open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Caluire-et-Cuire

**Caluire-et-Cuire** binon zif in ziläk: Rhône, in topäd: Auvergne-Rhône-Alpes, in Fransän. Caluire-et-Cuire topon videtü 45°47’ 43’’ N e lunetü 4°50’ 50’’ L.

Sürfat ela Caluire-et-Cuire binon mö 10,4 km².

Caluire-et-Cuire labon belödanis 41 248 (1999).
Corbeil-Essonnes

**Corbeil-Essonnes** binon zif in ziläk: Essonne, in topäd: Île-de-France, in Fransän. Corbeil-Essonnes topon videtü 48°36’ 39’’ N e lunetü 2°28’ 33’’ L.

Sürfat ela Corbeil-Essonnes binon mö 11,01 km².

Corbeil-Essonnes labon belödanis 39 951 (1999).
Montrouge

**Montrouge** binon zif in ziläk: Hauts-de-Seine, in topäd: Île-de-France, in Fransän. Montrouge topon videtü 2°19’ 19’’ N e lunetü 48°49’ 2’’ L.

Sürfat ela Montrouge binon mö 2 km².

Montrouge labon belödanis 42 002 (1999).
Wattrelos

**Wattrelos** binon zif in ziläk: Nord, in topäd: Hauts-de-France, in Fransän. Wattrelos topon videtü 50°42’ 6’’ N e lunetü 3°12’ 51’’ L.

Sürfat ela Wattrelos binon mö 13,44 km².

Wattrelos labon belödanis 42 753 (1999).
Saint-Herblain

**Saint-Herblain** binon zif in ziläk: Loire-Atlantique, in topäd: Pays de la Loire, in Fransän. Saint-Herblain topon videtü 47°12’ 44’’ N e lunetü 1°38’ 58’’ V.

Sürfat ela Saint-Herblain binon mö 30,02 km².

Saint-Herblain labon belödanis 43 726 (1999).
Suresnes

**Suresnes** binon zif in ziläk: Hauts-de-Seine, in topäd: Île-de-France, in Fransän. Suresnes topon videtü 48°52’ 12’’ N e lunetü 2°13’ 12’’ L.

Sürfat ela Suresnes binon mö 3,79 km².

Suresnes labon belödanis 39 706 (1999).
Meudon

**Meudon** binon zif in ziläk: Hauts-de-Seine, in topäd: Île-de-France, in Fransän. Meudon topon videtü 48°48’ 27’’ N e lunetü 2°14’ 25’’ L.

Sürfat ela Meudon binon mö 9,9 km².

Meudon labon belödanis 43 663 (1999).
Cagnes-sur-Mer

**Cagnes-sur-Mer** binon komot in ziläk: Alpes-Maritimes, in topäd: Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Fransän.

## Nüns taledavik
Cagnes-sur-Mer topon videtü 43°39’ 0’’ N e lunetü 7°8’ 56’’ L (43,6644444444; 7,14888888889). Sürfat valodik binon mö 17,95 km².

## Lödanef
Ün 1999, ma Statitabür Fransänik, Cagnes-sur-Mer älabon belödanis 43 942. Lödanadensit äbinon mö mens 2454,9 a km².

Magod dono jonon votikami lödanefa ve tim, bai numäds Statitabüra Fransänik, nen mens telna penumädöls (a. s. soldats u studans).

                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:63000 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:42000 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:21000 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,62)(84,80) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 15392 1968: 22110
  points:(84,80)(100,100)    color:blue    width:2 #1975: 29538
  points:(100,100)(128,115)   color:blue    width:2 #1982: 35214
  points:(128,115)(160,130)   color:blue    width:2 #1990: 40902
  points:(160,130)(196,139)   color:blue    width:2 #1999: 43942
Alfortville

**Alfortville** binon zif in ziläk: Val-de-Marne, in topäd: Île-de-France, in Fransän.

Sürfat ela Alfortville binon mö 3,67 km².

Alfortville labon belödanis 36 232 (1999).
Épinay-sur-Seine

**Épinay-sur-Seine** binon zif in ziläk: Seine-Saint-Denis, in topäd: Île-de-France, in Fransän.

Sürfat ela Épinay-sur-Seine binon mö 4,57 km².

Épinay-sur-Seine labon belödanis 54 611 (2019).
Catania

**Catania** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Catania topon videtü 37° 31’ N e lunetü 15° 4’ L.

Sürfat ela Catania binon mö 180 km².

Catania labon belödanis 302 884 (2001).
Messina

**Messina** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Messina topon videtü 38° 11’ N e lunetü 15° 33’ L.

Sürfat ela Messina binon mö 211 km².

Messina labon belödanis 245 159 (2001).
Giugliano in Campania

**Giugliano in Campania** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Giugliano in Campania topon videtü 40° 56’ N e lunetü 14° 12’ L.

Sürfat ela Giugliano in Campania binon mö 94 km².

Giugliano in Campania labon belödanis 110 065 (2001).
Piacenza

**Piacenza** binon zif in topäd: Emilia-Romagna, in Litaliyän. Piacenza topon videtü 45° 3’ N e lunetü 9° 42’ L.

Sürfat ela Piacenza binon mö 118 km².

Piacenza labon belödanis 99 622 (2001).
G. L. Oeilicht

Hiel **G. L. Oeilicht** äbinom Volapükan Nedänik, kel pämäniotom in gased: Volapükagased pro Nedänapükans.
Betasuchus

Elaf ***Betasuchus*** äbinon dinosaur grupa: 
*[[Theropoda]]*, kel älifon finü Kretata. Fösils ona pätuvons in Nedän e päbepenons primo as bid nulik elafa *[[Megalosaurus]]* (ün 1883). Fösils pädönubepenons fa hiel Friedrich von Huene ün 1926, kel äjonom, das dutons no lü el *[[Megalosaurus]]*, ab lü el *genus* distik (el *[[Megalosaurus]]* äbinon finü tumyel 19id e primü tumyel 20id „defalabäset“, kö dinosaurs mitifidöl mödik - röletafs u no - päkobiopladons). El Huene äkredom, das fösils äbinons balafa dinosauras grupa: *[[Ornithomimosauria]]*, ed ägivom ones nemi no laidüpik: „Ornithomimidorum genus b“. El Huene äkipedom nemi at jüs ävotanemom oni ün 1932 ad *Betasuchus* (siämü: „B-krokod“). El *Betasuchus* pasevon te stabü lögabom (el *femur*) bal no lölöfik, klu tefs onik ko els *[[Theropoda]]* votik fikulons ad pafümetön. Dilets brefabüik anik ämobons, das äbinon limaf smalik grupa: *[[Abelisauria]]*.

## Literat
* Seeley. 188). On the dinosaurs from the Maastricht beds. *Q. J. Geol. Soc. London*, toum: 39, pads: 246-253. 
* Huene. 1932. Die fossile Reptil-Ordnung Saurischia, ihre Entwicklung und Geschichte. *Monogr. Geol. Palaeontol.* (Dils I e II, Sök. I) toum: 4, pads: 1-361.

## Yüms plödik
* Nüns dö el ''Betasuchus'' se bevüresodatopäd: *DinoRuss*.
* Nüns dö el ''Betasuchus'' se bevüresodatopäd: *The Theropod Database*.
Chebsaurus

Elaf ***Chebsaurus*** binon el genus dinosauras planifidöl folfutik grupa: *[[Cetiosauridae]]* (*[[Sauropoda]]*). Älifon in Laljerän dü zänoda-Yurat. Bid patedik: *C. algeriensis*, pänemon ün 2005 fa hiel Farida Mahammed, e fösils onik binons lölöfiküns vü dinosaurafösils sevädik grupa: *[[Sauropoda]]* in Laljerän. Älabon lunoti metas za 8 jü 9.

Vöd: „cheb“ sinifon „yunani“ in kosädapük Larabänik, bi fösils pätuvöl päcedons as uts yunafa. Yeged balid, fa els Mahammed *et al.*, givon ele *Chebsaurus* näinemi: „gian di Ksour“.

Bomem, keninükamü boms kranik, pätuvon su bomem: Atlas vesüdik, in däsärt di Sahara, in Laljerän. 

## Yüms plödik
In Linglänapük:
*Yeged balid dö el ''Chebsaurus'', in Linglänapük e Fransänapük; l.: *Texte intégral*.
*Naböfodönuam yegeda.
In Fransänapük:
*Bevüresodatopäd: ''Les dinos''.
Barletta

**Barletta** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Barletta topon videtü 41° 19’ N e lunetü 16° 17’ L.

Sürfat ela Barletta binon mö 149,35 km².

Barletta labon belödanis 91 968 (2025).
Catanzaro

**Catanzaro** binon zif in topäd: Kalabrän, in Litaliyän. Catanzaro topon videtü 38° 54’ N e lunetü 16° 36’ L.

Sürfat ela Catanzaro binon mö 111,3 km².

Catanzaro labon belödanis 94 381 (2001).
Andria

**Andria** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Andria topon videtü 41° 13’ N e lunetü 16° 18’ L.

Sürfat ela Andria binon mö 408 km².

Andria labon belödanis 98 049 (2001).
Pesaro

**Pesaro** binon zif in topäd: Marche, in Litaliyän. Pesaro topon videtü 43° 55’ N e lunetü 12° 54’ L.

Sürfat ela Pesaro binon mö 126 km².

Pesaro labon belödanis 92 220 (2001).
La Spezia

**La Spezia** binon zif in topäd: Liguria, in Litaliyän. La Spezia topon videtü 44° 6’ N e lunetü 9° 49’ L.

Sürfat ela La Spezia binon mö 51 km².

La Spezia labon belödanis 94 192 (2001).
Torre del Greco

**Torre del Greco** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Torre del Greco topon videtü 40° 47’ N e lunetü 14° 23’ L.

Sürfat ela Torre del Greco binon mö 30 km².

Torre del Greco labon belödanis 90 607 (2001).
Pisa

**Pisa** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Pisa topon videtü 43° 43’ N e lunetü 10° 24’ L.

Sürfat ela Pisa binon mö 185 km².

Pisa labon belödanis 88 363 (2001).
Brindisi

**Brindisi** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Brindisi topon videtü 40° 38’ N e lunetü 17° 56’ L.

Sürfat ela Brindisi binon mö 328 km².

Brindisi labon belödanis 94 439 (2001).
Alessandria

**Alessandria** binon zif in topäd: Piemontän, in Litaliyän. Alessandria topon videtü 44° 54’ N e lunetü 8° 37’ L.

Sürfat ela Alessandria binon mö 203,97 km².

Alessandria labon belödanis 92 430 (2001).
Arezzo

**Arezzo** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Arezzo topon videtü 43° 28’ N e lunetü 11° 52’ L.

Sürfat ela Arezzo binon mö 386,26 km².

Arezzo labon belödanis 95 229 (2001).
Cesena

**Cesena** binon zif in topäd: Emilia-Romagna, in Litaliyän. Cesena topon videtü 44° 8’ N e lunetü 12° 14’ L.

Sürfat ela Cesena binon mö 249,47 km².

Cesena labon belödanis 94 078 (2001).
Lecce

**Lecce** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Lecce topon videtü 40° 21’ N e lunetü 18° 10’ L.

Sürfat ela Lecce binon mö 238 km².

Lecce labon belödanis 93 529 (2001).
Pistoia

**Pistoia** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Pistoia topon videtü 43° 56’ N e lunetü 10° 55’ L.

Sürfat ela Pistoia binon mö 236 km².

Pistoia labon belödanis 92 276 (2001).
Tatabánya

**Tatabánya** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Tatabánya binon mö 91,45 km².

Tatabánya labon belödanis 70 003 (2012).
Kaposvár

**Kaposvár** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Kaposvár binon mö 113,59 km².

Kaposvár labon belödanis 64 280 (2017).

## Svistazifs
Kaposvár labon svistazifis 11:

*  Bath, Regän Pebalöl
*  Cần Thơ, Vietnamän
*  Darhan, Mongolän
*  Glinde, Deutän
*  Koprivnica, Kroasän
*  Miercurea Ciuc, Rumän
*  Rauma, Suomiyän
*  Saint-Sébastien-sur-Loire, Fransän
*  Schio, Litaliyän
*  Tver, Rusän
*  Üsküdar, Türkän
Békéscsaba

**Békéscsaba** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Békéscsaba binon mö 193,93 km<sup>2</sup>.

Békéscsaba labon belödanis 64 074 (2011).

## Yüms plödik

*Calan resodatoped
Eger

**Eger** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Eger binon mö 92,2 km².

Eger labon belödanis 53 876 (2017).

## Svistazifs
Eger labon svistazifis 12:

*  Ariha, Palästinän
*  Ceboksarü, Rusän
*  Dolný Kubín, Slovakän
*  Esslingen am Neckar, Deutän
*  Gheorgheni, Rumän
*  Kutná Hora, Tsyegän
*  Mâcon, Fransän
*  Mukacevo, Lukrayän
*  Peja, Kosovän
*  Pori, Suomiyän
*  Przemyśl, Polän
*  Sarzana, Litaliyän
Szolnok

**Szolnok** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Szolnok binon mö 187,24 km².

Szolnok labon belödanis 71 285 (2019).

## Svistazifs
Szolnok labon svistazifis 12:

*  Baia Mare, Rumän
*  Bengbu, Tsyinän
*  Bielsko-Biała, Polän
*  Eastwood, Regän Pebalöl
*  Forlì, Litaliyän
*  Jinzhong, Tsyinän
*  Rakvere, Lestiyän
*  Reutlingen, Deutän
*  Riihimäki, Suomiyän
*  Sanmenxia, Tsyinän
*  Shoham, Yisraelän
*  Yuza, Yapän
Sopron

**Sopron** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Sopron binon mö 169,04 km².

Sopron labon belödanis 62 116 (2022).

## Svistazifs
Sopron labon svistazifis 11:

*  Bad Wimpfen, Deutän
*  Banská Štiavnica, Slovakän
*  Bolzano, Litaliyän
*  Eilat, Yisraelän
*  Eisenstadt, Lösterän
*  Kazuno, Yapän
*  Kempten, Deutän
*  Mediaș, Rumän
*  Rorschach, Jveizän
*  Seinäjoki, Suomiyän
*  Sparti, Grikän
Hódmezővásárhely

**Hódmezővásárhely** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Hódmezővásárhely binon mö 483,22 km².

Hódmezővásárhely labon belödanis 48 909 (2005).
Pápa

**Pápa** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Pápa binon mö 91,47 km².

Pápa labon belödanis 28 549 (2024).

## Svistazifs
Pápa labon svistazifis 9:

*  Casalecchio di Reno, Litaliyän
*  Covasna, Rumän
*  Gorlice, Polän
*  Hurbanovo, Slovakän
*  Kampen, Nedän
*  Leinefelde-Worbis, Deutän
*  Lučenec, Slovakän
*  Schwetzingen, Deutän
*  Vüjkovo, Lukrayän
Gyöngyös

**Gyöngyös** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Gyöngyös binon mö 54,69 km².

Gyöngyös labon belödanis 27 957 (2022).

## Svistazifs
Gyöngyös labon svistazifis 10:

*  Jtip, Nolüda⸗Makedonän
*  Lendava, Slovenän
*  Luohe, Tsyinän
*  Manisa, Türkän
*  Pieksämäki, Suomiyän
*  Ringsted, Danän
*  Sanok, Polän
*  Şuşa, Lasärbäcän
*  Târgu Secuiesc, Rumän
*  Zeltweg, Lösterän
Gyula

**Gyula** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Gyula binon mö 255,8 km².

Gyula labon belödanis 30 004 (2017).

## Svistazifs
Gyula labon svistazifis 9:

*  Arad, Rumän
*  Bălţi, Moldavän
*  Budrio, Litaliyän
*  Ditzingen, Deutän
*  Droitwich Spa, Regän Pebalöl
*  Krumpendorf am Wörthersee, Lösterän
*  Miercurea Ciuc, Rumän
*  Schenkenfelden, Lösterän
*  Zalău, Rumän
Baja

**Baja** binon zif in Bács-Kiskun grafän, Macarän.

Sürfat ela Baja binon mö 177,61 km<sup>2</sup>.

Baja labon belödanis 37 508 (2011).
## Yüms plödik

*Calan resodatoped
Orosháza

**Orosháza** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Orosháza binon mö 202,22 km².

Orosháza labon belödanis 28 888 (2013).

## Svistazifs
Orosháza labon svistazifis 7:

*  Băile Tușnad, Rumän
*  Carei, Rumän
*  Kuusankoski, Suomiyän
*  Llanes, Spanyän
*  Panjin, Tsyinän
*  Srbobran, Särbän
*  Zomba, Macarän
Ajka

**Ajka** binon zif in Veszprém grafän, Macarän.

Sürfat ela Ajka binon mö 95,05 km².

Ajka labon belödanis 29 131 (2011).
## Yüms plödik

*Calan resodatoped
Kiskunfélegyháza

**Kiskungfélegyháza** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Kiskunfélegyháza binon mö 256,3 km².

Kiskunfélegyháza labon belödanis 31 404 (2005).
Gödöllő

**Gödöllő** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Gödöllő binon mö 61,98 km².

Gödöllő labon belödanis 31 263 (2001).
Szentes

**Szentes** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Szentes binon mö 353,25 km².

Szentes labon belödanis 27 898 (2015).

## Svistazifs
Szentes labon svistazifis 10:

*  Bačka Topola, Särbän
*  Buñol, Spanyän
*  Dumbrăviţa, Rumän
*  Hof Ashkelon, Yisraelän
*  Kaarina, Suomiyän
*  Markgröningen, Deutän
*  Sankt Augustin, Deutän
*  Sfântu Gheorghe, Rumän
*  Skierniewice, Polän
*  Svätuše, Slovakän
Esztergom

**Esztergom** binon zif in Macarän.

Sürfat ela Esztergom binon mö 100,35 km².

Esztergom labon belödanis 28 165 (2020).

## Svistazifs
Esztergom labon svistazifis 10:

*  Bamberg, Deutän
*  Cambrai, Fransän
*  Canterbury, Regän Pebalöl
*  Ehingen, Deutän
*  Espoo, Suomiyän
*  Gniezno, Polän
*  Maintal, Deutän
*  Mariazell, Lösterän
*  Štúrovo, Slovakän
*  Székesfehérvár, Macarän
Felix Hausdorff

Hiel **Felix Hausdorff** (1868 novul 8 - 1942 yanul 26) äbinom matematan Deutänik, kel palecedom balan fünanas fomava (*topology*) nulädik, e kel äkeblünom mödikosi konletateore, konletateore bepenamik, mafamateore, sekätateore, e diletame sekätik. 

## Lifajenäd
El Hausdorff ästudom lä Niver di Leipzig, kö ädagetom doki oka ün 1891. Ätidom matemati in Leipzig jü 1910, ven ävedom profäsoran matemata lä Niver di Bonn. Äbinom profäsoran lä Niver di Greifswald de 1913 jü 1921. Poso ägegolom lü Bonn. Ven Netasogädim ägeton nämädi in Deutän, el Hausdorff, kel äbinom yudan, äkredom, das as profäsoran stümik no pöpöjutom. Matemat nedabinotik oma ye pälecedon as „yudik“, negebovik, e „ta-Deutänik“; sekü atos, ün 1935 äperom profäsori oka. To no plu äkanom pübön in Deutän, el Hausdorff älaibinom matematavestigan dunöfik, äpübölo in gased Polänik: Fundamenta Mathematicae. Pos el Kristallnacht ün 1938, du pöjutam yudanas ai ägretikumon, el Hausdorff ai äsoelikom. Fino ün 1942, ven no plu äkanom vitön ad pasedön lü zänädaleseatöp, el Hausdorff äduinom oksaseni, kobü jimatan e lüsör omiks, tü yanul 26.

## Vobotem
El Hausdorff äbinom balan, kel ämobom valemükami Hüpoteta ela *Continuum* hiela Cantor; Hüpotet ela Aleph omik, kel äpubon in yeged omik yela 1908: *Grundzüge einer Theorie der geordneten Mengen*, leigäton ko ut, kel nu panemon „Hüpotet pevalemüköl ela *Continuum*“.

Ün 1909, du ästudom mödotis dilo peleodükölis sökodas jenöfik, ästetom utosi, kelos nu sevädon as Prinsip Gretikünöfa hiela Hausdorff; äbinom i balan, kel ägebom prinsipi gretikünöfa pö lalgebrad.

In vödem klatädik oma yela 1914, *Grundzüge der Mengenlehre*, ämiedetom ed ästudom mödotis dilo peleodükölis nedabinoto; ägebölo Välaxiomi, äblöfom, das mödot dilo peleodüköl anik labon donamödoti gretikünöfik lienöfiko peleodüköli. In buk ot, äxiomükom suemodi fomavik niläda, ed änüdugom spadis, kels nu panemons spads hiela Hausdorff. 

Ün 1914, ägebölo Välaxiomi, ägivom säbinädükami 2-sfera as balam nen binets komunik mödotas fol: A, B, C e Q, kö Q binon numovik e mödots A, B, C e B\cupC binons rezipiko otmafamiks. Atos poso ägivom spireti säbinädükama letaöfik sfera in 3-spad, fa hiels Banach e Tarski.

Änüdugom suemodis anu mafam hiela Hausdorff e mafot hiela Hausdorff panemölis, kels efrutons fraktalateore. Pö diletam matematik, ätuvedom utosi, kelos anu panemon „timülasäkäd hiela Hausdorff“. 

El Hausdorff äpübom i vobotis filosopik e literatavikis, ägebölo länemi: „Paul Mongré“.

## Pübots veütik
* *Grundzüge der Mengenlehre* (Stabs mödotateora).

## Logolös i
* formül hielas Baker-Campbell-Hausdorff
* kobiomuf hielas Gromov-Hausdorff
* letaöf hiela Hausdorff

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* El Felix Hausdorff lä bevüresodatopäd: *Mathematics Genealogy Project*.
* Lifajenäd ela Hausdorff, fa els J. J. O'Connor ed E. F. Robertson, se bevüresodatopäd: *MacTutor*.
In Deutänapük:
* Lomapad ela ''Hausdorff Edition''.
* Hausdorff Findbuch.
Lucca

**Lucca** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Lucca topon videtü 43° 51’ N e lunetü 10° 31’ L.

Sürfat ela Lucca binon mö 185 km².

Lucca labon belödanis 89 346 (2017).
Varese

**Varese** binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Varese topon videtü 45° 49’ N e lunetü 8° 50’ L.

Sürfat ela Varese binon mö 54 km².

Varese labon belödanis 82 564 (2001).
Robert Daniel Carmichael

Hiel **Robert Daniel Carmichael** (1879 – 1967) äbinom matematan Lamerikänik veütik. El Carmichael pämotom in Goodwater, in tat: Lalabamän. Ävisitom eli Lineville College, kö ädagetom masti oka ün 1898 du ävobom pro dok lä Niver di Princeton, keli ägetom ün 1911. Penot omik päpenon dilekü hiel George David Birkhoff e palelogon keblünot veütik Lamerikänik balid difaleigodes. Pos atos ätidom lä Niver di Indiana in Bloomington de 1911 jü 1915, ed in Urbana-Champaign de 1915 jü 1947. El Carmichael sevädom sekü vob okik dö utos, kelos nu panemon nums hiela Carmichael, leset hiela Carmichael e sekät hiela Carmichael, suemods veütik pro numateor e stud primanumas.

## Vobots
* *The Theory of Relativity* (Teorod Tefäda), Dabükot 1id, New York: John Wiley & Sons, Inc., pads 74, 1913.
* *The Theory of Numbers* (Numateor), New York: John Wiley & Sons, Inc., pads 94, 1914.
* *Diophantine analysis* (Diletam hiela Diophantus), Dabükot 1id, New York: John Wiley & Sons, Inc., pads 118, 1915.
* *The Theory of Relativity* (Teorod Tefäda), Dabükot 2id, New York: John Wiley & Sons, Inc., pads 112, 1920.
* *A Debate on the Theory of Relativity* (Döbat dö Teorod Tefäda), sa nüdugot hiela William Lowe Bryan, Chicago: Open Court Pub. Co., pads 154, 1927.
* *The calculus* (Kalkul), Robert D. Carmichael e James H. Weaver, Boston/New York: Ginn & company, pads 345, 1927.
* *The Logic of Discovery* (Tüvatikav), Chicago/London: Open Court Publishing Co., pads 280, 1930; pädönupüböl fa Arno press, New York, 1975
* *Mathematical Tables and Formulas* (Taibs e formüls matematiks), Robert D. Carmichael e Edwin R. Smith, Boston: Ginn & company, pp. 269, 1931; pädönupüböl fa Dover Publications, Inc., New York, 1962.
* *The calculus* (Kalkul), päbevoböl fa Robert D. Carmichael, James H. Weaver e Lincoln La Paz, Boston/New York: Ginn & company, pads 384, 1937.
* *Introduction to the Theory of Groups of finite order* (Nüdug lü Teor Grupas Leoda Finik), Boston/New York: Ginn & company, pads 447, 1937; pädönupüböl fa Dover Publications, Inc., New York, 1956.

## Logolös i
* Sekät hiela Carmichael
* Num hiela Carmichael
* Teorod hiela Carmichael
* Primanums dobik

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Lautots ela Robert D. Carmichael, se Proyeg: Gutenberg.
* El Robert D. Carmichael lä bevüresodatopäd: *Mathematics Genealogy Project*.
Casoria

**Casoria** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Casoria topon videtü 40° 54’ N e lunetü 14° 18’ L.

Sürfat ela Casoria binon mö 12,03 km².

Casoria labon belödanis 81 888 (2001).
Marsala

**Marsala** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Marsala topon videtü 37° 48’ N e lunetü 12° 26’ L.

Sürfat ela Marsala binon mö 241 km².

Marsala labon belödanis 80 391 (2001).
Treviso (Litaliyän)

**Treviso** binon zif in topäd: Veneto, in Litaliyän. Treviso topon videtü 45° 40’ N e lunetü 12° 15’ L.

Sürfat ela Treviso binon mö 55,5 km².

Treviso labon belödanis 85 188 (2023).
Ebba Pauli

Jiel **Ebba Helena Pauli** (1873 yunul 12 in Västerhaninge - 1941 yulul 28 in Stockholm) äbinof lautan Svedänik änitedälöl in dins e säkäds sogädiks. Äbinof daut sekretana reiganefa Svedänik: Carl Gustav Pauli e jiela Emma Charlotta Swartling. Famül: Pauli binon noubik, e licinon de Litaliyän.

Jiel Ebba Pauli pädavälof as sekretan tefü jel pöfikanas. Äbinof fünan Zänakluba pro Vob Sogädik e Stitoda hiela Lucas: Salüdan. Kobü hiel Natanael Beskow ästitof tü 1912 novul 26 „lödöpi“ (*hemgård*) balid Svedäna: Birkagården.

## Lautots
* *Kamp eller resignation* (Komip u sufod, 1937) 
* *Eremiten och andra berättelser* (Härmit e konots votik, 1919-1923)
Dilong

Elaf ***Dilong*** (se Tsyinänapük: 帝 *dì* sinifü „lampör“, e 龙 *lóng* sinifü „drak“, o. b. „lampör-drak“; vöd: 龙 *lóng* „drak“ pagebon kösömiko in Tsyinänapük ad nemön dinosauris, soäs el „saur(us)“ in Vesüdän) binon dinosaur plümilabik smalik famüla: Tyrannosauridae se prim Kretata, pätüvöl in Fomam di Yixian in provin: Liaoning, in Tsyinän. Nem bida: *paradoxus*, binon fom latinik vöda Vöna-Grikänapükik: *παράδοξον* sinifü *ta nol vönaoloveik*. Dinosaur at älifon bü yels za 130-balions. 

Binon balaf dinosauras balid ä primöfikünas famüla: *[[Tyrannosauridae]]*, e pätegon fa plüms. Nem obik tikodükon dö yüm no kösömik vü elaf *[[Tyrannosaurus|T. rex]]* e plüms: drak Tsyinänik miteodik, ab no pespetölo smalik ä plümilabik.

Plüms kanons palogön su skin efösiliköl göba e maxüla. No binons lölöfiko pedagloföls äs plüms nutimik: änelabons stagili zänodik e pägebons ad vamükön, no ad flitön. Els *[[Tyrannosaurus]]* daülik, in Alberta (Kanadän) ed in Mongolän petuvöls, labons skin efösiliköl, kels jonons jiniko te tegülis patedik dinosauras gretik votik. Mögos, das yunafs äbinons plümilabiks, ab äperons plümis dü glof oksik. 

El *Dilong* älabon lunoti mö mets 1,6 e sevädon stabü bomems no lölöfiks fol. 

## Literat
* Xu, X., Norell, M. A., Kuang, X., Wang,X., Zhao, Q., e Jia, C. 2004. Basal tyrannosauroids from China and evidence for protofeathers in tyrannosauroids. *Nature*, toum: 431, pads: 680-684.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Yeged ela ''New Scientist''.
* Yeged ela ''Nature''.
Paul Wendte

Hiel **Paul Wendte** äbinom Volapükan Deutänik (se Hannover), kel pämäniotom in mebalabum ela ‚Rinacil‛ (e poso in gased: Volapükagased pro Nedänapükans).
Franziska Busse

Jiel **Franziska Busse** äbinof Volapükan Deutänik (in Hannover), kel pämäniotof in mebalabun ela ‚Rinacil‛ (e poso in gased: Volapükagased pro Nedänapükans).
C. B. Heeman

Hiel **C. B. Heeman** äbinom Volapükan Nedänik (in Amsterdam), kel pämäniotom in gased: Volapükel Nedänik as tidan Volapüka.

## Literat
* 1888. Lijst der Tidels en Löpitidels Vpa in Nederland. *Volapükel Nedänik*, nüm: 3 (tiädü *Volapükan Nedänik*), pad: 5. (Vödem rigädik.)
Alkemade

**Alkemade** binon zif in provin: Sulüda⸗Holän, Nedän.
 

Sürfat ela Alkemade binon mö 30,91 km².

Alkmade labon belödanis 14 535 (2005).
Konletateor

**Konletateor** binon teorod matematik konletas, kels magons grupis yegas nedabinotik. Keninükon suemodis balugik aldelik penüdugöl in stabajul: grups yegas, binets grupas at ed i dutöf lü grups at. Ma fomims matematik atimik mödikum, konletateor labükon püki, in kel yegs matematik pabepenons. Binon (kobü tikav e predikatakalkulav) bal stabas xiomik matemata , dälölo yeges matematik ad pabumön kuratiko de binets nenmiedetik: „konlet“ e „dutöf lü konlet“. Binon ito donajäfüd matemata ed i ziläk jenotagik vestiga matematik.

Ma konletateor balugälik, konlets panüdugons e pasuemons medü suemod - as klülik palelogöl - konletas as yegagrups palelogöl as löls.

In konletateor xiomik, suemods: „konlet“ e „dutöf lü konlet“ pamiedetons nestadöfiko, medü xioms primik semik, kels lisedons e bepenons patöfis onsik. Ma suemam at, konlets e dutöf lü konlets binons suemods staböfik äs püns e liens in geomet ela Eukleides, o. b. no pamiedetons stabü binets votik.

## Logolös i
* Hiel Georg Cantor (1845-1918) - matematan e filosopan Deutänik, sevädik as datikan konletateora.
* Hiel Giuseppe Peano (1858-1932) - matematan e filosopan Litaliyänik, datikan malülas balama e vüköteda konletas, ä xiomükan kalkulava.
* Lised yegädas konletateora
* Yeged at dö konlets binon nüdugot staböfik konletateora balugik.
* Konletateor balugälik binon konletateor rigik, fa matematanas finü tumyel 19id pävölföl.
* Konletateor xiomik binon donajäfüd xiomik kuratik matemata, kel pävölfon gesagü tüv säkädas fefik pö binod konletateora balugälik (soäs letaöf hiela Russell).
* Konletateor hiela Zermelo binon xiomasit pevölföl fa matematan Deutänik Ernst Zermelo.
* Konletateor hielas Zermelo e Fraenkel binon xiomasit konletateorik suvüno pageböl, stabü konletateor hiela Zermelo sa läükots hielas Abraham Fraenkel e Thoralf Skolem.
* Konletateor hielas von Neumann, Bernays e Gödel binon xiomasit konletateorik pedesinöl ad sümön ad ut elas Zermelo e Fraenkel, labü i välaxiom, ab i labü num no nenfinik xiomas (o. b. nen xiomaskemats).
* Stabs Nulik e konletateor siädik binons ans konletateoras no vönaoloveikas, kels pemobons jünu.
* Konletateor ninik binon stäänükam konletateora xiomik, kel dasumon bids no vönaoloveiks numas, äs smalikünots.
* Fomams distik tikava labons i konletabidis patedik (a. s. konlets nekuratik pö tikav nekuratik).
* Konletateor musigik bejäfon gebi diletama yümätik e grupateora pö musig; ab, pläamä gebon konletis finilabik, no labon tefis ko konletateor matematik seimik. Dü degyels lätik tel, musigator ceinöl egebon kuratikumo suemodis konletateora matematik (l. Levin 1987).
's-Heerenhoek

**'s-Heerenhoek** äbinom vilag nilü Borsele in Selän, Nedän.

's-Heerenhoek labon belödanis 1 970 (2005).
Horssen

**Horssen** binon vilag in ziläk zifa Druten, in provin Nedänik: Gelderland. Labon belödanis za 1 550 (tü 2005 yanul 1).

Vilag labon glügabumotis kil, kelas tel nog pagebons as glügs. Dabinons i spotaklubs tel (futaglopäd e tänit). Futaglöpadaklub panemon: Olympia. Dabinon i stabajul bal.
North Attleborough

**North Attleborough** ü (suvüno) **North Attleboro** binon zif in tat: Massachusetts, in Lamerikän.

## Nüns taledavik
North Attleborough topon videtü 41°59’ 00’’ N e lunetü 71°20’ 00’’ V.

Ma el *U.S. Census Bureau* (Pöpinumamabür Lamerikänik), North Attleborough labon sürfati valodik mö 49,3 km², kela 48,3 km² binon län e kela 1,1 km² (2,15%) binon vat.

## Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 27 143, lomanefs 10 391 e famüls 7 232 älödons in North Attleborough. Lödanadensit äbinon mö mens 562,2 a km². Ädabinons valodo lödöps 10 635 (220,3 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (95,97%), blägans (0,92%), lindiyans (0,12%), siyopans (1,71%) e Pasifeana-nisulans (0,02%); mens bidädas votik äbinons mö 0,45% e mens bidäda plu bala äbinons mö 0,81%. Latinans bidädas valasotik äfomons 0,81% lödanefa.

De lomanefs ädabinöl 10 391, 36% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 57% äbinons matans äkobolödöl, 9,4% pädugons fa vom nen himatan e 30,4% no äbinons famüls. 24,7% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 7,3% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,6 a lomanef e pösods 3,15 a famül.

Demü bäldot, 26,9% lödanas ela North Attleborough älabons bäldoti lifayelas läs 18, 6,6% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 34,4% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22,5% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 9,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 36.

Demü gen, ädabinoms mans 94,6 a voms 100. Pato ädabinoms mans 91,3 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.

Lemesed patedik lomanefa in North Attleborough äbinon mö US$59 371 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$69 461. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$47 645, leigodü US$31 522 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$25 974. Zao 2,7% famülas e 3,8% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 5% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 3,9% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Kamerik

**Kamerik** binon vilag nilü Woerden in provin: Utrecht, in Nedän.

Kemerik labon belödanis 3 811 (2005).
Koog aan de Zaan

**Koog aan de Zaan** binon vilag nilü zif: ,Zaandam’ in komot: ,Zaanstad’, in provin: ,Nolüda⸗Holän’, Nedän. Äbinon komot nesekidik jü 1974, ven ävedon dil ela ,Zaanstad’. El ,Koog aan de Zaan’ labon belödanis 11 225 (2021).
Lent

**Lent** binon vilag nilü zif: Nijmegen, in provin: Gelderland, in Nedän.

Lent labon belödanis 4 685 (2006).
Leset hielas Mohr e Mascheroni

In geomet, **leset hielas [[Georg Mohr|Mohr]] e [[Lorenzo Mascheroni|Mascheroni]]** lesagon, das däsinot geometik seimik me kompad e stripöm dunovik kanon padunön i te me kompad. Leset at päpübon balidnaedo fa hiel Georg Mohr ün 1672, ab blöf omik äblebon nesevädik jü 1928. Leset at päblöfon nesekidiko i fa hiel Lorenzo Mascheroni ün 1797.

## Reidolös i yegedis:
* Leset hielas Poncelet e Steiner.
* Säkäd hiela Napoléon.

## Yüm plödik
In Linglänapük:
* Däsinots teiko me kompad dunoviks.
Georg Mohr

Hiel **Jørgen Mohr** (in fom latinik: **Georg**(**ius**) **Mohr**) (1640 prilul 1 - 1697 yanul 26) äbinom matematan Danänik. Ätävom zi Nedän, Fransän e Linglän. El Mohr pämotom in København. 
Demü geomet, eblünot riganatälik teik oma äbinon blöf, das däsinot geometik seimik me kompad e stripöm dunovik kanon padunön i te me kompad - kelos anu sevädon as leset hielas Mohr e Mascheroni. Äpübom blöfi okik in buk: *Euclides Danicus*, Amsterdam, 1672.

Do buk at päkeninükon in literataliseds matematik, nek äreidon oni, e päglömon dü yels za 250. Leset päblöfon nesekidiko fa Litaliyänan: Lorenzo Mascheroni pos yels plu tums (ün 1797). Pas ün 1928, ven matematistudan yunik ätüvom samädi buka at in selidöp bukas neflifedik in København, vobot ela Mohr äsevädikon. Buk at päpübon dönu (as kopied kuratik) ün yel ot.

El Mohr äpübom eli *Euclides Danicus* in Danänapük ed in Nedänapük (alik labü donatiäd lunik in pük tefädik). Päspetoyöv, das vobot nolavik ettimo püpübonöv latino - ön jenet kelik pösods mödikum äkanonsöv reidön oni (i hiel Caspar Wessel ädunom otosi). Bi ye älifädom lunüpiko in Nedän, väl omik demü netapüks ba päspireton fa matematan Nedänik Simon Stevin, kel äprimom vönaoloveikodi somik.

El Mohr äbinom flen hiela Ehrenfried Walther von Tschirnhaus, ed älifädom yelis lätik oka as vüdäb domü om. El Mohr ädeadom in vilag: Kieslingswalde (atimo Sławnikowice in Polän) nilü Görlitz, in Deutän.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Lifajenäd ela Georg Mohr, fa hiels John J. O'Connor e Edmund F. Robertsonm (se bevüresodatopäd: *MacTutor*).
* Lifajenäd brefik ela Georg Mohr lä *Project Galileo*.
In Fransänapük:
* Leset hielas Mohr-Mascheroni e sams.
In Danänapük:
* Padem calöfik „Mäteda: Georg Mohr“.
Lorenzo Mascheroni

Hiel **Lorenzo Mascheroni** (1750 mayul 13 in Bergamo - 1800 yulul 14 in Paris, Fransän) äbinom matematan Litaliyänik. Keblünots veütikün omik tefons studi logaritas e primanumas, ed i däsinotis geometik.

## Lifajenäd brefik
Son jiela Maria Ciribelli e hiela Paolo Mascheroni dell'Olmo: länedidalaban liegik, äprimom karieri relik, ed ävedom pädan bäldotü yels 17. Pos atos ävedom tidan, primo spiköfava e poso füsüda e matemata in seminar di Bergamo.

Ün 1786 päcälom profäsoran lalgebrada e geometa in Niver di Pavia, kela räktoran ävedom pos yels kil, jü 1793. De 1898 jü 1791 äbinom i dilekan ela *Accademia degli Affidati* (Kadäm Kipedalas) in Pavia. Ävedom i liman ela *Accadmia Reale* (Kadäm Regik) di Mantova, äsi ela *Società Italiana delle Scienze* (Klub Litaliyänik Nolavas).

Älabom i karieri bolitik. Pävälom ün 1797 as depütäb ela *Repubblica Cisalpina*, kel äsedom omi lü Paris ad studön siti metik degdilik brefabüo pizepöli. Pos atos ye no äkanom gegolön sekü koup ela Milano fa Lösterän, ed ädeadom ün yel äsököl, pos maläd brefüpik.

## Vobotem

Lautot balid päpüböl ela Mascheroni äbinon el *Nuove ricerche su l'equilibrio delle volte* (Vestigs nulik dö leigavet bobotas, 1785). Ün 1790 äpübom eli *Adnotationes ad calculum integrale Euleri* (Küpets tefü kalkul lintegralik hiela Euler), in kel, vü dins votik, äkalkulom numatis balid 32 völfama degdilik numa: *e* (leido te numats balid 19 äverätons), ed i utosi, kelos nu sevädon as fümanum hielas Euler e Mascheroni. 
 
Lebuk famikün oma binon ye el *Geometria del Compasso* (Geomet Kompada, Pavia, 1797), in kel äblöfom, das däsinot geometik seimik me kompad e stripöm dunovik kanon padunön i te me kompad. Primo äjonon metodis ad tuvedön säkädis geometik semik (a. s. lafükam sirkaboba) te me kompad, e pos atos das däsinot geometik nonik dabinon, kel no kanon padunön yufü tuvedametods büo pibepenöls (if pazepos, das lien pabumon, ven püns tel onik pamiedetons). No äbinom ye balidan: matematan Danänik: Georg Mohr ipübom blöfi leseta at (anu sevädik as leset hielas Mohr e Mascheroni) ya ün 1672, in buk omik: *Euclides Danicus*, kel äblibon nesevädik jü 1928.

El Mascheroni, kel primü lif okik änitedälom dö literat e püks vönik, äbinom i poedan: ädedietom eli *Geometria del Compasso* ele Napoléon me poedot.

## Yüms plödik
In Linglänapük:
* Lifajenäd ela Lorenzo Mascheroni, fa hiels John J. O'Connor e Edmund F. Robertson, se bevüresodatopäd: *MacTutor*.
In Deutänapük:
* Sams däsinotas geometik te me kompad pedunölas.
In Fransänapük:
* Sams votik däsinotas geometik te me kompad pedunölas.
Tomas Overmeer

Hiel **Tomas Overmeer** äbinom Volapükan in Nieuwburen, Nedän, kel pämäniotom in gased: Volapükel Nedänik as tidan Volapüka.

## Literat
* 1888. Lijst der Tidels en Löpitidels Vpa in Nederland. *Volapükel Nedänik*, nüm: 3 (tiädü *Volapükan Nedänik*), pad: 5. (Vödem rigädik.)
Oudenbosch

**Oudenbosch** binon zif nilü Etten-Leur en Roosendaal in provin: Nolüda⸗Brabän, Nedän

Oudenbosch labon belödanis 17 841 (2007).
Volkel

**Volkel** binon vilag nilü Uden in provin: Nolüda⸗Brabän, Nedän.

Volkel labon belödanis 3 614 (2006).
Roelofarendsveen

**Roelofarendsveen** (ü brefikumo: **De Veen**) binon vilag nilü Alkemade in provin: Sulüda⸗Holän, in Nedän.

Roelofarendsveen labon belödanis 10 950 (2004).
Sesto San Giovanni

**Sesto San Giovanni** binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Sesto San Giovanni topon videtü 45° 32’ N e lunetü 9° 14’ L.

Sürfat ela Sesto San Giovanni binon mö 11 km².

Sesto San Giovanni labon belödanis 83 477 (2001).
Pozzuoli

**Pozzuoli** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Pozzuoli topon videtü 40° 49’ N e lunetü 14° 7’ L.

Sürfat ela Pozzuoli binon mö 43 km².

Pozzuoli labon belödanis 82 131 (2001).
Busto Arsizio

**Busto Arsizio** binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Busto Arsizio topon videtü 45° 36’ N e lunetü 8° 51’ L.

Sürfat ela Busto Arsizio binon mö 30 km².

Busto Arsizio labon belödanis 80 135 (2006).
Albese con Cassano

**Albese con Cassano** binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Albese con Cassano topon videtü 45° 48’ N e lunetü 9° 10’ L.

Sürfat ela Albese con Cassano binon mö 8 km².

Albese con Cassano labon belödanis 3 986 (2001).
Cosenza

**Cosenza** binon zif in topäd: Kalabrän, in Litaliyän. Cosenza topon videtü 39° 18’ N e lunetü 16° 15’ L.

Sürfat ela Cosenza binon mö 37,2 km².

Cosenza labon belödanis 69 984 (2001).
Gela

**Gela** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Gela topon videtü 37° 4’ N e lunetü 14° 15’ L.

Sürfat ela Gela binon mö 276 km².

Gela labon belödanis 77 311 (2001).

## Yüms plödik
*  Piccolo, Salvatore. ''Gela.'' Ancient History Encyclopedia. December 20, 2017.
Caserta

**Caserta** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Caserta topon videtü 41° 4’ N e lunetü 14° 20’ L.

Sürfat ela Caserta binon mö 53,07 km².

Caserta labon belödanis 79 488 (2001).
Pavia

**Pavia** binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Pavia topon videtü 45° 11’ N e lunetü 9° 9’ L.

Sürfat ela Pavia binon mö 62 km².

Pavia labon belödanis 71 486 (2001).
Cremona

**Cremona** binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Cremona topon videtü 45° 8’ N e lunetü 10° 2’ L.

Sürfat ela Cremona binon mö 70 km².

Cremona labon belödanis 71 052 (2001).
Lamezia Terme

**Lamezia Terme** binon zif in topäd: Kalabrän, in Litaliyän. Lamezia Terme topon videtü 38° 58’ N e lunetü 16° 18’ L.

Sürfat ela Lamezia Terme binon mö 160,2 km².

Lamezia Terme labon belödanis 70 501 (2001).

## Yüms plödik

* El Lamezia jenavik.
Potenza

**Potenza** binon zif in topäd: Basilicata, in Litaliyän. Potenza topon videtü 40° 38’ N e lunetü 15° 48’ L.

Sürfat ela Potenza binon mö 199 km².

Potenza labon belödanis 68 252 (2001).
Ragusa

**Ragusa** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Ragusa topon videtü 36° 56’ N e lunetü 14° 45’ L.

Sürfat ela Ragusa binon mö 442,37 km².

Ragusa labon belödanis 72 168 (2001).
L'Aquila

**L'Aquila** binon zif in topäd: Abruzzo, in Litaliyän. L'Aquila topon videtü 42° 21’ N e lunetü 13° 23’ L.

Sürfat ela L'Aquila binon mö 466,87 km².

L'Aquila labon belödanis 72 283 (2001).
Asti

**Asti** binon zif in topäd: Piemontän, in Litaliyän. Asti topon videtü 44° 53’ N e lunetü 8° 12’ L.

Sürfat ela Asti binon mö 151,82 km².

Asti labon belödanis 74 392 (2001).
Grosseto

**Grosseto** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Grosseto topon videtü 42° 46’ N e lunetü 11° 6’ L.

Sürfat ela Grosseto binon mö 474,46 km².

Grosseto labon belödanis 80 742 (2009).
Trapani

**Trapani** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Trapani topon videtü 38° 1’ N e lunetü 12° 31’ L.

Sürfat ela Trapani binon mö 271 km².

Trapani labon belödanis 70 872 (2001).
Quartu Sant'Elena

**Quartu Sant'Elena** binon zif in topäd: Sardineän, in Litaliyän. Quartu Sant'Elena topon videtü 39° 14’ N e lunetü 9° 11’ L.

Sürfat ela Quartu Sant'Elena binon mö 96,28 km².

Quartu Sant'Elena labon belödanis 70 569 (2001).
Guidonia Montecelio

**Guidonia Montecelio** binon zif in topäd: Lazio, in Litaliyän. Guidonia Montecelio topon videtü 42° ’ N e lunetü 12° 43’ L.

Sürfat ela Guidonia Montecelio binon mö 79 km².

Guidonia Montecelio labon belödanis 76 770 (2001).
Carrara

**Carrara** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Carrara topon videtü 44° 5’ N e lunetü 10° 6’ L.

Sürfat ela Carrara binon mö 71 km².

Carrara labon belödanis 65 296 (2001).
Imola

**Imola** binon zif in topäd: Emilia-Romagna, in Litaliyän. Imola topon videtü 44° 20’ N e lunetü 11° 42’ L.

Sürfat ela Imola binon mö 204,94 km².

Imola labon belödanis 66 340 (2001).
Afragola

**Afragola** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Afragola topon videtü 40° 55’ N e lunetü 14° 19’ L.

Sürfat ela Afragola binon mö 17,99 km².

Afragola labon belödanis 62 319 (2001).
Benevento

**Benevento** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Benevento topon videtü 41° 8’ N e lunetü 14° 47’ L.

Sürfat ela Benevento binon mö 130 km².

Benevento labon belödanis 63 026 (2001).
Carpi

**Carpi** binon zif in topäd: Emilia-Romagna, in Litaliyän. Carpi topon videtü 44° 47’ N e lunetü 10° 53’ L.

Sürfat ela Carpi binon mö 131 km².

Carpi labon belödanis 65 011 (2001).
Caltanissetta

**Caltanissetta** binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Caltanissetta topon videtü 37° 29’ N e lunetü 14° 4’ L.

Sürfat ela Caltanissetta binon mö 416 km².

Caltanissetta labon belödanis 63 360 (2016).
Viareggio

**Viareggio** binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Viareggio topon videtü 43° 52’ N e lunetü 10° 14’ L.

Sürfat ela Viareggio binon mö 31,88 km².

Viareggio labon belödanis 63 276 (2001).
Portici

**Portici** binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Portici topon videtü 40° 49’ N e lunetü 14° 20’ L.

Sürfat ela Portici binon mö 4 km².

Portici labon belödanis 57 777 (2001).
Molfetta

**Molfetta** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Molfetta topon videtü 41° 12’ N e lunetü 16° 36’ L.

Sürfat ela Molfetta binon mö 58,26 km².

Molfetta labon belödanis 59 835 (2001).
Altamura

**Altamura** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Altamura topon videtü 40° 49’ N e lunetü 16° 33’ L.

Sürfat ela Altamura binon mö 427 km².

Altamura labon belödanis 67 903 (2001).
Crotone

**Crotone** binon zif in topäd: Kalabrän, in Litaliyän. Crotone topon videtü 39° 5’ N e lunetü 17° 7’ L.

Sürfat ela Crotone binon mö 179,8 km².

Crotone labon belödanis 60 673 (2001).
Savona

**Savona** binon zif in topäd: Liguria, in Litaliyän. Savona topon videtü 44° 18’ N e lunetü 8° 29’ L.

Sürfat ela Savona binon mö 65 km².

Savona labon belödanis 61 735 (2001).
Matera

**Matera** binon zif in topäd: Basilicata, in Litaliyän. Matera topon videtü 40° 40’ N e lunetü 16° 36’ L.

Sürfat ela Matera binon mö 387,4 km².

Matera labon belödanis 59 738 (2001).
Viterbo

**Viterbo** binon zif in topäd: Lazio, in Litaliyän. Viterbo topon videtü 42° 25’ N e lunetü 12° 6’ L.

Sürfat ela Viterbo binon mö 406,28 km².

Viterbo labon belödanis 60 254 (2001).
Cerignola

**Cerignola** binon zif in topäd: Puglia, in Litaliyän. Cerignola topon videtü 41° 16’ N e lunetü 15° 54’ L.

Sürfat ela Cerignola binon mö 593 km².

Cerignola labon belödanis 58 090 (2001).
Bergen

Dabinons:

* Bergen: zif in fedalän: Saxän, in Deutän.
* Bergen: zif in fedalän: Rinän⸗Palzän, in Deutän.
* Bergen: zif in fedalän: Dona⸗Saxän, in Deutän.
* Bergen: zif in Norgän.
* Bergen: zifs tel in fedalän: Bayän, in Deutän.
* Bergen: zif in provin: Limburgän, in Nedän.
* Bergen: zif in provin: Nolüda⸗Holän, in Nedän.
* Bergen: nem Nedänapükik zifa: Mons, in provin: Hainaut, in Belgän.
* Bergen: zif in tat: North Dakota, in Lamerikän.
* Bergen: zif in tat: New York, in Lamerikän.

Dabinons i:

* Bergen auf Rügen: zif in fedalän: Mäklänburgän⸗Vesüdapomerän, in Deutän.
Voorburg

**Voorburg** binon zif in provin: Sulüda⸗Holän, Nedän.
 
Sürfat ela Voorburg binon mö 6,31 km².

Voorburg labon belödanis 38 657 (2001).
Schoonhoven

**Schoonhoven** binon zifil in provin: Zuid-Holland, Nedän. Bü 2015 el ,Schoonhoven’ äbinon komot livätik, sis yel at binon dil komota: ,Krimpenerwaard’. Ün yel: 2007 el ,Schoonhoven’ älabon belödanis 12 195.

El ,Schoonhoven’ binon motedöp Volapükana Nedänik: hiela ,Servaas de Bruin’.
Waptia

Elaf ***Waptia fieldensis*** äbinon krustaf smalik vemo primöfik. Pö krustafs mödik Kambriuma - soäsä pö el *Waptia* - defons mudadils zesüdik ad padilädön as krustaf legik; ba äduton lü grup röletik, primöfikum ka krustafs.

## Literat e yüms plödik
Fulgurotherium

Elaf ***Fulgurotherium*** äbinon dinosaur se prim Kretata, kel älifon in Stralop. Äduton lü grup elafas *[[Hypsilophodontidae]]*, kels äbinons limafs primöfiks elafas *[[Ornithopoda]]*. Bid patedik: *Fulgurotherium australe*, päbepenom calöfiko fa el Huene ün 1932, ab fösil at ba binon mig bomas bidas difik grupa: *[[Ornithopoda]]*.

## Yüm plödik
* Elafs ''Ornithopoda''.
Banffia

Elaf ***Banffia*** binon el *genus* nimas pebepenöl stabü fösils se prim Kambriuma. El *genus* at penemon stimü Banff: zif in provin: Alberta, Kanadän, nilü tuvöp fösilas onik. Plad onik vü klads löpik nog padöbaton. Bids ela *Banffia* älabons koapis molik, klu fösils sevädons staböfiko se slets di Burgess in Kanadän e slets di Chengjiang in Tsyinän.

Elaf *Banffia constricta* sevädon stabü tumats fösilas in slets di Burgess petuvölas. Älabon lunoti zimmetas za 10, ed älabon dilis föfik e pödiki. Koap lölik päzütülon as skrubät; pemobos, das atos binon lönedükam, de stad primik gemagöfik. Diläd föfik pätegon fa koans no miniks tels, kels ävedons yumöfiks, o.b. koan bal. Binod kronafomik binü sirküls otzänodik kil äzüon mudi. Binod votik - lantenafomik - nilü mud äbinon ba sienäm semik. Diläd pödik binädon me dils 40 u 50. Ninäm äbinon stedik, e kül äbinon lä finatipot diläda pödik. Ninäm älabon jiniko mödoti „pokas“ (els „*diverticulae*“). Sirkülamasit mögik logädon pö fösils. El *Banffia constricta* äfidon luveratiko sädotis.

Elaf *Banffia confusa* sevädon stabü fösils se slets di Chengjiang. Koap nima at leigo labon dilädis, kelos logädon pö diläd pödik. Pemobos, das äbinon yufian pö svim, u ba pö fan e fid defälotas.

## Dadiläd
Vestigans no baicedons tefü dadiläd ela *Banffia*. El *Banfia constricta* pälelogon as limaf elafas *[[Annelidae]]* fa hiel Walcott ün 1911. Jü 2006, mobs difik pladonsöv eli *Banfia* ini grups: *Urochordata*, u *[[Vetulicolia]]*, u *[[Arthropoda]]*'. Do koapadisin (diläds pödik e föfik leigons e labons dilis) sümon ad ut elas *Vetulicolia*, ya peblöfädos, das def cielas e kom elas *diverticula* pö ninäms onik sinifons, das el *Banfia* bo no duton lü grup: *[[Deusteromia]]*.

## Literat
*Banffia, An Enigmatic Fossil From The Chengjiang Biota - ragiv päkonsultöl tü 2006 yunul 21.
*Banffia constricta, a putative vetulicolid from the Middle Cambrian Burgess Shale - ragiv päkonsulton tü 2006 yunul 21.
*NAPC 2001 The Limbless Animal Banffia constricta from the Burgess Shale (Middle Cambrian, Canada): A Stem-group Arthropod? - ragiv pakonsülton tü 2006 yunul 21.
*Vetulicolia - ragiv päkonsulton tü 2006 yunul 21.
Emst

**Emst** binon vilag nilü ,Epe’ in provin: ,Gelderland’, Nedän. In 2021 el ,Emst’ älabon belödanis 3 225.
Gevgeliya

**Gevgeliya** (*Makedonänapüko:* **Гевгелија**) binon zif in Nolüda⸗Makedonän. Gevgeliya labon belödanis 20 362 (2002).
Ginneken

**Ginneken** binon atimo zifadil sulüdik in Breda: zif in provin Nedänik: Nolüda⸗Brabän. Ma pükigeb topik panemon * 't Ginneke*.

Ginneken äbinon büo vilag. Topiko distidoy utanis, kels pemotons in Ginneken (Nedänapüko: els „Ginnekenezen“) de utans, kels lödons in Ginneken (els „Ginnekenaren“). Vilag: Ginneken ävedon ün 1814, kobü vilag: Bavel, komot: Ginneken en Bavel. Tü 1942 yanul 1 Ginneken, flunü koupanef, päläükon lä Breda. Do Ginneken siso ebinon dil zifa at, edakipon kaladi vilagik lönik oka. El *Ginnekenmarkt* (maket di Ginneken) dub kafibötöps plitöfik labü täratils pezüöl binon famik.

Bumot topik veütik binon el „Sint-Laurentiuskerk“ (Glüg Salüdana: Laurentius) yela 1902, pädisinöl fa bumavans: Jos Cuypers e Jan Stuyt. Logöfots votik binons glüg pävotastidöl tumyela 15id e, boso plödü Ginneken, kasted Bouvigne.

## Mens famik in Ginneken pemotöls
* Marga Minco (1920 mäzul 31), lautan.
* Antoon Verlegh (1896 mäzul 29), futaglöpädan.

## Yüm plödik
In Nedänapük:
* Bevüresodatopäd: Ginneken].