H prumrece

Li **H prumrece**, e walon, c' est on son H vuzlé k' on ôt bén prononcî sol payis d' Lidje, eyet disk' al mîtrinne Årdene, waire so l' Årdene nonnrece, et nén do tot sol walon do Mitan et do  Coûtchant.

I si scrît H e rfondou walon, ey e sistinme Feller.

: /hɛp/ /ɛp/

A costé del H prumrece, gn a e payis d' Lidje des H diléreces, k' ont stî rfondou avou les betchfessîs xh, [jh et [betchfessî sch|sch.

## Prononçaedje do H prumrece
A l' atake d' on mot, li H prumrece si prononce come ene cossoune froyrece goidjrece divuzlêye, dj' ô bén: li minme k' ezès lingaedjes tîxhons.

Les mots prononcîs sont
* des substantifs : hepe, hatche, harlake, hourlea, halcrosse, håye, on hopea (pus lon, après «håre et hote»
* des viebes: hertchî, fåt nén hertchî des pîs, haper, 
* ene advierbire: håre et hote
* des nos prôpes: Houton, Hamtea, Houbiet, Hinri

## H prumrece eyet spotchaedje
E rfondou walon, li H prumrece rote come les ôtès cossounes, åd fwait do spotchaedje. On n' pôrè nén rsaetchî ene sipotchåve voyale metowe padvant s' i gn a ddja deus cossounes dins l' pî di dvant.

:*di l' ôte costé *'del** håye'' (Tchålerwè: dè l' ôte costé d' l'âye)
:''Vos n' avîz nén dandjî d' mel diner si c' esteut pol **ri**haper'' (Årdene nonnrece: pou l' raper)

So Nameur, li H prumrece ni s' ôt nén, mins il est mostré på wårdaedje d' ene sipotchåve voyale padvant:
:Li âye n' a nin stî r'côpéye ''(li håye n' a nén stî rcôpêye)

A Tchålerwè, cist ådjeu la n' egzistêye nén
:L'âye n' a né stî 'rcôpéye ''(li håye n' a nén stî rcôpêye)

== etimolodjeye do H prumrece ==
Li contrumasse des H prumeces vinèt d' on [[tayon-bodje]], [[etimolodjeye tîxhone|tîxhon]], foiravant [[etimolodjeye francike|francike]].

== diyalectolodjeye do H prumrece ==
Li H prumrece ni s' ôt pus après Nameur et a nonne di l' Årdene. Po çoula, il a stî lomêye **fondante H**.

Les [[motlî]]s do walon do Mitan ([[C1]], [[C9]], [[C99]], [[C100]], [[C106]]) nel sicreynut måy. Dins l' Basse Årdene, la k' il est a schipe oyåve, on a ptchî del sicrire ([[S0]], [[S109]], [[S117]]).

Dins sacwants cas, li H prumrece a stî metou po ristoper on [[ahiket]]. 
: vént di a- + francès «». 

Adon, li H si candje e [[dimeye cossoune Y]] e walon do Mitan et do Coûtchant.
ahessî => ayessî

Ci H la a stî lomêye **amoyante H**

Cist [[oyon]] la pout divni li  [[dimeye cossoune w]] w so Tchålerwè:
:hôt => yôt (Payis d' Basse Simwès) = wôt (Tchålerwè)

Årvierdimint, on a pacô on scrijha H po responde a on Y ritrové après Nameur, a môde di [[forcoridjaedje]].
* Dins «» (adviebe) li H respont å Y do walon do Mitan ().

Ces H la sont trepådjnés sol [[Wiccionaire]] walon come **fås H prumreces*'.

== Fås H prumreces ==
C' est des scrijhas e rfondou avou «H», mins ki n' respondnut nén a on [[son H]] dins on [[tayon-bodje]] tîxhon. Estô d' on fondaedje, on a on [[mouyaedje]] e walon do Mitan. Li fondaedje si rescontere e l' Basse Årdene, et minme e payis d' Lidje.

Egzimpes: 
* «» (do latén «ultra») => namurwès «yute» (/jyt/) ; Årdene nonnrece  
* «»; vî francès «aaisier» => namurwès «»; basse Årdene «a.èssî».

Sacwants mots sicrîts avou on H-prumrece-rishonnant H e lidjwès sont rfondous avou «y»
* , 

== Dins les ôtes lingaedjes ==
Li H prumrece do rfondou walon, c' est l' minme son ki l' ci rindou pol minme [[lete H]] e [[neyerlandès]], e l' [[inglès]] ey e l' [[almand]].

E [[walon do Mitan]] ey e l' [[Årdene nonnrece]], les disfondowes des mots avou on H prumrece si cdujhnut ene miete come li [[H shoflé francès]] *(H aspirée)*.

*fr: *la haie (nén **l'haie, come *l'hiver*)
*Årdene nonnrece: *la âye*; Nameur: *li âye*.

Après Tchålerwè, les mots avou l' H prumrece si moennnut come les cis do [[H mouwea francès]].
*fr. *l'hiver*
* Tchålerwè: *l'âye''

## 
* Les letes (alez a "H") (dins l' pitite croejhete Hendschel)
*  (dedja studyîs sol Wiccionaire) 

## Pî-note