open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Espírito Santo

An **Espírito Santo** amo in usa ka estado ha nasod han Brasil. An ulohan hini amo an syudad han Vitória.
Colombia

An **Colombia** nga ha opisyal nga pagtawag **Republika han Colombia** (ha Kinatsila: **República de Colombia**), usa nga nasod ha kanawayan o amihanan-katundan nga Salatan nga Amerika o América del Sur. Ginsasapitan an Colombia ha sidlangan han Venezuela ngan Brasil; han Ecuador ngan Peru ha salatan ; han Dagat Caribe ha amihanan; ha kanawayan han Panama; ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. An Colombia mayda liwat mga pag-ultan ha dagat upod han Jamaica, Haiti, an Republika Dominicana, Honduras, Nicaragua ngan Costa Rica. An amo an ika-26 nga gidako-i nga nasod ha kalibutan ngan an ika-upat nga gidako-i ha Salatan nga Amerika (sunod han Brasil, Argentina, ngan Peru). Amo ini an ika-29 nga gidako-i hin populasyon nga nasod ha kalibutan ngan an ikaduha nga gidako-i ha Salatan nga Amerika, sunod han Brasil. An Colombia amo an mayda han ikatulo nga gidako-i nga populasyon nga nayakan hin Inespanyol o Kinatsila ha kalibutan sunod han Mehiko ngan Espanya.

## Mga administratibo nga pagbahin-bahin

An Colombia ginbahin ngadto hin katloan kag duha (32) nga mga departamento ngan usa nga distrito hin kapital, nga gintatratar komo usa nga departamento (an Bogotá amo liwat an kapital han departamento han Cundinamarca). An mga departamento ginbahin-bahin pa ngadto hin mga munisipyo, nga an tagsa hini mayda lingkoranan hin munisipyo, ngan an mga munisipyo liwat ginbahin ngadto hin mga *[[Mga corregimiento han Colombia|corregimiento]]*. An tagsa departamento mayda lokal nga kagamhanan o gobyerno upod hin gobernador ngan asamblea nga direkta nga na-elihido hin upat-ka-tuig nga pagsirbe.  An tagsa munisipyo pinamunoan hin alkalde ngan konseho, ngan an tagsa *corregimiento* hin elehido nga *corregidor*.

Dugang han kapital, siyam nga mga syudad gindesignar nga mga distrito (baga hin mga ispisyal nga munisipyo), tungod hin mga ispisyal nga nagpapaiba nga kinaiya hinin nga mga syudad.  Ini nga mga syudad amo an Barranquilla, Cartagena, Santa Marta, Cúcuta, Popayán, Tunja, Turbo, Buenaventura ngan Tumaco. Mayda mga departamento nga mayda mga lokal nga administratibo nga mga ubos nga pagbahin, nga diin an mga bungto nga damo hin tawo ngan mga munisipyo mga hagrani (sugad pananglitan ha Antioquia ngan Cundinamarca). Kon diin an mga departamento mayda gamay nga populasyon ngan mayda mga problema hin seguridad (sugad pananglitan han Amazonas, Vaupés ngan Vichada), mga ispisyal nga adminstratibo nga pagbahin ginagamit, sugad hin "departamento nga*corregimientos*", nga baga hin sagol hin munisipyo ngan hin *corregimiento*.

## Mga reperensya
Republika Dominicana

:*Diri ini angay iglipat han nasod han [[Dominica]]*

An **Republika Dominicana** (puyde liwat ha literal nga Winaray: **Republika nga Dominicana** o **Dominicana nga Republika** ha Kinatsila: **República Dominicana**; Iningles: *Dominican Republic*) usa nga nasod ha isla han Hispaniola, kabahin han kapuropod-an han Antillas Mayores ha rehiyon han Caribe. An katundan nga ikatulo nga bahin han isla amo an nasod han Haiti, amo nga an Hispaniola usa han mga isla han Caribe nga okupado hin duha nga nasod, upod han Saint Martin. Ha kahaluag ngan populasyon, an Republika Dominicana amo an ikaduha nga gidako-i isla-nga-nasod (sunod han Cuba), nga mayda 48,442 ka km² ngan hin mga 9.5 ka ribo o milyo nga tawo.

## Etimolohiya

An ngaran hini tikang han ulohan nga syudad han Santo Domingo, nga ginngaranan ni Bartolomé Colón han Agosto 5, 1498 komo *La Nueva Isabela, Santo Domingo del Puerto de la Isla de la Española*, nga ginngaran tikan han usa o posible nga duha ha dungog han baraan nga adlaw nga Dominggo (an Linatin nga pulong *Dominicus* nangangahulogan "an kanan Ginoo (adlaw)") ngan Santo Domingo de Guzmán, ngan an adlaw hin pyesta Agosto 4.

## Mga probinsya ngan munisipyo

An Republika Dominicana ginbahinbahin ngadto hin katloan kag usa (31) nga mga probinsya o lalawigan. Ha dugang pa, an nasodnon nga kapital, an Distrito Nacional (Nasodnon nga Distrito), ada ha sakob han Santo Domingo.

An mga lalawigan ginbahin ngadto hin mga munisipyo (ha Kinatsila: *municipios*; kon usa *municipio*). Amo ini an ikaduha nga nivel ha politika ngan administratibo nga pagbahin han nasod.

 

* An kapital han nasod amo an syudad han Santo Domingo de Guzmán, ha Distrito Nacional (D.N.).






## Mga kasarigan
Burundi

An **Republika han Burundi** amo an usa ka Nasod ha Africa. An kapital amo an Gitega, nga ginbalhin tikang ha Bujumbura hadin Pebrero 2019.
Johor

An **Johor** (nga agsob liwat ginsusurat ha Iningles nga **Johore**, ha Jawi mga kasurat:**جوهر**) usa nga estado o negeri han Malaysia ha butnga han 1°20" ha Amihanan ngan 2°35" ha Amihanan. Usa ini han mga nadukwag nga mga negeri ha Malaysia. An kapital nga syudad ngan lingkoranan han hadi han Johor amo an Johor Bahru, nga tinatawag han kasanhi nga Tanjung Puteri (Winaray: Pangpang han Prinsesa). An daan nga kapital han negeri amo an Johor Lama. An Arabo nga pahidungong nga ngaran han estado amo an **Darul Ta'zim** ("Puy-anan hin Pagtahod'). Ginpalibutan ini han Pahang ha amihanan, Melaka ngan Negeri Sembilan ha kanawayan, ngan han Mga Estrecho han Johor ha salatan. An Tanjung Piai, ha distrito han Pontian, amo an pinakasalatan nga dapit han ''mainland'' nga Asya.

An mga taga-Malaysia ngan taga-Singapur nagamit han pagpahalipot nga *JB* ha pagtawag han syudad han Johor Bahru.
Kedah

An **Kedah** (ha Jawi: **قدح**, populasyon 1,778,188) usa nga estado o negeri han Malaysia, nga nahamutang ha kanawayan nga dapit han Peninsular nga Malaysia. Naglalakip an estado hin bug-os nga kahaluag nga 9,425 ka km², nan an kadam-an hini mga kapatagan nga gintatanom in humay, pati an isla han Langkawi. Gintawag ini nga **[[Syburi]]** (ha Thai nga yinaknan: ไทรบุรี) han Siames han ilarom pa ini han ira impluwensya.

Ha amihanan amo an estado han Perlis ngan an panlangyaw nga pag-ultan upod han Songkhla ngan Yala nga mga lalawigan han Thailand, ha salatan amo an Perak ngan ha habagatan an Penang.

An kapital ngan lingkoranan han hadi han negeri amo an Alor Setar. An iba pa nga mga importante nga mga bungto amo an Sungai Petani, ngan Kulim ha *mailand*, ngan Kuah ha Pulau Langkawi. An Kedah ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga distrito:- Baling, Bandar Baharu, Kota Setar, Pokok Sena, Kuala Muda, Kubang Pasu, Kulim, Pulau Langkawi, Padang Terap, Pendang, Sik, nganYan.

An Arabo nga pahidungog nga ngaran para han Kedah amo an **Darul Aman** nga amo gihapon an kahulugan han ngaran ha pahidungog han Brunei nga Darussalam (Puy-anan hin Kamurayaw). 

An populasyon han estado ha etniko nga grupo han 2003 gin-estimar nga: Malay (1,336,352 o 75.5%), Intsik (252,987 o 14.2%), Indianon (122,911 o 6.9%), mga diri-bungtohanon (35,293 o 1.9%), Mga iba (27,532 o 1.5%).

An Danaw han Pedu amo an gidako-i nga hinimo-hin-tawo nga danaw han estado.
Kelantan

An **Kelantan** usa nga estado o negeri han Malaysia. An kapital ngan lingkoranan-hadi-anon amo an Kota Bharu. An Arabo nga ngaran ha pahidungog amo an *Darul Naim*, ("An Malipayon nga Puy-anan").

Nahamutang an Kelantan ha dumagsaan han Peninsular nga Malaysia. Ginsasapitan ini han lalawigan han Narathiwat han Thailand ha amihanan, han Terengganu ha timugan, han Perak ha katundan, ngan han Pahang ha salatan. Ha dumagsaan han Kelantan amo an Dagat Salatan Tsina.

Nahamutang an Kelantan ha dumagsaan nga pag-ultan han peninsula. An Kelantan, nga usa han mga teorya mahitungod han ngaran amo an "Tuna hin Kidlat" (kitaa an mga alternatibo nga mga teorya ha ubos), usa nga agrario nga estado nga damo in mga humayan, mga barrio hin panagat ngan puno hin casuarina nga mga baybayon. An Kelantan amo an lugar han pinaka-hadto nga mga nabilngan ha arkeolohiya ha Malaysia, pati in pira nga mga prehistoriko nga mga urukyan hin lumad.

An Parti Islam Se-Malaysia (PAS) amo an dida ha poder han estado hin damo na ka tuig ngan an Kelantan usa gihapon han pinaka-konserbador ngan Islamico nga estado.
Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina

An **Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina** (ha Kinatsila: **Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina** ) o ha impormal nga pagtawag **San Andrés ngan Providencia** (ha Kinatsila: **San Andrés y Providencia**) usa han mga departamento han Colombia. Ini nga departamento duha nga grupo hin mga isla nga mga 775 ka km (480 ka milyas) ha kanawayan o amihanan-katundan tikang ha *mainland* han Colombia ngan 220 ka km (140 ka milyas) tikang han labnasan han Nicaragua, ngan walo nga mga gawas nga pangpangan ngan mga *reef*. An kapital hini amo an San Andrés.
Melaka

An **Melaka** (nga agsob liwat ginsusurat nga **Malacca** ha Iningles ngan **Malaca** ha Kinatsila; nga gin-agnayan nga *An Estado ha Kaagi* o *Negeri Bersejarah* han mga lokal) amo an ikatulo nga giguti-ayi nga estado han Malaysia, sunod han Perlis ngan Penang. Nahamutang ini ha salatan nga rehiyon han Peninsula han Malaya, ha Mga Estrecho han Malacca. Ginsasapitan ini han Negeri Sembilan ha amihanan ngan han estado han Johor ha salatan. An kapital han estado amo an Bandar Melaka. An sentro ha kaagi hinin nga syudad ginlista nga usa nga prominente nga Patrimonio de la Humanidad o *World Heritage Site* han UNESCO tikang han Hulyo 7, 2008.

Bisan mgan kon an Melaka amo an usa han mga gimaiha-i nga mga sultanato nga Malay, waray na Sultan an negeri yana. Lugod, an mangulo han estado amo an *[[Yang di-Pertua Negeri]]* o Gobernador.
Distrito Federal han Brasil

An **Distrito Federal han Brasil** ginbulag para han Brasília, an ulohan han Brasil. Nahamutang ini hin rehiyon nga tinatawag Planalto Central. An Distrito Federal ginbahin ha napulo kag siyam (19) nga mga rehiyon adminsitratiba.
Penang

An **Pulau Pinang** (ha Winaray: *Puro han Pinang*) nga agsob ginsusurat nga **Penang** usa nga negeri o estado ha Malaysia. Nahamutang ini ha kanawayan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ha may Estrecho han Malacca. An Pinang amo an ikaduha nga giguti-ayi nga estado ha Malaysia sunod han Perlis, ngan an ika-walo ha kadamo hin tawo. An kapital hini amo an syudad han Georgetown
Republika han Adygea

An **Republika han Adygea** amo an usa ka suhito federal han nasod han Rusya. An kapital han suhito amo an Syudad han Maykop.
Champasak

An **Champasak** (o **Champassak**, **Champasack** ha Lao **ຈໍາປາສັກ**) usa nga lalawigan ha habagatan nga Laos, harani han linea upod han Thailand ngan Cambodia. Una ini han tulo nga prinsipado nga nagsunod han Lao nga ginhadian han Lan Xang. Mayda hin populasyon nga mga 694,023dida han 2015. An salog han Mekong naagi an sulog dida han lalawigan. An kapital han lalawigan amo an syudad han Pakse, pero an ngaran han lalawigan tikang han bungto han Champasak, nga kasanhi nga kapital o kabesera han Ginhadi-an han Champasak.

## Mga administratibo nga pagbahinbahin

An lalawigan ginbahin ha mga nasunod nga mga distrito:

* Bachiangchaleunsook (16-03)
* Champassack (16-07)
* Khong (16-10)
* Moonlapamok (16-09)
* Paksé (16-01)
* Paksong (16-04)
* Pathoomphone (16-05)
* Phonthong (16-06)
* Sanasomboon (16-02)
* Sukhuma (16-08)
Hua Phan

An **Hua Phan** (o **Houaphan**; ha Lao: **ຫົວພັນ**) usa nga lalawigan han Laos, nga nahamutang ha sidlangan nga dapit han nasod. Dinhi nahamutang an Kalungiban han Viengxay, usa nga haluag nga kanit-kanit hin mga lungib nga gin-gamit han Pathet Lao, ngan an Parque hin Arkeolohiya han Hintang, usa han mga importante nga mga pre-historico nga mga lugar ha amihanan nga Laos. An Hua Phan usa han mga pinakakablas nga mga lugar ha Laos pero usa ini han mga gimaopayi nga kiritaon ngan mga mag-upay an mga *textile* tikang dinhe.

An kapital han Hua Phan amo an syudad han Sam Neua.

## Mga administratibo nga pagbahin-bahin

An Hua Phan ginbahin-bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito:

# Huameuang (7-05) 
# Muang Et (7-08) 
# Sop Bao (7-07) 
# Viengthong (7-03) 
# Viengxay (7-04) 
# Sam Neua (7-01) 
# Xamtay (7-06) 
# Xiengkhor (7-02)
Nicaragua

An **Nicaragua** nga an opisyal nga pagtawag **Republika han Nicaragua** (ha Kinatsila: **República de Nicaragua**) usa nga nasod ha Butnga nga Amerika. An kapital hini amo an syudad han Managua.

## Mga departamento nga mga munisipyo

An Nicaragua usa nga unitaryo nga republika. Ha pag-administrar o pagdumara, ginbahinbahin ini ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga departamento ngan duha nga naglulugaring-hin-pagdumara nga mga rehiyon (mga autonomo nga komunidad) nga nahibatikan dida han modelo Espanyol. An mga departamento liwat ginbahinbahin ngadto hin usa ka gatos kalim-an kag tulo (153) nga mga munisipyo (*municipio* kon ha Kinatsila). An duha nga mga autonomo nga rehiyon amo an 'Región Autónoma Atlántico Norte'
ngan 'Región Autónoma Atlántico Sur', nga agsob tawagon nga *RAAN* ngan *RAAS*, respectibamente; ugsa hira taga-i hin autonomiya han 1985 ini hira amo an departamento han Zelaya.


Boaco (Boaco)
Carazo (Jinotepe)
Chinandega (Chinandega)
Chontales (Juigalpa)
Estelí (Estelí)
Granada (Granada)
Jinotega (Jinotega)
León (León)
Madriz (Somoto)

Managua (Managua)
Masaya (Masaya)
Matagalpa (Matagalpa)
Nueva Segovia (Ocotal)
Rivas (Rivas)
Río San Juan (San Carlos)
RAAN (Bilwi)
RAAS (Bluefields)


## Mga reperensya
Autonomo Okrug han Khanty-Mansi — Yugra

An **Autonomo Okrug han Khanty-Mansi — Yugra** amo in uska suhito federal han Rusya. An kapital hini amo an syudad han Khanty-Mansiysk. An gidadako-i nga syudad amo an syudad han Surgut.
Autonomo Okrug han Chukotka

An **Autonomo Okrug han Chukotka** amo in usika suhito federal han Rusya. An kapital hini amo an syudad han Anadyr.
Yaroslavl

An **Yaroslavl** amo an kapital han Yaroslavl Oblast han Nasod han Rusya.

## Mga reperensya

## Mga sumpay ha gawas
* Историческая информация о городе Ярославль
Chelyabinsk

An **Chelyabinsk** amo an kapital nga syudad han Chelyabinsk Oblast han nasod han Rusya

## Mga sumpay ha gawas
* Портал Челябинска 
* Chelyabinsk
Tomsk

An **Tomsk** amo an kapital nga syudad han Tomsk Oblast han nasod han Rusya.

## Lins
* Подробная карта Томской области
* Сайт города Томска
* Новости Томска
Pahang

An **Pahang** (ha Jawi: **ڨهڠ**) amo an ikatulo nga gidako-i nga negeri o estado ha Malaysia, sunod han Sarawak ngan Sabah, nga na-okupa han cuenca hidrografika o *river basin* han Salog han Pahang. Ginsasapitan ini ha amihanan han Kelantan. Ha katundan mabibilngan an mga estado han Perak, Selangor ngan Negeri Sembilan, ha salatan an Johor ngan ha sinirangan an Terengganu ngan an Dagat Salatan nga Tsina.

An kapital han negeri amo an Kuantan, ngan an lingkoranan-nga-hadi-anon ha Pekan. Mga iba nga mga importante nga bungto amo an Jerantut, Kuala Lipis, Temerloh ngan an mga mukidbukid nga mga *resort* han Genting Highlands, Cameron Highlands, Bukit Tinggi ngan Mukidbukid Fraser. 

An Arabo nga pahidungog nga ngaran amo an *Darul Makmur* ("Puy-anan hin Paghupoy").

An etniko nga komposisyon mga 1,000,000 nga mga Malay ngan Bumiputra, mga 233,000 nga mga Intsik, mga 68,500 nga Indio 13,700 nga iba ngan 68,000 nga mga diri-bungtohanon.
Perak

An **Perak** usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga negeri o estado han Malaysia. Ini an ikaduha nga gidako-i nga estado ha Peninsular nga Malaysia nga nagsasapit han Kedah ngan lalawigan han Yala han Thailand ha amihanan. Ha kanawayan sapit an estado han Pulau Pinang samtang ha sinirangan tikang han estado mabibilngan an mga estado han Kelantan ngan Pahang ngan an estado han Selangor ha tikadto ha salatan ngan ha katundan pinaagi han Estrecho han Malacca.

An *Perak* nangangahulogan nga "salapî" o *plata* o *silver* ha Bahasa Melayu. An ngaran tikang han baga hin salapi nga kolor han estanyo o *tin*. Han mga 1890, an Perak, nga mayda han gidamo-i nga *alluvial deposit* hin estanyo ha kalibutan amo an usa han mga bahandi han korona han Imperyo Brittaniko. Pero mayda liwat nasiring nga an ngaran tikang han "inggat hin isda ha tubig" nga baga hin salapi. An Arabo nga pahidungog nga ngaran para han Estado amo an ***Darul Ridzuan***, an Tuna hin Grasya.

An Ipoh, amo an kapital han estado han Perak, ngan kilalado ini han pag-mina hin estanyo tubtob han paghamubo han presyo nga naka-apekto han ekonomiya han estado. Pero an kapital-nga-hadi-anon adto ha Kuala Kangsar, nga diin nahamutang an palasyo han Sultan han Perak.
Selangor

An **Selangor** (ha Jawi nga kasurat: **سلاڠور**; kilalado liwat han Arabo nga pahidungog nga **Darul Ehsan**, o "Puy-anan hin Sinceridad") usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga estado han Malaysia. Nahamutang ini ha katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan ginsasapitan ini han Perak ha amihanan, han Pahang ha sidlangan, han Negeri Sembilan ha salatan ngan han Estrecho han Malacca ha katundan. Nagpapalibot ini han mga federal nga teritoryo han Kuala Lumpur ngan Putrajaya. 

An estado usa nga hereditaryo nga monarkiya konstitusyonal, nga diin an naghahadi nga Sultan (tikang han 2001) amo hi Sultan Sharafuddin Idris Shah. An Menteri Besar (mangulo nga ehekutibo han gobyerno han estado) ha yana hi Tan Sri Abdul Khalid Ibrahim, han Parti Keadilan Rakyat (PKR) (Partido han Hustisya han Katawhan) nga bahin han Pakatan Rakyat, tikang han Marso 10, 2008. An yana nga namumuno han oposisyon ha Katitirok han Estado han Selangor (Asamblea Estatal han Selangor) amo hi Dato Seri Dr. Mohd Khir Toyo, nga api han United Malays National Organisation (UMNO) nga partido ha Barisan Nasional, nga amo liwat an ika-13 nga Menteri Besar han Selangor.

An kapital han estado amo an syudad han Shah Alam, nga amo liwat an syahan nga syudad ha Selangor ngan an kapital-han-sultan amo an Klang, nga diri syudad. In ikatulo nga dako nga sentro urbano amo an Petaling Jaya nga ginhimo nga syudad han Hunyo 20, 2006. Amo nga an Selangor usa han duduha la nga mga estado han Malaysia nga mayda sobra pa hin usa nga syudad; an ikaduha nga estado nga sugad gihapon an Sarawak.
Perlis

An **Perlis** (ha Jawi **ﭬﺮليس**‎) , amo an gigamayi nga estado o negeri ha Malaysia. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia ngan sapit ini han mga lalawigan han Satun ngan Songkhla han Thailand ha amihanan nga linea. 

An Perlis mayda populasyon nga 210,000. An etniko nga komposisyon para han tuig 2000 ha Perlis amo an: Malay (174,805 o 79.74%), Intsik (21,058 o 9.6%), Indio (2,658 or 1.21%) ngan mga iba (20,690 or 9.45%). 

An kapital han Perlis amo an Kangar ngan an kapital-nga-hadi-anon amo an Arau. An Padang Besar ha linea han Malaysia-Thailand usa liwat nga importante nga bungto. An main nga puerto amo an gamay nga barrio han Kuala Perlis, nga nasumpay ngadto han Isla han Langkawi. 

## Mga reperensya
Negeri Sembilan

An **Negeri Sembilan** (puyde liwat **Negri Sembilan**, ha Jawi: **نڬري سمبيلن**), nga nangangahulogan nga "negeri hin siyam" o "estado hin siyam" ha Bahasa Melayu, usa han mga napulo kag tulo (13) nga mga negeri o estado han Federasyon han Malaysia. Nahamutang ini ha katundan nga labnasan han Peninsular nga Malaysia, ha salatan han Kuala Lumpur ngan ginsasapitan ini ha amihanan han Selangor, ha sidlangan han Pahang ngan ha salatan han Melaka ngan Johor. 

An ngaran tikang daw han siyam nga mga distrito o *nagari* (nga yana tinatawag nga *luak*) nga gin-ukyan han Minangkabau, usa nga etniko nga grupo tikang ha Katundan nga Sumatra (ha yana nga Indonesya). An mga kanan-Minangkabau nakikita pa yana ha tradisyonal nga arkitektura ngan han yinaknan nga ginagamit dida.

Nag-iiba ini han mga sultan nga hereditaryo han iba nga mga may hadi mga estado han Malay. An naghahadi han Negeri Sembilan tinatawag nga *[[Yamtuan Besar|Yang di-Pertuan Besar]]* imbes nga Sultan. An pagpili o pag-elehir han Namumuno nahihinabo pinaagi han pagpili ha iya han konseho hin mga Undang nga nangungulo han upat nga mga gidako-i nga distrito han Sungai Ujong, Jelebu, Johol, ngan Rembau, nga amo an rason nga ini usa han mga elehido nga mga monarkiya.

An kapital han Negeri Sembilan amo an Seremban. An kapital-nga-hadi-anon amo an Seri Menanti ha distrito han Kuala Pilah. Iba nga mga importante nga bungto amo an Port Dickson ngan Nilai. 

An Arabo nga pahidungog para han estado amo an ***Darul Khusus*** ("an Ispisyal nga Puy-anan").
Terengganu

An **Terengganu** (ha Jawi: **ترڠڬانو**, nga ginsurat han una nga **Trengganu** o **Tringganu**) usa nga sultanato ngan negeri o estado han federal nga Malaysia. Kilalado liwat an estado han Arabo nga pahidungog nga ngaran nga, *Darul Iman* ("Puy-anan hin Pagtuo"). An syudad ha daplin han dagat nga Kuala Terengganu nga nahamutang han ganghaan han Salog han Terengganu amo an kapital han estado ngan kapital-nga-hadi-anon ngan amo liwat an gidako-i nga syudad ha Terengganu.
Irkutsk

An **Irkutsk** an gidakoi nga syudad ngan sentro pan-administratibo han Irkutsk Oblast, Russia. Tungod may-ada ini populasyon nga 617,473 sumala han 2010 nga Senso, an Irkutskan ika-25 ha gidakoi nga syudad ha Rusya kun populasyon an pagbabasaran, ngan ini liwat an ika-5 ha gidakoi ha Federal nga Distrito han Siberia, ngan usa ha gidakoi nga Syudad ha Siberia.

Namumutang ha salatan han igkasiparehas nga ngaran nga oblast, an sawang han syudad namumutang ha Salog Angara, usa nga tributaryo han Yenisei, nga ginbabanabanahan 850 kilometro (530 mi) pa-salatan-sinirangan tikang ha Krasnoyarsk ngan may-ada liwat ginbabanabanahan 520 kilometro (320 mi) panorte han Ulaanbaatar. 

## Mga sumpay ha gawas
* Энциклопедия Иркутска
Kaliningrad

An **Kaliningrad** o kundi man **Kaliningrado** (, ha kaagi , , , , , ) amo an gidako-i nga syudad ngan sentro hin pagdumara han Kaliningrad Oblast, usá nga Ruso nga exclave dida ha Dagat Baltiko. Sumala han 2010 nga Census, an kamolupyohan han Kaliningrad 431,902.

Nahamutang iní ha butnga han Polonya ngan Lithuania, nga yana kabahin han Unyon Europeo. Han Matugnaw nga Gyera an Kaliningrad importante ha estratehiya. Katapos han *de facto* nga pag-anexar han teritoryo, an mga Sovietika nga nagdudumara naghimo hin bag-o nga syudad nga nagpara han kadam-an han mga sumpay nga makasaysayan han daan nga syudad.  Ha pipira nga mga distrito, mayda pipira nga mga monumento nga tikang ugsa-han-gera nga nagpapabilin.

## Mga pinambasaran
Kurgan, Kurgan Oblast

An **Kurgan** amo an kapital nga syudad han Kurgan Oblast han nasod han Rusya.

## Mga sumpay ha gawas
* Kurgan
Pablo Neruda

Hi **Pablo Neruda** (Hulyo 12, 1904 – Septyembre 23, 1973) amo an *dagan-ngaran* o *pen name*, ngan ha urhe, an legal nga ngaran han Chileno nga magsusurat ngan politiko nga hi **Neftalí Ricardo Reyes Basoalto**. Ginkuha ni Neruda an iya dagan-ngaran han mga 10-20 nga pangidaron ha iya pagkabatan-on, tungod matago an iya siday tikang han iya amay, usa nga istrikto nga tawo ng karuyag han iya anak nga magkaada hin "praktikal" nga pagpakabuhi. An iya dagan-ngaran kinuha tikang han Czekh nga magsusurat ngan magsisiday nga hi Jan Neruda; an Pablo ginsisiring nga kihuha tikang kan Paul Verlaine. An mga sinurat ni Neruda ginhubad ha damo nga mga yinaknan ngan sinisiring hiya nga usa han mga dako ngan duro hin impluwensiya nga mga magsisiday han ika-20 nga siglo.
Abakan

An **Abakan** amo an kapital han Republika han Khakassia han Nasod han Rusya.

## Link
*Abakan web portal
*Abakan city streets views
*http://www.pdx.edu/turkish_studies_center/books Beyaz Arif Akbas, "Khakassia: The Lost Land", Portland State Center for Turkish Studies, 2007.
Cartago (kanton)

An **Cartago** amo an ngaran han syahan nga kanton ha lalawigan han Cartago ha Costa Rica. An kanton naglalakip hin kahaluag nga 287.77 ka km², ngan mayda ini populasyon nga 140,686. An syudad han Cartago amo an kapital nga syudad han kanton, ngan amo liwat an kapital han lalawigan han Cartago.

## Mga reperensya
Cartago, Cartago

An **Cartago** usa nga syudad ha Costa Rica, mga 25 ka km (15 ka milyas) ha sinirangan han kapital, San José. Nahamutang ini hin kahitaas nga mga 1435 ka metros  (some 4,707 ka ft) ha igbaw han nivel han dagat, ha base han Bulkan Irazú. An Cartago amo an kapital han lalawigan han Cartago. Naglalakip an syudad hin kahaluag nga 152,68 ka km². Naglalakip ini han mga distrito ha sawang han syudad: Oriental, Occidental (kilalado nga amo an sentro o *downtown* nga lugar), San Nicolás (an *main* nga entrada han syudad ha katundan), El Carmen (amihanan), San Rafael de Oreamuno (ha sidlangan, amo an kapital han kanton han Oreamuno), Dulce Nombre ngan San Francisco (ha salatan, an San Francisco agsob nga tinatawag nga Aguacaliente). Han 2008 an syudad mayda populasyon nga 156,600 ka molupyo, sumala han Instituto han Estadistika ngan Census.
Liberia, Costa Rica

An **Liberia** usa nga syudad han lalawigan han Guanacaste ha Costa Rica. Amo ini an kapital han lalawigan.
San Francisco de Heredia

An **San Francisco de Heredia** o kon ha halipot **Heredia** usa nga syudad ha lalawigan han Heredia han Costa Rica.  Amo ini an kapital han lalawigan. Nahamutang ini hin 10 ka kilometro ha amihanan tikang han kapital han nasod nga San José.

Dinhe nahamutang an usa han mga gidako-i nga kolehiyo ha Costa Rica, an Universidad nga Nasodnon han Costa Rica, nga nagkakarawat hin damo nga mga mag-aaram tikang ha langyaw.

## Mga reperensya
Puerto Limón

An **Puerto Limón** o **Limón** usa nga syudad ha Costa Rica.  Amo ini an kapital han lalawigan han Limón.
Puntarenas

An **Puntarenas**, nga nangangahulogan nga "Barason nga Punto" ha Kinatsila, amo an kapital ngan gidako-i nga syudad ha lalawigan han Puntarenas, Costa Rica, ha may Kalawdan Pacifico nga dapit.   An gidako-i nga bahin han lalawigan ada ha salatan, harayo tikang han kapital o kabesera.
Jammu ngan Kashmir

An **Jammu ngan Kashmir** amo an usa ka union territory han Indya. An kapital nga syudad amo an Srinagar.
Goa

:*Para han lain nga mga kagamit, kitaa [[Goa (pansayod)]].*

An **Goa** amo an usa ka estado han Indya.  An kapital nga syudad amo an Panaji.
Katundan nga Bengal

An **Katundan nga Bengal** (ha Kinatsila: **Bengal Occidental**, ha Iningles: **West Bengal**) amo an usa ka estado han Indya. An kapital nga syudad amo an Kolkata.
Mumbai

An **Mumbai** (nga agsob tawagon liwat nga **Bombay**) amo an kapital han estado han Maharashtra han Indya.

## Pinanbasaran

## Mga reperensya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* Official website of the Municipal Corporation of Greater Mumbai 
* Official City Report
Kolkata

An **Kolkata** (agsob liwat tawagon nga **Calcutta**) amo an kapital han estado han Katundan nga Bengal han Indya.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* Kolkata Municipal Corporation
* Calcutta during British Raj, old photo collection
* 
* 
* Kolkata *Encyclopædia Britannica* entry
Silvassa

An **Syudad han Silvassa** amo an usa ka syudad han nasod han Indya.  Kapital ini han teritoryo unyon han Dadra ngan Nagar Haveli.
Port Blair

An bungto han **Port Blair** amo an usa ka bungto han nasod han Indya. Kapital ini han teritoryo unyon han Kapuropod-an han Andaman ngan Nicobar.
Kapuropod-an han Andaman ngan Nicobar

An **Kapuropod-an han Andaman ngan Nicobar** amo an usa ka unyon teritoryo han Nasod han Indya. An kapital amo an bungto han Port Blair.
Delhi

An **Delhi** nga opisyal ginkikilala nga **Nasodnon nga teritoryo kapital han Delhi** amo an usa ka unyon teritoryo han nasod han Indya.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* Economic Survey of Delhi 2005–2006 . Planning Department. Government of National Capital Territory of Delhi. Retrieved on 12 Pebrero 2007
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* Pincodes of Delhi
Kwango (lalawigan)

An **Kwango** amo an usa ka lalawigan han Demokratika nga Republika han Congo.  An kapital hini amo an Kenge.
Matadi

An **Matadi** amo an kapital han lalawigan han Kongo Central han nasod han Demokratika nga Republika han Congo.
Kananga

:*Para han lain nga kagamit, kitaa [[Kananga (pansayod)]].*
An **Kananga** amo an kapital han lalawigan han Lulua han nasod han Demokratika nga Republika han Congo.
Mbuji-Mayi

An **Mbuji-Mayi** amo an kapital han lalawigan han Kasaï oriental han nasod han Demokratika nga Republika han Congo.
Bukavu

An **Bukavu** mo an kapital han lalawigan han Sud-Kivu han nasod han Demokratika nga Republika han Congo.
Pagkabuta

An **butá**, **pagkabuta** (Iningles: Blind Human) (Pambansa: Bulag) amo an may problema ha pagkita.

Kaarangay nga Waray-waray ha Pambansa nga Yinaknan: Buläg

## Kitaa gihapon
*Braille
*:en:National Council on Disability Affairs (Philippines)
*:en:Web accessibility initiatives in the Philippines

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

*
*Linux distribution: Adriane Knoppix
;Mga Pilipinhon nga website
*Adaptive Technology for Rehabilitation, Integration and Empowerment of the Visually Impaired
**ATRIEV Computer Training Center for the Visually Impaired Facebook page
**ATRIEV I.T. Center YouTube channel
*Resources for the Blind, Inc. Philippines
**Resources for the Blind, Inc. Philippines Facebook page
**RBI Philippines YouTube channel
*Philippines Para Chess Association
Bac Ninh (lalawigan)

An **Lalawigan han Bac Ninh** amo an usa ka probinsya han Vietnam. Nahimutang ini ha rehiyon han Salog nga Pula Delta o Hà Nội Kinh-Dong Bang Song Hong ha amihanan nga dapit han nasod. An kapital han ini nga lugar amo an Bac Ninh.
Dien Bien (lalawigan)

An **Lalawigan han Dien Bien** (kasurat ha Vietnames: **Điện Biên**) amo an usa ka probinsya han Vietnam. Nahimutang ini ha Rehiyon han Tây Bắc o Rehiyon han Amihanan-Katundan nga dapit han nasod. An kapital han ini nga lugar amo an Dien Bien Phu.
Dak Lak (lalawigan)

An **Lalawigan han Dak Lak** amo an usa ka probinsya han Vietnam. Nahimutang ini ha Rehiyon han Tây Nguyên o Rehiyon han Kabukiran han Katundan, o danay Kabukiran han Kabutngaan han nasod. An kapital han ini nga lugar amo an Buôn Ma Thuột.
Da Nang

An **Da Nang** amo an usa ka syudad han Vietnam. Nahimutang ini ha Rehiyon han Nam Trung Bộ o Rehiyon han Salatan-Kabutngaan nga Baybayon nga dapit han nasod.
Syudad han Ho Chi Minh

An **Syudad han Ho Chi Minh** nga kilalado liwat ha ngaran nga **Saigon** amo an usa ka syudad han Vietnam. Nahimutang ini ha Rehiyon han Dong Nam Bo o Rehiyon han Salatan-Sinirangan Dapit han nasod.
Dien Bien Phu

An **Dien Bien Phu** (ha Vietnames: **Điện Biên Phủ**) amo an kapital han lalawigan han Dien Bien ha Vietnam.
Amazonas (departamento)

An **Amazonas** amo an usa ka departamento han nasod han Colombia. An kapital han departamento amo an Leticia.
Caqueta (departamento)

An **Caquetá** amo an usa ka departamento han nasod han Colombia. An kapital han departamento amo an Florencia.
Guaviare (departamento)

An **Guaviare** amo an usa ka departamento han nasod han Colombia. An kapital han departamento amo an San José del Guaviare.
Dependencias Federales Venezolanos

An **Mga Dependensya Federal** o **Dependencias Federales**, sumala han Konstitusyon han Republika Bolivariana han Venezuela, amo in mga bahin hin teritoryo han Republika nga diri api hin Estado, Teritoryo Federal ngan han Distrito Capital, nga mga isla o puro nga amo an teritoryo ha dagat o nabawbaw han plataforma kontinental. Gin-organisa ini hin 12 ka grupo hin puro, kondi bisan pa mga 89 nga isla nahailarom han pagdumara hin iba nga mga estado nga venezolano tungod han kahirani han mga hini ha mga baybayon han Anzoátegui, Aragua, Carabobo, Falcón, Miranda, Nueva Esparta ngan Sucre. 

Naghahatag ini para han Venezuela hin Teritoryo ha Kadagatan, nga diin mayda ini bug-os nga nasodnon nga soberaniyangan ha pagsunod han mga Katungod han Dagat han mga nasod riberenyo, ini nga kordon hin mga puro amo an punto hin pagtikang para han pag-estableser han mga delimitasyon hin 200 ka milyas, nga naghihimo hin sugad han Zona Económica Exclusiva (Z.E.E.), nga sinisiring nga usa nga espasyo hin dagat ngan ilarom-hin-dagat nga mga aproximadamente 650 ka yukot nga kwadrado nga km, nga tinatawag liwat nga Mar Patrimonial. An Venezuela nga may base han iya teritoryo caribenyo gindelimitar an iya mga frontera maritima hin 5 nga nasod Estados Unidos han Amerika, Fransya, Nederlandes (Holanda), Republika Dominicana, ngan Trinidad ngan Tobago. An magsaragpit nga mga isla ha Dagat Caribe ngan ha ubos nga katunga han atlantico venezolano mayda namumutnga nga temperatura hin tinu-ig nga nahabutnga hin mga 26 ngan 28ºC, ngan mayda presipitasyon o pag-uran hin mga 300 tubtob 500 nga milimetro hin tuig.

## Tabla han mga isla/puro

Sumala han mga estimasyon nga gibag-ohi an kahaluag han mga dependensya Federal mga **342,25** ka km² nga diri upod an gamay nga kapuropod-an o archipiélago han mga puro ha Caracas. An mga isla o puro, an ira mga grupo ngan kapuropod-an gintalaan ha ubos:

## Mga kasarigan
Santiago de Cali

An Santiago de Cali, kilala liwat nga **Cali**, amo an kapital han departamento han Valle del Cauca ha Republika han Colombia.
Ecuador

:*Ini nga artikulo mahitungod han Nasod han Ecuador. Para han linea han ecuador o *equator* kitaa an [[ecuador terrestre]]*
An **Ecuador** nga an opisyal nga pagtawag **Republika han Ecuador** (ha Kinatsila: ***República del Ecuador***), usa nga nasod nga nahamutang ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han Salatan nga Amerika. Usa ini nga representatiba nga demokratiko nga republika. Ginsasapitan ini han Colombia ha amihanan, han Peru ha sidlangan ngan ha salatan, ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. Usa ini han duha nga nasod ha Salatan nga Amerika (upod han Chile) nga waray linea upod han Brasil. Lakip liwat han nasod an Islas Galápagos ha Pacifico, mga 965 ka kilometro (600 ka milyas) ha katundan tikang han *mainland*. An Ecuador natabok han linea nga ecuador, ngan tikang hini ginkuha an ngaran, ngan mayda ini kahaluag nga 25,6371 ka kwadrado nga kilometro (98,985 nga kwadrado nga milyas). An kapital hini amo an Quito; an gidako-i nga syudad hini amo an Guayaquil.

## Administratiba nga pagbahinbahin

An Ecuador ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat (24) nga mga lalawigan o probinsya, ngan ini ginbahinbahin ngadto hin mga kanton (ha Kinatsila *canton*). An mga kanton liwat ginbahin ngadto hin mga parokya (*parroquia*). An mga parokya puyde mga urbana (sugad han kapital han lalawigan) o mga rural (an nahabilin nga teritoryo han mga lalawigan).

## Mga kasarigan
Provincia de Buenos Aires

An **Provincia de Buenos Aires** amo an usa ka lalawigan han nasod han Argentina. An kapital hini amo an La Plata.


File:Coat_of_arms_of_the_Buenos_Aires_Province.png|Tatak Buhatan han Provincia de Buenos Aires]
File:Bandera Buenos Aires.svg|Bandera han Provincia de Buenos Aires
File:Provincia de Buenos Aires, Argentina.png|Mapa han Argentina nga nagpapakita han Provincia de Buenos Aires
Catamarca (probinsya)

An **Probinsya han Catamarca** amo an usa ka lalawigan han nasod han Argentina. An kapital hini amo an San Fernando del Valle de Catamarca.
Sarawak

An **Sarawak** usa han duha nga mga estado o negeri han Malaysia ha isla o puro han Borneo. Kilalado ini nga *Bumi Kenyalang* (‘Tuna han mga Kalaw’), nahamutang ini ha kanawayan o amihanan-katundan nga dapit han isla. Amo ini an gidako-i nga estado ha Malaysia; an ikaduha nga gidako-i an Sabah, nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan.

An administratibo nga kapital amo an syudad han Kuching nga mayda populasyon nga 579,900 (2006 nga census; Syudad han Kuching ha Salatan - 143,500; Syudad han Kuching ha Amihanan - 133,600; Padawan- ika-3 nga Milya/ ika-7 nga Milya/ ika-10 mga Milya - 302,800). An ngaran Kuching nangangahulogan nga 'oding' o 'misay' (*kucing*). Upod han mga dagko nga mga syudad ngan bungto amo an Sibu (pop. 254,000), Miri (pop. 263,000) ngan Bintulu (pop. 176,800). Sumala han kataposan nga census (han Disyembre 31, 2006), an populasyon han estado 2,357,500. An Sarawak, sugad han Sabah ha amihanan, usa nga multi-kultural nga estado nga waray etniko nga mayoriya. An kadam-an han mga katawhan han Sarawak mga diri-Muslim; mayda sobra 30 ka etniko nga diri-Malay nga mga lumadnon o tuminongnong nga mga grupo ha Sarawak.
Sabah

An **Sabah** usa nga negeri o estado ha Malaysia nga nahamutang ha dumagsaan o amihanan-sidlangan nga dapit han isla o puro han Borneo (kitaa an mapa). Amo ini an ikaduha nga gidako-i nga estado ha Malaysia sunod han Sarawak, nga sapit hini dida ha habagatan o salatan-katundan. Mayda liwat ini linea upod han lalawigan han Sinirangan nga Kalimantan han Indonesya ha salatan. Bisan man ha status hini nga usa nga negeri o estado han Malaysia, an Sabah nagpapabilin nga gin-aagawan nga teritoryo; an Pilipinas mayda waray-gin-porsegir nga pag-angkon han kadam-an nga bahin han sidlangan nga dapit han teritoryo. An kapital han Sabah amo an Kota Kinabalu, nga kilalado han una nga Jesselton. An Sabah kilalado ha pagtawag nga "Sabah, negeri di bawah bayu", nga buot sidngon "Sabah, an tuna ha ubos han mga kahanginan", tungod kay an kahamutang hini ha salatan o ubos han masurong ig-bagyo nga rehiyon nga palibot han Pilipinas.
Labuan

An **Labuan** (ha Jawi nga kasurat: **لابوان**) amo an dako nga isla han **Teritoryo Federal han Labuan** (ha Melayu: ***Wilayah Persekutuan Labuan***; ha Jawi: ***ولايه ڤرسکوتوان لابوان***). An Labuan kilalado nga *offshore* nga sentro hin finansya nga naghahatag hin panlangyawanon nga serbisyo ha finansya ngan negosyp pinaagi han Labuan IBFC tikang han 1990 ngan usa liwat ini nga karadtoan hin turista para han mga taga-Brunei ngan mga nanlulurop-ha-scuba. An ngaran nga Labuan tikang han Malay nga pulong nga *labuhan* nga buot sidngon "purunduhan" o "angklahan".

## Heyograpiya

An Teritoryo Federal han Labuan amo an Isla o Puro han Labuan (75 ka km²) ngan unom nga mga gurugudti nga mga puro (Pulau Burung, Pulau Daat, Pulau Kuraman, Pulau Papan, Pulau Rusukan Kecil, ngan Pulau Rusukan Besar), nga mayda ginkombinar nga bug-os nga kahaluag hin 92 ka km². An mga isla nahamutang hin mga 8 ka km tikang han lapyahan han Borneo, tapad han estado han Sabah han Malaysia ngan han naglulugaring nga estado han Brunei Darussalam, ha amihanan nga ligid han Bahia han Brunei nga naatubang han Dagat Tsina Salatan. An Isla han Labuan haros patag ngan an ginhataasi nga punto 85 la ka metros. Mga sobra 70% han isla natabuhan pa hin kabanwa-an. An Bandar Labuan, nga kilalado han una nga Victoria, amo an importante nga bungto ngan daungan hin sakayan ngan naatubang han Bahia han Brunei.
Chaco (probinsya)

An **Probinsya han Chaco** amo an usa ka lalawigan han nasod han Argentina. An kapital hini amo an Resistencia.
Provincia de La Rioja, Argentina

An lalawigan nga **La Rioja** (ha literal nga Winaray **An Rioja**) nga ha opisyal nga pagtawag **Lalawigan han Rioja** (ha Kinatsila: **Provincia de La Rioja**) amo an usa ka lalawigan han nasod han Argentina. An kapital hini amo an La Rioja.
Perú

An **Peru** (ha Kinatsila ngan pormal nga Winaray; **Perú**; ha Quechua ngan Aymara: **Piruw**) nga an opisyal nga pagtawag **Republika han Peru** (ha Kinatsila: **República del Perú**) usa nga nasod ha katundan nga Salatan nga Amerika. An syudad han Lima  an kapital han nasod. Ginsasapitan ini ha amihanan han Ecuador ngan Colombia, han Brasil ha sidlangan, han Bolivia ha timugan, han Chile ha salatan, ngan han Kalawdan Pacifico ha katundan. Mayda ini komplehado nga heyograpiya tikang han kahitasan han Cordillera de los Andes ngan han mga sulog han Pacífico, nga nagdangat hin mga klima ngan kiritaon nga magdirudilain sugad han desierto nga mga dapit, an mga kahitas-an han Andes o an selva tropical han katubigan amazónica, nga naghahatag han nasod hin teritoryo nga dako hin pagkadirudilain hin mga natural nga katig-ayunan.

An teritoryo Peruano amo an lugar han Norte Chico mga sibilisasyon, usa han gima-ihai ha kalibutan, ngan han Imperyo Inca, an gidako-i nga estado ha Pre-Columbina nga Amerika. An Imperyo Espanyol nagsakop han rehiyon dida han ika-16 nga siglo ngan an nagtukod hin virreinato, nga naglakip han kadam-an han mga kolonya Espanyola ha Salatan nga Amerika. Katapos han pagkaada hin independensya dida han 1821, an Peru nagkaada hin mga panahon hin kasamokan ha politika ngan ha finansya pati gihapon hin mga panahon hin estabilidad ngan pagdukwag han ekonomiya.

An populasyon han Peru gin-estimar nga 28 ka milyon ngan ini multi-etniko nga naglalakip hin mga Tuminongnong o Lumad, mga Europeo hin katulinan, mga Asyan ngbp. Bisan man kon Kinatsila an opisyal nga yinaknan, damo nga mga tawo nayakan hin Quechua, Aymara o iba pa nga mga lumadnon nga mga yinaknan.

* Mangulo: Dina Boluarte (2022-)
* Premier: Alberto Otárola (2022-).

## Administratibo nga pagbahinbahin

An Peru ginbahin ngadto hin mga 25 ka rehiyon ngan an probinsya han Lima. An tagsa rehiyon mayda na-elehido nga gobyerno nga mayda mangulo ngan konseho nga nasirbe hin upat-ka-tuig. An mga yana nga rehiyon han Peru amo an mga han una tinatawag nga *departamento* ngan agsob pa gamiton an daan nga pagtawag kondi an opisyal nga designasyon ha ira mga rehiyon ngan mayda hira mga *gobierno regional*. Ini kabahin han proseso hin pagdesentralisar ngan pagrehiyonalisar han Peru. 

An mga gobyerno rehiyonal naplano han pagpadukwag han rehiyon, nagbubuhat hin mga proyekto hin *public investment* ngan nagpapanguna hin mga buruhaton ha ekonomya ngan nagdudumara han tinatag-iyahan han publiko. An probinsya han Lima gindudumara hin konseho hin syudad.

### Mga rehiyon

## Mga lalawigan ha Peru

### Mga probinsya nga mayda ispisyal nga status
* Callao (Konstitusyonal nga Lalawigan han Callao)
* Lima

## Mga reperensya
Administratibo nga pagbahinbahin han Peru

An **mga administratibo nga pagbahinbahin han Peru** nagbalihin hin pira na ka beses ha dirudilain nga panahon tikang han pagkaada han nasod hin  paglugaring o independensya tikang han Espanya dida han ika-19 nga siglo. An mga daan nga teritoryal nga mga pagbahinbahin ginpantunga o gin-usa tungod hin damo la nga rason, an pinaka-komun amo an panginahanglan hin pagdesentralisar, ngan hin pagdamo hin populasyon, labi na ha Lima.

## Kaagi
An Peru ginbahin ngadto hin  24 nga mga departamento (*departamentos*; kon usa: *departamento*) tubtob han paghimo han mga rehiyon dida han 2002. Ini nga mga rehiyon pinamunoan hin mga Rehiyonal nga Gobyerno. Damo nga tawo nagamit pa han daan nga pulong nga *departamento* ha pagtawag han mga yana nga rehiyon han Peru, bisan man kon obsoleto na ini. An mga departamento amo la gihapon han yana nga mga rehiyon, an nag-iiba la in duha nga bag-o nga rehiyon: an (Callao ngan Lima). Ugsa han pagbalhin dida han 2002, an probinsya han Lima (nga amo la gihapon an syudad han Lima) kabahin han departamento han Lima department, ngan an syudad han Callao mayda han ispisyal nga status hin *Provincia Constitucional* (konstitusyonal nga lalawigan). Han pagpasa han pagrehiyonalisar nga balaod, an rehiyon han Callao ginhimo tikang han kasanhi nga lalawigan konstitusyonal, ngan an lalawigan han Lima ginbulag tikang han departamento han Lima department, ngan an departamento han Lima liwat amo an nagin bag-o nga rehiyon han Lima. Han mga 1980, mayda talinguha nga igbahinbahin an nasod ngadto hin napulo kag duha nga mga autonomo nga rehiyon ha ilarom han gobyerno ni Alan García pero waray ini madayon.

## Yana nga pagbahinbahin

An teritoryo han Peru, sumala han Balaod hin Pagrehiyonalisar nga ginpasa dida han Nobyembre 18, 2002, ginbahin ngadto hin 25 nga mga rehiyon (*regiones*; kon usa: *región)*. Ini nga mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya, ngan ini liwat nahimo tikang hin mga distrito (*provincias* ngan *distritos)*. Mayda 195 nga probinsya ngan 1833 ka distrito ha Peru. An lalawigan han Lima, nga nahamutang ha butnga nga dapit han nasod, nag-iiba nga diin diri ini kabahin hin bisan hain han mga karuhaan kag lima nga mga rehiyon. An syudad han Lima, nga amo an kapital han nasod, nahamutang dinhi nga probinsya.  An Callao mayda kalugaringon nga rehiyon, bisan man kon uusa la an lalawigan hini, an Konstitusyonal nga Lalawigan han Callao.

## Mga reperensya
San Fernando del Valle de Catamarca

An **Syudad han San Fernando del Valle de Catamarca** amo an kapital han Lalawigan han Catamarca ha nasod han Argentina.
La Rioja (syudad ha Argentina)

An **Syudad han La Rioja** (ha Kinatsila: **Ciudad de La Rioja**) amo an kapital han Lalawigan han La Rioja ha nasod han Argentina.
Salta

An **Syudad han Salta** amo an kapital han Lalawigan han Buenos Aires ha nasod han Salta.


file:Salta-Square2.jpg
file:Salta-Street1.jpg
file:Catedral_de_Salta_1.jpg
Medellín

:*Para ha lain nga kagamit, kitaa [[Medellin (pansayod)]].*

An **Syudad han Medellín** amo an kapital han departamento han Antioquia ha Colombia.
Cartagena de Indias

An **Cartagena de Indias** nga agsob kilalado ha halipot nga **Cartagena** amo an kapital han departamento han Bolivar ha Colombia.
San Andrés, San Andrés y Providencia

An **Syudad han San Andrés** amo an kapital han departamento han Kapuropod-an han San Andrés, Providencia ngan Santa Catalina ha Colombia.
Andalucía

An **Andalucía** (puyde liwat igsurat ha Winaray nga **Andalusiya**; ha Iningles: *Andalusia*) usa nga komunidad autonoma han Espanya nga nahimot tikang han mga lalawigan han Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga ngan Sevilla, nga diin nahamutang an kapital nga dida an lingkoranan han Junta de Andalucía. Didto ha syudad han Granada an lingkoranan han Tribunal Superior de Justicia de la comunidad.

Amo ini an komunidad autonoma nga gidako-i hin populasyon ha Espanya (8,202,220 nga molupyo han 2008) ngan an ikaduha nga gihaluagi, nga nahiusa han iya kaagi ngan kultura nga naghatag hin dako nga impluwensya han kahimo hini nga bahin han Espanya.  Nahamutang ini ha habagatan o salatan-katundan han Europa, nga ginsasapitan ha katundan han Republika han Portugal, han Kalawdan Atlantico, han Dagat Mediterraneo ngan han gawas nga teritoryo Britaniko han Gibraltar ha salatan, han Extremadura ha amihanan ngan han Castilla-La Mancha ngan han Región de Murcia ha sidlangan.

## Teritoryal nga pag-organisar
;Mga Probinsya

An Andalucía ginbahin ngadto hin walo nga mga probinsya, nga nahimo ni Javier de Burgos pinaagi han Real Decreto de 30 de noviembre de 1833, nga amo an mga sunod:



## Mga reperensya
Principado de Asturias

An **Principado de Asturias** (ha literal nga Winaray: **Prinsipado han Asturias**; ha asturiano ***Principáu d'Asturies***) usa nga komunidad autonoma nga usa la hin probinsya ha España. An lalawigan han Asturias amo la gihapon an Principado de Asturias ngan an komunidad autonoma ngan lalawigan amo la gihapon nga entidad.  Nakakarawat ini han pagtawag nga Principado tungod hin mga rason ha kaagi, ngan an heredero han Korona han Espanya amo an nakapot han titulo han Prinsipe han Asturias. An kapital hini an syudad han Oviedo, ngan an Gijón amo an syudad nga pinakadamo hin tawo.

## Organisasyon nga teritoryal

Sumala han Estatuto hin Autonomía han Asturias, ha administrasyon, an Komunidad ginbahinbahin ngadto hin 78 nga konseho, nga ha yana sugad an pagtratar ha balaod nga munisipyo. An entidad nga ubos pa han konseho amo an parokya, nga diri pirme na-coincidir han parokya han simbahan.  Ha sakob han tagsa parokya mayda mga  barrio.

An Estatuto nagmensyonar gihapon han posibilidadn han pag-ordenar han mga komarka, bisan man kon ha legal, waray pa ini ma-desarrollar pa.
Uruguay

An **Uruguay** nga an opisyal nga pagtawag **Sinirangan nga Republika han Uruguay** (ha Kinatsila: **República Oriental del Uruguay**) usa nga nasod ha Salatan nga Amerika.  An kapital hini amo an syudad han Montevideo.

## Organisasyon ha politka-administratiba

An Uruguay ginbahin ngadto hin napulo kag siyam (19) nga mga departamento:





An mga prinsipal nga syudad amo an Montevideo, Las Piedras, Punta del Este, Ciudad de la Costa, Salto, Paysandú ngan Fray Bentos.

## Mga reperensya
Apure (estado)

An **Apure** amo an usa ka estado han nasod han Venezuela. An kapital hini amo an San Fernando de Apure.