Volapük nulik

**Volapük perevidöl**, ü **Volapük nulik**, jenöfo no pük nesekidik, ab fom nulik Volapüka, pos revid hiela Arie de Jong, äfiniköl ün 1929, päpüböl in *Gramat Volapüka* ed in el *Wörterbuch der Weltsprache* fa el de Jong ün 1931, e calöfiko päzepöl fa cifal Albert Sleumer me büad omik de 1934, yanul 1. Volapük perevidöl laibinon jünu fom calöfik püka at.

## Bepenam valemik
Ma licin oka Volapük binon mekavapük, ma zeil ediseinon ad jäfidön as yufapük bevünetik. Volapük labon e rigavödis livätiko (‚a priori’) pefomölis (numavödis voik, pönopis pösodik, …), ed utis natapükes difik pedütülölis (rigavödis mödikün). As fonäts cifik dütüla pänemons püks Lingläna, Fransäna e Deutäna. Ma ‚Sprague’, Linglänapük äbinon fonät cifikün, de vöds kela dötums 40 rigavödas ilicinons. Ma nün vödabuka tümologik fa ‚Zhang Yutong’: kadäman Vpa ido ma sinif valemik (‚De Jong’ äbuükom prinsipi ebo ati, sekü kelos äträitom in el „Gramat Volapüka” okik vödis mödik asä pönopis u numavödis; atos äbaiädon ko „julagramat” bai vönaoloveikod lunüpik Yuropik, ab no öyufon-la lärnanis netas difik ad gebön verätiko pönopis e numavödis dotabikis), 2ido ma patöfs fomirik (deklina⸗ e konyugamals u fabin gramatafomas vöda ömik, poyümots vödabidik äs el ⸗ik pro ladyek ed el ⸗na pro numavöds naedik), 3ido ma süntag (jäfid in set u vödagrup). Tefü Volapük prinsips zuik läs veütiks binons mögiks: 4ido stuk pö fomam (samo stukot: „vokat sa ⸗t” pro pönops jonik), 5ido lenläg yümotas (samo kanoy lenlägön foyümotis: hi⸗, ji⸗ e poyümotis: ⸗an, ⸗os len ladyeks). ‚A. Cherpillod’ äbevobom dadilädi nulik vödabidas Volapükik ma patöfs fomirik (ädütedom pönopis dalabik demü poyümot: ⸗ik ido) subyet (nominatif, semikna in sets defik efe nen predikat, a.s.: „Gespik nonik”), 2ido) läyümod (nominatif), 3ido) lüspikot ad lintelek sümöl (vokatif), 4ido) läod (genitif, datif, nominatif po präpods; sams: „lit sola”, „legivot mote”, „bim at in gad”), 5ido) yegod (kusatif, semikna in set defik, a.s.: „Menefe bal, püki bal!”), 6ido) predikatod ü dil nedeteilovik predikata (nominatif, kusatif), 7ido) demod präpodik (nominatif po präpods ömik: pro, pö, ad, …), 8ido) malod (nominatif po präpods).

Subsats padeklinons (pavotükons ma nums e deklinafoms). Votükam gramatagena distükon subsatis difik, no fomis difik subsata ot.

**2. Lartig (el).** Jäfidon ad malön deklinafomi subsatas foginik, notodotas (tiädas, saitotas, …), fomas patik (samo nenfümbidira) pö zesüd, vödadilas (silabas, yümotas, tonatas). Padeklinon äs subsat. Dub lenläg foyümota kanoy malön geni vöda (**hiel**, **jiel**). Lartigs ko poyümot: **⸗an** (**elan**, **hielan**, **jielan**) pagebons äs subsats ad nemön lödani topa semik (sam: „elans di ‚Andernach’”). Lartigs ko poyümots votik kanons kleilükön bastaravödi ön mods sököl: **elaf** (nim), **elep** (plan), **elän** (län), **eliän** (provin), **eleän** (nisul), **elel** (mel), **elil** (smalükamavöd), **elak** (lak), **eläd** (steläd), **eled** (bel), **elot** (yeg). De uts plago fa mastans gretik Volapüka pägebons te nemödiks: **elän**, **elil**, **eläd**.

**3. Ladyek.** Labon poyümoti: **⸗ik.** Kanon labön gredis kil leigodama gramatik: fümafom, pluamafom (ko koboyumot poyümotas: **⸗ik⸗um**), muamafom (**⸗ik⸗ün**). Fo subsat, lü kel duton, e po vöds votik pläamü läods votik e subsat ot, lensumon deklinamali subsata okik. I padeklinön äs subsat if pägebon soeliko (sam: „Sumolöd penis gretik, e givolöd obe ***smalikis***”). Ladyeks ko poyümot: ⸗ik ido) pönops vokädik voik; pagebons äs subsat (**kios!**) u ladyek (**kiom! kiof! kion!**); 2ido) pönop lintelekik (**kio!**), kel to nem oka pagebon äs ladvärb; 3ido) vöds ko lim primik: **kio⸗**; pagebons äs ladyeks (**kiogretik!**) u ladvärbs (**kiobisariko!**). Pönops vokädik voik mödadilo (pläamü el **kios!**) binons läods, kels labons gramatageni fümik, äs pönops dalabik.

5.6. *Pönops tefik*. Jäfidons ad yümön dilis pluseta, klu sümons ma jäfid ad konyuns. Pönop tefik binon el **kel**. Ma sinif sümon ad ladyek, ab kanon jäfidön as subyet, yegod u demod näiseta, sevabo suvo pagebon äs subsat. I dabinon ladyek tefik (**kelik**), kel ma sinif sümon ad pönop jonik: **at** ido) uts, kels notodons seni u senäli, 2ido) uts, kels binons züpäds tonas, 3ido) uts, kels binons vokäds ad notodön büdi, vipi, malediti, e reti. Linteleks ä rigavöds binons brefiks e suvo labons tonati kaladik: **⸗ö**. Linteleks votik pedefomons me lenläg poyümota: **⸗ö**  bref
blek -> brek
glet -> gret
led -> red
dlan -> dran
dled -> dred
dlen -> dren
dlin -> drin
flol -> flor
glen -> gren
glün -> grün
klig -> krig
plepal -> prepar
plo -> pro
pläpod -> präpod
ployeg -> proyeg

(klöd -> kred)

Pron tonatas *s*, *j*, *c*, *z* e *x* äbinon no plu nenvögik, ab vögöfik: ....

#### Vödifomam
Po- e foyümots ko gebs nulik: -el, -an....; -lik e -nik änepubons (-öfik, -agik?)

Foms brefik ladyekas anik, kelis el Schleyer igebom as poyümots (a.s. vä-pük, mö-pükik...) änepubons.

Vöds semik päkoräkons: votön -> votükön....

Geb vödilas (a.s. ladvärbas, pläpodas, e r.) balsilabikas as vuls pro defomam: mo -> moik, moükön....; len -> lenükön.... (ma sams Sperantapükik, a.s. al-iĝo?)

#### Fomir
**Pönops.** Datuval äcedom, das ma sam Fransänapüka te gramatagens tel äzesüdons, do fomis anik (ko finot: ⸗os) änemom „neudikis”. Luverato el A. de Jong äsludom ad distidön gramatagenis kil, sekü kelos pönops pösodik pösodas telid e kilida pävotükons ma sinif u fom (stamäd), sevabo: el **on** ävedon pönop gramatagena neudik (pro pönop nefümik büik: **on**  a-, e- + ladvärb ai.

Büdabidir nämik: -öz (ed i -öx) änepubons...

Foms spika nestedöfik: ö-, ü- äpübons.... 

Subsatafom in -u pämobon (ab no pägebon)....

Geb ela -la ävedon nesuvikum...

Numavöd nulik: deg äpladulon eli „bals“ („tels“ = teldeg, e r.); nu foms labü -s pagebons ad baiädön (äs foms labü -s ladyekas valik).

#### Süntag

Lartüg „el“ (e foms votik ona) äpubon:....

Geb suvikün präpoda „ad“ ko värbs in nefümabidir:....

Värbs sekidik:.....

Ladyeks e ladvärbs ai padistükons de ods baiädü jäfid süntagik. ‚Schleyer’ ädälom pö tikodayumät kleilik ad moädön poyümoti: ⸗o  pläam, sepük -> pron.......

Länanems pävotükons: Nelij -> Linglän, Ägüptän -> Lägüptän...

Sinifs pevötüköl: mekön no kanon pagebön me sinif: jafön, u pla ladyekastamäd + -ükön.....

Vöds pävotükons ad vitön otproni: lemel e remel,..., u misuems (fögetön -> glömön, fögivön -> pardön; l. fög)

Vöds pävotükons ad sevädovikön: lömib -> rein, liläd -> reid, Basilän -> Brasilän, Bodugän -> Portugän, plofed -> profäsoran, polel -> poldan... Ön jenet ela golüd -> gold, demolös i jenöfoti, das -üd binon poyümot.

Ab kikodo: pötüt -> faem, pölig -> riskäd, pöfüd -> frut, pölüdön -> perön? (pötet no pevotükon)? E pükön -> spikön? E sikod(o) -> tän(o), sibinön -> dabinön (mögo el si- 'sülik'?)

## Volf Volapüka
Volapük nulik ävolfon e bleibon volfön, äsä pük pageböl alik. Kanoy fümükön stadädis anik dabina Volapüka nutimik.

### Period mastanas.

# Stadäd di ‚De Jong’ (1929–1957). Ün 1929 disin ko menod lätik Volapüka fa ‚A. de Jong’ pezepon fa kadäm Volapüka e pösodiko fa cifal: ‚Albert Sleumer’ e fa Volapükan famik: ‚Jakob Sprenger’. Ün 1931 päpübons lebuks cifik tel ä bepenots calöfik Volapüka nulik: balido, „Gramat Volapüka”, telido, dabükot mälid vödabuka gretik pro Deutänapükans. Ün 1932 dabük periodapenäda: „Volapükagased pro Nedänapükans” id. Sis 1991 päpübon gased almulik (nu tiädü „Vög Volapüka”). Äpubons vödabuks nulik (vödabuks fa ‚Ralph Midgley’ pro Linglänapükans, vödabuk fa ‚André Cherpillod’ pro sperantans, vödabuk fa ‚Oleg Temerov’ pro Rusänapükans), kels älabons pölis mödik, ad älanälükons mödikanis ad gebön Volapüki ün tumyel teldegbalid. Latikumo äpubon vödabuk gudikum fa ‚Zhang Yutong’ pro Tysinänapükans. Vödabuk pro Deutänapükans redakamü ‚Hermann Philipps’ i binon mäniotadigädik. Ün 2007 kadäm Volapüka pävotastidon, e limans ona äprimons ad zepön nulavödis, bekonsälön primanis medü resodatopeds difik, xamön bukis nulik dö Volapük; nu kadäm daküpedon volfi Volapüka. Volapükans zilik äprimons ad kleilükön nomis Volapüka (sam balid ba äbinon sökod yegedas fa ‚Ralph Midgley’ tiädü ‚Volapük in Use’).

Leigüpo bos äprimon ad tädön baläli Volapükanas. Balido, anans äbejäfons Volapüki sonemiko rigiki (ma buks de yel: 1887 jü 1889 

## Fonäts pegeböl
Buks fol dö züp Kristusa / fa Tomad de Kempen, elovepolom in volapüki Pinth Yoh. Bapt. — Konstanz, 1898.

Cherpillod, A. Vortaro Volapük–Esperanto kaj Esperanto–Volapük~Vödabuk Volapük–Sperantapük e Sperantapük–Volapük. — Courgenard: Eldonejo La Blanchetière, 2003.

Jong, A. de. Gramat Volapüka. — Dabükot balid. — Leiden: E. J. Brill, 1931. — Pads 113.

Jong, A. de. Konsäls gramatik // Vög Volapüka. — 2016. — N. 1. — P. 2–4; N. 2. — P. 10–12; N. 3. — P. 18–20; N. 4. — P. 26–28.

Robertson Ed. An Introduction to Volapük. 1994.

Scherzinger, J. A. A complete English dictionary of the roots of the world-language Volapük, invent. by Mgr. Schleyer Johann Martin / comp. and transl. by J. Arnold Scherzinger, Senator and Academian of the International Academy of Vp. — Konstanz : The Central Volapük Bureau, 1897.

## Yüms plödik
* Vükiped Volapükik
* Geidian fa ‚Maria-Rosa Tommasi’ e ‚Oskar Kausch’ tefü votükams e menods valiks Vpa. Dabükot telid ko layüm leigätodas Rusänapükik e nünas votik. ‚Ekaterinburg’ (Rusän): „Divöp jodema”, 2020.
* Yeged Linglänapükik dö revid ela de Jong, fa hiel Ed Roberts
* Yeged votik fa Ed Roberts dö Völapük, labü diläd dö revid ela de Jong
::- in Linglänapük
::- in Deutänapük
::- in Speräntapük
* Flenef bevünetik Volapüka