Rîlêye francès-walon

Ene **rîlêye francès-walon**, c' est ene djivêye de mots k' on pout trover åjheymint e walon, a pårti des mots francès ki vlèt dire parey.

I fwait pus åjhey aprinde li walon po les cis (cenes) ki cnoxhèt ddja l' francès, cwand i savèt les piceures des rîlêyes francès-walon. Nerén, ça pout miner a des forcoridjaedjes.

Sacwantès rîlêyes francès-walon ont stî eployeyes pås mwaisses di scole po-z aprinde des rujhes ortografikes do francès (metaedje d' on tchapea, ortografeye EN / AN) a des efants ki cnoxhént ddja l' walon.

## Tchapea e francès ki respond a on S e walon

Li tchapea (^) e francès respond a on "S" e walon
* , ,  (F. *château, gâteau, râteau*).
* ,  (F. *croûte, maître*)

## Rîlêye francès EN / walon IN
Cisse rîlêye la a stî foirt eployeye des mwaisses di scole inte 1910 et 1980 po-z aprinde l' ortografeye e francès des mots ki s' î prononçnut avou l' naziåle AN (/ã/).

### Mwaisse rîle
Les mots ki si scriynut avou EN (u EM) prononcî /ã/ e francès si prononcèt avou l' /ɛ̃/ (ou avou onk des prononçaedjes do betchfessî én) e walon
: , , , cawete -mint (francès *prendre*', *rendre*, *moment*, *enquête*, suffixe -ment*).

Ci rîle la a stî ahessante po rfonde sacwants mots sicrîts avou EN e francès, mins k' avént cmincî a-z amoussî e walon avou l' son AN:
:

=== Foû-rîle erîlêye ===
Li prono francès «en» (endè, è) et les mots avou l' betchete francesse en- () sont rfondous avou l' [[betchete e-|betchete walone erîlêye e-]], et dabôrd, ni shuvèt nén l' rîlêye.

Sifwaits [[noûmot]]s : [[eciclopedeye]], [[ecefalite]]

== Rîlêye francès AN / walon AN ==

=== Mwaisse rîle ===
Les mots ki si scriynut avou AN (u AM) prononcî /ã/ e francès si prononcèt avou l' minme son AN e walon:
* AN : ,  ,  (*commander, danser, transe*)

=== Foû-rîles ===
* , , , ,  (*Flamand*, *bande*, *dans*, *sans*, *sanglier*).
* [[sorwalonde]]s : , , , , ,  (francès *anglais*, *étranger*, *angle*, *tranche*, *tranchée*, *angle*, *losange*).

=== Forcoridjaedjes ===
E 21inme sieke, toplin des [[rcåzeu]]s vont [[forcoridjî]] bråmint des mots avou "AN" tot lzès prononçant avou l' son IN:
:*diminder*, *dinser*, *mintê*, *infint*, *grind* (walon 20inme sieke: , «dansî», , , )

== Rîlêye -IER = -Î ==
=== Egzimpes ===
** [[cawete -î]]

=== Foû-rîlêye IER = É ===
:*Loukîz cawete -é 2.*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

== Rîlêye addjectifs avou -ER = -IR ==
C' est sacwants addjectifs:
=== Egzimpes ===
* 
* 
* 

===  ===
 

== Rîlêye del dobe lete francesse "OU". ==
* Rifondaedje di l' [[oyon O/OU]] po les mots k' ont on parey a zels avou OU e francès.
** mwaisse rîle : 
*** cas djenerå: po, tot, crosse, vos, gote, cori (F. *pour, tout, croûte, vous, goutte, courir*).
*** pus målåjheys cas : poye, poyon, poyete (F. *poule, poussin, poulette*); hoye (F. *houille*); coye (F. *couille*).
** Foû-rîles (OU e walon et e francès) : houyire (*houillère*), ramouyî (*mouiller*).
* rîlêye F. -OUR = son walon "oû"
** avou tcheyaedje do R : , , djoû (F. *cour, tour, jour*).
** sins tcheyaedje do R : tour (di tchestea), tourner, djournêye.

== Rîlêye F. -euil, œuf, eul = W. -OÛ ==
*  (*œuf*)
*  (*bœuf*)
*  (*seuil*)
*  (*tilleul*)
*  (*chevreuil*)

== Rîlêye F. gre- = W. gur- ==
* «[[gurnî]]» (*grenier*)
* «[[gurnouye]]» (*grenouille*)
* «[[gurzale]]», «[[gurzea]]» (*grelon
* «gurnåde», «Gurnåde»
* + «gurnåte» (mîtrin néyerlandès *gernaet*

## Mots francès avou l' cawete -eau calkés setchmint
Les mots walons ki les sfwaits mots francès ont-st ene cawete -eau, si rtrovèt åpus sovint rfondous avou l' cawete -ea, minme si ene pårteye des accints do walon ont epronté li cawete francesse. 

Portant ene piceye di mots walons si rtrovèt tocosté avou l' cawete francesse -eau calkêye setchmint. On les scrît å pus sovint disfaflotés.
* , 

Eto les mots del minme cogne :
* 

Gn a djusse les nos n' plaeces, foirt idintitaires, ki sont wårdés avou on ô:
* , 

## Rîlêye fr -ême wa -eme fr -ème wa -inme
Li rîlêye a stî atvlêye pa Pablo Sarachaga diviè 2015.
* fr «»; «» => wa «», «»; 
* fr «» => wa «»