open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Francisco Balagtas

:*Diri ini angay igkalipat han Waraynon nga maniniday nga hi [[Francisco H. Baltazar]]*

Hi **Francisco Balagtas y de la Cruz** (Abril 2, 1788&mdash;Pebrero 20, 1862), nga kilalado gihapon ha ngaran nga **Francisco Baltazar**, usa nga kilalado nga Pilipino nga maniniday, ngan amo an sinisiring nga Tag-alog nga William Shakespeare tungod han iya impluwensya ha Tinag-alog nga literatura.  An kilalado nga epiko nga *[[Florante at Laura]]*, amo an iya pinakakilalado nga sinurat.

## Mga sinurat
# *Orosmán at Zafra* - usa nga komedya ha upat nga mga bahin
# *Don Nuño at Selinda* - usa nga komedya ha tulo nga mga bahin
# *Auredato at Astrome* - usa nga komedya ha tulo nga mga bahin
# *Clara Belmore* - usa nga komedya ha tulo nga mga bahin
# *Abdol at Misereanan* - usa nga komedya nga ginpasundayag han Abucay dida han 1857
# *Bayaceto at Dorslica* -  usa nga komedya ha tulo nga bahin nga ginpasundayag ha Udyong han Septyembre 27, 1857
# *Alamansor at Rosalinda* - usa nga komedya nga ginpasundayag ha Udyong han patron nga fiesta han bungto
# *La india elegante y el negrito amante* - usa nga halipot nga drama ha usa nga bahin
# *Nudo gordeano*
# *Rodolfo at Rosemonda*
# *Mahomet at Constanza*
# *Claus* (ginhubad ha Tinag-alog tikang ha Linatin)
# *[[Florante at Laura]]*, an obra maestra ni Balagtas
Francisco H. Baltazar

:*Diri ini angay igkalipat han Tag-alog nga maniniday nga hi [[Francisco Balagtas]] nga kilalado liwat ha ngaran nga [[Francisco Balagtas|Francisco Baltazar]]*.

Hi **Francisco H. Baltazar** usa nga Waraynon nga maniniday.  Usa hiya nga sangkay ni Vicente I. de Veyra.  An iya siday nga *An Kaagahun* nahilakip dida han antolohiya nga *Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata* ni Vicente I. de Veyra.

## Mga siday
**An Kaagahun* (1907)
Guatemala

An **Guatemala** (nga an opisyal nga ngaran **Republika han Guatemala**; ha Kinatsila: **República de Guatemala**) (tikang han Nahuatl nga pulong nga *Quauhtlemallan* nga buot sidngon 'lugar hin damo nga kakahoyan') usa nga nasod ha Butnga nga Amerika, nga ginsasapitan ha katundan ngan amihanan han Mehiko, ha sidlangan han Belice ngan han Golfo han Hunduras, ha timugan han Honduras ngan El Salvador ngan ha salatan han Kalawdan Pacifico. Mayda kahaluag nga 108,889 ka kilometro an nasod. An kapital han nasod amo an Syudad han Guatemala.

## Mga departamento ngan munisipyo

An Guatemala ginbahin ngadto hin walo (8) nga rehiyon, karuhaan kag duha (22) nga mga departamento (*departamentos*) ngan ini ginbahin liwat ngadto hin mga tulo ka gatos katloan kag tulo (332) nga mga munisipyo (*municipios*).

An mga departamento amo an:

Alta Verapaz (Cobán)
Baja Verapaz (Salamá)
Chimaltenango (Chimaltenango)
Chiquimula (Chiquimula)
Petén (Flores)
El Progreso (Guastatoya)
El Quiché (Santa Cruz del Quiché)
Escuintla (Escuintla)
Guatemala (Guatemala)
Huehuetenango (Huehuetenango)
Izabal (Puerto Barrios)

Jalapa (Jalapa)
Jutiapa (Jutiapa)
Quetzaltenango (Quetzaltenango)
Retalhuleu (Retalhuleu)
Sacatepéquez (Antigua Guatemala)
San Marcos (San Marcos)
Santa Rosa (Cuilapa)
Sololá (Sololá)
Suchitepéquez (Mazatenango)
Totonicapán (Totonicapán)
Zacapa (Zacapa)



Guatemala City-04-Strasse am Abend-1980-gje.jpg|Guatemala City
Antigua-04-erdbebenzerstoerte Kirche-1980-gje.jpg|Antigua
Chichicastenango-12-Markt-1980-gje.jpg|Chichicastenango
Panajachel-12-Atitlansee-1980-gje.jpg|Panajachel
Quirigua-04-Relief-1980-gje.jpg|Quirigua
Tikal-22-Palast-1980-gje.jpg|Tikal
Santiago Atitlan-12-Markt-1980-gje.jpg|Santiago Atitlan
Solola-18-Frau mit Baby-1980-gje.jpg|Solola
Gatas

An **gatas** amo an mabusag-busag nga irimnom nga nakukuha tikang ha suso han babaye nga mamalya lakip na an mga hayop nga monotreme. Amo ito an pinakasyahan nga pagkaon han bag-o nga ipinanganak.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
* Dupuis, E. Melanie. *Nature's Perfect Food* (2002) excerpt and text search
* Kardashian, Kirk. *Milk Money: Cash, Cows, and the Death of the American Dairy Farm* (2012) excerpt and text search
* 
* Smith-Howard, Kendra. *Pure and Modern Milk: An Environmental History Since 1900* (Oxford University Press; 2013) 229 pages; A study of milk control in the United States,
* Valenze, Deborah. *Milk: A Local and Global History* (Yale University Press, 2011) 368 pp.
* Wiley, Andrea. *Re-imagining Milk: Cultural and Biological Perspectives* (Routledge 2010) (Series for Creative Teaching and Learning in Anthropology) excerpt and text search
* United States. Office of Dietary Supplements. Dietary Supplement Fact Sheet: Calcium. 2013. Web. .
* Feskanich, D., WC Willett, MJ Stampfer, and GA Colditz. 1997. "Milk, dietary calcium, and bone fractures in women: a 12-year prospective study." *American Journal of Public Health.* Vol 87, Issue 6. 992-997

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Virtual Museum Exhibit on Milk, Cream & Butter
*
Seminte

An Seminte, tsaa o tsa amo an irimnom nga tikang ha dahon, danay tikang ha iba nga parte han tanom, nga pinakaladkad o ginhalo ha mapaso nga tubig.

## Kitaa Gihapon
*Kape
*Matte

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
* 
*

## Padugang nga barasahon

* Jana Arcimovičová, Pavel Valíček (1998): *Vůně čaje*, Start Benešov. ISBN 80-902005-9-1 (in Czech)
*Claud Bald: Indian Tea. *A Textbook on the Culture and Manufacture of Tea*. Fifth Edition. Thoroughly Revised and Partly Rewritten by C. J. Harrison. Thacker, Spink & Co., Calcutta 1940 (first edition, 1933).
* Kit Chow, Ione Kramer (1990): *All the Tea in China*, China Books & Periodicals Inc. ISBN 0-8351-2194-1.
* John C. Evans (1992): *Tea in China: The History of China's National Drink*, Greenwood Press. ISBN 0-313-28049-5
* Forbes, Andrew ; Henley, David (2011). *China's Ancient Tea Horse Road*. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2
* Jason Goodwin (1990). *"The Gunpowder Gardens: Travels through India and China in Search of Tea."* Re-issued on Kindle 2012 ASIN: B007YANR90; first published by Chatto & Windus (London) 1990; Knopf (New York) 1990; reissued by Penguin (2003).
*Harler, C. R., *The Culture and Marketing of Tea*. Second edition. Oxford University Press, New York and Bombay, Reprinted 1958 (First edition 1933, second edition 1956).
*Eelco Hesse (1982), *Tea: The eyelids of Bodhidharma*, Prism Press.
* 
* .
* .
* Lu Yu (陆羽): *Cha Jing* (茶经) Translated and Introduced by Francis Ross. *The Classic of Tea*. Boston: Little, 1974. x, 177p. ISBN 0-316-53450-1; Reprinted: Ecco Press, 1997. ISBN 0880014164.
* Roy Moxham (2003), *Tea: Addiction, Exploitation, and Empire*.
*
* Lester Packer; Choon Nam Ong; Barry Halliwell (2004): *Herbal and Traditional Medicine: Molecular Aspects of Health*, CRC Press, ISBN 0-8247-5436-0.
* Jane Pettigrew (2002), *A Social History of Tea*
* Jane Pettigrew (1999), *Tea & Infusions: a connoisseur's guide*. Carlton Books.
* Pettigrew, Jane & Richardson, Bruce (2005). *The New Tea Companion: a guide to teas throughout the world*. Benjamin Press. ISBN 0-9663478-3-8.
* James Norwood Pratt (2005), *Tea Dictionary*
* Stephan Reimertz (1998): *Vom Genuß des Tees: Eine heitere Reise durch alte Landschaften, ehrwürdige Traditionen und moderne Verhältnisse, inklusive einer kleinen Teeschule* (In German)
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

*
* 
* 
* The UK Tea Council – an independent non-profit making body dedicated to promoting tea
* Tea in the Arts – Judith L. Fisher, Trinity University, San Antonio 
* Tea latest trade data on ITC Trade Map
*https://healthyfitesshabits.com/green-tea-on-empty-stomach/
Sikolate

An **sikolate** o **tsokolate** amo an butang nga nakakaon, ginhahalo ha pagkaon o ha irimnom, nga hinimo tikang ha liso han tanom nga cacao.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
; Mga libro
* 
* Coe, S.D. / Coe, M.D. (2007). *The True Story of Chocolate* (2nd edition). Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-28696-8
* 
* 
*  
* 
* 
* Rosenblum, Mort (2006). *Chocolate: A Bittersweet Saga of Dark and Light*. North Point Press. ISBN 978-0-86547-730-8
* Ryan, Órla (2011). *Chocolate Nations: Living and Dying for Cocoa in West Africa*. Zed Books. ISBN 978-1-84813-005-0
* 
* Young, Allen M. (2007). *The Chocolate Tree: A Natural History of Cacao* (Rev. and expanded ed.). University Press of Florida. ISBN 978-0-8130-3044-9
;Mga bibliograpiya
* 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
*  
* Cocoa 'vitamin' health benefits could outshine penicillin 
* Food of the Gods A Popular Account of Cocoa – Freely downloadable 109 page ebook by Brandon Head (1903) from Project Gutenberg
* Glossary of Chocolate Terms 
* 
* Salvation Army International Development (SAID) (2009). "Human Trafficking - Promises." SAID . 
*
Tubig

It **tubig** (Iningles Nahigaraan:(H2O) Hydrogen Dioxide peru an tawag hini in Dihydrogen Monoxide (Iningles:Water) (Pambansa:Tubig) in uska sustansya kimikal nga may-ada kimikal nga pormula nga H2O.  It uska molekula hit tubig in nagsusulod hin uska oksiheno ngan duha ka hidroheno nga mga atomo nga ginsusumpay pinaagi hin mga pagdukot cobalento.  Iton in likidu ha mga timpiratura ha igbaw han 0 °C (273.15 K, 26 °C) citation neededha dagat nga katupngan, pero ini in agsob aada ha Kalibutan nga naka-sulidu nga estadu, yilo, ngan ayri nga estadu.
Internet

An **internet** amo an pagsumpay-sumpay han mga kompyuter han kalibutan, para maka agom an mga nanggagamit hini, hin mas madali nga pagsáarò hin impormasyon, pamaagi hin durudilain ug damo nga aragian.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* ''First Monday'', a peer-reviewed journal on the Internet established in 1996 as a Great Cities Initiative of the University Library of the University of Illinois at Chicago, ISSN: 1396-0466
* ''Rise of the Network Society'' , Manual Castells, Wiley-Blackwell, 1996 (1st ed) and 2009 (2nd ed), ISBN 978-1-4051-9686-4
* "The Internet: Changing the Way We Communicate"  in ''America's Investment in the Future'', National Science Foundation, Arlington, Va. USA, 2000
* "Lessons from the History of the Internet" , Manuel Castells, in *The Internet Galaxy*, Ch. 1, pp 9–35, Oxford University Press, 2001, ISBN 978-0-19-925577-1
* "Media Freedom Internet Cookbook" by the OSCE Representative on Freedom of the Media Vienna, 2004
* ''The Internet Explained'', Vincent Zegna & Mike Pepper, Sonet Digital, November 2005, Pages 1&nbsp;– 7.
* "How Much Does The Internet Weigh?", by Stephen Cass, *[[Discover (magazine)|Discover]]*, 2007
* "The Internet spreads its tentacles", Julie Rehmeyer, *Science News*, Vol. 171, No. 25, pp.&nbsp;387–388, 23 June 2007
* ''Internet'', Lorenzo Cantoni & Stefano Tardini, Routledge, 2006, ISBN 978-0-203-69888-4

## Mga sumpay ha gawas

* The Internet Society
* Berkman Center for Internet and Society
* European Commission Information Society
*  Living Internet, Internet history and related information, including information from many creators of the Internet
Email

An **e-mail** amo an pamaagi han paghimo, paghatag o pagtirok hin surat, pinaagi han sistema han komunikasyon digital.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

* Cemil Betanov, *Introduction to X.400*, Artech House, ISBN 0-89006-597-7.
* Marsha Egan, "Inbox Detox and The Habit of Email Excellence", Acanthus Publishing ISBN 978-0-9815589-8-1
* Lawrence Hughes, *Internet e-mail Protocols, Standards and Implementation*, Artech House Publishers, ISBN 0-89006-939-5.
* Kevin Johnson, *Internet Email Protocols: A Developer's Guide*, Addison-Wesley Professional, ISBN 0-201-43288-9.
* Pete Loshin, *Essential Email Standards: RFCs and Protocols Made Practical*, John Wiley & Sons, ISBN 0-471-34597-0.
* 
* Sara Radicati, *Electronic Mail: An Introduction to the X.400 Message Handling Standards*, Mcgraw-Hill, ISBN 0-07-051104-7.
* John Rhoton, *Programmer's Guide to Internet Mail: SMTP, POP, IMAP, and LDAP*, Elsevier, ISBN 1-55558-212-5.
* John Rhoton, *X.400 and SMTP: Battle of the E-mail Protocols*, Elsevier, ISBN 1-55558-165-X.
* David Wood, *Programming Internet Mail*, O'Reilly, ISBN 1-56592-479-7.
* Coder mails https://codermails.in 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* IANA's list of standard header fields
* The History of Email is Dave Crocker's attempt at capturing the sequence of 'significant' occurrences in the evolution of email; a collaborative effort that also cites this page.
* The History of Electronic Mail is a personal memoir by the implementer of an early email system
* A Look at the Origins of Network Email is a short, yet vivid recap of the key historical facts
Ininglis

An **Ininglis**, nga puyde liwat igwinaray an ngaran nga **Ininggles** o **Iningles** (tuminongnong nga ngaran: *English* o kun bug-oson *English language*) usá nga Katundan nga Germanico nga pinulongan nga ginyakán anay han sayó nga medieval nga Inglaterra ngan yanâ amo an ikatulo nga ginyayakan hin hirayo nga tuminongnong nga pinulongan ha kalibutan, sunod han Standard nga Tsinino ngan Kinatsila. Gin-ngaranan iní para han mga Angle (*Angles*), usá han mga Germaniko nga tribo nga nanbalhin ngadto ha Inglaterra, ginkuha an ngaran tikang han Anglia (Angeln) nga rawis ha Dagat Baltico. Harani ini nga nahanungod han mga Frisian nga pinulongan, kundi an pagpurulongan hiní na-impluwensya hin dako hin iba nga Mga Germanico nga pinulongan, labi na han Norse (usá nga Amihan nga Germanico nga pinulongan), pati gihapon han Linatin ngan mga Romanse nga pinulongan, labi na gud han Frinanses.

## Pinanbasaran

### Bibliograpiya

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 
* 
*  
* 

* 
* Kenyon, John Samuel and Knott, Thomas Albert, *A Pronouncing Dictionary of American English*, G & C Merriam Company, Springfield, Mass, USA, 1953.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dugang nga barasahon
* Partridge, A. C. *Tudor to Augustan English: a Study in Syntax and Style, from Caxton to Johnson*, in series, *The Language Library*. London: A. Deutsch, 1969. 242 p. SBN 233-96092-9
* :en:Category:English language tests

## Mga sumpay ha gawas

* Accents of English from Around the World (University of Edinburgh)  – hear and compare how the same 110 words are pronounced in 50 English accents from around the world
* British Council Philippines 
* TESOL Philippines 

;Mga pagpurulungan
* Collection of English bilingual dictionaries 
* dict.org
* English language word roots, prefixes and suffixes (affixes) dictionary
* Merriam-Webster's online dictionary
* Macquarie Dictionary Online
Baden-Württemberg

An Baden-Württemberg amo an usa ha napulo-kag-unom (16) nga estado han Alemanya.  An kapital hini nga estado amo an Stuttgart.
Bremen (estado)

An Estado han **Bremen** amo an usa ha napulo-kag-unom (16) nga estado han Alemanya. An kapital hini nga estado amo an Syudad han Bremen.
Amò

An **amò** (Iningles: *monkey*) amo an hayop nga lakip ha primate mammal labot la han tawo, lemur ug tarsier.
Los Angeles

An **Los Angeles** nga may-ada populasyon ha 2010 Senso han Estados Unidos nga 3,792,621, in may-ada gidamoi nga katawhan nga syudad ha California, Estados Unidos ngan ikaduha ha gidamoi nga populasyon ha Estados Unidos, kahuman an Syudad han New York.  May-ada in kahaluag nga 468.67 milya kwadrado (1,213.8 km2), ngan namumutang ha Salatan nga California.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
;General
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Architecture and urban theory
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Race relations
* 
* 
* 
* 
* 

;LGBT
* 
* 

;Environment
* 
* 

;Arte ngan literatura
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Los Angeles Then and Now &nbsp;– slideshow by *[[Life magazine]]*
Phoenix

Iton **Phoenix** in puyde tinmudlok ha:

*Constelasyon
**Phoenix (constelasyon)

*Lugar
**Phoenix, Arizona

*Mitolohiya
**Phoenix (mitolohiya)
**Fenghuang - Phoenix Asyano

*Tanom
** ''Phoenix'' (Plantae)
Chicago

An **Chicago** in gidadakoi nga syudad ha estado han Estados Unidos nga Illiois.  Nga may-ada hirani 2.7 milyon ka mga residente, ini an syudad nga may-ada gidadamoi nga katawhan ha Butnga-Katundan Estados Unidos, ngan ikatulo ha gidamoi nga populasyon ha Estados Unidos, nga nasunod ha Syudad han New York ngan Los Angeles.  An iya lugar metropolitana, danay gintatawag nga "Chicagoland" in ikatulo ha gidadakoi ha Estados Unidos, an gidadaloi ha Dagko nga mga Danaw nga Megalopolis, ngan ika 27 nga gidadamoi nga tawo nga urbano aglomerasyon ha kalibutan, nga may-ada ginbabanabanahan nga 9.8 milyon ka mga tawo ha tulo ka mga estado han Estados unidos han Illinois, Wisconsin ngan Indiana.  Ini an linkuran han condado han Cook, nga ikaduha ha gidadamoi nga tawo ha mga condado ha Estados Unidos, nasunod la ha Condado han Los Angeles, California.

An Chicago in gin-incorporar komo usa ka bungto ha 1833, harani ha dungaan nga namumutnga ha Dagko nga mga Danaw ngan watershed han Salog Mississippi.  Ha pagkayana, an syudad in nagpapabilin han iya kahimtang komo usa ha dagko nga poy-anan han industriya, telekomunikasyon ngan infrastruktura, lakip an Luparan Panlangyaw O'Hare nga ikaduha ha mga aktibo ha kalibutan kon gios trapiko an ginhihimangrawan.  Ha 2008, an syudad in kinmarawat hin 45.6 milyon nga mga dumuruaw ha domestiko ngan tabok-han-dagat.  Han 2010, an lugar metropolitana han Chicago in may-ada ika-4 ha gidadakoi nga Gross Domestic Product ha mga lugar metropolitana han kalibutan, nga nasunod la ha Tokyo, Syudad han New York, ngan Los Angeles.

## Mga kasarigan
Las Vegas

An **Las Vegas** nga an opisyal nga pagtawag **Syudad han Las Vegas** (Iningles: *City of Las Vegas*) ngan agsob tinatawg là nga **Vegas**, amo an ika-28 nga gidamo-i hin molupyo nga syudad ha Estados Unidos, an gidamo-i hin molupyo nga syudad ha estado han Nevada, ngan an lingkoranan han pamunuan han kondado han Condado han Clark. An syudad an nagpapatindog han metropolitano nga langyab han Las Vegas Valley (Siong han Las Vegas) ngan amo iní an gidako-i nga syudad ha sakob han darudako nga langyab han Desyerto Mojave. Kilalado an Las Vegas ha kalibutan nga usá nga dako nga resort nga syudad, nga kilalado hin prinsipal tungod han panhuygo, pan-paralitan, maupay nga pangaon, kaliawan, ngan an pag-gab-i-nga-buruhaton o *nightlife*. An Las Vegas Valley ha kabug-osan nagsisribe nga nangunguna nga sentro hin panalapi, komersyo, ngan kultura para han Nevada.
Charlotte, North Carolina

An **Charlotte** in usa ka syudad han North Carolina, Estados Unidos. Sa populasyon na 874,579 sa 2020 census, ika-14 ini sa may pinakadako na populasyon sa Estados Unidos.
Houston

An gidadamoi nga populasyon nga syudad ha Texas amo an **Houston**. Ini liwat an ika-upat ha gidadamoi nga populasyon nga syudad ha Estados Unidos, nasunod la ha New York, Los Angeles, and Chicago. Ini in namumutang ha Salatan-Sinirangan Texas harani ha Gulpo han Mexico. May-ada naitala ha senso nga may populasyon nga 2.239 milyon, ha sulod han kahaluag nga tuna nga 599.6 milya kwadrado (1,553 km2), ini liwat an gidadakoi nga syudad ha Salatan Estados Unidos, nga amo gihap an lingkuran han Condado han Harris. Panguna ini nga syudad han Houston–The Woodlands–Sugar Land, nga may-ada ika-lima ha gidadakli nga populasyon nga lugar metropolitano ha Estados Unidos.

## Pinanbasaran
Seattle

An **Seattle** () usa nga Katundan nga Labnasan nga puerto hin kadagatan nga syudad ngan an lingkoranan han Kondado han King. Upod hin ginbanabana nga 684,451 ka molupyo , an Seattle amo an gidako-i nga syudad ha estado han Washington ngan han Pasipiko nga Kanawayan nga rehiyon han Amihan nga Amerika. Han Hulyo 2013 amo ini an gimalaksihi-nga-natubo nga syudad han Estados Unidos, ngan nagpabilin dida han igbaw nga lima han Mayo 2015 nga mayda panuigon nga pagtubo hin 2.1%. An Seattle nga metropolitano nga kahaluag hin mga 3.7 ka milyon nga mulupyo amo an ika-15 nga gidako-i nga metropolitano nga kahaluag han Estados Unidos. Nahamutang an syudad dida hin isthmus ha butnga han Puget Sound (usa nga inlet han Kalawdan Pasipiko) ngan Danaw Washington, mga  ha salatan tikang han Canada–United States border. Usa ini nga dako nga ganghaan hin negosyo ha Asya, an Seattle amo an ikatulo nga gidakoi nga puerto ha Amihan nga Amerika ha pagdumara hin kontainer .

## Mga kasarigan
Stuttgart

An Stuttgart amo an ulohan nga syudad han Estado han Baden-Württemberg, Alemanya.


Stuttgart-Ausblick-02-2007-gje.jpg
Neues Schloss.jpg
Stuttgart-Koenigstrasse vom Bahnhofsturm-02-2010-gje.jpg
Stuttgart-Neue Nationalgalerie-02-2007-gje.jpg
Stuttgart-Schlossgarten-02-Platanen-2008-gje.jpg
Stuttgart-Schlossgarten-16-Platanenallee-2008-gje.jpg
Stuttgart-SWR-Funkhaus-02-2007-gje.jpg
Stuttgart-Thomas Lenk-Schichtung 107-Bahnhof-02-2010-gje.jpg
Stuttgart-Wilhelma-02-2007-gje.jpg
Potsdam

An Potsdam amo an ulohan nga syudad han Estado han Brandenburg, Alemanya.  Nahamutang ini ha may Salog Havel, 24 km (15 milya) salatan-katundan han butnga han syudad han Berlin.
Saarbrücken

An **Saarbrücken** amo an ulohan nga syudad ha Estado han Saarland ha nasod han Alemanya. Usa ini nga munisipalidad ha distrito han Saarbrücken.
Aguascalientes

An **Aguascalientes** usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko. It ngaran nangangahulogan nga "magpaso nga katubigan" ha Kinatsila ngan ginkuha ini nga ngaran tungod han mga magpaso nga mga burabod, amo nga an adhetibo para han estado ngan han mga nangungukoy dinhe amo an *hidrocálido* (hidro = tubig; cálido = mapaso). Nahamutang an Aguascalientes ha butnga han nasod. Waray ini sapit nga dagat, ginsasapitan ini ha amihan han estado han Zacatecas ngan ha salatan han Jalisco. An kahaluag hini 0.3% han bug-os nga kahaluag han nasod. Sugad han iba nga mga estado han federasyon, an Aguascalientes mayda kalugaringon nga batakan-balaod o konstitusyon, kalugaringon nga kodigo penal, mga balaod ngan kalugaringon nga escudo o tigaman. An kapital han estado amo an syudad han Aguascalientes.

## Heyograpiya
Nahamutang an estado hin mga 300 ka milya (480 ka kilometro) tikang ha Syudad han Mehiko.

Naglalakip ini hin  ngan mayda ini mga sobra usa ka ribo o milyon nga mga molupyo.  Pero an kadam-an hini nga mga molupyo naukoy didot han metropolitano nga kahaluag han kapita nga syudad hini.

Nahimo an estado dida han Oktubre 27, 1857 han paghibulag hini tikang han Zacatecas. 

## Pagbahin nga politika-administratiba

An Aguascalientes mayda napulo kag usa (11) nga mga munisipyo: 



## Mga sumpay ha gawas
*  Gobyerno estatal han Aguascalientes
*  Enciclopedia de los Municipios de México   
*  INEGI
Syudad han Mehiko

An **Syudad han Mehiko** (ha Kinatsila: **Ciudad de México**) amo an **Distrito Federal**, kapital han Mehiko ngan lingkoranan han mga gahom nga federal han Paghiusa o Unyon. Amo ini an pinaka-importante nga sentro hin ekonomiya, industriya ngan kultura han nasod; an syudad nga gidamo-i hin mga tawo nga mayda 8,836,045 nga mga nangungukoy dida han 2008. Usa ini han mga entidad federativa han Mehiko. Ha Kinatsila an opisyal nga pagtawag hini amo an *Ciudad de México, Distrito Federal* nga agsob ginhahalipot nga *México, D.F.* o *D.F.* o *México*.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

*Federal District Government  
*Mexico City Tourism Ministry  
*Mexico City Experience  – An English-language website operated on behalf of the Mexico City government
*
Baja California Sur

An **Baja California Sur** usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko.

An Baja California Sur nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han nasod, ngan ini ada han salatan nga katunga han Peninsula han Baja California. Ginsasapitan ini ha amihanan han estado han Baja California nga nga an linea gin-indikar han paralelo 28ºN, ha salatan han Dagat han Cortés han ha salatan ngan katundan han Kalawdan Pacífico. An kapital hini amo an syudad han La Paz. Ini mayda kahaluag nga 73,475&nbsp;km², ngan ini 3.8% han teritoryo han nasod.
Baja California

An **Baja California** usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko. 

Nahamutang an Baja California ha pinakakanawayon o pinaka-amihanan-katundan han Mehiko. Ini amo an nahimo han península han Baja California con el estado mexicano de Baja California Sur upod han estado Mehikano han Baja California Sur. Ugsa ini mahimo nga estado han 1953, an ngaran hini amo an **Amihanan nga Teritoryo han Baja California** (ha Kinatsila: **Territorio Norte de Baja California**). Mayda ini kahaluag nga 71.576 km², nga amo in 3,57% han nasod. Ginsasapitan ini ha katundan han Kalawdan Pacífico, ha sidlangan han Dagat han Cortés o Golfo han California, han estado han Sonora ngan han estado estadounidense han Arizona, ha salatan han estado han Baja California Sur ngan ha amihanan han estado estadounidense han California. 

Mexicali an kapital hini nga estado, ngan ini nga syudad, upod han Tijuana, amo an mga syudad nga gidamo-i hin tawo han estado, ngan ini nga duha nahamutang dida han frontera upod han Estados Unidos. Iba nga mga syudad nga importante gihapon amo an Ensenada, Tecate, Playas de Rosarito, San Felipe, San Quintín, Ciudad Guadalupe Victoria , Los Algodones ngan La Rumorosa. An estado mayda mga sobra hin 2.8 ka milyon nga mga nangungukoy (2005). An kodigo hini ISO 3166-2 amo an MX-BCN. 

## Pagbahin-bahin nga politiko-administratiba

An estado ginbahin ngadto hin lima (5) nga munisipyo. Ngan ini liwat ginbahin-bahin ngadto hin mga delegasyon, damo hin mga pueblo, rancho ngan iba pa nga mga gudti nga mga pagbahin hin teritoryo.

### Mga Munisipyo
* Ensenada
* Mexicali
* Tecate
* Tijuana
* Playas de Rosarito

(An syudad han San Quintin pira na ka tuig nga nangaruyag magin munisipyo pero waray pa ini makatapos han ngatanan nga mga requisito para mahimo ini nga munisipyo).

### Prinsipal nga mga syudad
* Mexicali
* Tijuana
* Ensenada
* Tecate
* Rosarito
* Ciudad Guadalupe Victoria
* San Felipe
* San Quintín
* Los Algodones
* La Rumorosa
* Cataviña
* Colonet

Mayda pa mga damo nga mga puro o isla ngan upod hini amo an Islas Coronado, Guadalupe, Cedros, Ángel de la Guarda.
Buhatan

An buhatan o **opisina** amo an usa ka lugar o kwarto kun diin nahihimo it trabaho, pwede liwat ito tumudlok hit usa nga posisyon ha katig-uban.
Kabayo

An **kabayo** (Iningles: *horse*) amo an usa nga hayop nga kaurupod han pamilya Equidae.

## Pinanbasaran

## Mga pagkukuhaan

*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Mga sumpay ha gawas

*
*"Ancient horse bone yields oldest DNA sequence"
Tanaman

An **tanaman** o **[[tanúm]]**, amo an butang nga may kinabuhi, *multicellular* na eukaryote nga kaurusa ha Ginhadian Plantae. An Clade han tanaman ginsasakob an mga tanamnan na namumukad, conifer ngan mga gymnosperm, *ferns* o hagnaya, *clubmosses*, *hornworts*, *liverworts*, *mosses* ngan an berde na algae. Diri sakob san mga tanaman an *red* ngan *brown algae*, an *fungi*, *archaea* ngan *[[bacteria]]*.

## Album

File:Borassus flabellifer.jpg|Borassus flabellifer
File:Chestnut in Guntur.jpg|The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
File:Turmericroot.jpg|Turmeric rhizome
File:Starr 050407-6233 Ipomoea batatas.jpg|Kamote, *Ipomoea batatas*, Maui Nui Botanical Garden
File:Pandan wangi.JPG| Pandan *Pandanus amaryllifolius*
File:California Papaya ID.jpg|California Papaya
File:Papaya sunset.jpg|Kapayas *Carica papaya*, cultivar 'Sunset'
File:Prepared lemon grass.JPG|*Cymbopogon citratus*, lemon grass, oil grass
File:Bangkuang 070612-056 stgd.jpg|*Pachyrhizus erosus* bulb-root. Situgede, Bogor, West Java, Indonesia.
File:KIKU brak-ontree.JPG|Fuji (apple)
File:SauropusAndrogynus.jpg|Sprouting shoots of *Sauropus androgynus*
File:Ilaneer.jpg|*Cocos nucifera*
[...]


## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
;Kasahiran:
* Evans, L. T. (1998). *Feeding the Ten Billion - Plants and [[Population]] Growth*. Cambridge University Press. Paperback, 247 pages. ISBN 0-521-64685-5.
* Kenrick, Paul & Crane, Peter R. (1997). *The Origin and Early Diversification of Land Plants: A Cladistic Study*. Washington, D. C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-730-8.
* Raven, Peter H., Evert, Ray F., & Eichhorn, Susan E. (2005). *Biology of Plants* (7th ed.). New York: W. H. Freeman and Company. ISBN 0-7167-1007-2.
* Taylor, Thomas N. & Taylor, Edith L. (1993). *The Biology and Evolution of Fossil Plants*. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. ISBN 0-13-651589-4.
* 

;Mga pagbanabana ngan pag-ihap han kadamo han mga species:
* International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) Species Survival Commission (2004). IUCN Red List http://www.iucnredlist.org/.
* 

## Mga sumpay ha gawas

*  (requires Microsoft Silverlight)
* 
* 
* Index Nominum Algarum
* Interactive Cronquist classification 
* Plant Resources of Tropical Africa 
* Tree of Life
Estado han Mehiko

An **Estado han Mehiko** o **Mexico** (ha Kinatsila: **Estado de México**) usa han mga katloan kag usa (31) nga estado ngan upod han Distrito Federal usa han mga 32 nga mga entidad federativa han Mehiko. An Toluca amo an ulohan han hini nga estado.
Abruzzo

An Abruzzo amo an usa (1) ha karuhaan (20) ka rehiyon han Italya.  An ulohan hini amo an L'Aquila.

## Mga lalawigan han Abruzzo
#L'Aquila
#Teramo
#Chieti
#Pescara
Siong han Aosta

An **Siong han Aosta** (ha Initalyano: *Valle d'Aosta* o *Val d'Aosta*, ha Frinanses: *Vallée-d'Aoste* o *Val-d'Aoste*; ha Franco-Provençal: *Val d'Outa*; ha Kinatsila: *Valle de Aosta*; ha Iningles: *Aosta Valley*) amo an usa (1) ha karuhaan (20) ka rehiyon han Italya.  An ulohan hini amo an Aosta.
Sicilia

An **Sicilia** ( ;  ; kaluwas ha Kinatsila: "si-SI-lya"; ngaran ha Iningles: *Sicily*) amo an gidako-i nga purô ha Dagat Mediteraneo ngan usá han 20 nga mga rehiyon han Italya. Usá hiní han lima nga Italyano nga naglulugaríng nga mga rehiyon ngan opisyal iní nga tinatawag nga *Regione Siciliana*. Mayda iní 5 ka milyon nga mga molupyo.

Nahamutáng an Sicilia ha butnga han Dagat Mediteraneo, ha salatan tikang han Rawis han Italya, nga tikang diin nahibulag iní han halig-ot nga Suláng han Messina. An pinakaprominente nga tigaman hiní an Bukid Etna, an gihataasi nga aktibo nga bulkan ha Europa, ngan usá han pinaka-aktibo ha kalibotan, nga yana mga 3,329 ka metro (10,922 ka pye) hin kahitaas. An isla mayda tipiko nga klima nga Mediteraneo.

An gisayohi nga ebidensya tikang ha arkeyolohiya hin pangiwa hin tawo dida han purô natikang hin pagkasayo han mga tuig nga 12,000 BC. Han mga 750 BC, mayda tuló nga Fenisyanon ngan dosena nga Griyego nga mga kolonya an Sicilia ngan dinhí ha urhe an panhinaboan han Mga Gera Siciliano ngan an mga Gera Punico. Katapos han kahulog han Imperyo Romano han ika-5 nga gatostuig AD, gindumara an Sicilia han Sayo nga Kamutngaan nga Panahonan han mga Vandalo, han mga Ostrogoth, han Imperyo Bizantino, ngan han Emirato han Sicilia. An Normano nga pagsakop han salatan nga Italya nagdangat han pagkahimo han Ginhadi-an han Sicilia, nga ha sunod gindumara han mga Hohenstaufen, han Capetnon nga Panimalay han Anjou, Espanya, ngan han Panimalay han Habsburg. Gin-usá iní ha ilarom han Panimalay han Borbon upod han Ginhadi-an han Napoles nga maghimo han Ginhadi-an han Duha nga Sicilia. Nagin kabahin iní han Italya han 1860 sunod han Expedisyon han Yukot, usá nga rebelyon nga pinamunuan ni Giuseppe Garibaldi dida han paghiusa han Italya, ngan hin plebisito. Gintagaan an Sicilia hin ispisyal nga status nga autonomo nga rehiyon dida han 15 Mayo 1946, mga 18 ka adlaw ugsa han Italyano nga referendum konstitusyonal han 1946.

An Sicilia mayda riko ngan nalalain nga kultura, labi na ha arte, musika, literatura, panluto, ngan arkitektura. Dinhi gihapon an kahamutang hin importante nga mga lugar hin arkeyolohiya ngan kanan kahadto, sugad han Necropolis han Pantalica, an Siong hin mga Templo, Erice ngan Selinunte.

## Mga lalawigan han Sicilia

Ha pagdumara, ginbahinbahin han Sicilia hin siyam nga mga lalawigan, nga tagsa mayda pamunuan nga syudad nga amo gihapon an ngaran han lalawigan. Mga gudti nga mga hagrani nga mga purô kabahin gihapon han mga dirudilain nga mga lalawigan han Sicilia: an Kapurupod-an Aeoliano (Messina), purô han Ustica (Palermo), Kapurupod-an han Aegadian (Trapani), purô  han Pantelleria (Trapani) ngan an Kapurupod-an Pelagia (Agrigento).

## Mga pinambasarán

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Siciliano nga Rehiyon — Opisyal nga websayt 
* Sicily Transportation Map 
* 10 Reasons To Visit Sicily – Part I 
* 10 Reasons To Visit Sicily – Part II 
* Images of Sicily
* 10.000 Images of Sicily
* The Sicilian tourist magazine
* The Wonders of Sicily – The Cities, Architecture, Culture, History, People
* Piccolo, Salvatore (2018). ''Bronze Age Sicily''. Ancient History Encyclopedia.
*
Trento (lalawigan)

An **Lalawigan han Trento** amo an usa ka probinsya han rehiyon Trentino-Alto Adige/Südtirol han Italya.  An kapital hini amo an Trento.
Medio Campidano (lalawigan)

An **Lalawigan han Medio Campidano** amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Sardinya han Italya. An mga kapital hini amo an Sanluri ngan Villacidro.
Napoles (lalawigan)

An **Lalawigan han Napoles** (ha Initalyano: *Provincia di Napoli*; ha Napolitano: *Pruvincia 'e Nàpule*; ha Kinatsila: *Provincia de Nápoles*; Iningles:*Province of Naples*) amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Campania han Nasod han Italya. An pamunuan o kapital hini amo an syudad han Napoles.
Bologna (lalawigan)

An **Lalawigan han Bologna** (kaluwas han "Bologna" ha Initalyano: "bo-LO-nya"; ngaran ha Kinatsila: *Bolonia*) amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Emilia-Romagna han Italya. An kapital hini amo an Bologna.
Roma (lalawigan)

An **Lalawigan han Roma** amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Lazio han Italya. An pamunuan o kapital hini amo an Roma.

## Katawhan
An mga dako nga *comuni* ha populasyon amo an:

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
*Opisyal nga websayt
Trieste (lalawigan)

An **Lalawigan han Trieste** (Initalyano: *Provincia di Trieste*, Inesloveno: *Tržaška pokrajina*) in usa ka probinsya ha autonomo nga rehiyon han Friuli-Venezia Giulia han Italya.  An ulohan hini amo an syudad han Trieste.  May-ada ini kahaluag nga 212 km², ngan popyulasyon nga 236,520 (Abril 2009).  It baybayon hini in may-ada kahilaba nga 48.1 km.  May-ada 6 nga mga comune hini nga probinsya.
Genova (lalawigan)

An **Lalawigan han Genova** (puyde liwat **Lalawigan han Genoa**) amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Liguria han Italya. An kapital hini amo an Genova (Genoa).
Mantua (lalawigan)

An **Lalawigan han Mantova** (puyde liwat **Lalawigan han Mantua**) amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Lombardiya han Italya.  An kapital hini amo an Mantova (Mantua). An ngaran nga *Mantova* amo an ngaran han lalawigan ha Initalyano.  Ha Iningles, Kinatsila ngan ha lokal nga pinulongan nga Linumbardo, an ngaran han lalawigan *Mantua*.
Milan (lalawigan)

An **Lalawigan han Milan** (ha Initalyano: ***Provincia di Milano***) amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Lombardiya han Italya.  An kapital hini amo an Milan.

### Mga nangunguna nga munisipyo han Milan ha populasyon

* Milan: 1.308.735
* Sesto San Giovanni: 83.556
* Cinisello Balsamo: 73.770
* Legnano: 56.622
* Rho: 50.623
* Paderno Dugnano: 46.787
* Cologno Monzese: 43.753
* Seregno: 40.644
* Rozzano: 38.598
* Lissone: 38.088
* Desio: 37.742
* Bollate: 37.489
* Cesano Maderno: 34.923
* San Giuliano Milanese: 34.243
* Pioltello: 33.965
* Corsico: 33.426
* Segrate: 33.381
* Brugherio: 32.839
* Limbiate: 32.680
* San Donato Milanese: 32.668
* Abbiategrasso: 29.830
* Cernusco sul Naviglio: 29.015
* Garbagnate Milanese: 27.114
* Bresso: 26.853
* Buccinasco: 26.675
* Vimercate: 25.869
* Parabiago: 24.825
* Lainate: 24.240
* Cesano Boscone: 23.634
* Magenta: 23.354
* Giussano: 22.814
* Nova Milanese: 22.652
* Muggiò: 22.365
* Meda: 22.232
* Peschiera Borromeo: 21.354
* Cornaredo: 20.395
* Senago: 20.351
* Seveso: 20.152
* Novate Milanese: 20.063
* Arese: 19.340
* Cusano Milanino: 19.335
* Trezzano sul Naviglio: 18.837
* Cormano: 18.523
* Giussano: 18.453
* Melzo: 18.451
* Settimo Milanese: 18.326
* Cassano d'Adda: 17.661
* Nerviano: 17.451
* Carate Brianza: 17.414
* Arcore: 16.984
* Carugate: 16.639
* Melegnano: 16.389
* Bareggio: 16.306
* Pieve Emanuele: 15.566
* Bovisio-Masciago: 15.334
* Corbetta: 15.087
* Besana in Brianza: 14.890
* Lentate sul Seveso: 14.774
* Concorezzo: 14.593
* Agrate Brianza: 14.270
* Vimodrone: 14.012
* Rescaldina: 13.414
* Solaro: 13.410
* Cerro Maggiore: 14.227
* Villasanta: 13.313
* Opera: 13.217
* Cesate: 13.077
* Busto Garolfo: 12.864
* Varedo: 12.544
* Cassina de' Pecchi: 12.437
* Canegrate: 12.160
* Trezzo sull'Adda: 12.132
* Mediglia: 11.650
* Biassono: 11.324
* Baranzate: 11.144
* Sedriano: 10.848
* Arluno: 10.588
* Castano Primo: 10.503
* Paullo: 10.420
* Pero: 10.282
Carbonia-Iglesias (lalawigan)

An **Lalawigan han Carbonia-Iglesias** amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Sardinyahan Italya.  An mga ulohan hini amo an Carbonia ngan Iglesias.
Padua (lalawigan)

An **Lalawigan han Padua** (o **Lalawigan han Padova**; ngaran ha Linatin: *Patavium*; ha Venesyano *Padoa*) amo an usa ka probinsya ha rehiyon han Veneto han Italya. An kapital hini amo an Padua.
Bari

An **Syudad han Bari** amo an pamunuan han lalawigan han Bari ha Italya.

## Galeriya

File:Castello normanno-svevo (Bari) 2017.jpg
File:Izlošci zbirke u Bariju.jpg
File:Bari u rujnu.jpg
File:Palazzo del Governo (Bari).jpg
File:Spomenik u talijanskom gradu Bariju.jpg
File:Palazzo delle Finanze (Bari).jpg
File:Katedrala sv. Sabina.jpg
File:Katedrala sv. Sabina, Bari, Apulija.jpg
File:U Bazilici svetog Nikole u Bariju 2017.jpg
File:Nadvratnik crkve u Bariju.jpg
File:U Bariju u crkvi 2017.jpg
File:Crkva, Bari 2017.jpg
File:Muzej sv. Nikole.jpg
File:U Bariju gradu.jpg
Barletta

An **Syudad han Barletta** amo an usa ha tulo nga kapital han lalawigan han Barletta-Andria-Trani ha Italya.
Napoles

An **Syudad han Napoles** (ha Initalyano: **Napoli**; ha Napulitano: **Napule**; ha Kinatsila: *Nápoles*; ha Iningles: *Naples*; Linatin *Neapolis*) amo an kapital han lalawigan han Napoles ngan han rehiyon han Campania ha Nasod han Italya. An syudad kilalado tungod han dako nga kaagi, arte, kultura ngan gastronomiya hini, nga diin dako an importansya hini han kaurogan nga bahin han existensya hini; mga labaw hin 2,800 ka tuig na ini kaiha. An Napoles nahamutang hin mga nahamutnga hin duha nga lugar nga volcaniko, an bulkan nga Bukid Vesuvius ngan an Flegreiano nga mga kahaluagan, nahamutang ha labnasan ha ligid han Golfo han Napoles.

Gintukod ini han mga Kahadto nga Griyego ha ngaran nga "**Νεάπολις**", ***[[Neapolis|Neápolis]]*** (nga buot signon "Bag-o nga Syudad"), ngan importante ini ha *[[Magna Graecia]]* ngan sunod nga kabahin han Republika Romana ha butnga nga lalawigan han Imperyo. An syudad nahailarom na hin damo nga mga sibilisasyon nga kinmada ngan inmiwas. nga diin an tagsa nagbilin hin impluwensya ngan ha yana, an sentro han syudad ha kaagi ginlista han UNESCO nga *World Heritage Site* o *Patrimonio de la Humanidad*.

An Napoles amo an kapital nga syudad hin ginhadi-an nga amo gihapon an ngaran tikang han 1282 tubtob 1816, nga ha una amo an Ginhadi-an han Napoles ngan sunod han paghiusa upod han Sicilia amo ini an kapital han Duha nga Sicilia tubtob han paghiusa han Italya.

## Mga kasarigan
Salerno

An **Salerno** (; , ) usá nga kahadto nga syudad ngan *[[comune]]* ha Campania (habagatan nga Italya) ngan amo an pamunuan han lalawigan nga amo gihapon an ngaran. Nahamutáng iní ha Gulfo han Salerno ha Dagat Tirreno.  Ginbahinbahin an syudad ngadto hin tuló nga mga zona: an medieval nga sektor an ika-19 nga gatostuig nga sektor ngan an damo-hin-densidad nga lugar han katapos han gera, nga naglalakip hin pipira nga mga bloke hin apartamento.

## Mga pinambasaran
Bologna

An **Bologna** (;  ; ; ) amo an pamunuan ngan gidakoi nga syudad han rehiyon han Emilia-Romagna ha Amihan nga Italya. Amo iní an ikapitó nga gidamoi hin molupyo nga syudad ha Italya nga mayda 390,000 nga molupyo ngan 150 nga dirudilain nga mga nasyonalidad.. An metropolitan nga kahaluag hiní urukyan hin labaw hin 1,000,000 ka tawo.

## Mga pinambasaran
Ravenna

An **Syudad han Ravenna** amo an kapital han lalawigan han Ravenna ha Italya.

## Mga hulagway

Ravenna-128-San Vitale-Gewoelbebogen-Turm-1979-gje.jpg
Ravenna-116-San Vitale-Mosaik-1979-gje.jpg
Mausoleum of Galla Placidia in Ravenna.JPG
Ravenna-130-Mausoleum der Galla Placidia-Mosaik-1979-gje.jpg
Ravenna-152-Sant' Apollinare Nuovo-Totale aussen-1979-gje.jpg
Ravenna-158-Sant' Apollinare Nuovo-Mosaik-3 Koenige-1979-gje.jpg
Ravenna-168-Sant' Apollinare Nuovo-Mosaik-2 Heilige-1979-gje.jpg
Ravenna-178-Sant' Apollinare in Classe-Totale-1979-gje.jpg
Ravenna-184-Sant' Apollinare in Classe-Mosaik-Kuppel-1979-gje.jpg
Ravenna-194-Sant' Apollinare in Classe-Mosaik-Gabriel-1979-gje.jpg
Trieste

An **Syudad han Trieste** amo an kapital han lalawigan han Trieste ha Italya.
## Mga sumpay ha gawas
*  Trieste - Photo Guide - (pdf)
Aragón

An **Aragón** usa nga komunidad autonoma han Espanya, nga tikang han ginhadi-an ha kaagi nga amo gihapon an ngaran ngan han butnga nga tramo han siong han Ebro. Ini nahamutang ha amihanan ngan ginsasapitan ini han Fransya ngan han mga komunidad autonoma han Castilla-La Mancha, Castilla y León, Cataluña, La Rioja, Navarra ngan Comunidad Valenciana. Ginkilala ini dida han Estatuto han autonomiya hini nga usa nga nasyonalidad ha kaagi.

An Ginhadi-an han Aragón upod han Kondado han Barcelona (Cataluña), an Ginhadi-an han Valencia ngan an Ginhadi-an han Mallorca amo an api han Korona han Aragón ha kaagi. Tikang han 1978 usa ini nga komunidad autonoma nga espanyola, nga nahimo tikang han mga probinsya han Huesca, Teruel ngan Zaragoza, ngan mayda 32 nga mga comarca nga usa nga delimitasyon hin comarca.  An kapital hini amo an syudad han Zaragoza. An 23 han Abril ginsasaorog an fiesta ni San Jorge, adlaw han Aragón.

Tikang han 2 han Agosto han 1999, hi Marcelino Iglesias Ricou (PSOE) amo an presidente autonomiko han Aragón upod hin koalisyon han PAR (Partido Aragonés).
Dagat Mediteraneo

An **Dagat Mediteraneo** o kundi man **Dagat Mediterraneo** o puyde liwat **Dagat Mediteranyo** usa nga lawas hin katubigan o dagat o kalawdan nga nasulod nga bahin han Kalawdan Atlantico nga ginpalibutan han Mediterraneo nga rehiyon ngan haros mapalibutan hin tuna: ha amihanan han Europa, ha salatan han Africa, ngan ha sidlangan han Asya. An ngaran nga Mediterraneo nanganahulogan nga: "ha butnga han tunà". Naglalakip ini hin kahaluag nga mga 2.5 ka ribo o milyon nga km² (965,000 ka kwadrado nga milya), pero an nasumpay hini ha Atlantico (nga amo an Estrecho han Gibraltar) mga 14 ka km (9 ka mi) la an kahaluag. Ha oceanografiko, gintatawag ini nga *Eurafricano nga Dagat Mediterraneo* o an *Europeo nga Dagat Mediterraneo* agod maklaro ini tikang hin mga dagat mediterraneo ha iba nga mga lugar.

## Mga reperensya
Genova

An **Genova** (ha Iningles: **Genoa**; ha Kinatsila: **Génova**; ha Genovese ngan Liguriano: **Zena**; ha Linatin ngan ha kadaan nga ka-Iningles: **Genua** ) usa nga importante nga syudad nga daungan hin bapor ha amihanan nga Italya, an kapital han lalawigan han Genova ngan han rehiyon han Liguria. An syudad mayda populasyon nga mga 610,000 ngan an urbano nga kahaluag mayda populasyon hin mga 900,000. Tinatawag liwat ini nga *la Superba* ("an Superba") tungod han mahimayaon nga kaagi hini.

## Mga reperensya
Venesya

An **Venesya** (ha Initalyano: **Venezia**, Venesyano: **Venesia** o **Venexia**; ha Kinatsila: *Venecia*; ha Iningles: *Venice*) usa nga syudad ha amihanan nga Italya, an kapital han rehiyon han Veneto. Upod han Padua, nalalakip an syudad han Padova-Venesya nga Metropolitano nga Area (nga may populasyon nga 1,600,000). Ha kaagi, an syudad usa ng naglulugaring nga nasod. Kilalado an Venesya nga "La Dominante", "Serenissima", "Hada" o "Reyna han Adriatico", "Syudad hin Tubig", "Syudad hin Mga Tulay", ngan "Syudad hin Kapawa". Ginsisiring hin agsob nga usa ini han mga gimahusayi nga syudad ha kalibutan.

An syudad naglalakip hin 18 nga mga gudti-gudti nga puro o isla dida han bangalogon nga Laguna han Venesya ha daplin han Dagat Adriatico ha dumagsaan nga Italya.  An maarat hin tubig nga laguna nahamutang ha butnga han mga ganghaan han Po (ha salatan) ngan han Piave (ha amihanan) nga mga Salog.  Nalalakip han banabana hin populasyon nga of 272,000 ka molupyo an populasyon han bug-os nga comune han Venesya; mga 62,000 ka molupyo han kaagihanon o historiko nga syudad han Venesya (*Centro storico*); 176,000 ka molupyo ha *Terraferma* (ha literal nga Winaray "dig-on nga tuna"; an tawag han *Mainland*), nga kaurogan didto han dako nga *[[frazione]]* han Mestre ngan Marghera; ngan 31,000 ka molupyo nga naukoy han iba nga mga puro o isla dida han laguna.

An Republika han Venesya usa nga importante nga gahom ha kadagatan dida han Butnga nga Panahon ngan Renasimyento, ngan usa nga lugar hin pagtirok para hin paglansar para han mga Cruzadas ngan han Pag-awayan han Lepanto, ngan usa gihapon nga importante nga sentro hin komersyo (labi na hin seda, grano ngan komersyo hin panakot) ngan arte dida han ika-13 nga siglo tubtob han kataposan han ika-17 nga siglo.

## Mga kasarigan
Mantua

An **Syudad han Mantova** (kaluwás ha Initalyano: ; ha Iningles, Linumbardo, ngan Kinatsila: **Mantua**) usá nga syudad ngan comune ha Lombardiya ha Italya, ngan amo an pamunuan o kapital han lalawigan han Mantua.

Han 2016, an Mantua nagin Italyano nga Pamunuan hin Kultura. Han 2017, an Mantua amo an Europeo nga Pamunuan hin Panluto, upod ha Sinirangan nga Distrito han Lombardiya (upod han mga syudad han Bergamo, Brescia, ngan Cremona).

Han 2007, gindeklara han UNESCO an *centro storico* (daan nga sawang) han Mantua ngan Sabbioneta nga usá nga World Heritage Site. An gahum ngan impluwensya ha kaagi han Mantua ha ilarom han Gonzaga nga panimalay naghimo hiní nga usá han mga prinsipal nga mga hub hin arte, kultura, ngan labi na ha musika ha Amihanan ha Italya ngan ha nasod ha kabug-osan. An Mantua gintigamnan tungod han importante nga papel hiní ha kaagi han opera; kilalado gihapon an syudad tungod han mga bahandi hiní ha arkitektura ngan mga artifact, mga elegante nga palasyo, ngan *cityscape* nga medieval ngan kanan Renasimyento. Amo iní an lugar nga diin an kompositor nga hi Monteverdi nag-premier o syahan nagpasundayag han iya opera nga *[[L'Orfeo]]* ngan dinhi hi Romeo ginpakadto han kan Shakespeare drama nga *[[Romeo and Juliet]]*. Amo iní an giharanii nga bungto han lugar nga natawhan han Romano nga maniniday nga hi Virgilio, nga ginhinumdoman hin istatwa ha parke daplin hin danaw nga "Piazza Virgiliana".
Milan

An **Milan** (ha  ;   (Milanese nga variant));ha Sidlangan nga Linombardo: *Milà*; ha Kinatsila: *Milán*; ha Linatin: *Mediolanum*) amo an kapital o pamunuan han Lombardiya ngan an ikaduhá nga gidamo-i hin molupyo nga syudad ha Italya sunod han Roma, nga an syudad mismo mayda 1,362,695 nga molupyo samtang an probinsya-nga-level nga munisipyo mayda 3,229,000 ka molupyo. An nagpipinadayon nga paghinimo nga urban nga langyab hini (nga naabot labaw han mga katubtuban han Metropolitano nga Syudad han Milan) mayda ginbanabana nga kadamo hin molupyo nga labaw hin 5,270,000 , nga nagranggo hin ika-4 dida han Unyon Europeo. An haruhaluag nga metropolitano nga langyab han Milan, nga kilalado nga Darudako nga Milan, usa nga polisentrico nga metropolitano nga rehiyon nga naglalakip upod han butnga nga Lombardiya ngan sinidrangan nga Piemonte nga nag-iihap hin ginbanabana nga bug-os nga molupyo nga 8,173,176, nga naghihimo hini nga amo an gidakoi nga metropolitano nga langyab ha Italya.

## Mga hulagway

Milano Italy Duomo-Milan-01.jpg
Mailand-218-Dom-auf dem Dach-Fialen-1985-gje.jpg
Mailand-220-Dom-Fialen-1985-gje.jpg
Mailand-228-Dom-Wasserspeier-1985-gje.jpg
Mailand-254-Fort innen-1985-gje.jpg
Mailand-262-Kirchentuer-Basketballkorb-1985-gje.jpg
Mailand-272-Galleria beim Dom-1985-gje.jpg


## Mga kasarigan
Pavia

:*Para ha lain nga kagamit, kitaa [[Pavia (pansayod)]].*

An **Syudad han Pavia** amo an kapital han lalawigan han Pavia ha Italya.