Bayamont

**Bayamont** (fr: *Baillamont*), c' est èn ancyinne comene del Walonreye, rebané avou Bive (mins k' aveut ddja stî rebanêye avou Wåjhî li 26 di djulete 1964, divant les grands rebanaedjes di 1977).

thumb|Eglijhe

## Mwaissès dnêyes
* Dimorants: Bayamonès, Bayamonesses (so plaece: *Bayamounês*).
* Limero del posse: **5555**
* Limero diyalectolodjike: **D&nbsp;131**
* Eplaeçmint sol Daegn: 

## Rilidjon
Li pårotche di Bayamont est dicåctêye a Sint Antoenne. Eto, c' est l' sint Antoenne li moenne li dicåce : c' est li dimegne après l'&nbsp;13 di djun (on n' rimagne nén l' sint).

**Les Bayamonts**, c'&nbsp;est eto li spotaedje des djins d'&nbsp;Vireu-Walran.

## Istwere
Bayamont, c'&nbsp;est on boket del *[[Wendeleicus Mansus]]*, on fî diné på Ptit Pepin (*Pépin le Bref*) a Åbri (*Alberik*). Pus tård, ci Åbri la va divni abé di Ståvleu, et ridner ç'&nbsp;tere la a l'&nbsp;abeye di Ståvleu, ki va bénrade divni Principåté d' Lidje. Çou ki fwait k'&nbsp;on-z î djåze walon, et nén tchampnwès, come di l'&nbsp;ôte costé di Smwès (Mambe, Bôhan). 

Li ban d'&nbsp;Bayamont a stî rebané avou Wåjhî li 26 di djulete 1964, pwis a passé (avou Wadjî) al comene di Bive tins des grands rebanaedjes di 1977.

thumb|al ronde dewe

## [[Toponimeye|No di des plaeces]] di Bayamont
* A vey avou des tchamps, des prés et des sårts: 
** Beatchamp (so plaece, asteure, *Bôchamp*).
** li Sclozea (so plaece: *lu Sclozê*).
** li Gon des sårteas (so plaece: *saurtês*).
** les Waibes (so plaece: *wêbe* u *wèbe*), li Waibe di Waeripré (so plaece: *Warimpré*), li Waibe do Fayi, li Waibe del Croejhete, les Waibes des eclôs, li waibe do rviersoe (so plaece: *la wébe do ranversou*), li Waibe del Voye, li Waibe des Shijh Djoûs.
** Li Rou (so plaece: *lë Ro*; so les viyès mapes, il est scrît: *Le Rot*). C' est on bwès k' est vijhén d' èn ôte bwès k' on lome *li Gon des [[Sårt (toponimeye)|Sårteas]]*. Etur ces deus bwès la, gn a l' *rixhea del Vaene* ki vént d' Såcere. Dilé ç' ruxhea la, gn aveut on vî tchmin k' aléve a Såcere et gn aveut des prés tot do long, did la: li no "Etur les Bwès".
** Paxhis: li Paxhi do Foirt (so plaece: *pachi dou Fôrt*), li Paxhi do Pourcea.
* A vey avou des åbes et des bwès :
** Li Côre, les Côretes (so plaece: les *Couriètes*).
** Li Franc Bwès.
** li bwès d' Rotches.
** li plate virêye (so plaece: *la plate Virée*).
** Al Hé.
* A vey avou des åbes et des bwès :
** Al Bôre do Rnåd.
* A vey avou des dmorances et l' ovraedje des djins.
** a Djåminot (bwès)
** Dizeu les toets (so plaece: *Dzeu les tèts*).
* A vey avou des aiwes :
** Fontinnes: Rafontinne (fontinne ås rinnes), ås Fontinnes, les Fontinnes ås bûs (so plaece, asteure, "å bure").
** Fossés: Li ronde Douve, li Fossé del Waibe; li Rondea (so plaece: *lu Rondia*),
** Wés: Les wés, Les Cricwés (so plaece: *Cricwès*),
** Rixhots: Al Tchenvire (so plaece: *tchanvire*) (plaece metowe tot do long d' on rixhot, ki s' a lomé, après, do minme no), Ourri (so plaece: *oûri*, ri d' Our), les Goteas (so plaece: *les Goutês*). Les Goteas, c' est l' no des tchamps djondant on ptit sourdant di kékes cintinnes di metes ki vijhene avou les Fontinnes. Å cminçmint, li voye di Bayamont a Nayômé fijheut on crotchet po laixhî l' sourdant d' costé, pask' il esteut fagneus.
** Ancyinnès fagnes: Ås Fagnes, Florifwè (so plaece: *Fèrifwè, Flërifwè*), Ramlot (al fagne Ramlot), li Setche plaece (pask' ele aveut stî assouwêye). 
** Vevîs: li Vevî del hazete (so plaece: *vivî d' l' azète*), 
* A vey avou les tienes et les vås :
** Li Tiene Moton (so plaece: *tchène Mouton*).
** å Pirdjea (pus hôte plaece do viyaedje), 
** li Monti (so plaece: *ou Monti*).
* A vey avou l' istwere. (frontires, bårire, batreyes)
** Li Bårire (winaedje di Mon Idêye). 
* Ôtès sacwès et målåjhminces :
** Ourpi (prononcîz *oûrpi*).

## Tuzance walone
### Sicrijheu e walon
Bayamont est l'&nbsp;payis ki Louwis Baidjot a vnou å monde.

### Accint walon d' Bayamont
Viyaedje metou e payis d' ersè; li spotchåve voyale est "ë", come a Bietris (*djë n'&nbsp;a vë pës* = dji n'&nbsp;è vou pus); rifrancijhaedjes avou AN des oyons walons IN et ÉN: *djë vanrè* (dji vénrè), *doul pacyance* (del pacyince); prono pårtixhrê: "a", "a-n" (*vous a-n aurez* = vos nd åroz); årtike pårtixhrê femrin *doul* (del); codjowaedje des rwaitants di l'&nbsp;indicatif prezintrece avou *-at* (*i tchantat* = i tchantèt); pol cawete -ea, aschate inte l'&nbsp;Årdene et l'&nbsp;Namurwès (*Pirdjê*, *Saurtê*, mins *Rondia*). Dins sacwants mots, li betchfessî å est dizo l'&nbsp;disfondowe *ê* (*êje* = åjhe; *tchêr* = tchår, *mwêjon* = måjhon).

DIE do viebe «esse» a môde di Bietris: «» (vinant direk do létén). Les ôtes viyaedjes do Grand Bive ont «».