Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet

Hiel **Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet**  (1805 febul 13 - 1859 mayul 5) äbinom matematan Deutänik, kel äjäfom miedeti fomöfik nulädik sekäta matematik.

Famül omik älicinon de zif: Richelette in Belgän, kelos kleilükon näinemi: „Lejeune Dirichlet“: „yunan se Richelette“ in Fransänapük. 

Dirichlet pämotom in Düren, kö fat omik äbinon potöpacif. Ästudom in Deutän, e poso in Fransän, kö älilom tidodis ananas matematanas famikün tima okik. Ästudom i lä hiel Georg Ohm. Yeged balid omik ätefon leseti lätik hiela Fermat: ämobom blöfi no lölöfiki jeneta: n = 5, keli älölöfükom hiel Adrien-Marie Legendre: bal reidanas. El Dirichlet leigo älölöfükom blöfi at ti leigüpo; poso äpübom blöfi lölöfik jeneta: n = 14.

Ämatikom ko jiel Rebecka Mendelssohn Bartholdy, kel älicinof se famül stümik lecenanas de yud ad krit; äbinof posdaut filosopana: Moses Mendelssohn, daut hiela Abraham Mendelssohn Bartholdy e sör noatädanas: Felix Mendelssohn Bartholdy e Fanny Mendelssohn.

Hiels Ferdinand Eisenstein, Leopold Kronecker e Rudolf Lipschitz äbinoms studans omik. Pos deadam omik, tidods ela Dirichlet e vobots omik votik pö numateor päkonletons, päredakons e päpübons fa flen ä kematematan omik: hiel Richard Dedekind tiädü *Vorlesungen über Zahlentheorie* (Tidods dö Numateor).

## Logolös i
* Lesets labü nem: *Leset hiela Dirichlet*:
** Leset hiela Dirichlet tefü sökods kalkulavik (numateor, primanums)
** Leset hiela Dirichlet tefü nilikams sekätas hiela Diophantus (numateor)
** Balataleset hiela Dirichlet (numateor lalgebradik e lins)
* Kalads hiela Dirichlet (numateor: ζ- e L-sekäts). 
* Stips hiela Dirichlet (votafomam hiela Fourier)
* *[[Dirichlet convolution]]* (numateor e sekäts kalkulavik)
* Densit hiela Dirichlet (numateor)
* Dilam hiela Dirichlet (luveratateor)
* Kered hiela Dirichlet (diletam sekätik, sökod hiela Fourier)
* Säkäd hiela Dirichlet (difaleigots dilik)
* Sökod hiela Dirichlet (numateor diletik)
* Bluf hiela Dirichlet (diletam matematik)
* *[[Dirichlet tessellation]]*, i „Skemat hiela Voronoi“ panemöl (geomet)
* Miedastip hiela Dirichlet (difaleigots)
* Sekät hiela Dirichlet (fomav matematik (*topology*))
* Layetaprinsip (yümätateor)
* Müedianasäkäd hiela Dirichlet (jünu no petuvedöl) ([numateor]])
* η-sakäd hiela Dirichlet (numateor)
* *[[Latent Dirichlet Allocation]]*

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* The Life and Work of Gustav Lejeune Dirichlet (1805–1859), fa hiel Jürgen Elstrodt.
* Hiel Dirichlet la bevüresodatopäd: *Mathematics Genealogy Project*.
* O'Connor, John J., ed Edmund F. Robertson. El Dirichlet la bevüresodatopäd: *'MacTutor History of Mathematics*.
* Dirichlet, Johann Peter Gustav Lejeune, *Vorlesungen über Zahlentheorie.* Braunschweig. 1863. "*[https://web.archive.org/web/20061116101557/http://www.scs.uiuc.edu/~mainzv/exhibitmath/bkgd/dirichlet-bkgd.htm Number Theory for the Millennium]*".
* Lifajenäd ela Dirichlet se bevüresodatopäd: *[http://fermatslasttheorem.blogspot.com Fermat's Last Theorem Blog]*.
In Deutänapük:
* Lifajenäd brefik se bevüresodatopäd nivera di Göttingen.
* Lifajenäd brefik se bevüresodatopäd nivera di Köln.
In Fransänapük:
* Vobotem lölöfik ela Dirichlet se bevüresodatopäd: *Gallica-Math*.