Li vicåreye di Simon et Linåd (live d' imådjes)

thumb|So ene posteure a Altenbek, e l'&nbsp;Almagne
**Li vicåreye di Simon et Linåd**, c' est on live d' imådjes sicrît pa Willhelm Busch, ki dessina eto les imådjes.

Li mwaisse tite, c' est *Max und Moritz, Eine Bubengeschichte in sieben Streichen*. 

Li live fourit-st eplaidî pol prumî côp e 1865.

## Plaeçmint dins l' istwere des lives d' imådjes
Il est waitî come onk des ovraedjes k' anonce les binde d' imådjes. Copurade ki l' Amerikin Rudolf Dircks les a seurmint prins come sourdant di si ouve "the Katzenjammer Kids", ki les prumirès plantches parexhît dins li New York Journal e 1897.

## Ratournaedjes e walon
### Cronolodjeye
thumb|Coviete do deujhinme ratournaedje e walon
Li live a stî ratourné e walon pol prumî côp pa Jean Levaux, et rexhe e livret e 1889, dizo l' tite : «Vicåreye di Simon et Linåd metowe e lidjwès» («*Li vicarèie di Simon èt Lina mèttowe ès ligwèt*».

E 21e sieke, gn è rava ene rîlêye di ratournaedjes, li prumî pa Jean-Luc Fauconnier (avou l' accint d' Tcheslet) sol tite "Miyin eyet Meurice, set kéntes des arnagats" (*Miyin èyèt Môrice, sèt quétes dès-arnagats*), ey eplaidî e 2011 ås eplaidreyes Titenfaß (ISBN 978-3-937467-99-3). Adonpwis, å minme eplaideu, a rexhou ene ôte modêye, mins avou l' accint d' Nametche, di Bernard Louis. Pu onk da Jean Lechanteur, avou l' accint lidjwès.

### Ratournaedje Levaux
C' est tos ûtpîtaedjes.

### Ratournaedje Fauconnier
Les arimés da Jean-Luc Fauconnier, c' est do setpîtaedje, estô do ûtpîtaedje do mwaisse live. Li ratourneu trouve çoula pus vicant, mî assoçnåve a l' arnåjhté des deus ptits ravacholes di Miyin et Meurice.

### Ratournaedje Louis

### Ratournaedje Lechanteur

## Kitaeyaedje do live
### Adrovaedje
On esplike li caractere des deus arnagats:
: **Mwaisse modêye**
Die, anstatt durch weise Lehren
Sich zum Guten zu bekehren,
Oftmals noch darüber lachten
Und sich heimlich lustig machten. 
**Tradujhaedje**
:*(Purade ki d' bén shuve les lçons
:*Po divni des bråves gårçons
:*Zels, tofer, il è riyént
:*Afrontés, i s' è moként)*
</poem>*

### Prumire kénte
thumb|Prumire kénte
thumb|Deujhinme kénte
Miyin et Morice end ont ås poyes del viye Djetrou. I vont-st emantchî deus coides après cwate bokets d' pwin, k' i croejhlèt. Li cok, ki s' rafeye del ripaxhe, houke les poyes k' avorèt radmint, et s' vornut so l' amagnî. Cwè s' va-t i bén passer ?
:**Mwaisse modêye**
Kaum hat dies der Hahn gesehen,
Fängt er auch schon an zu krähen:
Kikeriki! Kikikerikih!! -
Tak tak tak! - da kommen sie.
**Ratournaedje**
:*Li cok, e veyant çoula
:*S' mete a tchanter sins ratna
:*Coutcoulou… coutcouloudjoû !
:*Cotcotcodåk, et bondjoû !*
</poem>*

### Deujhinme displit
Po n' nén piede ses poyes et s' cok k' ont stî stronnés, li veve Boltë decide di lzès rosti sol feu e l' aisse. C' esteut sins conter so l' emantchaedje des tchminêyes did dinltins, k' on pleut vey l' aisse did sol toet. Les ptits sacadjales ni mancront seur nén di griper sol toet. Et tins ki l' veve Boltë est el cåve po-z aler cweri des surcroûte…

### Troejhinme paskeye
:*Tolmonde kinoxheut e viyaedje
:*Èn ome k' on loméve Bietmé Ketch.
:*Abits d' dimegne et d' avråve djoû
:*Stroet pantalon et frake betchou,
:*Paltot avou des lådjès potches,
:*Cawe d' oronde, minme des guetes ås flotches,
:*Tchôd mantea, poyou [[macferla]],
:*Djilet d' vroûl ou capote di drap,
:*Awè, totes les sôres di mousseures,
:*Bietmé les fjheut ... sins prinde muzeure.&nbsp;*

Les garnissaires vont vni soyî l' plantche do ptit pont ki trevåtche li [[ri]] ki passe djusse divant s' måjhone. Pu l' fé araedjî tot l' traitant did lon, por lu vni sol pont.

<gallery>
Imådje:Max und Moritz (Busch) 027.png|Bietmé Ketch
Imådje:Max und Moritz (Busch) 028.png|Hobete Bietmé
Imådje:Max und Moritz (Busch) 029.png|Les curêyes soyèt l' plantche pasrece
Imådje:Max und Moritz (Busch) 030.png[I traitèt Ketch di viye souwêye [[caetche]]
Imådje:Max und Moritz (Busch) 031.png|Ketch avore les dôpiner
</gallery>

=== Cwatrinme kénte ===
[[Imådje:Max und Moritz (Busch) 040.png|thumb|Monsieu Lapete]]
:*Vos vs plindoz d' n' aveur nole exhowe
:*C' est k' pus djonne, vos fjhîz pouri rowe.*
:*Saveur l' abécé, sins rén d' pus
:*Ni moennrè nouk foirt lon, pinse dju.
:*L' efant sûti, å cour pus fir
:*Aprind ôte tchoi k' a lére et scrire
:*Avou les cwate regues po conter
:*Et l' grammaire po mî s' divizer.
:*I schoûte voltî, sins piede pacyince
:*Les djins k' ont dipus d' esperyince.

:*C' est po k' ça s' fijhaxhe åjheymint
:*K' monsieu Lapete eploye tot s' tins.

:*Simon et s' fré, ki n' candjront måy
:*Ni lyi  ni bén ni påye,
:*Et tot montant leus måvas côps,
:*I tuzèt å vî mwaisse sol côp.&nbsp;''

### Cénkinme kénte

### Shijhinme kénte

### Setinme kénte

## 
*  Mwaisse modêye
* Prumire modêye e walon (Jean Levaux, scrijhaedje pre-Feller)

## Sourdants