open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
AJ Rafael

Hi **Arthur Joseph Rafael** o mas kilala nga **AJ Rafael** (gin-anak han ika-12 han Marso, 1989) kay usa nga American nga musikero nga may-ada duha nga EP nga iya kalugaringon gin-release ngan usa nga album. Tikang ha Moreno Valley, California, United States, nag-tour hiya sa gawas.

= Propesyon =
Han 2005, nag-audition hi AJ Rafael para ha *American Idol* pero waray ini maka-lagpas hin sunod nga entablado. Pagkatapos han salida, nagtikang hiya pag-upload hit iya mga kanta ha YouTube dida han 2006 , ngan ini kay nakakuha hin interes han kadam-an.

It mga impluwensiya niya kay ito nga mga pop-rock, sanglit it kadam-an hit iya mga kanta kay aadi hini nga genre. Ha 2011, na-nominate ini hiya para ma-api hit Billboard's Battle of the Bands dida ha may Gentlemen Hall, Otenki, Hotels, Lightning Love ngan Side by Side. Ha pareho nga tuig, nag-gawas hiya hin *Red Roses* nga album nga gin-pondohan han kickstarter.

##### Paghahatag
Api hi AJ ha usa nga charity nga it ngaran kay Music Speaks ngan ginpapadayun niya it kada-tuig nga autism benefit concert tikang pa han 2006. Kada tuig, it Music Speaks kay naghahatag hin donasyon didto hit organisasyon nga Autism Speaks. It iba nga mga api hini nga pasundayag kay hira Jennifer Chung, Quest Crew, JR Aquino ngan Mike Isberto.

= Discograpiya =
It kan AJ full-length nga album, it *Red Roses,* kay gin-gawas han ika-7 han Hunyo 2011 pina-agi han 37 Entertainment ngan gin-distribute ha kalibutan han Select-O-Hits. An CD kay mabibilngan ha mga national retailer sugad han Best Buy, Transworld ngan Target. Kadam-an han mga kanta, upod han "Emma Watson" ngan "We Could Happen", kay makukuha ha streaming music discovery sites sugad han Pandora ngan Spotify. It "We Could Happen" kay naka-lisensya ha DMA para sensory marketing ha mga mainstream nga retailers api an Abercrombie & Fitch & Hollister.

#### Juicebox EP

#### Red Roses

#### Beautiful Escape EP

#### Mga Single
** 2009: "My Soldier"
** 200912: "I Just Want You"
** 2011: "We Could Happen"
** 2011: "Without You"
** 2013: "Beautiful Escape"
** 2014: "Brand New"

= References =
KARD

An K.A.R.D.(ha Hangul: 카드, killala liwat nga **KARD** or **K♠RD**) usa ka South Korean na co-ed na grupo na ginhimo hin DSP Media hadto na 2016. Mayda upat na miyembro ini nga grupo: J.seph, B.M, Somin and Jiwoo. Plano nira na magpagawas hin  matulo na project singles bago opisyal na mag-debut ha South Korea. Hadto na Disyembre 13, 2016, ginpagawas nira an una nira na project single na nginarangan na *K.A.R.D. Project Vol.1* kadungan an ira kanta na "Oh Na Na." kaupod hi Heo Young-ji na ira nakatago na miyembro. Ha Pebrero 16, 2017 nira ginpagawas an ira sunod na kanta na " Don't Recall."

*
Jolin Tsai

Hi **Jolin Tsai** (natawo nga Tsai I-ling (Septyembre 15, 1980) in uska Taiwanes nga man-aawit-magsusurat hin awit, aktris ngan negosyante.
Sistema han mga Hitaas nga Eskwelahan han Pilipinas ha Siyensiya

An **Sistema han mga Hitaas nga Eskwelahan han Pilipinas ha Siyensiya (PSHSS)** in usa nga espesyalisado nga sistema hin mga pampubliko na hitaas nga eskwelahan ha Pilipinas nga igindudumara han Departamento han Siyensiya ngan Teknolohiya han Pilipinas. Iginsisiring nga usa han mga pinakamaupay nga hitaas nga eskwelahan ha siyensiya ha Pilipinas an PSHS ngan iginkikita nga usa han mga pinakamaupay ha ASEAN nga rehiyon ha 2016.

Nagpapaeskwela an Sistema han PSHS ha mga estudyante nga Pilipino nga makarit ha mga siyensiya ug matematika. Ha pamaagi hin kumpetitibo nga eksaminasyon an pagsulod ha PSHS, ngan mga mulopyo nga Pilipino la an pwede sumulod. Ginsaaran ha balaud nga dapat makatapos ha mga kurso hin puro nga siyensiya, matematika, o inheryerya ha kolehiyo. Kilala an sistema para hit iya makuri nga kurikulum nga naghihimo han pinakamaupay nga mga proesyonal ha nasud.

Kilala an PSHS para hit iya aktibo nga pag-bulig ha mga nasudnon ngan panlangyaw nga mga kompetisyon ha siyensiya, teknolohiya, ug matematika, bagan an Sipnayan, Kapnayan, MATHirang MATHibay, Metrobank-MTAP-DepED Math Challenge, mga Philippine Matheamtics, Physics, ngan Chemistry Olympiad, Australian Mathematics Competition, ug Australian Chemistry Quiz. Nakakadaog gihapon an mga estudyante ha pamaagi hin pribado nga pagpopondo ha mga panlangyaw nga kumpetisyon bagan an Taiwan International Science and Engineering Fair, Intel International Science and Engineering Fair, International Math Olympiad, International Junior Science Olympiad, International Earth Science Olympiad, International Olympiad on Astronomy and Astrophysics, ngan an International Physics Olympiad,

May-ada salida nga ginapagawas han 2007 para pagtahod ha PSHS. Nagkamay-ada hin nasudnon ngan panlangyaw nga pagkakakilala an *Pisay* nga iginpadara ini ha *Toronto International Film Festival*. Igindirektahan an *Pisay* hin usa nga alumnus han eskwelahan, hi Aureus Solito, ngan gin-nominar para *Best Documentary Feature Film* ha 2008 *Asia Pacific Screen Awards.*

## Mga Kampus ngan Organisasyon han Sistema

### Mga Kampus
Para ha 24 nga tuig, nag-uusahan la nga kampus an PSHS ha Agham Road, Diliman, Syudad han Quezon kun diin ginkakarawat an nalabaw nga 240 nga nakuha han patuig nga *National Competitive Examination* para ipa-eskwela han gobyerno. Ha kada campus, 30 an estudyante ha kada klase. Pero, tulo la an klase ha mga rehiyonal nga kampus kontra hit otso nga klase kada *batch* han *Main Campus*. Ha yana, may-ada 12 nga rehiyonal nga kampus an PSHS upod an *Main Campus*.

## Mga Kasarigan
Wikimedia

An **Wikimedia Movement** in komunidad han mga nabulig han mga Proyekto Wikimedia. Ini nga gios in ginhimo hiunong han Wikipedia, ngan dumako nala nga naglakip han iba nga mga proyekto.
Regular Show

An **Regular Show** in usa nga Amerikano nga pantelebisyon nga animasyon nga hinimo nira J. G. Quintel ngan Paul Germain para han Cartoon Network.
Alex Rocco

Hi **Alessandro Federico Petricone, Jr.** (February 29, 1936 – July 18, 2015) in usa ka aktor nga Amerikano.
Šiprage

An **Šiprage** amo an syudad ha Bosnia ngan Herzegovina.

## Climat

## Demograpiya

*1931, 1953:Lungsod Šiprage
+ Area Šiprage

## Galleria

|Plan (18,42 x 14.2 m) Roman basilica, 5. century
|One of two last stećak, 12. century


## Reference

## Internet

* 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
Robert nga Bruce

Hi **Robert I** (11 Hulyo 1274&nbsp;– 7 Hunyo 1329),o **Roberto I** nga tinatawag nga **Robert nga Bruce** o **Roberto nga Bruce** (Iningles: *Robert the Bruce*; Medieval Gaelic: *Roibert a Briuis*; moderno nga Scottish Gaelic: *Raibeart Bruis*; Norman French: *Robert de Brus* o *Robert de Bruys*; Early Scots: *Robert Brus*; ), amo an Hadi han mga Scot tikang 1306 tubtob han iya kamatayan han 1329. Hi Robert usa han mga gisikati nga mga man-gugubat han iya henerasyon, ngan hiya an nanguna han Scotland dida han Syahan nga Pan-gubat hin Independensya han Escosya patok han Ingglatera. Malinamposon hiya nga nag-away dida han iya paghadi nga mahibalik an kamutangan han Scotland komo naglulugaring nga nasod ngan ha yana ginpasidunggan hiya nga usa nga nasodnon nga bayani.
David Attenborough

Hi **David Frederick Attenborough** (natawo Mayo 8, 1926) in usa ka natural nga kasaysayan nga Britaniko.
Judas Iscariot

:*Diri ini angay ikalipat ha [[Judas Tadeo]].*

**Judas Iscariot** in usa ka disipolo ngan usa ha orihinal nga dose nga apostoles ni Jesucristo.
Beda (santo)

Hi **Beda** (c. 672 - 26 Mayo 735), o Bede nga tinatawag nga Beda nga Benerable o Bede nga Benerable (Iningles: Bede the Venerable; Daan nga Iningles: *Bǣda or Bēda*; Linatin: *Bēda Venerablis*), amo an monhe han Iningles ngan monasteryo mga Saint Peter nga Monkwearmouth han Inglatera.
Anti-Bisayismo

An **anti-Bisayismo** (Kinatsila: *antibisayismo*; Ininggles: *anti-Visayanism*) amo an diskriminasyon ha pakaraot nga sentimyento patok han etniko nga Bisaya.

Sumala hin pipira, diri na angay mahiusa an mga Bisaya kay regular na ini nga penomeno ha adlaw-adlaw nga kinabuhi ha Pilipinas.

## Kaagi

### Isyu bahin han sine ng ''Sakal, Sakali, Saklolo''
Ginpakita hin pelikula nga *Sakal, Sakali, Saklolo* an mga Bisaya nga baga hin ika-duha nga klase hin bungtohanon ha mga kun igkumpara ha mga Tag-alog. Ha usa ka eksena, ginyakan han lola ha yaya han iya apo nga "Bakit pinapalaki ninyong Bisaya ang apo ko?" (¿Kay-ano nga ginpapatubo niyo nga Bisaya an apo ko?) ngan an iroy gihapon ginyaknan, "Speak to the kid in Tagalog, para Pinoy." (Pagyakni it bata hin Tinag-alog, para Pinoy)

Sumala ni Senador Aquilino Pimentel, "arogante" ini ngan "diri sensitibo." Waray magpakita nga nangaro hin pasaylo an direktor; iya la ginyakan han senador nga kitaon na la niya an mga pelikula ha iya mga igkasi-senador. Sumala kan Ver Quimco, usa nga abogado, gin-insulto han pelikula an tanan ng mga Bisaya.

### Linog hadton 2012 sa Kabisay·an
Nasikat hi Ahcee Flores (diri tinuod nga ngaran) ha iya ginkomentaryo nga nag-ampo daw hiya nga magtsunami didto ha Kabisay·an, pagkahuman hin sumat nga may nahitabo nga linog ha Kabisay-an hadton 6 Pebrero 2012, nga kun diin didto, damo nga mga ka-Bisay-anon an na-igo han iya paggama.

## Mga kasarigan

## Kitaa gihapon
* Pederalismo ha Pilipinas
George S. Patton

Hi Heneral **George Smith Patton Jr.** (Nobyembre 11, 1885 – Disyembre 21, 1945) usa nga senior nga opisyal han United States Army nga nanguna han Ika-pito nga Army han Estados Unidos ha Mediterraneo ngan Europeo nga mga larangan han Gyera Pankalibotan II, pero kilalado hiya tungod han iya panguna han Ika-tulo nga Army han Estados Unidos ha Fransya ngan Alemanya sunod han Alyado nga pagsalakay ha Normandy han Hunyo 1944.
Origenes (teolohiya)

Hi **Origenes** (c. 185 – 254) (Griniyego Ὠριγένης, Ōrigénēs, Linatin: *Origenes Adamantius*, Ὠριγένης Ἀδαμάντιος, *Ōrigénēs Adamántios*) in uska Kristohanon nga teolohiya.
Leonard Cohen

Hi **Leonard Norman Cohen** (Septyembre 21, 1934 &ndash; Nobyembre 7, 2016) in usa ka aktor nga Amerikano.
Isaac

Hi **Isaac** (Inebreyo: יִצְחָקYitzhak o Yiṣḥāq, Inarabo: إسحاق Ish'aq)usa nga tawo han bibliya. An Isaac kaupod ha basahan han Genesis.
Jacob

Hi **Jacob** (Inebreyo: יַעֲקֹב, Ya'akov, Inarabo: يعقوب, Yaʿqūb)usa nga tawo han bibliya. An Jacob kaupod ha basahan han Genesis.
Kutsilyo

An **kutsilyo** (tikang han Kinatsila: *cuchillo*; Iningles: *knife*) usa nga kasangkapan nga butang nga gingagamit paghatag hin armas, tikang ngan panahon han Bato.
Fenisya

An **Fenisya** amo an natudlok ha panahon han kaagi han Dagat Mediterraneo tikang ha Libano, Israel, Gaza, Syria nga Turkiya. Pagsulong han mga kahuman hadton 1200 BC ha 539 BC.
Irenaeus

Hi **Irineo** o **Irenaeus** (Griniyego: Εἰρηναῖος, c. 130 - 202) amo an usa ka obispo han syudad nga Lyon.
Canaan

An **Canaan** o kundi man **Kanaan** amo an hadton ha rehiyon ha katundan nga Asya nga tikang han Dagat Mediterraneo han Salog Jordan.
Hitita

An **Hitita** in hadton nga nakasentro ha syudad han Hattusa  ngan nagpapalibot nga rehiyon han Anatolia.
Orangutan

An **Orangutan** in uska species han Primates nga syahan ginhulagway ni Indonesya nga Malaysia hi mauran nga kagobaan han Borneo nga Sumatra. An Orangutan in nahilalakip ha genus nga Pongo, ngan familia nga Hominidae.
Homo habilis

An ***Homo habilis*** in uska species han Hominidae pamilya hi naubos pagkamatay nga ginhulagway ni 2.1 nga 1.5 milyon tuig.
Homo floresiensis

An ***Homo floresiensis*** in uska pagkamatay genus han pamilya Hominidae nga 12 000 tuig hi Indonesya nga tubig 2004.
Hominoidea

An **Hominoidea** in uska hayop hi species han Primates. An Hominoidea in nahilalakip ha familia han amo ngan tawo.
Sahelanthropus tchadensis

An ***Sahelanthropus tchadensis*** in uska species han Hominidae nga syahan naubos pagkamatay ni 7 milyon tuig.
Deuterostomia

An **Deuterostomia** in uska species han hayop. An Deuterostomia in nahilalakip ha Echinodermata ngan Hemichordata.
Gnathostomata

An **Gnathostomata** ha biolohikal na bertebrado nga pag-arangay, iton mandibula in usa nga species nga hayop.
Pterosauro

An **Pterosauro** (*Pterosauria*) nga orden ha naglalakip han pipira nga gidadakoi nga nasasabtan nga nalupad nga reptilya.
Eutheria

An **Eutheria** in uska species han hayop. An Eutheria in nahilalakip ha mamalya han Marsupialia nga Placentalia.
Arkosauro

An **arkosauro** (*Archosauria*) in uska species han hayop. An arkosauro in nahilalakip ha reptylia han tamsi nga buaya.
Smilodon

An **Smilodon** in henus han mga pagkamatay nga naglalakip han misay nga may ngipon nga sable nga gidadakoi nga nasasabtan nga nalupad nga mamalya han familia nga Felidae.
Dingo

An **dingo** (*Canis lupus dingo*) amo an usa ka ubos-species nga ayam nga kauropod ha pamilya Canidae. Ginaataman ini nga hayop han mga matahon ha maiha na nga Awstralya.
Pinnipedia

An **Pinnipedia** in uska species han hayop nga syahan ginhulagway ni mamalya. An Pinnipedia in nahilalakip ha Odobenidae nga Otariidae, ngan familia nga Phocidae.
Radiolaria

An **Radiolaria** in uska subphylum han Protista. An phylum nga Radiolaria naglalakip hin 1000 ka mga species.
Bulldog

An **bulldog** amo an usa ka ayam nga nasyonal han Reyno Unido. Ginaataman ini nga hayop han mga tawo ha maiha na nga matahon.
Convergys

An korporasyon nga **Convergys **in u-usa nga korporasyon nga nakabase sa Cincinnati, Ohio, nga nagtitinda sin mga serbisyo matungod sa customer management ngan information management, kaurugan sa mga dagko nga mga kumpanya. An kanira serbisyo sa customer management in gin-kukunsister san agent assisted, self-service ngan care nga mga software nga nag-aadres sa mga panginahanglan san mga industriya sa komunikasyon, serbisyo pinansyal, teknologi, komersyo, panlawas ngan pan-gobyernuhan. An ira serbisyo para information management in naghahatag sin suporta sa pangunguleksyon ngan sa iba pa nga mga sistema san operasyon sa pan-negosyohan (BSS) upod na an revenue management, administrasyon bahin sa produkto ngan pangungorder, ngan panginano san mga panginahanglan san kustomer sa mga industriya sa telekomunikasyon, utilities, ngan cable, satellite ngan broadband. May ada sira maabot sin mga 130,000 nga empleyado sa sulod sin 33 nga nasyon.

## History

An korporasyon in nagtikang sadto sa 1998 san gin pag-usa san Cincinnati Bell an kanra duha nga subsidario - an Cincinnati Bell Information Systems ngan an MATRIXX Marketing. Usa nga IPO san Agusto san 1998 in naghimo sa Convergys nga usa nga independente nga korporasyon. Tikang sadto, an Convergys in nag-acquired sin iba pa nga mga kumpanya.

San 2004, gin palit san Convergys an DigitalThink sa balor nga $120 milyon. An DigitalThink in gin gamit sa Convergys para mapadako sini an kanra human resources outsourcing.

San 2008, gin palit san Convergys an Intervoice, usa nga kompanya sa telekomunikasyon sa Dallas, Texas sa balor nga $335 milyones.

San ika-22 san Marso, 2012, gin anunsyo san NEC, usa nga Hapones nga teknologi nga kumpanya an pag palit san *Information Management Business* san Convergys sa balor nga maabot sa $449 milyones. 

Sa 2012 gihapon, an Convergys sa Pilipinas in gin kilala nga “BPO Employer of the Year” sa tinuig nga International ICT Awards. An Convergys in may 18 nga opisina sa Pilipinas nga gin kokonsister sin maabot 26,000 nga mga empleyado.

San ika-3 san Abril, 2013, nakumpleto san Convergys an pagpalit san operasyon san mga call center sa Kuala Lumpur ngan Manila san Datacom, usa nga kompanya na nakabase sa New Zealand, sa balor nga $20 milyones.

San ika-6 san Enero, 2014, gin anunsyo san Convergys an pagpalit sini san Stream Global Services sa balor nga $820 milyones. San ika-3 san Marso, 2014, tungod sini nga pag-uusa an Convergys in naging ika-duwa nga pinakadako nga BPO sa industriya san outsourcing na may-ada sin maabot nga 125,000 nga mga empleyado sa 150 nga mga opinsina sa sulod sin 31 na nasyon na nagamit sin 47 nga linguahe.

## Sitasyon

## External links
* Opisyal nga website
Homo sapiens idaltu

An **Homo sapiens idaltu** in uska tawo ngan familia Hominidae nga ginhulagway ni Herto Bourim han Etiyopiya hadton 1997. Ginklasipika han 160.000 tuig diri gud kababarak-an.
Aristarco han Samos

Hi **Aristarco han Samos** (Griyego: Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος, *Aristarkhos ho Samios*, c. 310 – 230 UC) usa nga naglabay nga Griyego astronomo ngan matematiko nga nagpresentar han syahan nga nahisabtan nga modelo nga nagbubutang han Adlaw ha butnga ha kilala nga universo upod an Kalibutan nga nalibot hinin. Hiya naimpluwensyahan ni Philolaus han Croton, pero hi Aristarchus an nakatigo nga an "butnga nga kalayo" amo an Adlaw, nga hiya an nagsunodsunod han mga planeta ha ira asya nga orden han kahirayo palibot han Adlaw. Sugad liwat kan Anaxagoras nga nahiuna ha iya, iya ginsuspetsahan nga an mga bituon in pareho la han Adlaw, pero mas hiruhirayo la ini tikang ha Kalibutan. Hiya liwat an syahan nga nakatigo an rotasyon kan kalibutan ha iya axis. An hiya mga astromikal nga ideya in agsob diri kinakarawat pabor ha diri asya nga heyosentriko nga mga teyorya ni Aristotoles ngan Ptolemy. Hi Nicolaus Copernicus nagsering nga hi Aristarchus an nagpauna han teyorya heliosentriko.
Leucippus (filosofiya)

Hi **Leucippus** (Griyego: Λεύκιππος, *Leúkippos*, Ika-5 nga gatostuig UC) in usa nga giuunahi nga pilosopo nga nagduso han atomismo.
Amazona

Ha Griyego nga mitolohiya, an mga **Amazona** in usa ka tribo hin mga kababayin-an nga gerera nga may pagkahisumpay ha mga Eskito ngan Sarmatas. Hi Apollonius Rhodius, ha Argonautica, nagsering nga an mga Amazona in anak nira Ares ngan Harmonia. Mag-isog ini hira, ngan an ira panguna nga panuyo ha kinabuhi in makipag-gera.

## Pinanbasran
Tore han Babel

An **tore han Babel** in kadaan nga tore nga hitsura nga basahan han Genesis mga istruktura ha hadton nga syudad han Babylon.
Magma (heolohiya)

Iton **magma** in natudlok ha natunaw nga bato nga gingagawas hin bulkan han pagbuto ngan an kalibotan nga planeta terrestre pagtig-a ngan paghagkot.
Aurochs

An **aurochs** (*Bos primigenius*) amo an usa nga baka pan-uma nga gingagamit hit pagbutong hin naubos pagkamatay ngan pagdara hin mga spesyes han kamatay ha Jaktorów, Polonya hadton 1627. Amo ini an nasodnon nga hayop han Uropa.
Galba (emperador)

Hi **Galba** (Linatin: *Servius Sulpicius Galba Caesar Augustus*; Disyembre 24, 3 UC – Enero 15, 69) in uska Romano nga emperador tikang ha kamatay hadton 68 ngan 69.
Otho

Hi **Otho** (Linatin: *Marcus Salvius Otho Caesar Augustus*; Abril 28, 32 – Abril 16, 69) in uska Romano nga emperador tikang ha kamatay hadton Enero 15, 68 ngan Abril 16, 69.
Vitellius

Hi **Vitellius** (Linatin:*Aulus Vitellius Germanicus Augustus*; Septyembre 24, 15 - Disyembre 22, 69) in uska Romano nga emperador tikang kamatay hadton Abril 22 ngan Disyembre 22, 69.
Gigantopithecus

An **Gigantopithecus** in uska genus han naubos pagkamatay han primata nga syahan ginhulagway ni 1 000 000 hadton 100 000 tuig. An species in nahilalakip ha Tsina, Indya nga Vietnam.
Inbertebrado

An mga **inbertebrado** amo an mga hayop ha bertebrado, mayda matig-a nga gutógutó, tulo ka bahin han lawas, tulo nga padis nga tiil, kumpuwesto nga mga mata, ngan duha ka artikulado.
Allosaurus

Iton **Allosaurus** in henus han theropoda nga dinosauro nga naubos pagkamatay nga Hurasiko ha periyodo.
Romantisismo

An **Romantisismo** usa nga artistiko literaryo nga musikal nagpapasamwak han mga intelektwal ngan mga kiwa nga ginsasalikway an Uropa. Ira ginkokonsidera nga an rasyonalismo waray gamit ngan nakakaraot; ngan nagduduso hini an pagtanggal han panlalamrag nga ika-18.
Compsognathus

Iton ***Compsognathus*** in henus han karniboro ha theropoda nga dinosauro nga harani nga kasumpay ha mga manok.
Telekomunikasyon

An **telekomunikasyon** amo in proseso nga nagtutugot tingog hin panurat mga transmisyon hin radyo hin impormasyon ha komunikasyon dirudilain nga paagi.
Marchantiophyta

An **Marchantiophyta** in uska punoan han Plantae. An punoan nga tanom in naglalakip hin ka mga 9 000 species.
Unikonta

An **Unikonta** in uska taksonomiko han Eukaryota. An klado nga Opisthokonta naglalakip hin fungus nga hayop ka mga Amebozoa.
Kompositor

An **kompositor** amo an sikat nga mga musika nga agsob gintutukaran han instrumental ha komposisyon nga musikal, opera nga arte ngan kanta.
Baroko

An **baroko** usa nga kasaysayan ha periyodo nga artistiko nagpapasamwak han mga arte ngan mga kultura nga ginsasalikway an istilo.
Constantinopla

An **Constantinopla** (Griniyego:Κωνσταντινούπολις, *Konstantinoúpolis*; Linatin: *Constantinopolis*, Tinurkiya: قسطنطینية, Ḳosṭanṭīnīye‎ ) usa ka syudad ha ulohan han Imperyo Bizantino kutob ha iya emperador han Constantino nga Harangdon niya an syudad nga Byzantium nga kapital han bug-os na Imperyo Romano hadton 330.
Julian (emperador)

**Julian** (Linatin: *Flavius Claudius Iulianus Augustus*; Griniyego: Φλάβιος Κλαύδιος Ἰουλιανὸς Αὔγουστος; 331 / 332 – Hunyo 26, 363) usa ka emperador han Imperyo Romano kutob ha iya kamatay hadton 361 ngan 363.
Embryon (biyolohiya)

Iton **embryon** in sanga hin multiselular nga organismo nga nag-aaram han reproduksyon han sekswal ngan an pagdukwag hini selula.
Puson

An **Puson** (Iningles:Abdomen) an parte nga katawo han puwan han na-kadtu pa thorax ha pelvis han organo mga hayop han tawo.
Tinggil

An **tinggil** (Iningles:Clitoris) (Pambansa:Tinggil)an katawo han parte han organo ha babaye han tagoangkan ngan puday.
Esopago

An **esopago** (Iningles:oesophagus) (Pambansa:esopago) unhan ha parte nga organo han kali alimentarya nga nakarawat hit pagkaon gin han lalaugan, babagtingan nga tiyan.
Dayapram (anatomiya)

An **dayapram** amo an kinahanglanon nga organo han panhinga han pagrespirasyon mga naginhawa hin kasingkasing nga baga.
Bunay (pansayod)

Iton bunay usa nga surudlan organiko kun diin nagtutubo iton embryo:

Iton **bunay** puydi liwat tumudlok ha:
*Bunay (pagkaon)
Rugodugo

Iton **rugodugo** usa nga pagkaon tikang ha mga kaginhawaan han baboy sugad han baga, bato, talinga, kasingkasing ngan irong ngan unod nga karne nga linuto ha masaputok, maharang-harang nga dugo hit baboy, lasona, harang, ngan suoy.
Pusô

Iton **pusô**, **langbay**, **lambay**, o **linambay** usa nga pamaagi hin pagandam hin kan-on ha Salatan-Sinirangan Asya nga pinuputsan hin dahon hin lubi.

## Mga kasarigan
Nata de coco

Iton **nata de coco** usa nga baga't gulaman nga pagkaon tikang ha sabaw han silot nga nahihimo pinaagi han Acetobacter xylinum.
Ginat-an

Iton **ginat-an** usa nga pagkaon nga hinatokan nga hinimo tikang ha tiniros nga saging, gaway, sago, kamote.
Afritada

Iton **afritada** usa nga pagkaon Pilipino nga may karne ngan sabaw hin kamatis, mga utanon ngan patatas.
Sisig

Iton **sisig** usa nga pagkaon Pilipino hinimo tikang han kanan baboy ulo ngan atay, agsob binubutangan hin lemonsito ngan harang.
Carbon fiber reinforced polymer

Iton **Carbon fiber reinforced polymer** usa nga madig-on hin duro ngan magaan nga plastic nga hinimo tikang ha carbon fiber.
Carbon fibers

Iton **Carbon fibers** mga fiber nga mayda 5-10 micometro nga diametro ngan agsob himo han mga carbon nga atomo.
Hemp

Iton **hemp** usa nga variety hin tanaman Cannabis sativa species nga ginpapatubo tungod han gamit pan-industriya han hinin nga produkto.
Lana (pansayod)

Iton lana amo iton tawag ha asyete.

Iton pulong nga **Lana**, puydi gihapon magin:

*Lana (barahibo) - barahibo hin karnero nga gingagamit paghimo hin panapton.
*Lana, Navarre - usa ka munisipyo ha Espanya
*Lana, South Tyrol - usa ka munisipyo ha Italya
Tansan

An **tansan** syahan nga porma hin takop hin botelya nga ginimbento ni William Painter hadton 1892 ha Baltimore.
Sepsis

Iton **sepsis** usa nga peligro ha kinabuhi nga sakit, nga nananabo kun an kanan lawas pag-ato hin impeksyon in amo lugod an hinungdan han pagkaparaot han mga tisyu ngan mga organo.
Lupus

Iton **lupus** usa nga autoimmuno nga sakit kun diin it kanan lawas sistems immuno hin sayop nga nag-aatake han mga mag-upay ngan magkusog nga tisyu han lawas.
Kakatua

An **kakatua** (Iningles: *Cockatoo*) tamsi nga pikoy mayda 21 espesye ha 7 genera nga lakip ha familia Cacatuidae.
Sirosis

Iton **sirosis** usa nga kondisyon nga sakit kun diin it kanan lawas ahin sayop nga fibrosis han mga mag-upay ngan magkusog nga tisyu han atay.
Dragon Ball

Iton **Dragon Ball** in usa nga Hinapones ha anime panbata nga pasundayag ha Akira Toriyama tikang 1984.
The Smurfs

Hi **The Smurfs** (Pranses: *Les Schtroumpfs*; Inolandes: *De Smurfen*) in usa nga personahe nga hinimo nga belhiano komiks ni Peyo tikang 1958.
Unibersidad Paris-Sorbonne-Abu-Dhabi

An **Unibersidad Paris-Sorbonne-Abu-Dhabi** in usa nga unibersidad ha Abu Dhabi, Emiratos Arabes Unidos.
Beata Tyszkiewicz

Hi **Beata Maria Helena Tyszkiewicz-Kalenicka** (natawo han 14 Agosto 1938) in usa nga Pinolako nga aktris.
Ungulata

An **Ungulata** in uska myebro ha grupo han Mammalia in nahilalakip ha Perissodactyla nga Artiodactyla. Sakob sini na pamilya an kabayo,  baka, baktin, kamelyo ngan bugsok.
Pangaea

An **Pangaea** amo an usa ha pagkontinente nga kalibotan nga katunaan han Paleozoic ngan Mesozoic panahon.
Ewa Demarczyk

Hi **Ewa Maria Demarczyk** (16 Enero 1941 - 14 Agosto 2020) in usa ka Pinolako nga man-aawit.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* Ewa Demarczyk's songs
* Ewa Demarczyk
Naomi Watts

Hi **Naomi Ellen Watts** (natawo han 28 Septiyembre 1968) in usa nga Iningles nga aktris han pelikula nga produser.
Aishwarya Rai

Hi **Aishwarya Rai** (Nobyembre 1 1973) in usa nga Indyan nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Aishwarya Rai - Ingles
DYHR-AM

An **DYHR** (1089 kHz Syudad han Calbayog) **News Radyo Calbayog** usa nga AM istasyon kanan sa Hypersonic Broadcast Center.
Leonid Brezhnev

Hi **Leonid Iljitsch Brezhnev** (Disyembre 19 1906 – Nobyembre 10, 1982) namuno han Unyon Sobyet han bahin han Matugnaw nga Gera.
Lycopodiophyta

An **Lycopodiophyta** mao in sayo na grupo sin mga tanaman na maabot 1,296 na specie sakob sa Tracheophyta.
Therapsida

An **Therapsida** mao in sayo na grupo sin mga mamalya na sakob sa Synapsida. May ada an hayop matugas na lawas ngan dahon an sugad san iba na mga reptilya diri. Waray ini posil ngan Therapsida bukad kudi mayaon ini Permian period.
Oter

An **Oter** mao in sayo na karniboro sin mga mammalya na specie sakob sa ubosbanay **Lutrinae**. An hayop tinudok sadton 13 species an nakalabay sa tubig kudi pandagat mga yan na diyeta ha isda nga inbertebrado.
Purgatoryo

Ha teolohiya Romana Katolika, iton **purgatoryo**, in nasunod nga kahimtang kahuman ha pisikal nga kamatayon kun diin an iiba nga mangangadto gud ha langit in maagi anay hin pagpurga, basi makatagamtam hin kabaraan nga kinahanglan san-o makasulod ha kalipayan ha kalangitan, senisering nga an pipira nga mga pagkasala in mapapasaylo yana, pero iton iba naman ha tiarabot pa nga panahon.

## Pinanbasaran
Emily Blunt

Hi **Emily Blunt** (Pebrero 23 1983) in usa nga Briton nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Emily Blunt - Ingles
Moctezuma II

Hi **Moctezuma II** (c. 1466 - Hunyo 22, 1520) in usa ka emperador han mga Mexica tikang 1502 tubtob 1520.
Pizza Hut

An **Pizza Hut** usa kan Amerikano restaurant han internasyonal ha prankysia hadton 1958 nga Dan and Frank Carney.
Federico García Lorca

Hi **Federico García Lorca** usa nga maniniday ngan dramaturgo nga Espanyol. Ginsuponer nga natawo hiya han Hunyo 5 han 1898 ha Fuente Vaqueros (Andalucía) ngan namatay han Agosto 18 han 1936 ha Viznar (Andalucía).

## Mga sumpay ha gawas
Teresa han Ávila

Hi **Teresa nga Ávila** ginbunyagan ha ngaran nga **Teresa Sánchez Cepeda y Ahumada** (Marso 28 1515 - Oktubre 4, 1582) usa nga Espanyola nga mistika, santo han Singbahan Katolika, usa nga madre Carmilita, manunurat han panahon Kontra Repormasyon, ngan teologo han pagpamahongpahong han kinabuhi pinaagi han pag-ampo ha huna-huna.
Asgard

Ha Norse nga relihiyon, an **Asgard** (Bag-o Norse: Ásgarðr) in usa nga mga syahan nga pakli nga Æsir mga diyosdiyos. Odin ngan masunod nga pagkalunod nga kalibutan han Asgard.
Yeti

An **Yeti** in uska unggoy ginhulagway ni tawo ha nahilalakip ha rehiyon nga Himalaya ngan Nepal nga Butan ngan Tibet.
HIV Drug Resistance Database

**HIV Drug Resistance Database**, nga kilalado liwat nga *Stanford HIV RT and Protease Sequence Database* usa ka database ha Unibersidad Stanford nga nagsusubay han 93 nga kasagarang mutasyon ha HIV.
Gin-recompile ini hadin 2008 tikang han nakalista nga 93 nga mga mutation. An giuurhii nga listahan in gumamit han mga datos tikang ha iba nga mga laboratoryo ha Europa, Canada ngan Estados Unidos lakip han sobra ha 15,000 nga mga han-ay tikang ha mga waray pa matambalan nga mga tawo.

## Kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
* HIV Drug Resistance Database
Grifon (mitolohiya)

An **Grifon** (Griniyego: γρύφων, grýphōn; Latin: *gryphus*) in urusahon nga kawas nga leon nga ulo nga agila mabibilngan ha mga mitolohiya han Persyano, Greco, Romano, Ehiptano nga Renasimyento.
Hydra (mitolohiya)

An **Hydra** (Griniyego: Λερναῖα Ὕδρα, *Lernaîa Hýdra*), ha Griyego ngan Romano nga mitolohiya, in pito-nga-ulo nga halas, nga nagbabantay han ganghaan ha Heracles, basi makapugong han mga matabok ha salog Lerna nga Argolis.
Ebanghelyo

An **Ebanghelyo** in urhi nga ika-usa gatostuig nga libro nga paghubad han Bibliya. Upat ebanghelyo nga Bga-o nga Ginsabutan ha Mateo, Marcos, Lucas nga Juan.
Apostol

An **Apostol** hiya an ginkikilala nga pangunahon nga Hesus han hadto nga pagpasamwak ngan pagpadig-on han Kristiyanismo. Dose apostol ika-usa nga gatosuig nga Pedro, Andres, Santiago anak Zebedeo, Juan, Felipe, Bartolome, Mateo, Santiago anak Alfeo, Judas, Simon han Zelote nga Judas Iscariot.
Evangelista Torricelli

Hi **Evangelista Torricelli** (Oktubre 15, 1608 – Oktubre 25, 1647) hya an usa ka Italyano nga matematiko, pisiko ngan inbensyon han barometro.
Otto von Guericke

Hi **Otto von Guericke** (Nobyembre 20, 1602 – Mayo 11, 1686) hya an usa ka Aleman nga siyentipiko, inbentor ngan politiko.
Petrolyo

:*Para hin mga iba nga paggamit, pakadto hit [[petrolyo (pansayod)]]*

Iton **keroseno** (tikang han Kinastila nga *queroseno*) in usa nga hidrokarburo nga liquido nga may kombustible nga petrolyo, agsob usa ini nga talo, pero madadasok ngadto ha madadaradara nga industriya.  Ha Winaray, agsob tinatawag iní gihapon nga **petrolyo** o **petrólyo** (Kinastila: *petróleo*) kay tikang iní hin krudo nga lana nga an tawag gihapon petrolyo. Amo iní in likido nga ginbubutang ha lamparilya o sulu. Ha iba nga mga Winaray, tinatawag gihapon iní nga **petróliw**.. Agsob ginagamit an pagtawag nga **petróliw-de-alumbrado** o kundi man **petrólyo-de-alumbrado** basi masayod nga keroseno ngan diri krudo an ginhihisgutan. 

## Mga pinambasaran
Valerian (emperador)

Hi **Valerian** (Latin: *Publius Licinius Valerianus Augustus*; 193/195/200 - 260 o 264) amo an naging siyahan nga emperador han Romano, nga iya ginhadian tikang 256 ha 260 BC ngadto ha iya kamatayan ha 260-264.
Francisco Javier

Hi **Francisco Javier** (natawo han **Francisco de Jasso y Azpilicueta**; Abril 7 1506 - Disyembre 3 1552) in us'ka Navarro nga Singbahan Katoliko tikang ha Basco nga misyonaryo, nga nagtukod han Katiringban ni Hesus.
Atlacomulco

An **Atlacomulco** amo in usa ka munisipalidad ha syudad han Estado han Mehiko ha nasod Mehiko an 63 kilometro ha ulohan han Toluca.
Kraken

Ang **kraken** na lehendaryo harimaw an dagat, babayon ha Noruega na Greenland ngan an duha na galamay may ada nuós na higante nira sa panginaon maabot 12 tubtob 15 metro an longitud.
Santiago Tequixquiac

An **Santiago Tequixquiac** amo an usa ka baryo han munisipalidad ha estado han Mehiko ha nasod han Mehiko.
Mateo nga Apostol

Hi **Mateo nga Ebanghelista** usa nga dose nga apostoles ni Jesucristo, ngan sumala han minat-an nga Kristiyano, usa ini ha upat nga ebanghelista.
Sakit Parkinson

An **Sakit nga Parkinson** usa nga sakit nga hinayhinay ginruruba an panhinumdoman ngan panhunahuna han usa ka sistema nerbyos kutob hini mamatay.
Meningitis

An **meningitis**, nga agsob implamasyon tawagon nga sakit ha birus, usa nga nakakatapon nga utok nga kordon espinal, nga nagkakalat ha usa ka sintoma pakadto ha usa hiranat nga sakit nga ulo.
Melania Trump

Hi **Melania Knauss Trump** (natawo han Abril 26, 1970) amo an asawa han ika kapt-atan kag-upat nga Mangulo han Estados Unidos na hi Donald Trump, ngan an syahan nga Slovenna-Amerikana nga Primera Dama han Estados Unidos.
Adolphe Sax

Hi **Antoine-Joseph "Adolphe" Sax** (Nobyembre 6 1814 - c. Pebrero 7 1894) amo an Belhikanon imbentor han musika ika kapt-atan nga saxophone hadton 1846.
Yueqing

An **Yueqing** amo an usa ka syudad ha Wenzhou han Zheijang nga nasod ha Kanan Katawhan Republika han Tsina.
Walter Matthau

Hi **Walter Matthau** (natawo **Walter John Matthow**; Oktubre 1, 1920 - Hulyo 1, 2000) in usa ka aktor nga Amerikano nga komedyante.
Kurt Cobain

Hi **Kurt Donald Cobain** (Pebrero 20, 1967 - Abril 5, 1994) in usa ka musiko nga Amerikano ngan artista, pag-manunurat, parakanta.
Kevin Spacey

Hi **Kevin Spacey Fowler** (natawo Hulyo 26, 1959) in usa ka aktor nga Amerikano ha direktor, produser, pag-manunurat ngan parakanta.
Frank Zappa

Hi **Frank Vincent Zappa** (Disyembre 21, 1940 - Disyembre 4, 1993) in usa nga Amerikano nga musikero ngan kompositor hin kanta.
San Pedro Bay (Pilipinas)

An **San Pedro Bay** usa nga dagat ha Pilipinas, ha amihanan-katundan nga dapit han Gulfo han Leyte, may-ada mga 15km sinirangan-katundan ngan 20km amihanan-salatan. Ginsusumpayan ini han Estrecho han San Juanico pakadto ha Carigara Bay han Dagat Samar. An gidadakoi nga syudad nga aada ha baybayon han dagat amo an Tacloban.
Suláng han San Juanico

An **Suláng han San Juanico** in haligot nga suláng o estrecho ha rehiyon Sinirangan Bisayas han Pilipinas. Ini an nagbubulag han mga isla han Samar ngan Leyte ngan nasumpay ha Carigara Bay (Dagat Samar) ngan han San Pedro Bay (Gulfo han Leyte). Gintatabok ini han Tulay San Juanico.

## Pinanbasaran
Ormoc Bay

An **Ormoc Bay** usa nga dagat ha isla han Leyte han Pilipinas. Ini nga dagat in nagdudugtong han Dagat Camotes. An syudad han Ormoc aada ha ulo han baybayon.
Nasodnon nga Parke san Kuapnit Balinsasayao

An **Nasodnon nga Parke san Kuapnit Balinsasayao** , puyde liwat Winaray nga **Nasodnon nga Parke han Kuapnit Balinsasayao** () usa nga pinapasaliporan nga lugar han Pilipinas nga namumutang ha mga bungto han Abuyog ngan Baybay ha isla han Leyte han Sinirangan Bisayas. Ini nga parke may-ada 364 ektarya nga kahaluag ha sakob han mabukid nga kagurangan han isla han Leyte, may-ada 60 kilometro pasalatan tikang ha Tacloban nga maagi ha Maharlika Highway. Ini in nadeklara nga nasudnon nga parke han tuig 1937 pinaagi han Proklamasyon Ihap 142.

## Pinanbasaran
Mga prefektura han Hapon

May-ada 47 ka prefektura an Hapon. Ini an naghihimo han syahan nga lebel han administratibo nga pagbahin-bahin han Hapon.


Mga tigaman: ¹ dida han 2000; ² km²; ³ per km²
Ryza Cenon

Hi **Rhiza Ann Cenon Simbulan** (natawo Disyembre 21, 1987) in usa nga Pilipina nga aktres ug modelo. Natawo hiya ha Gapan, Nueva Ecija.
Chibly Langlois

Hi** Chibly Langlois** (; natawo 29 Nobyembre 1958) usa nga Haitiano nga kardinal han Singbahan Katolika Romana. Hiya an obispo han Les Cayes tikang han 15 Agosto 2011, ngan mangulo han Konferensya han mga Kaobispohan han Haiti.

Ginpasaka ni Papa Francisco, han 22 Pebrero 2014, hi Langlois ngadto han Kolehiyo han mga Kardinal. Hi Langlois amo an syahan nga Haitiano nga kardinal, ngan amo la han mga bag-o nga kardinal dida han Pebrero 2014 nga konsistoryo nga diri arsobispo.

## Biyograpiya
Natawo hi Langlois ha La Vallée ha habagatan o siniragan-salatan nga dapit han Haiti ngadto hin kablasanon nga panimalay. Sinmulod hi Langlois han Grand Séminaire Notre-Dame han Port-au-Prince dida han 1985, nga diin nag-aram hiyá hin pilosopiya ngan teolohiya; ha urhe nga panahon, tikang 1994 kutob 1996, nag-aram hiya didto han Pontifisya Unibersidad Lateranense ha Roma ngan nakakuha hiya hin lisensyado hin pastoral nga teolohiya. Gin-ordenar hiya nga pádì para han diosesis han Jacmel dida han 22 han Septyembre 1991.

Han 8 Abril 2004 hi Langlois ginbutáng nga obispo han Fort-Liberté ni Papa Juan Pablo II. Han 15 Agosto 2011 ginbutang hiya nga obispo han Les Cayes ni Papa Benedicto XVI.

Han pagpílì niya pagpasaka kan Langlois ngadto han Kolehiyo han mga Kardinal han 2014, ginlabyan ni Papa Francisco in damo pa nga mga senior nga mga Haitiano nga obispo upod an mga metropolitano nga arsobispo nga hira Louis Kébreau ngan Guire Poulard. Hadto nga panahon, hi Poulard amo  an iya superior dida han pansingbahan nga lalawigan han Port-au-Prince.

Han 22 Pebrero 2014, ginhimo ni Papa Francisco hi Langlois nga Kardinal-nga-Presbitero han *San Giacomo in Augusta*. Ini nga Romano nga singbahan waray pa han una mahimo nga titular nga singbahan hin Katoliko nga kardinal. Pormal nga gintag-iya ni Kardinal Langlois han iya titulus nga singbahan dida han 7 Hunyo 2014.

Han 22 Mayo 2014, hi Kardinal Langlois ginhimo ni Papa Francisco na api han Pontifisyo nga Konseho para hin Hustisya nga Kamurayaw, Pontifisyo nga Komisyon para han Latinoamerica, and Secretariat para hin mga Komunikasyon.

## Kitaa gihapon
* Mga ginhimo nga kardinal ni Francisco

## Mga pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas
* LANGLOIS, Chibly 
* "Cardinal Chibly Langlois," GCatholic.org

 

|-
 

|-
Manuskrip ni Voynich

An **Manuskrip ni Voynich** usa ka kinamot pagsurat nga libro ha diri pa nakikilal-an nga sistema hin pagsurat. An vellum kun diin ini sinurat in gin-petsahan pinaagi han radiocarbon dating nga uruunhan han ika-15 siglo, ngan puydi ini nahimo ha Norte han Italya ha panahon han Italyano nga Renasimyento. An manuscrito in ginngaranan tikang kan Wilfrid Voynich, usa nga namamaligya hin libro nga Polako nga ginpalit niya ini han tuig 1912.

## Pinanbasaran

### Bibliograpiya

*
Emmanuel Macron

Hi **Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** (; natawo 21 Disyembre 1977) usa nga Franses nga politiko nga yanâ amo an Mangulo han Fransya ngan *[[ex officio]]* nga Igkasi-Prinsipe han Andorra. Ugsa hiya bumulig ha politika usa hiya nga burukrata ha gobyerno ngan *[[Investment banking|investment banker]]*. Nag-aram hi Macron hin pilosopiya ha Paris Nanterre University, nagtapos hin Master's of Public Affairs ha Sciences Po, ngan naggradwar tikang han École nationale d'administration (ÉNA) han 2004. Nagtrabaho hiya dida han Inspectorado Heneral hin Pananalapi, ngan ha urhe nagin *investment banker* ha Rothschild & Cie Banque.

Ginbutang hin pagka-Sugbong nga Maghirilom-nga-Kasahiran hi Macron dida han kan François Hollande syahan nga gobyerno dida han Mayo 2012, kay api hiya han Partido Sosyalista tikang 2006 to 2009. Ginhimo hiya nga Ministro han Ekonomiya, Industriya ngan Digital nga mga Butang han 2014 ha ilarom han ika-duha nga gobyerno Valls, nga diin nagpalunsad hiya hin mga maupay-ha-negosyo nga mga reporma.  Nagbiya hiya ha puwesto han Agosto 2016 basi maglunsad hin pagkandidato dida han 2017 nga mga pinili-ay hin pagkamangulo. Han November 2016, nagpasamwak hi Macron nga madalagan hiya dida han pinili-ay ha ilarom han En Marche!, usa nga napamutnga o sentrista nga kagiusan ha politika nga iya gintukod han Abril 2016, ngan nagdaog hiya han pinili-ay dida han 7 Mayo 2017.

Nagin gimanghuri nga Mangulo ha kaagi han Fransya hi Macron ha panuigon o pangidaron nga 39. Han iya pag-inagurar, ginbutang ha puwesto ni Macron an Alkalde han Le Havre nga hi Édouard Philippe nga amo an magin-Primer Ministro. Dida han Hunyo 2017 nga mga pinili-ay hin magbabalaod, an partido ni Macron, nga ginbag-o an ngaran nga "La République En Marche!", upod han alyada hini nga Kagiusan Demokrata (MoDem), nakakuha hin klaro nga kadam-an o mayoriya dida han Nasodnon nga Katitirok, nga diin nagdaog ini hin 350 ka lingkoran tikang hin 577, ngan an iya partido là nakadaog hin klaro nga mayoriya o kadam-an hin 308 ka lingkoran.

## Mga kasarigan
Mangulo han Fransya

An **Mangulo han Repúblika Fransesa** (, ) amo an ehekutibo nga mangulo hin estado han Fransya dida han Franses nga Ikalima nga Repúblika. Ha Franses nga mga pamúlong, an Pagkamangulo amo an *supremo nga mahistratura* han nasod.

An mga gahom, funsyon, ngan angay-buhaton han mga kasanhi nga mga opisyo han pagkamangulo ngan an ira relasyon han Primer Ministro ngan Gabinete, nagdirudilain ha paglabay han panahón ha dirudilain nga mga Franses nga batakan-balaod o konstitusyon tikang han 1848 (an katapostaposan han Monarkiya Franses).

An Mangulo han Repúblika Fransesa amo gihapon an *[[ex officio]]* nga Igkasi-Prinsipe han Andorra, Gran Maestro han Légion d'honneur ngan han Ordre national du Mérite, ngan honoraryo nga proto-canon han Basílika han San Juan Letrán ha Roma.

An yanâ nga mangulo amo hi Emmanuel Macron, nga sinmunod kan François Hollande dida han 14 Mayo 2017.

## Mga pinanbasaran
Valéry Giscard d'Estaing

Hi **Valéry Marie René Georges Giscard d'Estaing** (;   natawo 2 Pebrero 1926), nga kilalado gihapon nga **Giscard** o **VGE**, usá nga Franses nga sentrista nga polítiko nga nagsirbe nga Mangulo han Repúblika Fransesa tíkang 1974 tubtob 1981 ngan yanâ api han Konseho Konstitusyonal han Fransya.  Ha panuigon nga , hi Giscard amo yanâ an gilagasi nga buhì nga kasanhi nga Mangulo han Fransya.

An iya panahón hin pagka-Mangulo kilalado hin mas liberal nga pagkita ha mga sosyal nga mga asunto - sugad hin diborsyo, kontrasepsyon, ngan aborto – ngan mga paningkamot ha pagmodernisar han nasod ngan han opisyo han pagkamangulo, labi na dida han paglunsad hin mga hirayo-hin-pag-abot nga mga proyekto ha infrastruktura sugad han hitaas-hin-kalaksi nga TGV ngan an pagbalhin ngadto hin pagdapig ha nuklear nga enerhiya nga amo an prinsipal nga kukuhaan hin enerhiya han Fransya.  Bisan pa man, inmiban an pag-aproba ha iya han katawhan tungod han pag-ubós han ekonomiya nga nagsunod han 1973 nga krisis ha enerhiya, nga amo an nagtigaman han kataposán han "katloan o treinta nga maghimayaon nga katuigan" katapos han Ikaduha nga Gera han Kalibotan. Inmatúbang hi Giscard hin pagtipa ha polítika tikang han paluyoluyó nga bahin ha polítika nga larangan: tikang han bag-o nga nahiusa nga walá ni François Mitterrand, ngan tikang hin tisaka nga Jacques Chirac, nga nagbanhaw han gaullismo dida hin pan-tuo-nga-bahin nga linea. Han 1981, bisan man kun hitaas an pag-aproba ha iya han katawhan, waray hiya ma-elihir hin otro dida hin runoff nga kabangga hi Mitterrand.

Komo kasanhi nga Mangulo, api hiya han Konseho Konstitusyonal.  Nahiapi hiya han mga pan-rehiyon nga polítika han Auvergne, nagsirbe nga Mangulo han Konseho han Rehiyon tikang 1986 tubtob 2004. Nahibulíg hiya han buruhaton han Unyon Europeo, ngan hiya an nangulo han Kombensyon ha Kabubwason han Europa nga nagsurat han waray-magmalinamposon nga Kasabotan nga  nagtutukod hin Konstitusyon para han Europa. Han 2003, napili hiya ngadto han Sanghiran Franses, nga diin ginkuha niya an lingkoranan nga ginkaptan anay han iya sangkay ngan kasanhi nga Mangulo han Senegal nga hi Léopold Sédar Senghor.

## Mga pinanbasaran

## Mga dúgang nga barasahon
* Wilsford, David, ed. *Political leaders of contemporary Western Europe: a biographical dictionary* (Greenwood, 1995) pp 170–176.

## Mga sumpay ha gawas

*  Personal nga blog ni Valéry Giscard d'Estaing 
*  Biograpiya dida han websayt han Franses nga Nasodnon nga Katitirok
*  Syahan ngan ikaduhá nga round nga mga resulta han pinili-ay hin pagkamangulo han Fransya
Cristina Gonzalez Romualdez

Hi **Cristina González Romuáldez** (natawo Mayo 1, 1970) nga an ngaran ginsusurat nga **Cristina Gonzales** usá nga kasanhi nga aktris nga nahimo nga polítko. Nagsirbe hiyá nga alkalde han Syudad han Tacloban tikang han 2016 kutub 2019.

## Personal nga panginabuhì
Anak nga babayi hiya han aktor nga hi José Mari Gonzáles. Mayda niya manghod nga bugto nga babayi nga hi Anna Margarita Gonzales, nga usá gihapon nga nagretiro nga aktris.

Hirá nga magbugto mga Espanyol ngan Britaniko nga katulinan ha kanan ira nanay katulinan.

Inasaw-an hi Cristina kan Alfred Romualdez nga amo an alkalde han Syudad han Tacloban tikang 2007 kutob 2016 ngan umangkon ni Imelda Marcos. Hi Cristina ngahaw nagsirbe nga konsehal han syudad tikang 2007 tubtob 2016. An mag-asawa mayda duha nga anak nga babaye.

## Filmograpiya

### Mga pelikula

## Karera ha politika
Hi Cristina nagsirbe nga konsehal han Syudad han Tacloban tikang 2007 tubtob 2016.  Han Mayo 2016 nga pinili-ay, nagdaog hiya han pagkandidato hiya nga Alkalde han Tacloban.  Nahurar hiya ha puwesto han Hunyo 30, 2016. Hi Cristina amo an ikaduhá nga babaye nga nagin-Alkalde han Tacloban sunod kan Obdulia Cinco. Nagpadayon hiyá hin pagka-alkalde kutub han Hunyo 30, 2019. Waray hi Cristina kumanditato hin pagdalagan hin utro hin pagka-Alkalde han 2019. Sinmunod ha iya pagka-alkalde an iya bana nga hi Alfred Romualdez.

## Mga kontrobersya
Didâ han 2016 nga pini-ay han Pilipinas an anak nga babayi ni Cristina nga hi Sofia nga waray pa umabot hin pangidaron, nagpost ha Twitter nga diin iya gindudahan an pagkaangay ni Representante Leni Robredo ha pagka-sugbong-mangulo nga diin an iya post mayda pakaraot nga yakan. Dida hin post han iya Facebook, hi Romualdez nangaro hin pasaylo ngan siring niya diri hiya nauyon han mga pulong nga ginamit han iya anak nga hi Sofia dida han kontrobersyal nga post ha Twitter.

## Mga tigaman

## Mga pinanbasaran

## Kitaa gihapon
*Alfred Romualdez 
*Obdulia Cinco
*Alkalde han Tacloban
Alfred Romualdez

Hi **Alfred Sison Romualdez** (natawo 1962 ha San Juan, Metro Manila) us nga Pilipino nga polítiko.  Hiyá an nagsirbe nga Alkalde han Tacloban tikang 2007 kutob 2016.  Anak hiya ni Alfredo Romualdez nga usá gihapon nga alkalde han Syudad han Tacloban ngan umangkon ni Imelda Marcos an kasanhi nga Primera Dama han Pilipinas.

Hi Alfred Romuadez nag-api anay ha politika han 1998 han pagkandidato niya nga Kongresista han Syahan nga Distrito han Leyte.  Dinmaog hiya han pinili-ay ngan nagsirbe hiya nga Kongresista tikang 1998 kutob 2001.  Han 2007 dinmalagan hiya pagka-kandidato han pagka-Alkalde han Tacloban, usa han mga nagkandidato nga sumaliwan han naretiro nga alkalde nga hi Alfredo Romualdez nga amay ni Alfred.  Nagdaog hi Alfred Romualdez ngan nahurar hiya hin pagka-alkalde han 2007.  Han iya panahon hin pagka-alkalde, han 2008 nagkampanya hiya nga an Syudad han Tacloban ma-klasipika tikang hin usa nga komponente nga syudad han lalawigan han Leyte ngadto hin Urbanizado-hin-Dako-nga-Syudad (*Highly Urbanized City*).  Na-aprobahan ini hin usá nga referendum nga ginbúhat ha Tacloban han 2008.

Hi Romuáldez an alkalde han Tacloban han mahinabô an Bagyo Yolanda han Nobyembre 8, 2013.  

Ginsundan hi Alfred han pagka-Alkalde han Tacloban han iya asawa nga hi Cristina Romualdez nga konsehal han Tacloban. Hi Cristina nagsirbe nga Alkalde han Tacloban kutub han 2019 kundi waray dumalagan hin utro ha pagka-alkalde. Hi Alfred nagkandidato hin pagka-Alkalde han 2019 ngan nagdaog. Sinumunod hiyá kan Cristina hin pagka-alkalde han 2019.

## Kitaa gihapon
*Cristina Romualdez
*Alkalde han Tacloban