Suddjonctif Prezintrece

thumb|Suddjonctif prezintrece di 3 viebes di diferinnès trokes
**Li Suddjonctif Prezintrece** ou **prezint do suddjonctif**, c' est on tins do suddjonctif ki s' rescontere dins ene fråzlete ki l' viebe del mwaisse fråze est codjowé a on tins d' asteure (å pus sovint l' indicatif prezintrece).

## Egzimpes et sinifiance
:*I fåt ki dj' *'ripasse** amon matante divant 5e.
:''Dji vou k' vos m' **vinoxhe** ricweri a 5 e.
:''Tot ça vos rvént, ene miete å côp, divant k' vos n' **endaléxhe**.

Cisse fråzlete la ni mostere nén ene sacwè  seure et certinne. On n' sait nén s' i rpasrè amon s' matante, si l' ôte vénrè rcweri l' djin a 5 eures. 

== Ôte eployaedje ==
Dins des fråzes di sohaitaedje :
:''Ki ça vos **våye** bén !
:''S' il est d' Bovegne, k' i **vegne** !

== Tcherpinte des codjowas di l' indicatif prezintrece ==
=== Singulî ===
==== Troes prumirès trokes ====
Pol [[prumire troke di viebes|prumire]], li [[deujhinme troke di viebes|deujhinme]] et l' [[troejhinme troke di viebes|troejhinme]] [[troke di viebes]], c' est l' minme cogne k' a l' [[indicatif prezintrece]].
:''Dji **pinse** k' oyi; / i fåt ki dj' **pinse** a vos priyî a soper. ()
:''Ti **waites** droldimint a t' sour, ot djouwant so t' sûtifone ! i fåt ki t' **waites** twè-minme après, poy ki c' est twè ki l' a pierdou.
:''Li lune **tchereye** dirî les nûlêyes; i fåt k' i **tchereye** co dijh coides d bwès.

==== Cwatrinme troke ====
Pol [[cwatrinme troke di viebes|cwatrinme]] [[troke di viebes]] : radjouter -e al cogne lidjwesse di l' [[indicatif prezintrece]].
:''Dji **finixh** di soper; i vou ki dj' **finixhe** mes dvwers divant 7e.
:''Ti **prustixhs** li påsse cénk munutes / i fåt ki t' **prustixhes** å moens dijh munutes.
:''Ele **rastroetixh** totes ses cotes, poy k' elle a pierdou 10 kilos; i fåt k' ele **rastroetixhe** totes ses cotes…

==== Cénkinme troke ====
Po bråmint des viebes del [[cénkinme troke di viebes|cénkinme]] [[troke di viebes|troke]], i s' fåt rashir so l' [[atuze des troes bodjes|bodje B]], et radjouter les cawetes di codjowaedje -e, -es & -e.
:''dji vs **ratind**; fåt i ki dji vs **ratinde** ?

Mins si l' codjowa finixh pa ene voyale oyåve, on pout mete li cawete -xhe (tot rsaetchant li "D" do bodje B.
:''I fåt ki dj' **raténxhe** mi toû.
:''I n' fåreut nén k' i rploûxhe so les hougnetes. 

Po les viebes foirt disrîlés, c' est l' bodje C.
:''ti **véns** ou ti n' véns nén ?; si t' es d' Bovegne, ki t' **vegnes**, si t' es d' Dinant, nos t' ritchesrans; i n' vegnnut nén.

Si on viebe a on L divant l' cawete d' infinitif, li suddjonctif si fwait cobén avou on "y": «» (ki dj' poye), «» (ki dj' voye), «» (k' i fåye). Mins c' est l' cas ossu avou des disrîlés viebes: «» / awè (ki dj' åye); «» (ki dj' soeye) eyet «» (ki dj' våye).
:''i n' **pout** må ! K' on nel **poye** nén aler vey el prijhon, ça c' est on pô foirt !

=== Pluriyal ===
Les djins do pluriyal si fwaiynut erîlêymint tot radjoutant l' cawete di codjowaedje [[-xhe]] al cogne di l' indicatif prezintrece.
==== Cåzants ====
On a ene cawete -anxhe a totes les trokes :
:''I fåt k' nos î **pinsanxhe** serieuzmint.
:''I fåt ki dj' **waitanxhe** a nos.
:''I fåt k' nos **tcherianxhe** evoye ces mannestés la devant dmwin.
:''I fåt k' dji **finixhanxhe** cist ovraedje la.
:''I fåt k' nos **polanxhe** intrer dins l' måjhone a tote les eures.
==== Atôtchîs ====
:''I fåt k' vos î **pinséxhe** serieuzmint.
:''I fåt k' vos **waitîxhe** a vos.
:''I fåt k' vos **tcheryîxhe** evoye ces mannestés la devant dmwin.
:''I fåt k' vos **finixhoxhe** cist ovraedje la.
:''I fåt k' vos **poloxhe** intrer dins l' måjhone a tote les eures.
==== Riwaitants ====
On a l' tchuze inte les [[Cawetes -nut & -èt|cognes namurwesses et lidjwesses]].
:''I fåt k' elle î **pinsexhe** / k' il î **pinsnuxhe** serieuzmint.
:''I fåt k' i **waitexhe** / k' ele **waitnuxhe** a zels.
:''Dimwin, i fåt k' i **tcheriexhe** å bwès / k' ele **ritchereynuxhe** leu bouwêye del rimouye al bouwêyreye.
:''I fåt k' ele **finixhexhe** / k' i **finixhnuxhe** cist ovraedje la.
:''I fåt k' ele **polexhe** / k' i **polnuxhe** intrer dins l' måjhone a tote les eures.

== Dins les accints do walon ==
=== Notules ALW ===
* [[Riwaitant]], [[viebe del cwatrinme troke]]: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=2&alw_page=323 ki ça finixhe]
* Riwaitant, [[viebe del cénkinme troke]]:  [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=2&alw_page=319 k' i vegne]
* [[Cåzants]], viebe del cénkinme troke: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=2&alw_page=325 ki nos rindanxhe]
* [[Atôtchîs]], viebe cwatrinme troke: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=2&alw_page=327 ki vos finichîxhe]
* [[Riwaitants]], viebe del prumire troke: [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=2&alw_page=329 po k' ele ni djalèxhe / djalnuxhe nén]

=== Uzaedje di cognes do suddjonctif erirece ===
Dins sacwants [[accints do walon]], gn a k' ene sôre di suddjonctif, å pus sovint avou ene cogne do [[suddjonctif erirece]].
:'' Quu ça t' **** bin ! ; dju vu qu'i **mèche** su paltot ''([[Årdene nonnrece]])''
:'' I fåt k' il î **alinche*' vèy *(Årdene nonnrece)''.

Trover des fråzes avou des viebes avou l' cawete -isse (Sint-Houbert, Coûtchant walon).

## Sourdant