Joseph Mignolet

thumb|Portrait pa Richard Bourdouxhe (1939)
**Joseph Mignolet**, a skepyî a Lidje li 2 d' djun 1893 ey a morou li 29 di decimbe 1973.

Ci fourit onk des scrijheus e walon a-z aveur sicrît li pus di pådjes.

Riprins dins l' grosse antolodjeye da Piron.

Il a scrît ene miete e francès, å cmince di cårire.

Il a eto yeu ene cårire politike (senateur di 1936 a 1945).

## Ouve pol walon
### Scrijhaedjes eplaidîs
C' est lu l' prumî k' a eplaidî on live e walon après l' prumire guere daegnrece : "Fleurs di brouwires" (1919). C' est tos arimés.

Il a vudî des ôtès ramexhnêyes :
* "Prumire djåbe"
* "Vint ans"
* "Bouket d' brouwires"
* "Les håyes sont rfloreyes" (1921)
* "Fleurs di prétins" (1927)
* "Fleurs d' esté" (1931)
* ("Fleurs d' erire-såjhon", nén eplaidî)
* "Les låmes" (1938)
* "Les troes ådjes del veye" (1939)
* "Payis d' Lidje" (1943)

thumb|si siné e 1938

Il est onk des råles sicrijheus a aveur publiyî des epopêyes :
* Li tchant del Croes (1932)
* Li tchant di m' tere (1935)

Come sicrijheu do teyåte, il a toirchî des pîces come :
* "L' Aviedje di pire" (3 akes, 1922)
* "Li tchèsturlinne del bèle rotche" (2 akes, 2 tåvleas)
* "Al bele fontinne" (3 akes, 1924)
* "L' åme del cité" (3 akes)
* "Å Schoirçåd" (3 akes)
* "Li bouneur passa" (3 akes)
* "Li bårire" (3 akes)
* "L' oujhea pierdou" (3 akes, 1929)
* "L' amour si vindje" (3 akes)
* "Li mwaisse" (2 akes, 1931)
* "Vîs noyés" (1 ake)
* "Li vwès do clokî" (operå comike, muzike da Batta, 2 akes)
* "Li scret do molén" (operå drame, muzike da Batta, 3 akes)
* "Li voye ki monte" (1933)
* "Miyonaire ! (teyåte)
* "Les sabots d'ôr" (3 akes, 1932)

Il a eto scrît sacwants roman : 
* "Viè l' loumire" (1922)
* "Li payis des soteas (roman)" (1926)
* "Li blanke dame" (1933)

Il a eto ratourné les Evandjîle da sint Mår (1934) et sint Luk (1937) et rascode li prumire imprimateure po on scrijhaedje e walon. End a rexhou on tot ptit live, "Li boune novele" (1940).

Dins l' dominne del prôze nén racontrece, gn a s' live so Degrelle «Leyon Degrele, on fré» (1937), motoit li seu live e walon sol politike.

Diviè 1938, il eplaide on live so l' istwere do lingaedje walon d' avå Lidje : Li walon å payîs di Lîdje.

### Ouve nén eplaideye
Cwand on lyi a yeu disfindou, pa djudjmint di co eplaidî des scrijhaedjes, fouxhént i sins rapoirt avou l' politike, Djôzef Mignolet n' a nén leyî ouve. 

I nos a leyî on hopea d' papîscrîts avou des ôtes sicrijhaedjes, riscanés på Muzêye do Vicaedje des Walons e 2019.

Vo lzès ci:
* ramexhnêyes d' arimés 
** Les rimeas d' on pôve ome (1942)
** Pitits sacwès (1944)
** Dierin bouket (1949)
** Li payis des sondjes (1949)
** *Sursum corda* (1950)
** Mes rawetes (1952)
* pîces di teyåte
** Li djeu do pan (1943)
** Messaedje do cir (1951)
** Ås tins des mestrés (1957)
** On drame e l' catedråle (1958),
** Åtoû d' èn eritaedje (1960)
** Li djeu do Noyé (1962)
** L' oujhea rtrové (1970)
** Ås assizes (1970),
** On n' atchtêye nén l' amour (1971)
** Ene royinne e l' Årdene (1971)
** On n' inme k' ene feye (1971)
** Amoûr di ln ome (1971)
** Toursiveuse (1971)
** Li veye k' on catche (1972)
* Romans
** Payis des vegnes (1937)
** Mareye Madlinne (1948)
** Sint Djardjaye (1951)
** Li feme ås rôzes (1952)
** Dierinne blamêye (1952)
** Tins d' l' impreur (1953)
** Viè l' moussant solo (1953)
** L' ome di kériot (1954)
** Å Payis d' Roumdoudoum (1954)
** Li paradis pierdou (1955)
** Contes et ledjindes (1955)
** Flûtes et hôbwès (1955)
** Pimpin l' ålouwete est bizawe (1955)
** Li passion di Saint Matî (1956)
** Li lçon di Bartimeye (1956)
** Li bon bièrdjî (1957)
** Li maçon d' sint Houbert (1958)
** *Pax Vobis* (1959)
** L' amour å cirke (1959)
** Dierinne blamêye (1959)
** Ki l' påye soeye avou twè (1959)
** Barabasse (1960)
** Li bowemyinne (1960)
** Li rwene di Montagu (1961)
** Pitit cråmignon d' nos madones (1961)
** Li tchestea mådit (1961)
** L' amour a l' Alambra (1964) (La on passaedje do papîscrît)
** Les contes di m' forni (1965)
** Li pelrin d' Djeruzalem (1966),
** Li djeu do pan (1966)
** Li loumire e forni (1968)
** Les troes misteres (1969)

## Corwaitaedje di l' ouve da Mignolet
Li Djôzef Mignolet a stî bråmint marké påzès scrijheus francès, di Charles de Vigny a Jean Rostand. 

Si powezeye est zuvionêye di romantisse, la k' les djins waitèt todi d' ariver a èn ideyål, ki ça soeye dins leus sintimints, dins leu rlidjon, u dins l' amour del patreye.

### Influwinces d' ôtes scrijheus walons

## Vicåreye
Al guere di 14, il a stî fwait prijhnî, ey a passé cwatre ans e l' Almagne.

Djôzef Mignolet passéve si veye påjhirmint come rintî a Lidje, disk' e 1933. 

Ciste anêye la, Amand Géradin, des eplaidreyes Rex, va dmander a Mignolet di poleur publiyî on ratournaedje e francès di s' roman «Viè l' loumire». Adonpwis, i va esse responsåve del coirnêye «Coine walone» ås eplaidreyes Rex, replaeçant Amand Géradin.

Cwand Leyon Degrele mete so pî so fotche li pårti "Rex", Djôzef Mignolet divént senateur e 1936. 

Tins del guere di 40, i va fé avou ls Almands. I serè mimbe del *Propaganda Abteilung*. Mins si mwaisse bouye, vola, c' est dner les åjhminces di l' administråcion almande po les scrijhaedjes e walon, aprume li teyåte. Sins fé nole riclame pol sistinme nazi. C' est çou k' a yeu l' air di dire Isi Steinweg, ahoukî come temoen å procès. Å resse, i shonne k' il åye sitî tchôkî pa sacwants teyåtreus lidjwès po-z accepter ç' posse la.

E 1946, i serè straegnmint codåné po çoula (10 ans d' prijhon et 1.000.000 d' francs d' aminde), et on lyi rsaetchrè ses droets civikes. Pår tos ses eplaidaedjes, politike u literaire, seront cinsurés. 

Li SLLW, k' i ndè mimbe, va mete li houpea ås pûnicions tot l' fotant a l' ouxh (10 di decimbe 1946). 

Il a don stî haeyi pås waloneus après l' guere. Li Pris del Veye di Lidje a metou dins ses statuts di dveur prezinter on papî d' oniestruté et d' boune kidujhance, paret i po-z espaitchî Djôzef Mignolet d' el rascode.

Mignolet esteut camaeråde avou Maurice Piron, èn ome foirt grandiveus eneviè les ptits scrijheus e walon, sorlon Françwès Nyns.

## Alére
*  Lionel Baland, Rex en wallon : Joseph Mignolet et Amand Géradin, in : Bulletin d’information du Centre Liégeois d’Histoire et d’Archéologie Militaires, Centre Liégeois d’Histoire et d’Archéologie Militaires (CLHAM), Liège, 2017, n°141, p.65-70.
*  Baptiste Frankinet, Redécouverte: Joseph Mignolet (1893-1973), Wallonnes, 1/2019.

## 
* 
** On boket di si ratournaedje di l' Evandjîle Sint-Mår
** Si ratournaedje do "Nosse Pere"
** Si pådje di powezeyes
** Ritapaedje e rfondou di l' «L' amour a l' Alambra»
* 
* 
* Vè l' loumire (riscanaedje di l' ouve)

## Sourdants