Divuzlaedje des cossounes å coron

Li **dvuzlaedje des cossounes å coron** u **adeurixhmint d' ene cossoune å coron** ou **divuzlaedje d' ene cossoune di fén d' mot**, c' est l' prononçaedje d'&nbsp;ene doûce (vuzlêye) cossoune sicrîte al fén d' on mot a cåze del parintêye (**[[d]]** di «» / «») come li deure (divuzlêye) cossoune adjermalêye (t: /ga**t**/). 

## Egzimpes
### Prononçaedje D å coron come T
Tos les D et T do dierin pî si prononçnut /t/:
:ene  / ene  / ene  / on  / ene  / ene  di Paris / dji va  li meur
### Prononçaedje DJ å coron come TCH
Tos les DJ et TCH do dierin pî si prononçnut /ʧ/:
:ene  / on  / on  / ene  / ene  / cwand çk' on  ? / ene  k' on  / ene   / on  k' est trop  / i  les aiwes sol pont ds Åtches.
### Prononçaedje Z å coron come S
Tos les Z, C et SS do dierin pî si prononçnut /s/:
:ene laide  /  / dji  / on n' oyeut  / il a yeu ene  / djel  et i  foû
### Prononçaedje JH å coron come XH
Tos les JH et XH do dierin pî si prononçnut /ç/ (ixh-låte) e prononçaedje zero-cnoxheu et so ene grosse pårteye do walon do Levant; /ʃ/ so Nameur, Tchålerwè et l' Basse Årdene):
:ene  / ene  / li  / rowe des  / di l'  / del  / gn aveut nén ene  e cir
### Prononçaedje B å coron come P
Tos les B et P do dierin pî si prononçnut /p/
:on  / li / on  ås rnåds / il est on pô  / ene grosse 
### Prononçaedje GU å coron come K
Tos les GU et K do dierin pî si prononçnut /k/
:ene ponte k' est trop  / netyîz vos  / vosse  / do  / ene  di lård / dji  po Nameur / i lyi a metou l'  å doet / i djouwéve  å Standård

## Istwere di l' adeurixhmint des cossounes å coron
Les cossounes å coron s' adeurixhnut dispu li tot cminçmint do lingaedje walon, come on l' pout vey el sicrîta.
* del **chaut oile** (del tchôde ôle) (1220).

Pu, divant l' sistinme Feller :
* *nos´ paufe gate* (nosse pôve gade)

Les doûcès cossounes do francès s' adeurixhnut eto voltî e francès del Walonreye.
* *mon vilâ*'ch**'', ''les Bel**ch**es'', **les Rou**ch**es*' (les Rouges = les rodjès tchmijhes do [[Standård di Lidje]])

== Adeurixhmint des cossounes å coron et coines del Walonreye ==
So li Smwès walone e 20inme sieke, les djins n' adeurixhént nén les cossounes å coron des mots.

Egzimpes :
* [[Inketes Bruneau so les patwès d' Årdene (lives)|Notule et mape Charles Bruneau]] l° 50 ("åbe").
* Notule et mape 1674 ("viyaedje") : prononçaedje avou DJ (et nén TCH)  al [[Pitite Louwate]], a [[Hodrémont]], a [[Nafraiteure]], a [[Orcîmont]], [[Les Tchairires (Yåle)|ås Tchairires]], [[al Foret]], a [[Yåle]], a [[Rotchô]] (*viyadj*); et a  [[Mouzaive]], [[Frôhan]], [[Pouphan]], [[Dôhan]] (*viadj*).
* Notule 310 ("gade") : prononçaedje *gad* (et nén *gat'', come pattavå el Walonreye) : Hodrémont, Nafraiteure, Orcîmont, Tchairire, Mouzaive, Frôhan, Yåle, Rotchô et Cugnon.

## Målijhaedje des raprindisses
Les cis (cenes) k' ont-st aprins l' walon bråmint avou des lijhaedjes e sistinme Feller après aveur aprins l' francès prononcèt les vuzlêyès cossounes å coron come ele si scrijhnut (pår les fels waloneus, scrijheus e walon, tchanteus e walon) :
: passans a tåve : /tɔːv/ (prononçaedje a môde francesse, estô di /tɔːf/, prononçaedje walon li pus lådje oyou)
: Zande : /zãd/ (prononçaedje a môde francesse, estô di /zãt/, prononçaedje walon li pus lådje oyou)
: setimbe : /sɛtɛ̃b/ (prononçaedje a môde francesse, estô di /sɛtɛ̃p/, prononçaedje walon li pus lådje oyou)

## 
:Ortografeye des sons respondant a ene divuzlêye cossounes å coron des mots

#### 
* L' adeurixhmint des cossounes do walon (e francès, dins l' grosse croejhete da Hendschel)

## Sourdants