Chen Shui-bian

Hi **Chen Shui-bian** (nahig-araan nga Tsinino: 陳水扁; pinyin: Chén Shuǐbiǎn; Tinaiwanes: Tân Chúi-píⁿ) (natawo Oktubre 12, 1950) usa nga kasanhi nga Taiwanes nga politiko nga amo an ika-10 ngan ika-11-nga-panahon nga Mangulo han Republika han Tsina tikang 2000 tubtob 2008. Hi Chen, nga api han Partido Progresibo Demokratiko (PPD) nga ha kahi-araan nasuporta hin independensya han Taiwan, nagtapos hin labaw hin kalim'an nga tuig hin pagdumara han Kuomintang (KMT) ha Taiwan. Ha pag-agnay, tinatawag hi Chen nga *A-Bian* (阿扁; Ābiǎn; Tinaiwanes: 阿扁仔 A-píⁿ-à).

Inmapi ha politika hi Chen han 1980 komo usa nga abogado ngan nakilala hiya tungod han iya magkusog nga mga argumento; tungod han iya panginano mahiunong han reporma para han sistema nga politikanhon, inmapi hi Chen ha politika nga api han kagiusan nga Tangwai ngan na-elihido hiya ngadto han Konseho han Syudad han Taipei han 1981. Ginbilanggo hi Chen han 1985 tungod hin libel komo editor han tagsemana nga naugop-hin-demokrasya nga revista nga *Neo-Formosa*.  Nahinabo ini katapos han pagmantala hin barasahon nga nagkritikar kan Elmer Feng,usa nga propesor hin pilosopiya ha unibersidad nga ha urhe napili nga magbabalaod ha ilarom han Kuomintang. Katapos han pagpagawas ha iya tikang ha bilanggoan, hi Chen napili nga api han Magbabalaod nga Yuan han 1989, ngan Alkalde han Taipei han 1994.

Nagdaog hi Chen han 2000 nga pinili-ay hin mangulo dida han Marso 18 nga diin nakakuha hiya hin 39% là han botos komo resulta hin pagkabublag hin mga faksyon ha sakob han Kuomintang, han pagdalagan ni James Soong ha pagka-mangulo komo usa nga independente o naglulugaring nga kandidato patko han ginpili han partido nga hi Lien Chan.  Hi Chien amo an nagin syahan ngan ha yana an amo la nga diri-Kuomintang nga nagkapot han paglingkod hin mangulo.  Bisan kon hi Chen nakakarawat hin hagtaas nga pagranggo hin pag-uyon ha mga survey han syahan nga mga semana han iya panahon-hin-pag-alagad, an iya pagkapopular nahulog tungod hin mga pagtahap hin pangurakot ha sakob han administrasyon ni Chen ngan han diri paka-pasa hin pamalaod  ha Magbabalaod nga Yuan nga kontrolado han oposisyon nga KMT.  Han 2004, han iya kampanya hin pagpareelihir, napusil hi Chen samtang nangangampanya.

Han Septyembre 11, 2009, ginsirotan hi Chen hin pagkabilanggo hin panginabuhi ngan ginmultahan hiya hin NT$200&nbsp;ka milyon (US$6.13&nbsp;ka milyon) ha mga pagtahap hin pagdesfalko (*embezzlement*), pagkarawat hin bayad nga coecho o suborno (*bribe*), ngan bunak hin salapi o lavado hin salapi (*money laundering*), nga nanginlabot hin kabug-osan nga US$15&nbsp;ka milyon (NT$490&nbsp;ka milyon) samtang dida hiya ha paglingkod tikang han 2000 tubtob 2008.  Sumala han mga naugop kan Chen, ini nga pagprosegir gindara tungod hin panmulitika. Hi Chen amo an syahan nga RT nga mangulo nga ginsirotan hin pagkabilanggo.

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas

* Human Rights Action Center - Free Chen Shui-Bian
* Diri-opisyal nga websayt hin pag-ugop 
* Bug-os nga texto han Yakan ha Pag-Inagurar ni Chen han 2004 
* Opisyal nga websayt han Partido Progresibo Demokratiko ha Tsinino
* America ngan Taiwan, 1943-2004 
* Chinataiwan.org, Mga importante nga panhinabo ha karera
* Kasanhi nga Mangulo han Republika han Tsina (Taiwan) Chen Shui Bian nga ginhurar ha paglingkod 

|-

|-

|-