open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isabela (lalawigan)

:*Para han lain nga kagamit, kitaa an [[Isabela (pansayod)]].*
An **Isabela** usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Ilagan ngan ginsasapitan ini, hin palibot tipatu-o tikang ha salatan, han Aurora, Quirino, Nueva Vizcaya, Ifugao, Mountain Province, Kalinga, ngan han Cagayan. Ginngaranan ini ha dungog ni Reyna Isabel II han Espanya (iton ngaran nga "Isabela" ngan "Isabel" mga magkalainlain nga bersyon han amo la gihapon nga ngaran) Ini nga lalawigan nga an kaurugan nga pagpakabuhi amo an pag-uma, amo an ikaduha nga gidako-i han Pilipinas, ngan amo ini an gidako-i nga lalawigan ha isla han Luzon. Sumala han census han tuig 2015, mayda ini populasyon nga 1,593,566 ka tawo.

## Katawhan ngan Kultura

## Heyograpiya
An Isabela mayda bug-os nga kahaluag nga 10,665 ka kwadrado nga kilometro (1,066,440 ka hektarya), nga amo in haros 40 ka porsyento han teritoryo han rehiyon. Amo ini an gidako-i nga lalawigan han isla han Luzon ngan amo an ikaduha nga gidako-i nga lalawigan han nasod ha kahaluag hin katunaan.

### Politikal
An Isabela ginbahin ngadto hin katloan kag lima (35) nga mga bungto ngan duha (2) ka mga syudad.

#### Mga Syudad
*Syudad han Cauayan
*Syudad han Santiago

#### Mga Bungto


*Alicia
*Angadanan
*Aurora
*Benito Soliven
*Burgos
*Cabagan
*Cabatuan
*Cordon
*Delfin Albano (Magsaysay)
*Dinapigue
*Divilacan
*Echague
*Gamu
*Ilagan
*Jones
*Luna
*Maconacon
*Mallig

*Naguilian
*Palanan
*Quezon
*Quirino
*Ramon
*Reina Mercedes
*Roxas
*San Agustin
*San Guillermo
*San Isidro
*San Manuel
*San Mariano
*San Mateo
*San Pablo
*Santa Maria
*Santo Tomas
*Tumauini


### Pisikal
## Politika
Hin sobra 30 ka tuig, an lalawigan nailarom han pagdumara han pamilya Dy. Han 2004 nga pinili-ay hin pagkagobernador, an pinili han mga botante amo an lokal nga *radio broadcaster* nga hi Grace Padaca patok han nahapuwesto nga gobernador nga hi Faustino Dy Jr. Bisan pa nga may sakit hin polio, hi Padaca nagbutang hin mga dagko nga pagbag-o dida han probinsya lakip an pagpuypoy han ilegal nga paghuygo, labi na an jueteng.

## Mga Sumpay ha Gawas
Quirino

:*Para han iba nga kagamit, kitaa [[Quirino (pansayod)]].*

An **Quirino** usa nga probinsya han Pilipinas ha Siong han Cagayan nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Cabarroguis ngan an lalawigan ginngaranan ha dungog ni Elpidio Quirino, an ika-unom nga Presidente han Pilipinas. 
An lalawigan ginsasapitan han Aurora ha timugan o salatan-sidlangan, han Nueva Vizcaya ha katundan, ngan han Isabela ha amihanan.  An Quirino kabahin han una han lalawigan han Nueva Vizcaya, hangtod han pagbulaga hini dida han 1966.

## Demograpiko
An populasyon han probinsya sumala han census han tuig 2000, mga 148,575 ka tawo, ngan mayda densidad nga mga 49 ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro hin tuna. An mga gin-gagamit hin duro nga yinaknan amo an Ilokano, nga gin-gagamit ha mga kapatagan hin mga 71.46 ka porsyento han bug-os nga populasyon. An Ifugao gin-gagamit ha kabugkiran.  An iba nga mga yinaknan amo an Bugkalot, Pangasinense, ngan Kankanai.

## Ekonomiya
## Heyograpiya

### Politikal

An Quirino ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.

*Aglipay
*Cabarroguis
*Diffun
*Maddela
*Nagtipunan
*Saguday

### Pisikal

## Kaagi
Ugsa han pormal nga kahimo hini nga lalawigan, an tuna nga yana amo an Quirino amo an in rehiyon nga kagurangan han lalawigan han Nueva Vizcaya, nga gin-uukyan han mga grupo nga tribo nga tinatawag nga mga Agta o Negrito. Nagbabalhinbalhin hira ngan an ira mga gin-uukyan didto han sulod han kagurangan.

An Quirino, nga ginngaranan ha dungog han tinmalikod an nga presidente nga hi Elpidio Quirino, ginhimo nga sub-probinsya han Nueva Vizcaya han 1966. Nahimo ini nga bug-os nga probinsya han 1971.

## Mga Sumpay ha Gawas
*Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Quirino 
*WOW Philippines - Quirino
Pampanga

:*Para han salog nga mayda hini nga ngaran, kitaa an [[Salog han Pampanga]]*.

An **Pampanga** (kapampangan: *Lalauígan ning Kapampángan*) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han San Fernando. An Pampanga ginsasapitan han mga lalawigan han Bataan ngan Zambales ha katundan, han Tarlac ngan Nueva Ecija ha amihanan, ngan han Bulacan ha timugan o salatan-sidlangan. An Pampanga nahimutang gihapon ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila.  An ngaran nga "Pampanga" ginngaran han mga Espanyol han lugar, han pakabiling nira han mga nanguna nga mga taga-dida nga naukoy harani han mga pangpang han salog.  An ngaran nga "Pampanga" tikang han pulong nga "pangpang". An kahimo han lalawigan dida han 1571 amo iton rason nga ini nga lalawigan usa han mga gimaiha-i nga mga lalawigan han pito nga lalawigan han Butnga nga Luzon. Kilalado gihapon an lalawigan han Pampanga nga amo an Sentro hin Kulinarya o Pagluto han Pilipinas. 

Ginsisirbisyo-an an Pampanga han Aeropuerto Panlangyaw han Diosdado Macapagal, nga nahimutang ha Clark Field mga 16 ka kilometro ha amihanan tikang han kapital han lalawigan.

## Katawhan ngan Kultura

## Ekonomiya

## Heyograpiya

### Politikal

An Pampanga ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan duha (2) nga mga syudad.

#### Mga Syudad

* Syudad han Angeles
* Syudad han San Fernando

#### Mga Bungto



* Apalit
* Arayat
* Bacolor
* Candaba
* Floridablanca
* Guagua
* Lubao
* Mabalacat
* Macabebe
* Magalang

* Masantol
* Mexico
* Minalin
* Porac
* San Luis
* San Simon
* Santa Ana
* Santa Rita
* Santo Tomas
* Sasmuan


### Pisikal

## Mga Sumpay ha Gawas

* Gobyerno han Probinsya han Pampanga 
* Diosdado Macapagal International Airport (DMIA) 
* Pampanga and Philippine News Stories
Bangladesh

An **Bangladesh** (***Gôno Projātontrī Bānglādesh***) usa nga nasod ha Asya.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
* 
* Abdul Momin Chowdhury (1967) Dynastic History of Bengal, c. 750-1200 A.D, Dacca: The Asiatic Society of Pakistan, 1967, pages 310, ASIN: B0006FFATA
* Iftekhar Iqbal (2010) The Bengal Delta: Ecology, State and Social Change, 1840-1943, Cambridge Imperial and Post-Colonial Studies, Palgrave Macmillan, pages 288, ISBN 0230231837
* M. Mufakharul Islam (edited) (2004) Socio-Economic History of Bangladesh: essays in memory of Professor Shafiqur Rahman, 1st Edition, Asiatic Society of Bangladesh, ISBN 9843200467
* M. Mufakharul Islam (2007), Bengal Agriculture 1920-1946: A Quantitative Study, Cambridge South Asian Studies, Cambridge University Press, pages 300, ISBN 0521049857
* Meghna Guhathakurta & Willem van Schendel (Edited) (2013) The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics (The World Readers), Duke University Press Books, pages 568,  ISBN 0822353040
* Sirajul Islam (edited) (1997) History of Bangladesh 1704-1971(Three Volumes: Vol 1: Political History, Vol 2: Economic History Vol 3: Social and Cultural History), 2nd Edition (Revised New Edition), The Asiatic Society of Bangladesh, pages 1846, ISBN 9845123376
* Sirajul Islam (Chief Editor) (2003) Banglapedia: A National Encyclopedia of Bangladesh.(10 Vols. Set), (written by 1300 scholars & 22 editors) The Asiatic Society of Bangladesh, pages 4840, ISBN 9843205855
* Srinath Raghavan (2013) ‘1971: A Global History of the Creation of Bangladesh’, Harvard University Press, pages 368, ISBN 0674728645

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* 
*Bangladesh Corruption Profile  from the Business Anti-Corruption Portal
* 
* 
* Banglapedia Regional Map Data 
*World Bank Summary Trade Statistics Bangladesh, 2007
Butan

An **Butan** o **Bhutan** (***Druk Yul*** - ***Ginhadi-an han Bhutan***) usa nga nasod ha Asya. An kapital hini amo an Thimphu.
Tarlac

:*Para han syudad, kitaa an [[Syudad han Tarlac]]*. Para han salog, kitaa an *[[Salog han Tarlac]]*.

An **Tarlac** usa nga ginpalibutan hin tuna nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Tarlac. An Tarlac nasapit han Pangasinan ha amihanan, han Nueva Ecija ha sidlangan, han Pampanga ha salatan, ngan han Zambales ha katundan.

## Demograpiko
Sumala han census han tuig 2000, an Tarlac mayda populasyon nga 1,068,783. An densidad han populasyon mga 350/km².  An Kapampangan gin-gagamit han katunga han populasyon ngan an Ilokano gin-gagamit hin 41%. An Tinag-alog ginagamit gihapon.

## Ekonomiya

## Heyograpiya
### Politikal
An Tarlac ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. Ini nga mga pagbahin, ginbahin pa ngadto hin 510 ka baranggay. An lalawigan mayda tulo nga mga distrito kongresyonal.

#### Syudad
* Syudad han Tarlac

#### Mga Bungto


* Anao
* Bamban
* Camiling
* Capas
* Concepcion
* Gerona
* La Paz
* Mayantoc
* Moncada

* Paniqui
* Pura
* Ramos
* San Clemente
* San Jose
* San Manuel
* Santa Ignacia
* Victoria


### Pisikal
Nahamutang an lalawigan ah butnga han mga butnga nga patag han Luzon, ginpalibutan hin tuna hin upat nga mga lalawigan: han Nueva Ecija ha sidlangan, han Pangasinan ha amihanan, han Pampanga ha salatan, ngan han Zambales ha katundan. Mga 75% han lalawigan patag samtang an nahabilin, mga bungtod tubtob kabugkiran.

Sugad han iba nga mga dapit han Butnga nga Luzon, an lalawigan mayda duha nga mga panahon: an tighuraw tikang han Nobyembre tubtob han Abril ngan an tig-uran para han nahabilin nga bahin han tuig.

## Kaagi

## Mga Sumpay ha Gawas
* Opisyal nga websayt han gobyerno han Tarlac 
* Websayt han komunidad han Syudad han Tarlac 
* WOW Philippines - Tarlac 
* Staying in Tarlac  
* Tarlac City Directory
Qatar

An **Catar** o kundi man **Qatar** () nga an opisyal nga pagtawag **Estado han Qatar** ( **) usa nga estado soberano nga namumutang ha Katundan Asya, nasakop ha gutiay nga Peninsula han Qatar ha norte-sinirangan nga dapit han baybayon han Peninsula Arabyano. Diri gud ini sayod lun kikilalahon ini nga monarkiya konstitusyunal o absoluta. An nag-uusahan nga katubtuban ha tuna ginsasaroan ha kaluyo han sapit nga Konseho han Kooperasyon ha Gulfo nga monarkiya Saudi Arabia ha salatan, ngan an nabibilin hinin nga teritoryo in ginpapalibutan han Gulfo han Persia. Usa nga estrecho han Gulfo han Persia nagbubulag han Qatar tikang han haraniayay nga purô-nga-nasod han Bahrain. 

## Mga pagbahin-bahin ha pagdumara

Ugsa han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin napulo nga mga *munisipyo* (Inarabo: *[[baladiyah]]*), nga panalagsaon ginhuhubad nga mga *gobernorato* o *lalawigan*:
# Doha
# Al Ghuwariyah
# Al Jumaliyah
# Al Khawr
# Al Wakrah 
# Ar Rayyan
# Jariyan al Batnah 
# Ash Shamal 
# Umm Salal 
# Mesaieed

Tikang han 2004, ginbahin-bahin an Qatar ngadto hin pito nga mga munisipyo. Usa nga bag-o nga munisipyo, an Al Daayen, ginhimo ha ilarom han Resolusyon Ihap. 13, nga nahimo tikang hin mga bahin han Umm Salal ngan Al Khawr; ha sugad liwat nga panahon, gin-usá an Al Ghuwariyah han Al Khawr; gin-usá an Al Jumaliyah han Ar Rayyan; ngan an Jarayan al Batnah gintunga ngan ginbahin ngadto han Ar Rayyan ngan han Al Wakrah.

## Mga kasarigan
Ehipto

An **Ehipto** (***جمهوريّة مصرالعربيّة > Yumhūriyyat Misr al-`Arabiyya***) usa nga nasod ha Africa ngan Asya. An kapital hini amo an syudad han Cairo.

## Mga Lalawigan o Gobernadorato han Ehipto


Kairo-02-Sultan Hasan und Er-Rifai-Moscheen-1982-gje.jpg|Cairo
Kairo-24-Grabmoschee nahe Zitadelle-1982-gje.jpg|Cairo
Al-Fayyum-02-Dattelverkaeuferin-Eingang zum Markt-1982-gje.jpg|Fayum
Al-Minya-04-Hotel Savoy-1982-gje.jpg|Al-Minya
Karnak-08-Tor am 10. Pylon von aussen-oestliche Sphinxalle-1982-gje.jpg|Karnak
Luxor-Tempel-22-Saeulenhof Amenophis' III-1982-gje.jpg|Luxor
Tal der Koenige-52-Grab 57-Haremhab-2 Figuren-1982-gje.jpg|Thebes
Abu Simbel-06-4 Sitzfiguren-1982-gje.jpg|Abu Simbel


## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

;Government
* Egypt's Government Services Portal  (Arabic, English)
* Egypt Information Portal (Arabic, English)
* Egypt Information and Decision Support Center (Arabic, English)
* Egypt State Information Services (Arabic, English, French)
* Chief of State and Cabinet Members 
* Egyptian Tourist Authority 
;General
* Country Profile from the BBC News
*
* Egypt profile from Africa.com
*
*
*
*
*
* Egypt Maps – Perry-Castañeda Library Map Collection, University of Texas at Austin
*
;Trade
*World Bank Summary Trade Statistics Egypt
;Other
* *[http://www.gutenberg.org/etext/17321 History of Egypt, Chaldea, Syria, Babylonia, and Assyria in the Light of Recent Discovery]* by Leonard William King, at Project Gutenberg.
* Egyptian History (urdu) 
* *By Nile and Tigris* - a narrative of journeys in Egypt and Mesopotamia on behalf of the British museum between 1886 and 1913, by Sir E. A. Wallis Budge, 1920 (DjVu  and layered PDF  formats)
* Napoleon on the Nile: Soldiers, Artists, and the Rediscovery of Egypt .
Hapon

An **Japan** o **Hapon** (ha Hinapon: **日本** nga kon ginRomanisar ***Nihon*** o ***Nippon***, nga ha opisyal nga tinatawag ha Hinapon nga **日本国** nga ha Linatin nga agi ***Nippon-koku*** o ***Nihon-koku***) usa nga kapuropod-an nga nasod ha Sinirangan nga Asya. Nahamutang ini ha Kalawdan Pacifico ngan ha sidlangan han Dagat han Hapon, Republika nga Popular han Tsina, Amihanan nga Korea, Salatan nga Korea ngan Rusya, tikang han Dagat han Okhotsk ha amihanan ngadto han Sinirangan nga Dagat Tsina ngan Taiwan ha salatan. An kasurat nga kanji nga amo an nahimo han ngaran han Hapon nangangahulogan nga "nagtikang han adlaw", ngan amo ini nga agsob tawagon an Hapon nga "Tuna han Nasidlang nga Adlaw".

## Heyograpiya

An Hapon in may-ada 6,852 nga mga isla nga nasakop ngadto ha Pasipico nga baybayon han Sinirangan Asya. An nasod, lakip an ngatanan nga mga isla nga gindudumara hini, in aada ha butnga han mga latitud nga 24° ngan 46°N, ngan longtitud 122° ngan 146°E. An gidadakoi nga mga puro, tikang ha amihanan ngadto ha salatan, amo an Hokkaido, Honshu, Shikoku ngan Kyushu. An Ryukyu Islands, nga naglalakip han Okinawa, in kadena hin mga isla ha salatan han Kyushu. Kun ginbubug-os ini, gintatawag nga Kapuropud-an han Hapon.

Haros 73 ka porsiyento han Hapon in kagurangan, bukiron ngan diri puydi pan-argrikultura, industriya o residensyal nga pan-gamit.

## Administratibo nga pagbahin-bahin

An Japan mayda kap-atan kag pito nga mga prefektura, nga tagsa gindudumara hin elehido nga gobernador, lehislatura ngan administratibo nga burukrasya. An tagsa prefektura ginbahin-bahin ngadto hin mga syudad, mga bungto, ngan mga barrio. 

An nasod yana may-ada administratibo nga pagreorganisa ha paghiusa hin damo nga mga syudad, bungto ngan barrio. Ini nga proseso magreresulta in pag-iban han ihap han mga sub-prefektura nga mga administratibo nga rehiyon ngan ginkikita ini nga maka-iba hin mga garastohon ha administrasyon.

### Mga Heograpiya
Bulkan nga Fuji

An Karafuto, usa nga bahin han isla han Sakhalin ha amihanan tikang ha Hokkaidō (waray ginpakita dida han mapa), kabahin han Japan tikang han 1907 tubtob han Gyera Pankalibotan II.  An bug-os nga isla han Sakhalin gindudumara na yana han Rusya, pero mayda mga Hapones nga nasiring nga an Karafuto kabahin pa gihapon han Hapon.

## Mga reperensya

## Mga Sumpay ha Gawas
# Maayo nga mga Museyo sa Tokyo nga Pagaduawon 
# Labing maayo nga Amusement Parks Sa Japan 
# Maayo nga mga Dapit Sa Japan nga Mobisita
Hordanya

:*Para hit lain nga kagamit hit Jordan, kitaa [[Jordan (pansayod)]].*

An **Hordanya** o **Jordanya** o **Jordan** (Kinatsila: *Jordania*; Ininglis: *Jordan*;  **'), ngan an opisyal nga ngaran **Ginhadi-an nga Hashimita han Hordanya** o kundi man **Ginhadi-an nga Hashimiyanon han Hordanya''' (ha   ) usa nga nasod ha Katundan nga Asya.  An kapital hini amo an syudad han Amman. Nahamutang ini ha pag-ultan han Asya, Aprika, ngan Europa, ha sakob han Levante nga rehiyon, ha Sinirangan nga Pangpang han Salog Jordan. An Amman amo gihapon an sentro han ekonomiya, politika, ngan kultura han nasod.

## Mga pinambasaran

## Mga hulagway

Amman-06-Theater-2010-gje.jpg
Jerash-Ovales Forum-16-2010-gje.jpg
Petra-Koenigswand-10-2010-gje.jpg
Qasr Amra-08-2010-gje.jpg
Petra-Siq-Eingang von Wadi Musa-2010-gje.jpg
Wadi Musa-Panoramahotel-16-Landschaft-2010-gje.jpg
Jordanien-Baeckerei-08-2010-gje.jpg
Jordanien-Wasserpfeifen-04-2010-gje.jpg
Iran

An **Iran** (***جمهوری اسلامی ایران > Yomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān***) usa nga nasod ha Asya. An kapital hini amo an syudad han Tehran.

## Mga lalawigan ha Iran

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* The e-office of the Supreme Leader of Iran
* The President of Iran
* Iran.ir 
* 
* 
* 
* 

; Mga video
* Iran—Weekly program that explores Iran's past, present and future with exclusive reports. (PressTV)
Kuwait

An **Kuwait** (kaluwás ha Ininggles: ;  **',  o kundi man ), nga an opisyal nga pagtawag **Estado han Kuwait** ( **'), usá nga nasod ha Katundan nga Asya. Nahamutáng iní ha amihan nga dapit han Sidlangan nga Arabya ha kataposan han Gulfo han Persia, ginsasapitán iní han Iraq ha amihan ngan han Saudi Arabia ha salatan. , an Kuwait mayda kamolupyohan hin 4.5&nbsp;ka milyon nga tawo: 1.3 ka milyon mga Kuwaiti ngan 3.2 ka milyon mga taga-langyaw. An mga taga-langyaw naghihimo hin 70% han kamolupyohan.

Nadiskobrihan in mga reserba hin lana hin kadamo nga maibabaligya han 1938. Han 1946, syahan nga gin-export in krudo nga lana. Tikang 1946 tubtob 1982, inmagi an nasod hin dako-nga-eskala nga pagmodernisar. Han dekada han mga 1980, nakatagamtam an Kuwait hin panahon nga instabilidad nga geopolitikal ngan hin krisis ha ekonomiya sunod hin pagcrash han stock market. Han 1990, an Kuwait ginsulong, ngan ha urhe gin-anexar, han Irak ni Saddam. An Iraki nga pag-okupar han Kuwait naghunong dida han 1991 katapos hin pag-intervenir nga militar hin koalisyon militar nga pinamunuan han Estados Unidos.  An Kuwait usá nga diri-NATO nga kaalyado han Estados Unidos. An Kuwait usá gihapon nga dako nga kaalyado han ASEAN, samtang nagmamantener hin makusog hin duro nga relasyon han Tsina.

An Kuwait usá nga konstitusyonal nga soberano nga estado nga mayda semi-demokratiko nga sistema politikal. An Kuwait mayda hataas-nga-income nga ekonomiya nga dinadapigan han ika-unom nga gidakoi nga mga reserba hin lana han kalibotan. An Kuwaiti nga dinar amo an gihataasi hin valor nga salapi ha kalibutan. Sumala han World Bank, an nasod amo an mayda ika-upat nga gihataasi nga per capita income. Ginpromulgar an Konstitusyon han 1962. An Kuwait amo gihapon an balayan han gidako-i nga opera house ha Butnga nga Sinirangan. An Nasodnon nga Distrito Kultural han Kuwait api han Global Cultural Districts Network.

## Mga pinambasaran
Kirguistan

**Kirguistan** (***Кыргыз Республикасы > Kyrgyz Respublikasy; Кыргызская республика > Kyrgyzskaya respublika***) usa nga nasod ha Asya.  An kapital hini amo an syudad han Bishkek.
Alegia

An **Alegia** (ha Kinatsila: **Alegría de Oria**) usa nga bungto ha probinsya han Guipúzcoa, ha komunidad autonoma han País Vasco, ha amihanan han Espanya. Han 2003 an Alegia mayda populasyon nga 1,612.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Opisyal nga Websayt 
* ALEGIA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) ha Kintasila
* Tontokaletik mundura!!!
Zumarraga, Gipuzkoa

An **Zumarraga** (ha Kinatsila: **Zumárraga**) usa nga bungto ha probinsya han Gipuzkoa, ha komunidad autonoma han País Vasco, ha amihanan han Espanya.  Amo ini an syudad nga diin natawo hi Miguel López de Legázpi an syahan nga Kapitan-Heneral han Pilipinas.

Dinhi ginkohaan an ngaran han bungto han Zumarraga, Samar.
Nueva Ecija

An **Nueva Ecija** (kon ha literal nga Winaray: **Bag-o nga Écija**; ha Kinatsila: **Nueva Écija**) usa nga ginpalibutan nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an syudad han Palayan. Ginsasapitan han Nueva Ecija, tikang ha salatan tipawala, an mga lalawigan han Bulacan, Pampanga, Tarlac, Pangasinan, Nueva Vizcaya, ngan Aurora.

## Katawhan ngan Kultura

## Ekonomiya

### Mga Industriya

## Heyograpiya
An lalawigan amo an gidako-i ha Butnga nga Luzon. An katunaan hini natikang dida han mga habagatan nga mga tubigon harani han pag-ultan han Pampanga. Napatag ini ngan nagtitikadako hin kahataas ngadto hin mga pungtod ha pagtikaharani hini han mga kabugkiran han Sierra Madre ha sinirangan, ngan han mga kabugkiran han Caraballo ngan Cordillera ha amihanan.

### Politikal
An gobyerno amo hi Tomas N. Joson III, nga nahapuwesto katapos han pagdaog niya han 1992 nga pinili-ay.  

An lalawigan ginbahin ngadto hin upat nga mga distrito kongresyonal ngan an lalawigan mayda karuhaan kag pito  (27) nga mga bungto ngan lima (5) nga mga syudad.

#### Mga Syudad
*Syudad han Cabanatuan
*Syudad han Gapan
*Syudad han Palayan
*Syudad han San Jose
*Syudad hin Siyensya han Muñoz

#### Mga Bungto


*Aliaga
*Bongabon
*Cabiao
*Carranglan
*Cuyapo
*Gabaldon (Bitulok & Sabani)
*General Mamerto Natividad
*General Tinio (Papaya)
*Guimba
*Jaén
*Laur
*Licab
*Llanera
*Lupao

*Nampicuan
*Pantabangan
*Peñaranda
*Quezon
*Rizal
*San Antonio
*San Isidro
*San Leonardo
*Santa Rosa
*Santo Domingo
*Talavera
*Talugtug
*Zaragoza


### Pisikal

## Kaagi

## Mga Sumpay ha Gawas
*Websayt ni Gobernador Tommy Joson 
*Gobyerno han Lalawigan han Nueva Ecija 
*Turismo Pilipinhon
Zambales

An **Zambales** usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Iba. An Zambales ginsasapitan han Pangasinan ha amihanan, han Tarlac ngan Pampanga ha sinirangan, ngan han Bataan ha salatan. Nahamutang an lalawigan ha butnga han Dagat Tsina Salatan ngan han Kabugkiran Zambales.

## Katawhan ngan Kultura

## Ekonomiya

## Heyograpiya

### Politikal
An Zambales ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad. An Syudad han Olongapo usa nga urbanisado hin duro nga syudad ngan nagdudumara ini hin lugaring tikang han probinsya.

### Pisikal

Nahamutang an Zambales ha katundan nga mga labnasan han isla han Luzon butnga han mga Kabugkiran Zambales ngan han Dagat Tsina Salatan. An baybayon hini bugkiron ngan damo an mga lungib ngan mga balaugan. An Bahia han Subic, ha pinakasalatan nga dapit han lalawigan usa nga natural nga daungan hin sakayan, ngan ginpili ini nga kahamutangan hin base militar ha kadagatan han Americano. An gihataasi nga punto han Bukid Pinatubo nahamutang ha pag-ultan han Zambales, Pampanga, ngan Tarlac. Ini nga bulkan, nga han una ginkita nga mamingaw, nagbuto dida han 1991.

## Kaagi

## Kiritaon hin Turista

## Mga Sumpay ha Gawas
*Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Probinsya han Zambales http://www.visitzambales.com 
*Botolan Wildlife Farm http://www.botolanwildlifefarm.com 
*Zambales Resort Owners Associationhttp://www.zambalesresorts.com 
*Rama International Beach Resorthttp://www.ramabeach.com
*Palmera Garden Beach Resorthttp://www.palmeragarden.com
*Virtual Reality Panoramas of Capones Island by Firefly.phhttp://www.firefly.ph/main.php?page=PORTFOLIO&feature=Capones
*Cafe Tolyo (Restaurant & Pension House)http://www.cafetolyo.8k.com 
*White Rock Beach Resort & Hotel http://www.whiterock.com.ph 
*Impormasyon mahitungod han Zambales, lakip han Real Estatehttp://www.zambales.net.ph 
*Opisyal nga Websayt han Greater Subic Bay Tourism Bureau - Mga Probinsya han Zambales & Bataan, Syudad han Olongapo ngan han Subic Bay Freeport Zonehttp://www.greatersubik.com 
*Gibag-ohi nga mga Sumat ha Syudad han Olongapo, Subic Bay Freeport and Zambales  http://www.news.subicbay.ph
Aurora (lalawigan)

An **Aurora** usa nga lalawigan o probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Baler ngan ginsasapitan ini, tipatuo tikang ha salatan, han mga lalawigan han Quezon, Bulacan, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, Quirino, ngan Isabela. Ha sinirangan han Aurora amo an Dagat Pilipinhon.

Ugsa han 1979, an Aurora kabahin han lalawigan han Quezon. An lalawigan han Aurora ginngaranan ha dungog ni Aurora A. Quezon, an asawa ni Presidente Manuel L. Quezon, an presidente han Mankomunidad Pilipinhon o Philippine Commonwealth, nga amo an ginkuhaan han ngaran han gintikangan nga probinsya.

## Katawhan ngan Kultura

## Ekonomiya

## Heyograpiya

### Politikal

An Aurora ginbahin ngadto hin walo (8) nga mga bungto.

#### Mga Bungto

### Pisikal

## Kaagi

An Aurora han una usa nga sub-probinsya han Quezon, ngan an Quezon liwat an ngaran han una Tayabas.

## Mga Kiritaon

## Mga Sumpay ha Gawas

* Aurora, Pilipinas
* Batang Baler
Bataan

An **Bataan** usa nga  lalawigan o probinsya han Pilipinas nga naglalakip han bug-os nga *Peninsula han Bataan* ha Luzon. An lalawigan lakip han Butnga nga Luzon nga rehiyon.  An kapital han Bataan amo an Syudad han Balanga ngan ginsasapitan ini han mga lalawigan han Zambales ngan Pampanga ha amihanan. An peninsula naatubang han Dagat Tsina Salatan ha katundan ngan nagtatak-op han Bahia han Manila, ha sidlangan.

An Pakig-away ha Bataan kilalado ha kaagi ngan kasaysayan nga usa han mga kataposan nga pag-ato han Amerikano ngan Pilipino nga mga sundalo ugsa hira napirde han mga Hapon nga mga puwersa dida han Gyera Pankalibotan II. Ginngaran an Bataan Death March (Pagbaktas hin Kamatayan han Bataan) tikang hini nga lalawigan nga diin nagtikang ini nga pagpabaktas.

### Politikal

An Bataan ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.

#### Syudad
* Syudad han Balanga

#### Mga Bungto

### Pisikal
An Peninsula han Bataan usa nga bato-on nga pagpahalaba han Kabugkiran Zambales, ha Luzon ha Pilipinas. Amo ini an nagbubulag han Bahia han Manila tikang han Dagat Tsina Salatan. Dinhe nga peninsula an Bukid Natib (1,253 ka metro) ha amihanan ngan han Kabugkiran Mariveles ha salatan, nga naglalakip han Bukid Samat, nga diin nahamutang an tigaman hin kasaysayan para han *[[Bataan Death March]]* (Pagbaktas hin Kamatayan han Bataan).

## Mga Sumpay ha Gawas

*  Bataan photos and Death March route 
* Bataan Photo Gallery 
* Community Info
* United Abukenos Worldwide
* Bataan USA 
* Discover Bataan Peninsula
Marinduque

An **Marinduque** usa nga isla-nga-probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Boac. Nahamutang an Marinduque ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan. Nahamutang ini ha salatan ngan katundan han Quezon, ha sinirangan tikang ha Mindoro, ngan ha amihanan han Romblon.

An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang hin mga napulo kag usa ka milyas tikang han isla han Luzon.  Ini mga 370 ka kwadrado nga milya, ngan ini amo an ika-napulo-kag-tulo (o ika-trese) nga gidako-i nga isla han Kapuropod-an Pilipinhon.

Kilalado an Marinduque tungod han tinuig nga Moriones Festival hini.

## Heyograpiya
### Politikal
An Marinduque ginbahin ngadto hin unom (6) nga mga bungto.

#### Mga Bungto


*Boac
*Buenavista
*Gasan

*Mogpog
*Santa Cruz
*Torrijos


### Pisikal
An Marinduque usa nga isla nga an kahimo baga-hin-kasingkasing nga nahamutang ha butnga han Bahia han Tayabas ha amihanan ngan han Dagat Sibuyan ha salatan.  Nahabulag ini tikang han Peninsula han Bondoc ha Quezon han Paso han Mompog. In mga pira han mga gudti-gudti nga mga isla ha dumagsaon o amihanan-sidlangan amo an Isla han Maniuayan, Isla han Santa Cruz, ngan an Isla han Mompog. An gihataasi nga punto ha Marinduque amo an Bukid Malindig (nga han una amo an Bukid Marlanga), usa nga posible nga aktibo nga bulkan nga an kahataas mga 1157 ka metro.

An isla mayda duha nga mga panahon--an taghuraw (Nobyembre tubtob Pebrero) ngan an tag-uran (Hunyo tubtob Oktubre), nga mayda pagbalhin nga panahon ha butnga hini. 

## Kaagi ngan Kasaysayan

## Mga Sumpay ha Gawas
*Gobyerno han Lalawigan han Marinduque 
*Ang Aking Pugad: Kultura ngan Katawhan han Marinduque
*Marinduque Society of Texas and the Gulf States 

## Mga kasarigan
Pedro Chirino

Hi Padre **Pedro Chirino** usa nga Katsila nga misyonero han syahan nga bahin han pag-ulpot han mga Katsila. Umabot hiya ha Carigara hadton Hulyo 16, 1596 kaupod an upat nga misyonero nga Heswita. Hira an una nga nagpasamwak han Katolisismo upod na an pagtukod han mga bungto han Dagami, Palo, Ormoc ngan Alangalang.
Rodrigo de Vargas

Hi **Rodrigo de Vargas** usa nga Katsila.  Hiya amo an nagin syahan nga *encomendero* han Barugo, Leyte han kahimo han nasabi nga bungto nga *encomienda*.

## Kitaa gihapon
*Barugo
Antonio Gramsci

Hi **Antonio Gramsci** (Enero 22, 1891 – Abril 27, 1937) usa nga Italyano nga manunurat, politiko, ngan teorista hin politika.  Usa hiya nga nagtukod nga api han Partido Komunista han Italya ngan usa han mga anay namuno hini, ginpriso hiya han Fascista nga rehimen ni Benito Mussolini.   An mga sinurat ni Gramsci nanginginlabot hin dako mahitungod han pag-analisar han kultura ngan pamuno ha politika ngan kilalado hiya nga usa nga orihinal hin duro nga naghuhunahuna ha sulod han Marxista nga tradisyon.  Kilalado hiya mahitungod han iya panhunahuna o konsepto han hegemoniya ha kultura o *cultural hegemony* nga usa nga paagi pagmantener han estado ha kapitalista nga sosyudad.
Oriental Mindoro

An **Oriental Mindoro** (ha Winaray: **Sinirangan nga Mindoro** o **Sidlangan nga Mindoro**) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Syudad han Calapan ngan ini naglalakip han sidlangan nga katunga han isla han Mindoro; samtang an lalawigan han Occidental Mindoro nahamutang ha katundan nga bahin. Ha sidlangan han lalawigan nahamutang an Dagat Sibuyan ngan an Romblon. Ha amihanan han lalawigan amo an Batangas tabok han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde. An  Kapuropod-an Semirara han Antique nahamutang ha salatan.

Kilalado an Oriental Mindoro ha mga turista tungod han Puerto Galera. Ini nga bungto, mga pira la ka oras tikang ha Manila, mayda mga magbusag hin baras nga mga baybayon nga mga *resort* ngan mga lugar hin panlurop. Para hin mga maghilig hin aventura, iton Bukid Halcon, ha katundan nga katubtoban han lalawigan usa nga naghahatag hin buruhaton para hin mga manaraklang hin bukid.

## Katawhan ngan Kultura
An Oriental Mindoro amo an probinsya han yana nga Bise-Presidente han Pilipinas ngan kasanhe nga ABS-CBN nga tigpasamwak hin sumat nga hi Noli de Castro. Tikang hiya han bungto han Pola.

## Ekonomiya

## Heyograpiya

### Politikal

An Oriental Mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga lalawigan ngan usa (1) nga nalalakip nga syudad.

## Mga Napili nga Opisyales

Gobenador:  Arnan C. Panaligan

Bise-Gobernador: Maria Estela Felipa M. Aceron

Mga Api han Sangguniang Panlalawigan
* Ireneo Apasan
* Ramil Dimapilis
* Luis Castillet
* Ernesto Liwanag
* Corazon Agarap
* Romeo Infantado
* Abraham Abas
* Ronald Panaligan
* Claro Recto
* Susan Cobrado
* Juan Paolo Luna ( Pres. Councilors' League, Oriental Mindoro)
* Rogeto Cometa ( Pres. Association of Barangay Chairmen, Oriental Mindoro)
* Kathleel Cyrele ( Cuyas Pres. Sangguniang Kabataan Federation, Oriental Mindoro)

## Kaagi

Nangabot an mga Espanyol ha Mindoro han ika-16 nga siglo ngan gindumara anay ini komo kabahin han Batangas. An isla nagkaada hin bug-os nga lugaring nga pagkaprobinsya dida han 1921. Han 1950, an isla ginbahin ngadto han mga lalawigan han Oriental Mindoro ngan Occidental Mindoro.

## Mga Sumpay ha Gawas
* WOW Philippines - Oriental Mindoro
Occidental Mindoro

An **Occidental Mindoro** (ha Winaray: **Katundan nga Mindoro** o **Kalondan nga Mindoro**) usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutangan ha MIMARO nga rehiyon ha Luzon. An kapital hini amo an Mamburao ngan ini naglalakip han katundan nga katunga han isla han Mindoro; samtang an lalawigan han Oriental Mindoro nahamutang ha sidlangan nga bahin. An Dagat Tsina Salatan ada ha katundan han lalawigan ngan an Palawan nahamutang ha habagatan o salatan-katundan, tabok han Estrecho han Mindoro. An Batangas nahamutang ha amihanan, bulag tikang han lalawigan han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde.

## Politikal nga Pagbahinbahin

An Occidental Mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag usa (11) nga mga bungto.

## Demograpiko

## Ekonomiya

## Heyograpiya

## Kaagi ngan Kasaysayan ha Politika

## Mga Sumpay ha Gawas
* WOW Philippines - Occidental Mindoro
Bulacan

:*Ini nga barasahon mahitungod han probinsya.  Para han bungto, kitaa an [[Bulacan, Bulacan]]. Para han salog, kitaa an [[Salog han Bulacan]].*

An **Bulacan** usa nga probinsya han Pilipinas nga nahimutang ha Butnga nga Luzon nga rehiyon. An kapital hini amo an Syudad han Malolos. An Bulacan nahamutang ha amihanan han Metro Manila. Sapit han Bulacan amo an lalawigan han Pampanga ha katundan, Nueva Ecija ha amihanan, Aurora ngan Quezon ha sidlangan, ngan an Rizal ha salatan.  Nahamutang gihapon an Bulacan ha amihanan nga labnasan han Bahia han Manila.

## Heyograpiya

### Politikal

An Bulacan ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (22) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.






**Mga Lehislatibo nga Distrito:**



:Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 8754; gin-ratipika dida han Oktubre 8, 2002.
:Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 9356; gin-ratipika dida han Disyembre 10, 2006. .
:Nahimo nga syudad ha ilarom han Republic Act No. 8797; gin-ratipika dida han Septyembre 10, 2000..

## Mga sumpay ha gawas
*Opisyal nga Websayt han Bulacan
*Bulacan Chamber of Commerce and Industry 
*Sosyal Networking han mga Bulakenyo
Batangas

:*Ini nga artikulo mahitungod han probinsya. Para han syudad, kitaa an [[Syudad han Batangas]].*
:*Para han bahia, kitaa an [[Bahia han Batangas]].*
:*Para han kutsilyo, kitaa an [[Balisong (kutsilyo)]].*

An **Batangas** usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga bahin han Luzon ha rehiyon han CALABARZON. An kapital hini amo an Syudad han Batangas. Ginsasapitan ini han mga lalawigan han Cavite ngan Laguna ha amihanan, ngan han Quezon ha sidlangan. Tabok han Verde Island Passage o Agi-anan han Isla Verde ha salatan amo an isla han Mindoro ngan ha katundan nahamutang an Dagat Tsina Salatan.

An Batangas usa han mga sikat nga mga karadto-an hin mga turista nga harani ha Metro Manila. It lalawigan mayda damo nga mga baybayon ngan kilalado tungod han mag-upay nga mga lugar hin panlurop nga pira la ka oras nga kaharayo tikang ha Manila. Lakip han mga kilalado nga mga lugar hin panulurop amo an Anilao ha Bungto han Mabini, Matabungkay ngan Punta Fuego ha Bungto han Nasugbu, an Bungto han Calatagan ngan an Laiya ha Bungto han San Juan. Ini nga mga lugar hin panlurop maupay nga paagi hin panlantaw hin kinabuhi ha ilarom han dagat, ngan maupay para hini macro nga panlitrato.  .

Didto gihapon ha Batangas nahimutang an Bulkan Taal, usa han mga Dekada nga mga Bulkan. Ini nga bulkan mayda napuno-hin-tubig nga *crater* ngan nahimutang ini hin isla ha butnga han Danaw Taal, nga gintotoohan han mga heyolohista nga maiha na nga caldera.

It bungto han Taal kilalado tungod han mga *embroidery* hini nga kinamot an pagtahi, mga kutsilyo (o balisong), ngan mga salchicha; ngan usa ini han mga lugar nga napreserva in kultura han panahon kolonyal han Espanyol ha Pilipinas. 

## Heyograpiya

### Politikal

An Batangas ginbahin ngadto hin katloag kag usa (31) nga mga bungt ngan tulo (3) nga syudad.

#### Mga Syudad

*Syudad han Batangas
*Syudad han Lipa
*Syudad han Tanauan

#### Mga Bungto


*Agoncillo
*Alitagtag
*Balayan
*Balete
*Bauan
*Calaca
*Calatagan
*Cuenca
*Ibaan
*Laurel
*Lemery
*Lian
*Lobo
*Mabini
*Malvar
*Mataas na Kahoy

*Nasugbu
*Padre Garcia
*Rosario
*San Jose
*San Juan
*San Luis
*San Nicolas
*San Pascual
*Santa Teresita
*Santo Tomas
*Taal
*Talisay
*Taysan
*Tingloy
*Tuy


## Mga Sumpay ha Gawas

*Batangas Now 
*Batangas Chamber
Rizal

:*Ini nga artikulo mahiunong han lalawigan han Pilipinas.  Para ha lain nga kasirigngon, kitaa [[Rizal (pansayod)]].  Para han nasodnon nga bayani han Pilipinas, kitaa [[José Rizal]].*

An **Rizal** usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha rehiyon han CALABARZON mga 20 ka kilometro ha sinirangan tikang ha Manila. Ginngaranan ini nga lalawigan ha dungog han nasodnon nga bayani han nasod nga hi José Rizal. An kapital han lalawigan han Rizal amo an Syudad han Antipolo, bisan man kon an kapitolyo nahimutang ha Syudad han Pasig ha Metro Manila, nga amo an anay kapital han lalawigan. 

Ginsasapitan an Rizal han Metro Manila ha katundan, han lalawigan han Bulacan ha amihanan, han Quezon ha sidlangan ngan han Laguna ha salatan. Nahamutang gihapon an lalawigan ha amihanan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod.

An Rizal usa nga bugkiron nga lalawigan nga nahabawbaw han katundan nga mga bahin han salatan nga bahin han Sierra Madre nga kabugkiran. An Syudad han Antipolo mayda mahusay nga paglantaw han Metro Manila ngan dinhe mabibilngan an Hinulugang Taktak, usa nga busay nga sikat hit mga turista.

## Katawhan ngan Kultura

Tinag-alog an yinaknan dinhe nga lalawigan.

## Heyograpiya

### Politikal

An Rizal ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.

#### Mga Syudad

*Syudad han Antipolo

#### Mga Bungto



*Angono
*Baras
*Binangonan
*Cainta
*Cardona
*Jalajala
*Morong

*Pililla
*Rodriguez
*San Mateo
*Tanay
*Taytay
*Teresa


## Mga Sumpay ha Gawas

*Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Rizal
Tamblot

Hi **Tamblot** usa nga *babaylan* o padi han kadaan nga relihiyon nga taga-Bohol, ha Kabisay-an ha Pilipinas nga namuno han sinisiring nga Rebelyon ni Tamblot han 1621 tubtob 1622 han panahon han mga espanyol. Patok o kontra niya an bag-o nga relihiyon han mga Espanyol ngan inmaway hiya patok han mga Espanyol ngan han pagbalhin ngadto han Katolisismo han mga Bol-anon. Gin-ayat niya an padi nga Espanyol, ngan pagdaog niya, nakuha niya an pagtapod han katawhan. Nag-aghat hi Tamblot han mga katawhan nga bumalik han pagtuo han ira ka-apoyan ngan maggawas hira tikang han mga Espanyol, ngan namuno hiya hin 2,000 nga mga nagsunod han sinisiring nga Rebelyon ni Tamblot.  

Ginhihinumdom hi Tamblot han bandira han lalawigan han Bohol pinaagi hin usa han duha nga mga sundang nga an karaptan ada ha bawbaw. Inin duha nga sundang, nga nakilid, an usa ha wala ngan an usa ha tuo, nagtitigaman han mga rebelyon ni Dagohoy ngan Tamblot, ngan nagtitigaman gihapon nga an tinuod nga Bol-anon maaway kon mayda mga butang nga gawas na hin panrason o diri na maiilob.

## Mga reperensya
Cavite

:*Ini nga barasahon mahitungod han lalawigan han Cavite. Para hin impormasyon mahitungod han Syudad han Cavite, kitaa an [[Syudad han Cavite]]. Mayda gihapon [[Cavite Chorale]] ha Caribe.*

An **Cavite** usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha salatan nga mga labnasan han Bahia han Manila ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon, mga 30 ka kilometro la ha salatan tikang ha Manila. An kapital hini amo an Syudad han Trece Martires. An Cavite ginpalibutan han Laguna ha sidlangan ngan han Batangas ha salatan. Ha katundan nahamutang an Dagat Tsina Salatan. 

## Heyograpiya

### Politikal nga pagbahinbahin
An Cavite ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga bungto ngan tulo (3) nga mga syudad.

#### Mga Syudad
*Syudad han Cavite
*Syudad han Tagaytay
*Syudad han Trece Martires

#### Mga Bungto


*Alfonso
*Amadeo
*Bacoor
*Carmona
*Dasmariñas
*Gen. Emilio Aguinaldo
*Gen. Mariano Alvarez
*Gen. Trias
*Imus
*Indang

*Kawit
*Magallanes
*Maragondon
*Mendez (Mendez-Nuñez)
*Naic
*Noveleta
*Rosario
*Silang
*Tanza
*Ternate


## Mga Sumpay ha Gawas
*Opisyal nga websayt han Kagamhanan/Gobyerno han Lalawigan han Cavite
Laguna (lalawigan)

An **Laguna** usa nga probinsya han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon.  An kapital hini amo an Santa Cruz ngan an lalawigan nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan tikang ha Metro Manila, ha salatan han lalawigan han Rizal, ha katundan han Quezon, ha amihanan han Batangas ngan ha sidlangan han Cavite. An Laguna hapit nagpapalibot hin kumpleto han  Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. An ngaran nakakuha han ngaran hini tikang han Kinatsila nga pulong *laguna*, nga buot sidngon *danaw*.

An Laguna kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni José Rizal, an nasodnon nga bayani han Pilipinas. An Laguna kilalado gihapon han mga turista tungod han Busay Pagsanjan, Pila, Laguna Town Plaza, an mga hinimo tikang ha kahoy ngan *papier mache* nga ginhimo han mga tawo han Paete, an *turumba* han Pakil, an mga resort hin magpaso nga mga burabod ha Los Baños ha mga kahitaas han Bukid Makiling, ngan an *Hidden Valley Springs* han Calauan.

## Heyograpiya
### Politikal

An Laguna ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga bungto ngan upat (4) nga mga syudad.

#### Mga Syudad

* Biñan
* Calamba
* San Pablo
* Santa Rosa

#### Mga Bungto



* Alaminos
* Bay
* Cabuyao
* Calauan
* Cavinti
* Famy
* Kalayaan
* Liliw
* Los Baños

* Luisiana
* Lumban
* Mabitac
* Magdalena
* Majayjay
* Nagcarlan
* Paete
* Pagsanjan
* Pakil

* Pangil
* Pila
* Rizal
* San Pedro
* Santa Cruz
* Santa Maria
* Siniloan
* Victoria


### Pisikal

Nahamutang an Laguna ha salatan nga mga labnasan han Laguna de Bay, an gidako-i nga danaw han nasod. Ha salatan nga pag-ultan han lalawigan amo an Bukid Makiling (Maquiling) ngan Bukid Banahaw.  Ini nga duha mga bulkan nga mga maiha na nga waray aktibidad, pero ginkukuhaan pa hin enerhiya nga heyotermal. An Bukid Makiling kilalado tungod han mga damo nga mga resort hin magpaso nga mga burabod nga mabibilngan han mga ligid hini. An Busay Pagsanjan, usa nga sikat nga busay nga nahuhulog hin halarom nga *gorge* ha mga bukid. 

An sidlangan nga bahin han Laguna naglalakip han mga pinakasalatan nga mga dapit han mga kabugkiran han Sierra Madre.

## Mga Sumpay ha Gawas

* Opisyal nga Websayt han Gobyerno han Lalawigan han Laguna
Quezon

:*Para hit lain nga kagamit, kitaa [[Quezon (pansayod)]].*

An **Quezon** usa nga probinsya o lalawigan han Pilipinas nga nahamutang ha CALABARZON nga rehiyon ha Luzon.  An lalawigan ginngaranan ha dungog ni Manuel L. Quezon, an ikaduha nga Presidente han Pilipinas, ngan an kapital hini amo an Syudad han Lucena. Diri nahamutang dinhe an Syudad han Quezon ngan diri angay iglipat an Syudad han Quezon ngan an Lalawigan han Quezon: an Syudad han Quezon nahamutang ha Metro Manila, in rehiyon ha katundan han CALABARZON, samtang an Lalawigan han Quezon nahamutang ha sinirangan nga CALABARZON.

An Quezon nahamutang ha timugan o salatan-sidlangan han Metro Manila ngan ginpapalibotan ini han lalawigan han Aurora ha amihanan, han Bulacan, Rizal, Laguna ngan Batangas ha katundan ngan han mga Camarines nga lalawigan ha sidlangan. An Quezon nahamutang hin istmo nga nagbubulag han Bicol nga Peninsula tikang han darudako nga bahin han Luzon. Nalalakip gihapon han lalawigan an Kapuropod-an han Polillo ha Dagat Pilipinhon.

In dako nga karadto-an hin mga turista han probinsya amo an Bukid Banahaw. An bukid mayda sinisiring nga ispiritwal nga mistisismo. Damo nga mga relihiyoso nga *cult* ngan mga relihiyoso nga mga organisasyon ada hit mga kabugkiran ngan damo nga mga Katoliko nabisita hit bukid ha panahon han Semana Santa.

## Heyograpiya

### Politikal

An Quezon ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga bungto ngan usa (1) nga syudad.

#### Mga Syudad

*Syudad han Lucena

#### Mga Bungto



*Agdangan
*Alabat
*Atimonan
*Buenavista
*Burdeos
*Calauag
*Candelaria
*Catanauan
*Dolores
*General Luna
*General Nakar
*Guinayangan
*Gumaca
*Infanta
*Jomalig
*Lopez
*Lucban
*Macalelon
*Mauban
*Mulanay

*Padre Burgos
*Pagbilao
*Panukulan
*Patnanungan
*Perez
*Pitogo
*Plaridel
*Polillo
*Quezon
*Real
*Sampaloc
*San Andres
*San Antonio
*San Francisco (Aurora)
*San Narciso
*Sariaya
*Tagkawayan
*Tayabas
*Tiaong
*Unisan
Papa Clemente XIV

Hi **Papa Clemente XIV** (Sant' Arcangelo di Romagna, Oktubre 31 1705 – Septyembre 22 1774 ha Rome), nga natawo ha ngaran nga **Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli** ngan an Franciscano nga ngaran **Lorenzo Francesco**, amo an Papa han Simbahan Katolika tikang han 1769 tubtob 1774. Han panahon han iya pagka-elihir, hiya la an Franciscano nga frayle dida han Kolehiyo han mga Kardinal.
Bagamanoc

An **Bagamanoc** usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Catanduanes ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 9,684 ka tawo ha 1,879 nga mga panimalay.

## Mga Baranggay

An Bagamanoc ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Legazpi, Pilipinas

An **Syudad han Legazpi** (ha Bikol: *Ciudad nin Legazpi*) usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han Albay ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Albay, ngan sentro hin politika ha Bicol nga Rehiyon. 

Nahamutnga ha butnga nga heyograpiya han peninsula ngan ha butnga han duha nga mga isla-nga-probinsya han Catanduanes ngan Masbate, an Syudad han Legazpi amo an pinakasalatan nga terminus han Ferrocarril nga Nasondnon Pilipinhon (Philippine National Railways) Main Line South.  Nagsisirbisyo gihapon ini hin mga tipadagat nga mga sakayan nga naagi han daungan hini.

Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 157,010 ka tawo ha 30,612 nga mga panimalay. An syudad amo an lingkoranan han simbahan han Diosesis han Legazpi.

## Kaagi

An Syudad han Legazpi ginngaranan ha dungog ni Miguel López de Legazpi, an Espanyol nga conquistador nga amo an nagsakop han Pilipinas han 1565, nga an apelyido tikang han Legazpi, in bungto ha Guipúzcoa, Espanya.

## Kultura

## Turismo

An Syudad han Legazpi amo an pinakapopular nga karadto-an hin mga turista ha Bicol kay ini mga 15 ka kilometro ha timugan o salatan-sidlangan han Bulkan Mayon, nga usa han mga sikat nga bulkan han Pilipinas.  An Legazpi, amo gihapon an pag-ultan para hin mga iba nga karadto-an hin turista han rehiyon kay amo la ini an mayda *trunkline* nga aeropuerto ha Bicol - an Aeropuerto han Legazpi, nakaakos hin Airbus A320, Boeing 737-400, ngan Boeing 727 nga mga idro.  

## Mga Baranggay

An Syudad han Legazpi ginbahin ngadto hin kapitoan (70) nga mga baranggay.



* Arimbay
* Bagacay
* Bagong Abre
* Banquerohan
* EM's Barrio
* Maoyod Pob.
* Tula-tula
* Ilawod West
* Ilawod
* Ilawod East
* Kawit-East Washington Drive
* Rizal Sreet., Ilawod
* Cabagñan
* EM's Barrio South
* Cabagñan West
* Binanuahan West
* Binanuahan East
* Imperial Court Subd

* Cabagñan East
* Lapu-lapu
* Dinagaan
* Victory Village South
* Victory Village North
* Sabang
* EM's Barrio East
* Kapantawan
* Pigcale
* Centro-Baybay
* PNR-Peñaranda St.-Iraya 
* Oro Site-Magallanes St.
* Tinago
* Bitano
* Bonot
* Sagpon Pob.
* Sagmin Pob.
* Bañadero Pob.

* Baño
* Bagumbayan
* Pinaric
* Bariis
* Bigaa
* Bogtong 
* Bogña
* Buenavista
* Buyuan
* Cagbacong
* Cruzada
* Dap-dap
* Dita
* Estanza
* Gogon
* Homapon
* Imalnod

* Mabinit
* Mariawa
* Maslog
* Padang
* Pawa
* Puro
* Rawis
* San Francisco
* San Joaquin
* San Roque
* Tamaoyan
* Taysan
* Matanag
* Cabugao
* Rizal Street
* Buragwis
* Lamba


## Mga Sumpay ha Gawas
*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information 
*pictures of Legazpi City 
*Bicol University, Legazpi City
*Aquinas University of Legazpi (Sister school of University of Sto Tomas) 
*Divine Word College of Legazpi
Ligao

An **Syudad han Ligao** usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Albay, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 90,603 ka tawo ha 17,031 nga mga panimalay.

## Kaagi

## Mga Baranggay

An Syudad han Ligao ginbahin ngadto hin kalim-an kag lima (55) nga mga baranggay.



* Abella
* Allang
* Amtic
* Bacong
* Bagumbayan
* Balanac
* Baligang
* Barayong
* Basag
* Batang
* Bay
* Binanowan
* Binatagan (Pob.)
* Bobonsuran
* Bonga
* Busac
* Busay
* Cabarian
* Calzada (Pob.)

* Catburawan
* Cavasi
* Culliat
* Dunao
* Francia
* Guilid
* Herrera
* Layon
* Macalidong
* Mahaba
* Malama
* Maonon
* Nasisi
* Nabonton
* Oma-oma
* Palapas
* Pandan
* Paulba

* Paulog
* Pinamaniquian
* Pinit
* Ranao-ranao
* San Vicente
* Santa Cruz (Pob.)
* Tagpo
* Tambo
* Tandarora
* Tastas
* Tinago
* Tinampo
* Tiongson
* Tomolin
* Tuburan
* Tula-tula Grande
* Tula-tula Pequeño
* Tupas


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information 
*Pakli han Syudad han Ligao