Aplacaedje (linwince)

L' **aplacaedje** (on dit eto: **acolaedje**), el linwince, c' est l' metaedje eshonne di deus u sacwants mots, onk dirî l' ôte, et k' ça dvént èn ôte mot, lomé **mot d' aplacaedje**, u pus spepieuzmint : sustantivire, vierbire, advierbire, addjectivire, evnd. 

Les bokets polèt esse bén veyåves, sins loyeures () u  avou des loyeures (, , ). Padecô, les deus mots sont pår acmaxhî dins l' novea mot (, , ).

L' aplacaedje tîxhon, c' est cwand les mots-bokets si metèt a li cou å hôt, eneviè çou k' on ratindeut.

On djåze di spotchî aplacaedje cwand l' dierin pî do prumî mot si maxhe avou l' prumî pî do deujhinme mot.

L' etroclaedje, c' est ene sôre d' aplacaedje, mins avou tos des ptits mots, pronos u årtikes, lomés "etroclåves".

L' atroclaedje di l' årtike, c' est eto ene sôre d' aplacaedje inte l' årtike eyet l' no ki shût.

## Aplacaedje di deus nos
 sustantivire
Les deus nos sont lomés li **** eyet li **disterminé**.
### Al môde latene
* li disterminant est shuvou direk do disterminé (mins gn a kécfeye ene divancete da ki n' si dit nén):
:Li sårt Djîle (sårt da Djîle), . 
* li disterminant est shuvou do disterminé avou inte di zels, les dvancetes "di", "des" (sins loyeures):
:, gåteu d' .
* aplacaedje avou les divancetes "al" "ås" (sins loyeures): 
:, 
* aplacaedje avou l' divancete "so" (avou des loyeures): 
:
* aplacaedje avou l' divancete "d(i)lé" (avou des loyeures): :.

### Al [[aplacaedje tîxhon|môde tîxhone]]
Li disterminé est shuvou do disterminant: 
* aplaké sins loyeures :
: (cawe di tchet),  (sårt da Åbri), .
Dins cisse cåze la, les halcrossès cossounes å coron tchaiynut 
:tchecawe (tche**t**-cawe)
Gn è pout eto aveur des candjmint ortografike di cossoune :
:ricandjaedje S -> SS: Nåbrissåt.
* aplaké avou des loyeures :
 (moxhon å gorea), ,  

## Aplacaedje d' on viebe et s' coplemint
Li no est l' droet coplemint do viebe. Li viebe est codjowé å rwaitant di l' indicatif prezintrece.
### viebe + no
#### sins årtike, avou loyeure
Les troes cwårts do tins, l' aplacaedje si fwait sins årtike et avou ene loyeure (tcherpinte --).

Å pus sovint, li sustantif est singulî : , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,  (), 

Mins, pacô, li sinse dimandreut on sustantif pluriyal : amanite towe-moxhes, gobe-moxhes, atrape-moxhes, guigne-djins, spågne-måyes, broye-djaeyes, croke-noejhes. Ça towe, ça gobe ou ça atrape **les** moxhes; ça guigne **les** djins; ça spågne **les** måyes, ça broye **les** djaeyes, ça croke **les** noejhes. Portant, on les scrît pus voltî å singulî, ki rprezinte adon on pluriyal trocrece: amanite towe-moxhe, , , , , , .

Po les sfwaits mots ki piçurèt des djins, li djinre est todi omrin et femrin sorlon k' i s' rapoitrtèt a èn ome ou a ene feme. Come d' efet, li viebe codjowé ni mostere måy li djinre e walon; eyet l' coplemint do viebe ni mostere måy li djinre do sudjet do viebe. On valet, c' est **on** , **on** speye-manaedje; ene båshele, c' est **ene** xhale-trô.

C' est des mots ki n' candjèt nén d' cogne nerén avou l' nombe: ces deus la, c' est **des** xhale-trô.

#### avou èn årtike
Dins sacwants cas, l' årtike dimeure : 

L' årtike pout aveur ridé (l => n) : rabat-l'-air => 

I pout gn awè ene divancete inte les deus : , 

#### mots etroclés
Les mots, d' on vî uzaedje, polèt esse etroclés, copurade dins les nos d' plaeces : Hourtubijhe (ki  li bijhe);  (la k' on s'  bén s' ),  (la k' gn a yeu ene sipoûle ki  li ).

Avou on codjowa disrîlé :  (po rabate-djoye), , 

Dins des calcaedjes :  (po -)

### viebe et prono
Ci prono la est sovint li nén definixhant prono "tot"
* , , , , 

Padecô, gn a ene divancete inte les deux : 
* , 

### viebe et adviebe
* , , , 

## Aplacaedje d' on no et d' èn addjectif
* Al môde latene: li no est shuvou di l' addjectif: cist emantchaedje la n' est nén sovint rsintou come on mot a pårt: , , .
* Al môde tîxhone: l' addjectif est shuvou do no: , ,  (tinre oxh),  (Moirtuhan).

## Aplacaedje di deus adviebes
, .
## Aplacaedje di troes mots u dpus
* Po fé des adviebes: , , , ,  . Les mots-bokets ni sont pus ricnoxhåves (pa des côps, di ci minme *temps*, téle feye-z est, tot en on côp, e coir et-z en oxh).

## Voyale di raloyaedje des mots d' aplacaedje modienes
Po les sfwaits mots ki sont raloyîs e francès pal voyale "O" (*belg*'o**-marocain'', ''islam**o**gauchiste''), on a mia di mete on "I", come dins des pus vîs mots «» u «».

Egzimpes: [[islamigåtchisse|islam**i'''gåtchisse]]

## Pluriyal des mots d' aplacaedje
* viebe-obdjet (eg: pîce-crosse, hape-tchå, atrape-moxhes,...): todi invariåve, e djinre come e nombe. Li viebe al 3inme djin singulî prezintrece, eyet l' obdjet å singulî ou å pluriyal sorlon ki l' accion poite normålmint so onk ou sacwants.
* addjectif-sustantif (eg: bea-parint, pouri-talon,...): les deus bokets s' acoirdèt e nombe (bele-feye => belès-feyes)
* sustantif-sustantif (eg: mot-brut, cir-waxhea, cofe-fôrt, cou-coviete, cwåte-vuwe,...): tchaeke mot a pårt; li pluriyal est dné sol Wiccionaire.

## 
* 
** 
* 

## Sourdants