Croejhete do cmon amazir marokin

**Pådje del croejhete di l' [[amazir]]**

## Dispårtixhaedje des mots
Li cmon amazir marokin ni si scrît nén a môde d' èn etroclant lingaedje (come sovint l' arabe marokin, u l' arabe po les pronos et les dvancetes).

Insi, les pronos sont scrîts tot seus. 

Pareymint les diterminants d' apårtinance, metous padrî:
:ⵜⴰⵔⴱⴰⵜ ⵉⵏⵓ (tarbat ino, mi feye, li feye da minne).

Dimorèt atroclés å sustantif u å no prôpe:
* l' årtike arabe marokin «ⵍ-» dins les nos d' calcaedje (vinant sovint d' on calcaedje do francès)
: (lkamyo, calcaedje do francès «le camion», camion)
* li mot «ⴱⵓ-» (li pere di, li ci di), ki sieve a fé toplin des cmons nos et des nos prôpes e l' arabe marokin.
: (bo3eṛfa, Bouwarfa, pitite veye do Marok)
: (botagant, singlé)
: (ayt bogemmaz, Ayites Bougmesse).
Come e walon, l' **amazir** conoxhe eto l' fenominne do ralonguixhaedje replaeçrece.

## Årtike
Gn a nol årtike e l' amazir.

Li prumire lete «ⴰ» (a) des sustantifs omrins pôreut esse corwaiteye come èn årtike omrin atroclé. Sifwaitmint pol prumire lete «ⵜ» (t) des mots femrins.

Bråmint des sustantifs et nos prôpes calkés di l' arabe marokin si fwaiynut avou atroclaedje di l' årtike arabe marokin «ل» (l).
: (**l**-meghrib, **li** Marok) =>  (**l**-meghrib).

Mins avou les letes solreces (avou l' J ådvins, e l' arabe marokin), li calcaedje si fwait tot riprodujhant li dobe rimagneye cossoune.

: (* **l**-jdida => **j**-jdida, El-Djadida) =>  (**j**-jdida).
: (* **l**-çwira => **ç**-çwira, Swira, Essawira) =>  (**ç**-çwiṛa).


File:Zgh-Plake otovoye EDj-Asfi ⵊⵊⴷⵉⴷⴰ.jpg|rimagnaedje et atroclaedje di l' årtike arabe marokin dins **ⵊ**ⵊⴷⵉⴷⴰ (**j**-jdida)
File:Zgh-ⴰⵙⴼⵉ ⵚⵚⵡⵉⵔⴰ.jpg|item est i dins **ⵚ**ⵚⵡⵉⵕⴰ (**ç**-wiṛa)


## Sustantifs ey addjectifs
### Djinre
#### Ricnoxhance do djinre
Li djinre des mots est co åjhey a-z adviner.

Les mots ki cminçnut pa ⴰ- (a-), ⵉ- (i-) et ⵓ- (o-) sont todi omrins.
: (, )

Les mots k' atakèt pa on ⵜ- (t-) sont todi femrins.
: (, )

Dins ç' mot la, come dins bråmint des sfwaits, on a on morfinme «t…t» (betchete t- et cawete -t. 

Mins end a ki cminçnut pa t-, sins fini pa -t
: (tikhsi, berbis)

Foû-rîle :  (, efants, dischindants, zwers)

#### Raptitixhants femrins
Li femrin pout mostrer on raptitixha:
*  (pî) =>  (pitit pî)
*  (mwin) =>  (pitite mwin, dandjreus dins on cåzaedje ås efants)
*  (grand gurnî-forturesse) =>  (måjhon avou des meurs come l' ôte)
*  (djusse di foite tere) =>  (pus ptit modele)

#### Femrins unitreces
Bråmint des mots d' sacwès nén contåves (fruts, verdeures…) sont omrins singulî. Po mostrer ene seule unité di ces sacwès la, on sieve on femrin unitrece.
*  (les agnons) =>  (èn agnon)

### Nombe

 «Pluriyal e l' amazir»
Gn a pont d' rîle unike pol pluriyal des nos. 

Årvier do walon, les sustantifs pluriyals si prononcèt todi d' ene ôte façon ki l' singulî. On trouve tolminme sacwants rîlêyes.

Li pluriyal des omrins nos finit kimince sovint pa ⵉ- (i-) et fini foirt sovint pa -ⵏ (-ən). Mins gn a sacwants ôtes cas.

Å pluriyal, les sustantifs femrins wådnut leu betchete ⵜ- (t-) et finixhèt foirt sovint pa -ⵉⵏ (-in). Mins gn a sacwants ôtes cas.

### Candjmint del voyale do prumî pî
 «Atelêye cogne (sustantif amazir)»
Dirî sacwants dvancetes u des mots-usteyes ( = ), li voyale do prumî pî candje. C' est çou k' on lome ene **atelêye cogne** eneviè l' cogne ordinaire ki s' lome adon li **libe cogne**

I gn a cwate cas:
* omrins sustantifs kiminçant pa «ⴰ» (a) ki divnèt «ⵓ» (o):  => 
* omrins sustantifs kiminçant pa «ⴰ» (a) ki divnèt «ⵡⴰ» (wa):  => 
* femrins sustantifs kiminçant pa «ⵜⴰ» (ta) ki divnèt «ⵜ» (t):  => 
* femrins sustantifs kiminçant pa «ⵜⵉ» (ti) ki divnèt «ⵜ» (t):  => 

Mins gn a eto des mots ki n' candjnut nén.

Les mots pluriyals ni candjèt nén.

## Viebes
### Infinitif
L' infinitif n' egzistêye nén e-n amazir. Po les ratournaedjes, on dene li bodje do viebe, ki c' est l' kimandeu omrin singulî.

Egzimpes:
*: intere!, mousse! => intrer, moussî
*: louke! waite! => loukî, waitî

Po les viebes ki n' ont pont di cmandeu corant (), on prind li codjowa do rwaitant di l' erirece, k' on nd a rsaetchî li betchete di codjowaedje ⵉ-. 

Egzimpes:
:il a fwait:  (isker) => bodje = "infinitif"  (fé)

Mins gn a des lives ki dnèt ossu li rwaitant di l' erirece lu-minme ()

### Rindjmint des viebes
On rindje les viebes sorlon li nombe di cossounes.
* viebes al mierseule cossoune:  (i**r**i, voleur)
* viebes ås deus cossounes:  (**Z**e**R**, waitî, loukî);  (**s**o**D**, shofler)
* viebes ås troes cossounes:  (**kch**e**m**, intrer),  (**sk**e**r**, fé)
* viebes ås cwate cossounes:  (**g**e**mg**e**m**, groumler, marmouzî)

### Codjowaedjes (avou pronos tonikes sudjets)
Vocial on tåvlea do codjowaedje do viebe , avou les distaetchîs pronos d' djins (pronos tonikes).

## Mots d' mostraedje
Les diterminants d' mostraedje sont metous padrî l' no.
: ⴰⵎⴷⴷⵓⴽⴽⵍ **ⴰⴷ** ⵉⵙⵏ ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ (*ameddokkel *'ad** isen amazigh''; **ci** camaeråde (ci) kinoxhe l' amazir)
: ⵉⵎⴷⴷⵓⴽⴽⴰⵍ **ⵖⵡⵉⴷ** ⵙⵏⵏ ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ (''imeddokkal **ghwi** snen amazigh''; **ces** uzeus **cial** kinoxhèt l' amazir.

Vocial les [[pronos d' mostraedje]]


== Apårtinance ==
Les mots respondants ås [[prezintoes d' apårtinance]] do walon (**mi** tchén, **vosse** pa) sont les minmes ki des [[pronos d' djin tonikes]] metous après ene divancete (por **mi**, amon **nozôtes**).

I sont metous **padrî''' li sustantif u l' divancete k' i displikèt.

## Adviebes
Les adviebes sont ricnoxhous come ene categoreye di mots a pårt dins l' croejhete di l' amazir.

Come e walon, c' est ene classe croejhetrece foirt kimaxheye. N a des adviebes ki vnèt d' on no, come:  (li hôt => padzeu).

Les adviebes di plaeçaedje:  (rhinn) (laddé, vaila),  (rhi) (cial, vaici)

Les adviebes di cwantité:  (bahra) (bråmint, foirt)

## Divancetes
Gn a bråmint des dvancetes, ki candjnut foirt d' ene contrêye a l' ôte.

## 
 Live di croejhete IRCAM

## Sourdants