Patouè des vies djins d'Harnies

thumb
Li **motlî d' Arniye**, ki l' mwaisse tite, c' est ***Patouè des vies djins d'Harnies*** (patwès des viyès dins d' Arniye), c' est on live di mots so l' accint walon d' Arniye.

I fourit scrît pa Paul Lotterie, ki l' eplaida lu-minme e  1979.

Il est enimådjî pa Roger Dainche.

Il est rprins come limero **S54** dins l' djivêye des motîs do walon.

## Sistinme ortografike
Li scrijheu eploye on sistinme ortografike foirt dilé l' ci do francès.

Pol son ë, i sieve on sorliné e : ****.

Egzimpes:

## Kitaeyaedje do live
* Adrovaedje pa Yanny Hureaux, di Jponsårt pp. 9-10
* Divant-z-ouve pp. 11-14
* Rimerceymints ås aidants et on ptit mot (e francès) da Henri Baret, Louis Dulauroy, Joseph Deschamps, Louise Senée et Louis Godard (avou leus portraits) pp. 15-20.
* Motlî francès-walon (cwand ça atome mot po mot) pp. 21-63
* Motlî walon po les mots nén ratournåves direk e francès pp. 64-82
* Ratourneures pp. 83-88
* Kékes rîles di croejhete pp. 89-94
* Codjowaedjes pp. 89-117
* Motlî pa tinme (francès-walon) pp. 119-142
* Toponimeye d' Arniye pp. 143-150
* Tchansons pp. 151-164
* viyès fotos d' Arniye pp: 165-167

## Clasmint do walon
### Loyén avou l' Payis d' ersè
Arniye a stî classé dins l' Payis d' ersè, paski  s' î dit  (p. 44). Motoit k' il esteut avou l' dweyené d' Graide (ki fjha l' unité diyalectolodjike di l' Årdene nonnrece, paski les djins alént perliner eshonne a Sint-Houbert). Di l' ôte costé do grand bwès del Croes Schaye, gn a Vierziye (avou l' minme cawete toponimike «iye»).

### cawete -ea
Li cawete -ea est scrîte -é, on trait ki s' porshût so l' Årdene nonnrece, aprume so les viyaedjes del Basse Simwès.

### voyale «è»
Mins gn a on trait picård (les "é" estô des "è").

### divanceyès voyales
Po les dvanceyès voyales, on rleve des scrijhaedje ed', eq' (notez sins accint sol e) c' est po d' , k' (spotchaedje di "di", "ki") a des plaeces k' e francès on nel fwait nén (pa drî voyale mins pa dvant cossoune).

### betchete co-
Li betchete co- s' î trouve dizo disfondowe  come e l' Årdene nonnrece ey e Coûtchant walon.
* 

### motlî
Mots ki sont les minmes e l' Basse Årdene, et k' on n' ritrouve nén dins l' walon do Mitan u do Coûtchant
*  (p. 66), (p. 70),  (p. 51),  (p. 51)
Mots ki sont les minmes e walon do Coûtchant, et k' on n' ritrouve nén et l' Basse Årdene
*  (p. 70)

## Riwalnijhaedjes
Sacwants mots sont rwalnijhîs, adon k' i nel sont nén ezès motlîs del Beldjike.
* discofiteure (discoufiterne, p. 70)
* bedje (bèche p. 27)

## Toponimeye
Gn a on rilevé foirt sipepieus des nos d' plaece d' Arniye (pp. 146-150). Mins les nos d' plaece î sont sovint dnés e francès, po les disterminés come «bos», «croes», «fontinne», «rotche», «ri», «rouwale», «sourdant», «voye».

Sacwants cognes walones: *Auréchamp, Badgerai, Chansepay, Cétaboué, Douégène, Eritchamp, Flocainfalise, Fond Djavergougne, Houppé du Receveur, Illier Marada, Laivni, Lulauvoye, Maye, Mouéche fontaine, Mouvets, Mouchanfoy, Pairy, Pachi à Trouè Couènes, Pré de la Hulle, Pré Alquette, Pré Sotté, Pré Mousdris, Pré de l' Alneu, Pré Midré, Pré tchamoussé, Pré Sbara, Pré Goutelle, Pré Aux Tran’nes, Roche di Tchesté, Ruisseau de Pourrie Fontaine, Route du Praga, Ruisseau de Rotzau, Ruelle Tchitchon, Ridoux des sorcières, Ris du Stol, Ri d' Launet, Ruisseau de l'Orbouène, Route di l'Roche à l'Gate, Soyer, Sources du Falis, Sécheval, Terne Bruyère, Vivoye, Voye di Tchabotte, Vivie Mauclet, Vi Moulins, Viperzay.*

## Corwaitaedjes
Cwand dji cwir après on mot (come on l' dijheut aL Foret), dj' el trouve sovint dins l' motî da Paul Lotterie.

L' ouve est ritche do costé do motlî, mins ça sorprind eto li grand manke do costé del croejhete et del consyince linwistike.

L' oteur ni voet nou loyén etur li "patwès d' Arniye" eyet l' walon foû di s' viyaedje. Metans, po "", ou pol tchanson del pitite gayole, ça åreut dvou esse edvinté a Arniye.

Pol codjowaedje, i dit k' il est «trop målåjhey» et n' nén sayî d' fé des trokes ou des modeles. Djusse ene djivêye, alfabetike, di viebes e francès s, avou l' codjowaedje do viebe corespondant e walon.

Li pus sbarant c' est tot l' minme k' i n' comprind nén li spotchaedje des voyales. Come on dit "ene sicole" et "des scoles" i mete ki "sicole" c' est l' cogne singulî eyet "scoles" li pluriyal. Oyi, mins on pout eto dire «cwate sicoles» et «deus scoles».

## Sourdant