open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ger

Iton **Ger** poyde tinmudlok ha:
*Ger, Girona, usa ka bungto ha Provincia de Girona, Cataluña, Espanya.
*Ger, Hautes-Pyrénées, usa ka komyun ha departamento han Hautes-Pyrénées ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
*Ger, Manche, usa ka komyun ha departamento han Manche ngan ha rehiyon han Basse-Normandie ha nasod han Fransya.
*Ger, Pyrénées-Atlantiques, usa ka komyun ha departamento han Pyrénées-Atlantiques ngan ha rehiyon han Aquitaine ha nasod han Fransya.
Verges

Iton **Verges** poyde tinmudlok ha:
*Verges, Girona, usa ka bungto ha Provincia de Girona, Cataluña, Espanya.
*Verges, Jura, usa ka komyun ha departamento han Jura ngan ha rehiyon han Franche-Comté ha nasod han Fransya.
*Deux-Verges, usa ka komyun ha departamento han Cantal ngan ha rehiyon han Auvergne ha nasod han Fransya.
*Saint-Jean-de-Verges, usa ka komyun ha departamento han Ariège ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
Porfirio Díaz

An **Porfirio Díaz** (Septyembre 15, 1830 - 2 Hulyo, 1915) usa han mga han Mexicano nga sundalo ngan politiko, nga nagtikang dida han pagkanangulo han Mehiko tikang 1876 tubtob 1911.
Cumbria

An **Cumbria** amo an usa ka condado ha nasod han Inglaterra. Butnga han Dagat Irlanda ha amihanan ngan han Lancashire ha katundan. An kapital hini amo an Carlisle.
Sedona, Arizona

An **Sedona** in usa ka syudad han condado han Yavapai ngan Coconino ha estado han Arizona, Estados Unidos.
La Carlota

Iton **La Carlota** poyde tinmudlok ha:
*La Carlota, Pilipinas, usa nga ika-tulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas.
*La Carlota, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Córdoba, Andalucía, Espanya.
*La Carlota, Argentina, usa ka bungto ha Provincia de Córdoba, .
Mga Probinsya han Espanya

An Espanya ngan iya mga autonomo nga mga komunidad in ginbahin ngadto ha kalim-an (50) nga mga lalawigan.
Calliano

Iton **Calliano** poyde tinmudlok ha:
*Calliano, Trento, usa ka comune ha lalawigan han Trento ha rehiyon han Trentino-Alto Adige/Südtirol ha nasod han Italya.
*Calliano, Asti, usa ka comune ha lalawigan han Asti ha rehiyon han Piemonte ha nasod han Italya.
Breda

Iton **Breda** poyde tinmudlok ha:
*Breda, Nederlandes, usa ka syudad ha nasod han Nederlandes.
*Breda, Girona, usa ka bungto ha Provincia de Girona, Cataluña, Espanya.
*Breda di Piave, usa ka comune ha lalawigan han Treviso ha rehiyon han Veneto ha nasod han Italya.
*Breda, Iowa
*Breda (genus), uska genus han Araneae.
Hugut

**Húgot** (iningles:Inseminate) (Pambansa:Pito-pito) pag-kuha han similya han lalaki ngadtu itanum ha babayi, pitu ka tuig antis igregla nga pitu ka tuig pagkahuman han regla
Koto

**Kōtō** (Iningles:Catgut) (Pambansa:xxxyyyy) uska litid han karabaw ini in balangaw busag, ini in gamit paghabi han lam-ang

Kaarangay: Kuto
Lugo

Iton **Lugo** poyde tinmudlok ha:

## Espanya
*Lugo, Espanya, an ulohan han Provincia de Lugo, Galicia ha nasod han Espanya.
*Provincia de Lugo, usa nga probinsya ha kanawayon han Galicia, o amihanan-katundan nga Espanya.

## Italya
*Lugo, Italya, comune ha lalawigan han Ravenna ha rehiyon han Emilia-Romagna ha nasod han Italya.
*Lugo di Vicenza, comune ha lalawigan han Vicenza ha rehiyon han Veneto ha nasod han Italya.

## Fransya
*Lugo-di-Nazza, usa ka komyun ha departamento han Haute-Corse ngan ha rehiyon han Corse ha nasod han Fransya.
Cervo

Iton **Cervo** poyde tinmudlok ha:
*Cervo, Italya, usa ka comune ha lalawigan han Imperia ha rehiyon han Liguria ha nasod han Italya.
*Cervo, Lugo, usa ka bungto ha Provincia de Lugo, Galicia, Espanya.
Arona

Iton **Arona** poyde tinmudlok ha:
*Arona, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Santa Cruz de Tenerife, Islas Canarias, Espanya.
*Arona, Novara, ka comune ha lalawigan han Novara ha rehiyon han Piemonte ha nasod han Italya.
*Arona, Pennsylvania
Melide

Iton **Melide** poyde tinmudlok ha:
*Melide, A Coruña, usa ka bungto ha Provincia de La Coruña, Galicia, Espanya.
*Melide, Swiza, usa ka munisipalidad ha distrito han Lugano han canton han Ticino ha nasod han Swiza.
Cartagena

Iton **Cartagena** poyde tinmudlok ha:
*Cartagena, Murcia, usa ka bungto ha Región de Murcia, Espanya.
*Cartagena de Indias, nga agsob kilalado ha halipot nga Cartagena amo an kapital han departamento han Bolívar ha Colombia.
*Cartagena del Chairá, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Caquetá ha nasod han Colombia.
Pagbabag-o han klima

An **pagbabag-o hin klima** in usa nga pagbabag-o han kanan Kalibutan klima o ha rehiyonal nga mga klima ha paglabay han panahon.
Pereira

Iton **Pereira** poyde tinmudlok ha:
## Mga lugar
*Brasil
**Pereira Barreto, usa ka munisipalidad ha estado han São Paulo han Brasil.
**Pereiras, usa ka munisipalidad ha estado han São Paulo han Brasil.
*Colombia
**Pereira, Colombia, an kapital han departamento han Risaralda ha Colombia.
## Tawo
*Pereira (awtor)
Charles Perrault

**Charles Perrault** (12 Enero 1638 – 16 Mayo 1703) in usa ka Frances nga manunurat, awtor nga miyembro ngan Fransiya ha akademya. An iya mga bantog nga sinurat amo an *Little Red Ridding Hood* an iya sinmunod nga *Cinderella*, ngan an mga siday nga *Puss in Boots* ngan *The Sleeping Beauty*.
Mickey Rooney

Hi **Mickey Rooney**, natawo nga **Joseph Yule, Jr.**, (Septyembre 23, 1920 – Abril 6, 2014) amo an usa ka Amerikano nga artista ha pelikula ngan telebisyon.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Mickey Rooney - Ingles
Vasco Núñez de Balboa

Hi **Vasco Núñez de Balboa** (c. 1475 – Enero 15, 1519) in usa nga Espanyol nga explorador ngan konkistador.
Ribeira

Iton **Ribeira** poyde tinmudlok ha:

## Espanya
*Ribeira, A Coruña, usa ka bungto ha provincia de A Coruña, Galicia, Espanya.
*Ribeira de Piquín, usa ka bungto ha provincia de Lugo, Galicia, Espanya.

## Brasil
*Ribeira, São Paulo, usa ka munisipalidad ha estado han São Paulo han Brasil.
*Ribeira do Amparo, usa ka munisipalidad ha estado han Bahia han Brasil.
*Ribeira do Pombal, usa ka munisipalidad ha estado han Bahia han Brasil.
*Ribeira do Piauí, usa ka munisipalidad ha estado han Piauí han Brasil.

## Portugal
*Ribeira Brava, Madeira, uska munisipyo ha distrito han Madeira ha Portugal.
*Ribeira Grande, São Miguel, uska munisipyo ha distrito han Azores ha Portugal.
*Ribeira de Pena, uska munisipyo ha distrito han Vila Real ha Portugal.
Bello

Iton **Bello** poyde tinmudlok ha:
*Bello, Antioquia, usa ka bungto ngan munisipalidad ha departamento han Antioquia ha nasod han Colombia.
*Bello, Teruel, usa ka bungto ha Provincia de Teruel, Aragón, Espanya.
Paredes

Iton **Paredes** poyde tinmudlok ha:

## Espanya
*Paredes, Espanya, usa ka bungto ha Provincia de Cuenca, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Paredes de Escalona, usa ka bungto ha Provincia de Toledo, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Paredes de Nava, usa ka bungto ha Provincia de Palencia, Castilla y León, Espanya.
*Paredes de Sigüenza, usa ka bungto ha Provincia de Guadalajara, Castilla-La Mancha, Espanya.
*Murias de Paredes, usa ka bungto ha Provincia de Palencia, Castilla y León, Espanya.

## Portugal
*Paredes, Portugal, uska munisipyo ha distrito han Porto ha Portugal.
*Paredes de Coura, uska munisipyo ha distrito han Viana do Castelo ha Portugal.
Babilonia

An **Babilonia** (puyde liwat igsurat nga **Babilonya**, ha Iningles: *Babylon*) usá nga importante nga ginhadi-an ha kahadto nga Mesopotamia tikang han ika-18 kutob ika-6 nga mga gatostuig UC. An pamunuan-nga-syudad nga naghatag han ngaran gintukod dida ha salog han Eufrates ngan ginbahin hin patas ha wala ngan tuo nga mga pangpang hini, nga mayda hataas nga mga paod basi madirekta an mga pagbaha ha panahon han salog. An Babilonia ha pagtikang usá nga gutiay nga Akkadian nga bungto tikang han panahon han Imperyo han Akkad .

An bungto nagin kabahin hin guti-ay nga naglulugaríng nga syudad-nga-estado ha pagsaka han Syahan nga Babilonyano nga dinastiya han ika-19 nga gatustuig UC. Katapos han paghimo hin madali-la-nga imperyo han ika-18 nga gatustuig UC han Amoritanhon nga hadi  nga hi Hammurabi, ginhimo niyá an Babilonia nga magin dako nga syudad ngan iya gindeklara an iya kalugaringon nga hadi hiní ngan an salatan nga Mesopotamia nakilala ha ngaran nga Babilonia ngan nakalabaw an Babilonia han Nippur nga amo an baraan nga syudad hiní. Nagluya an imperyo ha ilarom han anak ni Hammurabi nga hi Samsu-iluna ngan an Babilonia nagkaada hin mag-iha nga mga panahon ha ilarom han Asiryano, Kassite ngan Elamita nga pagdominar. Katapos hin paggub-an ngan paghimo hin utro han mga Asiryahanon, an Babilonia nagin pamunuan han madali-la nga Imperyo  nga Neo-Babiloniano tikang 609 kutob 539&nbsp;UC. An Mga Nabitay nga Taramnan han Babilonia usá han mga Pito nga Magkalilisang han Kalibutan han Hadton Panahon, bisan  man kun pipira nga mga iskolar natuo nga ini didto han Asiryahanon nga pamunuan han Nineveh. Katapos han kahulog han Imperyo nga Neo-Babilonyano, an syudad nahiubos han paghadi han mga Achaemenid, Seleucid, Parthian, Romano, ngan Sassanid nga mga imperyo.
David Bowie

Hi **David Robert Jones** nga kahihimo komo **David Bowie** (Enero 8, 1947 – Enero 10, 2016) amo an usa ka Britaniko nga pag-kanta, aktor, kompositor ngan musikero.

## Musika
* David Bowie  (1967)
* Space Oddity  (1969)
* The Man Who Sold the World  (1970)
* Hunky Dory  (1971)
* The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars  (1972)
* Aladdin Sane  (1973)
* Pin Ups  (1973)
* Diamond Dogs  (1974)
* Young Americans  (1975)
* Station to Station  (1976)
* Low  (1977)
* ”Heroes”  (1977)
* Lodger  (1979)
* Scary Monsters (and Super Creeps)  (1980)
* Let's Dance  (1983)
* Tonight  (1984)
* Never Let Me Down  (1987)
* Black Tie White Noise  (1993)
* The Buddha of Suburbia  (1993)
* Outside  (1995)
* Earthling  (1997)
* ’Hours...’  (1999)
* Heathen  (2002)
* Reality  (2003)
* The Next Day  (2013)
* Blackstar  (2016)
Osona

An **Osona** usa nga comarca han Espanya, ha sentral nga bahin han komunidad autonoma han Cataluña. Ginsasapitan ini han mga provincia de Barcelona ngan munisipyo han Espinelves, Vidrà ngan Viladrau.

An kapital hini amo an Vic. An probinsya mayda populasyon nga 129,543 ka tawo (2001).
Michael Keaton

Hi **Michael John Douglas** (natawo Septyembre 5, 1971) pag-ighimo komo **Michael Keaton** in usa ka aktor nga Amerikano.
Jennifer Aniston

Hi **Jennifer Joanna Aniston** (natawo Pebrero 11, 1969) usa nga Amerikana nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Jennifer Aniston - Ha Ingles
Solaro

Iton **Solaro** poyde tinmudlok ha:
*Solaro, Italya, comune ha lalawigan han Milan ha rehiyon han Lombardiya ha nasod han Italya.
*Villanova Solaro, comune ha lalawigan han Cuneo ha rehiyon han Piemonte ha nasod han Italya.
*Solaro, Haute-Corse, usa ka komyun ha departamento han Haute-Corse ngan ha rehiyon han Corse ha nasod han Fransya.
Teletubbies

Iton **Teletubbies** in usa nga pantelebisyon nga hnimo nira Anne Wood CBE ngan Andrew Davenport ngan ginpagawas han Ragdoll Productions para han BBC.
White Plains, New York

An **White Plains** in uska syudad ha condado han Westchester ha estado han Estados Unidos nga New York.
Glenn Close

Hi **Glenn Close** (natawo Marso 19, 1947) in usa ka aktor nga Amerikano nga pelikula han telebisyon ngan artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Glenn Close - Ingles
Nicolas Cage

Hi **Nicolas Kim Coppola**, ginhimo komo **Nicolas Cage** (natawo Enero 7, 1964) in usa ka Amerikano nga artista ngan produser.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Nicolas Cage - Ingles
Penélope Cruz

Hi **Penélope Cruz Sánchez** (natawo Abril 28, 1974) in usa aktor ka Espanyol nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Penélope Cruz - Sa pinulongan Ingles
Julia Roberts

Hi **Julia Fiona Roberts** (natawo Oktubre 28, 1967) in usa nga Amerikano nga artista hit pelikula nga telebisyon ngan produser.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Julia Roberts - Sa pinulongan Ingles
George Clooney

Hi **George Timothy Clooney** (natawo Mayo 6, 1961) in usa nga Amerikano nga aktor ngan produser hit pagmanunurat, direktor ngan aktibista.
Sean Penn

Hi **Sean Justin Penn** (natawo Agosto 17, 1960) in usa ka Amerikano nga aktor nga director hit pelikula ngan politikal.
Leonardo DiCaprio

Hi **Leonardo Wilhelm DiCaprio** (natawo Nobyembre 11, 1974) in usa nga Amerikano nga aktor hit pelikula nga produser.
Cate Blanchett

Hi **Catherine Élise "Cate" Blanchett** (natawo Mayo 14, 1969) in usa nga Australyano nga artista hit director nga tyatro.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Cate Blanchett - Ingles
Kitasato Shibasaburo

Hi **Kitasato Shibasaburo** (Enero 29, 1853 – Hunyo 13, 1931) hya an usa ka hinapones nga microbiolohista ngan mediko.

## Mga sumpay ha gawas
Denzel Washington

Hi **Denzel Hayes Washington, Jr.** (natawo han Disyembre 28, 1954) in usa nga Amerikano nga aktor hit director nga pelikula.
George C. Scott

Hi **George Campbell Scott** (Oktubre 18, 1927 – Septyembre 22, 1999) in usa nga Amerikano nga aktor hit pelikula nga direktor ngan produser.
Whoopi Goldberg

Hi **Caryn Elaine Johnson** (natawo Nobyembre 13 1955) in usa ka Amerikano nga artista hit komedyante nga produser.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Whoopi Goldberg - Sa pinulongan Ingles

 

]
Jovito Salonga

Hi **Jovito "Jovy" Reyes Salonga** (Hunyo 22, 1920 – Marso 10, 2016) usa nga Pilipino nga tawo hin estado ngan abogado, ngan usa nga nangunguna han oposisyon han rehimen ni Ferdinand Marcos tikang han pagdeklara hin militar nga pamalaod han 1972 tubtob han People Power nga Rebolusyon han 1986, nga nagtanggal kan Marcos tikang ha poder. Hi Salonga amo an ika-14 nga Mangulo han Senado han Pilipinas nga nag-alagad tikang han 1987 tubtob 1992.

## Mga kasarigan
Unibersidad han Can Tho

An **Unibersidad han Can Tho** in usa nga nanhahalikwat nga unibersidad nga namumutang ha Can Tho, Vietnam
Angelina Jolie

Hi **Angelina Jolie Pitt** (natawo Angelina Jolie Voight; Hunyo 4, 1975) amo in uska Amerikano nga artista.

## Pilmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

### Video games

### Music videos
Garry Shandling

Hi **Garry Emmanuel Shandling** (Nobyembre 29, 1949 − March 24, 2016) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Gloria Swanson

**Gloria May Jospehine Swanson**(Marso 27 1899 – Abril 4 1983) in usa nga Amerikano nga aktor hit pelikula ngan produser.
Ronnie Corbett

Hi **Ronald Balfour** "**Ronnie**" **Corbett** (Disyembre 4, 1930 – Marso 31, 2016) in uk ka aktor nga British.
Latô

An ***Caulerpa lentillifera*** in uska espesye han Bryopsidophyceae tikang ha mga baybayon han rehiyon hin Indo-Pacific. Ini nga tanum kay usa ha mga ginkaka-on nga espesye hin *[[Caulerpa]]* tungod ha kahumok ngan it iya tekstura. Ginpapatubo ini na mga *C. lentillifera* ha Pilipinas, kun ngain gintatawag ini han mga lokal na mga tawo nga ar-arosep, lato, arosep o ar-arosip, **latok** an tawag ini ha Sabah, ngan ha Okinawa kun ngain ginkakaon ini nga dire pa luto.

An pagpatubo hin *C. lentillifera* kay damo ha isla han Mactan, Cebu, ngan ha mga merkado ha Cebu ngan Manila. Naabot ha 12-15 ka tonelado hin lato kada tuig. 

*C. lentillifera* kay madalas ginkakaon hin dire pa luto upod hin suoy, nga pan-merienda or ha salad.  

## References

## External links

* Lato, the strange sea salad The trade of the Caulerpa lentillifera in Coron, Philippines
* Guiry, M.D. & Guiry, G.M. 2013. Caulerpa lentillifera J.Agardh, AlgaeBase.  National University of Ireland, Galway., accessed 19 February 2013.
* Caulerpa lentillifera , Seaweed Industry Association
Dalikyat

*Dalikyat* (Iningles:Flash/Instant) (Pambansa:Kisapmata) uska yakan nga nagpapasabut nga kadaliay la, tigda nga pagpakita ngan tigda nga nawara
Kunung

**Kunung** (iningles:Whallahw Effect/Gravity) (Pambansa:Inog) ini an kusug nga nahugut han tawu tipaubus ngadtu tuna u tubig
Ben Affleck

Hi **Benjamin Geza Affleck-Boldt**(natawo Agosto 15, 1972) ginhimo komo **Ben Affleck** in usa nga Amerikano nga aktor ngan pelikula.
Martin Lawrence

Hi **Martin FitzGerald Lawrence** (natawo Abril 16, 1965) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor hit pelikula nga produser.
Dáan nga Ginsabutan

An **Dáan nga Ginsabutan** amo an syahan nga bahin han Kristiyano nga Bibliya nga panguna nga nakabase tikang ha Ebreo nga Bibliya (o Tanakh), usa ka katitirok hin kadaan nga mga panurat panrelihiyon han mga Israelita nga gintutuohan han kadam-an nga mga Kristiyano ngan relihiyoso nga Hudyo han pagigin baraan nga Pulong han Diyos. An kalingit hini amo an Bag-o nga Ginsabutan, an ikaduha nga bahin han Kristiyano nga Bibliya. An mga libro nga nagbubug-os han canon nga Dáan nga Ginsabutan in nagkakadurudilain ha mga Singbahan Kristiyano pati liwat an ira pagkasunodsunod ngan mga ngaran. An kasagaran canon han Protestante in may-ada 39 ka mga libro, an canon han Katoliko may-ada 46 ka mga libro, ngan an mga canon han mga Singbahan nga Sinirangan Ortodoxo ngan Oriental Ortodoxo in maabot hin 51 ka mga libro.
Bag-o nga Ginsabutan

An **Bag-o nga Ginsabutan** amo an ikaduha nga bahin han Canon han Krisityano nga Bibliya, an an syahan nga bahin amo an Dáan nga Ginsabutan, nga nakabase ha Ebreo nga Bibiliya. An Bag-o nga Ginsabutan in naghihimangraw han mga panutduan ngan pagkatawo ni Hesus, pati liwat an syahan nga siglo nga Kristiyanismo. An mga Kristiyano naghahatag hin pagtahod han Dáan ngan Bag-o nga Ginsabutan komo sagrado nga panuratan. An Bag-o nga Ginsabutan (ha kabug-osan o ha bahin) in agsob nahihiupod ha pagkalat han Kristiyanismo ha palibot han Kalibutan. Ini in nagpapakita ngan nagseserbe nga tinikangan hin Kristiyano nga teolohiya ngan moralidad. An mga barasahon ngan mga pamulong tikang ha 
Bag-o nga Ginsabutan in agsob nauupod ha (lakip an mga barasahon tikang ha Dáan nga Ginsabutan) ngadto ha durudilain nga mga Kristiyano nga liturhiya. Dako an impluwensiya han  Bag-o nga Ginsabutan ha mga gios relihiyoso, filosopo, ngan pulitika ha Kalibutan Kristiyanismo ngan nagpapabilin ini hin mabug-at nga marka ha literatura, arte ngan musika.
Basahán han Levitico

An **Basahán han Levitico** usa nga libro han Dáan nga Ginsabutan. An Basahán han Levitico amo an ikatulo nga libro han Torah ngan Dáan nga Ginsabutan. Kadam'an han chapter (1–7, 11–27) san basahan amo in nagpapahiunung san mga ginbagaw san Ginoo ngadto kan Moses, na ginsisiring san Ginuo na igpasamwak ni Moses ngadto san mga Israelita.
Ikaduha nga Surát ngadto han mga taga Tesalonica

An **Ikaduha nga Surát ni Pablo ngadto han mga taga Tesalonica** usa nga libro han Bag-o nga Ginsabutan.
Syahan nga Surát ngadto han mga taga Tesalonica

An **Syahan nga Surát ni Pablo ngadto han mga taga Tesalonica** usa nga libro han Bag-o nga Ginsabutan.
Will Smith

Hi **Willard Carroll "Will" Smith, Jr.** (Septyembre 25, 1968) in usa ka aktor nga komedyante Amerikano.
Steve Buscemi

Hi **Steven Vincent "Steve" Buscemi** (natawo Disyembre 13, 1957) in usa ka aktor nga direktor Amerikano.
Helen Hunt

Hi **Helen Elizabeth Hunt**(natawo Hunyo 15, 1963) in usa ka artista hit pelikula nga Amerikano.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Helen Hunt - Ingles
Ethan Hawke

Hi **Ethan Green Hawke** (natawo Nobyembre 6, 1970) in usa ka aktor nga manunurat ngan direktor nga Amerikano.
Steve Oedekerk

Hi **Steven** "**Steve**" **Oedekerk** (natawo Nobyembre 27, 1961) in usa ka aktor ngan komedyante nga Amerikano.
Bat-ang

**Bat-ang** (Iningles:Ricefields Divider) (Pambansa:xxxxx) pagtungga han taramnan para han magka-durudilain nga tanum

## An Paghimu
Växjö

An **Växjö** in uska syudad ha salatan hit Suecia. 
An syudad in lingkuran han munisipyo han Växjö nga may-ada populasyon nga 60,167 ngan amo gihapon an lingkuran han Condado han Kronoberg nga may-ada populasyon nga 82,023.
Gävle

An **Gävle** amo an usa ka syudad ha munisipyo han Gävle ngan kapital ha condado han Gävleborg ha nasod han Sweden.
Scarlett Johansson

Hi **Scarlett Johansson** (natawo Nobyembre 22, 1984) usa ka Amerikano nga aktris, modelo, ngan magkaranta. An iya *debut* ha pelikula dida han *[[North (1994 nga pelikula)|North]]* (1994). Ha sunod, hi Johansson nag-starring dida han *[[Manny & Lo]]* han 1996, ngan nakakuha hin dugang nga pagdayaw ngan pagkakilala hin mga papel dida han *[[The Horse Whisperer (pelikula)|The Horse Whisperer]]* (1998) ngan *[[Ghost World (pelikula)|Ghost World]]* (2001). Nagbalhin hiya hin mga papel nga kanan-adult dida han iya pagdara dida han *[[Girl with a Pearl Earring (pelikula)|Girl with a Pearl Earring]]* (2003) ngan han kan Sofia Coppola *[[Lost in Translation (pelikula)|Lost in Translation]]* (2003), nga diin nakadaog hiya hin BAFTA nga premyo  para hin Best Actress in a Leading Role.

## Pilmograpiya
### Pelikula

### Telebisyon

### Video games

### Mga Paglabas sa Music Video

### Entablado

## Mga award ngan nominasyon
### Daghang mga award
#### Academy Awards

#### British Academy Film Awards

#### Golden Globe Awards

#### Screen Actors Guild Awards

#### Tony Award

### Industry Awards
#### AACTA International Awards

#### American Comedy Awards

#### British Independent Film Awards

#### César Awards

#### Drama Desk Awards

#### Drama League Awards

#### Dorian Awards

#### Gotham Independent Film Awards

#### Independent Spirit Awards

#### Jupiter Awards

#### Kids' Choice Awards

#### MTV Movie & TV Awards

#### People's Choice Awards

#### Satellite Awards

#### Saturn Awards

#### Scream Awards

#### Teen Choice Awards

#### Theatre World Awards

#### Young Artist Awards

#### YoungStar Awards

### Mga award gikan sa mga kritiko

### Film Festival Awards
#### Palm Springs International Film Festival

#### Rome Film Festival

#### Santa Barbara International Film Festival

#### Venice Film Festival

## Mga kasarigan

]
Leni Robredo

Hi **Leni Robredo** (natawo nga **Maria Leonor Santo Tomas Gerona**; Abril 23, 1964) usa nga Pilipino nga abogada, aktibista ha katiringban, ngan politiko nga ha yana amo an baga nagdaog hin pagka Sugbong-Mangulo han Pilipinas, katapos han panguna han diri opisyal nga ihap han 2016 nga pinil-ay.  Nag-alagad hiya nga representante han ika-Tulo nga Distrito han Camarines Sur han Pilipinhon nga Balay hin mga Representante tikang han 2013.

Nakilala anay hiya ha publiko dida han 2012 katapos han kamatay han iya bana nga hi Interior nga Maghirilom Jesse Robredo, dida hin pagkrash hin idro ha kadagatan han Purô han Masbate. Ugsa han aksidente, an kahibulig ni Robredo ha kinabuhi panpubliko amo in pagin-abogado ngan aktibista ha katiringban. Han 2015, nagpahayag hiya han iya pagkandidato hin pagka-Sugbong-Mangulo han Pilipinas dida han 2016 nga piniliay ha ilarom han Partido Liberal.

## Mga kasarigan
Lucy Liu

Hi **Lucy Alexis Liu** (natawo **Lucy Liu**; Disyembre 2, 1968) in usa nga Amerikano nga aktris ngan artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Lucy Liu - Ingles
Tromla

Hi **Tromla** (natawo nga *Christoph Hans* han Sankt Ingbert, Alemanya han Enero 5, 1975) amo an usa ka Aleman nga musika han magkaranta ngan manunurat hin kanta ngan banda hin *Reaktor* mga magsiriday.

## Mga sumpay ha gawas

* www.tromla.de
Naugatuck, Connecticut

An **Naugatuck** in usa ka consolidado nga borough ngan bungto ha Estado han Connecticut ha Estados Unidos.
Valsequillo

Iton **Valsequillo** poyde tinmudlok ha:
*Valsequillo, Córdoba, an usa ka bungto ha Provincia de Córdoba, Andalucía, Espanya.
*Valsequillo de Gran Canaria,  an usa ka bungto ha Provincia de Las Palmas, Islas Canarias, Espanya.
Rancho Santa Margarita, California

An **Rancho Santa Margarita** in uska syudad ha condado han Orange ha estado han Estados Unidos nga California.
Walnut Creek, California

An **Walnut Creek** in usa ka syudad ha Condado han Contra Costa ha Estado han Estados Unidos nga California.
South San Francisco, California

An **South San Francisco** in usa ka syudad ha condado han San Mateo ha Estado han Estados Unidos nga California.
Manghud

**Manghud** (Iningles:Younger Brother ot Sister) (Pambansa:Nakababatang Kapatid) an bugtu nga guruguti-ay an ihap san idad
Maghurang

**Maghurang** (Iningles:Older Brother ot Sister) (Pambansa:Natatandang Kapatid) an bugtu nga durudaku-ay an ihap san idad
Auckland Grammar School

An **Auckland Grammar School** usa nga eskoylahan pansegundarya para han kalalakin-an nga may edad 9 tubtob 13 anyos ha Auckland, New Zealand. Han Marso 2016, mayda ini 2532 ka mag-aaram, nga nahimo nga kanan New Zealand gidadakoi nga uusa la nga ginkakarawat nga kasarian nga eskoylahan. Ini liwat an kanan nasod ika unom nga gidadakoi nga eskoylahan.

## Pinanbasaran
Coffeyville, Kansas

An **Coffeyville** in uska syudad ha estado han Kansas, Estados Unidos. 

zh-min-nanCoffeyville (Kansas)
Bato Rosetta

An **Bato Rosetta** usa nga bato nga may nakasurat nga sininsil nga sugo ni Hadi Ptolemy V ha ginmantala ha Memphis, Ehipto han tuig 196 BC.
Garry Marshall

Hi **Garry Kent Marshall** (Nobyembre 13, 1934 – Hulyo 19, 2016) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Goran Višnjić

Hi **Goran Višnjić** (natawo Septyembre 9, 1972) in usa nga Kroasyano nga aktor hit pelikula nga produser.
Franklin, Wisconsin

**Franklin, Wisconsin** in puydi tinmudlok ha pipira nga lugar:

*Franklin, Jackson County, Wisconsin, usa ka bungto
*Franklin, Kewaunee County, Wisconsin, usa ka bungto
*Franklin, Manitowoc County, Wisconsin, usa ka bungto
*Franklin, Milwaukee County, Wisconsin, usa ka syudad
*Franklin, Sauk County, Wisconsin, usa ka bungto
*Franklin, Vernon County, Wisconsin, usa ka bungto
Ganghaan han Impyerno

An **Ganghaan han Impyerno** usa ka natural gas field ha Derweze, Turkmenistan, nga nagin natural gas crater katima katimpag han tuig 1971. Ginpakalayo ini han mga heolohista para mapugngan an pagkalat han methane gas, ngan tikang hadto, nagkikinalayo la ini. An diametro han buho in 69 metros (226 piyes), ngan mayda kahilarom nga 30 metros (98 piyes).
Capela dos Ossos

An **Capela dos Ossos** (Waray: Kapilya han mga bukog) usa ha mga sikat nga monumento ha Évora, Portugal. Ini in usa ka guti nga kapilya sapit han surudlan han Singbahan han San Francisco.
Aokigahara

An **Aokigahara** usa ka 35-kilometro kwadrado nga kagurangan nga namumutang ha norte-katundan han Bukid Fuji ha Japan.
Langit (astronomiya)

Ha astronomiya, iton **langit** in ngatanan nga aada ha bawbaw han tuna han Kalibutan upod na an atmospera ngan gawasnon nga kalarakan. Mas hitaas ini san Tigbawun ngan Kaluknayan.
Langit (relihiyon)

Iton **langit** in masukot gamiton nga konsepto ha relihiyon, usa lugar kun diin iton mga diyos-diyos, kaanghelisan, mga santo in sinisiring nga nagtikang, o aada nagtotrono, o naukoy.
Bruno Kirby

Hi **Bruno Giovanni Quidaciolu, Jr.** (April 28, 1929 – Agosto 14, 2006) in usa ka aktor nga Amerikano.
Jerry O'Connell

Hi **Jeremiah** "**Jerry**" **O'Connell** (February 17, 1974) in usa ka aktor nga Amerikano.

## Kalugaringon nga Kinabuhi

Didan Hulyo 14, 2007, nakapag asawa hi O'Connell hin aktres nga supermodel nga hi Rebecca Romijn .    An ira anak nva  kambal nga babaye in natawo dida han 2008. 

Nakapagenrol hi O'Connell ha Southwestern Law School ha Los Angeles dida han Agosto 2009,  pero inundang hiya pag-eskwela basi bumalik ha pag-arte hin bug-os nga panahon.
Desi Arnaz

Hi **Desiderio Alberto Arnaz y de Acha III** (March 2, 1917 – Disyembre 2, 1986) in usa ka aktor nga Amerikano.
Jon Polito

Hi **Jonathan Raymond** "**Jon**" **Polito** (December 29, 1950 − September 1, 2016) in usa ka aktor nga Amerikano.
Julián Gil

Hi **Julián Gil** (natawo **Julián Elías Gil Beltrán**: Hunyo 13, 1970) amo an uska aktor ngan pelikula.

## Mga tigaman

## Mga kasarigan
* Opisyal nga websayt
Little Richard

Hi **Richard Wayne Penniman** (December 5, 1932 - 2020) in usa nga Amerikano nga magkaranta ngan mananayaw.

## Mga album
* Here's Little Richard (1957)
* Little Richard (1958)
* The Fabulous Little Richard (1958)
* Pray Along with Little Richard (1960)
* Pray Along with Little Richard (Vol 2) (1960)
* The King of the Gospel Singers (1962)
* Little Richard Is Back (And There's A Whole Lotta Shakin' Goin' On!) (1964)
* Little Richard's Greatest Hits (1965)
* The Incredible Little Richard Sings His Greatest Hits - Live! (1967)
* The Wild and Frantic Little Richard (1967)
* The Explosive Little Richard (1967)
* Little Richard's Greatest Hits: Recorded Live! (1967)
* The Rill Thing (1970)
* Mr. Big (1971)
* The King of Rock and Roll (1971)
* Friends from the Beginning – Little Richard and Jimi Hendrix (1972)
* Southern Child (1972) unreleased
* Second Coming (1972)
* Right Now! (1974)
* Talkin' 'bout Soul (1974)
* Little Richard Live (1976) all studio
* Going All The Way With Little Richard (live) (1979)
* God's Beautiful City (1979)
* Lifetime Friend (1986)
* Shake It All About (1992)
* Little Richard Meets Masayoshi Takanaka (1992)
Auvergne-Rhône-Alpes

An **Auvergne-Rhône-Alpes** o **Auvernya-Ródano-Alpes** amo an usa ka rehiyon ha nasod han Fransya. An kapital hini amo an Lyon.
Chileno nga peso

An **Chileno nga peso** (tigaman: $; kodigo: CLP) amo an sukol han salapi ha Chile.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
Natalie Portman

Hi **Natalie Portman** (natawo **Neta-Lee Hershlag**, Hinebreyo: עִבְרִית, Hunyo 9, 1981) in usa ka aktris, produser ha direktor  nga Amerikano.
Piso han Pilipinas

An **Piso han Pilipinas** amo an opisyal nga pananalapi han Pilipinas. Ini in ginbabahin ngadto ha 100 sentimos. Han anay kolonya pa han Estados Unidos, an nasod in nagamit hin Ingles ha iya pananalapi, nga an pulong nga "peso" in aada ha mga papel ngan sinsilyo tubotob 1967. Tikang han paggamit han Pilipino nga pinulongan para han mga papel ngan sinsilyo, an termino nga "piso" in gingagamit na tubtob yana.

Iton piso agsob sinusurat ha simbolo nga "₱". An iba nga mga pamaagi hin pagsurat han tigaman para han Piso han Pilipinas in "PHP", "PhP", "Php", "P$", o danay "P" la. An tigaman nga "₱" in gindugngan ngadto ha Unicode standard ha bersyon nga 3.2 ngan naka-assign ha U+20B1 (₱). Ini nga tigaman in puydi makuha pinaagi han iba nga mga word processor han pag-type hin "20b1" ngan pagdurugnan pagpidlit hin Alt ngan X nga mga pidlitan. Ini nga tigaman in gingagamit la hin Pilipinas kay an mga tigaman nga gingagamit para han piso han iba nga mga nasud sugad hin Mehiko ngan iba pa nga mga anay kolonya han Espanya ha Latin Amerika in "$".

An mga sinsilyo ngan salapi nga papel han Pilipinas in ginhihimo ngan giniimprenta ha Security Plant Complex han Bangko Sentral ng Pilipinas ha Syudad Quezon.
Kusog han Pluwido

An **kusog han pluwido** in paggamit hin mga pluwido para makahimo, makakontrol, ngan makapadangat hin kusog. An kusog han pluwido in ginbabahin ngadto ha hydraulics nga naggamit hin likido sugad han mineral nga asyete o tubig ngan pneumatics nga naggamit hin gas sugad hin o iba pa nga gas.
Alternating current

Iton **Utud utud nga Sulug** o **alternating current** (AC) in kuryente elektrisidad kun diin it sulog han karga elektrisidad in nagburubaliktad hin direksyon, samtang iton direct current (DC) naman, iton pag-awas han karga elektriko in aada la ha uusa nga direksyon.
Omid Djalili

Hi **Omid Djalili** (Pinersyano:مید جلیلی, natawo Septyembre 30, 1965) in usa ka aktor nga British.
Sam Cooke

Hi **Samuel Cook** ighimo komo **Sam Cooke** (Enero 22, 1931- Disyembre 11, 1964) in usa nga Amerikano nga parakanta.
Mike Pence

Hi **Michael Richard "Mike" Pence** (natawo han Hunyo 7, 1959) in usa ka politiko nga Amerikano ngan nagin ika-48 nga Sugbong Mangulo han Estados Unidos.
Homonhon

An **Homonhon** in usa nga isla han bungto han Guiuan, Sinirangan Samar, Pilipinas, ha Sinirangan nga parti han Leyte Gulf. Ginkikilala ine nga gihahalaba-i nga coastal line ha bug-os nga Sinirangan Samar nga ginkakalkula hin 20 (20 milya) ka kilometro.

Han una na pagnabigar ha kalibutan, lumapos han Mariana an tutulo nga mga barko ni Ferdinand Magellan pero waray dumuong bisan kun may waray na hira pagkaon katapos magnabigar ha Dagat Pasipiko. Ginpapahimatud-an nga dumuong hi Ferdinand Magellan han Marso 16, 1521 han Isla han Homonhon kun diin an iya mga trabahador in nakabiling hin tubig ug pagkaon bisan kun waray pa gud napuyo han isla hadto nga kapanahunan. Pero nasakpan hira han mga baluto ni Rajah Culambu han Limasanga naggiya liwat ha ira pakadto ha Cebu han Abril 7.

Pan ngingisda ug paguuma an kadak-an nga trabaho han mga tuminongnong hine nga isla. Kada-adlaw nalawud an mga mangirisda para makadakop hin Katambak, Balu, Molmol, Gangis ug iba pa. An iba nagkikitang, namumukot, nagkakawil, namamana, ngan nagamit hin bobo. Magkadurudilain an mga nagkakadakop dara man gud kay hirani la ine han Dagat Pasipiko. Usa ine han Karikuhan han isla kay kun nawawarayan sura an pamilya, puydi la mangawil di ngani mamana ha dagat kay darudamo pa an kaisdaan, kugita, ngan iba pa.

### Mga Barangay

* Bitaugan
* Cagusu-an
* Canawayon
* Casuguran
* Culasi
* Habag
* Inapulangan
* Pagbabangnan

## References

# W.D. Brownlee (Master Mariner), 1974. *The First Ships Around the World* , p.44.
# Richard Humble, *The Voyage of Magellan*, Franklin Watts [1988]  p.20.
# Laurence Bergreen, *Over the Edge of the World : Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe* HarperCollins Publishers [2003]
Leche flan

Iton **leche flan** usa nga matam-is nga karaunon nga ginhhihimo tikang ha gatas, asukar, ngan bunay. May iba nga an pula la han bunay an gingagamit samtang may iba naman nga bug-os an ginhahalo para han ira leche flan. Ini nga karaunon kay nagtikang pa ha Pransya ngan Espanya kun diin guindara ngadi ha Pilipinas han mga Espanyol han panahon han ira pagsakop ha aton.
Lana Del Rey

**Elizabeth Woolridge Grant** (gin-anak Hunyo 21, 1985), nga mas nakikilal-an nga hi **Lana Del Rey** in usa na magkaranta, manunurat hin kanta ngan modela. Nakag-baligya na hiya hin nahirani hin 5 ka milyones na iya musika. May ada na hiya upat ka *album* ngan tulo na *extended plays (EP)* tikang 2008. An iya una na igingawas na *single* in "Video Games", han Agosto 2011. Umabot ini hin ika-uno na *single* ha Finland, Denmark, Germany, Japan, Slovakia, Scotland ngan Luxembourg. An iya ikaduha na album*,* Born To Die in dumiretso ha ika-uno na posisyon ha *UK* *Albums Chart* han gingawas ini. Han 2013, "Young and Beautiful" in nakadto han *soundtrack* hit The Great Gatsby. Tinapos na niya an hiya ikatulo na album na *Ultraviolence.* Gingawas ini han 2014. An iya halipot na salida, "Tropico" kay ginpakita ha *website* na VEVO han ika-5 han Disyembre 2013.  Nag-modela na guihapon hi Del Rey para ha H&M. 

An kanta ni Del Rey na "Young and Beautiful" in na-nominar para ha 2014 Grammy Awards kanan *Best Song Written for Visual Media.* An *[[Paradise (album)|Paradise]]* in na-nominar para *Best Pop Vocal Album.* 

An iya pinaka-bago na *album*, "Honeymoon" in gin-gawas han Setyembre 18, 2015.

## Mga Sumpay ha Gawas
Lingganay Festival

It **Lingganay Festival** kay kada tu-ig nga guinseselebrar ha bungto hit Alangalang ha probinsya han Leyte kada ika-19 hit Hunyo . Ini nga selebrasyon kay guinbase han istorya han mga taga-Alangalang han pagkawara han ira bulawan nga lingganay ha salug han Bakga. Ini nga ira piyesta kay bumulig na ha magkadirudilain nga piyesta ha Pilipinas. Upod na ini an Pintados Kasadyaan Festival ha siyudad han Tacloban, Sinulog Festival ha siyudad han Cebu ngan an Aliwan Festival ha siyudad han Pasay.

## Tinikangan nga Istorya
Sumala ha mga taga-Alangalang, hadto nga adlaw, han pagpakalas an mga pirata nga moro ha mga taga-Alangalang, guintalinuhaan nira nga makaeskapo ha ira, upod an bulawan nga lingganay. Han ira pagabot ha salug han Bakga, guinlabog nira an lingganay ha guilalarumi nga parte han salug para diri ini makuha han mga pirata nga moro. Hasta yana, waray la guihap ini katad-a nga lingganay. Pero sumala han siring han mga taga-Alangalang, it iya pagbagting kay puyde la guihap mabatian tikang ha ilarum han salug.

## Mga Gamit
Hit ira mga pasundayag, haros tanan nga ira mga gamit, upod na ngadi an ira mga bado, hin may korte hin lingganay nga magkadirudilain it kadako ngan kolor.

## Mga Kadaugan
* Pintados Kasadyaan Festival 2006 - Ika-upat nga puwesto (*kategorya han Kasadyaan*) 
* Pintados Kasadyaan Festival 2007 - Ika-tulo nga puwesto (*kategorya han Kasadyaan*) 
* Pintados Kasadyaan Festival 2011 - Ika-siyahan nga puwesto (*kategorya han Kasadyaan*) 
* Pintados Kasadyaan Festival 2012 - Ika-siyahan nga puwesto (*kategorya han Kasadyaan*) 
* Pintados Kasadyaan Festival 2013 - Ika-duha nga puwesto (*kategorya han Kasadyaan*) 
* Pintados Kasadyaan Festival 2015 - Ika-duha nga puwesto (*kategorya han Kasadyaan*) 
* Sinulog Festival 2012 - Ika-siyahan nga puwesto (*kategorya han gawasanon nga interpretasyon*) 
* Sinulog Festival 2012 - Pinakamaupay nga panmado (*kategorya han gawasanon nga interpretasyon*) 
* Sinulog Festival 2012 - Pinakamaupay ha musika (*kategorya han gawasanon nga interpretasyon*) 
* Sinulog Festival 2013 - Ika-siyahan nga puwesto (*kategorya han gawasanon nga interpretasyon*) 
* Sinulog Festival 2015 - Ika-duha nga puwesto (*kategorya han gawasanon nga interpretasyon*) 
* Aliwan Festival 2012 - Ika-tulo nga puwesto 

## Guinkuhaan
UP KAISSA

An **UP KAISSA** (o an *KAtig-uban ha mga 1studyante han Sinirangan Samar*) in usa nga ekslosibo nga heograpikal nga organisasyon han mga istudyante han Unibersidad han Pilipinas ha Kabisayaan Kolehiyo han Tacloban (UPVTC) nga tumikang ha probinsya han Sinirangan Samar. 

## An Organisasyon
Nabuhi an organisasyon pinaagi han panalingkamot ha mga Estehanon nga istudyante han UP Tacloban han una nga bahin han dekada 1990.

Napundar an KAISSA para ha mga nasunod nga turumanon:
# makapaghatag hin dalan hin pagburubligay (ha bahin han akademiko ngan kultural nga interes) han mga mag-aaram han UPV Tacloban nga nagtikang ha probinsya han Sinirangan Samar;
# kolektibo nga gumi-os para ha usa nga akademiko nga kaupayan; ngan
# mag-imbitar ha mga mag-aaram ha hagtaas nga grado (*high school)* ha Sinirangan Samar nga sumulod ngan umiskwela ha UPV Tacloban.
Matapos an pira ka-tuig, hinmuyo an organisasyon dara han pagtikadguti han kadamo han aktibo nga mga miyembro. Nahibalik la ini utro han tuig 2010, ha liderato ni Ma. Eunice Abenis, usa nga tuminungnong han Borongan. Ha ilarom hini nga administrasyon, nagtikang an pagmangulo han KAISSA han iba nga mga aktibidades han mga mag-aaram han kolehiyo. Kaupod hini an mga pauyas--*Table Tennis* ngan Pitiw (usa nga lokal nga uyas)--pananglitan.

Natikang an mga buruhaton han organisasyon pinaagi han tradisyunal nga *acquaintance party* han mga miyembro ug opisyales ha una nga bulan han akademiko nga tuig.

Labot la ha mga aktibidades ug kaguriba ha sulod han UP Tacloban, an UP-KAISSA in nagdudumara hin *outreach program* ha mga pinili nga barangay han Sinirangan Samar, kada tu-ig ha bulan han Disyembre. Sugad man liwat, an organisasyon in nagmamangulo ha mga paisan-isan (kompetisyon) hiunong ha kasaysayan ug kultura han probinsya. (An *Ratakdatak,* kompetisyon ha heograpiya, kultura ngan kasayasayan han probinsya, pananglitan).

Han Setyembre 27 ngan 28, 2016, ha bulig ha UP Leyte-Samar Heritage Center, Gabriela Youth Tacloban Chapter ug han Alliance of Concerned Teachers Eastern Visayas, nagka-may-ada hin usa nga lektyur-porum mahiunong han engkwentro ha Bungto han Balangiga han 1901. Gintambungan ini hin nira Dr. Reynaldo Imperial, Emil Justimbaste ngan Dr. Rolando Borrinaga, mga kamag-araman han kasaysayan han Pilipinas.

## Ginkuhaan
Batibat

An  **Batibat,** danay guintatawag nga ***Ngara'''t'' o ***Matambok ngan Lagas nga Babaye ha Poste**' kay usa nga panulay ha mitolohiya hit mga Ilokano. Ini nga demonyo kay naukoy ha mga poste (hit suga ngan telepono), mga purtahan ngan puno ngan iguinsusumpay hit kamatayon mahitungod hit pagngarat.  

An Batibat kay may porma hit matambok ngan lagas nga babaye. Napakita ini nga demonyo ha mga tawo kun an ira guin-uukyan nga puno kay guingamit nga kahoy paghimo hit poste hit usa ka balay. Nadiri it mga Batibat nga makaturog it mga tawo hirani hit ira guin-uukyan. Kun kumaturog man it tawo hirani hit urukyan hit Batibat, igpapakita hini nga demonyo it iya tuod nga itsura ngan lilingkuran it dughan hit iya biktima hasta mawarayan ini hin ginhawa. Talagsaun, it mga guin-bibiktima hit Batibat kay mga tawo nga nakaturog hin mag-usaan ha kwarto. 

Kun umatake ngani hit Batibat, dapat kagtun hit biktima it iya kalugaringon nga tamuragko o wirik-wirikon it mga tutudlo ha tiil para makagmata hiya para matalwas an kalugaringon tikang hini nga demonyo.

## Itsura
It itsura hit Batibat, sumala hit mga kamag-araman kay lagas nga babaye nga nagtitimbang hin tulo ka sako nga bugas. May dagko nga suso nga tiyan guihap ini nga demonyo.

## Mga istorya hi-unong hit Batibat
Sumala hit iba, an Batibat kay karat-an hin kalaw-ay nga naatake samatang nagpipinanhuna-huna hin malaw-ay nga mga butang. 

An sumat han mga nabikitima han Batibat kay umabat hira hin kabug-atan ha ira dughan, kawarayan hit ginhawa, waray hira makakaguliat, an ira lawas kay baga-baga hin na-coma ngan han ira pagkita hini nga panulay kay malain an siplat ha ira. 

Sumat liwat hit iba, guin-aatake hit Batibat an mga tawo nga gingamit paghimo hit ira balay an puno nga guin-uukyan hini nga demonyo.

## Ngarat
An Batibat kay usa nga demonyo nga iguinsusumpay hit kamatayon mahitungod hit ngarat o sudden arrhythmic death syndrome. Sumala it iba, namamatay an mga    biktima hit Batibat mahitungod han kahadlok ha demonyo. 

Pag-eksamen han mga doktor han mga kuno nabiktima, ira nasabtan na an mga pasyente kay may acute pancreatitis nga naging rason han ira pagkamatay. 

## Guinkuhaan
Goldilocks Bakeshop

An **Goldilocks Bakeshop** in usa nga *bakeshop chain* ha Pilipinas, na asya naghihimo ngan naghahatag hin keyk ngan *pastries* para ha mga Pilipino.

## Kasaysayan
Han Mayo 15, 1996, an Pilipino-Instik nga magbugto na hira Milagros Leelin Yee ngan Clarita Leelin Go, ngan an ira hipag nga hi Doris Wilson Leelin, in nagtindog hin pinakauna nga Goldilocks ha 70 m2 (750 sq ft) na espasyo ha una nga palapag hin usa ka gusali ha nga hirani ha eskina hit Pasong Tamo ha Makati nga an tinika

ngan kay napulo la an empleyado.

Han 1976, nagabri hin Goldilocks ha Estados Unidos labi na ha Los Angeles. Han 1991, an Goldilocks kay nagpagawas hin program pag *franchise* nga naging rason han pagkatindog hin duru-damo nga Goldilocks ha Maynila.

Nagtindog hin iba nga *store* ha iba nga parte hin California sugad ha San Francisco, San Jose ngan ha Las Vegas, Nevada.

An Pancake House kay nagplano makuha an Goldilocks Bakeshop, pero an pag-areglo para makuha an *bakehop* kay waray nadayon han 2006. An Pancake House kay nagayat pagbayad para han Goldilocks hin ₱2 bilyones.

## Mga lokasyon
Han 2015, nahibaruan nga mayda 400 *full-service stores* ha Pilipinas, 12 ha California, United States, ngan tulo ha Vancouver, Canada.

## Imahe han ''brand''
An Goldilocks kay tikang ha ngaran na Goldilocks, usa nga karakter ha istorya para ha kabataan nga *Goldilocks and the Three Bears* para mas madali mahinumduman an ngaran han ira negosyan han mga bata upod an ira nanay. An ira ngaran kay pwede guihap magpasabot han para pulong nga "*gold"* (bulawan) ngan "*luck*" (swerte) nga para ha ira kay buynas an pagkita. Ini nga ngaran kay suhestiyon han usa nga bugto han tagiya, hi Maria Flor.

Han 2010 kay nag *full-rebranding* an Goldilocks.

## Mga islogan
* *Your Good Taste Made It Happen* (1986-1991)
* *How Thoughtful. How Goldilocks.* (1991-2003)
* *Totoong Kain Pinoy, no. 1 sa Goldilocks* (Real Filipino Dishes, no. 1 at Goldilocks) (2001-2005)
* *How Thoughtful. How Pinoy.* (2003-2006)
* *Ang Sarap Magmahal Ng Pinoy.* (It's Delicious to Love the Filipino) (2006-2009)
* *You're the 1, Goldilocks!* (2009-2015)
* *My Goldilocks, My GoldiLove!* (2015-present)
* *Lika na sa Goldilocks!* (Let's go to Goldilocks!) (2015-present)

## ''External links''
* Goldilocks - Official website 
* Goldilocks - Philippine website 
* Goldilocks Official US Website

## Mga kinuha ha gawas
Na ngan pa

## Gamit hit Na ngan pa

Iba it istraktura o kabutang hit mga pulong hit Waray-waray kaysa ha Ingles nga  lenggwahe. Ha Ingles, it istraktura hit ira mga pulong ha usa ka *pangungusap o* ha ira yarakynun kay "A-V-O-L/R", karuyag signgun kay *actor-verb-object-location or receiver. S*amtang ha Waray-Waray nga lenggwahe, iton mga pulong kay ginsisiring ha istraktura nga "V-A-O-L/R". Iton istraktura nga "A-V-O-L/R" nga ginagamit ha Ingles kay diri liwat gingagamit ha Waray-Waray kay iton distribusyon hit mga pulong kay mag-iiba, pati an istraktura.

It Waray-Waray nga lenggwahe kay nagamit hin mga pulong nga **na** ngan **pa** para pagkonekta hit mga pulong nga yaraknun hit usa ka Waraynon o usa ka tawo. It **na** ngan **pa** kay gingagamit para masabtan kun it usa nga butang kay nahimo na, ginhihimo o hihimuon pala.

Kun gingagamit it **na**, karuyag signgun, nabuhat na it usa ka butang.

Pananglitan:

*Kumaon *'na** hiya. (''Karuyag signgon, human na hiya kumaon o nakakaon na hiya.)

Kun gingagamit liwat it **pa,** karuyag signgun, ginbubuhat o bubuhaton pala.

Pananglitan:

''Nakaon **pa*' hiya.* (Karuyag signgon, ginhihimo pala niya)

## Ginkuhaan
Iglesia Ni Cristo

An **Iglesia Ni Cristo**  (, ginpapahalipot nga **INC**; puyde liwat igliteral nga Winaray nga *Singbahan ni Cristo* o *Katitirok ni Cristo*) usá nga naglulugaríng nga diri-trinitaryo nga Kristyano nga grupo nga nagtikang ha Pilipinas. Gintikáng iní han 1914 ni Felix Y. Manalo.

## Pagtikang

An Iglesia Ni Cristo in usa nga relihiyon. Ini in usa nga pang kabug usan nga Kristiyano nga singbahan nga nagtikang ha Pilipinas. Na rehistro ini dida han 1914 ni Felix Y. Manalo nga asya an naging pinakasyahan nga pinaka-igbaw nga ministro.

Ginsisiring han Iglesia Ni Cristo nga hira an nag-uusaan nga tinuod nga relihiyon nga nagtikang pa han relihiyon nga gintukod ni Jesus ngan an iba nga relihiyon yana in mga dire na asya. Ha doktrina o ha mga igintututdu ha sakob han Iglesia Ni Cristo in nagsisiring nga an petsa han ka rehistro hinin ha Gobyerno ha Isla han Pilipinas dida han ika-27 han Hulyo ni Felix Y. Manalo in usa nga pangilal-an han urhi nga gin sugo han Ginoo -- ngan usa gihap nga katumanan han nakasurat ha baraan nga kasuratan mahitungod han pagkatukod utro han Iglesia Ni Cristo ha harayo nga sinirangan kadungan han ika-pito nga tatak nga nagsisiring han katapusan han kalibutan.

Han kamatay ni Felix Y. Manalo dida han tuig 1963, an Iglesia Ni Cristi in naging usa nga pangkabug-usan nga nasyon nga relihiyon nga may ada 1,250 gudti-ay nga mga singbahan ngan 35 nga mga dagko ngan sementado nga singbahan. An iya anak nga hi Eraño G. Manalo an sumunod nga nanguna han Iglesia Ni Cristo ngan ha pag pasamwak han pagpahaluag o pagpadako ngan pag himu hinin nga panbug-os nga kalibutan hasta han iya kamatay dida han ika-31 han Agusto, 2009 -- kun diin an iya anak an sumunod nga         pinaka igbaw nga ministro. 

Han tuig 2010, nabaruan han National Statistics Office nga an porsyento na han mga miyembro han Iglesia Ni Cristo kay umabot na hin 2.45% ngan ini hin ika-tulo na ha pinaka dako nga organisasyon hin relihiyon ha Pilipinas nga nasunod ha Romano Katoliko nga may ada 80.6 nga porsyento ngan an Islam nga may ada 5.6 ka porsyento.

## Batun-batunay han INC ngan MCGI
Nagin mapaso an nagin batun-batunay tikang han tuig 2004 ha SBN 21 nga *channel* han relihiyon han Iglesia ni Cristo ni Eraño Manalo ngan Iglesia sa Dios *([[Members Church of God International]])* nga ginpapangunahan ni Bro. Eli Soriano. An diskusyon han duha nga programa nga *“Ang Tamang Daan”* han INC ngan *“Ang Dating Daan”* han MCGI nga magkasangay ha ngaran in ginsubaybayan gud han mga magkirita nga may panginlabot ha espirituhanon nga butang.

## Mga kasarigan
Ekek

Ha mitolohiya hit Pilipinas, an **Ekek (o Ek ek)** kay may lawas hit tawo ngan may ada pakpak sugad hit tamsi. Nagsusudoy-sudoy iton hiya hit pagkakagab-i ha mga huron-huron para mamiling hin mga tawo nga panngangaunon. It ira pinakanaruruyagan nga parte hit lawas hit tawo kay unod ngan iton dugo. Masasabtan nga aada iton hiya kun mahihibatian an tunog nga *<nowiki/>*'ek-ek-ek'. Maaram gihapon an Ekek manguwat gamit iton iya tunog nga iya ginpapawara basi ha huna-huna hit mga tawo, waray na hiya hiton nga lugar.  

May pagkakaparehos iton Ekek ha ''Wak wak'' ngan ha ''Manananggal'' tikang hit ira pagkakalupad kada naabot it kasisidman ngan it ira pag-ayon ha rasa hit mga katawhan.  

## Pagkakaiba ngan pagkakaparehos ha ''Manananggal''
It pagkakaiba hit *Manananggal* ha Ekek kay iton pagkakatunga it lawas hit *Manananggal* ugsa hiya makalupad. Iton ubos liwat nga katunga kay diri nakiwa kun ngain man ginbayaan.  

Naayon liwat an *Manananggal* ngan an Ekek pamiling hit nanngangaturog nga mga burod. Gingagamit nira iton ira hilaba nga dila pasulod ha tiyan hiton burod para didto na mapatay an bata agi hit pagsupsop hiton dugo. 

## Pagkakaiba ha Wak wak
An pagkakaiba hiton Ekek ha *Wak wak* kay iton hitsura hit Ekek. May ada iton hiya tusak nga parehos hit tamsi, an *Wak wak* naman kay waray.

## Ginkuhaan