open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chondrichthyes

**Chondrichthyes** o **cartilaginous fishes**, amo an usa na klase san mga isda na may sulang, may magpadis na parikpik, magpadis na *nare*, may hingbis, may kasing-kasing na may magkasunodsunod na *chambers*, ngan an skeleton himo sa *cartilage* diri san tul'an. Ini na *class* natutunga san duha na subclass: an Elasmobranchii (mga pating ngan mga pagi) ngan an Holocephali (an chimaera, na danay ginbubulag ngadto sin kalugaringun na class).

sa sulod sa infraphylum na Gnathostomata, an *cartilaginous* na mga isda naiiba san lain na mga may sulang na mga *vertebrates*, na an natanan na *extant* na myembro nasasakob sa Teleostomi.

## Mga kasarigan
Metamorphosis

An **metamorphosis**, usa na biolohikal na proseso kun diin an hayop nagkakayaon pisikal na pagbag'o kahuman sa pag'anaka o pagpusa ngan tigda maliliwat an struktura han lawas pinaagi san pagtubo o pag'iba san *cell*. May'ada mga manananap, ampibyan, mollusc, crustacean, cnidaria, echinoderm ngan tunicate na nagme-metamorphosis, na nadungan sa pagbag'o san kanya habitat ngan *behavior* o batasan.

## Metamorphosis han mananap

Natanan na mananap ilarum sa Pterygota nagkakamay'ada pagbag'o ha porma, pamanit ngan pisikal na anyo o metamorphosis, tikang san pagkabata ngadto san kaarug.  Ini na mga mananap pwede magkamay'ada *[[hemimetabolous]] development*, ngan maagi san ginsesering na diri tangpus o *partial* na metamorphosis, ug magkamay'ada naman *[[holometabolous]] development*, na naagi naman san kompleto na metamorphosis, kaapi na an pagiging pupa o  *resting stage* kahuman san pagigiging larva ngan ngadto sa kaarug o *adult* na porma.

## Mga Kasarigan
Cambrian explosion

**Cambrian explosion**, o **Cambrian radiation**, amo an medyo malaksi na pagkaguwa san kadam'an san mga mayor na mga phyla sa hayop, sadton mga 542 milyones katuig an nakalabay, sigun san mga *[[fossil]] record*. Gindunganan ini san daramo na pagdurudilain san iba pa na mga organismo. Kaupod sini an mga hayop, phytoplankton ngan calcimicrobe. Antes an *Cambrian explosion*, mga 610 milyones katuig an nakalbay, ginuwa an *Aspidella disk*, kudi diri in klaro na nagrepresentar san *complex life forms*, ngan simple an kadam'an san mga organismo, nabubug'os an kada individual na *cell* ngan danay maorganiza ngan magbug'os koloniya.

## Mga Kasarigan
Devonian

**Devonian**, usa na *geologic period* ngan systema san Paleozoic Era na nagsunod san Silurian Period, mga 419.2±3.2 milyones katuig an nakalabay, tubtob san pagtikang san Carboniferous Period, mga 358.9 ± 0.4 milyones katuig an nakalabay.  Nagtikan an ngaran na Devonian sa Devon, England, kun diin mahihiagian an mga bato na nagtikang sini na panahon, una gin adman. Gintatawag liwat ini na **Panahon San Kaisdaan**.

## Mga Kasarigan
Ordovician

**Ordovician**, usa nga *geologic period* ngan systema, an ikaduha san unom na Paleozoic na Era, ngan nasaklaw san panahon tikang sa 485.4 ± 1.9 milyones tubtob sa 443.4 ± 1.5 miltones katuig an nakalabay. Nagsusunod ini sa *[[Cambrian]] period* ngan ginsusundan sa *[[Silurian]] period*.

## mga kasarigan
Mayabas

**Mayabas**, usa na tanaman o puno sa pamilya Myrtle (Myrtaceae), genus ***Psidium***, na may'ada maabot 100 na specie sin mga tropikal na mga tanaman. Gikan ini sa Mexico, Central Amerika, ngan northern South Amerika. Sa yana, an mayabas amo in ginpapatudok sa *tropics* ngan *subtropics* sa Aprika, South Asia, Southeast Asia, the Caribbean, subtropical regions of North America, Hawaii, New Zealand, Australia ngan Espanya. An ***Psidium guajava*** in uska species han Magnoliopsida nga ginhulagway ni Carl von Linné. An *Psidium guajava* in nahilalakip ha genus nga *[[Psidium]]*, ngan familia nga Myrtaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

## Mga Kasarigan




## Mga sumpay ha gawas

*Fruits of Warm Climates: Guava
*California Rare Fruit Growers: Tropical Guava Fruit Facts
Talaba

**Talaba**,  mga hayop na myembro san bivalve mollusca na mahihiagian sa dagat og sa mga *brackish habitats*. Ginkakaon an talaba mapahilaw o luto. May'ada mga kalse sin talaba naginpapatubo para san ira perlas sugad san *[[pearl oyster]]*.

## mga klase

An mga talaba amo an myembro san pamilya Ostreidae. Ini an mga ginkakaon na talaba na sakob naman san genera na *[[Ostrea]]*, *[[Crassostrea]]*, *[[Ostreola]]*, ngan *[[Saccostrea]]*. 

An *[[Pearl oyster]]* diri tunay na talaba, myembro an pearl oyster san lain na pamilya, an Pteriidae.
Le avventure di Pinocchio

An **Le avventure di Pinocchio** in uska 1881 nga nobela nga sinurat ni Carlo Lorenzini ha 
ilarom han agnay nga Carlo Collodi.

*Pinocchio
Pinocchio

Hi **Pinocchio** in usa nga mapataraw-an nga hayop nga karakter nga hinimo ha 1881 nira Carlo Collodi.

* Le avventure di Pinocchio
Justin Timberlake

Hi **Justin Randall Timberlake** (Memphis, Tennesse, Enero 31, 1981) usa nga kanta, kompositor, aktor nga sayaw han United States.

## Diskograpiya
### Mga album
* Justified (2002)
* FutureSex/LoveSounds (2006)
* The 20/20 Experience (2013)
* The 20/20 Experience – 2 of 2 (2013)
* Man of the Woods (2018)
* Everything I Thought It Was (2024)
Beyoncé Knowles

Hi **Beyoncé Giselle Knowles** (alyas **Beyoncé**; natawo Septyembre 4, 1981 ha Houston, Texas) usa nga kantaan nga kompositor na babai.
Mel Gibson

Hi **Mel Columcille Gerard Gibson**, AO (Peekskill, New York, natawo han 3 Enero 1956), mas kilala nga Mel Gibson, in usa nga amerikano han  direktor, produktor hin sinema nga artista.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Mel Gibson - Ingles
Augusto Pinochet

**Augusto José Ramón Pinochet Ugarte**, mas kilala na **Augusto Pinochet** (Valparaíso, Nobyembre 25 1915 - Santiago de Chile, Disyembre 10 2006), amo an dictador sa Chile sadton 1973 tubtob 1990 nagn Commander-in-Chief (''Comandante en Jefe'') san Chilean Army sadton 1973 tubtob 1998. Siya liwat an presidente san Junta na Gobyreno san Chile sadton 1973 tubtob 1981.

## mga kasarigan
Nicholas II nga Rusya

Hi **Nicholas II** (Rinusya: *Николай II, Николай Александрович Романов*, tr. Nikolai II, *Nikolai Alexandrovich Romanov*; natawo 18 Mayo 1868 ha Saint Petersburg; namatay 17 Hulyo 1918 nga Yekaterinburg) amo an emperador nga Rusya ngan tsar.
Björn Borg

**Björn Rune Borg** (pinanganak Hunyo 6, 1956), naging *World No. 1 [[tennis player]]* gikan sa Sweden. Sadton 1974 tubtob 1981 nakuha niya an 11 na Grand Slam singles na titulo. Nagdaog si Bjorg lima na sunod-sunod na titulo sa Wimbledon singles ngan onum na French Open singles na titulo, usa na record naginkautan niya tubtob sanhi san naabot ni Rafael Nadal. Usa si Bjorg san gin kokosidera na *greatest tennis players of all time*.

## Mga Kasarigan
Tom Hanks

Hi **Thomas Jeffrey "Tom" Hanks** (natawo han Hulyo 9, 1956) in usa nga Amerikano nga aktor, eskritor hit direktor mga pelikula ngan produser.
Ivan IV han Rusya

Hi **Ivan IV Vasilevich** (; 25 Agosto 1530 – ), ginngaranan gihap nga **Ivan el Terrible** o kundi man **Ivan nga Maisog** (, *Ivan Grozny*), amo an Gran Prinsipe han Moscow tikang han 1533 kutob 1547 ngan Tsar han Tanan nga mga Rusya tikang 1547 kutob han iya kamatayan.   Puyde liwat hiya tawagon nga **Juan IV han Rusya**.  An iya maiha nga pag-hadi nagpakita han pagsakop han mga Khanato han Kazan, Astrakhan, ngan Siberia, nga diin nabag-o an Rusya ngadto hin usa nga damo-hin-ethniko ngan damo-hin-pagtuo nga estado nga an kahaluag haros usa ka yukot ka ribo nga akre, nga mga 4,046,856 ka km2 (1,562,500 ka kwadrado nga milya). Nakadumara hi Ivan hin damo nga mga pagbag-o han pagpadukwag tikang hin medieval nga estado ngadto hin imperyo ngan tigawas nga gahom ha rehiyon, ngan amo an nagin syahan nga namuno nga ginkorona nga Tsar han Tanan nga mga Rusya.

## Mga kasarigan
Bruce Willis

Hi **Walter Bruce Willis** (natawo hadton Katundan Alemanya; Marso 19, 1955) in usa nga Amerikano nga direktor hin produktor ngan pelikula hin produser ngan aktor.
Nyncke Beekhuyzen

**Nyncke Beekhuyzen**, usa na aktres na pinanganak sadton Enero 24, 1980 sa Amsterdam, Netherlands.

Nagsanay si Beekhuyzen sa Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. Sadton 2003 kaapi si Beekhuyzen san telebesyon na series *IC*, bilang si Linda Ramirez. Ginuwas liwat siya sa *Spoorloos Verdwenen*, *Sprint!*, *Het Woeden der Gehele Wereld*, ngan *Gebroken Rood*. Nagbida si Beekhuyzen bilang si Lotte Pronk tikang 2006, sa *Lotte*. Usa ini na series base san *[[Yo Soy Betty La Fea]]*, usa na telenovela gikan sa Colombia.
Nagbida liwat siya san pelikula na *Süskind*.

## Sa Teatro
* *Love Songs* (De Paardenkathedraal) (1996)
* *Verdi et Morto* (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten) (1999)
* *Sneleten* (2000)
* *Young Once* (Muz-theater) (2001)
* *Open Huis* (2002)
* *Venusvliegeval* (Bellevue Lunchtheater) (2002)
* *Publikumsbeschimpfung* (2002)
* *Meisjes zijn niks* (Huis a/d Amstel) (2003)
* *Bruiloft* (2003)
* *Een Zomerzotheid* (Kik Productions) (2004)
* *De GVR* (Bos Theaterprodukties) (2005)
* *Sexual Perversity* (REP) (2007)
* *De Gebroeders Leeuwenhart 2* - (MLab) (2008-2009) als Sofia
* *Stationsstraat 169huis* - Popmusical (MLab) (2011)
* *De Eetclub* (2011)

## Mga Kasarigan

## External links
*
*  Nyncke Beekhuyzen official website
Rachel Nichols (aktres)

**Rachel Emily Nichols**,  (pinanganak: Enero 8, 1980) Usa nga Amerikana na aktres ngan modelo. Nagtikang si Nichols san pagmomodelo san naeskwela pa siya sa Columbia University sa New York City sadton 1990s. Ginsulod niya an telebesyon ngan pagarte sa pelikua sadton 2000s; may'ada siya parte san romantic drama na pelikula na *[[Autumn in New York (film)|Autumn in New York]]* (2000) ngan role san sayo na *episode*sa ikaupat na season san *[[Sex and the City]]* (2002).

An una niya na dako na pelikula amo an *[[Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd]]* (2003). Nagbida liwat siya san *crime drama* sa telebesyon *[[The Inside (TV series)|The Inside]]* (2005), kudi nakansela dayon ini kahuman san sayo la na season. Nagsikat si Nichols bilang si Rachel Gibson san pinale na season san series na *[[Alias (TV series)|Alias]]* (2005–2006) ngan han iya paganap sa horror na pelikula na *[[The Amityville Horror (2005 film)|The Amityville Horror]]* (2005).

## Mga kasarigan
Robert Mugabe

**Robert Gabriel Mugabe** ( pinganak: Pebrero 21, 1924), usa revolusyonaryo ngan politiko ngan naging presidente sa Zimbabwe. Usa si Mugabe san mga rebelde na grupo na nakontra san *white minority rule* ngan napili siya bilang *Prime Minister* san Zimbabwe, sadton 1980, ngan nagserbe tubtob 1987-2017, ngan nagin una na ehekutibo na *head of state* san iya nasud. Tubtob yana, siya an namumuno san iya nasod. Ginpamunuan naman niya an Zimbabwe African National Union – Patriotic Front (ZANU–PF) tikang pa sadton 1975.

## Mga Kasarigan
Ian Hill

**Ian Hill**, (pinanganak: **Ian Frank Hill**, Enero 20, 1951, sa Yew Tree Estate, West Bromwich, England) usa na *founder member* ngan *bassist* san banda na Judas Priest.
An mga kanta na gisurat niya para sa Judas Priest amo an "Winter" ngan "Caviar and Meths", pareho na-feature san una album san Judas Priest na *[[Rocka Rolla]]*, ngan "Invader", na na-feature naman sa *[[Stained Class]]*.
Heterotroph

**heterotroph** (*heteros* = "lain", "iba" ngan *trophe* = "nutrisyon") ' amo an mga organismo na diri makapabag'o o makaliwat san carbon ngan nagamit organic na karbon para sa iya pagtubo. Ginbabahin an mga heterotrophs base san iya pag-kalap han enerhiya; **[[photoheterotroph]]** an klase san heterotroph na nagamit lamrag para sa enerhiya, **[[chemoheterotroph]]** naman an klase san heterotroph na nagamit inorganic/organic na energhiya. 

An heterotroph naiiba san autotroph, na sugad san mga tanaman ngan algae na pwede gumamit enerhiya tikang san lamrag san sudang (photoautotroph) o *inorganic compound* (lithoautotroph) para paghimo sin organic compound sugad san carbohydrate, mga taba, ngan protina na tikang san inorganic na carbon dioxide. Ini na mga carbon compound pwede pagkuhaan eneghiya san mga autotroph ngan makahatag naman enerhitya bilang pagkaon san mga heterotroph.  95% o lahos pa san natanan na klase san buhi na organismo amo an heterotrophic.

## mga kasarigan
Kanser han baga

An **kanser han baga** amo an usa ka malignant nga mga sakit kun diin an usa ka tumor han tisyu mga selula nagpapakita hin metastasis diri mapupugngan nga pagdamo pagsulong ngan carcinoma pagkalata ha iba nga parte han baga.
Arnold Schwarzenegger

Hi **Arnold Alois Schwarzenegger** (natawo han Hulyo 30, 1947) amo an kulturista hin politikal nga aktor han punoanon ngan estado nga California (2003 - 2011).
Multicellular

**Multicellular na organismo**, amo an mga organismo na may'ada lahos san sayo an iya *cell* o selula, ngan kakaiba san  *single-celled* na mga organismo. An mga selula san multicellular na organismo  amo in dugtung o nakadukot san iba na selula.

## Mga kasarigan
Elena Paparizou

**Eleni "Elena" Paparizou**, (pinanganak Enero 31, 1982), mas kilala sa ngaran na **Helena Paparizou**, usa na Greek-Swedish na singer, *songwriter* ngan personalida sa telebisyon. Pinanganak ngan dinako sa Sweden sa mga Grego na kag'anak, nag-enrolle siya san magkadurudilain na *arts school* antes iglunsad an kanya *career* sa Sweden sadton 1999 bilang membro san laïko *(Greek folk music)* ngan *[[Eurodance]] duo* na Antique band, na nag-partisipar sa *[[Eurovision Song Contest 2001]]* ngan kahuman sini nagsikat sa Greece.

## Mga kasarigan
1980 Summer Olympics

An **1980 Summer Olympics**, na opisyal na gintatawag na **Games of the XXII Olympiad** na ginbuhat sa Moscow sa Sobyet Unyon.

An 1980 na palaro amo an una na ginbuhat sa *[[Eastern Europe]]*.

Sa pangunguna san  Estados Unidos ngan pag'insister ni Presidente Jimmy Carter, 65 na nasod an nag-boycott san palaro tungod san Soviet war sa Afghanistan, sugadman, may'ada mga atleta na tikang sa mga nag-boycott na mga nasod an nagpartisipar san palaro, ilarum san bandera san Olympic o *Olympic Flag*. Ini an nagin rason naman san pag-boycott 1984 Summer Olympics sa pangunguna san Sobyet Unyon.

## An pagpili san Host na syudad
An duha la na syudad na nag-*bid* para sa 1980 Summer Olympics amo an Moscow ngan Los Angeles. An pagpili sa kanra nahitabo sadton Oktobre 23, 1974 sa ika-75th na IOC Session sa Vienna, Austria.

## Mga kasarigan
Bibi (mollusc)

**Bibi**, usa na bivalvia na mollusc na may duha na nagtatakopay na tipaka. An lawas natatagu san duha na tipaka, waray ulo ngan *radula*. Ginsasara nira an plankton tikang sa tubig ngan amo ini an kanra pagkaon. 

## Mga kasarigan
Velociraptor

***Velociraptor*** amo an mga genus nga dinosauro dromaeosaur theropod ha han sobra 75-71 milyones ka tuig an nahitabo tikang han urhi nga panahon Cretaceous kutob han katapusan han espesyes *V. mongoliensis* nga fossil naubos butnga nga Asya natanan ha Mongolia.
Hasang

**Hasang**, usa na *respiratory organ* o organ gamit sa pagginhawa sa mga *aquatic* na mga hayop sugad san isda, kinis, banagan, sahang, o mga ulo-ulo san katsapa. Nagkukuha an hasang *dissolved [[oxygen]]* tikang sa tubig ngan magluluwa sin carbon dioxide. An hasang san iba na mga *specie*, sugad san umang (hermit crab), pupwede magginhawa sa tuna basta pirmi ini humoy o mahulos. 

May'ada an hasang mga mali-ulang na struktura na tinatawag na *filaments*. An kada filament may'ada capillary network na may darako na surface area para san pagsalyo oxygen sa carbon dioxide. Nakuha an isda hangin pinaagi sa pagsurop tubig na mayaman sa oxygen ngan igluluwa pagawa

## Mga kasarigan
Louis XVI han Fransya

Hi **Louis XVI** (Frinanses *Louis XVI de France*) (Versailles, 23 Agosto 1754 – Paris, 21 Enero 1793) amo an Hadi han Fransya ngan Hadi han Navarre tikang 1774 nga 1789 hadton 1774 nga 1792 kutob ha iya kamatayon hin guillotine.
Osteichthyes

**Osteichthyes**, an may tunok na isda ug *bony fish*, amo an grupo san isda na may tunok, diri sugad san mga *cartilaginous* na mga isda. Osteichthyes an kadam'an san isda ngan oraora daramo an pagkadurudilain sini. May'ada an osteichthyes 45 na ordo, ngan lahos 435 na pamilya ngan 28,000 na specie san mga isda. Amo ini an gidarako'i na *class* san vertebrates na nabubuhi yana.
Ginbabahi an osteichthyesngadto sa *ray-finned fish* (Actinopterygii) ngan *lobe-finned fish* (Sarcopterygii). An nahihibaruan na giarugi na *fossil* san *bony fish* nag-i-edad 420&nbsp;milyon katuig an nakalabay, ngan mao liwat ini an mga *[[transitional fossil]]*, na nagpapakita sin pagkakamay'ada *pattern* san tango na napabutnga san kanan mga pating ngan isda na may tunok.
## Mga kasarigan
Tetrapoda

**Tetrapoda** ginamit liwat nira an kanra makusog na parikpik pagbutwa sa tubig ngan pagtungtong sa mamara na vertebrates, kaupod na an mga moderno na ampibyan, reptilya, tamsi ngan mammal. An una na dako na grupo san mga tetrapod nadevelop sadton Devonian period, mga 395 milyon katuig an nakalabay, gikan san mga lobe-finned fish pareho san yana na coelacanth ngan lungfish.
Sputnik 1

An **Sputnik 1** (Rinuso: *Спутник-1*) in usa nga kalarakan nga Oktubre 4 han 1957 nga Unyon Sobyet nagin syahan nga satelayt artificial nga kasaysayan ha kalibotan, ngan syahan liwat namatay ha orbita.
Juan Perón

Hi **Juan Domingo Perón** (8 Oktubre 1895 – 1 Hulyo 1974) amo an militar nga politikal ni mangulo han Argentina ngan nagserbe nga primera mangulo han repubika nga Argentina tikang 1946 kutob ha iya kamatay han 1974.
Kang Hye-jung

**Kang Hye-jung** (pinanganak Enero 4, 1982), usa na *[[South Korea]]n* na  aktres. Una nakilala si sa pag'arte si Kang sa iya pagganap sa  arthouse film na *[[Nabi (film)|Nabi]]* (2001), ngan nagsikat siya sadton 2003 sa pelikula ni Park Chan-wook *revenge thriller* na  *[[Oldboy (2003 film)|Oldboy]]*. 

## Mga Kasarigan
Bernadette Devlin McAliskey

**Josephine Bernadette Devlin McAliskey** (pinanganak Abril 23, 1947), mas kilala na **Bernadette Devlin** o **Bernadette McAliskey**, usa na Irish na sosyalista ngan *republican* na politikal na aktibista. Nagserbe siya na Myembro san UK Parlyamentaryo sadton 1969 tubtob 1974 para san *Mid Ulster constituency*. Ginperdi siya ni John Dunlop san Vanguard Progressive Unionist Party, kun diin nagikatulo la siya san periliay sa general eleksyon sadton Pebrero 1974.

## Mga Kasarigan
Linggwahe hin Sinyales Frinanses

Iton **Linggwahe hin Sinyales Frinanses** in uska linggwahe nga sinyas, usa linggwahe kun diin iton mga kamot, butkon, ulon, kiwa hit nawong, ngan kiwa hit lawas in gingagamit magyakan hin waray tingog.
Democritus

**Democritus** (c. 460 –c. 370 BC) usa sa mga pinaka-inpluwensyal na *Ancient Greek* na pilosopo hitungud san iya kontribusyon san  formulasyon san atomic theory.

Pinanganak si Democritus sa Abdera, Thrace sadton 460&nbsp;BC. An iya eksakto na kontribusyons makuri mahilain san kanya mentor na si Leucippus, tungod kay pirmi sira magkaupod san mga sinurat o *texts*. An ira spekulasyon san atom, na ginkuha tikang kan Leucippus, nagpapareho san *nineteenth-century* na pagsabot san atomik na struktura ngan nagpapaimod na si Democritus usa nga siyentipiko kaysa san iba pa na mga Greek na mga pilosopo; bisan pa kun nagkakaiba-iba an basehan san kanra mga ideya. Daramo an nagkokonsidera kan Democritus na "amay san moderno na siyensya".

## mga kasarigan
Dorylinae

**Dorylinae**, usa na sub-pamilya han tigasaw na mahihiagian sa *[[Old World]]* ngan *[[New World]]*. Sadton 2014, gin-sayo ni Brady *et al.* an mga dati na sub-pamilya san mga dorylomorph (Aenictinae, Aenictogitoninae, Cerapachyinae, Ecitoninae ngan Leptanilloidinae) ilarum sa Dorylinae.

## Genera
**[[Acanthostichus]]* Mayr, 1887
**[[Aenictogiton]]* Emery, 1901
**[[Aenictus]]* Shuckard, 1840
* *[[Amyrmex]]* Kusnezov, 1953
* *[[Asphinctanilloides]]* Brandão, Diniz, Agosti & Delabie, 1999
**[[Cerapachys]]* Smith, 1857
**[[Cheliomyrmex]]* Mayr, 1870
**[[Cylindromyrmex]]* Mayr, 1870
**[[Dorylus]]* Fabricius, 1793
**[[Eciton]]* Latreille, 1804
**[[Labidus]]* Jurine, 1807
* *[[Leptanilloides]]* Mann, 1923
**[[Neivamyrmex]]* Borgmeier, 1940
**[[Nomamyrmex]]* Borgmeier, 1936
*†*[[Procerapachys]]* Wheeler, 1915
**[[Simopone]]* Forel, 1891
**[[Sphinctomyrmex]]* Mayr, 1866
**[[Tanipone]]* Bolton & Fisher, 2012
**[[Vicinopone]]* Bolton & Fisher, 2012

## Mga kasarigan
Omniboro

**Omniboro**, usa na klase sin hayop na nakuha han iya pagkaon tikang sa magkadurudilain an ginikanan sugad han mga tanaman, igkasi-hayop, algae, fungi ngan pili na mga bakterya.

An tawo ngan baktin amo in mga halimbawa san omniboro.

## Mga Kasarigan
Pabo

**Pabo**, usa na darako na tamsi sa genus *Meleagris* sakob san pamilya phasianidae, sa ordo galliformes. Lumad ini sa Amerika. An usa na specie, an *[[Meleagris gallopavo]]* o *wild turkey*, amo in lumad ngan mahihiagian sa kagurangan san North America. Usa na *descendant* sini na specie an domestik na pabo. An usa pa na *living specie* amo an *[[Meleagris ocellata]]* o *ocellated turkey*, na mahihiagian sa kagurangan san Yucatán Peninsula.
 
## Taxonomiya
Sakob san pamilya Phasianidae an pabo. Kaarangay sini an *[[pheasant]]*, *[[partridge]]*, *[[francolin]]*, manok, *[[grouse]]* ngan pogo ilarum san ordo Galliformes. An genus na *Meleagris* amo in nagsasayuan na genus sa Meleagridinae *subfamily*, dati na kilala na Meleagrididae family, kudi yana adi na skob san pamilya san Phasianidae.

## Mga kasarigan
Davao Occidental

An **Davao Occidental** usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutangan ha Davao nga Rehiyon ha Mindanao. An kapital hini amo an Malita.

## Katawhan ngan Kultura

## Ekonomiya

## Heyograpiya

### Politikal

An Davao Occidental ginbahin ngadto hin napulo kag 5 nga mga bungto. 

#### Mga Bungto

### Pisikal

## Kaagi ngan Kasaysayan

## Mga Sumpay ha Gawas
Elton John

Hi **Elton Hercules John** CBE (natawo hadton Marso 25, 1947 nga Reginald Kenneth Dwight) kilala ha iya pan-entablado nga ngaran nga **Elton John**, in usa nga komositor nga piyanista han magkaranta ngan manunurat hin kanta.
Ptah

Hi **Ptah** in diyosdiyos hin mahia, lakip han kalabyo han mga mitolohiya ha hadton Ehipto nga arkitekto ngan artesano.
Kuto

**Kuto** usa sa maabot 3,000 na specie san mga mananap na wara pako sa ordo Phthiraptera; Tulo an ginnkikilala na nagdadara sin mga sakit sa tawo. An mga kuto amo in mga *[[ectoparasite]]* sa kada ordo san katamsihan ngan mamalya labot la sa *[[monotreme]]* (an platypus ngan echidna), kulalaknit, balyena, lumod ngan pangolin.
## Mga kasarigan
Baying

**Baying** usa na mananap sa ordo Mantodea ngan may'ada maabot 2,400 na specie ngan 430 na genera nga 15 na pamilya ngan mahihiagian sa bug'os na kalibutan labi na san *[[temperate]]* ngan *tropikal* na *habitat*. Kadam'an na specie myembro san pamilya Mantidae.

An **Mantodea** in uska ordo han Insecta. An Mantodea in nahilalakip ha classis nga Insecta, punoan nga Arthropoda, ngan regnum nga Animalia. An ordo nga Mantodea in naglalakip hin 2403 ka mga species, sumala ha Catalogue of Life. 

An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life:

## Mga kasarigan




## Mga sumpay ha gawas
* Mantodea
Anay (insekto)

**Anay**, usa nga mananap han order **[[Isoptera]]**, kudi yan gin-aakseptar na ilarum san infraorder Isoptera, san  order san mga bangka na Blattodea. Bisan kun an anay gintatawag san iba na "busag na tigasaw",  diri ini harani na urupod san mga tigasaw. An **Isoptera** (*Isoptera*) in uska ordo han Insecta. An Isoptera in nahilalakip ha classis nga Insecta, punoan nga Arthropoda, ngan regnum nga Animalia. An ordo nga Isoptera in naglalakip hin 96 na mga specie han anay, sumala ha Catalogue of Life. 

An kladograma hini sumala ha Catalogue of Life:

## Mga kasarigan




## Mga sumpay ha gawas
Sudlot

**Sudlot**, amo an mga *[[parasite|parasitic]]* na mananap san pamilya Cimicidae nga nasurop sin dugo san iya biktima.  ***[[Cimex lectularius]]***, an pinaka-komon na sudlot naginginaon pinaagi san pagsurop san dugo san tawo. 

An ***Cimex lectularius*** in uska espesyis han Insecta nga ginhulagway ni Linnaeus hadton 1758. An *Cimex lectularius* in nahilalakip ha genus nga *[[Cimex]]*, ngan familia nga Cimicidae. Waray hini subspecies nga nakalista.

## Galeriya hin mga imahe


Bedbugs.jpg
Traumatic insemination 1 edit1.jpg
Bedbug bites.jpg


## Mga kasarigan




## Mga sumpay ha gawas
Zebra

**Zebra**, usa na hayop sakob san pamilya han kabayo na equidae na mahihiagian sa Afrika. May'ada ini mga badlis sa lawas na itom ngan busag. May'ada tulo na specie an zebra: an *[[plains zebra]]*, an *[[Grévy's Zebra|Grévy's zebra]]* ngan an *[[mountain zebra]]*

### Klasipikasyon

May'ada tulo na *extant* na specie an zebra. Sa natanan, duha nga specie an may'ada walo na subspecies (pito an *extant*). 
* **Genus: ''[[Equus (genus)|Equus]]***
** *'Subgenus: *Hippotigris***
*** [[Plains zebra]], ''Equus quagga''
**** †[[Quagga]], ''Equus quagga quagga'' (extinct)
**** [[Burchell's zebra]], ''Equus quagga burchellii'' (includes Damara Zebra)
**** [[Grant's zebra]], ''Equus quagga boehmi''
**** [[Maneless zebra|Selous' zebra]], ''Equus quagga borensis''
**** [[Chapman's zebra]], ''Equus quagga chapmani''
**** [[Crawshay's zebra]], ''Equus quagga crawshayi''
*** [[Mountain zebra]], ''Equus zebra''
**** [[Cape mountain zebra]], ''Equus zebra zebra''
**** [[Hartmann's mountain zebra]], ''Equus zebra hartmannae''
** **Subgenus: *Dolichohippus**'
*** [[Grévy's zebra]], *Equus grevyi*

An [[plains zebra]] (*Equus quagga*, dati na *Equus burchelli'') an pinakakomon na zebra, ngan may'ada ini unom na subspecie na mahihiagian sa Afrka.

## Mga kasarigan
Akhenaten

Hi **Akhenaten** (**Neferjeperura Amenhotep**) in Ehiptanon nga pharaoh han ika-18 nga dinastiya (namuno ca. 1353 UC – 1336 UC), han panaho han Kaagi Ehiptanon nga kilala komo Bag-o nga Imperyo.
Horus (mitolohiya)

Hi **Horus** in usa ha mga pinakamahinungdanon ha mga sibilisasyon nga diyosdiyos han hadton Ehipto ngan Ehiptanon mitolohiya.
Robin Williams

Hi **Robin McLaurin Williams** (Hulyo 21, 1951 – Agosto 11, 2014) in usa nga Amerikano nga komedyante ngan aktor.
Brad Pitt

Hi **William Bradley "Brad" Pitt** (natawo Disyembre 18, 1963) amo an usa ka Amerikano nga aktor nga produser ngan pelikula.
Hama massacre

An **Hama massacre** () nahitabo sadton Pebrero 1982, san an Syrian Arab Army ngan an Defense Companies, ilarum san sugo san dati presedente san nasod na si Hafez al-Assad, ginsakop an bungto san Hama sulod sin 27 dias para pagperdi san *uprising* san Muslim Brotherhood kontra san gobyerno ni al-Assad's. An masaker na ginhimo san Syrian Army ilarum san commanding General na si Rifaat al-Assad, epktibo na nagtangpus san kampanya san mga grupo san Sunni Muslim, kaupod na an 
*Muslim Brotherhood* na nagtikang sadton 1976 kontra san gobyerno.

Sa una na mga diplomatic na mga sumat tikang sa *Western* na mga nasod gisisiring na may'ada 1,000 an namatay.  sa mga pag-estima, diri mahabubo sa 10,000 na mga Syrian na namatay,  kudi sa iba maabot mga namatay sa 20,000 (Robert Fisk), og 40,000 (Syrian Human Rights Committee). May'ada 1,000 Syrian na mga sundalo an namatay sini na operasyon ngan kadak'an na parte san daan na syudad an nawakay. Kaupod san mga panhinabo sugad san ''Black September'' sa Jordan, ini na atake amo in ginsisiring na sayo san mga pinakadamo na pamatay na ginbuhat san usa na gobyerno san Arabo kontra san kalugaringon na mga tawo san moderno na *Middle East*. An kadam'an san mga biktima amo an mga sibilyan.

## Mga Kasarigan
Hafez al-Assad

**Hafez al-Assad** ( **,6 October 1930&nbsp;– 10 June 2000) usa na Syrian statesman, politiko ngan heneral na nagin Presidente san Syria tikang 1971 tubtob 2000, Prime Minister tikang 1970 tubtob 1971.

## Mga Kasarigan
Kevin Dudley

**Kevin Dudley** (pinanganak sadton Enero 2, 1982), usa nga American football fullback. Una siya na pumirma para sa Atlanta Falcons bilang undrafted free agent sadton 2005. Nag'uyag siya college football sa Michigan.

## Karera sa High school
Nag'eskwela si Dudley sa Franklin County High School sa Brookville, Indiana, ngan nag'uyag siya na *running back* ngan *linebacker*. Sa kanya kaera, gindara niya an bola 525 kabeses para sa 3,296 ka-yarda ngan 45 na touchdown.

## Karera kolehiyo
Nag'uyag si Dudley college football sa University of Michigan. Usa siya nga *starting fullback* san iya urhi na duha katuig sa Michigan. San iya karera, igindalagan (rushed) niya an bola 3 kabeses nagan may total na 13 ka-yarda ngan may'ada 5 na receptions ngan total na 32 ka-yarda ngan wara touchdowns. Siya an nakakuha san 2005 Outstanding Sportsmanship Award.
Trajan

**Trajan** (Linatin: *Imperator Caesar Nerva Traianus Divi Nervae filius Augustus*  18 Septyembre 53 - 8 Agosto 117), in uska Emperador Romano tikang 98 nga namatay hin tubtub 117.
Elijah Wood

**Elijah Jordan Wood** (pinanganak Enero 28, 1981), usa nga Amerikano na  aktor ngan film prodyuser. Nag-debut siya sa pelikula na may ditoy na parte san *[[Back to the Future Part II]]* (1989), na ginsundan sin sunodsunod na dagko na *roles* na kun diin siya nakilala na *child actor* sa edad na 9 anyos, nagan nanomina sin pira na mga Young Artist Awards. nagbida si Wood bilang child aktor sa mga pelikula na *[[Radio Flyer (film)|Radio Flyer]]* (1992), *[[The Good Son (film)|The Good Son]]* (1993), *[[North (1994 film)|North]]* (1994) ngan *[[Flipper (1996 film)|Flipper]]* (1996), ngan nagtikang siya bumida sin mga *teenage roles* sa mga pelikula na  *[[The Ice Storm (film)|The Ice Storm]]* (1997), *[[Deep Impact (film)|Deep Impact]]* ngan *[[The Faculty]]* (pareho tuig 1998). Nakilala siya sa *high-profile* na bida bilang si Frodo Baggins sa *[[The Lord of the Rings (film series)|The Lord of the Rings]]* trilogy  ni Peter Jackson(2001–2003). Tikang siton, namili na si wood si magkadurudilain na *role* sa pelikula sugad san *[[Eternal Sunshine of the Spotless Mind]]* (2004), *[[Sin City (film)|Sin City]]*, *[[Green Street]]* ngan *[[Everything Is Illuminated (film)|Everything Is Illuminated]]* (natanan san tuig 2005) ngan *[[Bobby (2006 film)|Bobby]]* (2006).
Minotauro

An **minotauro** (Hadton Griyego Μῑνώταυρος, *minótauros*) in uska mitolohikal nga ulo nga baka nga lawas hin tawo tikang ha leyenda nga uska laberinto ngan nalibot nga Knossos nga tikang han Krete iya agtang nga Teseo.
Anubis (mitolohiya)

Hi **Anubis** in usa ha mga Ehiptanon mitolohiya ha mga nekropolis nga diyosdiyos hin tawo ngan ulo han ayam in hadton Ehipto.

[[nds-nl:Anubis (god)]
Marina Silva

**Maria Osmarina Marina Silva Vaz de Lima** (natawo Pebrero 8, 1958) in usa nga Brasilyana nga politiko.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas
* 
*
Chisu

**Christel Martina Sundberg** (pinanganak Enero 3, 1982 sa Helsinki), mas kilala sa ngaran na **Chisu**, usa na Finnish pop artist, songwriter, ngan prodyuser. Siya an nagsurat san una niya na *single*, "Mun koti ei oo täällä", para sa *soundtrack* san pelikula na *[[Sooloilua]]*. Nagin hit an kanya kanta sa Finland sadton 2008. Igin-release niya an ikaduha niya na album *[[Vapaa ja yksin]]* sadton  Setyembre 23, 2009. An ikatulo ngan pinakaurhi niya na album, *[[Kun valaistun]]*, amo in igin-release sadton Oktobre 5, 2011, sa Warner Music Finland.

## Mga kasarigan
Thoth

Hi **Thoth** in usa nga Ehiptanon mitolohiya nga diyosdiyos han tawo nga ulo ngan ibis hin hadton Ehipto.
Apl.de.ap

Hi **Allan Pineda Lindo** (alyas **apl.de.ap**; natawo Nobyembre 29, 1974 ha Pampanga, Pilipinas) usa nga paragkanta ngan kompositor.
Die Another Day

***Die Another Day*** (2002), an ika-20 na spy film sa ''James Bond'' series, ngan ika-4 ngan urhi na pelikula na ginbidahan ni Pierce Brosnan bilang an *fictional* na MI6 agent James Bond. Gin-produce an *Die Another Day* ni Michael G. Wilson ngan Barbara Broccoli, ngan gin-direct ni Lee Tamahori. An James Bond na series nagtikang sadton 1962 na ginbidahan ni Sean Connery sa *[[Dr. No (film)|Dr. No]]*.  An *Die Another Day* may ada mga *references* sa natanan mga nauna na James Bond na pelikula.

## Mga kasarigan
Brody Dalle

**Brody Dalle** (ipinanganak **Bree Joanna Alice Robinson** sadton Enero 1, 1979), usa na Australian-born na singer-songwriter ngan gitarista. Kilala siya na lead singer ngan gitarista san punk rock na banda The Distillers ngan nagin alternative rock na banda Spinnerette. 

May'ada si Dalle vocal range na contralto.

## Mga Kasarigan
Listahan san mga superconductors

An talaan na nagpapaimud sin mga *major parameters* san mga superconductors na may simple na struktura (daramo na metallic na alloys an wara didi). an X:Y mao an material X na gin-*doped* element Y, *T*C amo an gihitas'e na nahitala na *transition temperature* sa kelvin ngan an *H*Camo an kritikal na *magnetic field* sa tesla. An "Non-metals" na hani mao an mga materyales na ginkokonsidera na metal, kudi nagiging superconduktor pag mabug'at an *doping*. An "BCS" kun an *superconductivity* nai-eksplikar o diri san BCS theory.

## References

## See also

* Conventional superconductor
* covalent superconductors
* High-temperature superconductivity
* Room temperature superconductor
* Superconductivity
* Superconductor classification
* Technological applications of superconductivity
* Timeline of low-temperature technology
* Type-I superconductor
* Type-II superconductor
* Unconventional superconductor
Jake Zyrus

Hi **Charmaine Clarice Relucio Pempengco** (alyas **Jake Zyrus**; natawo Mayo 10, 1974 ha Laguna, Pilipinas) usa nga kantaan nga kompositor.
Nea Salamis Famagusta FC

It **Nea Salamis Famagusta FC** o **Salamina Famagusta FC** (Griniyego: Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου) kay usa ka propesyonal nga Futbol club nga naka base ha Ammochostos (o kilalado hit iya romanized nga ngaran nga Famagusta), Tsipre. Grupo inin hit kanan mga lalin, ug gin-tindog inin hadton tuig 1974, han panahon nga gin-sakop han mga Turko an mga isla didto ha norte hit Tsipre. Temporaryo nga nakabase inin ha Larnaca.

Usa ha pinaka notable nga kalamposan hit Nea Salamina kay an ira pag-daog ha Cypriot Cup ug ha Cyprus FA Shield (Super Cup) hadton tuig 1990. It pinakahitaas nga ira naabot ha Cypriot First Division kay third place. Nag partisipar inin nga grupo ha Cyprus Amateur Football Federation championships han ira siyahan nga lima ka tuig (1948-1953). Pag 1953, umapi hira ha Cyprus Football Association (CFA), ug regular hira nga nagpartisipar hit mga pagkampeon ug kompetisyon. Nag mulay hira hin lapos ka 50 nga Cypriot First Division seasons, ug ika-pito hira nga ranggo hit ira kategoridad.

Siyahan nga umapi an grupo hit mga European nga kompetisyon pag 1990 didto ha European Cup Winners' Cup, ug nagmulay hira ha 1995, 1997, ug 2000 UEFA Intertoto Cups. Parte inin nga grupo hit Nea Salamina Famagusta sports club, nga gin tindog hadton tuig 1948; it parent club kay mayda liwat men's volleyball team.
Coca-Cola

An **Coca-Cola** in sopdrink makahurubog store, restaurant nga nabaligya nga makina panpatugnaw nga kalibutan ngan naglalakip hin 200 nasod ngan teritoryo.
Rosamund Pike

**Rosamund Mary Elizabeth Pike** (Pinanganak sadton Enero 27 1979), usa na English na  aktres na una nakakuha sin internasyunal na  atensyun san siya an naganap bilang Bond girl na si Miranda Frost sa *[[Die Another Day]]* (2002). Nasundan ini san iya paganap na Jane Bennet sa *[[Pride & Prejudice (2005 film)|Pride and Prejudice]]* (2005), Nikki Gardner sa *[[Fracture (2007 film)|Fracture]]* (2007), Alex sa *[[Fugitive Pieces (film)|Fugitive Pieces]]* (2007), Helen sa *[[An Education]]* (2009), Miriam Grant-Panofsky sa *[[Barney's Version (film)|Barney's Version]]* (2010), Lisa Hopkins sa *[[Made in Dagenham]]* (2010), Kate Sumner sa *[[Johnny English Reborn]]* (2011), Queen Andromeda sa *[[Wrath of the Titans]]* (2012), Helen Rodin sa *[[Jack Reacher (film)|Jack Reacher]]* (2012) ngan Sam Chamberlain sa *[[The World's End (film)|The World's End]]* (2013).

## Mga kasarigan
Boksingero

An **boksingero** (Iningles:*boxing*) in paugnat-ha-kusog kombate usa nga buruhaton nga gindudumara pinaagi hin tinirok mga tawo nga suntok o mga pamatasan ngan boksingero huwante ini ginbubuhat ha makatulo.
Cambrian

**Cambrian**, amo an una na geological period san Paleozoic Era, sadton 541.0 ± 1.0 tubtob 485.4 ± 1.9 milyones katuig an nakalabay ngan ginsundan san Ordovician. 

## Mga Kasarigan
Gorilla

**Gorilla** usa na primata sakob erbiboro san pamilya han Hominidae na kagurangan ngan butnga nga Afrika.
SpongeBob SquarePants

Iton ***SpongeBob SquarePants*** in usa nga Amerikano nga pantelebisyon nga animasyon nga pandagat biyolohista hinimo Stephen Hillenburg para ha Nickelodeon.
David Nalbandian

**David Pablo Nalbandian** (pinanganak 1 Enero 1982) usa na Argentine propesyunal na tennis player ngan dati na World No. 3. 

## Biograpiya
Ipinanganak si David Nalbandian sa syudad san Unquillo sa Córdoba Province, Argentina. an iya iroy amo in *Italian descent* nagn an iya amay usa *Armenian descent*. Nagin propesyunal na tennis player si Nalbandiad sa edad na 18.

## Karera sa ATP
### Junior career
Bilang junior, Naabot ni Nalbandian *World's No. 3*  posisyun sadton Desyembre 1998 (ngan No. 5 sa *doubles*).

## Mga kasarigan
Paz Vega

**Paz Campos Trigo** (pinanganak Enero 2, 1976), mas kilala na **Paz Vega**, usa na Espanyol na aktres.

## Biograpiya
Ipanganak si Vega sa Seville, Andalusia, Espanya sa usa na *homemaker* na iroy ngan *bullfighter* na amay.
## Mga kasarigan
Riofrío

**Riofrío** may refer to:

## Colombia
*Riofrío, Valle del Cauca, bungto ngan munisipalidad ha departamento han Valle del Cauca.

## Espanya
*Riofrío, Ávila, bungto ha Provincia de Ávila, Castilla y León.
*Linares de Riofrío, bungto ha Provincia de Salamanca, Castilla y León.
*Navas de Riofrío, bungto ha Provincia de Segovia, Castilla y León.
*Riofrío de Aliste, bungto ha Provincia de Zamora, Castilla y León.
*Riofrío de Riaza, bungto ha Provincia de Segovia, Castilla y León.
*Riofrío del Llano, bungto ha Provincia de Guadalajara, Castilla-La Mancha.
*Vallejera de Riofrío, bungto ha Provincia de Salamanca, Castilla y León.
Astorga

Iton **Astorga** poyde tinmudlok ha:
*Astorga, Espanya, bungto ha Provincia de León, Castilla y León, Espanya.
*Astorga, Paraná, munisipalidad ha estado han Paraná han Brasil.
Napoleon III

Hi **Louis-Napoléon Bonaparte** (natawo ha ngaran nga **Charles-Louis Napoléon Bonaparte**; 20 Abril 1808 – 9 Enero 1873) amo an Mangulo han Fransya tikang 1848 tubtob 1852 ngan, komo **Napoleon III**, an Emperador han Franses tikang 1852 tubtob 1870. Hiyá là nga usá an mangulo han Franses nga Ikaduha nga Republika ngan an namuno han Ikaduha nga Franses nga Imperyo. 

Hiyá an umangkon ngan heredero ni Napoleon I. Hiyá an syahan nga Mangulo hin Estado han Fransya nga nagkapot han título hin Presidente o Mangulo, an syahan nga na-elihir o napilì hin direkta nga votos han katawhan, ngan an gimanghuri kutob han ka-elihir ni Emmanuel Macron han 2017. Ginpugngan hiyá han Konstitusyon ngan Parlamento hin pagdalagan para hin ikaduha nga panahón hin serbisyo, nag-organisa hiya hin ''coup d'état'' o golpe de estado han 1851 ngan nag-angkon hiyá han trono ha ngaran nga Napoleon III han 2 Disyembre 1852, an ika-kap-atan-kag-waló nga anibersaryo han pagkoronar han iya batâ o tío. Nagpapabilin hiyá nga amo an gima-iha-i nga nagsirbe nga Franses nga mangulo hin estado tikang han Rebolusyon Franses.  An iya kahúlog tíkang ha poder dinangatan han Franco-Pruso nga gera nga diin napirdi hin dako an Fransya han Amihan nga Konfederasyon nga Aleman, nga pinangunahan han Prusya.
La Zarza

Iton **La Zarza** poyde tinmudlok ha:

* La Zarza, Badajoz, bungto ha provincia de Badajoz, Extremadura, Espanya.
* La Zarza, Valladolid, bungto ha provincia de Valladolid, Castilla y León, Espanya.
* La Zarza de Pumareda, bungto ha provincia de Salamanca, Castilla y León, Espanya.
* Santa Cruz de la Zarza, bungto ha provincia de Toledo, Castilla-La Mancha, Espanya.
Orlando Bloom

**Orlando Jonathan Blanchard Bloom** (pinanganak Enero 13, 1977), usa na English na aktor. 

## Mga kasarigan
Santa Marta

Iton **Santa Marta** poyde tinmudlok ha:

## Colombia
* Santa Marta, Colombia, kapital han departamento han Magdalena ha Colombia.

## Espanya
* Santa Marta, Extremadura, bungto ha Provincia de Badajoz, Extremadura.
* Santa Marta de Tormes, bungto ha Provincia de Salamanca, Castilla y León.
* Santa Marta del Cerro, bungto ha Provincia de Segovia, Castilla y León.
* Santa Marta de Magasca, bungto ha Provincia de Cáceres, Extremadura.
*Cubillas de Santa Marta, bungto ha Provincia de Valladolid, Castilla y León.

## Portugal
* Santa Marta de Penaguião, munisipyo ha distrito han Vila Real ha Portugal.
Lalawigan

An **lalawigan** in uska teritoryal han administratibo nga dibisyon. An lalawigan in nahilalakip nga nasod hin estado han soberanya.
Guido Marini

Hi Monsenyor **Guido Marini** (natawo 31 Enero 1965) usa nga Katoliko Romano nga padì, nga yana nag-aalagad nga Maestro hin mga Pagsaurog nga Liturhika Pontifisyo.  Ginbutang hiya hini nga paglingkod dida han 1 Oktubre 2007, ha pagsaliwan kan Piero Marini (dirì urúpod). Nag-alagad anay hiya nga mangulo nga liturhista han Arkidiosesis han Genova.

## Pagin-padì
Gin-ordenar hi Marini komo padì dida han 4 Pebrero 1989 ni Kardinal Giovanni Canestri. Nakatapos hiya hin BA hin sikolohiya hin komunikasyon han syahan nga bahin han 2007 tikang han Universidad Pontificia Salesiana dugang hin una pa nga  JUD, usa nga grado hin balaod pansingbahan ngan pan-sibil, tikang han Pontificia Universidad Lateranense

Tikang han 1988 kutob 2003 nagsirbe hiya nga maghirilom han mga kardinal nga arsobispo han Genova nga hira Canestri (kutob  1995), Tettamanzi (tubtub 2002) ngan Bertone.

Tikang han 1996 kutob 2001 nagsirbe hiya dida han konseho han mga presbitero. Ginhimo hiya nga kansilyer han diosesis han 2005. Han 2004 ginhimo hiya nga ispiritwal nga direktor han Seminaryo ha Genova.

Dida hin usa nga pamahayag nga ginhatag han Enero 2010 hi Marini inmugop hin mga hangyo ha sakob han singbahan para hin "reporma han reporma" hin liturhiya.  Siring diya han iya paghimangraw, "Hin pira na ka tuig yana, pipira nga mga tingog nabatian ha sakob hin mga grupo-grupo han singbahan nga nagyiyinakan han panginahanglanon hin bag-o nga pagbag-o ha liturhiya," ngan nagdugáng pa nga in bag-o nga kagi-osan hin pagbag-o "makakahimo hin pagbuhat hin reporma han reporma, o kun ha lain nga sumat, pagkiwa hin usa pa nga pitad ha pag-abante hin pagkasarabot han tinuod nga kalag han liturhiya ngan han pagsaorog hini," siring niya.

### Konklave papal han 2013
Komo Maestro hin mga Seremonya, hi Marini, samtang diri kardinal-nga-napili, mayda mga buruhatón dida han 2013 nga *sede vacante* ngan dida han 2013 nga konklave nga nagpilì kan Papa Francisco.  Han Marso 11, an ádlaw ugsa han konklave, dida hin seremonya nga ginpamunoan han Kamerlengo nga hi Tarcisio Bertone, hi Marini ngáhaw an namuno han mga diri-kardinal nga mga opisyal, mga kabulig nga iba pa nga mga diri-elektor nga mga tawohan nga mayda mga buruhaton dida han konklave hin paghurar hin hurado nga diri magsumat o maghilom hin mga butáng nga nahahanungod han konklave.  Han syahan nga adlaw han konklave ngahaw, katapos han paghurar han mga kardinal-nga-napili han huramento han mga napili dida han Capilya Sixtina, hi Marini an nagyakan han tugon nga "*Extra omnes*" (Gawas ngatanan) ngan nagsara han mga ganghaan han kapilya katapos pangiwas tikang ha kapilya han mga taga-gawas.

## Mga sinurat
**Liturgical Reflections of a Papal Master of Ceremonies*, 2011

## Mga kasarigan
Gorga

Iton **Gorga** poyde tinmudlok ha:
*Gorga, Italya, comune ha lalawigan han Roma ha rehiyon han Lazio ha nasod han Italya.
*Gorga, Espanya, usa ka bungto ha Probinsya han Alicante, Comunidad Valenciana, Espanya.
La Romana

Iton **La Romana** poyde tinmudlok ha:
*La Romana, Alicante, munisipyo ha Probinsya han Alicante, Comunidad Valenciana, Espanya.
*La Romana, Republika Dominicana, an kapital ha probinsya han La Romana ha nasod han Republika Dominicana.
*La Romana (probinsya), probinsya ha nasod han Republika Dominicana.
Li Keqiang

Hi **Li Keqiang** (pagluwás , natawo 1 Hulyo 1955) amo an yana nga Premier han Kanan Katawhan Republika han Tsina ngan maghirilom han partido han Konseho han Estado. Usa nga ekonomista ha pag-iskwela, hi Li amo an mangulo han kagamhanan han Tsina ngan usa han mga nangunguna nga mga tawohan han polisiya ha ekonomiya han Tsina. Hiya gihapon an sugbong mangulo han Nasodnon nga Komisyon ha Seguridad ngan ikaduha ha ranggo nga api han Permanente nga Komite han Politburo han PKT, an *de facto* nga gihataasi nga naghihimo-hin-desisyon nga lawas han nasod. Importante nga api hi Li han "ikalima nga henerasyon" (Xi-Li nga Pagdumara) han liderato han Partido Komunista.

Tikang han 2008 tubtub 2013, nag-alágad hi Li nga syahan-hin-ranggo nga Sugbong-Premier ha ilarom han Premier-han-una nga hi Wen Jiabao. Han hini nga panahon, an opisyal nga portfoli ni Li naglakip han pagpadukwag ha ekonomkiya, mga pagkontrola han presyo, pananalapî, pagbalhin han klima, ngan pagdumara ha makroekonomika.

Sinmaka hi Li han mga ranggo han partido pinaagi han Liga Kabataan Komunista. Tikang 1998 kutub 2004, nag-alágad hi Li nga Gobernador han Henan ngan an maghirilom han partido han nasabi nga lalawigan, ngan komo maghirilom han partido ha Liaoning, usa nga puwesto nga naghimo ha iya nga syahan-nga-nakapot dida han nasabi nga lalawigan.

## Mga kasarigan
Cox

Iton **Cox** poyde tinmudlok ha:
*Cox, Alicante, komyun ha departamento han Haute-Garonne ngan ha rehiyon han Midi-Pyrénées ha nasod han Fransya.
*Cox, Haute-Garonne, munisipyo ha Probinsya han Alicante, Comunidad Valenciana, Espanya.
*Cox (awtor)
Orlando Quevedo

Hi **Orlando Beltran Quevedo** (natawo 11 han Marso 1939) usa nga Pilipino nga kardinal-nga-arsobispo. Han Enero 12, 2014, ginngaranan hiya ni Papa Francisco nga usá hin 19 nga mga bag-o nga mga kardinal han Singbahan Katolika. Ginhimo hiya nga kardinal han konsistoryo han Pebrero 22, 2014.

## Syahan nga bahin han kinabuhi
Natawo hi Orlando Beltran Quevedo han Marso 11, 1939, ha Laoag, Ilocos Norte. Han 1945, nagtikang hiya hin pormal nga pag-iskwela ngan tinmambong hiya han grado 1 kutub 3 ha Laoag Shamrock school, ngan nagtapos han grado 4-6 ha Marbel Central Elementary School ha Marbel, South Cotabato, an paggradwar dida han 1950. Nag-iskwela hiya ha Notre Dame High School ha Marbel tikang 1950 tubtub 1954.

## Pagin-padì
Nag-aram hi Quevedo ha San Jose Seminary tikang 1954 tubtub 1956, kundi an iya pagka-nobisyado didto ginbuhat ha St. Peter's Novitiate ha Mission, Texas. Nakatapos hiya hin degree ha Pilosopiya tikang han San Jose Seminary han 1960, ngan han 1964 nakakarawat hiya han iya S.T.B. ngan MA ha Edukasyon nga Relihiyoso tikang han Oblate College (Catholic University of America) ha Washington, D.C.. Gin-ordenar hiya nga padi han mga Misioneros Oblatos de María Inmaculada han Hunyo 5, 1964.

Han 1964 ginhimo hiya nga assistant nga padi han parokya han Katedral han Cotabato. Han Hulyo 1983 ginhimo hiya nga prelado han Kidapawan, ha Pilipinas.

## Obispo ngan Arsobispo
Ginhimo hi Quevedo nga Obispo-prelado han Kidapawan ni Papa Juan Pablo II han Oktubre 28, 1980. Han kahimo han prelatura nga diosesis, hiya an nahimo nga Obispo han Kidapawan.

Han Marso 22, 1986, hiya an ginhimo nga Arsobispo han Nueva Segovia ha Ilocos Sur.

Han Mayo 30, 1998, ginhimo hiya nga Arsobispo han Cotabato, na Mindanao.

## Kardinal
Han Enero 12, 2014, ginngaranan ni Papa Francisco hi Quevedo nga usa han 19 nga tawo nga maaapi han Kolehiyo han mga Kardinal han konsistoryo han Pebrero 22, 2014, ngan hi Quevedo gintagaan han titular nga singbahan han *Santa Maria "Regina Mundi" a Torre Spaccata*. Hiya an syahan nga kardinal tikang ha Mindanao ngan kutob han iya ika-80 nga kaadalwan an ikaduha nga Pilipino nga kardinal-nga-elektor, upod kan Luis Antonio Tagle. Ginhimo hiyá ni Papa Francisco nga api dida han Konseho Pontifisyo para hin Katadungan ngan Kamurayaw ngan ha Konseho Pontifisyo para hin Inter-relihiyoso nga Dialogo.

Han 6 Nobyembre 2018, ginkarawat ni Papa Francisco an kan Quevedo pagbuhi han iya paglingkod hin pagka-arsobispo. Nahuman an pagka-kardinal-elektor ni Kardinal Quevedo dida han iya ika-80 nga kaadlawan han  Marso 11, 2019.

## Iba nga mga puwesto
Han 1994 nakakarawat hi Quevedo hin gidamoi nga botos han piniliay ngadto han Konseho nga Kasahiran han Sekretariat han Sinodo hin mga Obispo ha Roma.
 
Hi Quevedo usa nga kasanhi nga maghirilom-nga-kasahiran han Federation of Asian Bishops' Conferences ngan kasanhi nga mangulo han Catholic Bishops' Conference of the Philippines.

## Kitaa gihapon
*Mga ginhimo nga kardinal ni Papa Francisco

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
* CBCP Online (official profile) 
* "Quevedo red hat boosts hope for local church"  *[[National Catholic Reporter]]*, Enero 14, 2014