Julan Shirwod Nueva

**Julan Shirwod Lamonte Nueva** (natawo han ika-20 han Mayo, 1999) kilalá nga *rapper* tikang ha Sinirangan Bisayas, usa nga artista lokal nga api ha grupo nga Democrata Rappers *(Democrata Production)*, ug premyado nga paragsurat ngan paragsiday tikang ha siyudad han Catbalogan, Samar, Pilipinas.

## Biograpiya ug Karera
Hi Julan Shirwod in igin-anak ha Catbalogan, Samar tikang kan Julan Diaz Nueva ngan Chona Simbahan Lamonte. Hiya in nag-eskuwela ha sekondarya ha Saint Michael’s High School nga nahimumutang ha Gandara. Umeskuwela gihap hiya ha Saint Mary’s College of Catbalogan nga kun diin nakuha niya an iya degri batsilyer.

Hiton nga takna nga tinmungtong hiya ha tersyarya in nakilala niya hi Propesor Hermie Sanchez nga usa gihap ha mga magkarit-karitan na nga paragsiday han nagin maestro niya ini ha kolehiyo.

## Karera ha Industriya han Rap

Mas nagin bantog hiya ha iya lokal nga musika nga winaray nga sinurat upod an iya kamiyembro nga hira Frankie, Danreb, G-Fred ngan Janice ha ira grupo nga Democrata Rappers. Igingawas nira an ira siyahan nga *album* nga *Democrata Hits*. *“Two Timer”*, *“Estudyante”*, *“Vibrant and Bright [[Calbayog]]”,* *“Korona”*, ngan iba pa han pipira ha ira mga kanta nga nagin kilalá ha industriya han winaray nga rap nga musika.

## Pagsurat nga may Panginlabot ha Tula
### ''Spoken Word Poetry (Siday nga Luwâ)''
Ha pagsurat han piyesa, ginpipili niya maghimo ha surat nga may emosyon, may mga makataraw-an nga pamulong, o mga yano la nga termino ngan hamabaw nga kasurat pero naghahatag hin kadako nga suntok ha mga mamarati. Tungod hini nga kasurat niya, ikapira na hiya magdaog han mga paisan-isan han siday.

### Siday ''(Tula Winaray)''
Nagsusurat hiya ha Ininglis, Tinag-alog, Bicolano ngan Waray nga pulong pero duro gud an pang-ayon niya ha iya iroy nga pinulungan. Usa nga sampol han bag-o ngan natatakna nga siday nga iya iginsurat: **[[COVID-19]]** *(Waray)*

*Ni Julan Shirwod Nueva*

Duro it’ kakulba an ha at’ dughan umukoy.

Kalibutan ko, kay ano ka gud man dumuroy?

Pilipino nabulsot na liwat han kumunoy.

Hingyap yana han Waraynon kusog ni Sumuroy!

Pangamas-kamas, panalumpigos at’ nalikyan.

Yana aadi! May ada na liwat nakit-an!

Sakit sumarang dayon ha bug-os nga katawhan;

Bagahon o lagas — waray pili ha kadam-an!

Iini’n korona nga waray ‘ruyag kumapot,

Sumalod, humagod o dumaop ngan humakot.

*COVID-19* han Intsik nga ha nasud sinabod.

Diri gud sasalhon bis’ pa hino nga simaod!

Makarimadima! Tawo paspas nga mapapas

Kun magpadayon ini nga halas ha pagtabas.

Molopyo ha pakig-usa ngan bulig pagbakas.

Kapòt kamot na nga hiya bumuhi ngan takas!

Poypoyon an tawo — *virus* ini an mandato.

Lawas gub-on han pinakakusòg nga pambato,

Papaspason an dughan han pinakakalmado,

Ha buhî pabug-atan han puthaw nga kandado.

O, sakit ka! Kasakit, kalanit, kamaul-ol!

Bulong ha imo porbida, waray pa katultol.

Madikitan mo bisan pa gud hino nga polpol

Uusa la’n bubuhaton — maghihinagulgol!

Ubos-ubos baligya bis’ diin kakadtuan.

*Facemask* ngan *alcohol* pinakyaw ha kahadlukan.

Gobyerno nag-apisar pagmando, papagtuman;

Balaud ginpalarab ha takna’n kahagkutan.

Kada tagsa kiwa! ‘Yaw na hulat pagpadanas.

Ihap han apektado kalaksi maghataas.

Ha katawhan iton nagin panupong, pambawas,

Mensahe’n ginpagawas han ahensya panlawas.

*Coronavirus*, duro ka gud kasadista!

Di’ ako makapamatron yana, ‘tragis ka!

May kaupayan bis’ gutiay ka nga naitsa.

Ikaw an nakapaundang han trapik ha EDSA.

Ha kahuyo yana, babation bis’ kalantsing.

Tawo ‘ray gagawas, naglilikay ma-*quarantine*.

Tungod ha im’ nagsirha paborito nga *canteen*.

Han ak’ paghatsing waray na akon may namansin!

Ha Ginoo natuo nga ikaw mapipirdi,

Sugad im’ binuhatan, ikaw ta maririndi.

Kadakô nga sala nim’ ha tanan mamiristi,

‘Ray pakakadto, ako pa naman mamirirtdey!

Ha kadam-an para mapugngan na an paghapón,

Makaiwas na ha pagsarang agud pagtapón,

Permi paparigo, pag-*sanitizer*, pagsabon

Nga ini’n sakit umundang ha im’ an pag-ayon.

Kun halarom gud nga pagginhawa an gin-abàt,

Dumungan pa’n sip-on, ubo ngan hiranat,

Kakadto yana na! Ha doktor dayon dumangat.

Ayaw tugot nga ikaw ha lubnganan lumanat.

Sumarang na ha Tsina, Italya, Amerika.

Panginanuon ta nga ha pasko buhi kita!

Sintomas, impeksyon nga duro nga kakuri pa.

Tapos na’n eleksyon, di’ takna han politika!

Aksyon nga medikal nga may bulig militar.

Nasud kritikal — waray halaba nga eksplikar!

Bul-iw anay ha *placard* ngan opinyon pansapar.

Nag-iimbitar ak’ ha uruyon nga pagtratar.

Ha sisigngon pangulali kay bangin malunggan.

Bis’ may *social distancing* iharani an dughan.

Pahirayo na gad yawa; ha at’ na masumhan.

Duha la at’ kakadtuan — mapugngan, madugngan!

Ha sulod pamuruko, di’ anay magsarayaw.

Ha sakit nga langyaw, ‘yaw igduso pamarayaw.

Idoy ngan Oday, diri kam’ pasaring ha taphaw.

Ha *community quarantine* tanan magbarabyaw!

Naturo nga mga luha nagsinaruyong.

Sugton o diri? — Ha pagpili nagkinalurong!

‘Ha di’ masudlan nga tiyan nga naghinagurong

O sakit nga ambot maupáy pagpinabulong?’

Ha puruy-an uukoy; antos ha balay lugod!

Ilob la anay ha kagutom kay waray sulod.

Sakit bis’ ngani ekonomiya nat’ ginpulod.

Damo kita, di’ maghuna nga ikaw waray upod!

Problema’n gindumara nga madakmol ha patong,

Pamalandong la nga an kalayo mapaparong.

Diri mabaraka! Pagtuo magpahalarum

Kay *COVID* la hiya, kita may Makagarahum!

**[[COVID-19]]** *(Filipino)*

*Ginsurat ni Julan Shirwod Nueva*

*Ginhubad ni Danilo C.  Salentes*  

Lakas ng kaba ang sa dibdib ay nanahan 

Mundong kay ganda, bakit ka naman gan’yan?

Pilipino'y nahulog na naman sa kumunoy

Pangarap ng Waraynon na lakas ay tumuloy!

Panlalait, pangmamaliit ay ating nalampasan

Ngayo'y heto! Mayroon na namang nasilayan 

Sakit na kumakalat sa buong  sanlibutan

Bata at matanda—maging sino pa man

Wangis nitong korona’y walang may gustong bumitbit

Sumubok, humawak, humakot ni lumapit 

Covid-19 ng Tsina sa bansa'y humagupit 

Walang tatanggap kahit sino pang malupit!

Nakaaalarma! Tao'y mabilis ang pagkawala

Kung itong ulupong patuloy sa pagngata

Mamamaya'y magkaisa at tumulong sa pagsugpo 

Kapit-kamay tayo upang siya’y tuluyang maglaho 

Lipulin ang madla — ang layunin nitong *virus* 

Katawa'y buwagin, pahinain nang lubos 

Sirain ang sistema ng malakas man at mahina 

Buhay pahinain, pahihirapan hanggang sa masira 

O, karamdaman ang sakit at hapdi mong dulot 

Lunas sayo'y wala pang makatalos, makapulot

Kahit sino pa man ang iyong  madikitan 

Sa bibig lalabas, “Aray ko po! Ang sakit naman”

Simot na simot mga panindang gamot 

*Facemask* at *alcohol* pinakyaw sa takot 

Gobyerno ay nag-atas at nagpatupad

Batas at polisiya ay agad na isinaad

Bawat isa ay kumilos, huwag nang magpahila

Bilang  ng apektado mabilis na lumala 

Sa mga tao ito ang naging  basehan 

Mensahe inanunsiyo ng ahensya sa kalusugan

*Coronavirus,* turing mo'y isa kang sadista 

'Di tuloy ako nakapam’yesta, buwisit  ka!

Datapwat may kaunting kabutihan ding naitala 

Dahil sa’yo natigil ang trapik sa EDSA 

Sa likod nito'y munting tinig diringgin 

Tao'y 'di lumalabas nang 'di ma-*quarantine* 

Kaya dahil sa'yo nagsara paboritong *canteen* 

At nang ako ay bumahing wala nang namansin!

Sa Diyos nagtitiwala na ikaw ay madadaig

Gaya ng ginawa mo, ikaw di'y mapapatid 

Ang laki na ng sala mo at mga napeste

'Di tuloy nakapunta sa kaibigan kong may *birthday* 

Nawa'y sa lahat matigil na ang pagdapo

Maiwasan ang pagkalat at pagkahawa nito

Kaya ugaliing maligo, maglinis, magsipilyo

Upang itong sakit tumigil na at yumao 

Kung malalim talaga ang iyong paghinga

Sumabay ang sipon, pati lagnat ay lumala

Humayo na sa doktor at magpakonsulta

Huwag hayaang sa sakit ika'y sumama

Kumalat sa Tsina, Italya at abot Amerika

Magdasal na sana sa pasko tayo ay buhay pa

Sintomas, impeksiyon ay sobrang sakit na

Tapos na ang eleksiyon; ‘di panahon ng politika 

Aksyong medikal na may tulong militar 

Wala nang paliwanag; bansa nati'y kritikal!

Bitiwan ang plakard at mga baluktot na opinyon 

Imbitado ang lahat, makiisa at tumulong 

Sa tatalastasin ko ang lahat ay makinig 

Kahit may *social distancing* ilapit ang dibdib

Lumayo ka na salot at huwag nang babalik

Sakunang dulot mo tuluyan nang masaid 

Sa loob mamalagi, huwag munang magsayawan

Sakit ng banyaga sa bansa ay namasyal

Ate at Kuya, mga Manong at Manang 

Sa *community quarantine* tayo'y magtulungan !

Luhang pumapatak patuloy lang sa pagtulo 

Sumunod ang lahat sa mando ng pangulo 

Upang sikmurang kumukulo nawa’y mapuno

Sa kakaibang sakit na kagalinga'y matamo

Sa mga tahanan magtiis ang nararapat

Kayanin ang gutom, magtipid ang dapat 

Sa sakunang ito’y ekonomiya ang sasapat 

Subalit huwag matakot, magkaisa ang lahat 

Problema'y harapin at huwag mapagod 

Magnilay at umasang mapatay ang apoy

Datapwat huwag mabahala at tibayan ang loob

Siya ay COVID lang, tayo'y may dakilang DiyosIni nga siday iginhimo ha takna han pandemya han COVID-19 para maghatag han higayon makapagpasamwak han impormasyon hini nga sakit. Ini nga siday panmolopyo in ginhahalad gihapon ha mga tawo-ospital ngan iba pa nga aada ha siyahan nga linya *(frontliner)*.

## Mga Hinimo
### Koleksyon han Siday
* Kablasanon nga Calbayognon
*Paglakaton
* *T-Account*:*Debit-Credit* ng Pagmamahal
* Bukas na Liham Para Sa Mga Guro
*Sinungaling Ka!
* Si Lalaki, Si Babae
* Paglakaton
* Si Alitaptap
* Laro
* Balika
* *COVID-19*

### Halipot nga Istorya
* Sa Aba Nila!

### Tukar nga Rap ''(ha ilarom han Democrata Production)''
* Estudyante
**Two Timer*
* *Vibrant and Bright Calbayog*
* Para Kan Ex
* Wala Na
* Korona
* Paghigugmaay
* *Fallen 44*

## Pahidungog

## Kasarigan

## Kitaa Gihapon
*Democrata Rappers
*Gandara, Samar
*Siday
*Paragsiday
*Waraynon nga Literatura