open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
E. F. L. Haastert

Hiel **E. F. L. Haastert** äbinom Volapükan Nedänik (in Rotterdam), bal redakanas gaseda: „Nuns blefik se Volapükavol“ jü yel 1910. Ägetom diplomi tidana Volapüka ün XXXX, e poso ävedom tidal („löpitidel“) Volapüka. 

Äbinom tidan Deutänapüka in ‚Rotterdam’ e „cifel” Volapükamufa in Nedän.

## Lautots
* 1884. *Beknopte handleiding ter beoefening van Volapük*. Rotterdam: P. M. Bazendijk.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
* 1888. Lijst der Tidels en Löpitidels Vpa in Nederland. *Volapükel Nedänik*, nüm: 3 (tiädü *Volapükan Nedänik*), pad: 5. (Vödem rigädik.)

## Noet
Gustav Liedbeck

Hiel **Gustav Liedbeck** äbinom Volapükan Svedänik se Finspång (ettimo nog „Finspong“). Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1885. Ävobom pro propagid Volapüka in Svedän, ab pas ün 1887 äplöpom ad fünön Volapükaklubi in Finspång, kela ävedom presidan balid.

## Lautots
* 1887. *De förste grunderna till Volapük. Internationalet handelsspråk.* Öfversättning efter Aug. Kerckhoffs. Stockholm: Bonniers. (Dabükot 2id e 3id, 1887.) (Tradutod tidodema lölöfik ela Kerckhoffs.)
* 1887. *Internationalet handelsspråk. Fullständig lärokurs i Volapük. Ofversättning efter Aug Kerckhoffs.* Stockholm: Bonniers. (Tradutod ela „Cours Complet de Volapük“ ela Kerckhoffs.)
* 1887. *Svensk-volapük ordbok.* Stockholm: Bonniers.
* 1887. *Volapük-svenska ordbok.* Stockholm: Bonniers.
* 1888. *Handelskorrespondens på svenska och volapük.* Stockholm: Bonnier. (Jiniko tradutod ela *Spodel tedelik Volapüka* hiela Rupert Kniele.)

## Peneds
* 1887. *[[Volapük: Gased bevünetik tedelik, nolik, literatik e gälodik]]*, Nüm: 6, Pad: 56. (Vödem rigädik)

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Volapükaklub di Hannover

**Volapükaklub di Hannover** päfünon ün 1888. Ün 1896 äprimon pübi gaseda: „Volapük“, kel älaipubon jü 1897.
Konflit vü el Schleyer ed el Kerckhoffs

- Kods veütikum konflita at: tikamagots distik tefü binäl e zeil yufapüka bevünetik? (El Schleyer ävilom *püki gudikün*, el Kerckhoffs *püki plagik*). 

- Veraton-li, das Kerckhoffs binom el 'Louis de Beaufront' Volapükamufa?

- Votükams kinik el Kerckhoffs ämobom? E kitimo? Dü Volapükakongred kilid in Paris? In lebuks okik? (Dunolöd lisedi votükamas fa om pämobölas!)

## Votükams fa el Kerckhoffs pämoböls in Tidodem lölöfik oma
pad: 5: el Kerckhoffs vilom moükön:
* difi vü el *of-* ed el *ji-* (i su pad: 20, noet: 3)
* fomis namik pönopas: *öb*, *ät*, *öt*, *üt*'
* büdabidiri namik (*-öz*);
* gebi kusatifa pos mufapräpods;
* vödasökaleodis tumödik (sökaleod te bal muton padakipön in süntag).

(NB: su pad: 14 el Kerckhoffs jelodom fomis komplitik värba, no baicedölo ko utans, kels vilons fomis diletikum.)

El Kerckhoffs krütom:

pad: 14
* gebi lafaba volapükik ad penön pösoda- e pladanemis (pla tonatam lönik onas)

pad: 18
* gebi ela *spiritus asper* pla el *h*

pad: 22
* gebi ladyeka (pedlekinöl) fo subsat (el Kerckhoofs vil, das ai papladon po subsat);

pad: 23
* gebi elas -um, -üb ko subsats: söl, sölum, sölün;

pad: 27
* gebi fomas: obsa, obse, obsi pla foms obas, obes, obis;

pad: 28
* gebi fomas: obikel, olikel,... me sinif *le mien, le sien...* (no krütom, te mäniotom nen krüt gebi ela Schleyer, ab in buk oka no komadom eli ,,obikel* e r.)

pad: 29
* gebi fomas *ed* ed *ud* fo vokats, e *ke* e *ple* fo vöds me el "o" primöls.

pad: 31
* pönopi: *en*, kel pimiedeton te lufümiko fa datuval;

pad: 32
* gebi pönopa: *ot* pla *om* u *of*, äsä in Deutänapüki

pad: 35
* gebi ela -i ad malön aoristi: *aipenob*, *äipenob*, *eipenob*..., bi foms sömik no patuvons in püks ti valiks Yuropa.

pad: 37
* deklini nefümbidira.

pad: 38
* gebi ela *nes* pla el *nen* as konyun.

pad: 41
* gebi pönopa *ok* as foyümot: *vatükob-ok,*vatük-ol-ok*

pad: 42
* gebi, ma sam Deutänapüka, foma ladyekik as adverb (a.s. *pukön vifik*).

pad: 44
* gebi genitifa ad malön primapüni mufa: *golob usa*. (Kusatif, a.s. *golob usi*, pädasumon, do el Kerckhoffs penom: *M. Schleyer leur donne la forme de l'accusatif* (äsva no ävilol stütön atosi). Penom i: *Nous condamnons également l'emploi d'un adverbe différent, selon que le mouvement se rapproche ou s'éloigne de la personne qui parle: l'introduction de ces finesses ôterait à la langue son caractère de simplicité.*)

pad: 45
* gebi elas *kelöp* e *kelüp* (=kö e kü): el Kerckhoffs no vilom disti vü *kö*, *kü* e *kiöp(o)*, *kiüp(o)* (kelis gebon pla els *kö* e *kü*).

pad: 46
* gebi kusatifa ko präpods ad malön mufi.

pad: 47
* jenöfoti, das el Schleyer no ämiedetom gudiko sinifi präpodas anik

pad: 56
* gebi vödeda: *olik divodikün*, kel ämutonöv binön: *divodikün olik*.
Vicenzo Amoretti

Hiel **Vicenzo Amoretti** (*Litaliyänapüko*: ) äbinom Volapükan Litaliyänik. Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1886.

## Lautots
* 1887. *Volapük. Grammatica e lessicologia ad uso degli italiani.* Roma, Torino, Napoli: Unione Tipografico-Editrice. Parigi: Librairie H. Le Soudier. (Dabükot balid in 1888.) (Vödem rigädik.)
* 1888. *Metodo per imparare in sei ore la lingua universale Volapük.* Associazione per la propagazione del Volapük in Italia. Roma, Torino, Napoli: Unione Tipografico-Editrice.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)

## Yüms plödik
* Volapük. Grammatica e lessicologia ad uso degli italiani.
Juraj Bauer

Profäsoran **Juraj** (ü: **Georg**) **Bauer** äbinom Volapükan se Zagreb ü (Deutänapüko) Agram (Kroasän, ettimo nog dil Lösteräna). Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1885. Poso äseditom de Volapükamuf ed äjafom yufapüki lönik oka: el Spelin.

## Lautots
* 1885. *Svjetski jezik (Volapük)*. 1. Moja borba za nj. 2. Slovnica njegova. Zagreb: Komisionalna naklada sveučilištne knjižare Franje Župana (Albrecht i Fiedler). 
* 1886. *Sprachwissenschaftliche Kombinatorik. Ein Vorschlag, VOlapük vokalreicher und dennoch etwas kürzer darzustellen.* Agram (Zakreb): Albrecht & Fiedler.
* 1887. *Volapük und meine sprachwissenschaftliche Kombinatorik. Allgemeines, Kritik und Vorschläge.*. Agram (Zagreb): Albrecht & Fiedler.
* 1888. *Die „American Philosophical Society“ über Weltsprache.* Agram (Zagreb).
* 1888. *Spelin. Eine Allsprache auf allgemeinen Grundlagen der sprachwissenschaftlichen Kombinatorik aufgebaut.* Bruxelles: Mouquardt; Agram (Zagreb): Suppan.
* 1888. *Der Fortschritt der Weltsprache-Idee, insbesondere meines Weltsprache-Projekts Spelin.* Agram (Zagreb): Suppan 1888.
* 1889. *Wider die internationalen Wörter und die Möglichkeit eine Weltsprache aus sogenannten internationalen Wörtern zu klauben.* Agram (Zagreb): Albrecht.
* 1891. *Verbesserungen und Zusätze zu meinem Weltsprache-Projekte.* Prospekt des Spelin-Wörterbuches.
* 1892. *Spelin-Wörterbuch; wider die internationalen Wörter und die Möglichkeit eine Weltsprache aus sogenannten internationalen Wörtern zu klauben.* Agram.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
* Piškorec, Velimir. 2010. *Von Volapük zu Spelin. Zum Leben und Werk des kroatischen Plansprachlers Juraj (Georg) Bauer (1848–1900)* / Interlinguistische Informationen, Beiheft 17 (2010), S. 99–131. (Vödem rigädik.)
Andrew Drummond

Hiel **Andrew Drummond** (*Britäna-Linglänapüko*: ) binom lautan se Edinburgh (Skotän). Pals bofik oma äbinons pükitidans. Ästudom pükis in nivers di Aberdeen e di London. Penom dilatimo, e vobom as programan. Plä lekoneds oka: *An Abridged History*, *A Hand-book of Volapük*, *Elephantina* e *Novgorod the Great*, älautom konotis mödik (no pepübölis), äsi tradutodis se Deutänapük. 

Do no binom Volapükan legik, elautom lekonedi tiädü: *A Hand-book of Volapük* (Tidabuk Volapüka), in kel bepenom tävaventüris söla Gemmel Justice, Volapükan mu lanälik, kobü el Sir Thomas Urquhart foltumyelik, e komip oma ta leneflen badälik: dokan Bosman, slopan Sperantapüka. Lekoned at ninädon i gramati brefik Volapüka rigik sa taibs gramatik, okskilükams e lised vödas Volapükik za lultums: buk kanon pagebön as nüdugot ini Volapük rigik. El Drummond emagom Volapükamufi (ed i yufapükamufis valik) as grup dialimanas no go jenöfimikas, kels ävilons vobön pro benosek Püka Bevünetik no ibetikölo patis e dinädis valik e no isuemölo sekis ona pro menef, e kels äbejäfons suvumo vödafeitis ta ods (me leceds e blöfastabs ai no tikaviks tefü „yufapük gudikün“) ka säkädis jenöfik vola onsik. 

## Lautots

### Buks
* 2004. *An Abridged History*. Edinburgh: Polygon.
* 2006. *A Hand-book of Volapük*. Edinburgh: Polygon.
* 2008. *Elephantina*. Edinburgh: Polygon.
* 2010. *Novgorod the Great*. Edinburgh: Polygon.
* 2017. *The Intriguing Life and Ignominious Death of Maurice Benyovszky*.  New York/London: Routledge.

### Konots
* 2002. *A Chronicle of the World 1840-1893.* In: *Writing Wrongs*.

### Tradutods (se Deutänapük)
* 1983. *Letters on Capital.* (Rigäd fa Marx ed Engels.) London: New Park.
* 1991. *And Red is the Colour of Our Flag.* (Rigäd fa Oskar Hippe.) London: New Park.
* 1992. *Trotsky and the Russian Social-Democratic Controversy over comparative revolutionary history.* (Rigäd fa Udo Gehrmann.) In: *The Trotsky Reappraisal*, Brotherstone e Dukes (red.). Edinburgh: Edinburgh University Press.

## Yüms plödik
* Bepen e krüt brefiks ela *A Hand-Book of Volapük* (in Linglänapük), fa hiel Peter Burnett.
* Spikot ko lautan dö lekoned *An Abridged History* (in Linglänapük).
* Resodapad lautana, kö binons i küpets tefü lebuks omik.
Böblingen

**Böblingen** binon zif in fedalän: Badän⸗Vürtän, in Deutän. Böblingen topon videtü 48°41’ N e lunetü 9°0’ L.

Sürfat ela Böblingen binon mö 39,04 km².

Böblingen labon belödanis 46 269 (2006 dekul 31id).
Öhringen

**Öhringen** binon zif in fedalän: Badän⸗Vürtän, in Deutän. Öhringen topon videtü 49°12’ N e lunetü 9°30’ L.

Sürfat ela Öhringen binon mö 67,79 km².

Öhringen labon belödanis 22 811 (2008 dekul 31id).

## Noets
Aberdeen (Skotän)

**Aberdeen** (*Britäna-Linglänapüko*: ; *Skotäna-Gälapüko*: **Obar Dheathain** ) binon zif in Lofüda-Skotän.
 

Sürfat ela Aberdeen binon mö 184,46 km².

Aberdeen labon belödanis 202 370 (2005).
Edinburgh

**Edinburgh** (*Britäna-Linglänapüko*: ; *Skotäna-Gälapüko*: **Dùn Èideann** ) binon cifazif Skotäna.

Sürfat ela Edinburgh binon mö 262 km².

Edinburgh labon belödanis 448 624 (2001).
Wrocław

**Wrocław** (*Polänapüko*: ; *Deutänapüko*: **Breslau** ) binon zif in Vesüd Poläna.
 

Sürfat ela Wrocław binon mö 292,9 km².

Wrocław labon belödanis 633 700 (2005).
Biberach an der Riß

:*In fedalän Deutänik: [[Badän⸗Vürtän]] dabinon zif votik labü nem: [[Biberach]].*

**Biberach an der Riß** binon zif in fedalän: Badän⸗Vürtän, in Deutän. Biberach an der Riß topon videtü 48°5’ N e lunetü 9°47’ L.

Sürfat ela Biberach an der Riß binon mö 72,16 km².

Biberach an der Riß labon belödanis 32 174 (2006 dekul 31id).
Schemmerhofen

**Schemmerhofen** binon zif in fedalän: Badän⸗Vürtän, in Deutän. Schemmerhofen topon videtü 48°10’ N e lunetü 9°47’ L.

Sürfat ela Schemmerhofen binon mö 50,21 km².

Schemmerhofen labon belödanis 7 574 (2006 dekul 31id).

Komotadils: Alberweiler, Altheim, Aufhofen, Aßmannshardt, Ingerkingen, Langenschemmern e Schemmerberg.
Friedrichshafen

**Friedrichshafen** binon zif in fedalän: Badän⸗Vürtän, in Deutän. Friedrichshafen topon videtü 47°39’ N e lunetü 9°28’ L.

Sürfat ela Friedrichshafen binon mö 69,91 km².

Friedrichshafen labon belödanis 58 271 (2006 dekul 31id).
André Cherpillod

Hiel **André Cherpillod** (pämotöl ün 1930) binom Sperantan ä Volapükan Fransänik. Toä ejäfedikom lanälikumo in Sperantamuf, lebuks omik dö Volapük (in Sperant pepenöls) binons nüdug legudik ä nulikün lü pük at. Nitedälom i dö püks votik: ya epenom b.v. dö Fransänapük e dö Tsyinänapük.

## Lautots
### Dö Volapük
* 1995. *Konciza gramatiko de Volapuko, Gramat brefik Volapüka.*
* 2003. *Vortaro Volapük-Esperanto kaj Esperanto-Volapük.*
* 2016. *Volapuko en dek lecionoj*. ISBN 978-2-36620-037-9.

### Dö Sperant
* 1988. *Nepivaj vortoj.*
* 2002. *Konciza etimologia vortaro de Esperanto*. Rotterdam: UEA.
* 2005. *Etimologia vortaro de la propraj nomoj*. Rotterdam: UEA.
* 2003. *La tradukarto kaj ties problemo*
* 2005. *Lingvaj babilaĵoj.*
* 2009. *Medicina Leksikono.*

### Dö püks votik
* 1986, 1990. *Dictionnaire étymologique des noms géographiques.' Éd. Masson.
* 1988. *Dictionnaire étymologique des noms d'hommes et de dieux.* Éd. Masson.
* 1998. *La langue gauloise.*
* 1998. *La Galla lingvo.*
* 2000. *Éloge de l'orthographe.*
* 2002. *Difficultés et subtilités de la langue française.*
* 2003. *Les mystères de l'écriture chinoise. La misteroj de la ĉina skribo.*

==Dabükot==
* 1996. [[Johann Schmidt]], *Historio de la universala lingvo Volapuko'' [Jenotem valemapüka Volapük]. Petradutöl fa hiel Philippe Combot. Courgenard (La Blanchetière) : André Cherpillod, 1996. 30 + XXII p. (ISBN 2-906134-30-9)
Wilhelm Hansen

Hiel **Wilhelm Peter Henning Hansen** (pämotöl tü 1868 novul 27 in København – ädeadöl tü 1936 febul 4 in Ordrup) äbinom Volapükan Danänik. Ävobom pro propagid Volapüka in Danän. Ün 1888 äpübom tradutodi Volapükatidodema lölöfik hiela Kerckhoffs. Äbinom (kobü hiel Ernst Enna) redakan gaseda: *[[Volapükabled Däna]]*, kel pänemon zänajäfidot Volapükaklubas Skandinänik.

## Lautots
* 1886. *En Samling af de almindeligste Substantiver, Adjektiver, Adverbier, Verber, Konjuktioner og Praepositioner i Universalsproget Volapük.* København: Blaunfeldt.
* 1887. *Kortfattet lærobog i Volapük til Brug ved Selvstudium.* København: Blaunfeldt.
* 1887. *Kortfattet omrids af grammatiken i verdenssproget Volapük.* København: Lybecker.
* 1887. *Lised volapükelas zilikün in Yulop ko ladets kuladik omas.* København: Petersen. 
* 1887. *Dansk-volapük ordbok.* København: Blaunfeldt.
* 1888. *Koneds e konils fa lautels dänik.* København: Blaunfeldt.
* 1888. *Konlet konedas e konilas se läns valik pelovepolöl ini volapük fa volapükels sikikün.* København: Lybecker & Meyer.
* 1888. *Fullstændig Lærobog i Volapük.* Med Forfatterens Tilladelse bearbejdet efter W. Pflaumer's „Volständiger Lehrgang des Volapük“ til Brud fof Danske af... Aalborg: Schultz. (Tradutod tidodema lölöfik ela Kerckhoffs, bai tradutod Deutänapükik ela Pflaumer.)
* 1891. *Volapük-dansk ordbok.* Aalborg: Schultz.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
I. Henry Harrison

Hiel **I.** (ü **J.**) **Henry Harrison**  (Rusänapüko: *Андрей Иванович Гаррисон*, *Andrey Ivanovic Harrison;* Linglänapüko: *John Henry Harrison*) äbinom Volapükan älödöl in St. Petersburg (Rusän). Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1887. Poso ätradutom tidodemi lölifik ela Kerckhoffs ini Linglänapük. Pemotom tü 1829 yanul 25 in ‚London’. Ästudom pükavi e literatavi in niver di ‚London’. Dü yels vemo mödiks äyufom fati okik pö vob omik (fat äbinom letedan e latikumo gasediman e redakan). Äfealotädom lü Rusän ün 1851, kö ätidom Linglänapüki. Äkoedom dabükön tidabuki Linglänapüka pro Rusänapükans e gramati Linglänapükik Volapüka. Bü yel: 1888 < ädagetom tituli Rusänik tatakonsälala ed ävedom tidal ä dalogal in jul melanas (poso kadetajul marenik). Edeadom tü 1900 yanul 25 in Sänt⸗‚Peterburg’. De 1887 novul jü 1895 mayul 4 äbinom kadämal ela „Kadem bevünetik volapüka” (dilekans: ‚Kerckhoffs’, ‚Rosenberger’). Älüvom kadämi et, bi no ävilom jafön valemapüki nulik (sevabo eli ‚lingu nov’, latikumo eli ‚Idiom neutral’), te ävilom fasilükön Volapüki fa ‚Schleyer’ it.

## Lautots
# 1888. *Complete course of Volapük with grammar and exercises and a vocabulary of 2.500 words*. Stabü tidodem lölöfik Volapüka hiela Kerckhoffs. London, Paris, Boston: Hacehette. (Dabükot balid, perevidöl ä pegretükumöl, 1888; London: Hachette; Paris: Le Soudier; Boston: Schoenhof).

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
* Volapükan nolik e nepaletik. München, 1889 (yelüp II). Nüm: 14, pad: 9. Kadem Volapüka.
Volapükabled Däna

***Volapükabled Däna*** (= Volapükabled Danäna) äbinon gased in København päpübol (redakans: hiels Ernst Enna e Wilhelm Hansen). Nüm balid ona äjonon magodi Volapükani balid Tsyinäna: hiel Yeh Yülin.
Nuns blefik se Volapükavol

***Nuns blefik se Volapükavol*** (= Nuns brefik se Volapükavol) äbinon gased ä jäfidot Volapükakluba valemik Nedänik dü lifüp balid ona (bü revid Volapüka fa hiel Arie de Jong).
Volapükabled zenodik

***Volapükabled zenodik*** (=Volapükabled zänodik), päfünöl fa hiel Schleyer ün 1881, äbinon gased Volapükik balid ä veütikün.
Le Volapük

Gased: ***Le Volapük*** äbinon jäfidot Volapükakluba Fransänik: *Association française pour la propagation du Volapük*, päfünöl fa hiel Auguste Kerckhoffs. 

## Yüms plödik
Ragiv yelodas valik (1886–1889)
Kosmopolan

***Kosmopolan*** (Linglänapük: *The Cosmopolitan*) äbinon Volapükagased gretik alkilmulik, kel päpübon in Laustralän de 1891 jü 1897. Is binon ninädalised yelodas valik Kosmopolana. Ninü Vükifonät Volapükik ye te vödems in Volapük patuvons.

## Yum plödik
* Vödems se Kosmopolan in Vükifonat
Volapükan nolik e nepaletik

***Volapükan nolik e nepaletik*** (= Volapükan nolavik e nenpaletik), ü *Volapükan nepaletik e nebolitik*, äbinon sis 1889 yanul 1id gased Volapükakluba zänodik Bayäna, päredaköl fa dokan Weiß.
Volapükaflen jveizik

***Volapükaflen jveizik*** (= Volapükaflen Jveizänik) äbinon gased in St. Gallen päpüböl fa hiel H. Hasselbrink e päredaköl fa hiel G. Schmid, latikumo fa hiel C. Rietmann-Schmied.
Volapükabled Tälik

***Volapükabled tälik*** (=Volapükabled Litaliyänik) äbinon gased sis 1889 yanul 1 päpüböl in Torino fa profäsoran Vicenzo Amoretti.
Volapükaklub kaenelas

**Volapükaklub kaenelas** (= Volapükaklub kaenanas) äbinon Volapükaklub telid (pos Volapükaklub valemik Sveda) in Stockholm. Päfünon ün mäzul yela 1888; presidan balid äbinom söl Gustafson, kaenan.
Volapükaklub balid novegik

**Volapükaklub balid novegik** (= Volapükaklub balid Norgänik) äbinon, äsä nem onik ya sagon, klub balid Volapüka in Norgän. Päfünon ün 1888 yanul 15, labü limans 30. Kobikams äjenons in el Britannia-Café. Presidan balid äbinom hiel Harald Christian Rönne.
Nogan volapükik plo Beljän e Nedän

***Nogan volapükik plo Beljän e Nedän*** (= Jäfidot Volapükik pro Belgän e Nedän) äbinon gased päfünöl e päpüböl fa hiel Arthur Heyligers in Belgän.
Volapükagased

**Volapükased** kanon binön:

* Volapükagased (Wien), gased Lösteränik, fa hiel M. Obhlidal papüböl;
* Volapükagased pro Nedänapükans, gased Volapükakluba valemik Nedänik, lä fin dabina oka i *Volapükagased (Zänagased pro Volapükanef)* panemöl;

Pro lised e jenotem Volapükagasedas valik, logolös padi: Volapükagasedem.
Arthur Renier

Hiel **Arthur Renier** (u **Rennier**) äbinom Volapükan Belgänik, ä tradutan tidodema lölifik ela Kerckhoffs ini Nedänapük.

## Lautots
* 1887. *Grondbeginselen van Volapük naar de laatste verbeteringen van [[Kerckhoffs|A. Kerckhoffs]]*. Antwerpen: Brouwers. (Dabükot 2id: 1887; ... Dabükot 10id: 1887) {Tradutod ela *Premiers éléments de Volapük* hiela Kerckhoffs.)

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Rinän⸗Palzän

**Rinän⸗Palzän** (*Deutänapüko*: **Rheinland-Pfalz** ) binon fedalän in Vesüd Deutäna. Glet Rinän⸗Palzäna binon 19 847,39 km². Rinän-Palzän labon belödanis 4 054 081 (2006). Cifazif Rinän⸗Palzäna binon Mainz.

Zifs Bingen, Kaiserslautern, Koblenz, Landau, Ludwigshafen, Speyer, Trier e Worms topons in Rinän⸗Palzän.
Brandänburgän

**Brandänburgän** (*Deutänapüko*: **Brandenburg** ; *Löpa-Särbyovänapüko*: **Braniborska** ; *Dona-Särbyovänapüko*: **Bramborska** ) binon fedalän in Lofüd Deutäna.

Sürfat Brandänburgäna binon 29 478,63 km².

Brandänburgän labon belödanis 2 554 029 (2006).

Cifazif Brandänburgäna binon Potsdam.

Zifs Brandenburg an der Havel, Cottbus, Eberswalde, Eisenhüttenstadt, Frankfurt len Oder, Fürstenwalde e Neuruppin topons in Brandänburgän.
Maineän

**Maineän** (*Deutänapüko* **Mainau**: ) binon nisulil in diläd nolüdavesüd laka di Bodensee in Badän-Vürtän.
 

Sürfat ela Mainau binon mö 0,45 km².
Nolüdarinän⸗Vesfalän

**Nolüdarinän⸗Vesfalän** (*Deutänapüko*: **Nordrhein-Westfalen** ) binon fedalän in Vesüd Deutäna. Sürfat Nolüdarinän⸗Vesfaläna binon 34 083,53 km². Nolüdarinän⸗Vesfalän labon belödanis 18 043 814 (2006). Cifazif Nolüdarinän⸗Vesfaläna binon Düsseldorf.

Zifs Aachen, Bergisch Gladbach, Bielefeld, Blomberg, Bochum, Bonn, Bottrop, Dortmund, Duisburg, Eschweiler, Essen, Gelsenkirchen, Hagen, Hamm, Herne, Jülich, Kleve, Köln, Krefeld, Leverkusen, Minden, Mönchengladbach, Mülheim, Münster, Oberhausen, Paderborn, Recklinghausen, Remscheid, Siegen, Solingen, Wesel e Wuppertal topons in Nolüdarinän⸗Vesfalän.
Karl Bissuti

Hiel **Karl Bissuti** (ü **Bissutti**) äbinom Volapükan Lösteränik se Budweis (atimo České Budějovice in Tsyegän) ä presidan Volapükakluba di Linz.

## Lautots

* 1892. *Methodische Anleitung zur gründlichen Erlernung des Volapük mit Berücksichtigung der neuesten Änderungen in dieser Sprache.* Budweis (České Budějovice): Selbstverl.
Einstein (Telplänov)

**Einstein** binom nem pösodas difik:

* Albert Einstein, füsüdan Deutänik ä datikal Teoroda Tefäda;
* Leopold Einstein, penan Deutänik, büo slopan Volapüka e poso Sperantapüka.
Dinits Volapükamufa

Volapükamuf äbinädon primo te me nitedälans: Volapükaflens (‘Schleyer’ änemom so i yufanis valik, samo stütedanis, kels me mon okas ämögükons büki Volapükaliterata). Suno ye (ba dub flun dinitaleoda glüga romakatulik) äpubons dinits difik... Jenav onsik kanon pasökön se pads gaseda ela Schleyer: Volapükabled zenodik.

* Poso cifal balid: Albert Sleumer ävotükom dinitanemis valik ma noms Volapüka perevidöl.

## Dadiläd dinitas Volapükik ma ‘Sleumer’
Ün 1934 hiel Sleumer äleodükom dinitis valik tima di ‘Schleyer’ ön mod sököl (donikumo leigodü lised omik grups tel pebalons, sevabo: 1-ido) els “Cals e dinits klubis teföls” e “Dinits guverik”, e 2-ido) els “Dinits kadämik” e “Dinits nolavik no kadämiks”). Datuval it ün 1890 ämobom ad distidön sotis sümik dinitas, sevabo: 1-ido) nolavikis, 2-ido) guverikis (keninükamü cifam klubas), 3-ido) difikis. Jü yel 1906id dinits 42 (bi dinit donikün, efe julan, älabon nümi sökaleodik tefik) ya ädabinons (keninükamü labans köna di ‘Schleyer’), ab ‘Schleyer’ neföro ägevom lisedi lölöfik titulas valik, e num at jinon binön dotabik.

### Cals e dinits guveriks

### Dinits nolavik

Hiel Oscar Kausch in lised okik Volapükanas näi profäsorans (profesans) id ämäniotom profäsoralis (profesalis).

Primo (dü yel 1888id) el “dilekan kadäma” äbinon cal balatik. Ettimo el Schleyer i pänemom dilekal kadäma. Klu äkanoyöv distidön i dinitis sököl: dilekal, dilekan (ye ‘Schleyer’ no ämäniotom patiko atosi).

### Dinits patik

### Sikots patik
El Schleyer it älecedom sikotis zuik sököl löpikumis, ka votikis.

## Tituls de ‘Kerckhoffs’
Leklub Fransänik pro propagid Vpa. (Fransänapüko: ‘Association française pour la propagation du Vp.’) as sek duina bligädas fikulik u ma meritabs klülik bevü Volapükans ägevon diplomis okik profäsorana e spodala. Diploms at vemo ävöladons bevü Volapükans, ab no pädasevons fa ‘Schleyer’. Too in literat vönik mäniots äkomädons dö “profäsorans Fransänik Volapüka” e “spodals Fransänik Volapüka”.
## Liseds dinitilabanas

### Tidel (= Tidan) Volapüka

Lised tidanas Volapüka

### Tidal Volapüka

Lised cifas

### Profäsoran Volapüka

### Cifal

## Dinits nutimik
Pos deadam ela Schleyer dinits mödikün timäda omik no pägebons, ab dinits nulik anik äpubons ma dalebüds cifalas, sevabo: a) stimacifal (pro cifal nämätik plödü dün), ä) guvan (pro püban gaseda calöfik e Volapükan zilik ön tefs mödik), b) stimakadämal (pro kadäman nämätik plödü dün), c) stimakadäman (pro kadäman nolik plödü dün), d) Volapükavan (sot stimadiploma).

## Yüms plödik
Liseds dinitilabanas: pad balid, pad telid, pad kilid, pad folid, pad lulid, pad mälid.
Lised cifas

;Lised cifas pladik Volapükamufa, ma nuns in el Volapükabled zenodik pepüböls.

(Penam rigädik nemas - ifi neveräton - pedakipon; tituls petradutons ini Volapük nuik.)

:::*1882, nüm: 20 (gustul), pad: 84*
# Söl sanan plagik ä tidan Volapüka **[[Moritz Obhlidal|Moriz Obhlidal]]** in Meidling nilü Wien (cif pro Lösterän pläamü Macarän).
#:*1882, nüm: 21 (setul), pad: 88 (cif 1id pädönuon is)*
# Söl vunasanan **[[Rupert Kniele|Rudolf Kniele]]** in Schemmerberg (cif pro Vürtän).
# Läd **[[Henriette Wolter|Helene Wolter]]** in Osnabrück (Hannover) (cif pro Nolüda⸗Deutän).
#:*1882, nüm: 22 (tobul), pad: 92*
# Söl **[[Paul Domicke]]** in Berlin (cif pro Berlin e provin Brandänburgän).
# Söl **[[Julius Fieweger|J. Fieweger]]** in Breslau (Schillerstraße 12)
Wilhelm Pflaumer

Hiel **Wilhelm Pflaumer** äbinom Volapükan Deutänik, kel ätradutom tidodemi lölöfik Volapüka hiela Auguste Kerckhoffs ini Deutänapük.

## Lautots
* 1887. *Internationale Handelssprache Volapük. Vollständiger Lehrgang des Volapük nebst Schlüssel und Wörterbuch. Bearb. nach Prof. Kerckhoffs Cours complet, zum Gebrauch für Deutsche.* Halle: Waisenhaus. (Dabükot balid päpübon ün 1888, Halle: Waisenhaus e Paris: Librairie H. Le Soudier.) (Pebevobon e petraduton ini Danänapük fa Wilhelm Hansen.)
* 1888. *Internationale Handelssprache. Wörterbuch des Volapük.* Halle a.S.: Waisenhaus.
* 1889. *Se Tacitus dö seit, südods e pops Germäna. Pepötöföl in Volapük e pepüböl, ko vödem latinapükik tefamik, fa W. Pflaumer.* Halle (Saale): Schroedel & Simon.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Heinrich Maria Hain

Hiel **Heinrich Maria** (ü **Maris**) **Hain** äbinom Volapükan Linglänik ä presidan Volapükaklub di Banberg, Linglän.

## Lautots
# 1887. *A lecture on Schleyer's Volapük, or Universal language.* Banbury: Potts.
# 1888. *A lecture on Schleyer's international and commercial language Volapük.* (Dabükot 3id.)
# 1888. *The international language. A complete grammar of Volapük. With an introduction by Samuel Eadon.* London: Carr.
# 1888(?). *A smaller grammar of Volapük for the of young boys and girls.* London.
# 1888(?). *A dictionary of the international language Volapük with Volapük-English and English-Volapük parts.* London.
# 1888(?). *A reading book for Volapükists of all countries and nations.* London.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Kamil (Volapükan)

Hiel **Kâmil** (*Türkänapüko*: ) äbinom Volapükan Türkänik.

## Lautots

* 1886. *Volapük, yani lisan-ı umumî, mucidi Konstanslı Doktor Schleyer.* İstanbul.
Sionsharfe

El *Sionsharfe* (Sionahap) äbinon oko gased dö poed relik (katulik); ab pübots balid ela Schleyer dö Volapük – ed i poedots balid omik – päpübons in on.

* Sionsharfe, 1876-1880
Lised tidanas Volapüka

;Lised „Volapükatidelas“ (= Volapükitidanas ü tidanas Volapüka), ma nuns in el Volapükabled zenodik pepüböls.

(Penam rigädik nemas - ifi neveräton - pedakipon; tituls petradutons ini Volapük nuik.)

:::*1881, nüm: 1 (yanul), pad: 4*
# Söl stenografan **[[Karl Lenze]]** in Eisleben.
# Söl kadatabüran **[[Georg Bauer]]** in Ödenburg (Macarän).
# Lädül **[[Angelika Wirsching]]** in Hall nilü Innsbruck (Tirol).
# Söl redakan **[[W. Emmert]]** in Elberfeld.
#:*1881, nüm: 2 (febul), pad: 8 (tidans 1id jü 4id pädönuons)*
# Söl **tidal [[J. H. Peitz|Peitz]]** in Büren (Westfalen).
# Söl **[[Eduard Ölschig]]** in Berlin, N. O., Landsbergerstr. 3, II.
# Lädül **[[Alma Loos]]** in Überlingen len Bodenlank.
#:*1881, nüm: 9 (setul), pad: 40*
# Söl **[[Paul Domicke|Paul Domcke]]** in Berlin, N. W. 6.
# Söl **[[F. W. Jacobs]]** in Sundhausen in Elsaß.
# Läd **[[Henriette Wolter|H. Wolter]]** in Osnabrück.
# Söl **[[H. Bräunig]]** in Sulz und W. in Unterelsaß.
# Söl dilekan **[[Schultes]]** in Düsseldorf.
#:*1881, nüm: 11 (novul), pad: 48*
# Söl dokan **[[Moritz Obhlidal|Moriz Obhlidal]]**, sanan plagik in Meidling nilü Wien (Lösterän).
#:*1882, nüm: 15 (mäzul), pad: 64*
# Söl tidan **[[P. Korff]]** in Hesborn nilü Hallenberg in Westfalien.
# Söl ledigik **[[Josef Jessing]]**, redakan in Columbus, Ohio, in Lamerikän.
# Söl dilekan **[[Julius Fieweger|J. Fieweger]]** in Breslau, Schillerstraße 12.
#:*1882, nüm: 16 (prilul), pad: 68*
# Söl tidan **[[Teodor Richter]]** in Rogau nilü Krappitz in Oberschlesien.
# Söl studan **[[Franz Zorell]]** in Ravensburg in Sülüda-Vürtän.
#:*1882, nüm: 17 (mayul), pad: 72*
# Söl vunasanan **[[Rupert Kniele|R. Kniele]]** in Schemmemberg nilü Laupheim in Vürtän.
#:*1882, nüm: 18 (yunul), pad: 76*
# Söl stenografan **[[P. H. Drüchpott]]** in Corschenbroich nilü München-Gladbach in Rheinpreußen.
# Söl sadinivivan **[[Peter Ehler]]** in Wolfsittard nilü Rheindahlen in Rheinpreußen.
#:*1882, nüm: 21 (setul), pad: 88*
# Söl dilekan **[[Ernst Hermann Müller|Dr. Müller]]** in Calw (Vürtän).
#:*1882, nüm: 23 (novul), pad: 96*
# Söl ledigik **[[Josef Reisdorff]]**, pädan in Cottleville, St. Charles Co., Mo., Lamerikän.
# Söl **[[L. E. Meier]]**, redakan gaseda: „Allgemeine Zeitung“ in München.
#:*1882, nüm: 24 (dekul), pad: 100*
# Söl tidan **[[L. Frank]]** in Schwäbisch-Hall, Vürtän.
# Söl **[[Max Schumm]]** in Raumburg an der Sale.
# Söl **[[Bruno Fritsch]]** in Landsberg, Regirungsbezirk Merseburg, provin Saxiän.
# Söl studan **[[Bernhard Ruffert]]** in Breslau, Borauerstr. 13.
# Söl sedan pota e trenavega **[[J. B. Wunder|Wunder]]** in Hörlkofen, Löpa-Bayän.
Ebbe Vilborg

Hiel **Ebbe Vilborg** (pemotöl ün 1926 febul 14<sup>id</sup>, edeadöl ün 2018 dekul 30<sup>id</sup>) äbinom Sperantapükan ä Volapükan Svedänik (ävedom liman Diläda valemik feda Volapükaklubas ün 1947, ma Volapükagased pro Nedänapükans). Dokan filosopa ä tidan Vöna⸗Grikänapüka in niver di Göteborg, binom tidan nulikün Volapüka: edagetom diplomi okik medü dalebüd nüm: 1 yela 1961 de cifal: Johann Schmidt. 

In Volapükamuf, el Vilborg no ädunom mödikosi pos daget tidanadiploma. As Sperantamufan ye binom vemo jäfedik. Liman ela UEA (*Universala Esperanto-Asocio* = Sperantafed valemik) sis 1945, äbinom *delegito* (= deputäb) du tumyel lafik. Äbinom i liman Sperantakadäma (1962–1971). De 1967 jü 1976 äredakom ed äpübom gasedi vüpükavik ä Sperantapükaviki: *Fokuso* (= fouk). 

## Lautots
### Dö Sperantapuk e Sperantapükav
* 1958. *Lilla Esperanto-ordboken* (dabükot telid: 1988).
* 1965. (kobü hiels V. Setälä e C. Støp-Bowitz) *Esperanto - moderna lingvo.*
* 1973. *La participa problemo en la Akademio.*
* 1975. *Supplement till Svensk-esperantisk ordbok.*
* 1992. *Ordbok svensk-esperanto* (labü yegeds dö vöds 50.000).
* 1989-2001. *Etimologia vortaro de Esperanto.* (Toums lul).

## Noet
Johann Hummler

Hiel **John** (u ba: **Johann**) **Hummler** (1846 – 1917 yanul 19) äbinom Volapükan Deutänik in Vürtän, Deutän. Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1884. Poso äseditom de Volapükamuf ed äjafom yufapüki lönik oka: el ,Mundelingva'.

## Lautots
* 1890. *Vollständiger wissenschaftlicher Vortrag über Weltsprache, über ihre Nützlichkeit und Notwendigkeit, nebst Geschichte der Entwicklung, unter Anführung verschiedener Probleme, mit besonderer Berücksichtigung und grammatikal. Erläuterungen des Schleyer's Weltsprache.* Saulgau: Hummler. (Dabükot balid: 1892.)

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
* Hämmerle, Georg. 1986. *Aus der Geschichte der Stadt Saulgau.* – 5. – Saulgau: Stadtverwaltung. - S. 112–127
Maria Willebrand

Jiel **Maria Willebrand** äbinof Volapükan Deutänik se Warendorf (Vesfalän) ün timäd Volapüka perevidöl. Ün 1932 ävedof liman diläda valemik feda Volapükaklubas; ün 1935, kobü hiel Johann Schmidt, ädispenof ed äpübof in *Volapükagased pro Nedänapükans* (1935, nüm: 2, pads: 14-15) levüdi ad fünön Volapükaklubi valemik Deutänik (*Aufruf zur Gründung des „Allgemeinen Deutschen Volapükvereins“*), kel ye kodü stütadef neai päfünon. Äprimof ad spodön ko Volapükans votik in Deutän e Nedän ün 1935, spod kelik ädulon jü prim volakriga telid.

Pos fin volakriga äkonstatos ye, das ideadof sekü krigaduns no pabepenöls (Volapükagased pro Nedänapükans 1946, nüm: 5, pad: 34).
Francisco Fernández Iparraguirre

Hiel **Francisco Fernández Iparraguirre** (1852–1889) äbinom Volapükan Spanyänik. Äbinom i presidan Volapükakluba di Guadalajara.

## Lautots
* 1885. *Resumen de las lecciones de Volapük dadas en el círculo filológico matritense.* Guadalajara: Impr. y Encuadernacion Provincial.
* 1886. *Diccionario Volapük-Español.* Guadalajara: Establ. Tipográfico Provincial.
* 1886. *Gramática compendiada para aprender el Volapük. Resumen de las lecciones dadas en el Círculo Filológico Matritense.* Dabükot 2id. Madrid: Fuentenebro.
* 1887. *Al lasam volapükelas in München. Nemü zenod volapükik späna.* Guadajara: (Eigenverl.)
* 1887. *El porvenir de la linguistica. Discurso leido por el presidente... en la inauguration del curso de 1887 á 1888.* Guadalajara: Impr. Provincial 1887.
* 1888. *Literat volapükik. Laltügs poedik e nepoedik pekeonletöl fa...* Guadalajara: Impr. y Encuadernación Provincial.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)

## Yüms plödik
* Francisco FERNANDEZ IPARRAGUIRRE
* Un corpulento sabio: Fernández Iparraguirre
* Francisco Fernández Iparraguirre
* La rolo de la volapukistoj en la frua disvastigo de Esperanto en Hispanio
* La revista dedicada al Volapük en Guadalajara
Jan Miroslav Bakalář

Hiel **Jan Miroslav Bakalář-Srbecký** (1857 yulul 18 in Srbice nilü Kojetín - 1935 yanul 23 in Podvín-Kostel) äbinom padan romakatulik, lautan ä püban lautotas relik, märakonletan, slopan ä propagidan Volapüka in Tsyegän (ettimo nog dil Lösteräna). Äpübom i vobotis jäfüdik e gasedayegedis.

Ävisitom gümnadi in Kroměříž kaj Přereov. Poso änügolom seminari in Brno; ün 1884, ävedom padan. Äbinom kapulan in Křižanov, Jenešov e Bučovice, guvan in Bohuslavice ed ün 1887 ävedom julakategan in Břeclav.

Ya dü studüp okik äkonletom fabis, märis e kanitis netikis pro gased Tsyegänik: „Slavia“, ed äkeblünom vödabuke hiela Kott, ed i gasedes: „Hlas brněnský“ (Vög ela Brno), „Komenský“ (- „Dö literat bludik“, 1881), „Literární obzor“ (Horit literatik), „Světozor“ (Volasuemod), „Časopis muzejního spolku olomúckého“ (Gased Musedasoga di Olomouc) e r.

Äpübom gramati Volapüka in Tsyegänapük, äsi vödabuk Volapükik-Tsyegänapükik. Äkeblünom leigo gasedes Volapükik mödik in Wien, München, London, Torino e r.

## Lautots
* 1887. *Slovníček řeči světové volapük. Dil volapücko-český a česko-volapücký.* (Vödabukil valemapüka: Volapük.) Velké Meziříčí: J. F. Saska. (Pads 38.)
* 1887. *Mluvnice světomluvy Volapük. Dle „učebných listů“ Moriče Obhlídala a se svolenim jeho na jazuk český upravil J. ill. Bakalar. Vydání druhé.* (Gramat valemapüka: Volapük. Ma „tidableds“ dokana: Moritz Obhlidal, e zepü om ätradutom ini Tsyegänapük: J. ill. Bakalar. Dabükot telid.) Velké Meziříčí: J. F. Saska. (Pads 26.)

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Ion P. Licherdopol

Hiel **Ion** (u **Ioan**) **P. Licherdopol** äbinom Volapükan Rumänik. Äbinom balidan, kel ägetom diplomi profäsorana Volapüka.

## Lautots
* 1883. *[https://www.nature.com/articles/028173b0 Geology of Cephalonia.]* / Nature 28, p. 173
* 1887. *Metod pentru a inveţa Volapük. Buk al lenadön volapüki. Intocmit de / Pelautöl fa Ion P. Licherdopol.* Bucureşti: Luis.
* 1888. *Limba universală. Memoriu presintat d-lui ministru al comerciului, agriculturei şi domenielor în zuia de 4 (16) februariu 1888, de I. P. Licherdopol.* Bucureşti: Cucu.
* 1888. *Procesul Volapükei extra din Transactions of the Philological Society of London.* Bucureşti: Miulescu.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Sergey Mihailovic Selegen

Hiel **Selegen Sergey Mihailovic** (u ba: **Sergey Mihailovic Selegen**, Rusänapüko: ‚Сергей Михайлович Селегень’) äbinom Volapükan Lukrayänik. Älifom tö ‚Trostjanez’ ü ‚Trostyanetz’ (Rusänapüko: ‚Тростянец’) in Lukrayän. Dü lifüp omik Lukrayän äbinon dil lampöräna Rusänik e poso Balatama sovyätarepüblikas sogädimik, klu pämäniotom in bükots Volapükik as Volapükan Rusänik. Ävedom tidan Volapüka nümü 369 (ün mäzul yela: 1887), tidal Volapüka nümü 94 (ün febul yela: 1888), profäsoran Volapüka nümü 132 (ün mäzul yela: 1890), xaman nümü 44 (ün mäzul yela: 1893).

Äblebom fiedik kol Volapük dü lifüp lölik oka. Ün 1932 pämäniotom (as Volapükan in Rusän) in Volapükagased pro Nedänapükans (nüm: 6, pad: 33) as liman Diläda valemik feda Volapükaklubas. Ma nun se el „Volapükagased pro Nedänapükans” (yel: 1947, pad: 12), ideadom zao ün yel: 1947 in ‚Trostyanetz’ ot.

## Lautots
* 1888(?). *Lif e vol.* Meidling: Rolling e Moessmer.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Calw

**Calw** binon zif in fedalän: Badän⸗Vürtän, in Deutän. Calw topon videtü 48°42’ N e lunetü 8°44’ L.

Sürfat ela Calw binon mö 59,88 km².

Calw labon belödanis 23 680 (2006 dekul 31id).
Jan G. C. P. Peerbolte

Hiel **Jan Gerardus Carolus Pieter Peerbolte** (1860–1939) äbinom Volapükan Nedänik se Zaltbommel. Magälanem: ‚Yoan Gerad Karlan Klifel Bünkap‘.

## Lautots
* Stud natavik dö lineg „r“.
* 1896. *Inleiding tot de kennis der wereldtaal.* Arnhem: Wiel.
* 1896. *Bevü pügs. Dramat in süf bal.* Arnhem: van der Wiel.
* 1896. *Flen obik Mond. Máril, ployegil volapükik.*
* 1897. Stels ä stels, sogüm vpk. pro manakoref. Fa Bünkap. *Yelabuk Vpakluba valemik Nedänik* 
* 1898. *Floremil. (Poedots.)* Fa Bünkap. Arnhem: van der Wiel.
* 1899. *Leesboekje voor school, huis en hart. Liläda-smabuk dünü jul, dom e lad.* Fa Bünkap. Zaltbommel: Pekelharing.
* (nen yel). *Yagel e Bunastafpolel.* Fa Bünkap. Arnhem o.J.: Wiel.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
* 1939. ‚J. G. C. P. Peerbolte‛: „Profesan Volapüka“.† *Volapükagased pro Nedänapükans*, nüm: 5, pad: 47.

## Yüms plödik
* Persoonskaart Jan Gerardus Carolus Pieter Peerbolte (Nedänapüko)
Nagy Sándor

Hiel **Nagy Sándor** äbinom Volapükan Macaränik. Bai hiel Spielmann (1887, pad: 34) *Nagy Sándor* äbinon länem jivolapükana: **Frau Rosa Kalocsa**.

## Lautots
* 1887. *Önoktatási levelek a Volapük (Világnyelv) megtanulására.* Szerkesztette Obhlidal M. A negyedik kiadás után magyar nyelvre átdolgozta Nagy Sándor. Budapest: Grimm. (Jiniko tradutod lautota ela Moritz Obhlidal.)
* 1888. *Konlet vödas e pükotas nugänik-volapüki as med mostepema in stud volapüka pelautöl fa Obhlidal M. e Pöschl, Robert. Pelovepolom in nugänik fa Nagy Sándor.* Budapest: Grimm.

## Literat
* Haupenthal, Reinhard. 1982. *Volapük-Bibliographie.* Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela *Volapük die Weltsprache* ela Schleyer.)
* Kniele, Rupert. 1889. *Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.* Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) (Vödem rigädik, ma dabükot balid).
* Spielmann, Sigmund. 1887. *Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.* Leipzig: Mayer. (Vödem rigädik.)
Alfons von Rylski

Hiel **Alfons **(Ritter)** von Rylski** äbinom Volapükan Deutänik.

## Lautots

* 1888. *Leitfaden für den Unterricht im Volapük. Von Alfons Ritter von Rylski. 2. verm. u. auf Grundlage der Beschlüsse des Volapükistencongresses in München geänd.* Dresden, Leipzig: Pierson.
* 1888. *Böf pölamas. Kim binom kod? Lovepolam fa Rylski Alfons.* Volapükabuks nüm: 3. Leipzig: Heinrich. (Petraduton ini Litaliyänapük fa hiel Angelo Ferretti.)