open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalibo

An **Kalibo** usa nga ika-syahan nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Nahamutangan ha amihanan-katundan nga dapit han Isla han Panay, amo ini an kapital nga bungto han Aklan. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 62,438 ka tawo ha 12,628 nga panimalay. An giharani-i nga syudad ha Kalibo amo an Syudad han Roxas ha Capiz, ngan an Syudad han Iloilo ha Iloilo. Inin duha nga syudad makakadtoan pinaagi hin bus ug minivan.

An Kalibo kilalado nga amo an lugar han Ati-atihan nga festival. Amo gihapon ini an ganghaan ngadto ha isla han Boracay, nga mga kap-atan kag lima (45) ka minutos la an kaharayo pinaagi ha panakayan ha tuna tikang ha giharani-i nga puerto, ha Caticlan. Sentro han rehiyon gihapon ini para han amihanan-katundan nga bahin han isla han Panay, nga naghahatag hin pan-komersyo, pan-aradman, ngan pantambal nga serbisyo nga waray didto han mga gurugudti-ay nga mga bungto ngan baranggay nga hagrani.

An ngaran nga *Kalibo* tikang han lokal nga yinaknan nga *"sangka libo"*, nga nangangahulogan nga "usa ka yukot", an ihap han mga nangungukoy kuno dida han panahon han sinisiring nga pag-abot han mga Datu tikang ha Borneo.

An Kalibo maabtan tikang ha Manila pinaagi hin idro ngadto ha Kalibo nga Aeropuerto, mga napulo ka minutos kaharayo tikang han main nga plaza, o pinaagi hin barko nga naagi ha Dumaguit ug New Washington nga mga puerto ha amihanan nga dapit han Aklan. It panakayan publiko ha bungto pinaagi hin traysikol.

## Mga Baranggay

An Kalibo ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga baranggay.



* Andagao
* Bachao Norte
* Bachao Sur
* Briones
* Buswang New
* Buswang Old
* Caano
* Estancia

* Linabuan Norte
* Mabilo
* Mobo
* Nalook
* Poblacion
* Pook
* Tigayon
* Tinigao


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information 
*google.com Satellite Image han KALIBO
Tangalan

An **Tangalan** usa nga ika-lima ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census ha tuig 2000, mayda ini populasyon nga 17,606 ka tawo ha 3,317 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Tangalan ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga baranggay.

* Afga
* Baybay
* Dapdap
* Dumatad
* Jawili
* Lanipga
* Napatag
* Panayakan
* Poblacion
* Pudiot
* Tagas
* Tamalagon
* Tamokoe
* Tondog
* Vivo

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Espanya

An **Ginhadi-an han Espanya** (Kinatsila ngan Gallego: ***Reino de España***; Aragones: *Reino d'España*; Asturianu: *Reinu d´España*; Kinatalan: *Regne d'Espanya*; Vascongado: *Espainiako Erresuma*; Aranes: *Regne d'Espanha*) usa nga nasod nga nahamutangan ha salatan-habagatan Europa. Ha katundan (ngan, ha Galicia, salatan), sapit an Portugal. Ha salatan, sapit ini han Hibraltar ngan Marrueko. Ha dumagsaan o amihanan-sinirangan, ha daplin han kabugkiran han Pirineos, sapit iton Fransya ngan an guti-ay nga prinsipado han Andorra. Lakip hini an mga Islas Baleares ha Dagat Mediterraneo, an Islas Canarias ha Kalawdan Atlantico, an mga syudad han Ceuta ngan Melilla ha amihanan nga Africa, ngan in pipira nga mga isla nga waray may na-ukoy ha Mediterraneo nga dapit han Estrecho han Gibraltar nga tinatawag nga *[[Plazas de soberanía]]*, sugad han Islas Chafarinas, an mga "kabato-an" (*peñones*) han Vélez ngan Alhucemas, ngan an guti-ay nga Isla Perejil (gin-awayan). Ha dumagsaan o amihanan-sinirangan ha daplin han Pirineos, usa nga gamay nga exclave nga bungto nga it ngaran Llívia ha Catalunya ginpapalibotan hin teritoryo han Franses.

## Kitaa Gihapon

* Probinsya han Espanya
* Komunidad Autonoma han Espanya


Tarragona-04-Aquaedukt-1983-gje.jpg|Tarragona
Montserrat-04-1983-gje.jpg|Montserrat
Eunate-08-Santa Maria-Saeulen-1996-gje.jpg|Eunate
Lastres-04-Boot-1996-gje.jpg|Lastres
Segovia-136-Blick von Alcazar-Vera Cruz-1983-gje.jpg|Segovia
Segovia-138-Templerkirche Vera Cruz-1983-gje.jpg|Segovia
Granada-116-Alhambra-Myrthenhof-Frontseite I-1983-gje.jpg|Granada
Granada-130-Alhambra-Bogen-1983-gje.jpg|Granada
Mirador de Ezaro-08-Meerblick-1996-gje.jpg|Mirador de Ezaro


## Mga tigaman

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Spain  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Spain from the BBC News
* Key Development Forecasts for Spain from International Futures

;Gobyerno
* 060 e-government portal 

;Mga mapa
* 
* 

;Turismo
* Official tourism portal for Spain
Andorra

An **Andorra** nga an opisyal nga ngaran **Prinsipado han Andorra** (Kinatalan: *Principat d'Andorra*, Kinatsila: *Principado de Andorra*; Frinanses: *Principauté d’Andorre*) tinatawag gihapon nga **Prinsipado han mga Siong han Andorra** (Kinatalan: *Principat de les Valls d'Andorra*) usa nga guti-ay nga, ginpalibotan hin tuna nga prinsipado ha habagatan o salatan-katundan nga Europa, nahamutangan ha sinirangan nga Pirineos nga kabugkiran ngan ginsasapitan han Fransya ngan Espanya. Ha una *isolated*, yana iton nasod malinamposon nga nasod tungod han turismo ngan iton status hini komo *[[tax haven]]*. Iton Andorra diri angay iglipat hiton Comune di Andora.

Ginhimo ini ha ilarom hin karta dida han 988, ngan an yana nga Prinsipado nahimo dida han 1278. Kilalado ini nga usa nga prinsipado kay usa ini nga diarka o monarka nga pinamunoan hin duha nga mag-prinsipe - an Katoliko nga Obispo han Urgell ngan an Mangulo han Fransya.

## Pagtikang ngan kaagi han ngaran

An ngaran nga "Andorra" posible nagtikang tikang hin Navarro nga pulong *andurrial*, nga kon ighubad *tuna nga banwa-on*.

## Mga parokya han Andorra

** Kapital han Andorra*

## Kitaa gihapon
* Talaan han mga Mag-Prinsipe han Andorra

## Mga kasarigan
Numancia, Aklan

An **Numancia** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,614 ka tawo ha 4,892 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Numancia ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga baranggay.



* Albasan
* Aliputos
* Badio
* Bubog
* Bulwang
* Camanci Norte
* Camanci Sur
* Dongon East
* Dongon West

* Joyao-joyao
* Laguinbanua East
* Laguinbanua West
* Marianos
* Navitas
* Poblacion
* Pusiw
* Tabangka


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
New Washington

An **New Washington** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Aklan ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,981 nga tawo ha 6,715 nga panimalay. An New Washington kilalado tungod han lugar nga tinatawag nga Sampaguita Garden. 

## Mga Baranggay

An New Washington ginbahin ngadto hin napulo kag unom (16) nga baranggay.



* Candelaria
* Cawayan
* Dumaguit
* Fatima
* Guinbaliwan
* Jalas
* Jugas
* Lawa-an

* Mabilo
* Mataphao
* Ochando
* Pinamuk-an
* Poblacion
* Polo
* Puis
* Tambak


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Culasi

An **Culasi** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 32,998 nga tawo ha 6,396 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Culasi ginbahin ngadto hin kap-atan kag upat (44) nga baranggay.



* Alojipan
* Bagacay
* Balac-balac
* Magsaysay (Balua)
* Batbatan Island
* Batonan Norte
* Batonan Sur
* Bita
* Bitadton Norte
* Bitadton Sur
* Buenavista
* Buhi
* Camancijan
* Caridad
* Carit-an

* Condes
* Esperanza
* Fe
* Flores
* Jalandoni
* Janlagasi
* Lamputong
* Lipata
* Malacañang
* Malalison Island
* Maniguin
* Naba
* Osorio
* Paningayan
* Centro Poblacion

* Centro Norte (Pob.)
* Centro Sur (Pob.)
* Salde
* San Antonio
* San Gregorio
* San Juan
* San Luis
* San Pascual
* San Vicente
* Simbola
* Tigbobolo
* Tinabusan
* Tomao
* Valderama


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Joan Enric Vives i Sicília

Hi **Joan Enric Vives i Sicília** (natawo Hulyo 24, 1949) amo iton yana nga Obispo han Urgell ngan *[[ex officio]]* nga igkasi-Prinsipe han Andorra. Ginpili hiya ngan ginbutang hini nga puwesto han Mayo 12, 2003, nagsaliwan kan Joan Martí Alanis.

## Kinabuhi
Natawo hi Joan Enric Vives i Sicília han 1949 ha Barcelona ngan hiya an ikatulo nga lalaki nga anak ni Francesc Vives i Pons ngan ni Cornèlia Sicília Ibáñez, nga mga gagmay nga mga parabaligya hin retail. Sinmakob hiya han seminaryo han 1965 ngan nag-aram hin Humanities, Pilosopiya ngan Teyolohiya. Han 1974 gin-ordenar nga padi hi Vives ha iya tuminongnong nga parokya nga Sta. Maria del Taulat de Barcelona. Ginnominar hiya nga Kabulig nga Obispo han Barcelona (ngan Titulado nga Obispo han Nona) dida han 1993 ngan Coadjutor nga Obispo han Urgell han 2001 ni Papa Juan Pablo II. Han pagretiro han nag-una ha iya nga obispo nga hi Joan Martí Alanis han 2003, sinmunod hiya komo Obispo han Urgell dida han 12 han Mayo 2003, ngan tikang dida gihapon hiya nagin Igkasi-Prinsipe han Andorra. Dida han 10 han Hulyo 2003 gintuman niya an iya konstitusyonal nga paghurar komo bag-o nga Igkasi-Prinsipe han Andorra ha Casa de la Vall, Andorra la Vella. Ginpasaka hi Vives i Sicília ngadto han dungog hin pagka-arsobispo komo personal nga titulo ni Papa Benedicto XVI han Marso 2010.

## Mga dungog ha langyaw
*  : Gran nga Krus han Orden ni Cristo (2010)

## Kitaa Gihapon
*Talaan han mga Mag-Prinsipe han Andorra
*Andorra

## Mga sumpay ha gawas

* Official Website

## Mga kasarigan
Elektronika

An **elektronika** amo an pag-aram han sulog hin kargado nga mga partikula ha dirudilain nga mga materyales sugad hin mga semikonduktor, mga resistor, mga induktor, mga capacitor, mga nano-structure, ngan mga valvola. An ngatanan nga kagamit hin elektronika nanginginlabot han pagbalhin hin koryente elektrika ngan posible impormasyon. Bisan kon ini sinisiring nga teoretika nga sanga hin pisika an disenyo ngan paghimo hin mga elektronik nga mga circuit pagsolbar hin mga practical nga problema usa nga kinahanglan nga tekniko ha mga larangan han inhenyeriya elektronika ngan inhenyeriya hin kompyuter.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* *The Art of Electronics* ISBN 978-0-521-37095-0
* Online course on ''Computational Electronics'' on Nanohub.org

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Navy 1998 Navy Electricity and Electronics Training Series (NEETS) 
* DOE 1998 Electrical Science, Fundamentals Handbook, 4 vols.
** Vol. 1, Basic Electrical Theory, Basic DC Theory 
** Vol. 2, DC Circuits, Batteries, Generators, Motors 
** Vol. 3, Basic AC Theory, Basic AC Reactive Components, Basic AC Power, Basic AC Generators 
** Vol. 4, AC Motors, Transformers, Test Instruments & Measuring Devices, Electrical Distribution Systems
Teknolohiya

An **teknolohiya** usa nga konsepto nga nahanungod hiton paggamit ngan kinaadman hin mga garamiton ngan mga pagbuhat ngan tiunan-o an paka-apekto hini han abilidad hin paggamit ngan pagkaangay hiton kalibungan. Ha sosyudad han katawhan, amo ini an dangat han siyensya ngan inhenyeriya, bisan man kon in pira nga mga pagpadukwag ha teknolohiya nahiuna hini nga duha nga konsepto. Iton teknolohiya usa nga pulong nga an katinikangan tikang han Griyego nga pulong  "*technologia*", "*τεχνολογία*" — "*techne*", "*τέχνη*" ("paagi") ngan "*logia*", "*λογία*" ("pulong"). Kondi, diri masayon iton limitado nga kahubad hini nga pulong; an pulong nga "teknolohiya" nanginginlabot gihapon hiton mga butang nga may gamit han katawhan sugad han makina, hardware o mga garamiton, pero puyde gihapon maglakip hin mga darudako nga mga tema, sugad hiton mga sistema, paagi hin pag-areglo, ngan mga technique. Iton pulong puyde gihapon gamiton ha luob, o ha mga ispisipiko nga mga larangan: sugad hini nga mga pananglitan han "teknolohiya ha paghimo", "teknolohiya ha medisina".

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

* 
* Huesemann, M.H., and J.A. Huesemann (2011). *[https://techlancersme.com/ Technofix: Why Technology Won’t Save Us or the Environment]*, New Society Publishers, ISBN 0865717044.
* .
* Kevin Kelly. *[[What Technology Wants]]*. New York, Viking Press, October 14, 2010, hardcover, 416 pages. ISBN 978-0-670-02215-1
* Mumford, Lewis. (2010). *Technics and Civilization.* University of Chicago Press, ISBN 0226550273.
* Rhodes, Richard. (2000). *Visions of Technology: A Century of Vital Debate about Machines, Systems, and the Human World.* Simon & Schuster, ISBN 0684863111.
* Teich, A.H. (2008). *Technology and the Future.*  Wadsworth Publishing, 11th edition, ISBN 0495570524.
* Wright, R.T. (2008). *Technology.* Goodheart-Wilcox Company, 5th edition, ISBN 1590707184.
Psikolohiya

An **psikolohiya** o **sikolohiya** (kinadaan nga Griyego: *psyche* = "kalag" or "hunahuna", *logos*/-lohiya = "pag-aram") amo in akademiko ngan apliyado nga pagtirok hin kinaadman nga nahanunungod han pag-aram han hunahunan ngan gi-os. An pulong nga "Psikolohiya" gingagamit gihapon ha pagtawag han aplikasyon han hini nga kinaadman ha mga dirudilain nga bahin han buruhaton han tawo, upod an mga problem han mga indibidwal pan-adlaw-adlaw nga kinabuhi ngan an pagtratar han sakit ha panhunahuna. 

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas
* Psychoworld.sk - Mga Sumat mahitungod han Psikolohiya hin tawo 
* In-Mind, Pan-ikatulo nga Bulan nga Periodiko para hin Sosyal nga Psikolohiya

* 
* American Psychological Association
* Association for Psychological Science
* Discovering Psychology. (2001). ''The History of Psychology:Contemporary Foundations''
* The Florida State University PSYCHOLOGY.(2011).''HISTORY''
Pag-aram

An **edukasyon** o **pag-aram** nanginginlabot han pagtutdo ngan pagtuon hin mga ispisipiko nga mga abilidad ngan pati gihapon an pagpasa hin kinaadman, maupay nga pagdesisyon ngan maupay nga pagkadukwag nga kaaram. Iton pulong nga **edukasyon** tikang han Kinatsila nga *educación* nga tikang liwat han Linatin nga *educere* "paggiya, pagdara" o *educare* "paghimo, pagtutdu".  An pag-aram mayda komo usa han mga aspeto hini an pagpasa hin kultura tikang hin henerasyon ngadto hin henerasyon.
"Idukasyun" o Edukasyon (Iningles:Education/Knowledge) parihu la ; aram ; kina-iya ; buut ; sulud han utok 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Educational Resources  from *UCB Libraries GovPubs*
* UNESCO Institute for Statistics: International comparable statistics on education systems 
* OECD education statistics
* OECD Education GPS: a portal on education statistics and policy analysis
* Child and Teacher Educational  from *Kireet Joshi*
* Planipolis: a portal on education plans and policies 
* IIEP Publications on Education Systems 
*A Research Guide for students
Sayaw

An **sayaw**  ha kasahiran amo iton tawag hiton pagkiwa nga gin-gagamit nga paagi hin pamulong, sosyal nga pagkirigta o ginpapagawas hin panhinabo nga ispiritwal o pasundayag.  Iton **sayaw** gin-gagamit gihapon hin pagpahayag hin mga paagi hin waray-pagyakan nga komunikasyon (kitaa iton linggwahe hit kalawasan) hit mga tawo o kahayopan.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* Blogg, Martin. *Dance and the Christian Faith: A Form of Knowing*, The Lutterworth Press (2011), ISBN 9780718892494
* Carter, A. (1998) *The Routledge Dance Studies Reader*. Routledge. ISBN 0-415-16447-8.
* Cohen, S, J. (1992) *Dance As a Theatre Art: Source Readings in Dance History from 1581 to the Present*. Princeton Book Co. ISBN 0-87127-173-7.
* Daly, A. (2002) *Critical Gestures: Writings on Dance and Culture*. Wesleyan University Press. ISBN 0-8195-6566-0.
* Miller, James, L. (1986) *Measures of Wisdom: The Cosmic Dance in Classical and Christian Antiquity*, University of Toronto Press. ISBN 0-8020-2553-6.

## Mga sumpay ha gawas

*
*Historic illustrations of dancing from 3300 B.C. to 1911 A.D. from Project Gutenberg
*United States National Museum of Dance and Hall of Fame
Ginlulugaring

An **ginlulugaring** (kon ha Iningles ***do it yourself***) nanangahulogan hin mga butang nga ginhihimo o ginbubuhat hin paglugaring imbes nga papaliton o makadto hin eksperto hin pagpa-ayad.
Pasundayag

Iton **pasundayag** o **ispektákulo** usa nga artistika nga pagpahayag o paghatag hin kali-awan. Taito Susiluoto on cray-cray.
Kasaysayan

An **kasaysayan** o **kaagi** amo an pag-aram han naglabay, mahitungod han pagbuhat hin katawhan nga tubtob han yana nga adlaw. Ini nga pag-aram uusa la nga pulong ha iba nga yinaknan sugad pananglitan ha Iningles nga iton pulong *history*; ha Kinatsila *historia* ngan ha Tinag-alog *kasaysayan*. Pero ini nga konsepto duha iton kahubad ha Winaray: *kaagi* ngan *kasaysayan*. Ha Winaray, an pulong nga *kasaysayan* naghahatag hin enfasis han pagsaysay han panhinabo samtang an pulong nga *kaagi* naghahatag hin enfasis han mga panhinabo mismo.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* *The American Historical Association's Guide to Historical Literature,* 3rd ed., eds. Mary Beth Norton and Pamela Gerardi (2 vol, Oxford U.P. 1995) 2064 pages; annotated guide to 27,000 of the most important English language history books in all fields and topics
* Benjamin, Jules R. *A Student's Guide to History* (2009)
* Carr, E.H., with a new introduction by Richard J. Evans. *What is History?* Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001, ISBN 0-333-97701-7.
* Evans, Richard J. *In Defence of History.* W. W. Norton (2000), ISBN 0-393-31959-8.
* Furay, Conal, and Michael J. Salevouris. *The Methods and Skills of History: A Practical Guide* (2010)
* Kelleher, William. *Writing History: A Guide for Students* (2008)  excerpt and text search
* Presnell, Jenny L. *The Information-Literate Historian: A Guide to Research for History Students* (2006)  excerpt and text search
* Tosh, John; *The Pursuit of History* (2006), ISBN 1-4058-2351-8.
* Woolf D. R. *A Global Encyclopedia of Historical Writing* (Garland Reference Library of the Humanities) (2 vol 1998) excerpt and text search
* Williams, H. S. (1907). The historians' history of the world. (ed., This is Book 1 of 25 Volumes;  PDF version is available)

## Mga sumpay ha gawas

* Best history sites .net 
* BBC History Site
* Internet History Sourcebooks Project  See also Internet History Sourcebooks Project. Collections of public domain and copy-permitted historical texts for educational use
* The History Channel Online
* History Channel UK
Hamtic

An **Hamtic** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 38,230 ka tawo ha 7,479 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Hamtic ginbahin ngadto hin kap-atan kag pito (47) nga baranggay.



* Apdo
* Asluman
* Banawon
* Bia-an
* Bongbongan I-II
* Bongbongan III
* Botbot
* Budbudan
* Buhang
* Calacja I
* Calacja II
* Calala
* Cantulan
* Caridad
* Caromangay
* Casalngan

* Dangcalan
* Del Pilar
* Fabrica
* Funda
* General Fullon (Tina)
* Guintas
* Igbical
* Igbucagay
* Inabasan
* Ingwan-Batangan
* La Paz
* Gov. Evelio B. Javier (Lanag
* Linaban
* Malandog
* Mapatag
* Masanag

* Nalihawan
* Pamandayan (Botbot)
* Pasu-Jungao
* Piape I
* Piape II
* Piape III
* Pili 1, 2, 3
* Poblacion 1
* Poblacion 2
* Poblacion 3
* Poblacion 4
* Poblacion 5
* Pu-ao
* Suloc
* Villavert-Jimenez


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Laua-an

An **Laua-an** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 23,258 ka tawo ha 4,725 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Laua-an ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga baranggay.



* Banban
* Bongbongan
* Cabariwan
* Cadajug
* Canituan
* Capnayan
* Casit-an
* Guinbanga-an
* Guiamon
* Guisijan
* Igtadiao
* Intao
* Jaguikican
* Jinalinan

* Lactudan
* Latazon
* Laua-an
* Leon
* Liberato
* Lindero
* Liya-liya
* Lugta
* Lupa-an
* Magyapo
* Maria
* Mauno
* Maybunga

* Necesito (Paniatan)
* Oloc
* Omlot
* Pandanan
* Paningayan
* Pascuala
* Poblacion (Centro)
* San Ramon
* Santiago
* Tibacan
* Tigunhao
* Virginia
* Bagongbayan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Libertad, Antique

An **Libertad** usa nga ika-lima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 12,955 nga tawo ha 2,637 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Libertad ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga baranggay.



* Barusbus
* Bulanao
* Cubay
* Codiong
* Igcagay
* Inyawan
* Lindero
* Maramig
* Pucio
* Pajo

* Panangkilon
* Paz
* Centro Este (Pob.)
* Centro Weste (Pob.)
* San Roque
* Tinigbas
* Tinindugan
* Taboc
* Union


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Patnongon

An **Patnongon** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 31,555 nga tawo ha 6,381 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Patnongon ginbahin ngadto hin katloan kag unom (36) nga baranggay.



* Alvañiz
* Amparo
* Apgahan
* Aureliana
* Badiangan
* Bitas
* Carit-an
* Cuyapiao
* Villa Elio
* Gella
* Igbarawan
* Igbobon

* Igburi
* La Rioja
* Mabasa
* Macarina
* Magarang
* Magsaysay
* Padang
* Pandanan
* Patlabawon
* Poblacion
* Quezon
* Salaguiawan

* Samalague
* San Rafael
* Tobias Fornier
* Tamayoc
* Tigbalogo
* Villa Crespo
* Villa Cruz
* Villa Flores
* Villa Laua-an
* Villa Sal
* Villa Salomon
* Vista Alegre


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
San Jose de Buenavista

An **San Jose** usa nga ika-tulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga bungto han Antique. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 48,261 ka tawo ha 9,639 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An San Jose ginbahin ngadto hin karuhaan kag walo (28) nga baranggay.



* Atabay
* Badiang
* Barangay 1 (Pob.)
* Barangay 2 (Pob.)
* Barangay 3 (Pob.)
* Barangay 4 (Pob.)
* Barangay 5 (Pob.)
* Barangay 6 (Pob.)
* Barangay 7 (Pob.)
* Barangay 8 (Pob.)
* Bariri
* Bugarot (Catungan-Bugarot)
* Cansadan (Cansadan-Tubudan)
* Durog

* Funda-Dalipe
* Igbonglo
* Inabasan
* Madrangca
* Magcalon
* Malaiba
* Maybato Norte
* Maybato Sur
* Mojon
* Pantao
* San Angel
* San Fernando
* San Pedro
* Supa


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Sibalom

An **Sibalom** usa nga ika-tulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 49,971 nga tawo ha 9,768 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Sibalom ginbahin ngadto hin kapitoan kag unom (76) nga baranggay.



* Alangan
* Valentin Grasparil (Bad-as)
* Bari
* Biga-a
* Bongbongan I
* Bongbongan II
* Bongsod
* Bontol
* Bugnay
* Bulalacao
* Cabanbanan
* Cabariuan
* Cabladan
* Cadoldolan
* Calo-oy
* Calog
* Catmon
* Catungan I
* Catungan II
* Catungan III
* Catungan IV
* Cubay-Sermon
* Egaña
* Esperanza I
* Esperanza II
* Esperanza III

* Igcococ
* Igdalaquit
* Igdagmay
* Iglanot
* Igpanolong
* Igparas
* Igsuming
* Ilabas
* Imparayan
* Inabasan
* Indag-an
* Initan
* Insarayan
* Lacaron
* Lagdo
* Lambayagan
* Luna
* Luyang
* Maasin
* Mabini
* Millamena
* Mojon
* Nagdayao
* Cubay-Napultan
* Nazareth

* Odiong
* Olaga
* Pangpang
* Panlagangan
* Pantao
* Pasong
* Pis-Anan
* District I (Pob.)
* District II (Pob.)
* District III (Pob.)
* District IV (Pob.)
* Rombang
* Salvacion
* San Juan
* Sido
* Solong
* Tabongtabong
* Tig-Ohot
* Tigbalua I
* Tordesillas
* Tulatula
* Villafont
* Villahermosa
* Villar
* Tigbalua II


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tibiao

An **Tibiao** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 21,772 nga tawo ha 4,408 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Tibiao ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga baranggay.



* Alegre
* Amar
* Bandoja (Lupa-an)
* Castillo
* Esparagoza
* Importante
* La Paz
* Malabor
* Martinez
* Natividad
* Pitac

* Poblacion
* Salazar
* San Francisco Norte
* San Francisco Sur
* San Isidro
* Santa Ana
* Santa Justa
* Santo Rosario
* Tigbaboy
* Tuno


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tobias Fornier

An **Tobias Fornier** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,331 nga tawo ha 5,422 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Tobias Fornier ginbahin ngadto hin kalim-an (50) nga baranggay.



* Abaca
* Aras-Asan
* Arobo
* Atabay
* Atiotes
* Bagumbayan
* Balloscas
* Balud
* Barasanan A
* Barasanan B
* Barasanan C
* Bariri
* Camandagan
* Cato-ogan
* Danawan
* Diclum
* Fatima

* Gamad (Igdamacio)
* Igbalogo
* Igbangcal-A
* Igbangcal-B
* Igbangcal-C
* Igcabuad
* Igcado
* Igcalawagan
* Igcapuyas
* Igcasicad (San Pedro)
* Igdalaguit
* Igdanlog
* Igdurarog
* Igtugas
* Lawigan
* Manaling (Cata-an)
* Masayo

* Nagsubuan
* Paciencia
* Poblacion Norte
* Poblacion Sur
* Portillo
* Quezon
* Opsan (San Jose)
* Nasuli-A (San Ramon)
* Salamague (Santa Maria)
* Santo Tomas
* Tacbuyan
* Tene
* Villaflor
* Ysulat
* Igcadac
* Lindero


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Pandan, Antique

An **Pandan** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,647 nga tawo ha 5,534 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Pandan ginbahin ngadto hin katloan kag upat (34) nga baranggay.



* Aracay
* Badiangan
* Bagumbayan
* Baybay
* Botbot
* Buang
* Cabugao
* Candari
* Carmen
* Centro Sur (Pob.)
* Dionela
* Dumrog

* Duyong
* Fragante
* Guia
* Idiacacan
* Jinalinan
* Luhod-Bayang
* Maadios
* Mag-aba
* Napuid
* Nauring
* Patria

* Perfecta
* Centro Norte (Pob.)
* San Andres
* San Joaquin
* Santa Ana
* Santa Cruz
* Santa Fe
* Santo Rosario
* Talisay
* Tingib
* Zaldivar


## Mga Sumpay ha Gawas

*Pandan.gov.ph - Opisyal nga Websayt han Bungto han Pandan, Antique, Philippines 
*PANDAN.PH - Pandan Antique Philippines
*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Valderrama

An **Valderrama** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Antique ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 17,874 nga tawo ha 3,378 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Valderrama ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga baranggay.



* Bakiang
* Binanogan
* Borocboroc
* Bugnay
* Buluangan I
* Buluangan II
* Bunsod
* Busog
* Cananghan
* Canipayan
* Cansilayan

* Culyat
* Iglinab
* Igmasandig
* Lublub
* Manlacbo
* Pandanan
* San Agustin
* Takas (Pob.)
* Tigmamale
* Ubos (Pob.)
* Alon


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Salatan nga Korea

An **Salatan nga Korea** o **Habagatan nga Korea** (ha Iningles: *South Korea*, Kinatsila: *Corea del Sur*), nasod ha Sidlangan nga Asya. It opisyal nga ngaran hini **Republika han Korea**. Mga 99,274&nbsp;km² an dako nga kabahin han Kapuropod'an Han. Seoul an kapital han nasod. An Salatan nga Korea nahamutangan ha habagatan nga dapit han peninsula han Korea. Ha amihanan han probinsya amo an nasod han Amihanan nga Korea ngan ha sidlangan, an Dagat han Sidlangan o an Dagat han Hapon. Iton lumad nga pinulongan han kadam'an amo iton Koreano.

Ha Koreano, gintatawag ini nga *[[Revisado nga pagromanisar han Koreano|Daehan Minguk]]* (대한민국, 大韓民國). It hamubo nga ngaran *Hanguk* (한국, Han nga nasod, kasagaran ginggagamit pagtawag hiton Korea) o *Namhan* (남한, Salatan nga Han, pagtawag hiton Salatan nga Korea.) *Kitaa iton [[Ngaran han Korea]].*

## Mga administratibo nga pagbahinbahin

:*Kitaa gihapon [[Mga ispisyal nga syudad han Korea]] ngan [[Mga lalawigan han Korea]]*

An dako nga administratibo nga pagbahinbahin ha Salatan nga Korea amo an **mga lalawigan**, **mga metropolitano nga syudad** (naglulugaring-hin-pagdumara nga mga syudad nga diri kalakip hin bisan ano nga lalawigan), ngan usa nga **ispisyal nga syudad**.




## Pinanbasaran

## Dugang nga barasahon

* 
* 
* 
* Lew, Yong Ick. *The Making of the First Korean President: Syngman Rhee's Quest for Independence* (University of Hawai'i Press; 2013); scholarly biography; 576 pages;
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* The official website of the Republic of Korea (Korea.net)
* The Official Korea Tourism Guide Site 
* Korea National Statistical Office
* Video on South Korea-US Relations from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
* 
* A Country Study: South Korea in the Library of Congress
* 
* South Korea  from *UCB Libraries GovPubs*
* Korea OECD
* South Korea profile from the BBC News
* South Korea *Encyclopædia Britannica* entry
* Main cities of South Korea , satellite views and geographical coordinates
* The War Memorial of Korea 
* Key Development Forecasts for South Korea from International Futures
Sanghiran san Binisaya

An **Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte** usa nga katig-uban o akademya (ha Winaray: *sanghiran*) nga nagbandilyo ngan nagdudumara han pag-intelektwalisar han Winaray nga yinaknan.  Gintukod ini han 1909 ni Norberto Romuáldez, Sr..  Inin sanghiran nagmantala hin mga lagda o surundon han pagsurat ngan gramatika han Winaray o Binisaya ha Samar ug Leyte.  Upod han mga api nga unob hini mga manunurat sugad kanda Iluminado Lucente, Eduardo Makabenta, ngan Vicente I. de Veyra.

Yana diri na aktibo ini nga sanghiran.

Puzzle-W-glossy.svg	 Usa ka turók ini nga barasahon. Dako it imo maibubulig ha Wikipedia pinaagi han pagparabong hini.

Yana diri na aktibo ini nga sanghiran.
Cuartero

An **Cuartero** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,286 nga tawo ha 4,681 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Cuartero ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga baranggay.



* Agcabugao
* Agdahon
* Agnaga
* Angub
* Balingasag
* Bito-on Ilawod
* Bito-on Ilaya
* Bun-od
* Carataya
* Lunayan
* Mahunodhunod

* Maindang
* Mainit
* Malagab-i
* Nagba
* Poblacion Ilawod
* Poblacion Ilaya
* Poblacion Takas
* Puti-an
* San Antonio
* Sinabsaban
* Mahabang Sapa


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Dao

An **Dao** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 30,623 nga tawo ha 5,921 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Dao ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga baranggay.



* Aganan
* Agtambi
* Agtanguay
* Balucuan
* Bita
* Centro
* Daplas
* Duyoc
* Ilas Sur
* Lacaron

* Malonoy
* Manhoy
* Mapulang Bato
* Matagnop
* Nasunogan
* Poblacion Ilawod
* Poblacion Ilaya
* Quinabcaban
* Quinayuya
* San Agustin (Ilas Norte)


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Dumalag

An **Dumalag** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 nga census, mayda ini populasyon nga 25,920 nga tawo ha 5,375 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Dumalag ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga baranggay.



* Concepcion
* Consolacion
* Dolores
* Duran
* San Agustin
* San Jose
* San Martin
* San Miguel
* San Rafael
* San Roque

* Santa Carmen
* Santa Cruz
* Santa Monica
* Santa Rita
* Santa Teresa
* Santo Angel
* Santo Niño
* Santo Rosario
* Poblacion


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Dumarao

An **Dumarao** usa nga ika-tulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 40,303 nga tawo ha 7,993 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Dumarao ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga baranggay.


* Agbatuan
* Aglalana
* Aglanot
* Agsirab
* Alipasiawan
* Astorga
* Bayog
* Bungsuan
* Calapawan
* Cubi
* Dacuton

* Dangula
* Gibato
* Codingle
* Guinotos
* Jambad
* Janguslob
* Lawaan
* Malonoy
* Nagsulang
* Ongol Ilawod
* Ongol Ilaya

* Poblacion Ilawod
* Poblacion Ilaya
* Sagrada Familia
* Salcedo
* San Juan
* Sibariwan
* Tamulalod
* Taslan
* Tina
* Tinaytayan
* Traciano


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Biyograpiya

An **Biyograpiya** (tikang han Griyego nga mga pulong *bios* nga nangangahulogan *kinabuhi*, ngan *graphein* nga nangangahulogan *surat*) usa nga genre hin literatura ngan iba nga paagi hin media sugad hin film, nga naha-batakan han mga sinurat nga mga pagsaysay hin mga indibidwal nga mga kinabuhi. Iton biyograpiya puyde nga mahitungod hin tawo nga *[[fiction]]* o *[[non-fiction]]*, ini nga pulong ha kaurogan ginagamit ha pagtawag hin *non-fiction*. Nalain ini hiton *[[profile]]* o curriculum vitae nga kon diin iton biyograpiya mayda paglantaw hin kumplexidad ngan mayda gin*highlight* nga mga dirudilain nga bahin han personalidad upod in mga detalye hin mga nahinabo. It biyograpiya diri la kay lista hin mga butang sugad hin pagkatawo, pag-aram, trabaho, mga relasyon ngan kamatayon. Naghihisgot gihapon ini hiton mga gin-aabat han pag-agi ngan pagtilaw hini nga mga panhinabo.
Ivisan

An **Ivisan** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,256 nga tawo ha 4,683 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Ivisan ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga baranggay.

* Agmalobo
* Agustin Navarra
* Balaring
* Basiao
* Cabugao
* Cudian
* Ilaya-Ivisan
* Malocloc Norte
* Malocloc Sur
* Matnog
* Mianay
* Ondoy
* Poblacion Norte
* Poblacion Sur
* Santa Cruz

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Jamindan

An **Jamindan** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,966 nga tawo ha 6,850 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Jamindan ginbahin ngadto hin katloan (30) nga baranggay.



* Agambulong
* Agbun-od
* Agcagay
* Aglibacao
* Agloloway
* Bayebaye
* Caridad
* Esperanza
* Fe
* Ganzon
* Guintas
* Igang
* Jaena Norte
* Jaena Sur
* Jagnaya

* Lapaz
* Linambasan
* Lucero
* Maantol
* Masgrau
* Milan
* Molet
* Pangabat
* Pangabuan
* Pasol-o
* Poblacion
* San Jose
* San Juan
* San Vicente
* Santo Rosario


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Papa Benedicto XVI

Hi **Papa Benedicto XVI** (Linatin: *Benedictus XVI*; Initalyano: *Benedetto XVI*; Inaleman: *Benedikt XVI.*; natawo ha ngaran nga **Joseph Alois Ratzinger**, ; (16 Abril 1927 – 31 Disyembre 2022) amo an nanguna han Singbahan Katolika ngan soberano han Syudad han Vaticano tikang han 19 Abril 2005 tubtub han iya pagbiya ha paglingkod dida han 28 Pebrero 2013. An pagpílì kan Benedicto nga papa nahinabô dida han 2005 nga konklave papal nga nagsunod han kamatay ni Papa Juan Pablo II. Han iya pagbiya tikang han papado, nagpili hi Benedicto nga tawagon nga "Papa emerito", ngan nagpabilin ha iya ini nga pagtawag kutob han iya kamatay han 2022.

Usa hiya han mga sikat nga kilalado nga mga teyolohiko tikang han mga  1960s ngan damo in sinurat, ginlalantaw hiya nga harani nga konserbatibo nga kaupod han nag-una ha iya nga papa nga hi Papa Juan Pablo II. Nagsirbe hiya komo propesor hin mga dirudilain nga mga unibersidad ha Alemanya, ngan experto ha teolohiya han Ika-Duha nga Konsilyo Vaticano ugsa magin Arzobispo han Munich ngan Freising, ngan dida han panahon han iya ka-elihir komo Papa, amo an Prefect han Katig-uban para han Doktrina han Pagtuo (o Kongregasyon para han Doktrina han Pagtuo) ngan Dekano han Kolehiyo han mga Kardinal.

Han iya papado (o papacy), hi Benedicto XVI naghatag hin dako nga *emphasis* han iya kinikita nga pagkinahanglan han Europa nga bumalik ngadto hin mga batikan nga Kristohanon nga prinsipyo, nga baton han nagtitikadako nga ka diri-pagKristyanisar ngan pagsekularisasyon ha damo nga mga dukwag nga nasod (o *developed nations*) nga diin an humanismo sekular dako an impluwensya.

Han 11 Pebrero 2013, nagpasamwak hi Papa Benedicto dida hin usa nga konsistoryo nga mabiya o ma-renunsya hiya han pagka-Papa dida hit 28 han Pebrero han 2013.  Ha pagtuman hini, nagin-epektibo an iya pagrenunsya o pag-abdikar dida han 8:00 pm han gab-i han 28 han Pebrero 2013.  It tawag kan Benedicto katapos han iya panahon-hin-pagka-Papa: *Iya Santidad, Benedicto XVI Papa-Emerito* o *Papa-Emeritus*.

## Mga sumpay ha gawas
Papa Juan Pablo II

Hi **Papa Juan Pablo II** (Linatin: *Ioannes Paulus PP. II *), natawo nga **Karol Józef Wojtyła** (; giharani-i nga kaluwas ha Winaray: *KA-rol YU-zef voy-TI-wa*) (Mayo 18, 1920 – Abril 2, 2005) naghadi komo papa han Simbahan Katoliko hin hapit karuhaan kag pito (27) nga tuig, tikang han Oktubre 16 1978 tubtob han iya kamatayon.  An iya papado amo an ika-duha nga giiha-i nga mga papado. Han Mayo 13 2005, hi Papa Benedicto XVI, nga sinmunod nga papa kan Juan Pablo II, ginhimo nga diri kinahanglan o (gin*waive*) an lima nga tuig nga paghulat ugsa igpresenta in kaso para hin beatipikasyon (o pagdeklara nga bulahan) nga igbuklad. An opisyal nga proseso han pagbeatipikar nagtikang ha Diosesis han Roma han Hunyo 28, 2005. https://web.archive.org/web/20051212170408/http://opportunities.typepad.com/news/2005/06/pope_john_paul_.html  
Hiya an siyahan nga diri-Italyano nga papa tikang han ika-16 nga siglo. An syahan nga bahin han iya paghadi, natigamnan han iya pagtipa han Komunismo, ngan hiya ha panalagsaon ginsisiring nga usa han mga puwersa nga nakagresulta han kabungkag han Unyon Sovietika.

Ha lain nga mga bahin, an iya *concern* para han mga kablas, han mga magluya, ngan han mga nag-aantos, ngan an iya paglantaw han gyera, violencia, sirot hin kamatayon, ebolusyon, pagpasaylo han utang han kalibotan, upod han iya pag-uyon hin pagbisita hin mga nasod nga Sosyalista, ug an iya makusog nga mga relasyon hin mga lideres hin diri-Katoliko nga mga simbahan ngan diri-Kristohanon nga mga relihiyon (ekumenismo) ginlantawan han iba nga pagpamatuod nga usa hiya nga "liberal".

An iya pag-affirma han maiha na nga doktrina Kristiano nga an aborto, pagkabayot, sexual nga mga relasyon, ngan kontrasepsyon nga mga inmoral, an iya pagpadayon han tradisyon nga pag-ordenar la hin mga lalake ha pagka-padi, an pagtutdo nga an mga divorciado o mga habulag nga mga tawo diri makag-asawa hin otro nga waray deklarasyon hin *nullity*, nga an tama la nga sakrametal nga pag-asawa puyde la hin usa na lalake ngan usa nga babaye, an paghatag hin empahsis han kaupayan han pagpadayon han disiplina han mandatory nga *[[Clerical celibacy|priestly celibacy]]*, ngan an iya pagtipa han sekularismo ginlalantaw hin mga iba nga nagpapamatuod nga hiya "konserbador".

Han iya paghadi, naglinakat hin hirayo an papa, nga diin nagbisita hiya hin labaw 100 ka nasod, labaw pa hin bisan hin-o han mga nag-una ha iya. Ginkanonisar niya in damo nga tawo kaysa han ginkanonisar han tanan nga mga papa ugsa ha iya nga ig-urusa. Hiya an Papa hin panahón nga diin an impluwensya han Katolisismo nag-iban dida han mga dukwag nga nasod kundi dinmako han Ikatulo nga Kalibutan.

## Mga pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

*John Paul the Great Catholic University
*Websayt han Santa Sede
*Usa nga Pasidungog kan Papa Juan Pablo II han Pagbeato ha Iya
Jim Elliot

Hi **Philip James Elliot** (Oktubre 8, 1927 &ndash; Enero 8, 1956) usa nga Kristohanon nga misyonero ha Ecuador, nga diin hiya ginpatay hin mga Huaorani.

Hi Elliot natawo ha Portland, Oregon, kan Fred ngan Clara Elliot, ngan nagin Kristohanon han bata pa nga pangidaron.  Nag-gradwar hiya tikang ha Wheaton College han 1949, hin *degree* hin Griyego.  Inmabot hiya ha Ecuador han Pebrero 21, 1952, agod mag-ebanghelisar han mga Quechua han Ecuador.  Han Oktubre 8, 1953, nag-asawa hiya kan Elisabeth Howard usa nga igjkasi-alumna ha Wheaton ngan misyonarya ha Quito, Ecuador.  An ira amo la nga anak nga hi Valerie, natawo han Pebrero 27, 1955.  Samtang didto hiya nagtrabaho han mga Quechua, hi Elliot nag-andam pagkadto han violente nga tribo han Huaorani nga tinatawag hadto nga mga Auca.  Hi Elliot ngan in upat nga mga iba nga misyonaryo, hira Ed McCully, Roger Youderian, Peter Fleming ngan an ira piloto nga hi Nate Saint, naghimo hin kontak tikang han ira idro ngadto han mga Huaorani pinaagi hin *[[loudspeaker]]* ngan hin basket paghatag hin mga hatag.  Katapos hin pira ka bulan, an mga tawo nagdesidir paghimo hin *base* nga lugar nga harani la nga distansya tikang han mga Huaorani, dida han ligid han Salog Curaray.  Didto ginharani hira hin grupo hin mga Huaorani, ngan ira pa ngani ginpasakay ha idro in usa nga Huaorani nga ira gin-agnayan nga "George" (an iya tinuod nga ngaran Naenkiwi).  Tungod kay maupay an senyas an ira pagtapo han mga Huaorani, naghimo hira hin mga plano pagbisita han mga Huaorani, pero an ira mga plano waray kadayon kay may inmabot nga darudako nga grupo hin Huaorani nga amo an nagpatay kan Elliot ngan han iya upat nga upod dida han Enero 8, 1956.  An lawas ni Elliot natad-an nga naanod ha unhan han salog, upod an iba nga mga tawo, labot la han lawas ni Ed McCully.

Hi Elliot ngan an iya mga sangkay nakikala dayon ha bug-os nga kalibutan nga mga martir, ngan an *[[Life Magazine]]* nagmantala hin napulo-nga-pakli nga barasahon mahitungod han ira misyon ngan an ira kamatayan.  Hira nga lima, amo an sinisiring nga nag-aghat hin interes ha mga Kristohanon nga misyon ha mga batan-on han ira panahon, ngan tubtob ha yana usa nga dako nga pag-aghat han mga misyonaryo nga Kristohanon nga nagtatrabaho ha bug-os nga kalibutan.  Katapos han kamatay han iya bana, hi Elisabeth Elliot ngan iba nga mga misyonaryo nagtikang pagtrabaho didto han mga Huaorani, nga diin nagkaada hira hin *impact* ngan damo an nagkaada hin *conversion*.  Hi Elisabeth Elliot nagmantala hin duha nga libro, *[[Shadow of the Almighty: The Life and Testament of Jim Elliot]]* ngan *[[Through Gates of Splendor]]*, nga mahitungod han kinabuhi ngan kamatayon han iya bana.

Han 2005, usa nga dokumentaryo mahitungod han istorya nira ginpagawas ha ngaran nga *[[Beyond the Gates of Splendor]]*.  Ha 2006, usa nga sine, *[[End of the Spear]]*, mahitungod hini nga istorya ginpagawas.

## Mga Reperensya
*Biography at In Touch Ministries 
*Biography from hyperhistory.net 
*Five Missionary Martyrs 
*Promotional site for the End of the Spear theatrical release
*Links and Information about Jim Elliot
Maayon

An **Maayon** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Capiz ha Katundan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 32,700 nga tawo ha 6,395 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Ma-ayon ginbahin ngadto hin katloan kag duha (32) nga baranggay.



* Aglimocon
* Alasaging
* Alayunan
* Balighot
* Batabat
* Bongbongan
* Cabungahan
* Canapian
* Carataya
* Duluan
* East Villaflores

* Fernandez
* Guinbi-alan
* Indayagan
* Jebaca
* Maalan
* Manayupit
* New Guia
* Quevedo (Ngalan)
* Old Guia
* Palaguian
* Parallan

* Piña
* Poblacion Ilawod
* Poblacion Ilaya
* Poblacion Tabuc
* Quinabonglan
* Quinat-uyan
* Salgan
* Tapulang
* Tuburan
* West Villaflores


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tulay Marcelo Fernan

An **Tulay Marcelo Fernan** usa nga tulay nga gintukod ha Sugbo (Cebu), nga nadugtong hiton Sugbo ngan han Isla han Mactan. It tulay usa han mga gihaluagi ngan gihalabai nga tulay ha Pilipinas. Ginngaranan ini ha dungog ni Marcelo Fernan, usa nga tawo ha politika nga tikang ha Syudad han Sugbo. Ini an ikaduha nga tulay nadugtong han Sugbo ngan Mactan (an syahan amo an Syahan nga Tulay Mandaue-Mactan).

## Mga Sumpay ha Gawas

*   Tulay Marcelo B. Fernan (litrato)
Tulay San Juanico

An **Tulay San Juanico** o **Tulay han San Juanico** (nga gintawag han una nga **Tulay Marcos**) amo an gihalaba-i nga tulay ha Pilipinas, nga mayda kahalaba hin duha ka kilometro. Natabok ini hiton Suláng han San Juanico, nadugtong hiton mga isla han Samar ngan Leyte.

Ginsusumpay hini an Siyudad han Tacloban ha Baranggay Cabalawan dida hiton Leyte nga bahin ngan an bungto han Santa Rita ha Samar nga bahin. Dinhi damo iton maghusay nga mga lantaw, labi na iton Suláng han San Juanico nga mayda yukot nga *whirlpool* pati an mga gudti-gudti nga mga isla han probinsya. Nanhahatag liwat ini hin mga mag-upay nga mga lugar nga mga mag-upay kuhaon hin ritrato Han itsura han parte nga harani ha Siyudad han Tacloban o Leyte ay bagan "L" ngan han harani ha Samar ay bagan "S".

Ini nga tulay ay ginngangaranan liwat hin "Tulay hin mga Ginugma" kay ini ay ginhimo nga regalong kaadlawon ni Marcos para han iya asawa nga hi Imelda ngan gintatawag liwat nga "Rosas han Siyudad hin Tacloban" .  
  

Ini ay an gihalaba-i nga tulay ha Pilipinas nga aada ha bawbaw hin kadagatan nga naghihilaba hin 2,200 m (7200 ft.). An gasto han paghimo han tulay gin-ihap nga mga $21.9 ka milyon ngan an paghimo hini nagtikang dida han 1969 ngan natima ini han upat nga katuig. . Mga napulo ka minutos ini tikang ha sawang han Siyudad han Tacloban ngan makakadtoan pinaagi hin dyip, bus, motorcab, o pribado nga sarakyan.

Han tulay ay nagkamayda hin pagkakaguba han pag-igo hit bagyo Yolanda han tuig hin 2013 pero inin kay ginayad na.

## Mga kasarigan

## Ritrato

Paypay:Crossing the San Juanico Bridge.jpg
Paypay:San juanico 3.jpg
Paypay:Aerial view of San Juanico Bridge.jpg


## Mga sumpay ha gawas

*WOW Philippines: Leyte Is Famous For...
Barack Obama

Hi **Barack Hussein Obama II** (natawo Agosto 4, 1961) amo an ika-kap-atan kag upat nga mangulo o presidente han Estados Unidos. Napili hiya dida han pinili-ay han 2008. Ugsa hini hiya an junior nga U.S. nga Senador tikang ha Illinois nga diin nag-alagad hiya tikang han 2004 tubtob 2008 nga diin nagbiya hiya katapos han iya kapili nga Presidente han Estados Unidos. Hiya an syahan nga African-American nga tawo tikang han Partido Democrata nga napili ha Senado han Estados Unidos (United States Senate) ngan amo an syahan nga Africano-Amerikano nga napili nga mangulo han Estados Unidos. Nakakuha hiya hin internasyonal nga *media coverage* tungod han iya *keynote address* han 2004 Democratic National Convention, nga iya ginhimo samtang Illinois state senator pa hiya.

Hi Obama kasal kan Michelle Obama, usa nga taga-Chicago. Duha it ira anak nga babaye: hi Malia Ann (natawo han 1999) ngan Natasha (natawo han 2001).

Hi Obama amo an syahan nga Mangulo han Estados Unidos nga Afrikano-Amerikano an katulinan.

## Mga sumpay ha gawas

* Barack-Obama.tv nga websayt
Papa Juan Pablo I

Hi **Papa Juan Pablo I** (ha Latin *Ioannes Paulus PP. I*), natawo nga **Albino Luciani** (Oktubre 17, 1912 – Septyembre 28, 1978), naghadi komo papa ngan  soberano han Syudad han Vaticano tikang han Agosto 26, 1978 tubtob Septyembre 28, 1978. An iya 33-nga-adlaw nga papado amo an usa han mga gimadali-i nga paghadi han kaagi han mga papa, ngan nagresulta han Tuig han Tulo nga Papa. Namatay hiya ugsa hiya makahimo hin *legacy* komo papa, ginhihinumdoman hiya tungod han iya pakisangkayon ngan pagkamahiyom, nga naikompara ini kan "Buutan nga Papa Juan", an popular nga Papa Juan XXIII.

Hiya amo an syahan nga papa pagpili hin doble nga ngaran ngan iya ini ginbuhat ha dungog han mga duha nga nag-una pa la ha iya nga mga papa, hira Papa Juan XXIII ngan Papa Pablo VI.  Hiya liwat an syahan (ngan ha yana hiya pa gud la) nga papa nga nag-gamit han *"nga syahan"* han iya ngaran ha paghadi.

## Mga sumpay ha gawas

* An Websayt han Fundasyon Papa Luciani
* Juan Pablo I ha websayt han Vaticano