Michel Francard

**Michel Francard** (riwalnijhåve ***Mitchî Francård***) a skepyî a Bastogne eli 17 di måss 1952. 

C' est on rcwereu sol walon, on diccionairî et on bouteu pol lingaedje.

## Cårire po s' mestî
Il est prof d' univ di s' mestî, et pa ses rcwerances sol rissinta des lingaedjes diléreces emey les djonnes (1988-1991), l' enondeu del sociolinwince do walon. Foû do walon, il a studyî, avou, li francès del Walonreye.

Di 2004 a 2009, il a monté e gråde, et divni vice-recteur di l' Univ do Noû-Lovén, et dveur leyî ouve åd fwait di si ovraedje direk pol walon.


Imådje:Francard25.jpg|dins *[[Professeur Titôrvå (binde d' imådjes)|Titôrvå]]*, come sicolî veyou pa Djozé
Francard Michel 2010g.jpg|(e 2010)
File:Michel Francard 2013.JPG|(e 2013)


## Ouve pol walon
vignette
Il a cmincî pa scrire des lives e walon avou Rodolphe Dedoyard. 

Il est cnoxhou long et lådje come fijheu do Motî d' Bastogne (1994). 

Il a eto amonté li rvuwe Singulîs e 1994.

Il a metou so pås so fotches li Muzêye do Pårlaedje e Payis d' Bastogne (1982), et-z î eplaidî ene peclêye di lives e walon, avou come cougnet : l' antolodjeye Scrijheus d' Årdene (2002). 

Du 2015 a 2018, i fwait ene pitite secwince dins l' emission Walonnos.

Il a adjinçné li Fiesse ås lingaedjes walons, k' a ataké e 2015.

### Sincieus lives
* *Aspects de la phonologie générative du français contemporain*, 1975.
* *Le parler de Tenneville, introduction à l'étude linguistique des parlers wallo-lorrains*, 1980.
* *[[Motî des beldjicisses da Francard et aidants|Dictionnaire des belgicismes]]*, 2010, 2015, 2021.
* *[[Live Francård sol walon et l' picård|Wallon, picard, gaumais, champenois.  Les langues régionales de Wallonie*]]*, 2013.

=== Lives e walon avou Rodofe Dedoyård === 
* [[Des mestîs et des djins k' è vont (portraits)|Des mestîs et des djins k' è vont]], 1978.
* [[Cwand l' diåle s' è mele (teyåte)|Cwand l' diåle s' è mele]], 1983.
* [[Å pus lon des djoûs (novele)|Å pus lon des djoûs]], 1987.
=== Live sol foclore ===
* *Traditions populaires au pays de Bastogne*, 1982.
=== Lives d' esplikêyes sol walon ===
[[Imådje:Lingaedje oyi walonreye wi.jpg|thumb|Live d' esplikêye (bråmint) sol walon]]
*Langues d' oïl en Wallonie*, 2000.

=== Antolodjeyes ===
* Do Pa la-hôt å Pa låvå (antolodjeye di Bastogne), 1982.
* *Scrijheus d' Årdene (antolodjeye di l' Årdene lussimbordjwesse), 2002.

## Mitchî Francård et l' linwe-ehåyaedje do walon
### Bouyes tecnikes
* Il a askepyî ene rîle tipografike ki poite si no (mete on blanc dirî tchaeke crole).
* Il a erîlé les spotchåvès voyales do prumî pî : dins les motîs, "s(i)potchî" serè prezinté come "r(i)cåzer" et "k(i)djåzer".
* Il a rsaetchî les faflotes divintrinnes, et les halcrosses E divintrins.
### Bouyes sociolodjikes.
A pårti di ses prumîs rcweraedjes di sociolinwince, Michel Francard s' a rindou conte kel walon aveut kécfeye co des belès anêyes a viker. Aprume paski les djonnes nel rissintént pus come ene sacwè d' grossî.

Priyî pa Lucien Mahin a on raploû so l' avni do walon a Rdû, e 1993, Michel Francard si oize dimander : "Fåt i sacrifyî les vîs cåzeus d' walon so l' åté do rfondaedje ?" Pu-z î raler : "Les *vîs cåzeus*, a Bastogne, c' est 9 djins." Il aveut respondou al kesse sins l' dire platezak.

A cåze di ciste avuzion la, Michel Francård fourit rbouté pa l' SLLW, cwand on dmanda po k' il î moussaxhe.

Dispu 2000, u avårla, Mitchî Francård saye di rmouwer les waloneus po k' i s' rindexhe conte ki, s' i volnut kel walon vike, come el dijhnut, elzî fåt trover des novelès fonccions pol lingaedje. I disfind l' idêye k' i nos fåt edvinter des noûmots.

Å cmince (1984), Michel Francard ni djåzéve nén walon, emacralé pa l' idêye diyalectolodjike k' i dveut pårler avou l' accint d' on seul viyaedje. Mins, pitchote a midjote, i s' î a metou, copurade a cåze di ses rescontes avou des Rantoelîs. Al shijhe k' il a dit årvey ås waloneus (2004), come bouteu direk emey zels, c' esta lu ki cåza e walon, et èn ôte fé on spitch e francès.

## Michel Francard avou ses studiants mon les walon-cåzants
thumb|Michel Francard ki dvize avou Henry Lepage, a ene seyance inte des studiants do Noû-Lovén et l' soce des rcåzeus a Bietris, e 2000 

Michel Francard a sovint fwait vni des studiants romanisses do Noû-Lovén po rescontrer des walon-cåzants, å cmince e payis d' Bastogne, pus al Soce des Rcåzeus d' Bietris. 

Les kesses estént aprestêyes davance, les studiants divént rmete on rapoirt al fén del vesprêye.

## Documints

## Hårdêye divintrinne

* Pôsåvrité linwistike

## Hårdêyes difoûtrinnes
*  onk di ses sincieus papîs (so les noûmots do walon) 
*  limero di Walo + gazete avou on responda da Michel Francard (aberwetåve).
* Dins ene emission e walon (Schoûtez ene miete, fevrî 2023)
* Rapoirtaedje so ene vesprêye inte li Soce di Rcåzeus d' Bietris, et les studiants romanisses da Michel Francard (pa Djôzef Bily, e walon) 
* 

## Sourdants