Pebrero

An **Pebrero** amo an ika-duha nga bulan han Kalendaryo Gregoriano.  **Hurawbisbis** iton alternatibo nga ngaran hini nga bulan ha Winaray.  Amo ini an gihaliputi nga bulan Gregoriano ngan amo la ini nga bulan nga iton kahalaba karuhaan kag walo (28) o karuhaan kag siyam (29).  Iton bulan mayda 29 ka adlaw basta *leap year*, kon iton ihap o numero hiton tuig puyde matunga ha upat (labot la hiton mga tuig nga puyde matunga hiton 100 ngan diri hiton 400). Ha iba nga mga tuig, an bulan mayda 28 ka adlaw. 

Natikang iton Pebrero, kon ha astronomiya nga pag-istorya, pag-aada iton adlaw dida hiton constellation han Capricornus ngan natatapos an bulan kon an adlaw aada hiton constellation han Aquarius. Kon ha astrolohiya, iton Pebrero natikang kon iton adlaw aada hiton senyal han Aquarius ngan natatapos dida hiton senyal han Pisces.

## Ngaran

An bulan nga Pebrero ginngaranan tikang han diyos Romano nga hi Februus, an diyos han purifikasyon. An Enero ug an Pebrero amo an kataposan ngan mga bulan nga gindugang dida han kalendaryo Romano, tungod kay an mga Romano han una, ginlalantaw nira an *winter* nga takna hin waray bulan. Ini nga pagbalhin (ha pagdugang han mga bulan han Enero ug Pebrero) ginhimo hi Numa Pompilius ha mga 700 BC agod mahatungod an kalendaryo hin *standard lunar year*. An kan Numa Februarius mayda 29 ka adlaw (30 kon *leap year*). Hi Cesar Augusto kuno, nagtanggal hin usa nga adlaw tikang han Pebrero ngan gindugang ini ngadto han bulan han Agosto, (nga ginbalyo-an an ngaran tikang ha Sextilis ha dungog  han iya kalugaringon), agod nga an kan Julio Cesar (Julius Caesar) bulan nga Hulyo diri magkakamay-ada hin darudamo nga adlaw.  Pero diri gud dako iton prueba ha kasaysayan nga nasuporta hini.

An Pebrero amo an katapusan (ha ngaran) nga bulan han kalendaryo Romano, kay an tuig han una, nagtikang dida han Marso. Mayda mga regular nga panahon nga an mga sacerdote o kapadi-an Romano namumutang hin *intercalary month*, nga an ngaran Mercedonius, katapos han Pebrero agod mahatungod an tuig han mga *season*.

## Mga Ngaran ha Kasaysayan

Ha mga ngaran han Pebrero ha kasaysayan, upod dinhi an Anglo-Saxon nga mga pulong Solmoneth (sun month o bulan han adlaw) ug Kale-monath (ginngaranan para han *cabbage*) pati gihapon an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag hini nga bulan nga *Hornung*. Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, it ngaran han bulan *Kisaragi* (如月, 絹更月 or 衣更月). Tinatawag gihapon ini ha panalagsa *Mumetsuki* (梅見月) o *Konometsuki* (木目月). Ha yinaknan nga Finnish, an ngaran han bulan *helmikuu*, nga nangangahulogan "bulan han perla".

## Kaluwas han Iningles nga ngaran

Iton Iningles nga ngaran han bulan "**February**" ginluluwas nga diri ginpapatingog it syahan nga r, ("Febuary"), hin damo nga mga nayakan hit Iningles. Bangin ini tungod hiton *dissimilation* o *analogical change* nga na-impluwensya han "January" (ngaran ha Iningles para hit Enero).

## Mga Ngaran ha Iba nga Yinaknan

* Ha Kinatsila **febrero**
* Ha Iningles **February**
* Ha Irish nga Kalendaryo **Feabhra**

## Mga Panhinabo ha Pebrero

* Dida hiton pagano nga kaliding han tuig, it Pebrero natikang dida hiton o harani hiton Imbolc ha amihanan nga hemisfera ngan Lughnasadh dida ha salatan nga hemisfera. 
* Ha Irlandia (Ireland), iton Pebrero 1 amo an Imbolc, an fiesta ni St. Brigid (an Secondarya nga Patron han Irlandia) ug syahan nga adlaw han *Spring*. Ha *Irish Calendar* it ngaran han bulan **Feabhra**.
* Pebrero 2 an pitsa hiton Candlemas ngan Groundhog Day
* Pebrero 3 *[[Setsubun]]* (節分) ha Hinapon nga kalendaryo.
* Pebrero 4 *[[Risshun]]* (立春) ha Hinapon nga Kalendaryo.
* Pebrero 12 amo an *Lord Faust Birthday* (Kaadlawan ni Señor Faust)
* Pebrero 14 amo an Adlaw ni San Valentín (St. Valentine's Day)
* Pebrero 21 is *Language Martyrs' Day* (Adlaw han mga Martires han Yinaknan), nga ginsasaurog han mga nayakan hin Bengali nga katawhan. 
* Pebrero 21 amo an *International Mother Language Day*
* Ha Estados Unidos, iton Pebrero amo an *Black History Month*.

## Trivia
* Naka-tulo mahinabo an Pebrero 30 ha kasaysayan.
* Ha mga common nga tuig iton Pebrero natikang hiton parehos nga adlaw sugad hit Marso ngan Nobyembre. Ha mga *leap year* iton Pebrero natikang hiton parehos nga adlaw sugad hit Agosto.
* Iton bukad hiton Pebrero amo an *carnation*.
* Iton *birthstone* hiton Pebrero amo an *amethyst*.

## Kitaa Gihapon
* Mga anibersaryo ha kasaysayan

## Mga Sumpay ha Gawas
* The Straight Dope: How come February has only 28 days?