Olivier Vandecasteele

**Olivier Vandecasteele**, c' est èn ovreu pol djintrinnté bedje. Il a stî apougnî a Téhéran, e-n Iran, ewou çk' il est egayolé eyet codåné po cwarante anêyes di prijhon avou setante-cwate chlingues. Totfeye, li govienmint bedje pinseut k' c' esteut èn egayolaedje di vint-ût anêyes.

## Biyografeye
**Olivier Vandecasteele** a skepyî li 19 di djanvî 1981. Cist ome ci a viké a Tornè, tins d' ès-n' efance. Il a stî a scole pindant ses sgondaires å Coledje Notru-Dame di Tornè. Il a studyî, come estudiant d' univiersité, a l' Univiersité Sint-Louwis pindant troes ans, adon-après il a stî ene anêye a l' Univiersité d' Montevallo (åzès Estats Unis), pus a l' Univiersité Catolike do Noû Lovén po s' mastere ey a l' Univiersité Catolike do Vî Lovén eto.

Adon, cist ome ci a comincî a bouté dispu, å moens, l' anêye 2006. Il a bouté come ovreu pol djintrinnté po des soces djintrinntaires, copuvite e-n Afghanistan, e Mali eyet dins l' redjon do Sawel. Houte di çoula, il a ossu bouté tot-z estant «*&nbsp;Country Director&nbsp;*» po sacwantès soces djintrinntaires e-n Iran.

Il a stî egayolé e-n Iran, do 24 di fevrî 2022 disk' å 26 di may 2023 après 455 djoûs e prijhon. A l' atake do moes d' fevrî 2024, il a prindou l' tins tins d' ene shijhe a-z acsegnî çk' il a eduré tins d' ès-n' egayolaedje. Po lu, awè stî prijhnî dins ene gayole mierseu, c' est podbon po distrure les djins sicolodjicmint. Çoula l' a dné idêye d' askepyî ene organizåcion po disfinde les droets des ovreus pol djintrinnté.

## Ovraedje
Ådzeu d' ça, **Olivier Vandecasteele** a ddja scrît, avou des ôtes oteurs, des lives dandjreus so les djins d' Afghanistan åzès opiacés. Co todi avou on copleu, il a eto fé eplaidî on live ki dvizént do scolaedje ås aploûs d' èç payis la k' ont abagué e-n Iran.

## Recloyaedje e-n Iran

### Apiçaedje
Après awè bouté po « Relief International » ey après awè ovré po sacwantès soces di djintrinnté e-n Iran pindant cénk ans, **Olivier Vandecasteele** erale el Beldjike. I n' voleut nén vraiymint î eraler. El råjhon, c' est ki n' a nén trové on djob dinsi drola. Vla k' i rva e-n Iran å moes d' fevrî 2022 po riprinde kékès afwaires. C' est la k' on l' a apicî, deus-troes djoûs pus tård, a Téhéran. Les otorités iranyinnes l' amete di båcreye, di blankixhaedje di liårds eyet di contrubande di manoye.

### Gayole
vignette|Li gayole ewou çk' '''Olivier Vandecasteele''' si trove, asteure.
**Olivier Vandecasteele** si trove al gayole d' Evine, a Téhéran. El vicance låvå est målåjheye po lu. I n' a pont d' meube, pont d' lét, mins i gn a del loumire ki lume todi dins s' gayole. Avou ça, k' il est mierseu. I mindje granddimint des canadas, des lintiles yet do suke. Å moes di djulete 2022, kécfeye ene dimeye-anêye après awè stî metou e prijhon, ès famile eyet ses soçons ont yeu des noveles di lu k' on seu côp. Cwè k' is l' ont pu atotchî on novea côp dispoy, metans å moens on côp å moes d' måss 2023.

C' est l' cwatrinme sakî a esse ritnou låvå. Les troes ôtes omes ont stî metou e prijhon e 2009, mins tertos ont stî liberé l' 8 di decimbe di ciste anêye la. Avou cist ovreu bedje, i sont saze etrindjirs a dmorer dins ene prijhon iranyinne, li 25 di måss 2023.

### Istwere do payis
Dispu l' revintaedje islamike ki s' a passé e 1979, i gn a bråmint d' metingues eyet d' conteståcions. C' est sovint siplincté violanmint. Al copete do mårtchî, el redjime dvént co pus deur avou les penitinces eternåcionåles. E 2022, el moirt da Mahsa Amini a-z aloumé totplin des noveas metingues. El redjime d' èç payis la est foitmint e groûlaedje. Adon, les otorités uznut voltî des otadjes come åre diplomatike conte li Monde coûtchantrece, foiravant les payis d' Urope eyet les Estats Unis d' Amerike.

## Ritripaedjes

### Famile eyet soçons
Dispu k' **Olivier Vandecasteele** est e gayole, ès famile eyet ses soçons vont pattavå el Waloneye po rascode des signateures sol peticion d' *Amnesty International*. 

Li 16 di decimbe 2022, *Amnesty International* a-z askepyî ene peticion po-z aveur cist ome la evoye. El lete di peticion a stî evoyeye å Tchif do povwer del djustice d' Iran.

Li 12 di djanvî 2023, on-z a metou ene båtche sol befrwè di Tornè. C' est l' veye d' ewou çk' i vént.

### Politike

* El Minisse bedje del Djustice, Vincent Van Quickenborne, a clatchî&nbsp;: «&nbsp;Les otorités d' l' Iran n' ont dné pont d' råjhon k' est comifåt sol plan djuridike&nbsp;». Il s' a eto eshuvou k' Olivier Vandecasteele esteut ametou di båcreye.
* El veye di Tornè, ès coledje comunå ey ès borguimwaisse, Olivier Delannois ont metou ene båtche sol befrwè.

* El rebanêye comene di Perwé a bouté&nbsp;: « D' ès costé eyet sorlon les infôrmåcions k' elle a, Perwé vout ossu ridjonde li mouvmint d' sopoirtaedje a **Olivier Vandecasteele**, mins a s' famile ey a tertos eyet tertotes ki s' batnut po k' i pete evoye des gayoles iranyinnes.&nbsp;».
* Des ôtès comenes walones lu sopoirtnut ewålmint, inte di yeusses El Lovire eyet Mont. Des veyes flamindes sopoirtnut eto d' lu vir libe, metans Gant, Kortrijk u co Viye-Lovagne.
* Li prezidint do Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele, Rudy Demotte, a grandmint codåné ès-n' egayolaedje. Avou ça k' il acertine k' il a dmandé a l' ambassadeur d' Iran el Beldjike di tot fé po lu awè evoye.
* El Minisse bedje do Difoûtrin, Hadja Lahbib, a dit&nbsp;« El Bedjike rwaite Monsieu **Vandecasteele** tot-z estant nén coupåbe ey on l' doet aveur evoye. Pol moumint, nos dmandans k' i soeye mî traitî al prijhon.&nbsp;».  Ele cåze souvint avou l' Minisse iranyin do Difoûtrin so ç' sudjet la.
* Ene ancyinne senateure di Colombeye, Ingrid Betancourt, a bouté&nbsp;: «&nbsp;Tot ça doet passer dvant l' Cour Penåle Eternåcionåle&nbsp;!&nbsp;».
* Li govienmint iranyin vout bén k' **Olivier Vandecasteele** pete foû di prijhon, si l' Beldjike lu dene Assadollah Assadi, k' est on diplomate egayolé drola.

### Tuzance
L' årtisse pinte, Denis Meyers, a dessiné ene freske po rinde bon dvwer, al måjhon-comene di Nameur. Al copete do mårtchî, des accions d' sopoirtaedjes ont stî metous so pî dins des grandès scoles eyet dins des univiersités.

## Bon dvwer
Tins des merites walons, **Olivier Vandecasteele** a rçuvou l' tite di Comandeu do Merite walon pa Elio Di Rupo, k' est l' minisse-prezidint del Redjon Walone.

## Hårdêye difoûtrinne
Si cévé so ene rantoele di soçnaedje d' ovraedje.

## Referinces eyet sourdants
**Des bokets vegnnut do ratournaedje di l' årtike e francès.**