Sinteze di pårlaedje

[thumb|ene fråze do [Ptit Prince askepieye pa sinteze]]
Li **sinteze di pårlaedje** u **produjhaedje di paroles**, c' est ene tecnike di sûtisté éndjolike ki permete d' askepyî ene vwès uminne, ki lét on tecse sicrît dins on metou lingaedje.

## Tecnike vijhene
Li sinteze di pårlaedje est djusse li contråve do riscrijhaedje del vwès.

## E walon
Ene prumire saye di sinteze di cåzaedje a stî enondêye pa Lucyin Mahin, Flipe Boula, Pablo Sarachaga, Joselyne Mostenne et Marc Evrard e 2023. Il atakît avou èn eredjistrumint do roman «Li Ptit Prince» da Antoenne di Sint-Spuri léjhou avou on prononçaedje eterpayis a cmincî d' on ratournaedje e rfondou walon da Lorint Hendschel.

Ene prumire tecnike, c' esteut di rmete tot li scrît e l' alfabet fonetike sampa.

Mins, e 2024, avou l' aidance di Felipe Espinosa, i sayît les nouvès tecnikes lomêyes «neuronikes», la ki l' sûtisté éndjolike boute cåzu leye tote seule. Li sistinme di sinteze esteut rashiou so l’ aprindaedje afrontiveus (VITS).

Vocial ene saye, pate a pate, a pårti del fåve «li bijhe et l' solea». Li tecse léjhou esteut scrît e rfondou, rortografyî a cmincî d' on scrît e sistinme Feller d' on prononçaedje coinrece di Transene (oyåve vaici). Vo l' cial:

Li bijhe et l’ solea estént ki s’ margayént po sawè kî çki, des deus, esteut l’ pus foirt. 

Mins ç’ côp la, la k’ i veyèt on tchminåd k' arivéve pyim piam, dins on bea noû tchôd paltot. Ladsu, i s' metèt d' acoird po çci: li ci ki parvénreut l' prumî a lyi haper s' mantea, ça sreut lu ki sreut rwaitî come li pus foirt. 

Adon, la k' li bijhe si mete a shofler tant k' ele pout. Mins non pus, pus çk' ele shofléve, pus çki l' roteu s' racafûléve dins s' grand paltot. Ça fwait k' elle a laixhî ouve.

A ç' moumint la, la ki l' solea s' mete a lure come cwand i lût des cwate costés. Et c' est ki: après ene hapêye, la ki l' pormineu a stî reschandi, et il a tiré s' mantea.

Ça fwait ki l' bijhe a bén dvou rconoxhe ki l' solea esteut l' pus foirt di zels deus.

Et voci sacwants sayes di sinteze:


Wa SP BS Transene1 prumire saye kihatchaedje.oga|Prumire saye (cåzaedje foirt kihatchî) (10 di may 2024)
Wa SP BS Transene1 vwès ome bråmint eredjistrumints.ogg|Pareymint, rashiou so on ritche soûmint d' eredjistrumints (12 di djun 2024)
Wa SP BS Transene1 vwès cmere waire eredjistrumints.ogg|Ôte saye avou on flåwe soûmint d' eredjistrumints  (25 di djun 2024)
Wa SP BS Transene1 vwès cmere foirt waire eredjistrumints.ogg|saye avou on foirt flåwe soûmint d' eredjistrumints (19 di setimbe 2024)


Vocial deus sayes di lijhaedje del prumire fråze d' èn årtike do Wikipedia walon.


Wa SP Wiki sinteze di pårlaedje vwès ome.oga|li dzeu di cisse pådje cial (26 d' awousse 2024)
Wa SP Wiki guere des scoles vwès cmere waire eredjistrumints.ogg|li deujhinme guere des scoles (25 d' octôbe 2024)


Des sayes fourît fwaites tot asprovant sacwants modeles: (1) avou u sins cvierseu grafinme-foninme, eyet (2) e-n eployant u nén on modele neuronike k’ aveut stî etrinné pol francès.

Al difén, on dmanda a des waloncåzants di schoûter on ptit cint d’ eredjistrumints et d’ dire leu rsinta avou ene note di 1 a 5.

Les rzultats mostrèt ki l' sistinme pre-etrinné e francès n’ est meyeu ki po l’ flåwe soûmint d’ eredjistrumints (18 munutes).

## 
* Tecse k' a siervou a l' prumire saye di sinteze di pårlaedje e walon
*  &  Pate a pate avou l' prumire saye di sinteze di pårlaedje e walon 
*  Prezintaedje des prumirès sayes a l' UNESCO (24 & 25 di fevrî 2025)
*  Spepieus prezintaedje a Lewåde (Leeuwarden) (26 d' awousse 2025)

## Sourdants