TGV

An **TGV** amo an kanan Fransya ***train à grande vitesse***; kon ha literal "tren nga dako an kalaksi". Gindebelop ini han Alstom ngan SNCF, ngan ginpapalakad han SNCF, an companyiya nasyonal nga riles han Fransya, ini nadugtong hin mga syudad ha Fransya, labi na an Paris, ug ha pipira nga mga hagrani nga kanasoran, sugad han Belhika ug Suisa. Mga TGV ha ilarom hin iba nga mga ngaran nandudugtong hiton Fransya ngadto ha Alemanya ug ha Paises Bajos (Thalys) ug ha Reino Unido (Eurostar). Mga tren nga nagsubad han TGV nga disenyo ginpapadalagan gihapon ha Salatan nga Korea (Korea Train Express o KTX), ha Espanya (AVE) ug ha Estados Unidos (Acela Express).  It mga TGV nga tren ginhihimo ha kasagaran han Alstom, ha yana talagsa upod han bulig han Bombardier.

Iton TGV tren hin pasahero, labot la hiton mga pipira nga mga TGV nga ginagamit para hin mga postal nga karga tingadto ngan balik han mga syudad han Paris ug Lyon ha Fransya.

## Kasaysayan
An ideya nga magkamayada hin TGV una ginsuhestyon dida han mga 1960. An syahan nga prototype, kinikilala nga *TGV 001*, ginpapaandar hin mga *gas turbine* ngan nakuha han iya kalugaringon nga elektrisidad tikang han lana, pero katapos han 1973 nga krisis enerhiya ngan han sinmunod nga paghataas han presyo han lana, nahimo na ini nga diri-praktikal.

An syahan nga hingpit nga elektrikal nga prototype nakumpleto dida han 1974, ug an final nga bersyon napadara dida han 1980 ngan nagtikang an serbisyo ha publiko dida han ruta nga nadugtong han Paris ngan Lyon ha Septyembre 27 1981. An mga syahan nga mga pinili nga mga mamaralit hin tiket amo an mga negosyante nga nabiyahe hini nga ruta; an TGV para ha ira madurudali nga solusyon kaysa han mga regular nga tren, mga auto, o mga idro. Waray la mag-iha an paghalu-ag han *client base* ngadto han mga iba dida han populyason, nga naruyag hin praktikal ngan malaksi nga paagi pagbiyahe tikang ha syudad ngadto hin lain nga syudad.

Tikang hini, mga *dedicated* nga linea ha mga ruta Tours/Le Mans, Calais, Bruselas ngan Marsella gin-abrehan. Mayda linea ngadto ha Estrasburgo nga ginhihimo, pati gihapon in mga *dedicated* nga linea hin hagtaas-nga-kalaksi ngadto ha Colonia ngan Amsterdam. Mayda pa mga plano ha mga sumurunod nga nga magdugang hin mga ekstensyon han linea ngadto ha Espanya ngan Italya. Usa nga hataas-kalaksi nga linea ngadto ha Londres tikang ha Folkestone ginhihimo gihapon, nga ginagamitan han *engineering expertise* han SNCF.

Diri an TGV an syahan nga pan-negosyo nga hataas-in-kalaksi nga serbisyo hin tren, kay an Hapon nga *[[Shinkansen]]* nagdugtong han Tokyo ngan Osaka tikang han Oktubre 1 1964, mga haros napulo kag pito (17) ka tuig ugsa igpadalagan an syahan nga mga TGV.

An TGV usa han mga gimalaksihi nga mga komersyal nga ginpapadalagan nga mga konbensyonal nga tren han kalibotan, pero amo ini an gimalaksi ha kalibutan kon ada ini ha ilarom han *test condition*: han 1990 nakaabot ini hin mga kalaksi nga 515.3 ka kilometros ha tagsa oras (320.2 ka milyas ha tagsa oras) nga ginamit hin pinahalipot nga tren (duha nga *power car* ngan tulo nga pasahero nga carro).

Dida han Nobyembre 28 2003 an TGV nagdara han ika-usa ka bilyon nga pasahero tikang han pagtikang han pagpadalagan han 1981. An ika-duha ka bilyon maabtan daw dida hiton tuig 2010.

## Network

An Fransya mayda mga 1,200 ka kilometro hin LGV nga ginhimo han naglabay nga karuhaan (20) ka years, ngan mayda upat nga bag-o nga linea nga kondi man ginsuhestyon, ginhihimo.

### Mga Aada nga Linea

# LGV ''Sud-Est'' (Paris Gare de Lyon ngadto ha Lyon-Perrache), an syahan nga LGV (nag-abre dida han 1981)
# LGV ''Atlantique'' (Paris Gare Montparnasse ngadto ha Tours ngan Le Mans) (nag-abre dida han 1990)
# LGV ''Nord Europe'' (Paris Gare du Nord ngadto ha Lille ngan Bruselas ngan padayon ngadto ha Londres, Amsterdam ngan Colonia) (nag-abre dida han 1993)
# LGV ''Méditerranée'' (Pagdugang nga pagpahalaba han LGV Sud-Est: Lyon ngadto ha Marsella Saint-Charles) (nag-abre dida han 2001)
# LGV Interconnexion (LGV Sud-Est ngadto ha LGV Nord Europe, sinirangan han Paris)

### Mga Ginplano nga Linea

# LGV *Est* (Paris Gare de l'Est-Estrasburgo) (ginhihimo pa, maabrihan dida hit 2007) 
# LGV *Rhin-Rhône* (Estrasburgo-Lyon)
# Barcelona-Perpinyan-Montpellier, nga masumpay hiton TGV ngadto han Espanyol nga AVE network
# Lyon-Chambéry-Torino, nga masumpay han TGV ngadto ha Italya
# LGV Sud-Ouest Tours-Burdeos ngan LGV Bretanya-Pays de la Loire Le Mans-Rennes, nga pagdugang han kahalaba han LGV Atlantique
# Burdeos-Tolosa-Narbona
# Poitiers-Limoges

An Amsterdam ngan an Colonia daan na ginsisirbisyoan han Thalys nga mga TGV nga tren nga nadalagan hin ordinaryo na riles, ngaran ini nga mga pagsumpay gin-*upgrade* ngadto hin riles para hin hataas-in-kalaksi.  It London ha yana ginsisirbisyoan han Eurostar nga mga TGV nga tren nga nadalagan hin hagtaas nga kalaksi pinaagi han mayda-na-nakumpleto nga *Channel Tunnel Rail Link* ngan ha ordinaryo nga kalaksi ha mga regular nga riles ha mga suburb han London, bisan kon iton Eurostar magamit hin kumpleto-nga-bulag nga linea pagkatapos hiton Section 2 han sumpay makumpleto.

## Kitaa Gihapon

* AVE
* Thalys

## Mga Reperensya
* TGVweb
* Opisyal nga Websayt han Eurostar - Bahin han Eurostar 
* Opisyal nga Websayt han TGV 

## Mga Sumpay ha Gawas

* Iningles nga bersyon han SNCF nga opisyal nga TGV websayt
** SNCF nga websayt para hin mga nagamit nga mga taga-Britanya 
* An Kasaysayan han TGV 
* TGV - The French High-speed Train Service ha h2g2
* LGV2030: diri-opisyal nga websayt han TGV Network ha 2030