Guimarães

An **Guimarães** () usá nga syudad ngan munisipyo nga nahamutang ha amihanan nga Portugal, ha distrito han Braga. 
An tikang han kaagi nga sentro han bungto hini ginlista nga usá nga UNESCO World Heritage Site tikang han 2001, ha pagkilala nga iní usá nga "kilalado nga maupay hin ka-konserba ngan tinuod nga pananglitan hin pagdukwag hin medieval nga panimungto ngadto hin moderno nga bungto" ha Europa.

An Guimarães bahin giahpon han Ave Subrehiyon (usá han mga industrialisado hin duro nga mg subrehiyon han nasod), pati gihapon han hadto ha kaagi nga Minho nga lalawigan. An syudad mayda kamolupyohan nga 52,181 nga nangungukoy. An kamolupyohan han munisipyo han 2011 mga 158,124, hin langyab nga . An yanâ nga Alkalde amo hi Domingos Bragança, han Partido Sosyalista. Ginsasapitan an munisipyo ha amihan han munisipyo han Póvoa de Lanhoso, ha sidlangan han Fafe, ha salatan han Felgueiras, Vizela ngan han Santo Tirso, ha katundan han Vila Nova de Famalicão ngan ha kanawayan han Braga.

Ginpanimungto an syudad han ika-9 nga gatostuig, hadto nga panahon gintawag iní nga **Vimaranes**. Iní nga pagtawag bangin nagtikáng han man-gugubat nga hi Vímara Peres, nga nagpilì hiní nga lugar nga amo an magin prinsipal nga lingkoranan han Kondado han Portugal nga iya ginlúpig para han Ginhadian han Galicia.

An Guimarães mayda dako nga pagka-importante ha kaagi tungod han papel nga gindará hiní han pagtukod han Portugal. Agsob nga tinatawag an syudad nga "natawohan han pagkanasodhanon nga Portuges" o kundi man "an syudad nga puyot" (*Cidade Berço* ha Pinortuges) tungod kay gintutuohan nga an syahan nga hadì han Portugal, hi Afonso Henriques, natawo didâ, ngan tungod gihapon nga an Pag-awayan han São Mamede - nga ginkikita nga pagtikang nga panhinabô han pagtukod han Ginhadian han Portugal - nahinabo hirani han syudad.

Hin pirá ka dekada, an Guimarães amo an kapital o pamunuan han Kondado han Portugal, kundi, hin madalî nga panahon katapos han Pag-awayan han São Mamede (1128), ngan tungod han mga panginahanglanon han Reconquista, an Coimbra amo an nagin pamunuan han ginhadi-an.

An mga molupyo han Guimarães agsob nga tinatawag nga mga "*Vimaranenses*" (mga Vimaranesnon) ngan "*Conquistadores*" (mga Nanlupig) tungod han nahahanungod nga na-ereder ha kaagi han panlupig nga gintikáng ha Guimarães.

An Guimarães, upod han Maribor, Eslovenya, amo an Europeo nga Pamunuan hin Kultura han 2012.

## Heyograpiya
### Mga parokya

Ha pagdumara, ginbahinbahin an munisipyo ngadto hin 48 nga mga parokya sibil o mga fregesya (*[[freguesia (Portugal)|freguesias]]*):

* Abação e Gémeos
* Airão Santa Maria, Airão São João e Vermil
* Aldão
* Arosa e Castelões
* Atães e Rendufe
* Azurém 
* Balazar
* Barco
* Briteiros Salvador e Briteiros Santa Leocádia 
* Briteiros Santo Estêvão e Donim
* Brito
* Caldas das Taipas (*Caldelas*)
* Candoso (São Martinho)
* Candoso São Tiago e Mascotelos 
* Conde e Gandarela
* Costa 
* Creixomil 
* Fermentões  
* Gonça
* Gondar
* Guardizela
* Infantas
* Leitões, Oleiros e Figueiredo
* Longos
* Lordelo
* Mesão Frio 
* Moreira de Cónegos
* Nespereira
* Oliveira, São Paio e São Sebastião
* Pencelo
* Pinheiro
* Polvoreira 
* Ponte
* Prazins (Santa Eufémia) 
* Prazins Santo Tirso e Corvite
* Ronfe
* Sande São Lourenço e Balazar
* Sande (São Martinho) 
* Sande Vila Nova e Sande São Clemente
* São Torcato
* Selho (São Cristóvão)
* Selho (São Jorge) 
* Selho São Lourenço e Gominhães
* Serzedelo
* Serzedo e Calvos
* Silvares 
* Souto Santa Maria, Souto São Salvador e Gondomar
* Tabuadelo e São Faustino
* Urgezes  

## Mga kasarigan