open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agnosphitys

Elaf ***Agnosphitys*** (LFB: ; lunomiko dobiko pepenöl *Agnostiphys* u *Agnosphytis*) binon el *genus* dinosaurabida nog padöbatöla: *A. cromhallensis*. Fösils onik binons: hipabom, maxül, e bradaboms (*astragalus*, *humerus*), valiks se periods lätik Triata. Mögos, das binon el *chimera* (bomem labü boms de dinosaurs difik)

El *Agnosphitys* labon in dadiläd lifavik pladi nilü prim dinosauras, do pats nog padöbatons fa vestigans. Somikans kredons, das ädüton lü grup elafas Theropoda; votans sagons, das äbinon balaf elafas *[[Archosauria]]* (o. b. no dinosaur, ab nilü ons). 

Bid patedik: el *Agnosphitys cromhallensis*, päbepenon fa els Fraser, Padian, Walkden e Davis ün 2002. Fösils at: bomem no lölöfik, pätuvons in Avon (Linglän).

## Yüms plödik
* Nuns dö el ''Agnosphitys'' se bevüresodatopäd: *Thescelosaurus!*
* Nüns dö el ''Agnosphitys'' se bevüresodatopäd: *Dinosauria.com*.
Shanxia

Elaf ***Shanxia*** („utaf se Belem Vesüdik“) äbinom dinosaur famüla: *[[Ankylosauridae]]*, kel älifon dü löpa-Kretat. Fösils onik pätüvons in provin Tsyinänik: Shanxi, ma dinosaur at pänemon. Stabü lunot tefädik boma: *femur* leigodü boms votik, mögos, das dinosaur at älabon lunoti metas za 3,6.

Pat veütikün ela *Shanxia*, sekü kel difon de elafs *[[Ankylosauridae]]* votik, äbinons hons killienafomik ona, kels ästäänikons pödio se boms su flans bofik pödadil krana onik, gulü grads 145. Fom mu patik honas at kanon ye votikön ma nim alik, e vestigans anik (soäs hiel Sullivan in yeged oka yela 1999) kredons, das el *Shanxia* binon *nomen dubium*, ba röletaf elafa *[[Tianzhenosaurus]]*.

## Literat
* Barrett, P. M., You, H., Upchurch, P. e Burton, A. C. 1998. A new ankylosaurian dinosaur (Ornithiscia: Ankylosauria) from the Upper Cretaceous of Shanxi Province, People's Republic of China. *Journal of Vertrebrate Paleontology* toum: 18(2), pads: 376-384.
* Sullivan, R. M. 1999. *Nodocephalosaurus kirtlandensis*, gen. et sp. nov., a new ankylosaurid dinosaur (Ornithischia: Ankylosauria) from the Upper Cretaceous Kirkland Formation (Upper Campanian), San Juan Basin, New Mexico. *Journal of Vertbrate Paleontology* toum: 19(1), pads: 126-139.
* Upchurch, P. e Barrett, P. M. 2000. The taxonomic status of *Shanxia tianzhenensis* (Ornithischia, Ankylosauridae): a response to Sullivan (1999). *Journal of Vertebrate Paleontology* toum: 20, pads: 216-217.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Bespik brefik ela ''Shanxia'' se bevüresodatopäd: *DOL Omnipedia*.
* Nüns dö el ''Shanxia'' se bevüresodatopäd: *The Dinosaur Encyclopaedia* (*DinoRuss*).
* Nüns dö el ''Shanxia'' se bevüresodatopäd: *DinoData* (nunädam binon zesüdik, ab glatik).
Tianzhenosaurus

***Tianzhenosaurus*** (*Tianzhen* + Grikänapük *sauros* = „lasär“) binon nem, kel pemobon pro dinosaur famüla *[[Ankylosauridae]]*, pätüvöl nilü vilag: Zhaojiagou, in provin: Shanxi, Tsyinän, in fomam di Huiquanpu Dona-Kretata. Jünu kran ti lölöfik e boms kranapödik anik pegivülons ele *genus* at, kel labon bidi te bali (*T. youngi*, Pang e Cheng, 1998). Äbinon limaf zänoda-gretotik famüla *[[Ankylosauridae]]*: kran onik älabon lunoti zimmetas 28, e koap lölik lunoti metas za fols. Lautans mödik emobons, das elaf *Tianzhenosaurus* äbinon te fom yunik elafa *[[Saichania]] chulsanensis*, ab tiket at nog padöbaton. Vickaryous et al. (2004) äpladons oni vü elafs *[[Ankylosauridae]]*, ab as limaf söragrupa bida: *[[Pinacosaurus]]*.

## Literat
* Carpenter, K. (dab.) *The Armored Dinosaurs*, pads: 454-483. Bloomington: Indiana University Press.
* Pang, Q., e Cheng, Z. 1998. A new ankylosaur of the late Cretaceous from Tianzhen, Shanxi. *Progress in Natural Science* toum: 8(3), pads: 326-334.
* Vickaryous, Maryanska, e Weishampel. 2004. Ankylosauria. In: *The Dinosauria* (dabükot 2id), Weishampel, D. B., Dodson, P., e Osmólska, H., (dab.). University of California Press.
Stormbergia

Elaf ***Stormbergia*** binon el *[[genus]]* dinosauras vönädik grupa: *[[Ornithischia]]*, sevädik stabü fösils se Fomam di Elliot (löpa-Yurat, Hettangian-Sinemurian, Sulüdafrikän e Lesotän). Nem at pägivon fa hiel Richard Butler ün 2005 (de Sökod di Stomberg in Frikop sulüdik, keninükamü Fomams di Clarens, Elliot e Molteno, e de kel nüns mödik dö prim volfama dinosauras kömons). Bid te bal: *S. dangershoeki* (se topäd: Dangerhoek in Sulüdafrikän, kö bid patedik pätuvon) penemon jünu. Bid patedik at ela *Stormbergia* pimänioton in literat nolavik as „limaf gretik grupa *[[Fabrosauridae]]*“ dü yels 20 bü bepenam ona. Te boms nilü kran ela *Stormbergia* sevädons jünu; pats binoda bomas at jiniko sinifon, das dinosaur at äbinon limaf primöfik grupa: *[[Genasauria]]* (ab atimo rölets dinosauras balid grupa: *[[Ornithischia]]* padöbatons levemo).

## Literat
* R. J. Butler. 2005. The 'fabrosaurid' ornithischian dinosaurs of the Upper Elliot Formation (Lower Jurassic) of South Africa and Lesotho. *Zoological Journal of the Linnean Society* toum: 145(2), pads: 175-218.
Recife

**Recife** binon cifazif tata: Pernambuco, in Brasilän. Recife topon videtü 8°3’ 14’’ S e lunetü 34°52’ 51’’ V.

Sürfat ela Recife binon mö 218 km².

Recife labon belödanis 1 515 052 (2005).
Macapá

**Macapá** binon cifazif tata: Amapá, in Brasilän. Macapá topon videtü 0°2’ 18,84’’ N e lunetü 51°3’ 59,1’’ V.

Sürfat ela Macapá binon mö 6 563 km².

Macapá labon belödanis 368 397 (2005).
Manaus

**Manaus** binon cifazif tata: Amazonas, in Brasilän. Manaus topon videtü 3°6’ 7’’ S e lunetü 60°1’ 30’’ V.

Sürfat ela Manaus binon mö 11 400 km².

Manaus labon belödanis 2 000 001 (2005).
Belém

Dabinons:

* Belém: zif in tat: Paraíba, in Brasilän.
* Belém: zif in tat: Pará, in Brasilän.
* Belém: zif in tat: Alagoas, in Brasilän.
Cuiabá

**Cuiabá** binon cifazif tata: Mato Grosso, in Brasilän. Cuiabá topon videtü 15°35’ 45’’ S e lunetü 56°5’ 49’’ V.

Sürfat ela Cuiabá binon mö 3 538,167 km².

Cuiabá labon belödanis 542 861 (2005).
Minmi

Elaf ***Minmi***, kel pänemon bai el Minmi Crossing in Laustralän (kö pituvon), äbinon bid smalik lü grup: *[[Ankylosauria]]* ädütöl. Älifon dü löpa-Kretat, bü yels za 119-113-balions. Nem onik äbinon brefikün dinosauranemas valik; ab nu dinosaur: Mei, mitifidaf se Tsyinän, labon diniti at. Jiniko äbinon balaf nimas benosekikün timäda onik: fösils mödikum ela *Minmi* petuvons, ka fösils dinosauras Laustralänik valik. Bomems ti lölöfiks luls petuvons in tops difik Laustraläna.

## Tüv e bids
Elaf *Minmi* pätuvon nilü Minmi Crossing, in fomem di Bungil, nilü Roma in Queensland, Laustralän. Päbepenon ün 1980 fa Ralph E. Molnar. Bü tüv elafa Mei, älabon nemi brefikün dinosauras valik.

Bids ela *Minmi* 
* *M. paravertebra*

## Vönalifav

El *Minmi* äbinon dinosaur tegilabik se grup: *[[Ankylosauria]]* (nog tu primöfik ad padadilädön bevü elafs *[[Ankylosauridae]]* ud elafs *[[Nodosauridae]]*), kel äbinon folfutilabik ed älabon göbi lunik. Soäsä elafs *[[Ankylosauria]]* votik, el *Minmi* äbinon planifidik, kel äfidon planis lövik (a. s. filigis, jugis smalik, e r.). Älabon tegi düfik su kap, bäk, bälid, lögs e göb okiks. Distü elafs *[[Ankylosauria]]* votik ye älabon bomis, kels ästäänikons fagotaleigiko nilü flans virebas onik (kod nema nolavik oka, *M. paravertebra*). 

El *Minmi* älabon lögis tefädiko lunikis folis. Lögs pödik äbinons lunikum, ka uts föfik. Särvig ona äbinon brefik, e kran ona äbinon vidik; sekü atos, brein äbinon vemo smalik. Dinosaur at äglofon jüs ärivon lunoti mö mets za kils e geiloti mö met bal (jü jot onik). El *Minmi* luveratiko ämufon nevifiko su lögs fol, klülädü ruts fösilik ona, masat petäxetöl ona, e lunot lögas onik. Anans kredons, das sagat onik (bai propor vetotas koapa e breina) äläson tefü zäned vü dinosaurs votik ettimik.

## Literat
* *The Dinosaur Age*, nüm: 4, Magazine of the National Dinosaur Museum, Canberra, Laustralän.

## Yüms plödik
*Nüns dö el ''Minmi'' se bevüresodatopäd: *The Dinosaur Enyclopaedia*, lä *Dino Russ's Lair*.
Emausaurus

Elaf ***Emausaurus*** äbinon dinosaurabid se löpa-Yurat. Fösils onik pätuvons in Deutän. Äbinon röletaf primöfik elafa *[[Stegosaurus]]*, e, äs limafs valik famüla onik, äbinon planifidaf.

Bid patedik, *Emausaurus ernsti*, päbepenon calöfiko fa Haubold ün 1991. Klülädü bepenams krana, binos mögik, das el *Emausaurus* äsümon lü elaf *Huayangosaurus* (ab äbinon i smalikum ka on).

## Literat
* Nüns dö el ''Emausaurus'' e röletafs onik, se bevüresodatopäd: *Thescelosaurus!*
Curitiba

**Curitiba** binon cifazif tata: Paraná, in Brasilän. Curitiba topon videtü 25°25’ 47’’ S e lunetü 49°16’ 19’’ V.

Sürfat ela Curitiba binon mö 435 km².

Curitiba labon belödanis 1 788 559 (2006).

## Yüms plödik
* Nüns dö Curitiba.
* Bevüresodatopäd reiganefa ela Curitiba.
Florianópolis

**Florianópolis** binon cifazif tata: Santa Catarina, in Brasilän. Florianópolis topon videtü 27°35’ 49’’ S e lunetü 48°32’ 56’’ V.

Sürfat ela Florianópolis binon mö 433,31 km².

Florianópolis labon belödanis 396 723 (2007).
Porto Alegre

**Porto Alegre** binon zif in Brasilän, ä cifazif tata: Rio Grande do Sul. Porto Alegre topon videtü 30°1’ 58’’ S e lunetü 51°13’ 48’’ V.

Sürfat ela Porto Alegre binon mö 496,83 km².

Porto Alegre labon belödanis 1 440 939 (2006).
Goiânia

**Goiânia** binon cifazif tata: Goiás, in Brasilän. Goiânia topon videtü 16°40’ 44’’ S e lunetü 49°15’ 14’’ V.

Sürfat ela Goiânia binon mö 739,49 km².

Goiânia labon belödanis 1 220 412 (2005).
Belo Horizonte

**Belo Horizonte** binon cifazif tata: Minas Gerais, in Brasilän. Belo Horizonte topon videtü 19°49’ 1’’ S e lunetü 43°57’ 21’’ V.

Sürfat ela Belo Horizonte binon mö 330,954 km².

Belo Horizonte labon belödanis 2 452 617 (2009).

## Yüms plödik
Aracaju

**Aracaju** binon cifazif tata: Sergipe, in Brasilän. Aracaju topon videtü 1°27’ 21’’ S e lunetü 48°30’ 14’’ V.

Sürfat ela Aracaju binon mö 174 km².

Aracaju labon belödanis 505 286 (2005).
Maceió

**Maceió** binon cifazif tata: Alagoas, in Brasilän. Maceió topon videtü 9°39’ 57’’ S e lunetü 35°44’ 6’’ V.

Sürfat ela Maceió binon mö 511 km².

Maceió labon belödanis 922 458 (2005).
João Pessoa

**João Pessoa** binon cifazif tata: Paraíba, in Brasilän. João Pessoa topon videtü 7°5’ 0’’ S e lunetü 34°50’ 0’’ V.

Sürfat ela João Pessoa binon mö 210,45 km².

João Pessoa labon belödanis 672 081 (2005).
Natal

**Natal** binon cifazif tata: Rio Grande do Norte, in Brasilän. Natal topon videtü 5°47’ 42’’ S e lunetü 35°12’ 32’’ V.

Sürfat ela Natal binon mö 170,29 km².

Natal labon belödanis 789 896 (2005).
Fortaleza

**Fortaleza** binon cifazif tata: Ceará, in Brasilän. Fortaleza topon videtü 3°43’ 1’’ S e lunetü 38°32’ 34’’ V.

Sürfat ela Fortaleza binon mö 313,14 km².

Fortaleza labon belödanis 2 458 545 (2005).
Teresina

**Teresina** binon cifazif tata: Piauí, in Brasilän. Teresina topon videtü 5°5’ 20’’ S e lunetü 42°48’ 7’’ V.

Sürfat ela Teresina binon mö 1 755,69 km².

Teresina labon belödanis 813 992 (2005).
Salvador

**Salvador** binon cifazif tata: Bahia, in Brasilän. Salvador topon videtü 12°58’ 15’’ S e lunetü 38°30’ 39’’ V.

Sürfat ela Salvador binon mö 706,79 km².

Salvador labon belödanis 2 714 119 (2005).
Vitória

**Vitória** binon cifazif tata: Espírito Santo, in Brasilän. Vitória topon videtü 20°19’ 8’’ S e lunetü 40°20’ 16’’ V.

Sürfat ela Vitória binon mö 93,38 km².

Vitória labon belödanis 317 085 (2005).
São Luís

**São Luís** binon cifazif tata: Maranhão, in Brasilän. São Luís topon videtü 2°31’ 48’’ S e lunetü 44°18’ 10’’ V.

Sürfat ela São Luís binon mö 827,14 km².

São Luís labon belödanis 998 385 (2005).
Campo Grande

Dabinons:

* Campo Grande: zif in tat: Mato Grosso do Sul, in Brasilän.
* Campo Grande: zif in tat: Alagoas, in Brasilän.
Porto Velho

**Porto Velho** binon cifazif tata: Rondônia, in Brasilän. Porto Velho topon videtü 8°45’ 43’’ S e lunetü 63°54’ 14’’ V.

Sürfat ela Porto Velho binon mö 34 082 km².

Porto Velho labon belödanis 380 988 (2005).
Rio Branco

Dabinons:

* Rio Branco: zif in tat: Acre, in Brasilän.
* Rio Branco: zif in tat: Mato Grosso, in Brasilän.
Boa Vista

Dabinons:

* Boa Vista: cifazif tata: Roraima, in Brasilän.
* Boa Vista: zif in tat: Paraíba, in Brasilän.
Santarém

Dabinons:

* Santarém: zif in Portugän.
* Santarém: zif in tat: Pará, in Brasilän.
* Santarém: zif in tat: Paraíba, in Brasilän.
Parintins

**Parintins** binon zif in tat: Amazonas, in Brasilän. Parintins topon videtü 2°37’ 40’’ S e lunetü 56°44’ 9’’ V.

Sürfat ela Parintins binon mö 5 952 km².

Parintins labon belödanis 112 636 (2005).
Blumenau

**Blumenau** binon zif in tat: Santa Catarina, in Brasilän. Blumenau topon videtü 26°55’ 8’’ S e lunetü 49°3’ 57’’ V.

Sürfat ela Blumenau binon mö 519,83 km².

Blumenau labon belödanis 304 162 (2005).
Palmas (Tocantins)

**Palmas** binon cifazif tata: Tocantins, in Brasilän. Palmas topon videtü 10°12’ 46’’ S e lunetü 48°21’ 37’’ V.

Sürfat ela Palmas binon mö 2 218,9 km².

Palmas labon belödanis 220 889 (2005).
Campinas

**Campinas** (IPA: kɐ̃ːˈpinɐs) binon zif in tat: São Paulo, in Brasilän. Campinas topon videtü 22°54’ 21’’ S e lunetü 47°3’ 39’’ V.

Sürfat ela Campinas binon mö 887 km².

Campinas labon belödanis 1 059 420 (2005).
Guarulhos

**Guarulhos** binon zif in tat: São Paulo, in Brasilän. Guarulhos topon videtü 23°27’ 46’’ S e lunetü 46°31’ 58’’ V.

Sürfat ela Guarulhos binon mö 318,01 km².

Guarulhos labon belödanis 1 283 253 (2005).
Campina Grande

**Campina Grande** binon zif in tat: Paraíba, in Brasilän. Campina Grande topon videtü 7°13’ 50’’ S e lunetü 35°52’ 52’’ V.

Sürfat ela Campina Grande binon mö 620,63 km².

Campina Grande labon belödanis 379 871 (2005).
Niterói

**Niterói** binon zif in tat: Rio de Janeiro, in Brasilän. Niterói topon videtü 22°52’ 58’’ S e lunetü 43°6’ 14’’ V.

Sürfat ela Niterói binon mö 129,37 km².

Niterói labon belödanis 476 669 (2005).
Bagé

**Bagé** binon zif in tat: Rio Grande do Sul, in Brasilän. Bagé topon videtü 31°19’ 51’’ S e lunetü 54°6’ 25’’ V.

Sürfat ela Bagé binon mö 4 095,52 km².

Bagé labon belödanis 122 461 (2005).
Petrolina

**Petrolina** binon zif in tat: Pernambuco, in Brasilän. Petrolina topon videtü 9°23’ 34’’ S e lunetü 40°30’ 28’’ V.

Sürfat ela Petrolina binon mö 4 558,54 km².

Petrolina labon belödanis 260 004 (2005).
Garanhuns

**Garanhuns** binon zif in tat: Pernambuco, in Brasilän. Garanhuns topon videtü 8°53’ 24’’ S e lunetü 36°29’ 34’’ V.

Sürfat ela Garanhuns binon mö 472,46 km².

Garanhuns labon belödanis 128 398 (2005).
Mossoró

**Mossoró** binon zif in tat: Rio Grande do Norte, in Brasilän. Mossoró topon videtü 5°11’ 16’’ S e lunetü 37°20’ 38’’ V.

Sürfat ela Mossoró binon mö 2 110,2 km².

Mossoró labon belödanis 244 287 (2009).
Feira de Santana

**Feira de Santana** binon zif in tat: Bahia, in Brasilän. Feira de Santana topon videtü 12°16’ 1’’ S e lunetü 38°58’ 1’’ V.

Sürfat ela Feira de Santana binon mö 1 362,88 km².

Feira de Santana labon belödanis 535 284 (2005).
Uberlândia

**Uberlândia** binon zif in tat: Minas Gerais, in Brasilän. Uberlândia topon videtü 18°55’ 8’’ S e lunetü 48°16’ 37’’ V.

Sürfat ela Uberlândia binon mö 4 115,82 km².

Uberlândia labon belödanis 615 345 (2005).
Nova Iguaçu

**Nova Iguaçu** binon zif in tat: Rio de Janeiro, in Brasilän. Nova Iguaçu topon videtü 22°45’ 32’’ S e lunetü 43°27’ 3’’ V.

Sürfat ela Nova Iguaçu binon mö 523,88 km².

Nova Iguaçu labon belödanis 844 583 (2005).
San Francisco

**San Francisco** binon cifazif komota: San Francisco, in tat: Kalifornän, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
San Francisco topon videtü 37°46’ 0’’ N e lunetü 122°26’ 0’’ V (37,766667; ‑122,433333).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), San Francisco labon sürfati valodik mö 600,7 km², kela 120,9 km² binon län e kela 479,7 km² (79,86%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 776 733, lomanefs 329 700 e famüls 145 068 älödons in San Francisco. Lödanadensit äbinon mö mens 6 423,2 a km². Ädabinons valodo lödöps 346 527 (2 865,6 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (49,66%), blägans (7,79%), lindiyans (0,45%), siyopans (30,84%) e Pasifeana-nisulans (0,49%); mens bidädas votik äbinons mö 6,48% e mens bidäda plu bala äbinons mö 4,28%. Latinans bidädas valasotik äfomons 14,1% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 329 700, 16,6% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 31,6% äbinons matans äkobolödöl, 8,9% pädugons fa vom nen himatan e 56% no äbinons famüls. 38,6% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9,8% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,3 a lomanef e pösods 3,22 a famül.

Demü bäldot, 14,5% lödanas ela San Francisco älabons bäldoti lifayelas läs 18, 9,1% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 40,5% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22,3% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 13,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 36.

Demü gen, ädabinoms mans 103,4 a voms 100. Pato ädabinoms mans 103,1 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in San Francisco äbinon mö US$55 221 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$63 545. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$46 260, leigodü US$40 049 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$34 556. Zao 7,8% famülas e 11,3% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 13,5% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 10,5% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Chicago

**El Chicago** binon zif pöpagikün in tat ela Illinois Lamerikäna e zif pöpagikün kilid in Lamerikän po el New York ed el Los Angeles.

## Nüns taledavik
Chicago topon videtü 41°52’ 55’’ N e lunetü 87°37’ 40’’ V (41,881944; ‑87,627778).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Chicago labon sürfati valodik mö 606,2 km², kela 588,3 km² binon län e kela 17,9 km² (3%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 2 896 016, lomanefs 1 061 928 e famüls 632 909 älödons in Chicago. Lödanadensit äbinon mö mens 4 923 a km². Ädabinons valodo lödöps 1 152 868 (1 959,8 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (36,39%), blägans (31,32%), lindiyans (0,15%), siyopans (4,33%) e Pasifeana-nisulans (4,33%); mens bidädas votik äbinons mö 0,15% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,64%. Latinans bidädas valasotik äfomons 26,02% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 1 061 928, 28,9% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 35,1% äbinons matans äkobolödöl, 18,9% pädugons fa vom nen himatan e 40,4% no äbinons famüls. 32,6% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 8,7% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,67 a lomanef e pösods 3,5 a famül.

Demü bäldot, 26,2% lödanas ela Chicago älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,2% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 33,4% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 18,9% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 10,3% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 32.

Demü gen, ädabinoms mans 94,2 a voms 100. Pato ädabinoms mans 91,1 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Chicago äbinon mö US$38 625 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$46 748. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$35 907, leigodü US$30 536 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$20 175. Zao 16,6% famülas e 19,6% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 28,1% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 15,5% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
New York (zif)

**New York** binon zif in komots: The Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens e Staten Island, in tat: New York, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
New York topon videtü videtü 40°43’ 0’’ N e lunetü 74°0’ 0’’ V (40,716667; ‑74).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), New York labon sürfati valodik mö 1 214,4 km², kela 785,6 km² binon län e kela 428,8 km² (35,31%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 8 008 278, lomanefs 3 021 588 e famüls 1 852 233 älödons in New York (2012: 8 336 697). Lödanadensit äbinon mö mens 10 194,2 a km². Ädabinons valodo lödöps 3 200 912 (4 074,6 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (44,66%), blägans (26,59%), lindiyans (0,52%), siyopans (9,83%) e Pasifeana-nisulans (0,07%); mens bidädas votik äbinons mö 13,42% e mens bidäda plu bala äbinons mö 4,92%. Latinans bidädas valasotik äfomons 26,98% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 3 021 588, 29,7% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 37,2% äbinons matans äkobolödöl, 19,1% pädugons fa vom nen himatan e 38,7% no äbinons famüls. 31,9% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9,9% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,59 a lomanef e pösods 3,32 a famül.

Demü bäldot, 24,2% lödanas ela New York älabons bäldoti lifayelas läs 18, 10% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 32,9% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 21,2% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 11,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 34.

Demü gen, ädabinoms mans 90 a voms 100. Pato ädabinoms mans 86 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in New York äbinon mö US$38 293. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$37 435, leigodü US$32 949 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$22 402. Zao 18,5% famülas e 21,2% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 30% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 17,8% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Miami

**Miami** binon zif in tat: Florida, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Miami topon videtü 25°47’ 16’’ N e lunetü 80°13’ 27’’ V (25,787778; ‑80,216667).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Miami labon sürfati valodik mö 143,15 km², kela 92,42 km² binon län e kela 50,73 km² (35,44%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 362 470, lomanefs 134 198 e famüls 83 336 älödons in Miami. Lödanadensit äbinon mö mens 3 923,5 a km². Ädabinons valodo lödöps 148 388 (4 179,7 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (66,6%), blägans (22,3%), lindiyans (0,2%), siyopans (0,7%) e Pasifeana-nisulans (0,1%); mens bidädas votik äbinons mö 5,4% e mens bidäda plu bala äbinons mö 4,7%. Latinans bidädas valasotik äfomons 65,8% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 134 198, 26,3% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 36,6% äbinons matans äkobolödöl, 18,7% pädugons fa vom nen himatan e 37,9% no äbinons famüls. 30,4% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 12,5% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,61 a lomanef e pösods 3,25 a famül.

Demü bäldot, 21,7% lödanas ela Miami älabons bäldoti lifayelas läs 18, 8,8% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 30,3% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22,1% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 17% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 38.

Demü gen, ädabinoms mans 98,9 a voms 100. Pato ädabinoms mans 97,3 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Miami äbinon mö US$23 483 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$27 225. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$24 090, leigodü US$20 115 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$15 128. Zao 23,5% famülas e 28,5% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 38,2% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 29,3% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Petrópolis

**Petrópolis** binon zif in tat: Rio de Janeiro, in Brasilän. Petrópolis topon videtü 22°30’ 18’’ S e lunetü 43°10’ 44’’ V.

Sürfat ela Petrópolis binon mö 774,6 km².

Petrópolis labon belödanis 312 183 (2005).
Macaé

**Macaé** binon zif in tat: Rio de Janeiro, in Brasilän. Macaé topon videtü 22°22’ 15’’ S e lunetü 41°47’ 13’’ V.

Sürfat ela Macaé binon mö 1 215,9 km².

Macaé labon belödanis 160 725 (2005).
Los Angeles

**Los Angeles** binon zif in komot: Los Angeles in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Phoenix topon videtü 34° 3’ 0’’ N e lunetü 118° 15’ 0’’ V (34,05; ‑118,25).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Phoenix labon sürfati valodik mö 1 290,6 km², kela 1 214,9 km² binon län e kela 75,7 km² (0,06%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 3 694 820, lomanefs 1 275 412 e famüls 798 407 älödons in Los Angeles. Lödanadensit äbinon mö mens 3 041,3 a km². Ädabinons valodo lödöps 1 337 706 (1 101,1 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (46,9%), blägans (11%), lindiyans (1%) e siyopans (10%); mens bidädas votik äbinons mö 25,9% e mens bidäda plu bala äbinons mö 5,2%. Latinans bidädas valasotik äfomons 46,5% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 1 275 412, 33,5% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 41,9% äbinons matans äkobolödöl, 14,5% pädugons fa vom nen himatan e 37,4% no äbinons famüls. 28,5% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 7,4% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,83 a lomanef e pösods 3,56 a famül.

Demü bäldot, 26,6% lödanas ela Los Angeles älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,1% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 34,1% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 18,6% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 9,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 32.

Demü gen, ädabinoms mans 99,4 a voms 100. Pato ädabinoms mans 97,5 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Los Angeles äbinon mö US$36 687 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$39 942. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$31 880, leigodü US$30 197 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$20 671. Zao 18,3% famülas e 22,1% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 30,3% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 12,6% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Houston

**Houston** binon cifazif komota: Harris, in tat: Täxasän, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Houston topon videtü 29°45’ 0’’ N e lunetü 95°22’ 0’’ V (29,75; ‑95,366667).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Houston labon sürfati valodik mö 1 558 km², kela 1 501 km² binon län e kela 57,7 km² (3,7%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 1 953 631, lomanefs 717 945 e famüls 457 330 älödons in Houston. Lödanadensit äbinon mö mens 1 301,8 a km². Ädabinons valodo lödöps 782 009 (521,1 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (49,27%), blägans (25,31%), lindiyans (0,44%), siyopans (5,31%), e Pasifeana-nisulans (0,06%); mens bidädas votik äbinons mö 16,46% e mens bidäda plu bala äbinons mö 3,15%. Latinans bidädas valasotik äfomons 37% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 717 945, 33,1% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 43,2% äbinons matans äkobolödöl, 15,3% pädugons fa vom nen himatan e 36,3% no äbinons famüls. 29% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 6,2% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,67 a lomanef e pösods 3,39 a famül.

Demü bäldot, 27,5% lödanas ela Houston älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,2% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 33,8% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 19,1% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 8,4% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 31.

Demü gen, ädabinoms mans 99,7 a voms 100. Pato ädabinoms mans 97,8 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Houston äbinon mö US$36 616 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$40 443. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$32 084, leigodü US$27 371 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$20 101. Zao 16% famülas e 19% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 26,1% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 14,3% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Philadelphia

**Philadelphia** binon zif in komot: Philadelphia, in tat: Pensülvän, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Philadelphia topon videtü 39°57’ 12’’ N e lunetü 75°10’ 12’’ V (39,953333; ‑75,17).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Philadelphia labon sürfati valodik mö 369,4 km², kela 349,9 km² binon län e kela 19,6 km² (5,29%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 1 517 550, lomanefs 590 071 e famüls 352 272 älödons in Philadelphia. Lödanadensit äbinon mö mens 4 337,3 a km². Ädabinons valodo lödöps 661 958 (1 891,9 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (45%), blägans (43,2%), lindiyans (0,3%), siyopans (5,5%) e Pasifeana-nisulans (0,1%); mens bidädas votik äbinons mö 5,8% e mens bidäda plu bala äbinons mö 2,2%. Latinans bidädas valasotik äfomons 8,5% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 590 071, 27,6% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 32,1% äbinons matans äkobolödöl, 22,3% pädugons fa vom nen himatan e 40,3% no äbinons famüls. 33,8% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 11,9% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,48 a lomanef e pösods 3,22 a famül.

Demü bäldot, 25,3% lödanas ela Philadelphia älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,1% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 29,3% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 20,3% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 14,1% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 34.

Demü gen, ädabinoms mans 86,8 a voms 100. Pato ädabinoms mans 81,8 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Philadelphia äbinon mö US$30 746 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$37 036. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$34 199, leigodü US$28 477 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$16 509. Zao 18,4% famülas e 22,9% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 31,3% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 16,9% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Phoenix

Dabinons:

* Phoenix: zif in tat: Larizonän, in Lamerikän.
* Phoenix: zif in tat: Oregon, in Lamerikän.
* Phoenix: zif in tat: New York, in Lamerikän.
* Phoenix: zif in tat: Illinois, in Lamerikän.
Denver

Dabinons:

* Denver: zif in tat: Illinois, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Missouri, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Ohio, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: North Carolina, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Koloradän, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Iowa, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Pensülvän, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Indiana, in Lamerikän.
* Denver: zif in tat: Vesüda⸗Virginän, in Lamerikän.
Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** binon cifazif tata: Rio de Janeiro, in Brasilän. Rio de Janeiro topon videtü 22°54’ 10’’ S e lunetü 43°12’ 28’’ V.

Sürfat ela Rio de Janeiro binon mö 1 264,29 km².

Rio de Janeiro labon belödanis 6 136 652 (2005).
São Paulo (zif)

**São Paulo** binon cifazif tata: São Paulo, in Brasilän. São Paulo topon videtü 23°32’ 52’’ S e lunetü 46°38’ 9’’ V.

Sürfat ela São Paulo binon mö 1 522,98 km².

São Paulo labon belödanis 11 016 672 (2005).
San Antonio

Dabinons:

* San Antonio: zif in tat: Täxasän, in Lamerikän.
* San Antonio: zif in tat: Florida, in Lamerikän.
San Diego

**San Diego** binon zif in komot: San Diego, in tat: Kalifornän, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
San Diego topon videtü 32°46’ 48’’ N e lunetü 117°9’ 0’’ V (32,78; ‑117,15).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), San Diego labon sürfati valodik mö 963,6 km², kela 840 km² binon län e kela 123,6 km² (12,83%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 1 223 400, lomanefs 450 691 e famüls 271 315 älödons in San Diego. Lödanadensit äbinon mö mens 1 456,4 a km². Ädabinons valodo lödöps 469 689 (559,1 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (60,18%), blägans (7,86%), lindiyans (0,62%), siyopans (13,65%) e Pasifeana-nisulans (0,48%); mens bidädas votik äbinons mö 12,39%; e mens bidäda plu bala äbinons mö 4,83%. Latinans bidädas valasotik äfomons 25,4% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 450 691, 30,2% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 44,6% äbinons matans äkobolödöl, 11,4% pädugons fa vom nen himatan e 39,8% no äbinons famüls. 28% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 7,4% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,61 a lomanef e pösods 3,3 a famül.

Demü bäldot, 24% lödanas ela San Diego älabons bäldoti lifayelas läs 18, 12,4% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 34% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 19,1% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 10,5% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 32.

Demü gen, ädabinoms mans 101,7 a voms 100. Pato ädabinoms mans 100,4 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in San Diego äbinon mö US$45 733 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$53 060. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$36 984, leigodü US$31 076 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$23 609. Zao 10,6% famülas e 14,6% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 20% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 7,6% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Nashville

Dabinons:

* Nashville (Missouri): zif in tat: Missouri, in Lamerikän.
* Nashville (North Carolina): zif in tat: North Carolina, in Lamerikän.
* Nashville (Tennessee): zif in tat: Tennessee, in Lamerikän.
* Nashville (Arkansas): zif in tat: Arkansas, in Lamerikän.
* Nashville (Illinois): zif in tat: Illinois, in Lamerikän.
* Nashville (Tennessee): zif in tat: Tennessee, in Lamerikän.
* Nashville (Kansas): zif in tat: Kansas, in Lamerikän.
* Nashville (Georgän): zif in tat: Georgän, in Lamerikän.
* Nashville (Michigan): zif in tat: Michigan, in Lamerikän.
* Nashville (Ohio): zif in tat: Ohio, in Lamerikän.
* Nashville (Indiana): zif in tat: Indiana, in Lamerikän.
Dallas

Dabinons:

* Dallas (North Carolina): zif in tat: North Carolina, in Lamerikän.
* Dallas (South Dakota): zif in tat: South Dakota, in Lamerikän.
* Dallas (Täxasän): zif in tat: Täxasän, in Lamerikän.
* Dallas (Georgän): zif in tat: Georgän, in Lamerikän.
* Dallas (Oregon): zif in tat: Oregon, in Lamerikän.
* Dallas (Pensülvän): zif in tat: Pensülvän, in Lamerikän.
* Dallas (Wisconsin): zif in tat: Wisconsin, in Lamerikän.
Detroit

**Detroit** binon zif in komot: Wayne, in tat: Michigan, in Lamerikän.

Sürfat ela Detroit binon mö 143 km².

Detroit labon belödanis 951 270 (2000).
Atlanta

**Atlanta** binon zif in komots: Fulton e DeKalb, cifazif komota: Fulton, ä cifazif tata: Georgän, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Atlanta topon videtü 33°45’ 18’’ N e lunetü 84°23’ 24’’ V (33,755; ‑84,39).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Atlanta labon sürfati valodik mö 343 km², kela km² binon län (vat: 0,51%).

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 416 474, lomanefs 168 147 e famüls 83 232 älödons in Atlanta. Lödanadensit äbinon mö mens 1 221 a km². Ädabinons valodo lödöps 186 925 (548 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (33,22%), blägans (59,39%), lindiyans (0,18%), siyopans (2,93%) e Pasifeana-nisulans (0,04%); mens bidädas votik äbinons mö 1,99% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,24%. Latinans bidädas valasotik äfomons 6,49% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 168 147, 22,4% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 24,5% äbinons matans äkobolödöl, 20,7% pädugons fa vom nen himatan e 50,5% no äbinons famüls. 38,5% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 8,3% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,3 a lomanef e pösods 3,16 a famül.

Demü bäldot, 22,3% lödanas ela Atlanta älabons bäldoti lifayelas läs 18, 13,3% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 35,2% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 19,4% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 9,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 32.

Demü gen, ädabinoms mans 98,6 a voms 100. Pato ädabinoms mans 97,6 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18. 

Lemesed patedik lomanefa in Atlanta äbinon mö US$51 482 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$55 939. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$36 162 , leigodü US$30 178 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$29 772. 21,3% famülas e 24,4% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 38,8% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 20,7% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Cleveland (Ohio)

**Cleveland** binon zif in komot: Cuyahoga, in tat: Ohio, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Cleveland topon videtü 41°28’ 56’’ N e lunetü 81°40’ 11’’ V (41,482222; ‑81,669722).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Cleveland labon sürfati valodik mö 213,4 km², kela 200,9 km² binon län e kela 12,5 km² (5,86%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 478 403, lomanefs 190 638 e famüls 111 904 älödons in Cleveland. Lödanadensit äbinon mö mens 2 380,9 a km². Ädabinons valodo lödöps 215 856 (1 074,3 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (41,49%), blägans (50,99%), lindiyans (0,3%), siyopans (1,35%) e Pasifeana-nisulans (0,04%); mens bidädas votik äbinons mö 3,59% e mens bidäda plu bala äbinons mö 2,24%. Latinans bidädas valasotik äfomons 7,26% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 190 638, 29,9% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 28,5% äbinons matans äkobolödöl, 24,8% pädugons fa vom nen himatan e no äbinons famüls. 35,2% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 11,1% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,44 a lomanef e pösods 3,19 a famül.

Demü bäldot, 28,5% lödanas ela Cleveland älabons bäldoti lifayelas läs 18, 9,5% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 30,4% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 19% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 12,5% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 33.

Demü gen, ädabinoms mans 90 a voms 100. Pato ädabinoms mans 85,2 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Cleveland äbinon mö US85 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$30 286. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$30 610, leigodü US$24 214 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$14 291. Zao 22,9% famülas e 26,3% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 37,6% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 16,8% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Portland (Oregon)

**Portland** binon zif in komot: Multnomah, in tat: Oregon, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Portland topon videtü 45°31’ 12’’ N e lunetü 122°40’ 55’’ V (45,52; ‑122,681944).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Portland labon sürfati valodik mö 376,5 km², kela 347,9 km² binon län e kela 28,6 km² (7,6%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 529 121, lomanefs 223 737 e famüls 118 356 älödons in Portland. Lödanadensit äbinon mö mens 1 521 a km². Ädabinons valodo lödöps 237 307 (682,1 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (77,91%), blägans (6,64%), lindiyans (1,06%), siyopans (6,33%) e Pasifeana-nisulans (0,38%); mens bidädas votik äbinons mö 3,55% e mens bidäda plu bala äbinons mö 4,15%. Latinans bidädas valasotik äfomons 6,81% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 223 737, 24,5% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 38,1% äbinons matans äkobolödöl, 10,8% pädugons fa vom nen himatan e 47,1% no äbinons famüls. 34,6% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,3 a lomanef e pösods 3 a famül.

Demü bäldot, 21,1% lödanas ela Portland älabons bäldoti lifayelas läs 18, 10,3% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 34,7% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22,4% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 11,6% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 35.

Demü gen, ädabinoms mans 97,8 a voms 100. Pato ädabinoms mans 95,9 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Portland äbinon mö US$40 146 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$50 271. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$35 279, leigodü US$29 344 reported vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$22 643. Zao 8,5% famülas e 13,1% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 15,7% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 10,4% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Kansas City

Dabinons:

* Kansas City: zif in tat: Missouri, in Lamerikän.
* Kansas City: zif in tat: Kansas, in Lamerikän.
P. Castel

Hiel **P. Castel** äbinom Volapükan Fransänik su nisul: Martinikeän älödöl, kel pämäniotom in gased: Mittheilungen der Wissenschaftlichen Weltsprache-Verein „Volapük“.
Fabrosauridae

Elafs **Fabrosauridae** binons famül dinosauras grupa: *[[Ornithischia]]* primöfikas, kels dekömons de nim sümik ad elaf *[[Lesothosaurus]]*. Limafs mödikum famüla at älabons lunoti metas 1-2 ed äbinons telfutiks. Krans onsik äbinons killienik ed älabons logahogis vemo gretikis. Äbinons planifidafs e luveratiko ägebons vifi oksik ad mofugön de mitifidafs. Ädavedons dü dona-Triat, e jiniko ädadeadons finü Yurat.
Omaha

**Omaha** binon zif in komot: Douglas, in tat: Nebraska, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Omaha topon videtü 41°15’ 38’’ N e lunetü 96°0’ 47’’ V (41,260556; ‑96,013056).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Omaha labon sürfati valodik mö 307,9 km², kela 299,7 km² binon län e kela 8,2 km² (2,67%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 390 007, lomanefs 156 738 e famüls 94 983 älödons in Omaha. Lödanadensit äbinon mö mens 1 301,5 a km². Ädabinons valodo lödöps 165 731 (553,1 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (78,39%), blägans (13,31%), lindiyans (0,67%), siyopans (1,74%) e Pasifeana-nisulans (0,06%); mens bidädas votik äbinons mö 3,91% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,92%. Latinans bidädas valasotik äfomons 7,54% lödanefa.

De lomanefs dabinöl 156 738, 30,0% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 43,8% äbinons matans äkobolödöl, 13,0% pädugons fa vom nen himatan e 39,4% no äbinons famüls. 31,9% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9,4% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,42 a lomanef e pösods 3,10 a famül.

Demü bäldot, 25,6% lödanas ela Omaha älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,0% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 30,8% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 20,7% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 11,8% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 34.

Demü gen, ädabinoms mans 95,0 a voms 100. Pato ädabinoms mans 92,2 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Omaha äbinon mö US$40 006 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$50 821. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$34 301, leigodü US$26 652 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$21 756. Zao 7,8% famülas e 11,3% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 15,6% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 7,4% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Honolulu

**Honolulu** binon zif in tat: Havayuäns, in Lamerikän.

Sürfat ela Honolulu binon mö 272 km².

Honolulu labon belödanis 377 260 (2006).
New Orleans

**New Orleans** binon zif in tat: Louisiana, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
New Orleans topon videtü 29°57’ 53’’ N e lunetü 90°4’ 14’’ V (29,964722; ‑90,070556).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), New Orleans labon sürfati valodik mö 907 km², kela 467,6 km² binon län e kela 439,4 km² (48,45%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 484 674, lomanefs 188 251 e famüls 112 950 älödons in New Orleans. Lödanadensit äbinon mö mens 1 036,4 a km². Ädabinons valodo lödöps 215 091 (459,9 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (28,05%), blägans (67,25%), lindiyans (0,2%), siyopans (2,26%) e Pasifeana-nisulans (0,02%); mens bidädas votik äbinons mö 0,93% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,28%. Latinans bidädas valasotik äfomons 3,06% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 188 251, 29,2% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 30,8% äbinons matans äkobolödöl, 24,5% pädugons fa vom nen himatan e 40% no äbinons famüls. 33,2% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9,7% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,48 a lomanef e pösods 3,23 a famül.

Demü bäldot, 26,7% lödanas ela New Orleans älabons bäldoti lifayelas läs 18, 11,4% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 29,3% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 20,9% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 11,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 33.

Demü gen, ädabinoms mans 88,2 a voms 100. Pato ädabinoms mans 83,3 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in New Orleans äbinon mö US$27 133 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$32 338. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$30 862, leigodü US$23 768 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$17 258. Zao 23,7% famülas e 27,9% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 40,3% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 19,3% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Tucson

**Tucson** (pron: ) binon zif in komot: Pima, in tat: Larizonän, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
Tucson topon videtü 32°12’ 52’’ N e lunetü 110°55’ 5’’ V (32,214476; ‑110,918192).

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), Tucson labon sürfati valodik mö 505,3 km², kela 504,2 km² binon län e kela 1,1 km² (0,22%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 486 699, lomanefs 192 891 e famüls 112 455 älödons in Tucson. Lödanadensit äbinon mö mens 965,3/mi² (2 500,1 a km². Ädabinons valodo lödöps 209 609 (415,7/mi² (1 076,7 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (11%), blägans (4,33%), lindiyans (2,27%), siyopans (2,46%) e Pasifeana-nisulans (0,16%); mens bidädas votik äbinons mö 16,85% e mens bidäda plu bala äbinons mö 3,79%. Latinans bidädas valasotik äfomons 35,72% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 192 891, 29% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 39,7% äbinons matans äkobolödöl, 13,8% pädugons fa vom nen himatan e 41,7% no äbinons famüls. 32,3% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9,3% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,42 a lomanef e pösods 3,12 a famül.

Demü bäldot, 24,6% lödanas ela Tucson älabons bäldoti lifayelas läs 18, 13,8% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 30,5% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 19,2% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 11,9% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 32.

Demü gen, ädabinoms mans 96 a voms 100. Pato ädabinoms mans 93,3 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in Tucson äbinon mö US$30 981 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$37 344. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$28 548, leigodü US$23 086 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$16 322. Zao 13,7% famülas e 18,4% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 23,6% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 11% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Astrodon

Elaf ***Astrodon*** (sinifü „tuts stelafomik“, se Grikänapük: *aster*, stel, e *odon*, tut) äbinon dinosaur planifidik gretik, kel älifon in topäd Lamerikäna lofüdik atimik dü löpa-Kretat, o. b. bü yels 95-130-balions. Daülafs äbinons bai täxets geilotü mets plu 9 e lunotü mets 15-18.

## Tüv e bids
Fösils limafa grupa: *[[Sauropoda]]* pätuvons in Fomam di Arundel nilü Bladensburg, Maryland, e pänemon as *Astrodon* ün 1859 fa hiel Christopher Johnston. El Johnston ye no äläükon bidanemi; kodü atos hiel *Joseph Leidy* änemom bidi at eli *Astrodon johnstoni* ün 1865.

Ün 1998, el *Astrodon johnstoni* päcälon as dinosaur calöfik tata: Maryland in Lamerikän.

## Literat
* Carpenter, Kenneth, e Virginia Tidswell. 2005. *Thunder Lizards: The Sauropodomorph Dinosaurs*, kapit: *The Reassessment of the Early Cretaceous Sauropod *Astrodon johnsoni* Leidy 1865 (Titanosauriformes)*, pads: 38-77. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34542-4.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Nüns dö el ''Astrodon'' se bevüresodatopäd: *DinoData* (registaram paflagon, ab nen pel)
*Ragivs Tata: Maryland in Tats-Pebalöl (kö el *Astrodon* binon fösil calöfik).
Aetonyx

***Aetonyx*** (LFB: , ) siämü „kvilakluvs“, bi kluvs fösila sümons ad uts kvila; Grikänapük *aëtos* = kvil, *onyx* = kluv) binon nem, kel pegivon fösiles dinosaura prima Triata (bü yels za 198-balions, dü period nimemik di Hettange).

Büo pädadilädon as limaf grupa: *[[Carnosauria]]*, ab siso pejonos, das binon dinosaur ot, ka elaf *[[Massospondylus]]*, lü grup elas *[[Prosauropoda]]* dütöl. Kluo el *Aetonyx* no plu lonöfon as nem nolavik.

Bü konfud at päkleilükon, bid patedik piregistaron as *A. palustris*. Pänemon fa hiel Robert Broom (1866-1951): fösilavan se Sulüda-Frikopän, ün 1911. Fösils pätuvons in Sulüda-Frikop.

## External links
In Linglänapük:
* Bevüresodatopäd: ''DinoRuss''.
Fabrosaurus

Elaf ***Fabrosaurus*** (LFB:  (siämü „lasär ela Fabre“, stimü hiel Jean Henri Fabre) äbinon dinosaur planifidik löpa-Yurata (bü yels 208-196-balions). Bi fösil sevädik teik ona binon maxül no lölöfik labü tuts kil, el *Fabrosaurus* binon nom dotik (*nomen dubium*): ba otaf, ka elaf *[[Lesothosaurus]]*.

El*Fabrosaurus* äbinon lunotü met bal, geilotü zimmets 30, e vetotü milgrams za 15. Pats votik no kanons pasevön stabü fösils nemödik. Pänemon fa fösilavan Leonard Ginsburg ün 1964. Bid patedik: *F. australis* ägeton nemi okik de plad, kö fösils pituvons, in Lesotho, Sulüdafrikän.

## Literat
* Ginsburg, L. 1964. Découverte d’un Scélidosaurien (Dinosaure ornithischien) dans le Trias supérieur du Basutoland. *Comptes Rendus de l'Académie des Sciences de Paris*, toum: 258, pads: 2366-2368.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
*Nüns dö el ''Fabrosaurus'' se bevüresodatoäd: *The Dinosaur Encyclopaedia* lä *Dino Russ' Lair*.