open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unyon Aprikana

An **Unyon Aprikana** (Iningles:*African Union*) usa ka katig-uban han mga kagamhan han 55 ka estado ha Afrika. Natukod han 9 Hulyo 2002, an Unyon Aprikana amo an sumunod ha Katig-uban han Pagkaurusa han Aprika (Iningles:*Organisation of African Unity (OAU)*).

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
*''Strengthening Popular Participation in the African Union: A Guide to AU Structures and Processes'' , AfriMAP and Oxfam GB, 2010
*''Towards a People Driven African Union: Current Challenges and New Opportunities''  AfriMAP, AFRODAD and Oxfam GB, January 2007
*The New African Initiative and the African Union: A Preliminary Assessment and Documentation by Henning Melber, Publisher: Nordiska Afrikainstitutet, Sweden; ISBN 91-7106-486-9; (October 2002)
*"The African Union, NEPAD and Human Rights: The Missing Agenda" *Human Rights Quarterly* Vol.26, No.4, November 2004.
* Bibliography on the AU at the Peace Palace Library 

## Mga sumpay ha gawas

*African Union  official site
*African Union Mission in the United Nations 
*1st African Union Summit July 2002  in Durban, South Africa, website created by SA government
*2nd African Union Summit July 2003  in Maputo, Mozambique
*3rd African Union Summit July 2004 , Addis Ababa, Ethiopia
*4th African Union Summit January 2005 , Abuja, Nigeria
*5th African Union Summit July 2005  in Sirte, Libya.
*6th African Union Summit January 2006  in Khartoum, Sudan.
*7th African Union Summit July 2006  in Banjul, the Gambia.
*7th African Union Summit 2006  in Banjul, the Gambia, website created by the host government.
*8th AU summit January 2007 , Addis Ababa, Ethiopia
*9th AU summit July 2007 , Accra, Ghana
*10th AU summit January 2008 , Addis Ababa, Ethiopia
*11th AU summit July 2008 , Sharm El Sheikh, Egypt
*12th AU summit January 2009 , Addis Ababa, Ethiopia
*13th AU summit June 2009 , Sirte, Libya

;Iba pa
*AU Monitor 
*AfriMAP  The Africa Governance Monitoring and Advocacy Project of the Open Society Institute
*Southern Africa Regional Poverty Network  Page on the AU and NEPAD&nbsp;– many useful links
*Pan-African Perspective Background on Union Government debate
*BBC Profile: African Union
*
*Africa: 50 years of independence  Radio France Internationale in English
*The broken dream of African unity, Jean-Karim Fall Radio France Internationale in English
Michael Faraday

Hi **Michael Faraday** (22 Setyembre 1791 – 25 Agosto 1867) amo an usa ka Ingles nga kemika ngan pisika nga dako an nahatag ha kaaradman matungod han electromagnetismo ngan electrokimika.

## Pinanbasaran

## Mga pagkukuhaan
* 
*
*
* 

## Padugang nga barasahon
### Mga biograpiya
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* The British Electrical and Allied Manufacturers Association (1931). *Faraday*. R. & R. Clark, Ltd., Edinburgh, 1931.
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

### Mga biograpiya
* Biography at The Royal Institution of Great Britain 
* Faraday as a Discoverer by John Tyndall, Project Gutenberg (downloads)
* The Christian Character of Michael Faraday
* Michael Faraday on the British twenty-pound banknote 
* The Life and Discoveries of Michael Faraday by J. A. Crowther, London: Society for Promoting Christian Knowledge, 1920

### Mga lain
* Michael Faraday's announcement of ether as an anaesthetic in 1818 
* Interactive Java Tutorial on Faraday's 1821 Motor  National High Magnetic Field Laboratory
* Interactive Java Tutorial on Faraday's Ice Pail Experiment  National High Magnetic Field Laboratory
* 
*  (downloads)
* Video Podcast  with Sir John Cadogan talking about Benzene since Faraday
* The letters of Faraday and Schoenbein 1836–1862. With notes, comments and references to contemporary letters (1899) full download PDF
*A Short History of Trinity Buoy Wharf  at the Trinity Buoy Wharf website
*Faraday School, located on Trinity Buoy Wharf  at the New Model School Company Limited's website
*Michael Faraday: The Invention of the Electric Motor and Electric Generator
Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya

An **Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya** o **Katig-uban han mga Nasod ha Timugan nga Asya** (ha Iningles: *Association of Southeast Asian Nations* o **ASEAN**) amo nga usa ka katig-uban heopolitikal, ekonomikal ngan kultural han mga nasod ha Saltan-Sidlangan Asya. Tinukod an ASEAN han Indonesia, Malaysia, Pilipinas, Singgapura, ngan Taylandya han Agosto 8, 1967.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* Taiwan ASEAN Studies Center; ASEAN Outlook Magazine; May 2013. Myanmar’s Overlooked Industry Opportunities and Investment Climate, by David DuByne

## Mga sumpay ha gawas

; Organisasyon
* ASEAN Secretariat, retrieved 13 March 2007.
* ASEAN Regional Forum , retrieved 13 March 2007.
* BBC Country Profile/Asean, retrieved 13 March 2007.

; Mga ASEAN Summit
* 24th ASEAN Summit 
* 23rd ASEAN Summit 
* 14th ASEAN Summit
* 13th ASEAN Summit  official site. Retrieved 16 September 2007.
* 12th ASEAN Summit, retrieved 13 March 2007.
* 11th ASEAN Summit (official site)  12–14 December 2005 in Kuala Lumpur, Malaysia. Retrieved 13 March 2007.

; Mga organisasyon han ASEAN
* ASEAN's official directory of ASEAN organisations 
* ASEAN Architect 
* ASEAN Law Association
* ASEAN Ports Association 
* US-ASEAN Business Council
* ASEAN-China Free Trade Area 

; Nahisumapy ha ASEAN nga mga websayt
* ASEAN Economic Community
* Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)
Katig-uban Tratado han Amihanan Atlantiko

An **Katig-uban Tratado han Amihanan Atlantiko** (Iningles: *North Atlantic Treaty Organisation o NATO*) amo an usa ka katig-uban kanasoran para ha kamurayaw ngan depensa nga gintukod han 1949, tikanga ha Tratado han Amihanan Atlantiko nga pinirmahan ha Washington, D.C., Estados Unidos han Abril 4, 1949. An iya ulohan aada ha Brussels, Belhika.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya

* Auerswald, David P., and Stephen M. Saideman, eds. *NATO in Afghanistan: Fighting Together, Fighting Alone* (Princeton U.P., 2014)
*
*
*
*
*
*
* Kaplan, Lawrence S. (2013). *NATO before the Korean War: April 1949-June 1950.* Kent, OH: Kent State University Press.
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Padugang nga barasahon
* Asmus, Ronald. *A Little War that Shook the World : Georgia, Russia, and the Future of the West*. NYU (2010). ISBN 978-0-230-61773-5

## Mga sumpay ha gawas

;Opisyal
*
*Basic NATO Documents

;Collected news
*
*
*
*
*

;Mga makasaysayan nga pelikula
* 
*
OPEC

An **Katig-uban han mga Nasod nga Nageexport hin Lana** (Iningles:*Organization of the Petroleum Exporting Countries o OPEC*) amo an usa ka katig-uban pankanasoran. Tikang 1965, an ulohan aada ha syudad han Vienna, Austrya.

## Pinanbasaran

## Mga reperensya

* 
* 
* 
* 
* 
*

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* OPEC Timeline by Nicolas Sarkis, from *[[Le Monde diplomatique]]*, May 2006
* The OPEC Fund for International Development (OFID) official site
* Stefan Schaller on OPEC's inability to control the market 
* Statistics of the fuel oil prices from 2010 to 2011 in Germany , PDF – May 2011
* U.S Energy Information Administration - OPEC Revenues Fact Sheet, July 24, 2014
* OPEC World Oil Outlook, November 6, 2014
Komonwelt han mga Talwas nga mga Estado

An **Komonwelt han mga Talwas nga mga Estado** Rinusyan: Содружество Независимых Государств, СНГ) usa ka rehiyonal nga katig-uban nga an mga sakop amo an mga nasod han hadto nga republika Sovyet.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* CIS Executive Committee
* Interstate Statistical Committee of the CIS
* Charter of the CIS 
* PINR - C.I.S. Struggles for Cohesion 
* RZB Outlook For Commonwealth Of Independent States 
* Food Security in Caucasus and Republic of Moldova (FAO) 
* Kembayev, Zhenis. Legal Aspects of the Regional Integration Processes in the Post-Soviet Area. Berlin-Heidelberg: Springer Verlag, 2009 (summary and sample pages).
* Belarus Leads The CIS In 2013
International Court of Justice

An **Kanasoran nga Hukmanan han Katadungan** (Iningles: *International Court of Justice*; Frinanses: *Cour internationale de justice*; agsob liwat tawagon ngan *World Court* or *ICJ*) usa nga pangunahon nga lawas hudisyal han Nagkaurusa nga mga Nasod. An buhatan hini aada ha Palasyo han Kalinawan ha An Haga, Nederlandes.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

## Mga sumpay ha gawas
International Monetary Fund

An **Kanasodnon Pondo han Pananalapi** (Iningles:International Monetary Fund) amo an usa nga katig-uban kanasoran nga nagbabantay han kalibutanon nga sistema han pananalapi.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* Bordo, M. D. "The Bretton Woods International Monetary System: A Historical Overview", in *A Retrospective on the Bretton Woods System*, edited by M. D. Bordo and B. Eichengreen. London:1993;
* Boughton, J. M. *Silent Revolution: The International Monetary Fund 1979–1989*, Washington D.C., 2001.
* James, H. *International Monetary Cooperation since Bretton Woods*, Oxford, 1996.
* Joicey, N. and Pickford, S. "The International Monetary Fund and Global Economic Cooperation" in Nicholas Bayne and Stephen Woolcock, *[http://www.ashgate.com/default.aspx?page=637&title_id=10989&edition_id=14221&calcTitle=1 The New Economic Diplomacy: Decision-Making and Negotiation in International Relations] *, (Ashgate Publishing, 2011).
* Keynes, J. M. *The Collected Writings, Vol. XXVI. Activities 1941–1946: Shaping the Post-War World: Bretton Woods and Reparations*, Cambridge, 1980.
* Moschella, M. *[http://us.macmillan.com/governingrisk Governing Risk: The IMF and Global Financial Crises] * (Palgrave Macmillan; 2010).
* Skidelsky, R. "John Maynard Keynes: Fighting for Britain", London, 2000.
* Truman, E. Strengthening IMF Surveillance: A Comprehensive Proposal, Policy Brief 10–29, Peterson Institute for International Economics, 2010.
* Woods, N. *The Globalizers: The IMF, the World Bank, and Their Borrowers*, Ithaca, 2006

## Mga sumpay ha gawas

* 
** IMF Publications page
*** World Economic Outlook - quarterly staff periodical
*** recurrent Regional Economic Reports - published annually
*** biennial Global Financial Stability Report
*** Staff Discussion Notes - publication as and when desired
*** Fiscal Monitor publication as and when desired
*** Finance and Development - quarterly academic journal
* 
* IFIWatchNet  (Web resource for analysis and commentary critical of the IMF and similar institutions)
* IMF-Supported Macroeconomic Policies and the World Recession: A Look at Forty-One Borrowing Countries, from the Center for Economic and Policy Research, October 2009
* Proceedings and Documents of the United Nations Monetary and Financial Conference, Bretton Woods, New Hampshire, July 1–22, 1944
* IMF's Effect on Third World Countries from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
* IMF and Ukraine found a compromise
Komonwelt hin mga Nasod

An **Mankomunidad hin mga Nasod** o kundi man **Komonwelt hin mga Nasod** (Ininglis: *Commonwealth of Nations*), agsob tawagon nga an Komonwelt, amo an katig-uban han mga kagamhan han 53 ka talwas nga estado. Agsob ha ira hadto nga sakop han Imperyo Britanya.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* N Mansergh, *The Commonwealth in the World*, University of Toronto Press, 1982. ISBN 0-8020-2492-0.
* R J Moore, *Making the New Commonwealth*, Clarendon Press, 1988. ISBN 0-19-820112-5.
* C A Auplat, *Les ONG du Commonwealth contemporain: rôles, bilans et perspectives*, L'Harmattan, Paris, 2003. ISBN 2-7475-5513-5.
* Timothy M Shaw, *Commonwealth: Inter- and Non-State Contributions to Global Governance*, Routledge, 2008. ISBN 978-0-415-35120-1 (hbk); ISBN 978-0-415-35121-8 (pbk).
* K C Wheare, *The Constitutional Structure of the Commonwealth*, Clarendon Press, 1960. ISBN 0-313-23624-0.
* W D McIntyre, *A Guide to the Contemporary Commonwealth*, Palgrave, 2001. ISBN 0-333-96310-5.

## Mga sumpay ha gawas

*
*Commonwealth Secretariat
*Commonwealth Foundation
*Commonwealth English Literature Forum
World Health Organization

An **Kalibutanon nga Katig-uban han Panlawas** (Iningles: World Health Organization (WHO) usa nga bahin han Nagkaurusa nga mga Nasod, nga nagigios mahitungod han kanasodnon nga kalibsogan han panlawas-publiko. An ulohan hini aada ha Geneva, Swiza. Gintukod ini han Nagkaurusa nga mga Nasod han Abril 7, 1948.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha Gawas
* World Health Day - Abril 7
* http://www.who.int/ Websayt han Buhatan
* http://www.wpro.who.int/ Rehiyonal nga Buhatan para ha Katundan Pacifico - *Regional Office for Western Pacific (WPRO)*
Bangko Pankalibutan

An **Bangko Pankalibutan** (Iningles:World Bank) usa ka banay han lilima nga kanasodnon nga katig-uban nga nagpapautang ha kablas nga mga nasod. Gintukod an bangko han 27 Disyembre 1945.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* Opisyal nga websayt
* IBRD main page
* IDA main page
World Trade Organization

An **Katig-uban Han Pan-negosyohan Ha Bug-os nga Kalibutan** (Iningles: *World Trade Organization* (WTO)) amo an usa ka kanasodnon nga katig-uban gintukod para magbantay ngan magpahaluag han kanasodnon nga pan-negosyohan. Opisyal nga nagtikang an katig-uban han 1 Enero 1995.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

**Mga opisyal nga pakli**
* Official WTO homepage
**  — Highlights of the first decade, Annual Report 2005 pages 116–166
** Glossary of terms—a guide to 'WTO-speak'
* International Trade Centre — joint UN/WTO agency

**Mga gobyerno nga pakli hiunong han WTO**
* European Union position on the WTO

**Mga media nga pakli hiunong han WTO**
* World Trade Organization
* BBC News — Profile: WTO
* Guardian Unlimited — Special Report: The World Trade Organisation  ongoing coverage

**Mga diri-gobyerno nga organisasyon nga pakli hiunong han WTO**
* Gatt.org — Parody of official WTO page by The Yes Men
* Public Citizen
* Transnational Institute: Beyond the WTO
Galileo Galilei

Hi **Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei** (15 Pebrero 1564 – 8 Enero 1642) amo an usa ka Italyano nga pisiko, matematiko, astronomo, pilosopo nga dako an naibulig ha Rebolusyon Syentipiko. Upod han iya mga nahimo an pagpaupay han teleskopyo, pagobserbar han kalangitan ngan pagsuporta han Copernicanismo. Hi Galileo gintatawag nga "amay han kabag-ohan nga tigtan-aw han kalangitan, "amay han kabag-ohan nga pisika", "amay han syensya", ngan "amay han kaba-ohan nga syensya". Nagyakan hi Stephen Hawking nga "Galileo, bangin labaw ha iba pa nga usa nga tawo, amo an responsable ha pagkamayda han kabag-ohan nga syensya."

## Pinanbasaran
Johannes Gutenberg

Hi **Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg** (agsob tawagon nga Johannes Gutenberg) (mga 1390 - Pebrero 3, 1468), usa nga aleman nga panday han mga puthaw ngan imbentor. Naging sikat hiya ha iya ginbuhat ha pamatik o *printing* ha mga 1450. Natawo hiya ha Mainz, usa nga anak hin negosyante nga hi Friele Gensfleisch zur Laden.

## Pinanbasaran

## Mga pagkukuhaan
*
*
*
*

## Padugang nga barasahon
* Blake Morrison, *The Justification of Johann Gutenberg* (2000) [Novel, describing social & technical aspects of the invention of printing]
* Albert Kapr, *Johann Gutenberg: the Man and his Invention. *Translated from the German by Douglas Martin, Scolar Press, 1996. "Third ed., revised by the author for...the English translation'''.
* 
*  [More recent, abridged version]
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* English homepage of the Gutenberg-Museum Mainz, Germany.
* The Digital Gutenberg Project : the Gutenberg Bible in 1,300 digital images, every page of the University of Texas at Austin copy.
* Treasures in Full&nbsp;– Gutenberg Bible  View the British Library's Digital Versions Online
*
James Prescott Joule

Hi **James Prescott Joule** (Disyembre 24, 1818 – Oktubre 11, 1889) usa nga Ingles nga pisiko, natawo ha Salford harani ha manchester. Ha iya panahon, dako an iya naibulig ka kalibutan han elektrisidad ngan termodinamiko. Naging sikat hiya tungod an pagbiling niya han Balaud ni Joule.

## Padugang nga barasahon
* 
* 
* 
* Fox, R, "James Prescott Joule, 1818–1889", in 
* 
* 
* 
* . 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* The scientific papers of James Prescott Joule (1884) - annotated by Joule
* The joint scientific papers of James Prescott Joule (1887) - annotated by Joule
* Classic papers of 1845 and 1847 at ChemTeam website *On the Mechanical Equivalent of Heat* and *On the Existence of an Equivalent Relation between Heat and the ordinary Forms of Mechanical Power*
*  Joule's water friction apparatus at London Science Museum
* *[http://web.lemoyne.edu/~giunta/JOULE1.html Some Remarks on Heat and the Constitution of Elastic Fluids]*, Joule's 1851 estimate of the speed of a gas molecule.
* University of Manchester material on Joule  – includes photographs of Joule's house and gravesite
* 
* - obituary with brief comment on Joule's family
* Joule Physics Laboratory  at the University of Salford
* http://www.joulesbrewery.co.uk - contains further information on the origins of the Joules brewery and the link with James Prescott Joule
Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī

Hi **Abū ʿAbdallāh Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī**(c. 780, Khwārizm – c. 850) usa ka Persyano nga matematiko, astronomo, ngan heyograpo nga nagtrabaho ha halos bug-os niya nga kinabuhi nga usa ka eskolar ha Panimalay han Kaaradman ha Baghdad. Hiya an tinatawag nga "Amay han Alhebra".

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

;Biographical
* 
* Brentjes, Sonja (2007). "Khwārizmī: Muḥammad ibn Mūsā al‐Khwārizmī" in Thomas Hockey et al. (eds.). *[[The Biographical Encyclopedia of Astronomers]]*, Springer Reference. New York: Springer, 2007, pp.&nbsp;631–633. (PDF version)
* 
* 
* Fuat Sezgin. *Geschichte des arabischen Schrifttums*. 1974, E. J. Brill, Leiden, the Netherlands.
* Sezgin, F., ed.,  *Islamic Mathematics and Astronomy*,  Frankfurt: Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, 1997–9. 
;Alhebra
* 
* 
* 
* 
* Barnabas Hughes. *Robert of Chester's Latin translation of al-Khwarizmi's al-Jabr: A new critical edition*. In Latin. F. Steiner Verlag Wiesbaden (1989). ISBN 3-515-04589-9.
*  
*  
* 
;Aritmetika
*  
* Vogel, Kurt (1968). *[http://catalog.hathitrust.org/Record/000404668 Mohammed ibn Musa Alchwarizmi's Algorismus; das früheste Lehrbuch zum Rechnen mit indischen Ziffern. Nach der einzigen (lateinischen) Handschrift (Cambridge Un. Lib. Ms. Ii. 6.5) in Faksimile mit Transkription und Kommentar herausgegeben von Kurt Vogel.]* Aalen, O. Zeller.
;Astronomiya
* 
* 
*  
* 
* 
* Suter, Heinrich. [Ed.]: Die astronomischen Tafeln des Muhammed ibn Mûsâ al-Khwârizmî in der Bearbeitung des Maslama ibn Ahmed al-Madjrîtî und der latein. Übersetzung des Athelhard von Bath auf Grund der Vorarbeiten von A. Bjørnbo und R. Besthorn in Kopenhagen. Hrsg. und komm. Kopenhagen 1914. 288 pp. Repr. 1997 (Islamic Mathematics and Astronomy. 7). ISBN 3-8298-4008-X.
* Van Dalen, B. Al-Khwarizmi's Astronomical Tables Revisited: Analysis of the Equation of Time. 
;Hudeo nga kalendaryo
*  
;Heyograpiya
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;Esperikal nga trigonometriya
* B. A. Rozenfeld. "Al-Khwarizmi's spherical trigonometry" (Russian), *Istor.-Mat. Issled.* **32–33** (1990), 325–339.

### Mga kasahiran nga reperensya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* Roshdi Rashed, *The development of Arabic mathematics: between arithmetic and algebra*, London, 1994.
James Clerk Maxwell

Hi **James Clerk Maxwell** (13 Hunyo 1831 – 5 Nobyembre 1879) usa ka Scotano nga teoretikal nga pisiko ngan matematiko. An iya dagko nga naibulig upod an paghimo han klasikal nga teyorya han elektromagnetiko, nga gintampo an lainlain nga obserbasyon, experimento ngan an mga naadman han elektrisidad ngan magnetismo, ha usa nga teyorya.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

## Mga sumpay ha gawas

*Works by James Clerk Maxwell at the Internet Archive
*
*
*Genealogy and Coat of Arms of James Clerk Maxwell (1831–1879)&nbsp;– Numericana
*Campbell, Lewis, "*[http://www.sonnetusa.com/bio/maxwell.asp The Life of James Clerk Maxwell] *". 1882. [Digital Preservation]
*''Maxwell's Legacy *, James C. Rautio (2005)
*[http://www.clerkmaxwellfoundation.org/ The James Clerk Maxwell Foundation] Including a virtual tour of the museum.
*[http://www.maxwellyear2006.org/ Maxwell Year 2006] Events planned to mark 175th anniversary of Clerk Maxwell's birth.
*[http://www.edinburghacademy.org.uk/curriculum/chemistry/sciencecentre.htm James Clerk Maxwell Centre, Edinburgh Academy]  Opened in Maxwell's 175th anniversary year.
*[http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/ram/inourtime_20031002.ram BBC Radio 4 *In Our Time''&nbsp;– JAMES CLERK MAXWELL]&nbsp;– streaming audio
*James Clerk Maxwell on ScotlandsPeople website &nbsp;– Maxwell's last will and testament
*James Clerk Maxwell's grave 
*Correspondence and Papers  found on the Archives Hub
Isaac Newton

Hi **Isaac Newton** (4 Enero 1643 – 31 Marso 1727) usa nga Ingles nga damo hin inadman nga aktibo han pagigin matematiko, fisiko, astronomo, alkimista, teyologo, ngan awtor nga senesering han iya panahon nga usa ka natural nga filosopo. Usa hiya han panguna nga kusog han Rebolusyon Sayantipiko ngan an Panahon han Pagkanahilamragan nga sinmunod. An iya manguruna nga libro Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Prinsipyo han Matematika para han Natura nga Filosofo), in syahan nahipatik han tuig 1687, mga tinirok han anay mga resulta ngan nahitukod nga mekanika classika. Hiya in sinisiring nga usa ha mga harangdon ngan maimpluwensiya nga sayantifiko ha kaagi.

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
Blaise Pascal

Hi **Blaise Pascal** (Hunyo 19, 1623, ha Clermont-Ferrand, Fransya – Agosto 19, 1662) hya an usa ka Franses nga matematiko, pisiko ngan pilosopo relihiyosa.
Louis Pasteur

Hi **Louis Pasteur** (Disyembre 27 1822 – Setyembre 28 1895) hya an usa ka Franses nga microbiolohista ngan kemika. Hya ngan iya asawa, Marie, naging kilala tungod han ira pagexperimento nga nagsusuporta han teyoriya han kagaw ha mga sakit. Naging kilala liwat hiya ha iya mga bakuna labi na an gisyasyahani nga bakuna para ha rabis. Damo an iya nahalikwat ha kalibutan han kemika labi na an asemetiya o pagkakaiba han itsura han mga kristal. Kilala liwat hiya ha paghimo hin paagi para diri magpan-os ngan magaslum dayon an gatas ngan vino. Ini nga pamaagi tinatawag nga pasteurizasyon.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

* 
* 
* 
* 
* Reynolds, Moira Davison. * How Pasteur Changed History: The Story of Louis Pasteur and the Pasteur Institute* (1994)
* 

## Mga sumpay ha gawas

* The Institut Pasteur  – Foundation Dedicated to the prevention and treatment of diseases through biological research, education and public health activities
* The Pasteur Foundation – A US nonprofit organization dedicated to promoting the mission of the Institut Pasteur in Paris. Full archive of newsletters available online containing examples of US Tributes to Louis Pasteur.
* Pasteur's Papers on the Germ Theory
* The Life and Work of Louis Pasteur, Pasteur Brewing
* The Pasteur Galaxy 
* Louis Pasteur featured on the 5 French Franc banknote from 1966. 
* Germ Theory and Its Applications to Medicine and Surgery, 1878 
*Louis Pasteur (1822-1895) profile, AccessExcellence.org

An kinabug-osan nga binuhat ni Pasteur, BNF (Bibliothèque nationale de France)
*  
*  
* ''Comptes rendus de l’Académie des sciences''  Articles published by Pasteur
Dmitri Mendeleev

Hi **Dmitri Ivanovich Mendeleyev** (ginrinoman liwat nga Mendeleev o Mendeleef; Rinuso: Дми́трий Ива́нович Менделе́ев (8 Pebrero 1834 – 2 Pebrero 1907), in usa ka Rusyano nga kimiko ngan imbentor. Hiya an gindudunggan komo an naghimo han syahan nga bersyon han Taramdan Peryodiko han mga Elemento. Ha paggamit han tabla, iya gintigo an mga kinaiya han mga elemento nga waray pa katatad-i.

## Unhan nga bahin han kinabuhi

Hi Mendeleev in natawo ha baryo han Verhnie Aremzyani, harani ha Tobolsk, kanda Ivan Pavlovich Mendeleev ngan Maria Dmitrievna Mendeleeva (née Kornilieva).  An iya lolo na hi Pavel Maximovich Sokolov, in usa ka padi han Singbahan Ortodoxo Ruso tikang ha rehiyon Tver.  Hi Ivan, lakip an iya mga kabugtoan, in kinmarawat hin bag-o nga apelyido samtang nagaattender ha semininaryo panteyolohico.

Hi Mendeleev in gintatahapan nga puto ha mga 11, 13, 14 o 17 nga magburugto; nagdidirudilain base han mga hurobhurob.  Ha edad nga 13, hi Mendeleev in nagattender han Gymnasium ha Tobolsk.

Han 1849, ha panahon han nagkukuri an pamilya ni Mendeleev, binmalhin hira ha San Petersburgo, kun diin sinmulod hiya ha Panguna nga Instituto han Panutduan ha 1850.  Kahuman makagradwar, an sakit nga tuberculosis in hinungdan han pagbalhin niya ngadto ha Rawis Crimea ha amihanan nga baybayon han Itom nga Dagat ha 1855.  Samtang didto, hiya in naging maestro han syensya ha Gymnasium Simferopol №1.  Binmalik hiya nga mayda maupay nga kalibsogan ha San Petersburgo han 1857.

## Urhi nga bahin han kinabuhi

## Taramdan peryodiko

## Komemorasyon

## Iba nga naabot

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

*Original Periodic Table, annotated.
*Mendeleev's first draft version of the Periodic Table , 17 February 1869.
*"Everything in its Place", essay by Oliver Sacks
*
Pythagoras

Hi **Pythagoras** han **Samos** hya an usa ka sikat nga Griyego nga matematiko ngan pilosopo, natawo ha butnga han 580 ngan 572 BC, ngan namatay ha butnga han 500 ngan 490 BC. Naging kilala hiya tungod han iya Teyorem Pythagoras.
Max Planck

Hi **Max Planck** (Abril 23, 1858 – Oktubre 4, 1947) hya an usa ka Aleman nga pisiko. Hiya an kinilala nga nagpauna han teyorya han kwantum ngan usa nga giiimportantihi nga pisiko han ika 20 siglo. Hi Plank gintagan hin premyo nga Pasidungog Nobel para ha pisika ha tuig 1918.

## Mga pahidungog

*"Pour le Mérite" for Science and Arts 1915 (in 1930 he became chancellor of this order)
*Nobel Prize in Physics 1918 (awarded 1919)
*Lorentz Medal 1927
*Franklin Medal (1927)
**[[Adlerschild des Deutschen Reiches]]* (1928), an award from the German Reich President
*Max Planck medal (1929, together with Einstein)
*Copley Medal (1929)
*Planck received honorary doctorates from the universities of Frankfurt, Munich (TH), Rostock, Berlin (TH), Graz, Athens, Cambridge, London, and Glasgow.
*The asteroid 1069 was named "Stella Planckia" by the International Astronomical Union (1938)

## Mga publikasyon
* Translated in  
* Translated in 
*
*
* Translated in 
*
*
*
*
*

## Mga pagkukuhaan
*Aczel, Amir D. *Entanglement*, Chapter 4. (Penguin, 2003) ISBN 978-0-452-28457-9
*
*Pickover, Clifford A. *Archimedes to Hawking: Laws of Science and the Great Minds Behind Them*, Oxford University Press, 2008, ISBN 978-0-19-533611-5
*
*Rosenthal-Schneider, Ilse *Reality and Scientific Truth: Discussions with Einstein, von Laue, and Planck* (Wayne State University, 1980) ISBN 0-8143-1650-6

## Mga sumpay ha gawas

*
*
*Annotated bibliography for Max Planck  from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
*Max Planck – Encyclopædia Britannica article
*Max Planck Biography – www.nobel-prize-winners.com
*Max Planck Institutes of Natural Science and Astrophysics
*Cinematic self-portrait of Max Planck , Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften, 1942
*Nobel Biography
*Life–Work–Personality – Exhibition on the 50th anniversary of Planck's death
Ernest Rutherford

Hi **Ernest Rutherford** (30 Agosto 1871 – 19 Oktubre 1937) hya an Nueva Zealanda natawo nga Briton kemiko ngan pisiko nga nakilala nga "amay han pisika nuklear". Nagdaog hiya han Pasidungog Nobel para ha kemika ha tuig 1908.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
* 
* J. Campbell (1999) Rutherford:  Scientist Supreme, AAS Publications, Christchurch
* 
* Reeves, Richard (2008). *A Force of Nature: The Frontier Genius of Ernest Rutherford*. New York: W. W. Norton. ISBN 0-393-33369-8
* Rhodes, Richard (1986). *The Making of the Atomic Bomb*. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-44133-7
* Wilson, David (1983). *Rutherford. Simple Genius*, Hodder & Stoughton, ISBN 0-340-23805-4

## Mga sumpay ha gawas

* Biography and web exhibit  from the American Institute of Physics
* Biography  from Nobel prize official website
* Nobel Lecture  *The Chemical Nature of the Alpha Particles from Radioactive Substances*
* "Radioactive change", Rutherford & Soddy article (1903), online and analyzed on *[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]* [click 'à télécharger' for English version].
* The Rutherford Museum
* Rutherford Scientist Supreme
* Profile from American Public Broadcasting Service
* Profile from The New Zealand Edge 
* Annotated bibliography for Ernest Rutherford from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* Biography  in 1966 *[[An Encyclopaedia of New Zealand]]*
* Rutherford at Canterbury University College from The Rutherford Journal
* Rutherford's Timebomb   Article on Rutherford's contribution to dating the Age of the Earth
* BBC Radio 4: ''In Our Time – Rutherford''
* The Rutherford Collection at his alma mater the University of Canterbury
* Ernest Rutherford NZ Post stamp, 2008 – includes link to short biography and other sources (NZHistory.net.nz)
*
Erwin Schrödinger

Hi **Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger** (12 Agosto 1887 ha Vienna-Erdberg - Enero 4, 1961 ha Vienna) usa nga Austryano nga Pisiko. Hiya an usa ha nagpatikang han mekanika kwantum ngan nagdaog han Pasidungog Nobel para ha Pisika han tuig 1933.

## Mga naimantala nga buhat
* The List of Erwin Schrödinger's publications, compiled by Auguste Dick, Gabriele Kerber, Wolfgang Kerber and Karl von Meyenn's ''Erwin Schrödinger: Publications'' 
* *Science and the human temperament* Allen & Unwin (1935), translated and introduced by James Murphy, with a foreword by Ernest Rutherford
* *Nature and the Greeks* and *Science and Humanism* Cambridge University Press (1996) ISBN 0-521-57550-8.
* *The interpretation of Quantum Mechanics* Ox Bow Press (1995) ISBN 1-881987-09-4.
* *Statistical Thermodynamics* Dover Publications (1989) ISBN 0-486-66101-6.
* *Collected papers* Friedr. Vieweg & Sohn (1984) ISBN 3-7001-0573-8.
* *My View of the World* Ox Bow Press (1983) ISBN 0-918024-30-7.
* *Expanding Universes* Cambridge University Press (1956).
* *Space-Time Structure* Cambridge University Press (1950) ISBN 0-521-31520-4.
* *[[What Is Life?]]* Macmillan (1946).
* *What Is Life? & Mind and Matter* Cambridge University Press (1974) ISBN 0-521-09397-X.

## Pinanbasaran

## Mga pagkukuhaan
*John Gribbin (2012), Erwin Schrödinger and the Quantum Revolution, Bantam Press.
*
* .
* .

## Mga sumpay ha gawas

* Erwin Schrödinger on an Austrian banknote. 
* 
* "*[http://www.zbp.univie.ac.at/schrodinger/bio/bio1.htm biographie] *" (in German) or
* "*[http://www.zbp.univie.ac.at/schrodinger/ebio/bio1.htm Biography from the Austrian Central Library for Physics] *" (in English)
* Encyclopaedia Britannica article on Erwin Schrodinger
* "*[http://www.deutsche-biographie.de/sfz106819.html Deutsche Biographie]*"
* Nobel Lectures, Physics 1922–1941, "*[http://www.nobel.se/physics/laureates/1933/schrodinger-bio.html Erwin Schrödinger Biography] *" from NobelPrize.org
* 
* Vallabhan, C. P. Girija, "*[http://www.photonics.cusat.edu/article2.html Indian influences on Quantum Dynamics] *" [*ed.* Schrödinger's interest in Vedanta]
* Schrödinger Medal of the World Association of Theoretically Oriented Chemists (WATOC)
* ''The Discovery of New Productive Forms of Atomic Theory'' Nobel Banquet speech  (in German)
* Annotated bibliography for Erwin Schrodinger from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
*  Critical interdisciplinary review of Schrödinger's "What Is life?"
James Watt

Hi **James Watt** (19 Enero 1736 – 25 Agosto 1819) hya an usa ka scotano nga imbentor ngan inhenyero mekanikal ngan an pagpaupay han de asu nga makina naghatag hin dagko nga pagbabag-o mahitungod han Rebolusyon Industyal ha Ginhadian han Gran Britanya ngan ha kalibutan.

## Mga kasarigan

## Bibliograpiya
*"Some Unpublished Letters of James Watt" in *Journal of [[Institution of Mechanical Engineers]]* (London, 1915).
*Carnegie, Andrew, *James Watt* University Press of the Pacific (2001)   (Reprinted from the 1913 ed.),  ISBN 0-89875-578-6.
* 
* H. W. Dickinson and Hugh Pembroke Vowles  *James Watt and the Industrial Revolution* (published in 1943, new edition 1948 and reprinted in 1949.  Also published in Spanish and Portuguese (1944) by the British Council)
*Hills, Rev. Dr. Richard L., *James Watt, Vol 1, His time in Scotland, 1736-1774* (2002); Vol 2, *The years of toil, 1775-1785*; Vol 3 *Triumph through adversity 1785-1819.*  Landmark Publishing Ltd, ISBN 1-84306-045-0.
* 
* 
*Marsden, Ben. *Watt's Perfect Engine* Columbia University Press (New York, 2002) ISBN 0-231-13172-0.
*Thomas H. Marshall (1925), *James Watt*, Chapter 3: Mathematical Instrument Maker , from Steam Engine Library  of University of Rochester Department of History.
*Thomas H. Marshall (1925) ''James Watt'' , University of Rochester Department of History.
* 
* 
*Roll, Erich (1930). *An Early Experiment in Industrial Organisation : being a History of the Firm of Boulton & Watt.* 1775-1805. Longmans, Green and Co.
*Samuel Smiles, *Lives of the Engineers*, (London, 1861–62, new edition, five volumes, 1905).

;Nahihisumpay nga mga himangrawon
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

*James Watt by Andrew Carnegie (1905) 
*James Watt by Thomas H. Marshall (1925) 
*Archives of Soho  at Birmingham Central Library.
*BBC History: James Watt
*Revolutionary Players website 
*[Cornwall Record Office Boulton and Watt letters](http://crocat.cornwall.gov.uk/dserve/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqDb=Catalog&dsqCmd=Overview.tcl&dsqSearch=(RefNo='ad1583'))
*Significant Scots - James Watt
*
Pamiling ug panginsayod han kamatuoran ha kalarakan

An **Pamiling ug Panginsayod han Kamatuoran ha Kawarayan** o **pamiling ug panginsayod han kamatuoran ha kalarakan** amo an paggamit han astronomo ngan teknolohiya para mamiling hin baton ngan maningsayod ha gawasnon nga kalarakan.

## Mga Kasarigan
Tequixquiac

An **Tequixquiac** amo an linkuran han munisipyo han Tequixquiac nga nakabutang ha amihanan-sidlangan nga dapit han estado han Mehiko ha Mehiko. Ini nga duha nga lugar agsob tawagon nga Tequixquiac. An bungto nakabutang ha amihanan nga aragian pagawas ha Siong han Mehiko ngan mga 280&nbsp;km amihanan-sidlangan han ulohan han estado han Toluca. An ngaran tikang ha yinaknan Nahuatl nga may kasirignon nga "lugar han tubig nga may sodium bicarbonate".

## An Bungto
An lugar ginukyan na han katawhan ha naglabay nga 12,000 ka tuig. Ini nasabtan tungod han mga nabilngan nga mga arkeolohikal nga artipakto dinhi nga lugar. An mga tawo malamang napakanhi mahitungod han kadam-an han salog ngan burabod.
Huang Xianfan

Hi **Huang Xianfan** (Tradisyonal nga Inintsek:**黄現璠**; ha Ginyano nga Inintsek:**黄现璠**; Pinyin: **Huáng Xiànfán**;) (Nobyembre 13, 1899 – Enero 18, 1982) , nga an iya tinuod nga ngaran amo hi Gan Jinying, usa nga miembro han etniko nga grupo nga Zhuang ngan usa nga kilala nga Tsino nga historian, antropologo, edukador, etnologo, ngan sosyal nga aktibista. Nag-aram hiya hin kasaysayan ha Beijing Normal University ha sulod hin siyam ka tuig ngan katapos kinadto hiya ha Tokyo Imperial University ha Hapon para magpadayon hin pag-aram. Iginhalad niya an iya kinabuhi ha pag-aram han kasaysayan ngan etnolohiya ha sulod hin singkwenta ka tuig, nakakab-ot hin hilarom nga kahibaro ngan naghihimo hin dako nga kontribusyon ha mga larangan sugad han general nga kasaysayan, sosyal nga kasaysayan, kasaysayan han mga kabataan nga buruhaton, antropolohiya, etnolohiya, folklore, ngan linguistika. Nahiuna hiya ha pag-aram han Zhuang, an nagtukod han "Bagui School," an siyahan nga eskwelahan han etnolohiya ha Tsina, ngan an nagtukod han "No-Slave School" ha moderno nga kasaysayan. Ginkikilala hiya nga usa han mga nagtukod han moderno nga etnolohiya han Tsina.

Iya iginhalad an haros singkwenta ka tuig ha edukasyon ha mga unibersidad ngan ha iya kataposan nga mga tuig nagtukod hiya han Lijiang Amateur University, nga nagbilin hin hilarom nga epekto ha damo nga mga estudyante. Han Nobyembre 1999, an Guangxi Normal University nagdumara hin dako nga "Symposium hin Paghinumdom para han Ika-100 nga Anibersaryo han Katawo han Propesor Huang Xianfan," ngan usa nga koleksyon hin mga artikulo nga tinawag nga "Antolohiya hin Paghinumdom para han Ika-100 nga Anibersaryo han Katawo han Propesor Huang Xianfan" an gintipig ngan ginpublikar pagkatapos han symposium.

Ha iya kinabuhi, nagsirbe hi Huang Xianfan komo representante han Siyahan nga Nasyonal nga Kongreso han Katawhan, miembro han Komite han Etnikong mga Buruhaton han Nasyonal nga Kongreso han Katawhan, miembro han Sentral nga Komite para ha Kultural nga mga Relasyon ha mga Langyaw nga Nasud, miembro han Ikalima nga Nasyonal nga Komite han Tsino nga Katawhan nga Politikal nga Konsultatibo nga Konperensya, ngan bise-presidente han una ngan ikaduha nga sesyon han Tsino nga Baiyue Ethnic History Research Association.

## Biyograpiya
Natawo hiya dida han Nobyembre 13 ha Qusi, usa nga barrio ha timugan o salatan-sidlangan tikang ha Guangxi, ngan nag-aram hiya hin kasaysayan dida ha Beijing ngan ha Tokyo. Usa hiya nga propesor ha Guangxi( Autonomo nga Rehiyon han Guangxi Zhuang) University ngan ha Sun Yat-sen University. Namatay hi Huang dida han Enero 18, 1982.

## Mga pasidungog
* Intsek kasaysayan, Ⅰ-Ⅲ, Beijing,1932-1934. 
* Zhuang kasaysayan, Nanning,1957. 

## Kitaa gihapon
* Ininglis:Zhuang http://en.wikipedia.org/wiki/Zhuang_people 
* Ininglis:Zhuang studies http://en.wikipedia.org/wiki/Zhuang_studies

## Mga reperensya

## Mga Sumpay ha Gawas

* Inintsek:Huang Xianfan, propesor nga Zhuanghttp://z.cctv.com/20100118/101326.shtml
Agustin han Hipona

Hi **Agustin han Hipona** o **Augustine han Hippo** (Linatin: *Aurelius Augustinus Hipponensis*) (Nobyembre 13, 354 – Agosto 28, 430), obispo han Hippo Regius, kilala liwat nga San Agustin, hiya amo an usa ka Berber nga pilosopo ngan teyolohiyano.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
*
*
* 
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
* 
* Ferguson, Everett, *Christianity in relation to Jews, Greeks, and Romans*, Taylor & Francis (1999), ISBN 0-8153-3069-3
*
*
*
*  
* 
* 
* 
*
* 
*
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* *Règle de St. Augustin pour les religieuses de son ordre; et Constitutions de la Congrégation des Religieuses du Verbe-Incarné et du Saint-Sacrament* (Lyon: Chez Pierre Guillimin, 1662), pp.&nbsp;28–29. Cf. later edition published at Lyon (Chez Briday, Libraire,1962), pp.&nbsp;22–24. English edition, (New York: Schwartz, Kirwin, and Fauss, 1893), pp.&nbsp;33–35.
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

;Kasahiran
* "St. Augustine, Bishop and Confessor, Doctor of the Church", *Butler's Lives of the Saints*
* The Life and Writings of St. Augustine of Hippo: Bishop & Doctor of the Christian Church 
* Augustine of Hippo edited by James J. O'Donnell – texts, translations, introductions, commentaries, etc.
* Augustine's theory of knowledge
* St. Augustine page  at *Christian Iconography*
* "The Life of St. Austin, or Augustine, Doctor"  from the Caxton translation of the *Golden Legend*
* David Lindsay: Saint Augustine - Doctor Gratiae

;Bibliograpiya
* Augustine of Hippo at EarlyChurch.org.uk – extensive bibliography and on-line articles
* 

;Mga iginbuhat ni Agustin
* St. Augustine at the Christian Classics Ethereal Library
* Aurelius Augustinus at "IntraText Digital Library" – texts in several languages, with concordance and frequency list
* Augustinus.it – Latin and Italian texts
* Sanctus Augustinus at Documenta Catholica Omnia – Linatin
* City of God, Confessions, Enchiridion, Doctrine  audio books
* 

;Biograpiya ngan kritisismo
* 
* Order of St Augustine
* Blessed Augustine of Hippo: His Place in the Orthodox Church
* Augustine's World: An Introduction to His Speculative Philosophy  by Donald Burt, OSA, member of the Augustinian Order, Villanova University
Confucius

Hi **Confucius** (Inintsik: 孔夫子; pinyin: Kǒng Fūzǐ; Wade-Giles: K'ung-fu-tzu)(28 Setyembre, 551 BC – 479 BC) usa nga Tsino nga maghurunahuna ngan pilosopo sosyal, nga an mga tinutdo nya ngan pilosopo hilarom nga sumulod ha panhunahuna ngan kinabuhi han mga Tsino, Koreano, Hapeones, Taiwanes, ngan Vietnamis.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
;Hard copy
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Aada-ha-linya
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 

## Padugang nga barasahon
* Clements, Jonathan (2008). *Confucius: A Biography*. Stroud, Gloucestershire, England: Sutton Publishing. ISBN 978-0-7509-4775-6.
* Confucius (1997). *Lun yu*, (in English *The Analects of Confucius*).  Translation and notes by Simon Leys. New York: W.W. Norton.  ISBN 0-393-04019-4.
* Confucius (2003). *Confucius: Analects—With Selections from Traditional Commentaries*.  Translated by E. Slingerland. Indianapolis: Hackett Publishing. (Original work published c. 551–479 BC) ISBN 0-87220-635-1.
*Creel, Herrlee Glessner (1949). *Confucius and the Chinese Way*.  New York: Harper.
*
* Csikszentmihalyi, M. (2005). "Confucianism: An Overview". In *Encyclopedia of Religion* (Vol. C, pp 1890–1905). Detroit: MacMillan Reference USA.
*
*
*
* Van Norden, B.W., ed. (2001). *Confucius and the Analects:  New Essays*.  New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-513396-X.
* Van Norden, B.W., trans. (2006). *Mengzi*, in Philip J. Ivanhoe & B.W. Van Norden, *Readings in Classical Chinese Philosophy*. 2nd ed. Indianapolis: Hackett Publishing. ISBN 0-87220-780-3.

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* Multilingual web site on Confucius and the Analects
* 
* 
* 
* 
* Confucian Analects (Project Gutenberg release of James Legge's Translation)
* Core philosophical passages in the *Analects of Confucius*.
Giordano Bruno

Hi **Giordano Bruno** (1548 – Pebrero 17, 1600), usa hiya nga Italyano nga pilosopo, padi, cosmolohiya ngan okultista. Naging kilala hi Bruno mahitungod han iya sistema mnemonic basi han epistemolohiya. Usa hiya nga gisyasyahani nga nagduso han ideya han waray katapusan uniberso. Ginsunog hiya nga usa ka heritiko han Inkwisisyon Romano.
Émile Durkheim

Hi **Émile Durkheim** (Abril 15, 1858 – Nobyembre 15, 1917), hya an usa ka Franses nga sosyolohista ngan nagpatikang han pagpauswag han kabag-ohan nga sosylohista ngan antropolohiya.
Francisco han Assisi

Hi **Francisco han Assisi** o **Francisco han Asís** (Kinatsila: ***Francisco de Asís***; Initalyano nga ngaran: **Francesco d'Assisi**; ngaran ha pagkatawo **Giovanni di Pietro Bernardone**) (natawo 1181/1182 – 3 Oktubre 1226) usa nga prayle ngan nagtukod han Orden han mga Prayle Minor, nga agsob tawagon nga mga Franciscan.

Hiya an patron nga santo han kahayopan, kalibungan ngan Italya. Nahiaraan han mga Singbahan Katoliko nga magsaurog han kaadlawan han kahayopan ha iya pista petsa kwatro (4) han Oktubre.

Hi **Francisco** usa nga kilala nga nahigugma han Eucharistiya nga nag-antos han mga samad han stigmata. Han bata pa hiya usa na hiya nga deboto han simbahan. May mga insidente ha iya kinabuhi nga nagpapakita nga nahigugma gud hiya han mga pobre. Mayda hadto usa nga makililimos nga nangangaro hin bulig ha iya, guinbayaan niya an mga dugnit nga velvet nga guinpapatinda ha iya ni iya tatay ngan guinlanat niya an makililimos. Iya guinhatag tanan nga iya benta nga nkada ha iya bursa. An mga tawo nga kumita ha iya guin-insulto ug guintaw-an hiya han iya guinbuhat. Tikang hadto damo pa nga mga buhat nga mag-upay an nahimo ni San Francisco. Guinbayaan niya an comportable nga kinabuhi balyo hin pagbulig hin iba nga mga tawo. 

Yana hi **San Francisco han Assisi** patrono hin damo nga mga bungto/lugar sugad han Tarangnan ngan Silanga tanan anhi ha Samar.
Herodotus

Hi **Herodotus** han Halicarnassus (Grineyego: Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς Hēródotos Halikarnāsseús) usa nga Griyego nga historyano nga nagukoy han ika 5 siglo BC (c. 484 BC–c. 425 BC) ngan gintatahoran nga "Amay han Kaagi" ha Katundan nga kultura.
Hippokrates

Hi **Hippokrates han Kos** o **Hippocrates han Cos** (ca. 460 BC – ca. 370 BC) - (Grineyego: **Ἱπποκράτης** *Hippokrátēs*; Linatin: *Hippocrates*; Kinatsila: **Hipócrates de Cos**; Ininglis: *Hippocrates of Cos*) amo an usa nga hadto nga doktor han medisina ha kapanahonan han Pericles, ngan gintatahuran nga usa ha mga gikakariti nga tawo han kaagi han medisina. Ginagnayan hiya nga "amay han medisina" tungod han iya kanunay nga ginhatag hini ngan hiya an nagtukod han Hipokratis nga Aradman han Medisina.
Martin Luther

Hi **Martin Luther** (Nobyembre 10, 1483 Eisleben - Pebrero 18, 1546 Eisleben) hiya an usa ka mongha ngan teolohiyano han Kristiyanismo ngan ha uruurhi nagtukod han Singbahan Lutheran, nga syahan nga singbahan han Protestanismo, bulag tikang han Romano Katoliko.

## Mga pagkukuhaan
* 
*
*
* 

## Padugang nga barasahon
* Atkinson, James (1968). *Martin Luther and the Birth of Protestantism*, in series, *Pelican Book[s].* Harmondsworth, Eng.: Penguin Books. 352 p.
* Erikson, Erik H. (1958). *Young Man Luther: A Study in Psychoanalysis and History*. New York: W. W. Norton.
* 
* Friedenthal, Richard (1970). *Luther, His Life and Times*. Trans. from the German by John Nowell. First American ed. New York: Harcourt, Brace, Jovanovich. viii, 566 p. *N.B*.: Trans. of the author's *Luther, sein Leben und seine Zeit*.
* 
* Kolb, Robert – Dingel, Irene – Batka, Ľubomír (eds.): *The Oxford Handbook of Martin Luther’s Theology.* Oxford: Oxford University Press, 2014. ISBN 978-0-19-960470-8.
* Luther, M. *The Bondage of the Will.* Eds. J. I. Packer and O. R. Johnson. Old Tappan, N.J.: Revell, 1957. OCLC 22724565.
* Luther, Martin (1974). *Selected Political Writings*, ed. and with an introd. by J. M. Porter. Philadelphia: Fortress Press. ISBN 0-8006-1079-2
* *Luther's Works*, 55 vols. Eds. H. T. Lehman and J. Pelikan. St Louis Missouri, and Philadelphia, Pennsylvania, 1955–86. Also on CD-ROM. Minneapolis and St Louis: Fortress Press and Concordia Publishing House, 2002.
* Maritain, Jacques (1941). *Three Reformers: Luther, Descartes, Rousseau*. New York: C. Scriber's Sons. N.B.: Reprint of the ed. published by Muhlenberg Press.
* Nettl, Paul (1948). *Luther and Music*, trans. by Frida Best and Ralph Wood. New York: Russell & Russell, 1967, cop. 1948. vii, 174 p.
* Reu, Johann Michael (1917). *Thirty-five Years of Luther Research*. Chicago: Wartburg Publishing House.
* Schalk, Carl F. (1988). *Luther on Music: Paradigms of Praise*. Saint Louis, Mo.: Concordia Publishing House. ISBN 0-570-01337-2
* Stang, William (1883). *The Life of Martin Luther*. Eighth ed. New York: Pustet & Co. *N.B*.: This is a work of Roman Catholic polemical nature.
* Warren Washburn Florer, Ph.D (1912, 2012). ''Luther's Use of the Pre-Lutheran Versions of the Bible: Article 1'', George Wahr, The Ann Arbor Press, Ann Arbor, Mich. Reprint 2012: Nabu Press, ISBN 1278818197 ISBN 9781278818191

## Mga sumpay ha gawas
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ''Booknotes'' interview with Martin Marty on ''Martin Luther'', April 11, 2004. 
* Commentarius in psalmos Davidis Manuscript of Luther's first lecture as Professor of Theology at the University of Wittenberg, digital version at the Saxon State and University Library, Dresden (SLUB)
*
*Martin Luther Collection: Early works attributed to Martin Luther, (285 titles). From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress