open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pyongyang

An **Pyongyang**, **P'yŏngyang** o kundi man **Pyeongyang** ( ; Ininglis nga pagluwas: , ,) amo an pamunuan ngan gidako-i nga syudad ha nasod han Amihanan nga Korea. Nahamutang an Pyongyang ha Salog Taedong mga 109 ka kilometro (68 nga milyas) ha iraya tikang han ganghaan hiní ha Dagat Darag. Sumala han 2008 nga census hin kamolupyohan, mayda ini kamolupyohan nga 3,255,288. An Pyongyang usá nga direkta-nga-gindudumara nga syudad () nga mayda patas nga status ha lalawigan han Amihanan nga Korea.

Ginkikita an Pyongyang nga usá han mga gimaihai nga syudad ha Korea. Amo iní an pamunuan hin duhá nga kahadto nga mga Koreano nga mga ginhadi-an, Gojoseon ngan Goguryeo, ngan nagsirbe iní nga ikaduhá nga pamunuan han Goryeo. Nabungkag in dako nga bahin han syudad dida han Syahan nga Sino-Hapon nga Gera, kundi nabalik iní ha ilarom han pagdumara han Hapones ngan nagin industriyal nga sentro. Sunod han pagtukod han Amihanan nga Korea han 1948, nahimo an Pyongyang nga de facto nga pamunuan hiní. Nagkaguba an syudad na liwat dida han Gera Koreano, kundi gintukod hin utro katapos han gera upod hin pagbulig han mga Sovyetika.

An Pyongyang amo an sentro hin politika, industriya ngan panakayan han Amihanan nga Korea. Amo iní an balayan han dagko nga mga institusyon han gobyerno han Amihanan nga Korea, pati gihapon han nagdudumara nga Partido hin Trabaho han Korea.

## Mga pinambasaran
Quito

An **San Francisco de Quito** nga agsob tawagon hin halipot nga **Quito** amo an kapital nga syudad ha nasod han Ecuador.

### Guápulo, Quito


File:(Guápulo) Buena Vista black and white.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. z.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. e.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) vista to gonzalez suarez quito.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. a.JPG
Riyadh

An **Riyadh** (  , Najdi nga pagluwás: ) amo an pamunuan o kapital han Saudi Arabia ngan amo an gidako-i nga syudad ha Rawis han Arabya. Upod hin kamolupyohan nga 6.9 ka milyon nga tawo, an Riyadh amo an ikatuló nga gidako-i nga syudad ha Arabo nga kalibotan ngan an ika-39 nga gidako-i ha Asya. Nahamutang an Riyadh ha sinirangan nga dapit han Najd nga patag-hin-bukid o plateau ha 600 ka metro (2000 ka pye) igbaw han nivel han dagat.

An Riyadh amo an sentro hin politika ngan pagdumara han Saudi Arabia ngan amo iní an lingkoranan han mga nakapot han sentral nga gobyerno, sugad han Saudi nga Korte han Hadi ngan an Konseho hin mga Ministro han Saudi Arabia. An Riyadh dako hin pagka-importante ha ekonomiya, kay dinhi an headquarters hin damo nga mga bangko ngan mga dagko nga kompanyiya. Dinhi gihapon nahamutang an King Abdullah Financial District, usá han mga gidako-i nga sentro hin panalapi han kalibutan. An Riyadh usá han mga madagmit-hin-pagtubo nga mga syudad ha kalibutan ha mga molupyo, upod hin damo nga mga inmigrante.

Ginbahinbahin an syudad hin 15 nga mga distrito hin munisipyo, nga gindudumara han Munisipyo han Riyadh nga ginpamunuan han alkalde han Riyadh, ngan han Komisyon han Hadi para han Riyadh nga ginpamunuan han gobernardor han Lalawigan nga hi Faisal bin Bandar Al Saud. Hi Tariq bin Abdul Aziz Al-Faris amo an alkalde yana. An Riyadh gindesignar nga usá nga global nga syudad.

## Mga pinambasaran
Roma

An **Roma** amo in syudad ngan amo an ulohan han Italya ngan ini gihapon an pinakadako ngan may gidamoi nga tawo nga syudad ngan comuna han nasod, nga may-ada labaw han 2.7 ka milyones nga molupyo ha 1,285.3 ka km2 (496.3 sq mi).  An kanan syudad metropolitana nga sakop in pinakadako gihapon ha Italya nga may-ada 4.2 milyones nga mga molupyo han Lalawigan han Roma.  An syudad in nahamutang ha butnga-katundan nga bahin han Rawis han Italya, ha dapit han Salog Tiber ha sulod han Rehiyon han Lazio.

An kaagi han Roma in naunat ha labaw han duha ngan katunga ka mil ka mga tuig.  Ini an naging ulohan han kagamhanan han Ginhadian han Roman, an Republika han Roma ngan an Imperyo han Roma, kun diin ini an nangunguna nga kusog ha Katundan nga Europa ngan an katunaan nga nagpapalibot ha Dagat Mediteranyo han labaw ha pito ka gatos nga mga katuigan tikang ha ika-1 gatostuig BC tubtob ha ika-7 gatostuig AD.  Tikang han ika-1 gatostuig AD, an Roma an naging lingkuran han Papahan ngan, katima han pagkahuman han pamuno han Imperyo Bizantino, ha ika-8 gatostuig ini in naging ulohan han mga Estado han Papa, nga natima tubtob 1870.  Han 1871 Roma an naging ulohan han Ginhadian han Italya, ngan han 1946 an Republika han Italya.  

Kahuman han Butnga nga panahon, an Roma in pinamunoan han mga papa sugad kanda Alejandro VI ngan Leon X, nga ginhimo an syudad ha usa ha mga dagko nga sentro han Renasimyento ha Italya, kalakip an Florensya.  An yana nga bersyon han Basilica ni San Pedro in gintukod ngan an Sistine Chapel in ginpintar ni Michelangelo.  An mga bantog nga mga man-aarte ngan mga arkitekto, sugad kanda Bramante, Bernini ngan Raffaello in nangukoy hin pipira nga mga panahon ha Roma, nga nakabulig ha Renasimyento ngan arkitektura Barroco.

Han 2007, an Roma an ika-11-nga-ginkakadtoan nga syudad ha kalibutan, ika-3 ha Unyon Europeo, ngan pinakaginkakadtoan nga syudad ha Italya.

## Pinanbasaran

## Bibliograpiya

*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Mga dokumentaryo
* *[[Scam City]]* – Season 1 (2012)
* *The Holy Cities: Rome* produced by Danae Film Production, distributed by HDH Communications; 2006.

## Mga sumpay ha gawas

*

; Opisyal
* Commune of Rome 
*  APT (official Tourist Office) of the City of Rome 
* Rome Museums – Official site  
* Capitoline Museums 
*20 Dili Makalimtan nga mga Butang nga Mahimo sa Roma  by arrestedworld.com
San José, Costa Rica

An **San José de Costa Rica** o kon ha halipot **San José** amo an kapital nga syudad ha nasod han Costa Rica. Amo liwat ini an gidako-i nga syudad han nasod ngan namumutnga ini han Gran Area Metropolitana o GAM, nga nahamutang dida han Butnga nga Siong. An San José amo an lingkoranan han nasodnon nga kagamhanan o gobyerno, an sentro han mga buruhaton ha politika ngan ekonomiya, ngan an dako nga pag-ultan hin panakayan hini nga nasod ha Butnga nga Amerika.
Syudad han San Marino

An**Syudad han San Marino **(Initalyano: *Città di San Marino*), nga agsob kilalado là nga  **San Marino** o ha lokal nga **Città** (Syudad), amo an  pamunuan nga syudad han Republika han San Marino￼￼, Salatan nga Europa. Mayda populasyon nga 4,128 an syudad. Nahamutang ini ha katundan nga mga dapit han gihataasi nga punto han San Marino, Monte Titano.

## Mga parokya
An Syudad han San Marino mayda han mga nasunod nga mga 7 ka parokya o ward (*[[Curazia|curazie]]*):
* Cà Berlone, Canepa, Casole, Castellaro, Montalbo, Murata, Santa Mustiola

## Mga kasarigan
San Salvador

An **San Salvador** ("Baraan nga Manluluwas" o "Baraan nga Magtaralwas") amo an pamunuan ngan gidamo-i hin molupyo nga syudad han El Salvador ngan han departamento nga amo gihapon an ngaran. Amo iní an sentro hin politika, edukasyon ngan panalapi han nasod. An Metropolitano nga Langyab han San Salvador, nga naglalakip han pamunuan ngahaw ngan 13 han mga munisipyo hiní, mayda kamolupyohan nga 2,404,097.

## Mga pinambasarán
Sana'a

An **Sana'a** (Inarabo: صنعاء‎, poydi liwat Sana'a o Ṣan‘ā’) amo an kapital nga syudad ha nasod han Yemen.
Santo Domingo de Guzmán

An **Santo Domingo de Guzmán** nga agsob ginpapahalipot nga **Santo Domingo** amo an kapital nga syudad ha nasod han Republika Dominicana.
Seoul

An **Seoul** (kaluwás han Ininglis, sugad han *soul*;  ;  o **Seúl**), opisyal nga pagtawag an **Nalalain nga Syudad han Seoul**, amo an pamunuan ngan gidako-i nga metropolis han Salatan nga Korea. Upod han nagpapalibot nga metropolis han Incheon ngan han lalawigan han Gyeonggi, naghihimo an Seoul han sentro han Pamunuan nga Langyab han Seoul. Gingranggo an Seoul nga usá nga alpha nga syudad han kalibotan ngan iní amo an ika-4 nga gidako-i nga metropolitano nga ekonomiya nga mayda GDP nga US$635 ka bilyon han 2014 sunod han Tokyo, Syudad han New York ngan Los Angeles. An mga nabisita tikang ha langyaw nakaabot ha Seoul pinaagi han AREX tikang han Incheon International Airport, nga kilalado nga ginranggo nga amo an gimaupayi nga luparan hin siyam nga sunod-sunod nga tuig (2005–2013) han Airports Council International. Han 2015, ginranggo an Seoul nga amo an *most livable city* (an syudad nga gima-uukyan hin duro) ha Asya upod hin ikaduha nga gidako-i hin kalidad hin kinabuhi ha kalibotan han Arcadis, nga diin an GDP per capita (PPP) ha Seoul mga harani hin $40,000. Han 2017, ginranggo an paggasto hin pag-ukoy ha Seoul nga ika-6 ha kalibotan. Han 2018, an *real estate* nga *market* han Seoul ginranggo nga ika-5 ha kalibotan tungod han presyo hin mga apartamento ha sawang o *downtown center*.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

### Mga opisyal nga sityo

* Seoul Metropolitan Government

### Turismo ngan pag-uukoy nga impormasyon
*i Tour Seoul&nbsp;– The Official Seoul Tourism Guide Site
*VisitSeoul&nbsp;– The Official Seoul Tourism Guide YouTube Channel
*Seoul Travel Guide&nbsp;– Travel information for visitors to Seoul

#### Mga mapa
* Seoul Map Browser  (from Seoul Metropolitan Government web site)
* Seoul subway map

### Mga ritrato
* Seoul Snapshots 
* Pictures of Seoul
* Seoul Street Art & Graffiti
Singgapura

An **Singgapura** o **Singgapur** (Ininglis: **Singapore**), in usa nga soberano nga syudad-estado ngan isla-nasod ha Salatan-Sinirangan Asya. Ini in namumutang ha salatan nga tumoy han Peninsula Malay ngan ini liwat aada ha 137 kilometro (85 mi) paamihan han ekwador.

## Pinanbasaran

## Mga reperensya
;Pinanbasaran

;Bibliograpiya

* 
* 
* 
* 
* Lee Kuan Yew (2000). *From Third World To First: The Singapore Story: 1965–2000*. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-019776-5
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

;Gobyerno
* Singapore Government Directory Interactive
* Singapore Government Online Portal
* Gateway To All Government Services 
* Singapore National Service Portal 
* Singapore Accounting and Corporate Regulatory Authority
* Chief of State and Cabinet Members 
* Singapore Economic Development Board

;Kasahiran nga impormasyon
* 
* Singapore  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Singapore profile from the BBC News
* Singapore at *[[Encyclopædia Britannica]]*
* Singapore: Background and U.S. Relations  Congressional Research Service
* Singapore Infomap
* 
* WikiSatellite view of Singapore at WikiMapia
* Official Gateway To Singapore 
* Official Singapore Tourism Website
* Key Development Forecasts for Singapore from International Futures
;Pan-negosyohaan
*World Bank Summary Trade Statistics Singapore
:**This article incorporates public domain text from the websites of the <span class="plainlinks">[http://www.singstat.gov.sg/ Singapore Department of Statistics]</span>, the [[United States Department of State]], the [[Library of Congress|United States Library of Congress]] and the [[The World Factbook|CIA World Factbook]].*
Skopje

An **Skopje** ( , ) amo an kapital o pamunuan ngan gidako-i nga syudad han Norte nga Macedonia. Amo iní an sentro hin politika, kultura, ekonomiya, ngan akademiko han nasod.

An teritoryo han Skopje gin-ukyan hin mga tikang han 4000 BC; mga nahabilin hin Neolithico nga mga panimungto nabilngan dida ha sulod han daan nga Kale nga Kota nga naglalandong han sawang han yana nga syudad. Ha pagtikang, usá ini nga syudad nga Paeoniahanon. An Scupi nagin pamunuan han Dardania ha ikaduha nga gatostuig BC. Han bisperas han ikasyahan nga gatostuig AD, gin-agaw an panimungto han mga Romano ngan nagin usá nga kampo militar. Han pagtungá han Imperyo Romano ngadto hin sidlangan ngan katundan nga mga bahin han 395 AD, an Scupi nahiilarom han Bizantino nga pagdumara tikang ha Constantinopla. Han dako nga bahin han sayo nga medieval nga panahon, gin-aagawan an bungto han mga Bizantino ngan han Imperyo Bulgaryo, nga diin an syudad amo an pamunuan han mga tuig tikang han 972 kutob 992.

## Mga pinambasaran
Taipei

An **Taipei** ( Minandarin: ; Hokkien POJ: **'), nga kilalado hin opisyal nga **Syudad han Taipei** o kundi man **Taipei nga Syudad*', amo an [[pamunuan nga syudad|pamunuan]] ngan usa nga [[Pinaurog nga munisipalidad (Taiwan)|pinaurog nga munisipalidad]] han [[Republika han Tsina]] ("ROK") nga tinatawag gihapon nga Taiwan. Nahamutang ini ha amihanan nga dapit han Purô han Taiwan. An Syudad han Taipei usá nga [[enclave]] han munisipalidad han [[Syudad han Bag-o nga Taipei]] nga nahamutang hin  
ha habagatan tikang han amihanan nga syudad nga daungan han [[Keelung]]. An kadam'an nga dapit han syudad nahamutang ha [[Taipei Basin]], usá nga maiha na nga *lakebed*. Ginpapalibotan an *basin'' han mga huot nga mga siong han mga salog han Keelung ngan Xindian, nga nagdudugtong hin paghimo han Salog han Tamsui ha daplin han katundan nga katubtuban han syudad.

## Mga tigaman

## Mga pinanbasaran
Tbilisi

An **Tbilisi** amo an kapital nga syudad ha nasod han Georgia.

Tbilisi-View from St Nicholas-08-2019-gje.jpg|Cityscape
Tbilisi-Aghmashenebeli-14-2019-gje.jpg|Aghmashenebeli street
Tbilisi-84-Synagoge-2019-gje.jpg|Synagoge
Tbilisi-80-Sioni-Str-Tamada-Skulptur-2019-gje.jpg|Tamada
Tbilisi-Rustaveli-06-Gymnasium-2019-gje.jpg|Rustaveli street

Tbilisi-Sameba-Kathedrale-10-Vorplatz-2019-gje.jpg|Sameba cathedral
Tehran

An **Tehran** amo an kapital nga syudad ha nasod han Iran.  Kapital liwat hini han lalawigan han Tehran han nasod.

## Pinanbasaran

## Mga sumpay ha gawas

* Google Map: Tehran
* Tehran Municipality website 
* Tehran Geographic Information Center
* Tehran Traffic Control Center 
* Official Tehran Yellow pages (Ketabe Avval) 
* Tehranimages. Contemporary photos taken in some of the oldest districts of Tehran. 

https://chechilas.com
Tirana

An syudad han **Tirana** amo in usa ka munisipalidad ha distrito han Tirana, condado han Tirana ha nasod han Albanya. Ini an ulohan han nasod.
Vienna

An **Vienna** o **Viena** (ha Inaleman: ***Wien***) amo an kapital nga syudad ha nasod han Austria.


Wien-vom Oberen Belvedere-110-2009-gje.jpg
Wien-Parlament-126-Mitte-2008-gje.jpg
Wien-Hofburg-104-Heldenplatz-2007-gje.jpg
Wien-Hofburg-150-von Albertina-2007-gje.jpg
Wien-Burggasse-St Ulrich-02-Pestsaeule-2007-gje.jpg
Wien-Schwertgasse-02-Tischzeugfabrik Carl Siegl-2005-gje.jpg
Wien-Wollzeile-04-Nr 5-Figlmueller-Thele-2007-gje.jpg
Wien-Heuriger Poetzleinsdorf-04-2009-gje.jpg


## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
*Pippal, M.: *A short History of Art in Vienna*, Munich: C.H. Beck 2000, ISBN 978-3-406-46789-9, provides a concise overview.
*Dassanowsky, Robert ed, : "World Film Locations: Vienna", London: Intellect/Chicago: U of Chicago Press, 2012, ISBN 9781841505695. International films about Vienna or Austria shot on location throughout cinema history.

## Mga sumpay ha gawas

**Mga opisyal nga websayt**
*Wien.gv.at – Official site of the municipality, with interactive map.
*Wien.info – Official site of the tourism board: events, sightseeing, cultural information, etc.
*List of Embassies in Vienna 

**Mga ritrato ngan video han Vienna**
*Photos of Vienna at night (very-bored.com) 
*Photos of Vienna (zoomvienna.com) 
*Photos of Vienna (europe61.com) 
*PhotoGlobe Vienna – a collection of georeferenced photos of Vienna
*Vienna. Pleasure and Melancholy A collection of photos of Vienna (willypuchner.com)
*Panoramic pictures of Vienna (wienkultur.info)
*360° virtual tour of Vienna, Austria  (VRVienna.com)
*Vienna Christmas market  "Wiener Christkindlmarkt" (butkaj.com)
*Photos of Vienna  Sightseeings (butkaj.com)
*Wien Gigapixel Panorama (12.000 Megapixel)
* 

**Kaagi han Vienna**
*Hundreds of articles on historical buildings of Vienna: Churches, Palaces, Art, Culture and History of Vienna 
*Jews in Vienna (from Encyclopaedia Judaica 1971) .
*German flaktowers in Vienna 
*History of the Coat of Arms of Vienna and all (former) districts and municipalities

**Dugang nga impormasyon para han Vienna**
*Vienna Information  Sorted by categories. Choose from 5 Languages
*Events in Vienna
Vientiane

An **Vientiane** (; kaluwás ha Iningles:  ,; , , ) amo an pamunuan o ulohan ngan gidako-i nga syudad han Laos, ha pangpang han Salog Mekong haraní han katubtuban o linea ha Thailand. Nahimo nga pamunuan an Vientiane han 1573 tungod hin mga kahadlok hin Birmano nga pagsulong kundi ginkawatan ngan ginbungkag iní han mga Siames (Thai) dida han 1827. An Vientiane amo an pamunuan hin pagdumarahan dida han pamuno han Franses ngan, tungod han pagdukwag han ekonomiya ha mga diri maiha nga panahanon, amo na yana an sentro han ekonomiya han Laos. An syudad mayda kamolupyohan nga 820,000 sumala han 2015 nga census.

Kilalado an Vientiane nga amo an balay han pinaka importante nga nasodnon nga monumento ha Laos: an That Luang, nga usá nga kilalado nga tigaman han Laos ngan usá nga hulagway hin Buddhismo ha Laos. Mabibilngan gihapon didâ in iba nga mga importante nga mga Buddhista nga templo ha Lao, sugad han Haw Phra Kaew, nga nagbalay anay han Esmeralda nga Buddha.

Nagtagbalay an syudad han ika-25 nga Southeast Asian Games han Disyembre 2009, nga nagsaurog hin 50 ka tuig han Southeast Asian Games.

## Etimolohiya
An ngaran han syudad ginkuhà tikang han Pali, an pinulogan hin pansingba ha Theravada nga Buddhismo. Bisan man kun an orihinal nga kahulogan han nagarna han syudad "syudad hin sandalo nga kahoy", sugad hin pinakita ha mga kahadto nga Lao nga mga sinurat (nga ginsurat hin piktograma, diri sugad han moderno nga Lao nga ginsusurat hin ponetika), ha moderno nga Lao an kahulogan han ngaran Vientiane may pagkaruhaduha.

Damo nga mga Lao nga tawo nasiring nga an kahulogan han ngaran han syudad "syudad han bulan", samtang mayda liwat damo nga nasiring hin sakto nga an ngaran han syudad "syudad hin sandalo nga kahoy" tungod kay an mga pulong han "bulan" (, tikang ha Sanskrit  *candra*) ngan "sandalo" (, tikang han Sanskrit  *candana*) ginsusurat ngan ginluluwás hin parehos nga  *chan* ha yana nga Lao. An kadam-an ngan makasaysayan nga kaagi ha Lao nasuporta hini , nga ginpamatod han mga ngaran han syudad ha Thai () ngan Khmer () nga diin nga duhá nga ngaran nagpabilin han pagsurat ha etimolohiya nga nagpapakita han kahulogan nga "syudad hin sandalo nga kahoy".

An gin-Romanisar nga pagsurat nga *Vientiane* tikang ha Frinanses nga pagtikáng, ngan nagpapakita han kakurian han mga Franses hin pagluwás han *tɕ* nga tunog ha Lao nga pinulongan. Usá nga komun nga pagsurat ha Iningles amo an 'Viangchan', o agsob man liwat 'Wiangchan'.

## Mga pinambasaran
Warsovya

An **Warsovya** (ha Linatin ngan Kinatsila: *Varsovia*; ha Iningles: *Warsaw*; ha Pinolako: *Warszawa*) amo an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han Polonya o Poland.

## Etimolohiya

In durudaan nga kasurat han Warsovya ha Pinolako amo an *Warszewa* o *Warszowa*, nga nangangahulogan nga "gintatag-iyahan ni Warsz". Sumala ha folk nga etimolohiya an ngaran han syudad tikang hin mangingisda o manaragat nga hi Wars ngan han iya asawa nga hi Sawa. Ha kamatuoran, hi Warzs usa nga noble tikang han ika-12 o ika-13 nga siglo nga nanangiya hin usa nga baryo nga nahamutang han lugar han yana nga baranggay han Mariensztat.

An opisyal nga ngaran han syudad nga bug-os amo an *Miasto Stołeczne Warszawa* nga nanganahulogan "An Kapital nga Syudad han Warsovya". An Warsovya nakikilal-an ha Linatin nga *Varsovia*. It naukoy ha Warsovya o tuminongnong han Warsovya tinatawag nga *Warsovyano* o *Varsovyano*.

## Mga reperensya
Washington, D.C.

An **Washington, D.C.** nga tinatawag ha pormal nga **Distrito han Columbia** (Ininglis: ***District of Columbia***) amo an kapital nga syudad ha nasod han Estados Unidos.

## Mga sumpay ha gawas

*
* Guide to Washington, D.C., materials from the Library of Congress
*
Yerevan

An **Yerevan** ( , agsob nga ginsusurat nga **Erevan**)  amo an pamunuan o kapital ngan gidako-i nga syudad ha nasod han Armenia. Usá iní han mga syudad nga gimaihai nga gin-ukyan han kalibutan. Nahamutáng an Yerevan ha daplin han Salog Hrazdan, ngan amo an sentro hin pagdumárà, kultura, ngan industriya han nasod. Amo iní an pamunuan tikang han 1918, an ika-napulo-kag-upat ha kaagi han Armenia ngan an ika-pitó nga nahamutang ha o ha palibot han Patag han Ararat. An syudad amo gihapon an lingkoranan han Diyoses Pontifisyo han Ararat, nga amo an gidako-i nga diyosesis han Singbahan Apostoliko Armenyo ngan usá han mga gimaiha-i nga mga diyosesis han kalibotan. 

## Mga tigaman

## Mga pinambasaran
Laos

An **Laos** o kundi man **Lao** (, , *Lāo*) nga an opisyal nga ngaran **Republika Demokratika Popular han Lao** o kon ha literal nga Winaray: **Republika nga Demokratika han Katawhan han Lao** puyde gihapon **Republika nga Demokratika han Katawhan nga Lao**; (Lao: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, *Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao*; ) nga agsob impormal nga tinatawag nga **Muang Lao** (Lao: ເມືອງລາວ, *Muang Lao*), usá nga estado nga sosyalista ngan amo la an nasod nga ginpapalibotan hin tuna ha Timugan nga Asya.  Nahamutáng an Laos ha butnga han Indotsina nga rawis, ginsasapitan iní han Myanmar (Birmania) ngan Tsina ha kanawayan, han Vietnam ha sinirangan, han Camboya ha timugan, ngan han Thailand ha katundan ngan habagatan.

An kaagi han Laos natikang han Ginhadian han Lan Xang o *Tuna hin Ribo nga mga Gadya* o *Tuna hin Milyon nga mga Elepante*, nga dida tikang han ika-14 nga siglo tubtob han ika-18 nga siglo.

Katapos hin kolonyal nga panahon ha ilarom han Fransya, nagkaaada ini hin paglugaring dida han 1949. Nagkaada hin maiha nga gyera sibil nga natapos hin opisyal han pagdaog han komunista nga Pathet Lao ngan an ira pakaabot ha poder dida han 1975, kondi an mga pag-aragway han mga durudilain nga mga hugpong nagpadayon pa hin pira pa ka tuig.

## Etimolohiya
Ha Lao nga yinaknan, an ngaran han nasod *Meuang Lao*. an Imperyal nga Franses nga amo an naghimo han nasod nga kabahin han Franses nga Indotsina han 1893, ginsurat an ngaran hin diri-ginluluwas nga "s", i.e. "Laos" (An Lao nga yinaknan mismo waray kataposan nga 's' nga tunog, amo nga it mga Lao nga tawo ginluluwas nira ini sugad han ira tuminongnong nga yinaknan). An agsob nga ginagamit nga porma nga adhetibo amo an "Lao", e.g. "an Lao nga ekonomiya", diri an "Laotianhon" nga ekonomiya - bisan man kon an "Laotian" gin-gagamit ha Iningles pag-indikar han mga tawo han Laos nga diri malipat han Lao nga etniko nga grupo.

## Mga Lalawigan ngan mga Distrito

An Lao ginbahin ngadto hin mga 16 nga mga lalawigan (*qwang*) ngan an Vientiane nga Kapital (*Nakon Luang Vientiane*):

# Attapeu
# Bokeo
# Bolikhamsai
# Champasak
# Hua Phan
# Khammuan
# Luang Nam Tha
# Luang Prabang
# Udomxai
# Phongsali
# Salavan
# Saisombun
# Savannakhet
# Prefektura han Vientiane
# Lalawigan han Vientiane
# Sainyabuli
# Sekong
# Xieng Khuang

An nasod ginbahin-bahin pa ngadto hin mga distrito (*muang*).

Mayda usá nga espesyal nga sona hin pagdumara, an espesyal nga sona han Saisombun Khetphiset nga gin-disolver han 2006

## Mga kasarigan
Mongolya

An **Mongolya** o **Mongolia** usa nga sirado ha dagat nga nasod ha Sinirangan Asya. An kapital nga siyudad amo an Ulaanbaatar o Ulan Bator. An kahaluag hini masugad ha makasaysayan nga teritoryo han Gurugawas nga Mongolia, ngan ini nga termino danay gingagamit ha pagtudlok ha yana nga estado. Nabubutngaan hini han Russia ha norte ngan Tsina ha sur, kun diin ini nasapit ha Naglulugaring nga Rehiyon han Inner Mongolia. Diri ini sapit han Kazakhstan,bisan mayda la 37 kilometro nga nagbubulag ha ira nga duha.

## Mga lalawigan han Mongolya
Nepal

An **Nepal** amo usa nga nasod ha Asya. An kapital nga siyudad amo an Kathmandu.


Kathmandu-Tripuresvar-12-Tempel-2007-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Strassenverkehr-40-Kreuzung mit Polizist-2014-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-Nyatapola Mandir am Taumadhi Tole-10-2015-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Palastplatz-Harishankar-10-Erdbebenschaden-Degutale-2015-gje.jpg|Patan
Phakding-Namche-29c-Bruecke-2007-gje.jpg|Himalaya
Machhermo to Gokyo-54-Bach-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Lo Gekar to Lo Manthang-79-2015-gje.jpg|Mustang
Pokhara-Tansen-50-Terrassen-2013-gje.jpg|Rice
Pokhara-Tansen-04-Adler-2013-gje.jpg|Eagles
Pokhara-Tansen-08-Linienbus-2013-gje.jpg|Transport
Pakistan

An **Pakistan** amo usa nga nasod ha Asya. An kapital nga siyudad amo an Islamabad.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon

* Ahmed, Akbar (1997). *Jinnah, Pakistan and Islamic Identity: The Search for Saladin*. Routledge. ISBN 978-0-415-14966-2
* Cohen, Stephen Philip (2006). *The Idea of Pakistan*. Brookings Institution Press ISBN 978-0-8157-1503-0
* Lieven, Anatol (2012). *Pakistan: A Hard Country*. PublicAffairs. ISBN 978-1-61039-145-0
* Malik, Hafeez (2006). *The Encyclopedia of Pakistan*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-597735-6
* Malik, Iftikhar (2005). *Culture and Customs of Pakistan (Culture and Customs of Asia)*. Greenwood. ISBN 978-0-313-33126-8
* McCartney, Matthew (2011). *Pakistan – The Political Economy of Growth, Stagnation and the State, 1951–2009* Routledge. ISBN 978-0-415-57747-2
* Raja, Masood Ashraf (2010) [1857–1947]. *Constructing Pakistan: Foundational Texts and the Rise of Muslim National Identity*. Oxford. ISBN 978-0-19-547811-2
* Spear, Percival (2007). *India, Pakistan and the West*. Read Books Publishers. ISBN 1-4067-1215-9

## Mga sumpay ha gawas

* 
* 
* Pakistan  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Pakistan from the BBC News
* Pakistan at *[[Encyclopædia Britannica]]*
* 
* Key Development Forecasts for Pakistan from International Futures
* Population Of Pakistan 
*World Bank Pakistan Summary Trade Statistics
Libano

An **Libano** o kundi man **Lebanon** (, ; ), nga opisyal nga tinatawag nga **Repúblika Libanesa** o kundi man **Repúblika Libanes** (, ; ) amo in usá nga nasod ha Katundan nga Asya. An kapital nga siyudad amo an Beirut.

## Mga tigaman

## Mga pinambasaran
### Mga kinutlo

### Mga sinurat nga ginkutlo
* 

### Mga pinambasaran ha kasahiran
* Arkadiusz, Plonka. *L’idée de langue libanaise d’après Sa‘īd ‘Aql*, Paris, Geuthner, 2004 (French) 
* Firzli, Nicola Y. *Al-Baath wa-Lubnân* [Arabic only] ("The Baath and Lebanon"). Beirut: Dar-al-Tali'a Books, 1973
* Fisk, Robert. *Pity the Nation: The Abduction of Lebanon*. New York: Nation Books, 2002.
* Glass, Charles, "Tribes with Flags: A Dangerous Passage Through the Chaos of the Middle East", Atlantic Monthly Press (New York) and Picador (London), 1990 
* Gorton, TJ and Feghali Gorton, AG. *Lebanon: through Writers' Eyes*. London: Eland Books, 2009.
* Hitti Philip K. *History of Syria Including Lebanon and Palestine, Vol. 2* (2002) ()
* Norton, Augustus R. *Amal and the Shi'a: Struggle for the Soul of Lebanon*. Austin and London: University of Texas Press, 1987.
* Sobelman, Daniel. New Rules of the Game: Israel and Hizbollah After the Withdrawal From Lebanon, Jaffee Center for Strategic Studies, Tel-Aviv University, 2004.
* Riley-Smith, Jonathan. *The Oxford Illustrated History of the Crusades*. New York: Oxford University Press, 2001.
* Salibi, Kamal. *A House of Many Mansions: The History of Lebanon Reconsidered*. Berkeley: University of California Press, 1990.
* Schlicht, Alfred. The role of Foreign Powers in the History of Syria and Lebanon 1799–1861 in: Journal of Asian History 14 (1982)
* Georges Corm, Le Liban contemporain. Histoire et société (La découverte, 2003 et 2005)
Usbekistan

An **Usbekistan** o **Uzbekistan** amo usa nga nasod ha Asya. An kapital nga siyudad amo an Tashkent.

## Mga reperensya
Yemen

An **Yemen** (Inarabo:**<big> اليَمَن</big>** *al-Yaman*) nga an opisyal nga ngaran **Republika han Yemen** (Inarabo:**<big> الجمهورية اليمنية </big>***al-Jumhuuriyya al-Yamaniyya*) amo usa nga nasod ha Asya. An kapital nga siyudad amo an Sanaa.
Taiwan

An **Taiwan** amo an teritoryo nga nakabutang ha Asya nga gindudumara han Republika han Tsina. Ginaangkun han Kanan Katawhan Republika han Tsina an kaparte han ira teritoryo.
Jesucristo

Hi **Hesus** (puyde liwat igsurat nga **Jesus**), kilala liwat nga **Hesu Kristo** (**Jesucristo**) amo an sentro han panuo nga Kristiyanismo. Importante liwat Hiya ha iba nga rehiyon. Kadam-an han simbahan Kristiyanismo, gintutuohan hiya nga **Anak han Diyos**. Usa ha mga importatnt nga propeta it pagkita ha Iya ha Relihiyon Islam.

### Pinanbasaran
Kristohanon

Iton pagigin **Kristohanon** o **Kristianismo** usa nga relihiyon nga nakabase ha kinabuhi ngan panutduan ni Hesus han Nazareno, nga ginhulagway han Bag-o nga Ginsabutan. An mga nanunuo nga gintatawag nga **Kristiyano**, natuo nga hi Jesu Cristo amo an Anak han Ginoo nga Diyos ngan mantatalwas han ngatanan nga katawhan, ngan an pagbalik komo Messias in gin-asoy han Daan nga Ginsabutan.

Depende ha ispesipiko nga denominasyon han pagigin Kristohanon, an mga buruhaton in puydi maglakip hin pagbunya, Yukaristiya, pangadi, kompisal, kompirmasyon, rito hin pag-aasawa ngan han pan-relihiyon nga panutdo ha batan-on. Kadam-an ha mga denominasyon in nag-oordina hin kapadian ngan nagbubuhat hin regular nga grupo-grupo nga serbisyo hin pag-singba.

## Mga reperensya
Anhui

An **Anhui** (Chinese: 安徽 pinyin: Ānhuī) amo an usa nga probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Hefei an iya kapital nga siyudad.
Fujian

An **Fujian** (Chinese: 福建 pinyin: Fújiàn) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Fuzhou an kapital nga siyudad.
Gansu

An **Gansu** (simplified Chinese: 甘肃; traditional Chinese: 甘肅; pinyin: Gānsù) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Lanzhou an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Kanada

An **Kanada** o **Canada** usa nga nasod ha Amihanan nga Amerika. An kapital hini amo an Ottawa.

## Mga Lalawigan ngan Teritoryo han Kanada

### Mga lalawigan

### Mga teritoryo

## Pinanbasaran

## Dugang nga Barasahon

; Kasaysayan
* 
*  ISBN 978-0-8020-5016-8, ISBN 978-0-8020-2801-3
; Heyograpiya ngan Klima
* 
; Gobyerno ngan balaod
* 
* 
; Militar
* 

; Ekonomiya
*   (List of Economic Surveys )
* 
; Demograpiya ngan estadistika
*  
* 
; Kultura
* 
* 

## Mga Sumpay ha Gawas

;Mga bawbaw nga paglantaw
* Canada  from UCB Libraries GovPubs
* 
* Canada from BBC News
* Canada  from CIA *World Factbook*
* Canada profile from the OECD
* Canadiana: The National Bibliography of Canada
* Key Development Forecasts for Canada from International Futures

;Gobyerno
* Official website of the Government of Canada
* Official website of the Governor General of Canada

;Biyahe
* Canada's Official Tourism Website 

;Mga Pag-aram
* A Guide to the Sources  from International Council for Canadian Studies
Guangdong

An **Guangdong** (simplified Chinese: 广东; traditional Chinese: 廣東; pinyin: Guǎngdōng) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Guangzhou an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Guizhou

An **Guizhou** (simplified Chinese: 贵州; traditional Chinese: 貴州;; pinyin: Gùizhōu) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Guiyang an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Hainan

An **Hainan** (Chinese: 海南; pinyin: Hǎinán ) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Haikou an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Heilongjiang

An **Heilongjiang** (simplified Chinese: 黑龙江省; traditional Chinese: 黑龍江省; pinyin: Hēilóngjiāng Shěng) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Harbin an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Jiangsu

An **Jiangsu** (simplified Chinese: 江苏; traditional Chinese: 江蘇; pinyin: Jiāngsū) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Nanjing an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Liaoning

An **Liaoning** (yinano nga Tsino: 辽宁; Nahigaraan nga Tsino: 遼寧; pinyin: Liáoníng) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Shenyang an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Shaanxi

An **Shaanxi** (yinano nga Tsino: 陕西; Nahigaraan nga Tsino : 陝西; pinyin: Shǎnxī) usa ka probinsya han Kanan Katawhan Republika han Tsina. Xi'an an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Guangxi

An **Guangxi** o Autonomo nga Rehiyon han Guangxi Zhuang (simplified Chinese: 广西壮族自治区; traditional Chinese: 廣西壯族自治區; pinyin: Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū) usa ka naglulugaring nga rehiyon han mga Zuang ha Kanan Katawhan Republika han Tsina. Nanning an kapital nga siyudad ha nasabi nga Autonomo nga Rehiyon.
Inner Mongolia

An **Sulod nga Mongolia** o **Mongolia Interior** o **Inner Mongolia** (Mongolian: , Öbür mongɣul; Chinese: 内蒙古; pinyin: Nèi Měnggǔ) usa ka naglulugaring nga rehiyon han mga Mongol ha Kanan Katawhan Republika han Tsina. Hohhot an kapital nga siyudad ha nasabi nga Autonomo nga Rehiyon.
Ningxia

An **Ningxia** o Autonomo nga Rehiyon han Ningxia Hui (simplified Chinese: 宁夏; traditional Chinese: 寧夏; pinyin: Níngxià) usa ka naglulugaring nga rehiyon han mga Hui ha Kanan Katawhan Republika han Tsina. Yinchuan an kapital nga siyudad ha nasabi nga Autonomo nga Rehiyon.
Xinjiang

An **Xinjiang** o **Autonomo nga Rehiyon han Xinjiang Uyghur** (Uyghur: شىنجاڭ, Shinjang; Chinese: 新疆; pinyin: Xīnjiāng) usa ka naglulugaring nga rehiyon han mga Uyghur ha Kanan Katawhan Republika han Tsina. Urumqi an kapital nga siyudad ha nasabi nga Autonomo nga Rehiyon.
Chongqing

An **Chongqing** (simplified Chinese: 重庆; traditional Chinese: 重慶; pinyin: Chóngqìng) usa ka siyudad han Kanan Katawhan Republika han Tsina.
Shanghai

An **Shanghai** (Tsino: 上海) amo an gidadako-i nga siyudad han Kanan Katawhan Republika han Tsina.

## Pinanbasaran

## Padugang nga barasahon
*
*
*
*
*
*
*

## Mga sumpay ha gawas

* Official Website
Tianjin

An **Tianjin** (Chinese: 天津; pinyin: Tiānjīn) usa ka siyudad han Kanan Katawhan Republika han Tsina.
Jilin

An **Jilin** (Chinese: 吉林; pinyin: Jílín) usa ka probinsya han Republika nga Popular han Tsina. Changchun an kapital nga siyudad ha nasabi nga probinsya.
Naglulugaring nga Rehiyon han Tibet

An **Naglulugaring nga Rehiyon han Tibet**(Tibetan: ; yinano nga Tsinino: 西藏自治区; minat-an nga Tsinino: 西藏自治區; pinyin: Xīzàng Zìzhìqū) o **Autonomo nga Rehiyon han Xizang** usa ka naglulugaring nga rehiyon han mga Tibetano ha Kanan Katawhan Republika han Tsina. Lhasa an kapital nga siyudad ha nasabi nga Autonomo nga Rehiyon.
Syudad han New York

An **Syudad han New York** (puyde liwat **Syudad han Nueva York** o **Syudad han Bag-o nga York**) amo an may pinakadamo nga tawo ha nasod Estados Unidos.

population 8,336,817 (2019)

## Dugang nga barasahon

*  From Google Books.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mga sumpay ha gawas

* 
* nycgo.com - opisyal nga websayt panturismo han Syudad han New York
* 
* .
* Museum of the City of New York - aada-ha-linya nga katitirok hin 145,000 nga mga ritrato han Syudad han New York
Alabama

An **Alabama** () usa nga estado nga nahamutang ha timugan o salatan-sinirangan nga rehiyon han Estados Unidos han Amerika. Ginsasapitan ini han Tennessee ha amihanan, han Georgia ha sinirangan, han Florida ngan han Golfo han Mexico ha salatan, ngan han Mississippi ha katundan. An Alabama ika-30 ha pagranggo ha bug-os nga kahaluag hin katunaan ngan ika-duha ha kadako han sulod nga mga katubigan hini. Ika-23 an estado ha katawhan nga mayda 4.7 ka ribo o milyon nga mga molupyo han 2009.

Gin-agnayan an Alabama hin diri-opisyal nga agnay nga *[[Northern Flicker|Yellowhammer]] State* (Estado han Yellowhammer), tungod han tamsi han estado hini. Kilalado liwat an Alabama nga "''Heart of Dixie''" (Kasingkasing han Dixie). An kahoy han estado amo an Pino hin halaba-hin-dahon, an bukad han estado amo an Camellia. An ulohan han Alabama amo an Montgomery.  An gidako-i nga syudad ha katawhan amo an Birmingham. An gidako-i nga syudad ha kahaluag hin tuna amo an Huntsville. An gima-ihai nga syudad amo an Mobile, nga gintukod hin mga Franses nga mga kolonista nga pamunuan han Franses nga Louisiana..

Tikang han Amerikano nga Gyera Sibil tubtob han Gyera Pangkalibotan II, an Alabama, sugad hin damo nga mga estado ha Salatan, nag-antos hin kakurian ha ekonomiya, parte kay tungod hin padayon nga pagdepende ha pag-uma. Bisan man ha pagdukwag hin mga dagko nga industriya ngan mga sentro nga urbano, an mga interes nga mga rural hin busag nagdominar han mga magbabalaod han estado tubtob han mga 1960s, an mga interes nga urban ngan mga Afrikano-nga-Amerikano kulang hin representasyon. Katapos han Gyera Pangkalibotan II, nakatagamtam an Alabama hin pagpadukawag pinaagi han pagbalhin han ekonomiya han estado tikang ha pag-uma ngadto hin dirudialin nga mga interes ha pag-manufacture nga magbug-at, ha pagkuha hin mineral, ha pag-aram, ngan ha teknolohiya.  Dugang pa, an pagtukod o an pagpadukwag hin mga damolaay nga mga instalasyoon militar, labi na an kanan U.S. Army ngan U.S. Air Force, nakadugang ha mga trabahon han estado.

## Mga kasarigan
Alaska

An **Alaska** (; ; ; Alutiiq: *Alas'kaaq;* Tlingit: *Anáaski;* ) amo an gidako-i nga estado han Estados Unidos ha kahaluag. An Juneau amo an kapital nga siyudad ha nasabi nga Estado.  Nahamutang an Alaska ha kanawayan nga kadaplinan han kontinente han Amihanan nga Amerika, ngan sapit an Canada ha sidlangan, an Kalawdan Artico ha amihanan, ngan an Kalawdan Pacifico ha katundan ngan salatan, ngan ah Rusya unhan pa ha katundan tabok han Estrecho han Bering. Mga katunga han mga 710,231 ka molupyo han Alaska (sumala han 2010 nga Census han Estados Unidos) naukoy ha sakob han metropolitano nga kahaluag han Anchorage. An Alaska amo an gigutiayi hin padot-hin-katawhan o densidad hin populasyon han Estados Unidos.

Ginpalit an Alaska tikang han Imperyo nga Ruso han Marso 30, 1867, hin bayad nga $7.2&nbsp;ka ribo o milyon ($ ha yana nga mga dolar) ha mga tagduha ka sentimo ha tagsa akre ($4.74/km²). An tuna nag-agi hin pipira nga mga pagbalhin ha pagdumara ugsa ini magini usa nga organisado (o gin-incorporar) nga teritoryo dida han Mayo 11, 1912.  An Alaska amo an nagin ika-49 nga estado han Estados Unidos dida han Enero 3, 1959.

An ngaran nga "Alaska" (Аляска) daan na gin-gamit han panahon han pagkolonisar han Rusya, nga diin gin-gamit anay ini para la han rawis o katarman o peninsula.  Ginkuha ini tikang han Aleut nga pulong nga *alaxsxaq*, nga nangangahulogan "*the mainland*" (an dako nga tuna) o kun ha mas literal,  "an butang nga diin an buhat han dagat ginkakadto". Tinatawag gihapon ini nga Alyeska, an "dako nga tuna", usa nga Aleut nga pulong nga tikang han amo gihapon nga ugat. 

## Mga kasarigan
Arizona

An **Arizona** (;  ;  ); usa nga estado nga nahamutang ha habagatan o salatan-katundan nga rehiyon han Estados Unidos. Kabahin gihapon ini han katundan nga Estados Unidos ngan han bukid nga katundan. An ulohan ngan gidako-i nga syudad han estado amo an Phoenix. An ikaduha nga gidako-i nga syudad amo an Tucson, ngan ini ginsusundan ha kadako hin walo nga syudad ha metropolitano nga kahaluag han Phoenix: Mesa, Glendale, Chandler, Scottsdale, Gilbert, Tempe, Peoria, Surprise ngan han Yuma ha Kondado han Yuma.

An Arizona amo an ika-48 nga estado ngan kataposan han magsarapit nga mga estado nga ginpasulod han Union, nga nakakuha hin pagka-estado dida han Pebrero 14, 1912. Kilalado an Arizona tungod han disyerto nga klima hini, mga magpaso nga mga katsirak o verano, ngan di-gud-duro nga mga kathagkot o *winter*, kundi mayda liwat ini mga kagurangan hin pino ngan mga kabugkidan ha hitaas nga kahagnaan, nga mayda mas mahagkotay nga panahon kaysa ha ubos nga mga disyerto.

An Arizona usa han mga estado nga Upat ka Eskina. Sapit ini han New Mexico, Utah, Nevada, ngan California, mayda pagkadugtong ha Colorado, ngan mayda  nga internasyonal nga pag-ultan ha mga estado han Sonora ngan Baja California ha Mehiko. Amo ini an gidako-i nga ginpalibotan hin tuna nga estado han Estados Unidos ha kadamo hin katawhan. Dugang pa han Grand Canyon, mayda damo pa nga iba nga mga nasodnon nga kagurangan, mga parke, ngan mga monumento nahamutang ha sakob han estado, samtang labaw hin ika-upat nga bahin han teritoryo hini mga *Federal Trust Land* (Tuna nga Gin-entrega nga Federal) nga amo an gin-uukyan han Nasod Navajo, han Hopi nga tribo, han Tohono O'odham, Apache ngan Yaqui nga mga katawhan ngan iba pa nga mga dirudialin nga Yuman nga mga tribo, sugad han Yavapai, Quechan ngan Hualapai.

## Mga kasarigan
Arkansas

An **Arkansas** ( ) usa nga estado nga nahamutang ha salatan nga rehiyon han Estados Unidos. An ngaran hini usa nga Inalgonquian nga ngaran han Quapaw nga Indyo. An Arkansas nagsasaro hin mga pag-ultan hin unon mga mga estado (palibot tipatuo: Amihanan:Missouri; Sinirangan: Tennessee, Mississippi; Salatan: Louisiana; Habagatan: Texas; Katundan: Oklahoma), ngan an sinirangan nga linya hini kaurugan nga nasunod han Salog Mississippi. An dirudilain nga heyograpiya hini naglalakip tikang han mga kabugkiran nga mga rehiyon han mga Ozark ngan han Mga Bukid han Ouachita, nga amo an Sulod nga mga Higtaas-nga-Tuna han Estados Unidos (*U.S. Interior Highlands*), ngadto han sinirangan nga mga ubos-nga-tuna ha daplin han Salog Mississippi. An ulohan ngan an syudad nga gidamo-i hin tawo amo an Little Rock, nga nahamutang ha butnga nga dapit han estado.

## Toponimo
An ngaran nga "Arkansas" tikang han amo gihapon nga gintikangan para han Estado han Franklin. An Franklin nga tribo han mga Lumad nga Amerikano mga hagrani nga nahadugtong han mga Sioux nga mga tribo han Dagko nga mga Kapatagan. An pulong nga "Arkansas" ngahaw usa nga Frinanses nga pagluwas ("Arcansas") hin Quapaw (usa nga may pagkadugtong nga "Kaw" nga tribo) nga pulong "akakaze" nga nangangahulogan "tuna han ubos-han-salog nga mga tawo" o an Sioux nga pulong "Akakaze" nga nangangahulogan "katawhan han salatan nga hangin". An pagluwas han Arkansas ginhimo nga opisyal hin buhat han lehislatura han estado dida han 1881, katapos hin pagkadebate han duha nga mga Senador han Estados Unidos nga tikang ha Arkansas. An usa karuyag nga igluwas an ngaran nga   ngan an usa liwat karuyag han pagluwas nga  .

Han 2007, an lehislatura han estado nagdeklara hin opisyal nga an *possessive* nga forma han ngaran han estado ha Ininglis nga *Arkansas's*.

## Mga tigaman

## Mga kasarigan
Colorado

An **Colorado** (, iba nga mga pagkalainlain) usá nga estado han Katundan nga Estados Unidos nga naglalakip han kadam-an han salatan nga Rocky Mountains pati gihapon an dumagsaan nga dapit han Colorado Plateau ngan an katundan nga dapit han Great Plains. Amo iní an ika-8 nga gihaluagi ngan ika-21 nga gidamoi hin molupyo nga estado han Estados Unidos. An ginbanabana nga kamolupyohan han Colorado mga 5,758,736 sumala han 2019, usá nga pagdugang hin 14.5% tikang han 2010 nga Census han Estados Unidos.

Ginngaranan an estado tikang han Salog Colorado, nga ginngaranan hin mga sayo nga mga Espanyol nga explorador nga *Río Colorado* ("Pula nga Salog" o "Tina nga Salog") tungod han  nga lagod nga dara han salog tikang han kabugkiran. Gin-organisar an Teritoryo han Colorado han Pebrero 28, 1861, ngan han Agosto 1, 1876, ginpirmahan ni Mangulo han Estados Unidos Ulysses S. Grant an Proclamation 230 nga nagpasulod han Colorado ngadto han Unyon komo ika-38 nga estado. Gin-agnayan an Colorado nga "*[[Talaan hin mga agnay hin estado han Estados Unidos|Centennial State]]*" o "Centennial nga Estado" (literal nga Winaray: "Estado han ika-Gatos nga Tuig") tungod kay nagin estado iní hin usá ka gatostuig katapos hn pagpirma han Deklarasyon hin Paglugaring han Estados Unidos.

Ginsasapitan an Colorado han Wyoming ha amihan, han Nebraska ha dumagsaan, han Kansas ha sidlangan, han Oklahoma ha timugan, han New Mexico ha salatn, han Utah ha katundan, ngan nadungtong iní han Arizona ha habagatan dida han Upat nga Pag-ultan. Kilalado an Colorado tungod han maghusay nga lantawan hin kalibungan hin mga kabugkiran, kagurangan, higtaas nga mga kapatagan, mga mesa, mga kanyon, mga plateau, mga salog ngan mga tuna nga desyerto. Kabahin an Colorado han katundan ngan habagatan nga Estados Unidos ngan usá iní han mga Estado nga mga bukidnon.

Denver an kapital o pamunuan ngan gidamoi hin molupyo nga syudad han Colorado. Tinatawag an mga molupyo han estado ha Ininglis nga Coloradans, bisan man kun an kadaan nga pagtawag nga "Coloradoan" agsob ginagamit.

## Mga pinambasaran
Connecticut

An **Connecticut** () amo an pinakasalatan nga estado ha New England nga rehiyon han dumagsaan nga Estados Unidos. Sumala han 2010 nga Census, iní an mayda gihataasi nga per-capita nga income, Human Development Index (0.962), ngan median household income ha Estados Unidos. Ginsasapitán iní han Rhode Island ha sidlangan, han Massachusetts ha amihan, han New York ha katundan, ngan han Long Island Sound ha salatan. Hartford an pamunuan o kapital nga syudad han nasabi nga estado ngan Bridgeport an syudad nga gidamoi hin molupyo. Kabahin iní han New England, bisan man kun mayda mga báhin hiní nga ginuupod han New York ngan New Jersey komo usá nga *[[tri-state area]]* o langyab hin tulo-nga-estado. Ginngaranan an estado tikang han Salog Connecticut nga aproximadamente natungá han estado. An pulong nga "Connecticut" kinuhà tikang hin dirudilain nga pagsurat hin Algonquian nga pulong para hin "halaba nga tauban nga salog"..

An syahan nga mga Europeo nga nanimungto han Connecticut mga Olandes nga nagtukod hin gamay, nga madalî là nga panimungto nga gintawag nga Fort Hoop ha Hartford ha pag-ultan han mga salog nga Park ug Connecticut. Katunga han Connecticut ha pagtikáng kabahin anay han Olandes nga kolonya nga Bag-o nga Nederland, nga naglakip hin damo nga tuna nga nahimutnga han mga Salog Connecticut ug Delaware, bisan pa man kun an syahan nga dagko nga mga panimungto gintukod han dekada han mga 1630 han mga Ingles. Hi Thomas Hooker namuno hin grupo nga mga sumurunod tikang han Massachusetts Bay Colony ngan nagtukod han Connecticut Colony; iba nga mga nanimungto tikang ha Massachusetts nagtukod han Saybrook Colony ngan han New Haven Colony. An mga kolonya han Connecticut ngan New Haven nagtukod hin mga dokumento hin Fundamental Orders, nga ginkikita nga mga syahan nga mga konstitusyon ha America. Han 1662, an tuló nga mga kolonya gin-usá ha ilarom hin karta real, nga diin an Connecticut nagin kolonya han korona. Usá iní han Napulo-kag-Tulo nga mga Kolonya nga nagsalikway han British nga pamunuo dida han Rebolusyon Amerikano.

An Connecticut amo an ikatuló nga gigutiayi nga estado ha langyab, an ika-29 nga gidamoi hin molupyo, ngan an ikaupat nga pinakadako hin densidad hin molupyo han kalim-an nga mga estado. Gin-agnayan iní nga "*Constitution State*" (Estado hin Konstitusyon), "*Nutmeg State*" (Estado hin Moskada), "*Provisions State*" (Estado hin Pangandaman), ngan "*Land of Steady Habits*" (Tuna hin Unob nga mga Pamatasan). Dako an impluywensya hiní han pagtukod han kagamhanan federal han Estados Unidos (kitaa Connecticut nga Kompromiso).

An Salog Connecticut River, Salog Thames, ngan mga daungan nga nananaplin han Long Island Sound nanhatag han Connecticut hin makusog nga minat-an hin panagat ngan panlayag nga nagpapadayon kutob yana. Mayda gihapon an estado hin maiha nga kaagi hin magin tagbalay han industriya hin serbisyon hin panalapi, upod in mga kompanyiya hin aseguransa o insurance ha Hartford ngan mga hedge fun ha Condado ha Fairfield.

## Mga hulagway

Image:LighthousePoint NewHavenCT.JPG
Image:Middletown, CT - 169-203 Main St 01.jpg
Image:Connecticut State Capitol, February 24, 2008.jpg


## Mga pinambasaran
Florida

An Florida (kaluwás ha Ininggles: , ) am an pinakasalatan nga nahadugtong nga estado ha Estados Unidos. Ginsasapitan an nasabi nga estado ha katundan han Gulfo han Mexico, ha kanawayan han Alabama, ha amihan han Georgia, ha sidlangan han Kalawdan Atlantico, ngan ha salatan han Suláng han Florida. An pamunuan o kapital han estado, Tallahassee, gintukod nga sugad dida han 1823 han ikaduhá nga sesyon han lehislatura han teritoryo.

## Mga pinambasaran