open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brasília

An **Brasília** () amo an federal nga pamunuan o kapital han Brasil ngan lingkoran han gobyerno han Distrito Federal. Nahamutang an syudad ha igbaw han Meseta Brasilenya han butnga-katundan nga rehiyon.  Gintukod iní han Abril 21, 1960, nga magsirbe nga bag-o nga nasodnon nga pamunuan. Ginbabanabana an Brasília nga amo an ikatulo-nga-gidamoi hin molupyo nga syudad han Brasil. Ha mga dagko nga Latinoamericano nga mga syudad, iní amo an mayda gihataasi nga GDP per capita..

## Mga pinambasaran
Brazzaville

An **Brazzaville** amo an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han Republika han Congo ngan aada ha norte nga dapit han Salog Congo, atubangan la han Kinshasa. May-ada ini populasyon nga lapos hin 1.8 milyones. Haros kat-tulo nga populasyon han Republika han Congo nangungukoy ha ulohan, ngan ini an puy-anan han 40% han diri pan-uma nga nagtatrabaho. Ini liwat an kapital pan-administratibo ngan pananalapi.
Bruselas

An **Bruselas** o **Brussels** (Inolandes: ***Brussel***; Frinanses: ***Bruxelles***, kaluwas [bʁysɛl]), inopisyal *Brussels Region* o *Brussels-Capital Region* in ulohan han Belhika ngan an de facto nga ulohan han Unyon Europea (EU).  Ini an gidakoi nga lugar urbano ha Belhika, nga naglalakip hin 19 ka mga munisipyo, lakip an munisipyo han Syudad han Bruselas, kun diin ini an de jure nga ulohan han Belhika, ha pagdugang han lingkuran han Frinanses nga komunidad han Belhika nan han Komunidad Flamenca.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

*Brussels-Capital Region
*Official tourism site
* GIS Brussels-Capital Region 
* Interactive map
*Flower Carpet in Brussels 2014 
* Brussels photo gallery
Budapest

An **Budapest** an ulohan ngan syudad nga mayda gidadamoi nga katawhan ha Hungary. Ini an ika-napulo ha gidadakoi nga syudad ha sulod han European Union ha populasyon ha sulod han katubtuban han syudad. Ini nga syudad ginbabanabanahan nga may-ada populasyon nga 1,752,704 ha 2016 nga nakasarang ha kadako han tuna nga 525 kilometro kwadrado (203 milya kwadrado). Usa nga syudad ngan condado an Budapest, ngan naghihimo han sentro han Budapest metropolitan area, nga may-ada kahaluag nga 7,626 kilometro kwadrado (2,944 milya kwadrado) ngan populasyon nga 3,303,786, nga nagbubug-os hin 33 porsyento han populasyon han Hungary.


Budapest-104-Parlament-1979-gje.jpg
Budapest-204-Hotel Gellert-2003-gje.jpg
Budapest-226-Schiffe-Burgviertel-2003-gje.jpg
Budapest-248-Kettenbruecke-2003-gje.jpg
Budapest-110-Fischerbastei-1979-gje.jpg
Budapest-206-Hotel Gellert-2003-gje.jpg
Budapest-208-Gellertbad-2003-gje.jpg
Budapest-106-Strasse-Kirchturm-1979-gje.jpg


## Pinanbasaran
Buenos Aires

An **Buenos Aires** nga ha pormal nga pagtawag **Syudad Autonoma han Buenos Aires** (ha literal nga Winaray: **Naglulugaring nga Syudad han Buenos Aires**; ha Kinatsila: **Ciudad Autónoma de Buenos Aires**) amo an kapital nga syudad ha nasod han Argentina. Dinhi nagtikang an sayaw nga tanggo (ha Kinatsila *tango*). An mga nangungukoy o molupyo hini tinatawag nga mga Porteño.

## Pinanbasaraɲ

## Padugang nga barasahon
* Adelman, Jeremy. *Republic of capital: Buenos Aires and the legal transformation of the Atlantic world* (Stanford University Press, 1999)
* Baily, Samuel L. "The Adjustment of Italian Immigrants in Buenos Aires and New York, 1870–1914." *American Historical Review* (1983): 281–305. in JSTOR
* Bao, Sandra, and Bridget Gleeson. *Lonely Planet Buenos Aires* (Travel Guide) (2011) 
* Benson, Andrew. *The Rough Guide to Buenos Aires* (2011) 
*  *Buenos Aires Travel Guide 2014: Essential Tourist Information, Maps & Photos* (2014) 
* Keeling, David J. *Buenos Aires: Global dreams, local crises* (Wiley, 1996)
* Moya, Jose C. *Cousins and strangers: Spanish immigrants in Buenos Aires, 1850–1930* (University of California Press, 1998)

* Mulhall, Michael George, and Edward T. Mulhall. *Handbook of the River Plate: Comprising Buenos Ayres, the Upper Provinces, Banda Oriental, Paraguay* (2 vol. 1869)  online
* Scobie, James R. *Buenos Aires: plaza to suburb, 1870–1910* (Oxford University Press, 1974)
* Socolow, Susan Migden. *The Merchants of Buenos Aires, 1778–1810: Family and Commerce* (Cambridge University Press, 1978)
* Sofer, Eugene F. *From Pale to Pampa: A social history of the Jews of Buenos Aires* (Holmes & Meier, 1982)

## Mga Sumpay ha Gawas

*
*
* Official government website
*OPENCities Monitor participant 
*Population estimates
Cairo

An **Cairo** amo an kapital nga syudad ha nasod han Ehipto. Amo liwat ini an kapital han governadorato han Cairo

## Mga hulagway

Kairo-88-Moschee-Blick auf Stadt-1982-gje.jpg
Kairo-Ibn-Tulun-Moschee-04-Turm-1982-gje.jpg
Kairo-Ibn-Tulun-Moschee-20-Blick von Turm auf Strasse-1982-gje.jpg
Kairo-Kalifengraeber-40-Strasse-Frau-1982-gje.jpg
Kairo-Kalifengraeber-36-Jamsverkaeufer-1982-gje.jpg
Kairo-32-Blick aus Fenster von Hotel Luna Park-1982-gje.jpg
Kairo-84-Moschee-Blick auf Strasse-1982-gje.jpg
Kairo-64-Gemuesehaendler-1982-gje.jpg


## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* Cairo City Government
* Coptic Churches of Cairo
* Mosques in Cairo

### Mga ritrato ngan mga video
* Cairo 360-degree full-screen images
* Cairo Travel Photos  Pictures of Cairo published under Creative Commons License
* Call to Cairo Time-lapse film of Cairo cityscapes
* Cairo, Egypt —video by *[[Global Post]]*
* Photos of Cairo / Travel
Caracas

An **Caracas** nga an bug-os nga opisyal nga ngaran **Santiago de León de Caracas** amo an kapital nga syudad ha nasod han Venezuela.
Copenhagen

An **Copenhagen** amo an kapital nga syudad ha nasod han Dinamarka.

## Mga hulagway

Kopenhagen-12-Erloeserkirche-Blick auf Kopenhagen-1975-gje.jpg
Kopenhagen-14-Tivoli-Chinesischer Turm-1975-gje.jpg
Kopenhagen-16-Tivoli-Chinesischer Turm nachts-1975-gje.jpg
Kopenhagen-20-Boerse-1975-gje.jpg
Kopenhagen-22-Platz-1975-gje.jpg
Kopenhagen-24-Rathaus-1975-gje.jpg
Kopenhagen-28-Kiosk-1975-gje.jpg
Kopenhagen-30-Amalienborg-1975-gje.jpg
Kopenhagen-32-Marmorkirche-1975-gje.jpg
Kopenhagen-34-Rosenborg-1975-gje.jpg
Damasko

An **Damasko** o kundi man **Damasco** (ha Kinatsila: *Damasco*; ha Linatin ngan Ininglis: *Damascus* kaluwás ha Ininggles: ;  , Siryahanon nga Inarabo: , ) amo an kapital o pamunuan han Sirya; amo gihapon iní an gidako-i nga syudad han nasod, sunod han paggamay han kamolupyohan han Aleppo tungod han pag-awayan para han syudad. Tinatawag gihapon iní hin inagnay ha Syria nga  () ngan gintawag nga  "Syudad hin Hasmin" ( ).
 
Nahamutang ha habagatan nga dapit han Sirya an Damasko ngan amo iní an kamutngaan hin dako nga metropolitano nga langyab. Nahabutnga an syudad ha sidlangan nga mga ubós hin kapungtodan han Anti-Lebanon nga kabugkiran mga  tikang han sidlangan nga labnasan han Mediteraneo dida hin plateau nga  hin kahitaas tikang han dagat, nadangat ha Damascus in mamara nga klima tungod han epekto hin *rain shadow*. Naagi ha Damasko an Salog Barada.

Usá han mga gimaiha-i nga gin-ukyan nga mga syudad han kalibatan an Damasko. Gin-ukyan hin syahan ini didâ han ika-3 nga yukottuig UC, ginpílì iní nga pamunuan han Omeya nga Kalifato tikang 661 kutob 750. Katapos han pagdaog han Dinastiya Abasí, ginbalhin an lingkoranan han gahom Islamiko ngadto ha Baghdad. Han panahon han mga Abasí, nagpadayon hin paggamay hin pagka-importante han Damasko, kundi bumalik iní hin pagka-importante dida han panahón han mga Ayubí ngan Mameluko. Yanâ, iní an lingkoranan han sentral nga gobyerno han Sirya. Tikang han Septyembre han 2019, mga waló ka tuig dida han gera sibil han Sirya, gintáwag an Damasko nga amo an diri-gud mauukyan nga syudad tikang hin 140 nga mga syudada han kalibutan dida han Global Liveability Ranking. Tikang han Hunyo 2023, gintalaan iní nga amo an diri-gud mauukyan tikang hin 173 nga mga syudad han kalibutan han nasabi nga Global Liveability Ranking.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya

* .
* .
* .
* .

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
*
Dhaka

An **Dhaka** an ulohan nga gidakoi nga syudad han Bangladesh, ngan gidakoi nga syudad liwat han rehiyon Bengal. Ini an ika-walo ha gidakoi ngan ika-upat ha gisuoki nga syudad han kalibutan nga may-ada populasyon nga 8.9 milyones ka mga residente han tuig 2011, and may-ada populasyon nga labaw hin 21.7 milyones nga mga residente han Durudako nga Katitirok han Kabungtohanon ha Dhaka. Sumala han Demographia han survey han Demographia, an Dhaka in may-ada gisusuoki nga populasyon nga tinukoran han molupyo nga lugar urbano ha kalibutan, ngan bantog nga gintutulidong nga sugad han mga news media. An Dhaka amo an sentro han ekonomiya, pan-politika, ngan pan-kultura han Bangladesh, ngan usa ha mga dakoan nga syudad ha Salatan Asya, ngan gidakoi nga syudad han Sinirangan Salatan-Asya ngan ha  kanasoran han Bahia han Bengal; ngan usa ha gidakoi nga syudad ha mga nasod OIC. Kasakop han kapatagan han Bengal, ini nga syudad in ginpapalibutan han Salog Buriganga, Salog Turag, Salog Dhaleshwari ngan Salog Shitalakshya.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

*Official Dhaka City Corporation website
*Encyclopædia Britannica Article on Dhaka
*Banglapedia (the national encyclopedia of Bangladesh) article on Dhaka
Dili

An **Dili** amo an kapital nga syudad ha nasod han Sinirangan nga Timor. Amo gihap ini an ulohan han distrito han Dili.
Doha

An **Doha** (Arabic: الدوحة‎, transliterasyon: ad-Dawḥa or ad-Dōḥa) amo an kapital nga syudad ha nasod han Qatar. Han 2005 nga census, mayda 400,051 ka munopyo an Doha. An syudad lakip han munisipyo han Ad Dawhah ha Gulpo han Persian. An Doha, amo an gidadako-i nga syudad han Qatar. Otsenta porsiyento (80%) han popyulasyon han nasod naukoy dida nga syudad ngan ha iya paligid. Amo liwat ito an sentro han pan-negosyohan han nasod. An Doha, balay han tinatawag na Syudad han Kaaradman, nga may lugar para ha pagbiling baton (research) ngan pan-aram.

Ang siyudad nag-host sa Unibersidad sa Qatar ug usa ka kampus sa HEC Paris.
Dublin

An **Dublin** (; ,  o ) amo an pamunuan o kapital ngan gidako-i nga syudad han Republika han Irlanda.

## Mga pinambasaran
Zagreb

An **Zagreb** amo an kapital nga syudad ha nasod han Kroasya. Sumala han 2006, mayda ini populasyon nga 786,200 (an densidad 1226/km2) ngan populasyon ni metropolitano 1,6 nga usa ka ribo (Syudad han Zagreb, Probinsya han Zagreb ngan Probinsya han Zagorje). An Zagreb mayda napulo kag-pito (17) nga bunto: Brezovica, Črnomerec, Donja Dubrava, Donji Grad, Gornja Dubrava, Gornji Grad-Medveščak, Maksimir, Novi Zagreb-istok, Novi Zagreb-zapad, Peščenica-Žitnjak, Podsljeme, Podsused-Vrapče, Sesvete, Stenjevec, Trešnjevka-jug, Trešnjevka-sjever ngan Trnje.
Hanoi

An **Hanoi** amo an kapital nga syudad ha nasod han Vietnam. Nahimutang ini ha rehiyon han Salog nga Pula Delta o Hà Nội Kinh-Dong Bang Song Hong ha amihanan nga dapit han nasod.
La Habana

An syudad nga **La Habana** (nga ha literal nga Winaray: **An Habana** o **Havana**) nga an opisyal nga ngaran **Syudad han Habana** (ha Kinatsila: **Ciudad de La Habana**) amo an kapital nga syudad han nasod han Cuba. Kilalado liwat ini ha ngaran nga **Villa de San Cristóbal de La Habana** nga amo an ngaran hini han pagtukod hini nga syudad ngan *La Ciudad de las Columnas* nga gin-agnay han manunurat nga Cubano nga hi Alejo Carpentier. Ini nga syudad usa liwat han mga lalawigan han nasod. Mayda ini 2.1 ka milyon nga mga nangungukoy, ngan an urban nga kahaluag amo in 3.5 ka milyon, nga amo an rason na an Habana amo an gidako-i nga syudad ha Cuba ngan ha rehiyon han Caribe. An syudad tipa-katundan ngan tipa-salatan tikang han baybayon, nga ginsasakban pinaagi hin guti-ay nga baybayon ngan nagtutunga hin tulo nga mga main nga daungan: Marimelena, Guanabacoa, ngan Atarés. An mahinay in sulog nga Salog Almendares nasubay han syudad tikang ha salatan ngadto ha amihanan, nga nadugton han mga Suláng han Florida in pira ka milyas ha katundan tikang han baybayon. 

## Mga reperensya
Helsinki

An **Helsinki** (Sweko: **Helsingfors**) amo an kapital nga syudad ha nasod han Finlandya.

Ang Helsinki natukod niadtong 1550 ug naglangkob sa usa ka dapit nga 714.48 km². Ang populasyon sa Helsinki sa 2021 kay 658,339.
Jakarta

An **Jakarta** amo an kapital nga syudad ha nasod han Indonesia.

## Relasyones Internasyonal
### Mga karuha nga bungto – Mga bugto nga syudad

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

*
* Jakarta Official Travel Website
*
Jerusalem

An **Jerusalem** (pagluwás ha Ininggles: ;  ha Kinatsila: *Jerusalén*;  ;  )) usa nga syudad ha Butnga Sinirangan, nga namumutang ha ubos kapatagan hin Kabugkiran Judeao ha butnga han Mediterrano ngan Patay nga Dagat.

An mga Israeli ngan Palestino in parehas nga nag-aangkon han Jerusalén nga ira ulohan, an Estado han Israel may-ada mga panguna nga institusyon nga namumutang ha syudad, ngan an Estado han Palestino nakikita an syudad nga bubutangan han ira lingkuran han kagamhanan; pero ngaduha nira nga pag-angkon, diri gud haluag nga ginkikilala han mga kanasoran.


Jerusalem-Felsendom-18-Kettendom-2010-gje.jpg
Jerusalem-Tempelberg-48-Bab-al-Silsila-Minarett-2010-gje.jpg
Jerusalem-Klagemauer-16-2010-gje.jpg
Jerusalem-Grabeskirche-16-vom Erloeserkirchturm-2010-gje.jpg
Jerusalem-Dormitio-04-Abtei-1985-gje.jpg
Jerusalem-Altstadt-08-Treppe-Tor-2010-gje.jpg
Jerusalem-Oelberg-12-Oelbaum-1985-gje.jpg
Jerusalem-Oelberg-36-Graeber-Zionsberg-Tempelberg-2010-gje.jpg


## Mga tigaman

## Pinanbasaran
Kabul

An **Kabul** amo an kapital nga syudad ha nasod han Afganistan.

## Mga hulagway

Kabul TV Hill view.jpg
Kabul-14-Strasse am Stadtberg-verschleierte Frau-1976-gje.jpg
Kabul-16-Esel-1976-gje.jpg
Kabul-22-Haendler auf Saecken-1976-gje.jpg
Kabul-28-Gewuerzhaendler-1976-gje.jpg
Kabul-36-Altstadtstrasse-1976-gje.jpg
Kabul-38-Teestube mit Samowaren-1976-gje.jpg
Kabul-40-Drechsler-1976-gje.jpg
Kabul-42-Granatapfelhaendler-1976-gje.jpg
Kathmandu

An **Kathmandu** () amo an kapital nga syudad ha nasod han Nepal.


Kathmandu-Kageshwor-02-Taleju-Palast-2007-gje.jpg|2007
Kathmandu-Kageshwor-14-Taleju-Palast-Erdbebenschaden-2015-gje.jpg|2015
Kathmandu-Kal Bhairav-30-2014-gje.jpg
Kathmandu-Tempel-32-Butterlampen-2014-gje.jpg
Kathmandu-Tempel-48-Opferstelle zwischen Asan und Janbahal-2015-gje.jpg
Kathmandu-Swayambhu Marg-14-Waescherei-2015-gje.jpg
Kathmandu-Thamel-06-Souvenirs-2007-gje.jpg
Kathmandu-Thamel-22-Strickwaren-2007-gje.jpg
Kyiv

An **Kyiv** ( ,  ; , ) o kundi man **Kiev** (, , tikang han ), amo an kapital o pamunuan ngan syudad nga gidamoi hin molupyo ha Ukranya. Nahamutang iní ha amihan-butnga nga dapit han Ukranya sapit han Salog Dnieper. Tíkang han 1 Enero 2021, an kamolupyohan hiní gintalaan nga 2,962,180, nga diin naghimo iní han Kyiv nga ika-pitó nga gidamoi hin molupyo nga syudad ha Europa.

## Mga tigaman

## Mga pinambasaran
Kinshasa

An **Kinshasa** an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han Demokratika nga Republika han Congo. Namumutang ini ha daplin han Salog Congo.

Han una, usa la ini nga lugar han mga mangirisda ngan komprahan, yana an Kinshasa usa na nga megacity nga may-ada ginbabanabanahan nga populasyon nga 11 milyones. Naatubang ini ha Brazzaville, an kapital han sapit nga Republika han Congo nga makikit-an tabok han Salog Congo, nga nahihimo ini nga duha ha giharanii nga mga kapital nga syudad kahuman la ha Roma ngan Syudad han Vaticano. An syudad han Kinshasa usa liwat ha 26 ka lalawigan han nasod. Tungod nga haluag an katubtuban han pagdumarahan hini nga syudad-lalawigan, lapos hit 90 porsyento han kanan syudad-lalawigan katunaan kahoronan, ngan an lugar urbano gutiay la pero nagtitikadako pakadto ha katundan nga dapit.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* Official website of the city of Kinshasa 
* Map of the Belgian Congo from 1896 includes a map of Kinshasa
Kuala Lumpur

An **Kuala Lumpur**, inopisyal nga ngaran nga amo an **Teritoryo Federal han Kuala Lumpur** ngan gintawag gihapon didto nga **KL**, in usa nga teritoryo federal ngan an ulohan nga syudad han Malaysia. Ini an gidakoi nga syudad ha Malaysia, nga may kahaluag nga 243 km2 (94 mi2) ngan hin ginbanabanahan nga populasyon nga 1.73 milyon han tuig 2016. An Durudako nga Kuala Lumpur, nga kilalado komo Klang Valley, usa nga agglomerasyon urbano nga may-ada 7.564 milyones nga katawhan han tuig 2018. Ini usa ha gilalaksii tumubo ha mga rehiyon metropolitano ha Salatan-Sinirangan Asya, ha pagbase han populasyon ngan kahimtang han ekonomiya.
La Paz

:*Inin nga artikulo in mahiunong han lingkuran han padumarahan han Bolivia, para han iba nga gamit , kitaa an [[La Paz (pansayod)]].*

An **La Paz** nga an opisyal nga ngaran **Nuestra Señora de La Paz** amo an usa han duha nga kapital nga syudad ha nasod han Bolivia. Amo ini an kapital han departamento han La Paz. Tungod kay dinhe an lingkoranan han gobyerno, amo nga usa ini (upod han Sucre) han mga kapital nga syudad han Bolivia.
Lisboa

An **Lisboa** (, ) o **Lisbon** amo an ulohan o kapital nga syudad ngan gidako-i nga syudad han Portugal nga mayda populasyon nga 547,631 ha sakob han mga adminisratibo nga katubtuban hini hin kahaluag o langyab hin tuna nga . An urbano nga kahaluag han Lisboa nahaabot gawas han administratibo nga katubtoban han syudad nga mayda populyason nga 3 ka ribo o milyon hin kahaluag nga , nga naghihimo hini nga ika-9 nga gidamo-i hin tawo nga kahaluag nga urbano han Unyon Europeo. Mga 2,831,000 ka tawo naukoy dida han Metropolitano nga Kahaluag han Lisboa (nga narepresenta hin mga 27% han populasyon han nasod). An Lisboa amo an gi-katundani o pinakakatundan nga nga dako nga syudad nga nahamutang ha Europa, ngan amo gihapon an pinaka-katundan nga ulohan nga syudad ngan amo la an nahamutang ha labnasan han Kalawdan Atlantico. Nahamutang ini ha katundan nga Península Ibérica dida han Kalawdan Atlantico ngan han Salog Tajo.

## Mga hulagway

Lissabon-Castelo de Sao Jorge-44-von Calcada do Duque-2011-gje.jpg
Lissabon-Rossio-10-Bahnhof-2011-gje.jpg
Lissabon-Sao Vicente de Fora-62-Dachterrasse-2011-gje.jpg
Lissabon-Sao Vicente de Fora-40-Pantheon der Braganca-2011-gje.jpg
Lissabon-Sao Vicente de Fora-42-Pantheon der Braganca-2011-gje.jpg
Lissabon-Strassenbahn-16-Rua de Augusto Rosa-Se-2011-gje.jpg
Lissabon-Solar do Duque-02-2011-gje.jpg
Lissabon-Fado mit Joana Veiga-12-2011-gje.jpg|Fado


## Mga kasarigan
Joseph Estrada

Hi **José Marcelo Ejército** (natawo han Abril 19, 1937), nga mas kilalado nga **Joseph Ejercito Estrada** o **Erap**, usa nga aktor ha pelikula ha Pilipinas ngan amo an ika-13 nga Mangulo o Presidente han Pilipinas tikang han Hunyo 30, 1998 tubtob Enero 20, 2001.

Hi Estrada nagin kilalado anay komo aktor ha pelikula hin 33 ka tuig. Napili anay hiya nga alkalde han Syudad han San Juan, Metro Manila. Han 1987 napili hiya nga Senador. Han 1992, napili hiya nga Sugbong-Mangulo han Pilipinas ngan nagsirbe hiya ha ilarom ni Mangulo Fidel V. Ramos. Napili hiya pagka-Mangulo han 1998.

Ginpaiwas hiya han Ika-Duha nga Rebolusyon han Gahom han Katawhan katapos han iya nahunong nga impeachment nga paghusga dida han Senado, nga diin mga napulo kag usa nga mga senador dinmiri pagkita han ikaduha nga sobre han Jose Velarde nga bank account nga maghahatag hin prueba hin mga binuhat nga pangurakot ha politika.

|-
Fidel V. Ramos

Hi **Fidel Valdez Ramos** (Marso 18, 1928 - Hulyo 31, 2022) amo an ika-12 nga Mangulo o Presidente han Pilipinas. Ginsundan niya hi Corazon Aquino ngan nangulo tubtob han 1998, nga diin ginsundan hiya ni Joseph Estrada. Hiya an siyahan, ngan ha yana an amo la nga diri-Katoliko Romano nga presidente han Pilipinas.

Dida han autoritayano nga rehimen ni Presidente Ferdinand Marcos, hi Ramos amo an nangulo han Konstabularyo Pilipinhon, nga amo an nag-implementa han pagdeklara ni Marcos han balaodnon militar. Dida han 1986 nga People Power nga Rebolusyon, binmiya hi Ramos tikang han gobyerno ngan usa hiya han mga nanguna nga tawo dida han mga sibilyan nga mga pagdemonstrar nga nagpaiwas kan Marcos ngadto ha exilio.

|-

|-
London

An **London** (o **Londres**)  an ulohan ngan gidakoi nga syudad ha England ngan United Kingdom. Ini nga syudad natindog ha may Salog Tamesis ha salatan-sinirangan nga dapit han England, ha tumoy han  estero pangadto ha Dagat Amihanan. An London nagin dumagko nga puy-anan ha sakob han duha ka milenya. An *[[Londinium]]* gintukod han mga Romano. An Syudad han London, an kanan London kadaan nga kasusudlan - may kahaluag nga  la ngan ha tuminongnong nga ginkikilala nga Square Mile − nagpapabilin han mga katubtuban nga harani nasunod han medieval nga inultan. An Syudad han Westminster usa liwat nga Inner London borough nga nakapot hin kahimtang han pagigin syudad. An London in gindudumara han alkalde han London ngan han Katitirok han London.

## Mga patamak

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas
* British Pathé  Digitalised archive containing hundreds of films of 20th century London
* London in *British History Online*, with links to numerous authoritative online sources
* VisitLondon.com&nbsp;– Official London Tourism site
* Museum of London Group Portal&nbsp;– Home
* Transport for London (TfL)&nbsp;– city transport authority
* Map of Early Modern London Historical Map & Encyclopaedia of Shakespeare's London. Scholarly
* London.gov.uk&nbsp;– Official site for the government of London by the Greater London Authority covering the Office of Mayor of London and the London Assembly
*
Madrid

:*Para han lain nga mga kagamit, kitaa an [[Madrid (pansayod)]].*

An **Madrid** () amo an kapital han nasod han Espanya, han Comunidad de Madrid ngan han lalawigan han Madrid.   Kilalado liwat ini ha agnay nga *La Villa y Corte*, ngan amo ini an syudad nga gidako-i ngan gidamo-i hin tawo han nasod, nga nakaabot ha opisyal nga pag-ihap hin mga 3,232,463 nga mga molupyo ha sulod han munisipyo ngan 6,043,031 ha metropolitana nga kahaluag hini.  An metropolitana nga kahaluag hini amo an ika-tulo nga area urbana nga gidamo-i hin tawo ha Unyon Europea sunod han London ngan Paris. An munispyo ngahaw naglalakip hin kahaluag nga .

## Mga pinambasaran
;Mga tigaman ha ubos

;Mga kinutlo

;Bibliyograpiya
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* Official website of Madrid on tourism and business 
* Official website of Madrid in the Spain's national tourism portal
* Official website of Madrid–Barajas International Airport 
* Official website of Metro Madrid
* WikiSatellite view of Madrid at WikiMapia
Manama

An **Manama** ( ** &nbsp;Bahrani pagluwás: ) amo an pamunuan ngan gidakoi nga syudad han Barein, nga mayda kamolupyohan hin mga 157,000 ka tawo. Maiha na nga importante nga sentro hin negosyo ha Gulfo han Persia, gin-uukyan an Manama hin kamolupyohan nga mayda dako hin pagkadirudilain. Katapos hin mga panahon hin pagkontrolar han Portuges ngan Persia ngan mga pagsulong tikang han mga naghahadi nga dinastiya han Saudi Arabia ngan Oman, nagtukod an Barein han iya kalugaringon nga usá nga naglulugaríng nga nasod didâ han ika-19 nga gatostuig han panahón han Britaniko nga hegemoniya.

Bisan an kun an yanâ  nga magkámbal nga mga syudad han Manama ngan Muharraq bagá hin dungán nga gintukod han dekada han mga 1300, nagkaada hin pag-una an Muharraq tungod han kamutang hiní nga madadapigan ngan madidipinsahan ngan amo an pamunuan han Barein kutub han 1337. An Manama nagin pamunuan hin negosyo ngan amo an ganghaan ngadto han dako nga Purô han Barein.  Didâ han ika-20 nga gatosuig, an karikohan tikang hin lana han Barein nakabulig hin pagdará hin malaksi nga pagtubò ngan didâ han dekada han mga 1990s usá nga ginpaduso nga pagpaniguro hin diversipikasyon nagdangat hin pagpadukwag ha iba nga mga industriya ngan nagbúlig pagbag-o han Manama ngadto hin usá nga importante nga hub hin panalapi ha Butnga nga Sinirangan. Gindesignar an Manama nga amo an 2012 nga pamunuan hin Arabo nga kultura han Liga Arabe, ngan usá nga beta nga global nga syudad han Globalization and World Cities Research Network han 2018.

## Etimolohiya
Ginkuhà an ngaran tikang han Inarabo nga pulong المنامة (gintransliterar nga:*al-manãma*) nga nangangahulogán "an lugar hin pagpahúway" o kundi man "an lugar hin mga inop".

## Gobyerno

Ha kaagi, an Manama naglakip là han Manama Souq ngan han Manama Fort (nga yanâ an Ministeryo han Interior) ha salatan. Bisan pa man, nagdukwag na an syudad nga maglakip hin pipira nga mga barubag-o nga mga suburban nga mga ginpadukwag ngan mga mauruiha nga mga hagrani nga mga baranggay nga nasakop han pagtubo han syudad. An mga distrito nga naghihimò yanâ han amo an:

Kabahin an Manama han Pamunuan nga Governorato, usá han limá nga mga governorato han Barein.  Kutob han 2002 kabahin iní han munisipalidad han Al-Manamah. Mayda mga konseho nga aada han mga governorato; waló nga mga konstituyensiya ginbubutos ha sulod han Pamunuan nga Governorato sumala han 2006.

## Mga pinambasaran
### Mga kinutlo

### Bibliyograpiya
#### Mga primarya nga ginkuhaan
*  Palgrave, William Gifford, *[https://archive.org/details/narrativeofyear02palg Narrative of a Year's Journey through Central and Eastern Arabia (1862–1863)]*, vol. II, Macmillan & Co., London, 1866.

#### Mga sekundariya nga ginkuhaan
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
Manila

An **Manila** (Tinag-alog: **Maynila**) an kapital nga siyudad ha nasod Pilipinas. Aanhi an mabaskog nga komersiyo ngan lingkuranan han ehekutibo ngan hudikadura nga sanga han nasudnon nga pamunuan. Aanhi liwat an damo nga mahinungdanon nga landmark arkitektural ngan kultural han nasud. An Manila usa ha napulo kag unom nga mga siyudad nga naghihimo han Metro Manila, an National Capital Region. Han 2012, an Globalization and World Cities Research Network in naglilista komo usa nga global city.

An Manila aada ha sinirangan nga baybayon han Manila Bay. Sumala han 2015 nga senso, an Manila in ikaduha nga may pinakadamo nga populasyon nga may-ada 1,780,148 ka katawhan. An Manila amo an gisusuoki nga syudad ha kalibutan nga may-ada 42,857 katawo kada kilometro kuwadrado.

May-ada ini uunom ka mga distrito representante para han Kongreso han Pilipinas. Dugang pa, an siyudad in may-ada 16 ka mga distrito, ginngaranan: Binondo, Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandacan, Port Area, Quiapo, Sampaloc, San Andres, San Miguel, San Nicolas, Santa Ana, Santa Cruz, Santa Mesa ngan Tondo.

## Kitaa gihapon
*Imperyal nga Manila

## Pinanbasaran
Maputo

An **Maputo**, kilala nga Lourenço Marques san-o maglugaring, amo an pamunuan o kapitalngan gidadakoi nga syudad ha nasod han Mozambique. Kilalado gihapon ini komo Syudad han mga Akasya, kay damo nga puno hin Akasya iton mabibilngan ha kakalsadahan, ngan an Perlas han Kalawdan Indyano. Yana, ini in usa nga duungan nga syudad, tungod an pantalan an sentro han ekonomiya han lugar. Sumala han 2007 nga senso, may-ada ini 1,766,184 nga katawhan.. Gapas, asukar, Chromite, sisal, lugit ngan gikakahuyi amo an panguna nga ginbabaligya pagawas. An syudad in may pabrika hin semento, daba, muebles, sapatos ngan guma. An syudad in napapalibutan han Probinsya han Maputo, pero ini in gindudumara komo nga baga kalugaringon nga probinsya.

## Pinanbasaran
Moscow

An **Moscow** (Iniggles nga kaluwas: /ˈmɒskaʊ/ o /ˈmɒskoʊ/; Rinuso: Москва́, tr. Moskva, IPA: [mɐˈskva]  in ulohan, gidamoi popyulasyon nga syudad, gidamoi nga popyulasyon ha suhito federal han Rusya.  An syudad in usa ka dagko nga pagkabutnga hin politika, ekonomika, kultura, syentifica, relihiyosa, pananalapian, pag-aram ngan panakayan ha Rusya ngan han kontinente.  Moscow in giaamihani nga syudad han Kalibutan nga may-ada popyulasyon nga labaw han 10,000,000, an gidamoi nga popyulasyon nga syudad ha kontinente han Europa, nga ika unom nga gidakoi nga sawang han syudad ha kalibutan.  An iya popyulasyon sumala han pahiuna nga resulta han 2010 nga senso in 11,514,300.  Sumala han Forbes 2011, an Moscow in may-ada 79 nga mga bilyonaryo, nga ginsaliwanan an New York komo an syudad nga may-ada gidamoi nga ihap hin mga bilyonaryo.

## Mga sumpay ha gawas

* Travel2moscow.com – Official Moscow Guide 
* Moscow.ru – Official Moscow Site 
* Official Moscow Administration Site 
* Историческая информация о городе Москва
* Информация о Москве 
* Сообщество города Москва
Nairobi

An **Nairobi** amo an kapital nga syudad ha nasod han Kenya.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* The City Council of Nairobi  (official website)
* National Museums of Kenya (official website)
* The Nairobi Social Audit Report 
* Nairobi's Local Online Business directory 
; News
* Daily Nation
* The Standard
* Latest News from Kenya
Naypyidaw

An **Naypyidaw**, nga an opisyal nga kasurat **Nay Pyi Taw** (; , nga kasanhi nga gintawag nga *Kyetpyay, Pyinmana* o kundi man *Kyatpyay, Pyinmana*, ngan ha Hinapon: ネピドー), amo an kapital o pamunan nga syudad han Myanmar (Birmania o Burma). Nahamutang an syudad ha butnga han Unyon nga Teritoryo han Naypyidaw. Naiiba ini han iba nga mga syudad han Myanmar, nga diin ini ginplano nga syudad nga gawas hin bisan ano nga estado o rehiyon, sugad han Canberra ha Australia, Brasília ha Brasil, Washington, D.C. ha Estados Unidos,  Islamabad ha Pakistan o kundi man Abuja han Nigeria.  Ginsaliwanan han syudad an Yangon komo administratibo nga pamunuan han Myanmar han 2006.

Komo lingkuran han kagamhanan han Myanmar, ha Naypyidaw nahamutang an Parlamento han  Unyon, an Korte Suprema, an Palasyo han Presidente, an mga buhatonon nga mga urukyan han Gabinete han Myanmar ngan an pamunuan han mga ministro han gobyerno ngan militar. Natitigamnan an Naypyidaw tungod han naiiba nga paghiusa hin kadako ngan gagamay hin duro nga densidad hin kamolupyohan. Nagintagbalay an syudad han ika-24 ngan ika-25 nga ASEAN Summit, han ika-3 nga BIMSTEC Summit, an Ikasiyam nga Sinirangan nga Asya nga Summit, ngan an 2013 nga Southeast Asian Games.

## Etimolohiya
An *Naypyidaw* Binirmano nga pulong nga nangangahulogan nga "urukyan han hadì", ngan agsob ginhuhubad nga "pamunuan han hadi", "lingkoran han hadì", or "urukyan hin mga hadì". Nahig-araan nga gingagamit ini nga suffix ha mga ngaran han mga pamunuan han mga hadi, sugad han Mandalay, nga gintawag nga Yadanabon Naypyidaw ().

## Mga pinambasaran
Ouagadougou

An **Ouagadougou** amo an kapital nga syudad ha nasod han Burkina Faso. Kapital liwat hini han lalawigan han Kadiogo.
Sarapati

An **Sarapati** o **Paloma** usa ka klase nga tamsi ha pamilya Columbidae. An ***Columbidae*** in uska familia han Aves. An Columbidae in nahilalakip ha ordo nga Columbiformes, classis nga Aves, phylum nga Chordata, ngan regnum nga Animalia.  

An familia nga Columbidae in naglalakip hin 50 na *genera* ngan 344 na species. An 59 na species amo in nakalista na "threatened", ngan 13 na "extinct", sakob na dodo.   

## Ilarom nga taxa

* *[[Alectroenas]]*
* *[[Caloenas]]*
* *[[Chalcophaps]]*
* *[[Claravis]]*
* *[[Columba]]*
* *[[Columbina]]*
* *[[Cryptophaps]]*
* *[[Didunculus]]*
* *[[Drepanoptila]]*
* *[[Ducula]]*
* *[[Ectopistes]]*
* *[[Gallicolumba]]*
* *[[Geopelia]]*
* *[[Geophaps]]*
* *[[Geotrygon]]*
* *[[Goura]]*
* *[[Gymnophaps]]*
* *[[Hemiphaga]]*
* *[[Henicophaps]]*
* *[[Leptotila]]*
* *[[Leucosarcia]]*
* *[[Lopholaimus]]*
* *[[Macropygia]]*
* *[[Metriopelia]]*
* *[[Microgoura]]*
* *[[Ocyphaps]]*
* *[[Oena]]*
* *[[Otidiphaps]]*
* *[[Patagioenas]]*
* *[[Petrophassa]]*
* *[[Phapitreron]]*
* *[[Phaps]]*
* *[[Ptilinopus]]*
* *[[Reinwardtoena]]*
* *[[Starnoenas]]*
* *[[Streptopelia]]*
* *[[Treron]]*
* *[[Trugon]]*
* *[[Turacoena]]*
* *[[Turtur]]*
* *[[Uropelia]]*
* *[[Zenaida]]*

## Pinanbasaran




## Mga sumpay ha gawas
Estados Unidos

An **Estados Unidos han Amerika** (ha literal nga ka-Winaray: **Naghiusa nga mga Bansa han Amerika**; ha Iningles: **United States of America**) usa ka federal nga batakan-balaudnon nga repulika nga naglalakip hin kalim-an nga mga estado ngan usa ka distrito federal. An nasod in kadak-an aada ha butnga han Amihanan nga Amerika, kun diin an Kap-atan kag waló nga magkadukot-dukot nga mga estado ngan an Washington, D.C., an ulohan distrito, in nahamutang ha kamutngaan han mga Kalawdan Pacifico ngan Atlantico, nga ginsasapitan han Canada ha amihanan, Mehiko ha salatan. An estado han Alaska in aada ha kanawayan han continente, nga ginsasapitan han Canada ha Sinirangan, ngan Rusya ha katundan tabok han Estrecho han Bering. An estado han Hawaii in usa ka kapurupod-an ha butnga han Pacifico. Mayda pipira nga mga teritoryo nga ginkakaptan han nasod ha Pacifico ngan Caribe.

Nga may-ada 3.79 milyon milya kwadrado (9.83 milyon km2) ngan lapos han 312 milyon ka mga tawo, an Estados Unidos in ikatulo o ikaupat nga gidakoi nga nasod ha kadako, ngan ika tulo ha kapareho ha katunaan ngan katawhan. Ini an usa ha mga nagkakasurusarakot hin lahi ngan magkadirudilain nga kultura nga nasod, nga produkto han dagko nga pagbalhin han mga imigrante tikang ha damo nga mga nasod. An ekonomiya han Estados Unidos in gidakoi nga nasodnon nga ekonomiya han kalibutan, nga may-ada ginbabanabanahan nga $14.780 trilyon han 2010 GDP (23% han nominal global GDP ngan 20% han global GDP ha purchasing-power parity).

## Mga tigaman

## Mga kasarigan
Mangulo han Pilipinas

An **Presidente han Pilipinas** o kundi man **Mangulo han Pilipinas** amo an mangulo han estado ngan kagamhanan o gobyerno han Pilipinas. An ehekutibo nga gahom han nasod sumala han balaod ginkada han Presidente han Pilipinas. Ha Tinag-alog, **Pangulo** iton tawag hini nga titulo.

## Kitaa gihapon
* Talaan hin mga Mangulo han Pilipinas
Tigngaran

An **tigngaran** o kundi man **pan-ngaran** (nga agsob liwat tawagon nga **ngaran**, **titulo**, o **sangbay**; ngan mayda liwat natawag hini nga **talingáran**) amo na sangkap han panyakan nga nagngangaran hin tawo, butang ngan lugar.

Mga pananglitan: Jose Rizal, Syudad han Tacloban, kalibutan, karobasa, sumsoman, yinaknan

## Mga kasarigan
Tigpanhitabo

An **pan-gawi** (alternatibo nga kasurat: **pan-gáwi**) , **pangalag** (alternatibo nga kasurat: **pangálag**), o **pan-unod** , nga agsob liwat tinatawag nga **berbo** tikang han Kinatsila nga *verbo*, amo bahin han panyakan nga buot magpasabot hin mga pagkiwa.

Mga pananglitan: lakat, lukso, katurog

## Mga kasarigan
Adberyo

An **Adberyo** o **adbérbyo** o **adverbyo** (nga tikang han Kinatsila nga pulong nga *adverbio*) kay usa ha walo nga parte han panyakan.

Mga pananglitan: man, mas, sobra, ha-in, diin

## Mga kasarigan
Adhetibo

An **adhetibo** o **adhetíbo** usa ha walo nga kaparte han panyakan. Usa ini nga tigtulidong nga ginagamit ha mga tigngaran ngan taligngaran.

Ehemplo: mahusay, hataas, mabusag

## Kasarigan
Panugtong

An **panugtong**, **ginkakasumpayan** (alternatibo nga kasurat: **ginkakasúmpayan**) o **konhongsyon** usa ha walo nga kaparte han panyakan nga nagdudugtong hin duha nga konsepto.

Ehemplo: ngan, o

## Kasarigan
Pasidayag

An **pasidayag** (alternatibo nga kasurat: **pasidáyag**) o **preposisyon** usa ha walo nga bahin han panyakan sumala han kadaan nga paagi hin gramatika.  Sumala han *Pagpurulongan nga Binisaya ha Leyte ug Samar* ni Eduardo Makabenta, it pasidayag usa nga 

Mga pananglitan: han (Siyudad *han* Tacloban), para

Hi Norberto Romualdez naghatag han sumuronod nga mga pananglitan hin pasidayag: ha, tipa, tungod, tungod, pati, upod, gawas, kan, tikang, gikan,tubtub, taliwan, labut.

Ha yanâ nga gramatika hit Waray, nga nagamit hin siyam nga paagi hin panigamnan hin mga pulong, it "pasidayag" puyde gamiton nga pagtawag ha mga sumuronod nga mga panigamnan hin pulong: kapinit, tigpananglit, ngan tigsumpay.

## Mga Kasarigan
Tigkalas

An **pankalas**  o **pagkatingala** usa ha walo nga kaparte han panyakan nga nagpapakalas o nagpapatingala.

Ehemplo: Hoy!, Hala!

## Kasarigan
Taligngaran

An **imbesngaran** o **taligngaran** o **talingaran** (alternatibo nga kasurat: **talingáran**) amo an pamalyo han ngaran han tawo, butang ngan lugar. Usa hiya ha walo nga bahin han panyakan.

Mga pananglitan: Ako, Ikaw, Hiya, Kita, Kami, Kamo, Hira

## Mga kasarigan
Manók

An **manók** (*Gallus gallus*, danay, *Gallus gallus domesticus*) usa ka klase nga hinoptan nga hayop. Tamsi ini nga nahatag hin pagkaon sugad hit ira bunay ngan karne. It iba nga manok nga sunoy  ginaalagaan para panbulang.

Sunoy it tawag ha lalaki nga manok. It babaye naman nga diri pa pisó-an amo an tinatawag nga dumaraga. It pisó-an nga babaye, ugang o umagak naman it tawag. It batan-on nga manok, tinatawag nga pisó o siwo.

Nabulig liwat it mga manok ha pagpukaw pamaagi it ira mga tugaok.

It manok nakaon hit tanum ug mga bunga hito upod it humay ngan bugas.  Nakaon liwat hira hin mga gudtiay nga mga hayop sugad hit ulod ngan insekto.

## Manok nga Pagkaon
Gin'aataman an manok para sa kanya karne, gintatawag ini na *broiler*, ngan para sa bonay *(layer)*. Nabubuhi an manok sa edad na 6 katuig ug lahos pa, pero an broiler na manok diri malahos 6 ka-semana para asalon. It manok usa ha pinakasikat nga karne ha bug-os na kalibutan. Puydi ito lutuon ha tinola, adobo, prito, hatuk, sugba.

An *[[Leghorn|White Leghorn]]*, *[[Plymouth Rock (manok)|Plymouth Rock]]*, ngan *[[Rhode Island Red]]*, amo an tulo sa daramo na klase sin *broiler* ngan *layers* na manok.

## Manok nga Panbulang

Ha Pilipinas, usa nga libangan an pagbulang han manok. Kinikilala an manok na panbulang ha iya kulay. An Busag nga manok tinatawag na ugis, an pili naman luro, an dulaw na may busag talisayon. Kabilyada naman an mapusyaw na pagkabaga. An kulay abo, abuhon an tawag.  

## Mga Sakit Sa Manok
Ha Samar, an agsub na nadapu nga sakit han manok amo an **Puko**, ngan Takwaw. An **Takwaw** amo an usa nga klase sin sip'on ha manok ngan natapon ini ha igkasi manok ngan hataas an mortalidad.

Gin dadapuan liwat an manok sin oraora kadidigto na mananap na nasupsop sa kanra dugo, an **habon**.

Mayda gihap ini sakit tungod han gapeworms.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
*
*
* Biswas Siddharth 2014  Gallus gallus domesticus Linnaeus, 1758: Keep safe your domestic fowl from your domestic foul. Ambient Science, 1(1): 41-43

## Mga sumpay ha gawas

* 
*
Baláy

An **baláy** (Iningles:House) (Pambansa:Bahay)  amo an urukyan han mga tawo. Durudilain it materyales nga ginagamit ha paghimo hit balay sugad hit kahoy, yero, semento, pawod. It balay sinisirungan han mga tawo para makaiwas han adlaw, uran, kahagkot, kapaso, hayop, ngan iba pa nga tawo.

An **balay** may ada iksaktu nga sukul para hit iksaktu nga mga tawo. Natindog ini ha iksaktu nga sukul hit tona

**Balay** (Iningles:House/Residence/Building/Hut/Palace)

Kadamoan hit balay mayda guwa, kaunan, kusina, kuwartu, kasilyas ngan iba pa.
## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

*
Tamsi

**Tamsi** (clade **Avialae** or class **Aves**) in uska classis han Chordata. An Aves in nahilalakip ha phylum nga Chordata, ngan regnum nga Animalia. An classis nga Aves naglalakip hin 9484 ka mga species, sumala ha Catalogue of Life.  Ini hira mayda duha nga tiil, mapaso it dugo, bertebrado ngan nabunay nga hayop. 

## Klasipikasyon

An una na kalsipikasyon san katamsihan gin himo ni Francis Willughby ngan John Ray san ira 1676 ka-volume na *Ornithologiae*.
Gin bag'o ni Carolus Linnaeus an buhat sadton 1758 ngan ginhimo an sistema na taxonomic classification na ginagamit hasta yana.
Ginkilala an tamsi bilang *Class Aves* sa *[[Linnaean taxonomy]]*. Sa *[[Phylogenetic taxonomy]]* nahihimutang an tamsi sa *dinosaur clade* na Theropoda.

 

An kladograma hini sumala ha *[[Catalogue of Life]]*:

## Ebolusyon

Base san mga fossil ngan biolohikal na mga ebidensya, an katamsiha amo in usa na  san theropoda na dinosaur. 

An pinakauna na mga *avialan fossils* na nahiagian nagtitikang sa *Tiaojishan Formation* sa Tsina, sadton *late Jurassic period (Oxfordian stage)*, mga 160 milyones katuig an nakalabay. An mga *avialan species* na nagtikang sini na panahon amo an *Anchiornis huxleyi*, *Xiaotingia zhengi*, ngan *Aurornis xui*. An pinaka-kilala na *avialan*,  an Archaeopteryx, nagtitikang sadton 155 milyones katuig an nakalabay sa Germany.

Nagdaramo an *avialans* sin magkadurudilain na porma sadton *Cretaceous Period*.

## Anatomiya

Kompara san iba na *vertebrates*, an tamsi may ada kalawas na may kakaiba na *adaptations*, para san iya paglupad. 

### Sistema Skeletal
An skeleton san tamsi amo in mag-gaan na mga tul'an. May mga dagko na luho o *cavities* ini na puno sin hangin na gintatawag na *pneumatic cavities* ngan naka konekta sa respiratory system. Bug'os an bungo san arog na tamsi ngan wara makikita na *cranial sutures*. 

## Mga kasarigan




## Mga sumpay ha gawas
Ikaduha nga Gera han Kalibotan

An **Ikaduha nga Gera Pankalibutan** o **Ikaduha nga Gera han Kalibutan** (puyde liwat an Kinatsila nga porma: *Guerra Mundial II*; Iningles:*World War II*) amo an aragway nga ginbuhatan han mga may magkusog nga puwersa militar nga mga nasod. Natunga an mga nasod ha duha nga magkapaluyo nga kampo. An duha nga kampo amo an *Axis* ngan an *Allies*. 

Sobra 100 milyones nga sundalo an bumulig hini nga giyera. Sobra 70 milyones liwat nga tawo an namatay kadam-an mga sibilyan. Tungod hini, nagin pinakamadugo ini nga giyera han tanan nga panahon.

## Kitaa Gihapon
* Syahan nga Gera Pankalibutan

## Mga reperensya
Syahan nga Gera han Kalibotan

An **Syahan nga Gera Pankalibutan** o kundi man **Syahan nga Gera han Kalibotan** (Iningles: *World War I*, Kinatsila: *Guerra Mundiál*) amo an aragway militar han mga may puwersa nga nasod. Nabahin an mga nasod ha duha nga magkapaluyo nga kampo. An duha nga kampo amo an *Puwersa Entente* ngan an *Pwersa Sentral*. 

Sobra 70 milyones nga sundalo an bumulig ini nga giyera. Sobra 15 milyones nga tawo an namatay. Tungod hini, naging pinakamadugo ini nga giyera ha tanan nga umagi nga pag-aragway.

## Kitaa Gihapon
* Ikaduha nga Gera han Kalibotan

## Pinanbasaran
Tsina

:*Ini nga barasahon mahiunong han sibilisasyon han Tsina.  Para han estado nga tinatawag nga Tsina, kitaa an [[Kanan Katawhan Republika han Tsina]].  Para han estado nga tinatawag nga Taiwan, kitaa an [[Republika han Tsina]].  Para hin iba pa nga mga paggamit kitaa an [[Tsina (pansayod)]]*

An **Tsina** usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha Sinirangan nga Asya.

Han 1949, ha katapos hin dako nga pag-away dida han Gyera Sibil han Tsina, duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda "Tsina" ha ira mga ngaran:

*  An **[[Kanan Katawhan Republika han Tsina]]**, nga gintukod han 1949, nga kilalado hin halipot nga *China*, nga amo an kagamhanan ha kontinental nga Tsina ngan an naglulugaring-hin-pagdumara nga mga teritoryo han Hong Kong (tikang han 1997) ngan Macau (tikang han 1999).
*  An **[[Republika han Tsina]]** nga gintukod han 1911 ha kontinental nga Tsina, nga yana tinatawag nga  *Taiwan*, nga an kagamhanan naglalakip han mga kapurupod-an han Taiwan, Penghu, Kinmen, ngan Matsu.

An Tsina amo an usa han mga gimaiha-i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako-i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan, tubtob han dekada han 1850 nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon.  Ha pagsunod hini, an imperyalismo, mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han 1949. Han mga 1950 nga dekada, an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha Republika han Tsina (Taiwan) nagbalhin han purô ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga *oriented* ha teknolohiya.  Ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga Upat nga Asyano nga mga Tigre  upod han Hong Kong, Salatan nga Korea ngan Singapura.  Ha kontinental nga Tsina, han mga 1970 nga dekada, an mga reporma nga kilalado nga Upat nga Pagmodernisar nagmodernisar han pag-uma, han industriya, han teknolohiya, ngan defensa, nga ha urhe naghimo han Kanan Katawhan Republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan. An Tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento. Ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat. 

Ha kaagi, an kultural nga impluwensya han Tsina inmabot han bug-os nga Sinirangan nga Asya, nga diin an Tsino nga relihiyon, mga pamatasan, ngan mga paagi hin pagsurat gin-gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han Hapon, Korea ngan Vietnam.

## Mga kasarigan
Phnom Penh

An **Phnom Penh** (kaluwas ha Iningles: ; , ; literal nga kahulogan "Pungtod han Penh"), nga gintawag anay nga **Krong Chaktomuk Serimongkul** () o kundi man hin halipot **Krong Chaktomuk** (), amo an kapital o pamunuan ngan syudad nga gidamo-i hin molupyo ha Camboya. An Phnom Penh amo an pamunuan han nasod tikang han Franses nga pagkolonisar han Camboya, ngan dinmako iní nga magin sentro han ekonomiya, industriya ngan kultura han nasod.

Gin-agnayan iní han una nga "Perla han Asya" o "Mutya  han Asya," ngan ginkita iní nga usá han mga gimahusayi nga syudad nga ginhimo han Franses ha Indochina han dekada han mga 1920. An Phnom Penh, upod han Siem Reap ngan Sihanoukville, mga dagko nga pankalibotan ngan domestiko nga karadtoan para han Camboya. Gintukod iní han 1372, ngan kilalado an syudad tungod han arkitektura nga tikang han kaagi ngan mga kiritaon. Nahimo iní nga nasodnon nga pamunuan han 1434 katapos han kahulog han Angkor, ngan nagpabilin ini kutob 1497. Nabalik an status hin pagkapamunuan hiní han Franses nga kolonyal nga panahon han 1865. Mayda pipira nga mga edipisyo nga kolonyal nga Franses nga aada ha mga kadaplinan han mga boulevard.

Nahamutang iní ha mga pangpang han mga Salog han Tonlé Sap, Mekong, ngan Bassac, ngan an Phnom Penh amo an urukyan hin labaw 2 ka milyon nga mga tawo, mga 14% han kamolupyohan han Camboya.

## Mga hulagway

Royal.Place.Phnom.Penh.Palais.Royal.Cambodge.001.jpg
Phnom Penh-Nationalmuseum-04-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Wat Preah Keo Morokat-02-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Tuol Sleng Genozid-Museum-04-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Phsar Thom Thmei-02-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Markt-02-Kueche-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Tanzschule-02-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Strassenszenen-02-2007-gje.jpg


## Mga pinambasaran

## Bibliyograpiya
*
*
*
*
Port Louis

An **Port Louis** amo an kapital nga syudad ha nasod han Mauritius.


File:Voie rapide à Port Louis (février 2020) - 2.jpg|thumb|Port Louis
File:Vue d'un quartier de Port Louis (février 2020) et d'une voie rapide.jpg|thumb|Port Louis
File: Voie rapide à Port Louis (février 2020) - 1.jpg|thumb|Port Louis
File:Le Costa Mediterranea dans la rade de Port Louis (Maurice) le 29 février 2020.jpg|thumb|Port Louis
Vanuatu

An **Vanuatu** amo usa ka isla nga nasod ha Dagat Salatan Pasipiko. An kapital nga siyudad ha nasabi nga nasod amo an Port Vila.
Trinidad ngan Tobago

An **Trinidad ngan Tobago** usa ka nasod ha salatan nga dapit han Caribe. An kapital han nasabi nga nasod amo an Port of Spain. Sa 2019 kini adunay mga 1,400,000 ka molupyo.
Praga

An **Praga** o **Prague** amo an kapital nga syudad ha nasod han Republika Czeka.

## Mga hulagway

Prag-3170-Vyšehrad-Hradschin-Blick-2008-gje.jpg
Prag-3180-Vyšehrad-Strasse-2008-gje.jpg
Prag-4320-Veitsdom-Dach-2008-gje.jpg
Prag-2890-Sv. Stepan-Turm-2008-gje.jpg
Prag-2900-Sv. Stepan innen-2008-gje.jpg
Prag-3610-Loreto-Heiligtum-2008-gje.jpg
Prag-3570-Loreto-Heiligtum-Treppe-2008-gje.jpg
Prag-7250-Thunovska-2008-gje.jpg
Prag-4380-Altstaedter Ring-Rathaus-2008-gje.jpg
Prag-4400-Altstaedter Ring-Rathaus-2008-gje.jpg
Prag-7490-Nacht-Souvenirladen-2008-gje.jpg
Prag-7500-Nacht-Palais Kinsky-2008-gje.jpg
Pretoria

An **Pretoria** usa nga syudad ha nasod han Salatan nga Aprika. Usa ini han tulo nga kapital han nasod, upod han Cape Town ngan Bloemfontein. An Pretoria amo an ehekutibo nga kapital han nasod, samtang an Cape Town amo an lehislatibo nga kapital ngan an Bloemfontein an kapital han hukmanan o judikatura.