Paskeye

Ene **paskeye**, c' est ene sôre di scrijhaedje do vî tins (1650-1900) a môde d' arimé. 

## Mwaissès dnêyes
Li paskeye est scrîte a l' ocåzion d' èn etrevén, u po distraire les djins, sovint tot s' fotant d' ene sakî. 

Dins sacwants viyaedjes, c' esteut ene fiesse ki rivneut tos ls ans. On-z î compôzéve ene tchanson, sovint avou des dobes sinses, nén pikés des viers, so tos les djonnes omes et les djonnès feyes bons (bounes) a maryî.

Asteure, les paskeyes sont co voltî tchantêye dins les cåbarets walons.

## Tecnike del paskeye
C' est sovint do ût-pîtaedje, rålmint des vers di dijh pîs u des zandrins.

## Istwere del paskeye
On-z a wårdé dins les vîs papîs sacwantès paskeyes e walon d'&nbsp;Lidje ki datèt do 17inme sieke.

Li paskeye fourit li prumire sôre di belès letes e walon, ezès 17inme et 18inme sieke. Ele si va mintni eto e 19inme sieke, a costé di des ôtes djinres literaires.

Willy Bal a studyî ene des dierinnès paskeyes fwaite a Djanmioû e 1896.

## Sudjets
* Préjhaedje d' ene sakî po ene fiesse (porcintaedje so 71 paskeyes di Lidje). Les paskeyes préjhèt li fiesti, mins eto l' balter ene miete.
** eleccion di priyesses u d' abesses al tiesse d' on covint, d' ene abeye (26)
** eleccion d' on mayeur (3).
** Montaedje e gråde di sincieus u di clers (15).
** Fiestixhaedje d' anêyes di siervices di priyesses (12).
** Fiesse di pårotche; fiestixhaedje des ans d' ene djin (13).
** Noices (2).
* Tuzêyes so l'&nbsp;amour et l'&nbsp;mariaedje: sovint po discåzer les femes (riloukîz li "Novele Paskêye", pus bas). Foû d'&nbsp;Lidje, gn a eto li siermon so les femes Siermon so les pasmints d'&nbsp;tins des femes åtoû d'&nbsp;leus tweletes, kiminçmint del 
* Bate di dvize so les médiaedjes. Li pus cnoxhowe est li cene des **Aiwes di Tongue**&nbsp;da Lambert de Ryckman.
* Dislamintaedjes so les gueres et leus rascråwes. Li pus cnoxhowe est l'&nbsp;cene da **Djihan Sapire, poirteu ås saetchs**&nbsp;da Marian de Saint Antoine. Gn a eto l' paskeye di rclamaedje po n' nén candjî les vîs bastimints a Nameur (Paskeye sol tour do Hoyoû et ses deus sours).

## Li prumire paskeye ki s' lome leye-minme “paskeye”
thumb|right|188px|Tecse oridjinå del "paskeye novele"

**Paskeye novele **

:Kî vout oyi ene bele paskeye
:Ki (dj'&nbsp;a) fwait so totes les djonnès feyes
:Ki n'&nbsp;savèt kimint si braguer
:Po les djonnes omes mî atraper.

:Nos parolrans di leus bragreyes;
:Prumî sol meteure di leu tiesse.
:Elle åront meyès halkinreyes
:Po rahôssî mî ene djonne feye.

:Elle åront des belès betchetes
:Et des pårmints fwaits ås rossetes.
:Elle åront des belès cwefeures
:Ki tnèt so leu tiesse come on meur.

:Si åront ele des fiers d'&nbsp;årdjint
:Et des djéndjons ki vont fén béns.
:Et des aweyes por zeles greter
:Ki sont fwaites di fier sitené

:Elle åront les tchveas so leu front
:Ki sont plakés d'&nbsp;cole di pexhon.
:Si s' les front ele acomôder
:Å Pré Sonea, po mî aler.

:Cwand 'le n'&nbsp;åront nén des tchveas assez
:Des mostaetches, elle iront atchter
:Si front ele des beas lotchets
:Tot, efén, k'&nbsp;assaetche les valets.

:Les sourcis sont si bén tapés
:Et leu vizaedje si bén fårdé
:Ki, tot tcherdjîs di noerès taetches,
:Vo dirîz: "Vla totès moxhetes&nbsp;!"

:Elle åront l'&nbsp;coulant e hatrea
:Ki serè fwait di ptits coirdeas
:Si åront des ptitès nåletes
:L'&nbsp;elzî vénront pinde el hanete.

:Si åront des norets cwårés
:Et on bea drole po mî aler.
:Si åront ele des goirdjuretes
:Et des rtapes a céncwante picetes.

:'Lle åront ene croes d'&nbsp;ôr ou on crexhant
:On sint-esprit di fås diamants
:K'&nbsp;est l'&nbsp;pus sovint di keuve doré;
:Çoula n'&nbsp;est nén tchir a atchter.

## Ôtès viyès paskeyes
* Paskeye sol Paskeye sol sidje et l' dissidjmint d' Viene.
* Paskeye so les Aiwes di Tongue.

## Hårdêye difoûtrinne
Pådje des paskeyes