open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diwata

An **Divata** (usahay nasusurat bilang Duwata, Dewata, Ruwata, Diya, Dewa, asin iba pang kaparehong ngaran) sarong daan na termino para sa **Diwata**, na sarong pangkalahatan na salita na ginagamit sa Pilipinas para sa mga dios, diyosa, espiritu kan kinaiyahan, nympha, asin mga engkanto. An iba na espiritu na dai man naging tawo, iba an pagtawag sa saindang pipira na etnolinguistic na grupo bilang **diwata**, na pwedeng magtikang sa simple na mga espiritu na nagbabantay kan mga bagay, tanom, hayop, o lugar, hasta sa mga dios na nagrerepresentar kan abstrakto na konsepto asin natural na mga pangyayari, pati na gihapon an mga banal na pagkatao na kaapi kan pantheon      

## Ha sikat nga kultura .

* *Sige Ka, Engkanto Ko!*, ( hubad. okay ka la, akon engkanto!)  usa nga pantasya ha telebisyon nga sitwasyonal nga komedya nga serye (nga may mga adaptasyon ha pelikula) nga naglilibot ha usa nga mortal nga lalaki nga inasaw-an hin *diwata* . 
* *Amaya*, usa ka makasaysayan nga serye ha telebisyon mahitungod han ugsa-kolonyal nga Pilipinas. Ginhuhulagway hini *an mga diwata* sugad nga mga diosa. 
* *One Day Isang Araw ,* fantasy anthology series episode titled "Ang Huling Diwata" (The last fairy) mahitungod hin usa nga engkanto komo diyos-diyosan hin usa nga salog ngan linaw  
* An Encatadia, usa nga Pilipino nga pantasya nga prangkisa hin mga serye ha tv naghuhulagway han mga diwatas komo usa nga lahi hin matriarkal nga mahusay nga mga engkanto 
* Elemento, television docudrama horror anthology series nagpakita hin usa nga diwata hin usa nga salog nga ginsumpa tungod han paghigugma hin usa nga mortal nga tawo 
* *Diwata* (1987), usa nga pelikula nga gindirehir ni Tata Esteban ngan ginsurat ni Rei Nicandro nagpakita han mitolohiya nga kinabuhi han mga diyosdiyos. An aktres nga hi Olga Miranda an nag-play han panguna nga papel, upod han iba nga cast nga hi Lala Montelibano, hi Dick Israel ngan hi George Estregan. 
* *Indio*, usa ka serye ha telebisyon nga mayda bida nga anak hin mortal nga lalaki ngan usa nga *diwata* nga babaye. 
* ***An Super Ma'am*** (internasyonal nga titulo: *Akon Magturutdo, Akon Bayani* ) in usa ka Pilipinas nga telebisyon nga drama hin aksyon nga pantasya nga serye nga nagpapakita hin usa ka diwata han usa ka diosa nga gindemote komo usa ka engkanto ngan komo usa nga espiritu nga giya para han nangunguna nga bayani .
* Juan Dela Cruz (2013) Philippine television drama series features anito as evil deity and diwatas as good fairies   

## Mga reperensya
Elba (purô)

An **Elba** (Initalyano: *isola d'Elba*; Linatin: *Ilva*) usa nga isla ha Mediteranyo ha Toscana, Italya, 10 km (6.2 mi) tikang han bungto ha baybayon han Piombino ha mainland han Italya, ngan an gidako-i nga isla han Tuchipelas. Kabahin gihapon ini han Parke Nasodnon han Arsipelago Toscano, ngan an ikatulo nga gidako-i nga isla ha Italya, sunod han Sicilia ngan Sardinia. Nahamutang ini ha Dagat Tirreno mga 50 ka kilometro (30 ka milya) ha sidlangan han Franses nga isla han Corsica.
Siyokoy (Bantay Tubig)

An siyokoy usa nga klase hin **bantay-tubig** o mitolohikal nga magbabantay han tubig. An siyokoy (o shokoy, syokoy o siokoy) usa nga nilalang nga may tubig nga kinaiya nga tawo, nga agsob ginhuhulagway nga may mga kaliskis, mga kamot nga may sapot, ngan mga bag-ang. Kadam-an han mga alamat nagruruyag han siyokoy nga kasagaran kaaway han mga tawo, ngan ginsisiring nga nagpapalunod hira hin mga indibidwal 

Bisan kon an siyokoy agsob igintatanding ha mermaid han Kanrayan nga kultura tungod han kasaysayan han kolonisasyon ha Pilipinas, an iya ngaran nagpapakita hin posibilidad nga may Tsinong gigikanan. Ini usa nga posible nga teyorya nga nakabase ha mga rekord tikang ha Tsina mahitungod han mga katutubong    pinuno ha Pilipinas nga tikang pa han tuig 982 AD, pipira ka siglo antes pa magtikang an Panahon han Pagdiskobre ha Europa. 

## Mga reperensya
Anito ngan Diwata

***Anito***, nga ginsusurat liwat nga ***anitu***, nagtutudlok hin mga inukit nga larawan nga may porma hin tawo nga ginbubuhat ha kahoy, bato, o garing,    nga narepresentar han mga espiritu han mga ginikanan nga ginsisimba sugad nga mga diyos-diyos ha panimalay nga panalipod. Nagtutudlok liwat ini ha mga espiritu han ginikanan, mga maraot nga espiritu, ngan mga espiritu han kinaiyahan ngan mga diyos nga gintatawag nga **diwata** ha Katutubong relihiyon sa Pilipinas tikang han prekolonyal nga panahon tubtob yana, bisan kon an termino mismo puydi magkaiba-iba an kahulogan depende han grupo etniko han mga Filipino. An pulong nga *anito* (nga agsob gamiton ha Northern Luzon) gintatawag gihapon nga *diwata* ha iba nga mga grupo etniko (labi na ha mga Visayans).

**Anito**, o *anitu*, o *kakabalan* ha mitolohiya han Pilipinas, amo an espiritu han mga kaapoy-apoyan, mga espiritu han mga minatay, mga demonyo nga espiritu, ngan mga kahoy nga ladawan nga simbolo o paagi hin pagpasidungog ha ira.      Ginbubuhat an **panag-anito** nga ritwal kun diin an babaylan nakikipag-istorya ha mga espiritu han mga minatay, han mga kaapoy-apoyan, ngan bisan han mga demonyo nga espiritu.   

## Mga reperensya
Engkanto (Elf)

An Elf o Engkanto ha lengguwahe nga Filipino ngan ha Waray, amo an tawag ha usa nga klase hin humanoid nga sobrenatural nga nilalang ha Germanic nga folklore. An mga engkanto labi nga nasisiring ha Norte nga Germanic nga mitolohiya, diin hira gin-uunabi ha *Icelandic Poetic Edda* ngan ha *Prose Edda*.Ha panahon han medyebal nga mga kultura nga naggagamit han Germanic nga yinaknan, an mga engkanto gin-iisip nga may gahum hin mahika ngan sobra nga kapuruhan. Waray hira klaro nga kabaraka ha mga ordinaryo nga tawo pwede hira magbulig o magdaot ha ira. An mga tuohan mahitungod ha engkanto nagkakadirudilain depende han lugar ngan panahon, ngan nag-uswag ini nga mga paniniwala ha duha nga kultura—antes han Kristyanismo ngan ha Kristyano nga panahon.

An pulong nga "elf" makita ha ngatanan nga Germanic nga mga yinaknan. Sigun ha mga eksperto, an orihinal nga kahulogan hini amo an *puti nga nilalang*. Pero an pag-ensinduro han kahulogan han engkanto ha una nga panahon, nasandig ha mga sinurat han mga Kristyano ha Old English, Middle English, medyebal nga Aleman, ngan Old Norse. Ha mga sinurat hini, an mga engkanto ginkokonekta ha mga diyos han Norse nga mitolohiya, ha pagpahinabo hin sakit, ha mahika, ngan ha kapuruhan ngan pag-akit.

Katapos han medyebal nga panahon, an pulong nga elf waray na masyado gamita ha mga Germanic nga yinaknan, ngan napalitan hin mga pulong sugad han Zwerg (‘duwende’) ha Aleman (‘diwata’), huldra (‘tago nga nilalang’) ha Norte nga Germanic nga mga yinaknan, ngan mga hinuram nga pulong sugad han fairy (tikang ha Pranses). Bisan pa, nagpadayon la gihapon an tuohan ha mga engkanto ha temprano nga moderno nga panahon, labi na ha Scotland ngan Scandinavia, kun diin an mga engkanto gin-iisip nga mga tawo nga may mahika nga gahum nga nag-ukoy nga diri nakikita ha kilalakinabutang mga komunidad han mga tawo. Padayon hira nga ginkokonekta ha paghatag hin sakit ngan ha mga sekswal nga peligro. Pananglitan, damo nga temprano nga moderno nga mga ballad ha British Isles ngan Scandinavia, nga tikang pa han medyebal nga panahon, an nagsusumat hin mga engkanto nga naniningkamot magpaibog o mangawat hin tawo.
Pag-anito

An **Pag-anito** ha mga Winaray ngan Filipino nga pinulungan nangangahulogan hin pagsingba ngan pagtahod ha mga minatay, upod na an mga kaapohan, nga nakabase ha gugma ngan respeto para han mga namatay. Ha iba nga kultura, ini may kalabutan ha tinuohan nga an mga minatay padayon nga buhi ha espiritu ngan may gahum nga makaapekto han kapalaran han mga buhi. May mga grupo nga nagtatahod han ira mga direkta nga katigulangan. An iba nga relihiyoso nga grupo, labi na an Eastern Orthodox Churches, Anglican Church, ngan Katoliko nga Singbahan, nagtatahod han mga santos komo mga parag-ampo ngadto ha Diyos; an Katoliko natotoo liwat ha pag-ampo para han mga kalag ha Purgatoryo. Kundi, mayda liwat iba nga mga relihiyoso nga grupo nga ginkukonsidera an pagtahod ha mga minatay nga idolatrya ngan sala.

## Pag-ampo ha mga minatay ha daan nga kultura han Pilipinas

An mga daan nga Tagalog natoo ha mga **[[Anito|anito]]**, mga espiritu o kalag han ira mga kaapoy-apoyan. Gintatahod ngan ginsasamba hira ha adlaw-adlaw nga kinabuhi, labi na an mga espiritu han mga kag-anak ngan mga lola ngan lolo nga namatay na. Ini nga mga espiritu han mga katigulangan agsob ginsasag Representa pinaagi hin mga gutiay nga idolo nga ginkakaptan ha mga balay, usahay hinimo ha bulawan ngan may hitsura hin hayop, sugad han buwaya.

An mga anito diri la ha sulod han balay. May iba nga gintuohan nga naukoy ha kabukiran, kagurangan, ngan kapatagan. Agsob ini mga kalag han daan nga mga parag-away o mga daan nga nangungukoy han tuna. An mga Tagalog natoo nga ini nga mga espiritu puydi magproteher o magdara hin kadaot, sanglit ginhahatagan hira hin dako nga pagtahod.  

Diri sugad han iba nga kultura ha palibot nga nagsasamba hin damo nga mga diyos ngan espiritu bisan waray mga idolo, an mga Tagalog naghihimo la hin pisikal nga representasyon para han pipira la nga anito, labi na adton may koneksyon ha panimalay. An magkalain-lain nga rehiyon ngan tribo may-ada kalugaringon nga ngaran para hini nga mga espiritu. Samtang gintatawag ito nga **anito** han mga Tagalog, an iba nagtatawag hini nga *nitu*, *aitu*, o *hantu*. Iginpapakita hini an pagkahaluag ngan kamatukod han pagtoo ha espiritu han mga katigulangan ha bug-os nga Timog-Silangang Asya.
Anito (hulagway han kulto)

An Anito o (hulagway han kulto) ha pagbuhat han relihiyon, an *cult image* amo an usa nga butang nga hinimo han tawo nga ginduduyogan o ginsisingba tungod han espiritu, diyos, o daimon nga iya ginrerepresenta o ginpapuy-an. Ha pipira nga tradisyon upod na an mga daan nga relihiyon han Ehipto, Gresya, Roma, ngan Hinduismo  an mga kulto nga hulagway ha templo may-ada adlaw-adlaw nga ritwal nga ginliligoan, ginpapasul-otan, ngan ginbibilin-an hin pagkaon. An mga prusisyon ha gawas han templo durante han mga espesyal nga pista amo gihapon an pipira han mga importante nga bahin.

An *relihiyoso nga mga imahe* naglalakip han mas halapad nga klase han mga larawan nga ginbuhat para hin relihiyoso nga katuyoan, hilisgutan, o koneksyon. Ha damo nga kahimtang, an pulong nga "cult image" nagtutudlok han ginkakariti nga hulagway ha templo kadam-an ginsusulod ha sulod o sekreto nga parte han templo kabaliktaran han mga iba nga dekorasyon nga imahe ha palibot han templo.

An termino nga anito o **diyus-diyos** amo an hulagway o representasyon hin diyos nga ginagamit ha pagsingba, samtang an **idolatrya** amo an pagsingba ha diyus-diyos nga sugad hin tinuod nga Diyos.
Salog Iguazú

An **Salog Iguazú** (Pinortuges: *Rio Iguaçu*, Kinatsila: *Río Iguazú*), nga tinatawag gihapon nga **Rio Iguassu**, (tikang han Guaraní í Guazú, literal nga kasirgngon "Dako nga Tubig") usa nga salog ha Brasil ngan Argentina. Usa ini nga importante nga salog han Salog Paraná.
Rhinitis

An **rhinitis** nga kilala gihapon nga **coryza** in iritasyon ngan paghubag han mucos membrane ha sakob han irong. An komon nga sintomas amo an pag-ubo han irong, pag-awas han irong, pag-atras, ngan pagturo katapos han irong.
Sinusitis

An **sinusitis**, kilala gihapon nga **rhinosinusitis**, usa nga paghubag han mucos mga membrane nga naglilinya han mga sinus nga nagriresulta hin mga sintomas nga pwede maglakip han paghimo hin madakmol nga uhot ha irong, paghugot han irong, paghugot han nawong, kasakit han nawong, presyon han nawong, pagkawara han baho, o hiranat.
Idolatriya

An **idolatriya** amo an pagsingba ha idolo nga baga hin usa ito nga diyos. Ha Abrahamiko nga mga relihiyon (nga amo an Judaismo, Samaritanismo, Kristianidad, Islam, ngan an Baháʼí nga Pagtoo) an idolatriya nangangahulogan hin pagsingba ha usa nga butang o usa ka tawo gawas han Abrahamiko nga Diyos nga baga ito an Diyos.
Natron

An **natron** in usa nga natural nga ginhalo nga sodyum carbonate decahydrate (Na2CO3·10H2O, usa nga klase hin soda abo) ngan mga 17% nga sodyum bicarbonate (tinatawag gihapon nga baking soda, NaHCO3) upod hin gutiay nga kadamo hin sodyum klorido ngan sodyum sulfate. An natron in busag ngadto ha waray kolor kun puro, nag-iiba-iba ngadto ha abohon o dulaw nga mayda mga hugaw. An mga deposito hin natron usahay makikita ha mga higdaan han danaw nga maasin nga natikang ha mamara nga mga palibot. Ha bug-os nga kasaysayan an natron in mayda damo nga praktikal nga aplikasyon nga nagpapadayon yana ha haluag nga mga moderno nga paggamit han iya mga sangkap nga mineral.
Menonita

An **mga Menonita** in uska grupo hin Anabaptist nga Kristyano nga mga komunidad nga nagsusubay han ira mga gamot ngadto han panahon han Radikal nga Repormasyon. An ngaran nga mga Menonita ginkuha tikang han klerigo nga Menno Simons (1496–1561) han Friesland, kabahin han Habsburgo nga Nederlandes ha sulod han Baraan nga Imperyo Romano, yana nga Nederlandes. Hi Menno Simons nagin usa nga prominente nga nangunguna ha sakob han mas haluag nga kagiusan Anabaptista ngan kadungan-dungan ni Martin Luther (1483–1546) ngan Felipe Melanchthon (1497–1560). Pinaagi han iya mga sinurat mahitungod han Repormasyon gin-artikulo ngan ginpormal ni Simons an mga katutdoan han mga nauna nga Swiss Anabaptist nga mga nagtukod sugad man an mga siyahan nga katutdoan han mga Menonita nga igintukod ha pagtoo ha pareho nga misyon ngan ministeryo ni Jesus. "an pagbunyag han mga tumuroo la, an paghugas han mga tiil komo simbolo han pag-alagad, disiplina han singbahan, an paglikay han mga gin-ekskomulgar, an diri pagsumpa hin mga panumpa, pag-asawa ha sulod han pareho nga singbahan", diri pag-ato, ngan ha kabug-usan, mas paghatag hin duon ha "tinuod nga Kristiyanismo" nga naglalakip hini nga "pagka-Kristiyano nga ira gin-interpretar an Bibliya nga ira obe".
Amish

An **mga Amish** (Pensilvania Inaleman: *Amisch*; Inaleman: *Amische*), nga pormal nga amo an Daan nga Orden nga Amish, usa ka grupo hin tradisyonalista nga Anabaptist Kristyano nga singbahan nga pakig-urosa nga mayda Swiss ngan Alsace nga gintikangan. Samtang nagtitipig hira hin grado hin pagbulag tikang ha mga nakapalibot nga mga populasyon, ngan ginkakaptan an ira pagtoo nga komon, an mga Amish ginhulagway hin pipira nga mga eskolar komo etnorelihiyoso nga grupo, nga nagtitirok hin mga kinaiya hin usa nga etnisidad ngan usa nga Kristyano nga denominasyon. An mga Amish duok nga paryente han mga Menonita han Daan nga Orden ngan mga Menonita nga Konserbatibo, mga denominasyon nga bahin liwat han Anabaptist nga Kristiyanismo. An mga Amish kilala ha simple nga pagkinabuhi, simple nga pamado, Kristiano nga pasipismo, ngan pagin mahinay ha pag-adoptar hin damu nga mga kasayon ​​han moderno nga teknolohiya, nga may panuyo nga diri mautod an panahon han pamilya, o saliwanan an nawong-ha-nawong nga pag-istorya kon posible, ngan panuyo nga matipigan an pagkasupisyente ha kalugaringon. Ginpapabilhan han mga Amish an kinabuhi ha kaumhan, pagtrabaho han kamot, pagpaubos ngan Gelassenheit (pagpasakop ha kaburut-on han Dios).
Papa León XIV

Hi **Papa León XIV** (natawo ha ngaran nga **Robert Francis Prevost**, han ika-14 han Septyembre 1955) an namumuno han Singbahan Katoliko ngan soberanya han Estado han Syudad Vaticano tikang han ika-8 han Mayo han tuig 2025. Hiya an syahan nga santo papa nga natawo ha Estados Unidos.

Hiya natawo ha Chicago, Illinois, nagdako ha pagtatrabaho para han mga Augustino. Nagserbi hiya ha Peru tikang 1985 kutob 1986, ngan tikang 1988 kutob 1998 ha pagigin padi han parokya, opisyal han diyosesis, magturutdo ha seminaryo ngan magdudumara. Nahimo hiya nga cardinal han tuig 2023. 

Han Mayo 8, 2025, napili hiya magin santo papa, ngan ginpili niya an ngaran pan-santo papa nga León XIV. Hiya an syahan nga santo papa nga tikang ha Estados Unidos, ngan ika-duha nga Santo Papa tikang ha Katundan nga Hemisfero.
Cabo Canaveral

An **Cabo Canaveral** (ha Kinatsila: *Cabo Cañaveral*) usa nga Cabo ha Condado han Brevard, Florida, ha Estados Unidos, harani ha butnga han baybayon Atlantiko han estado. Opisyal nga **Cape Kennedy** tikang han 1963 kutob han 1973, nahamutang ini ha sidlangan han Isla han Merritt, nga nahibulag hini han Salog han Saging. Kabahin ini hin usa nga rehiyon nga ginkikilala nga Baybayon han Kawanangan, ngan amo ini an lugar han Estasyon han Pwersa han Kawanangan han Cape Canaveral. Tungod kay damo nga mga sarakyan ha kawanangan han E.U.
Mullerornis

An ***Mullerornis*** in uska genus ha familya han Aepyornithidae, ngan amo la an miyembro han species nga ***Mullerornis modestus***.
An genus ginngaranan tikang kan Georges Muller, usa nga Franses nga explorador, nga ginpatay han tuig 1892 hin mga kaaway nga mga api han katawhan Sakalava.
Vorombe titan

An ***Vorombe titan*** amo la an species nga genus nga ***Vorombe***, nga nalakip ha familia han Aepyornithidae, napuo na nga waray paglupad nga katamsihan, endemiko ha Madagascar ngan kasagaran nga tinatawag nga elepante nga katamsihan. An *Vorombe titan* amo an gidako-i nga tamsi ha kalibutan, nga may average nga mass han lawas nga haros 650 kg.
Pachyornis

An ***Pachyornis*** in nahilalakip ha genus nga ratites tikang ha New Zealand nga nahilalakip ha familia nga Dinornithidae. Sugad han ngatanan nga ratites api ini han orden nga Struthioniformes. 

## Mga species
* *[[Pachyornis australis]]*
* *[[Pachyornis elephantopus]]*
* *[[Pachyornis geranoides]]*
John Gielgud

Hi **Sir Arthur John Gielgud** (14 Abril 1904 – 21 Mayo 2000) usa nga Ingles nga aktor ngan direktor hin tyatro nga an karera in umabot hin walo ka dekada. Upod hira Ralph Richardson ngan Laurence Olivier, usa hiya han trinidad hin mga artista nga nagdominar han Britaniko nga entablado hin dako nga bahin han ika-20 nga gatostuig. Usa nga api han dinastiya han teatro han pamilya Terry, nakakuha hiya han iya syahan nga sweldo nga trabaho hin pag-arte komo junior nga api han kompanya han iya umangkon nga hi Phyllis Neilson-Terry dida han 1922.
Emilia Clarke

Hi **Emilia Isobel Euphemia Rose Clarke** MBE (natawo 23 Oktubre 1986) usa nga Ingles nga aktres, nga kilalado tungod han iya papel komo Daenerys Targaryen ha HBO nga serye hin pantasya nga *[[Game of Thrones]]* (2011–2019), nga diin nakarawat hiya hin mga nominasyon para hin upat nga Primetime Emmy Awards.
Templo ni Zeus Olympiano

An **Templo ni Zeus Olympiano** (Kahadto nga Griyego: Ναὸς τοῦ Ὀλυμπίου Διός, *Naós tou Olympíou Diós*), nga kilala gihapon nga Olympieion o mga Haligi han Olympiano nga Ample han Ampleth no Zeus, mga kagubaan. Ginhalad ini ngadto han "Olimpiano" nga Zeus, usa nga ngaran nga nagtikang han iya posisyon komo ulo han mga diyos Olimpiano. Nagtikang an pagtukod han ika-6 nga siglo BC durante han pagdumara han mga tiraniko han Atenas, nga naghunahuna hin pagtukod han gidako-i nga templo ha kadaan nga kalibutan, pero waray ini matapos tubtob han paghadi han Romano nga Emperador Hadrian han ika-2 nga siglo AD, mga 638 ka tuig katapos magtikang an proyekto. Durante han panahon han mga Romano, an templo, nga nag-uupod hin 104 nga dagku hinduro nga harigi, kilala sugad nga an gidadakui nga templo ha Gresya ngan ginbutang hito an usa han gidadakui nga mga estatwa han kulto ha kadaan nga kalibotan.
Sulod-barasahan han Ashurbanipal

An **Sulod-barasahan han Ashurbanipal**, nga ginngaranan tikang kan Ashurbanipal, an kataposan nga bantogan nga hadi han Imperyo han Asirya, usa nga koleksyon han sobra 30,000 nga lapok nga papan ngan mga tipik nga may-ada mga teksto han ngatanan nga klase tikang ha ika-7 ka siglo A.K.P., upod na an mga teksto ha iba-iba nga yinaknan. Upod han mga gintatag-iya hito an bantogan nga Epiko ni Gilgamesh.
Bruha

An **bruha**, tikang han Daan nga Iningles nga *wiċċe*, usa nga pulong nga nakagamot ha Europeo nga mga istorya ngan patootoo para hin usa nga nagbubuhat hin panhimalad, mahika o panhimalad. Tradisyonal nga iginkakaw-ing ha maraot nga madyik, nga adton mga gin-aakusaran hin panhimalad amo an puntirya han mga pangayam hin mga bruha, ha moderno nga panahon an termino nagkaada hin iba-iba nga kahulogan. Ha mga literatura, an ‘mangkukulam’ mahimo la yana magtudlok ha usa nga nakakadani nga babaye nga may kapas ha ‘pag-enkanta’ ha iba.
Seamus Heaney

Hi **Seamus Justin Heaney** MRIA (13 Abril 1939 – 30 Agosto 2013) usa ka Irlandes nga magsiday, dramatista ngan parahubad. Nakarawat hiya han 1995 nga Pasidungog Nobel ha Literatura. Lakip han iya mga kilalado nga mga sinurat amo an Kamatayon hin usa nga Naturalista (1966), an iya syahan nga mayor nga ginpublikar nga tomo. An Amerikano nga magsiriday nga hi Robert Lowell naghulagway ha iya nga "an gidadakui nga Irlandes nga magsiday tikang kan "*Yeats*", ngan damo nga iba, upod an akademiko nga hi John Sutherland, in nagsiring nga hiya an "gidako-i nga magsiday han aton panahon.
Tetragrammaton

An **Tetragrammaton** amo an upat-ka-letra nga Hebreo nga teonimo nga יהוה (ginhubad nga YHWH o YHVH), an ngaran han Diyos ha Hebreo nga Bibliya. An upat nga letra, nga iginsusurat ngan ginbabasa tikang ha too ngadto ha wala (ha Hebreo), amo an yodh, he, waw, ngan he. An ngaran in puydi ginkuha tikang hin berbo nga nangangahulogan nga "magin", "mag-eksister", "magpahinabo nga magin", o "mahinabo".
Jehova

Hi **Jehova** (/dʒɪˈhoʊvə/) amo an paglatina han Hebreo nga יְהֹוָה *Yəhōwā*, usa nga bokalisasyon han Tetragrammaton יהוה (YHWH), an sakto nga ngaran han Diyos han Israel ha Hebreo nga Bibliya nga Daan nga Ginsabutan. An Tetragrammaton gintatagad nga usa han pito nga ngaran han Dios ha Judaismo ngan usa nga porma han ngaran han Dios ha Kristianidad.
Palaeognathae

An **Palaeognathae** (tikang ha Kahadto nga Griyego παλαιός (*palaiós*) 'daan' ngan γνάθος (*gnádethos*) 'panga') in uska infraklase han katamsihan. Usa ini han duha nga naeksister nga infraclasses han katamsihan, an usa amo an Neognathae, nga pareho naghihimo hin Neornithes. An Palaeognathae naglalakip hin lima nga extant orden nga naglalakip hin upat nga diri nalupad nga katulinan (dugang hin duha nga napuo na), nga tinatawag nga ratites, ngan usa nga nalupad nga katulinan, an Neotropic tinamous. Mayda 47 nga klase han tinamous, lima han kiwis (*[[Apteryx]]*), tulo han cassowaries (*[[Casuarius]]*), usa han emus (*[[Dromaius]]*) (usa pa nga napuo ha mga panahon han kasaysayan), duha han rheas (*[[Rhea]]*) ngan duha han abestrus (*[[Struthio]]*).
Upat nga Ebanghelista

Ha Kristiano nga tradisyon, an **Upat nga Ebanghelista** amo hira Mateo, Marcos, Lucas, ngan Juan, an mga awtor nga gin-aatribwir nga naghimo han upat nga kanonikal nga mga asoy han Ebanghelyo. Ha Bag-o nga Tugon, may-ada hira hini nga mga titulo: an Ebanghelyo ni Mateo; an Ebanghelyo ni Marcos; an Ebanghelyo ni Lucas; ngan an Ebanghelyo ni Juan.
Tony Curtis

Hi **Tony Curtis** (natawo nga **Bernard Schwartz**; Hunyo 3, 1925 – Septyembre 29, 2010) usa nga Amerikano nga artista nga mayda karera nga inabot hin unom ka dekada, nga nakab-ot niya an kahitas-an han iya pagkasikat dida han dekada 1950 ngan sayo nga dekada 1960. Nag-arte hiya hin sobra 100 nga mga pelikula, ha mga papel nga naglalakip hin damo nga mga genre. Ha iya urhi nga mga tuig, naghimo hi Curtis hin damo nga mga pagpakita ha telebisyon.
Katundan nga Bag-o nga Guinea

An **Katundan nga Bag-o nga Guinea**, nga kilala gihapon nga **Papua**, **Indonesiano nga Bag-o nga Guinea**, ngan **Indonesyo nga Papua**, amo an katundan nga katunga han isla han Bag-o nga Guinea, nga Olandes han una ngan ginhatag ha Indonesia han 1962. Tungod kay an isla in alternatibo nga ngaran nga Papua, an rehiyon tinatawag gihapon nga **Katundan nga Papua**.
Giovanni Cassini

Hi **Giovanni Domenico Cassini** (8 Hunyo 1625 – 14 Septyembre 1712) usa nga Italyano-Pranses nga matematiko, astronomo, astrologo ngan inhenyero.
Barbara Bush

Hi **Barbara Bush** (née **Pierce**; Hunyo 8, 1925 – Abril 17, 2018) amo an Syahan nga Babaye han Estados Unidos tikang han 1989 kutob han 1993, komo asawa han ika-41 nga mangulo han Estados Unidos nga hi George H. W. Bush. Una hini, naging Segunda Lady hiya han Estados Unidos tikang 1981 kutob 1989, ngan nagtukod han Barbara Bush Foundation for Family Literacy. Upod han iya mga anak hira George W. Bush, an ika-43 nga pangulo han Estados Unidos, ngan hi Jeb Bush, an ika-43 nga gobernador han Florida. Hiya ngan hi Abigail Adams amo la an duha nga kababayin-an nga asawa hin usa nga pangulo han E.U. Han panahon nga nagin First Lady hiya, hiya an ika-duha nga pinakamagurang nga babaye nga nakapot han posisyon, ha luyo la ni Anna Harrison, nga waray gud mag-ukoy ha kapital. Hi Bush ha kabug-usan sikat komo Primera Dama, nga ginkikilala tungod han iya apolitika nga lola nga ladawan.
Volcán de Colima

An **Volcán de Colima**, 3,820 m (12,530 ft), nga kilalado gihapon nga Volcán de Fuego, in kabahin han Colima Volcanic Complex (CVC) nga naglalakip han Volcán de Colima, Nevado de Colima (ha Kinatsila nga pagluwas: [neˈβaðo ðe ko ̆tarooded]3. waray na). Amo ini an pinakabata han tulo ngan tikang han 2015 usa ini han mga pinaka-aktibo nga bulkan ha Mehiko ngan ha Amihanan nga Amerika. Tungod kay aktibo hin haros 5 ka milyon ka tuig, ngan mayda agsob nga mga pagbuto, an Volcán de Colima in ginkikita nga usa nga stratobulkan. An Volcán de Fuego usa nga aktibo nga stratobulkan, an pinakamabuto ngan delikado ha ngatanan nga Mehiko" (Colima). Sobra 40 ka beses na ini nga bumuto tikang han 1576.
Teide

An **Teide**, o **Bukid Teide**, (ha Kinatsila: *El Teide*, *Pico del Teide*, ginluluwas [ˈpiko ðel ˈtejðe], ‘Pungkay han Teide’) usa nga bulkan ha Tenerife ha Kapuropod-an Canaria, Espanya. An pungkay hini (ha 3,715 m (12,188 piye)) amo an gihataasi nga punto ha Espanya ngan an gihahataasi nga punto ha igbaw han lebel han dagat ha mga isla han Atlantiko. Kon susuklon tikang ha salog han kadagatan, an kahitaas hito nga 7,500 m (24,600 piye) nakakahimo han Teide nga ikatulo nga gihitaasi nga bulkan ha kalibotan.
Salog Usumacinta

An **Salog Usumacinta** (Kinatsila nga pagluwas: [usumaˈsinta]; ginngaran tikang han unggoy nga nag-uuwang) usa nga salog ha salatan-sidlangan nga Mehiko ngan amihanan-katundan nga Guatemala. Nahihimo ini han pagtapo han Salog Pasión, nga nabanhaw ha Sierra de Santa Cruz (ha Guatemala) ngan han Salog Salinas, nga kilala gihapon nga Rio Chixoy, o Rio Negro, nga nalusad tikang ha Sierra Madre de Guatemala. Naghahatag ini hin kahulogan han bahin han katubtuban ha butnga han Guatemala ngan han Mehiko nga estado han Chiapas, katapos nagpapadayon han iya amihanan-katundan nga dalagan, nga nagliliko-liko ha estado Mehiko han Tabasco ngadto ha Golfo han Mehiko.
Kapuropod-an Malay

An **Kapuropod-an Malay** amo an kapuropod-an ha butnga han Mainland Salatan-Sinirangan Asya ngan Australia, ngan tinatawag gihapon ini nga **Insulindia** o **Kapuropod-an Indo-Australiano**. An ngaran ginkuha tikang han ika-19 nga gatostuig nga konsepto han Europa hin Malay nga lahi, nga ha urhi iginbasar ha distribusyon han mga yinaknan nga Austronesia. Gintawag liwat ini nga "Malay nga kalibutan," "Nusantara", "East Indies" ha paglabay han panahon. An ngaran kontrobersyal ha Indonesia tungod han etniko nga konotasyon hini ngan kolonyal nga mga ubos nga tunog, nga puyde magtabon han dirudilain nga mga kultura han nasod.
Ankylosauria

An **Ankylosauria** in uska infra-orden han herbivoro dinosaur nga nahilalakip ha clade nga Ornithischia. Lakip hini an kadam-an nga mga dinosaur nga mayda armadura ha porma hin tul-an nga osteoderm, nga pareho hin mga pawikan. An ankylosaurs dagko nga upat ka tiil nga hayop, nga mayda halipot ngan makusog nga mga tiil. Nahibabaroan nga syahan ini nga nagpakita ha Amihanan nga Aprika han Butnga nga Jurasic, ngan nagpadayon tubtob han kataposan han Urhi nga Cretaceous. An duha nga panguna nga banay han mga ankylosauria, Nodosauridae ngan Ankylosauridae panguna nga nagtikang ha Amihanan nga Hemisferyo (Amihanan nga Amerika, Europa ngan Asya), pero an mas basal nga Parankylosauria nagtikang ha salatan nga Gondwana (Satan nga Amerika, Australia ngan Antartika) han panahon han Cretaceous.
Kasabotan han Schengen

An **Kasabotan han Schengen** (Iningles: *Schengen Agreement*; Luxemburgo: *Schengener Ofkommes*) usa nga tratado nga nagdara han paghimo han Lugar han Schengen han Europa, nga diin an mga pag-usisa han katubtuban ha sulod han katubtuban ha kadak-an ginwara na. Ginpirmahan ini han 14 Hunyo 1985, harani han bungto han Schengen, Luxembourg, hin lima han napulo nga mga api nga estado han Komunidad Ekonomiko Europeo hadto.
Puwersa Armada han Estados Unidos

An **Puwersa Armada han Estados Unidos** (Ininglis: *United States Armed Forces*) amo an puwersa militar han Estados Unidos. An balaud pederal han E.U. Tikang han 1949, an ngatanan nga pwersa armada, gawas han Coast Guard, permanente nga kabahin han Departamento han Depensa han Estados Unidos. Hira an nagkukompwesto hin unom han walo nga unipormado nga serbisyo han Estados Unidos.
Studio Ghibli

An **Studio Ghibli, Inc.** amo an usa ka Hapon nga studio hin animasyon nga nakabase ha Koganei, Tokyo. Mayda ini makusog nga presensya ha industriya han animasyon ngan ginpahaluag an portfolio hini nga maglakip hin dirudilain nga media sugad hin halipot nga mga topiko, mga pasamwak ha telebisyon ngan duha nga pelikula ha telebisyon. An ira mga buhat ginkarawat hin maupay han mga kritiko ngan mga mamarati ngan ginkilala hin damo nga mga pasidungog.
Monogamya

An **monogamya** (Ininglis: *monogamy*) in usa nga relasyon hin duha nga indibidwal kun diin hira in naghihimo hin mutual ngan eksklusibo nga suok nga pakigsosyo.
Madura (purô)

An **Madura** amo an uska purô han Indonesya ha amihanan-sidlangan nga baybayon han Java. An isla naglalakip hin kahaluag nga mga 4,471.05 kwadrado nga kilometro (1,726.28 sq mi) (ha administratibo nga 5,408.45 kwadrado nga kilometro (2,088.21 sq mi) lakip hin dirudilain nga gudtiay nga mga isla ha sidlangan, salatan-sinirangan ngan amihanan nga administratibo nga bahin han Madlysteraura' Rehensiya). Ha pagdumara, an Madura kabahin han lalawigan han Sinirangan nga Java. Ginbubulag ini tikang ha Java pinaagi han haligot nga Estrecho han Madura.
Ricky Gervais

Hi **Ricky Dene Gervais** (natawo 25 Hunyo 1961) usa ka Ingles nga komedyante, aktor, manunurat, prodyuser hin telebisyon ngan paraghimo hin pelikula.
John Denver

Hi **Henry John Deutschendorf Jr.** (Disyembre 31, 1943 – Oktubre 12, 1997), nga kilala ha propesyon nga **John Denver**, usa nga Amerikano nga nasod ngan katawhan nga parakanta, manunurat hin kanta, ngan artista. Usa hiya han mga pinakasikat nga acoustic artists han dekada 1970 ngan usa han mga pinakamabaligya nga artista hadto nga dekada.
Jaws (pelikula)

An **Jaws** in uska 1975 nga Amerikano nga thriller nga pelikula nga gindumara ni Steven Spielberg. Base han 1974 nga nobela ni Peter Benchley, ini in nag-bida kan Roy Scheider komo hepe han kapulisan nga hi Martin Brody, nga, ha bulig hin usa nga biologo ha kadagatan (Richard Dreyfuss) ngan usa nga propesyonal nga mangangayam hin pating (Robert Shaw), nag-aano hin tawo nga nakaon hin dako nga busag nga pating nga naatake hin mga nakadto ha baybayon ha usa nga summer resort. Hi Murray Hamilton an nagdudumara han alkalde, ngan hi Lorraine Gary an nagdudumara han asawa ni Brody.
Schengen

An **Schengen** usa nga gutiay nga baryo ngan komyun hin paghimo hin alaksiw ha hirayo nga salatan-sidlangan nga dapit han Luxemburgo, ha katundan nga pangpang han salog Moselle. An katubtuban han komyun naglalakip han tripunto nga diin nagtatapo an mga katubtuban han Alemanya, Fransya, ngan Luxemburgo.
Mailah Baldemor

**Mailah Baldemor** usa nga Filipino nga visual artist ngan edukador. Nakarawat hiya han 1993 Shell National Student Art Competition (NSAC) . Tikang ha pamilya nga may mga artist, nakabulig hi Baldemor ha Philippine art pinaagi han iya mga malikhain nga buhat ngan pag-apil ha edukasyon ha arte.

## Kabataan ngan edukasyon
Hi Mailah Baldemor na-introduce ha arte ha sayo pa nga edad, nga nakakat-on han mga batakan nga konsepto sugad han kolor harmony bisan antes pa hiya nakakat-on magsurat. Nagpartisipar hiya ha mga kompetisyon ha arte ha iya pagkabata, nagpapakita han iya pagka-malikhain ngan nagtatukod han iya kumpiyansa komo batan-on nga artist. Han 1992, nag-enroll hiya ha University of Santo Tomas College of Architecture and Fine Arts (CAFA), nga nahimo nga College of Architecture ngan College of Fine Arts and Design, diin iya ginpadayon pagpauswag an iya mga talento ha paglalang. Han sunod nga tuig, 1993, nakab-ot niya an nasyonal nga pagkilala pinaagi han pagdaog ha Shell National Student Art Competition pinaagi han iya obra nga gintituloan, *Lahar Country*. Ini nga premyo nagtugot ha iya hin scholarship ngan nakabulig ha pagsugod han iya propesyonal nga panaw ha arte.

## Karera ngan kontribusyon ha arte
Hi Mailah Baldemor nagsirbe komo Chair han Painting Program ha University of Santo Tomas College of Fine Arts and Design (UST–CFAD). Ha iya papel, naapil hiya ha edukasyon ngan pagpauswag han mga nag-uuswag nga Filipino nga mga artist. An iya praktis ha arte naglalakip hin nagkakaiba nga mga media ngan nagtutok ha mga tema nga may kalabutan ha moderno nga katilingban.

Gindiskusyon ni Baldemor an epekto han digital connectivity ha Philippine art scene, nga nagpapasabot kun paonan-o an social media ngan internet nakakatabang ha pagbinayloay han mga ideya, pag-adoptar han mga bag-o nga uso, ngan pag-apil ha mga isyu sugad han climate change ngan pampubliko nga kahimsog.

Han 2020, nagbulig hiya komo artist ha Philippine entry nga nagdaog ha International Christmas Seals contest nga gin-organisar han Philippine Tuberculosis Society, nga nagpapakita han iya pag-apil ha mga sosyal nga may kalabutan nga mga proyekto ha arte.

## Pagkilala ngan epekto
Han 2023, nakilala hi Mailah Baldemor komo usa han upat nga bantog nga Filipina nga mga artist ha selebrasyon han Pilipinas Shell Petroleum Corporation han International Women's Month. Ini nga pagkilala nagpasidungog han iya mga nahimo komo Shell National Student Art Competition (NSAC) alumna ngan han iya padayon nga kontribusyon ha Philippine art.

An iya karera nagpapakita han papel han Shell NSAC ha pagsuporta han mga Filipino nga artist ngan nagpapakita han padayon nga impluwensya han kompetisyon ha pag-amuma han mga batan-on nga talento ha sulod han  ka tuig nga kasaysayan.

## Mga reperensya
Giorgio Napolitano

Hi **Giorgio Napolitano** (29 Hunyo 1925 – 22 Septyembre 2023) in usa nga Italyano nga politiko nga nagsirbe nga Mangulo han Italya tikang han 2006 kutob han 2015, an syahan nga utro nga napili dida han katungdanan. Ha puwesto hin 8 ka tuig ngan 244 ka adlaw, hiya an pinakamaiha nga nagsirbe nga mangulo, tubtob nga an rekord nalabwan ni Sergio Mattarella han 2023. Hiya gihapon an pinakamaiha nga pangulo ha kaagi han Republika Italyano, nga naeksister tikang han 1946.
Erik Satie

Hi **Eric Alfred Leslie Satie** (natawo 17 Mayo 1866 – 1 Hulyo 1925), mas kilala ha ngaran nga **Erik Satie**, usa ka Franses nga kompositor ngan pianista. Anak hin usa nga Franses nga amay ngan usa nga Britaniko nga nanay, nag-aram hiya ha Paris Conservatory pero usa hiya nga waray kilala nga estudyante ngan waray hiya makakuha hin diploma.
Pagbagyo nga Bastille

An **Pagbagyo nga Bastille** (Iningles: *Storming of the Bastille*; Franses: *Prize de la Bastille*), nga nahitabo ha Paris, Fransya, hadton 14 Hulyo 1789, usa nga buhat hin pampulitika nga kamadarahog han mga rebolusyunaryo nga rebelde nga nagsari pag-atake ngan pag-agaw han kontrol han medieval nga prison nga kilala komo, para Bastille. Kahuman hin upat ka oras nga away ngan 94 an namatay, nakasulod na an mga rebelde ha Bastille. An gobernador han Bastille nga hi Bernard-René Jourdan de Launay, ngan pipira nga mga api han garnison in namatay katapos sumurender. Hito nga panahon, an Bastille nagrirepresentar han hadianon nga awtoridad ha sentro han Paris. Mayda la pito nga priso ha oras han pag-storm hini ngan nakatalaan na ini nga demolisyon pero nakita ini han mga rebolusyonaryo komo simbolo han pag-abuso han monarkiya ha poder. An kapukan hito amo an punto han Rebolusyon Franses.

Ha Fransya, an 14 Hulyo usa nga nasodnon nga piyesta nga piyesta nga tinatawag nga *Fête nationale française* nga naghihinumdom han pareho nga anibersaryo han pag-atake han Bastille ngan han *Fête de la Fédération* nga nahitabo dida han syahan nga anibersaryo hini dida han 1790. Ha Iningles ini nga piyesta gintatawag nga Adlaw han Bastille.
Heinrich Böll

Hi **Heinrich Theodor Böll** (21 Disyembre 1917 – 16 Hulyo 1985) usa nga Aleman nga manunurat. Ginkikita nga usa han mga nangunguna nga manunurat han Alemanya katapos han Gyera Pankalibotan II, nakakarawat han Pasidungog Georg Büchner (1967) ngan Pasidungog Nobel para ha Literatura (1972).
Edward Heath

Hi **Sir Edward Richard George Heath** (9 Hulyo 1916 – 17 Hulyo 2005) usa nga Britaniko nga politiko nga nagsirbe komo Primer Ministro han Reino Unido tikang 1970 kutob 1974 ngan Pamuno han Partido Konserbado tikang 1965 kutob 1975. Hi Heath nagserbe liwat hin 51 ka tuig komo Parlamento tikang 1950 tutob 2001. Gawas han politika, hi Heath usa nga yateman, usa nga musikero, ngan usa nga manunurat.
Mein Kampf

An ***Mein Kampf*** (lit. 'Akon Pakigbisog') usa ka 1925 nga autobiograpiko ngan politikal nga manifesto han lider han Partido Nazi nga hi Adolf Hitler. An libro naglalarang hin damo nga mga gintotoohan politikal ni Hitler, an iya ideolohiya politikal ngan mga plano ha tidaraon para han Alemanya ngan han kalibutan. An Tomo 1 han Mein Kampf ginpublikar han 1925 ngan an Tomo 2 han 1926. An libro gin-edit syahan ni Emil Maurice, katapos han kabulig ni Hitler nga hi Rudolf Hess.
Encanto

An **Encanto** in usa 2021 nga Amerikano nga animasyon nga pelikula ginpagawas han Walt Disney Animation Studios.
Betty Boop

An **Betty Boop** usa nga karakter ha cartoon nga gindisenyo ni Grim Natwick ha hangyo ni Max Fleischer. Hiya in orihinal nga nagpakita ha serye hin pelikula nga Talkartoon ngan *Betty Boop*, nga ginhimo han Fleischer Studios ngan ginpagawas han Paramount Pictures. Ginpakita hiya hin 90 nga mga cartoon ha teatro ha butnga han 1930 ngan 1939. Nakita gihapon hiya ha mga komiks ngan mabungahon nga panmaligya hin kadam-an ha bug-os nga mga dekada, ngan duha nga espesyal ha telebisyon dida han dekada 1980.
Popeye

Hi **Popeye the Sailor Man** in uska fiksyonal nga karakter ha cartoon nga ginhimo ni Elzie Crisler Segar. An karakter syahan nga nagpakita dida han Enero 17, 1929, ha adlaw-adlaw nga King Features Syndicate nga komiks nga *Thimble Theatre*. An strip aada na ha ika-napulo nga tuig han naghimo hi Popeye han iya syahan, pero an usa nga mata nga marinero madagmit nga nagin panguna nga karakter, ngan an *Thimble Theatre* nagin usa han mga pinakasikat nga propyedad han King Features Syndicate dida han dekada 1930. Hi Popeye in magigin suiter han maiha na nga bitoon han Thimble Theatre nga hi Olive Oyl, ngan hi Segar in magpapakilala hin bag-o nga mga suporta nga karakter sugad han gin-ampon nga anak nga hi Swee'Pea ngan han iya sangkay nga hi J. Wellington Wimpy, sugad man han mga kaaway sugad han Sea Hag ngan Bluto.
Daffy Duck

Hi **Daffy Duck** in uska animated cartoon karakter nga ginhimo han mga animador nga hira Tex Avery ngan Bob Clampett para han Leon Schlesinger. Gin-istilo nga anthropomorphic nga itom nga pato, nagpakita na hiya ha mga serye hin kartoon sugad han Looney Tunes ngan Merrie Melodies, nga diin hiya in kasagaran ginlaladawan nga usa nga foil para hin bisan hain nga Bugs Bunny, Porky Pig, o Speedy Gonzales. Usa hiya han mga syahan han mga bag-o nga "screwball" nga mga karakter nga gumawas dida han urhi nga bahin han dekada 1930 para liwanon an mga tradisyonal nga everyman nga mga karakter nga mas sikat han una nga bahin han dekada, sugad kan Mickey Mouse ngan Popeye.
Sailor Moon

**Sailor Moon** (Hapon: 美少女戦士セーラームーン, Hepburn: *Bishōjo Senshi Sērā Mūn*; orihinal nga ginhubad nga *Pretty Soldier Sailor Moon*, ha urhi nga *Pretty Guardian Moon* nga nagilustrado a Naoko Takeuchi. Ini in orihinal nga ginserye ha shōjo manga magazine ni Kodansha nga Nakayoshi tikang han 1991 kutob han 1997; an 60 nga tagsa nga kapitulo (ha urhi gin-organisar utro ngadto ha 52), upod an pipira nga mga istorya ha ligid, gintirok ha 18 nga tomo.
Liz Truss

Hi **Mary Elizabeth Truss** (natawo 26 Hulyo 1975) usa ka politiko nga Britaniko nga nagsirbe komo Primer Ministro han Reino Unido ngan Pamuno han Partido Konserbado tikang han Septyembre kutob han Oktubre 2022. Han iya ika-singkwenta nga adlaw ha puwesto, hiya in binmaya ha puwesto ha butnga hin krisis ha gobyerno, nga naghimo ha iya nga amo an gihahalipot nga pagserbisyo nga primero ministro ha kaagi han Britanya. An miyembro han Parlamento (MP) para han South West Norfolk tikang han 2010 ngadto ha 2024, hi Truss nagkapot hin dirudilain nga mga posisyon han Gabinete ha ilarom han tulo nga mga primero nga mga ministro—David Cameron, Theresa May ngan Boris Johnson—nga katapusan komo foreign secretary tikang han 2021 ngadto ha 2022.
Gout

An **gout** in usa nga porma hin inflammatory arthritis nga ginkikilala pinaagi hin pabalik-balik nga pag-atake hin kasakit ha pula, mahumok, mapaso, ngan hubag nga lutahan, nga dara han pagbutang hin mga kristal nga porma hin dagum han monosodium nga asin han uric acid. An kasakit kasagaran nga madagmit nga naabot, naabot ha pinakadaku nga kakusog ha sulod hin waray pa 12 ka oras. An lutahan ha ubos han daku nga tudlo ha tiil apektado ha mga katunga han mga kaso. Mahimo liwat ito magresulta hin tophi, bato ha kidney, o kadaot ha kidney.
Patrick Modiano

Hi **Jean Patrick Modiano** (natawo 30 Hulyo 1945), ha kabug-osan nga kilala ha ngaran nga **Patrick Modiano**, usa ka Franses nga nobelista ngan nakakarawat han 2014 nga Pasidungog Nobel ha Literatura. Usa hiya nga kilala nga manunurat hin autofiksyon, an paghalo hin autobiograpiya ngan fiksyon ha kaagi.
Fahd bin Abdulaziz Al Saud

Hi **Fahd bin Abdulaziz Al Saud** (1920, 1921 o 1923 – 1 Agosto 2005) amo an Hadi ngan Primer Ministro han Saudi Arabia tikang han 13 Hunyo 1982 kutob han iya kamatay han 2005. Ugsa han iya pagsaka ha katungdanan amo an Prinsipe nga Korona han Saudi Arabia tikang han He98h nga anak han Saudi Arabia. Abdulaziz, an nagtukod han Ginhadi-an han Saudi Arabia.

Hi Fahd amo an suhag han Pito nga Sudairi, mga anak nga lalaki ni Hadi Abdulaziz ni Hassa bint Ahmed Al Sudairi. Nagsirbe hiya nga Ministro hin Edukasyon tikang han 1953 kutob han 1962 dida han paghadi ni Hadi Saud. Katapos hini amo hiya an Ministro han Pansulod tikang han 1962 ngadto han 1975, ha katapusan han paghadi ni Hadi Saud ngan ha bug-os nga paghadi ni Hadi Faisal. Gintudlok hiya nga prinsipe han korona han an iya bugto ha amay nga hi Khalid nagin hadi kasunod han pagpatay kan Hadi Faisal dida han 1975. Hi Fahd in gintagad nga amo an de facto nga nangunguna han nasod dida han paghadi ni Hadi Khalid ha bahin tungod han diri maupay nga panlawas han urhi.

Han kamatay ni Hadi Khalid han 1982, sinaka hi Fahd ha trono. Ginpapasidunggan hiya nga nagpakilala han Basic Law han Saudi Arabia dida han 1992. Nag-antos hiya hin nakakapaluya nga stroke dida han 1995, nga katapos hini waray hiya makapadayon hin pagbuhat han iya bug-os nga opisyal nga mga buruhaton. An iya amay nga bugto nga hi Prinsipe han Korona Abdullah nagsirbe nga de facto nga regente han ginhadi-an ngan nagsaliwan kan Fahd nga hadi dida han iya kamatay han 2005.
Hyperglycemia

An **hyperglycemia** amo an kondisyon kun diin talagsaon nga damo an glucose ha dugo. Gintagan ini hin kahulogan nga lebel han glucose ha dugo nga sobra 6.9 mmol/L (125 mg/dL) katapos han pagpuasa ha sulod hin 8 ka oras o 10 mmol/L (180 mg/dL) 2 ka oras katapos kumaon.
Carlos II nga Espanya

Hi **Carlos II**, 6 Nobyembre 1661 kutob 1 Nobyembre 1700, amo an Hadi han Espanya tikang 1665 kutob 1700. An kataposan nga monarka tikang ha Balay han Habsburgo nga nagmando han Espanya tikang han 1516, an iya kamatayon nga waray manurunod nagresulta han 1701 kutob 1714 Gyera han Succesyon Espanya.

Tungod han mga hinungdan nga gindidiskusyonan pa, hi Charles nakaeksperyensya hin maiha nga mga panahon han pagin diri maopay ha kahimsog ha iya bug-os nga kinabuhi. Ini an naghimo han pakiana kun hin-o an masunod ha iya nga sentro han Europeo nga diplomasiya ha dako nga bahin han iya paghadi, nga mayda usa nga historyador nga nagsurat nga "tikang han adlaw han iya katawo, naghuhulat hira han iya kamatayon".

An duha nga mga kandidato para han pagsunod amo hira Carlos han Austria ngan Felipe han Anjou, an 16-anyos nga apo ni Louis XIV han Fransya. Waray pag-iha ugsa hiya mamatay han Nobyembre 1700, ginhimo ni Charles an urhi nga iya manurunod, pero an pag-angkon hin diri nabahin nga Imperyo Espanya han bisan hain hini nagtarhog han balanse han gahum han Europa ngan nagresulta hin girra.
Prabowo Subianto

Hi **Prabowo Subianto Djojohadikusumo** (natawo 17 Oktubre 1951) usa nga Indonesano nga politiko, negosyante, ngan retirado nga heneral han kasundalohan nga nagsirbe komo ikawalo ngan yana nga mangulo han Indonesia tikang han 2024. Una na hiya an ika-26 nga ministro han depensa ha ilarum han pangulo Joko Widodo tikang han 2019 tubtob 2024. presidente nga mayda militar nga gintikangan sunod kan Suharto ngan Susilo Bambang Yudhoyono ngan amo an pinaka-gurang nga syahan nga termino nga presidente ha kasaysayan han Indonesia.
Tiamat

Ha relhiyon han Mesopotamia, an **Tiamat** (Akkadyo: 𒀭𒋾𒆳 DTI.AMAT o 𒀭𒌓𒌈 DTAM.TUM, Kahadto nga Griyego: Θαλάττη, romanisado: *Thaláttē*) amo an primordial nga groundal nga Absuu maghimo hin mga diyos-diyos ha epiko nga Babilonya nga *Enûma Elish*, nga nahubad nga "kun aada ha igbaw". Gintutudlok hiya nga babaye, ngan mayda—ha iba-iba nga mga punto han epiko—damo nga mga hitsura nga antropomorpiko (sugad han mga suso) ngan mga hitsura nga teriomorpiko (sugad hin ikog).

Ha *Enûma Elish*, an Babilonyahanon nga epiko han paglarang, hi Tiamat nag-anak han syahan nga henerasyon hin mga diyosdiyos katapos niya paghaloon an iya mga tubig ha kanan Apsu, an iya asawa. An mga dios padayon nga nagdadamu, nga nagpoporma hin maaringasa nga bag-o nga masa han diosnon nga mga anak. Hi Apsu, nga naaghat ha kamadarahog tungod han aringasa nga ira ginhihimo, nangangalimbasog ha pagbungkag ha ira ngan ginpatay. Tungod han kasina, nakikig-away liwat hi Tiamat hadton iya kalugaringon ngan mga anak ni Apsu nga nagpatay han iya asawa, nga nagdara hin sunod-sunod nga mga halimaw komo mga armas. Nagkuha gihapon hiya hin bag-o nga asawa, hi Qingu, ngan ginhatag ha iya an Papan han mga Kapalaran, nga nagrirepresentar hin lehitimo nga diosnon nga pagdumara. Ha katapusan napirde hiya ngan ginpatay han anak ni Enki, an bagyo-nga-dios nga hi Marduk, pero diri ugsa hiya maghimo hin mga halimaw nga an mga lawas iya ginpuno hin "hilo imbes nga dugo". Ginbubungkag hiya ni Marduk, ngan katapos nagtutukod ngan nag-istruktura hin mga elemento han kosmos tikang ha lawas ni Tiamat.
Enki

An **Enki** (Sumeryano: 𒀭𒂗𒆠 DEN-KI) amo an Sumeriano nga diyos han tubig, hibaro (*gestú*), mga artesano (*gašam*), ngan paglarang (*nudimmud*), ngan usa han mga Anunnaki. Ha urhi ginkilala hiya nga **Ea** (Akkadyo: 𒀭𒂍𒀀 ) o **Ae** ha Akkadyo (Asiryano-Babilonyano) nga relihiyon, ngan ginkikilala hiya han pipira nga mga eskolar nga may Ia ha Kanaanhon nga relihiyon. An ngaran ginhubad nga **Aos** ha sulod han Griyego nga mga surok (e.g. Damasco).

Damo nga mga susmatanon mahitungod han Enki an natirok tikang hin dirudilain nga mga lugar, nga naabot tikang ha Salatan nga Iraq ngadto ha baybayon han Levantine. Gin-unabi hiya ha siyahan nga naeksister pa nga cuneiform nga mga inskripsyon ha bug-os nga rehiyon ngan bantogan hiya tikang ha ikatulo ka milenyo tubtob ha Helenistiko nga peryodo.
Lulu Zaharani

Hi **Lulu Zaharani Krisna Widodo** (natawo han Disyembre 16, 2003) usa nga Indonesia nga modelo, atleta, ngan titulo hin kaanyag nga ginkoronahan nga Miss Indonesia Tourism 2023. Hi Lulu in nakatalaan nga magrepresentar han Indonesia dida han Miss Charm 2024 pageant ha  kundi nagdesisyon hiya pag-atras ngan paghatag han iya titulo ngadto han titulo han sunod nga edisyon.

## Pinanbasaran
Ms. Puiyi

**Siew Pui Yi** (natawo Agosto 1, 1998), nga kilala gihapon nga **Ms. Puiyi** (gin-istilo nga **MSPUIYI**), usa nga Malaysiano katawo han media, impluwensya han sosyal nga midya, aktres, paghimo hin musika, DJ jokey. Dida han tuig 2019, naka-eksperyensya hi Ms Puiyi hin hacking nga insidente nga nagin hinungdan han diri awtorisado nga pagtagas han iya mga hubo nga litrato. Tungod hini, ginpili niya nga maghimo ngan maghimo hin kwarta han iya mga litrato pinaagi han plataporma han pagsuskriber OnlyFans.

Hi Ms Puiyi in mayda sobra 26 milyones nga mga sumurunod ha Instagram, 1.4 milyones nga mga sumurunod ha TikTok, ngan sobra 800,000 nga subscribers ha YouTube.
## Pinanbasaran