Mutuwele

E l' Beldjike, ene **mutuwele**, c' est ene soce ki dpind sovint di l' institucion d' santé nåcionåle. C' est çk' on lome ene caisse d' aidance sociåle, minme k' i gn a ene pårteye di covraedje privé.

## Soces
El Beldjike, les **mutuweles** sont cåzumint des soces nén ecwårlantes ki rotnut sorlon l' sistinme publik-privé. Veyanmint k' les **mutuweles** n' sont nén des soces d' Estat, mins k' ele boutnut sorlon les decidaedjes di l' INAMI. Totfeye, el CAAMI, leye, c' est cint å cint publik. Po les cis k' overnut ås tchimins d' fier, il ont ene **mutuwele** rén k' po zels.

Il egzistêye, po les **mutuweles** ki rotnut avou l' sistinme publik-privé, cénk sôres. Ci-ci sont lomêyes «&nbsp;unions&nbsp;». Tchaeke union a si prôpe cintinne.




## Covraedjes

### Covraedje obligatwere
Li **covraedje obligatwere**, c' est l' pårteye del **mutuwele** k' est raloyeye a l' INAMI. L' adierça, c' est d' racwiter les médiaedjes sanitaires. Djans, les vizites å medcén, u co mwintès medcenes acatêyes a l' apoticårreye.

Dins li **covraedje obligatwere**, on-z ertrouve ossu les disfrêtiaedjes cåzés påzès incapåcités d' ovrer.

### Avantaedjes coplemintaires
Les **avantaedjes coplemintaires**, c' est l' pårteye del **mutuwele** ki n' est nén raloyeye a l' INAMI. C' est sovint des racwitaedjes po des médiaedjes sanitaires ki n' sont nén ricnoxhous pa l' Estat. Çou k' on lome les **avantaedjes coplemintaires** ont tolminme divnou obligatwere, e 2012. 

Mins nerén, s' i on n' endè vout nén, on pout todi s' fé mimbe al CAAMI, sins prinde les acés (**avantaedjes coplemintaires**) d' ene ôte mutuwele. Ene ôte divudindje, c' est di s' fé mimbe dins ene mutuwele k' atåvlêye des **acés**, mins sins les payî. Asteme k' après vint-cwate moes, on pout må d' esse disfacé des **acés**. Po lzès rawè, si e cas, i fåt fé on stadje d' èn an, minme e candjant d' **mutuwele**. 

## Disfrêtiaedje
Cwand ene sakî tchait malåde, a èn accidint ubén va awè èn efant, les **mutuweles** doevnut payî des disfrêtiaedjes. Les liårds k' ont les mutuweles vegnnut d' l' INAMI. Aprume, ça passe åzès unions padvant daler directumint ås mutuweles. 

### Procedeure
Po pleur aveur do **disfrêtiaedje**, i fåt shuve ene procedeure&nbsp;:

* rintrer ene acertineure medicåle avou diyagnostik&nbsp;;
* rimpli ene fouye di racsegnmint&nbsp;;
* ratinde ki l' eployeu, ubén si e cas li pwintaedje, evoye al mutuwele on floû electronike.
Li prumire anêye di l' incapåcité si lome «**&nbsp;**croke primaire**&nbsp;**». Après ça, l' incapåcité divént ene «**&nbsp;**invalidité**&nbsp;**», k' on lome eto, d' ene manire moens oficire, «**&nbsp;**longue croke**&nbsp;**». Po passer l' anêye, i fåt rimpli des documints. Metans, l' formulaire 225, ki s' afwaire des apas, u co l' declaråcion d' ene cårire difoûtrinne**&nbsp;**: li *C.E.E*. 

### Apas
Dispu 2006, i gn a troes apas å livea des **disfrêtiaedje&nbsp;**: l' apas d' aconcoistance, l' apas d' mierseulé eyet l' apas d' famile. Davance, l' apas d' mierseulé n' egzistéve nén. 

Po sawè ké-n apas dner, fåt rwaitî çou k' les djins ki vicnut avou l' sakî rwaitêye wangnèt. Dins l' ôre di prumisté, c' est les galants, shuvous des cis ki n' sont nén raloyî avou l' sakî disk' å troejhinme digré dins l' famile, epwis les efants ey, infén, les mimbes del famile disk' å troejhinme digré. Po les mierseus, on lzès dene otomaticmint l' apas d' mierseulé. Tolminme ki polnut rçure l' apas d' famile s' i mosternut manaedjî l' parinté avou l' ôte parint ubén s' i paynut ene pinsion di crexhaedje ewale ubén ådzeu des 111,55 € å moes.  

## Referinces eyet sourdants