Chantal Denis

**Chantal Denis** (ki scrît des côps sol no d' pene di ***Marie Binauche***), c' est ene sicrijheuse e walon k' a skepyî li 6 di fevrî 1952. 

C' est eto ene fene ricwereuse sol walon come diccionairresse do payis d'&nbsp;Nameur. Ey ene bouteuse pol walon.

## Ovraedjes pol walon
Ele kiminça a raprinde li walon sol tård (1995), amon les Relîs Namurwès, copurade avou Lucien Somme, k'&nbsp;elle a coplé dins si "Live di mots d'&nbsp;après Nameur et avår la", et dins li Coleccion Somme Denis di romans e walon. 

Chantal Denis a raddimint-st avnou al copete del schåle, aprume come sicrijheuse di romans.

Elle a rascodou tos les grands pris di scrijhaedjes e walon avou ces  lives la :
* li pris do Coirneu di Hu avou "Ene måjhone sins finiesse".
* li pris del Federåcion Walonreye-Brussele avou "Dji vôreu k' i ploureut".
* li pris del Veye di Lidje (2005) avou "Et mi, dji vs ratindeu".

[thumb|Di hintche a droete : C. Denis, L. Somme, [Jean-Pierre Dumont|J.P. Dumont, et L. Mahin (2003)]]
[thumb|Di hintche a droete: C. Denis, [J.J. Gaziaux eyet L. Somme (Elizete, 2004)]]

Mins c'&nbsp;est purade come diccionairresse k'&nbsp;i gn a nouk a lyi prinde, tot veyant si *[[franwal di Nameur|Dictionnaire français-wallon d'&nbsp;après Nameur et avår la]]* (2001). Ci ovraedje la est l'&nbsp;prumî ki dene des fråzes d'&nbsp;egzimpe, et manaedjî eto les mots ki rivnèt tofer dins l'&nbsp;francès d'&nbsp;asteure, metans . 

Come sicoleuse do walon, elle a-st eplaidî *“Li walon pate a pate”* (1998), pu enonder li prumire rivuwe po ls efants e walon, *“[[Cou dzeu cou dzo (gazete)|Cou dzeu cou dzo]]”* (1997-2000). Et ratourner e walon des tchansons d'&nbsp;efants (1998). Elle a dné scole ås efants d'&nbsp;Lignè (1999-2002). Elle a eto eplaidî des sillabusses po ses scoles di walon a Nameur.

A stî rçûte ås Relîs Namurwès e 1995, et come SLLW-resse e 2002.

Ele sicrît dins on walon rfondou namurwès, dins li stîle “Relîs 1990” (coûtès fråzes, croejhete et motî sognîs), sins aconter l'&nbsp;accint di si viyaedje. Elle a spårdou, pa onk di ses tecses, li rwalonijhaedje del cawete inglesse “*-ing*” e “-igne”. 

A dater d' 2005, ele va scrire dins des ôtes accints come li walon d' Djiblou. Adonpwis, a cmincî d' 2006, ele va diswalper, avou Joseph Daffe et Geneviève Coulon, èn ehåyî walon do Mitan. Mins cisse saye la n' a nén tcheryî lontins.

E 2010, elle eplaide li gros spès live di spots et ratourneures Denis.

Come acsegnante ås scoles di walon d' Nameur, ele lait ouve diviè 2015 po monter ene copinreye a Djiblou. Ele ni shonne pus scrire di lives dispu don, mins, 13 ans å long (djusk' e djanvî 2025), elle a manaedjî l' coirnêye Shijhes et paskeyes dins *[[L'Avenir]]*.

E 2024, avou Jacques Desmet, ele mete so pî on grand raploû del SLLW po rinde bon dvwer a André Henin.

## Djivêye di ses romans
* “Ene måjhone sins finiesse” (2001)
* “On byin bråve ome” (2002)
* “L' ouxh å lådje” (2003)
* “Et mi, dji vs ratindeu !” (2005)
* “Kî çk’ a touwé JFK ?” (2006)
* “On n' candje nén s' planete” (2007)
* “Padrî li schoice (noveles” (2008)
* “Dji vôreu k' i ploureut” (2009)
* “Boignes contes, ou... ?” (2009)
* “Ene sacrêye pitite arsouye” (2010)

## Chantal Denis veyowe pa ses soçons
### li scabén del culteure di Djiblou
:*Come si mwaisse personaedje di [[Et mi, dji vs ratindeu (roman)|Et mi, dji vs ratindeu]], Chantal Denis [[:Wikt:dår|a l' dår]] di rtrover ses raecinêyes. Tot rcwerant, ele pårtixh avou vos çou k' elle a ddja ramexhné, pal voye di ses romans, åd triviè des scoles di walon a Nameur, des emissions å posse, et si boutaedje avou l' dramatike di [[Lignè]]. *

:*Tantea k' elle a divnou - sins ene barbôjhe di grandiveusté - ene des fenès cnoxheuses do lingaedje di nos tåyes. *

:*Come escabén do Patrimoenne et do Tourisse di Djiblou, dj' a-st atôtchî sacwants côps l' Chantal, po ene racsegne u l' ôte. Tchaeke côp, dji l' a trové come pindowe å clå et dj' a discovrou ene fene kinoxheuse del sicolodjeye des djins d' nos djins. *

:*Kéne aweure ! *

Marc Bauvin, ratourné di l' adrovaedje di "Et mi, dji vs ratindeu".

## Hårdêyes difoûtrinnes
* Pådje di ses scrijhaedjes 
*  Si pådje sol waibe di l' SLLW
* Ès pådje sol waibe del soce d' årt e d' istwere di Djiblou
*  Videyo d' onk di ses cours al sicole di walon d' Nameur  
* 
*