open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Francisco Valdomiro Lorenz

Hiel **Francisco Valdomiro Lorenz** (*Tsyegänapüko:* **František Vladimír Lorenc**; 1872 dekul 24 in Zbyslav, ettimo in Lösterän-Macarän, atimo in Tsyegän - 1957 mayul 24 in Porto Alegre, Brasilän) äbinom Volapükan ä Sperantan Tsyegänik, kel älifädom dili gretikum lifüpa okik in Brasilän. Äbinom polüglot (äsevom pükis plu jöldegis) ä lautan lebukas plu tumas, kelas 56 päpübons. Äbinom i laniman ä spirutan; mödiks lautotas omik tefons lifi relik e dabini lananas (ätradutom ini Sperant vödemi hindutik: „Bhagavad-Gita“). Äbinom i strologan: dü yels mödik äpübom „Kaledi Tikama“ (*Almanaque do Pensamento*, in Portugänapük): kaled strologik, kel jünu nog dabinon. Äbinom liman ela *Círculo Esotérico de Comunhão do Pensamento* (Zirkül Soterik Komuina Tikama). Äbinom „dokan kabaala“ sogoda: Rosadakrod; äbinom i libamasonan.

El Lorenz pämotom in vilag: Zbyslav, son hiela František Lorenc: mülan pävobüköl jiela, e jiela Tereza (Viktová pimotöla) ed älabon svistis fol. In Kolín, bäldotü lifayels te degluls, älärnom Volapüki. Pos yels tel ye äprimom ad lärnön Speranti, ed ävedom slopan lanälik ona: älautom tidabuki balid Speranta pro Tsyegänans, ya ün 1890 päpüböli, mö yels te kils pos pub ela „Unua Libro“ (Buk Balid) hiela Zamenhof. Ün 1889 ätidom Speranti in lötidöp: „U Pŝtrosů“, in Praha. Sperantamuf in Praha älabon ettimo kaladi bolitik (pro püd valemik e pro votikam sogäda), kelos no äpliton reiganefi Lösteränik-Macaränik. Klu ün 1893, sekü kods bolitik, ämutom lüvön lomäni okik, ed ävegom lü Brasilän. Ün 1894, pos fikuls mödik, älomädikom in vilag: São Feliciano, in tat: Rio Grande do Sul, kö äfeilom e (lätikumo) ävedom julatidan.

Äbinom go jäfedik pö Sperantamuf in Brasilän. Älautom bali tidabukas famikün püka at: eli „Esperanto sem Mestre“ (Sperant nen tidan). Älautom ed ätradutom mödikosi in Sperant ed in Portugänapük tefü rel e koult, ed i tefü püks mödik. Spirutans kredons, das äbinom el *medium*, e das äpenom, dub flun lananas, nunis mödik onsik in e dö Sperantapük. Pos deadam omik, medü el *mediums*: Francisco Xavier, jiniko äpenom ün 1976 buki pluik bal: „Esperanto kiel Revelacio“ (Sperant as Dasevädükam).

Do äpübom nosi dö Volapük, jiniko no äglömom oni: ün 1930, ma Volapükagased pro Nedänapükans (1932, nüm: 6, pad: 33), ägetom de cifal telid: Dr. Albert Sleumer, diplomi stimalimana.

Nog dabinon in zif: Santos, in Brasilän, Sperantaklub labü nem omik. In län at dabinon i Dabüköp Spirutik: „Francisco Valdomiro Lonrenz“ (no Sperantik). In zif: Porto Alegre topon libamasonef labü nem omik. Dabinon i süt labü nem omik, in zif: Americana.

## Yüms plödik
Ludwik Zamenhof

Hiel **Ludwik Lejzer Zamenhof** (Polänapüko: *Ludwik Łazarz*, Rusänapüko: *Лазарь Маркович Заменгоф*, Deutänapüko: *Ludwig Samenhof*) äbinom datuvan speranta. Äsevom i Volapüki, ed igo pämäniotom in gased: Volapük: Gased al pakam Volapüka, ab neai ävedom slopan onik.


Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|
Varsovio, bushaltejo Zamenhof.jpg|
Varsovio, Strato de Ludoviko Zamenhof, angulo kun Nowolipki, direkto al Nowolipki.jpg|
Americana

**Americana** binon zif in tat: São Paulo, in Brasilän. Americana topon videtü 22°44’ 20’’ S e lunetü 47°19’ 51’’ V.

Sürfat ela Americana binon mö 133,63 km².

Americana labon belödanis 203 845 (2005).
H. Bakker

Hiel **H. Bakker** äbinom Volapükan Nedänik (in Ginneken), kel pämäniotom in Volapükagased pro Nedänapükans as liman Volapükakluba valemik Nedänik ün 1932.
Louise de Jong-van Dissel

Jiel **Louise de Jong-van Dissel** äbinof Volapükan Nedänik (in Voorburg), kel pämäniotof in Volapükagased pro Nedänapükans (1932, nüm: 6, pad: 33) as liman Volapükakluba valemik Nedänik. Äbinof i jimatan dokana: Arie de Jong. Äbinof ba sör jiela M. E. S. Blaauw-van Dissel e hiela S. van Dissel.
J. Doorenbos

Hiel **J. Doorenbos** äbinom Volapükan Nedänik (in Den Haag), kel pämäniotom in Volapükagased pro Nedänapükans (1932, nüm: 6, pad: 33) as liman Volapükakluba valemik Nedänik.
Caseosaurus

Elaf **Caseosaurus** äbinon el genus dinosauras Nolüda-Meropik finü Triat. Penemon ma nem hiela E. C. Case. Bid patedik: *Caseosaurus crosbyensis*, päbepenom calöfiko fa els Hunt, Lucas, Heckert, Sullivan e Lockley ün 1998. Pätuvon in fomam di Dockum in tat: Täxasän (Lamerikän), in klifajüds dätü fin Triata. Mögos, das elaf *[[Chindesaurus]]* (kel älifon dü period ot ed in ziläk talavik ot) äbinon dinosaur ot. El *Caseosaurus* pedilädon büfiko as röletaf elafa *[[Herrerasaurus]]*. 

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* El ''Caseosaurus'' lä bevüresodatopäd: *DinoRuss*.
* El ''Caseosaurus'' in diläd bevüresodatopäda: *Texas Archosaurs*.
* Pad votik dö dinosaurs, kö el *Caseosaurus* pamänioton.
A. C. J. Conijn-Bremmer

Läd **A. C. J. Conijn-Bremmer** äbinof Volapükan Nedänik (in Soerabaja, Yafeän), kel pämäniotof in gased: Volapükagased pro Nedänapükans as liman Volapükakluba valmeik Nedänik.
Arie de Jong W. Pzn

Hiel **Arie de Jong**, W. Pzn. äbinom Volapükan Nedänik (in Soerabaja, Yafeän), kel pämäniotom in Volapükagased pro Nedänapükans ün 1932 (nüm: 6, pad: 31) as liman Volapükakluba valemik Nedänik. Äbinom jiniko röletan dokana: Arie de Jong (ab bo ne son omik: Arie, kel pämotom ün 1924 ed älabom ün 1932 bäldoti lifayelas te jölas.
Diläd valemik feda Volapükaklubas

**Diläda valemik feda Volapükaklubas** äbinon diläd bevünetik Volapükakluba valemik Nedänik, lü kel i mens plödü Nedän äkanons dutön. Päfünon ün 1932 fa hiel Arie de Jong.
A. F. H. Blaauw

*Ingenieur* (kaenal) **August Frederik Hendrik Blaauw** (1903 prilul 3 in Arnhem - 1978 setul 8 in Breda) äbinom Volapükan Nedänik (nelaidüpiko in New York, in Lamerikän, poso in Oss, in Nedän), kel pämäniotom in Volapükagased pro Nedänapükans (1932, nüm: 6, pad: 34) as liman Volapükakluba valemik Nedänik. In yel 1927 ämatikom ko jiel Maria Elina Sibyla van Dissel.

## Yüms plödik
* Biografisch Woordenboek Gelderland: August Frederik Hendrik Blaauw (Nedänapükik)
M. E. S. Blaauw-van Dissel

Jiel **Maria Elina Sibyla Blaauw-van Dissel** äbinof Volapükan Nedänik (nelaidüpiko in New York, in Lamerikän), kel pämäniotof in Volapükagased pro Nedänapükans (1932, nüm: 6, pad: 33) as liman Volapükakluba valemik Nedänik. Äbinof jimatan kaenala: A. F. H. Blaauw, ko kel ämatikof in yel 1927, e ba sör jiela Louise de Jong-van Dissel (jimatan dokana: Arie de Jong) e hiela S. van Dissel.
Jakob Imobersteg

Hiel **Jakob Imobersteg**: hipul se Vorder-Mähningen (Jveizän), ägetom ün 1931 diplomi julana de cifal: Albert Sleumer. Pämäniotom in Volapükahased pro Nedänapükans (1932, nüm: 6, pad: 33).
Hannsmartin Schleyer

Hiel **Hannsmartin Schleyer** äbinom Volspükan Deutänik (in Gernsbach, in Murgtal), kel pämäniotom in Volapükagased pro Nedänapükans (yela: 1932, nüm: 4, pad: 17) as liman Diläda valemik feda Volapükaklubas. Äbinom jiniko röletan datuvala Volapüka: Johann Martin Schleyer.
Tassilo Schultheiss

Hiel **Tassilo Schultheiss** äbinom mödapükan (polüglot) Deutänik, kel äkanom spikön pükis 140, bevü kels pükis mekavik: Volapük i Sperant. Pämäniotom in Volapükagased pro Nedänapükans (yela: 1932, nüm: 6, pad: 34).
Triesenberg

**Triesenberg** binon zif in Ligtänstän.

Sürfat ela Triesenberg binon mö 29,8 km².

Triesenberg labon belödanis 2 596 (2005).
Planken

**Planken** binon zif in Ligtänstän.

Sürfat ela Planken binon mö 5,3 km².

Planken labon belödanis 366 (2005).
San Marino

**San Marino** binon cifazif Sanmarinäna.

Sürfat ela San Marino binon mö 7,09 km².

San Marino labon belödanis 4 493 (2003).
Acquaviva

**Acquaviva** binon zif in Sanmarinän.

Sürfat ela Acquaviva binon mö 4,86 km².

Acquaviva labon belödanis 1 678 (2003).
Sanmarinän

**Sanmarinän** binon län in Süluda-Yurop.

Sanmarinän labon belödanis 34 042 (2025).

Sürfat Sanmarinäna binon 61,19 km².

Cifazif Sanmarinäna binon San Marino.
Serravalle

**Serravalle** binon zif in Sanmarinän.

Sürfat ela Serravalle binon mö 10,53 km².

Serravalle labon belödanis 9 394 (2003).
Lokeren

**Lokeren** binon zif in provin: Oost-Vlaanderen, in Belgän. Sürfat ela Lokeren binon mö 67,5 km². Lokeren labon belödanis 42 131 (2021).
Anchisauridae

Elafs ***Anchisauridae*** äbinons famül primöfik dinosauras grupa: *[[Sauropodomorpha]]*. Famül pämobon balidnaedo fa Othniel Charles Marsh ün 1885. Klad at binädon me elaf *[[Anchisaurus]]* e röletafs nilikün onik. No klülos ye, els *genera* votik kinik dutons lü famül at; dinosaurs mödik büo us pipladöls ya pefeapladons lü famüls votik. Famül at no suvo pagebon in vestigs nulikün; Benton (2004) no labon oni in lised okik. Elafs *Anchisauridae* büo pälecedons as limafas grupa: *[[Prosauropoda]]*, ab vestigs nulik jonons, das äbinons jiniko nog primöfikums.

## Reidolös i
* *[[Anchisaurus]]*

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Els ''Sauropodomorpha''.
* Els ''Anchisauria''.
* Els ''Anchisauridae'' lä bevüresodatopäd: *the Paleobiology Database*.
Vilvoorde

**Vilvoorde** binon zif in provin: Vlaams-Brabant, in Belgän.

Sürfat ela Vilvoorde binon mö 21,48 km².

Vilvoorde labon belödanis 37 609 (2006).
Brussel

Dabinons:

* Brussel: cifazif Belgäna.
* Ziläk Cifazifa: Brussel: ziläk telpükik in Belgän zü cifazif.
Elsene

**Elsene** (*Fransänapüko:* **Ixelles**) binon zif in Ziläk Cifazifa: Brussel, in Belgän.

Sürfat ela Elsene binon mö 6,34 km².

Elsene labon belödanis 77 341 (2006).
Grammont

Dabinons:

* Grammont: nem Volapükana Fransänik.
* Grammont: nem Fransänapükik zifa: Geraardsbergen, in provin Belgänik: Oost-Vlaanderen.
Saint-Nicolas

Dabinons:

* Saint-Nicolas: zif in Litaliyän.
* Saint-Nicolas: zif in provin Belgänik: Liège.
* Saint-Nicolas: nem Fransänapükik zifa: Sint-Niklaas, in provin Belgänik: Oost-Vlaanderen.
Antwerpen

Dabinons:

* Antwerpen (Fransänapüko: Anvers): provin Belgäna.
* Antwerpen (Fransänapüko: Anvers): cifazifa provina Belgänik: ,Antwerpen’.
Melun

**Melun** binon zif in ziläk: Seine-et-Marne, in topäd: Île-de-France, in Fransän.

Sürfat ela Melun binon mö 8,04 km².

Melun labon belödanis 37 500 (1999).
Brecht

Dabinons:

* Brecht: zif in fedalän: Rinän⸗Palzän, in Deutän.
* Brecht: zif in provin: Antwerpen, in Belgän.
* Bertolt Brecht: lautan Deutänik.
Brasschaat

**Brasschaat** binon zif in provin: Antwerpen, in Belgän.

Sürfat ela Brasschaat binon mö 38,49 km².

Brasschaat labon belödanis 37 138 (2006).
Lens

Dabinons:

* Lens: zif in Jveizän.
* Lens: zif in Fransän.
* Lens: zif in provin: Hainaut, in Belgän.
Lobbes

**Lobbes** binon zif in provin: Hainaut, in Belgän.

Sürfat ela Lobbes binon mö 32,08 km².

Lobbes labon belödanis 5 531 (2006).
Itter

Dabinons:

* Itter: nem Nedänapükik zifa: Ittre, in provin: Brabant wallon, in Belgän.
* Ittre: zif in fedalän: Oberösterreich, in Lösterän.
Euskelosaurus

Elaf ***Euskelosaurus*** („lasär labü lög gudik“) äbinom dinosaur ti telfutik, kel äduton lü grup: *[[Prosauropoda]]* ed älifon dü fin Triata in topäd Sulüda-Frikopäna atimik. Päbepenon balidnaedo fa Thomas Henry Huxley ün 1866, stabü fösils limas e bäkaboma. Mögos, das on ed elaf *[[Plateosauravus]]* (leigo se Frikop sulüdik) äbinons dinosaur ot.

Petäxetos, das älabon lunoti metas 9 e geiloti metas 3; klu äbinon gretikum, ka pluamanum dinosauras votik grupa: *[[Prosauropoda]]*. Pat votik ela *Euskelosaurus* binon stag blegik küidaboma (*femur*) onik. Nolavan: Jacques van Heerden emobom, das fom bomas at äkodon, das el *Euskelosaurus* ägolon bobalögiko. If mob at veraton, el *Euskelosaurus* äbinon dinosaur nekösömik, ibä dinosauralögs nomiko binons stediks dis koap äs uts sügafas. 

## Yüms plödik
* Bevüresodatopäd dö elafs ''Sauropodomorpha''.
Tatyana Afanasyeva

Jiel **Tatyana Alexeyevna Afanasyeva** (*Rusänapüko:* **Татьяна Алексеевна Афанасьева**) (1876 novul 19 in Kiev - 1964 prilul 14 in Leiden) äbinof matematan Rusänik/Nedänik. Tü 1904 dekul 21 ämatikof ko füsüdan ä matematan Lösteränik: Paul Ehrenfest (1880-1933). Älabons dautis tel e sonis tel. I balan dautas onsik: Tatyana Pavlovna Ehrenfest, ävedof matematan.

El Afanasyeva pämotof in Kiev (Lukrayän). Pos deadam fata okik, pädugälof fa ziom in Sankt-Peterburg (Rusän), kö ävisitof vomajuli dugälavik e poso löpajuli pro voms. Ün 1902 päfeapladof lü niver di Göttingen, kö äseivof eli Ehrenfest. Telans ämatikons ün 1904, ed ün 1907 ägegolons lü Sankt-Peterburg. Ün 1912 äfealotädons lü Leiden in Nedän, kö el Paul Ehrenfest päcälom fovan hiela H. A. Lorenz as profäsoran nivera di Leiden.

El Tatyana äkobovobof ko himatan okik, patiko pö revid klatädik onsik mufava statitik hiela Boltzmann. Äpübof vobotis mödik dö yegäds distöfik, a. s. fädöf, läntrop, e tid geometa ciles.

## Reidolös i yegedis:
* Dugäl matematik
* Hans Freudenthal
* Eduard Jan Dijksterhuis

## Literat


## Yüm plödik
Nüns brefik dö el Tatyana Afanasyeva, se bevüresodatopäd nivera di California.
Plateosauravus

Elaf ***Plateosauravus*** („lefat elafa *[[Plateosaurus]]*“) binon limaf stabik grupa: *[[Sauropodomorpha]]* labü rölets dotik. Älifon dü fin Triata in Sulüdafrikän. Hiel Sidney Haughton änemom elafi *[[Plateosaurus]] cullingworthi* in 1924 stabü bomem no lölöfik, keli hiel Friedrich von Huene ävotadadilädon ün 1932 as dutöl lü el *genus* votik, keli änemom eli *Plateosauravus*. Hiel Jacques van Heerden äcedom oni lü el *[[Euskelosaurus]]* dutöli ün 1976, e so pelelogon kösömiko.  Vestigams brefabüik ye tikodükons, das el *Euskelosaurus* stabon su maters no kludüköls; in yegedasökod okik tefü elafs *Sauropodomorpha* ed elafs *Sauropoda* stabik, fösilavan: Adam Yates ekomandom, das nem: *Euskelosaurus* no plu pögebon, ed emobom plao gebi nema: *Plateosauravus*.

## Literat


## Yüms plödik
* Vödem hiela Adam Yates dö stabafs grupa: ''Sauropodomorpha''.
Sofia Kovalevskaya

**Sofia Vasilyevna Kovalevskaya** (*Rusänapüko:* **Софья Васильевна Ковалевская**), sevädik id as **Sonya Kovalevsky** (1850 yanul 15 in Moskva - 1891 febul 10 in Stockholm), äbinof jimatematan Rusänik veütik balid. Äbinof i studan hiela Karl Weierstraß. Ün 1884 päcälom profäsoran in niver di Stockholm: ävedof jiprofäsoran kilid Yuropa.

## Lifajenäd
### Yunüp
El Kovalevskaya pämotof in Moskva (Rusän). Fat ofik pänemom Vasily Vasilievic Krukovskiy (1800-1874): ratidafizir licina Polänik, poso generan ä büdan Vafamagada di Kreml, ä röletan fagöfik rega Macaränik: Matthias Corvinus. Mot ofik: Elizaveta Fyodorovna Jubert (Schubert) (1820-1879) äbinof 
posdaut hiela Theodor Schubert, sevädik id as Fyodor Ivanovic Schubert: matematan e stelavan Nolavakadäma di Sankt-Peterburg.

Famül e cilüp ela Sofia äflunons nitedi ofik in matemat. Fat ofik, kel istudom kalkuli smalikünotas in milit, ägebom kopiedis penetas tidodas hiela Ostrogradskiy ven no plu älabom tapoti pro dom okik, ed el Sofia älifädof düpis mödik dü cilüp okik 
älogölo ed äbetikölo malülis e tonatis bisarik su völs (ven lätikumo ästudof kalkuli smalikünotas, äsuemof vali go vifiko). El Sofia suvo äspikof ko ziom okik: hiel Pyotr Vasilievic Krukovskiy: man bisarik, kel ädugälom oki it, e vemo älöfom matemati.

Semanaedo, du äreidof buk dö litav, keli famülaflen igivom ofe, ätuvof suemodis trigonometik nulik. Ätöbidof nen yuf ad suemön onis, ägebölo nenseviko metodis ot, me kels suemods at pitüvons ün paset. Famülaflen so vemo pämagädom, das äsüadükom fati ofik ad dälön ofe ad studön matemati, ofi 
„eli Pascal nulik“ änemölo.
Namen

Dabinons:

* Namen: nem Nedänapükik provina Belgänik: Namur.
* Namen: nem Nedänapükik cifazifa provina Namur.
Liège

Dabinons:

* Liège (Nedänapüko: **Luik**): provin Belgäna.
* Liège (Nedänapüko: **Luik**): cifazif provina Belgänik: Liège.
Luxemburg

Dabinons:

* Luxämburgän: län smalik in Yurop.
* Luxemburg: cifazif Luxämburgäna.
* Luxembourg: provin in Belgän.

* Luxemburg: zif in tat: Iowa, in Lamerikän.
* Luxemburg: zif in tat: Wisconsin, in Lamerikän.
Giuseppe Moletti

Hiel **Giuseppe Moletti** (1531-1588) äbinom matematan Litaliyänik, kel äsevädikom ün tumyel 16id sekü vobot okik: *Dialogo intorno alla Meccanica* (Telspikot tefü mufav). Do binom atimo nesevädik, äbinom matematan famik dü lifüp okik, ed igo päkonsultom fa papal: Gregorius XIIIid tefü kaled omik, keli gretadilo ädatikom.https://web.archive.org/web/20080106011145/http://www.math.unipd.it/~frank/history.html

Älabom profäsori matemata in niver di Padova; päzüpom fa hiel Galileo Galilei, kel isedom omi lesetis okik dö vetotapün.

## Literat
* Laird, Walter Roy. 2000. *The unfinished mechanics of Giuseppe Moletti.* Toronto: The University of Toronto Press. ISBN 0802046991.(Vödem rigädik.)
Limburg

Dabinons:

### Topäd
* Limburgän: provin in Nedän.
* Limburgän: provin in Belgän.
* Limburgiän: grafän Timäda Zänodik, kel binon ün atim provins in Nedän e Belgän.
* Limburgiänapük ü *limburg*: pük in provins: Limburgän paspiköl.

### Zifs
* Limbourg: zif in provin Belgänik: Liège.
* Limburg an der Lahn: zif in län: Hesän, in Deutän.
Nolüda⸗Holän

**Nolüda⸗Holän** (*Nedänapüko:* **Noord-Holland**) binon provin in Nedän. Sürfat Nolüda⸗Holäna binon mö 4 091 km² (vat = 1 421). Nolüda⸗Holän älabon belödanis 2 595 294 ün yel: 2005).

Cifazif ela Nolüda⸗Holäna binon Haarlem, ab zif gretikün in provin binon Amsterdam.

## Komots in provin: Nolüda⸗Holän
Sulüda⸗Holän

**Sulüda⸗Holän** (*Nedänapüko:* **Zuid-Holland**) binon provin in Nedän. Sürfat Sulüda⸗Holäna binon mö 3 403 km² (vat: 585). Sulüda⸗Holän älabon belödanis 3&nbsp;452&nbsp;323 ün yel 2005.

Cifazif Sulüda⸗Holäna binon Den Haag, ab zif gretikün in provin: Sulüda⸗Holän binon Rotterdam.

## Lised komotas in provin: Sulüda⸗Holän
Utrecht (provin)

Eliän **‚Utrecht’** binon provin in Nedän. Sürfat ela ‚Utrecht’ binon mö 1 449 km² (vat: 63). Ün 2005 ‚Utrecht’ älabon belödanis 1 171 356. 

Cifazif ela ‚Utrecht’ binon zif: ‚Utrecht’.

## Komots in provin: ,Utrecht’
Drenthe

**Drenthe** binon provin in Nedän. Sürfat ela Drenthe binon mö 2 680 km² (vat: 38). Drenthe labon belödanis 483 175 (2005).

Cifazif ela Drenthe binon Assen.

## Komots in provin: ,Drenthe’
Agnes Haub-Schmidt

Läd: **Agnes Haub-Schmidt** äbinom Volapükan Deutänik (in Weißkirchen am Taunus), kel pämäniotof in Volapükagased pro Nedänapükans (1933, nüm: 2, pad: 7, e 1934, nüm: 1, pad: 2) as jiliman nulik diläda valemik feda Volapükaklubas. Ma jin äbinof jimatan hiela Johann Schmidt.
Groningen (provin)

**Groningen** binon provin in Nedän. Sürfat ela Groningen binon mö 2 959 km² (vat: 623). Groningen älabon belödanis 575 234 ün yel 2005. Cifazif ela Groningen binon zif: Groningen.

## Komots in ,Groningen’
Frisän

**Frisän** (*Nedänapüko*: **Friesland**, *frisido*: **Fryslân**) binon provin in Nedän. Sürfat Frisäna binon mö 5 741 km² (vat: 2 392). Ün yel: 2005 Frisän älabon belödanis 642&nbsp;998. 

Cifazif Frisäna binon Leeuwarden.

Frisän labon pükis cälofik tel: Nedänapüki e frisidi.


Ragiv:Uniek door eb en vloed steeds wisselend kweldergebied. Locatie, Noarderleech Provincie Friesland 26.jpg
Ragiv:Herfstwandeling door natuurreservaat It Wikelslân 09.jpg
Ragiv:Dbieb Leeuwarden openbare bibliotheek - Leeuwarden public library, June 2019 - 02.jpg
Ragiv:Dbieb Leeuwarden openbare bibliotheek - Leeuwarden public library, June 2019 - 11.jpg


## Komots in provin: Frisän
Gelderland

**Gelderland** binon provin in Nedän. Sürfat ela ,Gelderland’ binon mö 5 136 km² (vat: 161). Ün yel 2005, el ,Gelderland’ älabon belödanis 1 970 865. Cifazif ela ,Gelderland’ binon Arnhem.

## Komots in provin: ,Gelderland’
Limburgän (Nedän)

**Limburgän** (*Limburg*) binon provin in Nedän. Sürfat Limburgäna binon mö 2 209 km² (vat: 56). Ün 2005 Limburgän älabon belödanis 1 135 962. Cifazif Limburgäna binon Maastricht.

## Komots in provin: Limburgän
Nolüda⸗Brabän

**Nolüda⸗Brabän** (in Volapük rigik: **Nolübrabän**, in Nedänapük: **,Noord-Brabant’**) binon provin in sulüd Nedäna. Sürfat ela Noord-Brabant binon mö 5 081 km² (vat: 162). Ün 2005 provin: Nolüda⸗Brabän älabon belödanis 2 415 945. Cifazif Nolüda⸗Brabäna binon 's-Hertogenbosch.

## Komots in provin: Nolüda⸗Brabän
Flevoland

**Flevoland** binon provin in Nedän. Sürfat ela Flevoland binon mö 2 412 km² (vat: 993). Flevoland labon belödanis 403 280 (2015).

Cifazif ela Flevoland binon Lelystad.

## Komots in ,Flevoland’
Overijssel

Eliän **‚Overijssel’** binon provin in Nedän. Sürfat ela ,Overijssel’ binon mö 3 421 km² (vat: 94). Ün yel: 2005 el ,Overijssel’ älabon belödanis 1&nbsp;109&nbsp;250. 

Cifazif ela ,Overijssel’ binon ,Zwolle’.

## Komots in provin: ,Overijssel’
Selän

**Selän** (*Nedänapüko: *'Zeeland''') binon bal provinas in Nedän. Sürfat Seläna binon mö 2 934 km² (vat: 1 146). Ün yel: 2005 Selän älabon belödanis 379&nbsp;948.

Cifazif Seläna binon Middelburg.

## Komots in provin: Selän
Lofüda⸗Flanän

**Lofüda⸗Flanän** (*Nedänapüko:* **Oost-Vlaanderen**, *Fransänapüko:* **Flandre-Orientale**) binon provin in Belgän. Sürfat Lofüda⸗Flanäna binon mö 2 982 km². Ün 2019 Lofüda⸗Flanän älabon belödanis 1 515 064 (2019).

Cifazif Lofüda⸗Flanäna binon zif: Gent.

## Lised komotas in provin: Lofüda⸗Flanän
Antwerpen (provin)

**Antwerpen** (*Fransänapüko:* **Anvers**) binon provin in Belgän.

Sürfat ela Antwerpen binon mö 2 867 km².

Antwerpen älabon belödanis 1 688 493 ün 2005.

Cifazif ela Antwerpen binon zif: Antwerpen.

## Lised komotas in provin: Antwerpen
Vesüda⸗Flanän

**Vesüda⸗Flanän** (*Nedänapüko*: **West-Vlaanderen**) binon provin in Belgän. Sürfat Vesüda⸗Flanäna binon mö 3 144 km². Ün yel 2005 Vesüďa⸗Flanän älabon belödanis 1 141 866.

Cifazif Vesüda⸗Flanäna binon Brugge.

## Lised komotas in provin: Vesüda⸗Flanän
Limburgän (Belgän)

**Limburgän** (*Nedänapüko*: **Limburg**, *Fransänapüko:* **Limbourg**) binon provin in Belgän. Sürfat ela Limburg binon mö 2 422 km². Limburg älabon belödanis 814 658 ün 2005.

Cifazif ela Limburg binon Hasselt.

## Lised komotas in provin: Limburgän
Hainaut

**Hainaut** (*Nedänapüko:* **Henegouwen**) binon provin in Belgän. Sürfat ela Hainaut binon mö 3 786 km². Ün 2005 el Hainaut älabon belödanis 1 290 079.

Cifazif ela Hainaut binon Mons (Nedänapüko: *Bergen*).

## Lised komotas in provin: Hainaut
Brabän Flanänik

**Brabän Flanänik** (*Nedänapüko*: **Vlaams-Brabant**, *Fransänapüko:* **Brabant flamand**) binon provin in Belgän. Sürfat Brabäna Flanänik binon mö 2 106 km². Ün yel 2005 Brabän Flanänik älabon belödanis 1 044 133.

Cifazif Brabäna Flanänik binon Leuven.

## Lised komotas in Brabän Flanänik
Namur (provin)

**Namur** (*Nedänapüko:* **Namen**) binon provin in Belgän. Sürfat ela Namur binon mö 3 666 km². Provin: Namur älabon belödanis 458 574 ün 2005. Cifazif ela Namur binon zif: Namur.

## Lised komotas in provin: Namur
Brabän Valonänik

**Brabän Valänik** (*Fransänapüko:* **Brabant wallon**, *Nedänapüko:* **Waals-Brabant**) binon provin in Belgän. Sürfat Brabäna Valänik wallon binon mö 1 091 km². Ün yel 2005 Brabän Valänik älabon belödanis 366 481.

Cifazif Brabäna Valänik binon Waver.

## Lised komotas in provin: Brabän Valänik
Liège (provin)

**Liège** (*Nedänapüko:* **Luik**) binon provin in Belgän. Sürfat ela Liège binon mö 3 862 km². Ün yel 2005, el Liège älabon belödanis 1 040 297.

Cifazif ela Liège binon zif: Liège.

## Lised komotas in provin: Liège

 
 

## Magods

Anthisnes JPG01.jpg|Anthisnes
Aubel 050623 (10).JPG|Aubel, Place Antoine Ernst
Clavier JPG01.jpg|Clavier
00 Héron 051017 (7).jpg|Héron
00 Herve E1.JPG|Herve
Stoumont JPG02.jpg|Stoumont
Theux_JPG02.jpg|Theux
Verlaine 050627 (4).jpg|Verlaine
Viborg (Danän)

**Viborg** binon zif in Danän.

Viborg labon belödanis 42 305 (2024).

## Svistazifs
Viborg labon svistazifis 1:

*  Bayeux, Fransän
Taastrup

**Taastrup** (ü **Tåstrup**) binon zif in Danän.

Taastrup labon belödanis 37 231 (2024).

## Svistazifs
Taastrup labon svistazifis 2:

*  Oldenburg, Deutän
*  Spotorno, Litaliyän
Luxämburgän (provin)

**Luxämburgän** (*Fransänapüko:* **Luxembourg**, *Nedänapüko:* **Luxemburg**) binon provin in Belgän. Sürfat Luxämburgäna binon mö 4 440 km². Ün yel 2005 provin: Luxämburgän älabon belödanis 258 547.

Cifazif Luxämburgäna binon Arlon.

## Lised komotas in provin: Luxämburgän
Fredericia

**Fredericia** binon zif in Danän.

Fredericia labon belödanis 41 544 (2024).

## Svistazifs
Fredericia labon svistazifis 6:

*  Härnösand, Svedän
*  Herford, Deutän
*  Ilulissat, Gröneän
*  Kokkola, Suomiyän
*  Kristiansund, Norgän
*  Šiauliai, Lietuvän
Hjørring

**Hjørring** binon zif in Danän.

Hjørring labon belödanis 25 951 (2024).

## Svistazifs
Hjørring labon svistazifis 6:

*  Changchun, Tsyinän
*  Kerava, Suomiyän
*  Kristiansand, Norgän
*  Reykjanesbær, Lisladeän
*  Runavík, Färövuäns
*  Trollhättan, Svedän
Holbæk

**Holbæk** binon zif in Danän.

Holbæk labon belödanis 30 503 (2024).

## Svistazifs
Holbæk labon svistazifis 3:

*  Botevgrad, Bulgarän
*  Celle, Deutän
*  Dorchester, Regän Pebalöl
Skive

**Skive** binon zif in Danän.

Skive labon belödanis 20 166 (2024).

## Svistazifs
Skive labon svistazifis 4:

*  Arvika, Svedän
*  Kongsvinger, Norgän
*  Qasigiannguit, Gröneän
*  Ylöjärvi, Suomiyän
Coloradisaurus

Elaf ***Coloradisaurus*** (siämü „lasär se Colorados“) äbinon el genus dinosaurik se fin Triata. Äduton lü grup elafas *[[Prosauropoda]]* ed älifon us, kö anu topon Largäntän. Bid patedik: *C. brevis*, päbepenon calöfiko fa hiel Jose Bonaparte ün 1978. Mögos ye, das äbinon yunaf ela *genus*: *[[Mussaurus]]*. Rigiko *Coloradia* pinemölo, ämuton pavotanemön sekü dabin neitapababida labü nem ot. Fösils ela *Coloradissaurus* pätuvons in klifajüds dätü period: Norian, o. b. bü yels za 221-210-balions. Äbinon ba lunotü mets za fols, ed älabon as pat kaladik honedi donio blegiki.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* El ''Coloradisaurus'' lä bevüresodatopäd Museda Natajenava (sa däsinot).
Daanosaurus

Elaf ***Daanosaurus*** äbinon el genus dinosaura, lü grup elafas *[[Sauropoda]]* (famül: *[[Brachiosauridae]]*) dutöl. Älifon dü fin Yurata, us, kö atimo topon Tsyinän. Äsümon ad elaf *[[Bellusaurus]]*.

Bid patedik, ün 2005 pebepenöl, binon: *Daanosaurus zhangi*.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Elafs ''Eusauropoda'' lä bevüresodatopäd: *Thescelosaurus!*
* Elafs ''Brachiosauridae'' lä bevüresodatopäd: *Mikko's Phylogeny Archive*.
Cionodon

El ***Cionodon*** äbinom dinosaur fina Kretata. Bid patedik: *Cionodon arctatus*, älifon us, kö atimo topon tat: Koloradän, in Lamerikän. Pädadilädon as limaf famüla: *[[Hadrosauridae]]*, e päbepenon calöfiko fa hiel Edward Drinker Cope ün 1874. El *Cionodon* palelogon atimo as nem dotik (*nomen dubium*), bi pästabon su brekots fösilik te nemödiks. Bids votik tel päbepenons: elaf *Cionodon kysylkumensis* se Zänoda-Siyop, ed elaf *Cionodon stenopsis* se top, kel atimo binon in Kanadän vesüdik. Bofikafs bo ädutons lü famül: *[[Hadrosauridae]]*, ab fösils onsik binons leigo tu brekotiks.

## Yüms plödik
* Els ''Hadrosauridae''.
Lalabamän

**Lalabamän** (; *brefod:* **AL**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Lalabamän binon mö 135 765 km².

Lalabamän labon belödanis 5 024 279 (2020).

Cifazif ela Lalabamän binon Montgomery.
Lalaskän

**Lalaskän** (; brefod: **AK**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Lalaskän binon mö 1 717 855 km².

Lalaskän labon belödanis 683 478 (2007).

Cifazif ela Lalaskän binon Juneau.
Larizonän

**Larizonän** (; *brefod:* **AZ**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Larizonän binon mö 295 254 km².

Larizonän labon belödanis 5 130 632 (2000).

Cifazif ela Larizonän binon Phoenix.
Arkansas

**Arkansas** (*brefod:* **AR**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Arkansas binon mö 137 002 km².

Arkansas labon belödanis 2 673 400 (2000).

Cifazif ela Arkansas binon Little Rock.
Delaware

**Delaware** (*brefod:* **DE**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Delaware binon mö 6 450 km².

Delaware labon belödanis 1 051 917 (2024).

Cifazif ela Delaware binon Dover.
Florida

**Florida** (*brefod:* **FL**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Florida binon mö 170 304 km².

Florida labon belödanis 15 982 378 (2000).

Cifazif ela Florida binon Tallahassee.
Havayuäns

**Havayuäns** (, *brefod:* **HI**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat Havayuäna binon mö 28 311 km².

Havayuäns labon belödanis 1 455 271 (2020).

Cifazif Havayuäna binon Honolulu.
Idaho

**Idaho** (*brefod:* **ID**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Idaho binon mö 216 443 km².

Idaho labon belödanis 1 964 726 (2024).

Cifazif ela Idaho binon Boise.
Illinois

**Illinois** (*brefod:* **IL**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Illinois binon mö 149 997 km².

Illinois labon belödanis 12 812 508 (2020).

Cifazif ela Illinois binon Springfield.
Indiana

**El Indiana** (*brefod:* **IN**) binon tat in Lamerikän zänodavesüdik.  Cifazif onik binon el Indianapolis. El Indiana peziläkon ini Lamerikän as tat 19id ün 11 dekul 1816. Simon laki ela Michigan in nolüdavesüd, eli Michigan in nolüd, eli Ohio in lofüd, flumedi ela Ohio ed eli Kentucky in sulüd e sulüdalofüd, e flumedi ela Wabash ed eli Illinois in vesüd.

Büä el Indiana evedon kolunänatopadi, motedans distöfik ilödons in laned onik pro yels mödamil.

## Tümolog
Nem ela Indiana sinifon "län motedanas"-i ü "motedanän"-i.

## Jenav

### Motedans
lödans balid in kel binon nutimo el Indiana ebinons rumotedans kelos elükömons dö 8000 BTK (bü timäd kobädik) poä legladöps esmetons ün fin gladatimäda.

## Grafäns ela Indiana e Ziläks statitik
El Indiana padilon vü komots 92. Ün 2010, Tat ninädon ziläkis motzifik 16 e smalzifik 25, zifis ziläköl 117, zifis 450, e dilamis smalikum mödik e ziläkis statitik. 

### Zifs gretikum
El Indianapolis binon cifazif ela Indiana e zif gretikün onik. Ziläks motzifik gretikün 4 ela Indiana binons el Indianapolis, el Fort Wayne, el Evansville, ed el South Bend.
Koloradän

**Koloradän** (; *brefod:* **CO**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Koloradän binon mö 269 837 km².

Koloradän labon belödanis 5 957 493 (2024).

Cifazif ela Koloradän binon Denver.
Connecticut

**Connecticut** (*brefod:* **CT**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Connecticut binon mö 14 356 km².

Connecticut labon belödanis 3 605 944 (2020).

Cifazif ela Connecticut binon Hartford.
Iowa

**Iowa** (*brefod:* **IA**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Iowa binon mö 145 746 km².

Iowa labon belödanis 3 241 488 (2024).

Cifazif ela Iowa binon Des Moines.
Kansas

**Kansas** (*brefod:* **KS**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Kansas binon mö 213 100 km².

Kansas labon belödanis 2 970 606 (2024).

Cifazif ela Kansas binon: Topeka.
Kentucky

**Kentucky** (*brefod:* **KY**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Kentucky binon mö 104 656 km².

Kentucky labon belödanis 4 588 372 (2024).

Cifazif ela Kentucky binon Frankfort.
Louisiana

**Louisiana** (*brefod:* **LA**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Louisiana binon mö 135 000 km².

Louisiana labon belödanis 4 597 740 (2024).

Cifazif ela Louisiana binon Baton Rouge.
Menän

**Menän** (; *brefod:* **ME**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat Menäna binon mö 91 646 km².

Menän labon belödanis 1 362 359 (2020).

Cifazif Menäna binon Augusta.
Michigan

**Michigan** (*brefod:* **MI**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Michigan binon mö 250 493 km².

Michigan labon belödanis 10 140 459 (2024).

Cifazif ela Michigan binon Lansing.
Minnesota

**Minnesota** (*brefod:* **MN**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Minnesota binon mö 225 365 km².

Minnesota labon belödanis 4 919 479 (2000).

Cifazif ela Minnesota binon Saint Paul.
Mississippi

**Mississippi** (*brefod:* **MS**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Mississippi binon mö 125 443 km².

Mississippi labon belödanis 2 943 045 (2024).

Cifazif ela Mississippi binon Jackson.
Missouri

**Missouri** (*brefod:* **MO**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Missouri binon mö 180 560 km².

Missouri labon belödanis 6 245 466 (2024).

Cifazif ela Missouri binon Jefferson City.
Montana

**Montana** (*brefod:* **MT**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Montana binon mö 380 800 km².

Montana labon belödanis 1 132 812 (2023).

Cifazif ela Montana binon Helena.
Nebraska

**Nebraska** (*brefod:* **NE**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Nebraska binon mö 200 520 km².

Nebraska labon belödanis 1 711 263 (2000).

Cifazif ela Nebraska binon Lincoln.
Maryland

**Maryland** (*brefod:* **MD**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Maryland binon mö 32 133 km².

Maryland labon belödanis 6 263 220 (2024).

Cifazif ela Maryland binon Annapolis.
Massachusetts

**Massachusetts** (*brefod:* **MA**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Massachusetts binon mö 27 360 km².

Massachusetts labon belödanis 6 349 097 (2000).

Cifazif ela Massachusetts binon Boston.


USS Constitution salutes Bataan 2005.jpg
USA 09562 Boston Luca Galuzzi 2007.jpg
Gay Head Light - USA MA.jpg
Nevada

**Nevada** (*brefod:* **NV**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Nevada binon mö 286 382 km².

Nevada labon belödanis 3 267 467 (2024).

Cifazif ela Nevada binon Carson City.


Las Vegas, Planet Hollywood.jpg
Basin and Range Nevada.JPG
Sierra1.jpg
New Hampshire

**New Hampshire** (*brefod:* **NH**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela New Hampshire binon mö 24 216 km².

New Hampshire labon belödanis 1 409 032 (2024).

Cifazif ela New Hampshire binon Concord.
New Jersey

**New Jersey** (*brefod:* **NJ**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela New Jersey binon mö 22 591,38 km².

New Jersey labon belödanis 9 500 851 (2024).

Cifazif ela New Jersey binon Trenton.
Nula⸗Mäxikän

**Nula⸗Mäxikän** (linglänapüko: **New Mexico**; *brefod:* **NM**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat Nula⸗Mäxikäna binon mö 315 194 km².

Ün yel: 2000 Nula⸗Mäxikän älabon belödanis 1 928 384.

Cifazif Nula⸗Mäxikäna binon Santa Fe.
North Dakota

**North Dakota** (*brefod:* **ND**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela North Dakota binon mö 183 272 km².

North Dakota labon belödanis 642 200 (2000).

Cifazif ela North Dakota binon Bismarck.
Ohio

**Ohio** (*brefod:* **OH**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Ohio binon mö 116 096 km².

Ohio labon belödanis 11 883 304 (2024).

Cifazif ela Ohio binon Columbus.
Loklahomän

**Loklahomän** (; *brefod:* **OK**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat Loklahomäna binon mö 181 196 km².

Loklahomän labon belödanis 3 450 654 (2000).

Cifazif Loklahomäna binon Oklahoma City.
Oregon

**Oregon** (*brefod:* **OR**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Oregon binon mö 254 806 km².

Oregon labon belödanis 4 233 358 (2023).

Cifazif ela Oregon binon Salem.
Pensülvän

**Pensülvän** (*brefod:* **PA**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Pensülvän binon mö 119 283 km².

Pensülvän labon belödanis 13 078 751 (2024).

Cifazif ela Pensülvän binon Harrisburg.
Rhode Island

**Rhode Island** (*brefod:* **RI**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Rhode Island binon mö 3 144 km².

Rhode Island labon belödanis 1 048 319 (2000).

Cifazif ela Rhode Island binon Providence.
North Carolina

**North Carolina** (*brefod:* **NC**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela North Carolina binon mö 139 391 km².

North Carolina labon belödanis 11 046 024 (2024).

Cifazif ela North Carolina binon Raleigh.
New York (tat)

**New York** (*brefod:* **NY**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat tata: New York binon mö 141 298 km².

Tat: New York labon belödanis 19 867 248 (2024).

Cifazif tata: New York binon Albany.
South Carolina

**South Carolina** (*brefod:* **SC**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela South Carolina binon mö 82 932,7 km².

South Carolina labon belödanis 5 118 425 (2020).

Cifazif ela South Carolina binon Columbia.
South Dakota

**South Dakota** (*brefod:* **SD**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela South Dakota binon mö 199 729 km².

South Dakota labon belödanis 924 669 (2024).

Cifazif ela South Dakota binon Pierre.
Täxasän

**Täxasän** (linglänapüko: *Texas*; spanyänapüko: *Tejas*; brefod: **TX**) binon tat sulüdik Tatas Pebalöl Meropa. Binon tat telido gretikün Lamerikäna po Lalaskän greto, e po Kalifornän pöpo. Houston binon zif pöpagikün Täxasäna e zif folido pöpagikün Lamerikäna. Nem tata rigikon de vöd *táyshaʼ*, kel sinifon "flens" Kadovapüko. Cifazif Täxasäna binon Austin.

Sürfat Täxasäna binon mö 678 051 km².

Täxasän labon belödanis 20 851 820 (2000).

## Tefs
Tennessee

**Tennessee** binon tat in Lamerikän. Cifazif omik binon Nashville, kel binon zif musiga: ‚country’ in Lamerikän.

Sürfat ela Tennessee binon mö 109 247 km². Tennessee binon tat teldegkilid (36id) ma sürfat e deglulid (15id) ma belödanef. Sekü United States Census Bureau, belödanef ela Tennessee ün yel 2024 binon mö 7,22 balions.

Tennessee padilons geografiko, kulturo e legiko in tris dils: East, Middle e West Tennessee. Nashville binon cifazif e zif gretikün, e topon züpäd zifagretikün. Tennessee labon vönaodis e topis suvädik: Blue Ridge Mountains in lofüd, kelos binons gretikün in lofüd Lamerikäna; Cumberland Plateau, kel labon valadis e faladis jönik; e länem lölik in West Tennessee. Tennessee River cuton stati telnao, e Mississippi River binon jim in vesüd. Great Smoky Mountains National Park, kel binon park natik visitidikün in Lamerikän, topon in lofüd Tennessee.

## Noets
Utah

**Utah** (*brefod:* **UT**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Utah binon mö 219 887 km².

Utah labon belödanis 3 503 613 (2024).

Cifazif ela Utah binon Salt Lake City.
Vermont

**Vermont** (*brefod:* **VT**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Vermont binon mö 24 923 km².

Vermont labon belödanis 608 827 (2000).

Cifazif ela Vermont binon Montpelier.
Vesüda⸗Virginän

**Vesüda⸗Virginän** (linglänapüko: **West Virginia**; *brefod:* **WV**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat Vesüda⸗Virginäna binon mö 62 809 km².

Vesüda⸗Virginän labon belödanis 1 808 344 (2000).

Cifazif Vesüda⸗Virginäna binon Charleston.
Wisconsin

**Wisconsin** (*brefod:* **WI**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Wisconsin binon mö 169 640 km².

Wisconsin labon belödanis 5 893 718 (2020).

Cifazif ela Wisconsin binon Madison.
Virginän

**Virginän** (linglänapüko: **Virginia**; *brefod:* **VA**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat Virginäna binon mö 110 785,67 km².

Virginän labon belödanis 8 715 698 (2023).

Cifazif Virginäna binon Richmond.
British Columbia

**British Columbia** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela British Columbia binon mö 944 735 km².

British Columbia labon belödanis 4 113 487 (2006).

Cifazif ela British Columbia binon Victoria.
Alberta

**Alberta** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Alberta binon mö 661 849 km².

Alberta labon belödanis 4 368 370 (2021).

Cifazif ela Alberta binon Edmonton.
Saskatchewan

**Saskatchewan** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Saskatchewan binon mö 651 900 km².

Saskatchewan labon belödanis 991 386 (2006).

Cifazif ela Saskatchewan binon Regina.
Washington (tat)

**Washington** (*brefod:* **WA**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Washington binon mö 184 827 km².

Washington labon belödanis 7 958 180 (2024).

Cifazif ela Washington binon Olympia.
Manitoba

**Manitoba** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Manitoba binon mö 647 797 km².

Manitoba labon belödanis 1 342 153 (2021).

Cifazif ela Manitoba binon Winnipeg.
Ontario

**Ontario** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Ontario binon mö 1 076 395 km².

Ontario labon belödanis 14 223 942 (2021).

Cifazif ela Ontario binon Toronto.
New Brunswick

**New Brunswick** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela New Brunswick binon mö 72 908 km².

New Brunswick labon belödanis 775 610 (2021).

Cifazif ela New Brunswick binon Fredericton.
Nula-Skotän

**Nula-Skotän** (linglänapüko e latino: **Nova Scotia**) binon provin in Kanadän.

Sürfat Nula-Skotäna binon mö 55 283 km².

Nula-Skotän labon belödanis 934 405 (2006).

Cifazif Nula-Skotäna binon Halifax.
Prince Edward Island

**Prince Edward Island** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Prince Edward Island binon mö 5 660 km².

Prince Edward Island labon belödanis 154 331 (2021).

Cifazif ela Prince Edward Island binon Charlottetown.
Wyoming

**Wyoming** (*brefod:* **WY**) binon tat in Lamerikän.

Sürfat ela Wyoming binon mö 253 335 km².

Wyoming labon belödanis 576 851 (2020).

Cifazif ela Wyoming binon Cheyenne.
Northwest Territories

**Northwest Territories** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Northwest Territories binon mö 1 346 106 km².

Northwest Territories labon belödanis 41 070 (2021).

Cifazif ela Northwest Territories binon Yellowknife.
Nunavut

**Nunavut** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Nunavut binon mö 2 093 190 km².

Nunavut labon belödanis 29 47 (2006).

Cifazif ela Nunavut binon Iqaluit.

]
Québec

**Québec** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Québec binon mö 1 542 056 km².

Québec labon belödanis 7 546 131 (2006).

Cifazif ela Québec binon Québec (zif).

2018: François Legault (CAQ)
Nula-Faunlän ä Labradorän

**Nula-Faunlän ä Labradorän** () binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Nula-Faunlän ä Labradorän binon mö 405 212 km².

Nula-Faunlän ä Labradorän labon belödanis 505,469 (2006).

Cifazif ela Nula-Faunlän ä Labradorän binon St. John's.
Yukon

**Yukon** binon provin in Kanadän.

Sürfat ela Yukon binon mö 482 443 km².

Yukon labon belödanis 40 232 (2021).

Cifazif ela Yukon binon Whitehorse.
London (Telplänov)

Dabinons:

* London: cifazif Lingläna ä Regäna Pebalöl.
* London: zif in provin: Ontario, in Kanadän.
* London: zif in tat: Ohio, in Lamerikän.
* London: zif in tat: Kentucky, in Lamerikän.
* London: zif in tat: Kalifornän, in Lamerikän.
Kingston

Dabinons:

* Kingston (New Jersey): zif in tat: New Jersey, in Lamerikän.
* Kingston (Loklahomän): zif in tat: Loklahomän, in Lamerikän.
* Kingston (Washington): zif in tat: Washington, in Lamerikän.
* Kingston (Camekeän): cifazif Camekeäna (in Zänoda-Merop).
* Kingston (Kanadän): zif in provin Kanadänik: Ontario.
* Kingston upon Hull: zif in Linglän.
* Kingston (Utah): zif in tat: Utah, in Lamerikän.
* Kingston (New York): zif in tat: New York, in Lamerikän.
* Kingston (Missouri): zif in tat: Missouri, in Lamerikän.
* Kingston (Tennessee): zif in tat: Tennessee, in Lamerikän.
* Kingston (Minnesota): zif in tat: Minnesota, in Lamerikän.
* Kingston (Georgän): zif in tat: Georgän, in Lamerikän.
* Kingston (Michigan): zif in tat: Michigan, in Lamerikän.
* Kingston (New Hampshire): zif in tat: New Hampshire, in Lamerikän.
* Kingston (Massachusetts): zif in tat: Massachusetts, in Lamerikän.
* Kingston (Ohio): zif in tat: Ohio, in Lamerikän.
* Kingston (Pensülvän): zif in tat: Pensülvän, in Lamerikän.
* Kingston (Illinois): zif in tat: Illinois, in Lamerikän.
* Kingston (Wisconsin): zif in tat: Wisconsin, in Lamerikän.
Waterloo (Telplänov)

Dabinons:

* Waterloo: zif in tat: Nebraska, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Ohio, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: South Carolina, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Täxasän, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in provin Belgänik: Brabant wallon, top lekomipa vü hiels Napoléon e Dük di Wellington;
* Waterloo: zif in provin Kanadänik: Ontario.
* Waterloo: zif in tat: Illinois, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Wisconsin, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Iowa, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Oregon, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Lalabamän, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: New York, in Lamerikän.
* Waterloo: zif in tat: Indiana, in Lamerikän.
Belleville (Kanadän)

**Belleville** binon zif in provin: Ontario, in Kanadän.

Sürfat ela Belleville binon mö 246,76 km².

Belleville labon belödanis 48 821 (2006).
Gwangju

**Gwangju** (Koreyänapük: 광주(光州) binon zif in Sulüda-Koreyän.

Sürfat ela Gwangju binon mö 501.34 km².

Gwangju labon belödanis 1,403,278 (2006).
Eustreptospondylus

Elaf ***Eustreptospondylus*** („vireb gudiko blegik“, tefü binod bäkaboma fösila rigik) äbinon dinosaur famüla: *[[Megalosauridae]]*, älifölo dü zänoda-Yurat (Callovian: bü yels 164,7-161,2-balions) in Sulüda-Linglän, ven Yurop äbinon sökod nisulas (sekü kontinänamuf ettimik, kel älöpükon melanivodi ed äkodon tuvatami topädas lövik).

Cedoy, das el *Eustreptospondylus* ärivon lunoti metas 5-7 e geiloti metas 2; älabon bo vetoti milgramas 200-250. Äbinon mitifidaf, telfutaf ed älabon göbi stifik; cedoy, das äyagon dinosauras grupa: *[[Sauropoda]]*, soäs el *[[Stegosaurus]]*. Äbinon limaf patedik grupa: *[[Theropoda]]*, labü pödalims nämik, stan löik, e föfalims smalik. Äbinon

## Jenotem
El *Eustreptospondylus* päbepenon primo fa Sir Richard Owen ün 1841 as bid nulik ela *[[Megalosaurus]]* („M. cuvieri“). Fösil fa om pägeböl, se topäd di Oxford in Linglän, poso päperon, ab bepenam onik, leigodü fösils nulikum, jonon, das äduton lü bid: *Eustreptospondylus oxoniensis*. El *Eustreptospondylus*, bü dönubepenam hiela Walker ün 1964, pigivülon bide: *[[Streptospondylus]] cuvieri*. 

Ün 2000, hiel Rauhut äjonom, das te difs smalik pö hipabom distükons eli *Eustreptospondylus* se el *[[Magnosaurus]]*: limaf votik famüla *[[Megalosauridea]]*. Sekü atos, ämobom ün 2003, das bofikafs sötons dutön lü el *genus* ot (ön jenet kelik el *Eustreptospondylus oxoniensis* pavotanemonöv as el *Magnosaurus oxoniensis*).

## In kuliv pöpedik
El *Eustreptospondylus* äkompenon pö näijenot kilid sökoda: *Walking with Dinosaurs* (Golön ko Dinosaurs) ela BBC, tiädü „Cruel Sea“ (Mel kruälik).

## Literat
* Walker. 1964. Triassic reptiles from the Elgin area: *Ornithosuchus* and the origin of carnosaurs. *Philos. Trans. R. Soc. London*, toum: B 248, pads: 53-134.
* Rauhut. 2000. *The interrelationships and evolution of basal theropods (*Dinosauria*, *Saurischia*).* Penot ela Ph.D., Niver di Bristol (Linglän), pads: 1-140.
* Rauhut. 2003. The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs. *Special Papers in Palaeontology*, toum: 69, pads: 1-213.
Airdrie

**Airdrie** binon zif in provin: Alberta, in Kanadän.

Sürfat ela Airdrie binon mö 33,1 km².

Airdrie labon belödanis 28 927 (2005).
Lloydminster

**Lloydminster** binon zif su mied provinas: Alberta e Saskatchewan, in Kanadän.

Sürfat ela Lloydminster binon mö 41,53 km².

Lloydminster labon belödanis 24 028 (2005).
Fort McMurray

**Fort McMurray** binon zif (calöfiko: vilag) in provin: Alberta, in Kanadän.

Sürfat ela Fort McMurray binon mö 35 km².

Fort McMurray labon belödanis 64 441 (2005).
Estevan

**Estevan** binon zif in provin: Saskatchewan, in Kanadän.

Sürfat ela Estevan binon mö 17,56 km².

Estevan labon belödanis 10 084 (2006).
Flin Flon

**Flin Flon** binon zif su mied provinas: Saskatchewan e Manitoba, in Kanadän.

Sürfat ela Flin Flon binon mö 12 km².

Flin Flon labon belödanis 5 594 (2006).
Portage la Prairie

**Portage la Prairie** binon zif in provin: Manitoba, in Kanadän.

Sürfat ela Portage la Prairie binon mö 24,67 km².

Portage la Prairie labon belödanis 12 728 (2006).
Bathurst

**Bathurst** binon zif in provin: New Brunswick, in Kanadän.

Sürfat ela Bathurst binon mö 91,55 km².

Bathurst labon belödanis 12 714 (2006).
Nelson

Dabinons:

* Nelson (Lancashire): zif in grafän: Lancashire, in Linglän.
* Nelson (Nula-Seleäns): zif in Nula-Seleäns.
* Nelson (Kanadän): zif in provin: British Columbia, in Kanadän.
* Nelson (Georgia): zif in tat: Georgän, in Lamerikän.
* Nelson (Illinois): zif in tat: Illinois, in Lamerikän.
* Nelson (Minnesota): zif in tat: Minnesota, in Lamerikän.
* Nelson (Missouri): zif in tat: Missouri, in Lamerikän.
* Nelson (Nebraska): zif in tat: Nebraska, in Lamerikän.
* Nelson (Nevada): zif in tat: Nevada, in Lamerikän.
* Nelson (New Hampshire): zif in tat: New Hampshire, in Lamerikän.
* Nelson (Wisconsin): zif in tat: Wisconsin, in Lamerikän.
Abbotsford (British Columbia)

**Abbotsford** binon zif in provin: British Columbia, in Kanadän.

Sürfat ela Abbotsford binon mö 26,68 km².

Abbotsford labon belödanis 123 864 (2006).
Parksville (British Columbia)

**Parksville** binon zif in provin: British Columbia, in Kanadän.

Parksville labon belödanis 10 993 (2006).
Salmon Arm

**Salmon Arm** binon zif in provin: British Columbia in Kanadän.

Sürfat ela Salmon Arm binon mö 155,38 km².

Salmon Arm labon belödanis 15 873 (2001).
Victoria (British Columbia)

**Victoria** binon cifazif provina: British Columbia, in Kanadän.

Sürfat ela Victoria binon mö 19,68 km².

Victoria labon belödanis 78 659 (2006).
Frederik Willem van Eeden

Dabinoms:

* Frederik Willem van Eeden: lautan Nedänik.
* Fredreik Willem van Eeden: planavan Nedänik ä fat lautana.
Windsor

Dabinons:

* Windsor: zif in grafän: Berkshire, in Linglän.
* Windsor: zif in tat: New Jersey, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Ohio, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: North Carolina, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: South Carolina, in Lamerikän.
* Windsor: zif in provin Kanadänik: Ontario.
* Windsor: zif in provin Kanadänik: Québec.
* Windsor: zif in tat: Kalifornän, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Missouri, in Lamerikän.
* Windsor: zifs tel in tat: Illinois, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Virginän, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Koloradän, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Menän, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Vermont, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: New Hampshire, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Massachusetts, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: New York, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Pensülvän, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Connecticut, in Lamerikän.
* Windsor: zif in tat: Wisconsin, in Lamerikän.