Borongan

An **Borongan** usa nga syudad ha lalawigan o probinsya han Eastern Samar ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon ha Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital han Eastern Samar. Sumala han 2015 census, mayda ini populasyon nga 69,297 ka tawo.
Ginsasapitan an Borongan ha amihan o norte nga dapit han munisipalidad  han San Julian, ha sur o salatan nga dapit, han munisipalidad han Maydolong; ha katundan o weste nga dapit han Samar, ginsasapitan an Borongan han  Hinabangan, Calbiga, Pinabacdao ngan Basay; ngan ha sinirangan nga dapit han dagat Pasipiko.

## Etimolohiya
*Bo-róng-gan* an tama nga pag luwas, an ngaran nga Borongan kinuha tikang ha pulong *"borong",* nangangahulogan ha Waray-waray nga linggwahe "yamog" o *fog.* An bukiron nga lugar han *Siyudad han Borongan* inin na natatahuban han yamog o borong ngin mataghum ngan mauran nga mga panahon, ngan kaurugan mga kaagahon nga pangorason. Tungod hini nga kinaiya han lugar gin ngaran han mga *pre-hispanic natives* nga Borongan an lugar. 

## Tinikangan

Han 1600 nga panahon, an *Siyudad han Borongan* in usa la nga guti-ay nga bungto nga an tawag Guiborongani.Nahimo ine tungod han mga relihiyuso nga mga misyunaryo ngan ginbuhat han mga Heswita didad han tuig 1604-1768,ngan han mga Fransiscodida han tuig 1768-1868.

Han Hunyo 21, 2007 an Borongan in nahimo nga pinaka syahan nga syudad han probinsya han Sinirangan Samar.

Han Pebrero 5, 2007 nahimo nga balaod an Buhat han Republika 9394 (o *Republic Act 9394*) nga nagbabalhin han Borongan tikang hin bungto ngadto hin syudad.  Ginratipika ini han mga bungtohanon dida hin plebisito nga ginhimo dida han Hunyo 20, 2007.  Kondi, nawara an pagkasyudad hini upod hin 15 nga iba nga mga syudad, katapos han paghatag han Korte Suprema han Pilipinas hin petisyon nga gindara han Liga hin mga Syudad han Pilipinas, ngan nagdeklara nga an balaod nga naghimo hin syudad (RA 9394) nga nagtugot han bungto nga magin syudad, nga natalapas han Batakan-Balaod.  An mga nasabi nga syudad, siring han korte, waray kuno makatuman han mga panginahanglanon agod magin syudad ini.


## Mga Barangay

An Borongan ginbahin ngadto hin kaunman kag usa (61) nga mga  baranggay.

* Alang-alang
* Amantacop
* Ando
* Balacdas
* Balud
* Banuyo
* Baras
* Bato
* Bayobay
* Benowangan
* Bugas
* Cabalagnan
* Cabong
* Cagbonga
* Calico-an
* Calingatngan
* Campesao
* can-abong
* Can-aga
* Camada
* Canjaway
* Canlaray
* Canyopay
* Divinubo
* Hebacong
* Hindang
* Lalawigan
* Libuton
* Locsoon
* Maybacong
* Maypangdan
* Pepelitan
* Pinanag-an
* Purok A (Poblacion)
* Purok B (Pob.)
* Purok C (Pob.)
* Purok D1 (Pob.)
* Purok D2 (Pob.)
* Purok E (Pob.)
* Purok F (Pob.)
* Purok G (Pob.)
* Purok H (Pob.)
* Punta Maria
* Sabang North
* Sabang South
* San Andres
* San Gabriel
* San Gregorio
* San Jose
* San Mateo
* San Pablo
* San Saturnino
* Santa Fe
* Siha
* Songco
* Sohutan
* Suribao
* Surok
* Taboc
* Tabunan
* Tamoso

## Mga Eskwelahan
An *Siyudad han Borongan* inin mayada damo nga mga Eskwelahan tikang ha Elementarya ngada ha Kolihiyo, ngan mayada usa nga Unibersidad. 

### Elementarya nga mga Eskwelahan.

#### Public Schools

* Ando Elementary School
* Bato Elementary School
* Balacdas Elementary School
* Banuyo Elementary School
* Baras Elementary School
* Benowangan Elementary School
* Bugas Elementary School
* Cabalagnan Elementary School
* Cabong Elementary School
* Cagbonga Elementary School
* Calingatngan Elementary School
* Calico-an Elementary School
* Camada Elementary School
* Eugenio A. Abunda Sr. Elementary School
* Canlaray Elementary School
* Can-abong Elementary School
* Canjaway Elementary School
* Canyopay Elementary School
* Divinubo Elementary School
* Eugenio S. Daza Pilot Elementary School
* Hebacong Elementary School
* Hindang Elementary School
* Ladders for Tomorrow Academy
* Lalawigan Central Elementary School
* Libuton Elementary School
* Locso-on Elementary School
* Maypangdan Elementary School
* Pepelitan Elementary School
* Pinanag-an Elementary School
* Punta Maria Elementary School
* Sabang Central Elementary School
* San Gabriel Elementary School
* San Gregorio Elementary School
* San Jose Elementary School
* San Mateo Elementary School
* San Pablo Elementary School
* San Saturnino Elementary School
* Siha Elementary School
* Sohutan Elementary School
* Songco Elementary School
* Sta. Fe Elementary School
* Suribao Elementary School
* Surok Elementary School
* Taboc Elementary School
* Tabunan Elementary School
* Tamoso Elementary School

#### Private Schools

* Eastern Visayas International Montessori School
* MSH Sisters Academy

### Sekundarya nga Eskwelahan

#### Public Schools

* Benowangan National High School
* Calingatngan National High School
* Eastern Samar National Comprehensive High School
* Lalawigan National High School
* Maypangdan National High School
* Sta. Fe National High School
* Supt. Fidel E. Anacta Sr. Memorial High School

##### Private Schools

* Eastern Visayas International Montessori School. Makikita ha Barangay Balud I,Borongan City,Eastern Samar
* Saint Mary's College of Borongan (formerly Saint Joseph's College) (High School Department). Makikita ha Brgy. A, Borongan City, Eastern Samar
* Seminario de Jesus Nazareno (para la han mga kabataan nga lalaki nga mag hayskul ). Makikita ha Barangay Campesao, Borongan City, Eastern Samar
* Missionary Sisters of the Sacred Heart MSH Sisters Academy.Makikita Ha Barangay Sabang South,Borongan City,Eastern Samar
* Risen Lord Child Development Center (RLCDC) makikita ha Barangay Bato,Borongan City, Eastern Samar
* Bible Baptist Church Academy. Makikita ha National Road Barangay Bato,Borongan City, Eastern Samar
* United Church of Christ of the Philippines Kiddie Center (UCCP) Makikita ha Victoria Street  Borongan City, Eastern Samar

### Colleges

* Nativity of Our Lady College Seminary.
* Saint Mary's College (formerly Saint Joseph's College). Makikita ha Barangay A, Borongan City, Eastern Samar
* Our Lady of Mercy College. Makikita ha Barangay Locsoon Borongan City, Eastern Samar

### University

* Eastern Samar State University

## Mga Fast food
*Jollibee. Makikita ha Real Street,Barangay D2,National Highway,6800 Borongan City,Eastern Samar
*McDonald's Borongan.Makikita ha Real Street,Barangay Songco,Borongan City,Eastern Samar

## Mga malls
*Savemore Borongan makikita ha Uptown Mall Barangay Songco,Borongan City, Eastern Samar
*J & F makikita ha Real Street Barangay Songco,Borongan City, Eastern Samar
*Puregold makikita ha J & F ,Barangay Songco,Borongan City,Eastern Samar

## Mga Paralitan hin Antipara
* Alido's Optical.Makikita ha SAn Francisco Street Borongan City, Eastern Samar

## Mga kasarigan

## Kitaa gihapon

* Lista han mga Alkalde han Borongan

## Mga sumpay ha gawas

* Opisyal nga Websayt han Borongan 
* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
* iborongan.com