Ome å havet

thumb|(dessinaedje da Benoît Lallemand)

L' **Ome å havet** (on dit eto **l' ome å hé**, **l' ome å cro**, li **Pépé Crotchet**), c' est on crodjambot ki dmeure dins les aiwes, les pousses, evnd., et k' apice les efants ki vnèt trinner djondant.

## Discrijhaedje di l' Ome å havet
* A Floravile, on l' discrît come ene laide biesse, plinne di grands poys, tote noere, avou ene grosse tiesse, des gros ouys, des grands dints, et deus grands crotchets; on l' lome **Hinri Crotchet**. I vike dins les parfondès aiwes di Smwès, eter li Bwès des Malådes et li Båraedje di Mårténwé. Tot bodjant d' plaece, i fwait des ptitès waches et des rondions dins l' aiwe, et on ôt on brut come l' aiwe ki disgolene d' ene pompe. I voyaedje sovint cwand les aiwes sont grosses après èn oraedje u å rlén. Cwand k' i voet èn efant ki s' porminéve tot seu åd dilong del rivire, i rexhe foû d' l' aiwe, apice l' efant avou ses grawes et l' assaetche po l' neyî. Mins cwand k' i voet ene grande djin, il a peu et peter å diåle, et s' aler catchî bén lon, e bwès des Spious. E l' esté, i n' si oizeut mostrer, ca i gn aveut trop di djins tot do long d' l' aiwe.
Sourdant: Paul Siméon.
* A Sint-Houbert, l' Ome å havet, c' est ene feme ki s' lome **Mareye Crotchet**. C' est ene mwaijhe et metchante biesse ki vike dins les aiwes et ki waite d' apicî les efants et les hertchî avou leye. Elle a deus grands djaenes dints ki passèt foû d' ses lepes et des mwins avou des ongletes ås cwate doets.
Sourdant: Emile Pècheur.
* A Transene, li **Pépé Crotchet**, c' est on tolu, foirt laid, k' a ût crawieus doets, avou ene pea po lzès rapåmer, et deus grands dints. I s' pout candjî a rinne, a trawe-pî et a araegne d' aiwe. Les efants ki vont l' long des aiwes si fjhèt emacraler, et on bea djoû, i les apice et i les neye, tot lzî kernaxhant tot l' coir.
Sourdant: Lucien Mahin.
* A Ôtchamp, Mareye Crotchet, c' esteut ene noere feme k' apicive les ptits efants avou s' crotchet et ki les neyive. Ele si pleut candjî e gurnouye u e crapåd, udonbén e rogne d' aiwe.
Sourdant: Omer Marchal.
* A Moustî, c' est eto **l' feme å havet** k' i gn a la dins Sambe. Elle apice les djambots et les stitchî dins s' grand saetch.
Sourdant: Émile Gilliard.

## Tos les nos di l' Ome å havet
### Nos avou l' mot [[:Wikt:havet|havet]]
On lzès trouve purade dins l' Eter-Sambe-et-Mouze et al Fåmene.
* **L' **Ome å havet**
* Li **Måhavet** ([[riscôpaedje]]).
* l' **Ome å grand havet** (so l' [[Aiwe-d'-Heure]]).
* Li **Boulome å havet**. ([[Disfondowe]]s: li ''Boulomavo'', li ''Boulomavë''.
* El **Vî ome å havet**.
* Li **Laid ome avou si havet**
* Li **Pere å havet**, 
* Li **Pere ås havets** (end aveut sovint deus), ([[Disfondowe]]s: li ''Pérazavè'', li ''Pérazavô'').
* Li **Pepé Havet**
* Li **Feme å havet** (so [[Basse-Sambe]]).
* li **Grand-mere å havet**

=== Nos avou l' mot "hé" ===
e [[Roman Payis]] et el [[Hesbaye]].
* L' **Ome å hé** 
* L' **Ome avou s' hé** ([[Disfondowe]]s: l' ''Ome avou s' yé'') ([[Hélicene]], [[Séntru]], [[Hélicinea]], [[Yasche]].
* Li **Laid ome avou s' hé** ([[Pîtrin]])
* Li **Vî ome avou s' hé** (a [[Bdjîlé]], a [[Rmicoû]]).

=== Nos avou les mots [[:Wikt:cro|cro]] et [[:Wikt:gritche|gritche]] ===
On lzès trouve purade el Hesbaye. 
* L' **Ome å cro**.
* Li **Laid ome å cro** ([[Les Walefes|ås Walefes]]).
* Li **pé å gritche** (so [[Hoyou]]), ricomprin e francès ''L' hypocrite'').

=== Nos avou l' mot [[:Wikt:crotchet|crotchet]] ===
Bråmint el [[Basse-Årdene]], mins eto ôte pårt.
* Li **Pépé Crotchet** (aiwe di [[Smwès]], [[Aiwe-di-Lesse]], [[Mouze]]).
* Li **Vî ome å crotchet** ([[Li Bassse-Ohå|al Basse-Ohå]]).
* Li **Pere Crotchet** ([[Ebli]])
* Li **Grand-pere avou s' crotchet** ([[Felu]])
* **Hinri Crotchet** (so Smwès), **Hinri Cotchet** ([[Noerfontinne]]), **Ricotchet** ([[Hôte-Seure]]).
* **Djihan Crotchet** (so Smwès, a [[Limerlé]]).
* **Mareye Crotchet''' (Li Bork, Vierton).

## Hårdêye difoûtrinne
Ene novele ki toûne åtoû do Pépé Crotchet

## Sourdants