Atouwance

L' **atouwance**, c' est cwand on arinne ene sakî e lyi djhant **ti**, dabôrd k' e walon, on s' atôtche tot s' dijhant "vos".

L' atouwance radoûceye, c' est cwand on lyi cåze tot lyi djhant twè.

## Pronos et prezintreces d' atouwance
### Pronos sudjets
* Atouwance djeneråle 
** ti / t' (prono sudjet metou padvant l' viebe)
** tel 1 (prono sudjet etroclé ti + li)
** tu (prono sudjet metou padrî on codjowa ki finixh pa ene cossoune)
** cawete -ss (cawete ki våt on prono sudjet, et k' on troveso on codjowa ki finixh pa ene voyale)
* Atouwance radoûceye
** to

### Pronos coplemints
* ti u èt / t' (prono coplemint metou dvant l' viebe)
* tel 2 (prono coplemint etroclé ti + li metou dvant l' viebe)
* tu (prono coplemint metou padrî) (prono coplemint metou padrî)
* tel 3 (prono coplemint etroclé ti + li metou padrî l' viebe)
### [[Prono tonike|Pronos tonikes]]
* Atouwance djeneråle 
** **[[:Wikt:ti 3|ti]]**
** ti-minme / t'-minme (Tchålerwè)
* Atouwance radoûceye
** twè
** tizôtes
** ti-minme / t'-minme (Roman Payis)

### Prono d' apårtinance
* Atouwance djeneråle 
** tinne
* Atouwance radoûceye
** twinne
### Prezintrece d' apårtinance
* ti u èt / t'
* tes
## Liveas d' atouwance

## Candjmint d' atouwance et d' vovweyaedje divins ene minme divize
I n' est nén råle do vey divins ene divize les môdes eployîs eneviè ene minme sakî sins råjhon veyåve.

*(li feme) –Dji so capåbe do wangnî m' veye,<br />Motoit mî k' *'t** n' såreus fé.<br />(si ome) –Overe, insi dj' frè ls acoujhnaedjes !<br />Dji t' poitrè co l' dinner s' ti vous …<br />(li feme) – Et fé ene croe so tos les burtaedjes<br />K' ont fwait d' **vosse** coir èn ome pierdou !''

== Djeyografeye ==
Les gropes di djins k' eployént ces noveas pronos la polént l' fé rivni a on livea pus bas, dins sacwants payis. Metans t(i)-minme est rsintou come doûcineus e Roman Payis, mins foirt måhonteus e Payis d' Tchålerwès.

Les noveas pronos n' ont måy sitî eployî e l' [[Årdene nonnrece]] (Payis d' Bietris et di Smwès), et e l' Årdene levantrece ([[Payis d' Måmdiy]]), des coines todi pus wårdiveuses k' els ôtes po les candjmint do pårler walon. Eto, on n' a drola ki deus liveas d' atôtchance: li djhaedje di vos, et l' atouwance. Gn a eto tanawete on viyaedje insi å mitan des ôtes e Roman Payis ([[Ocgniye]]), e Payis d' Lidje ([[Tîleu]]), di Vervî ([[Limbôr]]), di Djivet ([[Arniye]]).
On ricnoxhe les djins d' ces payis la åjheymint; on lzî dit, po s' fote: "A t' es d' Måmdiy, ti ! A t' es d' Bietris, ti ! "

== Sociolodjeye ==
* Å pus sovint, les djins si djhèt  «&nbsp;vos&nbsp;» cwand i cåzèt walon. Ci serè todi l' cas avou des djins k' on n' kinoxhe nén, des djins pus viyes ki vos, des mwaisses. Cwek' l' **atouwance** est djenerålmint veyou come on påter d' porcea. Adon, nouv côps so dijh, les djins s' atôtche avou l' fôme «&nbsp;vos&nbsp;»&nbsp;: sins conter l' erlåcion etur les cåzeus&nbsp;; inte efants eyet parints, avou les soçons, avou s' binamé ubén s' binamêye, a scole.
* On n' atouwe ene djin sovint ki cwand on-z est foirt mwais, po refoircî ses paroles. Eto cwand on est måvlé so les biesses.
* L' **atouwance** radoûceye est possibe inte vîs soçons, inte ome et feme, inte parints et efants. Nén rovyî ki les djins k' ont co aprins l' walon naturelmint e l' Årdene nonnrece n' eploynut nén l' atouwance adouceye. Nén esse maké s' i vs deynut "ti".
* L' **atouwance*' djenerå est acceptêye dins sacwantès sitouwåcions. Il est otorijhî inte des djins do minme seke avou cåzumint l' minme ådje eyet dins èn edroet camaerådrece. 
* Les rcåzeus atouwnut bråmint, a môde des candjmints atouwance / vovweyaedje k' i gn a yeu enawaire e francès. Ci sereut pus comifåt d' els ecoraedjî a dire vos.

== Hårdêyes difoûtrinnes ==
* [[Louis Remacle]], *Syntaxe du parler wallon de La Gleize*, t. <B>I.</B> pp 242-245.
* [[J.J. Gaziaux]], *langages et conventions sociales; tutoiement et vouvoiement*, [[Diyalekes di Walonreye|D.W.]], T. 28, 2000, pp 65-86.
* [[C. Denis]], [[Franwal di Nameur]], a *tutoyer''.
* Mape A.L.W. 2. 15 (ti).

## Referinces eyet sourdants