Dadeadamajenot ün Lordovig-Silur

**Dadeadamajenot ün Lordovig-Silur** äbinom telid gretikün dadeadamajenotas jenotema Tala ma dötum elas *[[genus|genera]]* änepuböl.

## Jenotem
Dadeadams äjenons bü yels za 444-447-balions ed äfomons miedi vü periods: Lordovig e Silur. 
Dü dadeadamajenot at, votikams mödotas löminasotas anik (karbin, loxin) äjenons, kelos tikodükons, das mögiko ädabinons deadamajenots distik anik dü tim tefädiko brefik.

Ün tim at, lifafoms komplitik valik älifons in mel. Famüls melik za 100 ädadeadons, o. b. za 49% elas *genera* - täxet konfidovikum, ka mödot nimasotas (l. Rohde & Muller 2005). Grups elafas *[[Brachiopoda]]* e *[[Bryozoa]]* vemo äsmalikumons, kobü num gretik famülas trilobitas, elafas *[[Conodontia]]* e *[[Graptolita]]*.

## Kods mögik
Dadeadams at atimo pastudons kuratiko; teorod fa mödikünans pabuüköl lesagon, das päkodons fa prim gladatimäda lunüpik, ba gladatimäd nämöfikün Fanerozoiga, ma fösils timäda Hirnantian pos klimat vamikum patedik Lordoviga. Jenot at pabefoon fa nemödikam ela CO2 vapasferik, kelos äflunon melis nedibik, kö älifons lifafoms ti valiks. Du suskontinän Gondwanop äsveamon love sulüdapov, gladajüds päfomons su on. Rets onas petuvons in Nolüda-Frikop e Sulüda-Merop (attimo nog dils Gondwanopa). Gladatimäds ceinons vati mödik ini glad, kelos donükon melanivodi; dü periods vamikum, güo, glad smeton e löpükon melanivodi. Dü timäd at, melanivod anna älöpikon ed ädonikon; mels stäänik nedibik kontinänik ai äsmalikons (kelos änosükon lifapladi nimas mödik) e poso dönu ai ägretikons, labü num nemödikum nimafamülas e so äsmalükölo lifadistöfi (Emiliani 1992: 491). In Nolüda-Frikop, Julien Moreau änunom gladatimädis lul (https://web.archive.org/web/20060221045147/http://www.palass.org/pages/archive/News57a.pdf kobikama ela IGCP, setul yela 2004, pad: 26 e foviks). 

### Teorod Splodüla Gamma-Stralas
Nolavans nivera di Kansas ed ela NASA emobons, das dadeadams balid mögiko päkodons fa splodül gamma-stralas, ba se ster äsplodöl fagotü lifayels läs 6.000 de Tal. Splodül deksekunik äkanonöv distukön sunädo lafi lozina vapasfera talik, kelos ägretükumonöv vemöfi stralama susviolik pro lifafoms sürfatik valik (keninükamü utafs, kels äprodons loxini). Atos ädeidonöv sotis mödik ed älöpükonöv vamoti sürfatahttp://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4433963.stm. Do teorod at binon mögik, no nog dabinon klülabots kleilik, das splodül gamma-stralas soik föro äjenon.

## Fin jenota
Fin jenota telid äjenon, ven gladems äsmetöl älöpükons ed äleigavetükons melanivodi. Lif dönu äprimon ad volfön e mödikumön: pos dönutuvatam kontinänaziläkas gretik primü Silur, lifadistöf nimatribütas ilailiföl ägretikon vifiko.

Bal proyegas veütik atimik ela UNESCO (IGCP: *International Geoscience Programme*, ü: Program Talanolavik Bevünetik), pos seks gudik demü maf lifadistöfikama Lordoviga, nu labon zeili ad sukön kodis füsüdik e kiemavikis lifadistöfikama at (demölo, bevü votiks, votikamis klimata, melanioda, volkanama; kontinänamuf; fluns plödatalik; e l.), äsi dadeadama finü Lordovig, ed i dönulifadistöfikama dü Silur http://sarv.gi.ee/igcp503/IGCP503/index.html. 

## Reidolös i yegedis:
* Volafinajenot
* Dadeadamajenot ün Pärm-Triat

## Fonäts
* Emiliani, Cesare. 1992. *Planet Earth : Cosmology, Geology and the Evolution of Life and Environment*
* Rohde & Muller. 2005. Cycles in Fossil Diversity. *Nature* Nüm: 434, Pads: 208-210.

## Buks
*Gradstein, Felix, James Ogg, and Alan Smith, eds., 2004. *A Geologic Time Scale 2004* (Cambridge University Press).
*Hallam, A. and Paul B. Wignall, 1997. *Mass extinctions and their aftermath* (Oxford University Press).
*Webby, Barry D. and Mary L. Droser, eds., 2004. *The Great Ordovician Biodiversification Event* (Columbia University Press).

## Yüms plödik
In Linglänapük:
*Jacques Veniers, "The end-Ordovician extinction event": naböfodönuam yegeda hielas Hallam e Wignall, 1997.