Suni

**Suni** (fr: *Sugny*), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou Vresse et k' a don passé del province do Lussimbork al province di Nameur.


__TOC__


* Sitindowe: 2.429 ha., ki 1.581 ha. c' est bwès d' comene.
* Hôteur: 365 m. a l' eglijhe, 450 m. a Sopha.
* Eplaeçmint sol Daegn: 
* Dimanants: 150 feus (1760); 940  (1817); 980 (1821); 1023 (1893)
* Sipotaedje: Macus.
* Canton: Djedene
* Arondixhmint: Dinant
* Province: Nameur
* Payis: Beldjike
* Vîs scrijhas: Suni (1657), Sugny.
* Eglijhe: Foirt viye, ritapêye e 1851, dipandeut del pårotche di Neufmanil (F), diyoceze di Reims et pwis di Metz. Rivnowe å diyoceze di Nameur e 1823
* Patron: Sint Mårtén
* Dicåce: dimègne après l' 11 di nôvimbe.  
* Sourdant: Tandel VI a, 1893

### Etimolodjeye
*Som, sum, son, sun*, vinèt di summum et *gny, ny et y* dissignèt ene hôteur.

## Nos d' plaece
### Ecarts
* Li Boune Idêye (*La Boune Idéye*), al croejhete del grande voye di Charleville; 
* Les Prés Piret, al frontire sol voye di Sint Madje (Saint-Menges) (F); 
* li molén du Gigue (Barbagnasse) sol pazea d' Bossévå, 
* li Banea, 
* Li Molén broûlé, 
* li Teryinne (*la Teriène*), on defrixhmint di 5 cinses.

### Aiwes
* Sourdant del Gotale, bî ki dschind so Pûsmadje
* Li Membrete, ki passe å Molén broûlé et va so Smwès a Mambe, e passant å molén Simonis (La Foret)

## Istwere
A l' Ancyin Redjime, c' est onk des 3 borks del Dutcheye di Bouyon, avou basse, moyene et hôte djustice.
Al djustice di Suni, on mayeur et 7 echvins estént élîs tos ls ans al  Pancoûsse.

### Sorcires
Suni est conou po s' fameus porcès des sorcires di 1657, rapoirté dins on manuscrît di l' epoke, et k' implikéve 3 pôves femes di Suni: Jenette Petit, Marson Huart et Catherine Robeau.
Riconowes come sorcires, elle ont stî stronnêyes et broûlêyes.
Li minme cas s' a passé a Djeneret

### Tricbalaedjes administratifs
Suni esteut tnou a mitan indivize, på Signeur di Bôhan et ses parsounîs, tot e dmorant sometou a Bouyon.

E 1691, Suni passe a Nicolas de la Biche, signeur di Suni, pwis al famile djusk' al Revolucion.
Li tchestea d' Suni a fwait plaece al sicole des gamenes e 1875. 

Dizo l' Redjime francès:
* a l' an V (1797), fwait pårteye do dipårtumint di Sambe et Mouze, canton d' Djedene.
* a l' an X (1802) passe å canton d' Méziéres, arrondixhmint di Sdan, dipårtumint des Årdenes

Dizo l' Redjime holandès:
* e 1815, li 16 di djanvî, passe do canton d' Méziéres (F) å canton d' Bouyon (B).
* e 1823, divént comene di Suni, avou Badjimont et Pûsmadje.

Dizo l' Redjime bedje:
* e 1849, 24 delimitåcions do teritware di Suni et d' Donchery (F).
* e 1965, Badjimont et Pûsmadje sont rebanés a Suni.
* e 1977, avou les grands rebanaedjes, Suni est rebané avou Vresse, passant insi del province do Lussimbork al province di Nameur.

### Dierinne guere
Tins del guere di 1940, i gn ourit on maki foirt actif avou l' ci d' Yåle.
I gn ourit ene algarade dins les alintoûs do molén, ki les Almands ont broûlé e rprezaye et k' on lome asteure: “Li molén broûlé”.

## Tuzance coinrece
### Sicrijheus e tchampnwès
Irène Ister î a vnou å monde e 1914

## A vey
E dschindant so Mambe, a hintche del voye, «Li tchestea del Rotche», on pik fortifyî viè l' an 1000, avou on fossé d' aiwe, en terasse elvêye po les manants, aspoyeye a ene rotche co pus elvêye, ûçk’ on voet co dins l' rotche li plaece des montants do tchestea. 
On crin d' rotche ki sreut on pousse. On-z î åreut rtrové on trezôr, ratoirtyî dins ene pea d' gade.

## Sourdants