Ripassé prezint

Li **rpassé prezint** u **passé compôzé**, c' est on tins d' codjowaedje do môde indicatif aplicåve a tos les viebes walons.

C' est l' pus corant des rpassés tins.

I s' fwait avou l' codjowaedje do viebe «awè» a l' indicatif prezintrece, shuvou do pårticipe erirece omrin singulî.

## Egzimpes
:*Dj' <span style="color:#ff0000;">*'a**</span> <span style="color:#0000ff;">**ovré**</span>.
:''N' <span style="color:#ff0000;">**ass**</span> nén <span style="color:#0000ff;">**toumé**</span> flåwe do vey li sonk ?
:''<span style="color:#ff0000;">**Avoz**</span> <span style="color:#0000ff;">**stî**</span> malåde ?
:''Il <span style="color:#ff0000;">**a**</span> <span style="color:#0000ff;">**fwait**</span> bon.
:''Elle <span style="color:#ff0000;">**a**</span> <span style="color:#0000ff;">**morou**</span> di s' bele moirt.
:''Nos <span style="color:#ff0000;">**avans**</span> ddja <span style="color:#0000ff;">**sopé**</span>.
:''<span style="color:#ff0000;">**Ont**</span> i <span style="color:#0000ff;">**tcheryî**</span> les mannestés evoye ?
:''Ele s' <span style="color:#ff0000;">**ont**</span> <span style="color:#0000ff;">**gåyoté**</span> po-z aler danser.

== Valixhance di rpassé prezint ==
I mostere ene accion k' est houte, et ki n' a nén duré lontins.

== Uzaedje divins les accints walons e 20inme sieke ==
E [[Coûtchant walon]], [[walon do Mitan]] et [[Basse Årdene]], e 20inme sieke, c' esteut l' seu tins k' esteut siervou po ene accion passêye ki n' av nén duré.
:''Dj' **a prins** l' trén a Tchålerwè-Nonne.

Sol [[payis d' Lidje]], et copurade el [[Hôte Årdene]], il esteut concurincî, po cist uzaedje la, på [[NDIE]].
:''Dji **prinda** l' trén a Lidje-Palås

Li **passé compôzé** ou **rpassé prezint** ou **erî prezint**, c' est on [[tins d' codjowaedje]] di l' [[indicatif]] ki mostere ene accion simpe, come li cene k' on mete e [[prezint d' l' indicatif]], mins ki s' passe e [[passé (linwince)|passé]].

I sont emantchîs tot prindant l' [[aidant viebe]] "" [[prezint d' l' indicatif]], shuvou d' on [[pårticipe erirece]].

Li rîle våt pos tos les viebes e walon, minme les [[viebes å prono]] et les viebes di candjmint

== Viebes di mouvmint et d’ candjmint d’ estat eployîs avou "esse" ==
Li pårticipe erirece des viebes di mouvmint et d’ tchandjmint d’ estat si polèt padecô trover avou l' viebe "esse". Mins adon, i doevnut purade esse riwaitîs come addjectifs.

:''Il <span style="color:#ff0000;">**ont**</span> <span style="color:#0000ff;">**passé**</span> å notaire pol tchamp (êrî prezint)
:''Les growes <span style="color:#800080;">**sont**</span> ele dedja <span style="color:#800080;">**rpassêyes**</span> ? (viebe esse + addjectif atribut)

On voet bén çoula po les viebes "mori" et "aler"
:''Il <span style="color:#ff0000;">**a**</span> <span style="color:#0000ff;">**morou**</span> d' on magnant må e peumon.
:''Il <span style="color:#800080;">**est**</span> <span style="color:#800080;">**moirt**</span> dispu ene hapêye.

:''Dj' <span style="color:#ff0000;">**a**</span> <span style="color:#0000ff;">**stî**</span> a Libråmont.
:''Il <span style="color:#800080;">**est**</span> <span style="color:#800080;">**evoye''' a Brussele.

## 
*  Les rpassés tins (dins l' grosse croejhete da Henschel
* Les rpassés tins (dins l' pitite croejhete)

## Pî-note