open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Musika

An **Musika** usa nga forma hin pag-expresar pinaagi ha takna nga nagamit han mga istruktura han mga tingog o mga tunog nga silencio. Ini an paghimo hin mga komplekado nga mga forma ha takna pinaagi hin paghimo hin mga pattern ngan mga kombinasyon hin natural nga stimuli, pinaagi ha tunog o tingog. Komo buruhaton hin katawhan, iton musika puyde gamiton para hin mga artistiko o aestetiko, pagkomunikar, pagli-aw, o pan-seremonyas nga mga paggamit. An mga depinisyon kon ano iton musika nag-iiba depende ha kultura ngan kontexto sosyal.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* Colles, Henry Cope (1978). *The Growth of Music: A Study in Musical History*, 4th ed., London: Oxford University Press. ISBN 0-19-316116-8 (1913 edition online at Google Books)
* 
* Small, Christopher (1977). *Music, Society, Education*. John Calder Publishers, London. ISBN 0-7145-3614-8

## Mga sumpay ha gawas

* BBC Blast Music  For 13–19-year-olds interested in learning about, making, performing and talking about music.
* The Virginia Tech Multimedia Music Dictionary , with definitions, pronunciations, examples, quizzes and simulations
* The Music-Web Music Encyclopedia , for musicians, composers and music lovers
* Dolmetsch free online music dictionary, complete, with references to a list of specialised music dictionaries (by continent, by instrument, by genre, etc.)
* Musical Terms – Glossary of music terms from Naxos
* ["On Hermeneutical Ethics and Education: Bach als Erzieher"](http://www.uned.es/dpto_fil/revista/polemos/articulos/MA_Quintana_On%20Hermeneutical%20Ethics%20&%20Education%20(Internet)2.doc) , a paper by Prof. Miguel Ángel Quintana Paz in which he explains the history of the different views hold about music in Western societies, since the Ancient Greece to our days.
* Monthly Online Features From Bloomingdale School of Music , addressing a variety of musical topics for a wide audience
* Arts and Music Uplifting Society towards Transformation and Tolerance  Articles meant to stimulate people's awareness about the peace enhancing, transforming, communicative, educational and healing powers of music.
* Scientific American, ''Musical Chills Related to Brain Dopamine Release''
Binalbagan

An **Binalbagan** usa nga 2nd class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 58,280 ka tawo ha 11,092 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Binalbagan mayda napulo kag unom (16) nga baranggay.



* Amontay
* Bagroy
* Bi-ao
* Canmoros (Pob.)
* Enclaro
* Marina (Pob.)
* Paglaum (Pob.)
* Payao

* Progreso (Pob.)
* San Jose
* San Juan (Pob.)
* San Pedro (Pob.)
* San Teodoro (Pob.)
* San Vicente (Pob.)
* Santo Rosario (Pob.)
* Santol


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Calatrava, Negros Occidental

An **Calatrava** usa nga 1st class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Occidental ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 74,623 ka tawo ha 15,151 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Calatrava mayda kap-atan (40) nga baranggay.



* Agpangi
* Ani-e
* Bagacay
* Bantayanon
* Buenavista
* Cabungahan
* Calampisawan
* Cambayobo
* Castellano
* Cruz
* Dolis
* Hilub-Ang
* Hinab-Ongan
* Ilaya

* Laga-an
* Lalong
* Lemery
* Lipat-on
* Lo-ok (Pob.)
* Ma-aslob
* Macasilao
* Malanog
* Malatas
* Marcelo
* Mina-utok
* Menchaca
* Minapasuk

* Mahilum
* Paghumayan
* Pantao
* Patun-an
* Pinocutan
* Refugio
* San Benito
* San Isidro
* Suba (Pob.)
* Telim
* Tigbao
* Tigbon
* Winaswasan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Sierra Bullones

An **Sierra Bullones** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 25,499 ka tawo ha 4,473 nga panimalay.

## Mga baranggay

An Sierra Bullones ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga baranggay.



* Abachanan
* Anibongan
* Bugsoc
* Canlangit
* Canta-ub
* Casilay
* Danicop
* Dusita
* Cahayag
* La Union
* Lataban

* Magsaysay
* Matin-ao
* Man-od
* Poblacion
* Salvador
* San Agustin
* San Isidro
* San Jose
* San Juan
* Santa Cruz
* Villa Garcia


## Mga sumpay ha gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
President Carlos P. Garcia

An **Pres. Carlos P. Garcia** (o **Presidente Carlos P. Garcia**) usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Ginngaranan ini ha dungog ni Presidente Carlos P. Garcia nga amo an syahan (ngan ha yana, amo pa la) nga presidente han Pilipinas nga Bol-anon.  Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 20,744 ka tawo ha 4,062 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Pres. Carlos P. Garcia mayda karuhaan kag tulo (23) nga baranggay.



* Aguining
* Basiao
* Baud
* Bayog
* Bogo
* Bonbonon
* Canmangao
* Campamanog
* Gaus
* Kabangkalan
* Lapinig
* Lipata

* Poblacion
* Popoo
* Saguise
* San Jose (Tawid)
* Santo Rosario
* Tilmobo
* Tugas
* Tugnao
* Villa Milagrosa
* Butan
* San Vicente


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Calape

An **Calape** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 27,921 ka tawo ha 5,588 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Calape mayda katloan kag tulo (33) nga baranggay.



* Abucayan Norte
* Abucayan Sur
* Banlasan
* Bentig
* Binogawan
* Bonbon
* Cabayugan
* Cabudburan
* Calunasan
* Camias
* Canguha

* Catmonan
* Desamparados (Pob.)
* Kahayag
* Kinabag-an
* Labuon
* Lawis
* Liboron
* Lo-oc
* Lomboy
* Lucob
* Madangog

* Magtongtong
* Mandaug
* Mantatao
* Sampoangon
* San Isidro
* Santa Cruz (Pob.)
* Sojoton
* Talisay
* Tinibgan
* Tultugan
* Ulbujan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Catigbian

An **Catigbian** usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 21,461 ka tawo ha 4,094 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Catigbian mayda karuhaan kag duha (22) nga baranggay.



* Alegria
* Ambuan
* Baang
* Bagtic
* Bongbong
* Cambailan
* Candumayao
* Kang-iras
* Causwagan Norte
* Hagbuaya
* Haguilanan

* Libertad Sur
* Liboron
* Mahayag Norte
* Mahayag Sur
* Maitum
* Mantasida
* Poblacion
* Rizal
* Sinakayanan
* Triple Union
* Poblacion Weste


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Getafe, Bohol

An **Getafe** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 26,826 ka tawo ha 4,694 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Getafe mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.



* Alumar
* Banacon
* Buyog
* Cabasakan
* Campao Occidental
* Campao Oriental
* Cangmundo
* Carlos P. Garcia
* Corte Baud
* Handumon
* Jagoliao
* Jandayan Norte

* Jandayan Sur
* Mahanay (Mahanay Island)
* Nasingin
* Pandanon
* Poblacion
* Saguise
* Salog
* San Jose
* Santo Niño
* Taytay
* Tugas
* Tulang


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Maribojoc

An **Maribojoc** usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 16,786 ka tawo ha 2,630 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Maribojoc mayda karuhaan kag duha (22) nga baranggay.



* San Roque (Aghao)
* Agahay
* Aliguay
* Anislag
* Bayacabac
* Bood
* Busao
* Cabawan
* Candavid
* Dipatlong
* Guiwanon

* Jandig
* Lagtangon
* Lincod
* Pagnitoan
* Poblacion
* Punsod
* Punta Cruz
* San Isidro
* San Vicente
* Tinibgan
* Toril


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Lila

An **Lila** usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 10,322 ka tawo ha 1,723 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Lila mayda napulo kag walo (18) nga baranggay.



* Banban
* Bonkokan Ilaya
* Bonkokan Ubos
* Calvario
* Candulang
* Catugasan
* Cayupo
* Cogon
* Jambawan

* La Fortuna
* Lomanoy
* Macalingan
* Malinao East
* Malinao West
* Nagsulay
* Poblacion
* Taug
* Tiguis


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Loay

An **Loay** usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 14,433 ka tawo ha 2,615 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Loay mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.



* Agape
* Alegria Norte
* Alegria Sur
* Bonbon
* Botoc Occidental
* Botoc Oriental
* Calvario
* Concepcion
* Hinawanan
* Las Salinas Norte
* Las Salinas Sur
* Palo

* Poblacion Ibabao
* Poblacion Ubos
* Sagnap
* Tambangan
* Tangcasan Norte
* Tangcasan Sur
* Tayong Occidental
* Tayong Oriental
* Tocdog Dacu
* Tocdog Ilaya
* Villalimpia
* Yanangan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Buenavista, Bohol

An **Buenavista** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 25,960 ka tawo ha 4,550 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Buenavista mayda katloan kag lima (35) nga baranggay.



* Anonang
* Asinan
* Bago
* Baluarte
* Bantuan
* Bato
* Bonotbonot
* Bugaong
* Cambuhat
* Cambus-oc
* Cangawa
* Cantomugcad

* Cantores
* Cantuba
* Catigbian
* Cawag
* Cruz
* Dait
* Eastern Cabul-an
* Hunan
* Lapacan Norte
* Lapacan Sur
* Lubang
* Lusong (Plateau)

* Magkaya
* Merryland
* Nueva Granada
* Nueva Montana
* Overland
* Panghagban
* Poblacion
* Puting Bato
* Rufo Hill
* Sweetland
* Western Cabul-an


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Alburquerque, Bohol

An **Alburquerque** usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 8,715 ka tawo ha 1,670 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Alburquerque mayda napulo kag usa (11) nga baranggay.

* Bahi
* Basacdacu
* Cantiguib
* Dangay
* East Poblacion
* Ponong
* San Agustin
* Santa Filomena
* Tagbuane
* Toril
* West Poblacion

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information 
*Komunidad nga Websayt han Alburquerque, Bohol
Guihulngan

An **Syudad han Guihulngan** usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 83,448 ka tawo ha 17,733 nga mga panimalay.

## Mga baranggay

An Guihulngan ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga baranggay.



* Bakid
* Balogo
* Banwaque
* Basak
* Binobohan
* Buenavista
* Bulado
* Calamba
* Calupa-an
* Hibaiyo
* Hilaitan

* Hinakpan
* Humayhumay
* Imelda
* Kagawasan
* Linantuyan
* Luz
* Mabunga
* Mckinley
* Nagsaha
* Magsaysay
* Malusay

* Mani-ak
* Padre Zamora
* Plagatasanon
* Planas
* Poblacion
* Sandayao
* Tacpao
* Tinayunan Beach
* Tinayunan Hill
* Trinidad
* Villegas


## Mga sumpay ha gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Jimalalud

An **Jimalalud** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 26,756 ka tawo ha 5,144 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Jimalalud mayda karuhaan kag walo (28) nga baranggay.



* Aglahug
* Agutayon
* Apanangon
* Bae
* Bala-as
* Bangcal
* Banog
* Buto
* Cabang
* Camandayon
* Cangharay
* Canlahao
* Dayoyo
* Eli

* Lacaon
* Mahanlud
* Malabago
* Mambaid
* Mongpong
* Owacan
* Pacuan
* Panglaya-an
* North Poblacion
* South Poblacion
* Polopantao
* Sampiniton
* Talamban
* Tamao


## Mga Sumpay ha Gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
La Libertad, Negros Oriental

An **La Libertad** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 35,122 ka tawo ha 7,024 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An La Libertad mayda karuhaan kag siyam (29) nga baranggay.



* Aniniaw
* Aya
* Bagtic
* Biga-a
* Busilak
* Cangabo
* Cantupa
* Eli
* Guihob
* Kansumandig
* Mambulod
* Mandapaton
* Manghulyawon
* Manluminsag
* Mapalasan

* Maragondong
* Martilo
* Nasungan
* Pacuan
* Pangca
* Pisong
* Pitogo
* Poblacion North
* Poblacion South
* San Jose
* Solongon
* Tala-on
* Talayong
* Elecia (Talostos)


## Mga Sumpay ha Gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Mabinay

An **Mabinay** usa nga 3rd class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 64,451 ka tawo ha 13,357 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Mabinay mayta katloan kag duha (32) nga baranggay.



* Abis
* Arebasore
* Bagtic
* Banban
* Barras
* Bato
* Bugnay
* Bulibulihan
* Bulwang
* Campanun-an
* Canggohob

* Cansal-ing
* Dagbasan
* Dahile
* Himocdongon
* Hagtu
* Inapoy
* Lamdas
* Lumbangan
* Luyang
* Manlingay
* Mayaposi

* Napasu-an
* New Namangka
* Old Namangka
* Pandanon
* Paniabonan
* Pantao
* Poblacion
* Samac
* Tadlong
* Tara


## Mga Sumpay ha Gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Manjuyod

An **Manjuyod** usa nga 3rd class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 37,863 ka tawo ha 7,438 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Manjuyod mayda karuhaan kag pito (27) nga baranggay.



* Alangilanan
* Bagtic
* Balaas
* Bantolinao
* Bolisong
* Butong
* Campuyo
* Candabong
* Concepcion
* Dungo-an
* Kauswagan
* Libjo
* Lamogong
* Maaslum

* Mandalupang
* Panciao
* Poblacion
* Sac-sac
* Salvacion
* San Isidro
* San Jose
* Santa Monica
* Suba
* Sundo-an
* Tanglad
* Tubod
* Tupas


## Mga Sumpay ha Gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Pamplona, Negros Oriental

An **Pamplona** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 32,790 ka tawo ha 6,617 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Pamplona mayda napulo kag unom (16) nga baranggay.



* Abante
* Balayong
* Banawe
* Datagon
* Fatima
* Inawasan
* Magsusunog
* Malalangsi

* Mamburao
* Mangoto
* Poblacion
* San Isidro
* Santa Agueda
* Simborio
* Yupisan
* Calicanan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
San Jose, Negros Oriental

An **San Jose** usa nga 5th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 15,665 ka tawo ha 3,162 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An San Jose mayda napulo kag upat (14) nga baranggay.

* Basak
* Basiao
* Cambaloctot
* Cancawas
* Janayjanay
* Jilocon
* Naiba
* Poblacion
* San Roque
* Santo Niño
* Señora Ascion (Calo)
* Siapo
* Tampi
* Tapon Norte

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Santa Catalina, Negros Oriental

An **Santa Catalina** usa nga 2nd class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 67,197 ka tawo ha 13,125 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Santa Catalina mayda karuhaan kag duha (22) nga baranggay.



* Alangilan
* Amio
* Buenavista
* Kabulacan
* Caigangan
* Caranoche
* Cawitan
* Fatima
* Mabuhay
* Manalongon
* Mansagomayon

* Milagrosa
* Nagbinlod
* Nagbalaye
* Obat
* Poblacion
* San Francisco
* San Jose
* San Miguel
* San Pedro
* Santo Rosario
* Talalak


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tanjay

An **Syudad han Tanjay** usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 70,169 ka tawo ha 14,156 nga panimalay. Mayda ini kahaluag hin tuna nga 539.30 ka kwadrado nga kilometros.

## Mga Baranggay

An Syudad han Tanjay mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.



* Azagra
* Bahi-an
* Luca
* Manipis
* Novallas
* Obogon
* Pal-ew
* Poblacion I (Barangay 1)
* Poblacion II (Barangay 2)
* Poblacion III (Barangay 3)
* Poblacion IV (Barangay 4)
* Poblacion V (Barangay 5)

* Poblacion VI (Barangay 6)
* Poblacion VII (Barangay 7)
* Poblacion VIII (Barangay 8)
* Poblacion IX (Barangay 9)
* Polo
* San Isidro
* San Jose
* San Miguel
* Santa Cruz Nuevo
* Santa Cruz Viejo
* Santo Niño
* Tugas


## Mga Sumpay ha Gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Siaton

An **Siaton** usa nga 2nd class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 64,258 ka tawo ha 12,767 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Siaton mayda karuhaan kag unom (26) nga baranggay.



* Albiga
* Apoloy
* Bonawon
* Bonbonon
* Cabangahan
* Canaway
* Casala-an
* Caticugan
* Datag
* Giliga-on
* Inalad
* Malabuhan
* Maloh

* Mantiquil
* Mantuyop
* Napacao
* Poblacion I
* Poblacion II
* Poblacion III
* Poblacion IV
* Salag
* San Jose
* Sandulot
* Si-it
* Sumaliring
* Tayak


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Sibulan

An **Sibulan** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 37,523 ka tawo ha 7,871 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Sibulan mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.

* Agan-an
* Ajong
* Balugo
* Bolocboloc
* Calabnugan
* Cangmating
* Enrique Villanueva
* Looc
* Magatas
* Maningcao
* Maslog
* Poblacion
* San Antonio
* Tubigon
* Tubtubon

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tayasan

An **Tayasan** usa nga 4th class ngabungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 30,477 ka tawo ha 6,374 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Tayasan mayda karuhaan kag walo (28) nga baranggay.



* Bacong
* Bago
* Banga
* Cabulotan
* Cambaye
* Dalaupon
* Guincalaban
* Ilaya-Tayasan
* Jilabangan
* Lag-it
* Linao
* Lutay
* Maglihe
* Matauta

* Magtuhao
* Matuog
* Numnum
* Palaslan
* Pindahan
* Pinalubngan
* Pinocawan
* Poblacion
* Santa Cruz
* Saying
* Suquib
* Tamao
* Tambulan
* Tanlad


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Valencia, Negros Oriental

An **Valencia** usa nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan ini mga 9.4 ka km ha katundan han Syudad han Dumaguete, an gidako-i nga syudad ngan kapital han probinsya. Sumala han 2000 nga census, an Valencia mayda populasyon nga 24,365 ka tawo ha 4,860 nga panimalay.

An alkalde han Valencia hi Rodolfo Gonzalez, Jr., nga na-elihir dida han 2001 ngan na-utro ka elehir han 2004.

## Katawhan ngan Kultura

An Aton Senyora han mga Ginbayaan (Our Lady of the Abandoned) amo an santa patrona han Valencia, ngan an adlaw han iya fiesta ginsasaurog ha tinuig ha tagsa Oktubre 12 upod han fiesta han bungto. It fiesta opisyal nga waray-trabaho nga *holiday* para han bungto.

## Ekonomiya

An ekonomiya han Valencia ha kaurugan nahabase ha pag-uma o agrikultura. Upod han mga importante nga produkto an abaca, copra, mais, kabukadan, utanon, mga *root crop*, ngan mga dirudilain nga bunga o prutas sugad han boboa o lansones ngan rambutan.

Damo hiton mga taga-Valencia nananrabaho gihapon han harani nga Syudad han Dumaguete.

## Heyograpiya

An Valencia mayda kahaluag hin mga naaproximar nga 150 ka km², nahamutangan hin mga 9.4 ka km ha katundan han kapital han probinsya, an Syudad han Dumaguete. It bungto 65% bukidon, nga iton kahataas mga natikang hin 200 tubtob 500 ka metros ha igbaw han *level* han dagat.

Iton bungto mayda karuhaan kag upat (24) nga baranggay.



* Apolong
* Balabag East
* Balabag West
* Balayagmanok
* Balili
* Balugo
* Bongbong
* Bong-ao
* Calayugan
* Cambucad
* Dobdob
* Jawa

* Caidiocan
* Liptong
* Lunga
* Malabo
* Malaunay
* Mampas
* Palinpinon
* North Poblacion
* South Poblacion
* Puhagan
* Pulangbato
* Sagbang


## Kasaysayan

An Valencia ginngaranan han una nga Ermita, nga nangangahulugan "tinago nga lugar", tungod kay ini usa nga tago-an tikang han mga nananalakay nga mga Muslim nga pirata. Han 1856 ginbalyo-an an ngaran ngato han Nueva Valencia (kon ha literal, Bag-o nga Valencia) han mga Katsila nga mga kolonisador, ha dungog han padi han parokya hini nga hi Padre Matias Villamayor nga taga Valencia, Espanya.

Han 1920 ginbalyo an ngaran ngadto han Luzuriaga tungod kan Don Carlos Luzuriaga, usa nga delegado tikang han Isla han Negros didto han Lehislatura Pilipinhon nga nagsaad han mga opisyales han bungto nga maniniguro hiya hin pagtrabaho nga mahingaupay an bungto. Ini nga saad waray matuman, amo nga an mga lokal nga mga opisyal dida han 1941 nagpili nga igbalik an ngaran han bungto ngadto han daan nga ngaran nga Nueva Valencia.

Han 1948, katapos han Pankalibotan nga Gyera II, hi Mayor Rodolfo "Odol" V. Gonzalez Sr. ngan an Conseho han Munisipyo ginkuha an "Nueva" tikang han ngaran han bungto ngan nagpili nga an bungto ngaranan nga "Valencia".

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Boun Oum

Hi **Boun Oum** (tinatawag gihapon nga **Prinsipe Boun Oum** o **Prinsipe Boun Oum Nachampassack**) (Disyembre 12, 1912 - Marso 17, 1980) amo an anak nga lalake ni Hadi Ratsadanay, ngan hiya amo an hereditaryo nga prinsipe han Champassack (nagsaliwan han "hadi" nga sistema).

Natawo hiya ha Don Talad.

Ha politika conserbador hiya nga mayda simpatiya han pagpamuno han Franses han Laos, ug hiya namuno hin fuerza nga 15,000 nga nakig-away patok han mga Hapon nga nag-okupa (dida han Ika-Duha nga Gyera Pankalibotan) ug patok gihapon han Lao Issara ha salatan han Laos.  Hi Principe Boun Oum amo an pamuno ha titulo han royalista nga grupo, nagsirbe hiya komo primer ministro han Ginhadi-an han Laos dida han 1948 - 1949 ngan dida gihapon han 1960 - 1961.

Nagretiro hiya tikang ha politika agod magpadayon hin mga interes ha negosyo tikang han iya base ha Pakse ngan Champassack pero nagpadayon pa gihapon hiya nga usa nga importante nga *power broker* hangtod han iya ka-desterrado (o ma-exiled) han 1975, nga amo an tuig nga an mga komunista amo an nagkaada hin poder ha Laos. Han 1975 hi Prinsipe Boun Oum kinmadto ha Fransya para hin pagpatambal, pero waray hiya umuli ha Laos. Namatay hiya ha Boulogne-Billancourt, Francia, ngan ginlubong ha Villetaneuse.
Souphanouvong

Hi Prinsipe **Souphanouvong** (puyde liwat iglatinisar nga **Suphanuwong**, Lao:  Hulyo 13, 1909 - Enero 9, 1995) upod han iya katunga-nga-bugto nga hi Prinsipe Souvanna Phouma ngan Prinsipe Boun Oum han Champassack, usa han mga "Tulo nga Prinsipe" nga nagrepresenta han komunista, neutralista, ngan royalista nga mga faction ha Laos. Hi Prinsipe Souphanouvong, presidente han Laos tikang 1975 tubtob 1986.

Hi Souphanouvong natawo ha Luang Prabang, Laos, komo anak ni Tiao Maha Ouparath Boun Khong ngan Mom Kham Ouane.  Hiya an usa han mga anak nga lalake ni Prinsipe Bounkhong, an kataposan nga bise-hadi han Luang Prabang. Diri sugad han iya mga katunga-nga-bugto nga hira Souvanna Phouma ngan Phetsarath, nga an mga nanay mga royal hin dugo, natawo hi Souphanouvong hin *commoner* nga nanay. 

Nag-iskwela hiya ha Fransya ngan Vietnam, ngan nakombinse hiya ni Ho Chi Minh ngan binmulig han kagiusan nga komunista ha Indochina. Han Agosto 1950, nag-konvenir hi Souphanouvong han syahan nga kongreso han Lao  Freedom Front (Neo Lao Issara) — nga kilalado  nga Pathet Lao – nga nagsilbe nga paagi para han komunista nga pag-ayat han Franses nga pagdumara.  Hiya an mangulo han Neo Lao Issara (tikang han  1956, Neo Lao Hak Xat) ngan Pag-resistir nga Kagamhanan. 

Gintagaan hiya han agnay nga "An Pula nga Prinsipe," ngan hiya an naging pamuno ha titulo han Partido Rebolusyonaryo han Katawhan han Lao (Lao People's Revolutionary Party) ngan dida han pag-abot han mga komunista ha poder ha Laos, hi Souphanouvong an nagin syahan nga Mangulo han Republika Demokratika han Katawhan nga Lao (ngan Mangulo han Labaw nga Katitirok han Katawhan), usá nga posisyon nga iya ginkaptan tubtub han 1991. Katapos han 1986, hi Phoumi Vongvichit nagbuhat ha iya puwesto nga mangulo nga *acting*, bisan pa man hi Souphanouvong an nagpabilin ha opisyal nga mangulo. Sinmunod hi Kaysone Phomvihane ha iya nga mangulo han 1991. 

Han 1991, nahimo hiya nga Paragsagdon han Namumutnga nga Komite han Partido. Namatay hi Souphanouvong han 9 Enero 1995 ha edad nga 86.

Iginsiring daw nga hiya an gimakariti han mga anak nga lalaki ni Bounkhong, nagin ligero ha walo nga yinaknan, upod an Griyego ngan Linatin. Nagtrabaho anay hiya ha mga puerto han Le Havre ugsa mag-iskwela ngan magporsegir hin degree ha inhinyeriya tikang han École nationale des ponts et chaussées.

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
* Souphanouvong, "Red Prince" of Laos, dies aged 86
* Souphanouvong's photo
Kaysone Phomvihane

Hi **Kaysone Phomvihane**, nga natawo ha ngaran nga **Nguyen Cai Song** (Disyembre 13, 1920–Nobyembre 21, 1992) amo an namuno han Partido Rebolusyonaryo han Katawhan han Lao (Lao People's Revolutionary Party) tikang han 1955, bisan kon hi Souphanouvong an nagsirbe komo simbolo o *figurehead*. Hi Kaysone Phomvihane nagsirbe komo an syahan nga Primer Ministro han Republika nga Demoktratika han Katawhan han Lao ngan komo presidente tubtob han iya kamatay dida han 1992.
Souvanna Phouma

Hi **Prinsipe Souvanna Phouma** (Oktubre 7 1901-Enero 10, 1984) amo an namuno han neutralista nga faction ngan Primer Ministro han Ginhadi-an han Laos hin makapira ka beses, tikang 1951 - 1952, 1956 - 1957, 1960 ngan 1962 - 1975.

Hi Souvanna Phouma natawo ha bise-reyal nga pamilya han Luang Prabang, ngan gintagaan hin Pranses nga edukasyon ha Hanoi, Paris ngan Grenoble, nga diin hiya nakakuha han iya *degree* ha arkitektura ngan inhenyeriya. Binmalik hiya ha Laos han 1931, ngan nag-asawa kan Aline Claire Allard, nga anak hin Franses nga amay ngan Lao nga nanay.

Hi Souvanna Phouma, upod han iya bugto nga hi Prinsipe Phetsarath (1891-1959) ngan an iya katunga-nga-bugto nga hi Prinsipe Souphanouvong (1909-1995), nahibulig ha politika han Laos dida han mga katapusan han Gyera-Pankalibotan II (World War II), nga kon diin an Lao Issara gin-establisar agod makig-away han okupasyon Franses.
Luzon

An **Luzon** amo iton tawag hiton gidako-i nga pinakaimportante nga puro o isla ha Pilipinas ngan iton usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, upod han Kabisay-an ngan Mindanao nga amo an duha pa nga pag-grupo hin isla. An Luzon (Luconia ha Latin nga mga mapa ngan Lusong ha panahon ugsa-Katsila) amo gihapon an ngaran han grupo hin isla nga upod han Isla han Luzon, lakip an Batanes ngan Babuyan nga mga grupo hin isla ha amihanan, ug han mga isla han Catanduanes, Marinduque, Masbate, Romblon, Mindoro, ngan Palawan ha salatan. 

## Gallery

View of the north coast of Luzon - ZooKeys-266-001-g002.jpg|Norte Luzon
Quirino 1.jpg|Quirino
Legazpi City at Night.jpg|Legazpi
Quirino 1.jpg|Quirino


## Kitaa Gihapon

* Mga Rehiyon han Pilipinas
* Mga Lalawigan han Pilipinas
* Kabisay-an
* Mindanao
Mindanao

An **Mindanao** amo an ika-duha nga gidako-i nga isla ha Pilipinas ngan usa han mga tulo nga pag-grupo han isla han nasod, ngan an Luzon ug Visayas amo an duha pa. An rehiyon syahan nagkamay-ada hin kontak han Espanya dida han urhi nga bahin han ika-16 nga siglo tubtob han temprano nga bahin han ika-17 nga siglo pinaagi hin mga kasundalohan nga Espanyol ug mga frayle nga nagtikang pagkolonisar hini dida han 1622.

Ha yana nga mga adlaw, an rehiyon amo an urukyan han mga Muslim o mga Moro nga mga populasyon han nasod, ngan ini mga dirudilain nga mga grupo etniko sugad han mga Maranao ug an Tausug, ngan an mga pagtitirok hin mga tribu nga tinatawag mga Lumad. Diri ngatanan nga bahin han Mindanao nahisakop han mga Muslim. Ha kamatuoran, an kaurugan han mga tawo ha amihanan nga Mindanao, labi na an mga taga-Butuan, mga animista ugsa hira magbalhin ngadto ha Kristianidad.

Komo usa nga isla ha salatan nga bahin han nasod, iton Mindanao amo an ika-duha nga gidako-i nga mayda 94,630 ka kwadrado nga kilometros, mga 10,000 ka km² la nga guruguti-ay kaysa han Luzon. Bukidon iton isla, ngan adto didto an Bukid Apo, an gihataasi nga bukid han nasod. Ha katundan han isla han Mindanao amo an Dagat Sulu, ha sinirangan amo an Dagat Pilipinhon, ngan ha salatan amo an Dagat Celebes.

An grupo-hin-isla han Mindanao naglalakip han isla han Mindanao mismo, upod an Kapurupod'an Sulu ha habagatan o habagatan-katundan. Ini nga grupo-hin-isla ginbabahinbahin hin unom nga mga rehiyon, ngan ini liwat ginbabahinbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga lalawigan o probinsya.

## Kitaa Gihapon
* Mga Rehiyon han Pilipinas
* Mga Lalawigan han Pilipinas
* Luzon
* Kabisay-an
* Filipino Muslim
* Lumad
* Sultanate of Sulu

## Mga Sumpay ha Gawas
* News 
* Amir Butler: The Moro Struggle for Independence
Amihanan nga Mindanao

Gindesignar nga **[[Mga Rehiyon han Pilipinas|Rehiyon]]  X** han Pilipinas, an **Amihanan nga Mindanao** (***Northern Mindanao*** kon ha Iningles) mayda lima nga mga lalawigan o probinsya ngan siyam (9) nga mga syudad, nga amo an: Misamis Oriental (Syudad han Gingoog, Syudad han El Salvador ug Syudad han Cagayan de Oro), Misamis Occidental (Syudad han Oroquieta, Syudad han Tangub and Syudad han Ozamiz), Camiguin, Lanao del Norte (Syudad han Iligan), ngan Bukidnon (Syudad han Malaybalay ngan Syudad han Valencia). An kapital ug sentro han rehiyon amo an Syudad han Cagayan de Oro, nga diin nahamutangan an mga opisina rehiyonal han gobyerno ug mga iba pa nga mga dagko nga establesimyento. An Lanao del Norte ginbalhin tikang han Region XII, tungod han Executive Order No. 36.
Soccsksargen

An **SOCCSKSARGEN** usa nga rehiyon han Pilipinas, nahamutangan ha butnga nga Mindanao, ngan gin-designar ha opisyal nga **Rehiyon XII**. An ngaran usa nga acronym nga natigaman han mga upat nga mga probinsya ngan usa han mga syudad han rehiyon: '''''So'''''uth '''''C'''''otabato, '''''C'''''otabato, '''''S'''''ultan '''K'''udarat, '''''Sar'''''angani and '''''Gen'''''eral Santos City. An sentro han rehiyon amo an Syudad han Koronadal nga nahamutangan ha probinsya han South Cotabato.

An rehiyon haluag ngan dagko iton mga ginsasapitan hit dagat, mga siong ngan mga kabugkiran. An rehiyon kilalado tungod han sistema hin mga salog, ngan amo an sinisiring nga *catch basin* han Mindanao. Ini ng sistema hin salog, dako nga kinukuhaan hin pagkaon, irimnon nga tubig, nga paghimo hin enerhiya para hin koryente. Ha Cotabato an Rio Grande de Mindanao, nga amo an gihalaba-i nga salog ha Mindanao ngan ika-duha nga gihalaba-i ha Pilipinas.

An Rehiyon XII gintawag han una nga *Butnga nga Mindanao* ug ha pagtikang, lakip dinhe an mga probinsya han Lanao del Norte, Lanao del Sur, Cotabato, Sultan Kudarat, ngan Maguindanao. An paghimo han Autonomo nga Rehiyon han Muslim Mindanao han 1990 nagresulta nga an nahabilin ha Butnga nga Mindanao an mga probinsya han Lanao del Norte, Sultan Kudarat, ngan Cotabato. Dida han Septyembre 19, 2001, an Executive Order No. 36 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nag-reorganisar han mga rehiyon ngan probinsya ha Mindanao. Ini amo an nagbalhin han Rehiyon XII ngadto han yana nga *SOCCSKSARGEN*.
Davao nga Rehiyon

An **Davao nga Rehiyon**, gindesignar nga **Rehiyon XI**, usa han mga rehiyon han Pilipinas, nahamutangan ha timugan o habagatan-sinirangan nga bahin han Mindanao. An Davao nga Rehiyon mayda upat nga lalawigan, nga amo an: Compostela Valley, Davao del Norte, Davao del Sur, ngan Davao Oriental. An rehiyon nagpapalibot han Golfo han Davao ngan an sentro han rehiyon amo an Syudad han Davao.

An Rehiyon XI gintawag han una nga *Southern Mindanao* (o kon ha Winaray, *Salatan nga Mindanao*), ngan labot la han tulo nga mga Davao nga probinsya, lakip dinhi an Surigao del Sur ngan South Cotabato. Han hini nga panahon, an Compostela Valley lakip pa han Davao nga probinsya. An Republic Act No. 7225, nga gin-ratipika dida han  Marso 16 1992, naghimo han probinsya han Sarangani tikang ha South Cotabato. Sunod, an Republic Act No. 7901, nga ginpirmahan dida han Pebrero 3 1995, ni Presidente Fidel V. Ramos nagbalhin han Surigao del Sur ngadto han bag-o nga hinimo nga rehiyon han Caraga (Rehiyon XIII). Ha katapusan, dida han Septyembre 19, 2001, an Executive Order No. 36 ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nagreorganisar han mga rehiyon ug lalawigan ha Mindanao. Ini nagbalhin han South Cotabato ngan Sarangani ngadto ha SOCCSKSARGEN nga rehiyon ngan ginbalyo an ngaran han Salatan nga Mindanao ngadto han *Davao nga Rehiyon*.
Khamtai Siphandon

Hi Heneral **Khamtai Siphandon** (1924-2025) amo an presidente han Laos tikang han Pebrero 1998, ngan amo an namuno han komunista nga Partido Rebolusyonaryo han Katawhan Lao, nga amo la an legal nga partido han nasod, tikang 1992.

Hiya han una amo an kumander militar han Pathet Lao nga rebelyon. Dida han pagkapot han Pathet Lao hin poder ha gobyerno han Lao han 1975 nahimo hi Khamtai nga ministro hin depensa, kumander han army, ngan usa nga deputy primer ministro. Han paghimo hin republika presidensyal han 1991 hiya an nahimo nga primer ministro, nagsunod han lider han partido nga hi Kaysone Phomvihane, nga nagin Presidente. Hi Heneral Khamtai Siphandon nahimo nga lider han partido han kamatay ni Kaysone, ngan ha pagtika-iha nagsunod kan Nouhak Phoumsavanh komo presidente.
Vallehermoso, Negros Oriental

:*Ini nga artikulo mahitungod han bungto ha Negros Oriental, para hin impormasyon mahitungod han bungto ha [[Islas Canarias]], kitaa iton [[Vallehermoso, Espanya]]*

An **Vallehermoso** usa nga 4th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han Negros Oriental ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 33,914 ka tawo ha 6,753 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Vallehermoso mayda napulo kag lima (15) nga baranggay.

* Bagawines
* Bairan
* Don Espiridion Villegas
* Guba
* Cabulihan
* Macapso
* Malangsa
* Molobolo
* Maglahos
* Pinocawan
* Poblacion
* Puan
* Tabon
* Tagbino
* Ulay

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Nouhak Phoumsavanh

Hi **Nouhak Phoumsavanh** o **Phoumsavan** (natawo Abril 9, 1914) usa nga maiha na nga Pathet Lao nga rebolusyonaryo ngan opisyal han partido komunista nga nagsunod kan Kaysone Phomvihane komo presidente han Laos han kamatay ni Kaysone dida han Nobyembre 1992. Ugsa hini, hi Nouhak an Syahan nga Deputy Primer Ministro han panahon nga hi Kaysone an Primer Ministro tubtob 1991.

Bisan man kon nahimo nga ehekutibo nga posisyon an pagin-presidente, hi primer ministro Khamtai Siphandon amo an nagkuha han gigamhani nga posisyon han nasod, nga amo an pamuno han Partido Rebolusyonaryo han Katawhan Lao, ngan han pagbalhin niya tikang han pwesto nga primer ministro ngadto han pagkapresidente han 1998, hi Nouhak Phoumsavanh, nga usa han mga gilalagasi nga mga nangungulo hin estado ha kalibutan, nag-retiro.
Jimmy Wales

Hi **Jimmy Donal "Jimbo" Wales** (natawo Agosto 7, 1966) usa nga U.S. nga Internet entrepreneur ngan wiki nga *pioneer* nga kilalado nga amo an orihinal nga naghimo ngan namuno han Wikipedia, usa nga internasyonal nga pintakasi nga gawasnon an sulod nga ensayklopedia ha Internet.

## Mga Ginmantala nga Buhat
* Robert Brooks, Jon Corson and J. Donal Wales, "The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion", in *Advances in Futures and Options Research*, volume 7, 1994. Abstract available online from the Social Science Research Network http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5735.

## Mga Reperensya
* Pink, Daniel H., "The Book Stops Here", *Wired*, March 3 2005 http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html?pg=3&topic=wiki&topic_set=

## Mga Sumpay ha Gawas

* Personal nga webpage ni Jimmy Wales
* An kan Wales' Wikipedia user page ha Iningles nga Wikipedia 
### Sumat nga media
* ''Wikipedia founder admits serious quality problems'', The Register, 2005-10-18
* Interview with Jimmy Wales, WikiPedia Founder , 2005-11-1
* ''It's Like a Blog, But It's a Wiki'' , Newsweek, 2005-11-1
* ''It's a Wiki world out there for the Web's groupmind'' USA Today, 2003-7-1
* ''St. Petersburg tech brain creates 'wiki' world with online encyclopedia'', Tampa Bay Business Journal, 2005-9-23

### Audio/Video
* Video han interview kan Jimmy Wales ni Irene McGee han NoOne's Listening 9 ka minutos, tikang ha Media Alliance nga event nga ginbuhat ha San Francisco han 10 Oktubre 2005
* CSPAN nga interview kan Jimmy Wales 58 ka minutos nga ada ha Institute for International Economics han Septyembre 9 2005 puyde makuha komo mp3 podcast
* Video ni Jimmy Wales nga naghihimangraw mahitungod han Wikipedia  40 ka minutos tikang hin pag-istoryahay nga ginhimo ni Jimmy ha Stanford han Septyembre 2 2005 puyde makuha nga avi ha torrent form ngan ginlisensya ha ilarom han Creative Commons
* 200 ka MB ngan 70 ka MB nga Quicktime nga salida han Septyembre 2 2005 nga lecture ha Stanford, nga ginlisensya ha ilarom han Creative Commons, gin-host han Internet Archive
* IT Conversations interview kan Jimbo - ginrekord Septyembre 3 2005
* "The Intelligence of Wikipedia" Talk Video han Jimmy Wales talk nga ginbuhat ha Oxford Internet Institute - ginrekord Hulyo 11 2005.
* "Q and A" interview  kan Jimmy Wales ni Brian Lamb han C-SPAN
* Talk of the Nation - Wikipedia, Open Source and the Future of the Web
* Open Source - The Wikipedia  - ginhost ni Christopher Lydon
* Speech han Miyerkoles, Oktubre 5, 2005
Altavas

An **Altavas** usa ka ika-upat ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, ini mayda populasyon nga 22,496 ka tawo ha 4,410 nga panimalay.

## Mga Baranggay

Ang Altavas ginbahin ha napulo kag upat (14) nga baranggay.

* Cabangila
* Cabugao
* Catmon
* Dalipdip
* Ginictan
* Linayasan
* Lumaynay
* Lupo
* Man-up
* Odiong
* Poblacion
* Quinasay-an
* Talon
* Tibiao

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Balete, Aklan

An **Balete** usa nga ika-upat ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 23,616 ka tawo ha 4,548 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Balete mayda napulo (10) nga baranggay.

* Aranas
* Arcangel
* Calizo
* Cortes
* Feliciano
* Fulgencio
* Guanko
* Morales
* Oquendo
* Poblacion

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tagbilaran

An **Syudad han Tagbilaran** usa nga ika-tulo ka klase nga syudad ha lalawigan han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Bohol, nahamutangan ha habagatan-katundan nga dapit han isla-nga-probinsya. An bungto han Cortes nahamutangan ha amihanan han syudad, an bungto han Corella ada ha dumagsaan o amihanan-sinirangan nga dapit, samtang an bungto han Baclayon sapit ha sinirangan.

Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 77,700 ka tawo ha 15,585 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Syudad han Tagbilaran ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga baranggay.

* Bool
* Booy
* Cabawan
* Cogon
* Dao
* Dampas
* Manga
* Mansasa
* Poblacion I
* Poblacion II
* Poblacion III
* San Isidro
* Taloto
* Tiptip
* Ubujan

## Kaagi ngan Kasaysayan

An syudad ha pagtikang, urukyan hin mga lumad, nga mayda negosyo ha Tsina ngan Malaysia mga usa ka gatos ugsa han pag-abot han mga Espanyol ha Pilipinas. Sumala han opisyal nga kasaysayan, in nga urukyan nagkakilala han mga Espanyol han tuig 1565, nga kon diin an Espanyol nga conquistador nga hi Miguel López de Legazpi ug an lumad nga namumuno nga hi Datu Sikatuna nagsaad hin kamurayaw ngan pagburublig pinaagi han sinisiring nga sandugo-anm nga diin kinmuha hira han ira kalugaringon dugo, ginsagol ini hin alaksyo ngan nag-irignom. Ini nga panhinabo ginsasalin-urog ha tagsa tuig ha Tagbilaran ug han bug-os nga isla dida han Sandugo nga Festival nga nahihinabo dida hiton bulan han Hulyo.

An Tagbilaran ginhimo nga bungto han Pebrero 9, 1742, dida han kabulag hini tikang han bungto han Baclayon. Tikang hadto, kabahin ini han probinsya han Bohol hangto kahimo hini nga *chartered* nga syudad han Hulyo 1, 1966.

An syudad gin-okupahan han Estados Unidos dida han Gyera Pilipinhon-Americanhon, ngan dida gihapon han Gyera-Pankalibotan II (World War II) han Imperyo han Hapon.

## Mga Sumpay ha Gawas

* Opisyal nga websayt han gobyerno han syudad 
* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Corella, Bohol

An **Corella** usa nga ika-unom ka klase nga bungto ha lalawigan han Bohol ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan an bungto ha mga napulo (10) ka kilometro ha amihanan han kapital han probinsya, nga amo an Syudad han Tagbilaran. Ha salatan, mga lima ka kilometro ka harayo amo an mga *beach* o baybayon han Panglao. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 6,048 ka tawo ha 1,263 nga panimalay.

An Corella amo an kaurogan nga inuukyan han mga magô han Pilipinas o *[[magô han Pilipinas|Philippine tarsier]]*, an giguti-ayi nga *primate* han kalibotan. Kaurugan hini nga mga amo nga baga la kadako hin kumo hin kamot mabibilngan ha  Baranggay Cancatac, mga tulo ka kilometro tikang han sawang han bungto.

An mga tawo han Corella kaurugan mga konserbatibo nga Katoliko Romano nga nahalakip han Parokya han Our Lady of the Village (Nuestra Señora del Villar) nga iton piyesta hini ginsasaurog hiton Abril 27 ha tagsa tuig, mga upat la ka adlaw ugsa hiton Fiesta ni San Jose nga ginsasaurog han Tagbilaran dida hiton Mayo 1.

Iton Corella waray dako nga industriya. Mayda ini dako nga *supply* hin tubig nga ada hiton tinatag-iyahan nga katuna-an han bungto, pero an mga nangungukoy ha Syudad han Tagbilaran an nahingaupay tikang han mga *resource* kay an infrastuktura gindisenyo para ha kaurugan han syudan. An bungto nagin utangan ngadto han tinatag-iyahan han gobyerno pero pinapamalakad hin pribado nga na-serbisyo hin tubig tungod han pagkonsumo han tubig han mga nangungukoy.

## Mga Baranggay

An Corella mayda walo (8) nga baranggay.

* Anislag
* Canangca-an
* Canapnapan
* Cancatac
* Pandol
* Poblacion
* Sambog
* Tanday

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Buruanga

An **Buruanga** usa nga ika-lima ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 15,077 ka tawo ha 2,758 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Buruanga ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga baranggay.

* Alegria
* Bagongbayan
* Balusbos
* Bel-is
* Cabugan
* El Progreso
* Habana
* Katipunan
* Mayapay
* Nazareth
* Panilongan
* Poblacion
* Santander
* Tag-osip
* Tigum

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Lezo, Aklan

:*Iton Lezo ngaran gihapon hin bungto ha probinsya han [[Gipuzkoa]] ha Espanya.*

An **Lezo** usa nga ika-lima ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 12,393 ka tawo ha 2,494 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Lezo ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga baranggay.

* Agcawilan
* Bagto
* Bugasongan
* Carugdog
* Cogon
* Ibao
* Mina
* Poblacion
* Santa Cruz
* Santa Cruz Bigaa
* Silakat-Nonok
* Tayhawan

## Mga Sumpay ha Gawas
*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Makato

:*An Makato ngaran gihapon han usa han mga pito nga importante nga prinsipyo han [[bushido]].*

An **Makato** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census ha tuig 2000, mayda ini populasyon nga 22,777 ka tawo ha 4,342 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Makato ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga baranggay.



* Agbalogo
* Aglucay
* Alibagon
* Bagong Barrio
* Baybay
* Cabatanga
* Cajilo
* Calangcang
* Calimbajan

* Castillo
* Cayangwan
* Dumga
* Libang
* Mantiguib
* Poblacion
* Tibiawan
* Tina
* Tugas


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Malay, Aklan

An **Malay** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census ha tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,519 ka tawo ha 4,747 nga panimalay.

An resort nga isla han Boracay nalalakip han bungto.

## Mga Baranggay

An Malay ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga baranggay.



* Argao
* Balabag
* Balusbus
* Cabulihan
* Caticlan
* Cogon
* Cubay Norte
* Cubay Sur
* Dumlog

* Manoc-Manoc
* Naasug
* Nabaoy
* Napaan
* Poblacion
* San Viray
* Yapak
* Motag


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Malinao, Aklan

An **Malinao** usa nga ika-upat ka klase nga bungto ha lalawigan han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan ini ha Isla han Panay, ug an kahamutangan ha heyograpiya 122&deg; 10' ha 122&deg; 19' Sinirangan, 11&deg; 40' ha 10&deg; 35' Amihanan. Mayda ini kahaluag nga 186.01 ka km&sup2;. Sumala han census ha tuig 2000, mayda ini populasyon nga 23,699 ka tawo ha 4,381 nga panimalay. 

## Mga Baranggay

An Malinao ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga baranggay.



* Banaybanay
* Biga-a
* Bulabud
* Cabayugan
* Capataga
* Cogon
* Dangcalan
* Kinalangay Nuevo
* Kinalangay Viejo
* Lilo-an
* Malandayon
* Manhanip

* Navitas
* Osman
* Poblacion
* Rosario
* San Dimas
* San Ramon
* San Roque
* Sipac
* Sugnod
* Tambuan
* Tigpalas


## Kaagi ngan Kasaysayan

Han una, an Malinao usa nga arrabal han bungto han Banga ha sinirangan.  An mga namumuno han Malinao dida han mga butnga han mga 1700 nga siglo nakasumite hin hangyo nga igbulag hira direkta ngadto ha Manila nga naaprobahan. Dugang pa hini, an Malinao nagin prominente ha kasaysayan han Pilipinas dida han pakigbisog patok han kolonial nga pamuno ha ilarom han Espanya ha kataposan han ika-19 nga siglo. Hi Candido Iban, usa nga taga-Malinao, api han mga  orihinal nga mga Katipunero ha ilarom han pamuno ni Andres Bonifacio.

## Mga Sumpay ha Gawas

*Opisyal nga Websayt han Malinao 
*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information