Arturo Toscanini

Hi **Arturo Toscanini** (Marso 25, 1867 &ndash; Enero 16, 1957) usa nga Italyano nga musikero. Sinisiring hiya han kadam-an han mga kadungan niya &mdash; mga kritiko, mga igkasimusikero, ngan han publiko &mdash; nga amo an pinakaharangdon nga konduktor han iya panahon. Kilalado hiya tungod han iya kabaltok nga intensidad, an iya waray-pagpahuway nga pagkaperfeksyonista, an iya maupay nga talinga para hin detalye orkestra ngan tunog, ngan han iya *photographic memory* nga naghatag ha iya hin makarit nga kinaadman hin dako nga repertoire hin mga buhat orkestra ngan operatiko, ngan nakabulig ha iya pagkorehir hin mga sayop hin mga orkestra nga part nga waray masakpan hin pira ka dekada han iya mga kaupod.

## Biyograpiya
Natawo hi Toscanini ha Parma ha Emilia-Romagna, Italya ngan nakadaog hiya hin *scholarship* ngadto han lokal nga konservatoryo musika, nga diin nag-aram hiya han cello.  Inmapi hiya han orkestra hin kompanyiya nga opera, nga diin hiya inmopod hin tour ha Sudamerika o Salatan nga Amerika han 1886.  Samtang ginpapasundayag an *[[Aida]]* ha Rio de Janeiro, an konduktor han orkestra gin-boo han mga nananambong ngan napiritan an konduktor pagbaya han podium.  Bisan man kon waray hiya experyensya hin pag-konduk, nakombinse hi Toscanini nga amo an magsaliwan ha pagkonduk, ngan hiya an namuno hin maupay nga pasundayag pinaagi la tikang ha memorya.  Dinhe nagtikang an iya karera komo konduktor han edad nga 19.

Dida ha pagbalik ha Italya, hi Toscanini nagpartisipar, komo cellista, dida han syahan nga pasundayag o *world premier* han kan Verdi opera nga *[[Otello]]* (La Scala, 1887) ha ilarom han pagdumara han kompositor mismo. (Hi Verdi, nga pirme mayda reklamo nga an mga konduktor diri interesado ha pagdirekta han iya musika ha paagi nga iya sinurat, nagkaada hin interes ngan naupayan hin mga report tikang kan Boito mahitungod han abilidad ni Toscanini pag-interpreta han iya musika; ngan maupay gihapon an iya impresyon, han pagkonsulta ni Toscanini ha iya mismo, pinaagi han kan Toscanini pag-indikar hin ritardando nga diin waray ini ma-indika dida han *score*, ngan nagsiring hi Verdi nga iton tinuod la nga musikero an makinahanglan han pagbuhat hadton nga ritardando.  Hi Verdi baga hin waray makabati kan Toscanini nga magkonduk.) Ha hinay-hinay, an kasikat han batan-on nga musikero, komo konduktor hin opera nga panalagsa-on la an kakarit ngan kaaram, nagsaliwan han iya kasikat komo makarit han cello; ngan ha sunod nga dekada nagin madig-on an iya karera ha Italya, nga gin-entregar han mga *world premiere* han kan Puccini *[[La Boheme]]* ngan han kan Leoncavallo *[[I Pagliacci]]*. Han 1896 nagkonduk hiya han iya syahan nga koncerto symfoniko (mga buhat ni Schubert, Brahms, Tchaikovsky, Wagner), ha Turin.  Han 1898 hiya an residente-nga-konduktor ha La Scala, Milano.  Didto hiya ha La Scala hangtod han 1908 ngan binmalik dida han dekada han mga 1920.  Mayda gihapon hiya responsabilidad komo konduktor ha Metropolitan Opera ha Nueva York o New York (1908&ndash;1915) ngan Bayreuth (1930&ndash;1931; hiya an syahan nga diri-Aleman nga konduktor didto) ngan pati gihapon didto han New York Philharmonic Orchestra (1926&ndash;1936) ngan ha Salzburg Festival (1934&ndash;1937). Han 1936, nagkonduk hiya han pag-inagurar nga koncerto han Palestine Symphony Orchestra (nga yana an Israel Philharmonic Orchestra) ha Tel Aviv ngan nagpasundayag gihapon hiya upod hini nga orkestra ha Jerusalem, Haifa, Cairo ngan Alexandria.  Tungod han iya mapaso nga pagtipa han Italyano ngan Aleman nga fascismo, binmaya hiya han Europa ngan kinmadto ha Estados Unidos, nga diin, dida han  1937 an NBC Symphony Orchestra gintukod para ha iya, ngan upod hini, nagpasundayag hiya ngan nag-*tour* hin regular hangtod han 1954 ha nasodnon nga radyo ngan telebisyon, ngan hiya nagin syahan nga konduktor nga *superstar* han moderno nga mass media. Nagretiro hiya ha edad nga 87.  Han iya pagtalikod hin kadayonan han 1957 ha Syudad han Nueva York o New York City ha edad nga 89, an iya lawas ginbalik ha Italya ngan ginlubong ha Cimitero Monumentale ha Milano.

Hi Toscanini nagkonduk han *world premiere* hin damo nga mga opera, upat hini nagin kabahin han standard nga repertoire ha opera: *[[I Pagliacci]]*, *[[La Bohème]]*, *[[La Fanciulla del West]]* ngan *[[Turandot]]*. Hiya liwat an nagkonduk han syahan nga Italyano nga mga pasundayag han *[[Siegfried (opera)|Siegfried]]*, *[[Gotterdammerung|Die Götterdammerung]]*, *[[Salome (opera)|Salome]]*, *[[Pelléas et Mélisande (opera)|Pelléas et Mélisande]]*, pati gihapon an Sudamerikano nga mga premiere han *[[Tristan und Isolde]]* ngan *[[Madama Butterfly]]* ngan han Norteamerikano nga premiere han *[[Boris Godunov (opera)|Boris Godunov]]*. 

Ha La Scala, hi Toscanini nag-implementa hin mga reporma ha pagpasundayag hin opera, nagpa-instalar han hadto amo an pinakamoderno nga sistema hin pagsuga han entablado han 1901 ngan nagpabutang hin orchestral pit han 1907. Nag-insistir hiya ha pagpasirom han mga suga dida han pagpasundayag. Sumala kan Harvey Sachs nga nagsurat han iya biyograpiya: "Natuod hiya nga in pasundayag diri magmamalinamposon ha artistiko kon diri anay ma-estableser an kahiusa hin panuyo ha ngatanan nga kabahin: mga magkaranta, orkestra, koro, pag-*staging*, mga set, ngan costume."

Han 1933, an anak nga babaye ni Toscanini nga hi Wanda nag-asawa han Ruso nga pianista nga hi Vladimir Horowitz.

## Darahonon/Puplonganon
* "The conduct of my life has been, is, and will always be the echo and reflection of my conscience."

## Ginrekord nga legacy
Hi Toscanini kilalado labi na tungod han iya magnifiko nga mga pasundayag han mga buhat ni Beethoven, Brahms, Wagner, Strauss, Debussy ngan han iya mga paisano nga hira Rossini, Verdi, Boito ngan Puccini.  Naghimo hiya hin damo nga mga recording, labi na dida han tikaharani han kataposan han iya karera, ngan damo hini *in print* pa gihapon.  Dugang pa, damo iton mga mabibilingan nga mga recording han iya mga pasundayag nga ginbroadcast o ginpasamwak, pati gihapon han iya urusahon nga mga rehearsal upod han NBC Symphony.

Sumala hin kadam-an nga mga nasiring, upod han iya giharangdoni nga mga recording amo an mga sunod:

*Beethoven, Simfonia No. 3 "Eroica" (1953, NBC Symphony; bisan kon iton iba mauruupay pa nira an 1939 NBC nga pasundayag)
*Beethoven, Simfonia No. 7 (1936, Philharmonic-Symphony of New York)
*Beethoven, Simfonia No. 9 (1952, NBC Symphony)
*Berlioz, *[[Romeo et Juliette (simfonia)|Romeo ngan Juliette]]* (1947, NBC Symphony)
*Brahms, Simfonia No. 1 (1941, NBC Symphony)
*Brahms, Simfonia No. 2 (1952, NBC Symphony)
*Brahms, Simfonia No. 4 (1951, NBC Symphony)
*Brahms, Upat ka Simfonia ngan Tragiko nga Overture, 1952, Philharmonia Orchestra, London (amo la ini an iya mga pag-upod hini nga orkestra, ginproducir ni Walter Legge).
*Debussy, *La Mer* (1950, NBC Symphony)
*Dvorak, Simfonia No. 9 (1953, NBC Symphony)
*Haydn, *Die Jahreszeiten* (1951, NBC Symphony)
*Mendelssohn, Simfonia No. 4 "Italian", 1954 and No. 5 "Reformation", 1953, Midsummer Night's Dream Excerpts 1947, Midsummer Night's Dream Scherzo New York Philharmonic, 1929.
*Mozart, *[[Die Zauberflöte]]* (1937, Salzburg Festival; diri maupay an tunog)
*Mozart, *Requiem K.626* (1950, NBC Symphony)
*Puccini, *[[La bohème]]* (1946, NBC Symphony)
*Schubert, Simfonia No. 9 (1953, NBC Symphony; bisan man iton iba mauruupay ha ira an 1941 Philadelphia Orchestra nga pasundayag))
*Verdi, *[[Requiem (Verdi)|Requiem]]* (1940, NBC Symphony; mauruupay an tunog dida han 1951 NBC performance, pero siring hiton iba nga an 1940 nga broadcast version amo an mauruupay)
*Verdi, *[[Falstaff (opera)|Falstaff]]* (1937, Salzburg Festival; An tunog han 1950 NBC nga pasundayag, pero an 1937 nga pasundayag amo an sinisiring nga mauruupay ha artistiko nga paglantaw)
*Verdi, *[[Otello]]* (1947, NBC Symphony; nga sinisiring hin kadam-an, upod han konduktor nga hi James Levine, nga amo an perfekto nga opera recording nga ginhimo)
*Wagner, *[[Die Meistersinger]]* (1937, Salzburg Festival; nga yana puyde makuha hin maupay nga tunog tikang han Selenophone sound-on-film nga mga recording.)

Mayda mga piyesa nga waray ginrekord ha komersyo ni Toscanini ; upod hini, lakip han pipira han mga urusahon nga mga nahabilin nga mga recording (off-the-air) an:
*Mendelssohn, Simfonia No. 3 "Scottish" - NBC Symphony Orchestra, 1941
*Schumann, Simfonia No. 2 - NBC Symphony Orchestra, 1946
*Mussorgsky, Prelude han Khovanschina - NBC Symphony Orchestra, 1953
*Boito, mga eksena tikang han Mefistofele ngan Nerone, La Scala, Milan, 1948 - Boito Memorial Concert.

Damo nga gatos ka oras hin mga rehearsal nga recording aada, ngan pira hini nag-*circulate* ha limitado nga edisyon nga mga recording. Mayda gihapon mga broadcast recording upod hin iba nga mga orchestra, upod an New York Philharmonic nga mga broadcast tikang han 1932-36, 1942, ngan 1945; Damula-ay nga mga BBC Symphony Orchestra nga pasundayag tikang han 1935-1939, Ugsa-han-gyera nga Lucerne Festival Orchestra nga mga koncerto, ngan damo nga mga koncerto tikang hin mga pag-upod han La Scala orchestra tikang 1946-1952, lakip an kan Verdi Requiem nga upod hin batan-on nga Renata Tebaldi. Dugang pa, an iya napulo nga NBC Symphony nga telecast aada pa. Ginpagawas ini ha home video dida han mga 1990 ngan ginpagawas hin otro ha DVD. Ini nag-eestablisar han iya kakilado komo pasionada pero kontrolado nga iya pag-dara ha podium nga usa in nagpasikat ha iya. In giya han kan Toscanini karera ha recording mabibilngan dida han kan Mortimer H. Frank, 'From the Pit to the Podium: Toscanini in America' ha International Classical Record Collector (1998) 15 8-21 ngan kan Christopher Dyment, 'Toscanini's European Inheritance' ha International Classical Record Collector (1988) 15 22-8.

## Mga Libro Mahitungod kan Toscanini
* *Toscanini*, Harvey Sachs (Da Capo Press, 1978), sinisiring nga amo an gimaopayi nga biyograpiya ha yana
* *Contemporary Recollections of the Maestro*, BH Haggin (Da Capo Press, 1989), in utro nga pagmantala han *Conversations with Toscanini* ngan *The Toscanini Musicians Knew*
* *Reflections on Toscanini*, Harvey Sachs (Prima Publishing, 1993)
* *The Letters of Arturo Toscanini*, ed. Harvey Sachs (Knopf, 2003)
* *This Was Toscanini*, Samuel Antek, musician, and Robert Hupka, photographer (Vanguard Press, 1963, o.p.)
* *Arturo Toscanini: The NBC Years*, Mortimer H. Frank (Amadeus Press, 2002)
* *Understanding Toscanini*, Joseph Horowitz, (Knopf, 1987) - usa nga polemiko nga sinisiring nga *dako* in ka-*slant*.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Mga reporma ni Toscanini ha La Scala 
*Toscanini and the History of the NBC Symphony plus Live WWII broadcast
* Lubnganan ni Toscanini
* Opisyal nga websayt nga may dugang nga mga sumpay 
* In komprehensibo nga diskograpiya, pero waray pa ini ig-''update'' hin pira ka tuig. 

## Kitaa Gihapon
*Lista hin mga kilalado nga konduktor