın* (2013, EP)

## Mga sumpay ha gawas
* magilum.com

## Mga reperensya
Cosa

Iton **Cosa** poyde tinmudlok ha:
*Cosa (genus), uska genus han Bivalvia.
*Cosa, Aragon, usa ka bungto ha Provincia de Teruel, Aragón, Espanya.
Sancti-Spíritus

Iton **Sancti-Spíritus**, **Sancti Spíritus** poyde tinmudlok ha:
*Sancti-Spíritus, Badajoz, usa ka bungto ha Provincia de Badajoz, Extremadura, Espanya. 
*Sancti-Spíritus, Salamanca, usa ka bungto ha Provincia de Salamanca, Castilla y León, Espanya. 
*Sancti Spíritus, usa nga syudad ngan munisipyo nga amo an kapital han lalawigan han Sancti Spíritus ha Cuba.
*Sancti Spíritus (probinsya), usa nga lalawigan o probinsya han Cuba.
Muel

Iton **Muel** poyde tinmudlok ha:
*Muel, Zaragoza, usa ka bungto ha Provincia de Zaragoza, Aragón, Espanya. 
*Muel, Ille-et-Vilaine, usa ka komyun ha departamento han Ille-et-Vilaine ngan ha rehiyon han Bretagne ha nasod han Fransya.
Quinto

Iton **Quinto** poyde tinmudlok ha:
*Quinto, Aragón, usa ka bungto ha Provincia de Zaragoza, Aragón, Espanya.
*Quinto, Swiza, usa ka munisipalidad ha distrito han Leventina han canton han Ticino ha nasod han Swiza.
*Quinto di Treviso, usa ka comune ha lalawigan han Treviso ha rehiyon han Veneto ha nasod han Italya. 
*Quinto Vicentino, usa ka comune ha lalawigan han Vicenza ha rehiyon han Veneto ha nasod han Italya.
*Quinto Vercellese, usa ka comune ha lalawigan han Vercelli ha rehiyon han Piemonte ha nasod han Italya.
Biel

Iton **Biel** poyde tinmudlok ha:
*Biel, Zaragoza, usa ka bungto ha Provincia de Zaragoza, Aragón, Espanya. 
*Biel, Distrito han Trebišov, usa ka baryo ngan munisipalidad ha distrito han Trebišov ha rehiyon han Košice ha nasod han Slovakia. 
*Biel/Bienne, usa ka munisipalidad ha distrito administratibo han Biel/Bienne ha canton han Bern ha nasod han Swiza. 
*Biel/Bienne (distrito administratibo), usa ka distrito administratibo ha canton han Bern ha nasod han Swiza.
Giacomo Casanova

Hi **Giacomo Casanova** (Venesya, Abril 2 1725 – Duchcov, Hunyo 4 1798) in usa nga Italyano nga iskolar ngan maniniday.
Châtelus

Iton **Châtelus** poyde tinmudlok ha:
* Châtelus, Allier, usa ka komyun ha departamento han Allier ngan ha rehiyon han Auvergne ha nasod han Fransya. 
* Châtelus, Isère, usa ka komyun ha departamento han Isère ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes ha nasod han Fransya. 
* Châtelus, Loire, usa ka komyun ha departamento han Loire ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes ha nasod han Fransya. 
* Châtelus-le-Marcheix, usa ka komyun ha departamento han Creuse ngan ha rehiyon han Nouvelle-Aquitaine ha nasod han Fransya. 
* Châtelus-Malvaleix, usa ka komyun ha departamento han Creuse ngan ha rehiyon han Nouvelle-Aquitaine ha nasod han Fransya.
Ardon

Iton **Ardon** poyde tinmudlok ha:
*Ardon, Loiret, usa ka komyun ha departamento han Loiret ngan ha Rehiyon Sentro ha nasod han Fransya. 
*Ardon, Jura, usa ka komyun ha departamento han Jura ngan ha rehiyon han Franche-Comté ha nasod han Fransya. 
*Ardon, Swiza, usa ka munisipalidad ha distrito han Conthey han canton han Valais ha nasod han Swiza. 
*Ardon, Republika han North Ossetia-Alania, uska bungto ha Republika han North Ossetia-Alania, Rusya. 
*Ardón, usa ka bungto ha Provincia de León, Castilla y León, Espanya.
Kinto Sol

An **Kinto Sol** amo an usa ka banda nga tikang ha Iramuco, Guanajuato, Mehiko. Natukod an banda ha tuig 1999. Kaurupod ha banda hira Skribe, El Chivo ngan DJ Payback.

## Mga album
* Kinto Sol (2000)
* Del Norte Al Sur (2001)
* Hecho En Mexico (2003)
* La Sangre Nunca Muere (2005)
* Los Hijos del Maiz (2007)
* 15 Rayos (2007)
* Carcel de Sueños (2009)
* El Último Suspiro (2010)
* Familia, Fe y Patria (2012)
* La Tumba del Alma (2013)
* Protegiendo el Penacho (2015)
* Lo Ke No Se Olvida (2016)
* Somos Once (2017)
* Lengua Universal (2018)
Inkwisisyon

An **Inkwisisyon** (Kinatsila: Inquisición, Iningles: Inquisition) amo an hukuman nga institusyon ha gobyerno nira sistema han Simbahan Katoliko hi herehiya nga Kristianon.
Akwid

An **Akwid** amo an usa ka banda nga tikang ha Jiquilpan, Michoacán, Mehiko. Natukod an banda ha tuig 2000. Kaurupod ha banda hira AK ngan Wikid.

## Diskograpiya
* Akwid A.D (2002)
* Proyecto Akwid (2003)
* KOMP 104.9 Radio Compa (2004)
* Los Aguacates de Jiquilpan (2005)
* E.S.L. (2006)
* La Novela (2008)
* Clasificado "R" (2010)
* Ready Hits 21 Limited Edition ( 2011)
* Revólver (2013)
Cypress Hill

An **Cypress Hill** amo an usa ka banda nga tikang ha South Gate, California, Estados Unidos. Natukod an banda ha tuig 1986. Kaurupod ha banda hira B-Real, Sen Dog, DJ Muggs ngan Eric Bobo.

## Diskograpiya
* Cypress Hill (1991)
* Black Sunday (1993)
* Cypress Hill III (Temples of Boom) (1995)
* Unreleased and Revamped (1996)
* Cypress Hill IV (1998)
* Skull & Bones (2000)
* Stoned Raiders (2001)
* Till Death Do Us Part (2004)
* Rise Up (2010)
* Elephants on Acid (2018)
* Back in Black (2022)
Kakablasan

Iton **kapobrehan** o **kakablasan** in kakulangan hin kantidad hin materyal nga pagkamay-ada o kwarta. Iton kapobrehan puydi tan-awon ha damo nga konsepto sugad han paglalakip han mga elemento sosyal, ekonomiko, ngan politiko. An absolute poverty, extreme poverty o destitusyon natudlok ha kawarayan gud pamaagi nga kinahanglan makaagom han panguna nga personal nga pangkinahanglan sugad hin pagkaon, panapton o balay.

## Kitaa Gihapon
* Kurapsyon
Rubén Darío

Hi **Félix Rubén García Sarmiento** paghikimo **Rubén Darío** (18 Enero 1867 – 6 Pebrero 1916) in usa nga Nicaraguan nga Espanyol-Amerikano ha literaryo ngan maniniday.
Cartel de Santa

An **Cartel de Santa** amo an usa ka banda nga tikang ha Santa Catarina, Nuevo León, Mehiko. Natukod an banda ha tuig 1996. Kaurupod ha banda hira MC Babo ngan Rowan Rabia.

## Diskograpiya
* 2002: Cartel de Santa
* 2004: Vol. II 
* 2006: Volumen ProIIIbido 
* 2008: Vol. IV
* 2010: Sincopa 
* 2014: Golpe Avisa
* 2016: Viejo Marihuano
Waleed Al-Husseini

## Bibliography

**Blasphémateur ! : les prisons d'Allah*, 2015, Grasset ()
**English translation: 
**Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés* ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring 

## Gáldut
waleed alhusseini
Salog Ebro

An **Ebro** amo an ikaduaha ha gihalaba-i nga salog han Rawis han Iberia sinmunod la ha Tajo. An kahalabi hini in mayda 930 square kilometers (80,162 sq mi). Sinmunod la liwat hini ha Duero ha gidamoi nga pag-awas pagawas.
Salog Tiber

An **Tiber** o kundi man **Tíber** (Linatin: *Tiberis*; Initalyano: *Tevere*) amo an ika-tuló ha gihalaba-i nga salog han Italya.
Salog Duero

An **Douro** (ngaran ha Ininglis ngan Pinortuges; kaluwás ha Ininglis , , )   o kundi man **Duero** (ngaran ha Kinatsila ngan an kaluwás ha Kinatsila:  ; ), usa ha mga dagko nga salog ha Rawis han Iberia, nga naawas tikang ha iya tinikangan harani ha Duruelo de la Sierra ha lalawigan han Soria tabok han norte-butnga Espanya ngan Portugal paggawas ha Porto.

## Mga pinambasaran
Salog Po

An **Po** usa ha mga dagko nga salog ha amihanan han Italya, nga naawas tikang ha iya tinikangan harani ha dagat Adriatico  ha lalawigan han Venice tabok han norte-butnga Italya paggawas ha Po-Maira.
Charlize Theron

Hi **Charlize Theron** (natawo Agosto 7, 1975) amo usa ka Salatan nga Apriká nga Amerikano nga kantaan na artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Charlize Theron - Ingles
PSY

Hi **PSY** (**Park Jae-Sang**, Seoul, Disyembre 31 1977) usa nga Salatan nga Korea nga magkaranta ngan kompositor hin kanta.

## Mga album ha studio
* Psy from the Psycho World! (2001)
* Ssa2 (2002)
* 3 Mai (2002)
* Ssajib (2006)
* PsyFive (2010)
* Chiljip Psy-da (2015)
* 4X2=8 (2017)
Ronaldinho

Hi **Ronaldo de Assis Moreira** (natawo han Marso 21 1980), nga kilalado nga **Ronaldinho Gaúcho** () o kundi man hin yinano nga **Ronaldinho** , usá  nga magmurulay hin futbol nga Brasilenyo.

## Mga kasarigan

;Mga tigaman
Narendra Modi

Hi **Narendra Damodardas Modi** (natawo han Septyembre 17 1950) in ika napulo kag-tulo nga Primo Ministro han Indya.
Aurelianus

Hi **Aurelianus** (ha Latin: *Lucius Domitius Aurelianus Augustus*; Septyembre 9 214 o 215 - Septyembre o Oktubre 275) usa nga emperador han Romano tikang 270 tubob 275.
Caracalla

Hi **Caracalla** (ha Latin: *Marcus Aurelius Severus Antoninus Augustus*; Abril 4 188 - Abril 8 217) usa nga emperador han Romano tikang 198 tubob 217.
Elagabalus

Hi **Elagabalus** (ha Latin: *Marcus Aurelius Antoninus Augustus*; c. 203 - Marso 11 222) usa nga emperador han Romano tikang 218 tubob 222.
Bukid Appalachian

An **Appalachian** amo an mga bukid ha Amihanan nga Amerika. An mga Appalachian nakaunat tikang ha Newfounland ngan Canada ha sidlangan, naagi ha Alabama ngan Estados Unidos ngadto ha bukid Mitchell.
Bukid Apennine

An **Apennine** amo an mga bukid ha Italya. An mga Apennine nakaunat tikang ha Dagat Liguria ngan rawis hn Calabria.
Kabubkiran Atlas

An **Kabubkiran Atlas** amo an kabubkiran in namumutang ha amihanan nga Afrika, ha sulod han Marruekos, Arhelya ngan Tunisia.
Percy

Iton **Percy** poyde tinmudlok ha:
*Percy, Isère, usa ka komyun ha departamento han Isère ngan ha rehiyon han Rhône-Alpes ha nasod han Fransya. 
*Percy, Manche, usa ka komyun ha departamento han Manche ngan ha rehiyon han Basse-Normandie ha nasod han Fransya. 
*Percy-en-Auge, usa ka komyun ha departamento han Calvados ngan ha rehiyon han Basse-Normandie ha nasod han Fransya. 
*Percy, Illinois,
Sierra Nevada, Estados Unidos

An **Sierra Nevada** amo an mga kabukiran ha Katundan Amihanan nga America. Nakaunat ini ha labaw han 640 kilometro (4,421 mi) tikang han amihanan nga parte han Central Valley, ha California, ngadto ha Nevada, han Estados Unidos.
Monte Carlo

An **Monte Carlo** nga tinatawag hin baryo nga Prinsipado han Monaco usa nga gamay nga Monte Carlo Casino.
Bukid Carmelo

An **Bukid Carmelo** in uska baybayon nga kabubkiran ha sinirangan nga amihanan han Israel, harani ha Dagat Mediterraneo.
Pico de Orizaba

An **Pico de Orizaba** in usa ha lima nga mga bukid nga nagpoporma han Mehiko ha estado han Veracruz ngan Puebla.
Patagonia

An **Patagonia** in uska rehiyon ha pinakasalatan nga sapit han panguna ha Arhentina nga Chile han Salatan nga Amerika.
Joseph Brodsky

Hi **Joseph Brodsky** (Mayo 24, 1940 – Enero 24, 1994) usá nga nakadaog han Pasidungog Nobel nga Rusya nga nobelista, maniniday. Nadaog niya an Pasidungog Nobel para han Literatura dida han 1987.
Sully Prudhomme

Hi **Sully Prudhomme** (Marso 16, 1839 – Septyembre 6, 1907) usá nga nakadaog han Pasidungog Nobel nga Fransya nga nobelista, maniniday. Nadaog niya an Pasidungog Nobel para han Literatura dida han 1901.
Henryk Sienkiewicz

Hi **Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz** (Mayo 25, 1846 – Nobyembre 15, 1916) usá nga nakadaog han Pasidungog Nobel nga Polonya nga nobelista, maniniday. Nadaog niya an Pasidungog Nobel para han Literatura dida han 1905.
Carl XVI Gustaf

Hi **Carl XVI Gustaf** (bug-os nga ngaran: *Carl Gustaf Folke Hubertus*; natawo Abril 30 1946) amo an Hadì han Suwesya. Sinmaka hiyá han trono han kamatay han iya apoy nga hi Hadi Gustaf VI Adolf, didâ han Septyembre 15, 1973.

Hiyá an putó nga anak ngan amo la nga anak nga lalaki nira Prinsipe Gustaf Adolf, Duke han Västerbotten, ngan Prinsesa Sibylla han Saxe-Coburg ngan Gotha. Namatay an iya amay han 26 Enero 1947 dida hin pag-crash hin idro ha Dinamarka han siyam pa la ka bulan an panuigon ni Carl Gustaf. Han kamatay han iya amay, hiyá an nagin ikaduhá nga masunod dida han trono, sunod han iya apoy, nga han hadí an Prinsipe Heredero nga hi Gustaf Adolf. Sunod han kamatay han iya apoy ha tuhod nga hi Hadi Gustaf V han 1950, sinmaka hi Gustaf Adolf han trono ngan sugad man hi Carl Gustaf an nagin bag-o nga prinsipe han korona o prinsipe heredero ngan pinamumulat nga masunod han trono ha edad hin upat ka tuig.
Verne Troyer

Hi **Vernon Jay** "**Verne**" **Troyer** (Enero 1, 1969 – Abril 21, 2018) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Rajiv Gandhi

Hi **Rajiv Ratna Gandhi** (Hindi: *राजीव गान्धी*; (Agosto 20 1944 – Mayo 21 1991) usa ka primo ministro han Republika han Indya.
Saba (saging)

Iton **saba** usa nga klase nga saging nga nagtikang ha Pilipinas. Panluto an panguna nga gamit hinin nga saging, pero puydi gihapon ini kaunon nga hilaw.
Anthony Bourdain

Hi **Anthony Michael Bourdain** (June 25, 1956 – June 8, 2018) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Kapuropod-an Sociètè

An **Kapuropod-an Sociètè** usa nga may grupo nga may puro nga Amihanan ha Kalawdan Pasipiko nga parte han Polinesya Fransesa.
Kapuropod-an Marquises

An **Kapuropod-an Marquises** usa nga may grupo nga may puro nga Kalawdan Pasipiko nga parte han Polinesya Fransesa.
Fuerteventura

An **Fuerteventura** usa nga kapurupod'an ha Islas Canarias ha nasod han Espanya nga Kalawdan Atlantiko.
Oahu

An **Oahu** (*Oʻahu*) in uska purô nga Hawaii ha Kalawdan Pasifiko. Mahitungod nga syudad na ulohan nga Honolulu ini in durudako kaysa ha ngatanan nga mga purô nga gintampo ngan amo an gidadakoi nga purô ha Estados Unidos. An Oahu in gindudumara administrasyon an Syudad nga Condado han Honolulu ha sulod han estado han Hawaii.
Kapurupod-an Aleutian

An **kapuropod-an Aleutian** usa ka kapuropod-an ha katundan nga Dagat han Bering. Gintutunga ini ha duduha ka Estados Unidos nga Alaska hin Russia.
José Echegaray y Eizaguirre

Hi **José Echegaray y Eizaguirre** (19 Abril 1832 – 14 Septeymbre 1916) in usa nga espanyol nga manunurat.
Frédéric Mistral

Hi **Frédéric Mistral** (Septyembre 8, 1830 – Marso 25, 1914) usá nga nakadaog han Pasidungog Nobel nga Fransya nga nobelista, maniniday. Nadaog niya an Pasidungog Nobel para han Literatura dida han 1901.
Giosuè Carducci

Hi **Giosuè Carducci** (Pietrasanta, Hulyo 27 1835 - Bologna, Pebrero 16 1907) usa nga nakadaog han Pasidungog Nobel nga Italyano nga maniriday.

Nadaog niya an Pasidungog Nobel para han Literatura dida han 1906.