open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thailand

An **Thailand** o kundi man **Taylandya** (puyde liwat *T-hailandya* o *T-haylandya*), nga tinatawag ha opisayal nga **Ginhadi-an han Thailand**, usa nga nasod ha Timugan nga Asya, nga ginsasapitan han Laos ngan Cambodia ha sinirangan, han Golfo han Thailand ngan Malaysia ha salatan, ngan han Dagat Andaman ngan Myanmar ha kalondan. An Thailand kilalado gihapon nga **Siam**, nga amo an opisyal nga ngaran han nasod tubtob han Mayo 11, 1949. An pulong nga *Thai* (ไทย) nangangahulogan nga "kagawasan" ha Thai nga yinaknan ngan amo gihapon han ngaran han kadam-an nga Thai nga grupo ethniko.

## Mga Probinsya han Tailandya

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

; Gobyerno
* Thaigov.go.th Government of Thailand
* Chief of State and Cabinet Members 
* Mfa.go.th Ministry of Foreign Affairs
* Thailand Internet Information National Electronics and Computer Technology Center
* Ministry of Culture 

; Kasahiran nga impormasyon

* 
* Thailand entry in Library of Congress Country Studies. 1987
* Thailand  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Thailand from the BBC News
* Thailand *Encyclopædia Britannica* entry
* 
* Longdo Map On-line Thailand maps in English and Thai
* Thailand Laws  – Thailand acts and legal information, both in English and Thai language.
* Key Development Forecasts for Thailand from International Futures
* 2010 Thailand population census by Economic and Social statistics Bureau 

; Biyahe
* 
* Tourism Authority of Thailand Official tourism website

; Iba pa
* Thailand Country Fact Sheetfrom the Common Language Project 
* {{cite web |url=http://dlxs.library.cornell.edu/s/sea/browse_image/date/1900.php|title=Browse the Southeast Asia Visions Collection |author=Southeast Asia Visions |publisher=Cornell University Library |accessdate=2 October 2011
|quote= Browse by image date
*
Saint-Dié-des-Vosges

An **Saint-Dié-des-Vosges** usa nga syudad ha Francia

## Heyograpiya

Nahamutang an Saint-Dié ha kabugiran nga Vosgeshanon  ha timugan o salatan-sinirangan tikang ha Nancy ngan  tikang ha Lunéville. Ini nga agi-an nga an dako nga bahin nahamutang ha siong han Meurthe amo an agsob gamiton, ngan syahan ginamitan hin riles dida han 1864, nga yana an prinsipal nga dalan ada gihapon.

An Saint-Dié-des-Vosges, amo an ulohan hin arrondissement nga amo gihapon an ngaran, nalalakip han departamento han Vosges han Fransya.  Ini nga komyun nga mayda guti-ay nga bungto ha iya kamutngaan mga  ha dumagsaan tikang han ulohan nga Épinal, nga gindudugtong hin duha nga dalan, ha salatan an mga paso han Haut-Jacques ngan Bruyères o kundi man ha amihanan an paso han Haut-du-Bois ngan an kahadto nga tuna han mga Rambervillers. Ha riles, an Épinal mga  hin kahirayo tikang ha Saint-Dié.

An salog nga Meurthe naagi dida han Permian nga basin han Saint-Dié nga ginpapalibotan hin mga bukid nga damo hin kagurangan nga tinatawag nga Ormont, Kemberg ngan La Madeleine. An igbaw nga bahin han hini nga mga kabugkiran mga 550 ka metro hin kahitas'an nahimo hin mga Triassic nga mga kahimo, labi na an sinisiring nga "vosgiahanon nga sandstone", nga usa nga klase hin pula nga sandstone.

## Kultura

* Simbahán San Martín
* Museo Pierre-Noël

## Edukasyon
Kolehiya (Institut universitaire de technologie) :
* Elektronika
* Informatica
* Komunikasyon

## Mga sumpay ha gawas
*  Opisyal nga Websayt 
*  Kolehiya
Paris

An **Paris** usa nga syudad ha Fransya. Amo ini an kapital ngan gidako-i nga syudad han nasod.   Ini liwat an kapital han rehiyon han Île-de-France. An Paris usa han mga nag-uuna nga sentro ha kalibotanon nga kultura, negosyo ngan politika.

Gintawag liwat ini nga "Syudad hin Kapawa" (*la Ville Lumière*) tikang pa han ika-19 nga siglo; an Paris tinatawag liwat nga "syudad hin mga maghigugmaay"

## Heyograpiya
* Kahaluag : 105.40 ka km2
* Populasyion : 2,144,700 (2005) 
* Densidad : 20,330 ha tagsa km2

## Politika

## Kultura
* Musée du Louvre (museo) : Mona Lisa
* Musée des Arts et Métiers

## Mga pabaro

### Pantamak nga pabaro

## Mga sumpay ha gawas

* 
*Expatriates Magazine - Printed Publication circulated inside Paris 
*}
Guipúzcoa

An **Guipúzcoa** (ha Vascongado: ***Gipuzkoa***) usa nga probinsya ha amihanan nga Espanya, ha dumagsaan nga dapit han komunidad autonoma han País Vasco. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Vizcaya ngan Álava, han Komunidad Autonoma han Navarra, han Franses nga Department han Pyrénées-Atlantiques, ngan han Dagat Cantabrico (ha Kinatsila: *Mar Cantábrico*).

An kahaluag hini nga 1,980 ka sq.km.(1 980 km²) amo an naghihimo hini nga giguti-ayi nga probinsya ha Espanya.

An populasyon hini 694,944 (2007), ngan an ika-upat nga bahin hini naukoy ha kapital han probinsya nga amo an San Sebastián (ha Vascongado *Donostia*). Lakip han iba nga mga importante nga mga syudad amo an Irún, Errenteria, Zarautz, Arrasate, Eibar, Tolosa, Beasain.

Iton Guipuscoanon usa nga dialecto han Vascongado nga yinaknan nga ginagamit dinhe nga rehiyon.

Kitaa iton Lista han mga munisipyo ha Guipúzcoa.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Opisyal nga websayt (Impormasyon ha Vascongado, Kinatsila, Franses ngan Iningles)
Irak

An **Irak** o kundi man **Iraq** (kaluwás ha Ininggles: ,  o kundi man ; , **';  **'), nga tinatáwag hin opisyal nga **Republika han Irak** ( **';  **'), usá nga nasod ha Katundan nga Asya, nga ginsasapitán han Turkiya ha amihan, han Iran ha sidlangan, han Kuwait ha timugan, han Saudi Arabia ha salatan, han Hordanya ha habagatan ngan han Sirya ha katundan. An syudad han Baghdad amo an pamunuan ngan gidako-i nga syudad han nasod. Balayan an Irak hin dirudilain nga mga ethniko nga grupo sugad hin mga Arabo, mga Kurd, mga Asiryahanon, mga Turkmen, mga Shabaki, mga Yazidi, mga Armeyahanon, mga Mandaeano, mga Circassiano, mga Sabian ngan mga Kawliya. Mga 99% han  ka milyon nga mga bungtohanon han nasod mga Muslim, upod hin mga ginagmay nga mga grupo hin mga Kristohanon, mga Yarsan, mga Yezidi ngan mga Mandeano aada gihapon. An mga opisyal nga pinulongan han Irak Inarabo ngan Kurdish.

## Kasaysayan

Sadton 11 Nobyembre 1920, nagin mandato san League of Nation an Irak ilarum san kontrol sa Britanya na gintawag *State of Iraq*. Gin'undung san Britanya an Hashemite na hadi si *[[Faisal I of Iraq]]*, nagin tabog naman san Pransya tikang sa Syria bilang Hadi. Sugadman, gin pili san awtoridad san Britanya an mga arabo na Sunni para sa mga pwesto san gobyerno.

## Division Administratibo

May'ada 18 na *governorate* o lalawigan an Irak (Arabic: *muhafadhat* (singular *muhafadhah*); Kurdish: پارێزگا *Pârizgah*). An mga *governorate* ginsusubdividir ngadto sin mga distrito (o *qadhas*). An Kurdistan sa Irak (Erbil, Duhok, Sulaymaniyah ngan Halabja) mao lan legal na reheyon sa Irak na may kalugaringun na gobyerno ngan *quasi-official* na  sundalo na Peshmerga.

*Dohuk
*Nineveh
* Erbil
* Kirkuk
* Sulaymaniyah
* Saladin
* Al Anbar
* Baghdad
* Diyala
* Karbala 
* Babil
* Wasit 
* Najaf
* Al-Qādisiyyah 
* Maysan 
* Muthanna 
* Dhi Qar
* Basra
* Halabja

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya
* Shadid, Anthony 2005. *Night Draws Near*. Henry Holt and Co., NY, U.S. ISBN 0-8050-7602-6
* Hanna Batatu, "The Old Social Classes and the Revolutionary Movements of Iraq", Princeton: Princeton University Press, 1978
* Charles Glass, "The Northern Front: A Wartime Diary"' Saqi Books, London, 2004, ISBN 0-86356-770-3
* A Dweller in Mesopotamia , being the adventures of an official artist in the garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921. *(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xM465D/1f/dweller_in_mesopotamia.pdf layered PDF]  format)*
* By Desert Ways to Baghdad , by Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins) With illustrations and a map, 1908 (1909 ed). *(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/1f/desert_ways_to_baghdad.pdf layered PDF]  format)*
* 
* Benjamin Busch, "'Today is Better than Tomorrow'. A Marine returns to a divided Iraq", *[[Harper's Magazine]]*, October 2014, pp.&nbsp;29–44.

## Mga sumpay ha gawas

; Gobyerno
* Presidency of Iraq 
* Cabinet of Iraq 
; Kasahiran nga impormasyon
* 
* Iraq Corruption Profile from the Business Anti-Corruption Portal
* 
* 
* Iraq profile from the BBC News
Samal, Davao del Norte

An **Island Garden City of Samal** (kon ha Winaray: **Isla nga Taramnan nga Syudad han Samal** o **Puro nga Taramnan nga Syudad han Samal**) usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. An ngaran ginpapahalipot ha kasagaran ngadto hin **IGaCoS**. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 82,609 ka tawo ha 17,388 nga panimalay.

## Kaagi

An syudad ginhimo pinaagi han Republic Act No. 8471 han 1998. Ini nga pamalaod nakahalawan han paagi han pagkawara ngan pag-usa han kasanhi nga tulo nga mga bungto han Samal, Babak, ngan Kaputian ngadto hin usa nga lokal nga unit hin gobyerno, nga yana ginngaranan ha opisyal nga Island Garden City of Samal.

## Mga Baranggay

An Island Garden City of Samal ginbahin ngadto hin kap-atan kag unom (46) nga mga baranggay.



* Adecor
* Anonang
* Aumbay
* Aundanao
* Balet
* Bandera
* Caliclic (Dangca-an)
* Camudmud
* Catagman
* Cawag
* Cogon
* Cogon (Talicod)
* Dadatan
* Del Monte
* Guilon
* Kanaan

* Kinawitnon
* Libertad
* Libuak
* Licup
* Limao
* Linosutan
* Mambago-A
* Mambago-B
* Miranda (Pob.)
* Moncado (Pob.)
* Pangubatan (Talicod I)
* Peñaplata (Pob.)
* Poblacion (Kaputian)
* San Agustin
* San Antonio

* San Isidro (Babak)
* San Isidro (Kaputian)
* San Jose (San Lapuz)
* San Miguel (Magamono)
* San Remigio
* Santa Cruz (Talicod II)
* Santo Niño
* Sion (Zion)
* Tagbaobo
* Tagbay
* Tagbitan-ag
* Tagdaliao
* Tagpopongan
* Tambo
* Toril


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information 
*Opisyal nga Websayt han Island Garden City of Samal
Panabo

An **Syudad han Panabo** usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. It syudad mayda kahaluag nga 249 ka kwadrado nga kilometros. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 133,950 ka tawo ha 27,225 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Syudad han Panabo ginbahin ngadto hin kap-atan (40) nga mga baranggay.



* A. O. Floirendo
* Datu Abdul Dadia
* Buenavista
* Cacao
* Cagangohan
* Consolacion
* Dapco
* Gredu (Pob.)
* J.P. Laurel
* Kasilak
* Katipunan
* Katualan
* Kauswagan
* Kiotoy

* Little Panay
* Lower Panaga (Roxas)
* Mabunao
* Maduao
* Malativas
* Manay
* Nanyo
* New Malaga (Dalisay)
* New Malitbog
* New Pandan (Pob.)
* New Visayas
* Quezon
* Salvacion

* San Francisco (Pob.)
* San Nicolas
* San Roque
* San Vicente
* Santa Cruz
* Santo Niño (Pob.)
* Sindaton
* Southern Davao
* Tagpore
* Tibungol
* Upper Licanan
* Waterfall
* San Pedro


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Tagum

An **Syudad han Tagum** usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Amo ini an kapital han probinsya han Davao del Norte. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 179,531 ka tawo ha 36,560 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Syudad han Tagum ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo (23) nga mga baranggay.



* Apokon
* Bincungan
* Busaon
* Canocotan
* Cuambogan
* La Filipina
* Liboganon
* Madaum
* Magdum
* Mankilam
* New Balamban
* Nueva Fuerza

* Pagsabangan
* Pandapan
* Magugpo Poblacion
* San Agustin
* San Isidro
* San Miguel (Camp 4)
* Visayan Village
* Magugpo East
* Magugpo North
* Magugpo South
* Magugpo West


## Mga Sumpay ha Gawas

* Opisyal nga Websayt han Syudad han Tagum
* Lain nga opisyal nga websayt han Syudad han Tagum
* Tagum City travel guide 
* Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippine Census Information
Asuncion, Davao del Norte

An **Asuncion** usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 60,383 ka tawo ha 11,975 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Asuncion ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.



* Binancian
* Buan
* Buclad
* Cabaywa
* Camansa
* Camoning
* Canatan
* Concepcion
* Doña Andrea
* Magatos

* Napungas
* New Bantayan
* New Santiago
* Pamacaun
* Cambanogoy (Pob.)
* Sagayen
* San Vicente
* Santa Filomena
* Sonlon
* New Loon


## Kaagi
Han 2004, an mga baranggay han Igangon, Kipalili, Sabangan, Sawata, Santo Niño, ngan Mamangan ginpamalhin ngadto han bag-o nga ginhimo nga bungto han San Isidro, Davao del Norte.

## Mga Reperensya


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Francisco Dagohoy

Hi **Francisco Dagohoy**, (natawo nga **Francisco Sendrijas**) usa nga Bol-anon nga namuno han gimaiha-i nga rebelyon ha kaagi ngan kasaysayan han Pilipinas. Nahinabo ini nga rebelyon ha isla han Bohol tikang han 1744 hangtod 1829 patok han gobyerno kolonyal nga Espanyol.

## Mahiunong kan Dagohoy
Gutiay la an nahisabtan mahiunong han katulinan ni Francisco Dagohoy o han syahan nga bahin han iya kinabuhi. An nahisabta la mahiunong ha iya amo la an iya tinuod nga ngaran nga Francisco Sendrijas ngan usa hiya nga taga-Inabanga, Bohol. Usa gihapon hiya nga  *cabeza de barangay*, u usa han mga namuno han baranggay han bungto.

Sumala kan Jes Tirol nga usa nga lokal nga historiador, an ngaran nga *Dagohoy* tikang han Binisaya nga pamulong nga *dagon sa hoyohoy*.

Nagtikang an Rebelyon ni Dagohoy tungod han pagbaribad hin usa nga Espanyol nga padi hin pagpalubong ha ilarom han simbahan han kan Dagohoy namatay nga bugto.

An bungto han Dagohoy, Bohol ginngaranan ha iya dungog.

## Mga kasarigan
Papa Gregorio XVI

Hi **Papa Gregorio XVI**, OSB (Septyembre 18, 1765 – Hunyo 1, 1846) natawo nga **Bartolomeo Alberto Cappellari** amo an Papa han Simbahan Katolika tikang han 1831 tubtob 1846.  Nagkuha hiya han ngaran nga **Mauro** komo usa nga api han orden han Camaldula o Camaldolese.   Duro hiya ka-konserbador ngan tradisyonalista, gintipa niya an mga reporma nga demokratiko ngan pagmodernisar ha mga Estado Pontifisyo ngan ha bug-os nga Europa kay iya ini ginkita nga mga pasangil para hin mga rebolusyonaryo nga kanan wala, ngan naningkamot hiya pagpakusog han relihiyoso ngan politika nga kagamhanan han papado (kitaa Ultramontanismo).

 

## Mga sumpay ha gawas

*
Papa Pío VIII

Hi **Papa Pío VIII** (Nobyembre 20, 1761 – Disyembre 1, 1830), natawo nga **Francesco Saverio Castiglioni**, amo an Papa han Simbahan Katoliko tikang han 1829 tubtob 1830.

## Biyograpiya
Natawo hiya ha bug-os nga ngaran nga **Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni Ghisleri** (nga agsob ginpapahalipot nga *Francesco Saverio Castiglioni*) ha Cingoli, Marche. Anak hiya ni Konde Ottavio Castiglioni ngan han iya asawa nga hi Sanzia Ghislieri. Nag-aram hiya han Balaod Canónico ngan han 1800 nagin obispo han Montalto.  Tungod kay waray hiya maghurar nga masumite kan  Napoleon I han Fransya (1804&ndash;14, 1815) gindara hiya hiya ha Fransya kundi katapos han kalupig han Fransya, ginhimo hiya dida han 1816, nga Kardinal-Presbitero han *[[Santa Maria in Traspontina]].* Nagkapot hiya hin pipira nga mga puwesto, upod hini an puwesto han Penitensyaryo Mayor. Nagin kardinal-obispo hiya han suburbikaryo nga sede han Frascati.

Han kamatay ni Papa León XII (1823–29), napili hi Castiglioni nga papa dida han konklave papal.

Namatay hiya dida han 30 han Nobyembre 1830.

## Mga sumpay ha gawas

* Papal Encyclicals Online 
* Catholic Encyclopedia nga barasahon
* Mga ensikliko ngan iba nga mga buhat ni Papa Pío VIII, IntraText Digital Library
* Agostino Chigi nga Diary, IntraText Digital Library 
* Catholic-Hierarchy nga pakli
Papa León XII

Hi **Papa León XII** (Agosto 22, 1760 – Pebrero 10, 1829), natawo nga **Annibale Francesco Clemente Melchiorre Girolamo Nicola Sermattei della Genga**, amo an Papa han singbahan Katolika tikang han 1823 tubtob 1829.

Dírì maupay hin památì hin lawas hi León XII tíkang han iya kapílì hin pagka-Papa kutob han iya kamatay hin diri maabot nga 6 ka tuig ha urhe, bisan man kun kilalado hiya nga maupay hin pag-ilob hin kasákit.  Konserbador nga nagdudumara hiya gihapon nga nag-implementa hin damo nga mga kontrobersyal nga mga balaod, upod hin usa nga nagdidiri hin mga Hudeo  pag-tag-iya hin gintatag-iyahan.  Diri gihapon maupay an mga panalapi han papado bisan man kun iya gin-ibanan an mga buwis.  Tungod hini diri ginkakaayonan an paghadi ni León XII ngan nagdangat ini hin duro nga ha pagreklamo han Estados Pontifisyos.

## Mga sumpay ha gawas
* Catholic-Hierarchy nga pakli

|-
Papa Pío VII

Hi **Papa Pío VII**, O.S.B. (Agosto 14, 1740 – Agosto 20, 1823), natawo ha ngaran nga **Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti** (ngan kinmuha han ngaran nga **Gregorio** o **Giorgio** ha pagsulod han kinabuhi panrelihiyon), amo an Papa han Simbahan Katolika tikang han Marso 14, 1800 tubtob Agosto 20, 1823.
Wolfgang Amadeus Mozart

Hi **Wolfgang Amadeus Mozart** (ginbunyagan komo **Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart**; Enero 27, 1756 – Disyembre 5, 1791) usa nga masinuraton ngan duro ka impluwensyal nga Austryako nga kompositor hin Europeo nga klasikal nga musika. An iya dako nga ginpagawas nga mga sobra unom ka gatos nga mga komposisyon naglalakip in mga sinurat nga kilalado nga mga gihataasi in kalidad nga simfoniko, chamber, piano, operatiko, ngan choral nga musika. Hi Mozart usa han mga sikat ngan popular nga mga Europeo nga klasikal nga mga kompositor, ngan damo han iya mga sinurat kabahin han *standard concert repertory*.

## Pinanbasaran

## Mga reperensya
*
*
*
*
*
*
*Fradkin, Robert A. (1996) *The well-tempered announcer: a pronunciation guide to classical music.* Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0-253-21064-X.
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*Eisen, Cliff; Sadie, Stanley. "Mozart, Wolfgang Amadeus", in: *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, 2nd edition, vol. 17, ed. Stanley Sadie, Oxford University Press, Inc., New York, 2001. ISBN 978-0195170672.
*
*
*
*
*Wilson, Peter Hamish (1999) *The Holy Roman Empire, 1495–1806*. London: MacMillan Press.
*Wolff, Christoph (2012) *Mozart at the Gateway to His Fortune: Serving the Emperor, 1788–1791*. New York: Norton. ISBN 978-0393050707

## Dugang nga barasahon
*
*
*
*
*
*
*

## Mga sumpay ha gawas

* Salzburg Mozarteum Foundation
* Chronological-Thematic Catalog 
* 
* 
* List of works by Wolfgang Amadeus Mozart with certification rating at the Classical Music DB

### Digitized documents
*"Mozart" Titles; [Mozart as author](https://archive.org/search.php?query=creator%3A(Mozart)%20AND%20mediatype%3A(Texts)) from archive.org
*"Mozart" Titles; Mozart as author from books.google.com
*Digital Mozart Edition  (*Internationale Stiftung Mozarteum*)
* "Mozart" titles from Gallica
*From the British Library
**Mozart's Thematic Catalogue  (view with "Turning the Pages" )
**Mozart's Musical Diary 
**Background information on Mozart and the Thematic Catalogue 
* Letters of Leopold Mozart und Wolfgang Amadeus Mozart  (Badische Landesbibliothek)

#### Sheet music
*Complete sheetmusic (scores) from the Neue Mozart-Ausgabe (*Internationale Stiftung Mozarteum*)
*"Mozart" Titles from the Munich Digitisation Centre (MDZ)
*"Mozart" Titles from the University of Rochester
*
*
*Free typeset sheet music of Mozart's works from *Cantorion.org*
*
Papa Pío VI

Hi **Papa Pío VI** (Disyembre 27, 1717 – Agosto 29, 1799), natawo nga **Giovanni Angelo Braschi**, amo an Papa han Simbahan Katolika tikang han 1775 hangtod  1799.
Temistokles Adlawan

Hi **Temistokles Adlawan** usa nga kontemporaneo nga Sugboanon nga maniniday nga ha panalagsa-on nagsusurat hin waray pag-alang hin pagtipa nga kapataraw-an nga ha kasagaran nahanunugod han Sugboanon nga katawhan.  Mayda han iya mga sinurat nga nagpapakita hin darudako nga pagkasensitibo hin mga butang hin gender.

Api hiya han Bathalan-ong Halad sa Dagang o BATHALAD ngan maabtik hiya ha mga *workshop* hin mga manunurat nga gin-isponsor han  Women in Literary Arts (WILA), BATHALAD, ngan han Cebuano Studies Center han University of San Carlos ha Syudad han Sugbo.

## Mga Siday
* *Lili* (Peep), 1987.
Victorina A. Abellanosa

Hi **Victorina A. Abellanosa** (1903-1968) usa nga kilalado nga Sugboanon nga dramatista.

## Mga Drama
(kaurugan mga zarzuela) 	 
* Ninoy 	 
* Marti 	 
* King Solomon
Ramón D. Abellanosa

Hi **Ramón D. Abellanosa** (1907-??) usa nga Pilipino ngan Bisaya nga politika nga periodista, politiko, negosyante, nga manunurat.  Kilalado hiya tungod han iya mga drama.  Hiya an anak ni Baldomero Abellanosa ngan bugto ni Onofre.

## Mga Drama
* *Ganghaan sa Lubong*, 1926.
* *Binuno sa Palad*, 1926.
* *Doring*
Onofre Abellanosa

Hi **Onofre Abellanosa** (1913-1974) usa nga Pilipino ngan Bisaya nga manunurat hin mga haglipot nga istorya ngan mga drama.

## Mga sinurat
* *Ang Kagabhion* (halipot nga istorya), ginmantala ha *Bisaya*, 1946.
* *Floriki* (drama), 1930.
* *Gahom sa Latig *(drama), 1965.
Leonard Bernstein

Hi **Leonard Bernstein** (Agosto 25, 1918 – Oktubre 14, 1990) usa nga Americano nga kompositor, pianista ngan konduktor. Hiya an syahan nga konduktor nga natawo ha Estados Unidos han America nga nakakuha hin pagkakilala ha bug-os nga kalibutan, ngan kilalado hiya tungod han iya pagkondukt han New York Philharmonic, upod han mga kilalado nga *[[Young People's Concerts]]* nga series, ngan an iya damo nga mga kinumposo, sugad han *[[West Side Story]]*, *[[Candide (operetta)|Candide]]* ngan *[[On The Town]].*
Giuseppe Mazzini

Hi **Giuseppe Mazzini ** (Hunyo 22, 1805 &ndash; Marso 10, 1872) usa nga Italyano nga patriota, pilosopo ngan politiko.
An mga paniguro ni Mazzini nagbulig han pagkahimo han moderno nga Italyano nga estado en vez han mga pipira nga mga bulag nga mga estado, nga an kadam-an gindodominar hin mga puwersa tikang ha langyaw, nga dida hangtod han ika-19 nga siglo.  Hi Mazzini nagbulig gihapon han paghatag hin paghubad han moderno nga Europeo nga pakigbisog para hin Demokrasya hin katawhan ha Estado nga Republikano.
Georgy Zhukov

Hi **Georgy Konstantinovich Zhukov**, GCB (ha Rinuso nga pinulongan: **Гео́ргий Константи́нович Жу́ков**) ( – Hunyo 18, 1974), usa nga Sovietiko nga kumander militar ngan politko nga, dida han kaagi han Gyera Pankalibotan II, namuno han Pula nga Army pagliberar han Unyon Sovietika tikang han pag-okupar han Nazi, paglansar han mga opensiba ha pagkuha han Sinirangan nga Europa, ngan han pagkuha han Berlin, an kapital han Alemanya.
Carmen, Davao del Norte

An **Carmen** usa nga ikaduha nga klase [nga bungto ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 55,144 ka tawo ha 11,073 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Carmen ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.



* Alejal
* Anibongan
* Asuncion (Cuatro-Cuatro)
* Cebulano
* Guadalupe
* Ising (Pob.)
* La Paz
* Mabaus
* Mabuhay
* Magsaysay

* Mangalcal
* Minda
* New Camiling
* San Isidro
* Santo Niño
* Tibulao
* Tubod
* Tuganay
* Salvacion
* Taba


## Mga Namuno ha Politika


* Resurreccion U. Gil (1967-1979) - Ha Pag-*appoint*/Ha Pinili-ay
* Petronilo D. de Ramos Sr. (1979-1986) - Ha Pag-*appoint*/Ha Pinili-ay
* Marcelino A. Claudio (1986-1988) - Ha Pag-*appoint*
* Petronilo D. de Ramos Sr. (1988-1992) - Ha Pinili-ay
* Gonzalo O. Cuarenta (1992-1998) - Ha Pag-*appoint*/Ha Pinili-ay
* Jesus M. Gaviola, M.D. (1998-Present) - Ha Pinili-ay




## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Herbert von Karajan

Hi **Herbert von Karajan** (Abril 5, 1908 –  Hulyo 16, 1989) usa nga Austryako nga konduktor. Usa hiya han mga pinakaprominente nga mga konduktor han panahon katapos han Ikaduha Gyera Pankalibutan ngan sinisiring nga amo an konduktor nga gidamo-i ma-rekord. Nagkondukt hi Karajan han Berlin Philharmonic Orchestra hin katloan kag lima ka tuig.
Kapalong

An **Kapalong** usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 68,593 ka tawo ha 13,843 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Kapalong ginbahin ngadto hin napulo kag upat (14) nga mga baranggay.

*Semong
*Florida
*Gabuyan
*Gupitan
*Capungagan
*Katipunan
*Luna
*Mabantao
*Mamacao
*Pag-asa
*Maniki (Poblacion)
*Sampao
*Sua-on
*Tiburcia

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
New Corella

An **New Corella** (**Bag-o nga Corella** kon ha Winaray) usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 44,590 ka tawo ha 8,683 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An New Corella ginbahin ngadto hin karuhaan (20) nga mga baranggay.



* Cabidianan
* Carcor
* Del Monte
* Del Pilar
* El Salvador
* Limba-an
* Macgum
* Mambing
* Mesaoy
* New Bohol

* New Cortez
* New Sambog
* Patrocenio
* Poblacion
* San Roque
* Santa Cruz
* Santa Fe
* Santo Niño
* Suawon
* San Jose


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
San Isidro, Davao del Norte

An **San Isidro** usa nga bungto ha lalawigan han Davao del Norte ha Pilipinas. Ginhimo an bungto han tuig 2003 pinaagi han Republic Act 9265.

## Mga Baranggay

An San Isidro ginbahin ngadto hin napulo kag tulo (13) nga mga baranggay.

* Dacudao
* Datu Balong
* Igangon
* Kipalili
* Libuton
* Linao
* Mamangan
* Monte Dujali
* Pinamuno
* Sabangan
* San Miguel
* Santo Niño
* Sawata

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Syudad han Davao

An **Syudad han Davao** usa han mga pinaka-importante nga mga syudad ha Pilipinas ngan amo an sinisiring nga de facto nga kapital han isla han Mindanao. Amo gihapon ini an gidako-i nga syudad ha Philippines kon ha kahaluag hin katua-an an paghihisgutan. An aeropuerto internasyonal hini ngan an daungan han mga barko amo an usa han mga gidamo-i hin aktibidad nga *cargo hub* ha Salatan nga Pilipinas. An Syudad han Davao usa gihapon han mga pipira nga mga syudad ha Pilipinas nga naglulugaring tikang hin bis ano nga probinsya bisan pa man kon ginlalakip ini ha Davao del Sur para hin mga estadistika nga paggamit. An syudad amo gihapon an sentro han rehiyon para han Davao nga Rehiyon (Rehiyon XI). Usa ini han mga gidako-i nga syudad han kalibutan kon an kahaluag hin katunaan an paghihisgutan, nga naglalakip hin sobra 2,400 ka kwadrado nga kilometro. An Syudad han Davao City mayda populasyon hin mga nangungukoy nga an kadamo 1.3 ka ribo o milyon, ngan mga 2 ka milyon o ribo nga tawo aada kon ha adlaw nga mga takna.

Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 1,147,116 ka tawo ha 240,057 nga panimalay. 

## Mga Sumpay ha Gawas

* Opisyal nga Websayt hang Gobyerno han Syudad 
* Davao City 2002
* Philippine Standard Geographic Code 
* Davao City Photos and Travel Guide
* Satellite nga litrato han Google Maps
* Opisyal nga Sayt han Kadayawan Festival
* Mutya ng Davao 
* Davao Turismo 
* Davao Guide 
* The Wild Tribes of Davao District, Mindanao, ni Fay-Cooper Cole, 1913, tikang ha Project Gutenberg
Martin Abellana

Hi **Martin Abellana** (1904-????) usa nga Pilipino nga Bisaya nga manunurat. Magturutdo hiya han iya pagpakabuhi. Dida han mga tuig 1956 hangtod 1958, hiya an presidente han LUDABI, usa nga katitirok hin mga manunurat ha Sinugboanon. An iya mga nobela na-karakterisar hin pangarit para han trabahante nga klase.

An Abellana National School ha Syudad han Sugbo ginharanan ha iya dungog.

## Mga Nobela
* *Kaulit sa Kalipay*
* *Ang Kalayo sa Sulad*
* *Tulisok sa Tanlag*
* *Basuni sa Katingala*
* *Awit sa Gugma*
* *Kinabuhi*
Digos

An **Syudad han Digos** usa nga ika-upat nga klase nga syudad ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Amo ini an kapital nga syudad han Davao del Sur. Nahamutang an syudad ha sidlangan nga mga labnasan han Golfo han Davao ha isla han Mindanao. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 125,171 ka tawo ha 26,306 nga panimalay.

Han 2000, an Digos ginhimo nga syudad.

## Mga Baranggay

An Syudad han Digos ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.



* Aplaya
* Balabag
* San Jose (Balutakay)
* Binaton
* Cogon
* Colorado
* Dawis
* Dulangan
* Goma
* Igpit
* Kiagot
* Lungag
* Mahayahay

* Matti
* Kapatagan (Rizal)
* Ruparan
* San Agustin
* San Miguel (Odaca)
* San Roque
* Sinawilan
* Soong
* Tiguman
* Tres De Mayo
* Zone 1 (Pob.)
* Zone 2 (Pob.)
* Zone 3 (Pob.)


## Mga Reperensya


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Pierre Curie

Hi **Pierre Curie** (Mayo 15, 1859, Paris – Abril 19, 1906, Paris) usa nga Franses nga fisisista ngan pioniero ha pag-aram han crystallograpiya, magnetismo, piezoelectrisidad ngan radioactividad. Upod han iya Polako-Franses nga asawa nga hi Marie, hi Pierre ginpremyohan han Nobel nga Premyo ha físika han 1903: 
"ha pagkilala han extraordinaryo nga mga pag-alagad nira pinaagi han ira mga *joint research* han *radiation* nga fenomena nga nadiskubrehan ni Propesor Henri Becquerel."
Lea Salonga

Hi **Lea Salonga-Chien** o **Lea Salonga** (natawo han Pebrero 22, 1971 ha Manila ngan an kumpleto nga ngaran ha pagkatawo **Maria Lea Carmen Imutan Salonga**) usa nga nagdaog hin Tony Award nga aktriz ngan nagdaog hin *Filipino Music Award* nga magkaranta tikang ha Pilipinas nga nakilala ha bug-os nga kalibutan tungod han iya pagdara han papel ni Kim, an *lead* nga *role* dida han  musical nga *[[Miss Saigon]]* ngan komo Eponine dida han Les Misérables. Usa hiya nga Tagala.

Han Enero 10, 2004, nag-asawa hiya kan Robert Charles Chien, usa nga Intsek-Hapon nga *managing director* hin *entertainment* nga *software* nga kompanyiya. An ira suhag nga anak nga babaye nga hi Nicole Beverly natawo dida han Mayo 16, 2006.

## Mga Sumpay ha Gawas
*Opisyal nga websayt
* Lea Salonga - Ha Ingles
* Shopifyseoagency
Don Marcelino

An **Don Marcelino** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao Occidental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,403 ka tawo ha 6,544 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Don Marcelino ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.

* Calian
* Kiobog
* North Lamidan
* Lawa (Pob.)
* Nueva Villa
* Talagutong (Pob.)
* Baluntaya
* Dalupan
* Kinanga
* Lanao
* Lapuan
* Linadasan
* Mabuhay
* South Lamidan
* West Lamidan

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Hagonoy, Davao del Sur

An **Hagonoy** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 43,871 ka tawo ha 9,293 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Hagonoy ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa (21) nga mga baranggay.



* Balutakay
* Clib
* Guihing Aplaya
* Guihing
* Hagonoy Crossing
* Kibuaya
* La Union
* Lanuro
* Lapulabao
* Leling
* Mahayahay

* Malabang Damsite
* Maliit Digos
* New Quezon
* Paligue
* Poblacion
* Sacub
* San Guillermo
* San Isidro
* Sinayawan
* Tologan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Kiblawan

An **Kiblawan** usa nga ika-upat nga klase nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 41,275 ka tawo ha 8,339 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Kiblawan ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay.



* Abnate
* Bagong Negros
* Bagong Silang
* Bagumbayan
* Balasiao
* Bonifacio
* Bunot
* Cogon-Bacaca
* Dapok
* Ihan
* Kibongbong
* Kimlawis
* Kisulan
* Lati-an
* Manual

* Maraga-a
* Molopolo
* New Sibonga
* Panaglib
* Pasig
* Poblacion
* Pocaleel
* San Isidro
* San Jose
* San Pedro
* Santo Niño
* Tacub
* Tacul
* Waterfall
* Bulol-Salo


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Magsaysay, Davao del Sur

An **Magsaysay** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 43,172 ka tawo ha 9,066 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Magsaysay ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga mga baranggay.



* Bacungan
* Balnate
* Barayong
* Blocon
* Dalawinon
* Dalumay
* Glamang
* Kanapulo
* Kasuga
* Lower Bala
* Mabini

* Malawanit
* Malongon
* New Ilocos
* Poblacion
* San Isidro
* San Miguel
* Tacul
* Tagaytay
* Upper Bala
* Maibo
* New Opon


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Malalag

An **Malalag** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 33,334 ka tawo ha 7,069 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Malalag ginbahin ngadto hin napulo kag lima (15) nga mga baranggay.

* Baybay
* Bolton
* Bulacan
* Caputian
* Ibo
* Kiblagon
* Lapla
* Mabini
* New Baclayon
* Pitu
* Poblacion
* Tagansule
* Bagumbayan
* Rizal (Parame)
* San Isidro

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Malita

An **Malita** usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao Occidental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 100,000 ka tawo ha 20,526 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Malita ginbahin ngadto hin katloan (30) nga mga baranggay.



* Bito
* Bolila
* Buhangin
* Culaman
* Datu Danwata
* Demoloc
* Felis
* Fishing Village
* Kibalatong
* Kidalapong
* Kilalag
* Kinangan
* Lacaron
* Lagumit
* Lais

* Little Baguio
* Macol
* Mana
* Manuel Peralta
* New Argao
* Pangian
* Pinalpalan
* Poblacion
* Sangay
* Talogoy
* Tical
* Ticulon
* Tingolo
* Tubalan
* Pangaleon


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Matanao

An **Matanao** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 46,916 ka tawo ha 9,859 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Matanao ginbahin ngadto hin katloan kag tulo (33) nga mga baranggay.



* Asbang
* Asinan
* Bagumbayan
* Bangkal
* Buas
* Buri
* Camanchiles
* Ceboza
* Colonsabak
* Dongan-Pekong
* Kabasagan

* Kapok
* Kauswagan
* Kibao
* La Suerte
* Langa-an
* Lower Marber
* Cabligan (Managa)
* Manga
* New Katipunan
* New Murcia
* New Visayas

* Poblacion
* Saboy
* San Jose
* San Miguel
* San Vicente
* Saub
* Sinaragan
* Sinawilan
* Tamlangon
* Towak
* Tibongbong


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Xerxes I han Persia

Hi **Jerjes I** o kundi man **Xerxes I** (kaluwas ha Ininglis: ;  *Xšayaṛša* ()  "naghahadi hin mga bayani", Greek  *Xérxēs* ; 519–465&nbsp;BC), nga tinatawag gihapon nga **Xerxes nga Harangdon**, amo an ikalima nga hadi hin mga hadi han Akhaemenida nga dinastiya han Persia. Sugad han iya amay ngan nag-uná ha iya nga hadi nga hi Darius I, naghadi hiyá han imperyo han panahon nga nakapot ini han gidako-i nga teritoryo han kaagi hiní. Naghadi hiyá tikang han 486&nbsp;UC kutob han pag-asasinar ha iya han 465&nbsp;BC ni Artabanus, an komandante han magbarantay han hadi.

Hi Xerxes I kuno an Persiano nga hadi nga hi *Axašweroš* (**אֲחַשְׁוֵרוֹשׁ**; **[[Ahasuerus]]** o **Ahasuero**; ha Kinatsila ngan nahig-araan nga Winaray: **Asuero**) dida han Bibliya nga mga Barasahon han Esther ngan Barasahon han Ezra. Kilalado gihapon hiyá han kaagi han Katundan tungod han iya waray magmalinamposon nga pag-invadir han Gresya han 480&nbsp;BC. An iya mga puwersa temporaryo nga nakalupig han mainland nga Gresya ha amihan han Isthmus han Corinth kutob han mga pagkapirde ha Salamis ngan ha sunod nga tuig an pagkapirde ha Plataea nagwara hini nga mga pagdaog ngan nagtapos han ikaduha nga pag-invadir hin permanente. Bisan pa man, malinamposon hi Xerxes nga naglupig han mga pagrebelde ha Ehipto ngan ha Babilonia. Siring ni Roman Ghirshman nga, "Katapos hiní waray na hiya gumamit han titulo nga 'hadi han Babilonia', ngan nagtawag na la hiya han iya kalugaringon nga 'hadi han mga Persiahanon ngan mga Mediahanon'."

Gindumara ni Xerxes an pagtima hin mga dirudilain nga mga proyekto hin konstruksyon ha Susa ngan Persepolis.

## Mga pinambasaran
Jose Abad Santos, Davao Occidental

An **Jose Abad Santos** usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao Occidental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 57,147 ka tawo ha 11,259 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Jose Abad Santos ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom (26) nga mga baranggay.



* Buguis
* Balangonan
* Bukid
* Butuan
* Butulan
* Caburan Big
* Caburan Small (Pob.)
* Camalian
* Carahayan
* Cayaponga
* Culaman
* Kalbay
* Kitayo

* Magulibas
* Malalan
* Mangile
* Marabutuan
* Meybio
* Molmol
* Nuing
* Patulang
* Quiapo
* San Isidro
* Sugal
* Tabayon
* Tanuman


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Padada

An **Padada** usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 24,112 ka tawo ha 5,202 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Padada ginbahin ngadto hin napulo kag pito (17) nga mga baranggay.



* Almendras (Pob.)
* Don Sergio Osmeña, Sr
* Harada Butai
* Lower Katipunan
* Lower Limonzo
* Lower Malinao
* N C Ordaneza District (Pob.)
* Northern Paligue
* Palili

* Piape
* Punta Piape
* Quirino District (Pob)
* San Isidro
* Southern Paligue
* Tulogan
* Upper Limonzo
* Upper Malinao


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Santa Cruz, Davao del Sur

An **Santa Cruz** usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 67,317 ka tawo ha 13,881 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Santa Cruz ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.



* Astorga
* Bato
* Coronon
* Darong
* Inawayan
* Jose Rizal
* Matutungan
* Melilia
* Zone I (Pob.)

* Saliducon
* Sibulan
* Sinoron
* Tagabuli
* Tibolo
* Tuban
* Zone II (Pob.)
* Zone III (Pob.)
* Zone IV (Pob.)


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Santa Maria, Davao Occidental

An **Santa Maria** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao Occidental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 45,571 ka tawo ha 9,291 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Santa Maria ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha (22) nga mga baranggay.



* Basiawan
* Buca
* Cadaatan
* Kidadan
* Kisulad
* Malalag Tubig
* Mamacao
* Ogpao
* Poblacion
* Pongpong
* San Agustin

* San Antonio
* San Isidro
* San Juan
* San Pedro
* San Roque
* Tanglad
* Santo Niño
* Santo Rosario
* Datu Daligasao
* Datu Intan
* Kinilidan


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Sarangani, Davao Occidental

An **Sarangani** usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao Occidental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 18,391 ka tawo ha 3,546 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Sarangani ginbahin ngadto hin napulo kag duha (12) nga mga baranggay.

* Batuganding
* Konel
* Lipol
* Mabila (Pob.)
* Patuco (Sarangani Norte)
* Laker (Sarangani Sur)
* Tinina
* Camahual
* Camalig
* Gomtago
* Tagen
* Tucal

## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Sulop

An **Sulop** usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 27,340 ka tawo ha 5,800 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Sulop ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima (25) nga mga baranggay.



* Balasinon
* Buguis
* Carre
* Clib
* Harada Butai
* Katipunan
* Kiblagon
* Labon
* Laperas
* Lapla
* Litos
* Luparan
* Mckinley

* New Cebu
* Osmeña
* Palili
* Parame
* Poblacion
* Roxas
* Solongvale
* Tagolilong
* Tala-o
* Talas
* Tanwalang
* Waterfall


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Baganga

An **Baganga** usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han Davao Oriental ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 43,122 ka tawo ha 8,221 nga panimalay.

## Mga Baranggay

An Baganga ginbahin ngadto hin napulo kag walo (18) nga mga baranggay.



* Baculin
* Banao
* Batawan
* Batiano
* Binondo
* Bobonao
* Campawan
* Central (Pob.)
* Dapnan

* Kinablangan
* Lambajon
* Mahanub
* Mikit
* Salingcomot
* San Isidro
* San Victor
* Lucod
* Saoquegue


## Mga Sumpay ha Gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information
Probinsya han Alicante

An **Alicante** o **Alacant** (ha Vinalensya) usa nga lalawigan ha sinirangan nga Comunidad Valenciana, Espanya, ha salatan nga bahin han Katunaan han Valencia. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Murcia ha habagatan, Albacete ha katundan, Valencia ha amihanan, ngan han Dagat Mediterraneo ha sinirangan. An kapital hini amo an syudad han Alicante.

## Teritoryo nga mga Katigayunan

Sumala han 2005 nga census, an Alicante amo an ika-lima han mga gidamo-i hin katawhan ha Espanya, nga mayda 1,732,389 nga nangungukoy. An mga syudad nga mayda labaw hin 50,000 nga mga nangungukoy ha probinsya amo an Alicante (319,380), Elche (215,137), Torrevieja (84,348), Orihuela (75,009), Benidorm (67,492), Alcoy (60,931), ngan Elda (55,571). Mayda ini kahaluag nga 5.863 ka km2, ngan sugad man, mayda ini densidad hin populasyon nga 295.5 nga nangungukoy ha tagsa km2.

## Kitaa Gihapon
* Lista han mga munisipyo han Alicante.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Excma. Diputación Provincial de Alicante
* Alicante Directo 
* Alicante, Impormasyon mahitungod han Syudad ngan Rehiyon
* Alicante , Giya ha Alicante Espanya
* Alicante , Impormasyon han Syudad para han Turista
Lista han mga munisipyo han Alicante

Ini in lista han mga munisipyo o bungto ha probinsya han Alicante, ha komunidad autonoma han Valencia, Espanya.


## Kitaa gihapon
*Provincia de Alicante
*Heyograpiya han Espanya
*Lista hin mga Espanyol nga Syudad
Afonso de Albuquerque

Hi **Afonso de Albuquerque** (an iya ngaran puyde liwat igsurat nga **Afonso d'Albuquerque** o **Alfonso de Albuquerque**) (1453 - Disyembre 16, 1515) usa nga Portugues nga heneral ha kadagatan.  An iya mga binuhat nakabulig pagtukod han Portugues nga imperyo kolonyal ha dagat Indiano.

## Mga reperensya
Vizcaya

An **Vizcaya** (ngaran ha Kinatsila) o **Bizkaia** (naran ha Vinascongado) usa nga probinsya han amihanan nga Espanya, ha kanawayon nga bahin han komunidad autonoma han País Vasco.

## Populasyon

Han 1,133,444 ka tawo nga nangungukoy ha Vizcaya, mga 35% naukoy didto han kapital, Bilbao (ha Vascongado: *Bilbo*) ngan 88% dida han metropolitano nga kahaluag hini. An densidad han populasyon hini 512.34 ha tagsa km².

Nahimutang ha Vizcaya an Guernica (ha Vascongado: *Gernika-Lumo*), usa nga bungto nga ginkikita nga amo an ispiritwal nga sentro han tradisyonal nga  País Vasco.

Iba nga mga importante nga mga bungto amo an Barakaldo, Getxo, Portugalete, Durango, ngan Balmaseda.

Iton Vizcaino usa nga diyalekto han Vascongado nga yinaknan nga gingagamit han rehiyon.

## Kitaa gihapon
* Lista han mga munisipyo ha Vizcaya.

## Mga Sumpay ha Gawas
* Opisyal nga Websayt han Bizkaia o Vizcaya
Provincia de Valladolid

An **Valladolid** usa nga probinsya ha katundan nga Espanya, ha butnga nga bahin han komunidad autonoma han Castilla y León. Ginsasapitan ini han mga probinsya han Zamora, León, Palencia, Burgos, Segovia, Ávila, ngan Salamanca. 

Han populasyon hini nga 501,157 (2002), mga duha ka ika-tulo nga bahin nangungukoy didto han kapital ngan Valladolid, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. Mayda 225 ka munisipyo an probinsya, ngan labaw hin ikatulo nga bahin hini mga baranggay hin diri maabot hin  200 ka tawo.

## Mga Comarca han Valladolid

* Tierra del Vino
* Tierra del Pan
* Tierra de Campos
* Tierra de Pinares
* Campo de Peñafiel
* Campiña del Pisuerga
* Páramos del Esgueva.

## Kitaa gihapon

* Lista han mga munisipyo han Valladolid.
Probinsya han Valencia

An **Valencia** (ha Kinatsila: *Valencia* /ba'lenθja/, ha Catalan: ***València*** /va'łεnsia/) usa nga probinsya han Comunidad Valenciana, Espanya, ha butnga nga bahin han Katunaan han Valencia. 

Ginsasapitan ini han mga probinsya han Alicante, Albacete, Cuenca, Castellón, ngan han Dagat Mediterraneo. Kabahin han teritoryo hini, an Rincón de Ademuz, amo in exclave nga nahamutnga han mga probinsya han Cuenca ngan Teruel.

Han 2,267,503 ka tawo han probinsya, mga usa nga ika-tulo nga bahin hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon Valencia, nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma. An probinsya mayda 265 ka munisipyo. Kitaa an Lista han mga munisipyo ha Valencia.

An probinsya ginbahin-bahin ha mga comarca o comarque:

* El Camp de Túria
* El Camp de Morvedre
* La Canal de Navarrés
* La Costera
* La Foia de Bunyol / La Hoya de Buñol
* L'Horta de València
* La Plana de Utiel
* El Racó d'Ademús / El Rincón de Ademuz
* La Ribera Alta
* La Ribera Baixa
* La Safor
* Els Serrans / Los Serranos
* La Vall d'Albaida
* La Vall de Cofrents-Aiora / El Valle de Cofrentes-Ayora
Jacinto Alcos

Hi **Jacinto Alcos** usa nga Sugboanon nga manunurat han panahon ugsa-han-Gyera Pankalibotan II.

## Nobela
* *Handurawan* (Recollections), usa nga escapist adventure nga nobela.
Casiano Trinchera

Hi **Casiano Trinchera** usa nga maniniday nga Waraynon

## Mga siday

**Pagsumpa*
**An Lambung Mu*
**Hain Ka*
**Pilipinas*
Vicente I. de Veyra

Hi **Vicente Ignacio Luangco de Veyra** (Pebrero 1, 1888–1975) usa nga Waraynon nga manunurat. Api han Sanghiran san Binisaya, umangkon hiya ni Jaime C. de Veyra. Labot hin pagin usa nga manunurat, usa gihapon hi de Veyra nga antolohista nga nagtirok hin mga istorya, titiguhun, siday ug mga darahonon tikang ha bug-os nga lalawigan han Leyte, ngan ortograper nga nagtirok hin mga balaud ha ortograpiya para han pulong nga Winaray.

An apo ni Vicente nga hi Vicente-Ignacio "Jojo" Soria de Veyra usa liwat nga maniniday ha pinulungan nga Ingles ug Winaray.

## Mga siday

**An Naghahablun*
**Next to Your Mother, Whom Do You Love?* (Sapit ha Im Nanay Hin-o It Im Hinigugma?)
**Tuura Iday, Di' Gad Ak' Say*
**Angeling*
**Pinili Ku Ikaw Nga Sangkay*
**Bukad Nga Tinitipigan *
**Bis' Malaya, Bis' Mabukbuk *
**Franca V. Araza*
**Maamyum Nga Tanam*an* 
**Hin Usa Ka Maagahun*
**Disyimbri Ika 30 Ha 1896* 
**Pagdayig*

==Mga sinurat ngan antolohiya==

**Mga Sanglitanan* (1911)
**Hinugpung* (1914) 
**Mga Ambahan* (1922) 
**An Pagpanarit* (1956) 
**Mga Lagda Ha Pagsurat Han Aton Pinulungan*
**Mga Dayhuan Han Bisaya*
**Mga Titiguhon* (1957)
**Katapusan Nga Panamilet* (1958) 
**Abakadahan'' (1960)

## Mga reperensiya