Johannes Gutenberg

thumb
**Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg** (pus coûtmint **Johannes Gutenberg**, pacô **Johann Gutenberg**, riwalnijhåve *Djihan Goutimbiè*, pus sovint dit *Gutènbèrk* sins si ptit no), c’ esteut èn ome ki skepia e dins les anêyes 1390 et mora li 3 d' fevrî 1468.

On l’ mete come l’ edvinteu di l’ imprimreye. Çou k’ i trova, podbon, c’ est ene presse mecanike ki permeteut d’ imprimer bråmint des lives so waire di tins, tot-z åyant on prodût di boune cwålité. Adon, on pout dire k' i fourit l'&nbsp;edvinteu di &nbsp;imprimaedje modiene. 

## Vicåreye
Gutemberg vina-st å monde a Mayince (Mainz), fi d'&nbsp;on martchand lomé Friele Gensfleisch zu Laden, ki pus tård serè lomé eto "zum Gutenberg" d'&nbsp;après l'&nbsp;no d'&nbsp;ene måjhone wice kel famile ebaga.

I va apontyî si edvincion diviè 1450.

Li mwaisse ouve da Gutenberg, c’ est l’ Bibe ki poite si no. Les "Bibes di Gutenberg", e latén pu e-n almand, ont stî l'&nbsp;prumî produjhaedje di masse d' on live. L' imprimaedje a cmincî li 23 d' fevrî 1455 et fini e 1456, sacwantes di zels ont sorviké disk'&nbsp;enute.

Droldimint, li no da Gutenberg n’ aparexhe so nol egzimplaire di s’ bibe.

Mins l’ ome ni sepa nén profiter di si edvincion, come traeyincieus. I s’ fijha mete å tribunå et tote si imprimreye esta saizeye et vindowe a s’ copleu, on lomé Johann Fust. 

Dins l'&nbsp;veye di Mayince on trouve ene posteure di Gutenberge, fwaite pa l'&nbsp;årtisse Bertel Thorvaldsen, eyet eto li Muzêye Gutenberg.

## Pondants
 Imprimreye#Istwere
Les Chinwès eyet les Corêyins kinoxhént ddja adon l'&nbsp;imprimaedje pa bloks, et minme les caracteres mobiles, mins on n'&nbsp;sait nén si Gutemberg kinoxheut ces tecnikes la, oudonbén s'&nbsp;i ls a edvinté di s'&nbsp;costé.

## Si edvincion
Gn a cwate mwaisses ponts dins l’ imprimreye modiene :
* des letes rissaetchåves et on sistinme po les agritchîs stocaesmint so on sopoirt.
* ene presse ki fwait djonde les letes avou l’ sopoirt do scrijhaedje 
* ene boune intche
* on bonmartchî sopoirt do scrijhaedje : li papî lu-minme (divant c’ esteut do påtchmint)

Gutenberg va amidrer toplin des sacwès dins l’ imprimaedje. I va edvinter :
* on melkin d' metå (aloyaedje di metå) foirt dujhåve po fé des letes bodjåves.
* des fômes po stitchî les letes et k’ ele ni halcotexhe nén
* ene intche fwaite a l’ ôle, ki n’ si disface nén après.
* ene presse mecanike ki toûne comifåt, inspirêye des cenes eployeyes dins l'&nbsp;fijhaedje do vén.

Li pus grande avancêye c'&nbsp;est les caracteres mobiles, la ki disk'&nbsp;adon on impriméve e l'&nbsp;Urope pa plantches etires.

Les amidraedjes da Gutenberg permetît di fé d’ ene impimreye ene vraiye oujhene di fjhaedje di lives.

## Shuvance
Divant Gutenberg, l’ uzaedje do papî esteut cnoxhou el Chine dispu l’ an 100, edvinté pa Tchay Loun. L’ Urope n’ aprinda l’ tecnike k’ e 12inme sieke, on trevén la k’ elle esteut erirêye eneviè l’ Chine. Ele va ratraper si rtådje pitchote a midjote.

Les novelès ey ovrûlès tecnikes d'&nbsp;imprimaedje da Gutenberg ont miné a on grand crexhaedje do produjhaedje di tecses e l'&nbsp;Urope.

Ci n’ est k’ e 15inme sieke k’ ele va aler pus rade po s’ diswalper. Ci sereut vormint a cåze del presse da Gutenberg.

Ôte tchoi : c’ est l’ Bibe da Gutenberg k’ a bråmint fwait pol rifondaedje di l’ almand.

## Sourdants