Viebe å prono

thumb
On **viebe å prono**, c' est on viebe todi metou avou on prono d' djin, et del minme djin k' el sudjet.

A l' infinitif, il est prezinté avou l' prono "si":
:*si brouyî; si rapinser; si fé må; si dispetroner.

== Sôre di viebes å prono ==
[[Imådje:Tåvlea scolrece viebes prono1.jpg|thumb|dispårtis pa sôre (muroetreces u nonlôtreces)]]
Gn a deus sôres di viebes å prono.

Les *'viebes muroetreces**: l' accion si fwait sol sudjet lu-minme.
:si laver; si taire; si piede

Les **viebes nonlôtreces**, la k' puzieurs sudjets fwaiynut l' accion so n' onk l' ôte.
:si rabressî; si margayî; s' etraidî.

== Codjowaedje ås rpassés tins ==
Ås [[erî-tins]], les viebes å prono si codjownut avou l' [[aidant viebe]] "awè"

:Dji m' **a** rovyî.
:Ti t' **as** brouyî dins tes contes.
:Vos **av** dispierté a tins po-z awè vosse trén?
:I s' **åreut** tai, i n' åreut nén totes les eguegnes k' il a asteure.
:Ele s' **aveut** adôboré come po on mostra d' môde.
:Nos nos **avans** dispaitchî, mins cwanlminme ariver trop tård.
:Vos vos **avoz** fornåjhi po des biyokes.
:I s' **ont** dispetroné tote li matinêye.

Adon, li [[pårticipe erirece]] dimeure nén candjî. 

Les rcåzeus et les raprindisses fwaiynut sovint des flotches avou ci trait d' croejhete la, veyanmint k' i cnoxhèt sovint l' francès ki n' rote nén come li walon.

== Vwès passive et uzaedje avou des aidants viebes ==
Al [[vwès passive]], les viebes å prono si prezintèt come on [[viebe esse]] eyet l' pårticipe erirece. Dj' ô bén ki l' prono d' djin a disparexhou. C' est ene sintake ki rvént sovint dins les motîs po-z enimådjî les viebes å prono.



Ki: li deujhinme colone si pout eto espliker pa on simpe viebe å prono.

Sifwaitmint, avou èn aidant viebe, li prono d' djin tchait:

:Noré k’ aveut l’ pincea e l’ ouy, ponda l’ imådje so ene grande toele di lén po n’ rén rovyî di çou ki nos aveut tant fwait mouwer ([[Joseph André]], tecse «les tchivroûs») (et nén: …tant fwait *''nos'' mouwer)


== Dins les ôtes lingaedjes ==
=== francès ===
Les viebes å prono do francès rotèt a pô près come les cis do walon.
:''se pencher ''(si clintchî)''; se concentrer ''(tuzer comifåt, parpinser)''; s'amuser ''(s'amuzer)''.
:''se battre ''(si bate)''; se réconcilier ''(rimete les caetches e for, si racmoirder, si rmete)''.

Mins, ås erî-tins, i s' codjowèt avou l' aidant viebe .
:''Je me suis endormi." (dji m' a-st edoirmou).

Shuvanmint, li pårticipe erirece s' acoirdêye avou l' sudjet:
:''Ele s'est évapor**ée** dans la nature.'' (ele a disparexh**ou** avå les campagnes).
:''La bise et le soleil ne se sont pas disput**és** longtemps.'' (Li bijhe et l' solea ni s' ont nén margay**î** lontins) (Loukîz a: [[Li bijhe et l' solea (fåve do vî vî tins)]]). 
:''Elles se sont longtemps attard**ées** devant cette parodie de la Joconde.'' (Ele s' ont-st acalourd**é** divant ciste kitoirdowe Djoconde la)

=== espagnol ===
A l' infinitif, li prono si scrît dirî l' viebe, ey aplaké après.
:''enamorar**se** (toumer amoureus); despertar**se*' (si dispierter, si rewoeyî).

=== neyerlandès ===
A l' infinitif, li viebe si scrît avou l' prono "zich" po les muroetreces, avou l' adviebe "elkaar" po les nonlôtreces.
:*zich vergissen *(si brouyî);* zich bemoeien ''(si nåjhi).

## 
 Scoles so les viebes å prono do walon
* Muroetreces
* Nonlôtreces