Bedots

thumb|On bea crås bedot el Walonreye (dandjreus on croejhmint Sufok)
Les **bedots** u **ovrins** u **motons** u **blankès biesses**, c' est on no po djåzer d' ene aclevåve biesse, on roemiant k' on lome sincieuzmint *[[Ovis aries]]*. 

Les motons sont-st aclevés po leu linne, et leu tchå, rålmint po leu laecea.

 *[[Ovis aries]]*

## Motlî
Dins l' lingaedje corant, l' indje "*Ovis aries*" a on diferin no, sorlon si ådje eyet si seke :
* «» po les frumeles k' ont ddja .
* «» u «» u «» po les måyes ki plèt siervi.
* «» u «» u «» po les frumeles ki vont divni des berbis (di 6 moes disk' å prumî agnlaedje). Les måyes del minme ådje sont lomés les «».
* «» po les djonnes nén co spanis. S' i gn a deus, on dit d' tchaeke ene «». Cwand i sont pus grands, u s' i gn a d' totes les ådjes, on dit les «bedots».

Cwand i n' sont nén ås tchamps, les bedots sont-st aclevés dins des **biedjreyes**. 

Li ci et l' cene ki les minèt paxhe sont lomés **bierdjî** et **biedjresse**.

## Mopliyaedje
thumb|Ene berbis, croejhlêye Lacaune x Demman k' a fwait cwate djonnes (å Marok) 
Normåldimint, li berbis va a berå (on dit eto : k' ele , k' ele ) on côp l' an, å moumint k' les djoûs kiminçnut a discrexhe. Come les vatches, l' esminçaedje ni deure ki deus sgondes. 

Li berbis va cénk moes. Ele  onk, deus u disk' a troes cwate agneas, a l' assulon des raeces. I s' plèt ddja astampé après on cwårt d' eure (c' est des ni-fuyants).

I vont teter troes cwate moes. Come ele n' a k' deus tetes, i fåt nouri les troejhinmes agneas al botaye.

Les ovietes polèt ddja aler a berå a 12-15 moes.

## Raeces
* Årdinwès
* Tecsel (*Texel*) : bedele tårdowmint (e moes d' måss)
* Sufok (*Suffolk*) : timprou bedlaedje (e moes d' djanvî)

## Aclevaedje des bedots e l' Walonreye
Il a bråmint discrexhou å cmince do 20inme sieke, cwand li scole a divnou oblidjeye. Ca c' esteut sovint les efants k' alént miner les berbis å tchamps u (pus vî) dins les bwès.

Asteure, c' est purade des ptits aclevaedjes, bråmint come pasmint d' tins. E 2007, gn aveut 50.000 berbis, et 5600 acleveus. Ça fwait des tropeas di moens ki 10 berbis pa bierdjî.

## Aclevaedje des bedots sol Daegne etire
thumb|Mape des payis acleveus d' bedots
Li bedot s' acleve dins bråmint des payis, des froeds payis Iyes Faeroyé disk' å setch payis (Afrike bijhrece). I vike eto voltî dins les montinnes. Mins fåt des pus ptitès raeces po poleur griper avou les gades dins des tropeas di ptits roemiants (come on dit e l' zotecneye). 

I n' sait sopoirter les payis tropicås, di cåze del crouweur ki dmeure dins l' linne, et aminer totes sôres di maladeyes. Mins il î vike cwand minme sacwantès raeces sins linne.


Tropea bedots Ayites Bougmesse bierdjî.jpg|dins l' Grand Atlasse å Marok (raece Tirehaline)
Tropea berbis Timhadite bwès cedes voye Boumia Itzer.jpg|e Mîtrin Atlasse (raece Timahdite)
Beni Meskin tropea Sardi.jpg|sol platrê å fosfate (raece Sardi)
PECORE-SHEEPS-CORDEIROS-01.JPG|Berbis e l' Itåleye


## Li bedot dins les rlidjons
Les Djwifs ont ene dujhance di touwer on bedot a Påke. L' uzance a stî rprinjhe pa les crustins (a Påke eto) et pa les Muzulmans fiesse do bedot.

## Li moton come amagnî
Li tchå d' moton a dipus d' saweur. Mins kécfeye k' i gn ene miete di cråxhe di trop po les diabetikes.


Platnêye tchå spale pronnes1 ary-دلعة مبخرة.jpg|platnêye di moton ås pronnes
Maumdey cwarmea berbis.jpg|thumb|cwarmeus diguijhîs e motons po xhiner l' clonaedje å Cwarmea d' Måmdey 


## Li bedot come biesse sayrece
C' est avou on bedot k' on-z a adiercî l' prumî clonaedje di grossès biesses. Li clonêye bedêye fourit lomêye "Dolly".

## Hårdêye divintrinne
* Maladeyes des bedots