Tabontabon

An **Tabontabon** usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an (Eastern Visayas) nga rehiyon ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populason nga 8,372 ka tawo ha 1,692 nga panimalay. 

Dida han Oktubre 17, 1953 may iguinpadapat na balaud (Executive Order no. 631) an president na kumuha hin 11 na barangay tikang ha bungto han Tanauan ngan Dagami para maporma and Tabontabon. 

Pagdapit han Hunyo 20, 2957, mayda naliwat balaud (Republic Act no. 1649) na nasiring nga it mga barangay tikang Capahu-an ngan Guingawan na tikang ha Dagami na ibalihin tikadto ha Tabontabon. 

It Tabontabon kay 100% na nakakayakan hin Waray-Waray. 

## Halipot na Kasaysayan mahitungod han Bungto
Ini nga bungto kay na-eksister tikang pa han 1878 kun hain naiilarom pa an Pilipinas ha awtoridad han mga Espanyol, ini na lugar kay iguin-okuparan hin mga 7 la nga pamilya. Samtang nalabay an panahon, mas dumamo an pamilya na binalhin didto na bungto. An sitio kay daan na ginpapalibutan hin kagurangan kun hain may dako na puno nga iguintatawag na *"Tabon."* Makikita gihap didto ini na usa nga dako na tamsi nga gintatawag na *"Tabon"* gihapon, ini na mga katamsihan dida ini nagbubunay han *"Tabon"* na puno. Mahitungod ha mga tikasan ngan kawatan, nagkakamayda hin kasamokan didto na sitio. Ini nga mga nanbuhuhat hin magraot na tikang ha magkalain-lain na lugar kay nagkakatitirok dida hit ilarom han puno han *"Tabon."* Labot la hito ha ira, usa pa na mga nagpapa-samok didto na sitio kay an mga gintatawag na **Marauding Moro pirates** na mga nankukuha hin mga umurukoy didto. Mayda paragbantay nga gintokahan para mapungngan and panguha ha mga umurukoy didto han sitio. In inga paragbantay kay naka-pwesto dida han ilarom han *“Tabon”* na puno.    

Mahitungod na masiguro an seguridad han lugar, 5 nga mag-upay na lider an iguintoka han gobyerno han Dagami para himuon an ira komunidad na barangay. Iguin-hangyo gihapon ini dida han tuig 1878, ini na barangay kay iguintawag na *“San Martin de Avalle*.” Ini na ngaran kay nakaimprinta ha kampanilya na gingagamit yana ha simbahan han Tabontabon.

**Mga ngaran han 5 nga lider na bumulig han pagestablisar han barangay ''“San Martin de Avalle:”***

1.    Saturnino Fernandez, alias *Satok*

2.    Mateo Fernandez, alias *Tiyok*

3.    Alfonso Fernandez, alias *Posok*

4.    Severino Fernandez, alias *Binoy*

5.    Pablo Lerios Venezuela, alias *Teniente Pablo*

==Demograpiya==

*'An panaltag han populasyon iginbasar ha sex'''

Source: LGU POPCOM, NSO 2015

## Mga barangay
An Tabontabon mayda napulo kag unom (16) nga barangay.



* Amandangay
* Aslum
* Balingasag
* Belisong
* Cambucao
* Capahuan
* Guingawan
* Jabong

* Mercadohay
* Mering
* Mohon
* District I Pob. (Quezon)
* District II Pob. (Rizal)
* District III Pob. (Bonifacio
* District IV Pob. (Macarthur)
* San Pablo (Mooc)


## Pangiskwelahan
An Tabontabon in may dose nga pampubliko na eskwelahan pan-elementarya:


* Amandangay Primary School
* Aslum Elementary School
* Balingasag Primary School
* Belisong Primary School
* Capahuan Elementary School
* Guingauan Elementary School


* Jabong Elementary School
* Mercaduhay Elementary School
* Mering Primary School
* Mohon Primary School
* San Pablo Elementary School
* Tabontabon Central School


Ngan may-ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya - Justimbaste-Remandaban National High School (Tabontabon National High School).

## Mga kasarigan

## Mga ginkuhaan
* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information 
* Dagami
* https://archdioceseofpalo.org/st-anthony-of-padua-parish-tabontabon 
* https://www.officialgazette.gov.ph/1953/10/17/executive-order-no-631-s-1953/ 
* https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-1649.php