open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kapulungan hin mga Representante han Pilipinas

An **Kapulungan hin mga Representante han Pilipinas** o kundi man **Balay hin mga Representante han Pilipinas** (ha Ininglis: *House of Representatives of the Philippines*, Espanyol: *Camara de Representantes de Filipinas*) amo an hamubo nga kapulungan han Kongreso han Pilipinas. An Senado han Pilipinas amo an hataas nga kapulungan. An kapulungan nadanay impormal nga gintatawag *Kongreso*. An mga miyembro hini gintatawag nga Kongresman (*mga kinatawan ug mga konggresista*) ngan an ira titulo mao an Representante.

## Representasyon nga pan-distrito

### Kongresyonal nga destribusyon/lehislatibo


*Abra (1)
*Agusan del Norte (2)
*Agusan del Sur (1)
*Aklan (1)
*Albay (3)
*Antique (1)
*Apayao (1)
*Aurora (1)
*Basilan (1)
*Bataan (2)
*Batanes (1)
*Batangas (4)
*Benguet (1)
*Biliran (1)
*Bohol (3)
*Bukidnon (3)
*Bulacan (4)
*Cagayan (3)
*Camarines Norte (1)
*Camarines Sur (4)
*Camiguin (1)
*Capiz (2)
*Catanduanes (1)
*Cavite (7)
*Cebu (6)
*Compostela Valley (2)
*Cotabato (2)
*Davao del Norte (2)
*Davao del Sur (2)
*Davao Oriental (2)
*Dinagat Islands (1)
*Guimaras (1)
*Ifugao (1)
*Ilocos Norte (2)
*Ilocos Sur (2)
*Iloilo (5)
*Isabela (4)
*Kalinga (1)
*Katimogang Leyte (1)

*La Union (2)
*Laguna (4)
*Lanao del Norte (2)
*Lanao del Sur (2)
*Leyte (5)
*Maguindanao (2)
*Marinduque (1)
*Masbate (3)
*Misamis Occidental (2)
*Misamis Oriental (2)
*Mountain Province (1)
*Negros Occidental (6)
*Negros Oriental (3)
*Norte han Samar (2)
*Nueva Ecija (4)
*Nueva Vizcaya (1)
*Occidental Mindoro (1)
*Oriental Mindoro (2)
*Palawan (2)
*Pampanga (4)
*Pangasinan (6)
*Quezon (4)
*Quirino (1)
*Rizal (2)
*Romblon (1)
*Samar (2)
*Sarangani (1)
*Silangang Samar (1)
*Siquijor (1)
*Sorsogon (2)
*Sultan Kudarat (1)
*Sulu (2)
*Surigao del Norte (2)
*Surigao del Sur (2)
*Tarlac (3)
*Tawi-Tawi (1)
*Timog Cotabato (2)
*Zambales (2)
*Zamboanga del Norte (3)
*Zamboanga del Sur (2)
*Zamboanga Sibugay (1)


### Pansyudad ngan Panimungto nga mga Distrito


*Syudad han Antipolo (2)
*Syudad han Bacolod (1)
*Syudad han Baguio (1)
*Syudad han Cagayan de Oro (1)
*Syudad han Cebu (2)
*Syudad han Davao (3)
*Syudad han Iloilo (1)
*Syudad han Kalookan (2)

*Syudad han Las Piñas (1)
*Syudad han Makati (2)
*Syudad han Malabon at Navotas (1)
*Syudad han Mandaluyong (1)
*Syudad han Marikina (2)
*Syudad han Maynila (6)
*Syudad han Muntinlupa (1)
*Syudad han Parañaque (2)

*Syudad han Pasay (1)
*Syudad han Pasig (1)
*Munisipalidad ng Pateros at Syudad han Taguig (1)
*Syudad han San Jose del Monte (1)
*Syudad han Valenzuela (2)
*Syudad han Zamboanga (1)
*Syudad han Quezon (4)
*Syudad han San Juan (1)


## Kitaa gihapon

*Ispiker han Kapulungan han mga Kinatawan han Pilipinas
*Mga distrito hin pambalud han Pilipinas
*Senado han Pilipinas
*Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
*Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas
*Batasang Pambansa
*Mga Batas Republika ng Pilipinas
Lehislatibo nga mga Distrito san Norte san Samar

An **Lehislatibo nga mga distrito ha Norte han Samar**, mao an una ngan ikaduha nga mga distrito, amo an representasyon han Probinsya han Norte han Samar ngadto ha kapulungan han mga Representante han Pilipinas. An Norte han Samar usa la nga parte han una nga distrito han Samar tubtob 1967, ngan han Rehiyon VIII tingang 1978 ngadto 1984. From 1984 to 1986 it elected 2 assemblymen at-large. In 1986 it was redistricted into two legislative districts.

## Una nga Distrito
***[[Mga Munisipalidad han Pilipinas|Mga Munisipalidad]]**: Allen, Biri, Bobon, Capul, Catarman, Lavezares, Lope de Vega, Mondragon, Rosario, San Antonio, San Isidro, San Jose, San Vicente, Victoria
***Population (2007)**: 291,084

## Ikaduha nga Distrito
***[[Municipalities of the Philippines|Municipalities]]**: Catubig, Gamay, Laoang, Lapinig, Las Navas, Mapanas, Palapag, Pambujan, San Roque, Silvino Lobos
***Population (2007)**: 258,675

: Died in office.

## Lone District (defunct)



: Napili bilang representante han una nga distrito han Samar inhan 1965, ngan nagserbi ha distrito tubtob han pagkamay-ada hin espesyal nga eleksyon han 1967.
: Napili bilang pinakauna nga representante han lone district han Norte han Samar pinaagi han espesyal eleksyon nga ginhimo han November 14, 1967 ha mga lugar la nga sakop han pagbotos ha bag-o nga probinsya.
: Served also as one of the Regional Assemblymen representing Samar-Leyte Region to the Interim Batasang Pambansa. (1978&ndash;1984)



## See also
*Lehislatibo nga mga Distrito han Pilipinas

## References
*Philippine House of Representatives Congressional Library
Mary Martin

Hi **Mary Virginia Martin** (Disyembre 1, 1913 – Nobyembre 3, 1990) in usa nga Amerikana nga aktris ngan man-aawit.
Orson Welles

Hi **George Orson Welles** (Mayo 6, 1915 – Oktubre 10, 1985) in usa nga Amerikano nga aktor, direktor, manunurat ngan produser.
Paul Newman

Hi **Paul Leonard Newman** (Enero 26, 1925 – Septyembre 26, 2008) in usa nga Amerikano nga aktor, direktor ngan negosyante.
Peter Sellers

Hi **Peter Sellers** (natawo nga Richard Henry Sellers; 8 Septyembre 1925 – 24 Hulyo 1980) in uska Briton nga aktor, komedyante ngan manganganta.
Mga munisipalidad han Pilipinas

An **munisipalidad**, **munisipyo** o **bungto**, (Espanyol: *pueblo*) usa ka lokal nga pan-gobyernuhan han Pilipinas. An mga lalawigan o probinsya ginbubug-os hin mga syudad ug mga bungto. An mga bungto ginbubug-os hin mga baranggay. 

## Klasipikasyon han Pagpakabuhi

An mga bungto ginklaspika hin mga klasipikasyon han pagpakabuhi o income classes sumala han ira average nga kada tuig nga income han naglabay pa la nga tulo nga tuig ha kalendaryo:

## See also
*Sangguniang Bayan
* Lista hin mga syudad ngan bungto ha Pilipinas
*Lista han mga ginbag-ohan ngaran nga syudad ug bungto han Pilipinas

## External links
* Income classification for municipalities
Robert Baden-Powell

Hi **Robert Baden-Powell** (22 Pebrero 1857 – 8 Enero 1941) in usa nga tenyente-heneral han Kasundalohan Britaniko.
Marcus Aurelius

Hi **Marcus Aurelius** (Linatin: *Marcus Aurelius Antoninus Augustus*; Abril 26, 121 – Marso 17, 180, in usa nga Romano nga emperador tikang 161 ngada 180.
Ramesses II

Hi **Ramesses II** (c. 1303 UC – Hulyo o Agosto 1213 UC; Egyptian: gintutudlokan ngada komo Ramesses nga Harangdon, in ikatulo nga Ehiptanon nga pharaoh (naghadi 1279 UC – 1213 UC) han ika-napulo kag siyam nga dinastiya.
Tutankhamun

Hi **Tutankhamun** in Ehiptanon nga pharaoh han ika-19 nga dinastiya (namuno ca. 1332 UC – 1323 UC ha konbensyonal nga kronolohiya), han panaho han Kaagi Ehiptanon nga kilala komo Bag-o nga Ginhadian.
Seti I

Hi **Menmaatre Seti I** in usa nga Pharaoh han Bag-o nga Ginhadian han ika napulo kag-siyam nga dinastiya han Ehipto, an anak nira Ramesses I ngan Reyna Sitre, ngan an amay ni Ramesses II.
Rob Schneider

Hi **Robert Michael "Rob" Schneider** (natawo han Oktubre 31, 1963) in usa nga Amerikano nga aktor, komedyante ngan direktor.
Anwar Sadat

Hi **Muhammad Anwar el-Sadat** (kaluwas hit apelyido ha Iningles:, puyde gihapon , ; , ; 25 Disyembre 1918&nbsp;– 6 Oktubre 1981) amo an ikatulo nga Mangulo han Ehipto, nga nag-alágad tíkang han 15 Oktubre 1970 kutob han pag-asasinar ha iya hin mga fundamentalista nga Islamiko nga mga army nga opisyal dida han 6 Oktubre 1981. Hi Sadat usá nga senior nga api han Gawasnon nga mga Opisyal nga nagpatalsik tikang ha poder kan Hadi Farouk dida han Ehiptohanon nga Rebolusyon han 1952, ngan usa nga hirani nga tinapuran ni Mangulo Gamal Abdel Nasser. Ha ilarom ni Nasser, nag-alagad hi Sadat nga Sugbong Mangulo hin makaduha ngan iya ginsundan ha pagka-Mangulo han 1970.

## Mga pinambasaran
Robert De Niro

Hi **Robert De Niro** (natawo han Agosto 17, 1943) in usa nga Amerikano nga aktor, direktor ngan produser.
Robert Mitchum

Hi **Robert Charles Durman Mitchum** (Agosto 6, 1917 – Hulyo 1, 1997) in usa nga Amerikano nga aktor, manunurat, komposer ngan man-aawit.
Shirley Temple

Hi **Shirley Temple Black** (natawo han Abril 23, 1928), natawo nga Shirley Jane Temple, in usa nga aktris, man-aawit ngan mananayaw.
Sidney Poitier

Hi **Sidney Poitier** (natawo han Pebrero 20, 1927 - 2022) in usa nga Bahamyano nga aktor, direktor, manunurat ngan diplomatiko.
Sophia Loren

Hi **Sophia Loren** (natawo nga Sofia Villani Scicolone han 20 Septyembre 1934) in usa nga Italyano nga aktris.
Steve McQueen

Hi **Terence Stephen "Steve" McQueen** (Marso 24, 1930 – Nobyembre 7, 1980) in usa nga Amerikano nga aktor.
Adam Sandler

Hi **Adam Richard Sandler** (natawo han Septyembre 9, 1966) n usa nga Amerikano nga aktor, komedyante, musikero ngan produser hin pelikula.
Vilna Gaon

Hi **Elijahu ben Shlomo Zalman** (Sielec, Abril 23, 1720 – Vilnius, Oktubre 9, 1797), in usa nga Talmudista, halachista, kabbalista, ngan nangunguna nga pinuno han diri-hasidica  and the foremost leader of non-hasidic nga Hudeo han linmabay nga pira nga mga gatostuig.
Yoshihiko Noda

Hi  usá hga Haponés nga polítiko nga amo an Primer Ministro han Hapon tikang 2011 kutob 2012. Api hiyá han Partido Demokratiko, ngan api han Balay hin mga Representante (ubós nga balay) han Diet (nasodnon nga lehislatura). Ginpili hiyá nga sumunod kan Naoto Kan komo resulta hin runoff nga butos nga kabangga kan Banri Kaieda ha iya partido, ngan pormal hiyá  nga ginpili para han puwesto han Emperador didâ han 2 Septyembre 2011.

Sunod hin dako nga pagkapirde para han DPJ didâ han Disyembre 2012 nga pinili-ay nga kasahiran, nagkonsedir hin pagkapirde hi Noda ngan nag-anunsyo han iya pagbul-iw hin puwesto komo namumuno han partido. Ginsundan hiyá ni Shinzō Abe ha pagka-Primer Ministro han 26 Disyembre 2012.

## Mga pinambasaran
Vasil Levski

Hi **Vasil Levski** (natawo nga Vasil Ivanov Kunchev,18 Hulyo 1837 – 18 Pebrero 1873), in usa nga Bulgaryano nga rebolusyonaryo ngan nasodnon nga bayani han Bulgarya.
Manmohan Singh

Hi **Manmohan Singh**(natawo han 26 Septyembre 1932) usa nga Indyano nga ekonomista ngan politiko nga nagserbe pagka-Primo Ministro han Indya tikang 2004 ngadto ha 2014. An syahan nga Sikh ha opisina, hi Singh gihap nagin primo ministro tikang kan Jawaharlal Nehru nga napili utro kahuman na makakompleto han usa nga bug-os nga lima katuig nga termino.
Georges Danton

Hi **Georges Jacques Danton** 26 Oktubre 1759 – 5 Abril 1794) in uska nangunguna nga nanginginano han uruunhan nga pitad han Rebolusyon Fransya.
Alvar Aalto

Hi **Hugo Alvar Henrik Aalto** (Pebrero 3 1898, Kuortane – May 11 1976, Helsinki) in usa nga arkitekto ngan desinyador han Finlandes.
Yuri Nikulin

Hi **Yuri Vladimirovich Nikulin** (18 Disyembre 1921 – 21 Agosto 1997) in usa nga kilala nga Sobyet ngan Ruso nga aktor.
Kaagi han Kalibutan

An **kaagi han Kalibutan** in naglalakip han pagdukwag han planeta Kalibutan tikang han iya pagkahimo ngada ha yana nga panahon.
Santa Claus

Hi **Santa Claus** in agsob nahisusumpany ha pasko, nga amo an ginsisiring nga nahatag hin mga regalo ha mga panimalay han buotan nga mga kabataan han tabis han gab-i san-o magpasko, Disyembre 24.
Bunay

Iton **bunay** usa nga surudlan organiko nga nagsusulod hin zygote kun diin iton usa nga embryo hin hayop in nagtutubo tubtub ini makabuhi ha iya kalugaringon; inin nga punto nagpupusa an hayop. Iton bunay nagreresulta han fertilisasyon han usa ka ovum.
Andrea Mantegna

Hi **Andrea Mantegna** (c. 1431 – Septyembre 13, 1506) in usa nga Italyano nga pintor, ngan mag-aaram han Romano nga arkeyolohiya.
Andrea Palladio

Hi **Andrea Palladio** (30 Nobyembre 1508 – 19 Agosto 1580) in usa nga Italyano nga arkitekto nga aktibo ha Republika han Venesya.

Monument to Andrea Palladio (Vicenza).jpg|Andrea Palladio
Basilica Palladiana (Vicenza) - facade on Piazza dei signori.jpg|Basilica Palladiana
Palazzo del Capitanio (Vicenza).jpg|Palazzo del Capitanio
Palazzo Chiericati (Vicenza).jpg| Palazzo Chiericati
Interior of Teatro Olimpico (Vicenza) scena .jpg|Teatro Olimpico
Basilica di San Giorgio Maggiore (Venice).jpg|San Giorgio Maggiore
Andrei Rublev

Hi **Andrei Rublev** (natawo ha 1360 nga dekada, namatay han 1427 o 29 Enero 1430) in usa nga Ruso nga pintor.
Antoni Gaudí

Hi **Antoni Gaudí i Cornet** (25 Hunyo 1852–10 Hunyo 1926) in usa nga Kastila-Catalano nga arkitekto.
Canaletto

Hi **Giovanni Antonio Canal** (28 Oktubre 1697 – 19 Abril 1768) mas kilala ha ngaran nga Canaletto in usa nga Italyano nga pintor.
Caravaggio

Hi **Michelangelo Merisi da Caravaggio** (29 Septyembre 1571 – 18 Hulyo 1610) in usa nga Italyano nga man-aarte nga aktibo ha Roma, Napoles, Malta ngan Sicily ha butnga han 1593 ngan 1610.
Edgar Degas

Hi **Edgar Degas** (natawo nga Hilaire-Germain-Edgar De Gas, 19 Hulyo 1834 – 27 Septyembre 1917), in usa nga Franses nga man-aarte.
Francesco Borromini

Hi **Francesco Borromini** (25 Septyembre 1599 – 3 Agosto 1667) in usa nga arkitekto nga tikang ha Ticino.
Frank Gehry

Hi **Frank Gehry**  (natawo Frank Owen Goldberg; Pebrero 28, 1929) in usa nga Amerikano-Canadnon nga arkitekto.
Gian Lorenzo Bernini

Hi **Gian Lorenzo Bernini** (ginsusurat gihapon nga **Gianlorenzo** o  kundi man **Giovanni Lorenzo**) (Napoles, 7 Disyembre 1598 – Roma, 28 Nobyembre 1680 in usa nga man-aarte ngan nangunguna nga arkitekto nga nagtrabaho hin dako nga bahin ha Roma.  Hiya an nangunguna nga iskultor han iya panahon, ngan hiya an ginsiring nga nagtikang han Baroque nga istilo hin iskultura. Dugang pa hini, usa hiya nga pintor, dramaturgo ngan nagdisenyo hin mga *metalwork* ngan set hin entablado.

## Mga kasarigan
O. Henry

Hi **William Sydney Porter** (Septyembre 11, 1862 – Hunyo 5, 1910) in usa nga Amerikano nga manunurat.
Hans Scharoun

Hi **Bernhard Hans Henry Scharoun** (20 Septyembre 1893 Bremen – 25 Nobyembre 1972 West Berlin) in usa nga Aleman nga arkitekto.
Henri Rousseau

Hi **Henri Julien Félix Rousseau** (Mayo 21, 1844 – Septyembre 2, 1910) in usa nga Franses nga pintor.
Henri de Toulouse-Lautrec

Hi **Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa** o **Henri de Toulouse-Lautrec** (24 Nobyembre 1864 – 9 Septyembre 1901)  in usa nga Franses nga pintor.
Jusepe de Ribera

Hi **José de Ribera** (ha Kinatalan: **Josep de Ribera** Enero 12, 1591 – Septyembre 2, 1652) nga kilalado ha Initalyano nga kahimo han iya ngaran **Jusepe de Ribera**  in usa nga Kastila nga pintor.
Joan Miró

Hi **Joan Miró i Ferrà** (Abril 20, 1893 – Disyembre 25, 1983) in usa nga Catalano nga pintor.


Joan Miro-Femme 1970-08-2008-gje.jpg|Femme 1970
Joan Miro-Femme 1981-20-Fahrradstaender-2012-gje.jpg|Femme 1981
Oscar Niemeyer

Hi **Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho** (natawo han Disyembre 15, 1907) in usa nga Brasilenyo nga arkitekto.
Mark Rothko

Hi **Mark Rothko** (Septyembre 25, 1903 – Pebrero 25, 1970)  in usa nga Ruso-Amerikano-Hedeo nga pintor.

Estados Unidos
Kongreso han Pilipinas

An **Kongreso han Pilipinas** an nasodnon nga lehislatura han Pilipinas. Usa ini nga bicameral nga lawas nga naglalakip han Senado ngan an Kapulungan hin mga Representante han Pilipinas, bisan an urhi kasagaran gintatawag nga *Kongreso*.
Jessy Mendiola

Hi **Jessy Mendiola** (e.g. **Jessica Mendiola Tawile**; natawo Disyembre 3, 1992 ha United Arab Emirates) usa nga aktres ngan model na babai.
Richard Neutra

Hi **Richard Joseph Neutra** (Abril 8, 1892 – Abril 16, 1970) in usa nga Austriano-Amerikano nga arkitekto.
Tintoretto

Hi **Tintoretto** (Septyembre 29, 1518 – Mayo 31, 1594), tunay nga ngaran Jacopo Comin, in usa nga Italyano nga pintor.
Sandro Botticelli

Hi **Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi**, mas kilala komo **Sandro Botticelli** (c. 1445 – Mayo 17, 1510), in usa nga Italyano nga pintor.
Victor Vasarely

Hi **Victor Vasarely** (9 Abril 1906, Pécs – 15 Marso 1997, Paris) in usa nga Hungaryo-Franses nga man-aarte.
Walter Burley Griffin

Hi **Walter Burley Griffin** (natawo han Nobyembre 24, 1876 ngan namatay han Pebrero 11, 1937) in usa nga Amerikano nga arkitekto.
Wassily Kandinsky

**Wassily Wassilyevich Kandinsky** (16 Disyembre 1866 – 13 Disyembre 1944) in usa nga Ruso nga pintor.
William Le Baron Jenney

Hi **William Le Baron Jenney**(Septyembre 25, 1832—Hunyo 14, 1907) in usa nga Amerikano nga arkitekto.
Adlaw hin pasasalamat

An **Adlaw hin pasasalamat** in nasodnon nga mahal nga adlaw ha nga ginsasaurog labi na ha Estados Unidos ngan Kanada.
Adam Mickiewicz

Hi **Adam Bernard Mickiewicz** (24 Disyembre 1798 – 26 Nobyembre 1855) an nasodnon nga maniniday han Polonya.
Arko ni Noe

An **Arko ni Noe** sumala han Genesis, in barko nga gintugon han Diyos nga aydon ni Noe para masalvar an iya kalugaringon, iya pamilya, ngatanan nga klase hin kahayopan, tungod an Ginoo karuyag rubaon an Kalibutan ha pamaagi hin dako nga baha, tungod han karat-an han katawhan.
Ravi Shankar

Hi **Ravi Shankar** (natawo nga Robindro Shaunkor Chowdhury, 7 Abril 1920 – 11 Disyembre 2012) in usa nga Indyano nga musikero.
Andrew Carnegie

Hi **Andrew Carnegie** (Nobyembre 25, 1835 – Agosto 11, 1919) in usa nga Escosyano-Amerikano nga negosyante.
Simbang Gabi

Iton **Simbang Gabi** in nahigaraan nga sagunson hin sisiyam nga mga misa nga ginbubuhat han Katoliko Romano ha Pilipinas ha tiarabot nga pasko.
Arthur C. Clarke

Hi **Arthur C. Clarke**  (16 Disyembre 1917 – 19 Marso 2008) in usa nga Briton nga manunurat ngan imbentor.
Eino Leino

Hi **Eino Leino** (6 Hulyo 1878, Paltamo, Kainuu – 10 Enero 1926, Tuusula, Uusimaa) in usa nga Finlandes nga manunurat.
Charles M. Schulz

Hi **Charles Monroe Schulz** (Nobyembre 26, 1922 – Pebrero 12, 2000), gin-agnayan nga Sparky, in usa nga Amerikano nga kartonista.
Independente (politiko)

Ha pulitika, iton **independente nga politiko** in usa nga indibiduwal nga diri nahisusumpay ha bisan ano nga partiko politikal.
Ontolohiya

Iton **ontolohiya** in pilosopikal nga pag-aram hin mga kinaiya hin pagigin, pagkakamay-ada ngan realidad.
Syensya hin kinabuhi

An **Syensya hin kinabuhi** in larangan hin syensya nga nanginginlabot ha syentipiko nga pag-aram hin buhi nga organismo.
Syensya nga pormal

Iton **[[Syensya]] nga pormal** usa nga sanga hin syensya nga nag-aaram hin mga disiplina han pinulungan pormal nga nanginginlabot ha mga sistema pormal, sugad han lohika, matematika, estadistika, syensya pan-kompyuter nga teyorya, artificial intelligence, game theory, teyorya hin mga sistema, teyorya hin pag-desiyon, ngan mga linggwistika nga teyorya. Kun diin man an mga syensya naturales ngan mga syensya pankatiringban in nanginginano han mga sistema pisikal ngan mga sistema pankatiringban, nga nagamit hin empirical nga pamaagi, an mga syensya nga pormal naman in mga higamit hin pinulungan nga nanginginano han mga pan-instruktura nga abstract nga naghuhulagway hin mga sistema hin mga simbolo. An syensya pormal in nabulig han natural ngan pankatiringban nga mga syensya pinaagi hin paghatag hin impormasyon nga may panginlabot han mga istruktura han mga urhi nga duha ha paghulagway han kalibutan, ngan kun ano nga mga inferensya nga mahihimo ha ira.
Ortoptika

Iton **Ortoptika** in disiplina nga nanginginlabot ha panginano ngan pagtamal hin mayda ruba nga pagkiwa han mata ngan koordinasyon.
Sistema dinamiko

Iton **sistema dinamiko** in usa nga konsepto hin matematika kun diin iton usa nga funksyon in nahatag hin dependensya ha oras han usa nga punto han heyometriko nga espasyo.
George Orwell

Hi **Eric Arthur Blair** (25 Hunyo 1903 – 21 Enero 1950) kilala ha iya agnay nga **George Orwell**, in usa nga Ingles nga nobelista ngan peryodista.
Ghalib

Hi **Ghalib** (27 Disyembre 1797 – 15 Pebrero 1869) natawo nga Mirza Asadullah Baig Khan in usa nga Urdu ngan Persyano nga maniniday.
Heinrich Heine

Hi **Heinrich Heine** (natawo nga Harry Heine, ginbal-iw ngada ha Christian Johann Heinrich Heine kataliwan han iba pagbalhin pagigin Kristiyano tikang ha Judaismo) (13 Disyembre 1797 – 17 Pebrero 1856) in usa nga Aleman nga maniniday.
Henry Miller

Hi **Henry Valentine Miller** (Disyembre 26, 1891 – Hunyo 7, 1980) in usa nga Amerikano nga manunurat ngan pintor.
Jack Kerouac

Hi **Jean-Louis "Jack" Kerouac** (Marso 12, 1922 – Oktubre 21, 1969) in usa nga Amerikano nga nobelista ngan maniniday.
Jack London

Hi **John Griffith "Jack" London** (natawo nga John Griffith Chaney, Enero 12, 1876 – Nobyembre 22, 1916) in usa nga Amerikano nga manunurat.
Toxicolohiya

Iton **toxicolohiya** in sanga hin biyolohiya, kimika ngan medisina nga nanginginlabot ha pag-aram hin malain nga epekto han kimika ha buhi nga organismo.
Heodesiya

Iton **Heodesiya** in sanga hin syensya han kalibutan nga nanginginlabot ha pagsukol ngan representasyon han kalibutan.
Sibika

Iton **sibika** o kun igsurat hin mayda kugit **síbika** (tikang han Kinatsila nga *cívica* nga tikang han Linatin nga *civis* o *civicus* nga nangangahulogan nga "bungtohanon") in teyoretiko ngan praktikal nga aspeto hin pagigin bungtohanon, upod an mga katungod ngan mga turumanon; an mga turumanon hin mga bungtohanon ha ira kalugarinong nga mga api hin politikal nga lawas ngan ha kagamhanan o gobyerno.
Upod hiní an pag-aram han balaodnon nga sibil ngan kodigo sibil, ngan an pag-aram han gobyerno nga an ginhahatagan hin pagkitâ an papel han mga bungtohanon-ha lain nga bahin han mga kanan gawas nga mga faktor-ha pagpadalagan ngan pagdumara han gobyerno.

## Mga kasarigan
Katungod panhayop

Iton **Katungod panhayop** in pagtoo nga iton diri-tawo nga hayop in may-ada gihapon pipira nga natural nga mga katungod.
Silbikultura

Iton **silbikultura** in buhat hit pagkontrol han pagtukod, pagpatubo, komposisyon, kalibsogan, ngan kalidad hin kagurangan para makatapo hin dirudilain nga mga kinahanglanon o pamatasan.
Oolohiya

Iton **oolohiya** in sanga hin ornitolohiya nga nag-aaram hin kanan tamsi bunay, mga salag ngan pag-kasta nga pamatasan.
Mekanika

Iton **mekanika** in sanga hin syensya nga nanginginlabot ha pamatasan han pisikal nga kalawasan kun pinapaatubang hin pwersa, ngan an nasunod nga mga epekto han kalawasan ha iya libong. nagtikang an mekanika sadton Ancient Greece sa mga sinurat ni Aristotle ngan Archimedes

An duha na dagko na divisyon san mechanics amo an classical mechanics ngan quantum mechanics.

### Classical mechanics

Sakob san  Klasikal na mechanics an mga masunod:
* Newtonian mechanics, An orihinal na *theory of motion* (kinematics) ngan mga pwersa (dynamics).
* Analytical mechanics an ginbago na Newtonian mechanics na an *emphasis* ada sa enerhiya, imbes na sa pwersa. Yaon duha na sanga an *analytical mechanics*:
** Hamiltonian mechanics
** Lagrangian mechanics
* Classical statistical mechanics 
* Celestial mechanics, an *motion* sa mga planeta, cometa, bituon, galaxies, etc.
* Astrodynamics
* Solid mechanics, elasticity, An mga kinaiya han *deformable bodies*.
* Fracture mechanics 
* Acoustics, an kinaiya san tunog 
* Statics 
* Fluid mechanics, An kiwa san *fluids*
* Soil mechanics
* Continuum mechanics
* Hydraulics, mekanikal na kinaiya han likido
* Fluid statics
* Applied mechanics, orEngineering mechanics
* Biomechanics 
* Biophysics 
* Relativistic o Einsteinian mechanics, universal gravitation.

### Quantum mechanics

Parte san quantum mechanicsan mga masunod:
* Schrödinger wave mechanics 
* Matrix mechanics 
* Quantum statistical mechanics 
* Particle physics, An kiwa, struktura, ngan reaksyon san mga *particles*
* Nuclear physics, An kiwa, struktura, ngan reaksyon san nuclei
* Condensed matter physics 

## mga kasarigan
Kriminolohiya

Iton **kriminolohiya** an sayantipiko nga pag-aram han kinaiya, katubtuban, pagdumara, mga kawsa, pagkontrol, konsekwensya, ngan pagpugong han kriminal nga buhaton, ha indibiduwal ngan sosyal nga lebel. Ini in usa ka interdisiplinaryo nga larangan ha mga sensya behavioral ngan sosyal, nga nagkukuha hin pag-aram labi na ha mga panhalikwat hin hibaro tikang ha mga sosyolohista, psychologist, filosopo, psychiatrist, antropolohista pan-sosyudad, ngan lakip liwat an mga iskolar hin balaud.

An pulong nga criminologia in syahan nga gingamit han Italyano nga propesor ha balaud na hi Raffaele Garofalo. Kahuman, an Franses nga antropolohista na hi Paul Topinard in gingamit liwat an kapareho nga pulong ha Franses nga criminologie.

## Pinanbasaran
Klasika

Iton **klasika** in sanga hin Humanidades nga naglalakip hin linggwahe, literatura, pilosopiya, kasaysayan , arte, arkelohiya ngan iba nga mga kultura han kinadaan nga Miditteraneo han panahon han Antigo klasiko.
Mineralohiya

Iton **mineralohiya** in bahin han heyolohiya nga nanginginlabot ha syentipiko nga pag-aram han kimika, istruktura kristal ngan pisikal nga pangilal-an han mga mineral.
Hepatolohiya

Iton **hepatolohiya** in sanga hin medisina nga nag-aaram han atay, bato, lapay ngan kun aanhon pagtambal it mga sakit hini.
Literatura han New Zealand

Iton **Literatura han New Zealand** in literatura nga sinurat han mga taga New Zealand o mga migrante nga parte han New Zealand ng mga istoryahon o lugar.
Pragmatika

Iton **Pragmatika** in bahin han lingguwistika nga nag-aaram han mga pamaagi kun diin an konteksto hin nakakahatag hin kasirigngon.
Literatura han Pilipinas

Iton **Literatura han Pilipinas** in an literatura nga nahisumpay ha Pilipinas o mga manunurat nga tikang ha Pilipinas.
Guma

Iton **goma** in ngaran hin uska pinaurog nga materyales nga nakuro ngan naunat. Ini hin hinimo han mga polimero han kompwesto organico isopreno, nga may talagudgti nga salakot nga iba nga komwesto organico, dugang an tubig. An Malaysia ngan Indonesia an duha ha mga nangunguna hin naghihimo hin produkto nga guma.
Limnolohiya

Iton **limnolohiya**, gintatawag gihapon nga syensya hin tab-ang nga tubig, in pag-aram hin sulod-ha-tuna nga tubig.
Entomolohiya

**Entomolohiya**, sanga san zoolohiya na pahitungod san syentipiko nga pag-aram han mga mananap o insekto.

## Spesyalisasyon

An mga nasunod amo in mga spesyalisasyon ilarum san entomolihiya: 
*Coleopterology – bagang, trumpo
*Dipterology – langaw, namok
*Odonatology – alidondong
*Hemipterology – *true bugs*
*Isopterology – anay
*Lepidopterology – alibangbang
*Melittology (o Apiology) – Alimbubuyog
*Myrmecology – hamtik, tigasaw
*Orthopterology – apan, ngiyangiya, etc.
*Trichopterology – *caddis flies*
*Vespology – ligwan
Enda Kenny

Hi **Enda Kenny** (natawo 24 Abril 1951) usa nga Irlandes nga politiko han partido Fine Gael, ngan amo an Taoiseach tikang han 2011. Namuno hiya han Fine Gael tikang han 2002. Nag-alagad hiya nga Ministro han Turismo ngan Negosyo tikang 1994 tubtob 1997. Usa gihapon hiya nga nakaduha-ka-panahon nga nag-alagad nga Sugbong-Mangulo han European People's Party.

Usa nga Teachta Dála (TD) han Mayo hi Kenny tikang han 1975, han pagsunod niya han iya amay nga hi Henry Kenny. Hiya an gima-ihai nga nag-alagad nga TD ha yana dida han Dáil Éireann, nga amo nga hiya an yana-nga-nakapot han puwesto han Amay han Dáil.

Namuno hi Kenny han Fine Gael dida han 2011 nga pinili-ay hin kasahiran. Naghimo hiya hin sunod hin kasabotan han Partido Labour ngan naghimo hin koalisyon nga kagamhanan dida han 9 han Marso 2011. Hiya an syahan nga Taoiseach han Fine Gael tikang han panahon ni John Bruton tikang han 1994 tubtob 1997, ngan amo an syahan nga namuno han Fine Gael leader nga nagdaog han kagamhanan dida hin pinili-ay tikang han panahon ni Garret FitzGerald han 1982.

## Mga kasarigan
Literatura komparatiba

Iton ** Literatura komparatiba** in larangan akademika nga nanginginlabot hin literatura han duha o labaw pa nga dirudilain nga lingguwistika, kultural o nasodnon nga grupo.
Sinolohiya

Iton **Sinolohiya** in uska disiplina akademiko nga natutok ha pag-aram hiunong han Tsina.

## Kitaa Gihapon
*Kaagi han Tsina
Liturhiya

Iton **liturhiya** in kustombre nga pangadi publiko nga ginbuhat hin usa nga ispesipiko nga relihiyoso nga grupo, sumala hiton nga partikular nga tradisyon.
Hortikultura

Iton **hortikultura** in syensya, teknolohiya ngan negosyo hiunong hin pagtanom para ha paggamit han tawo.
W. S. Gilbert

Hi **W. S. Gilbert** (18 Nobyembre 1836 – 29 Mayo 1911) in usa nga Ingles nga maniniday ngan dramaturgo.
Yukio Mishima

Hi **Yukio Mishima** (Enero 14, 1925 – Nobyembre 25, 1970) in usa nga Hapon nga manunurat, maniniday, dragmaturgo, aktor ngan direktor hin pelikula.
Saadi Shirazi

Hi **Abū-Muhammad Muslih al-Dīn bin Abdallāh Shīrāzī**, **Saadi Shirazi** in usa nga dagko nga pagkamaniniday nga Persyano han butnga nga panahon.
Mikhail Bulgakov

Hi **Mikhail Bulgakov** (Mayo 15, 1891, Kiev – Marso 10, 1940, Moscow) in usa nga Ruso-Sobyet nga manunurat.
Nikolai Gogol

Hi **Nikolai Vasilievich Gogol** (31 March 1809 – 4 March 1852) in uska Ukranya-natawo nga Ruso nga dramaturgo, nobelista ngan manunurat.
Nikos Kazantzakis

Hi **Nikos Kazantzakis** ( ; 18 Pebrero 188326 Oktubre 1957) usá nga Griyego nga manunurat ngan pilosopo. Ginkikilala hiya nga harangdon ha literatura nga Griyego nga moderno, gin-nominar hiyá para han Premyo Nobel ha Literatura ha siyam nga dirudilain nga mga tuig.

Upod han mga nobela ni Kazantzakis an *[[Zorba nga Griyego]]* (ginmantala han 1946 nga *Kinabuhi ngan Panahón ni Alexis Zorbas*), *[[Cristo Ginraysang hin Utro ha Krus]]* (1948), *[[Kapitan Michalis]]* (1950, ginhubad 'Kagawasan o Kamatayan'), ngan *[[An Kataposán nga Pagsarì kan Cristo]]* (1955).  Nagsurat gihapon hiya hin mga drama, mga libro hin paglakat, mga memoir ngan mga ensayo ha pilosopo sugad han *[[An mga Manluluwas han Diyos|An mga Manluluwas han Diyos: Ispiritwal nga mga Pag-ugnat]]*. An iya pagkakilala ha mga nag-Iininggles nga kalibutan tungod han paghimo ha pelikula han *[[Zorba nga Griyego (pelikula)|Zorba nga Griyego]]* (1964) ngan ''An Kataposan nga Pagsarì kan Cristo'' (1988).

Naghubad gihapon hiya ngadto ha Moderno nga Griniyego nga yinaknan hin mga kilalado nga mga sinurat, sugad han *[[Divina Commedia]]*, *[[Also Sprach Zarathustra]]* ngan han *[[Iliada]]*.

## Mga pinanbasarán
Olaf Stapledon

Hi **Olaf Stapledon** (10 Mayo 1886 – 6 Septyembre 1950) in usa nga Briton nga pilosopo ngan manunurat.
Francesco Petrarca

Hi **Francesco Petrarca** (; 20 Hulyo 1304 – 19 Hulyo 1374) in usa nga Italyano nga iskolar ngan maniniday han sayó nga bahin han Italyano nga Renasimyento nga usá han mga gisayohi nga mga humanista.

An utro nga pagdiskubre ni Petrarca han mga surat ni Cicerón agsob nga ginkikita nga amo an nagpatikáng han ika-14-nga-gatostuig nga Italyano nga Renasimyento ngan an pagtukod han humanismo han Renasimyento. Han ika-16 nga gatostuig, ginhimo ni Pietro Bembo an taramdan han moderno nga Initalyano nga pinulongan nga nahabatakan han mga sinurat ni Petrarca, pati gihapon an kan Giovanni Boccaccio, ngan, ha garugamay, an kan Dante Alighieri. Ha urhe, gindusó hi Petrarca nga usá nga taramdan han Initalyano nga estilo han Accademia della Crusca.

Gindáyaw ngan ginsubad an mga soneto ni Petrarca ha bug-os nga Europa han panahon han Renasimyento ngan nagin taramdan para hin liriko nga siday. Kilalado gihapon hiyá nga amo an syahan nga nagpahayag han konsepto han "Magsirom nga Kapanahonan."

## Mga pinambasaran
Raymond Chandler

Hi **Raymond Thornton Chandler** (Hulyo 23, 1888 – Marso 26, 1959) in usa nga Amerikano nga nobelista.
Saul Bellow

Hi **Saul Bellow**  (Hunyo 10, 1915 – Abril 5, 2005) in usa nga natawo-ha-Kanada nga Amerikano nga manunurat.
Rick Warren

Hi **Rick Warren** (natawo han Enero 28, 1954) in usa nga Amerikano Kristiyano nga pastor ngan manunurat.
Literatura Fransesa

Iton **Literatura Fransesa** in literatura nga sinurat ha yinaknan Fransesa, labi na han mga bungtohanon han Fransya.
Kaagi han Aprika

An **Kaagi han Aprika** in mga panhitabo nga nahisurat han mga naglabay nga panahon ha Aprika.

## Kitaa Gihapon
*Pag-aram hit Aprika
*Pag-aram Aprikana
*Pag-aram Aprikana-Amerikana
Kaagi han Tsina

An **Kaagi han Tsina** in mga panhitabo nga nahisurat han mga naglabay nga panahon ha Tsina.

An pinakaagap na *written records* san Tsina nagtikang pa sadton 1250 BC, hitungod ha *Shang dynasty* (c. 1600–1046 BC).

## Kitaa Gihapon
*Sinolohiya
Kaagi kultural

An **Kaagi kultural** gintampo nga antropolohiya ngan historya ha pagkita han popular nga tradisyon pankultura ngan interpretasyon han kultrua han historikal nga eksperensya.
Kaagi han Iran

An **Kaagi han Iran** in mga panhitabo nga nahisurat han mga naglabay nga panahon ha Iran.

## Kitaa Gihapon
*Iranolohiya
Kaagi hin militar

An **Kaagi hin militar** in kasaysayan kun ano an nahitabo ha kasaysayan han katawhan nga ginsisiring nga aragway nga nagamit hin mga armas.
Etnohistorya

An **Ethnohistory** in pag-aram han mga kultura etnograpiko ngan mga lumad nga mga kustombre pinaagi han pagkita han mga nahisurat nga kasaysayan.
Kaagi han Syensya ngan Teknolohiya

An **Kaagi han Syensya ngan Teknolohiya** in mga panhitabo nga nahisurat han mga naglabay hiunong han syensya ngan teknolohiya.
Etimolohiya

Iton **Etimolohiya** in pag-aram han kasaysayan han mga pulong, ira tinikangan, ngan paunan-o an ira porma ngan kasirigngon in nagbalyo ha paglabay han panahon.
Etnozoolohiya

Iton **etnozoolohiya** in pag-aram han naglabay ngan yana nga pag-aangay-angay han kultura han katawhan ngan hayop ngan in ira libong.
Literatura han Wales ha Iningles nga kasurat

Iton **Literatura han Wales ha Iningles nga kasurat** in an literatura nga sinurat han mga taga Wales ha Ingles nga pinulongan.
Literatura Caribenon

Iton **Literatura Caribenon** in an literatura nga sinurat han mga manunurat tikang ha Caribe nga rehiyon.
Pag-aram Panpakighilawas

Iton **Pag-aram Panpakighilawas** in pagtudlo han mga isyu hiunong han seksuwalidad han tawo.

Sa 1936, si Wilhelm Reich nakamatikod nga ang sekswal nga edukasyon sa iyang panahon nagsilbing usa ka paagi sa paglimbong sa dihang kini nagpunting sa biology apan nagtago sa sekswal nga pagpukaw-ang pagkahigmata diin ang hamtong sa sekso labing interesado.
Kriyobiyolohiya

Iton **Kriyobiyolohiya** in sanga hin biyolohiya nga nag-aaram han epekto han hamubo nga temperatura ha buhi nga mga butang.
Bungtohanon nga susmatanon

Iton **Bungtohanon nga susmatanon** in mga leyenda, musika, yinakan nga kaagi, darahonon, patawa, kustombre nga nagin tradisyon han usa nga kultura o subkultura o hugpo.
Neuroekonomika

Iton **neuroekonomika** in sanga-sanga nga disiplina nga nagbibiling hin kabatunan hiunong han paghihimo hin decision han tawo, an akos makaproseso hin damo nga alternatibo, ngan an pagpili han giupayi nga bubuhaton.
Diabetolohiya

Iton **Diabetolohiya** in syensya klinika han diabetes mellitus.

## Mga sumpay ha gawas

* World Diabetes Day - Nobyembre 14
* DiabetEase Magazine 
* Diabetes Center Philippines
Balaod hin pananag-iya hit tuna

Iton **Balaod hin pananag-iya hit tuna** in larangan hit balaod nga nanginginlabot ha dirudilain nga porma hit pagtatag-iya ngan pagpapaplete hin tuna.
Balaod hit pananarbaho

Iton **Balaod hit pananarbaho** in kalawasan hit balaod hiunong han mga trabahador ngan ira organisasyon.
Kontrata

Iton **kontrata** in uska saad o ginsarabotan legal ha butnga hin duha o labaw pa nga partido nga puydi igpatuman hi balaod.
Balaod pankanasodnon

Iton **Balaod pankanasodnon** in mga surundan nga ginkikilala ngan ginkakarawat han mga estado ngan mga nasod.
Balaod libongnon

An **balaod libongnon** in mga balaod nga nanginginano ha interaksyon han humanidad ha natural nga kalibongan.
Radiolohiya

Iton **radiolohiya** in usa nga pagpapaurog medikal nga nagamit hit pag-iimahe ha pagpanginano ngan pagtambal ha mga sakit nga nakikit-an ha lawas hit tawo.
Balaod hit Batakan-balaod

Iton **Balaod hit Batakan-balaod** in lawas hit balaod nga nagluluwas han relasyon ha butnga han dirudilain nga mga entidad ha sulod han estado, sugad han ehekutiba, lehislatibo ngan hudikatura.
Alhebra Linyal

Iton **Alhebra Linyal** in sanga hin matematika nga nanginginano hin espasyo vector.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
### Kasaysayan
* Fearnley-Sander, Desmond, "Hermann Grassmann and the Creation of Linear Algebra" (http://mathdl.maa.org/images/upload_library/22/Ford/DesmondFearnleySander.pdf ), American Mathematical Monthly **86** (1979), pp.&nbsp;809–817.
* Grassmann, Hermann, *Die lineale Ausdehnungslehre ein neuer Zweig der Mathematik: dargestellt und durch Anwendungen auf die übrigen Zweige der Mathematik, wie auch auf die Statik, Mechanik, die Lehre vom Magnetismus und die Krystallonomie erläutert*, O. Wigand, Leipzig, 1844.
;Introductory textbooks
* Murty, Katta G. (2014) *[http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8261 Computational and Algorithmic Linear Algebra and n-Dimensional Geometry]*, World Scientific Publishing, ISBN 978-981-4366-62-5. *[http://www.worldscientific.com/doi/suppl/10.1142/8261/suppl_file/8261_chap01.pdf Chapter 1: Systems of Simultaneous Linear Equations]*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Mga abanse nga textbook
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Pagtugway hit pag-aram
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* International Linear Algebra Society 
* MIT Professor Gilbert Strang's Linear Algebra Course Homepage : MIT Course Website
* MIT Linear Algebra Lectures : free videos from MIT OpenCourseWare
* Linear Algebra - Foundations to Frontiers  Free MOOC launched by edX
* Linear Algebra Toolkit.
* 
* Linear Algebra on MathWorld.
* Linear Algebra tutorial with online interactive programs.
* Matrix and Linear Algebra Terms on Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics
* Earliest Uses of Symbols for Matrices and Vectors on Earliest Uses of Various Mathematical Symbols
* Linear Algebra by Elmer G. Wiens. Interactive web pages for vectors, matrices, linear equations, etc.
* Linear Algebra Solved Problems: Interactive forums for discussion of linear algebra problems, from the lowest up to the hardest level (''Putnam'').
* Linear Algebra for Informatics . José Figueroa-O'Farrill, University of Edinburgh
* Online Notes / Linear Algebra Paul Dawkins, Lamar University
* Elementary Linear Algebra textbook with solutions
* Linear Algebra Wiki 
* Linear algebra (math 21b) homework and exercises 
* Textbook and solutions manual, Saylor Foundation.
* An Intuitive Guide to Linear Algebra on BetterExplained

### Mga aada-ha-linya nga libro
* Beezer, Rob, *[http://linear.ups.edu/index.html A First Course in Linear Algebra]*
* Connell, Edwin H., *[http://www.math.miami.edu/~ec/book/ Elements of Abstract and Linear Algebra]*
* Hefferon, Jim, *[http://joshua.smcvt.edu/linalg.html/ Linear Algebra] *
* Matthews, Keith, *[http://www.numbertheory.org/book/ Elementary Linear Algebra]*
* Sharipov, Ruslan, *[http://arxiv.org/abs/math.HO/0405323 Course of linear algebra and multidimensional geometry]*
* Treil, Sergei, *[http://www.math.brown.edu/~treil/papers/LADW/LADW.html Linear Algebra Done Wrong]*
Biyoinhenyeriya

Iton **Biyoinhenyeriya** in aplikasyon han konsepto ngan pamaagi han biyolohiya para han pagsolbar han ungod nga mga problema han kalibutan nga may pagkahisumapy ha syensa han kinabuhi.
Inhenyeriya hin pagmina

Iton **Inhenyeriya hin pagmina** in uska disiplina inhenyeriya nga nanginginlabot han pagbuhat, teyorya, an syensya, an teknolohiya, an aplikasyon han pagkuha ngan pagproseso han mga mineral tikang ha natural nga kalibongan.

be-x-old:Горная справа
Pagtatadong

Iton **pagtatadong** in binubuhat han ahensya han gobyerno , nga nanginginlabot ha pagsirot, pagtambal, o pagbantay han mga tawo nga nakonbikto han krimen.
Pansakob nga pagtambal

Iton **Pansakob nga pagtambal** in pagpaurog medikal nga nanginginano ha pagpugong ngan pagtambal ha diri pambata nga sakit.
Aradmon panbabaye

An **aradmon panbabaye** in interdisiplinarya nga larangan akademiko nga natutok ha mga himangrawon ha kanan babaye nga perspektibo.
Aradmon queer

Iton **aradmon queer** in teyorya kritikal nga nakabase ha mga pag-aram han isyu nga may pagkahisumpay ha oryentasyon seksuwal ngan identidad henero nga natutok ha bayot ngan tomboy.
Heteroseksismo

Iton **Heteroseksismo** in panhunahuna nga napabor la hin magkalingit la nga seksuwalidad ngan pakikipagrelasyon.
Binubuhat seksuwal hin tawo

Iton **Binubuhat seksuwal hin tawo** in pamaagi it tawo nakakaeksperyensya ngan nagpapakita hin seksuwalidad.
Aradmon panhenero

Iton **aradmon panhenero** in larangan hin interdisiplinarya nga pag-aram ngan larangan akademiko nga natutok ha identidad panhenero.
Misyolohiya

Iton **misyolohiya** in larangan hin praktikal nga teyolohiya nga nagiimbestigar han mandato, mensahe ngan misyon hin Kristohanon nga singbahan, labi na an kinaiya han buhat misyonaryo.
GMA Network

Paypay:09630jfTimog Avenue Barangay Sacred Heart Fences GMA Network Center EDSAfvf 22.jpg
An **GMA Network** usa nga lokasyon han EDSA ngan Abenida han Timog, Distritong Diliman, Quezon City dinhi ha Pilipinas. 

Kitaa an atorni hi Felipe Gozon.

## Opisyal
* GMA Network
* IGMA.tv
* GMA News and Public Affairs
Giovanni Boccaccio

Hi **Giovanni Boccaccio** (Hulyo 1313 – 21 Disyembre 1375) in usa nga Italyano nga iskolar ngan maniniday. An iya pangunahon nga ginhimo , an *[[Decameron]]*.
Teyorya hin kontrol

Iton **Teyorya hin kontrol** in uska interdisiplinarya nga sanga han inhenyeriya ngan matematika nga nanginginlabot ha pagbatasan han sistema dinamikal nga may pan-sakob.
Inhenyeriya hin kontrol

Iton **Inhenyeriya hin kontrol** in uska disiplina pan-inhenyeriya nga nagamit han teyorya hin kontrol ha pagdesinyo han mga sistema pangadto ha ginkakaruyag nga pamatasan.
Analisis hin mga sistema

Iton **analisis hin mga sistema** in pag-aram han mga may pagkahisumpay ngan lurulabotay nga mga entidad, lakip an analisis han sistema pankompyuter.
Pagpanalipod ha batan-on

Iton **Pagpanalipod ha batan-on** in serbisyo han gobyerno nga gindesinyo makapagpanalipod ha bata ngan mga batan-on nga diri pa aada ha edad.
Pediyatrika

Iton **Pediyatrika** in bahin hin medisina nga nanginginano ha pan-medikal nga pagmangno han minusus-an, bata, ngan mga batan-on.
Oomoto

An **Oomoto** in uska sekto, nga agsob nahilalakip ha bag-o nga Hinapon nga relihiyon nga nagtikang ha Shinto.  Ini in gintukod han tuig 1892 ni Deguchi Nao (1836–1918).
Cao Dai

Iton **Cao Dai** in uska relihyon Vietnamismo nga gintampo an mga hingyap han dirudilain nga mga relihiyon.
Siruhiya plastik

Iton **siruhiya plastik** in uska surheriya nga ginbubuhat para mabalyo an itsura o gamit han uska lawas han tawo.

## Mga sumpay ha gawas
* Siruhiya plastik
Ergonomiya

Iton **ergonomiya** in syensya hin pagdedesinyo hin paligid nga lugar hin pagbibiling pakabuhi para magin angay ha gumaramit.
Herontolohiya

Iton **herontolohiya** in pag-aram han pankatiringban, psikolohikal ngan biyolohikal nga aspeto han paglalagas.
Sosyolohiya panmedikal

Iton **Sosyolohiya panmedikal** in sosyolohikal nga analisis han mga katig-uban medikal ngan mga insituto.
Sosyolohiya Biswal

Iton ** Sosyolohiya Biswal** in larangan hin sosyolohiya nga nanginginlabot han biswal nga dimensyon han pankatiringban nga kinabuhi.
Mily Balakirev

Hi **Mily Alexeyevich Balakirev** (2 Enero 1837 – 29 Mayo 1910), in usa nga Ruso nga pianista, konduktor ngan kompositor.
Irving Berlin

Hi **Irving Berlin** (Mayo 11, 1888 – Septyembre 22, 1989) in natawo-nga-Ruso nga Amerikano nga kompositor.
Edgar F. Codd

Hi **Edgar Frank "Ted" Codd** (Agosto 23, 1923 – Abril 18, 2003) in usa nga Ingles nga syentipiko hin kompyuter.
Etnobotanika

Iton **etnobotanika** in syentipiko nga pag-aram han relasyon nga aada ha butnga han katawhan ngan tanaman.
Meta-etika

Ha pilosopiya, iton **meta-etika** in sanga hin etika nga namimiling kabatonan han kinahiya han etikal nga propertidad ngan pamulong.
Paleobiyolohiya

Iton **Paleobiyolohiya** in bag-o nga disiplina nga gintatampo han pamaagi ngan pagbiling han biyolohiya nga siyensya naturales ngan pamaagi ngan pamiling han syensya han kalibutan nga paleontolohiya.
Kronobiyolohiya

Iton **kronobiyolohiya** in uska larangan hin biyolohiya nga nag-aaram han pabalik-balik nga mga panhitabo ha buhi nga organismo.
Endokrinolohiya

Iton **Endokrinolohiya** in sanga hin biyolohiya ngan medisina nga nanginginlabot han sistema endokrina.
John F. Du

Hi **John Forrosuelo Du**, D.D., (natawo ha Bantayan, Cebu, Oktubre 18, 1954), usa nga padi han Singbahan Katoliko Romano ha Pilipinas.  Hiya an yana nga nalingkod nga Arsobispo han Palo ha Leyte, Pilipinas. Ginbutang hiya hin kasanhi nga bakante nga sede nga nabakante tungod han pagpasaka kan arsobispo Jose S. Palma ngadto han Arkidiosesis han Sugbo.

## Biyograpiya

Natawo hi John Du dida han Oktubre 18, 1954.  Ginhimo hiya nga Obispo han Timici. Gin-ordenar hiya nga padi ha Cebu, Pilipinas dida han Hunyo 1, 1979 katapos hin pakakuha hin mga degree ha pilosopiya ngan teolohiya tikang han Seminaryo nga Kolehiyo han San Carlos ha Sugbo ngan han Divine Word nga Seminaryo ha Syudad han Tagaytay. Ha 1997, ginhimo hiya nga Kabulig nga Obispo han Cebu ni Papa Juan Pablo II. Ginhimo hiya nga Obispo han Dumaguete dida han Abril 21, 2001.

Han 2012 hiya an tesorero han CBCP ngan mangulo han CBCP Pension Plan. An arkidiosesis han Palo mayda 1.2 ka milyon o ribo nga mga Katoliko tikang han 2004 ngan an mga suffragan nga diosesis hini naglakip han Borongan, Calbayog, Catarman ngan Naval.

## Arsobispo han Palo
Han Pebrero 25, 2012, ginpasaka ni Papa Benedicto XVI hi Obispo John Du ha pagka-Arsobispo han Palo han bakante nga sede ni Arsobispo José S. Palma.

## Mga kasarigan

## Mga sumpay ha gawas
*Arsobispo John Forrosuelo Du
Ritchie Blackmore

Hi **Ritchie Blackmore** (natawo han 14 Abril 1945)  in usa nga Briton nga gitarista ngan manunurat hin kanta.
Chuck Berry

Hi **Charles Edward Anderson "Chuck" Berry** (natawo han Oktober 18, 1926 - 18 March 2017) was usa nga Amerikano nga gitarista, man-aawit ngan manunurat hin awit.
Alexander Borodin

Hi **Alexander Porfiryevich Borodin** (12 Nobyembre 1833 – 27 Pebrero 1887) in usa nga Ruso nga Romantiko nga kompositor, doktor ngan kimiko.
Johnny Cash

Hi **John R. "Johnny" Cash** (Pebrero 26, 1932 – Septyembre 12, 2003), in usa nga Amerikano nga man-aawit, manunurat hin awit, aktor ngan manunurat.
Alice Cooper

Hi **Alice Cooper** (natawo nga Vincent Damon Furnier; Pebrero 4, 1948) in usa nga Amerikano nga rockista.
Eskatolohiya

Iton **Eskatolohiya** in teyolohiya ngan pilosopiya nga nanginginlabot ha mga pagtoo han mga kataposan nga mga panhitabo han kasaysayan o kaagi.
Physiolohiya hin tawo

Iton **Physiolohiya hin tawo** in syensya han mekanikal, pisikal, biyoelektrikal, ngan biyokimika nga kiwa han mga tawo ha maupay nga panlawas, ira mga organo, ngan mga selula nga ini an nagbubug-os ha ira.
Sistematika

Iton **biyolohikal nga sistematika** in pag-aram han dibersipikasyon han mga buhi nga organismo, ha naglabay nga panahon ngan ha kayanaan, ngan an mga relasyon ha mga buhi nga butang ha pag-agi han panahon.
Heyokimika

An **heyokimika** in syensya nga nagamit hin kimika ha pagbaton han mga mekanismo ha luyo han dumagko nga sistema heyolohikal sugad han bawbaw han kalibutan ngan kalawdan.
Pedolohiya

Iton **pedolohiya** in puydi tinmudlok ha:

* Pedolohiya (pag-aram han tuna)
* Pedolohiya (pag-aram han kabataan)
* Pediyatrika
Arkeyolohiya klasikal

An **arkeyolohiya klasikal** in imbestigasyon arkiyolohiko han mga sibilisasyon Mediterano han Kadaan nga Gresya ngan Kadaan nga Roma.
Pandagat nga arkeyolohiya

Iton **pandagat nga arkiyolohiya** in disiplina ha ilarom han arkiyolohiya, ha kabug-osan, nga nag-aaram han pakipaghilabotay han katawhan ha dagat, danaw, ngan salog ha pamaagi han pag-aram han nahisumpay nga mga pisikal nga binayaan, sugad han baloto o barko, facilidades ha baybayon, mga ginkarga, binayaan nga lawas han tawo, ngan nakalubog nga tuna.
Harani nga Siniranganon nga arkeyolohiya

An **Harani nga Siniranganon nga arkeyolohiya** in rehiyonal nga sanga han huruhaluag ngan kalibutanon nga disiplina han arkeyolohiya nga nakatutok ha pag-ukab ngan pag-aram han mga artipakto han kultura nga materyales tikang ha antikidad ngada ha bag-o nga naglabay.
Polisiya pankatiringban

Iton **polisiya pankatiringban** in natudlok ha mga surundan, prinsiplyo, pagbalaod ngan mga buhat nga nakakaapekto ha nabubuhi nga kahimtang han kaupayan han tawo.
Kaupayan han panhunahuna

An **Kaupayan han panhunahuna** in nagpapakita hin uska katupngan han psikolohikal nga kaupayan, o ha pagkawaray hin sakit ha panhunahuna.
Buhat pankatiringban

Iton **Buhat pankatiringban** in uska propesyonal ngan disiplina akademiko nga namimiling kabatonan para mapauruupay han kalidad han kinabuhi ngan kaupayan han tagsa indibiduwal, grupo o komunidad.
Arkeyolohiya eksperimental

An **Arkeyolohiya eksperimental** in nagamit hin dirudilain nga mga pamaagi, teknik, analisis ngan pag-atubang para makahimo ngan mapamatud-an an mga banabana, base han arkiyolohikal nga ginkuhaan nga materyales, sugad han kadaan nga istruktura.
Papa Pablo (pansayod)

An **Papa Pablo** puyde mahanungod kan:
*Papa Pablo I (757–767)
*Papa Pablo II (1464–1471)
*Papa Pablo III (1534–1549)
*Papa Pablo IV (1555–1559)
*Papa Pablo V (1605–1621)
*Papa Pablo VI (1963–1978)
*Kitaa gihapon:*
* Papa Juan Pablo I
* Papa Juan Pablo II
George Gershwin

Hi **George Gershwin** (Septyembre 26, 1898 – Hulyo 11, 1937) in usa nga Amerikano nga kompositor ngan pianista.