Sint fiesti e l' Walonreye

thumb
[thumb|[sint Mårtén d' Tour]]
On **Sint fiesti e l' Walonreye** u ene **sinte fiesteye e l' Walonreye** c' est on sint u ene sinte k' a des tchapeles et des perlinaedjes e l' Walonreye.

Ces sints la ont stî rashonnés dins l' live Alain Colignon *[[Dictionnaire des saints et des cultes populaires de Wallonie (histoire et folklore)]].

== Vraiy sints ==
=== skepyîs el Walonreye ===
* [[sinte Bedje]]
* [[sinte Djetrou]]
* [[sint Djuråd]]
* [[sint Mucyin Mareye]]
* [[sinte Rolande]]

=== k' ont dmoré el Walonreye ===
* [[sint Djerlaxhe]]
* [[sint Djingou]]
* [[sint Foyin]]
* [[sint Furci]]
* [[sint Gubiet]]
* [[sint Hålin]]
* [[sint Houbert]]
* [[sint Medåd]]
* [[sint Min]]
* [[sint Monon]] ([[sint Mon]])
* [[sint Rmåke]]
* [[sint Serwai]] ([[sint Servå]])
** [[sints d' glaece]]
* [[sint Usmé]]

=== foirt rilomés el Walonreye, mins ki n' î ont måy viké ===
* [[sint Mårtén]]
* [[sint Marcou]]

=== foirt kinoxhous dins l' monde etir ===
* [[sint Mår]]
* [[sint Djhan l' Evandjilî]]
* [[sint Djor]]

=== co a rindjî ===
* [[sinte Aldegonde]] 
* [[sint André]] 
* [[sint Åbin]]
* [[sinte Ane]]
* [[sinte Bedje]]
* [[sint Bernåd]] (ou Biernåd? "Biernåd" est eployî dins l' pådje [[Cambron-Castiô]])
* [[sinte Cécile]] ou [[sinte Cicile]] ? ("Cicile" est eployî dins l' pådje [[Les Memweres d' on Namurwès sol vî Nameur]])
* [[sint Djerlaxhe]]
* [[sint Djhan]]
* [[sint Djôr]] 
* [[sint Djôzef]]
* [[sint Djri]] (Dj(i)ri) (rl a: [[Sour-Sint-Djri]])
* [[sint Djuråd]]
* [[sint Dnis]] ou [[sint Dni]] (i fåreut decider eyet mete tos les nos d' plaece k' i gn a avou ç' no la del minme manire)
* [[sint Dôna]] 
* [[sint Elwè]] ([[sint-z Elwè]]) ou [[sint Eloy]]
* [[sint Gubiet]]
* [[sint Guilin]]
* [[sint Lambiet]]
* [[sint Luk]]
* [[sinte Mareye]]
* [[sint Mårtén]]
* [[sint Mitchî]]
* [[sint Nicolai]]
* [[sinte Oude]] (viyaedje di [[Sinte-Oude|Sinte-Oûde]])
* [[sint På]]
* [[sint Pire]]
* [[sint Rmåke]] (R(i)måke)
* [[sint Rmey]] (R(i)mey)
* [[sinte Wådrou]]
* [[sint Rok]]
* [[sint Såveu]]
* [[sint Sevrin]]
* [[sint Serwai]] ou [[sint Servå]] (li pådje [[Djer (aiwe)]] a-st on loyén [[Sint-Servå-Lin]]; li walon "å" pol francès "ai" est assez corant (påye, åjhey (*aisé*), måjhon, håye, Fråne (*Fraisnes*, e payis walon, e payis picård li minme no d' plaece si dit *Fraine*)) ou co [[sint Serwai]] (prononçaedje diné dins l' *code postal walon* d' l' UCW)
* [[sint Sinforyin]]
* [[sint Simeyon]]
* [[sint Stache]] ou [[sint Statche]] ?
* [[sint Ursmer]] 
* [[sint Vå]]
* [[sint Vinçant]] ou [[sint Vincint]] 
* [[sint Tibåd]]
* [[sint Houbert]]

=== ôtes sints, co a rindjî eto ===
(ça dvreut aler ôte pårt, djel mete chal pol moumint, djusk' a decider l' manire di scrire ces nos la; a moens k' i soeyexhe eto fiestis el Walonreye, adon les copyî chal å dzeur)
* [[sinte Adele]]
* [[sint Amand]]
* [[sint Antoenne]]
* [[sinte Bablene]] (???)
* [[sint Bnoet]] (fr: *St Benoît*; si mot, k' a divnou on ptit no, c' esteut, dins l' tins, l' addjectif po dire beni/beneye, on trouve co e walon "benoet(e)" dins "del benoete aiwe", dins "benoetî" (fr: bénitier) eyet dins on no d' plaece a Lidje, li "Vå Bnoete" (prononcî "Vaumneûte", fr: "Val Bénoît") ki mostere kel prumire voyale est spotchåve)
* [[sinte Catrene]]
* [[sint Clemint]]
* [[sint Crespin]]
* [[sint Djåke]]
* [[sinte Djetrou]] (fr: *Ste Gertrude*)
* [[sint Djîle]]
* [[sint Djulin]] ou [[sint Djulyin]] ("Djulin" est eployî dins [[Adjeyant]])
* [[sinte Dorotêye]]
* [[sinte Feu]] (???)
* [[Sint Felyin]] (fr: * St Feuillin*)
* [[sint Foyin]] (fr: *St Pholien*)
* [[sint Grigwere]]
* [[sint Gui]]
* [[sint Leu]]
* [[sint Lidjî]] (ou sint Ldjî?) ([[Gåme]] a "Sint-Ldjî" pol sourd di [[Ton (aiwe)]]) ou co 'sint Ldjir'?
* [[sint Linåd]]
* [[sint Lorint]]
* [[sinte Luceye]] ([[sinte Louce]])
* [[sint Må]] ou [[sint Måd]] ou [[sint Medåd]] (fr: *St Maud, Médard*, i fåreut verifyî k' c' est bén les deus l' minme)
* [[sint Mår]] (fr: *St Marc*)
** a noter ki, e walon, pa des côps on prononce on "r" pol prumî, pa des côps on n' è prononce nén pol deujhinme; mins si ça corespond bén a F. *Médard*, adon ene cawete walone *'-åd*' est lodjike, on-z åreut [[sint Måd]] (femrin *Måde*), dabôrd, eyet wårder l' sicrijhaedje d' on "r" po [[sint Mår]]
* [[sint Marcou]]
* [[sint Matî]] (fr: *St Matthieu*)
* [[sint Moir]] (fr: *St Maur*, vey si c' est nén l' minme ki [[sint Måd]]; dins l' côde postå UCW i gn a-st on *Saint-Maur* avou *Sint-Maur'' come prononçaedje coinrece, mins d' après l' limero del posse ça sreut co bén e payis picård)
* sint Nicete (a cristianijhî l' Zivenbork
* sint Toumas
* sinte Wåbeu (???)
* sint Valintin

### Co ene djivêye a rindjî
* sints di tos les payis del daegn
** sint Andrî
** sint Ane
** sint Ansele di Cantorbereye
** sint Antoenne di Padoue
** sint Biernåd 
** sint Cicile
** sint Djermwin
** sint Djhan Batisse
** sint Djhan l' Evandjilî
** sint Djôr
** sint Djôzef
** sint Stefane di Muret
** sint Francwès d' Assise 
** sint Guilin
** sint Gustin 
** sint Mår
** sint Mareye
** sint Nicolai d' Bari
** sint På
** sint Pire
** sint Rmey
** sint Rok
** sint Såveu 
** sint Sevrin
** sint Silvesse 
* sints del Walonreye (et les cis k' on î fiestixh foirt)
** sinte Båbe
** sinte Bedje
** sint Djeråd (sint Djråd)
** sint Djerlaxhe
** sinte Djetrou
** sint Djingou.
** sint Fouyén.
** sint Gubiet
** sint Houbert
** sint Marcou
** sint Mårtén
** sint Medåd
** sint Mucyin Mareye
** sint Rmåke
** sint Usmé
** sint Vå
** sint Vinçant
** sinte Wådrou

## Fås sints
On fås sint, c' est onk ki n' a måy sitî canonijhî.
### fiestis cone ene vraiye djin
* sint Napoleyon
* sinte Matrice
* sints d' glaece

### ratourneures do lingaedje
* sint-fruskin

## Sourdants