Napoleon

Hi **Napoléon Bonaparte** (kaluwas ha Ininggles: ; ; 15 Agosto 1769 – 5 Mayo 1821) usa nga Franses nga tawo ha estado ngan militar nga namuno nga inmabot hin pagkalabaw dida han Franses nga Rebolusyon ngan namuno hin pipira nga mga maglinamposon nga mga kampanya dida han Mga Gera han Franses nga Rebolusyon. Ha ngaran nga **Napoleon**, hiyá an Emperador han Franses tíkang 1804 kútob 1814, ngan hin utro hin madalî nga panahón didâ han 1815 (han Usá-ka-Gatós nga Adlaw). Nagdominar hi Napoleon han mga buruhatón ha Europa ngan ha kalibotan hin labaw hin usá ka dekada samtang namunò hiyá han Fransya patok hin mga serye hin mga katitírok hin nasod dida han mga Gera Napoleonon. Nagdaog hiya han kasagáran hiní nga mga gera ngan han dakò nga kadam'an han iya mga pag-awayan, ngan naghimò hiya hin dakò nga imperyo nga nagdumarà han kontinental nga Europa ugsa han kataposán nga kabungkag hiní han 1815. Usá hiyá han mga gimakariti nga mga komandante ha kaagi, an iyá mga gera ngan mga kampanya gin-aarám ha mga iskuylahan militar ha kalibotan. An ginbilin ni Napoleon ha polítika ngan kultura nagpabilin nga usa han mga ginsaúrog ngan kontrobersyal nga mga manguna han kaagi han kalibotan.

Natawo hi Napoleon ha Corsica hin maupay-upay hin kamutangan nga pamilya nga nagtikang han uruuubos nga nobilidad Italyano. Nagsisirbe hiyá nga opisyal ha artilyeriya han Franses nga army han pagtikang ha Rebolusyon Franses han 1789. Sinmaká hiyá hin madagmit ha mga ranggo han militar, nga diin nakuha niya in mga bag-o nga oportunidad nga ginpresenta han Rebolusyon ngan nagin heneral ha edad nga 24. An Direktoryo Franses ha urhe naghatag ha iya hin pagkakomandante han Army han Italya katapos niya malupig an rebelyon han 13 Vendémiaire patok han gobyerno tikang han mga royalist nga mga insurgent. Ha edad nga 26, nagtikang hiya han syahan nga kampanya militar patok han mga Austryano ngan an Italyano nga mga monarka nga ugop han mga Hapsburgo—nagdaog han tanan nga mga pag-awayan, naglupig han Italyano nga Rawis hin usá ka tuig samtang nagtutukod hin "mga bugto nga republika" upod hin suporta lokal, ngan pagin bayani-ha-gera han Fransya. Han 1798, namuno hiya hin expedisyon militar ha Ehipto nga nagsirbe nga paagi nga makakab-ot hin gahom ha politika. Nagplano hiya han kudeta han Nobyembre 1799 ngan nagin Syahan nga Konsul han Republika.

## Mga tigaman

## Mga kasarigan

## Mga pinanbasaran

### Mga pag-aram han iya panginabuhì
* 
* Barnett, Corelli. *Bonaparte* (1978) calls N 'a social misfit' who exploited France for his personal megalomaniac goals; and N's myth is exaggerated
* 
* 
* 
* Dwyer, Philip. *Napoleon: The Path to Power* (2008)  excerpt vol 1;  *Citizen Emperor: Napoleon in Power* (2013)  excerpt and text search v 2; most recent scholarly biography
* 
* ; 200pp; quite hostile
*   influential wide-ranging history
** 
* ; 303pp; short biography by an Oxford scholar
* ; well-written popular history
* Roberts, Andrew. *Napoleon: A Life* (2014)
*, 412pp; by an Oxford scholar
* Tulard, Jean. (1984) *Napoleon: The Myth of the Saviour* (1984), influential French interpretation

### Mga pinaurog nga pag-aram
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , the standard military history of N's battles
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Grab, Alexander. *Napoleon and the Transformation of Europe* (Macmillan, 2003), country by country analysis
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Lieven, Dominic. "Review article: Russia and the defeat of Napoleon." *Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History* (2006)7#2 pp: 283-308.
* http://www.literaryreview.co.uk/esdaile_10_09.html 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  advanced diplomatic history of Napoleon and his era
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Historiograpiya ngan panhinumdom
* Arnold, E. A. "English Language Napoleonic Historiography, 1973–1998: Thoughts and Considerations". ''Proceedings-Western Society for French History'', Vol. 26 (2000). pp.&nbsp;283–294.
* Dunne, John. "Recent Napoleonic Historiography: 'Poor Relation' Makes Good?" *French History* (2004) 18#4 pp.&nbsp;484–491.
* Dwyer, Philip. "Remembering and Forgetting in Contemporary France: Napoleon, Slavery, and the French History Wars," *French Politics, Culture & Society* (2008) 26#3 pp 110–122. online
*  
* 
* Hazareesingh, Sudhir. "Napoleonic Memory in Nineteenth-Century France: The Making of a Liberal Legend," *MLN* (2005) 120#4 pp 747–773  online
* Hazareesingh, Sudhir. *The Legend of Napoleon* (2005)  excerpt and text search
* Nutting, Sinclair Holmes. "Napoleonic historiography" (MA Thesis, U. of Saskatchewan, 1950)  citation ; full text online free 

### Syahan nga pagkukuhaan
* Herold, J. Christopher, ed. *Mind of Napoleon: A Selection of His Written and Spoken Words* (1955), 322pp
* Thompson, J.M., ed. *Napoleon's Letters* (1954)

## Mga sumpay ha gawas

* The Napoleonic Guide
* Napoleon Series
* International Napoleonic Society
* 
* Biography by the US Public Broadcasting Service
* The last years in St. Helena  Illustrated chronology of Napoleon's captivity in St. Helena.
* Inside Longwood  Descriptions of Longwood House, St. Helena, and other places in the island, as well as articles about Napoleon's captivity.
* Alan Schom Interview on his book ''Napoleon Bonaparte''  on *[[Booknotes]]*, 26 Oktubre 1997
* 
* 
* 
*  Vol. 1/4
*  Vol. 3/4