Stîle grammairrece

Li **stîle grammairrece**, c’ est l' manire d’ adjinçner ene fråze, tot prindant dipus ou moens di viebes ou d’ sustantifs ou d’ addjectifs ou d’ adviebes.

On î fwait moussî ossu li longueur del fråze, et l’ nombe di coplemints.

Li stîle gramairrece est diferin d’ on lingaedje a l’ ôte. Gn a eto bråmint d’ adire inte li ci des lingaedjes foirt sipårdous et li ci des ptits lingaedjes.

## Sacwants piceures do stîle grammairrece walon
### Uzaedje di viebes puvite ki d' sustantifs
Li stîle ås viebes est pus tipike ki li stîle ås sustantifs, tot å contråve do francès.

Egzimpes di ratournaedje francès / walon avou passaedje d' on stîle ås nos (francès) a on stîle ås viebes (e walon)
* *C’est un veau de 10 jours avec *'tuméfaction** de l’ombilic'' => C’ est on vea d’ djh djoûs avou l’ botroûle **houzêye**.
* ''L’incident a eu lieu à l’occasion de la **célébration** du nouvel an juif, Yom Kippour.'' => L’ acro s’ a passé tins k’ i **fiestixhént** l’ novelan djwif, k’ i lomèt Yom Kippour.
* ''Un bon **tassement** des terres est nécessaire avant d’envisager la construction d’une terrasse.'' => I fåt k’ les teres **si balexhe** comifåt divant d’ poleur fé ene pavêye.
* ''(ironiquement) - merci pour votre non-réponse.'' => (mocreçmint) - merci di n’ mi nén aveur respondou.&nbsp;

=== Uzaedje d' addjectivires purade ki d' addjectifs ===
Les addjectifs savants sont purade replaecîs pa des addjectivires. C' est çoula k' esplike e pårteye li waire d' addjectifs dins le pårlaedjes espontanés e walon.&nbsp;

Egzimpes di ratournaedje francès / walon avou passaedje d' èn addjectif savant (francès) a ene addjectivire (walon)
* fr.  ; wa : e scole, di scole, po li scole.
* fr.  : wa : ki pôreut esse : 

=== Uzaedje corant des adrovires ===
Cwand l’ sudjet n’ est nén defini, on eploye pus voltî ene sintake avou ene [[adrovire]]
* Dins nosse viyaedje, **ene** famile di Siryins vént sovint briber ås ouxhs. => Dins nosse viyaedje, **gn a** ene famile di Siryins **ki** vént sovint briber.&nbsp;
* **Ene** djin ki dj’ kinoxhe bén m' a dit => **N a** ene djin ki dj’ kinoxhe bén **ki** m' a dit.

== Stîle riviersé ==
C' est cwand on boket del fråze rivént a ene plaece k' on n' l' atind nén. Ene sacwè rcopieye del [[powezeye]] e francès. C' est sovint po fé ene [[rime]] (u ene [[axhiltance]]).

=== egzimpe di droet coplemint ribouté e-n eri ===
:''Dji n' sai si l' feu griyeus n' djetrè nén s' blame / Ki lyi grafrè **foû do coir** l' åme.

Li fråze ratindowe sereut:
:''Dji n' sai si l' feu griyeus n' djetrè nén s' blame ki lyi grafrè  l' åme foû do coir.

=== Egzimpe di coplemint nén direk ===
:''Li Pesse (pusk’ i l’ fåt tolminme lomer pa s’ no) / (…) Di ç’ tins la fjheut **ås biesses** li guere

L' emantchåjhe normåle sereut:
::''Li pesse fijheut l' guere ås biesses.

=== Egzimpe d' adviebe di vierbire ===
:''…sins k' **evoye**, dji n' coure / Foû d' vos mwais toûs.

Li sintake rawårdêye sereut: 
::''…sins k' dji n' coure evoye foû d' vos mwais toûs.

=== Egzimpe d' infinitif ridjeté dirî s' complemint ===
:''Mins leyans l' **a bon conte** aler / Pårlans seulmint di s' djubilé

On ôreut pus coranmint:
::''Mins leyans l' aler a bon conte. 

Ki, vaici, on pôreut djåzer do metaedje di l' infinitif al fén d' fråze, a môde tîxhone, k' on rtove ossu dins l' viye tchanson «[[Dj' a m' tabeur (tchanson)|Dj' a m' tabeur]]»
:''N' aveut k' ene tote pitite troye / Ki n' saveut **si cou*' miner.

estô di:
::*N' aveut k' ene tote pitite troye ki n' saveut miner s' cou.

## Dins des ôtes lingaedjes

## Sourdants