open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Christian Andersen

Hiel **Hans Christian Andersen** (1805, prilul 2 - 1875, gustul 4) äbinon lautan e poedan Danänik, famik demü märs okik. *[[Dökül Nejönik]]* pelauton fa oni.
Pük

**Pük** binon sit jästas, gramata, malas, sümbolas e vödas, kels pagebons ad magön suemodis, tikamagotis, sinifis e tikis; sevabo pük binon "kot sinifavik."
Stelav

**Stelav** binon stud nolavik siyegädas (äs stels, planets, komets e galaxids), äsi pubodas, kels jenons plödü lutem Tela (äs stralam pödaglunik levalik).
Volapük

**Volapük** kanon binön:

* Volapük rigik hiela Johann Martin Schleyer;
* Volapük nulik fa dokan Arie de Jong;
* Le Volapük, gased Fransänik dö Volapük (redakan: dokan Auguste Kerckhoffs)
* Volapük: Gasedil mulik püka bevünetik, gased Lamerikänik dö Volapük (redakan: Charles Beale)
* Volapük: Gased bevünetik tedelik, nolik, literatik e gälodik, gased Spanyänik se Guadalajara (redakan: Francisco Iparraguirre).
* Volapük: Gased al pakam Volapüka, gased Deutänik, jäfidot Volapükakluba di Hannover (redakan: Max Wahren)
* Volapük: Popabled e ninsadabled, gased Dänanik se København pro Volapükans Skandinänik (redakan: Ernst Lund)
* Volapük (Königsberg), yelabuk Volapükakluba di Königsberg.
* Volapük (Milano), gased Litaliyänik dö Volapük (redakan: Assio Attilio)
* Volapük (München), gased musigälik.
Vol

**Vol** (malat: ) kanon sinifön *[[tikav|domeni bespika]]*, ab i dinis anik votik:

## Tops
*Vol* suvo pagebon as leigasinifavöd tala, pato ven papenon me primatonat gretik. Semikna pagebon as leigasinifavöd *[[planet]]a*; as sam, Mard e Yupitär binons vols tel ninü solasit. Semikna pagebon ad sinifön *[[leval]]i*. Nutimo geb at binon neplu suvik, bi nol lespada binon komunik; too vöd nog pagebon lufümiko in siäm at ("lölik vol veitik").

## Siäms votik

*Vol* kanon pagebön in siäm neplu voik; as sam, ven bepenoy menis tel kels labons nemödi kobädik, kanoy sagön das "lifons in vols difik tel." Ven sagoy "fin vola," kösömiko viloy sagön, "fin vala kel binon lesevädik obe." 

In siäm relik, in krit, *vol* sinifon volaleodi efalöl e rübiki soga menik plödü lekredanefa. *Vol* suvo pasaiton kobü *[[mid]]* e *[[diab]]* as fon blufoda keli kritans sötons vitön.

**Vol** kanon sinifön i züädi magälodik; as sam, voli ela *[[Stelatäv]]* u voli ela *[[Söl Linas]]*. Logolös *[[Reigän magälodik]]*. 

## Vol Balid, Vol Telid, Vol Kilid

Notods **Vol Balid**, **Vol Telid**, e **[[Vol Kilid]]** pagebons ad dilön voli ini klads valemik kil. Rigiko *Vol Balid* äsinifon sogis katädimik, *Vol Telid* sogis kobädimik me disinakonöm pezänädöl, e *Vol Kilid* reti vola, ledino daglofanetis pestaböl su sits tribütik.

In frem Kriga Koldik:

:**Vol Balid** sinifon netis ninü flunaziläk Tatas-Pebalöl: as sam, länis Nolüda-Meropik e Vesüda-Yuropik ela NATO, Yapäni, e läxkolunänis anik Greta-Britäna, äsä Laustraläni, Nula-Seleänis, e Sulüdafrikäni.

:**Vol Telid** sinifon netis ninü flunaziläk Sovyätabalatama, as sam länis Baläda ela Warszawa. Plä Sovyätabalatam it, Lofüda-Yurop muik päguvon fa munädareiganefs kevoböl nilo ko Moskva. Notod at mögon u no mögon sinifön i länis kobädimik kelas duganef no äbaivögon ko Moskva: as sam, Tjinäni e Sulüda-Slaväni.

:**Vol Kilid** sinifon netis ninü flunaziläk nonik. Pos Volakrig Telid, Vol Balid e Vol Telid äkomipons ad stäänükön flunaziläkis oksik jü Vol Kilid. Milits e nunadüns Tatas-Pebalöl e Sovyätabalatama ävobons e kläno e maifo ad flunön reiganefis Vola Kilid, ko sek migik.

Sis fail Sovyätabalatama ün 1993 e modonikam kobädima leninimik, notod "Vol Telid" no plu pagebon, do "Vol Kilid" nog valemo pagebon. Läns kobädimik retik u ävedons plu edekötöl de volakonöm, as sam Nolüda-Koreyän e Kubeän, u äprimons ad ziläkön suemodis katädimik somik äs privatadunikami ini sogs oksik, e ad smitön tedatanis nulik me konöms plödik katädimik, as sam Vietnamän e Tjinän.
Vat

**Vat** binon kobot kiemik ä mölekül povik, kel binon flumöfik in dinäds vamota e peda nomik. Malatem kiemavik ona binon H2O, sevabo mölekül bal vata binädon me taums tel hidrina e taum bal loxina. Tuvoy vati ti valöpo pö taledo, e lif sevädik valik neodon oni. Za veldeg dötum talasürfata petegon me vat.
Cifal

*Cifal* binon cif löpikün Volapükanas vola valik. Statuds nulikün cifalama päpubons in Volapükagased pro Nedänapükans yela: 1934, nüm: 4. Ma statuds at, cifal muton dakipön baläti Volapüka e baläli bevü Volapükans valik tala, ed i steifön pro dasum Volapüka as kosädamedöm bevünetik. Cifal kanon lonülön mesülis valik, kels cedü om binons zesüdiks pro zeils at. Cifal binon leigüpo i dilekan Kadäma Volapüka ä presidan Feda Volapükaklubas.

## Lised cifalas

# Johann Martin Schleyer, datuval Volapüka (1879 mäzul 31 - 1912 gustul 16)
# Prof. Dr. Albert Sleumer (1912 gustul 16 - 1948 gustul 16) (stimacifal sis 1949 prilul 1)
#: *Dr. [[Arie de Jong]], cifal nelaidüpik (1947 yanul 15 - 1948 yanul 1)*
# Jakob Sprenger (1948 gustul 16 - 1950 yunul 8)
#: *[[J. G. M. Reynders Sr.]], vicifal cifali äpladulöl (1950 mayul 22 - 1950 yulul 19)*
# Johann Schmidt (1950 yunul 8 - 1977)
#: * Dr. [[Arie de Jong]], cifal nelaidüpik (1950 dekul 21 - ??)*
# Filippus Johann Krüger (1977-1984)
# Brian Reynold Bishop (1984-2014)
# Hermann Philipps (2014-anu)

### Lised vicifalas
* J. G. M. Reynders Sr. (1950 mayul 22–1950 dekul 21)
* Arie de Jong (1950 dekul 21–?1957 tobul 12)
* Brian Reynold Bishop (1981 tobul 23–1984 dekul 1)
* Jean-Claude Caraco (1984 dekul 1–2006 janul 1)
* Donald Gasper (2006 janul 1–2012-dekul 1)
* Hermann Philipps (2012 dekul 1–2014)
* Daniel Morosof (2015 prilul 25–anu)

## Veüt cifalama

Cifalam, as dil dinitaleoda Volapükamufa, päjafon fa el J. M. Schleyer. As datuval Volapüka, el Schleyer älabom gitäti ad binön cifal balid Volapükanefa. 

## Literat

Bishop, Brian R. 1998. La „ĉifaloj“ de Volapük. In: *Menade bal püki bal.* Festschrift zum 50. Geburtstag von Reinhard Haupenthal. Festlibro por la 50a naskiĝ-tago de Reinhard Haupenthal. Saarbrücken: Edition Iltis.
Biolog

**Biolog** binon nolav kel studon stöfi valik liföl in valiks onik foms, in dem ad nogan u noganagrups lifik.
## 

File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage
Pleked Söla

Yesus Kristus äbegom tidäbes okik ad plekön so:

"O Fat obas, kel binol in süls! Nem olik pasaludükonöd!
Regän ola kömonöd!
Vil olik jenonöd, äsä in sül, i su tal!
Givolös obes adelo bodi aldelik obsik!
E pardolös obes döbotis obsik,
äsä i obs pardobs utanes, kels edöbons kol obs.
E no blufodolös obis,
ab livükolös obis de bad!"
::— Matthaeus 6:9-13
::pätradutöl fa Arie de Jong
Füsüd

**Füsüd** (se vöd Vöna-Grikänapükik: *φύσις* (*phúsis*), „nat“, e *φυσική* (*phusiké*), „nol tefü nat“) binon nolav, kel jäfon me loneds staböfik levala. Vestigon i diletis staböfik levala: stöf, nämet e tim, ed i kosädi vü ons, äsi sitis gudikumo suemovikis stabü loneds at.

 	 

## Nüdug
Sis tims vönik, natafilosops etöbidons ad plänön pubodis füsüdik e natäli stöfa, e töbidam at äbinon büo stud as „füsüd“ pänemöl. Daved füsüda nulädik as nolav nesekidik äprimon timü Levolut nolavik tumyelas 16-17id ed äfovon jü prim tumyela 20id. Jäfüd at elaistäänikon, labü vestigakop gloföl, kel dugon lü tüvs äs Pated *Standard* 

## Teorods

### Teorods e suemods

## Vestig
### Teor e sperimänt
### Donajäfüds

## Jenotem
### Levolut nolavik
### Füsüd nulädik
### Lüods fütürik

## Logolös i
### Reidots pluik
### Noganükots

## Noets
Foyümot

*(Nog pabumöl)*

**a** — (with time words) present
**ä** — (with time words) previous, last
**i** — (with time words) two (days, etc.) ago
**o** — (with time words) next
**be** — (transitivizes intransitive verbs)
**da** — intensifier/enhancer (is used to make abstract synonyms of verbs)
**dä** — breaking down, becoming nonfunctional, going out of order
**dei** — causing death, resulting in death
**do** — lowering, bringing down, going down
**du** — movement through
**fa** — absence
**fäi** — closing
**fe** — complete consumption, using up completely
**fea** — trans-
**fi** — completion of action
**hi** — masculine
**ho** — castrated male
**ji** — feminine
**jo** — neutered female
**ke** — togetherness (co-)
**ki** — (forms interrogative words)
**la** — raising, taking up
**lai** — continuance of action
**läx** — former (ex-)
**le** — greater, better, super (also makes abstract synonyms (cf. da))
**lu** — smaller, worse (also step-)
**lü** — in-law
**mai** — opening
**ne** — opposite, not
**ni** — inner
**nü** — movement into
**plö** — outer
**ru** — of great antiquity, primal (cf. German *Ur-*)
**sä** — reverse, undo
**si** — related to celestial objects or heavenly beings
**sö** — imitate, copy
**vi** — vice-
**ze** — middle, mid-

Poyümot
Poyümot

*(Nog pabumöl)*

**ikön** — inchoative verb (to become)
**ükön** — causal verb (to make)
**il** — diminutive
**ül** — diminutive 2 (also used with abstract verbs); young of animals
**an** — person who is or does action of root
**el** — person who makes
**al** — person of high office or rank
**äb** — person who receives/suffers action
**ef** — collective noun
**ian, iel** — things or machines that do
**ion** — numeral suffix (positive powers of million)
**yim** — numeral suffix (negative powers of million)
**af** — animal
**ep** — plant
**oin, ain, in** — precious stones and chemical elements
**än** — country
**eän** — island
**uäns** — archipelago
**ean** — ocean
**am** — general verbal noun ending (-tion)
**äd** — generalization
**ot** — more prominent version
**od** — less prominent version
**ed** — particularization
**et** — concretization
**iär** — container
**av** — body of knowledge (-ology)
**ir** — grammatical term
**em** — collection, set, group
**öm** — tool, apparatus
**äm** — organ of animal
**ät** — abstraction
**öp** — place
**üp** — time
**üd, üf, üm** — musical terms
**at** — quantity thereof
**äl** — mental, spiritual
**iäl** — inclination, desire
**im** — -ism
**öf** — -ness, -ity
**ab** — worthiness, suitability
**ov** — possibility
**ug** — consummate at/with
**ag** — abundance
**er** — contents
**id** — a contrasting or opposite meaning to root

Foyümot
Kiemav

**Kiemav** (bo se Vöna-Lägüptänapük: *kēme*, siämü „tail“) binon nolav, kel studon stöfi lä nivod taumik e molekülik, pubets, cens e migs matera, äsi nämeti paprodöl u panüsugöli dü jenots at. Brefo, kiemav studon molekülis, kristadis e metalis e bejäfon binädi e patöfis statitik binodas at, äsi cenis e tefis, kelis neodons ad vedön maters komunik. Ma kiemav nulädik, patöfs füsüdik materas pafümetons fa binod onsik lä nivod molekülik u taumik, kelos pafümeton fa näms leäktromagnetimik bevütaumik e fa loneds mufava kvantumik e hitamufava. Hiels Robert Boyle (1661), Antoine Lavoisier (1787) e John Dalton (1808) kanoms palelogön as fats kil kiemava nulädik, do nolavans votik älabons rouli go veütiki, soäs hiels Dmitriy Mendeleyev, Friedrich Woehler, Hermann Staudinger e votiks.

## Nüdugot
Kiemav süvo panemon „nolav zänodik“ bi yümon natanolavis votik ko ods, a. s. stelav, füsüd, lifav e talav. Yüms at pafomons dub donajäfüds mödik, kels gebons suemodis licinöl de nolavajäfüds difik. As sam, kiemav füsüdik gebon prinsipis füsüda ad suemön materis lä nivod taumik e molekülik. Binod kuratik yümas teorik vü kiemav (kobü „*[[nolavs patik]]*“) e füsüd binon vestigayegäd filosopa nolava.

## Logolöd i
* Lised löminas kiemavik

## Literat
Lised löminas kiemavik

Ekö! lised nemas löminas kiemavik, de „Gramat Volapüka” fa ,Arie de Jong’ (1931). 

Ekö! malats löminas, kel no pitüvons, ven dokan de Jong älauton Gramati:Ac, Am, At, Bk, Bh, Cf, Cm, Cn, Db, Ds, Es, Fl, Fm, Fr, Hf, Hs, Lr, Lv, Mc, Md, Mt, Nh, No, Np, Og, Pa, Pm, Po, Pu, Re, Rf, Rg, Sg, Tc, Ts.
Planav

**Planav** binon jäfüd lifava kel tefon studi nolavik planas. Vönaoloveiko, planavans ästudons noganis valik kels no valemo pälelogons äs nims.
Seanakaedav

Seanakaedav binon nolav kel studon seanis tala, köologasitis pebevüyümöl onas, e pubodis kiemik e füsüdik onas.
Taledav

**Taledav** binon stud votükama stadik e spadik magedas stöfik e menik su taled. Taledav binon mödo mödikumo ka kaedav, stud kaedas. Vestigon noe kelos binon kö su taled, abi kodä binon us e no votaseimo, kelos semikna panemon "spadastad." Studon atosi u va kod binon natik u va menik. Studon i kludöfis difas et.
Yanul

**Yanul** binon mul balid yela in Kaled hiela Gregorius. Labon delis kildegbal. Panemon stimü Yanus, higod Romänik yanas e leyanas. 

## Jenots
Febul

**Febul** binon mul telid kaleda hiela Gregorius. Labon delis 28 (u 29, in vüpladotayels). Te kilna in jenotem menik, e te in läns anik, ädabinon del 30id febula. 

## Jenots
Mäzul

**Mäzul** binon mul kilid yela in Kaled hiela Gregorius. Labon delis kildegbal. Panemon stimü Mars, higod Romänik kriga.

## Jenots
Mayul

**Mayul** binon mul lulid kaleda hiela Gregorius. Labon delis 31. Kredoy, das nem onik dekömon de nem jigoda Romänik: Maia, kela zelädel päzelon ün mul at.
Gustul

**Gustul** binon mul jölid kaleda hiela Gregorius. Labon delis 31. Nem balid ona äbinon *Sextilis* (= mälul), ab pävotanemon stimü lampöran Romänik: Augustus.

## Jenots
Novul

**Novul** binon mul degbalid yela in Kaled hiela Gregorius. Labon delis kildeg. Rig nema onik binon vöd latinik: *novem* (zül), bi äbinon mul zülid yela büä yanul e febul pävüpladons.

## Jenots
Vönotav

**Vönotav** binon stud kulivas menik pasetik ed atimikas medü tüv, dokümam e diletam retodas stöfik (as sam, bumots, menajafots, lifajafots, retods menik, länods). Vöd Volapükik: *vönotav* pedefomon de *vönot* (*vön* + *-ot*, o. b. bos se paset, se tims vönädik) + *-av*.

Zeils vönotava binons dokümam e plänam licina e volfama kuliva menik, suemam jenotema kulivik, bepenam volfama kulivik, e stud kondöta e konöma menikas, pro sogäds rujenavik ed i jenaviks. In Nolüda-Merop, vönotav palecedon bal donajäfüdas menava.

## Licin e miedet

Vönotav binon stud kuliva menik medü retods stöfik de mens pasetik. In Vol Bäldik, vönotav buo ejäfon me stud retodas füsüdik, metodas pageböl ad tuvön onis ed i suemoodas teorik e filosopikas, kels tefons zeils onik. Vuls jäfüda at binons in

## Veüt e gebs

## Zeils

### Donajäfüds

### Konöm matera kulivik

## Metods pro felavob

### Lovelogam

### Sesebams

## Dilet pos sesebam

## Jenotem vönotava

## Teor vönotavik

## Vönotav notidik

### Vönotav dobik

### Tif

### Kosäd ko publüg

### Pöps licinik

#### Gegiv vönotas

## Logolös i

### Liseds

### Yegeds teföl

### Noteds

### Yüms plödik
Tobul

**Tobul** binon mul degid yela in Kaled hiela Gregorius. Labon delis kildegbal. Rig nema onik binon vöd latinik *octo* (jöl), bi äbinon mul jölid yela büä yanul e febul pävüpladons.

## Jenots
Rel

**Rel** pamiedeton äs notod sogädik lüälas, kredas, e geböfas dö nesiäd u salud. In mödiks kobäds menik, rel i dünon äs med dub kel rig vola zi nilü oks, e müsters somik äs lif, dead, e sinif oksik, pakleilükons. Ye kelos jenöfo suämos reli mödo padisputos in godav, sogädav, menav, e bevü nekleranef.
Dugäl

**Dugäl** ninädon noe tidi e lärni skilas patik, abi bosi neplu gleipoviki ab letäläktikumi: givi nolama, cödota gudik, e sapa. Bal zeilas stabik dugäla binon lovegiv kuliva love menäds.
Zeladel

**Zeladel** binon del pededietöl fa net u kuliv (in jenets anik, nets e kulivs ömik) patediko zele, ab semikna bide anik votik küpeda u duna patik kulivik u netik.

Zeladels rigiko äbinons dels patik kaleda glüga kritik. Vöd evolfon in geb valemik ad sinifön deli patik seimik, u igo deli nepatik kü juls e/u bürs färmons, as sam sudeli.

Ün tumyel teldegid latik, äprimoy ai plu ad lecedön e zädeli e sudeli zeladelis.
Gadam

**Gadam** binon kan planibrida, suviküno in e zi lödöp oyik, in spad panemöl gad. Do gad topon patediko su löpaplens ninü, zi, u näi lödöp, mögon topön id in tops neplu vönaoloveiks, as sam su nuf, in yad ninik, su bakun, in florabogs, u in gadapiadil.
Bevüresod

**Bevüresod** (ü neverätiko: **vüresod**) binon yümätot nünömas in vol lölik. Nünamabüri ti alik kenoy tuvön us, if laboy lügölovi one. Kenoy i cänodön nunis in Vüresod, kelis nemoy ,e-mail’, asä kopiedön programis nünöme oka.

Vüresod ädaglofon ün yel 1969 de resod militik Meropik.
Delabuk

**Delabuk** binon buk, keli pagebon ad kipedön memis e tikis oya in fom penik. Lautoy kösömiko aldeliko ini aton, denu kömon nem ona. Dabinos i metod ad lautön delabuki oya in Bevüresod, äs sam bei LiveJournal.
Kurów

**Kurów** (*Polänapük*: ) binon vilag in Polän, kel älabon belödanis 2 811 ün 2005. Sürfat ela Kurów binon mö 11,32 km². In Kurów pämoton läxpresidan Poläna: hiel Wojciech Jaruzelski.
Trondheim

**Trondheim** (*Norgänapük*:  ü **Trondhjem** ) binon zif kilid Norgäna. 

Sürfat ela Trondheim binon mö 342 km².

Trondheim labon belödanis 198 219 (2019).
Norgän

**Norgän** binon län in Yurop.


Bryggen (6-2007).jpg|Bergen
Geiranger2.JPG|Geiranger
Sognefjord, Norway.jpg|Sognefjord
Vippetangen2.jpg|Oslo
Vegaoyan.jpg|West Norway coast
Mixed_Picea_(Spruce)_forest_from_Vestfold_county_in_Norway.jpg|Forest
Norway National House.JPG|Norway Tradional House
Troll_A_Platform.jpg|Oil platform


## References
Oslo

**Oslo** (*[[Norgänapük]]*: ) binon cifazif Norgäna.

Sürfat ela Oslo binon mö 454 km².

Oslo labon belödanis 605 005 (2011).
Deutän

**Deutän**, calöfiko **Fedarepüblik Deutäna** (Deutänapüko: *Bundesrepublik Deutschland*), binon län in Yurop. Labon miedis ko Danän, Polän, Tsyegän, Lösterän, Jveizän, Fransän, Luxämburgän, Belgän e Nedän.

Cifazif ä reiganefaplad onik binon Berlin.

## Fedaläns Deutäna
Fedarepüblikän Deutäna binädon me fedaläns (*Bundesländer*) degmäl sököls:





	
## Noet
Stockholm

**Stockholm** (*Svedänapük*: ) binon cifazif Svedäna.

Sürfat ela Stockholm binon mö 187 km².

Stockholm labon belödanis 935 619 (2016).

Stockholm i cifazif Stokholmiäna.
Berlin

**Berlin** (*Deutänapük*: ) binon cifazif ä fedalän Deutäna.

## Taledav
Sürfat ela Berlin binon mö 891,75 km².

Berlin labon belödanis 3 669 491 (2019).

## Jenav

## Magodem

 Magod:Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg|Banorem ela Berlin
 Magod:Berlin Eiermann Memorial Church cropped.jpg|Gedächtniskirche
 Magod:Reichstag exterior 317.JPG|Dail (el Reichstag).
 Magod:Siegessäule 2.JPG|Siegessäule
 Magod:Buddy Bear Bebelplatz.jpg|Bebelplatz
 Magod:ICC Funkturm Berlin.jpg|Congress Center
 Magod:Philharmonie 1a.jpg|Berliner Philharmonie
 Magod:Deutsche oper berlin.jpg|Deutsche Oper Berlin
 Magod:Buddy Bear One-World Bär.JPG|Berlin Buddy Bear
 Magod:Knut IMG 8095.jpg|Berlin Zoo, "Knut" 24.03.2007
 Magod:Nefertiti 30-01-2006.jpg|Neues Museum Berlin, Nefertiti
 Magod:2006-07-24 Grunewald Neuer Schildhornweg.jpg|Süt: Grunewald Neuer Schildhornweg
 Magod:Berlin.svg|Berlin.
 Magod:BerlinDistricts.svg|Ziläks ela Berlin.
 

## Yüms plödik
* berlin.de
Paris

**Paris** binon cifazif Fransäna äd ito ziläk in topäd: Île-de-France. El Paris binon zif gretikün Fransäna ko belödans .

Sürfat ela Paris binon mö  km².

## Noets
Göteborg

**Göteborg** (*Svedänapük*: ) binon zif telid Svedäna. 

Sürfat ela Göteborg binon mö 447,88 km².

Göteborg labon belödanis 562 748 (2017).

Göteborg i cifazif Götaläniän Vesüdika.
London

**London** binon zif gretikün e cifazif Regäna Pebalöl e Lingläna. Sürfat ela London binon mö 1 579 km². London labon belödanis 7 517 700 (2005). Mödik bakun kilids, logams e komots. Flumed Thames flumon da zif.
Lalbanän

**Lalbanän** binon län in Yurop.

Sürfat Lalbanäna binon mö 28 748 km².

Lalbanän labon belödanis 2 402 113 (2023).

Cifazif Lalbanäna binon Tirana.
Danän

**Danän** binon län in Nolüda-Yurop, kel kobü topäds plödik tel: nisulagrup: Färövuäns (in Nolüda-Latlantean), e nisul: Gröneän fomon
Regän Danäna (Danänapüko: *Kongeriget Danmark*): monäk dailik.
Fransän

**Fransän** (calöfiko: *République française* = Repüblikän Fransänik) binon län Yuropik, kela cifadil topon in Yurop Vesüdik.

Fransän binon bäldikün tatas Yuropik valik, primo in topäd regik labü zän su nisul: *[[Île-de-France]]*. Cifazif onik binon el Paris. Liman Konsälalefa Yuropik, binon bal länas, kels efünons Fedi Yuropik, topädi ela *[[euro]]* e Spadi ela Schengen. Binon i bal limanas lul Sefakonsälalefa Tatas Pebalöl, e duton lü Fed länas latinik, lü Fed länas Fransänapükik (el *Francophonie* famik), e lü G-8 (Grup länas liegikün jöl). 

Digs veütikün ä pelöfölüns Fransäna stabons su demokrat e gitäts menik.

Fransän binon liman ela NBNL (= Noganükam Baläda Nolüda-Latlanteanik, Linglänapüko: *NATO*). Ün 1966 älüvon noganükami militik pebalöl, ab ägegolon dilo ün 2002. Dalabon belödanis vafis taumik.

Konömavasit ona binon katädimik, ab tat flunon nepüliko lifi konömavik pos fin volakriga telid, kelos ädälon one ad fomön fiamis dustodik labülöl pladi vü grups bevünetik veütikün. Votikams mödik sökaleodik äkodons ye, das dü yels kildeg lätik tat Fransänik nevifiko efagükon oki de dins konömavik.

Kuliv Fransänik binon famik su vol valik. Fransän binon län hiela Descartes ä motedöp Tumyela Litas (el *Siècle des Lumières*), kel ekodon Levolutis Fransänik e Lamerikäniki. Lifalekan Fransänik palöfon valöpo, e daif kvisina Fransänik labon belödanis benorepüti bevünetik.

Fransänapük binon pük calöfik Repüblikäna Fransänik, ab kanoy tuvön pükis topik veldegvel su topäd ona.
Madrid

**Madrid** binon cifazif Spanyäna.

Sürfat ela Madrid binon mö 607 km².

Madrid labon belödanis 3 228 359 (2005).
Saint-Dié-des-Vosges

**Saint-Dié-des-Vosges** binon zif in ziläk: Vosges, in topäd: Grand Est, in Fransän.

Sürfat ela Saint-Dié-des-Vosges binon mö 46,15 km².

Saint-Dié-des-Vosges labon belödanis 22 569 (1999).
Linglän

**Linglän** binon dil Regäna Pebalöl, in Yurop.

Linglän labon belödanis 50,1-balions (2004).

London binon cifazif Lingläna.
Spanyän

**Regän Spanyäna** (*spanyänapüko:* **Reino de España**) binon län in Yurop. Spanyän labon belödanis 44 395 286 (ma täxet yela 2006); sürfat onik binon mö 505 992 km².

Zifs veütik binons:
* Madrid (cifazif)
* Barcelona
* Valencia
* Sevilla
* Zaragoza

Dabinons topäds 17 (*Comunidades Autonómas*: „Komots Itreigik“) e zifs itreigik tel:
* Landalusän
* Laragonän
* Lasturän
* Balearuäns
* Kanariyuäns
* Cantabria
* Castilla-La Mancha
* Castilla y León
* Katalonän
* Comunidad Valenciana
* Extremadura
* Galiziän
* La Rioja
* Madrid (Komot Itreigik)
* Murcia
* Navarra
* País Vasco

Zifs itreigik binons:
* Ceuta
* Melilla
Bulgarän

**Bulgarän** binon län in Yurop.

Pöp Bulgaräna tü 2011 äbinon mens 7,364,570 ma nümädam länäda.
Slovenän

**Slovenän** (in sloven: *‚Slovenija’*) binon län in Yurop, kel älabon belödanis 1 964 036 ün yel: 2002. Cifazig Slovenäna binon ‚Ljubljana’.

## Zifs in Slovenän
* Ljubljana
* Maribor
* Kranj
* Koper
* Novo mesto
* Nova Gorica
* Jesenice

## Yüms plödik
* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia.
* Slovenän - Official tourist Guide
Tirana

**Tirana** binon cifazif Lalbanäna.

Sürfat ela Tirana binon mö 1 288 km².

Tirana labon belödanis 754 756 (2005).
Ljubljana

**Ljubljana** binon cifazif Slovenäna.

Sürfat ela Ljubljana binon mö 275 km².

Ljubljana labon belödanis 265 881 (2002).
Suomiyän

**Suomiyän** (*Suomi*; *Finland*) binon län in Nolüda-Yurop.

Suomiyän labon belödanis 5 255 580 (2006).

Cifazif Suomiyäna binon Helsinki.

Püks calöfik in Suomiyän binons Suomiy e Svedänapük. Püks neplunum calöfik binons Saamiyänapük, Romänipük e Kareläniyänapük.

## Noets
Latviyän

**Latviyän** binon län in Yurop.

Latviyän labon belödanis 1 893 223 (2021).

Cifazif Latviyäna binon Riga.

## Zifs
* Riga (605 802)
* Daugavpils (79 120)
* Liepāja (67 360)
* Jelgava (54 694)
* Jūrmala (50 561)
* Ventspils (32 955)
* Rēzekne (26 481)
* Ogre (22 872)
* Valmiera (22 757)
* Jēkabpils (21 418)

## Literat
Nedän

**Nedän** (*Nederland*, ömna pöliko *Holland* penemöl) binon län in Yurop, dil kontinänik Regäna Nedänas. Topon nilü Deutän e Belgän. Cifazif onik binon ,Amsterdam’, ab zif reiganefa e rega binon ,Den Haag’.

Pük calöfik binon Nedänapük. Pläo, püks calöfik in dils sembals regäna binon: Vesüda⸗Frisänapük in Frisän, Linglänapük in nisuls: ,Saba’ e ,St Eustatius’, e ,Papiamento’ in nisul: ,Bonaire’. Püks dasevöls binons i: Dona⸗Saxänapük, Limburgiänapük, ,Romani’, Yidapük e malamanäträpet Nedänik.

Nedän binälon in provins degtel; provin nulikün binon ,Flevoland’, pefünöl ün yel 1986 su gluns, kö büiko äbinon elak ,Zuiderzee’. Ün 2022 Nedän labon komotis 345.

## Provins
Nedän binälon in provins sököls:


## Noet
Polän

**Polän** binon län in Yurop.

Pük calöfik Poläna binon Polänapük.

## Zifs gretik in Polän
*Logolös i kladi: [[:Klad:Zifs in Polän|Zifs in Polän]]*
* Warszawa
* Kraków
* Łódź
* Wrocław
* Poznań
* Gdańsk
* Szczecin
* Lublin
* Bielsko-Biała
* Częstochowa
* Świnoujście
* Police
* Opoczno
* Nowe Warpno
* Łobez

## Fotografots

Ragiv:Views from Palace of Culture and Science in Warsaw, Poland, 2019, 13.jpg|Warszawa
Ragiv:Warsaw palace.jpg|Warszawa
Ragiv:Wilanów Palace.jpg|Warszawa
Ragiv:Kraków Sukiennice.jpg|Sukiennice Kraków
Ragiv:Piazza del Mercato di Cracovia.JPG|Kraków
Ragiv:Lublin Castle 5 Lublin 28.jpg|Lublin
Ragiv:Corte Artus, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 04.jpg|Gdańsk
Ragiv:Gdańsk, Długie Pobrzeże (HB2).jpg|Gdańsk
Ragiv:Wroclaw 1.jpg|Wrocław
Ragiv:Breslau-rathaus.jpg|Wrocław
Ragiv:PolandSzczecinPanorama.JPG|Szczecin
Ragiv:Bielsko-Biała Town Hall.jpg|Bielsko-Biała
Ragiv:Torun-Rynek-ratusz-2.jpg|Toruń
Ayuntamiento, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 73-75 HDR.jpg|Poznań
Castillo_Imperial,_Poznan,_Polonia,_2014-09-18,_DD_47.jpg|Poznań
Ragiv:7-11 Grodzka Street in Bydgoszcz 01.jpg|Bydgoszcz
Ragiv:Jasna Góra 20050919.JPG|Częstochowa
Ragiv:20130421 Kielce Palac Biskupow Krakowskich 3127.jpg|Kielce
Zamek, skrzydło zachodnie..jpg|Olsztyn
Ragiv:Rzeszów zamek 2004b.jpg|Rzeszów
Ragiv:Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg|Malbork
Świętochłowice

**Świętochłowice** (*Polänapük*: ) binon vilag in Polän.

Sürfat ela Świętochłowice binon mö 13,22 km².

Świętochłowice labon belödanis 51 065 (2005).
Surinän

**Surinän** binon län in Sulüda-Merop.

Surinän labon belödanis 438 000 (2003).

Cifazif Surinäna binon Paramaribo.
Sulüdafrikän

**Sulüdafrikän** (Frikopänapük: *Republiek van Zuid-Afrika*, Linglänapük: *Republic of South Africa*) binon län in Frikop.

Sulüdafrikän labon belödanis 62 027 503 (2022).

Sürfat Sulüdafrikäna binon 1 219 090 km².

Cifazif Sulüdafrikäna binon Pretoria (Tshwane).
Portugän

**Portugän**, calöfiko **Repüblik Portugänik**, binon län in Yurop. Sürfat Portugäna binon 92 391 km² valodo. Binon län vesüdikün Yuropa e simon Spanyäni nolüdo ä lofüdo.
Lägüptän

**Lägüptän** (Larabänapük: مِصر‎‎) binon län in Frikop Nolüdalofüdik.

Lägüptän labon belödanis 107 304 000 (2024).

Sürfat Lägüptäna binon 1 010 408 km².

Cifazif Lägüptäna binon Kahirä (Larabänapük: القاهرة‎‎).
Macarän

**Macarän** binon län in Yurop. Cifazif onik binon Budapest da pük calöfik binon Macaränapük.


Ragiv:Debrecen - Protestant Great Church.JPG
Ragiv:Falumúzeum (7038. számú műemlék).jpg
Ragiv:Agárd (ship, 1964), Agárd, 2017 Gárdony.jpg
Ragiv:Hortobágy Híd légi1.jpg


* https://web.archive.org/web/20190914025922/https://www.budapest.com/hungary.en.html (En)
Lübän

**Lübän** binon län in Nolüda-Frikop.

Lübän labon belödanis 7 200 000 (2018). Sürfat läna binon 1 759 541 km².

Cifazif Lübäna binon Tarabulus.
Peruvän

**Peruvän** binon län in Sulüda-Merop. On simon Lekvadoräni, Kolumbäni, Brasiläni, Boliväni e Ciläni. Simon i Pasifeani.
Lirän

**Repüblikän Slamik Liräna** binon län in Siyop.

Lirän labon belödanis 66 392 000 (2003).

Sürfat Liräna binon 1 648 000 km².

Cifazif Liräna binon Tehran.
Kolumbän

**Kolumbän** binon län in Sulüda-Merop.

Kolumbän labon belödanis 44 584 000 (2003).

Sürfat Kolumbäna binon 1 141 748 km².

Cifazif Kolumbäna binon Bogotá.
Nikaraguvän

**Nikaraguvän** binon län in Zänoda-Merop.

Nikaraguvän labon belödanis 5 480 000 (2003).

Sürfat Nikaraguväna binon 120 254 km².

Cifazif Nikaraguväna binon Managua.
Slovakän

**Slovakän** binon län in Yurop, kel älabon belödanis mö 5·390·000 ün yel: 2003. Sürfat Slovakäna binon 49·035 km². Cifazif Slovakäna binon ,Bratislava’.

## Yüms plödik.
* Slovakän
Kubeän

**Kubeän** binon län in Zänoda-Merop.

Kubeän labon belödanis 11 326 000 (2003).

Sürfat Kubeäna binon 110 860 km².

Cifazif Kubeäna binon La Habana.
Sutuvän

**Sutuvän** binon län in Frikop.

Sutuvän labon belödanis 1 793 000 (2003).

Sürfat Sutuväna binon 30 355 km².

Cifazif Sutuväna binon Maseru.
Svasiyän

**Svasiyän** binon län in Frikop.

Svasiyän labon belödanis 1 104 479 (2020).

Sürfat Svasiyäna binon 17 363 km².

Cifazif Svasiyäna binon Mbabane.
Marokän

**Marokän** (Larabänapük: المغرب‎‎, Fransänapük: *Maroc*) binon län in Nolüda-Frikop.

Marokän labon belödanis 30 113 000 (2003).

Sürfat Marokäna binon 458 730 km².

Cifazif Marokäna binon Ribat (*Fransänapük:* Rabat).
Venesolän

**Venesolän** binon län in Sulüda-Merop.

Venesolän labon belödanis 25 674 000 (2003).

Sürfat Venesoläna binon 916 445 km².

Cifazif Venesoläna binon Caracas.
Brasilän

**Brasilän** (Portugänapük: *República Federativa do Brasil*) binon län in Sulüda-Merop.

## Yüms plödik
Bakı

**Bakı** () binon cifazif Lasärbäcäna. Sürfat ela Bakı binon mö 1 000 km². Bakı labon belödanis 2 045 815 (2011).
Sofiya

**Sofia** (*Bulgaränapüko:* **София**) binon cifazif Bulgaräna.

Sürfat ela Sofia binon mö 1 349 km².

Sofia labon belödanis 1 246 791 (2006).
Bucureşti

**Bucureşti** binon cifazif Rumäna.

Sürfat ela Bucureşti binon mö 228 km².

Bucureşti labon belödanis 1 924 959 (2005).
København

**København** (*Danänapük*: ) binon cifazif Danäna.

Sürfat ela København binon mö 88 km².

København labon belödanis 501 158 (2006).
Baile Átha Cliath

::*El „Dublin“ lüodükon isio. Pro gebs votik vöda: „Dublin“, logolös: [[Dublin (Telplänov)]].*

**Baile Átha Cliath**  u  (*Linglänapüko:* **Dublin**) binon cifazif Lireyäna.

Sürfat ela Baile Átha Cliath binon mö 114,99 km².

Baile Átha Cliath labon belödanis 505 739 (2006).
Laustralän

**Laustralän** binon län in Seanop.

Laustralän labon belödanis 19 880 000 (2003).

Sürfat Laustraläna binon 7 692 030 km².

Cifazif Laustraläna binon Canberra.

### Tats Laustraläna
* Kvinslän
* Nula-Sulüda-Velsän
* Sulüda-Laustralän
* Tasmaneän
* Vesüda-Laustralän
Bosnän e Härzegovän

**Bosnän e Härzegovän** binon län in Yurop.

Bosnän e Härzegovän labon belödanis 4 140 000 2001).

Sürfat Bosnäna e Härzegoväna binon 51 129 km².

Cifazif Bosnäna e Härzegoväna binon Sarajevo.
Laljerän

**Laljerän** (Larabänapük: الجزائر‎‎, Fransänapük: *Algérie*) binon län in Nolüda-Frikop.

Laljerän labon belödanis 46 700 000 (2024).

Sürfat Laljeräna binon 2 381 741 km².

Cifazif Laljeräna binon Cäsair.
Langolän

**Langolän** binon län in Frikop.

Langolän labon belödanis 35 981 281 (2023).

Sürfat Langoläna binon 1 246 700 km².

Cifazif Langoläna binon Luanda.
Zambiyän

**Zambiyän** binon län in Frikop.

Zambiyän labon belödanis 17 351 708 (2018).

Sürfat Zambiyäna binon 752 614 km².

Cifazif Zambiyäna binon Lusaka.
Mozambikän

**Mozambikän** binon län in Frikop.

Mozambikän labon belödanis 20 069 738 (2007).

Sürfat Mozambikäna binon 801 590 km².

Cifazif Mozambikäna binon Maputo.
Largäntän

**Largäntän** (nam calöfik: Republik Largäntänik ü *República Argentina*) binon län lä dil sulüdik Sulüda-Merop. Binon ma sürfat län telid Sulüda-Meropa ä jölid vola. Ätegon km² 2.766.890 vü belem: Andes vesüdo e Latlantean sulüdik lofüdo e sulüdo. Miedon nolüdo Paragväni e Boliväni, nolüda-lofüdo Brasiläni e Luruguyäni, e vesüdo Ciläni. Largäntän vilon gitäti topäda nisulas: Falkland (ü Malvinas), ed i nisul: South Georgia sa nisuls di Sandwich sulüdik. Vilon i dili Tarkopa i fa Cilän e Greta-Britän pavilöli.
Tehran

**Tehran** (*Pärsänapük:* تهران "Tehrān" ) binon cifazif Liräna.

Sürfat ela Tehran binon mö 7 169 km².

Tehran labon belödanis 7 093 000 (2004).
Namibiyän

**Namibiyän** binon län in Frikop.

Namibiyän labon belödanis 3 092 816 (2025).

Sürfat Namibiyäna binon 824 292 km².

Cifazif Namibiyäna binon Windhoek.
Zimbabiyän

**Zimbabiyän** binon län in Frikop.

Zimbabiyän labon belödanis 13 102 000 (2003).

Sürfat Zimbabiyäna binon 390 757 km².

Cifazif Zimbabiyäna binon Harare.
Rusän

**Fed Rusänik** (*Rusänapüko:* *Российская Федерация*) binon län in Yurop e Siyop.

Fed Rusänik labon belödanis 146 804 372 (2017).

## Yüms plödik

In Linglänapük:
* Resodatopäd calöfik reiganefa.
Yapän

**Yapän** binon monäk in Siyop ko Tokyo as cifazif.
Binon nisulagrup (za 3 900 nisuls), lofüdo de cifalän siyopik. Nisuls cifik binon *[[Hokaideän]]*, *[[Honshû]]*, *[[Jikokeän]]* e *[[Kiujuveän]]*. Nisuls binon fotik e belik, labon bugis mödik ve jol. In Yapän dabinons za 240 volkanis, de kel 36 binon duniks. Bel geilikün binon *Fuji* (3 776 m). Dabinos mödiks fons hitik e gäysärs.

Hitüps in sulüd binons vamik, in nolüd tämo vamik, valöpo ko stömuls bundanik. Nifüps binons kold.

In Yapän dabinon dustod gretik. 14% de sürfat pafruton pro feilav, pato pro befeil de risat. Fedobakompenätons binon Lamerikän, Yurop e Siyop löfüdik. Trenaresod binon luno 27.000 milmets.
Tjadän

**Tjadän** binon län in Frikop Zänodik.

Tjadän labon belödanis 17 000 000 (2020).

Sürfat Tjadäna binon 1 284 000 km².

Cifazif Tjadäna binon N'Djamena.
Nigeriyän

**Nigeriyän** binon län in Vesüda-Frikop.

Nigeriyän labon belödanis 136 461 000 (2003).

Sürfat Nigeriyäna binon 923 768 km².

Cifazif Nigeriyäna binon Abuja.

## Yüms plödik
* Vük dö nems Nigeriyänik.
Nigerän

**Nigerän** binon län in Vesüda-Frikop.

Nigerän labon belödanis 23 196 002 (2020).

Sürfat Nigeräna binon 1 267 000 km².

Cifazif Nigeräna binon Niamey.
Kanadän

**Kanadän** binon län in Nolüda-Merop. 
Cifazif onik binon el Ottawa (Ontario).

* King Charles III
* Mary Simon
* Mark Carney

## Provins Kanadäna
* British Columbia
* Alberta
* Saskatchewan
* Manitoba
* Ontario
* Québec 
* New Brunswick
* Nula-Skotän 
* Prince Edward Island
* Nula-Faunlän ä Labradorän
* Yukon 
* Northwest Territories
* Nunavut
Türkän

**Türkän** (Türkänapüko: Türkiye), caliko Repüblik Türkäna (Türkänapüko: Türkiye Cumhuriyeti), binon län topon ledino in Siyop Vesüdik, ko dil smalik in Yurop sulüdalofüdik. Istanbul binon zif gretiküm läna, ed Ankara binon cifazif. Za 70-80% tatänans läna dientifükons oki as Türkans, du kurdans binons neplunum gretiküm, binöl 15-20% pöpa.

Ün naeds difik jenotema, topäd at pepöpon fa kulivs mödik. Türkans älükömons ini topäd za tumyel baldegbalid, ed ävikodons Byzantäni topik in yel 1071. Türkükam topädi äglofon dü letimäd Losmanänik.

## Gallery

File:Anit Kabir (6526103103).jpg|
File:Aya sofya.jpg|  
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg|  
File:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg| 
File:DolmabahceMainGate.JPG| 
File:İzmir clock tower.jpg| 
File:Pamukkale00.JPG|  
File:Eskişehir-Aycan.jpg|  
File:Antalya falezler.jpg| 
File:Alanya.jpg|  
File:Bluemosquefront.jpg| 
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG|
Kirgidän

**Kirgidän** (*[[kirgid]]o:* **Кыргызстан**) ü calöfiko: **Repüblik Kirgidäna** (*kirgido*: **Кыргыз Республикасы**), binon län in Zänoda⸗Siyop, kel topon vü Kasakän, Lusbekän, Tacikän e Tsyinän. Sürfat Kirgidäna binon 199 900 km². Cifazif Kirgidäna binon Bişkek.

Ün yel: 2003 Kirgidän älabon belödanis 5 052 000.
Lindäna-Seänuäns

**Lindäna-Seänuäns** binons län in Siyop.

Lindäna-Seänuäns labons belödanis 214 674 000 (2003).

Sürfat Lindäna-Seänuänas binon 1 904 570 km².

Cifazif Lindäna-Seänuänas binon Jakarta.
Cilän

**Cilän** (nem calöfik: Republik Ciläna ü *República de Chile*) binon län topöl lä Sulüda-Vesüd Sulüda-Meropa. Miedon vesüdo e sulüdo Pasifeani, nolüdo Peruväni, nolüda-lofüdo Boliväni e lofüdo Largäntäni. Dils votik topäda calöfik Ciläna binons Pasateän, nisul Salas y Gómez, nisuls Juan Fernändez (keninükamü nisul hiela Robinson Crusoe), nisuls Desventuradas, äsi sulüdo nisuls Idelfonso e nisuls Diego-Ramirez. Cilän vilon zuo gitäti dila Tarkopa (mö 1 250 000 km²). 

## Tümolog Länanema
Daved vöda: *Chile* (Cilän) no binon fümiko sevädik; leceds mödik dabinons. Ma teorod bal, dekömon de nem tribütacifa: *Tili*, kel äreigon topädi at timü lüköm
kvetsyuvanas. Teorod votik lesagon, das dekömon de vöd kvetsyuvik *tchili*: 'nif', leigüpo i nem pägeböl fa kvesyuvans pro läns votaflanü flumed: *Aconcagua*, kö binons bels legretik laidüpo nifilabiks. Votikans mobons vokavödi *cheele-cheele*, me kel elans *Mapuche*: pöp topik, ävokons bödi usik; nog votikans cedons, das rigavöd binon ba el *ch'iwi*, siämü 'koldik', ud el *chilli*, siamü 'top, kö län finikon', bofiks se pük laimarik.

## Jenotem Cilänik

Bü yels za 10.000, lindiyans älomädikons in fälids fluköfik e ve jol Ciläna nulädik. Lampörän elas Inca brefüpo ästäänikon ini Nolüda-Cilän, ab nefluköf ziläka at äneleton fomami kolunas gretik.

Ün 1520, du ätöbidom ad zünafön tali, Portugänan: Fernão de Magalhães ätüvom

## Yüms plödik
* ThisisChile.cl website about Chile (en)(es)
Tsyegän

**Tsyegän** binon län in Yurop.

Tsyegän labon belödanis 10 325 941 (2007).

Sürfat Tsyegäna binon 78 866 km².

Cifazif Tsyegäna binon Praha.
Tsyinän

**Tsyinän** binon län in Lofüda-Siyop.

Tsyinän labon belödanis 1 295 660 000 (2003).

Sürfat Tsyinäna binon 9 596 961 km².

Cifazif Tsyinäna binon Beycing.
Senegalän

**Senegalän** binon län in Vesüda-Frikop.

Senegalän labon belödanis 10 240 000 (2003).

Sürfat Senegaläna binon 196 722 km².

Cifazif Senegaläna binon Ndakaaru (*Fransänapük:* Dakar).
Maliyän

**Maliyän** binon län in Vesüda-Frikop.

Maliyän labon belödanis 19 553 397 (2020).

Sürfat Maliyäna binon 1 240 192 km².

Cifazif Maliyäna binon Bamako.
Rundiyän

**Rundiyän** binon län in Lofüda-Frikop.

Rundiyän labon belödanis 14 151 540 (2024).

Sürfat Rundiyäna binon 27 834 km².

Cifazif Rundiyäna binon Bujumbura.
Ruandän

**Ruandän** binon län in Lofüda-Frikop.

Ruandän labon belödanis 8 395 000 (2003).

Sürfat Ruandäna binon 26 338 km².

Cifazif Ruandäna binon Kigali.
Vesüda-Saharän

**Vesüda-Saharän** binon län in Frikop.

Vesüda-Saharän labon belödanis 252 146 (2003).

Sürfat Vesüda-Saharäna binon 252 120 km².

Cifazif Vesüda-Saharäna binon Uyun (*Spanyänapük:* El-Aaiún).
Cibutän

**Cibutän** binon län in Frikop.

Cibutän labon belödanis 705 000 (2003).

Sürfat Cibutäna binon 23 200 km².

Cifazif Cibutäna binon Cibuti (Fransänapük: *Djibouti*).
Burkinän

**Burkinän** (Fransänapük: *Burkina Faso*) binon län in Vesüda-Frikop.

Burkinän labon belödanis 22 489 126 (2023).

Sürfat Burkinäna binon 274 223 km².

Cifazif Burkinäna binon Ouagadougou.
Liberän

**Liberän** binon län in Vesüda-Frikop.

Liberän labon belödanis 3 374 000 (2003).

Sürfat Liberäna binon 97 754 km².

Cifazif Liberäna binon Monrovia.
Yisraelän

**Yisraelän** binon län in Siyop.

Yisraelän labon belödanis 8 134 100 (2013).

Sürfat Yisraeläna binon 20 991 km².

Cifazif Yisraeläna binon Hierusalem.
Kroasän

**Kroasän** binon län in Yurop.

Kroasän labon belödanis 4 437 460 (2001).

Sürfat Kroasäna binon 56 542 km².

Cifazif Kroasäna binon Zagreb.
Lerüträn

**Lerüträn** binon län in Frikop.

Lerüträn labon belödanis 4 390 000 (2003).

Sürfat Lerüträna binon 121 144 km².

Cifazif Lerüträna binon Asmära.
Sauda-Larabän

**Sauda-Larabän** binon län in Siyop.

Sauda-Larabän labon belödanis 22 528 000 (2003).

Sürfat Sauda-Larabäna binon 2 149 690 km².

Cifazif Sauda-Larabäna binon Riyad.
Sudän

**Sudän** (Larabänapük: السودان‎‎) binon län in Frikop.

Sudän labon belödanis 33 546 000 (2003).

Sürfat Sudäna binon 2 505 813 km².

Cifazif Sudäna binon Qartum (Larabänapük: الخرطوم).
Hondurän

**Hondurän** binon län in Zänoda-Merop.

Hondurän labon belödanis 6 969 000 (2003).

Sürfat Honduräna binon 112 492 km².

Cifazif Honduräna binon Tegucigalpa.
Panamän

**Panamän** binon län in Zänoda-Merop.

Panamän labon belödanis 2 984 000 (2003).

Sürfat Panamäna binon 75 517 km².

Cifazif Panamäna binon Ciudad de Panamá.

## Yüms plödik
* CoolPanama Panama Portal
Yämän

**Yämän** binon län in Siyop.

Yämän labon belödanis 19 173 000 (2003).

Sürfat Yämäna binon 536 869 km².

Cifazif Yämäna binon Sanaa.
Warszawa

**Warszawa** (*Polänapük*: ) binon cifazif Poläna.

* Sürfat ela Warszawa binon mö 517,24 km².

* Warszawa labon belödanis 1 726 581 (2014).

File:Hdred Pałac na Wodzie.jpg
File:Stalin palace.JPG
File:Syrenka on the market.JPG
File:Kościół w Warszawie.JPG


## Sperantapük

Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|Lejzer Ludwik Zamenhof
Varsovio, bushaltejo Esperanto nr-o 02, 5.jpg|
Varsovio, Strato Esperanto, stratŝildo, apud Strato Anielewicza 04.jpg|
Varsovio, Strato de Ludoviko Zamenhof, stratŝildo 1.jpg|


### Veturilo

Varsovio, stacio de Veturilo nr-o 6326 kun strato.jpg|Veturilo 6326
Varsovio, stacio de Veturilo nr-o 9444.jpg|Veturilo 9444
Varsovio, stacio de Veturilo nr-o 6310, nokte.jpg|Veturilo 6310
Libanän

**Libanän** binon län in Siyop.

Libanän labon belödanis 4 498 000 (2003).

Sürfat Libanäna binon 10 452 km².

Cifazif Libanäna binon Bäyrut.
Sipreän

**Sipreän** binon län in Yurop.

Sipreän labon belödanis 703 529 (2003).

Sürfat Sipreäna binon 5896 km².

Cifazif Sipreäna binon Lefkosia.
Malagaseän

**Malagaseän** binon län in Frikop.

Malagaseän labon belödanis 16 894 000 (2003).

Sürfat Malagaseäna binon 587 041 km².

Cifazif Malagaseäna binon Antananarivo.
Palästinän

**Palästinän** binon plad in Siyop ab no binon (calöfiko) län. In län: Yisraeläna, e Vesüd Leböb (West Bank) e Gaza Laned (Gaza Strip).
Nolüda-Sipreän

**Nolüda-Sipreän** binon län in Yurop.

Nolüda-Sipreän labon belödanis 382 836 (2021).

Sürfat Nolüda-Sipreäna binon 3 355 km².

Cifazif Nolüda-Sipreäna binon Lefkoşa.

## Yüms plödik
* Nolüda-Sipreän
Yordän

**Yordän** binon län in Siyop.

Yordän labon belödanis 5 308 000 (2003).

Sürfat Yordäna binon 89 342 km².

Cifazif Yordäna binon Amman.
Nula-Seleäns

**Nula-Seleäns** binons län in Seanop.

Nula-Seleäns labons belödanis 4 165 600 (2005).

Sürfat Nula-Seleänas binon 268 680 km².

Cifazif Nula-Seleänas binon Wellington.
Regän Pebalöl

**Regän Pebalöl Greta⸗Britäna e Nolüda⸗Lireyeäna** binon län in Yurop.

Regän Pebalöl labon belödanis 63 181 775 (2011).

Sürfat Regäna Pebalöl binon 242 910 km².

Cifazif Regäna Pebalöl binon London.
Sandominän

**Sandominän** binon län in Zänoda-Merop.

Sandominän labon belödanis 11 532 151 (2025).

Sürfat Sandominäna binon 48 671 km².

Cifazif Sandominäna binon Santo Domingo.
Tünisän

**Tünisän** (Larabänapük: تونس‎‎, Fransänapük: *Tunisie*) binon län in Nolüda-Frikop.

Tünisän labon belödanis 11 516 189 (2018).

Sürfat Tünisäna binon 163 610 km².

Cifazif Tünisäna binon Tunis.
Somalän

**Somalän** (Somalänapükik: *Soomaaliya*, Larabänapükik: الصومال‎‎) binon län in Frikop.

Somalän labon belödanis 9 626 000 (2003).

Sürfat Somaläna binon 637 657 km².

Cifazif Somaläna binon Muqdisho.
Mongolän

**Mongolän** binon län in Zänoda-Siyop.

Mongolän labon belödanis 2 480 000 (2003).

Sürfat Mongoläna binon 1 564 100 km².

Cifazif Mongoläna binon Ulaanbaatar.
Gineyän

**Gineyän** binon län in Vesüda-Frikop.

Gineyän labon belödanis 7 909 000 (2003).

Sürfat Gineyäna binon 245 857 km².

Cifazif Gineyäna binon Conakry.
Tansanän

**Tansanän** binon län in Lofüda-Frikop.

Tansanän labon belödanis 56 300 000 (2018).

Sürfat Tansanäna binon 947 303 km².

Cifazif Tansanäna binon Dodoma.
Kveatora-Gineyän

**Kveatora-Gineyän** binon län in Zänoda-Frikop.

Kveatora-Gineyän labon belödanis 494 000 (2003).

Sürfat Kveatora-Gineyäna binon 28 050 km².

Cifazif Kveatora-Gineyäna binon Malabo.
Sankiteän e Neviseän

**Sankiteän e Neviseän** binons län in Zänoda-Merop.

Sankiteän e Neviseän labons belödanis 46 700 (2003).

Sürfat Sankiteäna e Neviseäna binon 269 km².

Cifazif Sankiteäna e Neviseäna binon Basseterre.
Saluda-Vinsenteän e Grenadineäns

**Saluda-Vinsenteän e Grenadineäns** binons län in Zänoda-Merop.

Saluda-Vinsenteän e Grenadineäns labons belödanis 109 000 (2003).

Sürfat Saluda-Vinsenteäna e Grenadineänas binon 389,3 km².

Cifazif Saluda-Vinsenteäna e Grenadineänas binon Kingstown.
Sanlusiyän

**Sanlusiyän** binon län in Zänoda-Merop.

Sanlusiyän labon belödanis 161 000 (2003).

Sürfat Sanlusiyäna binon 616,3 km².

Cifazif Sanlusiyäna binon Castries.
Smala-Seanuäns

**Tats Fedik Smala-Seanuänas** binons län in Seanop.

Smala-Seanuäns labons belödanis 125 000 (2003).

Sürfat Smala-Seanuänas binon 700 km².

Cifazif Smala-Seanuänas binon Kolonia.
Naureän

**Naureän** binon län in Seanop.

Naureän labon belödanis 13 000 (2003).

Sürfat Naureäna binon 21,3 km².

Cifazif Naureäna binon Yaren.
Papuveän Nula-Gineyän

**Papuveän Nula-Gineyän** binon län in Seanop.

Papuveän Nula-Gineyän labon belödanis 5 502 000 (2003).

Sürfat Papuveäna Nula-Gineyäna binon 462 840 km².

Cifazif Papuveäna Nula-Gineyäna binon Port Moresby.
Gineyän-Bisauän

**Gineyän-Bisauän** binon län in Vesüda-Frikop.

Gineyän-Bisauän labon belödanis 1 654 000 (2023).

Sürfat Gineyän-Bisauäna binon 36 125 km².

Cifazif Gineyän-Bisauäna binon Bissau.
Saluda-Tomeän e Prinsipeän

**Saluda-Tomeän e Prinsipeän** binons län in Zänoda-Frikop.

Saluda-Tomeän e Prinsipeän labons belödanis 210 240 (2020).

Sürfat Saluda-Tomeäna e Prinsipeäna binon 1001 km².

Cifazif Saluda-Tomeäna e Prinsipeäna binon São Tomé.
Lätiopän

**Lätiopän** (Amharic: ኢትዮጵያ) binon län in Frikop.

Lätiopän labon belödanis 68 613 000 (2003).

Sürfat Lätiopäna binon 1 133 380 km².

Cifazif Lätiopäna binon Addis Abäba (Amharic: አዲስ አበባ, Oromo: *Finfinne*).
Kongoän (Repüblikän Demokratik)

**Repüblikän Demokratik Kongoäna** binon län in Frikop Zänodik.

Kongoän (RD) labon belödanis 105 044 646 (2021).

Sürfat Kongoäna binon 2 344 885 km².

Cifazif Kongoäna binon Kinshasa.
Kongoän (Repüblikän)

**Repüblikän Kongoäna** binon län in Frikop Zänodik.

Kongoän labon belödanis 3 757 000 (2003).

Sürfat Kongoäna binon 342 000 km².

Cifazif Kongoäna binon Brazzaville.
Togoän

**Togoän** binon län in Vesüda-Frikop.

Togoän labon belödanis 4 861 000 (2003).

Sürfat Togoäna binon 56 785 km².

Cifazif Togoäna binon Lomé.
Lofüda-Timoreän

**Lofüda-Timoreän** binon län in Siyop.

Lofüda-Timoreän labon belödanis 877 000 (2003).

Sürfat Lofüda-Timoreäna binon 14 604 km².

Cifazif Lofüda-Timoreäna binon Dili.
Tayän

**Tayän** binon län in Siyop.

Tayän labon belödanis 62 014 000 (2003).

Sürfat Tayäna binon 513 115 km².

Cifazif Tayäna binon Bangkok.
Lukrayän

**Lukrayän** (Lukrayänapük: Україна) binon län in Lofüda-Yurop. Lä vesüd Lukrayän miedon Slovakiyäni, Macaräni e Poläni, la nolüd Belarusäni, la sulüdo-vesud Moldaväni e Rumäni e la nolüda-lofüd Rusäni. Lukrayän labon belödanis 48 356 000 (2003). Cifazif e zif gretikün Lukrayäna binon Küyiv da pük calöfik binon Lukrayänapük. 

## Jenotem

### Rusän di ‚Küyiv’
De 882 jü 1240: Rusän di ‚Küyiv’. Ün 1240 Mongolän äkoupon Rusäni di ‚Küyiv’ ed ün 1394 Polän äkoupon regäni: Galizän⸗Volünän. 

### Sovyätabalatam
De 1922 jü 1991 Lukrayän äbinon dil Sovyätabalatama.

## Diläds guverik Lukrayäna
Noganükam guverik Lukrayäna pedonadilädon ad jüds kil:
* Jüd balid binädon me provins (els ‚області’, ‚oblasti’) 24, zifs tel labü stad patik, e repüblik itreigik bal.
* Jüd telid binons ziläks (els ‚райони’, ‚rayonü’). Sis votastid penüdugöl ün yulul yela: 2020 ‹ valodo ziläks 136 dabinons.
* Jüd kilid binons komots (els ‚громади’, ‚hromadü’) 1469. Dabinons komotabids kil:
** zifakomot (‚міська громада’, ‚miska hromada’);
** zifa⸗ e länädakomot (‚селищна громада’, ‚selüjcna hromada’);
** länädakomot (‚сільська громада’, ‚silska hromada’).

Repüblik itreigik: ‚Krüm’ ‹ sekü koup Rusänik no nog pedonadilädon ad komots.

Topäds jüda löpikün binons sököls:

* Atimo in repüblik itreigik: ‚Krüm’ ziläks degfol dabinons, ab pos libükam ziläks nulik deg odabinons pla ons. Demü atos calöfiko ziläks 136 dabinons, ab necalöfiko ziläks 140.

** Notets tefü lödanef zifa: ‚Sevastopol’ ‹ ed ela ‚Krüm’ ‹ pedajonons ma stad tü 2014, yanul d. 1id.
Vietnamän

**Vietnamän** binon län in Siyop.

Vietnamän labon belödanis 81 314 000 (2003).

Sürfat Vietnamäna binon 331 114 km².

Cifazif Vietnamäna binon Hà Nội.
Lantigeän e Barbudeän

**Lantigeän e Barbudeän** binons län in Zänoda-Merop.

Lantigeän e Barbudeän labons belödanis 79 000 (2003).

Sürfat Lantigeäna e Barbudeäna binon 441,6 km².

Cifazif Lantigeäna e Barbudeäna binon Saint John's.
Bangladejän

**Bangladejän** binon län in Sulüda-Siyop.

Bangladejän labon belödanis 138 066 000 (2003).

Sürfat Bangladejäna binon 147 570 km².

Cifazif Bangladejäna binon Dhaka.
Lindän

**Lindän** binon län in Sulüda-Siyop.

Lindän labon belödanis 1 064 399 000 (2003).

Sürfat Lindäna binon 3 287 263 km².

Cifazif Lindäna binon Nai Dilli (*Linglänapük:* New Delhi).
Sri-Lankän

**Sri-Lankän** binon län in Sulüda-Siyop.

Sri-Lankän labon belödanis 19 232 000 (2003).

Sürfat Sri-Lankäna binon 65 610 km².

Cifazif Sri-Lankäna binon Kolamba (*Tamilänapük:* Kolumpu, *Linglänapük:* Colombo).