Betchete ki- / c(o)-

Li **betchete ki- / c(o)-**, c' est ene vicante betchete avou ene sipotchåve voyale, foirt corante e walon, et tipike di ç' lingaedje la

Minme si c' est l' minme sitok etimolodjike, li betchete ki- / c(o)- ni rote nén e walon come les moitès betchetes co- eyet con-.

## Les troes scrijhaedjes e rfondou walon del betchete ki- / c(o)-
Sorlon les accints do 20inme sieke, et  eto les rîles di scrijhaedje do son K, li betchete ki- / c(o)- si pôrè scrire: 
* A l' atake u après ene cossoune ki s' ôt, preferince lidjwesse: *kimere, kimincî, kibate, kibouter, kinoxhe*
* A l' atake u après ene cossoune ki s' ôt, preferince namurwesse: *comere, comincî, cobate, cobouter, conoxhe.*
* Après voyale: *cmere, cmincî, cbate, cbouter, cnoxhe*.

Sacwants mots come *comere, cofesse, cobén,* ki n' si spotchnut nén après Nameur, polnut eto si scrire nén spotchîs (*comere, cofesse, cobén*) après voyale. 
:*Li comere*
:*On [[:Wikt:Djhan-comere|Djhan-comere]]*
:*Po cobén ki vs avoz atchté çoula ?*
:*Il a stî a cofesse.*

## Sôres di mots avou l' betchete betchete ki- / c(o)-
On trouve li betchete ki- / c(o)- dins: 

* des viebes la kel betchete ki- / c(o) est cråndimint rafoircixhante: 
** kibouter
** kitaper
** kimamborner
** kitchiner

* des viebes k' on n' ritrouve pus l' bodje: 
** kimincî
** kinoxhe / c(o)noxhe.
* des pronons di dmande: kibén / c(o)bén, kimint / c(o)mint. 
* des vîs vîs mots, k' ont stî après rcalkés do francès kimon / c(o)mon
* des mots k' ont wårdé l' betchete k(i)- u c(u)- a Lidje et l' Årdene, mins k' ont stî rcalkés do francès so Nameur et Tchålerwès: kifesser (*confèsser*), kimere / cmere (*comére, coumére*.
* sacwants nos d' plaece. Kimexhe / C(o)mexhe.
* sacwants noûmots: kiminålté / c(o)minålté

## Li betchete ki- / c(o)- ezès walons coinreces e 20inme sieke.
Les fômes avou spotchaedje del voyale, (cmere, cmincî, cbate, cbouter, cnoxhe) sont corantes a Lidje et e l' Årdene, pus råles e Payis d' Nameur, et n' egzistèt nén e Coûtchant walon, dizo l' disfondowe cou-.
## Istwere del betchete ki- / c(o)-
Dispu l' deujhinme mitan do 13inme sieke, on voet bén, el sicrîta, kel voyale si pout spotchî, ca elle est replaeceye pa on halcrosse E.
* vî scrijha di kinoxhe : *kenoiestre* (Lidje 1260). 
* vî scrijha di kimander : *kemandons* (kimandans) (1271).
* vî scrijha di kimeler : *kemelat* (kimela) (1350).
* vî scrijha di kibate: *kebatoient* (kibatént): (1350);

Mins ces scrijhas la riprezintnut motoit bén eto ene sipotchåve voyale È, u on forcoridjaedje.
Come po les ôtes mots avou ene sipotchåve voyale (come li definixhant årtike), cisse-ciale est kécfeye I, kécfeye U:
* Kmexhe : li voye di *Cumehe* (1280). 
* kitaeyeu : *Anseaul le cutailheur* (li ctayeu) (1394).
* kimeler : *quimeleis* (kimelés) (1334).
Li cogne namurwesse **co-** aparexhe a pô près e minme tins. Eto, c' est ossu on mo vî scrijha, et nén on rfrancijhaedje.
* Kibate / cobate : les *cobatte* (les cbates) (1290) 
* cotaeyî : *cotaihier*.

## Vicansté et eployaedje ezès noûmots
## Li betchete co- (avou O nén spotchåve)
E rfondou, on va rtrover pacô li betchete namurwesse co- avou ene nén spotchåve voyale:
* dins sacwants mots do Coûtchant walon, k' i gn a pont d' disfondowe avou k(i)- u c(u)-: cotoû, copere (pa stindaedje do spots des djins d' Dinant, les Coperes). 
* di sacwants mots moussîs e walon avou l' betchete francesse con-, mins rwalonijhîs pa stindaedje cofré, cofréreye (rifondaedje assaetchî di *copere*), u po askepyî ene sorwalonde: cossoune.
* di noûmots foirdjîs après 1995 avou l' betchete co-: cotuzer, codjower, codjowaedje.
## Li moite betchete con-, com-
C' est ene moite betchete di sacwants calcaedjes do francès, nén rwalonijhîs (eto, ele si scrît come e francès: avou on P divant B eyet P): convoye, convwè, convweyî, comprinde, consecant, competer, confonde, contråve, consyî, consieu, conseyî, consey, compati, complinte, complaire.
Ele si rtrouve eto dins l' dobe betchete di aconcoister, çou ki mostere ki, po sacwants mots, li betchete k(i)- / c(o)- n' est ddja pus vivante dispus ene tchoke.

## Les dobès betchetes fwaites avou l' betchete k(i)- / c(o)-
* ac-
* diski- / disco-
* ric-
* rac-

## Dipus d' racsegnes so les betchete k(i)- / c(o)- & con-, com-
* Jules Feller, *Notes de philologie wallonne*, p. 228.
* Louis Remacle, *La différentiation dialectale en Belgique Romane avant 1600*, hagnon 48, p. 109.

## Sourdants

## Hårdêyes difoûtrinnes
*  (dedja studyîs sol Wiccionaire)
**  (dedja studyîs sol Wiccionaire)